Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Andrade.

Ábsida da igrexa de San Martiño
**San Martiño de Andrade** é unha parroquia que se localiza no sur do concello coruñés de Pontedeume. Segundo o IGE en 2013 tiña 401 habitantes (207 mulleres e 194 homes) distribuídos en 14 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 467 habitantes.

O peso desta parroquia na economía do concello é importante xa que no lugar do Vidreiro se sitúa o polígono industrial de Pontedeume.

Historia
--------

Os documentos máis antigos que se conservan fan referencia a Andrade como vila, como couto e como igrexa. O primeiro deles data do 1 de abril de 1102 e fai referencia a unha doazón que fai o cóengo de Caaveiro, Bermudo Fortuniz, dunha servicialía na *vila* de Andrade.

Un dos primeiros Andrade, Pedro Bermúdez de Andrade, aparece en dous documentos facendo doazóns ou vendas ao mosteiro de Caaveiro. No primeiro deles, de 1204, cede ao mosteiro a súa parte da *ecclesia* de San Martiño de Andrade. Noutro de 13 de decembro de 1223 vende ao mosteiro as súas posesións, tanto herdades como persoas, no *couto* de Andrade.

O historiador César Vaamonde Lores demostrou documentalmente que a Casa de Andrade, con anterioridade ao castelo que construíu Fernán Pérez de Andrade, O Boo, en terras de Nogueirosa, xa posuía outro castelo que, segundo este historiador, achábase na parroquia de San Martiño de Andrade, berce desta liñaxe.

Afonso X o Sabio asina en 1270 a Carta de Poboamento da vila de Pontedeume. Neste documento non se inclúe no alfoz de Pontedeume o couto de Andrade, a pesar da súa proximidade á vila, por permanecer en posesión da Casa de Andrade.

Cando, un século despois, Pontedeume pasa a formar parte dos dominios dos Andrade, o couto de Andrade segue a ter entidade propia. Así, aparece mencionado expresamente na relación de posesións de Fernán Pérez de Andrade, O Mozo, que fai Vasco da Ponte en 1515. Porén, desde a construción do castelo en Nogueirosa e o pazo dos Andrade na vila de Pontedeume, a parroquia de Andrade foi perdendo protagonismo.

Mesmo eclesialmente minguou a súa importancia xa que pasou a ser unha parroquia anexa á de Nogueirosa. En 1871 comeza a depender da parroquia de Vilar ata acadar o recoñecemento como parroquia de seu.

Patrimonio
----------

A igrexa parroquial de San Martiño ten fachada barroca e ábsida románica, procedente dun templo anterior. Tamén é románica unha parte do muro norte.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Andrade

| Lugares da parroquia de Andrade no concello coruñés de Pontedeume |  |
| --- | --- |
| O Barreiro | A Campanilla | Campolongo | Os Castros | Covés | Os Loureiros | Ogrobe | Pazos | A Pía | A Regueira | Valdeviñatos | O Vidreiro |

### Parroquias de Pontedeume

| * v
* c
* e
Galicia  ·  Provincia da Coruña  ·  Parroquias de Pontedeume |
| --- |
| Andrade (San Martiño) - Boebre (Santiago) - Breamo (San Miguel) - Centroña (Santa María) - Nogueirosa (San Cosme) - Ombre (Santa María) - Pontedeume (Santiago) - Vilar (San Pedro) |

Notas
-----

1. 1 2 3  DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Pontedeume

### Bibliografía

* Carlos de Castro Álvarez. *Igrexas Románicas da Comarca do Eume*. Ed. Xunta de Galicia (1997) ISBN 605-6855-5

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5675103
* código INE: 15069010000

 |