O **castelo da Picoña** foi unha fortaleza situada no outeiro da Almena, na parroquia de Randín, municipio de Calvos de Randín, no camiño que une Randín con Vilar e Vilariño. Está situado ó leste da actual freguesía portuguesa de Tourém. Situado na Raia, na marxe esquerda do río Salas, era a cabeza das Terras da Picoña, defendendo o chamado Couto Mixto, que pasou ó reino de España polo Tratado de Lisboa de 1864. Consérvanse as ruínas dos alicerces, carecendo de clasificación por parte do poder público e de escavacións arqueolóxicas. Actualmente, só é visible o alxibe escavado na rocha.

Historia
--------

Na época da Independencia de Portugal, intensificouse o poboamento das fronteiras con Galicia. Nesa fase, no século XII, o Castelo da Picoña constituíase en importante fortificación fronteiriza portuguesa, destinado a gornecer, xuntamente cos castelos de Portelo, Montalegre, Monforte de Río Frío e Chaves, a defensa dos acesos ós vales do río Cávado e do río Támega. A Carta Foral de Tourém é atribuída a D. Sancho I (1185-1211) en 1187, como cabeza das *Terras da Picoña*.

En 1650, no contexto da Guerra da Restauración, este castelo, xuntamente con outras prazas veciñas na rexión, foi demolido por tropas castelás.

A partir do ano 1732 deixaría de pertencer a Portugal e pasaría a Galicia. Con todo, até 1796, a alcaidía mor da Picoña seguiu a aparecer nos documentos reais e señoriais baixo dominio portugués. Nun auto de demarcación da fronteira de Portugal con Galicia de 1756 sinálase que «fica na Galiza mas é português». E nese ano de 1796 dise: *Há nesta honra [*Tourém*] alcaidaria-mor do Castelo da Piconha que fica dentro, em Galliza, e vai huma estrada própria para ele pela freguezia de Rendim*. Aínda na *Carta topográfica do Julgado de Montealegre* de 1836, asinada por Fidencio Bourman, o castelo da Picoña segue a aparecer dentro dos límites de Tourém.

Conforme ós termos do Tratado de Lisboa, ó pasar a maior parte das dúas terras a dominio español en 1865, o termo da Picoña foi extinguido en 1866.[]

Galería de imaxes
-----------------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Outra vista do castelo. |
| Outra vista do castelo.  |

|  |
| --- |
| Plano do castelo. |
| Plano do castelo.  |

|  |
| --- |
| O castelo dentro de Tourém na carta de 1836. Apréciase tamén o Couto Mixto. |
| O castelo dentro de Tourém na carta de 1836. Apréciase tamén o Couto Mixto.  |

 |

Notas
-----

1. ↑  Alexander de los Ríos Conde (23 de decembro de 2016). "O castelo que controlaba a república independente do Couto Mixto". *Historia de Galicia*.
2. ↑  Borralheiro, Rogério (2008). *Tourém. Vila e concelho. História de uma Honra de Barroso* (en portugués). Junta de Freguesia de Tourém. pp. 21–22, 48–49. ISBN 978-989-20-1266-7.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* GOMES, Rita Costa. *Castelos da Raia (v. II: Trás-os-Montes)*. Lisboa: IPPAR, 2003.

### Outros artigos

* Couto Mixto
* Portugal

### Ligazóns externas

* Descrición e historia do Castelo da Picoña

| * v
* c
* e
Castelos de Galicia |
| --- |
| 
* Altamira
* Amarante
* Andrade
* Aranga
* Barcala
* O Bolo
* Borraxeiros
* Brandufe
* Broño
* Caldaloba
* Candaira
* O Carbedo
* Casón
* Castro de Ouro
* Castromaior
* Castroverde
* Celas de Peiro
* Cillobre
* Cira
* Doiras
* Doncos
* Fornelos
* Torre da Forxa
* Friol
* Frouxeira
* Gondomar
* A Lanzada
* Lobeira
* Lúa
* Luania
* Maceda
* Marce
* Maside
* Mens
* Mesía
* Milmanda
* Moeche
* Monforte de Lemos
* Monte Muralla
* Monte Vilar
* Monterreal
* Monterrei
* Naraío
* Navia
* Nogueira
* Os Novais
* Torres de Oeste
* A Palma
* Pambre
* A Pena
* A Penela
* Peroxa
* Picoña
* Pico Sacro
* Pluma
* Pontedeume
* Ribadavia
* Rocha Forte
* Salvaterra
* San Damián
* San Filipe
* San Paio de Narla
* San Sadurniño
* Sande
* Sandiás
* Santa Cruz
* Santo Antón
* Sarria
* Sobroso
* Soutomaior
* Tebra
* Torre de Teodomiro
* Viana do Bolo
* Vilalba
* Vilamarín
* Vilanova dos Infantes
* Vimianzo
* Vigo
* Vitres

 |