recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**DomainKeys Identified Mail** (DKIM) é un mecanismo de identificación de correo electrónico, que permite a unha organización responsabilizarse do envío dunha mensaxe, de xeito que esta pode ser validada por un destinatario. A devandita organización pode ser unha fonte direta da mensaxe, coma o autor, o servidor a cargo de xestiona-lo correo para ese dominio, ou un servidor intermedio situado no camiño que percorre ese correo.

A necesidade deste tipo de autenticación xorde pola falsificación de contidos propia do *spam* (correo-lixo). Por exemplo, unha mensaxe de spam pode falsea-lo campo "From:" das cabeceiras dunha mensaxe indicando que a orixe é o *usuario@exemplo.com*, sendo esta información falsa. O obxectivo do *spammer* (quen envía o correo-lixo) é convencer ó destinatario de que acepte e lea a mensaxe. Dado que a mensaxe non provén realmente da dirección que figura como orixe, queixarse ós administradores do dominio non serve de nada. Resulta complicado para os destinatarios filtra-los dominios en que se pode confiar dos que non, e os administradores de correo deses dominios teñen que facerse cargo de queixas por *spam*, cando resulta que eses correos con orixes falsos non foron orixinados polos usuarios lexítimos.

DKIM utiliza criptografía de clave pública para que os correos con orixes lexítimas poidan ser firmados electronicamente, de xeito que poidan ser verificados polos destinatarios. Entre os provedores de servizo de correo que implementan este sistema están Yahoo, Gmail ou FastMail. Calquera correo orixinado dende estas organizacións, deben levar unha firma DKIM.

DKIM tamén protexe contra a manipulación do correo electrónico, proporcionando integridade de extremo a extremo, dende un módulo asinante a un módulo validador. Na meirande parte dos casos o módulo que asina, actúa en nome da organización orixinante inserindo unha sinatura DKIM nas cabeceiras da mensaxe. O módulo de comprobación pola súa banda, actúa en nome do receptor, validando a sinatura coa clave pública da orixe, que obtivo a través do servizo DNS do dominio orixe.

DKIM, é o resultado da fusión entre DomainKeys, de Yahoo, e Identified Internet Mail, de Cisco Systems. A especificación froito desta fusión foi a base dun grupo de traballo da Internet Engineering Task Force, IETF, (en galego, Grupo de Traballo de Enxeñería de Internet) que produciu unha serie de especificacións de estándares e documentos técnicos de soporte.

Notas
-----

1. ↑  Taylor, Brad (8 de xullo de 2008). "Official Gmail Blog". *gmail.googleblog.com*. Consultado o 31 de outubro de 2021.
2. ↑  "DomainKeys Identified Mail (DKIM)". *dkim.org* (en inglés). Consultado o 31 de outubro de 2021.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio oficial de DomainKeys Identified Mail (DKIM) *(en inglés)*
* Sitio oficial de IETF *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2605645
* MAG: 19296852

 |
A **ecografía** (do grego «ἠχώ» ēkhō="eco", e «γραφία» grafía= "escribir"), tamén denominada **ultrasonografía**, é unha técnica de diagnóstico clínico empregada en medicina baseada nos ultrasón. Os aparellos de ultrasón empregan, polo xeral, frecuencias comprendidas entre os 2 e 14 MHz (aínda que en eidos médicos excepcionais, coma a dermatoloxía, poden existir transdutores de até 20 MHz). Os ultrasóns son xerados por unha fonte de cristal piezoeléctrico que fica en contacto coa pel. O mesmo transdutor encárgase de recibir eses ecos de ondas xerados, que posteriormente son interpretados a través dun ordenador. Así pois, a sonda transdutora funciona ao mesmo tempo de emisor e de receptor dos ultrasóns. Canto maior sexa a frecuencia dos ultrasóns, maior é a resolución obtida e máis precisión temos na visualización das estruturas superficiais. Conforme a densidade e composición das interfaces, a atenuación dos sinais emitidos varía, sendo posíbel unha tradución nunha escala de cores cinza, que será a que forme as imaxes dos órganos internos.

O efecto Doppler é adoito empregado na ultrasonografía, xa que permite coñecer o sentido e a velocidade do fluxo sanguíneo. A integración desta técnica á ecografía convencional coñécese coma *ecografía Doppler* ou *Doppler color* (debido a que se empregan as cores azul e vermello para indicar un sentido ou outro do sangue. Outra variación da ultrasonografía clásica é a ecografía con contraste.

Polo feito de non utilizar radiación ionizante, coma no caso do TAC ou da radiografía convencional, a ecografía converteuse nun método relativamente inocuo, pouco custoso, de doada disposición, e coa posibilidade de explorar un determinado órgano ou aparello a tempo real. Por este motivo é unha das técnicas *gold standard*, isto é, de elección, para avaliar o correcto crecemento fetal no embarazo, xa que non dá lugar a dano ningún no futuro nadón.

Galería de imaxes
-----------------

* Ecografía 4D dun feto.Ecografía 4D dun feto.
* Ovario poliquístico visto por ecografía.Ovario poliquístico visto por ecografía.
* Vídeo dunha ecografía a tempo real dun pulmón.
* Ecografía Doppler da arteria carótide interna.Ecografía Doppler da arteria carótide interna.

Notas
-----

1. ↑  Pedrosa, C.S. (1999). *Diagnóstico por imagen*. Marban. pp. 643–646. ISBN 8471012677.
2. ↑  Schneider, Michel (1999). "Characteristics of SonoVue". *Echocardiography* **16** (7): 743–746. PMID 11175217.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ecografía Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Ultrasón
* Ecografía vaxinal
* Ecografía Doppler

### Ligazóns externas

* ecodigest.net Asociación Española de Ecografía Dixestiva *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q234904
* BNCF: 11469
* BNF: 11931925j
* BRE: 4698551
* EBID: ID
* GEC: 0100171
* GND: 4248514-9
* JSTOR: ultrasonography
* LCCN: sh85139483
* MAG: 529618451
* NDL: 01003919
* NKC: ph116526
* PSH: 12733

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D014463
* MeSH: E01.370.350.850
* NCIt: C17230
* UMLS: C0009600

 |
**Firmino de Amiens**, nado en Pamplona en 272 e finado en Amiens (Francia) o 25 de setembro de 303, foi un misioneiro cristián, primeiro bispo de Amiens, cuxa igrexa construíu. Foi decapitado aos 31 anos de idade. É patrón de Amiens, Lesaka, e co-patrón de Navarra xunto con San Francisco Xavier.

