recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Lanzamento de HEOS 1.
**Highly Eccentric Orbiting Satellite 1 e 2**, ou abreviadamente **HEOS 1 e 2** foron dous satélites artificiais da axencia europea ESRO lanzadas o 5 de decembro de 1968 e o 31 de xaneiro de 1972 mediante un foguete Delta E1 e un foguete Delta L respectivamente.[1][2]

Características
---------------

A misión dos dous satélites era estudar os campos magnéticos interplanetarios, os raios cósmicos, o vento solar e a magnetosfera terrestre. Cada satélite tiña algúns obxectivos propios. Os dous tiñan forma de cilindro, unha masa de pouco máis de 100 kg e estabilizábanse mediante xiro.[2][1]

HEOS 1 foi inxectado nunha órbita de 6804 km de perixeo e 227.099 km de apoxeo. Funcionou sen problemas durante 16 meses ata que un problema no equipamento de a bordo dificultou o seu control de actitude. En 1974 a súa telemetría reducírase ao 50% do tempo potencial durante o que podería funcionar o satélite e só funcionaba o experimento de medicións de campos magnéticos. Reentrou na atmosfera terrestre o 28 de outubro de 1975.[2][1]

HEOS 2 tiña unha órbita inicial de 397 km de perixeo e 245.098 km de apoxeo. Funcionou ben ata a súa reentrada atmosférica, o 5 de agosto de 1974.[2][1]

Instrumentos
------------

HEOS 1 e 2 levaban un conxunto lixeiramente distinto de instrumentos a bordo:[2][1]

### HEOS 1

* Medidores de campos eléctricos e magnéticos.
* Un magnetómetro de porta de fluxo.
* Detector de protóns en raios cósmicos con enerxías superiores a 350 MeV.
* Un analizador hemisférico electrostático.
* Medidor de fluxo de raios cósmicos.
* Detector de electróns en raios cósmicos.
* Detector de protóns solares.

### HEOS 2

* Un magnetómetro de porta de fluxo.
* Detector de protóns e electróns para enerxías entre 20 eV e 50 keV.
* Observación solar en VLF.
* Detector de electróns de alta enerxía.
* Detector de micrometeoroides.
* Telescopio contador de partículas.
* Medidor de vento solar para enerxías entre 230 eV e 16 keV.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  Mark Wade (2020). "HEOS" (en inglés). Consultado o 10 de maio de 2020.
2. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "HEOS 1, 2" (en inglés). Consultado o 10 de maio de 2020.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Delta E1
* Delta L
**Hilario Álvarez Méndez**, coñecido como **Bienvenido**, nado en Ponferrada en 1907 e finado en Vilasinde (A Veiga de Valcarce) o 17 de marzo de 1949, foi un guerrilleiro antifranquista.

Traxectoria
-----------

Electricista. Afiliado ás Juventudes Socialistas, foi presidente comarcal en Ponferrada. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. Estaba en Casaio dende 1941. En abril de 1942 participou no congreso de Ferradillo no que se fundou a Federación de Guerrillas de León-Galicia, onde foi designado responsable da I Agrupación con Miguel Cuellas Gómez "Artillero". A súa compañeira Alberta Viñales Martínez "Chartrade" incorporouse ao grupo en 1945. Permaneceu fóra da disciplina do Exército Guerrilleiro de Galicia. A finais de 1948 marchou á fronteira das provincias de Lugo e León cos cenetistas Abelardo Macías Fernández e Victorino Nieto Rodríguez, o comunista Oliveros Fernández Armada e Alpidia García Moral. O 17 de marzo de 1949 estaban en Vilasinde na Veiga de Valcarce, onde foi sorprendido o grupo e foi asasinado xunto con Abelardo Macías e Alpidia García; Victoriano Nieto e Oliveros Fernández lograron fuxir. A súa compañeira Alberta Viñales Martínez logrou saír de España en 1949.

Notas
-----

1. ↑  Ficha no Centro Documental da Memoria Histórica

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2006). *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)*. Sada: Do Castro. p. 60. ISBN 84-8485-231-8.

### Ligazóns externas

* Ficha en Los de la Sierra *(en francés)*
* La Uned le hace hueco a la guerrilla *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q109577875
* DSBE: 1476\_alvarez-mendez-hilario

 |
***Highway 61 Revisited***, amplamente considerado un dos mellores álbums da historia, foi o sexto na carreira do músico estadounidense Bob Dylan. Saíu ó mercado norteamericano o 30 de agosto de 1965 a través do selo Columbia Records. A canción "Like a Rolling Stone" foi considerada pola revista *Rolling Stone* como a mellor canción do pop e do rock.

Aínda que principalmente se trata de música acústica, Dylan usou a músicos de rock como banda de apoio en todas as cancións do disco, agás na balada de 11 minutos que pecha o álbum, "Desolation Row". Os críticos centráronse no xeito innovador no que Dylan combinou a música blues coa sutileza da poesía para crear cancións que capturasen o caos político e cultural dos Estados Unidos dese tempo.

Listaxe de cancións
-------------------

1. "Like a Rolling Stone" – 6:09
2. "Tombstone Blues" – 5:57
3. "It Takes a Lot to Laugh, It Takes a Train to Cry" – 4:05
4. "From a Buick 6" – 3:15
5. "Ballad of a Thin Man" – 5:55
6. "Queen Jane Approximately" – 5:28
7. "Highway 61 Revisited" – 3:26
8. "Just Like Tom Thumb's Blues" – 5:28
9. "Desolation Row" – 11:21

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q217211
* AllMusic: mw0000189730
* Discogs: 3986
* MusicBrainz: ID

 |
Daguerrotipo (circa 1847) descrito como "grupo de homes koorie" pola National Gallery of Victoria.
Zona de Australia habitada polos koori
Os **koori** (termo procedente da palabra *gurri* en lingua awabakal) designa ó grupo de pobos aborixes australianos que tradicionalmente ocupaban os actuais estados de Nova Gales do Sur e Victoria.

Trátase dun termo que foi adoptado por indíxenas australianos doutras áreas para referirse a si mesmos, polo que é unha palabra de uso común en moitas linguas aborixes.

