| Pulga da rata oriental |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Clase: | Insecta |
| Orde: | Siphonaptera |
| Familia: | Pulicidae |
| Xénero: | ***Xenopsylla*** |
| Especie: |  ***X. cheopis*** |

 |
| Nome binomial |
| '' ***Xenopsylla cheopis ''***Rothschild, 1903 |
| Sinonimia |
| ***Pulex cheopis*** Rothschild, 1901 |

A ***Xenopsylla cheopis***, coñecida como pulga da rata oriental, é unha especie de insecto sifonáptero da familia Pulicidae. Estas pulgas son parasitos dos roedores, principalmente do xénero *Rattus*, e son un vector primario para a peste bubónica e o tifo murino. A transmisión destas enfermidades ocorre cando a pulga se alimenta primeiro dun roedor infectado e despois pica a un humano.

Historia
--------

A especie foi atopada en Exipto por N. C. Rothschild e Karl Jordan e descrita en 1903. Recibiu inicialmente o nome de *Pulex cheopis*. O nome *cheopis* púxollo Rothschild pola pirámide de Queops (Cheops), xa que foi descuberta en Exipto.

Características
---------------

A pulga da rata oriental non ten peites xenal ou pronotal. Esta característica pode utilizarse para diferenciar a *Xenopsylla cheopis* da pulga do gato (*Ctenocephalides felis*), pulga do can (*Ctenocephalides canis*) e outras pulgas.

O corpo da pulga mide arredor de 2,5 mm. A súa anatomía está estruturada para que lle sexa máis fácil dar grandes saltos para pasar dun hóspede a outro. O seu corpo divídese nas tres rexións típicas dos insectos: cabeza, tórax e abdome. A cabeza e o tórax teñen filas de sedas (chamadas peites) e o abdome consta de oito segmentos visibles.

A boca da pulga ten dúas funcións: produce saliva e chucha sangue (e nas infeccións regurxita parte do sangue). As pulgas son capaces de ulir o dióxido de carbono expulsado durante a respiración dos seus hóspedes e chouta rapidamente á fonte de dióxido de carbono para alimentarse nun novo hóspede. As pulgas son insectos sen ás, pero, aínda que non poden voar, dan grandes saltos de ata 200 veces a lonxitude do seu corpo (uns 50 cm) e ata 130 veces a altura do seu corpo (uns 33 cm). As súas patas constan de catro partes: coxa, fémur, tibia e tarso.

Transmisión de enfermidades
---------------------------

Esta especie pode actuar como vector da peste (causada pola bacteria *Yersinia pestis*), o tifo murino (causado pola bacteria *Rickettsia typhi*), e tamén pode actuar como hóspede intermedio para as tenias *Hymenolepis diminuta* e *Hymenolepis nana* (alberga os cisticercos da tenia). As enfermidades poden ser transmitidas dunha xeración de pulgas á seguinte a través dos ovos, como ocorre co tifo murino. No caso da peste bubónica a pulga adquire a bacteria ao chuchar sangue dun individuo infectado; esta crece no seu intestino anterior (zona do proventrículo) formando un biofilme que orixina un tapón que lle impide tragar ao animal; cando a pulga se alimenta de sangue este remove parte das bacterias do tapón, pero non o pode tragar, polo que o regurxita xunto coas bacterias na ferida da picada na pel do mamífero, e desta maneira a bacteria infecta a outro individuo mamífero.

Ciclo vital
-----------

Macho e femia de *Xenopsylla cheopis*.
O ciclo de vida desta especie consta de catro estadios. O primeiro estadio é o ovo. Os ovos son microscópicos e brancos e caen facilmente da femia ao chan ou desde o animal onde os puxo. Se os deposita sobre o animal, caen axiña ao po ou no lugar onde se deita o animal. Se os ovos caen inmediatamente ao chan, caen nas gretas do terreo onde permanecen seguros ata que se produza a eclosión dez días despois (ou máis segundo as condicións do ambiente). Orixinan unha larva que ten un aspecto moi similar a un verme e ten uns dous milímetros de longo, cun pequeno corpo e pezas bucais. Neste estadio, a pulga non se alimenta de sangue, senón que come células mortas da pel, excrementos de pulga, e outros pequenos parasitos que atopa no po. Cando a larva está madura constrúe un casulo de seda arredor do seu corpo e convértese nunha pupa. A pulga permanece como pupa dunha semana a seis meses e sofre unha metamorfose. Emerxe transformada en adulto. Agora vive nun hóspede e aliméntase de sangue do seu hóspede e aparéase con outras pulgas. Unha femia pode aparearse unha vez e poñer ovos todos os días, poñendo uns 50 ovos por día.

Experimentalmente demostrouse que as pulgas prosperan en condicións climáticas secas con temperaturas de 20-25 °C. Poden vivir un ano e permanecer nalgunhas ocasións no casulo en estado de pupa ata un ano se as condicións non son favorables.

Notas
-----

1. ↑  N. C. Rothschild (1903). "New species of Siphonaptera from Egypt and the Soudan". *Entomologist's Monthly Magazine* **39**: 83–87.
2. ↑  Natural History Museum web
3. ↑  A. Farhang-Azad, R. Traub & S. Baqar (1985). "Transovarial transmission of murine typhus rickettsiae in *Xenopsylla cheopis* fleas". *Science* **227** (4686): 543–545. PMID 3966162. doi:10.1126/science.3966162.
4. ↑  J. F. D. Shrewsbury (2005). *A History of Bubonic Plague in the British Isles*. Cambridge University Press. p. 3. ISBN 0-521-02247-9.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Pulex irritans
* Tifo
* Yersinia pestis
* Rata negra
* Peste negra

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q499106
* EBID: ID
* MAG: 2777306777

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Xenopsylla\_cheopis
* BioLib: 104623
* Dyntaxa: 6000905
* EOL: 704445
* EPPO: XENOCH
* FE: 170080
* FE-New: ID
* GBIF: 1419435
* GlobalSpecies: 694232
* iNaturalist: 271312
* IRMNG: 10160865
* ITIS: 189334
* NBN: NBNSYS0000013088
* NCBI: 163159
* TAXREF: 52176

 |