recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Victoriano Costales Gutiérrez**, nado cara a 1901 e finado en Pontevedra en setembro de 1965, foi un funcionario e político galego.

Traxectoria
-----------

Oficial primeiro do Corpo Nacional de Estatística con destino na Sección Provincial de Pontevedra en 1936. Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 logrou fuxir a Portugal grazas a axuda da súa muller Elena Pintado. Foi expulsado do servizo e baixa na escala en marzo de 1937. En maio de 1954 foi readmitido no servizo cunha sanción de cinco anos de postergación e inhabilitación para o desempeño de cargos de mando ou de confianza. En 1962 era subdelegado do Instituto Nacional de Estadística en Pontevedra. Finou en Pontevedra en setembro de 1965.

Vida persoal
------------

Casou con Elena Pintado Martín e foi pai de María Elena, Carmen, José Luis e Matilde Costales Pintado.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 21-3-1937, p. 8.
2. ↑  *BOE*, 22-5-1954, p. 3469
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 4-2-1962, p. 15.
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, 19-9-1965, p. 10.
***Victorialand*** é o cuarto álbum de estudio da banda escocesa de rock alternativo Cocteau Twins, publicado o 14 de abril de 1986 a través do selo 4AD. Traballando sen o membro Simon Raymonde, que se alistara para colaborar no álbum de This Mortal Coil *Filigree & Shadow*, a vocalista Elizabeth Fraser e o guitarista/produtor Robin Guthrie produciron un disco case completamente carente de percusión, enchendo á guitarras acústicas de reverberación para crear un son amplo e expansivo que bordea a música ambient.

Listaxe de cancións
-------------------

Tódolos temas escritos e compostos por Elizabeth Fraser e Robin Guthrie. 

| N.º | Título | Duración |
| --- | --- | --- |
| 1. | "Lazy Calm"   | 6:36 |
| 2. | "Fluffy Tufts"   | 3:07 |
| 3. | "Throughout the Dark Months of April and May"   | 3:05 |
| 4. | "Whales Tails"   | 3:18 |
| 5. | "Oomingmak"   | 2:43 |
| 6. | "Little Spacey"   | 3:28 |
| 7. | "Feet-Like Fins"   | 3:27 |
| 8. | "How to Bring a Blush to the Snow"   | 3:52 |
| 9. | "The Thinner the Air"   | 3:16 |

Notas
-----



|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q615484
* Discogs: 5199
* MusicBrainz: ID

 |
*Victoriano Sánchez Barcáiztegui* (Museo Naval de Madrid).
**Victoriano Sánchez Barcáiztegui**, nado en Ferrol o 23 de abril de 1826 e finado no mar Cantábrico o 26 de maio de 1875, foi un militar galego.

Ingresa na Armada aos 15 anos e despois de navegar en diferentes buques é nomeado Comandante da Estación Norte de Río de la Plata en 1864. Polos méritos alcanzados no heroico combate do Callao é ascendido a Capitán de Navío de primeira clase en 1868. Posteriormente é o primeiro director da Escola Naval de Ferrol e Comandante Xeral do Arsenal.

Como Comandante Xeral da Escuadra do Norte no Cantábrico dirixe as operacións a bordo do *Colón* onde cae morto alcanzado pola metralla o 26 de maio de 1875. Os seus restos foron trasladados ao Panteón de Marinos Ilustres en San Fernando.

Recoñecementos
--------------

Un destrutor da Armada Española levou o nome *Sánchez Barcáiztegui*. Foi botado en 1926 e dado de baixa en 1964. Durante a guerra civil permaneceu baixo o mando republicano.

Unha rúa de Ferrol, localizada no barrio da Magdalena, leva o seu nome.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Victoriano Sánchez Barcáiztegui Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Victoriano Sánchez Barcáiztegui en Ferrolterra Country

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9093474
* WorldCat
* VIAF: 87245649
* Auñamendi: 114272
* BNE: XX1520070
* DBE: victoriano-sanchez-barcaiztegui
* ISNI: 0000 0000 5984 3193

 |
**Victorino Nieto Rodríguez**, nado en Vilaverde da Abadía (Carracedelo) en 1911 e finado en México en 2000, foi un guerrilleiro antifranquista.

Traxectoria
-----------

Anarcosindicalista. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 combateu en Asturias e trala caída da fronte chegou á comarca de Casaio a finais de 1937 con Marcelino de la Parra Casas, Manuel Girón Bazán e o seu curmán Leopoldo Nieto Martínez. Estivo activo na zona do Bierzo en 1940 e despois participou no congreso de Ferradillo. En outubro de 1943 a súa compañeira Alpidia García Moral uniuse ao grupo despois de que a súa casa, onde se agochaban Edelmiro Alonso García e Manuel Gutiérrez Alba, fose asaltada pola Garda Civil. Foi, con Abelardo Macías Fernández, responsable dunha das catro guerrillas constituían a I Agrupación en outubro de 1944, que actuaba no triángulo formado polas estradas Ponferrada-Lugo, Ponferrada-Ourense e o límite da provincia de Lugo. O grupo contaba con oito membros nesas datas. O seu irmán Severino, que era oficial de enlace, foi asasinado o 21 de febreiro de 1946 xunto con Rafael Verdial. En 1948, despois de negarse a integrarse no Exército Guerrilleiro de Galicia de tendencia comunista, continuou a loita guerrilleira de forma independente. O 17 de marzo de 1949 o seu grupo foi sorprendido en Vilasinde (A Veiga de Valcarce). No enfrontamento morreu a súa compañeira Alpidia Morán, Abelardo Macías e Hilario Álvarez Méndez. Victorino e Oliveros Fernández Armada lograron fuxir. Logrou cruzar a Francia desde onde marchou a México.

Notas
-----

1. ↑  *La Crónica de León*, 10-12-2000, p. 24.
2. ↑  Orden de la Comandancia del 19 de enero de 1948. Dado, León

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2006). *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)*. Sada: Do Castro. ISBN 84-8485-231-8.

### Ligazóns externas

* Ficha en Los de la sierra *(en francés)*
* Ficha no PARES
* Ficha no PARES
**Vitorio de Aquitania** foi un monxe do século V, autor de varios traballos relacionados coa teoloxía, a astronomía e as matemáticas.

Traxectoria
-----------

Residente en Aquitania, probablemente nacera en *Augustoritum* (actual Limoges). Era, polo tanto, paisano do cronista Próspero, e coincidiu en Roma na mesma época ca el.

