recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Grasulfo I**, finado despois de 571, foi irmán de Alboíno, o primeiro rei longobardo de Italia, e posibelmente o primeiro duque de Friúl. O fillo de Grasulfo, Xisulfo, é o outro candidato a ser considerado o primeiro duque de Friúl.

Traxectoria
-----------

Paulo Diácono cita a Xisulfo, pero algúns estudosos prefiren a Grasulfo baseándose nunha carta diplomática na que aparece mencionado como duque. Esta carta escribiuna Gogo, mordomo de palacio franco de Austrasia so Sixeberto I e Khildeberto II, nalgún momento entre o ascenso ao poder de Gogo en 571 e a súa morte en 581. Desgraciadamente non está datada nin menciona o rei ao que servía daquela. Tradicionalmente é datada aproximadamente no ano da morte de Gogo (581), pero unha solución alternativa proposta por Walter Goffart sitúaa entre 571 e 572 no momento da embaixada que Sixeberto enviou unha embaixada a Constantinopla. Na carta Gogo constrinxe a Grasulfo a se aliar cos francos para expulsar aos *infestantes* (presumibelmente os longobardos) de Italia en coalición co Imperio Bizantino e o Papado. Os embaixadores estaban agardando en Austrasia pola resposta de Grasulfo no caso de que el quixese aprazar a súa resposta ao emperador.

Mentres que se descoñece a situación exacta da sede do poder de Grasulfo, se de feito reinou, a carta de Gogo pon en evidencia que a "corte friulana" era quen de manexar sofisticada correspondencia imperial menos dunha década despois da chegada dos longobardos a chan italiano.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Bachrach, Bernard S. *The Anatomy of a Little War: A Diplomatic and Military History of the Gundovald Affair (568–586)*. Boulder, CO: Westview Press, 1994.
* Everett, Nicholas. *Literacy in Lombard Italy, c. 568–774*. Cambridge: Cambridge University Press, 2003. ISBN 0-521-81905-9.
* Nelson, Janet L. "Queens as Jezebels: Brunhild and Balthild in Merovingian History." *Medieval Women: Essays Dedicated and Presented to Professor Rosalind M. T. Hill*, ed. D. Baker. *Studies in Church History: Subsidia*, vol. 1 (Oxford: Blackwell, 1978), pp. 31–77. Reprinted in *Politics and Ritual in Early Medieval Europe*. Londres: Hambledon Press, 1986. ISBN 0-907628-59-1.


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2715134
* DBI: ID
* WikiTree: Di\_Lombardia-22

 |
**Gray Matter** foi unha banda estadounidense de post-hardcore procedente de Washington, D.C. activa nos anos 80 e 90. O grupo formouse en 1983 e separouse en 1986, reformándose entre 1990 e 1993.

Historia
--------

Gray Matter formouse oficialmente no verán de 1983 a partir das cinzas de varios grupos punk da área de Washington, D.C. Geoff Turner, Mark Haggerty e Dante Ferrando estiveran tocando en bandas dende os seus primeiros días no instituto. En 1983, Dante e Mark tocaban en Iron Cross, pero cando a imaxe da banda comezou a reflectir aos seus violentos fans máis que ao propio grupo Dante marchou. Pouco despois Mark tameu deixou a banda e os dous reuníronse con Geoff e con Steve Niles e comezaron a realizar concertos en Washington, D.C. como Gray Matter.

O primeiro álbum da banda, *Food For Thought*, foi gravado no estudio Inner Ear en novembro de 1984 con Ian MacKaye, de Minor Threat, axudando nas tarefas de produción. O disco foi editado orixinalmente por R&B Records en 1985, mentres os membros do grupo aínda estaban no instituto. En 1986, Dischord Records publicou o EP *Take It Back*. Pouco despois, Mark deixou a banda para ir á universidade e Gray Matter separouse. Dante tocou a batería en Ignition e Geoff, Steve, e Mark xuntáronse e formaron Three, xunto con Jeff Nelson de Minor Threat. Gray Matter reformouse na primavera de 1990 e lanzou un 7 polgadas dobre en 1991 e o álbum *Thog* en 1992. A banda separouse oficialmente en 1993.

Dischord orixinalmente reeditou *Food For Thought* e *Take It Back* (DIS 49) como un único CD no ano 1990.

O 21 de setembro de 2003 a banda reuniuse para realizar un único concerto como celebración do décimo aniversario do Black Cat, un club en Washington, D.C. do cal é socio o batería Dante Ferrando. Posteriormente Gray Matter tocou no 15, 20 e 25 aniversario do Black Cat.

Membros
-------

* Geoff Turner - voces e guitarra
* Steve Niles - baixo e voces
* Mark Haggerty - guitarra
* Dante Ferrando - batería

Antes de Gray Matter, Haggerty e Ferrando tocaron na banda skinhead de DC Iron Cross. Niles despis fíxose famoso por exclibir cómics de terror, particularmente por *30 Days of Night*. Geoff Turner fundou os estudios de gravación WGNS, e Dante Ferrando é fundador e dono do club octurno de DC Black Cat.

Discografía
-----------

### Álbums

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Food for Thought* | 1985 | R&B Records |
| *Thog* | 1992 | Dischord Records |

Notas
-----

1. ↑  Washington, Dischord Records 3819 Beecher St NW; U.s.a. 703.351.7507, Dc 20007-1802. "Dischord Records: Gray Matter". *Dischord Records*. Consultado o 2020-03-30.
2. ↑  "Black Cat: Show Info". *www.blackcatdc.com*. Consultado o 2020-03-30.
3. ↑  "WGNS | w g n s" (en inglés). Consultado o 2020-09-28.
4. ↑  "Black Cat Nightclub: History". *www.blackcatdc.com*. Consultado o 2020-09-28.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1172137
* AllMusic: mn0000662650
* Discogs: 295884
* ISNI: 0000 0001 0517 5430
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 264421

 |
**Francisco Barber Sánchez**, nado en Zaragoza o 1 de decembro de 1873 e finado en Madrid o 25 de xullo de 1923, foi un avogado e político español.

Traxectoria
-----------

Avogado e secretario de Eduardo Cobián Roffignac, presentouse como candidato a deputado polo distrito de Chantada nas eleccións de 1910, pero non foi elixido. Foi designado deputado polo distrito de Xinzo de Limia polo artigo 29, en substitución do seu xefe Eduardo Cobián que renunciou á acta por resultar elixido simultaneamente por Santa Cruz de Tenerife. Continuou sendo elixido deputado polo distrito de Xinzo de Limia nas sucesivas eleccións até 1923. Foi redactor de *Heraldo de Madrid*, *El Imparcial* e *La Correspondencia de España*. Foi nomeado gobernador civil de Barcelona en maio de 1923.