Traxectoria
-----------

Segundo a lenda, naceu en Pompaelo (a actual Pamplona), fillo dun senador pagán de nome Firmo, un alto funcionario da administración romana que gobernou Pamplona no século III. A predicación de san Honesto, quen marchara á península tras ser milagrosamente liberado da súa prisión en Carcasona, conmoveu aos seus pais, quen con todo non se converteron ata oír a san Sadurniño de Tolosa. O santo bautizaría a Firmino e aos seus pais no lugar que hoxe se chama popularmente *pocico de San Cernin*.

Baixo a tutela de Honesto, o mozo Firmino aprendeu a relixión e a arte da predicación. Aos 18 anos foi enviado a Tolosa, onde sería ordenado. Tras predicar en Navarra, marchou a Francia, onde se asentou en Amiens. Logo de organizar a construción da igrexa local, foi nomeado bispo aos 24 anos. A oposición oficial á doutrina cristiá fixo que fose encarcerado e decapitado.

En 1186 o bispo Pedro de París levou de Amiens a Pamplona unha reliquia da cabeza de Firmino.

O seu santoral celébrase o 7 de xullo. En Pamplona conmemórase cunhas festas de fama internacional, os Sanfermines, nas que destacan os *encerros*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Firmino de Amiens*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q468206
* WorldCat
* VIAF: 35586747
* Auñamendi: 102441
* BMT: 157801
* CERL: cnp00798905
* DBE: san-fermin
* DeutscheBio: 131381660
* FAST: 1818506
* GND: 131381660
* LCCN: nr2001024792

 |
Folla engurrada do pexegueiro (nectarina).
A **folla engurrada do pexegueiro** é unha enfermidade criptogámica do pexegueiro e da amendoeira, por mor do fungo *Taphrina deformans* (ascomiceto) que produce deformacións nas follas, podendo causar importantes danos ás árbores produtoras de pexegos e nectarinas.

Descrición
----------

Adoita atacar ás follas novas, aínda que ás veces tamén a follas vellas e incluso aos froitos. As follas infectadas cambian a cor, tornándose normalmente vermellas ou verde pálido. Porén o máis característico é que se engurran e enrolan.

A evolución natural da doenza remata co encoirado, murchado e caída das follas, a finais de xuño ou primeiros de xullo. Ademais as pólas terminais fenecen, polo que supón un problema para o desenvolvemento do froito tanto do ano da infección coma o seguinte. A árbore enfraquece e incluso pode causar a morte se se repite ano tras ano.

O tempo frío e húmido durante o desenvolvemento das follas é favorábel á proliferación do fungo.

Prevención e tratamento
-----------------------

A prevención pasa por tirar os froitos podres, enterrar as follas infectadas e facer cada ano unha boa subministración de compost ao pé da árbore. Evitar tamén podas e feridas nos pexegueiros.

Os tratamentos con extractos de allo, zinc e cobre tamén semellan ser efectivos. O máis habitual e facer a finais do outono, cando todas as follas caeron, unha pulverización con cobre e zinc. Só os tratamentos preventivos son efectivos, e os tratamentos unha vez abran os gomos ou durante o verán son ineficaces.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Bioloxía da *Taphrina deformans* (en francés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q428432
* BRE: 2123292
* MAG: 2778053290

 |
Fórmula do ácido fitánico, substancia que se acumula nos tecidos na doenza de Refsum.
A **doenza de Refsum** é unha doenza desmielinizante que se agrupa dentro das chamadas leucodistrofias. Recibe o seu nome polo neurólogo noruegués Sigvald Bernhard Refsum (1907–1991).
É unha doenza hereditaria que se transmite de pais a fillos segundo un patrón autosómico recesivo, o que vén a significar que para que unha persoa poida ter presente os síntomas da enfermidade, ha de ter recibido unha copia do xene mutante de cada un dos seus proxenitores. En caso de que un individuo presentar un xene anómalo e outro normal, non se producen síntomas, e o individuo pasa a ser portador da doenza.

A causa da enfermidade reside nun defecto da enzima ácido fitánico oxidase, enzima encargada de metabolizar o ácido fitánico inxerido na alimentación. A acumulación desta substancia nos diferentes tecidos do organismo ocasiona lesións na retina e nos nervios periféricos. Os síntomas principais son xordeira, perda de visión nocturna, alteracións cutáneas e mesmo óseas, e ataxia. Ás veces existen tamén trastornos cardíacos como miocardiopatías. As primeiras manifestacións poden acontecer dende a infancia até os 20 anos de idade.

O diagnóstico baséase na determinación do ácido fitánico no sangue. En doentes de Refsum, esta enzima atópase en altas concentracións. Para o tratamento recoméndase realizar unha dieta libre de ácido fitánico, o que evitaría a progresión dos síntomas.

Notas
-----

1. ↑  JJ Zarranz; *Neuroloxía*. Ed Esselvier, 4º edición. Capítulo 20: Doenzas desmielinizantes.
2. ↑  Refsum S: *Heredopathia atactica polyneuritiformis. A familial syndrome not hitherto described. A contribution to the clinical study of hereditary diseases of the nervous system.* Acta psych. neur. Suppl.38, páxinas 1–303, 1946

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Doenza desmielinizante
* Leucodistrofia

| * v
* c
* e
Leucodistrofias |
| --- |
| Lisosómicas | 
* Leucodistrofia metacromática
* Leucodistrofia de células globoides
	+ Doenza de Krabbe

 |  |
| Mitocondriais | 
* Doenza de Refsum
* Doenza de Canavan

 |
| Peroxisomais | 
* Adrenoleucodistrofia

 |
| Outras | 
* Doenza de Alexander
* Doenza de Pelizaeus-Merzbacher
* Xantomatose cerebrotendinosa
* Leucodistrofia ortocromática
* Leucoencefalopatía con desaparición da substancia branca
* Leucoencefalopatía con esferoides neuroaxonais

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q177809
* JSTOR: refsum-disease
* MAG: 2779336870

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 11213
* DOID: DOID:10582
* eMedicine: 1114720
* GARD: 5691
* KEGG: H00075
* MeSH: D012035
* MeSH: C10.228.140.163.100.813
* NCIt: C85043
* OMIM: 266510
* Orphanet: 773
* Patientplus: refsums-disease
* UMLS: C2749345

 |
| Folosa de Blyth |
| --- |
| En Kolkata, India.
Son da folosa de Blyth. |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Passeriformes |
| Superfamilia: | Sylvioidea |
| Familia: | Acrocephalidae |
| Xénero: | ***Acrocephalus*** |
| Especie: | ***A. dumetorum*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Acrocephalus dumetorum***(Blyth, 1849) |

A **folosa de Blyth** *(Acrocephalus dumetorum)*, é un paxaro da familia dos sílvidos *(Sylviidae)* que cría en Asia e no leste de Europa.

