recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Dólar.

| Dólar neozelandés |
| --- |
| **New Zealand Dollar**
Tāra o Aotearoa (maorí)  |
| Código: | NZD |
| Ámbito: |  Nova Zelandia
 Illas Cook (xunto co dólar das Illas Cook)
 Niue
 Tokelau
 Illas Pitcairn |
| Símbolo: | $, NZ$ |
| Fracción: | 100 (cents) |
| Moedas: | 10, 20 e 50 cents1 e 2 $ |
| Billetes: | 5, 10, 20, 50, 100 $ |
| Emisor: | Banco de Reserva de Nova Zelandia |
| Taxa de troco:15-02-2014 | 1 EUR = 1,64 NZD
1 USD = 1,20 NZD |
| *Troco actual* |

O **dólar neozelandés** (en inglés *New Zealand dollar* ou, simplemente, *dollar*) é a moeda oficial de Nova Zelandia e os seus territorios dependentes (as Illas Cook, Niue e Tokelau), así como da colonia británica das Illas Pitcairn. Decotío abreviase **$**, ou **NZ$** para diferencialo do dólar estadounidense e doutros tipos de dólares. O código ISO 4217 é **NZD**. Subdivídese en 100 *cents*.

Informalmente, en inglés é coñecido como o *kiwi* (ou o *kiwi dollar*).

Historia
--------

O dólar neozelandés introduciuse o 10 de xullo de 1967 en substitución da libra neozelandesa, como resultado do proceso de decimalización da moeda, a razón de dous dólares por libra, ou o que é o mesmo, dous shillings por dólar.

O instituto emisor é o Banco de Reserva de Nova Zelandia (*Reserve Bank of New Zealand*). Hai en circulación moedas de 10, 20 e 50 cents e 1 e 2 dólares (as pezas de menos valor, as de 1 e 2 cents, foron retiradas da circulación en 1990, e a de 5 cents foi tamén retirada en 2006). Os billetes que circulan actualmente son os de 5, 10, 20, 50 e 100 dólares (os de 1 e 2 dólares retiráronse en 1991, cando se puxeron en circulación as moedas correspondentes). Se ben as primeiras emisións foron de papel, como é habitual na meirande parte dos billetes do mundo, dende 1999, a semellanza dos billetes australianos, as novas series están feitas de polímero, un plástico que dificulta a súa falsificación.

As Illas Cook tiveron as súas propias emisións de billetes entre 1987 e 1995, se ben continúan tendo as súas propias moedas (de 1, 2 e 5 dólares), de valor legal.

Taxas de cambio
---------------

* 1 EUR = 1,64 NZD (15 de febreiro de 2014)
* 1 USD = 1,20 NZD (15 de febreiro de 2014)

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Dólar
* Dólar das Illas Cook

### Ligazóns externas

* Banco de Reserva de Nova ZelandiaArquivado 17 de marzo de 2018 en Wayback Machine. *(en inglés)*
* *Dólar neozelandés - Billetes de Nova Zelandia* *(en inglés)* *(en alemán)* *(en francés)*
**Cangîr Axa** (tamén en kurdo: *Cîhangîr Axa, Changîr Axa*; en armenio: *Ջահանգիր Աղա*; en ruso: *Джаангир Ага*), nado c. 1874 en Çubuklu (na provincia de Van, unha das seis provincias armenias do Imperio Otomán) e finado na prisión de Saratov (RSSF de Rusia) en 1943, foi un destacado militar iézidi.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha vila de Armenia occidental, entón parte do Imperio Otomán. Durante a Primeira guerra mundial, como xefe tribal, comandaba unha forza de cabalaría irregular da *hamidiye*; a comezos do conflito tentou evitar que o seu rexemento, integrado por iézidis, entrara en combate coas tropas rusas. 

En 1915, logo da captura de Van polos rusos, Cangîr Axa pasou ao seu bando, xunto con outros catro rexementos iézidis. A alianza militar entre iézidis e armenios comezara xa en 1909, cunha reunión entre o mesmo Cangîr Axa e Andranik Ozanian. Cangîr Axa apoiou militarmente aos rebeldes armenios e, logo do colapso da campaña do Cáucaso, os xinetes de Cangîr Axa se integraron nas tropas de voluntarios armenios; na batalla de Abaran de maio de 1918 a maioría das unidades de cabalaría eran iézidis. 

Malia apoiar inicialmente a toma do poder polos soviéticos en Armenia en 1920, posteriormente participou na revoltas anti-bolxeviques de febreiro de 1921.

Foi represaliado polo réxime soviético no período stalinista e encerrado en 1938 na prisión de Saratov, onde finou en 1943. Foi rehabilitado en 1959.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Abasyan, Tharê Emer (2005). *Cangîr axa* (en kurdo). Iereván: Van Aryan. ISBN 9789994138289.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1996672
* WorldCat
* VIAF: 17021786
* LCCN: no2008003983

 |
Retrato do emperador Kangxi (1654-1722), quen ordenou a compilación do Peiwen yunfu (1711)Retrato do emperador Kangxi (1654-1722), quen ordenou a compilación do *Peiwen yunfu* (1711)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O ***Peiwen yunfu*** (chinés tradicional: 佩文韻府; chinés simplificado: 佩文韵府; *pinyin*: *Pèiwén yùnfǔ*; Wade-Giles: P'ei4-wen2 yün4-fu3) é un dicionario de rimas chinés publicado en 1711. Contén alusións literarias e fórmulas poéticas, que se poden consultar por ton e por rima. O dicionario servía para axudar na composición de poesía.

Historia
--------

Do mesmo xeito ca o *Kangxi zidian* 康熙字典 ("Dicionario Kangxi", 1716), o *Peiwen yunfu* foi compilado baixo o mecenado do emperador Kangxi, cuxa biblioteca recibía o nome de *Peiwen* (lit. "escrita estimada ou admirada"). Está inspirado en dicionarios previos, coma o *Yunfu qunyu* 韻府群玉 da dinastía Yuan ou o *Wuche yunrui* 五車韻瑞 da dinastía Ming. Uns vinte editores, entre os que se atopaban Zhang Yushu 張玉書 (1642-1711) e Chen Tingjing 陳廷敬 (1638-1712), comezaron a súa redacción no 1704, e remataron no 1711.

No 1716, o emperador ordenou a creación dun suplemento, o *Yunfu shiyi* 韻府拾遺, que se completou no 1720. Foi elaborado por Zhang Tingyu 張廷玉 (1642-1711).

