Shih-tzu.
O **shih-tzu** é unha raza de can moi antiga (os primeiros datos atopados sobre eles datan do século X a.C.) nativa do Tíbet. Non hai unha opinión xeneralizada sobre a súa orixe, pero adoita aceptarse a hipótese que descenden dos cans tibetanos lhasa apso, cos cales teñen similitudes. Como os lhasa apso, os shih-tzu son unha raza vinculadas dalgún xeito coa relixión budista. Os chineses criábanos para que se asemellasen a leóns. Mesmo o nome da raza, "shih-tzu" significa "can-león", que tamén pode ser atribuído ó ladrido destes animais, e á súa tendencia a ladrar ós estraños e rosmar ante a menor provocación, sendo por este motivo moi apreciados como cans gardiáns. Ten unha media de vida de máis de 10 anos.

Etimoloxía
----------

O nome *shih-tzu* provén da palabra chinesa "can león" xa que este tipo de can foi criado para parecerse ao león, tal e como se representan os leóns gardiáns chineses na arte oriental tradicional. (Hai outra raza, o pequinés, tamén chamada "can león" en chinés). "Shih-tzu" é a romanización dos caracteres chineses 獅子, que significan león. A romanización Wade-Giles estaba en uso cando a raza foi introducida por primeira vez nos Estados Unidos, pero nos tempos modernos utilízase a romanización Pinyin, facéndoo *shīzi*. En chinés mandarín a pronunciación é aproximadamente ***SHIRR|dzə***.

Tamén é coñecido como o can "Xi Shi" (西施犬) porque Xi Shi foi considerada como unha das mulleres máis fermosas da antiga China. O shih-tzu foi apodado como can crisantemo en Inglaterra durante a década de 1930. O can tamén podería ser chamado o león Tibetano, aínda que se a raza debe ser referida como "tibetana" ou "chinesa", tal e como afirma, o movemento de independencia tibetana é unha resposta absoluta que "talvez nunca se saiba".

Historia
--------

Shih-tzu.
Durante o século XVII o Dalai Lama obsequiou ao Emperador algúns exemplares desta raza. A finais do século XIX, *Ts'eu-hi*, emperatriz avoa do último emperador, era unha grande admiradora do shih-tzu polo que tiña máis dun centenar destes animais xunto con cuidadores especializados para os mesmos. Desafortunadamente ao morrer a emperatriz en 1908 a popularidade do shih-tzu viuse drasticamente reducida.

Non foi senón a principios dos anos trinta, cando comezou a introducirse en casas de notables chineses volvéndose un pouco máis común. Foi naquela época cando recibiu algúns nomes do tipo: Lhassa lion dog, tibetano poodle etc. En 1934 fundouse o primeiro club especializado da raza, o Peking Kennel Club. Con todo, a invasión xaponesa na China durante ese mesmo ano ocasionou que a raza se extinguise no seu propio país de orixe.

Afortunamente os europeos afeccionáranse a esta raza e despois da súa aparición no vello continente os Shih-Tzu substituíron os lhasa apso como os cans favoritos de nobres e ricos. Os viaxeiros que durante aquela época visitaban o país oriental trouxeron a moda destes pequenos cans a Europa e, posteriormente, en 1955 esa moda comezou a estenderse polos Estados Unidos, onde causaron unha forte impresión. Na era moderna, a moda dos Shih-Tzu desapareceu gradualmente, e tras a revolución comunista a raza de cans considerouse extinta na China, aínda que xa deixara o seu sinal en Occidente.

Toda a herdanza xenética dos Shih-Tzu provén de sete parellas de cans, un deles pequinés, que grazas ao esforzo de varios historiadores puideron ser identificados.

Características
---------------

O shih-tzu é un can pequeno, algo máis largo que alto; non adoita superar os 26–27 cm de altura á cruz, e o peso oscila entre os 4,5 e os 7,3 kg. A súa cabeza é, á súa vez, reducida en relación co resto do corpo, cun fociño curto e ollos moi grandes e escuros. As orellas, grandes e colgantes, teñen tanto pelo que parecen formar un todo co pelo do colo. Está cuberto por un suave manto de dobre capa. A cola, tamén moi poboada, enróscase sobre o dorso. É chamativa a súa forma de camiñar, como con "distintiva arrogancia". Unha característica moi notable é a mordida prognática, que se require no estándar da raza.

Cores
-----

Con respecto á cor do seu pelo, o Shih-tzu pode presentar unha gama que inclúe varios tons de dourado, branco e marrón. Outras cores son o ouro con máscara negra, branco e negro, negro sólido, fígado, fígado e branco, atigrado, branco con gris, branco e canela. Aínda que non é tan común, algúns exemplares, locen tamén azul sólido.

