Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Cadela (homónimos).

| Cadela / Ameixa de can*Scrobicularia plana* |
| --- |
| Valvas da cuncha de *Scrobicularia plana* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Mollusca |
| Clase: | Bivalvia |
| Subclase: | Heterodonta |
| Orde: | Veneroida |
| Superfamilia: | Tellinoidea |
| Familia: | Semelidae |
| Xénero: | ***Scrobicularia***Schumacher, 1815  |
| Especie: | ***S. plana*** |

 |
| Nome binomial |
| *Scrobicularia plana*(da Costa, 1778) |

Cunchas de *S. plana*.
A **cadela**  ou **ameixa de can**, *Scrobicularia plana*, (da Costa 1778), é unha especie de molusco bivalvo da orde dos veneroides e familia dos semélidos, único representante, segundo o SIIT, do xénro *Scrobicularia*, ou un dos dous que recoñece o WoRMS (a outra é *Scrobicularia cottardi*).

Morfoloxía
----------

As principais características morfolóxicas desta especie son:

Ten unha cuncha fráxil, equivalva e case equilateral, de contorno ovalado, que polo xeral pasa dos 6,5 cm de diámetro (eixe maior), aínda que normalmente mide 4,5 cm.

A superficie externa da cuncha presenta numerosos sucos concéntricos e irregulares, con liñas de crecemento difíciles de determinar. A valva dereita ten dous dentes cardinais pequenos, e a esquerda só un.

A coloración externa é gris, parda clara ou crema, co perióstraco escuro. O interior da cuncha é branco ou amarelado e deixa ver as pegadas dos músculos adutores e o seo paleal.

Distribución e hábitat
----------------------

Comunmente habita nas costas de fondos areosos ou fangosos e nos estuarios do norte de Europa, o Mediterráneo e África occidental, onde vive entrerrada ata os 30 ou 40 cm de profundidade.

Nalgunhas zonas chegou a ser moi abundante: nos anos 1930 rexistráronse concentracións de ata mais de 1 000 individuos por m2 no estuario do río Tamar (suroeste de Inglaterra), e no do Gwyndraeth (País de Gales).

Taxonomía
---------

O xénero *Scrobicularia* foi establecido en 1815 polo médico e naturalista alemán Schumacher, e comprende, para a maioría dos autores, unha soa especie, *Scrobicularia plana*, aínda que, como quedou dito, o WoRMS recoñece tamén outra, *Scrobicularia cottardi* (Payraudeau, 1826).

A especie *Scrobicularia plana* fora descrita en 1778 polo naturalista británico da Costa co nome de *Trigonella plana*, dentro do xénero *Trigonella* por el descrito o mesmo ano (e que hoxe se identifica con *Mactra*, Linnaeus, 1767). Ao longo dos tempos foi reclasificada en numerosos xéneros e especies:

* *Amphidesma transversum* Say, 1831
* *Lavigno calcinella* Récluz, 1845
* *Lavigno reaumuriana* Récluz, 1845
* *Lavignonus deshayesii* Récluz, 1869
* *Lutricola compressa* Blainville, 1824
* *Mactra compressa* Pulteney, 1799
* *Mactra listeri* Gmelin, 1791
* *Mactra piperata* Poiret, 1786
* *Mya gaditana* Gmelin, 1791
* *Mya hispanica* Philippi, 1836
* *Mya orbiculata* Spengler, 1793
* *Scrobicularia arenaria* Schumacher, 1817
* *Scrobicularia calcarea* Schumacher, 1815
* *Syndosmya truncata* Récluz, 1843
* *Tellina rubiginosa* Poli, 1791
* *Trigonella listeriana* Leach in Gray, 1852
* *Trigonella plana* da Costa, 1778 (nome orixinario)
* *Venus dealbata* Gmelin, 1791
* *Venus gibbula* Gmelin, 1791

Finalmente foi incluída no xénero *Scrobicularia* por Schumacher, e hoxe o seu nome válido é *Scrobicularia plana*, respectando a antigüidade da descrición de da Costa.

Tamén a clasificación da familia foi obxecto de discusión, xa que *Scrobicularia plana* estivo até hai pouco incluída na familia dos **escroibicularíidos**, *Scrobiculariidae* H. Adams & A. Adams, 1856, qiue hoxe se condidera un sinónimo de *Semelidae.*

Interese pesqueiro e comercial
------------------------------

Aínda que ser é un molusco comestible, posúe un sabor a pementa que non o fai agradable (en inglés, *Peppery furrow shell*). Mesmo a captura é problemática xa que a cuncha adoita romper ó intentar extraerla da area.

En Galicia
----------

En Galicia é unha especie moi abundante, encontrándose en fondos de area lameira na zona intermareal, en costas protexidas, ou en lagoas litorais, en todo o país.

Ademais de por **cadela** e **ameixa de can**, coñécese popularmente polos nomes de **cadela de frade** e **cadela de mar**.

Notas
-----

1. 1 2  *Scrobicularia* Schumacher, 1815 no SIIT.
2. 1 2 3 4 5 6  Ramonell, R. (1985), pp. 108-109.
3. ↑  Lahuerta e Vázquez (2000), p. 284.
4. 1 2  *Scrobicularia* Schumacher, 1815 no WoRMS.
5. 1 2  Rolán e Otero (1996), p. 246.
6. ↑  Spooner, G. M. & Moore, H. B. (1940): "The eology of the Tamar Estuary, VI. An account of the macrofauna of the intertidal muds". *J. Mar. Biol. Ass. U.K.* **24**: 283-330.
7. ↑  Green, J. (1957): "The growth of *Scrobicularia plana* (Da Costa) in the Gwendraeth estuary". *J. Mar. Biol. Ass. U.K.* **36**: 41-47.
8. ↑  *Scrobicularia plana* (da Costa, 1778) no WoRMS.
9. ↑  *Scrobiculariidae* H. Adams & A. Adams, 1856 no WoRMS.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Cadela*** |

### Bibliografía

* Lahuerta Mouriño, Fernando e Francisco X. Vázquez Álvarez (2000): *Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos*. Santiago: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-2913-8.
* Ramonell, Rosa (1985): *Guía dos mariscos de Galicia*. Vigo: Editorial Galaxia, S. A. ISBN 84-7154-506-3.
* Ríos Panisse, M. C. (1977): *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia. I Invertebrados y peces.* Santiago: Universidad de Santiago de Compostela. ISBN 84-7191-008-X.
* Rolán, R. e Jorge Otero-Schmitt (1996): *Guía dos moluscos de Galicia*. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-072-1.

### Outros artigos

* Bivalvos
* Veneroides
* Semélidos
* Lista de bivalvos de Galicia

### Ligazóns externas

* Vídeo de *Scroblicularia plana* alimentándose en ARKive.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 132161
* DORIS: 2060
* Dyntaxa: 218307
* EUNIS: 61424
* GBIF: 5189062
* iNaturalist: 210232
* IRMNG: 11358620
* ITIS: 81320
* NBN: NBNSYS0000177880
* NCBI: 665965
* SeaLifeBase: 48642
* Soortenregister: 137212
* TAXREF: 64617
* WoRMS: 141424

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C2791626

 |