Características
---------------

O *Peiwen yunfu* é un dicionario voluminoso, con 444 fascículos ou *juan* 卷, que conteñen información sobre refráns ou frases de dous, tres ou catro sinogramas. Conta con 10.258 entradas, ordenadas baixo 106 grupos de rimas. As alusións e frases clásicas están clasificadas pola rima do seu último carácter, e van acompañadas de numerosas citas a modo de exemplo.

O seu suplemento, o *Yunfu shiyi*, engade outros 112 fascículos á obra orixinal. Cada entrada inclúe información omitida no *Peiwen yunfu*, así como explicacións adicionais.

A pesar de que o *Peiwen yunfu* ten menos sona que o célebre *Kangxi zidian*, é moi útil para pescudar usos literarios. Aínda na actualidade, pode empregarse para consultar nomes ou oracións en chinés clásico. Porén, non ofrece referencias precisas dos textos que cita, e contén erros de compilación.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Theobald, Ulrich. "Peiwen yunfu 佩文韻府 (www.chinaknowledge.de)". *chinaknowledge.de* (en inglés). Consultado o 2024-02-01.
2. 1 2 3 4  "佩文韵府\_张英\_在线阅读\_中华典藏". *www.zhonghuadiancang.com*. Consultado o 2024-02-01.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  "佩文韵府". *百度百科*. Consultado o 2024-02-01.
4. 1 2  "佩文韵府 – 书格". *www.shuge.org*. Consultado o 2024-02-01.
5. 1 2  *An Annotated Bibliography of Selected Chinese Reference Works* (en inglés). Harvard University Press. 1950. ISBN 978-0-674-03851-6.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Peiwen yunfu* 佩文韻府 (Internet Archive)
* *Kangxi zidian* 康熙字典 (Chinese Text Project)
**Engracia Vidal Estévez**, nada en Cambados en 1930 e finada en Pontevedra o 23 de xaneiro de 2024, foi unha relixiosa e escritora galega.

Traxectoria
-----------

Naceu en Cambados, onde estaba destinado o seu pai como rexistrador da propiedade. Foi a pequena de tres irmáns. Con nove anos foi a Pontevedra facer o ingreso para o Sagrado Corazón de Praceres. Estudou Historia e Teoloxía en Santiago de Compostela rematando en Madrid a licenciatura de Historia e diplomándose en Teoloxía. Con vinte anos marchou a Roma para participar nunha formación e ingresou na orde do Sagrado Corazón. Volveu a España destinada ao colexio da congregación de Granada, onde foi profesora catro anos. Despois volveu a Roma para outra formación máis relixiosa. Con 24 anos foi como directora para o Sagrado Corazón de Praceres. Volveu ser directora do Colexio de Praceres aos 37 anos e despois pasou a ser directora do colexio de Chamartín de Madrid. Dende 1970 foi directora dunha residencia en Santiago de Compostela para rapazas do rural que non podían estudar o bacharelato nas súas localidades e deu clase no Seminario menor de Belvís (a primeira muller profesora). Saíu da congregación e foi profesora en Ferrol e no Instituto A Xunqueira de Pontevedra. 

Foi a primeira directora da revista *Encrucillada* en 1977, da que tamén foi secretaria, e onde publicou múltiples colaboracións. Participou activamente nos inicios da Marcha Mundial das Mulleres. Tamén foi promotora de Mulleres Cristiás Galegas.

Obras
-----

* *Por unha Igrexa tamén feminina* (2000). Ecrucillada, Monográficos. O primeiro ensaio relixioso en galego.

### Tradución

* *Recuperar La Creacion: Por una religión humanizadora*, de Andrés Torres Queiruga (2021). Sal terrae; N.º 3. ISBN 978-8429312065.

Homenaxe
--------

* *Engracia Vidal Estévez. Profecía de fe e galeguidade* (2010). Un libro coordinado por Mª Pilar Wirtz Molezún, Maite Pérez Vázquez, Elvira Santos Pena e Marisa Vidal Collazo, maquetado e deseñado por ávila&pite. O libro inclúe tamén un DVD coa entrevista a Engracia Vidal que fixeron Maite Pérez e Marisa Vidal.

Notas
-----

1. ↑  "Unha vida de compromiso", *La Voz de Galicia*, 23-10-2010, p. L16.
2. 1 2 3  Carrazoni Mier, Yuri (2024-01-24). "Falece a relixiosa e escritora Engracia Vidal, unha pioneira e revolucionaria da Igrexa galega". *Nós Diario*. Consultado o 2024-01-24.
3. ↑  Gallego, El Correo (2024-01-24). "Dolor por el óbito de la religiosa Engracia Vidal Estévez, primera directora de ‘Encrucillada’". *El Correo Gallego* (en castelán). Consultado o 2024-01-25.
4. ↑  "Profecía de fe e galeguidade". *Encrucillada Revista*. Consultado o 2024-01-25.
5. ↑  "Asoc. Mulleres Cristiás Galegas · Exeria - Libros". *www.exeria.org*. Consultado o 2024-01-25.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Alvarellos, Enrique (1993). *Mulleres destacadas de Galicia*. Alvarellos Editora. p. 325. ISBN 84-85311-96-5.

### Outros artigos

* *Encrucillada*

### Ligazóns externas

* Engracia Vidal Estévez na páxina web do proxecto Do gris ao Violeta
* Engracia Vidal Estévez por Ana Santos

* Engracia Vidal Estévez na web do Consello da Cultura Galega
***El Diario de Orense*** foi un periódico editado en Ourense entre 1914 e 1928.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Periódico de intereses generales y locales* (tamén figuraba *Periódico de mayor circulación de la provincia*), apareceu o 6 de xaneiro de 1914. Fundado por Heraclio Pérez Placer que tamén o dirixiu nalgunha etapa, o seu primeiro director foi Hermenegildo Calvelo, e despois Francisco Álvarez de Nóvoa e Ramón Villarino de Sáa. Foi redactor-xefe Antonio Couceiro Freijomil (na etapa en que estivo dirixido por Francisco Álvarez Nóvoa) e nel colaboraron Luís Madriñán Megid, Ricardo Goyanes Melgarejo, Eugenio López Aydillo, Aurelio Ribalta, Francisco de Cossío, Felipe Pedreira e Juan Barcia Caballero. Era un diario de tendencia conservadora-bugallista que se enfrontou en numerosas ocasións ao diario liberal *La Voz Pública*. Contiña novas locais e provinciais de carácter xeral, artigos variados e anuncios. Incluíu poemas en galego, unha sección satírica denominada "Picotazos", "Galicia histórica" da autoría de Couceiro Freijomil e "Biografías Gallegas" escrita por Manuel Molina Mera. Cesou a súa edición en 1928.

