O termo **Nakota** (ou **Nakoda** ou tamén **Nakona**) é o endónimo utilizado polos pobos orixinarios de América do Norte, que xeralmente reciben o nome de Assiniboine (ou Hohe), nos Estados Unidos, e de Stoney, no Canadá .

Son tribos de fala dakota que se separaron das ramas principais da nación síux en tempos pasados. Movéronse dende o territorio orixinal até os bosques da Minnesota actual e rexións cara ao norte e ao noroeste: Montana e Dacota do Norte dos actuais Estados Unidos e Manitoba, Saskatchewan e Alberta do Canadá actual. Máis tarde, por mor da competencia polos mesmos recursos convertéronse en inimigos dos seus antigos "aliados" da súa familia lingüística (en cada un dos dialectos síux -nakota, dakota e lakota- significan "amigo" ou "aliado").

Historia da denominación errónea
--------------------------------

Historicamente, os estudosos clasificaron as tribos pertencentes á nación síux (ou dakota nun sentido amplo) en tres grandes grupos lingüísticos:

* Dakota (propiamente), que era o grupo máis oriental (o orixinal) e que se denominaba *Isáŋyathi o Isáŋathi* (de aí, o nome europeizado de Santee);
* Nakota, de quen se dicía que comprendían as dúas tribos centrais de yankton e yanktonai, e
* Lakota, que formou o grupo máis occidental e chamouse *Thítȟuŋwaŋ* (nome europeizado en Teton).

Esta foi a clasificación tradicionalmente admitida que moi poucos académicos criticaron. Entre os escasos eruditos que a criticaron destaca a yankton Ela Cara Deloria (nada en 1888) que foi unha das primeiras en sinalar "a falacia de designar aos grupos yankton-yanktonai como nakota".

Mais en 1978, Douglas R. Parks, A. Wesley Jones, David S. Rood e Raymond J. DeMallie dedicáronse á investigación lingüística sistemática nas reservas síux e assiniboine para establecer a dialectoloxía precisa da lingua síux. Aseguráronse de que tanto os santee como os yankton/yanktonai referíanse (e refírense) a eles mesmos polo autónimo "Dakota". O nome de nakota (ou nakoda ) era, e é, uso exclusivo dos assiniboine e dos seus familiares canadenses, os stoney. A literatura académica posterior, con todo, especialmente se non é producida por especialistas lingüísticos, en moi rara ocasión recolle as investigacións de Parks e DeMallie.

As súas conclusións foron plenamente confirmadas pola investigación de campo realizada, durante 23 anos, por Jan Ullrich que tivo como conclusión a compilación, en 2008, do seu dicionario Lakota. Segundo Ullrich, o erro na denominación nome dos yankton-yanktonai,

> 
> 
> "comezou cos misioneros de mediados do século XIX entre os santee, que aplicaron en exceso unha regra de distribución fonética. Debido a que o dialecto yankton-yanktonai usa o sufixo -na onde os santee usan -da e os lakota usan -la , os misioneros pensaron que a distribución "l" - "d" - "n" aplicábase a tódalas posicións dentro das palabras. Polo tanto, crían que os yankton-yanktonai chamábanse a si mesmos nakota en lugar de dakota. Desafortunadamente, a suposición inexacta dunha división de Lakota-Dakota-Nakota perpetuouse en case todas as publicacións desde entón".
> 
> 

Porén este erro tivo unha grande influencia sobre algúns nativos lakota e dakota e, mesmo, a xente moza dos yankton e yanktonai adoptaron o costume de empregar a denominación de "Nakota" coma un termo de autoafirmación para diferenciarse dos santee e dos teton. O cambio non pode considerarse como unha regresión terminolóxica posterior causada polo feito de que a xente xankton-yanktonai vivía xunto cos santee nas mesmas reservas.

