recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gegenschein**  (nome procedente do idioma alemán) é unha feble luminosidade do ceo nocturno na rexión da eclíptica visible na dirección oposta ó Sol. Foi descuberto polo astrónomo danés Theodor Brorsen no 1854.

Observación
-----------

O *gegenschein* é tan feble que non se pode ver se hai algo de luz de Lúa ou algo de polución lumínica, ou se aparece na veciñanza da Vía Láctea. O *gegenschein* aparece coma unha rexión oval suavemente resplandecente duns poucos graos de ancho e 10-15° de lonxitude, orientado ó longo do plano da eclíptica.

Explicación
-----------

Coma a luz zodiacal, o gegenschein é a luz do sol refractada polo po interplanetario. En particular, polo po que se atopa nos Puntos de Lagrange L4 e L5 do sistema Terra-Lúa. Coma a meirande parte do po interplanetario, parece estar xirando ó redor do Sol no plano eclíptico (zodíaco). A luz zodiacal vese na dirección do sol, ó solpor, mentres o *gegenschein* vese na dirección contraria. A intensidade do *gegenschein* é relativamente mellor cando:

* Cada partícula de po vese na fase lunar de lúa chea; e
* A dispersión xeométrica leva a unha interferencia construtiva.

Historia
--------

O *gegenschein* foi descrito por primeira vez polo astrónomo e profesor xesuíta francés Esprit Pézenas (1692–1776) no 1730. Observacións posteriores feitas polo explorador alemán Alexander von Humboldt durante á súa viaxe por Suramérica entre os anos 1799 a 1803. Foi tamén Humboldt quen lle deu a este fenómeno o seu actual nome.

O astrónomo danés Theodor Brorsen publicou as primeiras investigación sobre o *gegenschein* no 1854. Tamén foi o primeiro en observar a luz zodiacal abranguía por completo o ceo, por que baixo condicións de observación case perfectas podíase ver unha feble ponte luminosa entre a luz zodiacal e o *gegenschein*. Ademais, Brorsen propuxo a correcta explicación do *gegenschein* (a refracción da luz no po interplanetario).

Notas
-----

1. ↑  Anny-Chantal Levasseur-Regourd; Hiroichi Hasegawa (1991). *Origin and Evolution of Interplanetary Dust*. *International Astronomical Union Colloquium*. p. 159. ISBN 0-7923-1365-8.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Luz zodiacal.
* *Heiligenschein*.
* Resplandor silvano.
* Arco da vella.
* Punto antisolar.
* Círculo subparhélico.

### Ligazóns externas

* Astrophotographs of the gegenschein *(en inglés)*
* "Zodiacal Light and the Gegenschein", an essay by J. E. Littleton *(en inglés)*
* Astronomy Picture of the Day, 7 de maio de 2008 *(en inglés)*
* Fotografía Astronómica do Día, 14 de xaneiro de 2014, gegenschein sobre Chile.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1061350
* BRE: 3169387
* EBID: ID
* GEC: 0111573
* MAG: 175997118
* UAT: 640

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Andrómeda.

|  |
| --- |
| **Galaxia de Andrómeda** |
|  |
| **Datos do catálogo:** |
| **Clasificación do obxecto:** | **Sb** espiral barrada |
| **Brillo superficial** | **13,5** |
| **Masa (Sol=1)** | **----** |
| **Outras denominacións:** | **UGC 454, MCG+07-02-016, CGCG 535.017, PGC 2557, h 50, GC 116 etc** |

A **Galaxia de Andrómeda** tamén coñecida como **Messier 31**, **M31**, ou **NGC 224** é unha galaxia espiral localizada a preto de dous millóns e novecentos mil anos-luz (0,889 megaparsecs) de distancia na dirección da constelación de Andrómeda. Posúe entre 180 e 220 mil anos-luz de diámetro, unha magnitude aparente de 3,5, unha magnitude absoluta de -21,4, unha declinación de +41º 16' 06" e unha Ascensión recta de 00 horas, 42 minutos e 44,3 segundos.

A existencia da galaxia Androméda xa se relata no ano 905, mais foi coa invención do telescopio cando o astrónomo alemán Simon Marius puido observala e redescubrila en 1612.

Véxase tamén
------------

* Astronomía extragaláctica
* Lista de galaxias

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Galaxia de Andrómeda*** |

* Catálogo da galaxia NGC 224 (en inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2469
* WorldCat
* VIAF: 239579487
* BRE: 1823179
* EBID: ID
* GEC: 0003967
* GND: 4287149-9
* JSTOR: andromeda-galaxy
* LCCN: sh85004924
* MAG: 2778039530
* NDL: 01189497
* NGC: 224
* PGC: 2557
* SIMBAD: M 31
* UAT: 39
* USG: 454

 |
Galbi - 갈비.
**Galbi** ou **kalbi** (en hangul 갈비) é un prato típico da cociña coreana elaborado con costelas da vaca, aínda que tamén existen variedades con porco. Pode servirse aliñado con mollos ou non. No caso de servirse sen mollo é habitual facerlle un marinado a carne con salsa de soia, allo e azucre. Mais tamén existen marinadas diversas como poden ser o aceite de sésamo, viño de arroz, pasta de chili. *Galbi* en coreano significa costela.