### *Cursus Paschalis*

En 457 publicou o denominado *Cursus Paschalis*, baseándose na listaxe de cónsules que aparecía na *chronica* de Próspero. Esta relación fixo crer aos historiadores que Próspero estivera traballando en algo semellante durante algún tempo. O caso é que Victorio publicou o seu traballo só dous anos despois da última actualización que publicou Próspero da súa crónica.

A partir de 457 Victorio deixou baldeira a columna onde irían os nomes dos cónsules, pero as súas táboas continuaron ata o 559 d. C. ou *Anno Passionis* 532 (Victorio datou a Paixón no 28), de aí o nome *cursus paschalis annorum DXXXII*. Esta primeira versión tivo continuidade por parte doutros autores, que foron incluíndo os nomes dos cónsules a medida que pasaba o tempo.

### Influencia posterior do *cursus paschalis*

En 541 un sínodo na Gallia declarou oficial o sistema de datación fixado no *cursus paschalis*.

En 743 aínda se utilizaba en traballos históricos en Inglaterra como testemuña unha listaxe dos reis de Anglia Oriental elaborada entón, que tiña datación dobre, a era de Victorio e a de Dionisio.

En 773 usouse nunha carta dirixida a Carlomagno.

Probablemente, a continuación do traballo de Victorio foi unha das fontes utilizadas tanto por Beda, onde soubo que Flavio Aecio fora cónsul por terceira vez en 446, coma polo autor de *Historia brittonum*.

### Outros traballos

Victorio tamén compuxo unha táboa de multiplicar, consistente en números romanos dispostos en 98 columnas, que proporcionaba o resultado de multiplicar cada cifra por outras cifras dende 2 ata 50. As filas eran "unha listaxe de cifras decrecentes de 100 en 100 dende 1000 ata 100, logo ata 10 de 10 en 10, logo ata 1 de 1 en 1, e logo as fraccións ata 1/144".

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Victorii Aquitani *Cursus Paschalis annorum DXXXII*, ed. T. Mommsen, in: *Chronica Minora Saec.* IV, V, VI, VII vol. 1, pp. 667–735 (table 686–735), (1892, repr. Berlin 1961).
* David W. Maher and John F. Makowski. "Literary evidence for Roman arithmetic with fractions". *Classical Philology* **96**/4 (October 2001) 376–399.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q723645
* WorldCat
* VIAF: 33969351
* BNE: XX6009663
* BNF: 105167656
* CERL: cnp00146710
* DeutscheBio: 100661629
* EBID: ID
* FAST: 1972962
* GND: 100661629
* ICCU: UFIV153917
* ISNI: 0000 0000 6166 3845
* LCCN: nb2003097958
* MR: 782186
* NTA: 083289291
* openMLOL: 306699
* Orthodox Encyclopedia: 158570
* SUDOC: 074614304
* zbMATH: victorius-of-aquitaine.

 |
**Juan Victorino González Enríquez**, nado na Coruña o 24 de xuño de 1964, é un ex-judoka galego. Foi tres veces campión de España e competiu nos Xogos Olímpicos de 1988 en Seúl.

Traxectoria
-----------

Natural do barrio de Monte Alto, aos 9 anos acudiu ao Pazo dos Deportes de Riazor para anotarse a kárate, pero como a idade mínima necesaria eran 16 anos, apuntouse en judo. Formou parte do Club Shiai da Coruña, co que se proclamou campión galego e español en categorías inferiores, e en 1983 disputou o Campionato de Europa júnior.

En 1984 gañou en Málaga o seu primeiro título de campión de España absoluto, na categoría de 78 kg, converténdose no segundo galego en lograr un título nacional, despois de Pier Veira. Revalidou o título ao ano seguinte en Madrid, ao superar na final ao madrileño Fernando Vega.

En 1986 obtivo o bronce no Campionato de España e ao ano seguinte participou nos Xogos Mediterráneos na cidade siria de Latakia, chegando á final dos 78 kg, onde perdeu contra o francés Jean-Michel Berthet, regresando polo tanto cunha medalla de prata. Participou nos Xogos Olímpicos de 1988, sendo o primeiro judoka galego en facelo, e tras superar dúas roldas, caeu nos oitavos de final contra o campión olímpico de 1984, Frank Wieneke, da Alemaña Federal. Acabou no sétimo posto, volvendo á casa cun diploma olímpico.

En 1990 conseguiu a medalla de bronce no Campionato de España e ao ano seguinte o seu terceiro ouro. Pouco despois anunciou a súa retirada das competicións e a renuncia á súa case segura participación nos Xogos Olímpicos de 1992.

Notas
-----

1. ↑  Varela, María (9 de xullo de 2012). "El 'Yin' y el 'Yang' del tatami". *La Opinión A Coruña* (en castelán). Consultado o 16 de agosto de 2021.
2. ↑  "Judo". *El Pueblo Gallego* (en castelán) (20495). 29 de novembro de 1978. p. 22. Consultado o 16 de agosto de 2021.
3. ↑  "Campeonato gallego de judo en categoría juvenil". *La Voz de Galicia* (en castelán). 1 de novembro de 1980. p. 34.
4. ↑  "Fin del campeonato gallego". *La Voz de Galicia* (en castelán). 18 de febreiro de 1981. p. 53.
5. ↑  "Juan Victorino, del Club Shiai". *La Voz de Galicia* (en castelán). 12 de marzo de 1981. p. 53.
6. ↑  "El coruñés Victorino González, campeón de España en 78 kilos". *La Voz de Galicia* (en castelán). 16 de abril de 1984. p. 25.
7. ↑  "Victorino, otra vez campeón de España". *La Voz de Galicia* (en castelán). 1 de abril de 1985. p. 15.
8. ↑  "Judo nos Xogos Olímpicos de 1988". *sports-reference.com* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 18 de abril de 2020. Consultado o 16 de agosto de 2021.
9. ↑  "Victorino González renuncia al reto olímpico". *La Voz de Galicia* (en castelán). 10 de abril de 1992. p. 48.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do judoka no sitio web do Comité Olímpico Internacional *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q54219646
* Sports Reference: vitorino-gonzalez-1

 |
**Zabranjeno Pušenje** (*Prohibido fumar* en serbocroata) foi un grupo musical de Saraxevo, intimamente relacionado co movemento cultural do Novo Primitivismo que se deu polos Balcáns e o programa satírico de radio, e logo televisión, *Top Lista Nadrealista*, do que algúns membros foron partícipes. Foron un dos grupos máis populares de Iugoslavia no anos oitenta.

