Rúa do centro de Ciutadella coa catedral ao fondo.
**Ciutadella de Menorca** é un concello español situado no oeste da illa de Menorca, nas Illas Baleares. En 2020 tiña 30 588 habitantes, sendo o concello máis poboado da illa.

Situada no extremo oeste de Menorca, é a sede do bispado da illa. Rexentou a capitalidade da illa ata a ocupación inglesa en 1714. A finais do 2009 Ciutadella superou en número de habitantes a Maó, antes concello máis poboado de Menorca e no que se encontra o Consello Insular.

Xeografía
---------

### Clima

O clima de Ciutadella é de tipo mediterráneo, con veráns calorosos e invernos suaves e frescos. Dado que a illa de Menorca é a máis setentrional das Illas Baleares, as precipitacións son máis ou menos abundantes en todo o ano. En Ciutadella hai unha media de aproximadamente 600 mm anuais. Por atoparse na parte do oeste da illa, habitualmente sopran ventos que en inverno poden chegar aos 110 km/h. Ciutadella ten unha temperatura media duns 15 °C; en verán as temperaturas non superan os 35 °C nin baixan dos 4 °C en inverno. Moi ocasionalmente pode chegarse a temperaturas inferiores aos 2 °C.

Historia
--------

Ciutadella dende o aire.
Ao longo dos séculos, os diferentes poboadores déronlle diversos nomes: *Jamma*, *Nura*, *Minerva*, *Iamo*, *Iamona*, *Medina Minurka*. Pero foi a partir do 1287, a raíz da incorporación de Menorca á cultura cristiá coa conquista de Afonso III, cando se impuxo o nome actual, topónimo que, etimoloxicamente, provén do latín *civitatella*, diminutivo de *civitas* (cidade). A pesar diso, este nome xa prevalecía entre a poboación romanizada e os mozárabes menorquinos anteriores á colonización realizada pola Coroa de Aragón. Actualmente denomínase *Ciutadella de Menorca* de xeito oficial (facendo un paralelismo con Palma de Mallorca) para non a confundir con outros topónimos.

O 9 de xullo de 1558 unha frota turca ao mando do almirante Pialí atacou a cidade, rendéndose os defensores ante as forzas otomás. Parte da poboación foi deportada baixo rescate a Istambul. A partir dese ano iniciouse unha lenta reconstrución da cidade que tivo o seu contrapunto o 1646 coa chegada á illa da peste. A dominación británica durante gran parte do século XVIII ocasionou a decadencia e a languidez da cidade, que perdeu a capitalidade da illa en beneficio de Maó.

Durante a guerra civil española Menorca permaneceu fiel ao Goberno do Fronte Popular. En 1939 tivo lugar a batalla de Menorca onde un grupo do bando nacional tomou Ciutadella e se enfrontou ao Exército Republicano de Maó.

Patrimonio
----------

Naveta des tudons.
No concello consérvanse restos arqueolóxicos da cultura talaiótica. A construción máis coñecida é a *Naveta des Tudons* situada na estrada Ciutadella-Maó. En torno a ela sempre existiu unha famosa lenda sobre a carencia dunha das pedras da parte superior da nave. Trátase dun monumento funerario único pola súa tipoloxía. En Menorca sitúanse outras *navetas* de habitación como as de Son Mercè de Baix en Ferreries. Da época talaiótica é importante destacar tamén os restos do poboado de Son Catlar —coa súa muralla ciclópea—, *Torre Vella*, e as *taules* (singular *taula*), exclusivas de Menorca, de *Torre Trencada* e *Torre Llafuda*.

En datas recentes o Ministerio de Medio Ambiente de España incluíu a costa norte menorquina nos proxectos de futuros parques nacionais, provocando unha gran polémica entre os residentes da zona. O pleno do concello votou en contra da devandita resolución.

Catedral de Ciutadella.
**Porto natural**. Ciutadella posúe un pequeno porto natural, resgardado da tramontana. Unhas cantas veces ao ano prodúcese o fenómeno chamado *rissaga*, polo cal primeiro o nivel do mar perde altura e posteriormente unha onda sobe o nivel ata por enriba do orixinal, chegando a cubrir Es Pla e en ocasións causar danos ás embarcacións fondeadas no porto (en verán de 2006 houbo unha moi pronunciada que obrigou a pechar o porto durante varios días). Neste porto calan os buques de pasaxeiros e carga que unen a illa de Menorca con Mallorca e Barcelona, mediante liñas regulares das empresas Iscomar e Balearia, respectivamente. Recentemente se instalou un dique un pouco antes da bocana do porto, o cal permite o amarre de barcos de maior tamaño respecto aos que atracaban no interior do porto antano. O dique, ao estar en mar aberto, permite evitar a *rissaga*, aínda que xa houbo queixas sobre o seu funcionamento por que este dique non protexe abondo fronte a algúns ventos.

**Rúas típicas**. Ciutadella caracterízase tamén polas súas angostas rúas, con nomes curiosos como *Que no passa* (en galego, "Que non pasa") ou *Ses Voltes* ("As Arcadas") que empezan na *Plaça Nova* ou *Plaça Espanya* ("Praza Nova" ou "Praza España") e rematan na Catedral de Ciutadella; máis alá, en dirección ao Concello, está a Plaça des Born, dende onde se divisa o mencionado porto e onde se ergue un obelisco en conmemoración ao asalto turco do 9 de xullo de 1558 protagonizado polo almirante da frota otomán Pialí.

