recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Nectarios extraflorais en *Prunus avium*
O **néctar** é unha substancia acuosa secretada polos vexetais a través de glándulas especializadas. A súa constitución química xeralmente inclúe azucres en cantidades variables de acordo coa especie.

A polinización e a intermediación entre as especies vexetal e animal
--------------------------------------------------------------------

Unha bolboreta chuchando do néctar dunha flor.
Normalmente o néctar é aproveitado por certos animais (insectos, aves e mamíferos) como fonte de auga e hidratos de carbono, e estes animais procuran as plantas nectaríferas para a súa alimentación. En contrapartida, moitas especies vexetais presentan glándulas de néctar (nectarios) nas súas flores, de xeito que, ao visitar esta fonte de néctar, o animal fatalmente irá esvarar nas anteras e cargar o pole para outras flores, efectuando así a polinización. 
Esta relación mutua entre plantas e animais, intermediada polo néctar, ten evolucionado e unha miríade de especies vexetais e animais, coas máis variadas adaptacións morfolóxicas, xurdiran así sobre a Terra.

O néctar tamén pode ser producido noutros órganos das plantas, onde asumen función protectora. En certas especies, como nos xéneros Passiflora, Croton e Impatiens. As especies Passifora, ou *Passifloraceae*, *Croton* e *Impatiens* son especies vexetais utilizadas pola homeopatía, polas súas características curativas. Nalgunhas plantas o néctar é producido por glandulares nas follas ou no talo. As formigas son atraídas por estas fontes de azucre, e atacan a calquera outro animal que se aproxime á planta, protexéndoa contra posibles predadores. En máis este caso, hai unha relación con vantaxes mutuas intermediada polo néctar.

Simboloxía
----------

Na iconografía, o néctar é o líquido precioso da compaixón que verte do vaso dos *bodhisattvas*, ou seres xa iluminados, como Kuan Yin, que asumiran o compromiso de axudar os que aínda sofren na Terra**.**

Notas
-----

1. ↑  **Blofeld, John.** *A Deusa da Compaixão e do Amor. O Culto Místico de Kuan Yin*. Trad. Antônio de Pádua Danesi e Gilson César Cardoso de Sousa. SP, Ibrasa, 1995.

Bibliografía
------------

* Cairo, Nilo e Brickmann, A.. *Guia da Medicina Homeopática*. São Paulo, Livraria Teixeira, 1972.
* Riotte, Louise. *As Rosas adoram os Alhos. Segredos da Consociação de Plantas de Jardim e Plantas Hortículas*. Sintra, Publicações Europa-América, 1983, p. 151

Ligazóns externas
-----------------

* Glossário de plantas e ervas medicinais e fitoterápicos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q171934
* BNCF: 32347
* BNF: 12361332w
* BRE: 2257603
* EBID: ID
* GND: 4171421-0
* JSTOR: nectaries
* LCCN: sh85090578
* MAG: 137793583

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D057048

 |
József Bozsik en 1953.
**József Bozsik**, nado en Kispest (distrito de Budapest) o 28 de novembro de 1925 e finado en Budapest o 31 de maio de 1978, foi un futbolista húngaro.

Traxectoria
-----------

József Bozsik, alcumado 'Cucu' pola súa avoa creceu xogando ó fútbol nos equipos locais de Kispest.

Cando tiña 11 anos, o KAC fixouse nel e fichouno para o seu equipo xuvenil. Debuta co primeiro equipo no ano 1943.

O 17 de agosto de 1947 xoga o seu primeiro encontro para a selección sendo Bulgaria o seu rival. Bozsik xogaría un total de 101 encontros internacionais e anotaría 11 goles ata o seu retiro da selección no ano 1962. Nestes anos sería campión olímpico en 1952, subcampión do mundo en 1954 e participou nas goleadas de 6-3 e 7-1 a Inglaterra.

Bozsik foi considerado o mellor mediocentro atacante do mundo, cunha gran técnica e creatividade, sendo unha das grandes estrelas da selección e do Hónved FC durante moitos anos.

Morreu ós 52 anos vítima dun ataque cardíaco.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q318752
* EUfootballInfo: 2478
* FIFA: 43940
* FootballDatabase: 46930
* NFT: 21025
* Sports Reference: jozsef-bozsik-1
* Transfermarkt: 136476
* Worldfootball: jozsef-bozsik

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre deporte é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Cámara LOMO LC-A.
Lomografía.
A **lomografía** é un fenómeno fotográfico de culto estendido a nivel mundial. Os seus inicios débense a dous estudantes austríacos de viaxe en Praga no ano 1991 que encontraron nun mercado algunhas cámaras compactas da marca LOMO modelo Lomo LC-A. A sigla é un acrónimo que identifica o seu lugar de orixe: *Leningradskoye Optiko-Mekhanicheskoye Obyedinenye*.

As características particulares desta cámara fotográfica compacta encóntranse no obxectivo xa que cunha focal de 32 mm se poden asimilar a un gran angular medio. O obxectivo, proxectado por un enxeñeiro óptico soviético é copia do Minotar 32, montado sobre a Minox, é máis, a propia LOMO é unha copia da cámara Minox. A particularidade do obxectivo consiste sobre todo na súa relativa luminosidade (f:2,8), que unida ás pequenas dimensións da lente ofrece imaxes extremadamente saturadas e cun viñeteado de subexposición ó redor, o que crea unha especie de efecto "túnel". Dado o seu baixo custo orixinal estaba moi difundida na antiga URSS. Os dous estudantes austríacos, movidos pola súa afección fotográfica, a pesar de recoñecer os seus defectos considerárona moi interesante e sobre todo incontrolable por parte dos profesionais da fotografía. Co emprego desta cámara inician un fenómeno que, despois de varios anos, se estendeu por todo o mundo coa creación de Lomoembaixadas, Lomomisións e Lomoconcursos.

Debido á súa popularidade, as cámaras seguiron chegando ás tendas de fotografía, inda que non a prezos soviéticos, existindo novas variacións sobre a orixinal producidas en diferentes países como Rusia ou China. A filosofía da Lomografía pódese condensar nesta frase: "¡NON PENSES, DISPARA!"

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Fotografía
* Historia da fotografía

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Lomografía*** |

* LomoSpain
* Sociedade Lomográfica Internacional*(en inglés)*
* Sitio web da actual compañía LOMO*(en inglés)*
* LomoEmbaixada Chilena
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Raxo.
Raxo con patacas e pementos.
O **lombo de porco**, ou **raxo**, é cada unha das dúas pezas da carne do porco ao longo do espiñazo e sobre as costelas do animal. Adoita ter unha forma cilíndrica.

