Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Castrelo.

**Santa María de Castrelo de Abaixo** é unha parroquia do concello ourensán de Riós na comarca de Verín. Segundo o IGE, en 2023 tiña 61 habitantes (28 homes e 33 mulleres), repartidos entre os lugares de Castrelo de Abaixo e A Silva, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 121 habitantes.

Clima e contorno
----------------

A parroquia e así mesmo o concello de Riós, posúe un marcado clima mediterráneo de montaña e aloxa algunhas especies de flora: aciñeira (*Quercus ilex ssp. rotundifolia*), escornacabras (*Pistacia terebinthus*), Arce de Montpelier (*Acer monspessulanum*) e fauna: abelleiro (*Merops apiaster*), andoriña dáurica (*Hirundo daurica*), gaio azul (*Coracias garrulus*), osga(*Tarentola mauritanica*), especialmente raras en Galicia.

Na parroquia de Castrelo de Abaixo atópase Trambolosríos e A Fraga do Curral, lugar onde se cruzan os ríos Mente e Arzoá, de grande importancia ecolóxica, natural e paisaxística, que linda co Parque Natural de Montesinho en Portugal, e co parque natural do Invernadeiro, no Macizo Central ourensán. A vista dende o monte coñecido como a Fraga do Curral mostra un val de pronunciadas ladeiras e cortados fluviais de filitas.

Historia
--------

O topónimo de Castrelo ("Pequeno Castro"), así como algúns obxectos atopados nos arredores da poboación, poderían indicar unha continua presenza humana desde época romana. O topónimo é compartido pola parroquia veciña de Castrelo de Cima, e polo monte coñecido como o Castrellón. Nas proximidades tamén se atopa un antigo castro coñecido popularmente como A Cavanca dos Mouros e que foi escavado fai unhas décadas, onde se atoparon diversos obxectos arqueolóxicos.

Na parroquia atópase un camiño de paso que comunica con Portugal e que é coñecido como Portantigo e que a miúdo foi utilizado polos contrabandistas durante tódalas épocas.

Entre 1812 e 1823 Castrelo de Abaixo formou parte do concello de Castrelo, pero a partir de 1835 pasou a formar parte do concello de Riós, que xurdiu coa unión dos anteriores concellos de Riós e Castrelo.

Festas
------

As festas celébranse en torno ós días 11 e 12 de agosto en honor de Santa María da Asunción, patroa da parroquia.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Castrelo de Abaixo

| Lugares da parroquia de Castrelo de Abaixo no concello ourensán de Riós |  |
| --- | --- |
| Castrelo de Abaixo | A Silva |

### Parroquias de Riós

| Galicia | Provincia de Ourense | Parroquias de Riós |  |
| --- | --- |
| Castrelo de Abaixo (Santa María) | Castrelo de Cima (Santa María) | Fumaces e A Trepa (Santa María) | O Navallo (San Vicente) | Progo (San Miguel) | Riós (Santa María) | Rubiós (San Pedro) | Trasestrada (Santo Estevo) |

Notas
-----

1. 1 2  Decreto 332/1996, do 26 de xullo, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da Provincia de Orense.
2. ↑  "Instituto Galego de Estatística, consulta do nomenclátor". Xunta de Galicia.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Riós

### Ligazóns externas

* Blog de Castrelo de Abaixo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8342691
* código INE: 32071010000

 |