Descrición
----------

É unha folosa de tamaño mediano que mide entre 12,5 e 14 cm. de lonxitude. Os adultos teñen a parte superior do corpo castaña e son máis pálidos por debaixo. É doado confundila coa folosa das canaveiras ou fulepa dos carrizos *(Acrocephalus scirpaceus)* e con algunhas folosas do xénero *Hippolais*. Diferénciase da folosa das canaveiras por teren o lombo máis agrisado, a fronte menos patela e o bico menos forte e afiado. Os dous sexos teñen coloracións idénticas, pero os exemplares novos son máis amarelos na zona ventral.

Na época reprodutora a súa característica máis distintiva e o seu canto, lento e repetitivo, con imitacións do doutras aves e puntuado coas escalas e os asubíos típico das folosas.

Hábitat e distribución
----------------------

A diferenza das folosas das canaveiras non son amigas de viviren nos pantanos, e prefiren claros ou zonas de mato, as miúdo preto da auga. Como pousadeiros para cantar usan árbores e arbustos. Son aves migratorias, que abandonan os seus territorios de cría asiáticos e do leste de Europa para pasa-lo inverno na India e Sri Lanka. Na Europa occidental aparecen só ocasionalmente coma divagantes.

Folosa de Blyth no leste de Bengala, India.

Conduta
-------

Coma case tódalas folosas aliméntanse de insectos, pero poden apañar outras pezas pequenas de alimento coma as bagas. Fan o niño entre o mato e poñen entre catro e seis ovos.

Notas
-----

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Acrocephalus dumetorum*". *Lista Vermella de especies ameazadas. Versión 2013.2* (en inglés). Unión Internacional para a Conservación da Natureza. Consultado o 26 November 2013.
2. ↑  Conde Teira, M. A. (1999). *Nomes galegos para as aves ibéricas: lista completa e comentada* (PDF). Chioglossa. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 08 de novembro de 2017. Consultado o 17 de decembro de 2016.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Xustificación da súa clasificación na lista vermella de especies ameazadas pola IUCN.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Avibase: B22EAFC877C38967
* BirdLife: 22714736
* Dyntaxa: 103077
* eBird: blrwar1
* EUNIS: 12027
* FE: 97316
* FE-New: ID
* GBIF: 2493145
* iNaturalist: 116797
* IRMNG: 11413353
* ITIS: 558416
* IUCN: 22714736
* NBN: NHMSYS0000530125
* NCBI: 68474
* Soortenregister: 139640
* TAXREF: 4190
* Xeno-canto: Acrocephalus-dumetorum

 |
O **Folland Gnat** foi un pequeno reactor británico, con á en frecha e usado como caza de avión de adestramento desenvolvido por Folland Aircraft para a Royal Air Force, e usado extensamente pola Forza Aérea India.

O Gnat foi deseñado por W.E.W. Petter como un desenvolvemento da súa empresa privada co Folland Midge. A avión voou por vez primeira o 18 de xullo de 1955. O seu deseño permitía a súa fabricación sen ferramentas especializadas en países non moi industrializados. A pesar de que nunca foi usado como caza pola RAF, a versión de adestramento Gnat T.1 foi amplamente usada. O Gnat fíxose famoso por ser o vaión do equipo acrobático da RAF, os Red Arrows.

O avión foi exportado a Finlandia, Iugoslavia e a India. A Forza Aérea India converteuse no maior operador do Gnat e finalmente fabricou o aparello baixo licenza. Posteriormente India desenvolveu o HAL Ajeet, unha variante modificada e mellorada.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1330180
* GND: 7607960-0
* LCCN: sh2009009069

 |
A **doenza de Paget de mama**, tamén coñecida como **doenza de Paget de mamila**, é un tipo de cancro de mama que afecta a mamila e a aréola e que exteriormente pode ter aparencia de eccema. Debido á súa aparencia inocua e superficial, frecuentemente é de manifestación serodia, pero é unha doenza que pode ser fatal. A doenza de Paget mamaria afecta entre 1 e 4 de cada 100 000 mulleres.

A doenza de Paget extramamaria (EMPD) ten as mesmas características histolóxicas que a enfermidade de Paget de seo pero distinta localización.

Síntomas
--------

O primeiro síntoma é usualmente unha irritación de tipo eczema, que polo xeral só afecta unha mamila. A pel da mamila e a aréola pode estar vermella e inflamada. Algunhas mulleres presentan proído, ardor ou sensación de queimadura. Pode gotear un fluxo líquido da área composta de células anormais. A mamila pódese voltear ó interior (aparece investido). Pode ou non haber unha tumoración no seo, pode existir avermellado, secreción ou costra, e unha chaga que non sanda.

Patoloxía
---------

Crese que as células de Paget que crecen anormalmente na rexión posterior á mamila e a aréola son células dun carcinoma ductal que migraron xusto por baixo da epiderme do seo. Esta teoría vese apoiada polo feito de que tanto as células na doenza de Paget como as que forman un carcinoma ductal expresan os mesmo marcadores tumorais: *c-erb B-2*, *ciclin D* e *Ki-67*.