Formas de consumilo
-------------------

É frecuente consumilo como embutido, secado ao aire, ou cociñado de diversas formas, en adobo ou sen el; asado, guisado ou en filetes.

Na cociña castelá e frecuente encontralo en forma de bocadillo pequeno, que se denomina *montado de lomo* ou *montadito de lomo*.

Na cociña galega é moi frecuente, e moi popular, cociñado en anacos pequenos en forma de dados, adobado ou sen adobar, e coñecido como **raxo** por antonomasia.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *raxo*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lombo (anatomía)

### Ligazóns externas

* Raxo con patatas y pimientos de Padrón en recetasderechupete.com *(en castelán)*.
* Festa do raxo. Ponteceso Turismo. Deputación da Coruña *(en galego)*, *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: 2L2V0NKG4B

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
O **kadazan** ou **kadazan costeiro** (kadazan tangaa') é unha lingua falada polo pobo kadazan, que vive na costa oeste de Sabah, especialmente nos distritos de Penampang, Papar e Beaufort. É considerado unha variedade da lingua dusun.

O uso da lingua declinou por mor do incentivo do Goberno malaisio da lingua malaia, e polo inglés dos misioneiros británicos. O estado de Sabah desenvolveu políticas para evitar ese declinio, o cal xa acontecera con outras linguas sabahanas. Iso incluíu o uso do kadazan e outras linguas indíxenas en escolas públicas. Tamén se están a facer esforzos para que a lingua sexa considerada oficial en Sabah.

Notas
-----

1. ↑  "Kadazan, Coastal". *Ethnologue*. Consultado o 22 de marzo de 2007.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a proba da Wikipedia en  ***Lingua kadazan*** |

### Bibliografía

* Tangit, Trixie M. (2005). "Planning Kadazandusun (Sabah, Malaysia): labels, identity, and language". Universidade de Hawai en Manoa. hdl:10125/11691.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3307195
* Glottolog: coas1294
* WALS: kdz

 |
**Jānis Mendriks** (en ruso: Я́нис Ме́ндрикс) nado en Aglona, Letonia (daquela, parte do Imperio ruso) o 21 de xaneiro de 1907 e finado en Vorkuta o 1 de agosto de 1953 na revolta do gulag soviético de Vorkuta. Foi un cura católico letón.

A súa sepultura en Siberia. O ano de nacemento é incorreto.

Traxectoria
-----------

Nado en Letgallia, preto de Aglona, un territorio do antigo Imperio Ruso. Entrou na Orde dos padres marianistas no 1926 e foi ordenado sacerdote no 1938. 

En 1950 foi preso e condenado a 10 anos nun campo de concentración en Vorkuta, na República dos Komis, onde estaba destinado a traballar nas minas de carbón da zona. Despois da morte de Iosif Stalin os detidos deste campo de concentración, na esperanza dunha liberación inminente, rexeitaran traballar. A policia do campo de concentración, ao entender que non conseguían convencer os presos a voltaren ao traballo nas minas, decidiu matalos.

O día 1 de agosto de 1953, Jānis Mendriks foi un dos primeiros en seren fusilados.

Na congregación dos padres marianistas é considerado un mártir.

Jānis Mendriks foi homenaxeado pola Igrexa Católica Romana como un Servo de Deus desde o ano 2003.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Jānis Mendriks Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1524311
* WorldCat
* VIAF: 39146285385715370088

 |
Cartel anunciando a festa do lacón con grelos en Cuntis, estrada N-640.
O **lacón con grelos**, tamén denominado **lacoada**, é un prato de carne típico da gastronomía de Galicia.

É unha variedade de cocido, con lacón (ás veces tamén cachucha, ou con orella de porco, ou costelas deste animal) chourizos, patacas cocidas enteiras (cachelos) e grelos (ou, antes de fin de ano, nabizas).

É un dos pratos máis representativos deste país.

Segundo Cunqueiro, "O lacón con grelos impúxose, xa é o prato maior da cociña galega".

E para Jorge-Víctor Sueiro, "El lacón con grelos es, con la *allada* (ajada), lo más universal de la cocina gallega".

Historia
--------

O lacón con grelos nos seus inicios comíase sobre todo durante a celebración do entroido, ao ser esta a mellor época para os grelos.

Pero máis tarde estendeu o seu período de consumo desde o San Martiño (11 de novembro) até o martes de Entroido ou martes lardeiro. Nos meses de inverno ofértase nos restaurantes, nas tabernas, e cómese nas casas particulares e, cando uns amigos deciden un xantar comunal, fan unha *laconada*.

E cos novos hábitos de cultivar determinadas plantas case todo o ano, e coas novas técnicas de conservación, combinando nabizas e grelos, hoxe xa é posíbel encontrar este suculento manxar diariamente en moitos restaurantes galegos e nalgúns do resto de España.

Elaboración
-----------

Grelos, as segundas follas do nabo (especie *Brassica rapa*).
Os seus principais ingredientes son o lacón e os grelos, brotes do nabo (*grelos*) en cuco extremo aparecen as flores. A súa aparencia é a dun caule máis ou menos groso, do que saen algunhas follas e, no ápice, as flores. Acompáñase o cocido con chourizo e cachelos e ás \*ceces, con orella ou cachucha, e touciño (se o lacón non ten demasiado, e é do gusto dos comensais).

Comeza cocéndose o lacón, unha hora despois de que a auga da ola estea fervendo, os grelos  e, algo máis tarde, as patacas e os chourizos.

Outras formas de comer o lacón con grelos
-----------------------------------------

Algúns prefiren comer o lacón frío. "Si lográsemos que o serviran así, con puré de castañas, máis ben espeso!", pedía Cunqueiro. O lacón está moi ben frío, só ou acompañado duns grelos, estes quentes. Tamén, xa frío, pódese prensar, mechar e trufar, "que é receta de moito señorío de Lugo, e aínda se pode pedir nalgún restaurante da cidade"

Notas
-----

1. ↑  Cunqueiro, Álvaro (1973): *A cociña galega*. Vigo: Galaxia. ISBN 84-7154-181-5, páx. 47.
2. ↑  Sueiro, Víctor-Jorge (1981): *Comer en Galicia*. Madrid: Penthalon Ediciones. Col. "Textos lúdicos de Pantagruel". ISBN 84-85337-32-8, páx. 152.
3. ↑  Cunqueiro, A. *Op. cit.*, páx. 44.
4. ↑  Sueiro, J.-V. *Op. cit.*, páx. 152.
5. ↑  Se os grelos son *de Monfero* ou *de Lugo*, convén escaldalos antes de metelos na ola onde coce o lacón para quitarlles o exceso de amargor; de seren *de Santiago*, non é necesaria esta operación.
6. 1 2  Cunqueiro, A. *Op. cit.*, páx. 48.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Porco
* Matanza do porco
* Cocido
* Lacón
* Grelo

### Ligazóns externas

* Web del Consejo Regulador I.G.P. Lacón Gallego *(en castelán)*
* C.R.I.X.P. "Lacón Gallego"
O **tsakonio** ou **lingua tsakona** (Τσακωνική γλώσσα en grego moderno) é un dialecto grego falado na rexión da Tsakonia (Τσακωνία), nomo de Arcadia (Peloponeso), actualmente falado nun grupo de aldeas situadas na costa leste de Arcadia ao longo do golfo de Argólida. Porén, antes debía estenderse máis ao oeste de Arcadia, así como nunha parte da Laconia.

