| *Chamaecyparis*Falsos cipresesCamecíparis |
| --- |
| Follaxe e conos do falso ciprés de Lawson |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Pinophyta |
| Clase: | Pinopsida |
| Orde: | Pinales |
| Familia: | Cupressaceae |
| Subfamilia: | Cupressoideae |
| Xénero: | ***Chamaecyparis***Spach, 1841 |

 |
| Especies |
| *Véxase no texto* |

***Chamaecyparis*** é un dos oito xéneros da familia das cupresáceas (*Cupressaceae*), que comprende seis especies orixinarias do leste de Asia (Xapón e Formosa) e do leste e o oeste dos Estados Unidos.

Características
---------------

Son árbores perennifolias de tamaño de mediano a grande, que medran até 20–70 m de alto, cunha follaxe en ramiñas aplanadas, formando planos netos. As follas son de dous tipos, agullas xuvenís aciculares sobre os exemplares novos até dun ano de idade, e escamosos nas follas dos adultos. Os conos son de globosos a ovais, con 8-14 escamas dispostas en pares decusados opostos; cada escama ten de 2 a 4 pequenas sementes.

Taxonomía
---------

*Chamaecyparis formosensis*.
*Chamaecyparis obtusa*.
*Chamaecyparis pisifera*.
*Chamaecyparis thyoides*.
### Descrición

O xénero foi descrito en 1841 polo botánico francés Édouard Spach (1801-1879).

### Etimoloxía

O nome científico de xénero, *Chamaecyparis*, está formado polos elementos do latín científico *chamae-* e *-cyparis*. O primeiro elemento está tirado do grego antigo χαμαί *chamaí*, "en terra", "no chan", e tamén "baixo" e "pequeno", e o segundo deriva do grego antigo κυπάρισσος *kypárissos*, "ciprés". Literalmente: "ciprés anano". 

### Sinónimos

O xénero tamén se coñece polos seguintes sinónimos (algúns deles impropios): 

* *Abela* Salisb.
* *Chamaepeuce* Zucc.
* *Retinispora* Siebold & Zucc.
* *Shishindenia* Makino ex Koidz.

### Nomes vulgares

Ás árbores deste xénero adóitaselles chamar en galego *falso alcipreste* ou *alcipreste* directamente malia non seren do xénero *Cupressus*.[]  

Segundo as normas para a nomenclatura en linguas vulgares das especies vexetais, que aconsellan dar nomes diferentes ás especies de xéneros distintos, uns posíbeis nomes galegos para as especies deste xénero poderían ser **falsos cipreses** ou o neoloxismo **camecíparis**.

### Especies

A maioría dos autores recoñecen seis especies dentro do xénero:  Aínda que algúns só recoñcen cinco, ou elevan o seu número a sete.[]

* *Chamaecyparis formosensis* - falso ciprés de Formosa (Taiwán)
* *Chamaecyparis lawsoniana* - falso ciprés de Lawson (Oeste de América do Norte)
* *Chamaecyparis obtusa* - falso ciprés hinoki (Xapón)
* *Chamaecyparis pisifera* - falso ciprés de Sawara (Xapón)
* *Chamaecyparis taiwanensis* - falso ciprés de Taiwán (Taiwán)
* *Chamaecyparis thyoides* - falso ciprés branco americano (Leste de América do Norte)

*C. taiwanensis* é tratado por moitos autores europeos e americanos como unha variedade de *Chamaecyparis obtusa* (como *C. obtusa* var. *formosana*), pero os últimos estudos morfolóxicos e moleculares sitúano dentro da nova especie *Chamaecyparis taiwanensis*, segundo os botánicos taiwaneses.  Ambos os dous taxa difiren nos seus requirimentos ecolóxicos, xa que  *C. obtusa* crece principalmente en lugares secos, mentres que  *C. taiwanensis* ocupa solos húmidos e require lugares máis chuviosos e aire máis húmido.

O xénero *Fokienia* non é recoñecido por moitos autores como un xénero separado de *Chamaecyparis*, en cuxo caso *Chamaecyparis hodginsii* (= *Fokienia hodginsii*, o falso ciprés de Fuijan, propio da China, Vietnam e Laos) debería agregarse á lista anterior. 

Outra especie que era incluída neste xénero, o *C. nootkatensis*, tranferiuse, en base a evidencias xenéticas e morfolóxicas importantes, ao xénero *Callitropsis*, pasándose a denominar como *Callitropsis nootkatensis*, ou de volta a *Cupressus nootkatensis*, nome co que a especie foi descrita orixinalmente en 1824.[] Porén, en BioLib mantense dentro de *Chamaecyparis*.

Coñécense tamén varias especies descritas a partir do rexistro fósil incluíndo:

* †*Chamaecyparis eureka* Mediados do Eoceno, illa Axel Heiberg, Canadá.
* †*Chamaecyparis linguaefolia* Principios-mediados do Oligoceno, Colorado, Estados Unidos.

Cultivo e usos
--------------

Catro especies (*C. lawsoniana, C. obtusa, C. pisifera* e *C. thyoides*) son de considerábel importancia como árbores ornamentais en horticultura; varios centos de cultivares foron seleccionados por varios riscos, incluíndo un tamaño anano, follaxe amarelo, azulado, prateado ou variegado, retención permanente das follas xuvenís e gomos coma fíos cunha ramaxe reducida.

A madeira é aromática, e moi apreciada, en particular no Xapón, onde se usa para a construción de templos.[]

Inimigos
--------

As especies de *Chamaecyparis* son parasitadas polo fungo *Gymnosporangium clavariiforme*.

