recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
A **encefalite** son un conxunto de doenzas producidas por unha inflamación do encéfalo. Son bastante adoitas, sobre todo en determinadas rexións do mundo, e prodúcense xeralmente pola infección de gran variedade de xermes como bacterias, ricketsias, espiroquetas, leptospiras, parasitos, fungos e virus. Porén, coa excepción dos virus, a encefalite acostuma ser un síntoma máis, case nunca o máis rechamante, dentro do cadro clínico da enfermidade. Polo xeral, cando se refire a unha encefalite, faise como sinónimo de encefalite vírica.

Entre as encefalite víricas, coñécense máis de cincuenta virus causantes de encefalite na especie humana. Os máis importantes son os que producen encefalite sen trastornos sistémicos. Case sempre a encefalite está asociada a unha meninxite, de xeito que as dúas síndromes, encefalite e meninxite, forman un espectro continuo (meningoencefalite) provocado polos mesmos virus, aínda que algúns virus poden ter preferencia por algunha destas localizacións.

Os virus que producen encefalite ocasionan unha síndrome común que permite facer un diagnóstico clínico, pero é moi difícil facer un diagnóstico exacto en máis da metade dos casos, agás nos casos particulares de determinadas rexións xeográficas.

Síntomas da encefalite
----------------------

A encefalite pode provocar algún dos seguintes síntomas como:

* Síndrome febril agudo.
* Afectación menínxea, con meninxismo ou rixidez de caluga e cefalalxia.
* Alteracións da conciencia, con letarxia, que pode progresar ó estupor e coma.
* Hemiparesia ou *signos focais* motores con asimetría de reflexos e signo de Babinski positivo.
* Convulsións localizadas ou xeneralizadas.
* Alteracións da linguaxe e afasia.
* Movementos anormais e tremor parkinsoniano moi raramente.
* Signos cerebelosos e alteracións sensoriais, auditivas ou visuais.
* Diabetes insípida ou secreción inadecuada de ADH nos casos de afectación de hipotálamo ou hipófise.

Todos estes síntomas son debidos a lesións focais ou difusas da substancia gris ou substancia branca do sistema nervioso central.

Unha das probas que hai que realizar é unha punción lumbar na que se analiza o líquido cefalorraquídeo que informa de *meninxite aséptica*.

A evolución da encefalite transcorre ó cabo de poucos días a algunhas semanas, cunha mortalidade variable dependente do axente vírico causal, dende o 5% ó 20%. Na quinta parte dos pacientes aparecen diversas secuelas, como deterioración mental, cambios na personalidade e alteracións dos movementos.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *encefalite*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q199615
* BNCF: 43156
* BRE: 4936301
* EBID: ID
* GEC: 0101793
* GND: 4152132-8
* JSTOR: encephalitis-viruses
* LCCN: sh85042975
* MAG: 2910215370
* NDL: 00568595
* NKC: ph114466

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 22543
* DOID: DOID:9588
* eMedicine: 791896
* HPO: HP:0002383
* ICD-9: 323
* ICD-10: A83
* MedlinePlus: 001415
* MeSH: D004660
* MeSH: C10.228.140.430
* NCIt: C26760
* Orphanet: 97275
* UMLS: C0014038

 |
**James "Fly" Williams**, nado en Nova York o 18 de febreiro de 1953, é un ex xogador de baloncesto norteamericano. En 1978 logrou 100 puntos nun partido da Liga IS8 (máxima división da liga de institutos de Nova York).

Traxectoria
-----------

Nacido en Brownsville, no barrio dr Brooklyn estudou no Instituto Madison, alí ao primeiro amosou interese polo béisbol pero era alto de máis para ser competitivo e pasouse ao baloncesto. Despois de rematar o instituto recrutárono en 1972 para a Universidade Estatal Austin Peay en Clarksville (Tennessee).

Williams marcou na súa primeira tempada unha media de 29.4 puntos por partido, o quinto mellor dos Estados Unidos. O equipo de Austin Peay puido participar no torneo da NCAA e Williams anotou 26 puntos en cada un dos partidos clasificatorios pero o seu equipo caeu ante o da Universidade de Kentucky.

Na súa segunda tempada marcou 27.5 puntos por partido. O seu equipo cualificouse para torneo da NCAA e malia Williams marcar 26 puntos o seu equipo caeu na primeira rolda contra o Notre Dame por 108–66. Nos seus dous anos en Austin Peay marcou 1.541, unha media de 28.5 por partido.

### Carreira profesional

Os Denver Nuggets fixéronse con Williams na primeira rolda do draft ABA de 1974 mais venderon o seu contrato os Spirits of St. Louis. A tempada 1974–75 foi mala para Williams e o seu equipo. Logrou só 9.4 puntos por partido e non xogou a tempada seguinte;(1975–76). Os Philadelphia 76ers selecciárono na novena rolda do draft da NBA de 1976 pero non se chegou a asinar contrato. Williams entón xogou en equipos da CBA e na Liga do Leste.

Notas
-----

1. ↑  The Legend of Corey Fisher confirmed – College Basketball Nation Blog – ESPN
2. ↑  "Elite 24: Rucker Park legends". ESPN, 22 de xuño de 2012
3. 1 2  "Fly Williams statistics page at BasketballReference.com". Arquivado dende o orixinal o 05 de novembro de 2016. Consultado o 25 de setembro de 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3746898
* Basketball-Reference: willifl01

 |
A **fluorescencia** é a propiedade dunha substancia para emitir luz cando se expón a radiacións do tipo ultravioleta, raios catódicos ou raios X. As radiacións absorbidas (invisíbeis para o ollo humano), son transformadas en luz visíbel, é dicir, dunha lonxitude de onda maior á incidente.

No proceso, unha molécula absorbe un fotón de alta enerxía, o cal é emitido como un fotón de baixa enerxía (maior lonxitude de onda). A diferenza de enerxía entre a absorción e a emisión, é disipada como calor (vibracións moleculares). Todo o proceso é moi curto (millonésimas de segundo) e este tempo é a principal diferenza co outro coñecido fenómeno luminoso, a fosforescencia.

As substancias que producen este tipo de radiación denomínanse **fluoritas**, mentres que o fenómeno en si mesmo, débese á presenza de materia orgánica ou de ións de terras raras.