Orixinalmente era unha palabra da costa norte de Nova Gales do Sur, rexistrada por primeira vez en 1834. O seu emprego espallouse alén do seu territorio habitual debido a que moitos indíxenas australianos rexeitan o uso do termo aborixe, que consideran unha imposición. Nalgunhas linguas do sueste de Australia, as palabras coorie, kori, kory, koorie, kuri, kooli ou koole significan "persoa" ou "xente". Nos anos 1960, a forma koori pasou a ser a máis usada polos indíxenas desas áreas para referirse a eles mesmos.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Aborixes australianos
* Lista dos pobos indíxenas de Australia
* Lista de linguas aborixes de Australia

### Ligazóns externas

* Bangerang Cultural Centre. Australia's First Aboriginal Museum *(en inglés)*
* Koori Centre *(en inglés)*
**Golubkina** é un cráter de impacto situado na superficie do planeta Venus, concretamente está nas coordenadas 60,3° N 286,5° E. O cráter ten unhas paredes interiores con chanzos (ou socalcos) e un pico central típico do grandes cráteres de impacto de Venus, a Lúa e a Terra. Os socalcos das paredes interiores do cráter formáronse en etapas tardías da evolución do cráter, xa que se formaron polo colapso da cavidade que se formou inmediatamente despois do impacto do meteorito, normalmente estas cavidades fórmanse nos primeiros momentos do impacto pola dilatación das capas superficiais do que máis tarde será o chan do cráter. O pico central formase polo efecto de rebote no centro do cráter.

O chan tan suave e un uniforme que posúe este cráter podería deberse o recheo do chan do cráter por capas de lava. A morfoloxía escabrosa e de bloques do material expulsado no impacto, e a forma en socalcos (ou chanzos) das paredes interiores suxiren que este cráter é relativamente recente.

O cráter recibiu o nome da escultora rusa Anna Golubkina.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  USGS Astrogeology (ed.). "Planetary Names: Crater, craters: Golubkina on Venus". *Gazetteer of Planetary Nomenclature*. Consultado o 01-12-2011.
2. ↑  JPL/NASA (ed.). "PIA00209: Venus - 3D Perspective of Golubkina Crater". *Photojournal*. Consultado o 01-12-2011.
3. ↑  JPL/NASA (ed.). "PIA00210: Venus - Golubkina Crater". *Photojournal*. Consultado o 01-12-2011.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cráter de impacto
* Barton
* Buck
* Dickinson

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3110331
* GPN: 2216

 |
O cumio de *Tirich Mīr*, con 7690 metros de altura

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras persas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O **Hindu Kush** ou **Hindukush**, ou tamén **Hindu Qūh** (هندوکش en persa) é un macizo montañoso de Asia, situado no centro e nordés de Afganistán e ao noroeste de Paquistán. Cunha extensión de aproximadamente 1.000 km, gran parte deste sistema orográfico supera os 5000 m de altitude sobre o nivel do mar, por exemplo no *Tirich Mīr* con 7690 m (uns 40 km ao norte de Chitral) ou no *Kūh-e Fūlādī* de 5135 metros (uns 80 km ao sueste de Bāmīān). Únese cos montes de Karakórum e só o moi elevado e estreito val do Wakhan o separa do nó do Pamir. O río Cabul recolle a auga da súa vertente meridional.

Na antigüidade foi coñecido polos gregos durante a expedición de Alexandre Magno, e chamado por estes ***Parapamisos***; logo os autores latinos denominárono *Paropamisus* ou ***Caucasus Indicus***.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5472
* WorldCat
* VIAF: 237687320
* BNF: 11937245p
* BRE: 2360547
* EBID: ID
* GEC: 0032687
* GeoNames: 1139971
* GND: 4024960-8
* LCCN: sh85060913
* NDL: 00629060
* NKC: ge129253
* TGN: 1109120

 |
|  |
| --- |
| Serie de artigos sobre a |
| **Historia de Exipto** |
|  |
| **Historia do Exipto Antigo** |
| * Período predinástico
* Período tinita
* Imperio Antigo
* Primeiro Período Intermedio
* Imperio Medio
* Segundo Período Intermedio
* Imperio Novo
* Terceiro Período Intermedio
* A Baixa Época
 |
| **O Exipto grecorromano** |
| **O Exipto árabe** |
| **O Exipto otomán** |
| **Muhammad Alí e os seus sucesores** |
| **Historia do Exipto contemporáneo** |

A **historia do Exipto** durante o período grecorromano (332 a.C. - 395 d.C.)
considérase ás veces parte da historia do Exipto Antigo .

O período grecorromano
----------------------

No 332, Alexandre Magno tomou pose de Exipto sen necesidade de loita. Fundou Alexandría, sacrificou aos deuses exipcios e consultou o oráculo de Ammón (non o Amón exipcio). Á súa morte, Tolomeo erixiuse en soberano da satrapía de Exipto, enterrou en Menfis a Alexandre (que foi levado a Alexandría con posteridade) e proclamouse independente.

Durante os dous séculos seguintes Exipto foi gobernado por gregos, pero como un país independente. Entrou no mundo helenístico e avanzou na agricultura (dúas colleitas anuais, por exemplo) e no comercio. Xurdiron moitos asentamentos gregos e Alexandría chegou a ser a capital do mundo grego. Os Tolomeos presentábanse nos monumentos indíxenas como faraóns tradicionais e mesmo gravaban inscricións relatando as súas accións. Os anuncios públicos gravábanse en tres escritas: a xeroglífica exipcia, a demótica ou popular e en grego. Un destes decretos, publicado por Tolomeo V Epífanes (205-180), conservouse na pedra de Rosetta e permitiu o desciframento da escrita xeroglífica no século XIX.

No século II producíronse numerosas revoltas dos nativos do Alto Exipto, ao tempo que abundaban as conspiracións dentro da familia gobernante. Durante s período tolemaico desenvolveuse moito o culto aos animais, creándose mesmo cidades mortuorias para a momificación de animais, peregrinacións e consultas oraculares.

No ano 30 a.C. Roma apropiouse de Exipto. Convertido no seu "celeiro", era administrado directamente polo emperador a través dun prefecto. A relixión continuou como antes, pero erguéronse moitos menos edificios e monumentos que con anterioridade. A cultura exipcia foi destruída polo cristianismo. A última inscrición en escrita xeroglífica data do 394 d.C.; ao ano seguinte dividiuse definitivamente o Imperio Romano e Exipto ficou como posesión do Imperio Romano de Oriente, ou Bizancio.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Alexandre o Grande
* Dinastía tolemaica
* Moeda tolemaica
* Exipto (provincia romana)
* Invasión musulmá de Exipto

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***o Antigo Exipto*** |
**Galería de imaxes** do concello de Amoeiro na provincia de Ourense.

