Anatomía do ollo humano
A **córnea** é a parte anterior transparente e protectora do ollo dos vertebrados. Localízase na rexión polar anterior do globo ocular enriba do iris e pupila. A córnea e o cristalino teñen a función de enfocar a luz a través da pupila cara a retina, como se fose unha lente fixa. Son as lágrimas (secreción lacrimal) as que manteñen a córnea húmida e saudábel.

Anatomía macroscópica
---------------------

A superficie anterior da córnea é elíptica, medindo aproximadamente 12,6 mm no diámetro horizontal e 11,7 mm no vertical, cun grosor medio de 0,52 mm na rexión central e de 0,65 mm ou máis, na rexión periférica.

Non presenta na súa superficie anterior unha curvatura uniforme. A curvatura máis acentuada dáse na rexión central sendo máis plana na rexión periférica. O raio de curvatura medio está en torno de 7,8 mm na superficie anterior da rexión central e de 6,6 mm na superficie posterior.

A córnea posúe un poder de refracción de 44,00 dioptrías.

A súa estrutura non é vascularizada e a súa innervación está desprovista de vaíña de mielina, o que garante a súa total transparencia.

Anatomía microscópica
---------------------

Diagrama esquemático do ollo humano
A córnea está constituída por cinco capas:

* **Epitelio**
* **Membrana de Bowman**
* **Estroma**
* **Membrana de Descemet**
* **Endotelio**

### Epitelio

O epitelio é a capa máis superficial e componse de catro a seis capas de células do tipo epitelio escamoso estratificado, non queratinizado. A súa espesura é do 10% aproximadamente e está provista de alta capacidade de rexeneración.

As células das capas máis profundas tienen forma de columna, con actividade mitoxénica. Cando ás células máis superficiais (tidas como máis antigas) comezan a descamar, outras células novas van naturalmente tomando a forma estratificada descrita anteriormente.

Para que ocorra a renovación da célula na superficie son necesarios sete días, período necesario para que se produza da mitose.

O epitelio preséntase como unha superficie lisa e brillante, o que lle asegura o seu poder de refracción. O seu funcionamento é unha especie de bloqueo contra a perda de líquidos e, consecuentemente, evita a penetración de microrganismos.

As células basais dos seus bordos presentan extensións dixitais e están unidas entre si pola *zonula adhaerens* e *gap junctions*. As células basais son planas na súa cara posterior e adhírense á lámina basal a través de hemidesmosomas.

### Estroma

Esta capa supón case o 90% do grosor da córnea. É un tecido conxuntivo transparente formado por laminiñas constituídas por fibras coláxenas e matriz extracelular dispostas regularmente en capas paralelas. A matriz contén moito queratán sulfato e condroitín sulfato. Entre as fisuras deixadas polas fibras aparecen células, que son un tipo de fibroblasto especial chamado queratocito. Pode haber un pequeno número de linfocitos e outros leucocitos, que aumentan en número en caso de inflamación.

### Membrana de Bowman

Esta membrana está formada de células do epitelio basal, da lámina basal, e de fibras do estroma anterior. O seu grosor é de 8 μm a 12 μm e a súa formación é por fibras de coláxeno e proteoglicanos, non ten o poder de se rexenerar unha vez lesionada. O seu diámetro é de aproximadamente dous terzos das fibras de coláxeno do estroma. A súa función baséase en manter a integridade e a organización epitelial e manter o epitelio separado do estroma.

### Membrana de Descemet

Sábese que a súa formación acontece aos catro meses de xestación e a súa capa anterior complétase ao aproximarse o nacemento.

A membrana de Descemet é facilmente rexenerada, debido á súa formación a partir do endotelio. Reviste toda a superficie do estroma, que está composta por unha capa anterior preto do estroma e unha capa posterior preto do endotelio.

Esta mesma membrana ten un grosor constante ao longo da vida, por tanto non ten significado relevante, e permanece en torno de 3 mm na súa capa anterior, e de 2 μm a 10 μm na capa posterior, que neste caso pode variar co paso dos anos.

### Endotelio

Mide aproximadamente 4 a 6 μm de altura e 20 μm de comprimento. As células son hexagonais e están dispostas de maneira extraordinaria: pola disposición e polo padrón desas células chámase *mosaico endotelial* pola súa semellanza.

Cando ocorre perda de células endoteliais, aquelas células que sobraran desprázanse na dirección da área lesionada para encher aquel espazo, aumentando o seu tamaño (polimegatismo) e tamén alterando a súa forma (pleomorfismo). Todo ese mecanismo é responsábel da reparación do endotelio. Téñase en conta o feito de que a mitose nas células endoteliais adultas é lenta e escasa.

Obsérvase en cultivos con soro fetal en humanos a evidencia de mitose celular endotelial.

Para se manter o estado de transparencia e de turxescencia da córnea tórnase necesaria e esencial a integridade funcional do endotelio corneano. É imprescindíbel salientar que o endotelio é de suma importancia para manter a transparencia e organización das capas da córnea; con iso evítase un edema corneano.

Coa exacta transferencia de sodio e potasio, o endotelio leva a auga a unha velocidade de 6,5 ml/cm/hora. Sábese que o osíxeno provén do humor acuoso e que o suprimento de glicosa provén tamén do humor acuoso, co que se facilita ese mecanismo de transferencia.

No momento do nacemento o volume endotelial varía de 3.500 a 4.000 células por milímetro cadrado. No individuo adulto ese volume varía de 1.400 a 2.500 células por milímetro cadrado. Sendo así o mínimo que se espera para que o endotelio poida manter a súa función é da orde de 400 a 700 células por milímetro cadrado. Sen ese mínimo é imposíbel manter a súa función e a partir diso comeza a ocorrer edema e, consecuentemente, perda da visión.

Transplantes
------------

Se a córnea for afectada por algunha doenza que provoque, por exemplo, a súa opacidade, é posíbel realizar transplantes a partir de tecidos pertencentes á córnea de doadores.

Notas
-----

1. ↑  D. W. Fawcett. Tratado de Histología. Editorial Interamericana-Mc. Graw Hill. 11ª edición. Páxinas 925. ISBN 84-7605-361-4.

Véxase tamén
------------

* Daltonismo
* Lentes
* Oftalmoloxía
* Retina
* Queratocito corneal

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Córnea*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q168291
* BNCF: 21824
* BNE: XX531383
* BNF: 11958110d
* BRE: 3512085
* EBID: ID
* GND: 4160665-6
* JSTOR: corneal-diseases
* LCCN: sh85032796
* MAG: 2776882836
* NDL: 00577038
* NKC: ph790794

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 58238
* MeSH: D003315
* MeSH: A09.371.060.217
* NCIt: C12342
* TA: A15.2.02.012
* Uberon: 0000964
* UMLS: C0010031

 |