Características
---------------

A carne así preparada ponse na grella e durante a súa preparación realízanselle cortes ao longo dos ósos do costelar para que penetren os xugos da marinada e a carne quede máis sabedora. Da mesma forma cocíñase máis rápido, permitindo igualmente que se poida comer con palillos. O galbi xa preparado pódese encontrar en moitas carnicerías e mercados de Corea.

Pódese atopar en moitos restaurantes especializados coñecidos como "casas galbi", e adoita ser cociñada diante dos comensais ou os propios comensais cociñan a súa propia carne. Adóitase servir en follas de leituga, perilla, ou outra verdura con follas que sirva para tapar a carne unha vez cociñada, e acostúmase remollar a carne en *ssamjang*, unha salsa elaborada con fabas fermentadas e chiles. Acostuma ser servida de gornición con pratos como o banchan (o máis coñecido é o kimchi).

Pratos con galbi
----------------

Moitos pratos coreanos incorporan costelas ás preparacións como ingrediente, formando sopas e cocidos. Algúns restaurantes serven "galbi de porco" e "galbi de polo", este último é unha especialidade culinaria da rexión de Chuncheon. Un prato é o *galbi tang*, unha sopa que contén pezas de galbi, que non está especiado. O galbi jjigae é unha sopa espesa elaborada con grandes pezas de galbi, que pode conter chiles rubios, verdes, kimchi e *doenjang* (pasta fermentada típica da cociña coreana).

Véxase tamén
------------

* Asado

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Galbi Modificar a ligazón no Wikidata*** |
**Ferrari 342 America**   
|  |
| Ferrari |
|  |
| Información |
| País | Italia Italia |
| Fabricante | Ferrari |
| Produción | 1952-1953 6 unidades |
| Sucesor |  |
| Carrozaría |  |
| Motor | V12 de 60 graos de 4101 cc e 24 válvulas en posición dianteira |
| Potencia | 200 HP a 5000 rpm |
| Longo | 4.318 mm |
| Largo |  |
| Alto |  |
| Peso | 1.200 kg |
| Tracción | Traseira, caixa de cambios manual de 4 velocidades |
| Suspensión | Independente dianteira e traseira de follas semielípticas |
| Freos | Tambor nas 4 rodas |
| Prestacións | 186 km/h |
| Pneumáticos | Aros de 15" |
| Outros datos | Ideado para o mercado norteamericano |
|  |

O **Ferrari 342 America** é un automóbil deportivo fabricado por Ferrari para o mercado estadounidense.

Historia
--------

Para fins do ano 1952 o éxito de Ferrari espertou nos EUA o interese polos pequenos autos deportivos europeos de alto rendemento. Aínda que previamente se fabricara o Ferrari 340 America, o obxectivo deste foran as carreiras deportivas, e non a venda ao público. A repercusión fixo que Ferrari aproveitase o momento de expansión e crease un novo auto o **Ferrari 342 America** para o novo mercado estadounidense.

Para estes clientes, Ferrari concibiu un vehículo que debería ter maior habitabilidade no seu interior e máis practicidade, en definitiva, un deportivo para o seu uso en estrada. Porén, foi un dos fracasos de Ferrari o auto era malo en manobrabilidade e cun deseño forzado, polo que a produción do 342 America durou moi pouco. Entre fins de 1952 e inicios de 1953 fabricáronse tan só 6 autos, 3 foron coupe e 3 convertibles. O carroceiro Vignale construíu un cabriolet, os outros 5 foron fabricados por Pininfarina.

Un indicio do mal que resultou este modelo foi que Ferrari nunca o presentou oficialmente ao público. Simplemente vendérono en canto estiveron fabricados e con compradores decididos. E máis curioso aínda, só un exemplar do 342 America foi vendido a un cliente nos Estados Unidos.
**Galería de imaxes** da Torre de Hércules.

Escudo da Coruña
A Torre de Hércules é un faro romano da cidade da Coruña.

Torre de Hércules
-----------------

43°23′13″N 8°24′17″O﻿ / ﻿43.38694, -8.40472﻿ (Torre de Hércules no concello da Coruña na provincia da Coruña)

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Parque dos menhiresParque dos menhires
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* A Torre de Hércules dende o Aquarium.A Torre de Hércules dende o Aquarium.