A banda naceu en 1981 en Saraxevo, ao abeiro do punk rock e do new wave do momento, facendo un garage rock con influencias folk. Gravaron catro álbums até a chegada da Guerra de Bosnia.
Logo, a parte do grupo serbia seguiu tocando en Belgrado, inicialmente co mesmo nome, despois baixo o nome de No Smoking Orchestra, e a parte bosníaco-croata seguiu tocando co nome de Zabranjeno Pušenje no Zagreb.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q139061
* WorldCat
* VIAF: 153799293
* BNF: 14018071c
* Discogs: 657453
* ISNI: 0000 0001 1942 6376
* LCCN: n2017040325
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 406865
* SUDOC: 166217131

 |
O **rublo svalbarense** foi unha moeda que circulou nas illas Svalbard (tamén chamadas Spitzbergen). Un rublo dividíase en 100 kopeks. Esta moeda circulou dende 1946 ata principios do século XXI.

Historia
--------

O 7 de maio de 1935 a Unión Soviética asinou o tratado de Svalbard, o que permitiu a instalación dunha compañía mineira soviética nas illas Svalbard (en ruso: Шпицверген, tr.: Shpitsvergen) ao norte de Noruega e no interior do Círculo Polar Ártico. Esta compañía, chamada Arktikugol (Арктикуголь), emitiu unha serie de moedas e billetes para o uso exclusivo dos habitantes da illa de nacionalidade soviética. Emitíronse varias series de moedas trala caída da Unión Soviética. Estes rublos foron de curso legan non só nas illas Svalbard senón en todo o territorio ruso. Debido á súa escasa tirada, os rublos das illas Svalbard son moi apreciados polos coleccionistas.

Moedas
------

Durante o tempo que esta moeda estivo en circulación no territoria acuñáronse tres series de moedas que circularon en distintos períodos entre 1946 e 2002.

### Primeira serie de moedas

Constaba das seguintes denominacións:

| Denominación | Emisión | Material | Forma |
| --- | --- | --- | --- |
| **10 kopeks** | 1946 | Bronce de aluminio | Circular |
| **15 kopeks** | 1946 | Bronce de aluminio | Circular |
| **20 kopeks** | 1946 | Cuproníquel | Circular |
| **50 kopeks** | 1946 | Cuproníquel | Circular |
|

### Segunda serie de moedas

A segunda serie de moedas non contaba con moedas de kopeks:

| Imaxes | Denominación | Emisión | Material | Forma |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **10 rublos** | 1993 | Cuproníquel | Circular |
|  | **25 rublos** | 1993 | Cuproníquel | Circular |
|  | **50 rublos** | 1993 | Cuproníquel | Circular |
|  | **100 rublos** | 1993 | Bronce de aluminio | Circular |
|

### Terceira serie de moedas

A derradeira serie emitiga serie emitida contaba coas seguintes denominacións:

| Denominación | Emisión | Material | Forma |
| --- | --- | --- | --- |
| **0,10 rublos** | 1998 | Aluminio | Circular |
| **0,25 rublos** | 1998 | Aluminio | Circular |
| **0,50 rublos** | 1998 | Aluminio | Circular |
| **1 rublo** | 1998 | Latón | Circular |
| **2 rublos** | 1998 | Latón | Circular |
| **5 rublos** | 1998 | Cuproníquel | Circular |
|

Billetes
--------

Emitítonse billetes, mais non para uso regular. Aínda que se empregaron os billetes do Rublo soviético e de coroa norueguesa.

Notas
-----

1. ↑  "Billetes". Arquivado dende o orixinal o 06 de decembro de 2006. Consultado o 16 de marzo de 2011.

1. Krause, Chester L.; Clifford Mishler (2002). *Standard Catalog of World Coins: 1901-2002)*. Krause Publications. ISBN 0-87341-150-1.
2. Pick, Albert (2009). *Standard Catalog of World Paper Money, Modern Issues, 1961-Present.* Krause Publications. ISBN 0-87341-207-9.
Símbolo universal para recoñecer os velenos: unha caveira e dúas tibias.
A **toxicoloxía** é a ciencia que estuda os velenos. Unha definición máis adecuada se cadra sexa aquela que considera a toxicoloxía como "a rama da ciencia que estuda os efectos nocivos das substancias químicas sobre os organismos, así como as súas interaccións cos mesmos". Segundo o concepto actual un **tóxico** é unha substancia que pode producir algún efecto nocivo sobre un ser vivo, alterando algún dos equilibrios dinámicos do mesmo.

Os científicos que se dedican ao estudo da toxicidade das substancias químicas e velenos son os chamados toxicólogos.

Etimoloxía
----------

Etimoloxicamente o termo procede do grego *Toxikon*, que fai referencia ao arco ou frecha, posiblemente en relación co emprego de velenos para a caza.

Historia
--------

Matheu Joseph Buenaventura Orfila.
Historicamente o home sempre estivo interesado na toxicoloxía, comezando a súa preocupación polas propiedades velenosas de animais e plantas. Ao longo da historia das distintas civilizacións os velenos foron empregados con distintos fins, desde a caza e pesca, ao asasinato de rivais políticos, ou tratamento de enfermidades.

Desde o punto de vista científico hai dous fitos na historia da toxicoloxía que deben ser resaltados: no século XVI o médico suízo Paracelso foi o primeiro en introducir o concepto de dose na toxicoloxía, e segundo as súas palabras todo é veleno, *só a dose fai ó veleno*, é dicir, todo pode ser veleno (ou non selo), só depende da dose na que se administre; este principio de Paracelso segue vixente na actualidade. O médico español natural de Menorca (1787-1853) Buenaventura Orfila pode ser considerado o fundador da toxicoloxía moderna, xa que foi o primeiro científico en usar de modo sistemático o test de experimentación animal e en desenvolver métodos de análise química para a identificación dos velenos nos tecidos e fluídos biolóxicos.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Toxicología Fundamental* M. Repeto. 3ª edición. Ed. Díaz de Santos.
* *Toxicology. Principles and Applications*. R.J.M Niesink, J.de Vries e M.A.Hollinger. CRC Press. Nova York 1996.
* *Principles and Methods of Toxicology*. A.Wallace Hayes. Raven Press. Nova York. 1994.