Notas
-----

1. ↑  *El Correo de Galicia*, 8-1-1914, p. 2.
2. ↑  *El Eco de Santiago*, 29-12-1913, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Valcárcel López, Marcos (1987). *A prensa en Ourense e a súa provincia*. Ourense: Deputación Provincial. ISBN 84-505-5721-6.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da literatura galega. Publicacións Periódicas* **II**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-137-X.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12387401
* Galiciana: 3850

 |
Arume, follas aciculares do piñeiro.
**Acícula** (do latín vulgar *acucula*, diminutivo de *acus* agulla) é o termo empregado en botánica para designar aguillóns magros e febles que non son feridores. Por extensión, os órganos aciculares son aqueles con forma longa e fraca, moi especialmente as follas dos piñeiros e outras coníferas.

Noutras disciplinas como a zooloxía ou a mineraloxía úsase tamén este termo, facendo referencia sempre a órganos ou outros elementos longos, finos e rematados en punta.

Denominación galega da folla do piñeiro
---------------------------------------

*Artigo principal**:* Nomes da folla do piñeiro en Galicia.
En galego reciben o nome común de **frouma**, **agulla** ou **arume**, así coma unha infinidade de variedades dialectais: bruma, garfa, lesta, padumeiro, pica, pilro, piñuca, pulazo, rama etc. O arume úsase para acender lumes ou coma combustíbel.

Notas
-----

1. ↑  Font Quer, P. (1982)
2. 1 2  Lancha y Sempere (1988)
3. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *frouma*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Varios autores (2002). *Termos Esenciais de Botánica*. Lugo: Comisión de Normalización Ligüística da Escola Politécnica Superior de Lugo- Universidade de Santiago de Compostela-Xunta de Galicia. p. 18.
* Allaby, M. (1984). *Diccionario del medio ambiente*. Madrid: Pirámide. p. 421.
* Font Quer, P. (1982). *Diccionario de botánica*. Barcelona: Editorial Labor, SA. p. 1244.
* Lancha, J.M. y T. Sempere (1988). *Diccionario de ciencias naturales. Usos y etimologías*. Madrid: Siglo veintiuno de España editores. p. 376.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q521246
* MAG: 2776414919

 |
| Tecóstracos / Tecostráceos*Thecostraca* |
| --- |
| *Pollicipes pollicipes*, o percebe común |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Subfilo: | Crustacea |
| Clase: | Maxillopoda |
| Subclase: | **Thecostraca**Gruvel, 1905  |

 |
| Infraclases |
| * *Ascothoracida*
* *Cirripedia*
* *Facetotecta*
 |

Os **tecóstracos** ou **tecostráceos** (*Thecostraca*) son unha subclase de crustáceos maxilópodos, que inclúe os coñecidos **percebes** e **arneiros**, os ascotorácidos parasitos e os enigmáticos facetotectos.

Coñécense, segundo algúns autoires, unhas 1 300 especies descritas. Porén, o SIIT reduce o número de especies a 402 descritas, das que só 239 están aprobadas.

Caracterízanse pola presenza de *órganos celosía*, uns órganos quimiorreceptores da cutícula, exclusivos destes animais. Ademais, o estadio larvario final posúe anténulas prénsiles que usan para a localización do substrato e fixación no mesmo, para desenvolver o estadio adulto, que é sésil.

Etimoloxía
----------

O termo do latín científico *Thecostraca* fórmase cos elementos do latín *thec-* (derivado do grego antigo θήκη *théke*, caixa) e *-ostraca* (adaptación do grego -οστρακα *-ostraka*, plural neutro de -οστρακος *-ostrakos*, de όστρακον *óstrakon*, cuncha).

A adaptación normal do termo ao galego é **tecóstracos**, proparoxítona (esdrúxula) debido á cantidade do *a* latino da sílaba *-tra-* (breve). Algúns adáptana como **tecostráceos**, como se fai en castelán (*tecostráceos*) e en catalán (*tecostraci*), por influencia de **crustáceos**.

Clasificación
-------------

Martin & Davis recoñecen tres infraclases, sendo a dos cirrípedes (*Cirripedia*) a que inclúe a maioría das especies (unhas 1 200):

* Infraclase *Ascothoracida* - parasitos de antozoos e equinodermos.
* Infraclase *Cirripedia* - percebes e arneiros.
	+ Superorde *Acrothoracica*
	+ Superorde *Rhizocephala*
	+ Superorde *Thoracica*
* Infraclase *Facetotecta* - "larvas-y"

Notas
-----

1. 1 2 3  *Thecostraca* Gruvel, 1905 (Taxonomic Serial No.: 621146) en SIIT *(en inglés)*
2. ↑  Brusca & Brusca (2005)
3. ↑  Martin, J. W. & Davis, G. E. (2001). *An Updated Classification of the Recent Crustacea* (PDF). Natural History Museum of Los Angeles County. pp. 132 pp. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 29 de decembro de 2009. Consultado o 11 de xullo de 2013.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tecostráceos Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Tecostráceos*** |

### Bibliografía

* Brusca, R. C. & Brusca, G. J. (2005): *Invertebrados*, 2ª edición. Madrid: McGraw-Hill-Interamericana. ISBN 0-87893-097-3.

### Ligazóns externas

* *Thecostraca* en NCBI. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q150628
* EBID: ID
* MAG: 2780457031

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BugGuide: 354383
* EOL: 2630892
* EPPO: 1THECC
* Fossilworks: 133214
* GBIF: 6009554
* iNaturalist: 144117
* ITIS: 621146
* NCBI: 116172
* Soortenregister: 174811
* WoRMS: 22388

 |
O **esteiro de Redondela** é un pequeno esteiro situado no concello pontevedrés de Redondela. Está formado pola desembocadura dos ríos Alvedosa e Pexegueiro, que finalmente tributan á enseada de San Simón, na ría de Vigo. Está delimitado pola Punta da Portela no suroeste e a Punta da Canteira no noroeste.

O esteiro é unha área de importante marisqueo, xa que os ríos que nel desembocan arrastran unha gran cantidade de sedimentos de gran fino que dan lugar a unha chaira intermareal e áreas de marisma na súa beira.

