A ***Blutgerichtsbarkeit*** ou ***xurisdición de sangue*** era no Sacro Imperio Romano Xermánico a xurisdición sobre actos que podían ser punidos con castigo corporal como a mutilación ou a morte, é dicir, "castigos cruentos".

Terminoloxía
------------

A xurisdición de sangue (***Blut**-**gerichts**-**barkeit***) tamén era chamada ***Blutbann**, **Hochgerichtsbarkeit**, **Hohe Gerichtsbarkeit**, **Fraisch**, **Halsgerichtsbarkeit,** **Grafschaftsrecht*** ou ***Vogteirecht***.

A *peinliche Gerichtsbarkeit* era a parte da xurisdición chamada *interrogatorio* *vergonzoso* ou *doloroso. Peinliche* (vergoñento) deriva do latín *poena* ('castigo' ou 'pena').

Delitos
-------

Os delitos aos que se aplicaba eran principalmente roubo e furto, asasinato, abuso sexual, violación, relacións homosexuais, bruxería ou feiticería. As formas de execución no caso dunha pena de morte diferían segundo o crime (por exemplo, afogamento dos asasinos de nenos, morte por lume por violación ou rodaxe por asasinato) e segundo a persoa do criminal. A execución por decapitación, por exemplo, foi durante moito tempo un método de execución privilexiado tanto para *Adelige* (nobres) como para *Freie* (homes libres).

Había diferentes formas de castigo para os delitos que debían ser expiados mediante a mutilación, como ser posto na picota, cortar partes do corpo (por exemplo, orellas, lingua), azoutar ou marcar.

No caso de delitos como inxurias ou liortas, os tribunais inferiores seguían sendo responsables, aos que non se lles permitía impoñer "castigos cruentos" senón que "só" impoñían multas, prisión, deshonra ou desterro.

Sentenza de morte
-----------------

Galgenberg preto de Irnfritz-Messen, na Baixa Austria
As penas de morte adoitaban levarse a cabo como elemento disuasorio público. Por tal motivo, nas zonas rurais o aforcado ficaba colgado á vista durante moito tempo.

Os respectivos gobernantes soberanos concederon xurisdición de sangue a lugares da corte seleccionados. A nivel de aldea e cidade (*Dorf* e *Stadtebene*), adoitaba haber só os tribunais dos propietarios ou os tribunais de xurisdición inferior. Dado que unha cidade imperial (*Reichsstadt*) era equiparada a un principado, tamén tiña o dereito de alta xurisdición. A fronteira entre as áreas de diferentes altas xurisdicións chamábase en alemán superior *Fraischgrenze*. O xuíz de sangue era a persoa xudicial á que a lei ou o gobernante delegaban o dereito a impoñer a pena de morte  e/ou quen exerceu ese dereito delegado.

Codificación
------------

A primeira lei penal codificada foi a *Maximilianische Halsgerichtsordnung* ou *Tiroler Malefizordnung*, de Maximiliano I en 1499. En 1507 publicouse a *Bambergische Peinliche Halsgerichtsordnung* (*Constitutio Criminalis Bambergensis*, CCB). Ambos desembocaron na *Constitutio Criminalis Carolina* (CCC), a *Peinliche Halsgerichtsordnung do emperador Carlos V*, que estaba en vigor desde 1532. Isto aplicouse con carácter subsidiario É dicir, só se utilizaba cando non existía unha regulación correspondente na propia lei estatal, pero con todo conduciu á normalización dos procesos penais.

En Austria, despois do *Malefizordnung* tirolés en 1514, chegou a *Landgerichtsordnung für Österreich unter der Enns,* As regulacións dos tribunais de pescozo segundo a CCC baséanse nisto, pero sempre tiveron unha cláusula de separabilidade que aínda se aplican de forma subsidiaria, como as *Regulacións dos Tribunais Rexionais de 1535 para Carniola*, as *regulacións dos tribunais rexionais de Austria por debaixo do Enns* os regulamentos dos tribunais de distrito para Austria debaixo do Enns (1540, 1656 "Ferdinandea", que foi o máis importante en Austria no século XVII, xa que Carlos VI instruíu que se utilizasen de forma subsidiaria), Austria por riba do Enns (1559, 1627, 1675 "Leopoldina"), Estiria (1574) e Carintia (1577). Estas ordenanzas individuais foron substituídas en 1768 pola Constitutio Criminalis Theresiana uniforme, que se aplicaba en todas as terras hereditarias dos Habsburgo. Con ela rematou o uso subsidiario do *Carolina* en Austria. A tortura foi abolida en 1776 e a pena de morte foi abolida por primeira vez por razóns pragmáticas coa lei penal Josefina de 1787. O condenado tiña que facer traballos comunitarios, que ás veces tamén tiñan altas taxas de mortalidade, como o tiro de barcos.

