| *Lacerta bilineata* |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Superclase: | Tetrapoda |
| Clase: | Sauropsida |
| Orde: | Squamata |
| Suborde: | Lacertilia |
| Infraorde: | Scincomorpha |
| Familia: | Lacertidae |
| Xénero: | *Lacerta* |
| Especie: | ***L. bilineata*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Lacerta bilineata***Daudin, 1802 |
| Área de distribución de Lacerta bilineataÁrea de distribución de ***Lacerta bilineata***Área de distribución de ***Lacerta bilineata*** |
| Distribución de Lacerta bilineata (en verde) e Lacerta viridis (en azul).En amarelo, zona de hibridación.Distribución de *Lacerta bilineata* (en verde) e *Lacerta viridis* (en azul).En amarelo, zona de hibridación.Distribución de *Lacerta bilineata* (en verde) e *Lacerta viridis* (en azul).En amarelo, zona de hibridación. |
| Subespecies |
| *Véxase o texto* |
| Sinonimia |
| *Véxese o texto* |

***Lacerta bilineata*** é unha especie de réptil orde dos escamosos, suborde dos lacertilios, infraorde dos escincomorfos e familia dos lacértidos.

É un lagarto de gran tamaño, que vive en gran parte da Europa occidental, incluídos algúns puntos de Asturias case nos límites de Galicia.

Cómpre non confundila con *Lacerta viridis*, moi semellante, e que incluso até hai moi pouco tempo era considerada como unha das súas subespecies, *Lacerta viridis bilineata*, pero que vive máis ao leste de Europa (ver mapa de distribución das dúas especies na ficha lateral).

Taxonomía
---------

### Descrición

A especie foi descrita en 1802 polo zoólogo francés François Marie Daudin, na súa obra 
*Histoire Naturelle, Générale et Particulière des Reptiles; ouvrage faisant suit à l'Histoire naturelle générale et particulière, composée par Leclerc de Buffon; et rédigee par C.S. Sonnini, membre de plusieurs sociétés savantes.* Volume 4. París: F. Dufart. (Texto completo).

### Etimoloxías

Para a do xénero, ver *Lacerta*.

O epíteto específico, *bilineata*, Daudin tomouno do adxectivo do latín científico *bilineatus, -a, -um*, formado a partir do prefixo *bi-*, "de dous", "de dúas", e o nome do latín clásico *linea, -ae*, "liña". Literalmente "a que ten dúas liñas", en referencia é dúas liñas pálidas presentes nos flancos dos individuos xuvenís.

### Sinónimos

A especie coñeceuse tamén, entre outros, polos sinónimos:

* *Lacertus viridis* Garsault, 1764
* *Lacerta viridis fejervaryi* Vasvary, 1926
* *Lacerta viridis bilineata* Engelmann *et al.*, 1993
* *Lacerta bilineata fejervaryi — SAGONAS et al. 2014*
* *Lacerta bilineata italica* (Taxonomía do NCBI, 2016)
* *Lacerta bilineata chloronota* Böhme *et al*. 2007

### Subespecies

Na actualidade recoñécense as seguintes subespecies:

* *Lacerta bilineata bilineata* Daudin, 1802
* *Lacerta bilineata chloronota* Rafinesque-Schmaltz, 1810
* *Lacerta bilineata chlorosecunda* Taddei, 1950
* *Lacerta bilineata fejervaryi* Vasvary, 1926
* *Lacerta bilineata indet* Elbing, 2001

As subespecies *bilineata*, *chloronota* e *fejervaryi* foron descritas orixinalmente como tales para *Lacerta viridis* por Engelmann (1986). A validez do estado das subespecies de *Lacerta bilineata chlorosecunda* e *L. b. fejervaryi* é cuestionada por algúns autores.

### Nome vulgar en galego

Segundo o *Vocabulario forestal*, editado polo Servizo de Normalización Lingüística da USC, é **lagarto verde**, termo que resulta algo confuso xa que hai dúas especies de *lagartos verdes* (ademais do arnal, que tamén é verde), *Lacerta bilineata* e *Lacerta viridis*, polo que noutros idiomas si os distinguen: *Western green lizard*, en inglés; *lagarto verde occidental*, en castelán.

### Controversia taxonómica

Aínda hai unha discusión en curso sobre se *Lacerta viridis* e *Lacerta bilineata* son especies separadas. Os datos apoian debilmente a súa separación en dúas especies, pero cómpre facer máis investigacións. Os expertos da UICN seguen a tendencia recente de considerar a *Lacerta viridis* e *L. bilineata* como especies separadas, pero isto só está debilmente respaldado por datos xenéticos. A taxonomía actualmente aceptada do "complexo *Lacerta viridis-bilineata*" require máis investigacións.