Galería de imaxes
-----------------

* Desembocadura do río Alvedosa, e a marisma que da comezo ao esteiro.Desembocadura do río Alvedosa, e a marisma que da comezo ao esteiro.
* Río Alvedosa, que xunto ao río Pexegueiro forma o esteiro.Río Alvedosa, que xunto ao río Pexegueiro forma o esteiro.

Notas
-----

1. ↑  Xunta de Galicia (ed.). "Esteiro de Redondela". *Plan de Ordeación do Litoral*. Consultado o 21 de abril de 2014.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Enseada de San Simón
* Río Alvedosa
* Río Pexegueiro

### Ligazóns externas

* Geocaching: estuario de Redondela. Información do esteiro de Redondela en Geocaching. *(en castelán)*
***Pioneiras de Ciencias de Lugo*** é un ensaio de María Isabel Fernández García publicado en 2021 editado polo Colectivo Egeria.

Este libro amosa as traxectorias de 62 mulleres pioneiras na ciencia na provincia de Lugo, entre elas: Manuela Barreiro, primeira alumna na USC e primeira licenciada de Galicia; Ángela Pardo Celada, primeira xinecóloga e primeira doutora en Medicina; Rosa Manuela Torviso Monje, primeira profesora de Ciencias do Instituto de Lugo; Mª Paz Gasalla, primeira oftalmóloga; e María Teresa Fernández Rodríguez, primeira investigadora e profesora auxiliar de universidade.

O libro pretende "Rescatar e poñer en valor a estas pioneiras é contar esa metade da historia que está por contar, así como sentar as bases sobre as que se basearon e desenvolveron os estudos e profesións das mulleres actuais, que nun número pequeno pero importante xa van formando parte do mundo científico e tecnolóxico".

Notas
-----

1. ↑  "Estas fueron las científicas pioneras de Lugo". *La Voz de Galicia* (en castelán). 30/11/2021. Consultado o 3/1/2022.
2. ↑  "Pioneiras". *La Voz de Galicia* (en castelán). 6/12/2021. Consultado o 3/1/2022.
3. ↑  "Pioneiras de Ciencias de Lugo | Colectivo Egeria". *colectivoegeria.org*. Consultado o 3/1/2022.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Balbina López Somoza
* Dolores Lombardero
* Eloísa Rivadulla Álvarez
* Isaura Usero Souto
***O Vencello Mahián*** foi un periódico de Bastavales (Brión) que se publicou entre 1932 e 1933 como órgano da Unión Agrícola do Val da Mahía.

Características
---------------

Subtitulado *Defensor de todas las colectividades agrarias de La Mahía*, apareceu en maio de 1932. Dirixido por Ramón Obella Vidal, presidente do Centro Agro-pecuario de Bastábales. Publicación centrada nas cuestións referidas á parroquia de Bastavales e ao Sindicato Agrícola desta parroquia. Empregaba o castelán e contaba con artigos de actualidade e tamén históricos, en galego só apareceu o poema "Campanas de Bastavales" de Rosalía de Castro. Imprentábase en Vigo, na Litografía e Imprenta J. Rial. O último número coñecido é o 5, publicado o 5 de xaneiro de 1933.

Notas
-----

1. ↑  *La Noche*, 12-4-1966, p. 8.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Cabo Villaverde, Miguel (2003). *Prensa agraria en Galicia*. Ourense: Duen de Bux. pp. 234–235. ISBN 84-932078-3-7.
* Liñares Giraut, X. Amancio; Lista Liñares, Omayra (2007). *Prensa e comarca. Medios de comunicación en Negreira, A Baña e Brión no século XX*. Ames: TresCtres. pp. 122–124. ISBN 978-84-935562-7-3.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El Eco del Miño.
***El Eco del Miño*** foi un periódico bisemanal editado en Tui entre 1879 e 1883.

Historia e características
--------------------------

Apareceu o 14 de agosto de 1879. Publicación de tendencia católico-tradicional-carlista foi fundado e dirixido por Luis Zamora Carrete, que aos dous meses foi substituído por Justo Salvador Cabezas. Entre os seus colaboradores figuraron Antonio Cerviño, Enrique Sánchez Castillo, Javier Pimentel e Teodoro Sánchez Patiño. Ademais de información de carácter xeral, incluíu crónicas locais e variedades. Mantivo enfrontamentos cos periódicos vigueses *La Concordia* e *Faro de Vigo*, e *El Anunciador* de Pontevedra. Cesou a súa edición en xuño de 1883.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Páramos, José G. (1918). *Estudio bibliográfico y crítico acerca de la prensa periódica tudense*. Madrid: Viuda de Pueyo. pp. 83–150.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). Do Castro, ed. *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada. p. 602. ISBN 84-7492-489-8.
O "Quersoneso táurico" da Antigüidade clásica, nun mapa impreso en Londres, ca. 1770.
**Táurida** (en grego: Ταυρις, Ταυριδα; en latín: *Tauris*, *Taurida*), tamén chamada **Tauris**, **Táurica**, **Táuride** ou **Quersoneso táurico**, era o nome co que eran coñecidos Crimea e os seus territorios adxacentes na Antigüidade clásica.

O nome que lle deron os gregos a esta rexión provén dos seus habitantes, os tauros. Como os tauros vivían unicamente nas rexións do sur de Crimea, o nome de Tauris aplicábase só a esta parte do sur, pero máis tarde estendeuse o nome a toda a península.

En ocasións, o nome de Táurida fai referencia ao *Quersoneso táurico*. Este é o nome grego para a "península Táurica" (*Quersoneso* significa literalmente "península"). Esta variante do nome non debe ser confundida co da cidade de Quersoneso.

Segundo as antigas lendas gregas, Tauris foi o lugar ao cal foi enviada Ifixenia tras ser rescatada por Ártemis do sacrificio humano ao que lle quería someter o seu pai Agamenón. A deusa converteu á princesa en sacerdotisa do Templo de Artemisa. Alí foi obrigada polo rei tauro Toante a sacrificar a calquera estranxeiro que chegara á terra.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1761310
* WorldCat
* VIAF: 140868936
* BRE: 4178253
* GEC: taurida
* LCCN: n93047026

 |
Asemblea da Polinesia Francesa coas bandeiras de Francia e a Polinesia francesa.
A **bandeira da Polinesia Francesa** (en francés: *drapeau de la Polynésie française*) é a bandeira civil e estatal do país ultramarino francés da Polinesia. Foi adoptada oficialmente no ano 1984.

