| Lumbrigante |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Subfilo: | Crustacea |
| Clase: | Malacostraca |
| Orde: | Decapoda |
| Familia: | Nephropidae |
| Xénero: | *Homarus* |
| Especie: | ***H. gammarus*** |

 |
| Nome binomial |
| *Homarus gammarus*(Linnaeus, 1758) |
| Sinonimia |
| * *Cancer gammarus* Linnaeus, 1758
* *Astacus marinus* Fabricius, 1775
* *Astacus gammarus* Pennant, 1777
* *Homarus marinus* Weber, 1795
* *Astacus europaeus* Couch, 1837
* *Homarus vulgaris* H. Milne-Edwards, 1837
 |

O **lumbrigante** (*Homarus gammarus*, Linné 1758), tamén chamado **cereixo**, é un crustáceo mariño decápodo macruro (de abdome ben desenvolvido), moi prezado pola calidade da súa carne. Caracterízase polo seu primeiro par de patas rematado en grandes pinzas.

Descrición
----------

Casca de cor negra azulada, con manchas máis pálidas; de cor amarelada na cara inferior. O bordo lateral dos segmentos do abdome é abrancazado ou vermello. Na casca coexisten dous pigmentos, un azul escuro, dominante, soluble; e outro vermello, insoluble. A cor vermella viva coa que coñecémo-lo lumbrigante no prato, cociñado, aparece só trala cocción, por desaparición dos outros pigmentos da casca, solubles na auga.

Cadro de Cornelis de Heem (1631-1695).
A casca do cefalotórax é de forma subcilíndrica, comprimida dorsoventalmente, coa superficie lisa, a diferenza do da lagosta, na que é espiñenta.

Primeiro par de antenas (anténulas) curtas e divididas en dous flaxelos. Segundo par de antenas longo, da mesma lonxitude có corpo, que nacen dunha base pequena e cunha espiña ben visible.

Posúe cinco pares de patas, coma tódolos crustáceos decápodos. O primeiro par é robusto e carácterístico, moito máis grandes cás outras, e remata nunha forte pinza formada por dúas pezas (quelas) desiguais e provistas de varios dentes romos na marxe interna. Estes avultamentos adoitan ser de cor castaña ou avermellada. Normalmente, unha das pinzas -as máis veces, a esquerda- é claramente maior cá outra, sendo a menor máis rápida e cos dentes máis agudos e aserrados. O lumbrigante utiliza a pinza maior para suxeita-las preas e a menor para esgazala en pequenos anacos.

O segundo e terceiro par de patas tamén rematan en pinzas, moito menores cás anteriores. O cuarto e quinto par de patas rematan nunha uña única.

O abdome está formado por seis segmentos ou aneis, que se sobrepoñen ó dobrarse baixo o cefalotórax. Cada segmento posúe dun par de pequenas patas (pleópodos) de función copuladora e ovíxena. Nos machos, os dous primeiros pelópodos están modificados para trasladar os espermatozoides á femia no momento da cópula.

O abdome remata nun último segmento, que forma o **telson**, plano e rematando nun peite de sedas amarelas ou castañas, tamén presentes nos urópodos que conforman a aleta caudal.

O tamaño medio do lumbrigante oscila entre os 35 e os 50 cm, chegando a talles superiores.

Hábitat
-------

O lumbrigante, coma outros crustáceos superiores, é unisexual. O apareamento ten lugar a finais do verán. A femia garda os ovos pegados ó abdome durante 10-12 meses, ata que se produce a eclosión. As larvas pasan por unha primeira fase natatoria ata que alcanzan un talle duns 3 cm, momento no que pasan a unha vida bentónica, para chegar á madurez ó cabo duns 4 anos, cuns 20 cm de lonxitude. Durante o desenvolvemento sofre numerosas mudas da casca, varias ó ano ó principio, que se van reducindo a unha cada dous anos, cando adultas.

Aliméntase de noite, a base de moluscos, vermes e peixes mortos.

Vive en augas pouco profundas, entre fondos rochosos de 2 a 40 m de profundidade. Atópase no Atlántico oriental, desde a altura do norte de Noruega ata os Azores e Marrocos. Tamén está presente no Mediterráneo, ata o Mar Negro.