### Esculturas no parque da Torre de Hércules

*Artigo principal**:* Parque escultórico da Torre de Hércules.
* 
* 
* 
* 
* 
* Parque dos menhiresParque dos menhires
* BreogánBreogán
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Placa na Torre de Hércules testemuñando a reforma na época de Carlos IIIPlaca na Torre de Hércules testemuñando a reforma na época de Carlos III
* Portas da Torre de HérculesPortas da Torre de Hércules

### Interior

* 
* 
* Inscrición dedicatoriaInscrición dedicatoria

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Galería de imaxes de Galicia
* Galería de imaxes da Coruña
* Galería de imaxes do porto da Coruña
* Galería de imaxes da Galicia romana
|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Galería de imaxes da Praza do Obradoiro*** |

A praza do Obradoiro, localízase no centro histórico de Santiago de Compostela e está circundada por catro edificios emblemáticos: A catedral, o Hostal dos Reis Católicos, o pazo de Raxoi e o pazo de Fonseca

Catedral de Santiago de Compostela
----------------------------------

*Vexa o artigo principal en Galería de imaxes da catedral de Santiago de Compostela*
* Vista da praza
* A catedral dende a praza do Obradoiro
* O apóstolo preside a praza
* Detalle desde o Obradoiro

Pazo de Raxoi
-------------

*Vexa o artigo principal en Galería de imaxes do Pazo de Raxoi*
* Consistorio
* Consistorio
* Frontal
* Apóstolo Santiago
* Soportais
* Soportais
*

Hospital dos Reis Católicos
---------------------------

*Vexa o artigo principal en Galería de imaxes do Hospital dos Reis Católicos*
* Vista frontal
* Entrance
* Gárgola
* Vista lateral
* 
* 
*

Pazo de Fonseca
---------------

*Vexa o artigo principal en Galería de imaxes do Pazo de Fonseca*
* Fonseca, sede da Universidade
* Entrada principal
* Final do camiño

Outras
------

* Estatua humana
* Peregrinos
| **Gallura****Gaddura** |
| --- |
| 

|  |
| --- |
|  |

 |
| Información |
| **Rexión** |  Sardeña |
| **Provincia** | Olbia-Tempio |
| **Capital** |  |
| **Concellos** | Olbia, Tempio Pausania, Arzachena, La Maddalena, Calangianus, Luras, Aggius, Bortigiadas, Santa Teresa Gallura, Luogosanto, Palau, Aglientu, Trinità d'Agultu e Vignola, Telti, Golfo Aranci, Badesi, Viddalba, Sant'Antonio di Gallura, Loiri Porto San Paolo, San Teodoro. |
|

**Gallura** é unha rexión xeográfica e cultural ao norte de Sardeña, Italia. Na Idade Media, formouse unha das catro *giudicati* (rexións históricas de Sardeña) da illa.

As principais cidades e vilas son Olbia, Tempio Pausania, La Maddalena, Arzachena e Calangianus. É parte da nova provincia de Olbia-Tempio con Olbia e Tempio Pausania como capitais administrativas.

A xente local fala o "gallurés". Un diasistema do sardo, estritamente conectado co corso.

Hai un aeroporto na rexión de Olbia. Inclusive as industrias da cortiza, granito e alimentos atópanse en Obia e Tempio. Hai moito turismo na zona de Costa Esmeralda e en La Maddalena.

Historia
--------

O home chegou a Sardeña fai aproximadamente uns 700.000 anos, atravesando o bloque sardo-corso, logo de cruzar o estreito do mar que se reúne no arquipélago Toscano. Por ese motivo, é moi probable que a súa presenza en Gallura naquela etapa. A existencia máis antiga do home en Gallura remóntase ao Neolítico. Para Aglientu en Lu Littaroni e Cala Corsara na illa de Spargi atopouse unha gran cantidade de cerámica e obsidiana do Monte Arci. Isto demostra, unha vez máis, o paso obrigado por Gallura do "ouro negro" en tempos antigos. As rutas desde e cara a Sardeña eran moi coñecidas e os seus recursos atraían unha afluencia masiva de persoas. A actual rexión de Gallura estaba poboada por corsos, antes da expansión do Imperio romano. Durante a etapa nuráxica, Gallura foi a cabeza de ponte para a difusión da cultura nurágica no sur de Córsega, en particular, e viuse á difusión e o típico tipo dun "corredor" (en relación aos tipos de Córsega torreane preto)) e o Corredor mixto tholos), a miúdo vinculados á integración das estruturas arquitectónicas e as rocas circundantes.

Ligazóns externas
-----------------

* Páxina de informaciónArquivado 04 de xullo de 2009 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q962651
* GEC: 0028871
* NKC: ge436359

 |
|  |
| --- |
| Parte da serie sobre**Marxismo** |
|  |
| **Conceptos fundamentais** |
| Alienación |
| Burguesía |
| Comunismo |
| Explotación |
| Forzas produtivas |
| Hexemonía cultural |
| Loita de clases |
| Materialismo dialéctico |
| Materialismo histórico |
| Medios de produción |
| Modo de produción |
| Plusvalía |
| Proletariado |
| Relacións de produción |
| Teoría do valor-traballo |
| **Outras ligazóns** |
| Marxismo |
| Economía marxista |

**Forzas produtivas** ou **forzas de produción** (en alemán, *Produktivkräfte*) é un concepto central no marxismo e no materialismo histórico.