Notas
-----

1. ↑  "Enfermedad de Paget de seno".
2. ↑  Instituto Nacional del Cáncer. enfermedad de Paget del pezón Arquivado 14 de maio de 2009 en Wayback Machine. (en español). Diccionario de cáncer. Consultado o 24 de setembro de 2008.
3. ↑  José María González Ortega. Enfermedad de Paget del complejo areola-pezón. Nuestra casuística Arquivado 04 de marzo de 2016 en Wayback Machine. (en español). Congreso Virtual Hispanoamericano de Anatomía Patológica, outubro de 2005.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1572384
* EBID: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 9500
* DOID: DOID:3443
* eMedicine: 1101235
* GARD: 7303
* ICD-9: 174
* ICD-10: C50
* ICD-O: 3
* MeSH: D010144
* MeSH: C04.557.470.200.240.187.500
* NCIt: C7073
* OMIM: 602080
* Orphanet: 180275
* Patientplus: pagets-disease-of-breast
* UMLS: C1368019

 |
A Grecia é unha economía capitalista que ten o sector público como responsábel por 40% do PIB. O valor do seu PIB per cápita é 75% do valor daquel das principais economías da Unión Europea. O país recibe moita axuda da UE, equivalente a uns 3,3% do PIB por ano.

O turismo responde por uns 15% do PIB. Os inmigrantes representan 1/5 da forza de traballo do país, principalmente na agricultura e nos traballos que non necesitan man de obra cualificada.

A economía do país creceu uns 4% ó ano entre 2000 e 2004, en parte debido ós gastos con infraestrutura para os Xogos Olímpicos de 2004 en Atenas, e tamén ó aumento do crédito ó consumidor. Entre 2001 e 2005 o país violou o Pacto de Estabilidade e Crecemento da UE, presentando un déficit público superior a 3% do PIB nese período. A inflación, a débeda pública e o desemprego son superiores á media dos outros países da Zona do Euro, pero ten caído nos últimos anos.

O goberno grego ten loitado para reducir o gasto público e o tamaño do sector público e tamén para reformar o sistema de xubilacións e pensións, o que ten xerado protestos de sindicatos e da opinión pública.

A partir de 2009, a Grecia afrontou a unha importante crise económica e das finanzas públicas. A taxa de desemprego, que en 2007 era do 8,0%, pasou a 9,5% en 2009 e 12,5% o 2010, segundo a Comisión Europea debe aumentar para 13,2% en 2011. O déficit orzamentario, en 2009, chegou a 13,6% do PIB. O PIB da Grecia, á súa vez, caeu cerca 4,5% en 2010. A débeda pública, que era 125,7% do PIB o 2009, atinxiu 142,8% do PIB o 2010. A inflación atinxiu 4,7% o 2010 e estimase uns 2,2% o 2011.

Sector primario
---------------

Rabaño ovino en pastos na Tracia.
Principais produtos: trigo, millo, cebada, azucre de remolacha, oliva, viño, tabaco, batata, carne, tomate e banana; lácteos; pan, ovos e leite.

### Sector secundario

As principais industrias da Grecia están ligadas aos sectores de: téxtiles, produtos metálicos, petróleo, gas natural.

### Sector terciario

O turismo é a actividade máis importante do sector, sendo responsábel por 15% do PIB.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7  CIA. "The World Factbook". Arquivado dende o orixinal o 25 de agosto de 2016. Consultado o 4 de maio de 2013.
2. ↑  CIA. "Real GDP (purchasing power parity)". *The World Factbook* (en inglés).
3. ↑  5 de maio de 2010 PIB da Grécia deve cair 3% em 2010, diz UE Arquivado 29 de xullo de 2010 en Wayback Machine. por Marcílio Souza.*(en portugués)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q45074
* LCCN: sh85057058

 |
| Dryopteris expansa |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Polypodiophyta |
| Clase: | Polypodiopsida |
| Orde: | Polypodiales |
| Suborde: | Polypodiineae |
| Familia: | Dryopteridaceae |
| Xénero: | *Dryopteris* |
| Especie: | *expansa* |

 |

***Dryopteris expansa*** é unha especie de fento nativo das rexións tépedas frías e subárticas do hemisferio norte, ao sur a gran altura nas montañas de España e Grecia no sur de Europa, a Xapón no leste de Asia, e ao centro de California en América do Norte. A especie foi descrita por primeira vez en Alemaña. Prefire bosques mixtos ou de folla perenne frescos e húmidos e gretas rochosas en ladeiras alpinas, a miúdo crece sobre troncos podrecidos e cepas de árbores e ladeiras rochosas. É característicamente de natureza ribeirega e está especialmente asociado coas beiras dos arroios.

Descrición
----------

Ten un talo robusto, leñoso, rastreiro ou ascendente con frondas grandes de encaixe verde tipicamente de 10-60 cm e raramente de 90 cm de longo. As frondas deltadas son bipinnadas na base, pinnadas cara ao ápice. O rizoma é erecto ou ascendente, a miúdo producindo vástagos. Os soros aparecen centralmente na parte inferior das pinnas. A propagación é por esporas e vexetativamente por división do rizoma.

Confúndese facilmente co *Dryopteris dilatata* relacionado, que difire nas frondas xeralmente máis pequenas e en que as escamas de cor marrón pálida no talo da fronda son de cor máis uniforme e de cando en cando teñen unha franxa central escura. Tamén difire en citoloxía por ter 2n = 82 cromosomas (164 en *D. dilatata*). As follas de *D. expansa* son moi similares ás de *D. arguta*. 

O nome da especie deste fento, *expansa*, provén do latín *expando*, que significa "estenderse, separarse, expandirse".

