**Severiano Martínez Anido**, nado en Ferrol o 21 de maio de 1862 e finado en Valladolid o 24 de decembro de 1938, foi un militar galego do exército español, e tamén pintor.

Traxectoria
-----------

### Carreira militar

Entre 1880 e 1884 estudou na Academia de Infantaría de Toledo, ata que co grao de alférez provisional o destinaron a Xirona. En 1886 marchou á fronte africana, onde participou co Exército español nas primeiras fases da guerra de África (1886-1896). Nese ano ofreceuse voluntario a marchar a Filipinas, onde combateu co exército español na guerra de Filipinas (1897), logrando o grao de comandante. 

Despois duns anos de servizo na Península, regresou en 1909 á fronte de Marrocos, onde ascendeu a coronel en 1910. Debido á súa proximidade ao rei Afonso XIII, o monarca nomeouno director da Academia de Infantería de Toledo en 1912. En 1914 chega ao grao de xeneral, de brigada, co que volve de novo a África ata 1916 e despois de novo tomando posesión do seu destino en Tetuán en 1917.

Durante o mes de xaneiro de 1917, foi comisionado para visitar as posicións británicas e francesas en Ruán e Verdún. Realizou a visita xunto de Miguel Primo de Rivera, con quen estreitara unha forte amizade nas campañas marroquís. Ambos militares quedaron impresionados cos bombardeos, as avanzadas de tanques, o uso de gases tóxicos e a eficiencia dos hospitais de campaña. Durante a súa estadía conxeniaron co mariscal Petáin, que lles fixo de guía en Verdún.

### Carreira política

Ás poucas semanas nomeárono gobernador militar de Donostia. En 1918 ascendeu a xeneral de división. Ao ano seguinte foi designado para o goberno militar de Barcelona coa misión de reprimir as manifestacións e tensións nacionalistas e obreiras. Meses despois pasa á rama civil, cando o tamén galego Gabino Bugallal, daquela ministro de Graza e Xustiza, o nomeou gobernador civil de Barcelona. 

A súa actuación destacou pola extrema dureza da represión policial, especialmente, contra o anarcosindicalismo durante os anos do pistoleirismo. En marzo de 1922, Primo de Rivera foi nomeado capitán xeneral de Cataluña. Co financiamento da patronal catalá fomentaron a actuación do Sindicato Libre, e máis en particular dos seus pistoleiros, que protagonizaron numerosos atentados e execucións extraxudiciais de líderes obreiros.

Entre estes atentados destacou o que malferiu ao cenetista Ángel Pestaña o 25 de agosto, en Manresa. Así mesmo, planificou un simulacro de atentado contra si mesmo coa idea de reforzar o seu prestixio. Na organización do simulacro, tres anarquistas foron asasinados pola policía na madrugada do 23 ao 24 de outubro. Un cuarto anarquista, que sobreviviu, revelou o complot. Ao día seguinte foi destituído o xeneral Arlegui, xefe da policía barcelonesa. O 25 de outubro, en solidadariedade co seu colaborador, Anido dimitiu.

Severiano Martínez Anido (1912).
Aínda que membros destacados do exército e da burguesía catalá trataron de interceder e o propio rei ameazou ao primeiro ministro, Sánchez Guerra, con non asinar a dimisión, esta fíxose efectiva. Pouco despois Anido foi nomeado gobernador militar de Cartaxena e máis tarde comandante xeral de Melilla. Na praza norteafricana fíxose cargo da loita contra Abd el-Krim e promoveu un asalto á Baía de Al-Hoceima, pero o goberno non aceptou a súa proposta e dimitiu. Este feito sería unha das razóns que acabou por decidir a Primo de Rivera ao golpe de estado do 13 de setembro de 1923.

Participación na ditadura de Primo de Rivera (1923-1930)
--------------------------------------------------------

Anido foi a man dereita de Miguel Primo de Rivera durante a ditadura que este encabezou entre setembro de 1923 e xaneiro de 1930. Durante a primeira fase da ditadura, o Directorio MIlitar (1923-25), ocupou o cargo de subsecretario do ministerio da Gobernación, habilitado coa capacidade do ministro, en 1924 como delegado do Directorio militar e encargado da Xunta Central de Abastos, e xa ao ano seguinte finalmente co cargo de ministro da Gobernación (1925), cargo co que ademais ocupou a vicepresidencia do goberno de Primo.

Ata o 30 de xaneiro ocupou o ministerio, simultaneándoo coa carteira de Defensa cando o seu titular, Juan O'Donnell, estaba enfermo, e tamén substituíndo a Primo de Rivera nas súas ausencias. Nesta época, ademais, logrou o grao de xeneral. 

Anido conservou tal ascendencia sobre Primo de Rivera que foi o encargado de convencelo para que dimitise. Na madrugada do domingo 26 de xaneiro Primo remitiu unha carta aos dez capitáns xenerais e outros altos mandos militares preguntándolles se seguía conservando a confianza do exército. En caso de que as respostas fosen negativas, comprometíase a dimitir. En efecto, entre as respostas predominaban aquelas que mostraban un tépedo apoio ao ditador: Anido reuniuse con el na tarde do 27 de xaneiro, logrando convencelo de que a dimisión era a única saída honorábel. Así mesmo, Anido foi un dos membros da terna que Primo propuxo ao rei na súa substitución.