Subvertendo a concepción tradicional da historia, que situaba en primeiro plano as fazañas dos personaxes ilustres, o marxismo fai fincapé na vida material das sociedades. Para Marx, o primeiro feito histórico é a produción polos grupos humanos da súa propia existencia social. Para producir os bens necesarios para a súa subsistencia, os homes empregan certo número de medios materiais. Eses medios de produción son primeiro, elementos que se dan na natureza: terra, bosque, mar etc. Outros permiten transformar mediante o traballo materiais brutos en artigos de consumo.

A eses elementos asigna o marxismo o nome de **forzas produtivas**. Tales son as ferramentas e todas as forzas motrices utilizadas polo home (aire, auga, electricidade, enerxía atómica etcétera). Pero hai que incluír tamén entre as forzas produtivas todos os procedementos laborais, o agrupamento dos obreiros en fábricas ou talleres e logo en complexos industriais, a división do traballo e a súa racionalización etc. A ciencia intervén na formación das forzas produtivas.

Dentro da concepción marxista, as forzas produtivas están necesariamente en conexión cun tipo determinado de relacións entre os homes na produción e ata cun conxunto da formación social. Para Engels, o escasísimo desenvolvemento das forzas produtivas nas sociedades primitivas tiña por consecuencia a falta absoluta de propiedade privada de medios de produción e a inexistencia de clases antagónicas. Ese tipo de sociedade coñecería un modo de produción que Engels denomina comunismo primitivo. No entanto, as forzas produtivas non sofren unha evolución independente. Esta pode verse obstaculizada ou favorecida polo sistema das relacións de produción e polas superestruturas políticas e ideolóxicas.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1433881
* GEC: 0232789
* GND: 4121519-9
* MAG: 2779521348

 |
**Francesc Savalls i Masot**, nado en La Pera (Baix Empordà) o 17 de xaneiro 1817 e finado en Niza o 20 de novembro de 1885, foi un militar e guerrilleiro carlista catalán.

Traxectoria
-----------

Naceu no seo dunha familia de propietarios rurais do Empordà, foi capitán na Primeira Guerra Carlista e en 1840 marchou ao exilio a Francia, volveu en 1842 para se unir a unha partida de trabucaires. Participou na Segunda Guerra Carlista e tras a derrota instalouse en Niza e participou nos exércitos de Módena e dos Estados Pontificios.

Durante a Terceira Guerra Carlista ás ordes de José Estartús e realizou unha frenética actividade á fronte dunha partida, converténdose nunha figura mítica para as outras partidas carlistas catalás. Enfrontado a Afonso Carlos, representante en Cataluña e irmán do pretendente, conseguiu manterse no seu posto e tras a batalla de Alpens (1874), o pretendente deulle o título de marqués de Alpens. En 1874 conseguiu tomar Olot e en 1875 Carlos nomeouno capitán xeneral de Cataluña. Tras o asedio e captura de La Seu d'Urgell, Savalls foi destituído e en outubro de 1875 marchou definitivamente a Niza.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3397627
* WorldCat
* VIAF: 136714848
* BNE: XX942398
* CANTIC: a1077175x
* DBE: francisco-savalls-i-massot
* FAST: 414863
* GEC: 0236754
* GND: 113687044X
* ISNI: 0000 0000 9310 8600
* LCCN: no98073223
* SUDOC: 135327350

 |
Fol ou barquín nunha forxa.
Un **fol** ou fole é un dispositivo mecánico cuxa función é a de conter ar para expelelo a certa presión e en certa dirección para diversos fins. Basicamente, un fol é un contedor deformábel o cal ten un bico de saída. Cando o volume do fol diminúe, o ar sae expulsado do mesmo a través dun bico. Un típico fol ten tamén unha entrada e saída de ar separadas ou valvas de non retorno (valva *check*), o que asegura que o ar entre e saia nunha dirección determinada. Noutros termos, pódeselle considerar como unha especie de bomba pneumática.

Usos
----

### Metalurxia

Antigo fol usado nas forxas.
Bomba de fol.
Durante numerosos procesos, tales como a fundición ou a forxa de metais e incluso a soldadura, requírese moita calor, o cal só puido desenvolverse a través da invención do fol. Os foles son usados para achegar ar ao combustíbel elevando o nivel de combustión e consigo a cantidade de calor. Varios tipos de foles úsanse na metalurxia.

* Fol de caixa (usados tradicionalmente en Asia.)
* Fol de ola
* Fol de acordeón
* Fol de émbolo
* Fol axial

O antigo enxeñeiro chinés Du Shi nalgunha ocasión usou o poder do movemento das caídas da auga para accionar foles de altos fornos para a forxa do ferro, contra o século III a. C.. Os antigos gregos e os romanos e outras civilizacións usaron os foles en fornos onde se producía ferro coado. Na industria moderna os foles reciprocantes son usualmente substituídos por ventiladores motorizados.

### Instrumentos musicais

Órgano barroco do Mosteiro de las Huelgas (Valladolid), c. 1706. Obra de Juan Casado Valdivielso
Nalgúns instrumentos musicais, os foles úsanse frecuentemente coma un substituto ou regulador do ar a presión provista polos pulmóns humanos.