### O grupo "lagartos verdes", ou "complexo *Lacerta viridis*-*L. bilineata*"

Amann  *et al*. (2001) identificaron unha zona de hibridación de *Lacerta viridis* e *L. bilineata* no NE de Italia e na parte adxacente de Eslovenia, na que se podía detectar un fluxo xénico restrinxido e asimétrico, principalmente de leste a oeste.

Este tipo de zona híbrida de *species in statu nascendi* permanecerá restrinxido espacialmente, pero pode ser estábel durante moito tempo, se se estabiliza mediante invasión e evasión, hibridación e selección equivalentes.

Os híbridos mostran unha fertilidade reducida (Rikena 2002). Sería un caso de depresión de consanguinidade.

Características
---------------

Macho de *Lacerta bilineata*.
*Lacerta bilineata* rexenerando o rabo do que anteriormente se desprendera (autotomía).
**Lacerta bilineata** alcanza unha lonxitude media (sen contar a cola) duns 13 cm, e unha lonxitude máxima de até 40 cm, incluíndo a cola. A cola pode acadar unha lonxitude dupla que a da cabeza e o tronco. A cabeza dos machos é máis grande cá das femias e, a miúdo, presenta unha garganta azul. A súa masa corporal media é duns 35 g. A súa coloración é dun verde brillante. Os xuvenís son de cor case marrón, co ventre amarelado e con de dúas a catro liñas lonxitudinais pálidas ao longo dos flancos. Os subadultos tamén teñen estas liñas, xunto con varias pequenas manchas maróns nas costas.

Hábitat e distribución
----------------------

### Hábitat

Encóntrase en áreas cubertas de herba con árbores e arbustos dispersos e en zonas húmidas con vexetación, en matogueiras e bosques (caducifolios e mixtos). Tamén se pode encontrar nos bordos dos bosques, e nas cercas e sebes de terras cultivadas de xeito tradicional (incluídos os viñedos). Está presente desde o nivel do mar até altitudes de 2 160 m.

### Distribución

A especie distribúese polo suroeste e o sur de Suíza, a maior parte de Francia (excepto partes do nordeste), Mónaco, a maior parte de Italia, o oeste de Eslovenia (onde coincide, e se hibrida con *Lacerta viridis*, o oeste de Croacia, o sur de Austria, Andorra e o norte de España (Asturias, Cantabria, País Vasco, o Sistema Ibérico e os Pireneos). Hai, ademais unhas poboacións, illadas do resto da súa área de dispersión, no suroeste de Alemaña. Tamén está presente nas illas de Elba, Sicilia e Jersey (nas illas do Canal, Reino Unido), e está introdíndose en Guernsey.

Introduciuse en Kansas, nos Estados Unidos.

Bioloxía
--------

*Lacerta bilineata* é un animal territorial. Aliméntase de artrópodos, principalmente de insectos grandes. Chega á madurez sexual aos dous anos, cado miden uns 8 cm (excluíndo a cola). Os machos loitan entre eles, especialmente no período de apareamento, sendo moi agresivos cos seus rivais. O ritual de apareamento é moi preciso, e empeza cunha trabada na base da cola da femia. As femias poñen de 6 a 25 ovos nun lugar húmido e quente, como poden ser troncos podres. A duranción media da súa vida é duns 15 anos.

Ameazas
-------

Este lagarto está localmente amenazado pola perda de hábitat debido á extendión dos cultivos intensivos, o exceso de gando, a queima de matogueiras e arboredos, e pola contaminación por pesticidas. A conversión, nalgúns lugares, dos cultivos agrícolas tradicionais (por exemplo, os viñedos) a métodos intensivos, é unha ameaza para as súas poboacións.

Estado de conservación
----------------------

A Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN), cualfica o status da especie como *LC* (pouco preocupante), debido á súa ampla distribución, a que presumibelmente a súa poboacióbn é grande, e porque é pouco probábel que diminúa o suficientemente rápido como para a súa inclusión nunha categoría ameazada.

Galería de imaxes
-----------------

* CabezaCabeza
* ApareamentoApareamento
* FemiaFemia
* Individuo xoveIndividuo xove