En xeral, na zona de fala alemá, a xurisdición de sangue aínda estivo parcialmente en vigor até os séculos XVIII e XIX. xeneralizada durante séculos. En Alemaña só foi substituída polas leis penais reais tal e como as coñecemos hoxe debido ás tendencias de nacionalización e codificación dos dominios individuais, primeiro en Baviera e Prusia, despois en case todos os estados medianos e na maioría dos pequenos estados. Máis recentemente, o *Carolina* foi substituído directamente nos dous Mecklenburgs, en Lauenburg, Bremen e Schaumburg-Lippe en 1870 polo código penal da Confederación Alemá do Norte (*Strafgesetzbuch für den Norddeutschen Bund*)*.*

Sinais e escudos de sangue
--------------------------

O dereito de xurisdición de sangue adoitaba representarse mediante sinais e escudos de armas. Desde finais da Idade Media, moitos soberanos engadiron ao seu escudo un segundo escudo vermello liso, o chamado escudo de sangue. Este era un sinal de alta xurisdición. Nos mapas do XV até finais do século XIX, os lugares de xuízo adoitaban marcarse por separado, ben mediante un escudo de sangue ou unha forca, que tamén podía marcar o lugar do xuízo.

Exemplos de escudo de sangue son o epitafio do elector Albrecht Aquilles de Brandeburgo na igrexa Moritzkirche de Ansbach e escudo de sangue do margrave Georg Friedrich na igrexa do castelo de Plassenburg en Kulmbach.

Os sacerdotes e os tribunais eclesiásticos non podían exercer a xurisdición de sangue, segundo o principio: *Ecclesia non sitit sanguinem* ("A Igrexa non ten sede de sangue").

Notas
-----

1. ↑  "Adelung - Grammatisch-kritisches Wörterbuch der Hochdeutschen Mundart". *lexika.digitale-sammlungen.de*. Consultado o 2022-08-25.
2. ↑  David Funck, *Der große Helvetische Bund, oder gründliche Fürstellung, der löbl. Eydgenoßschaft…* Nürnberg 1690, S. 176.
3. ↑  Josef Pauser: *Landesfürstliche Gesetzgebung (Policey-, Malefiz- und Landesordnungen).* – (PDF; 413 kB) aus: Josef Pauser, Martin Scheutz, Thomas Winkelbauer (Hrsg.): *Quellenkunde der Habsburgermonarchie (16.–18. Jahrhundert).* R. Oldenbourg Verlag, Wien 2004, ISBN 3-7029-0477-8.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Xurisdición de sangue*** |

### Bibliografía

* Wolfgang Wüst: *In den Fängen der Justiz. Hochgerichtsgeschichte vor Ort*, en: Rainer HOFMANN (Hrsg.), Bettler, Jauner, Galgenvögel. Volume de ensaios para a exposición especial no Fränkische Schweiz-Museum en Tüchersfeld do 17 de maio ao 3 de novembro de 2013 (catálogo da exposición) Tüchersfeld .2014, n. 22. páxs. 11-30.
* Wolfgang Wüst: *Das inszenierte Hochgericht.* *Staatsführung, Repräsentation und blutiges Herrschaftszeremoniell in Bayern, Franken und Schwaben.* In: Konrad Ackermann, Alois SCHMID, Wilhelm VOLKERT (Hrsg.): *Bayern.* *Vom Stamm zum Staat. Festschrift für Andreas Kraus zum 80. Geburtstag* (Schriftenreihe zur bayerischen Landesgeschichte 140). Bd. 1, Múnic 2002, páxs. 273–300.

### Outros artigos

* *ius gladii*
* Pena de morte
* Tortura

### Ligazóns externas

* Exemplo dun escudo de sangue (Blutschild)
* Halsgerichtsordnung Ordes do Tribunal do Bispado de Bamberg do século XVI como copia dixital da Biblioteca Estatal de Bamberg

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q373162
* GND: 4160156-7

 |