Os instrumentos a seguir usan foles:

* Acordeón ou concertina e outros instrumentos relacionados
* Órgano de tubos
* Algúns tipos de gaita
* Harmonio
* Órgano portátil
* Hydraulis (tamén chamado órgano hidráulico)

Os reloxos de cuco tamén usan un fol para xerar o clásico son.

Notas
-----

1. Archaeogate, Egiptología
2. Museo Davistown
3. Gernet, Jacques, trans. by J. R. Foster (1972): A History of Chinese Civilization, Cambridge University Press.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Fragua ou forxa.

### Ligazóns externas

* Para ver foles usados na primitiva ferraría (en inglés).
* Foles. Unha discusión xeral sobre os foles no traballo de metais. (en inglés)
* Foles de órgano en Commons.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q208103
* AAT: 300024643
* EBID: ID
* GEC: 0121686
* GND: 4844083-8
* JSTOR: bellows
* MAG: 2779410321

 |
Logo de Fischer Sports.
**Fischer Sports** é unha empresa de Austria que fabrica esquís para todas as modalidades deste deporte, raquetas de tenis e equipamento de hockey. É unha das maiores empresas manufacuteraras na industria do esquí. Fischer logrou un éxito rotundo nas últimas copas do mundo de esquí nórdico, esquí alpino e de saltos. A empresa foi fundada por Joseph Fischer o ano 1924.

Fischer no tenis profesional
----------------------------

Os xogadores como Dominik Hrbatý, Marcos Baghdatis, Anna Chakvetadze, e o excampeón do Australia Open e do Roland Garros Yevgeni Káfelnikov son uns dos tenistas que levan raquetas da marca Fischer.

Asociación Rottefella/Fischer
-----------------------------

No ano 2007 a empresa austríaca asociouse coa empresa nórdica de fixacións Rottefella. A partir dese ano todas as botas Fischer levan fixacións desta marca. As botas levaban o sistema (SNS) patentado por Salomón pero desde hai un ano se utliza o sistema NNS.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de Fischer Sports

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q688376
* WorldCat
* VIAF: 4251148876458049740001
* GND: 112652929X

 |
François Quesnay.
A **fisiocracia** ou **fisiocratismo** foi unha escola de pensamento económico do século XVIII fundada por François Quesnay, Anne Robert Jacques Turgot e Pierre Samuel du Pont de Nemours en Francia.

Afirmaba a existencia dunha lei natural pola cal o bo funcionamento do sistema económico estaría asegurado sen a intervención dos gobernos. A súa doutrina resúmese na expresión *laissez faire*.

A orixe do termo fisiocracia provén do grego e quere dicir *"goberno da natureza"*, ao consideraren os fisiócratas que as leis humanas debían estar en harmonía coas leis da natureza.

Isto está relacionado coa idea de que só nas actividades agrícolas a natureza posibilita que o produto obtido sexa maior que os insumos utilizados na produción xurdindo así un excedente económico.

Os fisiócratas cualificaron de estériles as actividades como a manufactura ou o comercio onde a incautación sería suficiente para repoñer os insumos utilizados.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Magill, Frank N. *Survey of Social Science Economic Series 4*. Salem Press, Pepperdine University: Pasedina California.
* Higgs, Henry C.B. *Palgrave's Dictionary of Political Economy Volume III*. Reimpresión de Economic Classics: Nova York 196 BUT PEPA. *Pensamiento Económico*. Gráfica Panamericana: Pánuco, México 1948.
* Hobbes, Thomas. *Leviatán*. México: Fondo de Cultura Económica, 1651.

### Ligazóns externas

* A fisiocracia *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q183244
* BNCF: 29478
* BNF: 11953280n
* BRE: 4711439
* EBID: ID
* HDS: 026192
* JSTOR: physiocratism
* LCCN: sh85101672
* MAG: 2778584913
* NDL: 00575120
* PSH: 1526
* Treccani: fisiocrazia

 |
| Monte Tahat |
| --- |
|  |
| Elevación: | 2.637 metros |
| Latitude: | 28° 30′ 31″ N |
| Lonxitude: | 33° 57′ 19″ E |
| Localización: | Exipto |
| Cordilleira: | Montes do Sinaí |
| Primeira acensión: | Inmemorial |
| Rota máis fácil: |  |
| O Jabal Katrina localízase no sur da península do Sinaí |

O **Jabal Katrina** (en árabe: جبل كاثرين) é unha montaña con 2.637 metros de altura que constitúe a maior elevación orográfica de Exipto.

Nome
----

O nome Jabal Katrina é unha transcrición do árabe, cuxa tradición literal é "montaña" (*jabal*) de "Catalina" (*Katrina*), en alusión a Santa Catalina. Pode traducirse por *Monte Catalina* ou talvez, mellor, como *Monte de Santa Catalina*. Así en francés é *mont Sainte-Catherine*

Situación
---------

O Jabal Katrina érguese no sur da península do Sinaí, no noroeste do territorio exipcio, na gobernación de Janub Siná.