Porén, nunha mostra de minerais que posúen propiedades fluorescentes, non todos eles, incluso os que se extraeron dun mesmo lugar, presentan a característica luminiscencia. Por outra banda existe unha ampla variedade de cores, dependendo da lonxitude de onda emitida.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Principios de base da espectroscopía de fluorescencia[*Ligazón morta*]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q191807
* AAT: 300056211
* BNCF: 33266
* BNF: 119786466
* EBID: ID
* GEC: 0109564
* GND: 4154818-8
* JSTOR: fluorescence
* LCCN: sh85049407
* MAG: 91881484
* NDL: 00565352
* PSH: 5677

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D005453

 |
**Fredebaldo** ou **Fridibaldo** (fl. 409-417), tamén coñecido como *Fredebal*, *Fredbal* ou *Fredbalus*, foi rei dos vándalos silingos na Bética, dende antes do 411 e ata o 417. Fredebaldo liderou ós silingos durante a repartición da Hispania do 411, e foilles concedida a Bética, a provincia máis fértil. Pouco se sabe dos anos seguintes, até que no 417 foi derrotado militarmente e capturado polas forzas do rei visigodo Walia, quen o enviou á corte do emperador Flavio Honorio, en Rávena. Descoñécese o seu destino posterior e a data do seu falecemento, así como a súa descendencia, se a tiver.

Notas
-----

1. ↑  Goffart, Walter André (2006). University of Pennsylvania Press, ed. *Barbarian Tides. The Migration Age and the Later Roman Empire*. ISBN 978-0-8122-3939-3.
2. ↑  Jones, Arnold Hugh Martin (1980). Cambridge University Press, ed. *The prosopography of the later Roman Empire, vol. 2, A. D. 395 - 527*. ISBN 978-0-521-20159-9.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Vándalos
* Silingos
* Reis dos vándalos e dos alanos
Estrela vermella
A **estrela vermella** de cinco puntas é un importante símbolo ideolóxico e relixioso que ten sido empregado con diferentes propósitos, como en emblemas nacionais, bandeiras, monumentos, ornamentos e logos.

Está relacionado co socialismo e co comunismo, pois representa á vez os cinco dedos da man do proletario e os cinco continentes, o que se relaciona co internacionalismo do lema marxista: *¡Proletarios de tódolos países, unídevos!*. A estrela vermella foi colocada xunto á fouce e o martelo na bandeira da Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas, polo que rapidamente diferentes tendencias comunistas foron identificándose con este símbolo.

Usos no socialismo
------------------

### Históricos

* Bandeira da Unión Soviética (1923 - 1991).Bandeira da Unión Soviética (1923 - 1991).
* Bandeira da República Federal Socialista de Iugoslavia (1945 - 1992).Bandeira da República Federal Socialista de Iugoslavia (1945 - 1992).
* Bandeira de Albania (1946 - 1992).Bandeira de Albania (1946 - 1992).
* Bandeira da República Popular de Benín (1975 - 1990)Bandeira da República Popular de Benín (1975 - 1990)
* Bandeira de Mozambique (1975 - 1983)Bandeira de Mozambique (1975 - 1983)
* Bandeira de Hungría (1949 - 1956)Bandeira de Hungría (1949 - 1956)

### Actuais

* Bandeira de Alxeria.Bandeira de Alxeria.
* Estreleira de Galiza.Estreleira de Galiza.
* Asturina de Asturias.Asturina de Asturias.
* Estelada vermella de Cataluña.Estelada vermella de Cataluña.
* Bandeira comuneira de Castela con estrela vermella.Bandeira comuneira de Castela con estrela vermella.
* Bandeira da EZLN.Bandeira da EZLN.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Internacionalismo
* Bandeira vermella
* Fouce e martelo

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Rusia*** |

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***A estrela vermella*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q208578
* MAG: 2776583871

 |
**Estrella de Navidad** é unha cervexa especial de edición limitada lanzada ao mercado anualmente por Estrella Galicia co gallo das festas do Nadal. Adoita comercializarse na canle de alimentación dende finais do mes de novembro ata o final das festas do Nadal en caixas de seis botellas de 33 centilitros.

Esta cervexa caracterízase por estar elaborada con 100% malte e lúpulo cultivado en Galiza, na plantación que a compañía xestiona no Centro de Investigacións Agrarias de Mabegondo dende o 2005.

Na edición do 2010, esta cervexa incorporou importantes novidades no seu envase. A novidade máis rechamante foi a aplicación dunha etiqueta transparente autoadhesiva de carácter termosensible que cambia a súa cor cando a cervexa acada a temperatura óptima para o seu consumo. Outra novidade salientable foi o uso dun tapón abre-fácil que permite prescindir dun abridor e facilitar así a súa apertura inmediata.

Notas
-----

1. ↑  "Llega al mercado la tradicional Estrella de Navidad con importantes novedades en su envase". *Estrella Galicia* (en castelán). 2010-11-29. Consultado o 2022-09-03.
As **escolas de asilo** foron creadas por Jean-Denys Cochin e apareceron por primeira vez en París (Francia) no ano 1826, como consecuencia dos habituais abandonos por parte das familias aos nenos no distrito no que el era alcalde. Para intentar por solución a este problema Cochin alugou dúas salas, dúas dedicadas a ensinanza primaria e unha a párvulos, nas que puxo á fronte a unha nai maila súa filla. Para intentar mellorar ditas escolas o comité de damas nobres presidido pola marquesa de Pastoret decidiu enviar a unha das responsables a Inglaterra para observar o funcionamento das *infant schools* e así introducir o mesmo método en Francia.

Ao mesmo tempo tamén creou unha escola para a formación de mestras de salas de asilo baixo a dirección de Madame Millet (a encargada de visitar as *infant school*). En 1828 cedería a escola á cidade de París aínda que seguiría baixo a súa dirección.

No 1833 Cochin publicou o seu manual das salas de asilo (manuel des fondateurs et des directeurs des premières écoles de l'enfance connues sous le nom de salles d'asile).
En 1837 unha ordenanza ministerial crearía oficialmente as escolas de asilo que pasarían a ser máis tarde as escolas maternais.
O ideal visual que tiña Cochin destas aulas era coa entrada dende o patio , a aula con pupitres e cunha zona de bancadas dedicada á escritura.
O método de ensinanza neste tipo de aulas foi moi influente e chegaron a implantarse algunhas destas aulas en España.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Escola de amiga
* Escola de dama
* Escola maternal
* Escola mutua
**Fredegario**[] ou **Fredegar**[] foi un importante cronista franco, morto contra o ano 660 e coñecido pola súa obra *Crónica de Fredegario*, composta por cinco libros e redactada probabelmente entre os anos 658 e 660 en Austrasia, e que é a principal fonte primaria dos acontecementos da Europa Occidental do século VII. As raíces de moitas institucións da Idade Media están no século VII.