Notas
-----

1. ↑  *El Regional*, 11-7-1910, p. 2.
2. ↑  *El Diario de Pontevedra*, 30-8-1910, p. 2,

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q18711287
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 11750

 |
Situación do Ducado de Lorena en Francia
Armas do Ducado
O **Ducado de Lorena** (en francés, *duché de Lorraine*; en alemán, *Herzogtum Lothringen*) foi un ducado que, a grandes trazos, corresponde co que modernamente sería a rexión de Lorena no nordeste de Francia, con capital en Nancy.

Historia
--------

Foi fundado en 959 como resultado da división do reino de Lotarinxia en dous ducados separados: a Baixa Lorena e a Lorena Superior. Ambos os ducados formaban a parte occidental do Sacro Imperio Romano Xermánico. 

O ducado inferior foi desmantelado pronto, mentres que a Lorena Superior pasou a ser coñecida simplemente como o ducado de Lorena. 

Este ducado perdeu moitos territorios, como os *Trois-Evêchés* (os tres bispados: Metz, Toul e Verdún) e o condado de Bar, e foi codiciado e brevemente ocupado polos duques de Borgoña e os reis de Francia.

En 1737 o ducado pasou a Estanislau I Leszczynski, antigo rei de Polonia —perdera o seu trono como resultado da guerra de Sucesión Polaca (1733-1738)—, co acordo de que pasaría á Coroa francesa á súa morte. 

Cando Estanislau faleceu o 23 de febreiro de 1766, Lorena foi anexionada a Francia e reorganizada como unha provincia desta.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ducado de Lorena*** |

### Outros artigos

* Casa de Lorena

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q155019
* WorldCat
* VIAF: 131145259
* BNF: 12271046s
* EBID: ID
* GND: 10003868-2
* LCCN: n81124887
* SUDOC: 068525044

 |
Tendido eléctrico nunha paisaxe urbana
A **electrificacion** é un sistema de alimentación de tracción polo cal a enerxía eléctrica procedente dunha liña exterior de alta tensión pasa pola subestación, circula polo elemento condutor instalado ao longo da liña e, sustentado por determinados dispositivos, penetra na locomotora a través do captador de corrente, alimenta os motores e retorna pechando o circuíto polos carriis e feeders negativos, se os houbese, e accidentalmente por terra.

Historia
--------

A primeira electrificación española -en ancho ibérico e única nas súas características- foi a do tramo Gergal-Santa Fe (Almería), realizada pola Compañía do Sur de España o 1 de xuño de 1911. A liña aérea era de tipo tranviario e estaba constituída por dous fíos de contacto de cobre a 6000 V en corrente alterna trifásica.

Véxase tamén
------------

* Efecto triboeléctrico

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1076056
* BNCF: 28643
* GND: 4135658-5
* HDS: 013845
* JSTOR: electrification
* LCCN: sh85042090
* MAG: 2778324724

 |
**Gratio**, **Grattius**, **Gratius** ou **Gracio Falisco** (*Gratius Faliscus* en latín orixinal), nado no século -I e finado no ano 14, foi un poeta latino da época de Augusto mencionado por Ovidio.

Traxectoria
-----------

Del só se sabe que naceu en Falisco e foi amigo de Ovidio. Pode ser que fose liberto do primeiro marido da emperatriz Livia, un tal Tiberio Claudio Gracio. Polo demais, foi un poeta de escaso relevo, aínda que deixou un poema didáctico sobre a caza con cans, de título *Cinexética* ou *Cynegeticon liber*, que foi, a xuízo de Nemesiano, poeta do século III, o primeiro en tratar esta materia en verso latino; del soamente conserváronse os primeiros cincocentos corenta e sete hexámetros que descubriu o coñecido Jacopo Sannazaro en 1504 nunha biblioteca de Francia. A súa métrica lembra máis a Virxilio que a Ovidio, de forma que hai motivos para pensar que foi composto non antes do ano -19.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gratio/ Ovidio/ Calpurnio Sículo/ Nemesiano/ Endelequio. *Poesía latina pastoril de caza y pesca/ Cinegética/ Haliéutica/ Bucólicas. Bucólicas einsidlenses/ Bucólicas. Cinegética. De la caza de los pájaros/ De la mortandad de bueyes*. Madrid: Editorial Gredos. ISBN 978-84-249-0967-3.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1232580
* WorldCat
* VIAF: 250873970
* BAV: ADV10202482
* BIBSYS: 95002727
* BNE: XX1294304
* BNF: 124950126
* BVMC: 61696
* CERL: cnp00975237
* CiNii: DA08142632
* DeutscheBio: 118541633
* FAST: 246308
* GND: 118541633
* ICCU: CFIV080762
* ISNI: 0000 0003 7130 774X
* LCCN: nr89002495
* NKC: mzk2010592535
* NLA: 49782160
* NLG: 231117
* NTA: 070107238
* OL: OL860966A
* openMLOL: 98075
* SUDOC: 034164537
* Treccani: grattio-falisco

 |
***Don Gato*** (orixinalmente en inglés *Top Cat*) é unha serie animada estadounidense para a televisión de apenas 30 episodios de trinta minutos, ideada polo mozo Luis Pistocchi, producida por Hanna-Barbera (dirixida por William Hanna e Joe Barbera) en 1961 e emitida no horario estelar na cadea ABC dos Estados Unidos a partir do 27 de setembro de 1961 até o 8 de abril de 1962. A serie foi producida por Alan Dinehart; guión de Kin Platt Paul Sommer; e animadores: Kenneth Muse, Ed Aardal e Charles Nichols.

En Galiza emitiuse, en galego no espazo infantil Xabarín Club da TVG. Xa se emitira coa dobraxe hispanoamericana con anterioridade en TVE.

O protagonista, Don Gato, é o líder dunha manda de gatos da rúa que garulean en Manhattan: Panza (*Fancy-Fancy*), Espanto (*Spook*), Bieito B. Bodoque e B. (*Benny the Ball*), Demóstenes (*The Brain*) e Cucho (*Choo-Choo*). Pola súa banda, o Oficial Carlos Matute (*Officer Dibble*), policía do barrio, trata infrutuosamente de apañalos e levalos á cadea. Un dos motivos para o arresto era que Don Gato trataba de utilizar un teléfono coma propio mais que era propiedade da policía.

