O ***Diálogo do pesimismo*** é unha antiga composición literaria de Mesopotamia na forma dun diálogo entre un mestre e o seu escravo. As súas interpretacións variaron, mais adoita considerarse un texto pouco frecuente que fala sobre a futilidade da acción humana. É un exemplo de literatura sapiencial do antigo Oriente Próximo.

Texto e datación
----------------

O diálogo é unha composición vagamente poética escrita en acadio arredor do ano -1000 en Mesopotamia. Foi descuberta en cinco táboas de arxila diferentes escritas en cuneiforme. O texto está ben conservado e tan só 15 das súas 86 liñas son fragmentarias. Sobreviviron dúas versións do texto, xa que a versión da táboa Babilónica é substancialmente diferente ás versións asirias. O texto puido coñecerse na antigüidade polo seu título acadio *arad mitanguranni* ("escravo, aténdeme"), que é a frase ao principio de cada estrofa.

Publicación e título
--------------------

O texto publicouno orixinalmente George Andrew Reisner en 1896, seguindo os traballos de E. Ebeling entre 1917 e 1919. Porén, o título "diálogo do pesimismo" atribúselle a Stephen Herbert Langdon a partir do seu artigo de 1923 "The Babylonian dialogue of pessimism". Jacyntho Lins Brandão cre que o feito que este título prevalecese demostra un certo nesgo na interpretación, e suxire que o texto tería que ser visto como "diálogo da vacilación".

Contido e estilo
----------------

O diálogo do pesimismo toma a forma dun diálogo entre un mestre e o seu escravo. En cada unha das dez primeiras estrofas o mestre propón un curso de acción, para o que o escravo dá boas razóns. Porén, cada vez o amo cambia de opinión e o escravo proporciona razóns igualmente boas para non seguir ese curso de acción. Os cursos de actuación son:

> 
> I. Ir ao palacio
>   
>   
> 
> II. Xantar
>   
>   
> 
> III. Cazar
>   
>   
> 
> IV. Casar ("facer un fogar" en Speiser)
>   
>   
> 
> V. Litixio (esta é a estrofa máis fragmentada)
>   
>   
> 
> VI. Liderar unha rebelción ("cometer un crime" en Speiser)
>   
>   
> 
> VII. Relacións sexuais
>   
>   
> 
> VIII. Sacrificio
>   
>   
> 
> IX. Facer investimentos ("cultivos de plantas" en Speiser)
>   
>   
> 
> X. Servizo público
> 
> 
> 

Unha mostra do diálogo é (Mestre *escravo*):

> 
> Escravo, escóitame! *Aquí estou, mestre, aquí estou*
>   
> Quero facer o amor cunha muller! *Fai o amor, mestre, fai o amor*
>   
> *O home que fai o amor esquece a tristeza e o medo!*
>   
> Bueno, escravo, non quero facer o amor cunha muller.
>   
> 'Non faga o amor, mestre, non faga o amor*.*
>   
> *A muller é unha verdadeira trampa, un buraco, unha cuneta*
>   
> *A muller é un puñal de ferro afiado que corta a gorxa dun home*.
>   
> (Estrofa VII, liñas 46–52)
> 
> 
> 

A estrofa XI é substancialmente diferente:

> 
> Escravo, escóitame! *Aquí estou, mestre, aquí estou*
>   
> Que é bo entón?
>   
> Que me rompan o pescozo e o teu,
>   
> ou que o boten ao río, iso é bo?
>   
> *Quen é tan alto como para subir ao ceo?*
>   
> *Quen é tan amplo como para abarcar o mundo enteiro?*
>   
> Bueno, escravo! Voute matar e enviar o primeiro!
>   
> *Si, pero o meu mestre certamente non me sobreviviría durante tres días*.
>   
> (Liñas 79–86)
> 
> 
> 

O diálogo está limitado a dúas persoas (a diferenza, por exemplo, dos diálogos de Platón), como é común na antiga literatura sapiencial do Próximo Oriente. Ten moito en común coa tradición local da literatura de disputas, incluíndo a súa perspectiva cínica e cuestionadora. Do mesmo xeito que con outros poemas de disputa, pode ter sido interpretado oralmente fóra do eido escolar. No canto dun conxunto de principios abstractos ou universais para aplicar a cada situación, o escravo emprega imaxes e instancias concretas.

O diálogo tamén fai referencia á literatura mesopotámica doutro tipo. A liña 76 cita unha liña ao principio e ao final da Epopea de Gilgamesh. As liñas 86–87 citan un antigo dito sumerio. As liñas 62–69 poden aludir a unha parte do Grande Himno a Shamash (liñas 118–127).