Pesca
-----

Captúrase con nasas especiais, engadadas con peixes ou crustáceos mortos. Ocasionalmente tamén ven enleado nos trasmallos e raeiras.

O talle mínimo autorizado en Galicia é de 25 cm, medidos desde o extremo anterior da espiña infraorbitaria ata o extremo da aleta caudal ou telson.

Adoita comercializarse en fresco, vivo, pero tamén pode atoparse conxelado. Boa parte dos exemplares que se poñen á venda nos nosos mercados ou que se serven nos restaurantes galegos proceden do Reino Unido.

Consómese cocido e con diversas salsas, e tamén simplemente á prancha. Desde hai anos estase estendendo o "arroz con lumbrigante", prato que parece ser orixinal das illas Baleares.

Denominacións antigas
---------------------

* *Cancer gamarus* (Linne, 1758)
* *Astacus marinus* (Fabricius, 1798)
* *Homarus vulgaris* (H. Milne Edwards, 1837)

Sinonimia
---------

Nos distintos portos galegos recibe tamén os seguintes nomes:

* bugre.
* cereixo (por similitude con certas cereixas de cor vinoso, escuro).
* labagante, lobagante, lombrigante, lubigante, lubrigante.
* lagosta francesa (segundo Cornide e o padre Crespo. O adxectivo *francés* utilízase moito para designar variedades de inferior calidade).

Antón Santamarina supón que a denominación castelá *bogavante* é unha deformación popular de *lobagante*.

* castelán: bogavante.
* catalán: llamàntol.
* vasco: abakandoa.
* Santander: lubricante, ollocántaro, abacanto.
* Asturias: llocántaro.
* Baleares: grimalt, llomanto.
* inglés: lobster, common lobster, European lobster.
* francés: homard breton (o europeo); homard américain (o canadense).
* portugués: lavagante.
* italiano: astice.
* alemán: Hummer.

Especies semellantes
--------------------

Lagosta americana.
No mercado pode atoparse outra especie semellante, o **lumbrigante americano** (*Homarus americanus*), máis comunmente denominado **canadense**, máis grande e de cor máis avermellada. Os gastrónomos aseguran que a súa carne é menos fina e saborosa cá da especie europea.

Estes lumbrigantes canadenses poden alcanzar talles enormes: segundo o *Libro Guinness dos Récords*, o exemplar máis grande foi capturado en Nova Escocia (Canadá), cun peso de 20,14 kg.

Ás veces podemos atopar textos que describen esta especie baixo a denominación castelá de **lagosta** (ou **lagosta americana**). A razón da confusión pode deberse a unha tradución pouco rigorosa do inglés americano, lingua na que o lumbrigante se denomina ***lobster***, palabra que os dicionarios traducen directamente por *lagosta*.

Galería de imaxes
-----------------

*Artigo principal**:* Galería de imaxes de lumbrigantes de Galicia.
* Salpicón de lumbrigante.Salpicón de lumbrigante.
* Cocido.Cocido.
* Vivo.Vivo.
*

Notas
-----

1. ↑  M. Butler, A. Cockcroft, A. MacDiarmid & R. Wahle (2011). "*Homarus gammarus*". *Lista Vermella de especies ameazadas. Versión 2010* (en inglés). Unión Internacional para a Conservación da Natureza. Consultado o January 1, 2012.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *lumbrigante*.
3. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *cereixo*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lumbrigante*** |

### Ligazóns externas

* Lagostas mariñas do mundo *(en inglés)*
* Ficha en pescaderiascorunesas.es

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q27690
* BNCF: 3330
* BNF: 12271864x
* GEC: 0119711
* LCCN: sh88020724
* MAG: 2777642049

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 32928
* DORIS: 747
* Dyntaxa: 217764
* EOL: 1039672
* EPPO: HOARGA
* EUNIS: 17668
* GBIF: 5972003
* iNaturalist: 62410
* IRMNG: 11340312
* ITIS: 97315
* IUCN: 169955
* NBN: NBNSYS0000188514
* NCBI: 6707
* SeaLifeBase: 26022
* Soortenregister: 143741
* TAXREF: 18427
* WoRMS: 107253

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0946666
* UNII: 4125W05BNB

 |