Amoeiro
-------

42°24′54.45″N 07°56′50.23″O﻿ / ﻿42.4151250, -7.9472861﻿ (Amoeiro na provincia de Ourense)

* Escudo oficial.
* Placa altimétrica de Amoeiro.
* Solpor.
* O Chan da Ferradura
* Pazo Museo Otero Pedrayo
* Gravado medieval dunha espada no Castelo de Formigueiro

Parroquias
----------

### Fontefría

* Capela de Fontefría
* Capela de Fontefría
* Pedra castrexa reutilizada en Fontefría

### Trasalba

#### Igrexa de San Pedro de Trasalba

*Artigo principal**:* Galería de imaxes da igrexa de San Pedro de Trasalba.
* 
* 
* 
*

Capela de Formigueiro
---------------------

* 
*

Mosteiro de San Paio de Bóveda
------------------------------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

O Chan da Ferradura
-------------------

*Artigo principal**:* Galería de imaxes de petróglifos do Chan da Ferradura.
* 
* 
* 
*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Galería de imaxes de Galicia
* Eleccións municipais en Amoeiro
* Lugares de Amoeiro
* Galería de imaxes da comarca de Allariz - Maceda
**Imanol Landa Jauregi**, nado en Getxo, Biscaia, o 1 de novembro de 1966, é un político vasco de ideoloxía nacionalista vasca. É alcalde de Getxo dende o 16 de xuño de 2007. Anteriormente fora concelleiro de Presidencia (2003-2007) durante o último mandato do anterior alcalde, Iñaki Zarraoa, do seu mesmo partido, PNV. Landa recibiu o 16 de xuño o apoio dos 10 concelleiros do seu partido e a abstención dos 4 do PSE-EE no acto de investidura como alcalde ao que asistiu o Deputado Xeral do territorio, José Luís Bilbao (afiliado de devandita organización local). O resto de concelleiros (PP e EB) votaron aos seus respectivos candidatos. Ó ser a lista máis votada nas eleccións puido confeccionar o seu equipo de goberno.

Biografía
---------

Ten 40 anos, está casado e ten tres fillos. Profesional do Dereito, sendo licenciado en dereito pola UPV, exerceu durante oito anos como tal ata que en 1999 foi elixido concelleiro. Desde entón e até o ano 2003 compaxinou o seu labor profesional coa presidencia da Residencia Municipal, labor que asumiu ese ano 2003 Eusko Alkartasuna até o ano 2007. En 2003 deixou de exercer como letrado ao asumir a concellaría de Presidencia do Concello con dedicación total. Desde 2007 exerce como o seu Alcalde.

En 2009 concorreu no posto 14 ás eleccións ao Parlamento Vasco, nunha lista que obtivo 12 representantes, quedando preto de obter acta parlamentaria tras a renuncia da cabeza de lista, Izaskun Bilbao, ó ser elixida europarlamentaria nas eleccións ao Parlamento Europeo. Cando se produciu, en marzo de 2010, a retirada dun parlamentario por Biscaia de PNV, viuse na disxuntiva de aceptar a acta parlamentaria ou manter as súas responsabilidades á fronte do concello, optando finalmente por manter o seu compromiso cos veciños.

Imanol Landa foi confirmado como candidato por PNV á reelección nas eleccións municipais de 2011 para a responsabilidade de alcalde o pasado 23 de marzo de 2010. Foi reelecto para un novo mandato o 22 de maio de 2011, cun apoio de 14.182 cidadáns (620 votos máis que en 2007) e o mantemento dos seus 10 concelleiros, pese ao ingreso de Bildu na corporación. A investidura está programada para ao 11 de xuño, na que foi investido co voto do seu grupo para o mandato 2011-2015.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Imanol Landa Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Blog de Imanol Landa Arquivado 04 de decembro de 2022 en Wayback Machine.
* Facebook de Imanol Landa
Un **henrio** ou **henry** é a unidade do Sistema Internacional de Unidades da indutancia eléctrica, nome dado en homenaxe ao científico estadounidense Joseph Henry (1797-1878), que realizou importantes avances no eido do electromagnetismo, especialmente o descubrimento da autoindución. O seu símbolo é **H**.

Cando a taxa de variación da corrente eléctrica nun circuíto pechado é dun ampere por segundo (1A/s) e a forza electromotriz resultante é dun volt (1V), a indutancia do circuíto é dun henrio (1H).

Ten como dimensión {\displaystyle V\cdot A^{-1}\cdot s=m^{2}\cdot kg\cdot s^{-2}\cdot A^{-2}} en unidades SI.

Múltiplos
---------

| Múltiplo | Nome | Símbolo |  | Múltiplo | Nome | Símbolo |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 100 | **henry** | H |  |   |   |   |
| 101 | decahenry | daH | 10−1 | decihenry | dH |
| 102 | hectohenry | hH | 10−2 | centihenry | cH |
| 103 | quilohenry | kH | 10−3 | milihenry | mH |
| 106 | megahenry | MH | 10−6 | microhenry | µH |
| 109 | xigahenry | GH | 10−9 | nanohenry | nH |
| 1012 | terahenry | TH | 10−12 | picohenry | pH |
| 1015 | petahenry | PH | 10−15 | femtohenry | fH |
| 1018 | exahenry | EH | 10−18 | attohenry | aH |
| 1021 | zettahenry | ZH | 10−21 | zeptohenry | zH |
| 1024 | yottahenry | YH | 10−24 | yoctohenry | yH |

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***henry*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***henrio*** |

### Outros artigos

* Impedancia
* Indutancia
* Indutor

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q163354
* BRE: 2350932
* EBID: ID

 |
A **Irmandade do Anel** é un grupo ficticio pertencente ao legendarium do escritor británico J. R. R. Tolkien, que ten unha especial importancia na novela *O Señor dos Aneis* e dá título ao primeiro dos tres libros, *A Irmandade do Anel*, publicado en 1954.