En 2005 a serie completa foi lanzada ao mercado en formato DVD.

Don Gato é un mico amarelo con chapeu e colete violeta, é o protagonista da serie e líder da manda de gatos. Don Gato é traspuesto e persuasivo, un líder que pode tamén ser un amigo. No orixinal inglés a súa voz é interpretada polo comediante norteamericano Arnold Stang, mentres que na dobraxe mexicana é interpretado por Julio Lucena.

O filme de animación en 3D *Top Cat: The Movie* estreouse en 2011, é unha coprodución realizada por Ánima Estudios *(México)* e Illusion Studios *(Arxentina)*. En México considérase *Don Gato* unha serie de culto por mor á súa recoñecida dobraxe, malia non ter sido tan exitosa nos Estados Unidos. En España e Galicia estreouse en 2012.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Artigo sobre os debuxos de Hanna-Barbera (en castelán)

* Portal:Xabarín Club
* Portal:Estados Unidos de América

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q655271
* AlloCiné: 19508
* BMT: 99908
* Epguides: TopCat
* IMDb: tt0054572
* LUMIERE: 130620
* OFDb: 50454
* TMDb: 4232
* TVcom: top-cat

 |
**electric eels** (escrito con minúscula na honra de E. E. Cummings) foi unha banda estadounidense de protopunk, activa entre 1972 e 1975, formada por John D Morton en Cleveland, Ohio.

electric eels realizaron só cinco actuación públicas, pero durante a súa curta existencia gañáronse unha reputación a nivel local pola súa actitude furiosa e violenta. Destacaron por iniciar pelexas co público que atraeron a atención da policía. O seu estilo foi unha amálgama discordante e ruidosa de garage rock e free jazz. Stiv Bators, o vocalista de The Dead Boys, viuse particularmente influenciado polo estilo vocal e a posta en escena de Dave "E" McManus.

Aínda que a banda non fixo moitos concertos adoitaban a ensaiar con frecuencia e fixeron moitas gravacións que foron editadas moitos anos despois da súa disolución.

Discografía
-----------

### Álbums

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Having a Philosophical Investigation with The Electric Eels* | 1989 | The Tinnitus Label, Mustard |
| *God Says Fuck You* | 1991 | Homestead Records |
| *The Eyeball of Hell* | 2001 | Scat Records |

Notas
-----

1. ↑  "Eels 2007". *web.archive.org*. 2014-03-02. Archived from the original on 02 de marzo de 2014. Consultado o 2019-12-31.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina da banda

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3050552
* AllMusic: mn0000792275
* Discogs: 252896
* ISNI: 0000 0004 6996 7957
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 29399

 |
| Exuma, Bahamas |
| --- |
|  |
| Vista da illa |
|  |
| Datos |
| Capital | George Town, Exuma |
| País | Bahamas |
| Localización | Océano Atlántico |
| Arquipélago |  |
| Linguas |  |
| Poboación (2010) |  |
| Superficie | 72 km² |
| Densidade |  |
| Coordenadas | 23°32′N 75°50′O﻿ / ﻿23.533, -75.833 |
| Maior Altura |  |
|  |
| Localización |
|  |
|

**Exuma** é un distrito das Bahamas, que consta de máis de 360 illas (ou caios). O maior dos caios é **Gran Exuma**, que ten 60 km. de lonxitude. A cidade máis grande do distrito é George Town (poboación 1000), fundada en 1793 e situada en Gran Exuma. O trópico de Cáncer pasa pola cidade. Toda a cadea de illas ten 209 km. de longo e 72 km²

Exuma foi colonizada ao redor de 1783 polos Norteamericanos leais que fuxían da Guerra Revolucionaria de Independencia. Os expatriados crearon unha plantación de algodón para a economía das illas. George Town foi nomeada en honra a Xurxo III, a quen os colonos mantiveron a súa lealdade.

Lord John Rolle, un dos principais colonos lealistas asentado nas Exumas, é considerado unha gran figura para o patrimonio nas illas. Á súa morte en 1835, outorgou todas as súas máis importantes terras en Exuma aos seus escravos. Como resultado diso, unha serie de cidades en Gran Exuma foron nomeadas na súa honra (como Rolleville e Rolletown).

As illas son un lugar popular para a vela, mergullo nos arrecifes de coral e a exploración de cavernas. Moitas das praias e illas incluíndo extensas áreas de arrecifes en mar a fóra, están incluídos no Exuma National Land and Sea Park. Algunhas das illas sobre as que hai residentes permanentes e resorts inclúen Caio Staniel (sede da Staniel Cay Yacht Club, unha instalación fixa nas Exumas), Caio Aves, Caio Musha e Caio Iguana. A Gruta Thunderball, situada a poucos centos de metros fóra de Caio Staniel, é o lugar onde foi filmada a película de James Bond Thunderball. Caio Sandy, que está a un curto paseo en bote de Exuma, foi o lugar utilizado para a rodaxe de varias escenas de Piratas do Caribe e un comercial de Shell.

As Exumas son o fogar histórico dos indios Lucaian, que foron totalmente escravizados nos anos 1500, deixando as illas deshabitadas ata a década de 1700. No ínterim, as Exumas proporcionan moitos agochos aos piratas. Elizabeth Harbor foi unha gorida favorita do capitán Kidd.

Exuma

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1385577
* WorldCat
* VIAF: 131550337
* GeoNames: 3572427
* LCCN: n83313779
* OSM: 3776652

 |
Gibson Firebird V
A **Gibson Firebird** é unha guitarra eléctrica de corpo sólido fabricada por Gibson dende 1963 ata a actualidade.

Historia
--------

Gibson lanzou varios modelos novos durante os anos 50 para competir cos instrumentos de Fender, especialmente coa Telecaster e a Stratocaster. Despois do éxito da Les Paul, a popularidade de Gibson comezou a caer nos anos 60. As cores, formas e múltiples pastillas de Fender conseguiron a aprobación de destacados guitarristas. As guitarras de Gibson semellaban pasadas de moda e, axudado polos seus altos prezos, comezaron a baixar as súas vendas.

