O **control de procesos** ou **teoría de control** é unha disciplina baseada na enxeñaría e as matemáticas que procura manter o estado dun proceso nun rango específico. O estado de referencia é o valor ou o rango de valores desexado dunha ou varias variables que forman parte do proceso. Cando o proceso se desvía do estado de referencia, os controladores manipulan as entradas do proceso para corrixir a desviación. É a rama da teoría de sistemas que trata do xeito de conseguir o cambio de comportamento dun sistema por medio de accións externas.

Un exemplo
----------

Quentar unha sala cun radiador é un proceso que ten o obxectivo de achegarse e manter unha temperatura definida. A temperatura sería a **variable controlada**. A temperatura desexada, por exemplo 20 °C, sería a referencia ou máis comunmente o *setpoint*. O estado do radiador, por exemplo o grao de apertura da válvula que permite á auga quente fluír a través do radiador, é a **variable manipulada** xa que é a que recibe as accións de control.

### Lazo aberto

A maneira máis sinxela de levar a cabo o control da temperatura sería simplemente axustar a válvula a un grao de apertura, e polo tanto deixar pasar un caudal de auga quente fixo. Este tipo de control pode abondar se a temperatura do exterior non varía moito. Non obstante, se un día vai moito máis frío ou moito máis calor no exterior a temperatura da sala pode resultar demasiado baixa ou elevada. Este tipo de controlador chámase de **lazo aberto** (ou *open-loop*) xa que a medida da variable a controlar (a temperatura da sala) non inflúe na variable controlada (a válvula que determina o caudal de auga). Malia súa simplicidade, úsase raramente xa que non permite compensar os cambios que poden actuar na sala, como unha variación da temperatura do exterior.

### Lazo pechado

Nun sistema de **lazo pechado** (ou *closed-loop*), un sensor mide o estado do sistema (a temperatura da sala) e fornece a información ao controlador, que axusta o control (a posición da válvula) para manter a sala no estado desexado (achegar a temperatura da sala á temperatura de referencia). Agora cando a temperatura exterior baixa, a diminución consecuente da temperatura da sala é medida e a posición da válvula ábrese para deixar pasar máis auga quente. A retroalimentación ou **feedback** permite ao controlador compensar os cambios na temperatura da sala. Este *feedback* representa un paradigma central no control de procesos: o control afecta o estado do sistema que, ao mesmo tempo, é medido para alterar o control.

Lazo pechado e lazo aberto
--------------------------

Os controladores de lazo pechado presentan as seguintes vantaxes en comparación cos de lazo aberto:

* eliminación de perturbacións
* posibilidade de estabilizar procesos inestables
* sensibilidade reducida ás variacións de parámetros
* máis eficacia para se achegar ao estado de referencia

Notas
-----

1. ↑  "control; acepción 5.4". *DIGALEGO*. Consultado o 2023-07-01.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Gramiano de controlabilidade

| * v
* c
* e
Matemáticas |
| --- |
| Áreas | Aritmética - Álxebra (elemental · linear · multilinear · abstracta) - Xeometría (discreta · alxébrica · diferencial · finita) - Trigonometría - Cálculo / Análise - Análise funcional - Teoría de conxuntos - Lóxica - Teoría de categorías - Teoría de números - Combinatoria - Teoría de grafos - Topoloxía - Teoría de Lie - Ecuacións diferenciais - Sistemas dinámicos - Física matemática - Análise numérica - Computación - Teoría da información - Probabilidade - Estatística - Optimización - Teoría de control - Teoría de xogos - Teoría da representación - Historia das matemáticas |
| Divisións | Matemática pura - Matemática aplicada - Matemática discreta - Matemática computacional |