Descrición
----------

Componse de dúas bandas horizontais vermellas que encerran unha ampla banda branca nunha proporción 1:2:1; centrado na banda branca está o escudo da Polinesia Francesa como un disco de 0,43 m de diámetro cun patrón de ondas azuis e brancas que representa o mar na metade inferior e un patrón de raios dourados e brancos que representa o Sol na parte superior. Ademais, ten unha canoa polinesia montada sobre o patrón de ondas; a canoa ten unha tripulación de cinco persoas representada por cinco estrelas que simbolizan os cinco grupos de illas; o vermello e o branco son cores tradicionais da Polinesia.

Todos os buques rexistrados na Polinesia Francesa teñen que ondear a bandeira francesa, incluso para os pequenos barcos que navegan entre as illas, xa que non existe un alférez oficial ou oficial da Polinesia Francesa.

Notas
-----

1. ↑  "Délibération n° 84-1030 AT du 23 novembre 1984 portant approbation du drapeau et des armes de la Polynésie française". *lexpol.pf*. Arquivado dende o orixinal o 27 de febreiro de 2020. Consultado o 17 de febreiro de 2022.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Bandeira da Polinesia Francesa Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* 

* Bandeira da Polinesia Francesa en Flags of the World *(en inglés)*

| * v
* c
* e
Bandeiras dos estados de Oceanía |
| --- |
| 
* Australia
* Fidxi
* Illas Marshall
* Illas Salomón
* Indonesia
* Kiribati
* Micronesia
* Nauru
* Nova Zelandia
* Papúa Nova Guinea
* Palau
* Samoa
* Timor Leste
* Tonga
* Tuvalu
* Vanuatu

 |
| 
* Bandeiras de estados libres asociados

 |
| 
* Illas Cook
* Niue

 |
| 
* Bandeiras de dependencias e outros territorios

 |
| 
* Illas Cocos
* Guam
* Hawai
* Illas Marianas do Norte
* Illa de Nadal
* Illa Norfolk
* Nova Caledonia
* Illa de Pascua
* Illas Pitcairn
* Polinesia Francesa
* Samoa Americana
* Tokelau
* Wallis e Futuna

 |
A **bandeira de Libia** (en árabe: علم ليبيا‎, en bérber: *Acenyal n Libya*) é o estandarte empregado polo Consello Nacional de Transición e as forzas anti-Muammar al-Gaddafi durante a guerra civil libia de 2011, recoñecida pola declaración constitucional interina do Consello o 3 de agosto de 2011. É idéntica á bandeira do Reino de Libia, que existiu entre os anos 1951 e 1969.

Historia
--------

A primeira bandeira nacional de Libia foi adoptada no ano 1951, cando o país se independizou de Italia. Esta primeira tea estaba formada por tres franxas horizontais de cores vermello, negro e verde, coa segunda o dobre de alta que as outras dúas. No centro da bandeira aparecía a lúa crecente islámica cunha estrela. O seu deseño baséase na bandeira dos senussís, un movemento islámico que apareceu a mediados do século XIX. Durante as revoltas libias de 2011 continúan usando esta bandeira como símbolo da súa oposición ao réxime de Muammar al-Gaddafi.

Despois do golpe de estado de 1969, que oficializa a República Árabe de Libia, substitúese a bandeira anterior por unha nova formada por tres franxas horizontais e da mesma altura coas cores vermello, branco e negro, propios do panarabismo. No ano 1972, cando Libia únese á Federación de Repúblicas Árabes con Exipto e Siria, adopta como oficial a bandeira formada polas cores do panarabismo e engade unha aguia dourada ou de Qureish no centro, co nome en árabe da federación.

En 1977 Libia abandone a unión e oficializa unha bandeira deseñada por Muammar al-Gaddafi. O verde reflectía o predominio da relixión do islam, sendo tamén a cor nacional oficial do estado durante eses anos. Consistía nun campo verde, sendo no seu momento a única bandeira nacional dunha soa cor e sen ningún tipo de deseño, escudo, ou calquera outro detalle.

Outras bandeiras
----------------

* Bandeira actualUsada de 1951 a 1969Bandeira actual  
Usada de 1951 a 1969
* 1969 a 1972.Bandeira histórica 1969 a 1972.
* 1972 a 1977.Bandeira histórica 1972 a 1977.
* Jamahiriya1977 a 2011.Bandeira histórica Jamahiriya  
1977 a 2011.
* Jamahiriya (naval)1977 a 2011.Jamahiriya (naval)  
1977 a 2011.
* Naval 2011-Naval 2011-

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Bandeira de Libia en Flags of the World

| * v
* c
* e
Bandeiras dos estados de África |
| --- |
| 
* Alxeria
* Angola
* Benín
* Botswana
* Burkina Faso
* Burundi
* Cabo Verde
* Camerún
* Chad
* Cimbabue
* Comores
* Congo
* Costa do Marfil
* Djibuti
* Eritrea
* Eswatini
* Etiopía
* Exipto
* Gabón
* Gambia
* Ghana
* Guinea
* Guinea-Bissau
* Guinea Ecuatorial
* Kenya
* Lesoto
* Liberia
* Libia
* Madagascar
* Malaui
* Malí
* Marrocos
* Mauricio
* Mauritania
* Mozambique
* Namibia
* Níxer
* Nixeria
* República Centroafricana
* República Democrática do Congo
* Ruanda
* San Tomé e Príncipe
* Senegal
* Seychelles
* Serra Leoa
* Somalia
* Sudán
* Sudán do Sur
* Suráfrica
* Tanzania
* Togo
* Tunisia
* Uganda
* Zambia

 |
| 
* Bandeiras de estados non recoñecidos ou con recoñecemento parcial

 |
| 
* Sáhara Occidental
* Somalilandia

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q34599
* EBID: ID

 |
*"No mais Musa, no mais…"*, inicio do epílogo dos *Lusíadas* de Camões.
**Epílogo** (do grego *epílogos* - conclusión, polo latín *epilogus*) é unha parte dun texto, ao final dunha obra literaria ou dramática, que constitúe a súa conclusión ou remate. Xeralmente emprégase para dar a coñecer o desenlace dos acontecementos relatados, o destino final dos personaxes da historia ou, en disertacións, as conclusións finais dun conxunto de ideas presentadas ou defendidas. É o oposto do prólogo no discurso, podendo asumir a forma dun apéndice.

Xeralmente feito polo autor da obra, tamén pode ser proferido por un personaxe principal ou por un personaxe observador dos eventos relatados. O discurso é frecuentemente dirixido directamente ao lector ou espectador.