Gibson fixera incursións en corpos con formas radicais (a Flying V e a Explorer nos 50), pero fracasara no intento. O presidente da campañía, Ted McCarty, contratou ao deseñador de coches Ray Dietrich para facer unha guitarra atractiva para o público. A Firebird colleu as liñas dos aleróns dos coches dos anos 50. Dietrich colleu o deseño da Explorer e redondeou os seus bordos.

A Firebird é a primeira guitarra de corpo sólido de Gibson que usa un mastro introducido no corpo (*neck-through*). O mastro está feito de cinco tiras de caoba intercaladas por catro de nogueira para aumentar a súa resistencia. Destaca tamén o caravilleiro inverso, coas chaves de afinación como as dos banjos, ademais das súas pastillas *mini-humbucking*. Algunhas Firebirds de 1965 levan instaladas a pastilla sinxela de Gibson P-90.
**Gigio D'Ambrosio**, nado en Imperia o 28 de setembro de 1959, é un presentador italiano.

Traxectoria
-----------

D'Ambrosio comezou a súa carreira na radio como actor de voz aos dezaseis anos. Na radio italiana foi un dos primeiros en conducir un programa de formato internacional, e foi elixido para o ABC Watermark como a voz do programa italiano *American Top 40*, lista de Billboard sobre os sinxelos máis vendidos nos Estados Unidos de América. Presenta o programa hai máis de 20 anos.

En 1982 no Canale 5 como director musical comezou unha colaboración que durará varios anos. En 1986 é o director de programación dun programa musical da RAI chamado *Disco Ring*.

En xullo de 2009 Gigio comeza a traballar na radio RTL 102.5 para a condución do programa *Stop Noticias* & *W l'Italia*. En febreiro, con Giorgia Surina pasa a dirixir os programas *Non problem* e *W l'Italia*, mentres en setembro do mesmo ano os fins de semana xuntamente con Alex Peroni realiza *Music Drive* e *The Flight*.

Actualmente presenta o programa *La suite* con Laura Ghislandi e sempre na radio RTL 102.5

Notas
-----

1. 1 2  Palinsesto radio RTL Arquivado 19 de febreiro de 2015 en Wayback Machine.. *Rtl.it*, 15 decembro de 2014.
2. 1 2 3  Gigio D'Ambrosio Arquivado 24 de setembro de 2015 en Wayback Machine.. *toriaradiotv.it*, 10 de xaneiro de 2015
3. ↑  Presentadores clave de Radio RTL 102.5
**Gil González Dávila**, nado en Ávila en 1480 e finado na mesma cidade en 1526, foi un capitán, explorador e conquistador español,. Foi o xefe da expedición ao territorio das actuais Costa Rica e Nicaragua, chegando mesmo a penetrar en territorio da actual Honduras.

Traxectoria
-----------

Foi criado do influente bispo Fonseca e en 1511 conseguiu o cargo de contador na Española. 

En 1520 asinou unha capitulación para explorar a ruta que ía ás illas Molucas desde o istmo de Panamá, realizando a viaxe dous anos máis tarde. 

En 1522 realizou a primeira expedición pola *Mar do Sur* desde *Terra Firme*, alcanzando territorios costarriqueños, na súa procura de ouro, obtendo certa cantidade, aínda que menos da esperada. Na expedición percorreron a costa do Pacífico da actual Costa Rica, e visitaron os dominios de numerosos monarcas amerindios, entre eles os caciques Huetar, Chorotega, Gurutina, Orosi, Nicoya e Nicarao. Tivo que enfrontarse ao ataque do cacique Diriangén que o obrigou a retirarse cara a San Lucar (Golfo de Nicoya), e logo regresar a Panamá.

En 1523 iniciou a conquista de Nicaragua, tendo lugar un encontro entre o conquistador e o rei Nicarao. O seu piloto, Andrés Niño, chegou até o actual golfo de Fonseca, que foi bautizado así en honra do bispo Juan Rodríguez de Fonseca.

En marzo de 1524 desembarcou en Honduras, cunha orde de poboamento e enfrontouse coas forzas de Hernando de Soto; fundou San Gil de Buena Vista. Indebidamente, foi acusado de usurpador por Hernán Cortés, o que motivou o seu apresamento. Enviado a México, mandouse a España como prisioneiro, onde foi logo liberado. Morreu na súa Ávila natal o 21 de abril de 1526.

Notas
-----

1. ↑  "Gil González de Ávila" (PDF).
2. ↑  "Encuentro de Gil González de Ávila con Nicarao". Arquivado dende o orixinal o 05 de agosto de 2013. Consultado o 28 de outubro de 2021.
3. ↑  Luis. Conde-Salazar Infiesta,; Manuel. Lucena Giraldo, (2009). *Atlas de los exploradores españoles*. GeoPlaneta. ISBN 9788408086833. OCLC 556943554. Consultado o 30 de novembro de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q928747
* DBE: gil-gonzalez-davila
* EBID: ID

 |
**Emilio González Fernández**, nado en Santiago de Compostela o 17 de abril de 1943, é un psiquiatra e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Médico especialista en Psiquiatría e doutor en Antropoloxía Social. De 1970 a 1978 exerceu de Médico Rural no Concello de Cotobade e Rodeiro. De 1970 a 1975 foi Xefe Clínico do Psiquiátrico de Conxo, coincidindo coa reforma desta institución. Fundador e Director do Centro Psicosocial de Ferrol (1976-1978). Foi psiquiatra do Hospital Clínico de Santiago e profesor asociado de Psiquiatría da Facultade de Medicina de Santiago. Experto en temas de Saúde Mental Comunitaria e de Antropoloxía aplicada á Saúde, é membro da Sección de Etnomedicina do Museo do Pobo Galego. Nas primeiras eleccións democráticas foi elixido concelleiro de Santiago de Compostela por Unidade Galega.

### Condena por abuso sexual

No ano 2003 foi declarado culpable dun delito de abusos sexuais contra unha paciente, feitos ocorridos no ano 2000. En xaneiro de 2019 abriuse unha nova investigación por outra denuncia, corroborada por múltiples testemuñas de feitos similares.

