**Tinis** ou **Tis** (exipcio: **Tjenu**; copto:  Ⲧⲓⲛ) foi a capital das primeiras dinastías do antigo Exipto. Tinis é aínda, unha cidade perdida pero ben testemuñada por escritores antigos, incluído o historiador clásico Manetón, que a cita como o centro da Confederación Tinita, unha confederación tribal cuxo líder, Menes (ou Narmer), uniu Exipto e foi o seu primeiro faraón. Tinis comezou un forte descenso na importancia desde a III dinastía, cando a capital reubicouse a Menfis, que se cre é a primeira capital verdadeira e estable despois da unificación do antigo Exipto por Menes. A localización de Tinis na fronteira das dinastías Heracleopolitan e Tebana do Primeiro Período Intermedio e a súa proximidade con certos posibles oasis. A importancia militar asegurou que Tinis continuara sendo importante durante os reinos Antigo e Novo. Este foi un breve respiro e Tinis finalmente perdeu a posición como centro administrativo rexional durante a época romana.

Debido ao seu antigo patrimonio, Tinis seguiu sendo un importante centro relixioso, que alberga a tumba e a momia da divindade rexional. Na antiga cosmoloxía relixiosa, como se ve (por exemplo) no *Libro dos mortos*, Tinis xogou un papel mítico no ceo.

Aínda que a localización precisa de Tinis é descoñecida, o consenso principal exiptolóxico sitúao nas proximidades da antiga Abidos e a moderna Girga.

Nome e localización
-------------------

O nome *Tinis* (Grego: Θίνις) deriva do uso que fai Manetón do adxectivo *Tinito* para describir ao faraón Menes. Aínda que o correspondente *Tinis* non aparece no grego, é demandado pola lingua orixinal exipcia e é o nome máis popular entre os exiptólogos. Tamén se suxire *Tis* (Θίς).

A localización máis aceptada de Tinis e na moderna Girga ou nunha cidade veciña, posiblemente El-Birba. Outras propostas para a localización de Tinis abandonáronse a favor de Girga. O consenso exiptolóxico do mainstream continúa localizando a Tinis en Girga, ou El-Birba  (onde se di que se atopou un fragmento de estatua cunha inscrición mencionando a Tinis).

Historia
--------

 Preto de Abidos (*foto de Osireion*), despois de ceder o seu rango político a Tinis, seguiu sendo un importante centro relixioso. .
### Períodos pre-dinásticos e dinásticos temperás

Aínda que nunca se localizou o sitio arqueolóxico de Tinis, hai evidencias da concentración poboacional en Abidos. A rexión de Tinis data do cuarto milenio a.C. Tinis tamén se menciona como o máis antigo lugar de enterramento real en Exipto.

Nun momento inicial, a cidade de Abidos cedeu o seu rango político a Tinis, e aínda que Abidos seguiría gozando dunha importancia relixiosa suprema, a súa historia e funcións non se poden entender sen referencia a Tinis. O papel de Tinis como centro da Confederación Tinita (ou dinastía 0) e no período Primeiro período dinástico (especialmente I Dinastía e II Dinastía)  está tomada de Manetón, e, segundo Wilkinson (2000), parece ser confirmada pola I dinastía e as tumbas reais da tardía II Dinastía en Abidos, a principal necrópole da rexión.

### Reino Antigo ao Segundo Período Intermedio

 Mentuhotep II, faraón Tebano XI Dinastía, finalmente levou a Tinis baixo a influencia de Tebas durante a súa campaña de reunificación.
Tal importancia parece ser foi de curta duración: certamente, o papel político nacional de Tinis rematou ao comezo da III Dinastía (c. 2686 a.C.), cando Menfis se converteu no principal centro relixioso e político. Non obstante, Tinis conservou a súa importancia rexional, durante a V Dinastía foi a probable sede do "Supervisor do Alto Exipto, un funcionario administrativo con responsabilidade no val do Nilo ao sur do Delta do Nilo, e ao longo da antigüidade foi a capital homónima do *nomo* VIII do Alto Exipto e sede do seu nomarca.

Durante as guerras do Primeiro Período Intermedio (c. 2181–c. 2055 a.C.), Ankhtifi, nomarca de Hierakonpolis, esixiu o recoñecemento da súa soberanía do "supervisor do Alto Exipto" en Tinis, e aínda que os muros da cidade, citados na autobiografía de Ankhtifi, aparentemente só eran unha demostración de forza, parece que comprou a neutralidade de Tinis con gran.

