Moeda dun **rappen** de 1995
**Rappen** (en alemán *rappen*; plural: *rappen*) é a denominación da moeda divisionaria do franco suízo, equivalente á súa centésima parte. Dado que Suíza é un estado plurilingüe, esta moeda denomínase tamén oficialmente *rap* en romanche, *centime* en francés e *centésimo* en italiano.

Orixinalmente era unha variante do *pfennig* ("penique") medieval común nas rexións alemánicas de Alsacia, Sundgau e norte de Suíza.

Orixe do nome
-------------

*Rappenpfennig* de Friburgo. Ca. 1290.
En ocasións explicouse a orixe do termo remontándose ao *rappenpfennig*, unha variante do penique cuñado en Friburgo no século XIII que inicialmente representaba a figura dunha aguia, aínda que posteriormente foi reinterpretada como un corvo (en alemán: *raben*), do que tomaría o nome pola vía popular.

Maior consideración ten, na actualidade, a hipótese de que a denominación se deba á cor escura dos primeiros exemplares destas moedas, por mor da súa pobreza en prata. Na antiga lingua altoalemá, *rap* significaba precisamente "escuro" e aínda hoxe en alemán a palabra *rappe* significa "cabalo negro".

Historia
--------

### Orixes

**Rappel** de Basilea do século XVII
Debido á extensión da circulación desta moeda no século XIV pola rexión do Rin superior, chegou a adoptarse como moeda padrón na denominada *Rappenbund* ou *Rappenmünzbund* ("Liga do rappen"), unha unión de cecas rexionais formada en 1399 que incluía o bispado de Bailea e a maioría das cidades máis grandes da rexión. O obxectivo era dotarse dunha moeda común que favorecese o comercio. Á liga adheríronse, en Alsacia, as cecas de Colmar e Thann; na actual Suíza as de Basilea, Schaffhausen, Zofingen, Zürich, Berna, Soleura e Friburgo; e tamén outras cecas en Brisgovia e no Sundgau.

Logo da disolución da *Rappenbund* en 1584, algúns estados suízos continuaron a cuñaxe de rappen dentro dos seus territorios, onde ficaron con uso local ata finais do século XIX. Este foi o caso, entre outros, de Lucerna e de Schwytz (entre 1620 e 1625), ou de Zürich (a partir de 1650).

### Divisionaria do franco suízo

*Artigo principal**:* Moedas do franco suízo.
Moeda de 20 **rappen** de 1859
En 1798, cando se produciu a unificación política suíza por iniciativa francesa baixo a República Helvética, precisábase unha moeda unificada para estandarizar e organizar a caótica coexistencia de máis de 800 moedas diferentes propias de cada territorio.

Naceu así o primeiro franco suízo, baseado no tálero de Berna, dividido en 10 batzen e cada un deles composto, pola súa vez, por 10 rappen. Esta nova unidade utilizouse unicamente durante cinco anos, ata a fin da República Helvética en 1803. Con todo, moitos dos cantóns, ao convertérense en independentes, seguiron a emitir versións propias dese franco decimal e os seus correspondentes batzen e rappen, ata que Suíza se unificou definitivamente en 1848 e o novo franco suízo, dividido en 100 rappen, se instituíu como moeda nacional, en substitución dos antigos francos e das restantes moedas particulares, coa Lei Federal de Moeda de 1850.

Moeda de 20 **rappen** de 1995
As moedas de dous rappen mantiveron a súa produción ata 1974 e retiráronse da circulación en 1978; as dun rappen cuñáronse ata 2006 e desmonetizáronse o ano seguinte, aínda que levaban xa anos sen seren útiles para o uso cotián. No entanto, as pezas con valores de 5, 10, e 20 rappen mantéñense en circulación, así como a de 50 rappen, aínda que estas reciban oficialmente a denominación de "medio franco".

Notas
-----

1. ↑  Lexislación suíza sobre a moeda (Lei federal do 12 de abril de 2000).
2. 1 2 3 4  "Centime" (FR)" e "Rappen" (AL). En *Dictionnaire Historique de la Suisse*.
3. 1 2 3 4 5 6 7  "Rappen". En *Münzen Lexikon.* Reppa.de.
4. ↑  "Rapp (II) Arquivado 25 de marzo de 2016 en Wayback Machine.". En *Schweizerisches Idiotikon. Wörterbuch der schweizerdeutschen sprache.* Tomo VI. Frauenfeld. 1909. Columnas 1.173-1.179.
5. ↑  Seguin, F. (1852). Páxina 148.
6. 1 2  "Rappen". En *Etymologie - older: "Sag mir woher du kommst!"*.
7. 1 2  Cahn, J. A. (1901).
8. 1 2  Schweizer, H. (1969).
9. ↑  Körner, M.; Zäch, B. "Alliances et concordats monétaires: 2. Bas Moyen Age". En *Dictionnaire Historique de la Suisse*.
10. 1 2  "Rappenmünzbund". En *Münzen Lexikon.* Reppa.de.
11. ↑  Fleury, P. "La fabuleuse histoire du franc suisse". En *La Liberté*. 9 de xaneiro de 2009.
12. ↑  "Swiss". En Cuhaj, G. S. (2009).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Rappen*** |

### Bibliografía

* Cahn, J. A. (1901). *Der Rappenmünzbund: eine Studie zur Münz- und Geldgeschichte des oberen Rheintales.* Heidelberg.
* Cuhaj, G. S. (2009). *Standard Catalog of World Coins 1601-Present*. 6ª ed. ISBN 9781440204241
* Ilisch, L. *Dirham und Rappenpfennig*. Bonn.
	+ Vol. 1 (2003). *Mittelalterliche Münzprägung in Bergbauregionen. Analysenreihen*. Zeitschrift für Archäologie des Mittelalters: separata 17. ISBN 3-7749-3086-4
	+ Vol2. (2004). *Mittelalterliche Münzprägung in Südwestdeutschland*. Zeitschrift für Archäologie des Mittelalters: separata 19. ISBN 3-7749-3299-9
* Schweizer, H. (1969). *Der Rappenmünzbund.* Hilterfingen. Helvetische Münzenzeitung.
* Seguin, F. (1852). "Monnaies du Canton de Vaud". En *Mémoires de la société impériale d'archéologie*. Vol. 4. Société d'archéologie et de numismatique. San Petersburgo. Páxinas 141-148.

### Outros artigos

* Franco suízo
* Moedas do franco suízo
* Batz
* Kreuzer
* Casa da Moeda de Suíza

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q515813
* HDS: 013688

 |