### Ligazóns externas

* Toxicología.net *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7218
* AAT: 300251568
* BNCF: 1234
* BRE: 4195434
* EBID: ID
* GEC: 0147150
* GND: 4060538-3
* JSTOR: toxicology
* MAG: 33070731
* NDL: 00561653
* PSH: 6307

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D014116
* MeSH: H01.158.891

 |
Unha **tuneladora** é unha máquina capaz de escavar túneles a sección completa, á vez que colabora na colocación dun sostemento para este de forma provisional ou definitiva.

Características
---------------

A escavación realízase normalmente mediante unha cabeza xiratoria equipada con elementos de corte e accionada por motores hidráulicos (alimentados á súa vez por motores eléctricos, dado que a alimentación xeral da máquina se realiza con enerxía eléctrica), aínda cando tamén existen tuneladoras menos mecanizadas sen cabeza xiratoria.

O pulo necesario para adiantar conséguese mediante un sistema de gatos perimetrais que se apoian no último anel de sostemento colocado ou en zapatas móbiles (denominadas *grippers*), accionados tamén por gatos que as empuxan contra a parede do túnel, de forma que se obtén un punto fixo desde onde empuxarán.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Tuneladora*** |

### Ligazóns externas

* Descrición dos distintos tipos de tuneladoraArquivado 17 de xuño de 2011 en Wayback Machine. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q130617
* GEC: 0148798
* GND: 4186442-6

 |
**Richard Paul Ashcroft** (máis coñecido como simplemente **Richard Ashcroft**) é un cantante e guitarrista nado en Billinge, Wigan (Inglaterra) o 11 de setembro de 1971. Fíxose coñecido mundialmente a raíz do éxito obtido co seu grupo The Verve tras editar o seu terceiro álbum de estudio, *Urban Hymns*, no ano 1998, no selo HUT. Trala disolución de The Verve pola súa propia vontade iniciou unha carreira en solitario, editando en 2000 *Alone with everybody*, en 2002 *Human Conditions* en 2006 *Keys To The World*.

En 2007 The Verve reúnese de novo e rematan sacando un novo disco en 2008, *Forth*.

En 2009 o grupo se declara "en vacacións", e Ashcroft acaba sacando o que foi o seu cuarto disco en solitario, "RPA and The United Nations of Sound" ("United Nations of Sound" en Norteamérica) en 2010.

Actualmente atópase traballando no seu novo disco, que segundo palabras de Ashcroft ten prevista a súa saída en 2013. Contará co exbaixista do grupo británico, *Ocean Colour Scene*, Damon Minchella.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q368354
* WorldCat
* VIAF: 95334718
* AllMusic: mn0000290853
* BIBSYS: 8036823
* BNF: 140172961
* Discogs: 4850
* Europeana: ID
* GND: 135168473
* IMDb: nm1479214
* ISNI: 0000 0001 1452 4559
* LCCN: no2003021073
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0031841
* NNDB: 000109658
* NPG: mp59947
* NTA: 226383865
* Songkick: 466850
* TMDb: 137704

 |
**Rémy Belleau**, nado en Nogent-le-Rotrou en 1528 e morto en París en 1577, foi un poeta francés da Pléiade.

Traxectoria
-----------

Belleau realizou os seus primeiros estudos cos freires da abadía de Saint-Denis en Nogent-le-Rotrou, proseguíndoos a partir de 1553 en París, completando unha formación clásica, cunha forte afección á poesía grega.

Xuntouse a un grupo de poetas novos que se formara no collège de Coqueret: Pierre de Ronsard, Antoine de Baïf, Joachim du Bellay, e despois á Pléiade en 1554 e en 1556 publicou unha tradución das *Odas* de Anacreonte, o éxito desta foi considerable, a pesar de Ronsard pensar que era un pouco seca, o traballo de Belleau forneceu ó grupo dun novo estilo baseado na fidelidade e a exactitude. Belleau continuou traducindo, publicou o *Cantar dos cantares* e de Safo a *Oda á amada*, por primeira vez traducida ó francés. Nese mesmo 1556 publicou *Petites Inventions*, inspirada na poesía grega antiga e *La Bergerie*, do xénero pastoril é unha narración en prosa con poemas de amor e campestres incorporados que se converteu en prototípico do Renacemento francés.

En 1576 apareceu *Les Amours et Nouveaux Eschanges des pierres précieuses, vertus et propriétés d’icelles*, nesta obra dá conta das propiedades das pedras, da súa historia, o mito da súa orixe asociando o simbolismo das pedras ás interpretacións filosóficas e científicas.

Aínda que nun primeiro momento foi partidarido da Reforma, o autor alíase co partido dos seus protectores, os Guisa.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

*Obras completas de Belleau en Gallica):*
* *Tomo I*
* *Tomo II*
* *Tomo III*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q561709
* WorldCat
* VIAF: 12304848
* BMT: 146428
* BNF: 11891041c
* BRE: 1854175
* CERL: cnp00087210
* DeutscheBio: 118658042
* EBID: ID
* FAST: 189684
* GEC: 0008791
* GND: 118658042
* ICCU: MILV030540
* IMSLP: ID
* ISNI: 0000 0001 2120 7930
* LCCN: n86048999
* NKC: jo2004214982
* NTA: 070261350
* OL: OL1051651A
* PTBNP: 166947
* SUDOC: 026715791

 |
O río San Lourenzo na cidade de Quebec.
O **río San Lourenzo** (en francés *fleuve Saint-Laurent*; en inglés *Saint Lawrence River*; en tuscarora, *Kahnawáˀkye*; en mohawk, *Kaniatarowanenneh*, que significa "gran vía navegábel") é un dos principais ríos de Norteamérica, o colector dos Grandes Lagos, que conecta co océano Atlántico, no golfo de San Lourenzo.

No seu primeiro treito forma a fronteira natural entre os Estados Unidos e o Canadá, adentrándose despois en territorio canadense, nas provincias do Quebec e Ontario.

O San Lourenzo é un gran río que discorre polas latitudes medias do continente. Nace no lago Ontario, xunto a Kingston (na provincia de Ontario), para logo pasar polas cidades de Brockville, Cornwall, Montreal, Trois-Rivières e a cidade do Quebec. Desemboca no Atlántico despois de atravesar o homónimo estuario de San Lourenzo, o estuario máis grande do mundo, tras un percorrido de máis de 3 000 km (3 058 km, sendo o segundo río máis longo do Canadá e un dos 25 ríos máis longos do mundo. A súa cabeceira máis afastada é a do río North,

O río forma parte do sistema fluvial do San Lourenzo, que estaría formado pola seguinte sucesión de ríos e lagos: río North – río Saint Louis – lago Superior – río St. Marys – lago Hurón – río Sainte-Claire – lago Sainte-Claire – río Detroit – lago Erie – río Niágara – lago Ontario- río San Lourenzo – estuario de San Lourenzo. O río forma parte tamén da vía navegábel dos Grandes Lagos.