Notas
-----

1. ↑  Jenkins Fraser and Jermy Fraser. 1977. *Dryopteris expansa* (C. Presl), Brit. Fern Gaz. volume 11: page 338.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Flora Europaea. *Dryopteris expansa*
* Flora of North America *Dryopteris expansa*
* Plants For A Future: *Dryopteris expansa*
* Rünk, Kai; Zobel, Martin; Zobel, Kristjan (2012). "Biological Flora of the British Isles: *Dryopteris carthusiana*, *D. dilatata* and *D. expansa*" **100** (4): 1039–1063. doi:10.1111/j.1365-2745.2012.01985.x.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q937406
* MAG: 2779396479

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 3152
* Dyntaxa: 222748
* EOL: 597374
* EPPO: DYOEX
* EUNIS: 194546
* FNA: 200004420
* FoC: 200004420
* GBIF: 5275102
* iNaturalist: 64055
* IPNI: 84669-2
* IRMNG: 10856589
* ITIS: 17534
* NBN: NHMSYS0000458190
* NCBI: 239563
* PlantList: tro-26600148
* POWO: ID
* Soortenregister: 118332
* TAXREF: 95566
* Tela Botanica: 23260
* Tropicos: 26600148
* PLANTS: DREX2
* VASCAN: 5391

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1490265
* UNII: 94I3R074DD

 |
Estrutura secundaria predita da secuencia de inserción da pirrolisina 1 (PYLIS 1) de arqueas.
En bioloxía o **elemento PYLIS** ou **secuencia PYLIS** (do inglés ***py**rro**l**ysine **i**nsertion **s**equence*, secuencia de inserción da pirrolisina) é unha estrutura talo-bucle que aparece nalgunhas secuencias de ARNm dunhas poucas especies de procariotas (arqueas metanóxenas da familia das *Methanosarcinaceae*). Está ausente en eucariotas. Nas arqueas a secuencia PYLIS está situada inmediatamente despois do codón UAG en dirección ao extremo 3' do ARNm.

Propúxose que este motivo estrutural causaba que o codón de terminación UAG (*ámbar*), que serve normalmente para finalizar a síntese de proteínas, codificase para o aminoácido especial pirrolisina, que se incorporaría á secuencia de aminoácidos dalgúns encimas que interveñen no metabolismo do metano (monometilaminas metiltransferases). De todos modos, parece que o esencial para este cambio de función do codón UAG é que a bacteria teña os xenes PylT e PylS que codifican un ARNt especial e unha aminoacil ARNt sintetase especial, de modo que este elemento non funcionaría exactamente igual ca o elemento parecido SECIS para a selenocisteína.

A secuencia PYLIS ten 86 nucleótidos e, aínda que contén estruturas talo-bucle, son un pouco máis complicadas ca o que se esperaba inicialmente, xa que consta de catro talos separados por tres bucles internos e acaba nun gran bucle no extremo. Este motivo está conservado na secuencia e o pregamento dos ARNm das mononometilamina metiltransferases das *Methanosarcinaceae*.

Notas
-----

1. ↑  Théobald-Dietrich A, Giegé R, Rudinger-Thirion J (2005). "Evidence for the existence in mRNAs of a hairpin element responsible for ribosome dependent pyrrolysine insertion into proteins". *Biochimie* **87** (9-10): 813–7. PMID 16164991. doi:10.1016/j.biochi.2005.03.006.
2. ↑  Michael Rother, Joseph A. Krzycki. Selenocysteine, Pyrrolysine, and the Unique Energy Metabolism of Methanogenic Archaea. Archaea. 2010; 2010: 453642. 
Published online 2010 August 17. doi: 10.1155/2010/453642 PMCID: PMC2933860.
3. ↑  Zhang Y, Baranov PV, Atkins JF, Gladyshev VN (2005). "Pyrrolysine and selenocysteine use dissimilar decoding strategies". *J. Biol. Chem.* **280** (21): 20740–51. PMID 15788401. doi:10.1074/jbc.M501458200.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Pirrolisina
* Elemento SECIS
* Selenocisteína
* Elemento regulador en cis

### Bibliografía

* Longstaff DG, Blight SK, Zhang L, Green-Church KB, Krzycki JA (2007). "In vivo contextual requirements for UAG translation as pyrrolysine". *Mol. Microbiol.* **63** (1): 229–41. PMID 17140411. doi:10.1111/j.1365-2958.2006.05500.x.
* Namy O, Zhou Y, Gundllapalli S; et al. (2007). "Adding pyrrolysine to the Escherichia coli genetic code". *FEBS Lett.* **581** (27): 5282–8. PMID 17967457. doi:10.1016/j.febslet.2007.10.022.
Un **elemento iniciador** (Inr), ás veces chamado **motivo iniciador**, é unha secuencia de nucleótidos que funciona como núcleo dun promotor (*core promoter*) de xenes, que actúa de forma similar á caixa de Pribnow (dos procariotas) ou á caixa TATA (dos eucariotas). Presenta a secuencia consenso YYANWYY. De xeito similar á caixa TATA, o elemento iniciador facilita a unión de factores de transcrición como o factor de transcrición II D (TBP). O elemento iniciador (Inr) é o único elemento nos xenes codificantes de proteínas animais que é un análogo funcional da caixa TATA no sentido que é suficiente para dirixir unha axeitada iniciación da transcrición en xenes que carecen de caixa TATA.

Notas
-----

1. ↑  Nas secuencias de ADN Y significa pirimidina, A, adenina, N, nucleobase (calquera das catro), e W significa adenina ou timina.
2. 1 2  Xi, Hualin; Yong Yu, Yutao Fu, Jonathan Foley, Anason Halees, and Zhiping Weng (June 2007). "Analysis of overrepresented motifs in human core promoters reveals dual regulatory roles of YY1". *Genome Research* **17** (6): 798–806. PMC 1891339. PMID 17567998. doi:10.1101/gr.5754707.
3. ↑  ST Smale (1997). "Transcription initiation from TATA-less promoters within eukaryotic protein-coding genes". *Biochimica & Biophysica Acta* **1351** (1-2): 73–88. PMID 9116046. doi:10.1016/S0167-4781(96)00206-0.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Caixa TATA
* Caixa CCAAT
* Caixa de Pribnow
* Caixa GC

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4117755
* MAG: 2777242495

 |
**Elena Estévez Mignot**, finada en Teis en marzo de 1933, foi unha propagandista agraria galega.

Traxectoria
-----------

Filla de Julián Estévez, cada 1 de maio saía por Vigo cunha bandeira republicana ata o Paseo de Afonso XII e nunha ocasión fixo abrir as portas dunha fábrica de conservas situada na rúa de Sanjurjo Badía para que saísen á rúa as obreiras, obrigadas a traballar ese día. Cando o seu pai se converteu en presidente do Directorio Antiforista de Teis, Elena vinculouse á campaña antiforal realizada polo Directorio. Dende 1909 foi constante a súa participación nos mitins e reunións antiforistas xunto con Carmen Álvarez. Insistía os seus discursos á muller galega para convencela da necesidade de incorporarse a unha loita na que se libraba a vida de Galicia e a emigración dos seus fillos.