Historia e características
--------------------------

Este dialecto deriva do dorio, un dos antigos dialectos gregos da Grecia Antiga. Distínguese pois claramente do grego moderno polo seu vocabulario e a súa pronunciación, especialmente porque preservou o *digamma*, antigo fonema /w/ convertido en /v/ nalgunhas palabras (mentres que na lingua común, o *digamma* caeu hai moito tempo). Así, pódese comparar a palabra *vanne*, «año», co xónico-ático ἀρνίον / *arníon*, os dous saídos dun étimo *warn-*.

En canto ao léxico, o tsakonio ten préstamos do grego moderno, do albanés e do turco pero o vocabulario principal é claramente de orixe dórica.

Barreiras xeográficas naturais illaron a Tsakonia do resto de Grecia ata o século XIX, preservando así a orixinalidade da lingua. Pero desde a independencia de Grecia, sostida polos poderosos armadores da costa tsakonia, o desenvolvemento da educación en grego moderno fai baixar o número de falantes, que se estimaba en 200 000 antes da independencia. Máis recentemente, desde os anos setenta, o éxodo rural cara a Atenas e a introdución da televisión na rexión provocaron unha nova baixada masiva no número de falantes do tsakonio en beneficio do grego moderno. Hai esforzos recentes de reintrodución do tsakonio nas escolas. Actualmente[*cando?*] estímase que só unhas 300 persoas falan normalmente o tsakonio, mentres que sobre 2000 o comprenden.[]

Notas
-----

1. ↑  Campbell, Lyle; Bellew, Anna (2018). *Cataloguing the World's Endangered Languages* (en inglés). Routledge. pp. 204–205. ISBN 9781317413899.
2. ↑  Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". *unesdoc.unesco.org*. Consultado o 11 de xullo de 2022.

|  |
| --- |
| **Historia da lingua grega**(ver tamén: alfabeto grego) |
| **Protogrego** (c. –2000)

---

 |
| **Micénico** (c. -1600–-1100)

---

 |
| **Grego antigo** (c. –800–-300)  *Dialectos*: Eolio, Arcadochipriota, Ático, Dórico, Macedonio, Xónico

---

 |
| **Koiné** (desde c. -300)

---

 |
| **Grego bizantino** (c. -330–1453)

---

 |
| **Grego moderno** (desde 1453) *Dialectos*: Capadocio, Chipriota,Demótico, Griko, Katharevousa, Póntico, Tsakonio, Ievánico |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q220607
* AAT: 300389446
* ELCat: 3499
* Ethnologue: tsd
* Glottolog: tsak1248
* GND: 4219076-9

 |
A **lingua khoekhoe** (nome oficial: ***khoekhoegowab***), tamén denominada historicamente **nama** e **hotentote**, é unha lingua khoisa, a que ten máis falantes e a que se estende por un territorio maior.

Historia e países onde se fala
------------------------------

A lingua khoekhoe pertence á familia khoe, e fálase principalmente en Namibia (no mapa adxunto indícase a distribución deste idioma nese país), Suráfrica e Botswana, e por tres grupos étnicos, os nama, os damara e os haiǁom.

Parece que os damara tomaron a linguaxe, xunto cos nama, en Botswana, e que emigraron a Namibia cada grupo por separado. Os haiǁom, que falaran unha lingua juu, máis tarde pasaron a falar khoekhoe. Georg Friedrich Wreede foi o primeiro europeo que estudou o idioma, despois de chegar á Cidade do Cabo en 1659.

De acordo con *Ethnologue*, hai 202 000 falantes (dos cales, 200 000 en Mamibia; 2 000 en Suráfrica e 200 en Botswana).

O *khoekhoegowab* é lingua nacional en Namibia. En Namibia e Suráfrica, a radio emite, entre outros, neste idioma. En Namibia, o *khoekhoegowab*, a pesar de que o inglés é o idioma oficial da república, é un dos idiomas vehiculares do ensino, desde a educación primaria até a universitaria.

O khoekhoe ten 5 vogais e 31 consoantes.

Frases típicas
--------------

Algunhas frases típicas son:

* ! Gai EET - Boos días
* ! Gai ǁ HOA - Bos días
* ! Gai azadas - Boas noites
* Matisa - Cómo estás?
* ! Gãise re gu - Adeus
* ! Haese mugus - Vémonos pronto

Notas
-----

1. 1 2  Hammarström, Harald; Forkel, Robert & Haspelmath, Martin, eds. (2017): Familia Khoe–Kwadi. *Glottolog 3.0*. Jena, Alemaña: Instututo Max Planck para a Ciencia da Historia Humana.
2. ↑  ."Khoekhoe. A language of Namibia".

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Haacke, Wilfrid H. G. & Eiseb, Eliphas (2002): *A Khoekhoegowab dictionary with an English-Khoekhoegowab index*. Windhoek: Gamsberg Macmillan. ISBN 9-9916-0401-4.
* Gamal Mokhtar, editor (2010): *História Geral da África* – Vol. II – África Antiga. Brasilia: UNESCO. ISBN 978-8-5765-2124-2, p. 220.
* Roy S. Hagman (1977): *Nama Hottentot grammar*, Bloomington, Indiana: Indiana University Press.

### Ligazóns externas

* Números en KhoeKhoe
* Colores en KhoeKhoe

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13301
* BRE: 2247047
* EBID: ID
* ELCat: 8249
* Ethnologue: naq
* Glottolog: nort3245
* GND: 4120273-9
* SUDOC: 027889289
* WALS: kho

 |
**Osei Tutu II**, nado en Kumasi o 6 de maio de 1950 é o dezaseisavo Asantehene, o gobernante tradicional do Reino de Ashanti en Ghana dende o 26 de abril de 1999. Otumfuo Osei Tutu II é un descendente directo do fundador do Imperio de Ashanti, Otumfuo Osei Tutu I.