A súa conca hidrográfica —unha boa parte do continente norteamericano, que inclúe toda a rexión dos Grandes Lagos, o maior sistema de lagos de auga doce do mundo e que supón case o 25 % das reservas mundiais totais de auga doce— drena unha área de 1 344 200 km², dos que 839 200 km² se encontran no Canadá e 505.000 km² nos Estados Unidos. A conca comprende parte de das provincias canadenses de Ontario e Quebec e dos estados de Illinois, Indiana, Míchigan, Minnesota, Nova York, Ohio, Pensilvania, Vermont e Wisconsin. O caudal medio na boca é de 9 850 m³/s.

Notas
-----

1. ↑  Rudes, B. *Tuscarora English Dictionary* Toronto: University of Toronto Press, 1999.
2. ↑  "Saint Lawrence River and Seaway". Encyclopedia Britannica.
3. ↑  Natural Resources Canada, Atlas of Canada - Rivers Arquivado 20 de maio de 2006 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Río San Lourenzo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q134750
* WorldCat
* VIAF: 316432323
* BNF: 15336896h
* BRE: 3541932
* EBID: ID
* GEC: 0060167
* GeoNames: 5954702
* GND: 4077008-4
* GNIS: 977244
* LCCN: sh85116587
* NKC: ge335499
* OSM: 6122656
* TGN: 7013125
* Treccani: san-lorenzo

 |
O Henares ao seu paso por Alcalá de Henares.
O **río Henares** é un curso fluvial de Castela, afluente do río Jarama.

Percorrido
----------

Nacemento do río Henares.Nacemento do río Henares en Horna (provincia de Guadalajara).
O Henares nace na Serra Ministra, cerca de Sigüenza, na provincia de Guadalaxara, a uns 1.220 m.s.n.m. Pasa pola cidade de Guadalaxara, para entrar posteriormente na provincia de Madrid, onde pasa xunto as cidades de Alcalá de Henares e San Fernando de Henares. Desauga logo de 150 km de curso na beira esquerda do río Jarama, á súa vez tributario do río Texo, preto da localidade de Mejorada del Campo.

### Afluentes

Entre os afluentes do Henares destacan: o Torote, o Sorbe e o Bornova.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q16510
* WorldCat
* VIAF: 316432890
* GEC: 0032396
* GeoNames: 3120853
* GND: 4750451-1
* LCCN: sh96005005

 |
O río Huécar en Cuenca
O **Huécar** é un pequeno río do leste de España, afluente do río Xúcar. Ten unha lonxitude de 15 km polos concellos de Palomera, Buenache de la Sierra e Cuenca, todos eles na provincia de Cuenca, en Castela-A Mancha.

Percorrido e caudal
-------------------

Ao seu paso pola cidade de Cuenca e practicamente ao longo de todo o seu curso formou a chamada Foz do Huécar, garganta duns 100 metros de profundidade sobre a que se sitúan as Casas Colgadas. A principios do século XX provocou varios desbordamentos, polo que a mediados deste se procedeu a canalizar o seu último quilómetro, xa que é o que discorre dentro da cidade de Cuenca.

A súa última enchente importante tivo lugar en 1972, inundando as hortas próximas á capital. Dende o inverno de 1994 a 1995, cando se tivo que activar a alerta por posible desbordamento das súas augas, non volveu ameazar con superar a devandita canle, chegando mesmo a producirse unha acusada estiaxe nos meses de verán. É por isto que para manter con auga o seu percorrido urbano fose utilizado un túnel escavado en rocha calcaria e que cruza baixo o centro histórico da cidade para transvasar auga dende o río Xúcar, ao cal a devolve na súa desembocadura un quilómetro máis adiante. O túnel verte as augas mediante unha fervenza aritificial situada baixo as Casas Colgadas. En 2009 permaneceu seco, exceptuando o tramo mantido artificialmente, dende finais de primavera ata os últimos días do ano. En 2010 mantívose con auga durante todo o verán, algo que non sucedía dende había máis dun lustro.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Río Huécar***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3107736
* GeoNames: 3120564

 |
Sartego dos esposos na Villa Giulia, Roma.
O **sartego dos esposos** (en italiano: *sarcofago degli sposi*), de finais do século VI a. e. c. é unha urna funeraria etrusca antropoide. Ten 1,14 metros de alto por 1,9 metros de longo e está feito de terracota, estando pintado antigamente. O sartego amosa unha parella casada reclinándose nun banquete na outra vida (nunha escena similar ás dos vasos gregos contemporáneos). Foi achado nunhas escavacións do século XIX na necrópole da Banditaccia de Cerveteri (a antiga Caere). 

As facianas sorrintes, os ollos en forma de améndoa e o cabelo longo trenzado, do mesmo xeito que a forma dos pés da cama, revelan influencias gregas. O marcado contraste entre os bustos de altorrelevo e as pernas algo esmagadas é tipicamente etrusco. O interese do artista etrusco centrouse na metade superior das figuras, e especialmente nas faces vibrantes e brazos xesticulantes.

Esta obra atópase exhibida no Museo Nacional Etrusco de Villa Giulia. É moi similar ao sartego de Cerveteri, e posibelmente ambas as obras foron realizadas polo mesmo artista. As dúas retratan o afecto entre un home e unha muller.

Notas
-----

1. ↑  Kleiner, Fred S. (2010). *A History of Roman Art, Enhanced Edition*, p. xxxi. Wadsworth, Cenage Learning.