Obras
-----

* *A siquiatría en Galicia* (Edicións do Rueiro, 1977)
* *Espiritados: ensaios de etnosiquiatría galega* (Laiovento, 1992; con Marcial Gondar Portasany)
* *Psiquiatría transcultural* (coompilador; Asociación Española de Neuropsiquiatría, 2000)

Premios
-------

* Premio Lois Peña Novo (2009)

Notas
-----

1. ↑  Investigan a un psiquiatra de Santiago por abusar sexualmente de una paciente

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en galegos.info

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20534895
* WorldCat
* VIAF: 86527125
* BNE: XX1004203

 |
**Emilio Olabarría Muñoz**, nado en Bilbao, Biscaia o 2 de abril de 1955, é un xurista e político vasco, membro do Partido Nacionalista Vasco.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Dereito pola Universidade de Deusto, da que é profesor, é funcionario da administración autónoma de Euskadi. Foi deputado ao Parlamento Vasco en 1980 -primeiras eleccións autonómicas tras a aprobación do Estatuto de Guernica, 1984 e 2001.

A proposta do PNV, en 1996 foi elixido Vogal do Consello Xeral do Poder Xudicial polo Congreso dos Deputados.

Foi tamén deputado ao Congreso pola provincia de Áraba nas lexislaturas III, IV, V e en 2004, sendo elixido membro da Comisión de Investigación dos atentados do 11 de marzo en Madrid.

Participou en nome dos parlamentarios españois en varias delegacións internacionais en África, Europa e América do Sur. En 2006 era portavoz do Grupo Parlamentario Vasco.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Emilio Olabarría Arquivado 24 de outubro de 2020 en Wayback Machine. na páxina oficial do Congreso dos Deputados.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8775568
* Auñamendi: 116108

 |
**Emilio Pereiro Quiroga**, nado en Furelos (Melide) en 1873 e finado na vila de Melide en 1941, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo do mestre de Furelos Andrés Pereiro. Estudou no Seminario de Lugo. Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. Avogado en Melide. Poeta en castelán e galego, colaborou en *De Todo un Poco*, *Follas Novas*, *Revista Gallega*, *Aires d’a Miña Terra* e *Nova Galicia*. Na ditadura de Primo de Rivera foi secretario do concello de Arzúa e foi nomeado alcalde de Arzúa en febreiro de 1926. Permaneceu no posto ata o ano seguinte.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Castor Casas Sánchez** |  **Alcalde de Arzúa** 1926 - 1927 | Sucesor:**Ricardo Costoya Núñez** |

Vida persoal
------------

Casou en 1910 con Juana Teresa Juega López e foi pai de Emilio, Luis, Teresa e Carlos Pereiro Juega.

Notas
-----

1. ↑  *BOP A Coruña*, 17-3-1926, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Monterroso Devesa Juega, José maría (2001). "Poesía e prosa de Emilio Pereiro Quiroga". *Boletín do Centro de Estudios Melidenses-Museo da Terra de Melide* (14).

* Cascón Rodríguez, Armando F. (2005). *Arzúa na memoria. Espello histórico dunha terra*. Deputación da Coruña. pp. 101, 108. ISBN 84-9812-018-7.

### Ligazóns externas

* Persoeiros das letras de Melide
*A Esperanza* de Jacques du Broeucq.
A **esperanza** é un estado de ánimo optimista baseado na expectativa de resultados favorables relacionados a eventos ou circunstancias da propia vida ou o mundo no seu conxunto. Outras definicións de ter esperanza inclúen os seguintes termos: «esperar confiado» e «abrigar un desexo con anticipación». Existen tamén enfoques na área educativa que incorporan o concepto de pedagoxía da esperanza, Paulo Freire refírese a esta como unha necesidade ontolóxica, o que nos move, o que nos marca unha dirección.

Relixións antigas
-----------------

A esperanza aparece na mitoloxía grega na historia da Caixa de Pandora. Prometeo roubou o lume de Zeus para darllo ós homes, o que enfureceu ó deus supremo. En vinganza, Zeus creou un *pythos* (tipo de vaso) que contiña todos os males e deulla xunto a Pandora ó irmán de Prometeo. Esta, creada polos deuses cunha curiosidade innata, abriu a caixa prohibida e todos os males foron liberados polo mundo; só Elpis permaneceu no fondo, o espírito da Esperanza.

A mitoloxía nórdica consideraba a Esperanza Fenrir: o seu concepto da coraxe valoraba máis unha valentía animada na *ausencia* de esperanza.

Cristianismo
------------

Esperanza é o nome dunha das tres virtudes teologais, xunto coa fe e a caridade. Na teoloxía cristiá estas virtudes forma unha unidade indisoluble coas virtudes cardinais ou naturais: prudencia, xustiza, temperanza e fortaleza e todas elas no seu conxunto describen a imaxe cristiá do home.

Notas
-----

1. ↑  "Hope | Define Hope at Dictionary.com". Dictionary.reference.com.
2. ↑  "Hope - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary". Merriam-webster.com.
3. ↑  "Pedagogía de la esperanza: un reencuentro con la pedagogía del oprimido". Siglo xxi.
4. ↑  Magaletta, Philip R. & Oliver, J. M. "The Hope Construct, Will, and Ways: Their Relations with Self-Efficacy, Optimism, and General Well-Being. Journal of Clinical Psychology, 55, pp. 539-551".
5. ↑  Shippey, Tom. *J. R. R. Tolkien* (2001) p. 153.
6. ↑  Tom Shippey, *The Road to Middle-Earth* (1992) p. 140-3.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190507
* BNCF: 6300
* BNE: XX527300
* BNF: 11947539s
* GND: 4025493-8
* JSTOR: hope
* LCCN: sh85061925
* NDL: 00565694
* NKC: ph123158
* PSH: 9356

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D065026
* MeSH: F01.470.572

 |
O **filosofía feminista** é unha corrente filosófica nada hai tres séculos, con maior relevancia nos séculos XX e XXI. Esta liña de pensamento soubo vincular os conceptos de muller e filosofía a partir de novos puntos de vista. Anteriormente, algúns pensadores recollían nos seus libros as opinións da filosofía acerca das mulleres. Co feminismo filosófico, foron elas as que pasaron a opinar sobre a filosofía e filosofar sobre as súas propias condicións. Despois das obras precursoras doutras filósofas como a marquesa de Châtelet, Olympe de Gouges e fundamentalmente Mary Wollstonecraft, o ensaio *O segundo sexo*, de Simone de Beauvoir, consolidou, na metade do século XX, o nacemento desta nova disciplina filosófica, centrada na muller.

A disciplina reexaminou criticamente o que pensadores como Aristóteles ou Hegel teorizaron sobre as mulleres, comprobando os prexuízos filosóficos impregnados no pensamento androcéntrico, non soamente na cultura popular (como, por exemplo, nos ditados populares), senón tamén na ciencia.