A obra
------

A crónica de Fredegario é unha historia universal, comezando coa creación, e alcanza a súa época no libro IV, onde se concentra o interese dos historiadores, xa que é fundamental para o coñecemento dos reinos francos pola súa relación de feitos entre os anos 561 e 641. Parece un feito certo para todos os historiadores que Khildebrando (medio irmán de Carlos Martel) e o seu fillo Nibelungo redactaron as últimas partes.

Aínda que o relato se centraliza sobre todo na historia dos reinos merovinxios, tamén abarca os ostrogodos, longobardos, visigodos e o Imperio bizantino.

Asócianse a esta crónica tres continuacións. Os seus *continuadores* estenderon a liña do tempo narrado até o século VIII. As continuacións engadíronse sucesivamente en 736, 751 e 768. A primeira retoma unha versión austrasiana do *Liber Historiae Francorum* que se prolonga até 736. A segunda cobre o período entre 736 e 751. E a terceira conta os feitos acaecidos durante o reinado de Pipino o Breve até a chegada dos seus fillos Carlomán e Carlomagno, en 768.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Collins, Roger (1991): *Early Medieval Europe 300-1000*. Londres: MacMillan.
* Fredegarius, Scholasticus, 1888. *Fredegarii Scholastici libri IV cum Continuationibus*. In: *Fredegarii et aliorum chronica. Vitae sanctorum (generis regii)*. Ed.: Bruno Krusch. (Hannover: MGH SS rer. Merov. I, 2: II)
* Wallace-Hadrill, J. M. (tradutor) (1960): *The Fourth Book of the Chronicle of Fredegar with its Continuations*. Connecticut: Greenwood Press.
* Wallace-Hadrill, J. M. (1957): *The Barbarian West*. Londres: Hutchinson.

### Ligazóns externas

* FREDEGARII SCHOLASTICI CHRONICUM CUM SUIS CONTINUATORIBUS, SIVE APPENDIX AD SANCTI GREGORII EPISCOPI TURONENSIS HISTORIAM FRANCORUM *(en latín)* Consultada o 26/12/2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q947108
* WorldCat
* VIAF: 13105463
* Auñamendi: 62992
* BAV: ADV11492610
* BIBSYS: 95001712
* BNE: XX1369798
* BNF: 12300823t
* CERL: cnp00943619
* CiNii: DA11849846
* DeutscheBio: 118873512
* EBID: ID
* GND: 118873512
* ICCU: SBLV128801
* ISNI: 0000 0000 7970 7113
* NKC: ola2003182075
* NTA: 073500372
* openMLOL: 422784
* SELIBR: 54156
* SUDOC: 031874924

 |
**Frederick Christ Trump**, nado en Nova York o 11 de outubro de 1905 e finado en New Hyde Park o 25 de xuño de 1999, foi un promotor inmobiliario e filántropo estadounidense, pai do 45º presidente dos Estados Unidos, Donald Trump.

Traxectoria
-----------

Naceu no Bronx no seo dunha familia de inmigrantes alemáns luteranos, Frederick e Elizabeth Christ Trump. Ao pouco da nacenza de Fred, a familia mudou a súa residencia para Woodhaven, en Queens. Cando Fred tiña 12 anos, seu pai morreu no epidemia de gripe de 1918, e súa nai decidiu levar ela o negocio inmobiliario de seu home, e Fred aínda menor de idade entrou en 1923 no negocio inmobiliario, financiado por súa nai edificou a súa primeira casa , cambiando o nome do negocio familiar a E. Trump & Son e construíndo centos de casas en Queens nos anos seguintes. Durante a Gran Depresión a empresa deixou o negocio inmobilario e Fred abriu un supermercado, que vendeu en 1933 para volver ao sector inmobiliario. Durante a segunda guerra mundial construíu apartamentos e barracóns para o persoal da Armada nas proximidades dos principais estaleiros da costa leste. Despois de rematar a guerra centrou o seu negocio na construción de casas para os veteranos retornaban da guerra e complexos como o de Shore Haven en Bensonhurst en 1949 e Beach Haven próximo a Coney Island en 1950 (cun total de 2.700 apartmentos). En 1963–1964 edificou a Trump Village, un complexo de apartamentos en Coney Island. Ao longo dos anos construíu máis de 27.000 apartamentos de baixo custo e casas acaroadas en Coney Island, Bensonhurst, Sheepshead Bay, Flatbush e Brighton Beach en Brooklyn, e mais Flushing e Jamaica Estates en Queens. En 1968 seu fillo, Donald, incorporouse á empresa en 1968 e en 1971 converteuse no presidente da compañía, mentres Fred permanecía como presidente do consello de administración. Na primeira listaxe Forbes 400 publicada en 1982 aparecía cunha fortuna estimada de 200 millóns de dólares, compartida co seu fillo Donald .

Notas
-----

1. ↑  Rozhon, Tracie. "Fred C. Trump, Postwar Master Builder of Housing for Middle Class, Dies at 93". *The New York Times*, 26 de xuño de 1999]
2. ↑  Whitman, Alden. "A builder looks back—and moves forward". *New York Times*, 28 de xaneiro de 1973.
3. ↑   Barrett, Wayne (2016). *Trump: The Greatest Show on Earth: The Deals, the Downfall, the Reinvention*. Simon & Schuster. p. 63.
4. ↑  D'Antonio, Michael (2015). *The Truth About Trump*. St. Martin's Press. pp. 31 & 34
5. ↑  Whitman, Alden. "A builder looks back—and moves forward". *New York Times*, 28 de xaneiro de 1973.
6. ↑  Blair, Gwenda (2015). *Donald Trump: The Candidate*. Simon & Schuster. p. 23.
7. ↑  Wang, Jennifer. "The Ups And Downs Of Donald Trump: Three Decades On And Off The Forbes 400". *Forbes*, 24 de marzo de 2016

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3752663
* WorldCat
* VIAF: 40608755
* EBID: ID
* FAST: 448362
* GND: 1221185004
* IMDb: nm7539707
* ISNI: 0000 0001 2129 4114
* LCCN: n00089927
* TMDb: 2306766
* ULAN: 500266245
* WikiTree: Trump-67

 |
A Universidade de Leipzig sobre o 1900
Os **Neogramáticos** (en alemán *Junggrammatiker*) foron un grupo de lingüistas alemáns da Universidade de Leipzig que, a finais do século XIX, deron un notábel impulso ao desenvolvemento da indoeuropeística ata chegar a definir unha primeira reconstrución do indoeuropeo, definida nos decenios seguintes como reconstrución "clásica" e definitivamente sintetizada na monumental *Grundriß der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen* (1897-1916) de Karl Brugmann.

