Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Antón (homónimos).
 Santo Antón do Deserto, patrón dos animais, unha das persoas notorias de nome **Antón**.
**Antón** ou **Antonio** é un antropónimo galego que entrou a través do latín, coa forma *Antonius*, interpretada como "aquel que se enfronta aos seus adversarios" ou "inestimábel", mais de probábel orixe etrusca. Emprégase en todo mundo. A forma feminina é **Antona** ou **Antonia**.

Dende o Renacemento atribuíuselle unha orixe grega por mor da súa semellanza co substantivo "άνθος" (*anthos*) que significa "flor". Isto levou a pensar que a súa etimoloxía era "digno de loanza" ou "aquel que merece flores". De feito, a partir do século XVII, na lingua inglesa comeza a aparecer escrito coa grafía "th" ("Anthony" no canto de "Antony"), facendo referencia a esta suposta orixe grega. Algúns autores consideran as orixes do nome no antigo rei grego Anthonios, rei de Acaia.

O nome é común en Galiza. A forma Antonio é o segundo nome máis frecuente en España (1.543.089 persoas), e o primeiro se temos en conta como nome completo (765.138 persoas).

O nome en Galiza
----------------

O nome documentado tradicionalmente en Galiza é Antón; xa Frei Martín Sarmiento no século XVIII falaba do prenome: *Anton de Domayo. Uno de los 12 segadores. Antón de "Antonius". Hay San Antonio de Padua y San Antonio Abad, casi mil años anterior. Este santo abad se entiende cuando uno se llama Antón. Y entre los rústicos se llama también Antón, aunque uno tenga el nombre de San Antonio de Padua* .

En galego antigo grafábase como *Anton*, *Antõ* ou *Antom*, e de aí pasou ao galego moderno coma Antón/Antonio e ao portugués moderno coma *Antônio* (Brasil), *António* (Portugal) ou *Antão*.

Diminutivos: **Antoíño** ou **Antoniño**. Abréviase como Tonecho, Tocho, Tucho, Toneco, Toño, Totó, Ton, Tono, Toni e Toniño (hipocorísticos).

### Estatísticas

[*cando?*]4.668 varóns levan o nome de Antón en España; deles 1.876 en Galiza (40%). A variante Antonio é especialmente abundante no sur de España; en Galiza é común (38,793 varóns), especialmente na provincia de Ourense. A variante feminina Antonia, moi abundante na metade sur de España, non é moi frecuente en Galiza, só 4.620 mulleres levan o nome. Ningunha muller ten o nome galego Antona hoxe en día. Varias parroquias levan o nome de Santo Antón e Santo Antonio como haxiotopónimo e, ademais, Santo Antón é o padroeiro de moitas parroquias.

Santoral
--------

Principalmente: 

* 17 de xaneiro, Antón Abade.
* 13 de xuño, Antonio de Padua.

Outras datas:

* 9 de xaneiro   
 17 de xaneiro   
 1 de febreiro   
 5 de febreiro   
 12 de febreiro   
 29 de abril   
 7 de xuño   
 13 de xuño   
 16 de xuño   
 5 de xullo   
 23 de xullo   
 23 de agosto   
 28 de setembro   
 19 de outubro   
 24 de outubro   
 23 de decembro (véxase Santo Antón e Santo Antonio)

### Refráns

*Véxase tamén**:* Xaneiro na cultura popular galega.
* *O Santo Antón verdadeiro é o dazasete de xaneiro*.
* *Por Santo Antón, xa a galiña pon*.
* *Santo Antón vello e tristeiro, convida ás rapazas ao rezadeiro*.

Persoas
-------

### Santos

* Antón Abade, ou Antón do Deserto, eremita exipcio da Idade Antiga, fundador do monasticismo cristán, patrón dos animais. Santo da Igrexa Católica que se celebra o 17 de xaneiro.
* Antonio de Padua, ou Antonio de Lisboa, relixioso portugués do século XIII, santo da Igrexa Católica que se celebra o 13 de xuño.

Variantes noutras linguas
-------------------------

* Lingua alemá: Anton
* Lingua árabe: Tanios
* Lingua búlgara: Anton
* Lingua castelá: Antonio (diminutivo: Toño, Toni)
* Lingua catalá: Antoni
* Lingua checa: Totono
* Lingua croata: Antun, Anton, (diminutivos: Toni, Tonči, Tonček, Tuna)
* Lingua dinamarquesa: Anton
* Lingua eslovena: Anton
* Lingua estoniana: Anton
* Lingua éuscara: Andoni, Antxon
* Lingua finesa: Tonik
* Lingua francesa: Antoine
* Lingua galega: Antón
* Lingua grega: Antonaki (diminutivos: Nanaqui, Naki)
* Lingua húngara: Antal
* Lingua inglesa: Anthony, Antony (diminutivo: Tony)
* Lingua italiana: Antonio
* Lingua latina: Antonius
* Lingua lituana: Antanas
* Lingua macedonia: Anton
* Lingua mirandesa: Anton
* Lingua neerlandesa: Antonie, Anthonie, Antoon, Anton, Anthonis, Antheunis, Toon, Ton, Teunis, Tony, Tonnie
* Lingua norueguesa : Tonik, Anton
* Lingua portuguesa: Antão, António (Portugal), Antônio (Brasil)
* Lingua romanesa: Anton
* Lingua rusa: Антон (Anton)
* Lingua siciliana: Antonino, Antonina (feminino)
* Lingua sueca: Anton
* Lingua turca: Antümi
* Lingua ucraína: Антон (Anton)

Notas
-----

1. ↑  Leandro Carré Alvarellos (1951): *Diccionario galego-castelán*, Terceira Edizón, A Coruña, Roel
2. ↑  Martín Sarmiento (1746-1770): *Colección de voces y frases de la lengua gallega*, ed. de J. L. Pensado Tomé (U. de Salamanca, 1970)
3. ↑  Instituto Nacional de Estadística -
4. ↑  Juan Antonio Saco y Arce: *Literatura popular de Galicia*, 1881. Ed. De J. L. Saco, Ourense.
5. ↑  Eladio Rodríguez González.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***Antón*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***Antonio*** |

### Outros artigos

* Santo Antón
* Santo Antonio
* Santo Antoniño
* Herba de Santo Antón
* Antonino

### Bibliografía

* Albaigés Olivart, José María (1993). *Diccionario de Nombres de Personas*. Edicions Universitat Barcelona. ISBN 84-475-0265-1.