Os textos máis antigos que documentan os dialectos síux están desprovistos de referencias históricas a nakota. Ullrich sinala en particular que o dicionario inglés-Dakota de John P. Williamson (1902) enumera a dakota como o nome propio do pobo dakota, pero non menciona nakota. Aínda así, Williamson traballara extensamente cos yankton e, a miúdo, incluía no seu dicionario as variantes dos yankton para as entradas propias dos santee.

Os assiniboine separáronse moi cedo da agrupación yankton-yanktonai e a súa fala chamada tamén nakota, volveuse máis distintiva e inintelixíbel para os falantes de lakota e dakota.

Na actualidade, as diferentes tribos refírense a si mesmos, nas súas linguas maternas, como:

* Dakhóta (ou Dakhód) - os santee
* Dakȟóta (ou Dakȟód) - os yankton e yanktonai
* Lakȟóta (ou Lakȟól) - os teton (esta denominación caeu en desuso e agora, simplemente, chámanse a si mesmos Lakȟóta)
* Nakhóta (Nakhóda ou Nakhóna) - os assiniboine
* Nakhóda (ou Nakhóta) - os stoney

Tendencias actuais
------------------

Recentemente, os assiniboine e, especialmente, os stoney comezaron a minimizar a ruptura e separación histórica dos dakota e reclamaron unha certa identidade coa tradición síux xa que non se pode falar de nación síux como tal pois, historicamente, as tribos Siouan estaban bastante descentralizadas e operaban en bandas independentes. A tendencia pódese ver nos sitios oficiais dos stoney de Alberta, por exemplo. na autodenominación da *Alexis Nakota Sioux First Nation* (en galego: Primeira nación Alexis Nakota Síux) ou na reivindicación de Nakoda First Nation (en galego: Primeira Nación Nakoda) da súa ascendencia síux e o valor da súa lingua materna: "Como descendentes das grandes nacións síux, os membros da tribo stoney de hoxe prefiren levar a cabo a súa conversación e asuntos tribalis na lingua materna siouan". As tribos assiniboine e stoney de Saskatchewan tamén reivindican a súa identificación coa tradición sioux.

### Os cumios

As tribos assiniboine-stoney apoiaron os recentes intentos "pan-Sioux" de revivir as linguas nativas. Os seus representantes asisten aos cumes anuais "Lakota, Dakota, Nakota Language Summits" que, dende 2008, son patrocinados por Tusweca Tiospaye (Dragonfly Community), a organización sen fins de lucro lakota para a promoción e o fortalecimiento do idioma que promoven a campaña "Uniting the Seven Council Fires to Save the Language" (en galego: "Unión do Consello dos Sete Lumes para salvar o idioma"). Os promotores lakota recoñecen unha orixe común cos pobos nakota: o Cumio da Lingua de 2008 supuxo un esforzo por unir os pobos síux lakota, dakota e nakota tanto dos Estados Unidos como do Canadá para revitaliza-las linguas lakota, dakota e nakota. No cumio de 2009, na lista de tribos que conforman o "Consello dos Sete Lumes" incluían a assiniboine e stoney no "Fire" dos yanktonai. Posteriormente, as dúas tribos nakota cambiáronse ao final da lista e a expresión "Also includes the Stoney and Assiniboine People" se mantivo. A longa separación dos pobos deu lugar a que as súas linguas se desenvolvesen de xeito independente e cada vez máis diferenciadas até o punto de que xa non son mutuamente intelixíbeis. Os falantes de lakota ou dakota enténdese dificilmente cos assiniboine; e nin uns nin outros se entenden cos stoney.