Despois da morte de Ankhtifi, Tinis foi o 'nomo' máis setentrional que caeu baixo o dominio de Intef II, o faraón Tebano XI Dinastía (c. 2118– c. 2069 antes de Cristo). O progreso ao norte dos exércitos de Tebanos foi detido por Kheti III, faraón Heracleopolitano da IX Dinastía, nunha batalla na propia Tinis que está rexistrada no *Ensinamentos do Rei Mericaré*, e, ao longo dos anos posteriores de Intef II, a súa guerra contra os Heracleopolitanos e os seus aliados, os nomarcas de Asiut, tivo lugar nas terras entre Tinis e Asiut.

Cando Tebas comezou a gañar vantaxe, Mentuhotep II (c. 2061–C. 2010 antes de Cristo), durante a súa campaña de reunificación, levou a Tinis, que estivera en rebeldía, posiblemente por instigación hercacleopolitana  e certamente co apoio dun exército baixo o mando do nomarca de Asiut, firmemente baixo o seu control.

Durante o Segundo Período Intermedio (c. Século XVIII antes de Cristo), Tinis puido experimentar unha autonomía resucitante: Ryholt (1997) propón que a dinastía dos reis de Abidos podería ser chamada mellor "Dinastía Tinita" e que, en todo caso, o seu trono estaba probablemente en Tinis, xa capital do nomo.

### Reino Novo e o Período Final

O declive da cidade parece que se detivo brevemente durante a XVIII Dinastía (ca. 1550 - c. 1292 antes de Cristo), cando Tinis gozou dunha renovada importancia, baseada na súa conexión xeográfica con diversos oasis  de posible importancia militar. Certamente, o cargo de alcalde de Tinis estivo ocupado por varias figuras notables do Reino Novo: Satepihu, que participou na construción dun obelisco para Hatshepsut  e el mesmo foi obxecto dunha representación nunha Estatua cúbica; o heraldo Intef, membro indispensable da casa real e compañeiro de viaxe de Thutmose III; e Min, titor do príncipe Amenhotep III.

Non obstante, Tinis pasou a ser un asentamento de pouca importancia durante o período histórico. A enganosa referencia nunha estela Asiria do século VII a.C. "Nespamedu, rei de Tinis" non é máis que un reflexo do descoñecemento asirio da sutileza da xerarquía política exipcia.

Por certo, no período romano, Tinis foi substituída como capital do seu nomo por Ptolemaida, talvez desde a fundación da cidade por Tolomeo I.

Relixión
--------

 Unha imaxe do *Libro dos mortos* (*Osiris de pel verde está sentado á dereita*). Na antiga [cosmoloxía relixiosa], Tinis ten un lugar mítico no ceo.
Como cada nomo era o fogar e da tumba e da momia do seu Deus, Tinis era o templo e último lugar de descanso de Anhur, cuxos epítetos incluían "touro de Tinis", venerados despois da súa morte  como Khenti-Amentiu, e quen, como deus- *nomo*, foi colocado á cabeza do enclave local.

O sumo sacerdote do templo de Anhur en Tinis foi chamado primeiro profeta, ou xefe de videntes, un título que Maspero (1903) suxire é o reflexo da caída de Tinis no status de cidade.

Un dos xefes videntes, Anhurmose, que faleceu no reinado de Merneptah (c. 1213–C 1203 a. C.), rompe coa tradición dos seus antecesores do Reino Novo, que foron enterrados en Abidos, e enterrrouse en Tinis.

A deusa leoa Mehit tamén foi venerada en Tinis, e a restauración do seu templo alí durante o reinado de Merneptah foi probablemente supervisada por Anhurmose.

Notas
-----

Referencias

1. ↑  Gauthier, Henri. *Dictionnaire des Noms Géographiques Contenus dans les Textes Hiéroglyphiques Vol. 6*. pp. 59, 77.
2. ↑  Massey 1907: 637
3. 1 2 3  Gardiner 1964: 430 n.1
4. 1 2  Ryholt 1997: 163 n. 594
5. 1 2  Strudwick 2005: 509
6. 1 2  Verbrugghe and Wickersham 2001: 131
7. 1 2  Bagnall 1996: 334
8. 1 2  Tacoma 2006: 54 n. 63
9. ↑  Wilkinson 2000: 354
10. 1 2  Anderson 1999: 105
11. ↑  Patch 1991
12. ↑  Clark 2004: 115
13. ↑  Lesley 1868: 154
14. 1 2  Wilkinson 2000: 67
15. 1 2  Najovits 2003: 171
16. ↑  Bard 1999: 38
17. 1 2 3  Hamblin 2006: 373
18. 1 2 3  Brovarski 1999: 44
19. 1 2 3  Hamblin 2006: 375
20. ↑  Parkinson 1999: 225
21. 1 2  Hamblin 2006: 385
22. ↑  Ryholt 1997: 163
23. ↑  Ryholt 1997: 165
24. ↑  Redford 2003: 176 n. 58
25. ↑  Bryan 2006: 104
26. 1 2 3  Bryan 2006: 100
27. ↑  Wilkinson 1992: 30
28. ↑  Redford 2003: 176
29. ↑  Maspero 1903: 331
30. ↑  Leahy 1979
31. ↑  Pinch 2002: 177
32. ↑  Maspero 1903: 163
33. ↑  Maspero 1903: 205
34. ↑  Maspero 1903: 177
35. ↑  Kitchen 2003: 108
36. ↑  Frood 2007: 108
37. ↑  Maspero 1903: 177 n.1
38. 1 2  Frood 2007: 107
39. ↑  Pinch 2002: 164
40. ↑  Frood 2007: 267