Tradicións relixiosas
---------------------

O Jabal Katrina corresponde ao lugar no que Moisés recibiu as táboas da Lei, e non o que actualmente se identifica como o monte Sinaí.

Nunha aba do monte edificouse, desde moi antigamente, o mosteiro de Santa Catalina, que fica en realidade entre dúas elevacións: unha que corresponde ao cume onde Moisés recibiu as táboas da lei, e outra onde o corpo martirizado de Santa Catalina foi depositado por anxos, segundo a tradición.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Península do Sinaí
* Monte Sinaí
* Mosteiro de Santa Catalina

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1140642
* GeoNames: 353913
* Peakbagger: 10460

 |
**JSSW** (*Ji Shu Shiyan Weixing*), tamén coñecidos como **CK** (*Chang Kong*) e como **Proxecto 701**, foi unha serie de satélites experimentais chineses.

Características
---------------

A finalidade exacta dos satélites JSSW non se coñece, pero eran probablemente demostradores tecnolóxicos. A ausencia de emisións de radio desde os satélites cando sobrevoaban territorios non chineses levou a especular con que tivesen unha finalidade militar, cos satélites só emitindo datos ás estacións chinesas. Ningún dos satélites manobrou mentres estivo en órbita. Lanzáronse seis satélites JSSW, todos mediante foguetes Feng Bao 1, dos cales so tres chegaron a órbita.

Historial de lanzamentos
------------------------

| Misión | Data de lanzamento | Foguete lanzador | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| JSSW 1a | 18 de setembro de 1973 | FB-1 | Fallo |
| JSSW 1b | 12 de xullo de 1974 | FB-1 | Fallo |
| JSSW 1 | 26 de xullo de 1975 | FB-1 | Éxito |
| JSSW 2 | 16 de decembro de 1975 | FB-1 | Éxito |
| JSSW 3 | 30 de agosto de 1976 | FB-1 | Éxito |
| JSSW 4 | 10 de novembro de 1976 | FB-1 | Fallo |

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6  Mark Wade (2020). "JSSW" (en inglés). Consultado o 1 de agosto de 2020.
2. 1 2 3 4 5 6  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "JSSW / CK" (en inglés). Consultado o 1 de agosto de 2020.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Feng Bao 1
**Jacinto Antolín Gallego**, chamado artisticamente **Jacinto Almadén**, tamén chamado **El Niño de Almadén**, nado en Almadén en 1899 e finado en Igualada en 1968, foi un cantaor flamenco.

Traxectoria
-----------

Debutou en 1918 no Kursaal Magdalena de Madrid e instalouse nesa cidade, onde actuaba ás noites en clubs e cafés. Sábese que compartiu escenario na década dos vinte e dos trinta con Antonio Chacón, Angelillo, Guerrita, Pepe Marchena, Consuelo La Trianera ou Cigarrera. En 1939 estivo nun espectáculo con Juanito Valderrama no Teatro Pavón de Madrid e despois de varios anos cantanto e de xira pasa a integrar o balé de Pilar López, encabezado por Manolo El Malagueño.

Entre 1948 e 1961 actuou con José Cepero, El Culata, Pepe de Badajoz, Vargas Araceli, Antonio Arenas, Soledad Miralles, Carmen Mora ou El Güito. En 1962 realiza as súas primeiras gravacións no estranxeiro, en París, e neses últimos anos da súa vida serán frecuentes as viaxes e as gravacións en Francia. Tamén neses anos comeza a recibir diversos homenaxes, como o que se celebrou no sonado tablao madrileño Las Cuevas de Nemesio, en 1965 ou en La Unión en 1968. Ofreceu recitais no Teatro de la Comedia de Madrid, na Universidade da Sorbonne e no Theâtre des Nations, os dous en París, e faleceu precisamente cando regresaba de Bordeos a Madrid, nun accidente de tráfico en Igualada.

### Discografía

* *Jacinto Almadén* (1958), serie de 5 EPs con Pepe Badajoz á guitarra.
* *El Niño de Almadén* (Le Chant du Monde, 1988)

#### En antoloxías

* *Los Ases del Flamenco* vol. 2, (EMI, 1958), con Melchor de Marchena
* *Antología del Cante Flamenco*, obra clásica editada por Hispavox en 1954, con Pedro el del Lunar á guitarra.
* *Riches heures du flamenco* (Le Chant du Monde, 1969), con Pepe de la Matrona, Pedro Soler e La Joselito.

### Filmografía

* *El escándalo* (José Luis Sáenz de Heredia, 1943)
* *El crimen de la calle de las bordadoras* (Edgar Neville, 1946)
* *El crímen de Pepe Conde* (José López Rubio, 1946)
* *Oro y marfil* (Gonzalo Delgrás, 1947)

Unha serrana de Jacinto Almadén aparece na banda sonora de *Caravaggio*, o filme dirixido por Derek Jarman en 1986.