Interpretación
--------------

A interpretación do *Diálogo* está dividida. Unha corrente considera o *Diálogo* unha teodicea, e outra considérao unha declaración do absurdo da vida, porque non hai opcións definitivas correctas e incorrectas ou razóns para actuar. A estrofa final é, polo tanto, un resultado lóxico deste dilema, a elección da inexistencia fronte á futilidade existencial. Isto levou aos intérpretes recentes a comparar o diálogo con existencialistas modernos como Kierkegaard e Camus.

Unha interpretación oposta toma como referencia a última réplica descarada do escravo, que ve o diálogo como unha sátira social. Segundo este punto de vista, o escravo bulicioso expón a vacilación e a improdutividade do seu amo aristocrático dando respostas contraditorias e clichés. A sátira relixiosa tamén pode estar presente nos comentarios sobre o comportamento dos deuses.

Os paralelos entre o texto mesopotámico do segundo milenio *Monólogo do xusto que sofre* (tamén coñecido como "Lovarei ao Señor da Sabedoría") e o bíblico Libro do Eclesiastés suxiren unha terceira interpretación. O universo é realmente enigmático, aínda que parece sen sentido, pero pode ter algunha razón de ser coñecida polos deuses (suxerida no comentario do escravo sobre o ceo e a terra na estrofa XI). No canto de aconsellar a morte por desesperación, o amo quere que o escravo entre antes del na morte para poder preguntarlle aos deuses. A última réplica satírica do escravo evita a suxestión do seu amo. O Diálogo pode ser satírico, serio ou ambos, pero desde esta visión a súa mensaxe é que os deuses controlan os destinos, que son descoñecidos para nós. O sabio, como o escravo, reserva o xuízo e valora as posibilidades ante as ambigüidades da vida, aínda que conservando o seu sentido do humor.

Paralelos co Antigo Testamento
------------------------------

Hai un paralelismo temático entre o Diálogo do Pesimismo e o Libro do Eclesiastés do Antigo Testamento. As afirmacións e as negacións dadas polo escravo do diálogo son semellantes á lista de accións e os seus opostos dada en Eclesiastés 3:1-9 ("un tempo para nacer e un tempo para morrer..."). O Eclesiastés, como o diálogo, foi obxecto de interpretacións pesimistas e optimistas, e tamén é susceptible de interpretar que a incomprensibilidade do universo e da vida humana apuntan ás nosas limitacións e ao coñecemento transcendente de Deus.

Tamén hai algúns paralelismos e contrastes co Libro de Xob. Do mesmo xeito que o diálogo, Xob tamén considera a morte como unha opción ante as contradicións da vida (Xob 3:2-13), aínda que nunca contempla o suicidio. Ademais, Xob non conclúe cunha nota de morte: máis ben, ese tema estaba máis presente ao principio. O uso da ironía e a sátira para investigar os misterios da vida tamén aparecen tanto no diálogo como en Xob (por exemplo, Xob 9:39–31).

Un proverbio que aparece ao final do diálogo: "quen é tan alto como para ascender aos ceos? quen é tan amplo como para abarcar o mundo enteiro?" ten varios paralelos bíblicos, entre os que están o verso inicial dos proverbios de Agur (Proverbios 30:4); Deuteronomio 30:11-14; Xob 11:7-9; e Xob 28:12-18.

O texto
-------

* II.4 Dialogue of Pessimism Edición crítica e tradución do texto (electronic Babylonian Library). *(en inglés)*
* Anonymous (2021). "Arad mitanguranni" [Slave, attend me!]. *Nota do Tradutor* (en Akkadian) (Desterro: Revista de Tradução Literária e Biblioteca Digital) (23): 62–67. ISSN 2177-5141.

Notas
-----

1. ↑  Jacyntho Lins Brandão observa un paralelismo entre estes versos e a versión A de Bilgames e Huwawa: *"um homem não pode estender-se até o céu, não importa quão alto,/ um homem não pode abarcar uma montanha, não importa quão largo."* ("un home non pode chegar ata o ceo, por moi alto que sexa,/ un home non pode abarcar unha montaña, por amplo que sexa.")