Dentro da novela, a Compañía tivo a súa orixe nas decisións adoptadas no Consello de Elrond en outubro do ano 3018 TI, co obxectivo de acompañar ao Portador do Anel Único na súa misión para destruílo e así acabar co Señor Escuro Sauron. Está composta por nove personaxes, os protagonistas principais da obra, que son representantes dos Pobos Libres da Terra Media.

| * v
* c
* e
A Irmandade do Anel |
| --- |
| Frodo · Sam · Merri · Pipin · Gandalf · Aragorn · Legolas · Gimli · Boromir |


---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre literatura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Kenule Beeson Saro-Wiwa**, nado o 10 de outubro de 1941 e finado o 10 de novembro de 1995, foi un autor, produtor de televisión e activista nixeriano.

Traxectoria
-----------

Ken Saro-Wiwa era un home de paz, un gran defensor dos dereitos humanos. Loitou de forma non-violenta pola dignidade dos pobos do Delta do Níxer. Concedéronlle o premio alternativo ao Nobel da Paz en 1994 polo "correcto modo de vivir" e Amnistía Internacional outorgoulle o estatuto de preso de conciencia. En 1995 galardoárono pola defensa do Medio Ambiente.

Preocupábao moito a situación de precariedade do seu pobo debido ás extraccións de petróleo que se estaban realizando na zona, contaminando e pondo en perigo o ecosistema, empobrecendo e reducindo as terras cultivábeis. En 1990 fundou o Movemento para a Supervivencia do Pobo Ogoni (MOSOP), desde o cal reclamaban: autonomía política, participación nas riquezas petroleiras extraídas das súas terras e o dereito a controlar o seu contorno ecolóxico. Saro-Wiwa foi o seu voceiro.

Aproveitando a súa sona de escritor e das súas relacións con outros autores quixo atraer a atención do mundo sobre a situación do pobo Ogoni. Denunciou o goberno e a compañía petrolífera Shell de seren os culpábeis da destrución do ecosistema da rexión, reclamándolle á Shell indemnizacións. Isto causoulle conflitos co goberno e coa Shell, sendo encarcerado en varias ocasións.

En 1994 asasinan nunha manifestación na rúa catro xefes Ogoni. Saro-Wiwa é arrestado de novo, xunto con oito compañeiros culpados por incitación á violencia. Xulgouno un tribunal militar especial, e foi acusado de complicidade neses asasinatos sen posibilidade de defensa. Sentenciárono a morte e posteriormente aforcárono o 10 de novembro de 1995 en Port Hacourt cos seus compañeiros Ogoni.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Remember Saro Wiwa Website *(en inglés)*.
* Ken Saro Wiwa Foundation *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q316292
* WorldCat
* VIAF: 113697883
* BIBSYS: 90337916
* BNF: 122024607
* DeutscheBio: 119147548
* EBID: ID
* FAST: 1436729
* GND: 119147548
* ICCU: MILV137931
* IMDb: nm3167978
* ISNI: 0000 0001 0937 3151
* LCCN: n77017603
* Munzinger: 00000028074
* NDL: 00534263
* NKC: jo2005267799
* NLA: 35231621
* NTA: 073049743
* OL: OL322703A
* PTBNP: 282250
* SELIBR: 310661
* SNAC: w6fb5ss1
* SUDOC: 030650585

 |
**Henrique Otero Covelo**, máis coñecido coma **O Gaiteiro de Fragoso**, nado en Santa Cristina de Lavadores, Vigo, o 20 de xuño de 1930 e finado en Vigo o 18 de abril de 2013, foi un gaiteiro e mestre de gaita galega.

Traxectoria
-----------

Realizou todos os seus estudos no grupo escolar creado por Ramón Nieto Otero no concello de Lavadores. Desde os dez anos estudou solfexo e o emprego de diferentes instrumentos musicais, entre eles a gaita, incorporándose á Banda Municipal de Vigo no ano 1946. No ano seguinte, comezou a tocar tamén como gaiteiro no grupo de danzas da Sección Femenina e no 1949 trasladouse a Madrid onde fixo parte da banda de gaiteiros do ministerio do Exército e do grupo de coros e danzas do Centro Galego de Madrid. Regresou a Galicia no ano 1953.

En 1971 converteuse no primeiro mestre gaita no Conservatorio de Vigo, logrando que o Ministerio de Educación recoñecese o estudo oficial da gaita galega. Publicou, como material para as aulas, o que foi o primeiro método para a aprendizaxe do instrumento: *Leccións de Gaita* editado pola editorial Galaxia. Abandonou o conservatorio de Vigo no ano 1983, por incompatibilidade co seu posto na banda de música municipal, pasando a impartir aulas no conservatorio de Ponteareas.

Durante a súa carreira compuxo máis de trescentas obras, mestura da tradición e da busca de novas posibilidades para o instrumento, formando parte, desde a década de 1960, do grupo Os Cruceiros, co que gravou cinco discos, catro *singles* e un *L.P.* Concedéuselle a medalla Constantino Bellón en homenaxe á súa carreira.

Discografía
-----------

* *Henrique Otero. O Gaiteiro do Fragoso* (Boa Music, 2001) contén quince das súas composicións orixinais.

Notas
-----

1. ↑  "Vieiros: Galiza Hoxe - Homenaxe ao Gaiteiro do Fragoso, un dos principais mestres da gaita". *www.vieiros.com*. Consultado o 2021-06-18.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Otero Covelo, Henrique (1992). "Datos biográficos do gaiteiro de Fragoso" (PDF). *Anuario da gaita* (Deputación de Ourense) (7): 23–24. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 25 de xuño de 2021. Consultado o 27 de xuño de 2021.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Henrique VI.

Henrique VI de Inglaterra
**Henrique VI de Inglaterra**, nado no Castelo de Windsor en Berkshire o 6 de decembro de 1421 e finado na Torre de Londres o 21 de maio de 1471, foi Rei de Inglaterra entre 1422 a 1461 (aínda que coma rexente até 1437). Era o único fillo de Henrique V e de Catarina de Francia.

Traxectoria
-----------

Ao morrer o seu pai o 31 de agosto de 1422, toma o trono con só oito meses de idade, polo que un consello privado, encabezado polos seus tíos, pero dependente do Parlamento, gobernou o país até a súa maioría de idade no 1442.

Foi rei do trono de Francia dende 1422, consonte ao estipulado no Tratado de Troyes, pero despois da intervención de Xoana de Arco, Inglaterra perdeu todas as posesións francesas, excepto Calais.