Traxectoria
-----------

Naceu o 6 de maio de 1950, sendo o máis novo dos cinco fillos de Nana Afia Kobi Serwaa Ampem II, Asantehemaa (raíña nai dos Ashanti). O seu pai, Nana Kwame Boakye-Dankwa, era de Kantinkyere en Ashanti e foi Duque Brehyia de Asante. Nana Kwame Boakye-Dankwa morreu o 1 de xaneiro de 2002, en Kumasi, Ashanti.

Osei Tutu tivo seis fillos. O seu pai tivo outros fillos doutros matrimonios, incluíndo a Yaw Boateng, Kwaku Duah, Kwabena Agyei-Bohyen, Afua Sarpong e Ama Agyemang (Kumasi, Ashanti), Fredua Agyeman Prempeh, Nana Kwasi Agyemang Prempeh e Nana Kwasi Boachie Gyambibi (Kumasi, Ashanti).

O nome de Asantehene Osei Tutu II concedido ó nacer, Nana Barima Kwaku Duah, é o nome do avó paterno do emperador Asante.

Notas
-----

1. ↑  Queen consort Lady Julia Osei Tutu Arquivado 23 de marzo de 2013 en Wayback Machine.. *The Kingdom of Ashanti Monarchy*.
2. 1 2  "Kingdom of Ashanti Kings And Queens Of Asante.". Arquivado dende o orixinal o 30 de outubro de 2012. Consultado o 04 de febreiro de 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q370522
* WorldCat
* VIAF: 143330117
* FAST: 455470
* GND: 1119833892
* LCCN: no00091403
* SUDOC: 111725984

 |
**Lidia Brito**, nada en 1985, é unha enxeñeira mozambiqueña experta en silvicultura, conferenciante universitaria, investigadora e asesora na Universidade Eduardo Mondlane.[]

Traxectoria
-----------

Brito posúe un grao en Enxeñaría forestal pola Universidade Eduardo Mondlane (Mozambique) e acadou un mestrado en ciencias e o título de doutora en Ciencias Forestais pola Universidade Estatal de Colorado (EEUU). Foi primeira Ministra de Educación Superior, Ciencia e Tecnoloxía de Mozambique entre 2000 e 2005 e vicerreitora da Universidade Eduardo Mondlane entre 1998 e 2000.Máis tarde desempeñou as funcións de asesora do Alcalde para a Planificación Estratéxica e Relacións Externas en Maputo. Internacionalmente é unha recoñecida académica que promove o desenvolvemento sustentable e a administración comunitaria baseada en África en xeral, e é membro do Consello de Gobernanza IHE-UNESCO desde decembro de 2009. Brito é directora de política de ciencia en UNESCO e é copresidenta da conferencia, *Planet under pressure*.

É tamén unha participante activa e conferenciante en moitas conferencias e cumes internacionais.

Notas
-----

1. ↑  "Speaker's bios" (PDF). Science with Africa, UNECA. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 14 de xuño de 2011. Consultado o 19 de novembro de 2010.
2. ↑  "Mozambique's ex-science minister heads to UNESCO". *SciDevNet*. Consultado o 19 de novembro de 2010.
3. ↑  Jolly, David (29 de marzo de 2012). "Time Is Nigh for Global Action, Manifesto Warns". *Green (blog)The New York Times*.
4. ↑  "Scientific Committee". *Planet under pressure*. Arquivado dende o orixinal o 19 de marzo de 2011.
5. ↑  Revkin, Andrew C. (29 de marzo de 2012). "Scientists Call for Practical Steps to Smooth Humanity's Journey". *Dott Earth, New York Times Blog*.
6. ↑  Drinkovic, Nina (18 de decembro de 2007). "IIASA Conference '07, Global Development: Science and Policies for the Future". *IIASA*. Arquivado dende o orixinal o 01 de marzo de 2012. Consultado o 13 de maio de 2013.
*Para calquera nave arquitectónica véxase Nave (arquitectura).*
Planta da catedral de Palma de Mallorca, onde se sinalan as naves do evanxeo, central e da epístola.
O **lado do evanxeo** é unha zona das igrexas cristiás occidentais. Nese lugar líanse os evanxeos na liturxia. Cara ao altar maior, atópase no lado esquerdo.

O lado oposto é o **lado da epístola**, onde se lían as epístolas (cartas) canónicas na liturxia. Cara ao altar maior, o lado da epístola atópase no lado dereito.

Por extensión denomínase naves do evanxeo á que se atopa situada nese lado dentro do templo e da mesma maneira nave da epístola a que está no lado da epístola.

Na liturxia tridentina, que se segue usando nalgunhas comunidades cristiás, o lector que sostiña o misal movíase ao lado da epístola á beira do evanxeo despois de ler a súa epístola.

Descricións gráficas
--------------------

| Capelas na Catedral de Barcelona |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| Capelas do lado da epístola. |
| Capelas do lado da epístola.  |

|  |
| --- |
| Capelas do lado do evanxeo. |
| Capelas do lado do evanxeo.  |

 |

Notas
-----

1. ↑  Michael Kunzler, *The Church's Liturgy*, trans. Placed Murray, et al. (Berlín: LIT Verlag, 2001), p. 208.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Concilio Vaticano II
O **Liceo Marítimo de Bouzas** é un club náutico situado en Bouzas, Vigo.

Anualmente organiza varias competicións acuáticas, así como unha cantidade importante dos actos culturais que se celebran en Bouzas.

Historia
--------

Foi fundado en 1907 trala fusión de dúas sociedades máis antigas, o Liceo e o Casino, dando lugar ao **Liceo Artístico y Recreativo de Bouzas**, estando situado ao principio nunha antiga fábrica de salgadura, en Barreras. En 1964 adoptou o actual nome e en 1971, trasladouse ao edificio onde se atopa hoxe, converténdose co paso do tempo no segundo club náutico máis antigo de Galicia, só por detrás do Real Club de Regatas de Vilagarcía de Arousa.

O club tivo varias seccións deportivas ao longo dos anos, como o Rápido de Bouzas, sección de fútbol que en 1917 converteuse nun club independente, ou a sección de balonmán, activa entre os anos 60 e 70. A finais dos 70 e comezos dos 80 creáronse as seccións de remo e vela, e o regatista Rodrigo Andrade Olivié deulle ao club o seu primeiro título internacional, ao proclamarse campión do mundo da clase Vaurien.