Notas
-----

1. ↑  "Assiniboine". *Ethnologue. Languages of the world*. Consultado o 03-08-2018.
2. ↑  "Dakota". *Etnologue. Languages of the world*. Consultado o 03-08-2018.
3. 1 2 3 4  Ullrich (2008), p.2
4. ↑  Un resumo das investigacións está en Parks/DeMaillie (1992), na bibliogafía.
5. ↑  Ve-las obras de Gibbon (2003) e Palmer (2008) na bibliografía.
6. ↑  O erro dos misioneiros foi motivado polo feito de que, en lakota, a letra "d" substitúese polo "l" dun xeito tan sistemático que desapareceu do alfabeto (véase Ullrich, páxina 693).
7. ↑  Ullrich (2008), p. 2
8. ↑  DeMallie (2001), p. 750
9. ↑  Unha idea semellante é a apoiada por James H. Howard, que, aínda que admitiu que hoxe en día tódolos síux dos grupos oriental e central empregan para si mesmos (e para toda a nación) o nome de *Dakhóta*, postula que o termo *Nakhóta,* simplemente "*caeu en desuso*" entre yankton e yanktonai (*op.cit.*, p. 4).
10. ↑  Ver uso do termo "Nakona" polos assiniboin da comunidade de Fort Peck (http://fpcctalkindian.nativeweb.org)
11. 1 2  "ALEXIS NAKOTA SIOUX NATION". *alexisnakotasioux.com*. Consultado o 03-08-2018.
12. ↑  "Bearspaw, Chiniki, Wesley Nakoda Nations (Stoney)". *web.archive.org*. (arquivo orixinal : ). Archived from the original on 16 de outubro de 2017. Consultado o 03-08-018.
13. ↑  "Our Languages". *web.archive.org*. (arquivo orixinal: ). Archived from the original on 27-09-2011. Consultado o 03-08-2018.
14. 1 2  "Bringing Nations Together to Strengthen Language: Successful 2008 Lakota Dakota Nakota Language Summit". *web.archive.org*. (arquivo orixinal: ). Archived from the original on 13-08-2009. Consultado o 03-08-2018.
15. ↑  *"Thuswéčha Thióšpaye"*
16. ↑  "Tusweca Tiospaye 2009 Lakota Dakota Nakota Language Summit. "Uniting the Seven Council Fires to Save the Language"". *web.archive.org*. (arquivo orixinal: ). Archived from the original on 13-08-2009. Consultado o 03-08-2018.
17. ↑  "2009 Lakota Dakota Nakota Language Summit". *web.archive.org*. (web orixinal: ). Archived from the original on 11-12-2009. Consultado o 03-08-2018.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* DeMallie, Raymond J. (2001). "Sioux until 1850". En Sturtevant, William C. *Handbook of North American Indians: Plains*. Vol. 13, parte 2. Washington, D.C.: Smithsonian Institution. ISBN 0-16-050400-7.
* Gibbon, Guy E. (2003). *The Sioux: the Dakota and Lakota nations* (en inglés). Malden: Blackwell Publishers. ISBN 1-55786-566-3.
* Howard, James H. (1984). *The Canadian Sioux* (en inglés). Lincoln: University of Nebraska Press. ISBN 0-8032-2327-7.
* Palmer, Jessica D. (2008). *The Dakota peoples: a history of the Dakota, Lakota, and Nakota through 1863* (en inglés). Jefferson: McFarland & Company, Inc. Publishers. ISBN 0786431776.
* Parks, Douglas R; DeMallie, Raymond J. (1992). "Sioux, Assiniboine and Stoney Dialects: A Classification". *Anthropological Linguistics* (en inglés) (Department of Anthropology, Indiana University) **34** (nº 1-4 -Special Issue, Florence M. Voegelin Memorial Volume-): 233–255. ISSN 0003-5483.
* Ullrich, Jan (2008). *New Lakota Dictionary : Lakhótiyapi-English / English-Lakhótiyapi & Incorporating the Dakota Dialects of Santee-Sisseton and Yankton-Yanktonai* (en inglés) (2ª ed.). Bloomington: Lakota Language Consortium. ISBN 0-9761082-9-1.

### Outros artigos

* Lingua dakota
* Lingua lakota
* Lingua síux
* Síux

### Ligazóns externas

* Folla oficial da Fundación dos indios dakota (Dakota Indian Foundation).

* Portal:Pobos indíxenas de América
* Portal:Estados Unidos de América