No teatro da antigüidade clásica e no século XVI, o epílogo consistía só nun discurso breve feito por un actor, tras o peche da acción principal. Tiña a función dunha humilde despedida do público, a quen se suplicaba benevolencia en relación aos eventuais defectos do espectáculo. Luís de Camões usou este recurso na súa epopea *Os Lusíadas*.

No cinema e na televisión, ás veces exhíbese unha montaxe de imaxes ou curtos separados do filme cunha rápida explicación do destino dos personaxes, como por exemplo na longametraxe británica *Catro vodas e un funeral*.

Debido a esta función de peche dunha mensaxe, a palabra epílogo tamén pasou a designar, en ocasións en sentido figurado, un final, remate ou peche de calquera tipo (de proceso legal, acción política, fin dunha vida etc.).

Notas
-----

1. 1 2  "epílogo" no Dicionário de termos literários, p.159, por Massaud Moisés, 11.ª ed. Editora Cultrix, 2002, 520 p. ISBN 8531601304 e ISBN 9788531601309.
2. 1 2  "epílogo" no *E-Dicionário de Termos Literários* Arquivado 26 de xullo de 2014 en Wayback Machine. *(en portugués)*.
3. ↑  Definición de "epílogo" no *Dicionário Priberam da Língua Portuguesa* *(en portugués)*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *Epílogo*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1771692
* BRE: 4936821
* EBID: ID
* GEC: 0179794

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Adiante.
*Adiante*, edita CXTG-IN.
***Adiante*** foi unha revista editada pola Confederación Xeral de Traballadores Galegos entre 1987 e 1993.

Historia e características
--------------------------

Apareceu en maio de 1987. Revista con contidos políticos e literarios, estaba dirixida por Margarita Ledo Andión e no consello de redacción figuraban Fernando Acuña, Luís Burgos, Alberto Fernández Campo, Francisco Sebio e Xosé Manuel García Crego. Entre os colaboradores da sección literaria figuraron Xosé Luís Méndez Ferrín, Xosé Ramón Mariño Ferro, Manuel Outeiriño, Úrsula Heinze, Gonzalo Navaza e Suso de Toro. Publicáronse 58 números, desapareceu en decembro de 1993.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Adiante". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Vilavedra, D. ed. (1997). *Diccionario da literatura galega*. II. Publicacións Periódicas. Editorial Galaxia. p. 24. ISBN 84-8288-137-X.

### Ligazóns externas

* *Adiante* en formato dixital
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Luz (homónimos).
***Luz*** foi un periódico editado en Vilalba en 1931.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Periódico independiente, paladín de las ideas democráticas*, apareceu o 5 de xullo de 1931. No editorial do primeiro número afirmaba:

> 
> 
> Este periódico no sale para adular ni tampoco para atacar sistemáticamente; sale para sostener las ideas democráticas, las ideas nobles, viriles, que buscan el bienestar común protegiendo a los trabajadores y odiando a los holgazanes. Pasará de sostén pasivo a atacante encarnizado cuando estas ideas sean objeto de crítica absurda, irracional. En estos ataques se combatirán las ideologías, pero nunca las personas que las sostienen.
> 
> 

Publicación de talante democrático e ideario socialista. Mantivo enfrontamentos con *Ariete*. Cesou a súa publicación a finais de 1931.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Prensa y autonomismo en la provincia de Lugo durante la Segunda RepúblicaArquivado 05 de marzo de 2016 en Wayback Machine. de Paloma Abeijón Mendoza.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Galicia (homónimos).

A **rexión de Galiza** foi unha entidade territorial de carácter clasificatorio pertencente ó Reino de España. Sucesora do Reino de Galiza, foi creada no ano 1833 cando os antigos reinos peninsulares da Monarquía Hispánica foron abolidos para crear un Estado centralizado. Estaba conformada polas provincias da Coruña, Lugo, Ourense e Pontevedra e carecía de calquera tipo de competencias ou órganos comúns ás provincias que agrupaba.

Houbo varias tentativas de dotar de autonomía esta división territorial, primeiro coa proclamación da Xunta Superior de Goberno de Galiza na sublevación de 1846 e posteriormente, no mesmo século, tanto co Proxecto de Constitución Federal de 1873 da I República Española, no cal Galiza era recoñecida en calidade dun estado federado, como co Proxecto de Constitución para o futuro Estado galego de 1887 elaborado polo federalismo galego. No século XX seguiu medrando a demanda de autogoberno por parte das diferentes correntes galeguistas, o que, alén dunha efémera República Galega en 1931 e do recoñecemento internacional como nación en 1933, resultou no Estatuto de Autonomía de 1936, aprobado en plebiscito mais frustrado polo inmediato golpe de Estado de Franco e a posterior longa ditadura. Finalmente, trala morte do ditador, aprobouse o Estatuto de Autonomía de 1981, co cal Galiza se dotou dun relativo autogoberno e se constituíu como comunidade autónoma.

O territorio galego foi ampliado no ano 1868 coa entrada en vigor do Tratado de Lisboa de 1864, mediante o cal lle era anexado o Couto Mixto, un microestado independente entre Galiza e Portugal. En contraprestación, a parte galega das denominadas *poboacións promiscuas* ―Cambedo, Lamadarcos e Souteliño― foi incorporada a Portugal.

O Real Decreto de 2 de febreiro de 1880 determinou a Galiza ―así como a Aragón, Baleares, Cataluña, Navarra e o País Vasco― como rexión foral. Isto repetiuse na Lei de Bases de 11 de maio de 1888 e no Decreto de 23 de maio de 1947, conforme o cal acabou promulgándose a Lei de Compilación do Dereito Civil Foral de Galiza en 1963, antecedente do actual Dereito civil galego.

Notas
-----

1. ↑  "Proyecto de Constitución Federal de 17 de julio 1873". *Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes* (en castelán). Consultado o 27 de xaneiro de 2021.
2. ↑  Pérez Pena, Marcos (13 de setembro de 2013). "80 anos dende que Galicia é, oficialmente, nación". *Praza.gal*.
3. ↑  García Mañá, Luís Manuel (2005). *Couto Mixto. Unha república esquecida*. Xerais. ISBN 84-9782-325-7.
4. ↑  "Derecho foral". *Wolters Kluwer* (en castelán).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Asemblea Federal da Rexión Galega
* Historia de Galiza
* Provincialismo galego
* Rexionalismo galego
* Nacionalismo galego
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: La Defensa.