Notas
-----

1. ↑  Caravaggio Arquivado 15 de novembro de 2011 en Wayback Machine. *Dailymotion*, min. 42-45.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web de Le Chant du Monde: farruca interpretada por Jacinto Almadén.
* YouTube: taranta interpretada por Jacinto Almadén, con Paco de Lucía á guitarra.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5825910
* WorldCat
* VIAF: 87701719
* BNE: XX851930
* BNF: 13897983h
* Discogs: 1005707
* GND: 1048290433
* ISNI: 0000 0000 7690 164X
* LCCN: n89642045
* MusicBrainz: ID
* SUDOC: 158022424

 |
**Jacinto Amigo Lera**, coñecido como **Chinto**, nado en Portomouro (Val do Dubra) e finado en Carballo o 5 de xullo de 1976, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Instalouse en Carballo, onde abriu un comercio de calzado. Foi xuíz municipal de Carballo. Constituíu unha sociedade mineira para explotación de tungsteno con Pedro Abelenda. Foi nomeado alcalde de Carballo polo Ministro da Gobernación o 4 de xullo de 1967, e tomou posesión o día 7 de xullo. Cesou como alcalde en xuño de 1971, logo de que o gobernador civil admitira a súa renuncia.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Gregorio Chillón de la Fuente** |  **Alcalde de Carballo** 1967 - 1971 | Sucesor:**Manuel Bello Pallas** |

Vida peroal
-----------

Casou con Carmen Garagarza Elejoste.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 6-7-1976, p. 14.
2. ↑  "Chinto, un motor para el pueblo". Arquivado dende o orixinal o 16/01/2017. Consultado o 15/01/2017.
3. ↑  *La Voz de Galicia*, 13-6-1961, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Alcaldes de Carballo, do franquismo á primeira corporación democrática
**Ine Marie Eriksen Søreide**, nada en Lørenskog o 2 de maio de 1976, é unha avogada e política norueguesa.

Traxectoria
-----------

Nada en Lørenskog, Eriksen Søreide estudou dereito desde 1995 na Universidade de Tromsø. Mentres foi estudante universitaria uniuse ao Partido Conservador de Noruega e participou na política local. No 2000 converteuse en membro do Comité Central Executivo do Høyre e presidenta da Mocidade Conservadora Noruega.

Eriksen Søreide comezou traballando como produtora para Metropol TV. Tralo peche de Metropol TV, Eriksen uniuse ao bufete de avogados Grette. 
Entre o 2001 e o 2009, participou na Comisión Permanente de Educación, Investigación e Asuntos Eclesiásticos.
En 2005, foi elixida como deputada no Storting por Oslo. É desde 2013 Ministra de defensa de Noruega.

En agosto de 2020, a portavoz de Søreide, Trude Maaseide, dixo que un diplomático ruso anónimo que traballaba na sección comercial da embaixada rusa en Oslo foi expulsado por vincularse co caso dun home encarcerado acusado de espiar para Rusia. Ó parecer, o diplomático expulsado era o oficial de intelixencia ruso que, segundo as autoridades norueguesas, estaba a reunirse co presunto espía (un cidadán noruegués) nun restaurante de Oslo cando foi arrestado.

Notas
-----

1. ↑  Pncp. "Ine Marie Eriksen Søreide" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 20 de xaneiro de 2015. Consultado o 19 de xaneiro de 2014.
2. ↑  Hoy (11 de abril de 2014). "El ejército unisex". Consultado o 19 de xaneiro de 2014.
3. ↑  "Minister of Defence Ine Eriksen Søreide" (en inglés). Consultado o 19 de xaneiro de 2014.
4. 1 2  Norway expels Russian diplomat after arresting suspected spy. 2020-08-19. *Al Jazeera*. Consultado 2020-08-24.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1770992
* WorldCat
* VIAF: 202149196251274790156
* BIBSYS: 8015499
* IMDb: nm7567088

 |
O **HMS *Queen Mary*** foi o derradeiro cruceiro de batalla construído pola Royal Navy antes da primeira guerra mundial. Tratouse do único membro da súa clase aínda que compartía moitas características coa clase *Lion*, incluídos os seus oito canóns de 343 mm. Foi completado en 1913 e participou na batalla de Helgoland como parte da Grand Fleet en 1914. Ao igual que a meirande parte dos modernos cruceiros de batalla británicos, nunca deixou o mar do Norte durante a guerra. Como parte do 1º escuadrón de cruceiros de batalla, intentou interceptar a unha forza alemá que bombardeou a costa inglesa do mar do Norte en decembro de 1914, pero sen éxito. Foi reparado a comezos do 1915 e perdeuse a batalla do banco Dogger no mes de xaneiro, pero participou na maior acción da frota da guerra, a batalla de Xutlandia, a mediados de 1916. Foi golpeado dúas veces polo cruceiro de batalla alemán *Derfflinger* durante a primeira parte do enfrontamento e as súas polvoreiras estouparon pouco despois afundindo o barco.