Instalacións
------------

O Liceo conta con 300 prazas de amarre en pantaláns e 95 nas súas cadeas de fondeo, e cun guindastre cunha capacidade de carga de máis de 12 toneladas.

Actividade deportiva
--------------------

Ten actividade nos deportes de vela, piragüismo e pesca. Organiza dúas regatas do calendario galego de vela de cruceiro: a regata "Vila de Bouzas", desde 2005, e a regata en solitario e a dous "Volta ás Cíes", desde 2006. Ademais conta con escolas de vela (lixeira e de cruceiro) e pesca.

Premios e galardóns
-------------------

* Vigués distinguido (2007).

Notas
-----

1. ↑  Concello de Vigo & Fundación Vigueses Distinguidos 2012, p. 140.
2. 1 2  "Historia del Club". *Liceo Marítimo de Bouzas* (en castelán). Consultado o 6 de agosto de 2021.
3. ↑  "Medalla de Vigo para la Policía Local y la Rede de Mulleres" (en castelán) (Vigo ed.). 22 de marzo de 2007. p. 4.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Concello de Vigo; Fundación Vigueses Distinguidos (2012). *Vigueses distinguidos 1985-2011*. Ir Indo. p. 140. ISBN 9788476806906.

| * v
* c
* e
Deporte en Vigo |
| --- |
| Equipos | 
* Real Club Celta de Vigo
* Celta de Vigo B
* Gran Peña
* Rápido de Bouzas
* Coruxo Fútbol Club
* Real Club Náutico
* Vigo Rugby Club
* Club Vigo Voleibol
* Comesaña Sporting Club
* Halcones de Vigo BC
* Keltoi GAC
* Lume Demostra FS
* Real Club Celta Baloncesto
* Club Deportivo Valladares
* Sociedad Deportiva Octavio
* Vigo Stick C.H.
* Balonmán Seis do Nadal-Coia
* Liceo Marítimo de Bouzas

 |
| Instalacións | 
* Estadio de Balaídos
* Campo de Barreiro
* Campo de Fútbol Baltasar Pujales
* Campo do Vao
* Complexo das Travesas

 |
| Eventos | 
* Trofeo Cidade de Vigo
* Trofeo Memorial Quinocho
* Concurso de Saltos Internacional
* O Marisquiño
* Vigo Street Stunts
* Correndo por Vigo

 |
| Equipos desaparecidos | 
* Real Club Fortuna
* Real Vigo Sporting
* Unión Sporting
* Vigo Foot-ball Club
* Español FC

 |
**Otto von Guericke**, nado o 20 de novembro de 1602 en Magdeburg (Alemaña) e finado o 21 de maio de 1686 en Hamburgo, foi un físico alemán.

Traxectoria
-----------

Estudou dereito nas universidades de Leipzig e Jena. Logo dedicouse aos estudos de matemática na universidade de Leyden. Desde 1646 desempeñou o cargo como xuíz na cidade de Magdeburg durante trinta anos. Á parte da súa carreira como xurista, a súa paixón foi a física.

Estudou os tratados de Blaise Pascal e Evangelista Torricelli sobre a presión atmosférica. En 1654, Von Guericke fixo unha espectacular demostración da inmensa forza que a atmosfera podía exercer. Mostrou que cando dous hemisferios de cobre de 50 centímetros de diámetro perfectamente axustados eran unidos de maneira que formasen unha esfera e facíase o baleiro no seu interior, dous tiros de oito cabalos cada un non podían separalos. Noutro experimento máis inmediatamente relacionado coa historia da máquina de vapor mostrou que cando se creaba un baleiro parcial baixo un émbolo de grandes dimensións introducido nun cilindro, a forza sumada de cincuenta homes non podía evitar que a presión atmosférica levase o émbolo ao fondo do cilindro.

Puido comprobar que o son non pode propagarse no baleiro. Para demostrar os efectos da presión atmosférica ideou o experimento cos hemisferios de Magdeburg en 1654 ante a Dieta Imperial de Ratisbona.

Tamén fixo investigacións sobre electrostática. Observou que se producía unha repulsión entre corpos electrizados logo de ser atraídos. Ideou a primeira máquina electrostática e sacou faíscas dun globo feito de xofre, o cal levoulle a especular sobre a natureza eléctrica dos lóstregos.

En astronomía foi un dos primeiros en afirmar que pode predicirse o retorno dos cometas.

En 1672 publicou a súa obra *Experimenta nova, ut vocatur Magdeburgica, de vacuo spatio*, onde describe o seu soado experimento cos hemisferios de Magdeburgo.

Notas
-----

1. ↑  "Otto von Guericke". *Enciclopedia Británica* (en inglés). Consultado o 28 de xullo do 2017.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Otto von Guericke*** |

### Outros artigos

* Electricidade
* Historia da electricidade
* Baleiro

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q60095
* WorldCat
* VIAF: 39420589
* BAV: ADV10134758
* BIBSYS: 7035300
* BMT: 213446
* BNF: 12180857f
* BRE: 2354086
* CANTIC: a11453047
* CERL: cnp00394971
* CiNii: DA01796288
* DeutscheBio: 11854330X
* EBID: ID
* FAST: 123091
* GEC: 0031515
* GND: 11854330X
* ICCU: SBLV001876
* ISNI: 0000 0001 1025 2357
* LCCN: n83800122
* NDL: 01213126
* NKC: nlk20000087265
* NLA: 35517198
* NLG: 254705
* NTA: 074122371
* OL: OL710664A
* openMLOL: 97621
* SELIBR: 188837
* SNAC: w64t6zvd
* SUDOC: 030383048
* WikiTree: Von\_Gericke-3

 |
L4L4
Estación de Ciutadella - Vila Olímpica
A **liña 4** ou *liña amarela* do metro de Barcelona é unha liña de ferrocarril metropolitano soterrada que dá servizo na cidade de Barcelona. A pesar de inaugurarse o 1973 parte do seu trazado púxose en servizo en 1926 como ramal do Gran Metro (L3) entre Passeig de Gràcia e Jaume I. Os túneles foron construídos en 1908, sendo os máis antigos da rede de metro barcelonesa, cando se creou a Via Laietana.

O trazado da liña, que une Trinitat Nova e La Pau, é de dobre vía soterrada, os talleres e as cocheiras atópanse en Via Júlia e no Triángulo Ferroviario. Ten enlaces de servizo coa liña 5 en Maragall, coa liña 11 en Trinitat Nova, e coa liña 3 en Passeig de Gràcia, entre outros. Actualmente ten 17,3 quilómetros de lonxitude e vinte e dúas estacións.