A revisión dos clásicos dotou estes estudos dunha estrutura conceptual tal que lles permite teorizar sobre o feminino e os problemas que as mulleres afrontan nas súas vidas diarias.

Na España, salientan autoras como Celia Amorós e Amelia Valcárcel. Nos Estados Unidos, as principais filósofas feministas contemporáneas son Nancy Fraser, Seyla Benhaib e Judith Butler.

Notas
-----

1. ↑  Gatens, M. *Feminism and Philosophy: Perspectives on Difference and Equality* (Indiana University Press, 1991)

Ver tamén
---------

### Outros artigos

* Historia das mulleres
* Ética feminista

* Portal:Feminismo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1404532
* JSTOR: feminist-philosophy
* MAG: 1102183
* NKC: ph395720

 |
**Francisco Villamil**, nado na Ría de Ribadeo en 1833 e finado en Camagüey, Cuba en agosto de 1873, foi un militar galego do século XIX. Maior xeral do Exército Mambí cubano.

Traxectoria
-----------

Francisco Villamil naceu, segundo el mesmo dixo, nalgún lugar da Ría de Ribadeo no ano 1833. Posteriormente, emigrou a Cuba, que por aquel entón, era colonia española. Villamil vinculouse aos cubanos que conspiraban pola independencia de Cuba, na década de 1860.

O 10 de outubro de 1868 estalou a Guerra do Dez Anos (1868-1878), primeira guerra pola independencia de Cuba. Os habitantes de Las Villas levantáronse en armas o 6 de febreiro de 1869, durante o chamado Levantamento de Las Villas. Francisco Villamil estivo entre os conspiradores de devandito alzamento.

Villamil combateu baixo as ordes dos Maiores xerais Carlos Roloff e Federico Fernández Cavada. En xullo de 1869, foi ascendido a Xeneral de Brigada (Brigadier). Posteriormente, combateu baixo as ordes do Maior xeral Salomé Hernández.

A comezos do ano 1871, actuou como Xefe da "División de Sancti Spíritus". En Camagüey, o Brigadier Villamil combateu baixo as ordes do Maior xeral Ignacio Agramonte, xefe desa división. En xullo de 1871, Villamil foi gravemente ferido nun combate en Trindad de Olano.

O 1 de maio de 1872, foi ascendido a Maior xeral do Exército Libertador cubano. Días despois, Agramonte nomeouno Segundo Xefe de Las Villas.

Morte
-----

O xeneral Villamil nunca logrou recuperarse adecuadamente das súas feridas sufridas en Trindad de Olano. Gravemente enfermo, como consecuencias de ditas feridas, o Maior xeral Francisco Villamil faleceu en agosto de 1873, aos 40 anos de idade.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Neira Vilas, Xosé (1998). *Galegos que loitaron pola independencia de Cuba*. Ediciós do Castro.

Notas
-----

1. ↑  "La poderosa influencia de la Ría de Ribadeo en el pasado, presente y futuro de Cuba". *La Voz de Galicia* (en castelán). 22 de abril de 2018. Consultado o 9 de xaneiro de 2019.
***Filomeno, a mi pesar*** é unha novela en lingua castelá de Gonzalo Torrente Ballester publicada en 1988 por Editorial Planeta, logo de gañar ese mesmo ano o Premio Planeta.

Trama
-----

Filomeno Freijomil é un home de trinta e seis anos que conta as súas memorias desde que era neno até o momento de escribilas, rematando cun final aberto.

É un home de clase media-alta dunha vila do interior de Galiza, Villavieja del Oro. Naceu en 1911, fillo dun senador, á súa vez fillo dun carteiro de aldea. Por banda materna, a súa avoa é unha nobre portuguesa, que ten o pazo de Alemcastre, preto da desembocadura do río Miño.

Logo de pasar a infancia en Villavieja, pasa un ano da adolescencia en Londres, e rematado o Bacharelato marcha a Madrid. En xaneiro de 1931 regresa a Londres, onde comeza a traballar como xornalista para un xornal portugués, e coñece a Ursula. En 1937 marcha a París como correspondente. Alí coñece a Clelia, e aos poucos meses marcha ao pazo minhoto. Alí monta unha mediana industria gandeira, pero en 1939 marcha de novo a Londres. Até 1945 actúa como correspondente de guerra, e despois regresa a Villavieja. Na vila, frecuenta tertulias literarias, e comeza a ser mal visto polas autoridades. Finalmente, en 1947 marcha ao pazo.

A novela mostra o proceso de maduración da personalidade a través das viaxes, empregos e relacións amorosas. Ao tempo, fai un percorrido pola historia entre o final da primeira e a segunda guerra mundial, incluíndo a Gran Depresión, a II República, a guerra civil española e os inicios do franquismo.

Narración
---------

A obra está narrada en primeira persoa, con carácter autobiográfico. O protagonista fala castelán, portugués, inglés e francés, pero hai numerosas expresións en lingua galega das clases populares da vila.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha Arquivado 23 de abril de 2012 en Wayback Machine. na web da editorial *(en castelán)*.
**Francisco Soliño Pintos**, nado en Pontevedra o 13 de marzo de 1893, foi un mestre, avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Dirixiu o semanario *La Causa*. Foi nomeado presidente da Federación Agrícola Provincial de Pontevedra en marzo de 1913. Foi mestre en Santa Cristina de Cobres, de onde foi separado do servizo por un ano en 1925. Pasou despois a exercer en Alcabre en 1929. Na República formou parte da Xunta directiva da Asociación de Trabajadores de la Enseñanza de Vigo, e militou no Partido Republicano Radical Socialista, do que foi elixido representante de Vigo no comité provincial en 1932. En decembro de 1934 foi nomeado secretario de Unión Republicana de Pontevedra. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendido de emprego e soldo. En 1940 abríronlle expediente de responsabilidades políticas. No franquismo exerceu como avogado en Vigo.

Vida persoal
------------

Casou en Mourente con Peregrina Santos Montes en outubro de 1913.

Notas
-----

1. ↑  *Primer escalafón de maestros de escuelas nacionales existentes en 31 de diciembre de 1933*. Madrid: Ministerio de Instrucción Pública y Bellas Artes. 1934. p. 30.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, 25-12-1934, p. 9.
3. ↑  *El Compostelano*, 2-4-1940, p. 2.
4. ↑  *El Progreso*, 21-10-1913, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *La dinámica sociopolítica en Vigo durante la Segunda República Arquivado 24 de febreiro de 2014 en Wayback Machine.*, tese de doutoramento presentada por Manuel Fernández González na USC, 2005.