Ao movemento tamén se fai referencia coa expresión **Escola neogramática** e **Escola de Leipzig**

Expoñentes da escola
--------------------

Os neogramáticos foron:

* August Leskien (1840–1916).
* Berthold Delbrück (1842–1922).
* Hermann Paul (1846–1921).
* Hermann Osthoff (1847–1909).
* Karl Brugmann (1849–1919).
* Wilhelm Braune (1850–1926).
* Eduard Sievers (1850–1932).

Á escola neogramática tamén se adoitan asociar os estudos de Otto Behaghel, Adolf Noreen e Karl Verner.

Principios teóricos
-------------------

Os Neogramáticos, inspirados polas investigacións contemporáneas no campo da filoloxía xermánica que arribaron á definición da Lei de Grimm e da Lei de Verner, identificaron unha serie de leis que regulaban as relacións fonéticas no paso do indoeuropeo reconstruído ás linguas indoeuropeas históricas; ten especial relevo a Lei de Leskien, segundo a cal o cambio fonético, en igualdade de condicións, se produce sempre co mesmo resultado, sen excepcións. Ademais, os Neogramáticos introduciron tamén os principios, complementarios á Lei de Leskien, da analoxía e do préstamo.

Notas
-----

1. ↑  Francisco Villar, *Los indoeuropeos y los orígenes de Europa*, pp. 213-221, 340.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

#### Fontes primarias

* Brugmann, Karl (1897-1916). *Grundriß der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen*. *Estrasburgo: Trubner* (en alemán). pp. 4 vol.  Agora en: Brugmann, Karl (1967). *Grundriß der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen*. *Berlín: W. de Gruyter & Co.* (en alemán=4 vol.).

#### Literatura historiográfica

* Villar, Francisco (1991). *Los Indoeuropeos y los origienes de Europa: lenguaje e historia*. *Madrid: Gredos* (en español). ISBN 8424914716.  T
* Watkins, Calvert (1995). "El proto-indoeuropeo". En Anna Giacalone Ramat, Paolo Ramat. *Las lenguas indoeuropeas*. *Madrid: Cátedra*. ISBN 84-376-1348-5.

### Artigos relacionados

* Indoeuropeística.
* Indoeuropeo.
* Linguas indoeuropeas.
* Lingüística comparada.

| * v
* c
* e
Escola neogramática |
| --- |
| 
* August Leskien
* Berthold Delbrück
* Hermann Paul
* Hermann Osthoff
* Karl Brugmann
* Wilhelm Braune
* Eduard Sievers

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q998355
* BRE: 2220031
* EBID: ID
* GND: 4226007-3
* MAG: 2779900252

 |
Estrutura dun glomérulo renal.
O **glomérulo** é a unidade funcional e anatómica do ril, onde radica a función de aclaramento e filtrado do plasma sanguíneo. Está constituído por un nobelo de capilares que recibe sangue dunha arteríola, denominada arteríola aferente. Este nobelo está recuberto por unha estrutura en forma de copa chamada cápsula de Bowman.

A presión sanguínea glomerular proporciona a forza que impulsa á auga e solutos a filtrarse cara ao interior da cápsula de Bowman. Só aproximadamente 1/5 de todo o plasma sanguíneo que pasa a través do ril é filtrado a través da parede glomerular á cápsula de Bowman. O resto do sangue (o non filtrado) pasa a unha arteríola eferente que sae do glomérulo. O diámetro da arteríola eferente é comparativamente menor ca o da arteríola aferente. O sangue pasa despois aos capilares peritubulares do córtex e aos *vasa recta* (vasos rectos), que se encontran nos nefróns xustaglomerulares. Os vasos rectos son capilares colectores entrelazados cos túbulos contorneados a través dos espazos intersticiais, nos cales entran as substancias que se reabsorben nos túbulos renais. O sangue dos vasos rectos pasa a un sistema de veas e reincorpórase á vea renal e á circulación sanguínea xeral. O sistema nervioso simpático e certas hormonas poden regular o diámetro da arteríola aferente, afectando á taxa de filtración glomerular.

Nos intersticios que quedan entre as células endoteliais dos capilares do glomérulo hai células mesanxiais intraglomerulares. Non forman parte da barreira de filtración pero son pericitos especializados que participan indirectamente na filtración ao contraeren e reduciren a área superficial do glomérulo, e, por tanto, a taxa de filtración, en resposta principalmente ao estiramento.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cápsula de Bowman
* Glomerulopatías

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q909882
* BNCF: 44110
* BNF: 12120356g
* GND: 4157648-2
* LCCN: sh85072250
* MAG: 2779937669
* Treccani: glomerulo

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 15624
* MeSH: D007678
* MeSH: A05.810.453.324.359
* NCIt: C13250
* Uberon: 0000074
* UMLS: C0022663

 |
**Gloria Begué Cantón**, nada en La Bañeza o 23 de xaneiro de 1931, é unha xurista española.

Traxectoria
-----------

Licenciouse en Dereito e en Economía na Universidade Complutense de Madrid, onde tamén se doutorou en Dereito. Realizou ademais estudos de posgrao en Economía na Universidade de Chicago entre 1958 e 1961, ano en que regresou a España para dar clase na Universidade Complutense. En 1964 saca por oposición a cátedra de Economía Política e Facenda Pública a facultade de Dereito da Universidade de Salamanca, converténdose na primeira muller en España catedrática de Dereito. Cinco anos máis tarde accede ao decanato da súa facultade, cargo no que volve ser a primeira muller española. Reelixida en 1971 presenta a súa dimisión en 1972.

En 1977 é designada senadora polo rei Xoán Carlos I. En 1979 non se presentou ás eleccións e abandonou o Senado. Ao ano seguinte, 1980, a proposta da UCD e co apoio do PSOE resulta escollida maxistrada do Tribunal Constitucional. Considerada un dos membros máis conservadores do Tribunal, en marzo de 1986 foi elixida a súa vicepresidenta, co que pasou a presidir a súa sala segunda. En febreiro de 1989, ao rematar o seu período máximo de nove anos, cesou no seu cargo de maxistrada e reincorporouse á súa en Salamanca ata a súa xubilación en 2001.