Estacións da liña 4

Notas
-----

1. ↑  Transports Metropolitans de Barcelona, ed. (10 de xullo de 2010). "A rede de metro de TMB chega aos 100 km coa prolongación do L2 ao centro de Badalona". Arquivado dende o orixinal o 03 de marzo de 2016. Consultado o 1 de outubro de 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q961384
* OSM: 195706
* Structurae: 10057152

 |
**Lebo** ou **Lebo Mathosa**, nada en 1977 e morta en accidente de coche o 23 de outubro de 2006, foi unha cantante pop surafricana. O seu estilo era o kwaito, un xénero propio de Xohanesburgo que mestura house con música vocal. Cantaba tanto en inglés como nas linguas nacionais de Suráfrica, coma o sotho, o zulú ou o xosa.

Traxectoria
-----------

Mathosa comezou a súa carreira coa popular banda surafricana Boom Shaka en 1994, co que xa soubo o que era gañar discos de platino, antes de cantar en solitario a partir de 1999. O seu álbum *Dream* (2000) acadou o cumio no seu país durante catro semanas logo do seu lanzamento. Ao ano seguinte, nos Premios da Música Surafricana, Mathosa gañou o de mellor álbum de baile, o de mellor *single* de baile polo seu tema de debut *Intro*, e o de mellor cantante feminina. Volveu apañar o premio ao mellor álbum de baile polo seu segundo traballo, *Drama Queen*.

No ano 2001 Lebo Mathosa tocou no North Sea Jazz Festival en Cidade do Cabo, no concerto de *Celebrate South Africa* na londiniense praza de Trafalgar e fixo *turnés* por Malaisia e Singapur chegando a cantar para a raíña malaia. Tamén tocou no 85º aniversario de Nelson Mandela, diante dunhas 16.000 persoas, e nunha xira a prol dos enfermos da sida en Botswana e Eswatini.

Volveu subir ao máis alto da música do seu país en 2004, e en 2006 foi nomeada aos británicos Premios MOBO. Tamén gañou en 2001 o premio á muller mellor vestida do ano e foi nomeada pola revista *FHM Magazine* como unha das mulleres máis sexys de África.

Discografía en solitario. Álbums
--------------------------------

* 2000, *Dream*
* 2004, *Drama Queen*
* 2006, *Lioness*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q538748
* WorldCat
* VIAF: 2179168517288871980000
* AllMusic: mn0001941430
* Discogs: 1087301
* EBID: ID
* Europeana: ID
* Genius: Lebo-mathosa
* GND: 1288635095
* MusicBrainz: ID

 |
L1
Estación de Espanya, na liña 8.
A **Liña 8** do metro de Barcelona é un servizo de ferrocarril metropolitano que forma parte da Liña Llobregat-Anoia de Ferrocarrís da Generalitat de Cataluña (antigos *Ferrocarrils Catalans*), compartindo infraestrutura con cinco servizos máis. Camins de Ferro del Nord-est d'Espanya (NEE) construíu e inaugurou o ferrocarril no ano 1912.

O trazado da liña que une Barcelona - Pl. Espanya e Molí Nou | Ciutat Cooperativa, é de dobre vía soterrada no 73% do percorrido e dobre vía en superficie o resto do trazado.

No 2007, inaugurouse unha nova estación entre Ildefons Cerdà e Gornal chamada Europa | Fira, baixo a Plaça d'Europa de l'Hospitalet de Llobregat e está programada unha nova estación chamada Cornellà Salines entre Cornellà-Riera e Sant Boi, entre outras ampliacións como a creación de dos tramos de 11 e 14 km.

Notas
-----

1. ↑  PDI 2009-2018, páx. 30.
2. ↑  Cambra de Comerç de Barcelona 2009, páx. 14.
3. ↑  Cambra de Comerç de Barcelona 2009, páx. 49.
4. ↑  Sala de premsa del web oficial de la Generalitat de Cataluña, ed. (27 de xuño de 2010). "El DPTOP sotmet a informació pública l'estudi per construir una nova estació d'FGC al barri de Salines de Cornellà". Arquivado dende o orixinal o 12 de setembro de 2019. Consultado o 27 de xuño de 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q763319
* OSM: 195712
* Structurae: 10057156

 |
***O violín de Sarasate. Un caso de Sherlock Holmes*** é unha novela policíaca escrita por Alberto Fortes, publicada en 2002 por Edicións do Cumio.

Trama
-----

En setembro de 1886 chegan a Pontevedra Sherlock Holmes e mailo seu acompañante o doutor John H. Watson, convidados pola Sociedade Recreo de Artesáns para impartir unha conferencia dentro dun ciclo sobre o crime, ao que tamén se convida, entre outros, a Auguste Dupin. Unha das principais razóns que levan a Holmes a aceptar facer a viaxe é que na vila do Lérez poderá asistir a un concerto do violinista Pablo Sarasate.

Pero o mesmo día da charla preséntaselle un caso de investigación: desapareceu o violín Stradivarius de 1724. Mediante o seu método de razoamento dedutivo, chega á conclusión de que o instrumento non foi sustraído, senón escondido dentro da habitación do violinista. Porén, queda algo amolado porque non chega a descubrir que quen o escondeu foi unha muller.

Narración
---------

A obra preséntase coma un relato escrito en primeira persoa polo propio doutor John H. Watson. O manuscrito estivo en posesión da súa familia até 100 anos despois de ser escrito, para evitar a súa publicación mentres quedase xente viva presente no relato. O texto foi enviado ao concello de Pontevedra pola familia do doutor Watson, que dispuxera que debía ser publicado nesa vila e despois en Londres. O concello remitiullo á "Sociedade Holmesiana de Pontevedra" (que estivo presidida, segundo o autor, por Marcial Gondar Portasany, Xosé Agrasar Muíños, Serxio Portela Campos, Alfonso Díaz Andrés, Ian Emmett e Fernando R. García Fernández), encargada da súa publicación, pero esta non se levou a cabo até o 2001 por unha dúbida respecto a cando debía ser editado.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: The Talented Mr. Ripley.

***O talento do señor Ripley*** (en inglés: *The Talented Mr. Ripley* é unha novela de 1955 escrita por Patricia Highsmith. É a primeira da saga protagonizada por Tom Ripley (coñecida como "the Ripliad", continuada nas novelas *Ripley Under Ground*, *Ripley's Game*, *The Boy Who Followed Ripley* e *Ripley Under Water*. Foi traducida ao galego por María Alonso Seisdedos e publicada por Kalandraka en 2022.