A súa impopularidade aumentou despois de casar o 23 de abril de 1445 con Margarida de Anjou, filla de Renato o Bo, duque de Anjou e de Lorena, a cal exerceu un desafortunado influxo no ánimo do seu home. Deste matrimonio naceu un único fillo:

* Eduardo - nado no palacio de Westminster o 13 de outubro de 1453 e morto aforcado polos iorkistas trala batalla de Tewkesbury o 4 de maio de 1471, príncipe de Gales; casado con Ana Neville (nada no 1456 e finada no 1485), a cal casou posteriormente con Ricardo III.

Durante os anos que precederon a maioría de idade de Henrique VI, as grandes familias enfrontáronse entre si para conquistaren o poder, e en 1455 estalaron as chamadas guerras das Dúas Rosas, xustificándose nos ataques de tolemia que padecía o rei dende 1453 (posible herdanza do seu avó materno, o rei Carlos VI de Francia) e aos intentos da raíña Margarida de exercer a rexencia, que consideraban como unha intrusa no ámbito inglés.

Perseguido no noroeste do país, onde se refuxiara, Henrique VI foi destronado no 1461. Restaurado por Warwick e a raíña Margarida no 1470, foi vencido pouco despois e encarcerado na Torre de Londres, onde foi asasinado en maio de 1471, á vez que o seu fillo era aforcado polos partidarios dos York no campo de Tewkesbury, co cal se extinguía a dinastía dos Lancaster, gobernante en Inglaterra dende 1399.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Henrique V de Inglaterra** |   **Rei de Inglaterra e Señor de Irlanda** 1422 - 1461 e 1470 - 1471 | Sucesor:**Eduardo IV de Inglaterra** |

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Henrique VI de Inglaterra*** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q160337
* WorldCat
* VIAF: 96926832
* BAV: ADV10053785
* BLBNB: 000579119
* BNE: XX1798972
* BNF: 13182404c
* CERL: cnp00395094
* DeutscheBio: 118548190
* Discogs: 5618179
* EBID: ID
* FAST: 54771
* GEC: 0024089
* GND: 118548190
* ICCU: PUVV239447
* ISNI: 0000 0000 7100 6013
* LCCN: n80057239
* MusicBrainz: ID
* NKC: jx20090904004
* NNDB: 000093397
* NPG: mp02143
* NTA: 070549168
* ODNB: 12953
* OL: OL5981782A
* SELIBR: 359988
* SNAC: w65x2vhh
* SUDOC: 035334126
* Treccani: enrico-vi-re-d-inghilterra
* ULAN: 500271303
* WikiTree: Lancaster-401

 |
Exército de Pimentel diante de dous soldados de Pedro Madruga na edición de 2008
***Irmandiños: a revolta*** foi un xogo de rol en vivo desenvolvido pola empresa 13NEGATIVO, e a Consellería de Mocidade da Xunta de Galicia entre os anos 2006 e 2008, co obxectivo de divulgar a historia medieval de Galicia e pór en valor o seu patrimonio para favorecer o seu aproveitamento turístico. O evento recreaba o asedio do Castelo de Monterrei dentro da segunda Revolta Irmandiña, incluíndo un gran número de participantes en cada bando, motivo polo que a súa edición do 2007 foi recollida no Libro Guinness. Desenvolveuse durante unha fin de semana completa, desde a tarde do venres até o domingo ao mediodía. Coa súa celebración a Xunta de Galicia publicou un libro, a modo de manual, no que ademais do regulamento, incluía unha completa crónica histórica da época, elaborada co asesoramento do historiador Anselmo López Carreira.

Trama
-----

"Irmandiños: a revolta" situábase dentro do contexto histórico da segunda revolta irmandiña. Durante dita revolta as irmandades, milicias formadas por diversos grupos sociais, opuxéronse militarmente á alta nobreza, contando co apoio de Henrique IV de Castela, que se atopaba inmerso nunha loita polo trono coa nobreza que apoiaba ao seu irmán Afonso.

A revolta foi un éxito e derivou na formación dun exército irmandiño, que se estima que chegou a contar con 80.000 efectivos. Devandito exército asediou e derrubou multitude de castelos en Galicia, facendo fuxir á alta nobreza. A Santa Irmandade gobernou *de facto* Galicia entre os anos 1466 e 1468. Neste ano Henrique IV de Castela asina o tratado dos Touros de Guisando, que dá por concluída a guerra sucesoria en Castela.

Regras do xogo
--------------

"Irmandiños: a revolta" baseaba o seu sistema de xogo no soft-combat. Desta maneira os participantes enfrontábanse con réplicas acolchadas de espadas e outras armas, permitindo un xogo fluído e seguro. Cada participante contaba cuns puntos de vida, que se podían ver modificados pola armadura que portase e outros factores. Cada golpe recibido restaba un ou máis destes puntos, en función da arma. Se un xogador chegaba a cero puntos de vida, morría.

Os xogadores mortos podían, tras unha espera de aproximadamente media hora, volver ao xogo cun novo personaxe, aínda que con menos puntos de vida iniciais. Se un xogador perdía 3 personaxes, quedaba fóra do xogo. Para maior seguridade, non estaban permitidos os golpes na cabeza e pescozo, que estaban mesmo penalizados, nin tampouco no antebrazo nin nos pés. Tamén estaba prohibido escalar as murallas do castelo ou acceder a outras zonas escarpadas e perigosas. 

Estas regras foron modificándose ao longo das tres edicións do xogo, pero mantiveron a base.

Notas
-----

1. ↑  13NEGATIVO, sección Irmandiños: A Revolta en el blog oficial de la empresa organizadora
2. ↑  Suárez, Olga (2008). "La batalla de Os Irmandiños entra en el Guinness". *La Voz de Galicia*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* AA. VV. (2008). *Irmandiños: a revolta*. Difusora; Xunta de Galicia. ISBN 978-84-936673-0-6.

* Portal:Historia
* Portal:Galicia
A norma **ISO 1** especifica as condicións normais de presión e temperatura para a especificación e verificación xeométricas dun produto. A temperatura fíxase a 20 °C, o que equivale a 293,15 K e 68 F.

Debido á dilatación térmica, as medicións de precisión de lonxitude necesitan facerse ou converterse a unha temperatura definida, polo que esta norma axuda con medicións de comparación definidas para a temperatura de referencia. A temperatura de 20 °C adoptouse polo CIPM o 15 de abril de 1931, e converteuse na recomendación ISO número 1 en 1951.