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6  Valentín Pérez-Mellado, Marc Cheylan, Philippe Geniez, Hans Konrad Nettmann, Benedikt Schmidt, Richard Podloucky, Roberto Sindaco & Antonio Romano (2009): *Lacerta bilineata* na *Lista vermella* da UICN. Versión 2019-2. Consultada o 21 de novembro de 2019.
2. ↑  lagarto, 1ª acep. no *Dicionario da RAG*.
3. 1 2  Lacerta bilineata DAUDIN, 1802 en The Reptile Database.
4. ↑  Western Green Lizard *Lacerta bilineata* Daudin 1802 na EOL.
5. ↑  Engelmann, Wolf E. (1986): *Lurche und Kriechtiere. Beobachten und bestimmen*. Stuttgart / München: Deutscher Taschenbuch Verlag, dtv. ISBN 978-3-4230-3263-6.
6. ↑  Sindaco, R. & Jeremčenko, V. K. (2008): *The Reptiles of the Western Palearctic. Volume 1*. Latina, Provincia de Latina, Italia: Edizioni Belvedere. ISBN 978-88-8950-414-7.
7. 1 2  Vocabulario forestal, Servizo de Normalización Lingüística da USC.
8. 1 2  Amann, Toni; Rykena, Silke; Joger, Ulrich; Nettmann, Hans Konrad; Veith, Michael. "Zur artlichen Trennung von Lacerta bilineata Daudin, 1802 und L. viridis (Laurenti, 1768)". *Salamandra 33 (4)* (en alemán). pp. 255–268. Arquivado dende o orixinal o 01 de xuño de 2020. Consultado o 23 de abril de 2020.
9. ↑  Mayer, W. & Beyerlein, P. (2002): "Genetische Differenzierung des *Lacerta viridis/bilineata* Komplexes und von *Lacerta trilineata* in Griechenland: mitochondriale DNA-Sequenzen. *Mertensiella* **13**: 52-59.
10. ↑  Arnold, Arribas & Carranza 2007.
11. ↑  Crochet, P.-A. & Dubois, A. (2004): "Recent changes in the taxonomy of European amphibians and reptiles". En: Gasc, J. P. *et al*. eds. *Atlas of the amphibians and reptiles in Europe (second edition)*. Paris: Societas Europaea Herpetologica, Muséum National d'Histoire Naturelle & Service du Patrimoine Naturel. ISBN 2-8565-3574-7, pp. 495–516.
12. ↑  Joger, U. Amann, T. & Veith, M. (2001): "Phylogeographie und genetische Differenzierung im *Lacerta viridis/bilineata* Komplex. Pp. 60-68. En: Elbing, K. & Nettmann, H. K. (Eds.): *Beiträge zur Naturgeschichte und zum Schutz der Smaragdeidechsen (*Lacerta s. str.*). Deutsche Gesellschaft für Herpetologie und Terrarienkunde, Rheinbach.*
13. ↑  Christian Habel & Thorsten Assmann, eds. (2019): *Relict Species: Phylogeography and Conservation Biology*. Berlin / Heidelberg: Sprigr-Verlag. ISBN 98-3-5409-2150-2.
14. ↑  Rikena, S. (2002): "Experimental hybridization in Green Lizards (*Lacerta s.str.*), a tool to study species boundaries". *Mertensiella*, **13**: 78-88.
15. 1 2  Reptiles & Amphibiens de France Arquivado 24 de setembro de 2015 en Wayback Machine..
16. ↑  Gubanyi, 2000: "A breeding colony of western Green Lacertas (*Lacerta bilineata*) confirmed in southwestern Topeka (Kansas)", *Transactions of the Kansas Academy of Science* **103** (3/4): 191-192.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lacerta bilineata Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Lacerta bilineata*** |

### Bibliografía

* Bogaerts, S. (2000): "Beobachtungen einer Paarung zwischen zwei Weibchen von *Lacerta bilineata* DAUDIN, 1802". *Die Eidechse* **11** (2): 63-64.
* Böhme, Manja U.; Uwe Fritz, Tatiana Kotenko, Georg Džukić, Katarina Ljubisavljević, Nikolay Tzankov & Thomas U. Berendonk (2007): "Phylogeography and cryptic variation within the *Lacerta viridis complex* (Lacertidae, Reptilia)". *Zoologica Scripta* **36** (2): 119–131 (Texto completo).
* Bruner, Emiliano; David Costantini, Alberto Fanfani & Giacomo Dell’Omo (2005): "Morphological variation and sexual dimorphism of the cephalic scales in *Lacerta bilineata*. *Acta Zoologica* **86**: 245-254 (Texto completo).
* Dieckmann, M. (2001): "Vermehrung von *Lacerta bilineata bilineata* im Freilandterrarium". *Die Eidechse* **12** (3): 80-83.
* Lantermann, W. & Lantermann, Y. (2007): "Westliche Smaragdeidechsen (*Lacerta bilineata*) an der Atlantikküste in der Bretagne". *Reptilia (Münster)* **12** (2): 40-42.

### Outros artigos

* Lacertilios
* Escincomorfos
* Lacértidos
* *Lacerta*

### Ligazóns externas

* *Lacerta bilineata*. Western Green Lizard na ADW.
* Western Green Lizard *Lacerta bilineata* Daudin 1802 na EOL.
* *Lacerta bilineata* Daudin, 1802 no GBIF.
* Amphibians and Reptiles of Europe by Paolo Mazzei and Ilaria Pimpinelli Fotos.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Lacerta\_bilineata
* EOL: 791762
* EPPO: LACEBI
* EUNIS: 12247
* FE: 214647
* FE-New: ID
* GBIF: 6159243
* iNaturalist: 35900
* ISC: 115092
* ITIS: 683036
* IUCN: 61519
* NBN: NHMSYS0020322402
* NCBI: 95620
* TAXREF: 77619

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1043619

 |