Sinopse
-------

Tom Ripley é un mozo que vive en Nova York, sen ambicións pero cun talento especial para sobrevivir facendo o que faga falta. É requirido polo magnate da construción naval Herbert Greenleaf para ir a Italia a persuadir ó seu fillo errante, Dickie, de que regrese aos EUA e volva ao negocio familiar. Tom ve isto como unha oportunidade. Ao pouco de chegar a Italia vai xunto Dickie e coñece a súa amiga Marge Sherwood, e axiña se integra coa parella. Porén, Marge comeza a sospeitar de Ripley, e Dickie comeza a cansar del e da súa presenza constante e crecente dependencia. O propio Tom decátase de que os ánimos son complicados polo seu desexo de manter o seu novo estilo de vida.

Como un xesto cara a Tom, Dickie accede a viaxar con el nunha pequena escapada a San Remo. Alí alugan un pequeno bote, e Tom asasina a Dickie a bordo. Tira o corpo pola borda, asido á áncora, e afunde o bote.

Tom asume a identidade de Dickie, vivindo dos seus cartos e escribíndolle a Marge para dicirlle que necesita estar un tempo lonxe dela. Freddie Miles, un vello amigo de Dickie, vísitao no seu apartamento de Roma, pero axiña sospeita da presenza de Tom, e este acaba matando a Freddie. A existencia de Tom convértese nun xogo do gato e o can coa policía italiana, e Tom acaba por recuperar a súa identidade e mudarse a Venecia. Posteriormente Marge, o pai de Dickie e un detective contratado por este falan con Tom. Proponse matar a Marge, pero tras comprobar que cren a súa historia decide evitar complicacións. Tom viaxa a Grecia tras facer crer ao pai de Dickie que este lle deixara as súas posesións no testamento. Ao chegar a Atenas comproba que creran a súa historia e que aceptaran a desaparición de Dickie, así como o legado persoal a Tom, que redactara o propio Tom na máquina de escribir do defunto. O libro remata con Tom rico, pero atafegado pola paranoia; nos parágrafos finais asume que vai sospeitar que os policías o van estar agardando en calquera lugar que vaia.

Premios
-------

A novela reportou á autora o Premio Edgar Allan Poe dos Mystery Writers of America (escritores de misterio dos Estados Unidos).

Adaptacións
-----------

* *Plein Soleil* (tamén coñecida como *Purple Noon*), dirixida por René Clément en 1960, con Alain Delon como Tom e Maurice Ronet como Dickie.
* *The Talented Mr. Ripley*, dirixida por Anthony Minghella en 1999, con Matt Damon como Tom.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q472026
* EBID: ID
* OCLC: 2529516

 |
**Leopoldo Durán Justo**, nado en Penedo (Avión) en 1917 e finado en Vigo o 10 de abril de 2008, foi un crego católico e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Ordenouse sacerdote en Astorga en 1943 e doutorouse en teoloxía en Roma, en filosofía na Universidade Complutense de Madrid,onde impartiu clases, e en literatura inglesa no King's College de Londres, cunha tese sobre a figura do crego na narrativa de Graham Greene. Foi profesor de literatura, de filosofía e de teoloxía en varios seminarios maiores. Viviu en Inglaterra durante unha trintena de anos, e alí foi onde coñeceu, en 1972, o escritor sobre o que fixera a tese. A partir dese momento acompañou o escritor nas súas viaxes e estadías, tanto en Galicia e España como en Nisa e en Vevey, onde faleceu o novelista.

Patrón durante dous anos da fundación que levaba o nome do escritor, dise que a súa figura inspirou algunha das obras de Greene, como *Monseñor Quijote*, onde se retrata a emigración de Avión a México, se ben el negaba esa posibilidade.

Obras
-----

* *La crisis del sacerdote en Graham Greene* ( 1974)
* *Estudio sobre 'El poder y la gloria'* (1981)
* *Miguel de Palacios: Un gran teólogo desconocido* (1988)
* *Graham Greene, friend and brother* (1994)
* *Graham Greene: An Intimate Portrait* (1995)
* *Los médicos y Graham Greene* (1998).
* *Soledades y sonetos terribles* (2000)

Notas
-----

1. ↑  Leopoldo Durán, el cura confidente de Graham Greene, El País, 25/04/08

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12391768
* WorldCat
* VIAF: 65350181
* BNE: XX1137273
* DBE: leopoldo-duran-justo
* Dialnet: 1814137
* FAST: 92263
* GND: 1234676176
* ISNI: 0000 0001 1028 4375
* LCCN: n82066289
* NTA: 112920675
* SUDOC: 104229578

 |
A **Liga Popular Africana pola Independencia** (en francés *Ligue populaire africaine pour l'indépendance* (LPAI) foi un partido político do Territorio Francés dos Afars e dos Issas (actual Djibuti) .

Historia
--------

A LPAI fundouse en febreiro de 1972 como o primeiro partido interétnico do país  coa fusión da *Liga Popular Africana* (LPA) de Hassan Gouled Aptidon, da *Liga polo Futuro e a Orde* (LFO) de Ahmed Dini, a AJP de Idriss Farah Abaneh e da Union Democrática Issa. Aptidon e Dini asumiron respectivamente o posto de presidente e secretario xeral da nova organización, moi próxima á Fronte de Liberación da Costa dos Somalís (FLCS) , e se opón ao goberno dirixido por Ali Aref Bourhan enfrontándose coa Unión Nacional pola Independencia (UNI).

A LPAI participou nas discusións que se celebraron en París no primeiro semestre de 1977 para preparar o acceso á independencia do territorio, integrándose no Reagrupamento Popular pola Independencia que logrou os 51 escanos na Asemblea Nacional nas eleccións de abril de 1977, coa LPAI con 23 escanos e o seu presidente como primeiro ministro primeiro e Xefe de Estado a partir de xullo. En marzo de 1979 desapareceu substituído polo partido oficial, o Reagrupamento Popular pola Independencia,