Vida persoal
------------

Casou con Ricardo Fernández.

Notas
-----

1. ↑  *Vida Gallega*, 10-3-1933, p. 43.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Val, Marga do (2022). "A historia desaparecida de Elena Estévez, voz no relato do agrarismo" (233): 140–143.

### Ligazóns externas

* "El cubano" que llegó a alcalde de Lavadores
Tractor en plantación de arroz, na Güiana.
A economía da Güiana ten mostrado un crecemento moderado entre 1999 e 2007, baseado nunha expansión dos sectores agrícola e mineiro. A economía depende da exportación de 6 produtos: azucre, ouro, bauxita, camaróns, madeira e arroz - que representan case o 60% do PIB do país, e son susceptibles ás condicións climáticas e aos prezos internacionais.

Coa expansión dos negocios, ademais dunha taxa de interese máis realista, un control máis intenso da inflación e o apoio continuado de organizacións internacionais, a economía recuperouse despois das inundacións do 2005. O ingreso do país ao mercado común caribeño - Caricom - o xaneiro de 2006 ampliou os mercados de exportacións do país, especialmente as materias primas. A inflación foi mantida baixo control. En anos recentes o país baixou a súa débeda externa, que hoxe é menos da metade do que era no inicio dos anos 1990. Pero a pesar da mellora, o país ten buscado equilibrar unha débeda externa aínda grande coa necesidade de expansión do investimento público.

Os problemas crónicos inclúen carencias no número de traballadores cualificados e infraestruturas deficientes. Os baixos prezos de produtos-chave nos sectores mineiro e agrícola, combinados con problemas nas industrias de bauxita e azucre ameazan a xa tenue posición fiscal do goberno e ensombran o futuro.

Referencias
-----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  CIA. "The World Factbook". Arquivado dende o orixinal o 26 de decembro de 2018. Consultado o 6 de xullo de 2014.
2. ↑  CIA. "Real GDP (purchasing power parity)". *The World Factbook* (en inglés).
Exemplo de encadernación rústica ou de folletos.
**Rústica** é un tipo de encadernación de libros de peto na que o interior do libro está cuberto por unha tapa ou pasta branda, xeralmente feita de papel ou cartolina, que se pega ao lombo, en oposición aos libros ou libros de tapa dura.

*Folleto* (do francés *feuillet*, o mesmo que folletín) e *brochura* (do francés *brochure*, estendido en moitas linguas como o portugués, inglés, catalán, castelán...) tamén é o nome que recibe a serie de operacións que aseguran que o libro recolle as súas follas (cadernos etc.), uníndoas entre si, manual ou mecanicamente, cosendo ou pegando, e finalmente uníndoas entre elas. Este núcleo está pegado a unha tapa branda, feita de papel ou cartón, que se pega ao lombo.

O termo folleto, segundo a UNESCO, aplica a publicacións de poucas páxinas (de 5 a 49, sen contar as portadas).

Notas
-----

1. ↑  "bUSCatermos ; rústica". *aplicacions.usc.es*. Arquivado dende o orixinal o 04 de xuño de 2022. Consultado o 2022-06-04.
2. ↑  "Dicionario ; lombo". *Real Academia Galega*. Consultado o 2022-06-04.
3. 1 2  Baer, Lorenzo. *Produção gráfica*. Senac. pp. 219 e 220. ISBN 9788573590050.
4. ↑  *Revista comunicações e artes, Edições 10-14*.
5. ↑  "bUSCatermos ; folleto". *aplicacions.usc.es*. Arquivado dende o orixinal o 04 de xuño de 2022. Consultado o 2022-06-04.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Encadernación rústica Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Folletín
* Libro de tapa dura
* Edición de peto

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q193934
* AAT: 300200529
* BNCF: 8291
* GEC: 0209013
* GND: 4128856-7
* LCCN: sh85097651
* NDL: 00569086
* NKC: ph305792
* TESF: paperback-book\_format

 |
A **eficiencia enerxética** refírese á relación entre a cantidade de enerxía consumida e os produtos e servizos finais obtidos. Pódese optimizar mediante a introdución de diversas medidas e investimentos a nivel tecnolóxico, de xestión e de hábitos culturais na comunidade.

Técnicas de aforro de enerxía
-----------------------------

### Illamento do fogar

É unha importante medida para aforrar enerxía, diminuíndo deste xeito o consumo da calefacción en inverno o do aire acondicionado no verán. Para iso empréganse medidas como a colocación de fiestra de dobre vidro nas casas ou a plantación de árbores que dean sombra no verán e protexan do vento no inverno.

### Aforro no combustible dos automóbiles

Esta medida considérase importante xa que ademais de estar aforrando enerxía, emitimos menos cantidade de gases de efecto invernadoiro á atmosfera. Para poder potenciar este aforro mellorouse a dinámica dos coches. Tamén podemos aforrar con outras medidas como ir a unha velocidade constante (sen moitos aceleróns nin freazos), levar o depósito de gasolina cheo ou medianamente cheo (para evitar a evaporación da gasolina).

### A reciclaxe

É outra das importante medida de aforro de enerxía, ademais de ser un xeito de diminuír a contaminación no medio ambiente. Esta medida é importante xa que as industrias, ao empregaren material reciclado, aforran a enerxía que consumirían no caso de teren que fabricar un material novo.

### No fogar

Ademais do illamento pódense poñer en práctica outras medidas de aforro de enerxía. Por exemplo o emprego de bombillas de baixo consumo, manter o termóstato da calefaccion a unha temperatura aproximada de 20 °C, poñer na lavadora programas de lavado a unha temperatura o máis baixa posible, manter apagados os utensilios eléctricos que non esteamos a empregar.

Normativas da Unión Europea
---------------------------

A Unión Europea inplantou un plan activo de aforro de enerxía no sector da vivenda e dos servizos, baseado principalmente en edifiacio capaces de absorberen máis do 40 % do consumo final da enerxía na comunidade, un consumo de enerxía que segue a aumentar e paralelamente taménas emisións de dióxido de carbono (CO2). Esta normativa é similar á etiqueta enerxética dos electrodomésticos. A idea é construír edificios bioclimáticos encargados de aproveitar a enerxía da contorna.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q380170
* AAT: 300073222
* BNCF: 36344
* GND: 4014700-9
* JSTOR: energy-conservation
* MAG: 520301825
* NDL: 00999320

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D003246

 |
Egg & Egli construído en 1899
**Egg** ou **Egg & Egli** foi unha marca de coche suíza, activa entre 1896 e 1919. Foi unha das marcas de coches máis lonxevas do país. Apareceu en numerosos salóns do automóbil e competiu no derby anual Smash-up de Francia.