### Referencias

1. ↑  Bottéro, 1992: 251f.
2. ↑  Lambert, 1963: 143
3. ↑  Speiser, 1954: 103f; Lambert, 1963: 144; Hurowitz, 2007: 33
4. ↑  Brandão 2022, p. 15.
5. ↑  Brandão 2022, pp. 37–38.
6. ↑  Traducións de Bottéro (1992: 253–257), despois de Lambert (1963). A tradución de Speiser (1954) ofrece extensas anotacións sobre texto e tradución.
7. ↑  Unha predición semellante faise no *Quentin Durward* de Walter Scott, onde no capítulo 29, o astrólogo garante a súa propia seguridade predicindo a Luís XI que o rei morrería 24 horas despois da morte do propio astrólogo.
8. ↑  van der Toorn, 1991
9. ↑  Speiser, 1954: 105; Denning-Bolle, 1987: 232
10. ↑  Denning-Bolle, 1987: 226, 229. Bottéro (1992) observa que varias veces a mente mesopotámica non formula principios abstractos ou universais senón que, máis ben, emprega listas exhaustivas de casos e ás veces exemplos.
11. ↑  Speiser, 1954: 104f.
12. ↑  Hurowitz, 2007
13. ↑  Lambert, 1963: 139-142; Hartley, 2008: 353f.
14. ↑  Metcalf, 2013
15. ↑  Helle, 2017: 218.
16. ↑  Speiser, 1954: 103–105
17. ↑  Bottéro, 1992: 259–267
18. ↑  Denning-Bolle, 1987: 229
19. ↑  Bottéro, 1992: 260–262
20. ↑  Hartley, 2008: 353f.
21. ↑  Kim, 2008: 430; Samet, 2010
22. ↑  Brandão 2022, p. 35.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Bottéro, J. (1992). *Mesopotamia: Writing, Reasoning, and the Gods*. Chicago. (Especially "*The Dialogue of Pessimism* and Transcendence", pp. 251–267.)
* Brandão, Jacyntho Lins (2022). "Diálogo do Pessimismo ou Elogio da Hesitação" [Dialogue of Pessimism or Praise of Hesitation]. *Phoînix* (en portugués) (Río de Xaneiro: Laboratório de História Antiga) **28** (2): 14–47. ISSN 2527-225X. doi:10.26770/phoinix.v28n2a1.
* Denning-Bolle, S. J. (1987). Wisdom and Dialogue in the Ancient Near East. *Numen 34* (2): 214–234.
* Hartley, J. E. (2008). Job 2: Ancient Near Eastern Background. In T. Longman III & P. Enns (Eds.), *Dictionary of the Old Testament: Wisdom, Poetry & Writings*. Inter-Varsity Press: 316–361.
* Jacobsen, T. (1948). The Negation of All Values: A Dialogue of Pessimism. In H. & H. A. Frankfort, J. A. Wilson, & T. Jacobsen, *Before Philosophy: The Intellectual Adventure of Ancient Man*. Penguin: 231–234.
* Helle, S. (2017). Babylonian Perspectives on the Uncertainty of Death: SB *Gilgamesh* X 301-321. *KASKAL 14*: 211–219.
* Hurowitz, V. A. (2007). An Allusion to the Šamaš Hymn in the Dialogue of Pessimism. In R. J. Clifford (Ed.), *Wisdom Literature in Mesopotamia and Israel*. Society of Biblical Literature: 33–36.
* Kim, K. (2008). Lemuel and Agur. In T. Longman III & P. Enns (Eds.), *Dictionary of the Old Testament: Wisdom, Poetry & Writings*. Inter-Varsity Press: 427–431.
* Lambert, W. G. (1960). The Dialogue of Pessimism. In ibid. *Babylonian Wisdom Literature*. Oxford: 139–149.
* Metcalf, C. (2013). Babylonian Perspectives on the Certainty of Death. *KASKAL 10*: 255–267.
* Speiser, E. A. "The Case of the Obliging Servant." *Journal of Cuneiform Studies 8* (3): 98–105.
* Samet, N. (2008). The Babylonian Dialogue between a Master and His Slave: A New Literary Analysis. *Shnaton 23*: 99–130.
* Samet, N. (2010). The Tallest Man Cannot Reach Heaven, The Broadest Man Cannot Cover Earth - Reconsidering the Proverb and Its Biblical Parallels. *Journal of Hebrew Scripture 10*, article 8.
* van der Toorn, K. (1991). The Ancient Near Eastern literary dialogue as a vehicle of critical reflection. In G. J. Reinink & H. L. J. Vanstiphout (Eds.), *Dispute Poems and Dialogues in the Ancient and Mediaeval Middle East*: 59-75. OLA 42; Leuven: Peeters.