Mezquita de al-Hâkim no Cairo. Comezada baixo o reino de al-Azîz Billâh, terminouse en 1013, baixo o reinado do seu fillo al-Hâkim, cuxo nome leva.
Árbore xenealóxica dos califas fatimís (en amarelo). Tamén se mostra o seu suposto parentesco cos sete imáns ismailíes (en gris) e co profeta Mahoma (en maiúsculas).
O **califato fatimí** (tamén **califato de Exipto** ou **Imperio fatimí**; árabe: *الفاطميون* *al-Fāṭimiyyūn*) foi o cuarto califato islámico, o único xiíta de toda a historia —ismailita, concretamente—. Dominou o norte de África desde o ano 909 ao 1171. Inicialmente establecida en Tunes, a dinastía controlou a costa mediterránea de África e converteu Exipto no centro do seu califato na segunda metade do século x. No seu apoxeo, o califato incluía, ademais de Exipto, parte do Magreb, o Sudán, Sicilia, o Levante mediterráneo e a rexión de Hiyaz.

Historia
--------

### Orixes: a rebelión dos fatimís

A ideoloxía relixiosa do califato fatimí tivo a súa orixe nun movemento xiíta ismailita. O xurdimento da dinastía debeuse ao éxito da prédica dun proselitista xiíta a finais do século IX, Abu Abd Allah, que se estableceu entre os bérberes kutama no ano 893, a algúns dos cales coñecera na Meca. Os kutama, monteñeses da Pequena Cabilia, foron o núcleo das primeiras forzas militares fatimís, e o sostén da dinastía ata a súa desaparición.

Os fatimís afirmaban descender da filla do profeta Mahoma, Fátima e do seu primo, xenro e cuarto califa do islam, Alí. Tanto pola súa ascendencia como por graza divina, proclamaban ser imáns, gobernantes infalibles guiados por Alá. Como tales, pretendían acabar coa dinastía abbásida, á que tachaban de impostora e de querer impoñer a súa autoridade ao mundo enteiro. Eran tamén inimigos dos omeias, que reinaban aínda na Península Ibérica.

Alxeria produciu a dinastía nativa dos fatimís, entre a tribo dos kutama, no 899 Abdullah al-Mahdi Billah, o décimo primeiro imán, converteuse no caudillo do movemento. Os seus partidarios, comezaron por debilitar o decadente emirato aglabí no 893. Ese ano o propagandista xiíta Abu Abd Allah asentouse entre os kutamas na vila de Ikchan, onde apenas se recoñecía xa a autoridade dos aglabíes. Al-Mahdi obtivo o apoio de Abu Abdallah al-Chií. Os kutamas se xactaban do seu país, situado no oeste de Ifriqiya (hoxe parte de Alxeria), da súa hostilidade cara aos abbásidas e da súa total independencia dos emires aglabíes. Os campesiños bérberes, que foran oprimidos durante décadas polo corrupto goberno aglabí, mostraron ser unha base perfecta para a sedición. Al-Chií alzou a Pequena Cabilia contra os aglabíes aos poucos anos de comezar a súa prédica. Enseguida, comezou a conquista de cidades da rexión, ao derrotar ás forzas aglabíes: primeiro Mila, a continuación, Sétif, Kairuán (marzo do 909), e finalmente Raqqada, a capital aglabí. As antigas fortalezas bizantinas de Tobna, Belezna, Bagay e Tebessa, que debían protexer a Ifriqiya do avance fatimí, non puideron impedir a conquista.

Abu Abd Allah chamou a Ubaid Allah tras as primeiras vitorias sobre os aglabíes. Este abandonou o Oriente Próximo e cruzou Exipto, Libia e Ifriqiya e no canto de reunirse con Abu Abd Allah, foi a Siyilmasa, capital do señorío midrarí dos oasis de Tafilete. Comezou a facer proselitismo co pretexto de ser un comerciante, pero foi encarcerado o emir, que o considerou subversivo. Ubaid Allah e o seu fillo fixeran o seu camiño a Siyilmasa, fuxindo da persecución dos abasis, que atoparon as súas crenzas ismailíes non só pouco ortodoxas, senón tamén unha ameaza para a situación do seu califato. Segundo a lenda, Ubaid Allah e o seu fillo estaban a cumprir unha profecía de que o Mahdi viría de Mesopotamia a Siyilmasa.