### Ligazóns externas

* 

* Francisco Soliño na páxina web *Nomes e Voces*.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Muisca (homónimos).

| *Euryomma muisca* |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Clase: | Insecta |
| Orde: | Diptera |
| Familia: | Fanniidae |
| Xénero: | *Euryomma* |
| Especie: | *E. muisca* |

 |
| Nome binomial |
| *Euryomma muisca*Grisales et al. 2012 |

***Euryomma muisca*** é unha especie de mosca do xénero *Euryomma*. Foi descrita por vez primeira por Grisales et al. en 2012.

Etimoloxía
----------

*Euryomma muisca* recibe o seu nome polos muiscas, que habitaron nas terras altas da actual Colombia (Altiplano Cundiboyacense), lugar onde a mosca foi descuberta.

Descrición
----------

A mosca ten un vitta frontal marrón escuro, a lonxitude do postpedicelo é 1,5 veces a lonxitude do pedicelo. As ás miden aproximadamente 3 milímetros (0,12 polgadas) de longo.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Grisales, Diana; Marta, Wolff; de Carvalho, Claudio J.B. (2012). "Neotropical Fanniidae (Insecta: Diptera): new species of Euryomma Stein from Colombia". *Journal of Natural History* **46** (13–14). doi:10.1080/00222933.2011.651644.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Colombia*** |

### Outros artigos

* Lista da flora e fauna que leva o nome dos muiscas
**Filomela** é un personaxe da mitoloxía grega.

Mito
----

**Óleo sobre lenzo de Elizabeth Jane Gardner:** ***Filomela e Procne* (*Philomena and Procne*).**
Segundo a mitoloxía grega, Filomela (grego antigo: Φιλομήλα , ) era a filla do rei de Atenas, Pandión, e tiña unha irmá coñecida como Procne.

O marido de Procne era o heroe Tereo de Tracia, quen a desposou tras salvar a Atenas dos bárbaros. Esta unión estivo maldita desde os seus inicios, e aínda que tiveron un fillo chamado Itis e vivían en paz, Procne sentía nostalxia da súa irmá Filomela. Así que convenceu a Tereo para que lle permitise vela de novo. Este accedeu mais coa condición de que o encontro se realizase en Tracia.

Así Tereo marchou a Atenas e, tras convencer o rei para que deixase partir a Filomela cara a Tracia, levouna consigo. Mais a mocidade e a fermosura de Filomela xa desataran a paixón de Tereo nada máis vela. Cando chegaron a Tracia violouna, sen facer caso das súas desesperadas súplicas. Ademais, para que Procne nunca se decatase da súa reprobábel acción, cortoulle a lingua e encerrouna nunha solitaria prisión no bosque. Logo dixo a Procne que a súa irmá morrera.

Vítima da tristeza e o abandono, Filomela decidiu emprender o seu plan para vingarse de Tereo. Na súa solitaria prisión tecía sobre un lenzo branco e con fío púrpura a triste historia da súa vida. Cando acabou fixo chegar a súa obra á súa irmá, a raíña. Así foi como Procne decatouse de que o seu esposo a enganara, pois a súa irmá aínda vivía. Desexosa de vinganza, Procne dirixiuse á prisión de Filomela aproveitando o tumulto das festas dedicadas a Baco. Con vestimenta de bacante rescatou a Filomela e levouna a palacio, onde tivo lugar o triste reencontro. Mais logo das bágoas seguiu a vinganza, que Procne quixo máis cruel aínda que o crime do seu esposo.

Vendo, pois, o parecido do seu fillo Itis co culpábel da súa desgraza, Procne deulle morte. Entre ambas as irmás esnaquizaron o cadáver e cociñárono para Tereo. El comeu sen advertir nada, até que, cando terminou, reclamou a presenza do seu fillo. Foi entón cando Procne exclamou satisfeita "tes dentro a quen reclamas"; e Filomela irrompeu coa cabeza do desdichado Itis. Enfurecido, Tereo iniciou a persecución das asasinas, mais os deuses acabaron coa cadea de actos crueis transformando os tres en aves: a Tereo, na bubela, semellante a un guerreiro con penacho e agudo bico; a elas, en aves máis pequenas: a Filomela en rousinol e a Procne en andoriña, segundo a obra duns autores, e ao contrario segundo a doutros. As palabras «filomela» e «filomena» empréganse en poesía como sinónimo de «rousinol».

Na súa obra *Tito Andrónico*, Shakespeare basea o personaxe de Lavinia no de Filomela. Lope de Vega narra o mito de Filomela, Procne e Tereo no poema *La Filomena*(1621).

Notas
-----

Véxase tamén
------------

* Tereo
* Procne

### Ligazóns externas

* Wikimedia Commons alberga unha categoría multimedia sobre **Filomela e Procne**.
* Filomela no Proxecto Perseus.
* Procne no Proxecto Perseus.
* Tereo no Proxecto Perseus.
O **ensaio** é un xénero literario prosístico mediante o que se expoñen temas filosóficos, literarios, científicos, políticos... Malia a súa pluralidade en canto a manifestacións históricas e na selección temática, habitualmente está delimitado por unha acción discursiva problematizadora na que son dominantes os elementos persuasivos e reflexivos sobre outros que se poida considerar.

O introdutor do xénero foi o francés Michel de Montaigne nos seus *Ensaios* (1580).

A argumentación e a exposición son sistemas de elocución propios da prosa ensaística, que debe fuxir da ambigüidade e desenvolverse dentro da obxectividade, a claridade e o rigor, rexeitar o accidental e tentar abrir novas portas aos interesados polos temas de que se trate.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q35760
* AAT: 300026291
* BNCF: 23856
* EBID: ID
* GND: 4015553-5
* JSTOR: essays
* LCCN: sh85044914
* NDL: 00562043
* Treccani: saggio

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D020474
* MeSH: V02.365

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre literatura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Europeana** é un repositorio cultural a nivel europeo.

Iniciativa da Unión Europea, é financiada pola European Union’s Connecting Europe Facility e os Estados membros da Unión Europea. Os servizos prestados son operados por un consorcio liderado pola Fundación Europeana baixo un contrato de servizo coa Comisión Europea.