Galardóns
---------

* Gran Cruz da Orde de Isabel a Católica
* Gran Cruz da Orde do Mérito Civil
* Orde do Mérito Constitucional

Notas
-----

1. ↑  Gloria Begué, elegida vicepresidenta del Tribunal Constitucional con ocho votos, *El País*, 5/3/1986.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12390002
* WorldCat
* VIAF: 78214866
* BNE: XX1396014
* DBE: gloria-begue-canton

 |
Espiña e gloquidios dunha *Opuntia* sp.
Os **gloquidios** son espiñas foliares delgadas, xeralmente pouco visíbeis, que posúen ao seu longo numerosas barbas retrorsas, é dicir, dirixidas cara á base do órgano en que están inseridas, e son deciduas, que se encontran nas aréolas dos cactos opuntioideos (do xénero *Opuntia* e similares).

Características
---------------

Esquema dun gloquidio
Trátase de tricomas unicelulares con pequenas pugas apicais retrorsas, que penetran facilmente nun corpo alleo (por exemplo, un dedo humano), pero que sae del con dificultade a causa desas pugas.

Están constituídos por substacia periplasmódica.

Conviven coas típicas espiñas foliares das cactáceas na mesma planta, que son máis grandes e están inseridas máis firmemente á areóla e non teñen barbas.

Os gloquidios dos cactos despréndense facilmente da planta, e péganse á pel de quen os toca, causando irritación ao contacto cos penachos que cobren algunhas especies. Cada penacho pode conter centos deles.

Etimoloxía
----------

O termo é unha adaptación do latín científico *glochidium*, tirado da forma diminutiva do grego antigo γλωχίς *glōchís* "punta de frecha", "punta de tridente".

Outros gloquidios
-----------------

Tamén reciben o nome de gloquidios os apéndices aciculares semellantes aos tricomas anteditos, que se encontran en numerosas micrósporas dalgunhas salviniáceas e que facititan a unión das micrósporas, así como aos acúleos das costelas de certos froitos das umbelíferas.

Notas
-----

1. ↑  Font Quer 1993, p. 944.
2. 1 2 3 4  Font Quer 1993, p. 530.
3. ↑  Strasburger 1994, p. 724.
4. ↑  Strasburger 1994, pp. 724-725.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gloquidio*** |

### Bibliografía

* Font Quer, P. (1993): *Diccionario de botánica. Tomo I*. Barcelona: Editorial Labor, S. A. ISBN 84-3350-076-7.
* Font Quer, P. (1993): *Diccionario de botánica. Tomo 2*. Barcelona: Editorial Labor, S. A. ISBN 84-3350-078-3.
* Simpson, M. (2010): *Plant Systematics*. Cambridge, Massachusetts: Elsevier Academic Press. ISBN 978-0-0809-2208-9, Cap. 9 "Plant morphology", p. 359.
* Strasburger, E. (1994): *Tratado de botánica*. 8ª edición. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-2820-0979-0.

### Outros artigos

* Aréola (botánica)
* Cactáceaa
* *Opuntia*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q971417
* GEC: 0112271
* MAG: 22866634

 |
*Irregular Webcomic!* de David Morgan-Mar, consistente en fotografías de figuras de LEGO.
A **fotonovela** é un xeito de narrar historias que só se diferenciada banda deseñada no material gráfico empregado, a fotografía, mediante a mesma preséntanse as imaxes dun xeito realista e cunha ampla gama de posibilidades expresivas.

O principal obxectivo da fotonovela é que as imaxes mostren unha historia. A linguaxe verbal emprégase de xeito complementario, se ben cumpre diversas funcións:

* Solucionar as deficiencias narrativas que se acusan coa sucesión de fotos.
* Expresa-las elipses espazo-temporais
* Achegar credibilidade verosimilitude e coherencia interna

Os elementos participantes da fotonovela son comúns ó cine, ó conto ou á novela:

* Distinción entre **historia**, **relato (ou discurso)** e **narración** (proceso de montaxe xeral).
* Narrador e perspectivas (planos xerais, primeiros planos, planos medios, picados, contrapicados, ángulos aberrantes, zoom...).
* Personaxes.
* Esquema narrativo
* Marco espacial

Temporalidade (linear, circular, flash-back ou analepse, flash-forward ou prolepse, ritmos narrativos variados)
Con todo, a narrativa en imaxe fixa diferénciase da literaria e da cinematográfica en aspectos derivados da distinta natureza de cada medio: O soporte (o papel), os formatos habituais (tira, media plana, plana, álbum), e a súa unidade de acción básica: a **viñeta**. As viñetas representan, resumíndonos un único instante, accións que na realidade teñen unha duración máis ou menos longa.

Os **globos** empréganse para o diálogo ou monólogo. A presentación do texto pode achegar expresividade figurativa e manifestar coa forma o volume das palabras, o ton das mesmas, a súa procedencia ou obxectivo. Tamén se pode dar a presenza de texto (onomatopeas) sen estar inserido en globos. Os cartuchos, úsanse para resumir secuencias narrativas de interese secundario, elipses temporais, saltos espaciais,...

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *fotonovela*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q951349
* AAT: 300263338
* BNCF: 23978
* BNF: 119651388
* EBID: ID
* LCCN: sh85051036
* Treccani: fotoromanzo

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras siríacas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

A **Igrexa do Oriente** (en siríaco: ܥܕܬܐ ܕܡܕܢܚܐ, *ʿĒ(d)tāʾ d-Maḏn(ə)ḥāʾ*), coñecida historicamente como **Igrexa nestoriana** foi unha igrexa de tradición siríaca, estabelecida na Asiria aqueménida entre os séculos I e III. Converteuse na igrexa do Imperio Sasánida e espallouse con rapidez por toda Asia, con dioceses dende o mar Mediterráneo até a China e a India. Hoxe, varias igrexas reclámanse herdeiras dela.

Características
---------------

A maior autoridade na Igrexa do Leste era o patriarca de Seleucia-Ctesifonte, en sucesión directa dos apóstolos. Dende un punto de vista litúrxico, tratábase dunha igrexa de rito siro-oriental, e dende un punto de vista teolóxico foi asociada máis tarde co nestorianismo, que enfatizaba a diferenza entre as naturezas humana e divina de Xesús Cristo.

