| *Daubentonia madagascariensis* |
| --- |
| *Daubentonia madagascariensis* comendo. |
| Estado de conservación |
| En perigoEn perigo |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Primates |
| Suborde: | Strepsirrhini |
| Infraorde: | **Chiromyiformes** |
| Familia: | **Daubentoniidae**Gray, 1863 |
| Xénero: | ***Daubentonia***É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1795 |

 |
| Nome binomial |
| *Daubentonia madagascariensis*(Gmelin, 1788) |
| Distribución.Distribución.Distribución. |
| Sinonimia |
| **Familia:*** *Cheiromyidae* I. Geoffroy St. Hilaire, 1851
* *Chiromyidae* Bonaparte, 1850

**Xénero:*** *Aye-aye* Lacépède, 1799
* *Cheiromys* G. Cuvier, 1817
* *Cheyromys* É. Geoffroy, 1803
* *Chiromys* Illiger, 1811
* *Myslemur* Anon. [?de Blainville], 1846
* *Myspithecus* de Blainville, 1839
* *Psilodactylus* Oken, 1816
* *Scolecophagus* É. Geoffroy, 1795

**Especie:*** *daubentonii* Shaw, 1800
* *laniger* G. Grandidier, 1930
* *psilodactylus* Schreber, 1800
 |

O ***Daubentonia madagascariensis*** é un primate estrepsirrino, endémico de Madagascar, emparentado cos lémures.

A súa aparencia fai que se lle considere o principal responsable da orixe da palabra "lémure", que quere dicir en latín "espírito nocturno da morte".

O *Daubentonia madagascariensis* é o único representante vivo do seu xénero (*Daubentonia*), familia (daubentoníidos) e infraorde (quiromiiformes), o que deixa ben ás claras a súa extrema rareza. Só se coñece outra especie próxima, *Daubentonia robusta*, que se extinguiu cara a 1920.

Descrición
----------

Os *Daubentonia madagascariensis* son animais arborícolas de hábitos nocturnos. Aliméntanse de larvas de insectos que atopan baixo a cortiza das árbores, localizándoas mediante golpes rítmicos sobre a cortiza. Este método é típico dos paxaros carpinteiros, pero único entre os mamíferos. Para conseguilo, usa o seu longo e osudo terceiro dedo, e distingue calquera pequena perturbación no ruído que produce o pete continuo (indicio dun poleiro de madeira abichada baixo a cortiza) grazas aos seus grandes e ben desenvolvidos oídos (o seu principal sentido), semellantes aos dun morcego. Só se coñece outro caso de adaptación tan forte dos dedos nese sentido en toda a historia da evolución, o do pequeno dinosauro arborícola *Epidendrosaurus*.

A pelaxe é longa en todo o corpo, especialmente na cola, razón pola que foi clasificado inicialmente como un estraño esquío cando se descubriu. A cor da pelaxe é totalmente negra agás na cara, onde se volve case branca. En ocasións téñense atopado individuos pardos. Os adultos acadan o tamaño aproximado dun gato doméstico, con 40 centímetros da cabeza á cola e outros 55 de lonxitude total desta. Ademais das súas amplas orellas, na súa cabeza salientan tamén os seus ollos, grandes e amarelos, típicos do animal nocturno que é. O olfacto tamén é bastante fino.

Hábitat
-------

O hábitat do *Daubentonia madagascariensis* constitúeo a selva tropical que cobre o leste de Madagascar, onde se localiza na parte máis alta das árbores. A súa dieta de larvas de insectos é completada ás veces coa inxestión dalgunhas follas e froitos. Estes últimos xántaos de xeito ritual e característico, primeiro roendo a súa casca (ten uns dentes similares aos dunha rata) e logo introducindo no seu interior o longo terceiro dedo, co que recolle a polpa carnosa que mete na boca coma se estivese usando unha culler.

A destrución da selva malgaxe debido aos incendios provocados, a estornela de árbores e o acraramento de grandes zonas para destinalas á agricultura empurrou ao *Daubentonia madagascariensis* ao bordo da extinción. De feito, pensouse durante un tempo que desaparecera, ata que se redescubriu en 1961. Desde entón o goberno de Madagascar tomou distintas medidas co fin de protexelo a el e ao seu hábitat; 12 exemplares desta especie atópanse protexidos na illa reserva de Nosy Mangabe.

Actualmente, calcúlase que existen aproximadamente 2.500 individuos.

Reprodución
-----------

As femias paren unha soa cría, algo habitual nos lémures, e lévana sobre as súas costas durante os primeiros meses de vida. Durante o día refúxianse en niños similares aos dos paxaros, que logo cambian por outros despois de usalos durante unha tempada. Estes niños están situados na base das pólas, sempre a máis de 12 metros de altura do chan.

Estado de conservación
----------------------

A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) cualificou en 2014 o status desta especie como en perigo de extinción (*EN*), cualificación que mantén a día de hoxe (setembro de 2015) porque se estima que a súa poboación sufriu unha diminución de ≥ 50 % nun período de 30-36 anos (tres xeracións), debido principalmente á continua diminución en área, grao e calidade do seu hábitat e á súa explotación a través de niveis insostibles de caza. Estas causas non cesaron e en gran parte non serán facilmente reversibles. Tamén se proxecta unha redución da poboación de ≥ 50 % durante as próximas dúas xeracións (de 10 a 24 anos) polas mesmas causas.

Na cultura malgache
-------------------

O folclore malgaxe considera ao *Daubentonia madagascariensis* unha criatura máxica. Dise que se apunta a unha persoa con seu terceiro dedo, esta morre pouco despois dunha forma repentina e horrible.

Notas
-----

1. ↑  *Daubentonia madagascariensis* en *Mammal Species of the World*
2. ↑  Da suborde *Strepsirrhini* (do grego *strepho*, curvo, e *rhinos*, nariz), suborde dos primates caracterizados por te-lo nariz húmido.
3. ↑  *Daubentonia madagascariensis* na *Lista vermella de especies ameazadas* da UICN. Versión 2015-3. Consultada o 24 de setembro de 2015.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Daubentonia madagascariensis Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Daubentonia madagascariensis*** |

### Outros artigos

* Lemuriformes
* Lémures (mitoloxía)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q186778
* AAT: 300310396
* BNCF: 2666
* BNF: 123524597
* EBID: ID
* GEC: 0075981
* LCCN: sh85010609
* MAG: 2779716599

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Chiromyiformes
* BioLib: 32055
* EOL: 324407
* Fossilworks: 232753
* GBIF: 5219587
* iNaturalist: 43558
* IRMNG: 11069849
* ITIS: 572886
* IUCN: 6302
* MSW: 12100099
* NCBI: 31869
* Species+: 10504

 |