Substituíu en todo o mundo a outras referencias de temperatura para medicións de lonxitude empregadas ata entón pola industria e equipos de precisión, incluíndo 0 °C, 62 °F, e 25 °C. O valor de 20 °C considerouse coma unha temperatura confortable e práctica para o traballo, e resultante nun valor enterio nas escalas Celsius e Fahrenheit.

Notas
-----

1. ↑  Ted Doiron: 20 °C—A Short History of the Standard Reference Temperature for Industrial Dimensional Measurements Arquivado 17 de outubro de 2011 en Wayback Machine.. Journal of Research of the National Institute of Standards and Technology, Vol. 112, No. 1, Xaneiro–Febreiro 2007. *(en inglés)*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Sistema Internacional de Unidades
* Celsius

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2457552
* MAG: 2778367341

 |
Seccións secuenciais dunha resonancia do encéfalo, amosando a través dos planos transverso, saxital e coronal (esquerda a dereita).
Imaxe combinada IRM / PET dunha testa humana.
Imaxes dunha testa humana obtidas por resonancia magnética (vista saxital).
Unha **imaxe por resonancia magnética** (**IRM**), tamén coñecida como **tomografía por resonancia magnética** (**TRM**) ou **imaxe por resonancia magnética nuclear** (**NMRI**, polas súas siglas en inglés Nuclear Magnetic Resonance Imaging) é unha técnica non invasiva que emprega o fenómeno da resonancia magnética nuclear para obter información sobre a estrutura e composición do cuerpo a analizar. Esta información é procesada por ordenadores e transformada en imaxes do interior do obxecto de análise.

Emprégase principalmente en medicina para observar alteracións nos tecidos e detectar cancro e outras patoloxías. Tamén se emprega na industria para analizar a estrutura de materiais tanto orgánicos como inorgánicos.

A IRM non debe ser confundida coa espectroscopia de resonancia magnética nuclear, unha técnica usada en química que se basea no mesmo principio da resonancia magnética para obter información sobre a composición dos materiais.

A diferenza da TC, non usa radiación ionizante, senón campos magnéticos para aliñar a magnetización nuclear de núcleos de hidróxeno da auga no corpo. Os campos de radiofrecuencia (RF) úsanse para alterar sistematicamente o aliñamento desa magnetización, causando que os núcleos de hidróxeno produzan un campo magnético rotacional detectable polo escáner. Ese sinal pode ser manipulado con campos magnéticos adicionais e así construír con máis información imaxes do corpo.

Notas
-----

1. ↑  Squire, Lucy Frank; Novelline, Robert A. (1997). *Squire's fundamentals of radiology* (5ª ed.). Cambridge: Harvard University Press. ISBN 0-674-83339-2.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Imaxe por resonancia magnética Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* e-MRI: interactive course about MRI physics (Flash player required) *(en inglés)*
* Sociedad Española de Neuroimagen *(en castelán)*
* The Basics of MRI: Curso de IRM. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q161238
* AAT: 300389949
* BNF: 120656832
* BRE: 2153066
* EBID: ID
* GND: 4120806-7
* JSTOR: magnetic-resonance-imaging
* LCCN: sh85079741
* MAG: 143409427
* NKC: ph122543
* PSH: 3341

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D008279
* MeSH: E01.370.350.825.500
* Patientplus: magnetic-resonance-imaging
* UMLS: C4279955

 |
O módulo Kvant fotografiado durante a misión STS-63.
**Kvant-1** foi un dos módulos que formaban a estación espacial Mir.

Características
---------------

O módulo Kvant-1 foi o primeiro módulo do tipo 37KE e estaba destinado a facer observacións astrofísicas e experimentación en ciencia de materiais. Con 18.500 kg de masa, 13 m de longo e 4,2 de diámetro, foi lanzado o 31 de marzo de 1987 a bordo dun foguete Proton K e usaba a mesma computadora de voo deseñada para a estación Saliut 5B e o sistema de volante de inercia desenvolvido para as estacións Almaz. O módulo atracou coa estación o 12 de abril e permaneceu unido a ela ata a súa reentrada atmosférica, o 23 de marzo de 2001. En 1992 se lle agregaron propulsores de control de actitude para reducir o consumo de propelente durante as manobras de apuntado. Un dos paneis solares do módulo Kristall foi montado no módulo Kvant 1 en 1992 e substituído en 1995 por dous paneis cunha potencia de 12 kW. A mediados dos anos 1990 a maior parte da instrumentación do módulo xa non funcionaba e nos últimos días o módulo usábase como almacén de lixo.

O módulo estaba dividido nun compartimento presurizado cun volume de 40 m3 e un compartimento non presurizado. A parte presurizada á súa vez dividíase nunha zona de laboratorio e nunha zona de habitación. A parte non presurizada contiña estabilizadores de potencia e no seu exterior do módulo saían dous mastros para experimentos científicos.

Notas
-----

1. 1 2 3  Mark Wade (2020). "Kvant" (en inglés). Consultado o 19 de agosto de 2020.
2. 1 2 3  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "Kvant 1 (37KE, 11F37)" (en inglés). Consultado o 19 de agosto de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Kvant-1 Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Mir
* Proton K
* Kristall
* Kvant-2
* Spektr

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1637653
* EBID: ID
* NSSDC ID: 1987-030A
* SCN: 17845

 |
Medidas da serie A.
A norma **ISO 216** da Organización Internacional para a Estandarización (*International Organization for Standardization*, ISO) especifica os formatos de papel e é usada actualmente en moitos países do mundo. É o estándar que define o popular A4. A norma ISO 216 equivale á DIN 476, da cal deriva, e á UNE 1011.

Historia
--------

As vantaxes de basear o tamaño do papel nunha relación matemática baseada na raíz cadrada de dous (√ 2) observouna xa en 1786 o científico alemán Georg Christoph Lichtenberg, nunha carta a John Beckmann. Os formatos A2, A3, B3, B4 e B5 desenvolvéronse en Francia, e foron publicados en 1798 durante a Revolución Francesa, pero posteriormente quedaron no esquecemento.

A principios do século XX, Walter Porstmann converteu a idea de Lichtenberg nun sistema adecuado de diferentes tamaños de papel. O sistema Porstmann introducíuse como norma DIN (DIN 476) en Alemaña no ano 1922, en substitución dunha gran variedade de formatos de papel. Hoxe en día os tamaños de papel chámanse *Ax DIN* no uso diario.