Exilio e participación na Guerra Civil
--------------------------------------

Coa caída de Primo, en xaneiro de 1930, marchou ao exilio a Francia. O goberno saído da proclamación da Segunda República Española expulsouno do Exército Español. En 1933 venceu nas eleccións a conservadora CEDA e, sen reintegrarse ao exército nin volver do exilio, puido percibir unha pensión militar. Durante estes anos dedicouse por enteiro á pintura.

Ao estourar a Guerra civil española volveu a España, alistouse no bando nacionalista e foi nomeado presidente do Patronato Nacional Antituberculoso. En outubro de 1937 nomeárono xefe dos servizos de Seguridade interior, Orde pública e Fronteiras, dependente directamente de Francisco Franco. En febreiro de 1938 Franco nomeouno ministro de Orde Pública, dende onde se encargou de organizar boa parte da represión militar e xudicial do bando nacionalista, con tanta crueldade que membros da Falange Española quixeron apartalo do cargo, se ben outros historiadores sinalan a Martínez Anido como unha persoa humana e moderada coa represión. Con todo, faleceu ao remate dese ano 1938 dun repente.

Recoñecementos
--------------

* Gran Cruz de Carlos III
* Gran Cruz Vermella do Mérito Militar (1915)
* Gran Cruz de la Real y Militar Orden de San Hermenegildo (1922)
* Gran Cruz (con distintivo blanco) de la Orden del Mérito Naval (1929)
* Gran Cruz (con distintivo blanco) de la Orden Civil de Beneficencia (1929)

Vida persoal
------------

Foi pai do debuxante e ilustrador Robert Martínez Baldrich.

Notas
-----

1. ↑  Quiroga Fernández de Soto (2022), pp. 49–51.
2. ↑  El ministro de Orden Público, general Martínez Anido, *ABC*, 1/2/1938.
3. ↑  Thomas (1976), p. 40.
4. ↑  Thomas (1976), pp. 44–45.
5. ↑  Quiroga Fernández de Soto (2022), pp. 67–71.
6. ↑  Quiroga Fernández de Soto (2022), pp. 70–71.
7. ↑  Boyd, Carolyn P. (1979). "Chapter Eleve: The Clenched Fist". *Praetorian Politics in Liberal Spain* (en inglés). University of North Carolina Press.
8. ↑  Quiroga Fernández de Soto (2022), pp. 233–236.
9. ↑  "Decreto núm. 445 nombrando Público al Teniente General D. Severino Marínez Anido" (PDF). *boe.es*. 1 de febreiro de 1938. p. 5547. Consultado o 17 de decembro de 2023.
10. ↑  Payne (1976), p. 330
11. ↑  Payne (1961), p.183
12. ↑  Hugh Thomas. *La guerra civil española*, Diario 16. Madrid 1976, páxina 640.
13. ↑  Ministerio de la Guerra (11 de xuño de 1915). "Reales Decretos" (PDF). *boe.es* (en castelán). Gaceta de Madrid nº 162. p. 687. Consultado o 17 de decembro de 2023.
14. ↑  Ministerio de la Guerra (14 de outubro de 1922). "Reales Decretos" (PDF). *boe.es* (en castelán). Gaceta de Madrid, nº 287. p. 170. Consultado o 17 de decembro de 2023.
15. ↑  Ministerio de Marina (22 de outubro de 1929). "Ministerio de Marina" (PDF). *boe.es* (en castelán). Gaceta de Madrid, nº 295. Consultado o 17 de decembro de 2023.
16. ↑  "Presidencia del Consejo de Ministros" (PDF). *boe.es* (en castelán). Gaceta de Madrid, nº 311. 7 de novembro de 1929. p. 763. Consultado o 17 de decembro de 2023.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Severiano Martínez Anido Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Payne, Stanley G. (1961). *Falange. A History of Spanish Fascism* (en inglés). Stanford: Stanford University Press.
* Payne, Stanley G. (1976). *Los militares y la política en la España contemporánea* (en castelán). París: Ruedo ibérico.
* Quiroga Fernández de Soto, Alejandro (2022). *Miguel Primo de Rivera. Dictadura, populismo y nación* (en castelán). Barcelona: Editorial Crítica. ISBN 9788491994619. OL 41422463M.
* Thomas, Hugh (1976). *La guerra civil española* (en castelán). Ruedo Ibérico. ISBN 978-84-226-0874-5.

* Veiga, M. (18/10/2018). "Martínez Anido, o galego que aterrorizou Barcelona". *A Nosa Terra*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3330336
* WorldCat
* VIAF: 86997115
* BNE: XX1226945
* BNF: 15530028q
* CANTIC: a10732780
* DBE: severiano-martinez-anido
* GEC: 0040753
* GND: 1050401948
* ISNI: 0000000060743624

 |