Bibliografía
------------

* Barral i Altet, Xavier (1987). *Historia Universal del Arte*. Volume II. Barcelona: Planeta. ISBN 84-320-8902-8.
| «Sarri, Sarri» |
| --- |
|  |
| canción de Kortatu |
| do álbum *Kortatu* |
| Lanzamento | 1985 |
| Formato | {{{formato}}} |
| Gravada | 1985 |
| Xénero musical | ska |
| Lingua(s) | {{{lingua}}} |
| Duración | 4:07 |
| Discográfica | Oihuka |
| Produtor(es) |  |
| Escritor(es) |  |
| Miscelanea | {{{miscelanea}}} |

"**Sarri, Sarri**" é unha canción en éuscaro do grupo Kortatu, posiblemente a máis soada do grupo. A letra é de Lurdes e Josu Landa sobre a música de "Chatty, Chatty", do grupo xamaicano Toots and the Maytals, composta por Frederick "Toots" Hibbert. Na canción colaborou Ruper Ordorika. É a segunda canción da cara B do disco *Kortatu*.

A letra foi escrita en 1985 por mor da fuga da prisión de Martutene (Guipúscoa), o 7 de xullo dese ano, de dous presos condenados pola súa pertenza a ETA, agachados en senllos altofalantes tras un concerto do cantautor Imanol Larzabal. Tratábase de Iñaki Pikabea, Piti, e de Joseba Sarrionandia, Sarri, este último escritor de renome no campo da literatura vasca cuxo alcume dá título á canción.

A letra da canción foi encirrada case vinte anos máis tarde pola Asociación de Vítimas do Terrorismo para promover un boicot a Fermin Muguruza, cantante que noutro tempo fora membro do trío Kortatu. A AVT terminou denunciando a Fermín por tocala en varios concertos.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Videoclip en Youtube

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3326897
* MusicBrainz: ID

 |
**Sartaq Khan**, finado en 1256 foi o terceiro caudillo da dinastía de Jochi, o primoxénito de Xenxis Kan

Traxectoria
-----------

Fillo de Batu Khan, sucedeuno á fronte da Horda de Ouro. Con anterioridade, por encargo do seu pai, acompañara, á fronte dos exércitos co seu tío Berke, a Mongke, para que este fose recoñecido como Gran Khan en Mongolia. No *kurultai* de Kodoe Aral, as dinastías de Ögödei e Chagatai foron desprazadas do poder intimidadas polos forzas de Sartaq e Berke.

Nomeou a Alexandre Nevski Gran Duque de Vladímir e tivo con el unha especial relación de irmandade. Sartaq converteuse ao cristianismo e mandou mensaxes amigables ao papa Inocencio IV. Isto determinou que os mongois abandonaran o vello proxecto de Ögödei de destruír a cristiandade occidental.

Sospéitase que foi envelenado por encargo do seu tío Berke quen, pola súa vez, se convertera ao islam. Tras o breve reinado de Ulaqchi, Berke faríase co dominio dos estados mongois occidentais.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q19489
* CBDB: 0116512

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: A Mezquita.

| San Vitoiro da Mezquita |
| --- |
|
|  |
| **Diocese**: | Ourense |
| **Arciprestado**: | Allariz |
| **Área**: | - km² |
| **Poboación**: | 148 hab. (2015) |
| **Densidade**: | - hab./km² |
| **Entidades de poboación**: | 8 |
|

**San Vitoiro da Mezquita** é unha parroquia eclesiástica galega pertencente ao arciprestado de Allariz da diocese de Ourense. A maior parte do seu territorio pertence ao concello de Allariz, sete dos oito lugares que a compoñen están neste concello: Celeiros, Condes, A Coruxeira, As Cruces, A Pedreira, San Vitoiro e As Tabernas; mentres que só un lugar, Celeiros, pertence ao concello da Merca, que na realidade forma un único núcleo co lugar homónimo de Allariz.

Xeografía
---------

Limita coa parroquia allaricense de San Mamede de Urrós ao sur e coa da Mezquita, na Merca ao oeste. Ao norte e ao leste, limita co concello de Taboadela.

É unha parroquia bastante chá, lindada ao oeste por un río pequeno que vai afluír ao Arnoia. Ao leste da parroquia, xusto polo bordo co concello de Taboadela, decorre a autovía A-52 que une Ourense coa Meseta.

Poboación
---------

Segundo o IGE, só estarían habitados catro dos oito lugares da parroquia: Celeiros (A Merca) (3), A Coruxeira (17), San Vitoiro (119) e A Pedreira (9), o que fai un total de 148 habitantes (69 homes e 79 mulleres). Isto supón un descenso con respecto ao ano 2006, cando tiña 159.

Notas
-----

1. ↑  Xunta de Galicia (ed.). "Nomenclátor de Galicia. Busca directa".
2. ↑  IGE (ed.). "IGE - Nomenclátor de Galicia" (en galego). Arquivado dende o orixinal o 30 de decembro de 2020. Consultado o 27 de abril de 2021.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* San Vitoiro da Mezquita, Allariz
* San Vitoiro da Mezquita, A Merca
Diferentes niveis de saturación dunha imaxe.
Na teoría da cor, a **saturación**, **colorido** ou **pureza** é a intensidade dun matiz específico. Baséase na pureza da cor; unha cor moi saturada ten unha cor viva e intensa, mentres que unha cor menos saturada parece máis descolorida e agrisada. Sen saturación, unha cor convértese nun ton de gris.

A saturación dunha cor está determinada por unha combinación da súa intensidade luminosa e a distribución das súas diferentes lonxitudes de onda no espectro de cores. A cor máis pura conséguese usando unha soa lonxitude de onda a unha intensidade moi alta, como cun láser. Se a intensidade luminosa diminúe, a saturación tamén. Para desaturar unha cor nun sistema sustractivo (como no gouache), pode engadírselle branco, negro, gris, ou a súa cor complementaria.

A saturación é unha das coordenadas nos sistemas colorimétricos HSL e HSV.

Pureza no sistema colorimétrico CIE 1931
----------------------------------------

No sistema colorimétrico CIE 1931, a saturación é a distancia euclidiana entre a posición da cor {\displaystyle (x,y)} e o punto branco {\displaystyle (x\_{I},y\_{I})} sobre o plano de proxección xy da CIE, dividido pola distancia (euclidiana, sempre) dunha cor pura (monocromática ou dicromática sobre a mesma liña) do mesmo matiz {\displaystyle (x\_{P},y\_{P})=\rho \_{\mathrm {max} }(x-x\_{I},y-y\_{I})+(x\_{I},y\_{I})} :

{\displaystyle p={\sqrt {\frac {(x-x\_{I})^{2}+(y-y\_{I})^{2}}{(x-x\_{P})^{2}+(y-y\_{P})^{2}}}}}
y {\displaystyle \rho \_{\mathrm {max} }} máximo no diagrama cromático.