Igrexas sucesoras
-----------------

As igrexas sucesoras da Igrexa do Oriente son a Igrexa católica caldea, a Igrexa asiria do Oriente, a Antiga Igrexa do Oriente, e a Igrexa católica siro-malabar. Son tamel herdeiras dela as igrexas da India xurdidas dun cisma no século VII.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre relixión é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q989799
* WorldCat
* VIAF: 132767832

 |
Mostra de fuel óleo.
O **fuel** ou **fuel óleo**, segundo as grafías recomendadas polo Dicionario da RAG, tamén chamado **fuelóleo** e **fuel-oil**, é unha fracción do petróleo que se obtén como residuo na destilación fraccionada do cru. De aí obtense entre un 30 e un 50 % desta substancia.

O fuel é o combustíbel máis pesado dos que se poden destilar a presión atmosférica. Está composto por moléculas con máis de 20 átomos de carbono, e a súa cor é negra ou parda moi escura.

O fuel óleo úsase como combustíbel para buques, centrais termoeléctricas, caldeiras e fornos.

Por outra parte, tamén se trata en procesos a menor presión para poder ser destilado e así obter as fraccións máis pesadas do petróleo, como os aceites lubricantes e o asfalto, entre outros.

Clases
------

O fuel óleo clasifícase en seis clases, enumeradas do 1 ao 6, de acordo co seu punto de ebulición, a súa composición e o seu uso. O punto de ebulición varía entre 175 e 600 °C; a lonxitude da cadea de carbono, de 9 a 70 átomos; e a viscosidade aumenta co número de carbonos da molécula, por iso os máis pesados deben quentarse para que flúan. O prezo xeralmente decrece a medida que o número de átomos de carbono aumenta.

Os **fuel nº 1**, **fuel nº 2** e **fuel nº 3** chámanse de diferentes formas: **fuel destilado**, **fuel diésel**, **fuel lixeiro**, **gasóleo** ou simplemente **destilados**.

Os **fuel nº 5** e **fuel nº 6** son coñecidos como **fuel óleos residuais** (**RFO** polas súas siglas en inglés) ou **fuel óleos pesados**.

Notas
-----

1. ↑  "**Fuel** e **Fuel óleo** no Dicionario da RAG". Arquivado dende o orixinal o 22 de xullo de 2013. Consultado o 11 de maio de 2012.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Gasolina
* Gasóleo
* Petróleo
* Queroseno

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q214199
* EBID: ID
* GEC: 0235085
* GND: 4053968-4
* JSTOR: light-fuel-oil
* LCCN: sh98005609
* MAG: 82576440
* NDL: 00575165

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D005648

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Estufado.
Detalle da figura de Santa Lucía, na igrexa de San Bartolomeu de Pontevedra. no que se aprecia a técnica do estufado para imitar os debuxos do vestido
O **estufado** é unha técnica da imaxinaría en madeira policromada que ten as súas orixes na arte gótica.

Historia e características
--------------------------

Foi adoptado pola arte barroca española e por esta vía traspasouse á arte colonial americana. A escultura barroca utilizou amplamente esta técnica, moi común para marcar as pregas das vestiduras das imaxes.

A medida que se desenvolvía a imaxinaría española do Século de Ouro español, íase abandonando dunha maneira progresiva o procedemento do estufado sobre ouro, posto que se obtiñan valores e tons máis naturais ao aplicar directamente o óleo ás cores das teas.

A orixe do nome crese que está na palabra italiana *stoffa*, cuxo significado é 'tea rica'. O material principal é o pan de ouro (tamén pan de prata ou de cobre), unhas láminas que imprimen esta tonalidade sobre as superficies nas que se desexa aplicar. Logo, con diferentes pigmentos cóbrense estas láminas e finalmente, mediante o raspado destas últimas capas, fanse debuxos, de tal maneira que quede descuberto o ouro subxacente.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Los materiales de la policromía: Empirismo y conocimiento científico* Marisa Gómez, química e restauradora, Instituto del Patrimonio Histórico Español.
A **Igrexa ortodoxa autocéfala belarusa** (en belaruso: *Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква*, *Bielaruskaja aǔtakefaĺnaja pravaslaǔnaja carkva*) é unha igrexa ortodoxa non canónica que aspira a ser a igrexa ortodoxa autocéfala nacional de Belarús, en contraposición co exarcado belaruso da Igrexa ortodoxa rusa.

Ten a súa orixe nun grupo de crentes pertencentes á Igrexa ortodoxa polaca, á que logo da primeira guerra mundial Constantinopla concedeu a autocefalia. No sínodo en Minsk, o 23 de xuño de 1922, foi creada a metrópole autocéfala belarusa. A igrexa operou con liberdade até 1938, cando foi suprimida polos bolxeviques. A finais da década de 1940 foi restaurada, e dende entón ten tentado restabelecerse en Belarús. Hoxe a súa actividade limítase case totalmente á diáspora, xa que tivo a oposición dos sucesivos gobernos belarusos e das principais igrexas ortodoxas canónicas.

O seu máximo dirixente é o arcebispo de Navahrudak e América do Norte Sviataslaŭ Lohin.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial *(en belaruso)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2626385
* WorldCat
* VIAF: 139116432
* CiNii: DA13284432
* GNIS: 2081524
* NKC: ko2009536019

 |
En socioloxía, a **estrutura social** refírese á forma que adopta o sistema das relacións entre individuos dunha sociedade ou grupo. O concepto foi introducido na ciencia polo alemán Georg Simmel, a finais do século XIX e por Ferdinand Tönnies con 'comunidade íntima' e 'asociación impersoal', para explicar as relacións sistemáticas que vinculan a membros dunha determinada comunidade aínda que non se atopen en ningún momento en contacto directo, resultou un dos conceptos máis problemáticos da disciplina e o comportamento humano. A falta dun consenso acerca de en que medida as estruturas teñen unha existencia real, máis aló das accións dos individuos —o chamado *problema da relación axencia-estrutura-* e a posición dalgunhas correntes, especialmente de orixe empirista, que negan a posibilidade de concibir adecuadamente a estrutura social no seu conxunto, foron causa de numerosos debates.

Dende a década de 1920, o termo foi de uso xeral na ciencia social, especialmente como unha variable cuxos compoñenetes precisan diferenciarse en relación a outras variables sociolóxicas.