***La Defensa*** foi un periódico editado en Viveiro entre 1918 e 1923.

Historia e características
--------------------------

Coa lenda "Se reparte gratuitamente", apareceu o 30 de maio de 1918. Comezou sendo semanario e rematou como quincenario. Fundado e dirixido por Jesús Noya González, da redacción encargábase Servando F. Victorio. Editouse primeiro na Imprenta Mancebo de Mondoñedo e na de Fojo, en Ortigueira, despois. Publicaba en galego a sección "Ninguén se queime". Cesou a súa publicación o 3 de novembro de 1923.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Teijeira Fanego, Mari Paz; Torre Rioyo, María de la (1997). *A prensa en Lugo: dous séculos de historia*. Lugo: Deputación Provincial. pp. 283–284. ISBN 84-8192-110-6.

### Ligazóns externas

* *La Defensa* na hemeroteca virtual da Real Academia Galega.
* Ínsua, Emilio (13/4/2014). "Algunhas notas sobre o xornal viveirés La Defensa"

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20548101
* Galiciana: 6491

 |
A **bandeira dos hopi** é utilizada polo pobo hopi de Arizona que vive na reserva Hopi, nos Estados Unidos de América, a cal está rodeada pola Nación Navajo. A bandeira é unha tricolor vertical coas cores turquesa, branco e amarelo, e co símbolo dos hopi no medio. A bandeira vai acompañada dunha franxa vermella.

Historia
--------

Localización da reserva Hopi nos condados de Navajo e Coconino en Arizona.
En 2002, Leigh Kuwanwisiwma propuxo un deseño de bandeira para o pobo. As conversas sobre a adopción dunha bandeira xurdiron en 1993, mais a bandeira actual só se adoptou na primavera de 2002. O deseño foi impreso no xornal tribal e fomentáronse os comentarios sobre a bandeira. A bandeira representa o modo de vida hopi e chámase *Naatoyla* en lingua hopi.

Simbolismo
----------

### Cores

As cores da bandeira dos hopi representan o millo e o modo de vida hopi.

* Turquesa: *Natwani*, todos os cultivos tradicionais do pobo hopi, a continuidade de toda a vida e o deber de manter a familia.
* Branco: *Qastiyayngwani*, pureza na vida e equilibrio no momento da creación.
* Amarelo : *Sitala*, moitas flores, pois cando a vida vexetal se rexuvenece, a terra bendícese con espíritos renovados.

### Símbolo hopi

O *Tuuwaqatsi* ou símbolo da terra é o principal símbolo do pobo hopi. Donald Healy fala del no seu libro "Native American Flags":

> 
> 
> Centrado na franxa branca hai un anel negro, dividido (norte-sur e leste-oeste) en catro cuartos por unha cruz negra. Dentro de cada un dos cuartos hai un punto negro. Debaixo deste Tuuwaqatsi ou símbolo da terra hai unha representación de montañas en cor marrón. Dos cantos das montañas emerxen dous talos de millo, o principal alimento dos hopis. Sobre todo este símbolo aparece a palabra "HOPI" nunha tipografía negra.
> Donald T. Healy, Native American Flags, p. 94
>

Notas
-----

1. ↑  "Hopi flag". Consultado o 23 de xullo de 2015.
2. 1 2 3  Donald T. Healy; Peter J. Orenski (2003). *Native American Flags*. University of Oklahoma Press. pp. 92–94. ISBN 978-0-8061-3556-4.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Bandeira dos hopi en Flags of the World *(en inglés)*
**María González Albert**, nada na Rúa en 1977, é unha política galega do BNG.

Traxectoria
-----------

Natural da Rúa, é licenciada en Ciencias da Información pola Universidade de Santiago de Compostela. Iniciou a súa andaina institucional como concelleira do BNG no Concello de Ourense entre 2003 e 2006.

Foi candidata do BNG na Rúa nas eleccións municipais de 2007 e 2011 aínda que non foi elixida concelleira. En decembro de 2012 entrou como concelleira para substituír a Xaquín Pérez. Nas eleccións municipais de 2015 encabezou a candidatura do BNG á alcaldía da Rúa e foi elixida alcaldesa grazas a un pacto de goberno co PSdeG-PSOE. En virtude deste pacto de goberno cedeulle a alcaldía ó candidato socialista Luís Fernández Gudiña en xuño de 2017. Nas municipais de 2019 encabezou novamente a candidatura do BNG e pasou á oposición, dado que o PPdeG logrou o goberno grazas á abstención dos independentes do RUA.

Nas autonómicas de 2020 foi a número 3 da candidatura do BNG pola provincia de Ourense e foi elixida deputada do Parlamento de Galicia. En xuño de 2023 presenta a súa renuncia como deputada do Parlamento por incompatibilidade de cargos ao recuperala alcaldía da Rúa grazas a un pacto co PSdeG-PSOE e o RUA.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Avelino García Ferradal** |  **Alcaldesa da Rúa** 2015 - 2017 | Sucesor:**Luís Fernández Gudiña** |
| Predecesor:**Alvaro José Fernández López** |  **Alcaldesa da Rúa** 2023 - actualidade | Sucesor:**no cargo** |

Notas
-----

1. ↑  Día histórico en A Rúa al investir a su primera alcaldesa, María González Albert, del BNG

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***María González Albert Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Eleccións municipais na Rúa
Flor de *Calla palustris*
En botánica, a **espata** é unha bráctea ampla ou un par de brácteas que envolven a inflorescencia ou o eixe florífero.

Eimoloxía
---------

O termo deriva do latín *spatha*, e este do grego antigo σπαθή *spathḗ*, "hipsofilo da palmeira".

Tipos
-----

A inflorescencia está envolvida por unha espata, a miúdo moi grande e vistosa, coloreada de vivs cores ou, ás veces, completamente branca. A espata pode ser *monofila* ou *difila*, é dicir, pode estar constituída por unha ou por dúas brácteas.

A espata aparece nalgunhas monocotiledóneas con inflorescencia de tipo espádice, como nas familias das aráceas e as arecáceas (palmeiras).

Nas palmeiras a espata es a miúdo de consistencia bastante dura. Nas aráceas a espata adoita presentar unha aparencia petaloidea, facendo que toda a inflorescencia teña a aparencia dunha soa flor.

Notas
-----

1. ↑  espata no *Dicionario da RAG*.
2. 1 2 3  Font Quer 1982, p. 405.
3. ↑  Os hipsofilos son, nas sucesións foliares dos caules, as "follas supersiores", situadas entes os monofilose os antofilos ou folls flarais.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Espata*** |

### Bibliografía

* Font Quer, P. (1982): *Diccionario de Botánica*. Barcelona: Editorial Labor, S. A. ISBN 84-3355-804-8.

