**Xia Peisu** ou **Pei-su Hsia**, nada en Chongqing o 28 de xullo de 1923 e finada en Pequín o 27 de agosto de 2014, foi unha científica e docente informática chinesa coñecida por ser unha pioneira en informática e tecnoloxía. Foi a principal desenvolvedora do Modelo 107, a primeira computadora electrónica multiúsos da China, e é coñecida como a "Nai da Informática na China". Ela e o seu marido Yang Liming foron elixidos membros da Academia Chinesa de Ciencias en 1991. En 2010, foi honrada co premio inaugural da China Computer Federation Lifetime Achievement Award.

Desde 2015, esa mesma entidade, en lembranza de Xia, a predecesora da informática na China, outorga anualmente o Premio Xia-Piesu a enxeñeiras e científicas recoñecidas polas súas "sobresalientes contribucións e logros en informática, enxeñaría, educación e industria".

Traxectoria
-----------

Xia naceu no seo dunha familia de académicos. O seu avó, Xia Fengxun (夏风薰), que aprobara o exame imperial para o grao *xiucai* durante a finais da dinastía Qing, foi mestre durante corenta anos. O seu pai, Xia Hongru (夏鸿儒), dirixía unha escola no condado de Jiangjin, Chongqing. A súa nai, Huang Xiaoyong (黄孝永), era mestra e directora de escolas de nenas en Jiangjin.

Baixo a tutela privada da súa familia, Xia adquiriu unha sólida base en matemáticas e prosa antiga chinesa a unha idade nova. Aos catorce anos, Xia foi aceptada no Nanyu High School, onde destacou en matemáticas. En 1939, durante a Segunda Guerra Sino-Xaponesa, Xia viuse obrigada a trasladarse á Escola Nacional número 9 do condado de Jiangjin. Graduouse no bacharelato en 1940 e ese mesmo ano comezou a súa licenciatura en enxeñaría eléctrica na Universidade Central Nacional.

Despois Xia realizou estudos de posgrao no Instituto de Investigación de Telecomunicacións da Universidade Nacional de Chiao Tung (Chongqing) de 1945 a 1947. En 1947, Xia comezou un doutoramento en enxeñaría eléctrica na Universidade de Edimburgo, no Reino Unido. onde obtivo o seu doutoramento en 1950.

Carreira
--------

Dous anos despois da fundación da República Popular, Xia e o seu marido Yang Liming regresaron á China en 1951. Ocupou un posto como investigadora asociado no Departamento de Enxeñaría Eléctrica da Universidade de Tsinghua.

No outono de 1952, o matemático Hua Luogeng comezou o desenvolvemento da primeira computadora electrónica da China, recrutando a Xia e outros dous científicos para dirixir o proxecto na Academia Chinesa de Ciencias (CAS). Este converteuse no punto de inflexión na súa carreira. Catro anos máis tarde, converteuse nunha profesora fundadora do Instituto de Tecnoloxía Computacional ACC, onde pasou o resto da súa carreira. Despois dos outros dous científicos, Min Naida e Wang Chuanying deixaron o proxecto, Xia liderou o desenvolvemento do primeiro ordenador electrónico multiúsos da China, o Modelo 107, en 1958. Foi aclamada como a "nai da informática na China".

Xia fixo numerosas contribucións á investigación e deseño informáticos de alta velocidade na China. Tamén participou no deseño dun procesador vectorial de alta velocidade e dunha gama de múltiples ordenadores paralelos. Axudou a establecer o *Chinese Journal of Computers* en 1978 e o *Journal of Computer Science and Technology*, a única revista en inglés no campo da computación publicada na China, en 1986.

En marzo de 1956, Xia ensinou o primeiro curso de teoría informática da China e escribiu *Principles of the Electronic Computer*, o primeiro texto sistematizado de informática da China. Cando se fundou a Universidade de Ciencia e Tecnoloxía da China en 1958, Xia encargouse de establecer o seu Departamento de Informática. Educou a máis de 700 estudantes entre 1956 e 1962.

Xia titorou a máis de 60 estudantes de posgrao, dous dos cales gañaron premios nacionais polo seu traballo de doutoramento. Algúns dos seus estudantes incluíron a Li Guojie, que liderou o desenvolvemento dos supercomputadores Sugon; e Hu Weiwu, arquitecto xefe da CPU de Loongson. Cando Loongson presentou a primeira CPU deseñada integramente na China en 2002, Hu chamouno *Xia-50* para celebrar os seus cincuenta anos de carreira na informática.

En 1991, Xia Peisu e o seu marido Yang Liming foron elixidos membros académicos da Academia Chinesa de Ciencias. En recoñecemento ás súas contribucións á industria informática da China, a China Computer Federation homenaxeou a Xia co seu primeiro Premio á Tramitación en 2010, xunto con Zhang Xiaoxiang.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Wang Bing (2003). "Xia Peisu". En Lee. *Biographical Dictionary of Chinese Women*. New York: M.E. Sharpe. pp. 572–573. ISBN 9780765607980.
2. 1 2 3  "Obituary of Academician XIA Peisu (1923-2014)". Institute of Computing Technology, Chinese Academy of Sciences. 27 de agosto de 2014. Consultado o 8 de outubro de 2019.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Nie Sijie (16 de outubro de 2014). "Xia Peisu: The Mother of Computer Science in China". All China Women's Federation. Arquivado dende o orixinal o 08 de outubro de 2019. Consultado o 8 de outubro de 2019.
4. ↑  "Xia Peisu, la madre china de la computación | Vidas científicas" (en castelán). 14 de maio de 2020. Consultado o 17 de maio de 2020.
5. ↑  McNeill, Leila. "The computer pioneer who built modern China" (en inglés). Consultado o 22 de febreiro de 2020.
6. ↑  "CCF AWARDS-CCF Awards-中国计算机学会". Consultado o 22 de febreiro de 2020.
7. ↑  Gao Cong. "School of Informatics at the University of Edinburgh". Consultado o 8 de outubro de 2019.
8. 1 2 3  Qi Wei 祁威 (17 de abril de 2015). "中国计算机事业奠基人之一夏培肃：恬淡人生". Consultado o 14 de outubro de 2019.
9. ↑  "China Vitae : Biography of Xia Peisu". Arquivado dende o orixinal o 07 de outubro de 2019. Consultado o 8 de outubro de 2019.
10. ↑  Peng Yuanyuan 彭媛媛 (xaneiro de 2004). "中国计算机的先行之师". Consultado o 14 de outubro de 2019.
11. ↑  "18对院士夫妻告诉你：科研人爱情有多燃" (en chinés). 26 de febreiro de 2019. Consultado o 13 de outubro de 2019.
12. ↑  "CCF隆重颁发2010 CCF终身成就奖". 24 de xaneiro de 2011. Arquivado dende o orixinal o 14 de outubro de 2019. Consultado o 14 de outubro de 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9124430
* WikiTree: 夏-3

 |