Saturación no sistema colorimétrico RGB
---------------------------------------

Nun RGB, a saturación pode ser descrita como a desviación estándar *σ* entre as coordenadas *R*(vermella), *G*(verde) e *B*(azul). Se eliximos *μ* para representar a luminosidade, daquela,

{\displaystyle \sigma ={\sqrt {(R-\mu )^{2}+(G-\mu )^{2}+(B-\mu )^{2} \over 3}}}.
En termos sinxelos, poderíase dicir que unha cor ten unha saturación máxima se ten unha luminosidade de 100% na canle vermella e 0% nas outras canles. Esta cor non estaría saturada en absoluto se todas as canles fosen iguais. Deste xeito, pódese dicir que a saturación é a diferenza entre os valores das canles.

En termos exclusivamente colorimétricos, esta simple definición no espazo colorimétrico RGB supón varios problemas. O espazo colorimétrico RGB non é absoluto, o valor de saturación é arbitrario e depende da escolla das cores primarias e do punto branco. Por exemplo, o espazo de cor RGB non ten necesariamente un xacobiano único en termos colorimétricos.

Exemplo :

|  |  |
| --- | --- |
| 100%: |  cor viva ou intensa (saturada) |

|  |  |
| --- | --- |
|  75%: |  cor forte ou profunda |

|  |  |
| --- | --- |
|  50%: |  cor moderada, terra ou agrisada (semisaturada) |

|  |  |
| --- | --- |
|  25%: |  cor débil ou semineutra |

|  |  |
| --- | --- |
|   0% : |  cor neutra ou acromática (non saturada) |

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *saturación*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q27673
* MAG: 2780715276

 |
**Satyendra Nath Bose** (en bengalí: সত্যেন্দ্রনাথ বসু, **Satyendranāth Basu**) , nado en Calcuta o 1 de xaneiro de 1894 e finado na mesma cidade o 4 de febreiro de 1974, foi un físico indio especializado en física matemática. É coñecido polo seu traballo en mecánica cuántica nos anos 1920, provendo as bases para a estatística de Bose-Einstein e a teoría do condensado de Bose-Einstein. O bosón (unha das partículas elementais) é chamado así na súa honra. Foi premiado co segundo recoñecemento civil máis alto da India, o Padma Vibhushan, en 1954.

Traxectoria
-----------

Foi o maior de sete irmáns. Seu pai, Surendranath Bose, traballou no Departamento de Enxeñaría dos Ferrocarrís do Leste da India.

Bose asistiu á escola secundaria hindú en Calcuta e logo á Facultade da Presidencia, tamén en Calcuta, obtendo sempre as máis altas cualificacións. De 1916 a 1921 foi profesor no departamento de física da Universidade de Calcuta. En 1921 pasou a formar parte do departamento de física da nova Universidade de Dacca (agora chamada Universidade de Dhaka), novamente como profesor, até 1945. Logo volveu a Calcuta e deu clases na Universidade de Calcuta até 1956, data na que se retirou da docencia e foi nomeado profesor emérito.

O seu maior logro científico obtívoo cando lle enviou un manuscrito a Albert Einstein para que este o revisase e traducise. Einstein quedou marabillado co traballo e recomendouno para a súa publicación. O manuscrito foi a semente do que despois se coñeceu como o condensado de Bose-Einstein.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Satyendra Nath Bose*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***India*** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q45789
* WorldCat
* VIAF: 62384518
* BNB: ID
* BNF: 16197932t
* BRE: 1869519
* DeutscheBio: 120656876
* EBID: ID
* FAST: 79477
* GEC: 0011648
* GND: 120656876
* ISNI: 0000 0001 0979 6509
* LCCN: n81108262
* MGP: 79985
* MR: 39950
* NKC: ola2002153881
* NNDB: 000208524
* ODNB: 30834
* OL: OL4326A
* SNAC: w6s48wfz
* SUDOC: 083627065
* WikiTree: Bose-123
* zbMATH: bose.satyendra-nath

 |
**Xeberico** (en latín: *Gebericus*) foi, segundo a *Getica* de Xordanes (un escritor bizantino do século VI), un xefe militar tervingo (rei) do século IV.

Traxectoria
-----------

Xeberico era fillo do nobre Hilderido, neto de Ovida e bisneto de Nidada.

Segundo Xordanes, sucedeu a Ariarico e ao seu fillo Aorico no trono dos tervingos. No 334, dous anos despois de que se confirmase o *foedus* entre Ariarico e o emperador Constantino o Grande (reinado 306–337), dirixiu aos tervingos nun ataque contra os sármatas, os seus veciños do noroeste, que ese ano estaban divididos en dous grupos por mor dunha guerra civil: unha parte asentouse no interior do Imperio Romano e a outra estaba baixo a protección do rei vándalo asdingo Visumaro. Segundo Xordanes, Xeberico dirixiuse contra Visumaro, que foi derrotado no 335, e despois regresou ás súas terras no Baixo Danubio.

Algún tempo despois desta vitoria, Xeberico morreu e foi sucedido polo amalo Hermanarico. Este, mencionado por Amiano Marcelino como un rei dos grutungos, foi derrotado polos hunos do leste, quen derrotaran e uniron forzas aos alanos que vivían preto do río Don.

Notas
-----

1. 1 2  "JORDANES. THE ORIGIN AND DEEDS OF THE GOTHS, XXI, 112-XXII, 113". *people.ucalgary.ca* (en inglés). Consultado o 26 de setembro de 2022.
2. ↑  Wolfram 1990, pp. 62-63

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Wolfram, Herwig (1990). *History of the Goths* (en inglés). Berkeley, Os Ánxeles e Londres: University of California Press. ISBN 9780520069831.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Aorico** | **Reis dos tervingos**350-360 | Sucesor:**Atanarico** |
| Predecesor:**Aorico** | **Reis ostrogodos**350-375? | Sucesor:**Vitimiro** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2570668
* WorldCat
* VIAF: 122228722
* CERL: cnp01227099
* DeutscheBio: 141682337
* GND: 141682337
* Treccani: geberico

 |
**Francisco Xavier Fernández Villaverde**, máis coñecido como **Xavier Villaverde**, nado na Coruña o 2 de maio de 1958, é un director de cine galego.