Notas
-----

1. ↑  Ali A. Mazrui (ed) *Histoire générale de l'Afrique: VIII L'Afrique depuis 1935* Unesco:Paris, 2 ed. 2010, p. 132
2. ↑  Fantu Agonafer, 1979.
3. ↑  Ali Coubba, 1998, chapitre 6.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *(en francés)* Tholomier (Robert), *A Djibouti, avec les Afars et les Issas*, auto-édité (sous le pseudonyme de Robert Saint-Véran), Cagnes-sur-mer, 1977, 272 p.
* *(en francés)* Leymarie (Philippe), «La Ligue populaire africaine pour l’indépendance», *Le Mois en Afrique* (Revue française d’études politiques africaines), n° 124, 1976, pp. 91–108
* *(en inglés)* Fantu Agonafer, *Djibouti's Three-Front Struggle for Independence: 1967-77*, PhD, University of Denver, 1979, 204 p.
* *(en francés)* Oberlé (Philippe), Hugot (Pierre), *Histoire de Djibouti - Des origines à la république*, Présence Africaine, (rééd. 1996), París, Dakar, 1985, 346 p.
* *(en francés)* Ali Coubba, *Ahmed Dini et la politique à Djibouti*, L'Harmattan, París, 1998, 235 p.
* *(en francés)* Mohamed Aden, *Sombloloho Djibouti - La Chute du président Ali Aref (1975-1976)*, L’Harmattan, París-Montréal, 1999, 224 p.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1424819
* WorldCat
* VIAF: 147533158
* ISNI: 0000 0000 9937 7289
* LCCN: n88270071

 |
***O home invisible*** é unha serie de televisión en seis capítulos baseado na novela homónima de H. G. Wells, protagonizada por Pip Donaghy e emitida pola BBC no Reino Unido entre setembro e outubro de 1984.

Desenvolvemento
---------------

Emitiuse como parte do espazo *BBC 1 Classic Serial*, onde se programaron numerosas adaptacións á televisión de varias novelas clásicas, pero a diferenza do resto das outras series dese espazo non se emitiu os domingos polas tardes, senón no serán dos xoves por considerarse terrorífico demais para os domingos. No Reino Unido non tivo moito éxito, con 7.4 millóns de espectadores no primeiro capítulo, un número baixo para a época. Pero a serie si tivo éxito no exterior, especialmente na Unión Soviética. En Galicia emitiuna a TVG en 1986. En 2005 a BBC editou un DVD coa serie.

Argumento
---------

Unha das adaptacións máis fieis do libro orixinal, a serie segue o mesmo argumento que o libro orixinal, un científico descobre unha fórmula para facerse invisible, pero vai polo mal camiño pola súa incapacidade de reverter a fórmula e acaba utilizando a súa invisibilidade para aterrar a aqueles que están ao seu redor.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* A serie en G25

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2556732
* IMDb: tt0087478
* OFDb: 222725
* TMDb: 13542

 |
**Leopoldo Basa Villadefrancos**, nado na Coruña o 29 de maio de 1866 e finado en Donostia o 19 de decembro de 1947, foi un xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Pasou a infancia, adolescencia e parte da mocidade na Coruña, onde estudou o Bacharelato e a carreira de Peritaxe Mercantil. Trasladouse a Madrid onde coñeceu a Miguel Cané, embaixador da República Arxentina en España, que lle recomendou a partida para ese país. En Bos Aires traballou como secretario da Inspección General de la Municipalidad e colaborou frecuentemente con medios de comunicación porteños como: *El País*, *La Nación*, *Almanaque Gallego* ou *El Eco de Galicia*. Entrou en contacto coa colonia galega e chegou a ler o discurso de apertura da velada literario-musical que se celebrou o 21 de novembro de 1908 a cargo do Orfeón Gallego para homenaxear a Manuel Curros Enríquez. Ademais da súa actividade profesional, tamén se dedicou á pintura e á crítica de arte. Regresou a España en 1910 e estableceuse en Donostia, cidade na que morreu en 1947.

Foi un polifacético escritor en castelán, pero en galego só publicou o relato "¿Fixo ben?" no *Almanaque Gallego* de 1900.

Obras
-----

### Teatro

* *Don Marcelo*, 1902.
* *La leña de la vida*.
* *Los nervios*, 1908.
* *La Peregrina*.

### Novelas

* *Flores del Pantano*.
* *Espigas sueltas*, 1903.
* *El Premio*.
* *Don Juan en América*.

### Ensaio

* *El mundo de habla española*.
* *Dionisio Fierros y el Arte en Galicia*, 1908.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Centro Ramón Piñeiro, ed. (2003). *Narradores ocasionais do século XIX (Relato breve)* (PDF). Santiago de Compostela. pp. 37–38. ISBN 84-453-3736-X. Consultado o 8 de novembro de 2013.

### Ligazóns externas

* "Leopoldo Basa Villadefrancos. Na elite intelectual galega de Bos Aires" *Álbum da Emigración*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20534602
* WorldCat
* VIAF: 161145856948122920621
* BNCHL: 000512176
* GND: 126000840
* LCCN: no96051489

 |
Ronsel do faraón Dyet con Horus e o Serekh.
O **Nome de Horus** foi o símbolo máis antigo utilizado para representar o título de faraón: un falcón (deus Horus) sobre un serekh co nome do rei, en escritura xeroglífica exipcia.

O *serekh* xa aparece ao principio da historia exipcia, na Paleta de Narmer. Os reis anteriores á IV dinastía utilizaron principalmente o seu nome de Horus, que aparecía nun *serekh* (a imitación da fachada dun palacio) co deus Horus situado sobre el.

Sejemib, faraón da dinastía II, cambiou o seu nome por Peribsen, e substituíu a protección do deus Horus pola de Seth, posiblemente por problemas políticos, substituíndo o símbolo de Horus polo do deus Seth. Jasejemuy, o seguinte rei da dinastía II, sitúa sobre a súa *serekh* a Horus e Seth, xuntos, probablemente para conciliar aos dous grupos enfrontados.

> 
> 
> Horus encima do serekh é unha representación simbólica do palacio do rei protexido polo deus supremo do ceo, identificado co mesmo rei, e xa que logo é o deus-rei que protexe a súa propia terra, a todas as cousas e seres vivos que habitan nela. A forza e significado desta metáfora teñen raíces míticas e relixiosas porque implica o concepto de "rei divino" como fonte e orixe do dereito do rei a gobernar na terra e en todos os seus habitantes; o nome de Horus era de carácter sacro e debía ser utilizado en ámbitos cultuais, cerimoniais, relixiosos, máxicos, bélicos e funerarios, aínda que non había unha regra fixa e estaba suxeito a cambios segundo a época e o contexto.
> F. Raffaele
> 

No Imperio Medio de Exipto, as dinastías XI e XII, os faraóns exipcios recibían cinco títulos; engadían ao nome de nacemento outros catro máis cando accedían ao trono. Eran os seguintes: **Nome de Horus**, Nome de Nebty, Nome de Horus Dourado, Nome de Trono e Nome de nacemento.