Definición e concepto
---------------------

A estrutura social é un concepto omnipresente pero algunha vez é empregado con diferentes significados, pois é definido como equivalente a sistema social ou organización social guiada por normas e valores. As diferentes perspectivas en socioloxía: da dialéctica, do funcionalismo e do Interaccionismo simbólico, achegan descricións con distintos puntos de vista de estrutura e o mesmo sucede coas ciencias sociais máis próximas á socioloxía: a ecoloxía humana, a psicoloxía social e a antropoloxía cultural, o cal en si mesmo é útil, porque tamén nisto a diversidade enriquece.

Nos planos da macrosocioloxía como superestructura e da microsocioloxía como hábitat ou espazo persoal, poden definirse os conceptos co seguinte paso, (tomado da ecoloxía en relación co ecosistema); completando as parellas co medio ambiente e a tecnoloxía.

Notas
-----

1. ↑  Olanike, Deji (2011). *Gender and Rural Development By*. p. 71. ISBN 9783643901033.
2. ↑  *The American Journal of Sociology*, vol. 10, 1905, no. 5, p. 569-688
3. ↑  Merton, Robert. 1938. *Social Structure and Anomie*. American Sociological Review, Vol. 3, No.5, pp.672-682

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Abercrombie, N. S. Hill e B. S. Turner (2000), 'Social structure' in *The Penguin Dictionary of Sociology*, 4th edition, Londres: Penguin, pp. 326–327.
* Archer, M.S. 1995. *Realist Social Theory: The Morphogenetic Approach*. Cambridge: Cambridge University Press.
* Blau, P. M. (editor) (1975). *Approaches to the Study of Social Structure*, Nova York: The Free Press A Division of Macmillan Publishing Co. Inc.
* Burns, T. R. e H. Flam (1987) *The Shaping of Social Organization: Social Rule System Theory with Applications* Londres: Sage.

### Outros artigos

* Clase social
* Rede social

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q211606
* AAT: 300055473
* BNCF: 12477
* BNF: 11933328d
* EBID: ID
* GND: 4055898-8
* JSTOR: social-structures
* LCCN: sh85124078
* MAG: 178895491
* PSH: 9620

 |
Modelo a escala do Templo de Artemisa no Miniaturk Park de Istambul.
**Heróstrato** (en grego Ηρόστρατος) foi un incendiario grego, responsable da destrución do Templo de Artemisa, en Éfeso, na actual Turquía, considerado unha das Sete marabillas do mundo, na noite do 21 de xullo do ano 365 AEC. O templo, construído en mármore, era considerado un dos máis belos do mundo. Fora erixido para honrar a deusa da caza, da vida salvaxe e do nacemento. Tiña 130 metros, e levantábase sobre columnas de 18 metros de altura. De acordo coa historia, o único desexo de Heróstrato era conseguir fama a calquera prezo. Lonxe de tentar negar a responsabilidade do seu acto, Heróstrato alegou con orgullo o seu feito para inmortalizar o seu nome na historia.

Notas
-----

1. ↑  Estrabón, *Xeografía*, Livro XIV, Capítulo 1, 22

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Borowitz, Albert. *Terrorism for Self-glorification: The Herostratos Syndrome*. Ohio: Kent State University Press, 2005. *(en inglés)*
* Smith, William. *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*. Volume 2. Boston. 1867. Páxina 439. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q244944
* WorldCat
* VIAF: 74655642
* BMT: 170282
* BRE: 2355877
* CERL: cnp00547009
* DeutscheBio: 119090481
* EBID: ID
* FAST: 155379
* GND: 119090481
* ISNI: 0000 0001 0128 4146
* LCCN: n85080456
* Treccani: erostrato

 |
**Esoterismo** (do grego έσώτερος [API /e'so:teros/]: «dentro, desde dentro, interior, íntimo»; unido ao sufixo «–ismo») é un termo xenérico usado para referirse ao conxunto de coñecementos, ensinanzas, tradicións, doutrinas, técnicas, prácticas ou ritos dunha corrente relixiosa ou filosófica, que son segredos, incomprensibles ou de difícil acceso e que se transmiten unicamente a unha minoría selecta denominada iniciados, polo que non son coñecidos polos profanos.

Por extensión, o esoterismo refírese a toda doutrina que require un certo grao de iniciación para estudala no seu total profundidade. En contraste, o coñecemento exotérico é facilmente accesible para o público común e é transmitido libremente. Polo tanto é esotérica unha doutrina que, apoiándose sobre a concepción do mundo que ten un sistema relixioso ou laico, propón unha interpretación reservada a un número restritivo de *iniciados*.

Caracterízase ante todo por un coñecemento iniciático, con frecuencia asociado a técnicas espirituais destinadas á transformación dun mesmo (meditación, concentración, xexún etc.) e o ligamento a unha escola de pensamento no seo da cal o neófito pode progresar con prácticas individuais ou colectivas. Cando o aspecto práctico predomina no esoterismo, fálase sobre todo de maxia; por contra outros movementos apóianse sobre todo en textos de teor esotérico.

No texto "Da medida das cousas" de Vicente Risco (publicado en *Leria* no 1961) aparece o principio de esoterismo, característica deste escritor ourensán, cando menciona a Adam Kadmon.[]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131505
* AAT: 300417290
* BNCF: 17809
* BNF: 131626662
* GEC: 0105301
* GND: 4015541-9
* HDS: 026988
* PSH: 7958

 |
| «Gold Lion» |
| --- |
|  |
| sinxelo de Yeah Yeah Yeahs |
| do álbum *Show Your Bones* |
| Lanzamento | 21 de marzo de 2006 |
| Formato | CD, 7" |
| Gravada |  |
| Xénero musical | indie rock, rock alternativo |
| Lingua(s) | {{{lingua}}} |
| Duración |  |
| Discográfica | Interscope Records |
| Produtor(es) | David Andrew Sitek, Yeah Yeah Yeahs |
| Escritor(es) |  |
| Cronoloxía |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| «"Y Control"» | «Gold Lion» | «"Turn Into"» |

 |
| Miscelanea | {{{miscelanea}}} |

"**Gold Lion**" é unha canción da banda estadounidense de rock alternativo Yeah Yeah Yeahs, publicada como primeiro sinxelo do álbum *Show Your Bones* o día 21 de marzo de 2006. Distinguese dentro da discografía de Yeah Yeah Yeahs xa que conta con guitarra acústica e cun ritmo máis lento comparado con anteriores trabalos como "Bang!" e "Date with the Night". Converteuse no segundo maior éxito do grupo tras "Maps", editado en 2004.

