Pedra rúnica de Lingsberg  
U 240.
As **estelas rúnicas** son pedras con inscricións rúnicas. Xeralmente aplícase o termo a rochas erixidas como monumentos, pero tamén é válido para inscricións en pedras máis cativas e alicerces. A tradición comezou no século IV, pero a maioría datan da Era viquinga, e continuouse ata o século XII. Localízanse principalmente en Escandinavia e son particularmente numerosas en Suecia, onde se atoparon máis de 3.430 pedras rúnicas, aínda que hai en tódolos lugares onde se asentaron os viquingos. A suma total no mundo ascende a unhas 6.000. As pedras rúnicas xeralmente eran monumentos conmemorativos da morte dalgún home e orixinalmente moitas estaban decoradas con cores rechamantes.

Historia
--------

A tradición de erixir pedras con inscricións rúnicas aparece por primeira vez entre o século IV e o século V en Noruega e Suecia, estas primeiras pedras rúnicas están habitualmente situadas xunto a tumbas. As pedras rúnicas máis antigas en Dinamarca apareceron entre o século VI e o século VII, e hai unhas 50 en Escandinavia do período das invasións. A meirande parte das pedras rúnicas fixéronse no período entre o 950-1100 e a maioría erixíronse en Suecia e Dinamarca, e unhas poucas en Noruega e as Illas Británicas.

Pedra de Snoldelev unha das pedras rúnicas máis antigas en Dinamarca.
Esta tradición menciónase na saga dos Ynglings e o poema Hávamál:

> 
> 
> *Para os homes notables debe erixirse un montículo na súa memoria, e para tódolos guerreiros que se distinguiron pola súa virilidade unha pedra vertical, un costume que vén de antigo dos tempos de Odín*.
> —Saga *Ynglinga*
> 
> 

A Pedra grande de Jelling que provocou o estilo principal das pedras rúnicas.

|  |  |
| --- | --- |
| Un fillo é mellor,
Aínda que tarde naceu,
E o seu pai cumpriu coa morte;
Pedras na memoria
Rara vez se erguen xunto ó camiño
Gardan as honras rendidas polos seus familiares.
—*Hávamál* |  |

A maioría das pedras rúnicas teñen un estilo que se orixinou nos anos arredor de 960 en Dinamarca. O rei Harald Dente azul acabara de ser bautizado e ordenou construír, para marcar a chegada da nova era e da nova orde, as pedras de Jelling. A inscrición da pedra grande di:

O rei Harald ordenou construír este monumento en memoria de Gorm, o seu pai, e na memoria de Þyrvé, a súa nai; e que Harald gañou para si toda Dinamarca e Noruega e fixo cristiáns ós dinamarqueses.
Esta pedra rúnica ten tres lados dos cales dous están decorados con imaxes. Nunha cara hai un animal que será o prototipo de tódolos animais rúnicos gravados nas demais pedras, e na outra cara está a máis antiga das representacións dinamarquesas de Xesús. Esta pedra marcou a tradición rúnica de Escandinavia. Pouco despois, as inscricións dos xefes tribais dos principais clans nórdicos trataron de imitar ó rei Harald, e dende Dinamarca, o novo estilo propagouse cara ó norte chegando a Suecia, onde influiría na creación do estilo principal, o estilo Urnes. Na maioría dos distritos, a moda declinaría tras unha xeración, pero nas provincias centrais suecas de Uppland e Södermanland o estilo durou ata o século XII.

Pedra da Igrexa de Resmo en Öland repintada. Actualmente no Museo histórico de Estocolmo.

Notas
-----

1. 1 2  Artículo *runsten* en *Nationalencyklopedin* (1995), tomo 16, p. 91-92.
2. 1 2  Zilmer 2005:38
3. ↑  "Olstad, Lisa (December 16, 2002). "Ein minnestein for å hedre seg sjølv"". Arquivado dende o orixinal o 29 de agosto de 2005. Consultado o 07 de febreiro de 2013.
4. ↑  *saga Ynglinga* Arquivado 01 de xaneiro de 2004 en Wayback Machine. tradución en inglés, en Northvegr.
5. ↑  bellowshovamol Bellows 1936:44
6. 1 2 3  Harrison & Svensson 2007:192
7. ↑  Entrada DR 42 en Rundata.

| * v
* c
* e
Mitoloxía nórdica |
| --- |
| DeusesHeroes | 

|  |  |
| --- | --- |
| Æsir | Balder · Bragi · Delling · Forseti · Frey · Heimdall · Hermod · Höder · Hoenir · Kvasir · Lóðurr · Loki · Meili · Mimir · Móði e Magni · Njord · Odín · Óðr · Thor · Týr · Ullr · Váli · Ve · Víðarr · Vili |
| Ásynjur | Bil · Eir · Freia · Frigg · Fulla · Gerðr · Gefjon · Gná · Hlín · Ilmr · Iðunn · Irpa · Jörð · Lofn · Nanna · Njörun · Rán · Rindr · Sága · Sif · Sigyn · Sjöfn · Skaði · Snotra · Sól · Syn · Þorgerðr Hölgabrúðr · Þrúðr · Vár · Vör |
| Outros | Anano · Ask e Embla · Dís (Norns · Valquiria) · Einherjar · Elfo · Elfos da luz · Elfos escuros · Elfos negros · Fenrir · Geri e Freki · Hela · Hugin e Munin · Jörmungandr · Jotun · Níðhöggr · Norns · Sigurd · Skjaldmö · Völundr · Vættir |

 | Debuxo de colgante de Mjolnir atopado en 1877 en Skåne, Suecia. |
| Lugares | Asgard · Bifröst · Fólkvangr · Ginnungagap · Hel · Jotunheim · Midgard · Muspelheim · Niflheim · Pozos · (Mímisbrunnr · Hvergelmir · Urðarbrunnr) · Valhalla · Vígríðr · Yggdrasil |
| Eventos | Guerra entre os Æsir e os Vanir · Fimbulvetr · Ragnarok |
| Fontes | *Gesta Danorum* · *Edda poética* · *Edda prosaica* · Pedra rúnica · Saga · Ciclo de Tyrfing · Ciclo de Völsung · Antigo nórdico · Ortografía · Influencia posterior |
| Sociedade | Blót · Calendario xermánico · Era viquinga · Escaldo · Félag · Heiti · Hörgr · Kenning · Números · Nīþ · Paganismo nórdico · Rituais nórdicos · Sala do hidromel · Seiðr · Völva |
| Véxase tamén | Ásatrú · Deuses · Mitoloxía xermánica |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q815241
* AAT: 300380235
* JSTOR: runestones

 |