Cala Pilar, Ciutadella.
**Praias**. Un dos atractivos turísticos de Ciutadella reside nas súas numerosas praias. Na costa oeste da illa poden encontrarse numerosas urbanizacións en torno a calas pequenas como Cala Blanca ou Santandría. Chegando á costa sur, pasado o faro d'Artrutx, encóntrase Cala'n Bosch e Son Xoriguer, tamén urbanizadas, e máis alá, na zona virxe máis longa da costa sur, encóntrase Cala'n Turqueta, Son Saura, Es Talaier, Macarelleta e Macarella. Na costa norte, máis árida, golpeada pola tramontana en inverno, encóntranse a urbanizada Cala Morell, as virxes La Vall e El Pilar.

Demografía
----------

O concello, que ten unha superficie de 186,34 km², contaba segundo o padrón municipal para 2017 do INE con 28 838 habitantes e unha densidade de 154,76 hab./km².

|  |
| --- |
| **Gráfica de evolución demográfica de Ciudadela entre 1842 e 2017** |
|  |
| 
     Poboación de dereito segundo os censos de poboación do INE.
     Poboación segundo o padrón municipal de 2017. |

### Poboación por núcleos

Poboación segundo o Padrón Continuo por Unidade Poboacional do INE.

| Núcleos | Habitantes (2014) | Homes | Mulleres |
| --- | --- | --- | --- |
| Almudaina | 39 | 20 | 19 |
| Barranc | 99 | 56 | 43 |
| **Ciutadella de Menorca** | 21661 | 10618 | 11043 |
| Sant Joan de Missa | 344 | 182 | 162 |
| Santandria | 3730 | 1982 | 1748 |
| Son Morell | 436 | 231 | 205 |
| Torre Saura | 37 | 21 | 16 |
| Torre Trencada | 39 | 18 | 21 |
| Tres Alqueries | 2731 | 1417 | 1314 |
| Tudons | 154 | 72 | 82 |
| La Vall | 12 | 4 | 8 |

Política
--------

| Período | Alcalde ou alcaldesa | Partido político |
| --- | --- | --- |
| 1979–1983 | Joan Sintes Anglada | UCD |
| 1983–1987 | Antoni Orell Calafat | PSOE |
| 1987–1991 | Antoni Salvador Caules | PSOE |
| 1991–1995 | Josep Carretero Febrer | PP |
| 1995–1999 | Gabriel Allés VázquezAssumpta Vinent Barceló | PP |
| 1999–2003 | Pau Lluís Lluch Mesquida | INME |
| 2003–2007 | Llorenç Brondo Jover | PP |
| 2007–2011 | Llorenç Brondo JoverPilar Carbonero Sánchez | PPPSIB |
| 2011–2015 | José María de Sintas ZafortezaRamon Sampol | PP |
| 2015–presente | Joana Maria Gomila Lluch | MxM |

Cidades irmás
-------------

* Córdoba, Arxentina
* Italia Oristán, Italia, dende 1991

Notas
-----

1. ↑  Instituto Nacional de Estadística (ed.). "Poboación, superficie e densidade por municipios". Arquivado dende o orixinal o 21 de setembro de 2013.
2. ↑  "Cifras de poboación e censos demográficos". Arquivado dende o orixinal o 26 de maio de 2015. Consultado o 11 de setembro de 2021.
3. ↑  Instituto Nacional de Estadística (ed.). "Nomenclátor: Poboación do Padrón Continuo por Unidade Poboacional".
4. ↑  Nomenclátor: Poboación do Padrón Continuo por Unidade Poboacional
5. ↑  Deixou o cargo por mor dunha moción de censura
6. ↑  Dimitiu

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ciutadella de Menorca Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do concello de Ciutadella *(en catalán)*

| * v
* c
* e
Illas Baleares Illas Baleares  ·  Concellos de Menorca |
| --- |
| 
* Alaior
* Ciutadella de Menorca
* Es Castell
* Es Mercadal
* Es Migjorn Gran
* Ferreries
* Maó
* Sant Lluís

 |  |

| * v
* c
* e
Illas Baleares Illas Baleares  ·  Concellos das Illas Baleares |
| --- |
| 
* Alaior
* Alaró
* Alcúdia
* Algaida
* Andratx
* Ariany
* Artà
* Banyalbufar
* Binissalem
* Búger
* Bunyola
* Calvià
* Campanet
* Campos
* Capdepera
* es Castell
* Ciutadella de Menorca
* Consell
* Costitx
* Deià
* Eivissa
* Escorca
* Esporles
* Estellencs
* Felanitx
* Ferreries
* Formentera
* Fornalutx
* Inca
* Lloret de Vistalegre
* Lloseta
* Llubí
* Llucmajor
* Manacor
* Mancor de la Vall
* Maó
* Maria de la Salut
* Marratxí
* es Mercadal
* es Migjorn Gran
* Montuïri
* Muro
* Palma
* Petra
* sa Pobla
* Pollença
* Porreres
* Puigpunyent
* ses Salines
* Sant Antoni de Portmany
* Sant Lluís
* Sant Joan de Labritja
* Sant Joan
* Sant Josep de sa Talaia
* Sant Llorenç des Cardassar
* Santa Eugènia
* Santa Eulària des Riu
* Santa Margalida
* Santa Maria del Camí
* Santanyí
* Selva
* Sencelles
* Sineu
* Sóller
* Son Servera
* Valldemossa
* Vilafranca de Bonany

 |  |
| 
* Illas de Mallorca
* Menorca
* Eivissa
* Formentera

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q899884
* WorldCat
* VIAF: 129119257
* código INE: 07015
* GEC: 0017930
* GeoNames: 6533939
* GND: 4561881-1
* LCCN: n88278704
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge503241
* OSM: 1809104
* SUDOC: 114125872

 |