Ademais son utilizadas como plantas alimenticias polas larvas de certas especies de lepidópteros, coma *Eupithecia pusillata* e *Panolis flammea*.[]

Nalgunhas zonas, o cultivo vese limitado polas enfermidades de raíz causadas por especies de fungos do xénero *Phytophthora*, sendo *C. lawsoniana* particularmente susceptíbel a *P. lateralis*. Actualmente moitas das áreas autóctonas onde medran os exemplares máis antigos de *C. lawsoniana* están afectadas por este fungo, introducido recentemente nos Estados Unidos, que termina por matar a árbore. Non hai cura para as árbores infectadas, sendo o control da dispersión do fungo a única forma eficaz de combatelo. Actualmente estanse a investigar variedades resistentes.[]

En Galicia
----------

En Galicia cultívanse, en distintos parques e xardíns, catro das especies deste xénero:

* *Chamaecyparis lawsoniana*,
* *Chamaecyparis obtusa*,
* *Chamaecyparis pisifera* e
* *Chamaecyparis thyoides*

Notas
-----

1. 1 2 3  Kew World Checklist of Selected Plant Famlies.
2. 1 2 3  Mitchell 1979, pp. 76-87.
3. 1 2 3  Castro, Freire & Prunell 1989, pp. 71-73.
4. ↑  Philippe Jaussaud & Édouard R. Brygoo (2004): *Du Jardin au Muséum en 516 biographies*. Paris: Muséum national d’histoire naturelle de Paris. ISBN 2-8565-3565-8, p. 630.
5. ↑  Chamaecyparis no *Merriam-Webster Unabridged Dictionary*
6. 1 2  *Shishindenia* Arquivado 04 de xaneiro de 2018 en Wayback Machine. en GBIF.
7. ↑  *Abela* Salisb. en Tropicos.
8. ↑  *Chamaepeuce* Zucc. en GBIF.
9. ↑  *Retinispora* Siebold & Zucc. en GBIF.
10. ↑  *Retinispora* Siebold & Zucc. en Tropicos.
11. ↑  **ciprés** no *Dicionario da RAG*.
12. ↑  **alcipreste** no *Dicionario da RAG*.
13. ↑  Mitchell 1979, p. 76.
14. ↑  Biota of North America Program 2013 county distribution maps
15. 1 2  Farjon 2005.
16. ↑  Hwang, S.-Y.; Lin, H.-W.; Kuo, Y. S. & Lin, T. P. (2001): "RAPD variation in relation to population differentiation of *Chamaecyparis formosensis* and *Chamaecyparis taiwanensis*". *Bot. Bull. Acad. Sinica* **42**: 173-179.
17. ↑  Hwang, L.-H.; Hwang, S.-Y. & Lin, T.-P. (2000): "Low Chloroplast DNA Variation and Population Differentiation of *Chamaecyparis formosensis* and *Chamaecyparis taiwanensis'"'.* Taiwan J. Forest Sci. *Ler en liña Arquivado 09 de febreiro de 2012 en Wayback Machine..*
18. ↑  *Fokienia* en BioLib *(en inglés)*.
19. ↑  Christopher J. Earle (2011). "*Chamaecyparis*". *The Gymnosperm Database*. Consultado o 4 de decembro de 2018.
20. ↑  Nootka Cypress *Chamaecyparis nootkatensis*  (D. Don) Spach en BiolLib *(en inglés)*.
21. ↑  Kotyk, M. E. A.; Basinger, J. F.; McIlver, E. E. (2003). "Early Tertiary *Chamaecyparis* Spach from Axel Heiberg Island, Canadian High Arctic". *Canadian Journal of Botany* **81**: 113–130. doi:10.1139/B03-007.
22. ↑  *Chamaecyparis* Spach en BioLib *(en inglés)*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Chamaecyparis Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Chamaecyparis*** |

### Bibliografía

* Castro, Marisa, Luís Freire e Antonio Prunell (1989): *Guía das Árbores de Galicia. Autóctonas e ornamentais*. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. ISBN 84-7507-406-5.
* Farjon, A. (2005): *Monograph of Cupressaceae and Sciadopitys*. Royal Botanic Gardens, Kew. ISBN 1-8424-6068-4.
* Mitchell, Alan (1979): *Guía de campo de los árboles de Europa*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-2820-549-3.
* Rushforth, Keith D. (1987): *Conifers*. Nova York City, Nova York, EUA: Facts on File. ISBN 978-0-8160-1735-5.

### Outros artigos

* Cupresáceas
* Cupresoideas

### Ligazóns externas

* *Chamaecyparis* en Gymnosperm Database *(en inglés)*.
* Germplasm Resources Information Network: *Chamaecyparis* *(en inglés)*.
* USDA forest service Arquivado 20 de febreiro de 2007 en Wayback Machine. *(en inglés)*.
* O xénero Chamaecyparis en Árboles Ibéricos *(en castelán)*.
* *Chamaecyparis* Spach en BioLib *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q147791
* AAT: 300374912
* EBID: ID
* MAG: 2776621788

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APNI: 125981
* BioLib: 2414
* Dyntaxa: 1005606
* EOL: 34226
* EPPO: 1CHCG
* FNA: 106431
* FoC: 106431
* GBIF: 2683848
* iNaturalist: 69757
* IPNI: 11633-1
* IRMNG: 1109169
* ITIS: 18045
* NBN: NHMSYS0000457112
* NCBI: 13414
* POWO: ID
* Soortenregister: 119433
* Tela Botanica: 86148
* Tropicos: 40005541
* PLANTS: CHAMA4

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D029780

 |