A 27 de marzo de 2019 daba acceso a 58 207 042 arquivos dixitalizados —libros, música, material gráfico etc.— de coleccións culturais europeas, dispoñendo de ferramentas de procura propias. As diversas coleccións que compoñen o conxunto tamén teñen de xeito interno galerías multimedia, blogs e exposicións ad hoc.

Notas
-----

1. 1 2  "Te damos la bienvenida a Europeana Collections". *Europeana Collections* (en castelán). Consultado o 2019-03-27.
2. ↑  "Europeana Collections". *Europeana Collections* (en castelán). Consultado o 2019-03-27.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Europeana Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Hispana (recolector OAI)
* Galiciana

### Ligazóns externas

Portal web de Europeana

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q234110
* WorldCat
* VIAF: 3061147967353484200005
* GEC: 0514016
* GND: 7666785-6
* GRID: grid.427202.1
* LCCN: no2012090695
* NKC: kn20120124011

 |
A **feira de Arzúa** é un evento que se celebra os días 8 e 22 de cada mes en Arzúa. A feira do día 8 vense celebrando dende o século XI, e a do día 22 dende o século XVIII. Antigamente a do día 8 era chamada "feira" e a do día 22 "mercado", aínda que hoxe non existe ningunha diferenza entre elas. A feira tiña lugar na praza da vila, pero dende o século XVII celébranse no Campo da Feira, antiga Horta do Barreiro que foi adquirida en 1957 polo Concello de Arzúa á familia Álvarez Mir. Na década de 1970 construíronse unhas naves para celebrar a feira do gando nunha localización diferente, apartada do centro da vila.

Na década dos anos 40 do século XX o número de visitantes a unha feira de Arzúa cifrábase en 4.000 persoas, incluídos tratantes de gando salmantinos, valisoletanos, granadinos, zamoranos, murcianos, etc. o número de postos superaba os 300 e o número de cabezas de gando (vacún, porcino, cabalar, e lanar) ascendía a 1.300, na década dos 80 falase de 2.000 cabezas de gando .

Notas
-----

1. ↑  Cascón Rodríguez, A. F. (2005): *Arzúa na memoria. Espello Histórico dunha terra*. Deputación da Coruña ISBN 978-84-9812018-7
2. ↑  Madoz, Pascual (1846). "ARZUA". *Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* (en castelán) **II**. Madrid. p. 613.
3. 1 2  Cacheda Vigide, E. A. *Arzúa en el Camino de Santiago*. Everest ISBN 84-241-9930-8
4. ↑  Barreiro López, A. (5 de decembro de 1944). "Galicia próspera y fecunda: una feria en Arzúa". *La Voz de Galicia*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Festa do queixo de Arzúa
Execución por garrote en Filipinas en 1901.
O **garrote**, máis coñecido como **garrote vil**, é un instrumento para executar a pena de morte. Consiste nun pau cun colar de ferro que comprime a gorxa atravesado por un parafuso. Ao virar este, causa a rotura do pescozo.

O seu nome provén do medievo, época en que o medio de execución da plebe, dos viles ("vil"), era a garrotazos ("garrote"), a diferenza dos nobres, axustizados por decapitación con espada ou machado.

Empregado dende a Idade Media, foi un método de execución legal en Portugal e en España. Tamén se aplicou en países de colonización española, como Cuba, Filipinas ou Porto Rico. En Inglaterra usábase para axustizar a condenados por herexía antes de queimalos.

Funcionamento do garrote vil
O seu uso en España remóntase a 1820, pero convértese no medio de axustizamento oficial en 1832, cando o rei Fernando VII impón este método por consideralo máis rápido cá forca, o utilizado ata entón.

A pena de morte estivo vixente ata que a Constitución Española de 1978 a aboliu. Os últimos executados por garrote vil en España foron, en 1974, o anarquista catalán Salvador Puig Antich e mailo delincuente común Heinz Ches, en ambos casos o 2 de marzo dese ano. A película *Salvador (Puig Antich)*, de 2006, relata os últimos anos do mozo, tamén coñecido como **el Metge** (*o médico*), e a súa execución mediante o garrote vil.

Mural adicado a Salvador Puig Antich, un dos últimos executados por garrote vil, no barrio gasteiztarra de Errekaleor

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Garrote Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Amnistía Internacional
* A crueldade do garrote *(en castelán)*
* Morreron a garrote vil (El País) *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q840649
* EBID: ID
* GEC: 0185675
* GND: 1075496691

 |
**Enrique José Tojo Blanco**, nado o 1 de marzo de 1933 na Escravitude (Padrón) e finado en Rois o 7 de marzo de 2013, foi un político e empresario galego.

Traxectoria
-----------

Empresario do sector da madeira. Foi elixido concelleiro en Rois tralas primeiras eleccións democráticas a través dunha candidatura independente que foi a segunda forza máis votada trala UCD. Nas municipais de 1983 encabezou de novo unha candidatura independente e logrou selo máis votado, porén non puido gobernar debido a un pacto entre PSdeG e AP polo que os seus candidatos se rotaron na alcaldía 2 anos. En 1984 pasou a integrar Coalición Galega, porén rematou por pasar a formar parte de AP, a cal se distanciara dos socialistas, e foi o seu candidato nas municipais de 1987 logrando sela forza máis votada. Non consigueu gobernar, dado que os demais grupos (PSdeG e CDS) apoiaron ao concelleiro do PNG Francisco Eiras Leis como alcalde. 

En febreiro de 1990 presentou unha moción de censura contra o alcalde co apoio dos concelleiros do CDS, os cales remataban de abandoalo goberno. Tras diversos recursos presentados en contra da moción, Eiras Leis optou por dimitir en setembro e se desactivou a moción, polo que en outubro foi investido alcalde. Encabezou a lista municipal do Partido Popular de Galicia nas eleccións locais de 1991 e revalidou a alcaldía con maioría absoluta, a cal revalidou nas municipais de 1995 e de 1999. Porén, nas locais de 2003 perdeu a maioría absoluta e pasou á oposición en favor dun goberno entre o BNG e o PSdeG, o que acabou por ser a súa despedida da vida política, sendo substituído polo fillo Ramón Tojo Lens á fronte do partido.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Francisco Eiras Leis** |  **Alcalde de Rois** 1990 - 2003 | Sucesor:**Xosé Manuel Penas Patiño** |

Vida persoal
------------

Estaba casado e vivía na parroquia de Antequeira, na parroquia de Oín. O seu fillo, Ramón Tojo Lens, tamén foi alcalde de Rois.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Rois