Formatos (ISO/DIN)
------------------

(Medidas en mm x mm)


| Series A | Series B | Series C |
| --- | --- | --- |
| **A0** | 841 × 1189 | **B0** | 1000 × 1414 | **C0** | 917 × 1297 |
| **A1** | 594 × 841 | **B1** | 707 × 1000 | **C1** | 648 × 917 |
| **A2** | 420 × 594 | **B2** | 500 × 707 | **C2** | 458 × 648 |
| **A3** | 297 × 420 | **B3** | 353 × 500 | **C3** | 324 × 458 |
| **A4** | 210 × 297 | **B4** | 250 × 353 | **C4** | 229 × 324 |
| **A5** | 148 × 210 | **B5** | 176 × 250 | **C5** | 162 × 229 |
| **A6** | 105 × 148 | **B6** | 125 × 176 | **C6** | 114 × 162 |
| **A7** | 74 × 105 | **B7** | 88 × 125 | **C7** | 81 × 114 |
| **A8** | 52 × 74 | **B8** | 62 × 88 | **C8** | 57 × 81 |
| **A9** | 37 × 52 | **B9** | 44 × 62 | **C9** | 40 × 57 |
| **A10** | 26 × 37 | **B10** | 31 × 44 | **C10** | 28 × 40 |
|  |  |  |

A ISO 216 e os estándares relacionados foron publicados por primeira vez entre 1975 e 1995:

* ISO 216:1975, define as series A e B para tamaños de papel
* ISO 269:1985, define as series C para sobres
* ISO 217:1995, define as series RA e SRA en bruto ("sen recortar"), os tamaños de papel

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***ISO 216*** |

### Outros artigos

* DIN 476
* Formato de papel

### Ligazóns externas

* AENOR.Normas UNE
* Normas ISO *(en inglés)* e *(en francés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q839751
* MAG: 2781106528

 |
**Sir George Rooke**, nado preto de Canterbury no 1650 e finado en Londres o 24 de xaneiro de 1709, foi un comandante e almirante británico que foi o vencedor na batalla de Rande e o segundo gobernador militar de Xibraltar.

Traxectoria
-----------

Enrolado voluntariamente na Royal Navy, combateu durante a Terceira Guerra anglo-holandesa, ascendendo a capitán de navío en 1673. Foi nomeado contra-almirante en 1690, participando na batalla de Cabo Béveziers. En maio de 1692 serviu baixo as ordes de Edward Russell, distinguíndose nas batallas de Barfleur (onde chegou a queimar seis baixeis franceses no transcurso dunha noite) e na batalla de La Hougue. Tales feitos de armas valéronlle o ennobrecemento e unha recompensa de 1.000 libras. En 1693 foille encargada a misión de asegurar a protección do convoi de Smyrne, que o almirante de Tourville dispersara despois da batalla de Lagos. Serviu logo na Mancha e no mar Mediterráneo até a Paz de Ryswick (1697). 

En 1702, foi derrotado durante o sitio de Cádiz pero conseguiu a vitoria na batalla de Rande, na ría de Vigo. Dous anos despois colaborou con Cloudesley Shovell no asedio de Xibraltar, o 21 de xullo de 1704, obtendo o título de Gobernador de Xibraltar, aínda que provisorio, o 24 de xullo. O 13 de agosto do mesmo ano atacou un convoi francés novamente (batalla de Málaga), sen que obtivese éxito nesta ocasión.

Descontento da sorte da súas actividades, pediu o retiro en febreiro de 1705.

Notas
-----

1. ↑  Villatoro, Manuel P. (26 de agosto de 2018). "George Rooke: el desconocido almirante inglés que saqueó los grandes tesoros del Imperio español". *abc.es* (en castelán). Consultado o 24 de decembro de 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q128983
* WorldCat
* VIAF: 8790598
* BMT: 44116
* CERL: cnp01424085
* DeutscheBio: 101975219X
* EBID: ID
* FAST: 141415
* GEC: 0056732
* GND: 101975219X
* ISNI: 0000 0000 2609 8078
* LCCN: n84136293
* NPG: mp03857
* NTA: 072086548
* OBP: ID
* ODNB: 24059
* OL: OL2615699A
* SNAC: w6wd4kb2
* WikiTree: Rooke-187

 |
**Irmo** é un personaxe ficticio do *legendarium* de J. R. R. Tolkien, que aparece na súa obra O Silmarillion. É un dos Valar, os seres anxelicais que custodian e gobernan Arda (o mundo no universo de Tolkien).

**Irmo** é o seu verdadeiro nome, mais normalmente coñéceselle como Lórien, en referencia aos Xardíns de Lórien nos que habita en Valinor; tamén recibe o apelativo de *Mestre dos Soños*. *Irmo* quere dicir *Desexador* ou *Mestre do Desexo*. É o esposo de Estë e irmán de Námo (Mandos) e máis Nienna.

Irmo e Mandos son os Fëanturi, os mestres dos espíritos. Irmo, o máis novo, é o mestre das visións e os soños. Os seus xardíns na terra dos Valar, nos que vive xunto a Estë a xentil, sandadora de feridas e cansazo, son o lugar máis fermoso de Arda, e neles habitan moitos espíritos. Todos aqueles que moran en Valinor achan repouso e refrixerio na fonte de Irmo e Estë.

Cando o Sol e a Lúa foron fixados nos seus percorridos, "Varda quixo que as dúas naves viaxasen por Ilmen  e permanecesen sempre no alto". Irmo e Estë foron en gran medida responsábeis de que mudase o seu parecer, pois "dixeron que o sono e o descanso foran expelidos da Terra", co cal Varda consentiu en que existise a noite.

Após o nacemento de Fëanor, súa nai Míriel, esposa de Finwë, enfebleceu, e Manwë entregouna aos coidados de Irmo.