Historia
--------

Rudolf Egg, un enxeñeiro automotriz, construíu un coche para o seu uso en 1893. Máis tarde en 1896 fundou a compañía do mesmo nome en Zürich cos fondos dun banqueiro suízo chamado Egli. En 1904, a empresa trasladouse a Wollishofen, operando baixo o nome de **Motorwagenfabrik Excelsior**. A compañía Egg produciu máis tarde algúns dos primeiros motores de avións suízos. Logo da guerra as dificultades financeiras obrigaron ó peche da empresa en 1919. Máis tarde o mesmo Egg converteuse nun distribuidor de Renault.

Modelos
-------

Ao principio, todos os modelos eran triciclos. Chamado triciclo Egg & Egli antes de 1900, logo comercializáronse como Egg & Egli Rapid. Os primeiros coches de catro rodas producíronse en 1899, cun forte parecido co Oldsmobile Curved Dash. Os modelos Egg considerábanse de alta calidade en Suíza, e moitas empresas suízas os produciron baixo licenza.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Egg***  |

### Bibliografía

* Rob de la Rive Box. *The Complete Encyclopedia of Antique Cars*, ISBN 0-7858-1872-3.

### Ligazóns externas

* History of Egg & Egli (Dutch)
* Swiss Car Register
**Era Querimònia** é un conxunto de privilexios outorgados polo rei Xaime II de Aragón ao Val de Arán en 1313 e que constitúe o dereito histórico do Arán.

Os privilexios foron outorgados dende Lleida polo rei Xaime II o 23 de agosto de 1313. Concedéronse despois do retorno do Val de Arán ao dominio da Coroa de Aragón e unha vez finalizada a administración do val por parte dos reis de Mallorca.

Foron confirmados polo rei Afonso IV de Aragón en 1328 e respectados tamén por Pedro IV de Aragón despois de aceptar a oposición aranesa a venda do territorio ao conde Hug Roger II de Pallars Sobirà en 1385. O rei Xoán II de Aragón concedeu aos araneses varias exencións e dereitos, e en 1389 as Cortes de Monzón declararon o Val parte do territorio do Principado de Cataluña (integración confirmada despois pola Generalitat de Cataluña) durante o interregno posterior á morte de Martiño o Humano en 1410, que poñía fin á independencia do Val de Arán, que ata entón só estivera vinculado a Cataluña pola comunidade de Sobirà. A Querimònia foi confirmada tamén por Filipe V de España pola fidelidade aranesa á causa borbónica, sendo confirmada tamén por Fernando VII (1817) e Isabel II (1846).
Escudo de Vigo
O **escudo da cidade de Vigo** atópase regulado por un acordo do seu Concello aprobado o 7 de abril de 1987. A descrición do escudo tal e como aparece na norma que o regula é a seguinte:

> 
> 
> *En campo azul claro, un castelo de base cadrada rematado nunha torre ameada, todo en ouro, na porta baixa unha porta con arco de medio punto, dúas fiestras cadradas no corpo medio e dúas troneiras, tamén cadradas na torriña superior. Na banda esquerda do castelo hai unha oliveira de sinople con tronco marrón. Todo nun cotarelo sobor dun mar de seis franxas ondeantes de azul mariño.*
> *Unha bordura de goles separada por unha pequena fita branca.*
> 
> 
> *No timbre, coroa real fechada en ouro.*
> 
> 
> *Unha fita de divisa en prata e como lema "Fiel, Leal, Valerosa e Sempre Benéfica Cidade de Vigo", en negro.*
> 
> 

O acordo sanciona a presenza do castelanismo *valeroso* no lema da cidade, no canto de *valoroso*, forma propia do galego e o portugués.

Historia
--------

Historicamente Vigo estivo suxeita á xurisdición da Igrexa compostelá. Esta circunstancia explica que no escudo máis antigo da vila do que se ten constancia figurase, xunta un castelo, unha vieira xacobea. Finalizada a Guerra da Independencia, cando Vigo xa deixara de pertencer a unha xurisdición eclesiástica, decidiuse substituír a vieira por unha oliveira, xa que xunto á igrexa colexial da vila (Colexiata de Santa María de Vigo) existía un exemplar desta especie que foi considerado emblemático. De aí que no novo continente Vigo se coñecese como "*a vila da oliveira*". Realmente era moi común plantar á beira das igrexas galegas teixos ou oliveiras (árbores perennifolias) con función ornamental e como símbolo de vida eterna; tradición que tamén existe en Asturias e nas illas británicas). Dende aquela no escudo da cidade de Vigo figurou un castelo arrodeado por unha coroa formada por dúas pólas de oliveira. Esta oliveira representa a vitoria e a fortuna, e foi tan representativa que Vigo chegou a coñecerse como a *cidade olívica*, aínda que non sexa esta unha árbore autóctona.

Versión actual
--------------

A versión actual do escudo reproduce o que adornaba a fonte de Neptuno que estivo situada noutrora na Porta do Sol. En 1917 Marcelino Domínguez Elías, cronista da cidade, expuxo no Boletín da Real Academia Galega a conveniencia de establecer como modelo oficial do escudo a versión que continúa a estar vixente na actualidade (véxase imaxe).

É frecuente que no escudo non figuren o bordo, a fita branca, nin a divisa malia que a norma que o regula establece o seu uso.

Fontes
------

* *O escudo, Concello de Vigo*, Concello de Vigo. Consultado o 29 de maio de 2010 e o 8 de abril de 2014.
* *A Bandeira de Vigo, descrición da bandeira e escudo de Vigo*. *Bandeira galega*. Consultado o 29 de maio de 2010.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Bandeira de Vigo
**Estado Social** ou, en termos máis recentes **Estado Social de Dereito**, é un concepto propio da ideoloxía ou bagaxe cultural político alemán (*Sozialstaat*). O concepto remóntase á formación do Estado alemán e, pasando a través dunha serie de transformacións, na actualidade[*cando?*] forma as bases político-ideolóxicas do sistema de Economía social de mercado.