Al-Chií enviou un exército cara ao oeste, apoderouse da capital  rustumí de  Tiaret e logo de Siyilmasa, onde se achaba cativo Ubayd Allah. O señor midrarí de Siyilmasa foi vencido diante das murallas da súa cidade. Despois de obter a liberdade, Ubaid Allah converteuse no caudillo do novo Estado e asumiu o cargo de imán e califa en Kairuán o 5 de xaneiro do 910 e proclamouse mahdi. Mentres, a poboación de Siyilmasa asasinou á gornición kutama que quedara para gardar a cidade e devolveu o poder aos midraríes.

Notas
-----

1. ↑  Segundo Lev, en Raqqada o 15 de xaneiro do 910. Segundo Lévi Provençal, a proclamación como califa e mahdi fíxose no mesmo campo de batalla ás portas de Siyilmasa, tras a liberación do imán.
2. ↑  O mahdi é unha especie de mesías musulmán, un enviado divino que, o final dos tempos, restablecera a xustiza.

1. 1 2  Esparza, José Javier (2015). "La fragmentación del califato". *Historia de la yihad* (La esfera de los libros): 181–182. ISBN 978-84-9060-364-2.
2. ↑  Lajo Pérez, Rosina (1990). *Léxico de arte*. Madrid - España: Akal. p. 80. ISBN 978-84-460-0924-5.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
3. 1 2 3 4 5 6 7  Lévi Provençal 1957, p. 305.
4. 1 2 3 4 5 6  Vallvé Bermejo 2003, p. 226.
5. ↑  Lev 1987, p. 337.
6. ↑  Lev 1984, pp. 248-249.
7. 1 2 3 4 5 6 7  Lev 1984, p. 228.
8. 1 2 3 4 5 6 7 8  Lévi Provençal 1957, p. 306.
9. ↑  Lévi Provençal 1957, p. 307.
10. ↑  Lev 1988, p. 187.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Califato fatimí*** |

### Bibliografía

* Beshir, Beshir Ibrahim (1975). "New Light on Nubian Fāṭimid Relations". *Arabica* **22** (1): 15–24.
* Fierro, Maribel (2011). *Abderramán III y el califato omeya de Córdoba*. Nerea. p. 292. ISBN 9788496431850.
* Fletcher, Richard (1999). *La España mora*. Nerea. p. 213. ISBN 9788489569409.
* Lev, Yaacov (1988). "The Fāṭimids and Egypt 301-358/914-969". *Arabica* **35** (2): 186–196.
* Lev (1988). "The Fāṭimid Imposition of Ismā'īlism on Egypt (358-386/969-996)". *Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft* **138** (2): 313–325.
* Lev, Yaacov (1987). "Army, Regime, and Society in Fatimid Egypt, 358-487/968-1094". *International Journal of Middle East Studies* **19** (3): 337–365.
* Lev, Yaacov (1984). "The Fatimid navy, Byzantium and the Mediterranean sea 909-1036 C.E./297-427 A.H.". *Byzantion* **54** (1): 220–252.
* Lev, Yaacov (1982). "The Fāṭimids and the Aḥdāth of Damascus 386/996–411/1021". *Die Welt des Orients* **13**: 97–106.
* Lévi Provençal, Évariste (1957). *Historia de España: España musulmana hasta la caída del califato de Córdoba: 711-1031 de J.C*. Tomo IV. Espasa-Calpe. Edición de Ramón Menéndez Pidal & Leopoldo Torres-Balbás. Traducción de Emilio García Gómez. ISBN 9788423948000.
* Vallvé Bermejo, Joaquín (2003). *Abderramán III: califa de España y Occidente*. Ariel. ISBN 84-344-6682-1.

### Ligazóns externas

* Quen eran os fatimíes? *(en inglés)*
* A dinastía fatimí no Exipto

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q160307
* WorldCat
* VIAF: 37715239

 |