Os náhuatls en México.
Os **náhuatls** son un grupo de pobos prehispánicos de Mesoamérica que habitan en México, O Salvador, Guatemala, Honduras e Nicaragua. Son o meirande pobo indíxenas de México e o segundo máis importante no Salvador. Os seus devanceiros foron os aztecas ou mexicas, que xunto a outros pobos antigos de Anáhuac tiñan en común a lingua náhuatl. Actualmente o termo **mexicano** é a súa autodenominación, pero esta contraponse ao xentilicio dunha nación que involucra a outros grupos indíxenas e estranxeiros que botaron raíces en territorio mexicano; con todo débese de ter en conta que os náhuatls son os mexicanos orixinarios dende un punto de vista estrito, aínda que se confunda o termo. O seu nexo principal en común era a súa lingua, o náhuatl ou nahuat, ademais de grandes similitudes na súa relixión e cosmovisión. Son náhuatls os pobos prehispánicos de Texcoco, Tlaxcala, Chalco, Cholula, Acolhuacan e os aztecas entre outros, destacan estes últimos pola fundación de Tenochtitlán e a súa influencia sobre os outros pobos da rexión.

Cosmovisión náhuatl
-------------------

Ao centro do universo atópase *tlaltícpac*, porción da Terra estendida horizontal e verticalmente, constitúe gran parte do mundo visible material. Este atópase rodeado de auga inmensa teo-atl que se prolonga ata que se reúne cos ceos, esta última é o Ilhuíca-atl, auga celeste.

### Dimensión horizontal

O universo distribúese en catro cuadrantes ou rumbos que parten desde o mesmo embigo de tlaltícpac. Mirando cara ao poñente por onde o Sol de opón, é a casa deste, simbolízao a cor vermella; cara á esquerda está o sur que se simboliza co azul; a fronte da casa do sol (rumbo leste) simbolízase pola cor branca que representa a luz, a fertilidade e a vida; á dereita do camiño do Sol está o cuadrante negro do universo, o rumbo da rexión dos mortos.

### Dimensión vertical

Os ceos eran capas esféricas superpostas separadas por traveseiros a entender dos propios náhuatls, sobre os primeiros movíanse os distintos astros celestes e arriba destes estaban as capas onde habitaban os deuses. Existen variantes na denominación dos distintos ceos, segundo a descrición pictórica do códice vaticano A temos que o primeiro ceo é por onde se move a Lúa e as nubes, *Ilhuícatl Metztli*. O segundo ceo é o lugar das estrelas, *Citlalco*, que se dividían en dous grandes grupos, as 400 estrelas do norte, *Centzon Mimixcoa*, e as 400 estrelas do sur, *Centzon Huitznahua*. O terceiro ceo, *Ilhuícatl Tonatiuh*, era o ceo por onde o Sol se movía diariamente desde o rumbo da luz á súa casa. O cuarto ceo, *Ilhuícatl huitztlan* era o ceo de Venus, que era o planeta mellor estudado polos náhuatls e asociado a Quetzalcóatl. As estrelas fumarentas ou *citlalin popoca* como se chamaba aos cometas pertencían ao quinto ceo. O sexto e sétimo ceo son os da noite e o día, o oitavo está en disputa, a versión máis aceptada é que é o lugar das tempestades. O noveno, décimo e undécimo; branco, amarelo e vermello respectivamente, son morada dos deuses, *teteocam* (lugar onde eles viven). Para rematar, o duodécimo e décimo terceiro constituían a mansión da dualidade, Omeyocan, onde habita Ometeótl, rexión metafísica fonte de xeración e de vida.

Os 9 infernos son planos e cada vez máis profundos, por eles deben de pasar os descarnados (os mortos) afrontando durante catro anos probas para poder descansar ao fin.

Notas
-----

1. ↑  Nahoas. Territorio indígena y gobernanza.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *náhuatl*.
3. ↑  "Pueblos Indígenas de Honduras | Territorio Indígena y Gobernanza".
4. ↑  "9. Nahoas | Territorio Indígena y Gobernanza".
5. ↑  Refugees, United Nations High Commissioner for. "Refworld | World Directory of Minorities and Indigenous Peoples - El Salvador". *Refworld* (en inglés). Consultado o 2019-05-06.
6. ↑  "Nahua Peoples | Encyclopedia.com". *www.encyclopedia.com*. Consultado o 2019-05-06.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* León-Portilla, Miguel (1959) *La filosofía nahuatl, estudiada en sus fuentes*, 2ª ed. México, D.F.: UNAM.

* Portal:Pobos indíxenas de América

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q826591
* BNE: XX4576435
* BNF: 119461906
* BRE: 2251643
* EBID: ID
* GND: 4120271-5
* LCCN: sh85089530
* NKC: ph727023
* SUDOC: 027415635

 |