O Estado Social pretende garantir os denominados dereitos sociais mediante o seu recoñecemento na lexislación (traballo e vivenda dignos, saúde, educación ou medio ambiente...) e mediante políticas activas de protección social, de protección á infancia, á vellez, fronte á enfermidade e ao desemprego, de integración das clases sociais menos favorecidas, evitando a exclusión e a marxinación, de compensación das desigualdades, de redistribución da renda a través dos impostos e o gasto público. Emprega instrumentos como os sistemas de educación e sanidade (en maior ou menor grao públicos ou controlados polo estado, obrigatorios ou universais e de balde ou subvencionados), financiados con cotizacións sociais. Téndese á intervención no mercado e a planificación da economía, todo iso en contra dos principios do liberalismo clásico.

Con todo, na práctica política, a Economía Social de Mercado é a miúdo confundida co Estado do benestar (*Welfare State*). Esta confusión é ás veces natural, produto da confluencia de resultados e intereses de ambos os proxectos (*véxase Estado do Benestar: Orixes e Evolución*) pero ás veces parece intencional, debido a consideracións ideolóxicas ou de debate. É relevante notar que en lingua alemá hai dúas palabras (*Sozialstaat* e *Wohlfahrtsstaat*) que se poden traducir ao inglés como *Welfare State*. Con todo hai entre elas unha distinción sutil pero importante: *Sozialstaat* é un principio (*Sozialstaatsprinzip*) mentres *Wohlfahrtsstaat* é unha política (*In der Wirtschaftswissenschaft wird mit Wohlfahrtsstaat eine Wirtschaftsordnung bezeichnet, die zur Verfolgung sozialpolitischer Ziele umfassend*).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q619610
* BNCF: 15300
* BRE: 3639287
* GND: 4055896-4
* PSH: 8369

 |
**Erdal Inönü**, nado en Ancara en 1926 e finado o 31 de outubro de 2007, foi un físico e político turco.

Traxectoria
-----------

Fillo do segundo presidente da república, Ismet Inönü, estudou física na Universidade de Ancara e especializouse no Instituto de Tecnoloxía de California en 1951. Foi profesor axudante na Universidade de Ancara e profesor titular de física na Universidade Técnica de Oriente Medio de Ancara (1960-66), onde fixo investigacións sobre os neutróns. En 1974 pasou á Universidade do Bósforo en Istambul ata que en 1983 entrou en política, foi un dos fundadores do Partido Socialdemocrático Popular e o seu líder entre 1983 e 1993, foi viceprimeiro ministro entre 1991 e 1993 e ministro de asuntos exteriores en 1995.

A súa contribución máis coñecida ao campo da física teórica é o método de contracións Inönü-Wigner, que estable as relacións entre os grupos de Lie

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1348747
* WorldCat
* VIAF: 22949166
* BIBSYS: 90129968
* BNF: 162545806
* DeutscheBio: 119345250
* EBID: ID
* FAST: 1459892
* GND: 119345250
* ISNI: 0000 0001 1439 5718
* LCCN: n83827751
* Munzinger: 00000017086
* NTA: 110973674
* OL: OL97151A
* PACE: 3350
* SUDOC: 074521578
* zbMATH: inonu.erdal

 |
Coordenadas: 37°00′N 25°06′L﻿ / ﻿37.00, 25.10

As **illas Cícladas**.
As **Cícladas** ou **Cíclades**, do grego Κυκλάδες, que significa "circular", é un arquipélago no sur do mar Exeo. O seu nome indica as illas que forman un círculo arredor da illa sagrada de Delos, (patria dos deuses Apolo e Ártemis), en contraposición ao resto das illas do Exeo ás que chamaron Espóradas (do grego:  *Σποράδες, dispersas*).

Xeografía
---------

É un conxunto de máis de 200 illas, das cales as maiores son Amorgos, Anafi, Andros, Antíparos, Delos, Ios, Kea, Kímolos, Kythnos, Milos, Mykonos, Naxos, Paros, Folégandros, Serifos, Sifnos, Síkinos, Siros, Tinos e Santorini. Estas illas fan parte da periferia da Grecia do Exeo Meridional, que ten a súa capital na illa de Siros.

Politicamente constitúen unha prefectura de Grecia. A poboación total da prefectura é de 112.615 habitantes (censo do 2001) e a sede da mesma atópase en Hermópolis (grego: *Ερμούπολη*)

Vista turística de Míconos
A xeografía das illas é montañosa. O clima é seco, caloroso no verán e amornado no inverno. Unha das poucas illas fértiles é Naxos, famosa pola súa produción de patacas, aceite de oliva, froitas e outros produtos mediterráneos. Os fortes e frecuentes ventos mariños ás veces provocan problemas de comunicación aos barcos que enlazan a illa co resto de Grecia.

A arquitectura típica dos pobos, con casas e ruas encaladas de branco e portas e fiestras de vivas cores (especialmente o azul), son un dos maiores activos do turismo grego, e fan das Cíclades, en especial de Miconos e Santorini un dos destinos clásicos do turismo de toda Europa.

Historia
--------

As illas son o berce da civilización cicládica, datada entre o final do neolítico e os primeiros tempos da idade de bronce (aproximadamente entre os anos 3300 ao 2000 a.C.). Algúns autores pensan que a civilización cicládica é continuación ou está relacionada dalgún modo coa civilización minoica, orixinaria da illa de Creta, ao sur da Cícladas. 
A cultura cicládica é coñecida polas súas figuras femininas, de formas esquemáticas e planas, esculpidas en mármore puro das illas.

Na época medieval as illas estiveron dominadas polos venecianos, polo que aínda queda unha pequena minoría católica, unha das poucas en Grecia, país de maioría ortodoxa.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Cícladas*** |

### Outros artigos

* Lista de illas de Grecia.
* Ducado de Naxos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q171132
* WorldCat
* VIAF: 154994470
* BNF: 11954321n
* BRE: 2063422
* EBID: ID
* GEC: 0017731
* GeoNames: 259820
* GND: 4073924-7
* LCCN: n2007079026
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge206112
* Pleiades: 560353
* SUDOC: 027520560

 |