**Thomas Samuel Kuhn**, nado o 18 de xullo de 1922 e finado o 17 de xuño de 1996, foi un físico e filósofo natural dos Estados Unidos de América cuxo traballo incidiu sobre a historia e filosofía da ciencia, tornándose un marco importante no estudo do proceso que leva ao desenvolvemento científico.

Traxectoria
-----------

Thomas Kuhn naceu en Cincinnati, Ohio, o 18 de xullo de 1922. Estudou a carreira de física na Universidade Harvard, e obtivo o doutoramento en 1949. Ata entón, tivera pouco contacto coa filosofía, xa que a súa carreira era a física e, segundo el, a segunda guerra mundial exercía unha enorme presión para iniciar carreiras científicas, e un gran desprezo en relación ás materias humanísticas. Pero a partir do seu doutoramento o seu interese orientouse cara ao estudo da Historia da Ciencia, ao que se dedicou por completo.

Permaneceu en Harvard coma profesor axudante de Historia da Ciencia, e foi aquí onde preparou un curso de ciencias para non científicos, no que por primeira vez, utilizou exemplos históricos de progresos científicos. Desa experiencia, Kuhn puido percibir que a ciencia, nunha perspectiva histórica, era moi diferente da presentada nos textos de física ou mesmo de filosofía da ciencia.

En 1956, aceptou unha oferta da Universidade de Berkeley, California, onde pasou a ocupar a Cátedra de Historia da Ciencia a partir de 1961. En Berkeley, escribiu e publicou o libro *Estrutura das Revolucións Científicas*, e aínda que xa publicara un primeiro libro en 1957, *A Revolución Copernicana*, e un segundo en 1961, *A función da medida na física moderna*, foi o terceiro libro o que o tornou recoñecido, máis coma un intelectual volvendo cara a Historia e Filosofía da Ciencia, ca coma o físico que era.

En 1964 ocupou a Cátedra de Historia da Ciencia na Universidade de Princeton ata 1979, ano no que pasou a se instalar en Boston, ocupando a Cátedra de Filosofía e Historia da Ciencia do Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT) ata 1991. Tres anos despois, en 1994, foille diagnosticado un cáncer bronquial do cal morreu o 17 de xuño de 1996 na súa casa de Cambridge, Massachusetts.

O pensamento de Kuhn
--------------------

Thomas S. Kuhn ocupouse principalmente do estudo da historia da ciencia, no que mostra un contraste entre dúas concepcións da ciencia:

* Por un lado, a ciencia entendida coma unha actividade completamente racional e controlada. (*Enfoque formalista*).
* Por outro lado, a ciencia entendida coma unha actividade concreta que se veu dando ao longo do tempo e que en cada época histórica presenta peculiaridades e características propias. (*Enfoque historicista*).

Este contraste plásmase na obra *A Estrutura das Revolucións Científicas*,que ocasionou o chamado *xiro histórico-sociolóxico da ciencia*, unha revolución na reflexión acerca da ciencia ao considerar propios desta os aspectos históricos e sociolóxicos que rodean a actividade científica, e non só os lóxicos e empíricos, como defendía o modelo formalista.

### Enfoque historicista

Segundo o enfoque historicista de **Kuhn**, a ciencia desenvólvese seguindo determinadas *fases*:

1. *Establecemento dun paradigma*.
2. *Ciencia normal*.
3. *Crise*.
4. *Revolución científica*.
5. *Establecemento dun novo paradigma*.

1. A noción de *paradigma* resulta fundamental neste enfoque historicista e non é máis ca unha macroteoría, un marco ou perspectiva que se acepta de forma xeral por toda a comunidade científica e a partir do cal se realiza a actividade científica, que ten como obxectivo aclarar os posibles fallos do paradigma ou extraer todas as súas consecuencias.
2. A *ciencia normal* é o período durante o cal se desenvolve unha actividade científica baseada nun paradigma. Esta fase ocupa a maior parte do tempo da comunidade científica porque adoitan traballar para mostrar ou poñer a proba a solidez do paradigma no que se basean.
3. Pero, en ocasións, o paradigma non é capaz de resolver todos os problemas, os cales poden persistir ao longo de anos ou incluso séculos. Nese caso, o paradigma ponse en cuestión e comézase a considerar se é o marco máis adecuado para a resolución de problemas ou se debe ser abandonado. Entón é cando se entra nunha *crise*, que ademais supón a proliferación de novos paradigmas que compiten entre si tratando de impoñerse coma o enfoque máis adecuado.
4. Finalmente prodúcese unha *revolución científica* cando un dos novos paradigmas substitúe ao paradigma tradicional. Trala revolución, o ciclo empeza de novo e o paradigma que foi instaurado dá pé a un novo proceso de ciencia normal.

