**Regencós** é un concello catalán da comarca do Baix Empordà, na provincia de Xirona. Atópase a 78 metros sobre o nivel do mar, ao leste da capital comarcal na marxe esquerda do río Ter, limitando concretamente con Pals ao norte, Begur ao norte, leste e sur, Palafrugell ao sur e ao oeste, e Torrent ao oeste. O concello de Regencós comprende o barrio de Puigcalent e o barrio de Arrabassada. A súa festa celébrase en San Vicente (*Sant Vicenç*), o domingo máis próximo ao 22 de xaneiro.

Etimoloxía
----------

A etimoloxía do nome da vila parece bastante escura e complexa.

* F. de B. Moll e Moreu-Rey relacionárono co nome propio xermánico *Reginkoz*. Isto podería explicar a pronuncia popular do nome en catalán que converte o segundo "e" nun "i" (pronúnciase Regincós e non Regencós).
* Os censos de 1365 a 1370 denomínao *Rajacós*, unido neste caso a Esclañá como *Sclanyà e Rajacós*.
* Un autor dun inventario de Peratallada en 1395 fala de *Rivo Jonchoso* e que derivaría de *Riu de Jones*. Iso é difícil de aceptar, xa que non hai río (*riu*) nas inmediacións.

Historia
--------

Atopáronse restos neolíticos no monte Quermany, de 221 metros de altura (coas famosas pedras do raio), aínda que na zona pertencente ao concello de Pals. En Quermany, propiamente comarca *regingonenc*, fican restos dunha antiga canteira explotada na época altomedieval; pódense ver pedras labradas por toda a zona (un exemplo significativo é un sarcófago a medio tallar).

Localización de Regencós na provincia de Xirona.
As primeiras referencias ao nome de Regencós na historia remóntannos a 1312, en plena Baixa Idade Media. Trátase de concesións de privilexios, liberdades e inmunidades por parte de Jaime II a Esclañá e Regencós. Estes privilexios foron concedidos anteriormente polo barón Gilabert de Cruilles. Parece ser que Regencós, xunto con Esclañá e Bagur, foron entregadas por Pedro o Cerimonioso (1336-1387) á familia Cruïlles (liñaxe fidalga que chegou a tomar o control do Baix Empordà da vila da que toman o seu nome). Se temos en conta que nesta época se cita a vila co nome do lugar en lugar do castelo, pode levarnos a deducir que a muralla que a rodeaba sería posterior, de finais do século XIV ou XV.

Lenda
-----

A lenda *O tesouro do dragón de Quermany* foi recollida polo poeta Joaquim Bonet i Miró (1861-1924), un enorme dragón vello repousaba no alto da montaña. A súa misión na vida era gardar o cume e o seu castelo porque no seu interior agardaba un tesouro. O tesouro era nin máis nin menos que un saco de trigo e fabas. O romanticismo posterior quixo transformar os produtos agrícolas nunha fortuna en ouro. Pero esqueceron o simbolismo da lenda. O verdadeiro tesouro non é o ouro, tan sedutor para unha lenda, senón o trigo e as fabas, alimento para un pobo que debeu instalarse ao pé da montaña.

Economía
--------

O sector principal é o primario, centrado na agricultura de secaño. A chaira dedícase ao forraxe e ao cultivo de cereais como o millo. Quedan algunhas oliveiras e viñas, antes máis estendidas.

Tamén conta cunha industria cerámica tradicional e importante coa produción de tellas. Esta obra tradicional pódese ver na porta occidental da muralla medieval. A zona dos fornos cerámicos estendíase pola zona occidental da vila. O florecemento desta actividade céntrase a finais do século XIX até mediados do XX (chegando nesta última etapa os 18 fornos). Pero a competencia dun centro máis industrializado como é a Bisbal d'Empordà provocou o descenso desta produción.

O sector terciario impulsouse recentemente coa creación de infraestruturas que faciliten o turismo e as visitas á vila.

Lugares de interese
-------------------

* Restos da muralla medieval, posiblemente de finais do XIV ou XV. A este respecto consérvanse aínda algúns restos, aínda que a maior parte están en ruínas ou asimilados a distintas vivendas da vila. A muralla tiña dúas torres e dúas entradas porticadas. Unha destas portas, a carón da torre oeste, non ten a súa entrada orixinal xa que está feita con tellas posteriores.
* Igrexa de Sant Vicenç. Este edificio data de principios do século XIX, posiblemente entre 1805-1815. Non presenta especial interese artístico (nave, capelas laterais e ábsida poligonal) aínda que está construído sobre unha anterior, que até 1788 pertenceu á Parroquia de Bagur.
* Diferentes masías espalladas polo terreo menos accidentado, dende o século XVI até o XVIII:
	+ Can Bofill e Mas Prats con elementos dos séculos XVI e XVII. Teñen ventás gótico-renacentistas.
	+ Mas Pagés e Molin dèn Coll, ambos situados preto da Riera dos Molinos, conservan elementos de antigos muíños fariñeiros, hoxe en desuso.
* Hotel Teatro. É un hotel catro estrelas, situado na Praza Maior, que promoveu o turismo na vila.
* Hotel Can Casi. No barrio de Puigcalent, é un Máis que data de 1704 convertido nun hotel ecolóxico que promociona produtos locais e de tempada.

Na cultura popular
------------------

O anuncio do queixo da marca Gran Capitán (do grupo Forlasa) no que se recolle na localidade unha posta en escena do personaxe do libro, Lazarillo de Tormes. O camiño que van en carro é o que vai dende a vila até o cemiterio.

En 2022 a vila foi nomeada pola CNN estadounidense unha das "*15 cidades pequenas máis bonitas de Europa"*, xunto a Guimarães as dúas únicas da Península Ibérica.

Evolución demográfica
---------------------

evolución demográfica| 1719 | 1787 | 1830 | 1860 | 1900 | 1930 | 1950 | 1970 | 1981 | 1986 | 2005 | 2009 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 129 | 397 | 223 | 352 | 320 | 337 | 277 | 329 | 282 | 259 | 297 | 326 | 315 |

Notas
-----

1. ↑  "Els nostres noms de lloc". *Nova Editorial Moll* (en catalán). Consultado o 2022-08-15.
2. ↑  "Mapa - Regencós - MAP[N]ALL.COM". *www.mapnall.com*. Consultado o 2022-08-15.
3. ↑  "Regencós ; enciclopedia.cat". *www.enciclopedia.cat*. Consultado o 2022-08-15.
4. ↑  "Història ; Web oficial de l'Ajuntament de Regencós". *www.regencos.cat* (en catalán). Consultado o 2022-08-15.
5. ↑  Redação (2022-08-13). "CNN americana coloca Guimarães entre as 15 "cidades pequenas" mais bonitas da Europa". *O Minho* (en portugués). Consultado o 2022-08-15.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Regencós Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Varios (1989). *Guía de Catalunya. Todos los pueblos y todas las comarcas*. Barcelona, Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3.

### Ligazóns externas

* Páxina oficial 'Ayuntament de Regencós'
* Información do Instituto de Estadística de Cataluña

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13519
* WorldCat
* VIAF: 316735328
* código INE: 17144
* GEC: 0054666
* GeoNames: 6534111
* OSM: 340541
* TGN: 7328715
* WOEID: 771533

 |