**Surtsey** (Islandés: "Illa de Surtur") é unha illa volcánica da costa sur de Islandia, que constitúe o punto máis meridional do país. Formouse nunha erupción volcánica de orixe submarina que se prolongou entre 1963 e 1967. 

A illa de Surtsey tomou o seu nome do deus do lume Surtr da Mitoloxía nórdica, e foi intensamente estudada por volcanólogos durante a súa creación. Dende a erupción, a illa converteuse nunha interesante zona de estudo para os botánicos e biólogos ao comezares a súa colonización por parte vexetación e outras especies animais. Deste xeito, foi declarada reserva natural en 1965, o goberno islandés prohibiu o acceso á illa polo seu interese científico. En 2008 foi recoñecida como patrimonio da humanidade pola Unesco.

Xeoloxía
--------

A comezos do mes de novembro de 1963 comezou a erupción a 130 metros por debaixo do nivel do mar, chegando á superficie o 14 de novembro. A erupción volcánica rematou o 5 de xuño de 1967, cando a illa chegou á súa máxima superficie, 2,7 km². Dende aquela, o vento e a erosión mariña diminuíron a superficie da illa sendo no 2002 de 1,4 km² e en 2019, a extensión da illa ocupaba 1,2 km². Segundo as previsións, a illa ficará reducida a uns cons e farallóns en cen anos.

A dorsal que deu lugar á illa forma parte do sistema volcánico submarino das Vestmannaeyjar (Illas Westmann), as cales pertencen a unha fenda da dorsal mesoatlántica. Vestmannaeyjar tamén deu lugar á famosa erupción do Eldfell na illa Heimaey en 1973. A erupción que creou Surtsey tamén deu orixe a un conxunto de pequenas illas na chaira volcánica, como Jólnir e outros farallóns sen nome. A maioría destas pequenas illas e farallóns están a desaparecer pola erosión mariña.

Flora e fauna
-------------

O nacemento da illa permitiu observar a difusión da vida animal e vexetal nela. Xa en 1964 documentouse a chegada de mofos, bacterias e fungos, así como sementes levadas polo mar. En 1965 rexistrouse a primeira planta vascular, un exemplar de *Cakile arctica*. Ademais testemuñouse que bragadas de peixe como a raia (*Raja batis*) e que as feces de ave foron vectores de vida vexetal en Surtsey. En 1998 agromou a primeiro árbore da illa, un salgueiro (*Salix phylicifolia*). En 2008 existían 69 especies de plantas das que 30 son permanentes en Surtsey, calcúlase que o 9% delas foron carreadas polo vento, o 27% polo mar e o 64% polas aves e que cada ano chegan entre dúas e cinco novas especies á illa.

Considérase que os primeiros insectos chegaron á illa voando por eles mesmos dende Islandia, as illas Vestmannaeyjar ou dende Europa e están documentados dende maio de 1964. Tamén se considera que algunhas especies chegaron en madeira flotante. A primeira miñoca foi rexistrada en 1993 e a primeira lesma en 1998. En 2002 os invertebrados máis numerosos eran dos grupos dos dípteros, ácaros, himenópteros e colémbolos.

As primeiras aves rexistradas na illa foron araos de á branca e fulmares a principios da década de 1970. As colonias de gaivotas están asentadas dende 1984 e as de araos papagaios en 2004.

Notas
-----

1. ↑  "World Heritage Outlook: Surtsey". *worldheritageoutlook.iucn.org*. Consultado o 2023-06-25.
2. ↑  "Surtsey, Iceland". *volcano.oregonstate.edu*. Consultado o 2023-06-25.
3. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 27 de setembro de 2007. Consultado o 18 de xuño de 2007.
4. ↑  Óskarsson, Birgir Vilhelm; Jónasson, Kristján; Valsson, Gudmundur; Belart, Joaquín (2020). "Erosion and sedimentation in Surtsey island quantified from new DEMs" (PDF). *Surtsey Research* (14): 63–77.
5. ↑  Mancuso, Stefano (2023). *A incriible viaxe das plantas*. Rinoceronte. pp. 16–20. ISBN 978-84-17388-94-2.
6. ↑  "Skordýr". *Surtsey Research Society* (en inglés). Consultado o 2023-06-28.
7. ↑  "Fuglar". *Surtsey Research Society* (en inglés). Consultado o 2023-06-27.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* All you need to know about Westman Islands(Vestmannaeyjar)
* Fotografías aéreas e mapas de Surtsey.
* Topografía de Surtsey
* Páxina oficial da Illa de Surtsey
* Noticia da axencia do medio ambiente declarando a Surtsey espazo protexido.
* www.zen24203.zen.co.uk/surtsey
* Información sobre as plantes e os animais da illa

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Surtsey*** |

| * v
* c
* e
Patrimonio da Humanidade en Islandia |
| --- |
|  | Þingvellir (2004)  ·  Surtsey (2008)  ·  Parque Nacional Vatnajökull (2019) |  |
| Patrimonio da Humanidade  ·  Lista do Patrimonio da Humanidade en Perigo  ·  Lista de lugares Patrimonio da Humanidade en Europa |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q178124
* WorldCat
* VIAF: 244124587
* CDDA: 1553
* EBID: ID
* GEC: 0488876
* GeoNames: 3412842
* GND: 4118911-5
* WDPA: 1553
* WHC: 1267

 |