**Catarina**, nada en 1468 e finada en Mont-de-Marsan o 12 de febreiro de 1517, foi raíña de Navarra entre 1483 e 1517. Foi ademais duquesa de Gandia, Montblanc e Peñafiel, condesa de Foix, Bigorra e Ribagorça e vizcondesa de Bearn.

Traxectoria
-----------

Catarina foi a filla máis nova de Gastón de Foix, príncipe de Viana, e Magdalena de Valois, irmá de Luís XI de Francia. Naceu e creceu durante o reinado do seu bisavó paterno, Xoán II de Aragón, que foi sucedido pola súa avoa Leonor en 1479. Como o seu pai xa falecera, a coroa de Navarra pasou ao irmán de Catarina, Francisco Febo logo da morte da avoa ese mesmo ano.

### Reinado

En 1483 o pasamento de Francisco converteu a Catarina en raíña baixo a rexencia da súa nai. O seu tío Xoán de Foix, apelando á lei sálica, allea ao reino de Navarra, reclamou o trono e provocou unha guerra civil (1483–1492) que volveu acender o vello conflito dos partidos de Beaumont e Agramont. En 1484, con fortes presións dos que ambicionaban o trono de Navarra, Magdalena de Valois decidiu casar a Catarina, de quince anos, con Xoán de Albret, hailing from a noble family na Gascoña occidental. Este matrimonio era favorecido por moitos dos asuntos ibéricos de Catarina e daríalle moito do apoio necesario na súa loita contra a reclamación do seu tío.

A voda tivo lugar na catedral de Nosa Señora de Lescar en 1486,:75 mais a coroación da parella en Pamplona foi aprazada ata 1494, despois de que se asinase un breve tratado de paz con Luís de Beaumont, conde de Lerín, e o tío avó de Catarina, o rei Fernando II de Aragón. Porén, o matrimonio non gañou a simpatía do partido navarro de Beaumont, que prefería a oferta de Isabel I de Castela e Fernando II de Aragón de casar a Catarina co seu fillo Xoán, príncipe de Asturias, e mesmo o partido de Agramont dividiuse. A nai de Catarina, Magdalena, faleceu en 1495.

En 1504, fixo o seu testamento, confirmando o dereito do seu fillo Henrique a suceder e expresando o seu desexo de ser soterrada na catedral de Pamplona; finalmente ela e Xoán foron enterrados en Lescar. A alianza política entre as casas de Valois e Foix diante da ameazante invasión hispánica levou ás negociacións matrimoniais entre Catarina e Luís XII en 1512. Suxeriuse que Henrique debía casar cunha filla do rei francés.

### Invasión castelá-aragonesa de 1512

Orthez, vila onde os monarcas navarros se refuxiaron despois de 1512
Fernando, que se aliara co papa contra Francia, presentou unha serie de reclamacións á familia real lexítima de Navarra. Catarina non aceptou as peticións e Fernando enviou a Fernando Álvarez de Toledo, 3º duque de Alba, sobre Pamplona, que ocupou o 25 de xullo de 1512. Os castelóns continuaron para conquistar Donibane Garazi logo de prender lume a Roncevaux, e crearon o caos na merindade de Ultrapuertos (Baixa Navarra). As tropas hispánicas retiveron a metade sur da rexión intermitentemente os seguintes anos. Catarina e Xoán III, abrumados polo pulo de Castela, marcharon a Bearn, parte constituínte do seu reino. Estableceron a súa base en Pau, Orthez e Tarbes, onde residiron alternativamente a maior parte da súa vida ata as súas mortes.:75

O 23 de marzo de 1513, as Cortes de Navarra reunidas en Pamplona, enormemente reducidas ao partido prohispánico de Beaumont, e que prometeron fidelidade a Fernando a cambio da súa lealdade ás leis navarras. En 1515, a Alta Navarra foi anexionada á Coroa de Castela como un reino separado (*aeque principalis*).