"Gold Lion" foi chamada así tras os dous premios Gold Lion gañados polo anuncio de Adidas *Hello Tomorrow* no Festival de Publicidade de Cannes de 2005. Karen O colaborara coa súa voz na canción composta para o anuncio por Sam "Squeak E. Clean" Spiegel, irmán do entón mozo de Karen Spike Jonze, que dirixira o mesmo.

"Gold Lion" apareceu na edición do 2006 do álbum recompilatorio *NME Essential Bands*. Tamén foi a música dun anuncio do perfume "Elle" de Yves Saint Laurent en 2007. No anuncio, dirixido por Michael Haussman, aparece a modelo canadense Coco Rocha. Ademais, o tema pode escoitarse no capítulo de *Grey's Anatomy* "17 Seconds".

Listaxe de cancións
-------------------

1. "Gold Lion" – 3:09
2. "Let Me Know" (Demo) – 3:31
3. "Gold Lion" (Diplo's Optimo remix) – 4:04
4. "Gold Lion" (Nick Zinner remix) – 3:14

| * v
* c
* e
Yeah Yeah Yeahs |
| --- |
| 
* **Karen O**
* **Nick Zinner**
* **Brian Chase**

 |
| Álbums de estudio | 
* *Fever to Tell*
* *Show Your Bones*
* *It's Blitz!*
* *Mosquito*

 |
| EPs | 
* *Yeah Yeah Yeahs*
* *Machine*
* *Is Is*

 |
| Recompilatorios | 
* *iTunes Originals - Yeah Yeah Yeahs*

 |
| Videos | 
* *Tell Me What Rockers to Swallow*

 |
| Sinxelos | 
* "Date with the Night"
* "Pin"
* "Maps"
* "Y Control"
* "Gold Lion"
* "Turn Into"
* "Cheated Hearts"
* "Down Boy"
* "Zero"
* "Heads Will Roll"
* "Skeletons"

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9274299
* Discogs: 33465

 |
Oliver Bierhoff (na foto) foi o autor do primeiro gol de ouro na historia do fútbol, ocorrido na final da Eurocopa 1996, ante a República Checa.O **gol de ouro** foi un método para determinar o gañador dun partido de fútbol que terminaba empatado despois do tempo regulamentario. Noutros deportes, este tipo de figura coñécese como morte súbita.

Características
---------------

Iniciada a prórroga, esta dábase por concluída se algún equipo conseguía un gol, o mesmo atribuía a vitoria ao equipo que o marcaba.

O gol de ouro foi utilizado por primeira vez na Eurocopa 1996, cando Alemaña derrotou na final ao combinado da República Checa. Foi utilizado por primeira vez nun campionato mundial en oitavos de final de Francia '98, cando a selección local derrotou a Paraguai.

No ano 2002, a UEFA creou un novo sistema: o gol de prata, que foi utilizado ata a Eurocopa 2004. Con todo, a FIFA, encargada de regular as leis de fútbol, aboliu en 2004 o uso dos goles de ouro e de prata en todas as competicións futbolísticas en cancha grande, regresando á prórroga de dous tempos extras completos de 15 minutos, xa que moitos países preferían manterse con vida durante todo o partido a arriscarse a recibir un gol e perdelo de forma instantánea.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Talkfootball.co.uk: The Golden Goal *(en inglés)*
* The Guardian, *Golden goal rule downgraded to silver* *(en inglés)*
* Rediff.com, *Time running out for silver goal* *(en inglés)*
**Ibor** foi o primeiro rei mítico dos Longobardos xunto co seu irmán Aio. Os dous reis guiaron o seu pobo desde a Escandinavia natal ata a costa meridional do Mar Báltico.

Traxectoria
-----------

A existencia dunha diarquía nas orixes máis remotas do pobo, entre mito e historia, reflicte unha estrutura de poder común entre os soberanos xermánicos: todos os fillos tiñan o mesmo dereito á sucesión e a miúdo existían formas de cogoberno cando se escollían dous irmáns ao mesmo tempo.

Segundo o mito das orixes do pobo longobardo transmitidas por Paulo Diácono na súa *Historia Langobardorum*, (na sección onde recolle os mitos fundacionais do seu pobo, a *Origo gentis Langobardorum*), Ibor e Aio, fillos da raíña Gambara, conduciron aos longobardos (naquela época chamados *Winnilos*) a unha área da actual Alemaña setentrional: quizais na foz do río Elba, quizais fronte á illa de Rügen.

Os longobardos atopáronse cuns novos veciños: os vándalos, pero, na batalla decisiva, Ibor e Aio venceron; a lenda conta que a súa vitoria decretouna o deus Odín, convencido pola súa muller Frigg á que se dirixira Gambara.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Paulo Diácono, *Historia Langobardorum* (*Historia dos Longobardos*, Lorenzo Valla/Mondadori, Moano 1992).
* *Origo gentis Langobardorum*, ed. G. Waitz in *Monumenta Germaniae Historica* SS rer. Lang.
* Jörg Jarnut. *Storia dei Longobardi*. Torino, Einaudi, 2002. ISBN 8846440854
* Sergio Rovagnati, *I Longobardi* (Moano, Xenia 2003)
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O satélite ***Ibuki*** (いぶき, *Ibuki*?), en xaponés *respiro* (tamén coñecido en inglés como ***GOSAT***, ***Greenhouse Gases Observing Satellite***) é o primeiro satélite artificial dedicado a medir en forma regular os gases invernadoiro na atmosfera terrestre. *Ibuki* será capaz de medir a cantidade de dióxido de carbono e metano en máis de 56.000 puntos da atmosfera.

Construído pola Axencia Xaponesa de Exploración Aeroespacial, foi lanzado o 23 de xaneiro de 2009 dende o Centro Espacial Tanegashima, na illa do mesmo nome.

O Ministerio de Medio ambiente xaponés e o Instituto Nacional para Estudos Medio Ambientais usará a información recollida para realizar un seguimento dos gases que provocan o efecto invernadoiro, e os datos serán compartidos coa NASA e outras organizacións de varios países.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de JAXA Arquivado 04 de abril de 2014 en Wayback Machine. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q925312
* NSSDC ID: 2009-002A
* SCN: 33492

 |