Selo onde se ve a Hayk sobre a constelación de Orión.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos armenios. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Hayk** (en armenio: Հայկ), tamén coñecido como **Hayk Nahapet** (Հայկ Նահապետ, *Hayk o Xefe tribal*) é o lendario patriarca e fundador da nación armenia. A súa historia nárrase na *Historia de Armenia* atribuída ao historiador Movses Khorenatsi (410 ao 490 d.C.).

Etimoloxía
----------

O nome do patriarca, Hayk (Հայկ), non é exactamente homófono co nome de Armenia, Hayk’ (Հայք). Con todo, ambos son normalmente asociados coa partícula *hay-* coa que se autodenominan os armenios (հայ *hay*) en armenio clásico.

Movses Khorenatsi
-----------------

Segundo o relato de Movses Khorenatsi, Hayk, fillo de Torgoma, é pai de Armaneak mentres vive en Babilonia, pero logo de que o arrogante titán Bel proclamásese rei, Hayk emigra á rexión de Ararat onde se asenta cun grupo dunhas 300 persoas, funda unha vila que bautiza co nome de Haikashen.

No camiño funda tamén outro poboado que deixa a cargo do seu neto Kadmos. Bel envía un dos seus fillos para que o comine a regresar, pero el négase. Bel decide entón marchar contra el ao mando dunha gran forza militar, pero Kadmos prevén a Haik deste movemento. Haik organiza o seu exército ás beiras do lago Van e a arenga dicindo que eles deben vencer e matar a Bel, ou morrer no intento, antes que converterse nos seus escravos.

### Xenealoxía

Movses Khorenatsi indica que a xenealoxía de Haik é:

* Japheth
* Gomer
* Tiras
* Togarmah

e os seus descendentes

* Armaneak
* Aramais
* Gegham
* Harma
* Aram
* Ara Keghetzi

### Vitoria sobre Bel

Haik descobre ás tropas de Bel nun paso na montaña (que Movses Khorenatsi sitúa en Dastakert),, comandadas polo propio Bel en persoa. Durante o transcurso da batalla de Dyutsaznamart, preto de Julamerk, ao sueste do lago Van, que tivo lugar o 11 de agosto de 2492 a. C. Hayk mata a Bel mediante un certeiro frechazo, e o seu exército é derrotado. Haik constrúe o castelo de *Haikaberd* no sitio no que tivo lugarla batalla e establece o pobo de *Haikashen* na provincia armenia de Taron (hoxe Turquía).

Á rexión onde se desenvolveu a batalla noméaa Haik (Armenia), e ao sitio da batalla, Hayoc’ Jor (Հայոց Ձոր: *desfiladeiro dos armenios*). Á montaña onde Bel e as súas tropas foron vencidos, Haik a chama Gerezmank. Hayk mandou embalsamar o corpo de Bel e ordenou trasladásello a Hark para ser enterrado nun punto elevado, á vista da súa esposa e fillos.

Mitoloxía comparativa
---------------------

O personaxe matado pola frecha de Haik é coñecido como Bel ou Nimrod. *Hayk* é tamén o nome da constelación de Orión na tradución armenia da *Biblia* hebrea. Der Movsessian cre que Haik foi unha "persoa histórica" que logo foi deificada e adorada como *Deus Armenicus*. Este punto de vista é apoiado por Matikian (mekhitarista de Viena), conecta a Haik con *Hay*, a autodenominación do pobo armenio, e apoia a súa aseveración nos nomes de Asiria (Assur), Atenas (Atenea) e Roma (Rómulo), cada unha nomeada en honra á súa deidade-heroe particular.

Sostén que Hayk era o deus principal dos armenios, tal como Indra é o da India védica. Igualmente, así como Hayk fuxiu de Babilonia por mor de Bel, a quen logo deu morte, Zeus escapou das montañas do Cáucaso, para regresar logo a Sicilia e disparar fatais frechas contra os seus adversarios titánicos.

Notas
-----

1. ↑  Movses Khorenatsi: *Historia de Armenia* 1, 5 (Vehi.net/Istoriya/Armenia)
2. ↑  Razmik Panossian: *The Armenians: From Kings and Priests to Merchants and Commissars* (páx. 106). Columbia University Press, 2006. ISBN 978-0-231-13926-7.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Gobernantes e reies da dinastía Haikazuni, en Armenia *(en inglés)*

### Outros artigos

* Urartu
* Armenia
* Historia de Armenia