Desta maneira, o enfoque historicista dá importancia a factores subxectivos que anteriormente foran pasados por alto á hora de explicar o proceso de investigación científica. **Kuhn** mostra que a ciencia non é só un contraste entre teorías e realidade, senón que hai diálogo, debate, tensións e ata loitas entre os defensores de distintos paradigmas. E é precisamente nese debate ou loita onde se demostra que *os científicos non son absolutamente racionais*, non poden ser obxectivos, pois non lles é posible afastarse de todos os paradigmas e comparalos de forma obxectiva, senón que sempre están inmersos nun e interpretan o mundo conforme ao mesmo paradigma. Isto demostra que *na actividade científica inflúen tanto intereses científicos* (ex: a aplicación práctica dunha teoría), *coma subxectivos*, como por exemplo, a existencia de colectividades ou grupos sociais a favor ou en contra dunha teoría concreta, ou a existencia de problemas éticos, de tal maneira que a actividade científica vese influenciada polo contexto histórico-sociolóxico no que se desenvolve. Así, os historicistas, ao contrario que os formalistas, dan máis importancia tanto ao suxeito que leva a cabo a investigación, coma ao contexto histórico e sociolóxico no que está inmerso.

### Inconmensurabilidade

Na súa obra *A Estrutura das Revolucións científicas*, Kuhn introduce ademais a noción de inconmensurabilidade dos paradigmas que se refire á incapacidade de comparar as teorías entre si. Segundo **Kuhn**, os paradigmas poden ter diferenzas de tres tipos:

* Diferenzas entre problemas a resolver, concepcións e definicións da ciencia da que se ocupan.
* Diferenzas conceptuais ligadas á linguaxe teórica e á interpretación ontolóxica.
* Diferenzas na percepción do mundo.

Estas diferenzas entre paradigmas marcan que son incomparables, pois non existe unha linguaxe común e neutral que adapte unha teoría a outra. Neste momento non se pode dicir que un paradigma é mellor ou peor ca outro, pero o avance da ciencia irá determinando a incompatibilidade entre eles ata que un acabe dominando sobre o outro, dando lugar a unha nova revolución científica.

Obra
----

* *A revolución copernicana: a astronomía planetaria no desenvolvemento do pensamento occidental*, 1957.
* *A función da medida na física moderna*, 1961.
* *A estrutura das revolucións científicas*, 1962. Traducida ao galego no 2000, publicada pola Universidade de Vigo.
* *A función do dogma na investigación científica*, 1963.
* *Postdata*, 1969.
* *A tensión esencial*, 1977.
* *A teoría do corpo negro e a descontinuidade cuántica*, 1987.
* *O camiño da estrutura*, 1990.
* *O problema coa filosofía da historia e da ciencia*, 1992.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Thomas Kuhn Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Ludwig Wittgenstein
* Paul Feyerabend
* Karl Popper
* Imre Lakatos
* Falseabilidade

### Ligazóns externas

* O desenvolvemento da Ciencia en Thomas Kuhn *(en castelán)*
* Paradigma en Thomas Kuhn *(en portugués)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q184980
* WorldCat
* VIAF: 22144060
* BAV: ADV10110427
* BIBSYS: 90157872
* BiTraGa: 1013
* BLBNB: 000243904
* BNCHL: 000037207
* BNE: XX943335
* BNF: 119101699
* BRE: 2121791
* CANTIC: a10964289
* CiNii: DA00189268
* DeutscheBio: 118567918
* EBID: ID
* EGAXA: vtls000876401
* Europeana: ID
* FAST: 15867
* GEC: 0036061
* GND: 118567918
* ISNI: 0000000120997889
* LAC: 0053D2793
* LCCN: n50046179
* Leopoldina: 4165
* LibraryThing: kuhnthomass
* MGP: 16441
* MR: 107550
* NDL: 00446465
* NKC: jn19990004721
* NLA: 35364780
* NLG: 96989
* NNDB: 000044152
* NTA: 068307985
* OL: OL531166A
* Persée: 29953
* PTBNP: 52919
* Scopus: 22988895800
* SELIBR: 261431
* SNAC: w68b3td6
* SUDOC: 027422119
* Treccani: thomas-samuel-kuhn
* WikiTree: Kuhn-4395
* zbMATH: kuhn.thomas-samuel

 |