Notas e referencias
-------------------

1. ↑  Ilmen é o equivalente do Sistema Solar de Tolkien: J.R.R. Tolkien (1977), Christopher Tolkien (ed.) The Silmarillion, Allen & Unwin, Suffolk ISBN 0-04-823139-8, Index, páx. 381
2. ↑  J.R.R. Tolkien (1977), Christopher Tolkien (ed.) The Silmarillion, Allen & Unwin, Suffolk ISBN 0-04-823139-8, "Quenta Silmarillion", páx. 115

| * v
* c
* e
Os Ainur do *legendarium* de J. R. R. Tolkien |
| --- |
| 
* Ainulindalë
* Valaquenta

 |
| Señores dos Valar | 
* Aulë
* Irmo (Lórien)
* Manwë
* Námo (Mandos)
* Oromë
* Tulkas
* Ulmo

 |
| Raíñas dos Valar (Valier) | 
* Estë
* Nessa
* Nienna
* Vairë
* Vána
* Varda
* Yavanna

 |
| O Inimigo | 
* Melkor (Morgoth)

 |
| Maiar | 
* Alatar e Pallando
* Arien
* Balrog
* Eönwë
* Gandalf (Olórin)
* Gothmog
* Ilmarë
* Istari
* Melian
* Ossë
* Radagast (Aiwendil)
* Salmar
* Saruman (Curumo)
* Sauron
* Tilion
* Uinen

 |
Unha **fracción xeográfica** (en italiano: *frazione geografica*) é unha subdivisión municipal de Italia, correspondente a entidade local menor en galego, que designa un conxunto de casas ou unha pequena localidade, que constitúe dentro dun concello un núcleo de casas relativamente illado da súa sede.

As grandes cidades non adoitan dividirse en fraccións senón en circunscricións (en italiano: circoscrizioni). Tamén existen designacións específicas que cambian segundo a rexión, podendo unha *frazione* chamarse, segundo a rexión, *borgata*, *rione*, *contrada*, etc.

A partir do 19 de xaneiro de 2001 as 19 circunscricións de Roma denomínanse *municipi*, cada un cun presidente de elección directa e unha xunta asesora.

Países que empregan este termo
------------------------------

* Italia Italia
* San Marino San Marino (*curazie*)San Marino
* Suíza Suíza

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Lista das *frazioni* italianasArquivado 11 de agosto de 2013 en Wayback Machine.

* Portal:Italia
* Portal:Suíza

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1134686
* AAT: 300387339
* BNCF: 15186

 |
O hotel de 4 estrelas Manor House Hotel en Castle Combe, Wiltshire, Inglaterra. Construído no século XIV, o hotel ten 48 habitacións e 1.5 km² de xardíns.
Entrada dun dos hoteis Ritz-Carlton
Un **hotel** é un edificio planificado e acondicionado para albergar as persoas temporalmente, e que permite aos viaxeiros aloxarse durante os seus desprazamentos. Os hoteis tamén poden proporcionar aos hóspedes servizos adicionais como restaurante, piscina ou gardería. Algúns hoteis teñen servizos de conferencias e posibilitan organizar convencións e reunións no seu establecemento.

Métodos de clasificación
------------------------

* Estrelas (de 1 a 5)
* Letras (de E a A)
* Clases (da cuarta a primeira)
* Diamantes e "World Tourism".

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *hotel*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Hotel Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q27686
* AAT: 300007166
* BNCF: 11798
* BNE: XX524881
* BNF: 11932044k
* EBID: ID
* FAST: 961767
* GEC: 0115024
* GND: 4025922-5
* JSTOR: hotels
* LCCN: sh85062487
* NDL: 00563556
* NKC: ph120833
* PSH: 177

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
Raios X dunha fractura non desprazada (grao I) da cabeza radial.
A **fractura da cabeza do radio** ou **fractura da cúpula radial** é unha fractura que afecta ao óso radio na súa rexión proximal, xusto por enriba da tuberosidade bicipital. O radio é o óso externo do antebrazo. A cabeza do radio, tamén chamada cúpula radial, intervén en todos os movementos da articulación do cóbado, tanto a flexo-extensión coma a pronosupinación. Por iso, a rotura desta estrutura limita completamente os movementos do cóbado. 
Este tipo de fracturas adoitan ser consecuencia dunha caída na que, ao apoiar as mans contra o chan, a enerxía transmítese ao brazo flexionado, provocando a rotura. Acontece con máis frecuencia nos adultos, sobre todo nas mulleres entre 30 e 40 anos. En case o 20% das fracturas de cóbado existe rotura da cabeza radial , e non é raro que se asocie a outras lesións coma a fractura de cúbito, a rotura do ligamento lateral interno e da apófise coronoide. É tamén habitual a asociación desta fractura coa luxación da articulación radiocubital superior.

Signos e síntomas
-----------------

Os síntomas da fractura capital radial non son diferentes ao resto de fracturas. Os síntomas principais son a dor localizada no foco da fractura e impotencia funcional para mover o cóbado, especialmente nos movementos de pronosupinación máis que nos de flexo-extensión. Pode existir sangue na articulación (hemartros) e dor preciso á palpación da cabeza do radio.

Segundo o dano óseo, a fractura de cabeza de radio clasifícase en catro tipos:

* **Grao I**: A cabeza radial está fracturada, mais non existe desprazamento do segmento fracturado.
* **Grao II**: A cabeza radial está fracturada marxinalmente, e o fragmento superior desprázase.
* **Grao III**: A cabeza radial está fracturada en múltiples fragmentos. Conmminuta.
* **Grao IV**: Ademais da fractura da cabeza radial, hai asociadas outras lesións do cóbado.

Tratamento
----------

O tratamento da fractura da cabeza do radio depende do estadio no que se atope, e polo tanto depende das características da fractura. Polo feito de non estaren desprazadas, nas fracturas de grao I abonda para tratalas cunha inmobilización mediante un xeso. Se a fractura estiver desprazada (grao II), entón o tratamento de elección sería a cirurxía de osteosintese mediante cravos. Nas fracturas de grao III ou conminutas, cómpre retirar os fragmentos de óso e potenciar o tratamento de rehabilitación. A prótese artificial da cabeza do radio tamén pode ser unha opción nos casos de inestabilidade severa da articulación umerocubital e da articulación radiocubital superior. 
Entre as posíbeis complicacións após da cirurxía ou do tratamento médico están a artrose da articulación radiocubital inferior, a paresia do cúbito e a perda de movementos do brazo.

Notas
-----

1. ↑  Silberman, Fernando S. *Ortopedia e Traumatoloxía*;2003, 2º Ed.
2. ↑  Radial Head Fractures AAOS, American Academy of Orthopedic Surgeons

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cabeza radial
* Radio (óso)
* Fractura

### Ligazóns externas

* Fracturas do radio, todo o que precisas saber (en). *Cortesía do Dr Ebraheim*