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tinis Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Bagnall, Roger S. (1996) [1993]. *Egypt in late antiquity*. Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-01096-0.
* Clark, Rosemary (2004) [2000]. *The sacred tradition in ancient Egypt: The esoteric wisdom revealed*. Saint Paul, Minnesota: Llewellyn Publications. ISBN 1-56718-129-5.
* Fischer, H. G. (1987–1988). "A parental link between two Thinite stelae of the Herakleopolitan period". *Bulletin of the Egyptological Seminar* **9**: 15–23. Arquivado dende o orixinal o 31 de agosto de 2012. Consultado o 2010-05-21.
* Frood, Elizabeth (2007). *Biographical texts from Ramessid Egypt*. Atlanta: Society of Biblical Literature. ISBN 978-1-58983-210-7.
* Gardiner, Sir Alan Henderson (1964) [1961]. *Egypt of the pharaohs: An introduction*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-500267-6.
* Grimal, Nicolas-Christophe (1992). *A history of ancient Egypt*. Oxford: Blackwell Publishing Ltd.
* Hamblin, William J. (2006). *Warfare in the ancient Near East to c. 1600 BC*. Abdingdon: Routledge. ISBN 978-0-415-25589-9.
* Kitchen, Kenneth Anderson (2003). *Ramesside inscriptions: Translated and annotated.* **4**. Oxford: Blackwell Publishing Ltd. ISBN 0-631-18429-5.
* Leahy, A. (1979). "Nespamedu, "king" of Thinis". *Göttinger Miszellen* (Göttingen) **35**: 31–39. Arquivado dende o orixinal o 31 de agosto de 2012. Consultado o 2010-05-21.
* Lesley, John Peter (1868). *Man's origin and destiny sketched from the platform of the sciences*. Philadelphia: J. B. Lippincott & Co.
* Maspero, Gaston (1903). "History of Egypt". En Sayce, Archibald Henry. *History of Egypt, Chaldea, Syria, Babylonia, and Assyria* **9**. N.p.: Kessinger Publishing.
* Massey, Gerald (1907). *Ancient Egypt: The light of the world* (PDF) **2**. Londres: T. Fisher Unwin.
* Moldenke, Charles Edward (2008) [N.d.]. *The New York Obelisk, Cleopatra's Needle*. N.p.: BiblioBazaar LLC. ISBN 0-554-62767-1.
* Parkinson, R. B. (1999) [1997]. *The Tale of Sinuhe and other ancient Egyptian poems*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-283966-7.
* Patch, Diana Craig (1991). *The origin and early development of urbanism in ancient Egypt: A regional study*. Philadelphia: University of Pennsylvania.
* Pinch, Geraldine (2002). *Handbook of Egyptian mythology*. Santa Barbara: ABC-CLIO. ISBN 1-57607-242-8.
* Redford, Donald B. (2003). *The wars in Syria and Palestine of Thutmose III*. Leiden: Brill. ISBN 90-04-12989-8.
* Ryholt, K. S. B. (1997). *The political situation in Egypt during the Second Intermediate Period, c. 1800 – 1550 BC*. Copenhagen: Museum Tusculanum Press. ISBN 87-7289-421-0.
* Shaw, Ian (2000). *The Oxford history of ancient Egypt*. Oxford: Oxford University Press.
* Strudwick, Nigel C. (2005). *Texts from the pyramid age*. Atlanta: Society of Biblical Literature. ISBN 978-1-58983-138-4.
* Tacoma, Laurens E. (2006). *Fragile hierarchies: The urban elites of third century Roman Egypt*. Leiden: Brill. ISBN 90-04-14831-0.
* Wilkinson, Richard H. (1992). *Reading Egyptian art: A hieroglyphic guide to ancient Egyptian painting and sculpture*. Londres: Thames & Hudson.
* Wilkinson, Toby A. H. (2000) [1999]. *Early Dynastic Egypt*. Abingdon: Routledge. ISBN 0-415-26011-6. [*Ligazón morta*]
* Verbrugghe, Gerald P.; Wickersham, John M. (2001) [1996]. *Berossos and Manetho, introduced and translated: Native traditions in ancient Mesopotamia and Egypt*. Ann Arbor: The University of Michigan Press. ISBN 0-472-10722-4.

### Ligazóns externas