***Vagalume*** foi unha publicación infantil e xuvenil de periodicidade quincenal, escrita en galego baixo a supervisión do Instituto da Lingua Galega. Foi editada en Santiago de Compostela pola editorial Lumeiro S.A. cidade na cal foi publicado o seu primeiro número en xaneiro de 1975. Despois do suplemento *Axóuxere* (1974) foi a primeira publicación infantil en galego do tardofranquismo.

Nun primeiro momento, foi dirixida nominalmente por Marta Isabel García Leániz se ben o director real e inspirador do proxecto foi Xosé María Méndez Doménech, quen debido ó seu pasado antifranquista non aparecía como tal, e que para levalo adiante contou coa participación de varios estudantes ligados na súa maioría á Federación Socialista Galega do PSOE, pero no ano 1978 é Xosé Fortes Bouzán o que se encarga desta actividade.

A partir do número 13 (xaneiro 1976), a revista inicia unha nova etapa formal e temática: elabórase en papel satinado, de maior calidade e desaparecen moitas das seccións e historietas, para dar paso ás colaboracións dos escolares galegos de EXB, que adquiren un maior protagonismo na publicación. Co nº 25 a redacción trasladouse a Pontevedra e en xaneiro de 1978, baixo a dirección de Xosé Fortes Bouzán, iníciase unha nova etapa en *Vagalume*; amplía o seu capital en dous millóns e medio de pesetas mediante accións de mil pesetas, tírase nunha nova imprenta a offset, aumenta o número de páxinas de 20 a 24 páxinas e convértese nunha publicación de periodicidade mensual. Pero a pesar destas melloras citadas a revista desaparece en abril-maio de 1978 co seu último número extra 45/46 adicado ao Día das Letras Galegas.

Dirección
---------

Baixo a coordinación nominal da mestra rural e monxa Marta García de Leániz (galega de devoción), diplomada en publicacións infantís pola Escola de Periodismo da Universidade de Barcelona, o 1 de xaneiro de 1975 saía o primeiro número da publicación.

Desde o Nadal de 1977 e até a súa fin a publicación aséntase definitivamente en Pontevedra, tendo á fronte o profesor Xosé Fortes.

Características
---------------

* Título Facial: Vagalume.
* Subtítulo: Publicación infantil e xuvenil.
* Formato: Caderno.
* Encadernación: Grampa.
* Dimensións: 31,3 x 21,6 cm.
* PVP: 30 pts.
* Números: 46.
* Numeracións: 1 a 46.
* Páxinas: 16-20.
* Idioma: Orixinal en galego.
* Carácter: Didáctico.
* Temática: Infantil, humor.
* Xénero: Humorístico, costumismo, mitolóxico, deportivo.
* Finalidade: Poñer nas mans dos educadores material educativo en galego que interesase aos lectores e lles brindase a oportunidade de ler na súa lingua.

Temática
--------

Contaba con diferentes seccións: historia, xeografía, ciencias naturais, matemáticas, temática de iniciación literaria, contos, historias educativas, debuxos e historietas.

Autores
-------

* Portada: Miguel Docampo, Xiráldez, Pablo Oitabén, Lázaro (Ricardo)
* Humor gráfico: Saavedra Pita
* Debuxos: Madorell, Xirinius, Miguel Docampo, Pepe Ferreiro, Pepe Barro
* Guións: Joaquim Carbo
* Historietas: Gonzalo Navaza, Lázaro (Ricardo), Oitabén, Picanyol, Madorell, Xiráldez, Navarro
* Ilustracións: Picanyol, Siro, Xiráldez, Miguel Docampo
* Deseño gráfico e maquetación: Miguel Docampo, Siro, Ana Romero Masiá
* Poesías e Contos: Dora Vázquez, Pura Vázquez, Paz López Facal, Anisia Miranda, Xosé Neira Vilas, Xoán Babarro, Francisco López Peña, Xosé María Méndez, Ana María Fernández, e varios nenos
* Seccións educativas: Luis Miguel Fernández (creador do raposo Pillabán), Xosé María Méndez

Notas
-----

1. ↑  "45 anos de «Vagalume» – Brétemas". Consultado o 2023-02-13.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Vagalume". *Enciclopedia Galega Universal* **16**. Ir Indo. 1999-2002. p. 260. ISBN 84-7680-288-9.
* Valcárcel, Marcos (1987). *A prensa en Ourense e a súa provincia*, Ourense, Deputación Provincial.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da literatura galega. Publicacións Periódicas* **II**. Vigo: Galaxia. p. 481-482. ISBN 84-8288-137-X.

### Ligazóns externas

* Costa Rico, A. e Bragado, M. "Vagalume. Unha revista infantil galega (1975-1978)" *Revista Galega de Educación* 25, pp. 41-43. Xerais. ISSN 1132-8932.