### Últimos anos

En 1516, dúas columnas lideradas polo rei Xoán III e Pedro, mariscal de Navarra, cruzaron os Pireneos dende o sur e intentaron conquistar Navarra, mais fracasaron en progresar no corazón do reino. Devastado polas derrotas, Xoán retirouse a Monein, e faleceu o 17 de xuño de 1516. A raíña Catarina non sobreviviu moito o seu marido e faleceu no seu dominio de Mont-de-Marsan o 12 de febreiro de 1517, poucos meses despois. Por entón, dera a luz trece fillos (outras fontes din catorce).

Entre 1512 e a súa morte en 1517, Catarina foi a única raíña real nalgunhas áreas da Baixa Navarra, ao norte dos Pireneos, mais os seus dominios se estenderon ao principado de Bearn e outras zonas.

Fillos
------

Selo de Catarina de Navarre
Catarina e Xoán III de Navarra tiveron trece fillos:

* Ana de Navarra (19 de maio de 1492 – 15 de agosto de 1532).
* Magdalena de Navarra (29 de marzo de 1494 – maio de 1504).
* Catarina de Navarra (1495 – novembro de 1532). Abadesa da Trindade en Caen.
* Xoana de Navarra (15 de xuño de 1496 – mencionada por última vez en novembro de 1496).
* Quiteria de Navarra (1499 – setembro ou outubro de 1536). Abadesa de Montivilliers.
* Un fillo nado morto en 1500.
* André Febo de Navarra (14 de outubro de 1501 – 17 de abril de 1503).
* Henrique II de Navarra (18 de abril de 1503 – 25 de maio de 1555).
* Boaventura de Navarra (14 de xullo de 1505 – 1510/1511).
* Martiño de Navarra (c. 1506 – mencionado por última vez en 1512).
* Francisco de Navarra (1508 – mencionado por última vez en 1512).
* Carlos de Navarra (12 de decembro de 1510 – setembro de 1528). Tomou parte no sitio de Nápoles durante a guerra da Liga de Cognac mais foi capturado. Faleceu cando aínda era prisioneiro de guerra.
* Isabel de Navarra (1513/1514 – mencionada por última vez en 1555). Casada con Rene I, vizconde de Rohan.

Antepasados de Catarina I
-------------------------


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 8. Xoán I, Conde de Foix |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 4. Gastón IV de Foix |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 9. Xoana de Albret |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 2. Gastón de Foix, príncipe de Viana |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 10. Xoán II de Aragón |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 5. Leonor I de Navarra |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 11. Branca I de Navarra |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 1. **Catarina I de Navarra** |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 12. Carlos VI de Francia |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 6. Carlos VII de Francia |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 13. Isabel de Baviera |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 3. Magdalena de Valois |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 14. Luís II de Nápoles |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 7. María de Anjou |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | 15. Iolanda de Aragón |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|

Notas
-----

1. ↑  *An annotated index of medieval women*. Markus Wiener Publishers. 1992. ISBN 978-0-910129-27-5. Consultado o 2010-03-25.
2. ↑  Woodacre, Elena (2013). *The Queens Regnant of Navarre; Succession, Politics and Partnership*. Nova York: Palgrave Macmillan.
3. 1 2  Bustillo Kastrexana, Joxerra (2012). *Guía de la conquista de Navarra en 12 escenarios*. Donostia: Txertoa Argitaletxea. ISBN 978-84-71484819.
4. ↑  Anthony, R. (1931). *Identification et Étude des Ossements des Rois de Navarre inhumés dans la Cathédrale de Lescar* [*Identification and Study of the Bones of the Kings of Navarre buried in the Cathedral of Lescar*] (PDF). Archives du Muséum, 6e series (en francés) **VII**. Masson et Cie. p. 11.
5. ↑  *The Encyclopædia Britannica*, Vol.13, (Nova York:1910), 293.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Cawley, Charles (agosto de 2012). "List and genealogy of the Kings of Navarre" (en inglés). Medieval Lands database, Foundation for Medieval Genealogy.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q236896
* WorldCat
* VIAF: 19644775
* Auñamendi: 29941
* BNE: XX1741646
* BNF: 15077365d
* DBE: catalina-de-navarra
* FAST: 1679237
* GEC: 0016531
* ISNI: 0000000354154526
* LCCN: nr2007010694
* PARES: 47013
* SUDOC: 139186379
* WikiTree: De\_Foix-3

 |