Traxectoria
-----------

Estrela en Cans.
En súper 8 e en galego filmou *A Semente* en 1977. Vencellado ó Equipo Imaxe rodou en 16mm o documental Circos (1979). En 1982 realizou en claves neorrealistas a súa primeira curtametraxe en 35mm, *Tacón*. Comezou a destacar no campo da creación en vídeo, sendo a obra máis coñecida dos seus principios *Veneno Puro* de 1984. Con *Viúva Gómez* e *Sexo Macumba* insistiu no mesmo estilo experimental. A curtametraxe *Alicia en Galicia* (1986) recibiu o primeiro premio no 16º Festival Internacional de Cinema de Montreal.

En 1989 realizou a súa primeira longametraxe, *Continental*. Logo adicouse un tempo a realización de publicidade, para dez anos máis tarde volver a dirección cinematográfica con *Fisterra, onde termina o mundo* (1999). A súa terceira longametraxe, tralo éxito de crítica e público de *Fisterra*, foi un filme de suspense e terror psicolóxico, *Trece badaladas*, baseada nunha idea do escritor Suso de Toro e rodada entre febreiro e maio do 2002 en Santiago de Compostela.

Despois de compartir a produción executiva da opera prima de Rodrigo Cortés, *Concursante* (2007) estreou *O sexo dos anxos* no 2012.

Filmografía
-----------

### Longametraxes

* *Continental* (1989)
* *Fisterra, onde termina o mundo* (1999)
* *Trece badaladas* (2002)
* *O sexo dos anxos* (2012)

### Vídeo

* *Veneno Puro* (1984)
* *Viúva Gómez* (1984)

Galardóns e nomeamentos
-----------------------

### Premios Mestre Mateo

| Ano | Categoría | Filme | Resultado |
| --- | --- | --- | --- |
| 2012 | Mellor director | *O sexo dos anxos* | Nomeado |
| 2015 | Premio de Honra "Fernando Rey" |  | Gañador |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9096584
* WorldCat
* VIAF: 34380912
* AlloCiné: 139635
* BNE: XX1484669
* BNF: 16208250c
* IMDb: nm0898178
* ISNI: 0000 0000 7973 1623
* LCCN: nr2001000127
* SUDOC: 168516950
* TMDb: 1036768

 |
Trastuzumab.
O **trastuzumab** (comercializado coa marca **Herceptin®** por Roche) é un anticorpo monoclonal humanizado semellante ós anticorpos que produce o organismo de forma natural para protexerse das infeccións por virus e bacterias. Os anticorpos monoclonais son proteínas que recoñecen especificamente e únense a outras proteínas únicas do organismo chamadas antíxenos. O trastuzumab únese selectivamente ó receptor de tipo 2 do factor de crecemento epidérmico humano (HER2). O HER2 sobrexprésase na superficie dalgunhas células cancerosas e estimula a proliferación destas células. Cando o trastuzumab se une ó HER2 inhibe a proliferación destas células.

O trastuzumab é un produto biotecnolóxico producido en células de ovario de hámster chinés (CHO) en cultivo.

Farmacoloxía
------------

O trastuzumab é un anticorpo monoclonal humanizado IgG1 contra o receptor 2 do receptor do factor de crecemento epidérmico humano (HER2). A sobrexpresión de HER2/neu obsérvase no 20-30% dos cancros de mama primarios. Os estudos indican que os pacientes cuxos tumores sobreexpresan HER2 teñen unha supervivencia libre de doenza máis curta se se compara cos pacientes cuxos tumores non sobreexpresan HER2. O dominio extracelular do receptor (ECD, p105) pode liberarse na circulación sanguínea e ser medido en mostras de soro.

Demostrouse que o trastuzumab inhibe a proliferación de células humanas tumorais que sobreexpresan HER2, tanto *in vitro* como *in vivo.* Ademais, o trastuzumab é un potente mediador da citotoxicidade celular dependente de anticorpos (ADCC). Demostrouse *in vitro* que a ADCC mediada polo trastuzumab exércese preferentemente sobre células que sobrexpresan HER2 se se compara con células cancerosas que non sobrexpresan HER2.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q412616
* MAG: 2779786085

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ATC: L01XC03
* CAS: 180288-69-1
* ChEMBL: CHEMBL1201585
* DrugBank: 00072
* ECHA: 100.224.377
* IUPHAR: 5082
* KEGG: D03257
* MeSH: D000068878
* MeSH: D12.776.124.486.485.114.224.060.875
* NDF-RT: N0000148593
* RxNorm: 224905
* UNII: P188ANX8CK

 |
Sinatura do Tratado Thomson-Urrutia.
O **tratado Thomson-Urrutia** foi asinado en Bogotá entre os Estados Unidos e Colombia, o 6 de abril de 1914 polo plenipotenciario norteamericano Thadeus A. Thomson e por Francisco José Urrutia de parte de Colombia. O seu obxectivo era solucionar o conflito entre estadounidenses e colombianos, provocados polo apoio que brindou os Estados Unidos á separación de Panamá de Colombia en 1903. Sendo ratificado polo Congreso dos Estados Unidos, sete anos despois da súa sinatura (en abril de 1921) e 18 da declaración de independencia.

En virtude deste tratado, ámbolos dous países acordaron entre outros puntos:

1. O dereito de Colombia de transportar tropas, buques e materiais de guerra sen pagar peaxe pola Canle de Panamá.
2. O pago a Colombia a suma de 25 millóns de dólares, en indemnización pola separación de Panamá.
3. O recoñecemento por parte de Colombia e a fixación de límites fronteirizos con Panamá de conformidade co indicado na Lei colombiana do 9 de xuño de 1855.
4. A exoneración de todo imposto e dereito ós produtos agropecuarios e da industria colombiana que pasen pola Canle, así como o correo.

Caricatura sobre el Tratado Urrutia-ThomsonCaricatura sobre o Tratado Urrutia-Thomson
Panamá non tivo ningunha participación na negociación do tratado, nin tampouco lle deu o dereito ós Estados Unidos para que actuase no seu nome. Ó aprobarse devandito tratado, Panamá protestou e non recoñeceu eses límites en vista de que ningún dos dous países asinantes podían obrigala a cumprilo.

Os límites foron determinados polo tratado Victoria-Vélez, do 20 de agosto de 1924 e son os mesmos límites que fixou a Lei de 1855.

Notas
-----

1. ↑  "El tratado Urrutia - Thomson | CREDENCIAL HISTORIA. NO 165". Revista Credencial Historia. setembro de 2003. Arquivado dende o orixinal o 15 de novembro de 2017. Consultado o 26 de agosto de 2017.

* Portal:Colombia