### Outros artigos

* Bráctea
* Inflorescencia

### Ligazóns externas

* spathe na *Enciclopedia Británica*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2308035
* EBID: ID

 |
Fíbula da Idade de Bronce
Fíbula de Braganza, arte helenística 250-200 a. C.
**Fíbula** é o nome usado para designar todo tipo de pezas metálicas utilizadas na antigüidade para unir ou suxeitar algunha das pezas que compuñan o vestido, xa que o uso dos botón non se desenvolveu ata moi entrada a Idade Media. As máis comúns teñen unha forma parecida aos modernos imperdibles, ocultándose a agulla por baixo dun disco ou dunha plaqueta arqueada de ouro, prata ou bronce.

Unha variante destas fíbulas denomínase hispánica porque só se atopa na Península Ibérica e é propia da arte ibérica. Distínguese por un aro ou anel sobre o cal monta o referido arco metálico formando con el unha soa peza. Entre as fíbulas gregas, fenicias, celtas, etruscas e romanas que se achan recollidas nos museos apréciase unha gran variedade de formas e de decoracións o que proba a grande importancia que daban a este complemento os antigos para as súas vestimentas. O mesmo ocorre entre as ibéricas sendo nelas moi interesante e frecuente a figura do xinete ibérico substituíndo ao arco antes comentado. Esta importancia foi maior aínda entre os bizantinos e os seus imitadores (como os visigodos) adornando as fíbelas con perlas e colgantes de vidro como o reflicten especialmente os mosaicos de devandita época.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Peroné

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Fíbula*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q324926
* AAT: 300209303
* BNCF: 18303
* BNE: XX531485
* BNF: 11931403v
* EBID: ID
* GND: 4071199-7
* LCCN: sh85048042
* MAG: 106207104

 |
*Non confundir con Angel Sevillano Estremera (Vigo 1942-1994), pintor*.

**Ánxel Sevillano García**, nado en Vigo o 25 de xullo de 1906 e finado en Pontevedra o 31 de decembro de 1989, foi un escritor e xornalista galego.

Traxectoria
-----------

De neno pasou algúns anos en Fondo de Cea (San Cristovo de Cea), terra da súa nai, o que influíu na súa obra.

Tivo amplas cotas de responsabilidades como xornalista, xa que foi redactor xefe de *El Pueblo Gallego* e director de *Grial* e de *Anuario de Vigo*.

Como poeta publicou a súa primeira obra antes da Guerra civil española. En 1935 daba ó prelo *O muíño albeiro*. En plena guerra civil saíu *O amor, o mar, o vento e outros gozos* (1938), ó que seguiron *Terra liñar* (1947) e *As dornas da preguiza* (Colección Salnés, 1963). Menos coñecido como narrador publicou o libro de relatos *Historias do canizo* (1979), con historias da terra da súa nai, Fondo de Cea, e a novela *Doutor Famiano* (1988).

Premios
-------

Obtivo o Premio Nacional de Xornalismo *"Octubre 1943"*, o *"Gran Premio Vigo de Cinematografía"* (polos guións literario e técnico) e o premio *"Ciudad de Vigo"*.

Notas
-----

1. ↑  *As dornas da preguiza* en Google Books.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Sevillano García, Ánxel". *Dicionario biográfico de Galicia* **3**. Ir Indo Edicións. 2010-2011. p. 242.
* "Sevillano García, Ánxel". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD)`|format=` require `|url=` (Axuda). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Carballo Calero, R. (1975) [1963]. *Historia da literatura galega contemporánea*. Galaxia. ISBN 84-7154-227-7.
* Fernández del Riego, F. (1992) [1990]. *Diccionario de escritores en lingua galega* (2ª ed.). Do Castro. p. 414. ISBN 84-7492-465-0.
* Méndez Ferrín, Xosé Luis (1984). *De Pondal a Novoneyra*. Edicións Xerais de Galicia. p. 57. ISBN 84-7507-139-2.


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12403092
* WorldCat
* VIAF: 20981840
* BIBSYS: 90198863
* BNE: XX1161877
* GND: 1021174548
* ISNI: 0000000059291798
* LCCN: n80066847
* SUDOC: 150399618

 |
Migracións dos primeiros humanos baseándose no estudo do ADN mitocondrial
A Eva mitocondrial en negro.
**Eva mitocondrial** é a suposta muller da que, segundo estudos desenvolvidos dende comezo da década de 1980 por un grupo de xenetistas, descenden todos os humanos actuais. Dito doutro modo, é o antepasado común máis recente matrilineal. Eva era membro dun grupo de humanos que viviron hai 200.000 anos en África, polo que na época da Eva mitocondrial viviron moitas outras mulleres, pero non deixaron unha lilña ininterrompida de descendentes ata a época actual como si deixou a Eva mitocondrial. O coñecemento da Eva mitocondrial débese á información que nos dá o estudo do ADN mitocondrial. As mitocondrias son unhas estruturas celulares que teñen como función producir enerxía, e que conteñen unha pequena cantidade de xenes, o que se coñece como o ADN mitocondrial, que se caracteriza por sufrir mutacións moi rapidamente, actuando como un reloxo molecular e só se transmite pola liñaxe feminina.

Orixe
-----

Allan Willson, xenetista da Universidade de California, Berkeley, e o seu equipo viña desenvolvendo investigacións sobre a orixe do humano moderno e o estudo do ADN mitocondrial. En 1985 deron a coñecer os seus primeiros resultados, nese momento modestos, e en 1987 publicaron en *Nature* que o ADN mitocondrial confirmaba a teoría antropolóxica de que a lugar de orixe do *Homo sapiens* foi África e era relativamente recente, xa que amosaba pouca variación xenética. A idea que toda a poboación actual descenda dunha única muller, non quere dicir que fora a única femia do seu tempo, pero si foi a única que produciu unha liña directa de descendentes pola liña feminina que persiste hoxe. O nome de Eva púxose facendo un paralelismo coa Eva bíblica (aínda que non lle puxo ese nome o seu descubridor), pero o concepto non ten nada que ver coa Eva do libro da Xénese, senón coa orixe dos humanos actuais por evolución natural a partir doutros humanos máis antigos.

Notas
-----

1. ↑  New ‘molecular clock’ aids dating of human migration history, Universidade de Leeds, 3 de xuño de 2009

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Adán cromosómico Y

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q221674
* MAG: 8975269

 |