Temperamento
------------

A raza ten un temperamento leal, cariñoso e sociable, e adoita manterse alerta. É un can gardián excelente, aínda que non foron criados especificamente para este fin. A diferenza do lhasa apso, que foi criado para ser un can sentinela e, por ende, desconfiado cos estraños, o shih-tzu prefire estar preto dos seus propietarios e con frecuencia ofrécelles afecto a persoas descoñecidas para el. Debido ao seu carácter amigable, o shih-tzu tende a relacionarse ben con outros cans e cos nenos.

### Mortalidade

Unha enquisa do Kennel Club no Reino Unido estabelece a media de vida dun shih-tzu nos 13 anos e 2 meses, se ben a maioría viven entre 10 e 16 anos.

Coidado
-------

Os ollos son sempre enormes, polo cal hai que prestarlles un coidado especial se se queren evitar problemas de saúde nesta zona. O seu pelo é longo e moi denso, pero nunca rizado (permítese un pouco de ondulación). O fouciño é curto e chato, o que ás veces lles produce problemas de respiración; por exemplo, é bastante habitual que ronquen sonoramente.

### Manto ou pelo

A tradicional pelaxe longa e sedosa, que lle chega ata o chan, require un cepillado diario para evitar enredos. Debido á súa capa de pelo longo e de rápido crecemento, a preparación regular é necesaria, o que pode ser custoso e débese considerar cando se pensa nesta raza. A miúdo, o pelo recórtase moi curto para simplificar os coidados. Para mostralo nas exposicións de conformación o pelo débese deixar no seu estado natural, aínda que o recorte e a limpeza arredor das patas e o ano se permite.

### Alimentación

Hai que ter coidado, tamén, coa alimentación: son cans de estómago moi delicado, normalmente non aceptan ben outra cousa que non sexa alimento seco, mais se lles pode dar comida sólida moi moderadamente.

Notas
-----

1. ↑  "O shih-tzu en perros.mascotia.com". Arquivado dende o orixinal o 06 de xuño de 2017. Consultado o 26 de xuño de 2017.
2. ↑  *Shih Tzu*, por Jaime J. Sucher, páx. 5, Barron's Educational Series, 2000, ISBN 0-7641-1043-8
3. ↑  Steve Allison. "Shih Tzu". FindOutAboutDogBreeds.com. Arquivado dende o orixinal o 13 de outubro de 2007. Consultado o 7 de novembro de 2007.
4. ↑  *Shih Tzu For Dummies*, por Eve Adamson, páx. 257, For Dummies, Publisher, 2007, ISBN 0-470-08945-8 cita: "A señorita Brownrigg, quen trouxo o primeiro can a Inglaterra, utilizou a frase Can Crisantemo." ("Lady Brownrigg, who brought the first Shih Tzu into England, coined the phrase Chrysanthemum Dog.")
5. ↑  *Shih Tzu For Dummies*, por Eve Adamson, páx. 27, For Dummies, Publisher, 2007, ISBN 0-470-08945-8 cita: "...cans relacionados cos shih-tzu modernos probablemente viñeron do Tibet, pero canto tempo estiveron alí e canta influencia tiveron nos presentes shih-tzu non será posible sabelo nunca." O autor di logo que "historiadores caninos adoitan ter opinións fortes." Dise normalmente de forma incorrecta que os shih-tzu son realeza chinesa.
6. ↑  "Shih tzu". Arquivado dende o orixinal o 06 de xuño de 2017. Consultado o 26 de xuño de 2017.
7. ↑  "Fédération Cynologique Internationale Breed Standard". Arquivado dende o orixinal o 10 de xuño de 2012. Consultado o 26 de xuño de 2017.
8. ↑  "Shih Tzu Colors &124; American shih-tzu Club". *americanshihtzuclub.org*. Arquivado dende o orixinal o 11 de agosto de 2018. Consultado o 16 de maio de 2010.
9. ↑  "2004 Purebred Dog Health Survey" (PDF). KC/BSAVA. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 14 de agosto de 2011. Consultado o 6 de agosto de 2010.
10. ↑  "United Kennel Club: Shih Tzu". *United Kennel Club*. 1 de maio de 2007. Arquivado dende o orixinal o 27 de abril de 2012. Consultado o 30 de maio de 2011.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Shih-tzu Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Mal-shi

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q39357
* BNCF: 315
* BNF: 121446827
* BRE: 4943464
* EBID: ID
* GND: 4274906-2
* LCCN: sh85121420
* NKC: ph268190

 |