**Paulina Ódena García**, coñecida como **Lina Ódena**, nada en Barcelona o 22 de xaneiro de 1911 e finada en Granada o 14 de setembro de 1936, foi unha militante comunista española. Nos primeiros meses da Guerra Civil española quitouse a vida ao verse acurralada polas forzas sublevadas.

Traxectoria
-----------

J.Pons - Museu Nacional d'Art de Catalunya
Ódena era filla dun matrimonio que rexentaba unha xastrería no barrio barcelonés do Eixample. Desde moi nova axudou aos pais no negocio e sentiuse atraída polas ideas comunistas. Isto levouna a conflitos coa familia e pronto se independizou. En 1931 formou parte dunha delegación de mozos cataláns que estudaron na Unión Soviética durante máis dun ano, onde obtiveron a formación necesaria para desempeñaren futuros cargos.

Ao seu regreso a España pasou a formar parte das Mocidades Comunistas de Cataluña. A súa gran capacidade e intelixencia permitíronlle ser nomeada en febreiro de 1933 secretaria xeral das Mocidades Comunistas de Cataluña. Ese mesmo ano foi candidata ao Parlamento da República. Ao estalar en Cataluña a Revolución de outubro de 1934, tomou as armas e participou activamente en combates en San Cugat del Vallés e outras localidades. Ao fracasar a sublevación pasou á clandestinidade e entrou a formar parte do Socorro Vermello Internacional. A policía detívoa en agosto de 1935 aínda que pronto foi liberada.

Ese mesmo ano formou parte da delegación española do IV Congreso da Internacional Xuvenil Comunista (IJC) en Copenhague (Dinamarca). O Congreso tivo grande importancia, pois nel decidiuse que as mocidades comunistas debían unificarse coas doutros partidos revolucionarios para gañaren forza. Posteriormente, nuns meses especialmente convulsos, Ódena foi reclamada a Madrid pola dirección do PCE. As eleccións convocadas para febreiro de 1936 mobilizaron por primeira vez a toda a esquerda, unida nunha fronte común contra os demais partidos non marxistas: a Fronte Popular. Durante a campaña Ódena acompañou a Dolores Ibárruri "A Pasionaria" nos mitins que esta deu por toda a xeografía española. Tralos comicios que deron o triunfo á Fronte Popular, Ódena participou nas conversas que terminaron de unificar as mocidades marxistas de Cataluña.

En xullo de 1936 Ódena estaba en Almería nun Congreso Provincial cando estalou a Guerra civil española. Participou en varios combates nos que tiveron un papel decisivo a prol da República dúas compañías de aviación fuxidas de Granada. Estas nomearon a Ódena representante no Comité Local. Como símbolo deste cargo Ódena luciu no seu mono de miliciana as ás da aviación que levou até a súa morte, conforme reflicten as últimas fotografías que lle fixeron. A columna da que Ódena formaba parte foi asignada á toma de Guadix e máis tarde á de Motril. Neste tempo tamén realizou breves viaxes a Madrid e Barcelona para reunir armas, tralos que regresou inmediatamente á fronte.

O 14 de setembro, xunto ao Pantano de Cubillas (Granada), o chofer do coche no que ía Ódena equivocouse nun cruzamento e foi dar directamente a un control de falanxistas. Ao verse rodeada, Ódena sacou o seu revólver e suicidouse dun disparo na tempa. Segundo o historiador falanxista Julio Belza, que formaba parte daquel control, Ódena asasinara o 15 de agosto o sacerdote Manuel Vázquez Alfaya no Camiño de Las Cañas, en Motril (Granada) disparándolle na cabeza. Con todo, outras fontes (entre outros, Manuel Moreno, biógrafo de Ódena) aseguran que esa información é falsa.

En 1937 o goberno comunista de Villena (Alacant) cambiou o nome de La Colonia de Santa Eulalia polo de La Colonia de Lina Ódena. Porén, o cambio do nome da pedanía foi revertido en 1940 polo consistorio franquista. César Vallejo recordouna no "Himno a los voluntarios de la República", recollido no poemario "España, aparta de mí este cáliz":

> 
> 
> El mundo exclama: «¡Cosas de españoles!» Y es verdad. Consideremos,   
> 
> durante una balanza, a quema ropa,   
> 
> [... /...] a Teresa, mujer, que muere porque no muere   
> 
> 
> 
> o a Lina Odena, en pugna en más de un punto con Teresa...
> 
> 

Un espazo cultural de Granada leva o seu nome: o Centro Obreiro e Popular Lina Ódena.

Notas
-----

1. ↑  Gascón Ricao, Antonio. "Memoria - República - Personajes - Lina Odena". *Sociedad Benéfica de Historiadores Aficionados y Creadores*. Consultado o 2 de xullo de 2019.
2. 1 2 3 4  Pozo Felguera, Gabriel. "Lina Odena García (1911-1936)". *Asociación Granadina para la Recuperación de la Memoria Histórica* (en castelán). Consultado o 2 de xullo de 2019.
3. ↑  Belza, Julio (1974). "Así murió Lina Odena": 156-157.
4. ↑  Eslava Galán, Juan (6 de xuño de 2013). *Una Historia de la Guerra Civil que no va a gustar a nadie* (en castelán). Barcelona: Planeta. ISBN 9788408114635.
5. ↑  Moreno, Manuel (2008). *Lina Ódena, Lluita de Dona* (en cat). Debarris. ISBN 9788493534288.
6. ↑  Ramírez Navarro, Antonio (10 de xullo de 2015). "Apéndices". *Anarquistas y Comunistas en la Formación del Movimiento Obrero Almeriense (1872-1939)* (PDF) (en castelán). Tese doutoral (1ª ed.). Almería: Universidad de Almería. p. 532. ISBN 9788416027958.
7. ↑  Costa Vidal, Fernando (1997). "1936: Los albores de la Guerra". *Villena durante la Guerra Civil (1936-1939)*. Ensayo e Investigación **68**. Instituto de Cultura "Juan Gil-Albert". ISBN 9788477842903.
8. ↑  César Vallejo, *Obra poética completa*, Madrid, Alianza Editorial, 1982, ISBN 84-206-5442-6, p. 282.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9022674
* DBE: paulina-odena-garcia

 |