**Paulinho Paiakan**, finado o 16 de xuño de 2020, foi un líder do pobo caiapó, unha tribo indíxena do Brasil. Liderou aos caiapó nas súas protestas contra a destrución da selva amazónica.

Traxectoria
-----------

Paiakan foi contratado polo goberno brasileiro en 1971 para facilitar a construción do sistema de estradas trans-amazónicas polas terras do pobo caiapó. Unha vez que Paiakan viu a natureza do proxecto de primeira man, deixou o traballo e comezou a mobilizar ao seu pobo contra o proxecto. Xunto a un grupo de persoas da súa vila natal, estableceu unha nova aldea chamada Aukre, onde se propuxo gravar a destrución da selva e das tradicións caiapó. 

Deuse a coñecer no escenario mundial percorrendo Europa e América do Norte con comparecencias públicas e discursos, coa colaboracin da Rede Amigos da Terra, o Fondo Mundial para a Vida Silvestre e o Grupo de Apoio aos Caiapó de Chicago nunha campaña contra o proxecto da presa de Altamira. N Universidade de Chicago declarou: 

>  O bosque é unha cousa grande; ten persoas, animais e plantas. De nada serve salvar os animais se se queima o bosque; non ten sentido salvar o bosque se as persoas e animais que viven nel son asasinadas ou expulsadas. Os grupos que intentan salvar as razas de animais non poden gañar se as persoas que intentan salvar o bosque perden; a xente que intenta salvar aos indíxenas non pode gañar se algún dos outros perde; os indíxenas non poden gañar sen o apoio destes grupos; pero os grupos non poden gañar tampouco sen o apoio dos indíxenas, que coñecen o bosque e os animais e poden contar o que lles está pasando. Ninguén de nós é o suficientemente forte como para gañar só; xuntos podemos ser o suficientemente fortes como para gañar. 
> 
> 

 O Banco Mundial anunciou que non concedería a Brasil un préstamo para o proxecto despois desta campaña e da protesta en Altamira.[]

Acusación de violación e xuízo
------------------------------

En 1992, Paiakan foi acusado de violar a unha muller xove e branca á que contratara para dar titorías aos seus fillos. En 1994 foi absolto, pero nun novo xuízo en 1999 foi condenado a seis anos de prisión. O asunto estigmatizou non só a Paiakan, senón a todo o movemento de pobos indíxenas do que fora unha figura clave.

Morte
-----

Paiakan faleceu o 16 de xuño de 2020 no Hospital Público Rexional do Araguaia en Redenção, Pará, pola COVID-19. Tiña ao redor de 65 anos no momento da súa morte.

Notas
-----

1. ↑  "Fighting for the Rainforest – the Kayapo of Brazil and a Man Who Would Save the World" (en inglés). 12 de abril de 1992. Consultado o 20 de xuño de 2020.
2. ↑  
Turner, T. (1993). "The role of indigenous peoples in the environmental crisis: The example of the Kayapo of the Brazilian amazon". *Perspectives in Biology and Medicine* (en inglés) **36** (3): 526–545. doi:10.1353/pbm.1993.0027.
3. ↑  "A explosão do instinto selvagem" (en portugués). 10 de xuño de 1992. Arquivado dende o orixinal o 12 de abril de 2010. Consultado o 20 de xuño de 2020.
4. ↑  
"Indian-White Rape Case Splits Brazil". *The New York Times* (en inglés). 5 de xullo de 1992. Consultado o 20 de xuño de 2020.
5. ↑  
Moore, Pulp Fictions of Indegenism; Pandian, Anand (2003). *Pulp Fictions of Indegenism* (en inglés). Duke University Press. p. 365. ISBN 9780822330912.
6. ↑  
"A Crime in Benefit of Land Grabbers : Rape charges against a Brazilian Indian leader smell of a political frame-up." (en inglés). 9 de setembro de 1992. Consultado o 20 de xuño de 2020.
7. ↑  "Líder indígena Paulinho Payakan morre com Covid-19 no Pará" (en portugués). Consultado o 20 de xuño de 2020.
8. ↑  "Iconic Amazon indigenous chief Paulinho Paiakan dies of coronavirus in Brazil" (en inglés). Consultado o 20 de xuño de 2020.