Os seus restos foron descubertos en 1991 e descansa en pezas, con algunhas das súas partes do revés, no fondo do mar do Norte. O *Queen Mary* foi designado como un lugar protexido pola Lei de protección de restos militares de 1986, xa que é a tumba de 1.266 tripulantes.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q589307
* EBID: ID

 |
**Gonzalo Nárdiz Bengoechea**, nado en Bermeo o 25 de novembro de 1905, e finado en Bilbao no 2003, foi un político vasco, de ideoloxía nacionalista vasca que chegou a ser Conselleiro de Agricultura no Goberno de Euskadi durante a Segunda República.

Traxectoria
-----------

Militante de Acción Nacionalista Vasca dende a súa fundación, foi concelleiro de Bermeo e Conselleiro de Agricultura do primeiro goberno autonómico vasco constituído o 7 de outubro de 1936. Durante a Guerra Civil foi Comisario de Abastos e Armamento. Exiliouse en Francia, aínda que pasou un tempo en México. Até 1979, cando se forma o Goberno Vasco despois da transición política posterior ao franquismo, mantivo o seu posto de conselleiro no exilio (como conselleiro de Agricultura até 1952, sen carteira desde entón).

En recordo á súa traxectoria á fronte da Consellería, establecéronse polo Goberno Vasco os *Premios Gonzalo Nárdiz de etoloxía*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***País Vasco*** |

### Ligazóns externas

* Recensión biográfica, no Boletín do Goberno Vasco.
* Premios "Gonzalo Nardiz Bengoetxea" ás traxectorias profesionais nos sectores agrario e pesqueiro.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4892454
* Auñamendi: 97810

 |
**Jan Oscar Sverre Lucien Henri Guillou**, nado en Södertälje o 17 de xaneiro de 1944, é un escritor e xornalista sueco.

Traxectoria
-----------

Traballou como xornalista para o *Folket i Bild - aktuellt* nos anos 1966 e 1967. Foi cofundador en 1970 da revista *Folket i Bild - Kulturfront*, na que en 1973 escribiu en colaboración con Peter Bratt unha serie de artigos nos que se revelou que Suecia mantiña, de forma ilegal, unha axencia militar de espionaxe, coñecida como Informationsbyrån ou IB, que espiaba a cidadáns suecos por razóns políticas. O asunto converteuse nun escándalo político, *IB-affären* e Guillou, xunto a Bratt, foi acusado de espionaxe e pasou dez meses na cadea.

Na súa estadía na prisión, Guillou pensou como podería escribir o que sabía sen realmente escribir sobre iso, o que tiña prohibido facer. Decidiu escribir unha serie de historias de ficción sobre un espía sueco, así foi como naceu o personaxe de Carl Hamilton, alcumado como *Coq Rouge*, que deu orixe a 10 novelas, das que se fixeron varios filmes. Tamén escribiu unha serie de novelas que protagoniza Arn Magnusson, un cabaleiro templario sueco.

Actualmente Guillou é un comentarista influente, os seus artigos aparecen no xornal *Aftonbladet*, e dende alí critica a política exterior dos Estados Unidos, a política israelí contra os palestinos ou o Servizo Secreto Sueco.

Obra
----

### Serie Coq Rouge

* *Coq Rouge - berättelsen om en svensk spion* (1986)
* *Den demokratiske terroristen* (1987)
* *I nationens intresse* (1988)
* *Fiendens fiende* (1989
* *Den hedervärde mördaren* (1990)
* *Vendetta* (1991)
* *Ingen mans land* (1992)
* *Den enda segern* (1993)
* *I hennes majestäts tjänst* (1994)
* *En medborgare höjd över varje misstanke* (1995)

### Serie Arn Magnusson

* *Vägen till Jerusalem* (1998)
* *Tempelriddaren* (1999)
* *Riket vid vägens slut* (2000)
* *Arvet efter Arn* (2001)

* Portal:Suecia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q315773
* WorldCat
* VIAF: 27267656
* Allmovie: p310067
* AlloCiné: 91537
* BIBSYS: 90119251
* BLBNB: 000393483
* BNB: ID
* BNE: XX961282
* BNF: 12178690f
* CiNii: DA11869151
* DeutscheBio: 115763511
* Europeana: ID
* FAST: 49160
* Filmportal: ID
* GND: 115763511
* ICCU: MILV267178
* IMDb: nm0347188
* ISNI: 0000 0001 0856 1812
* LCCN: n80008904
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00513632
* NKC: jo20010084635
* NLA: 35685868
* NTA: 068959052
* OL: OL80172A
* PTBNP: 765540
* SELIBR: 188873
* SUDOC: 030354404
* TMDb: 68568

 |
O **HMS Serpent** foi un cruceiro de terceira clase da Royal Navy construído en Devonport. A súa construción iniciouse en novembro de 1885 e foi botado o 10 de marzo de 1887. Desprazaba 1.770 toneladas, cunhas dimensións de 225x13.6 pés, armado con 6 canóns de 6 polgadas e cinco tubos de torpedo de 14. Foi o primeiro barco da mariña de guerra británica en usar o galvanizado para protexer os ferros metálicos da auga salgada.

Última viaxe e naufraxio
------------------------

Navegaba, baixo o mando do comandante da Mariña Real Harry Leith Ross, desde Plymouth, Inglaterra o sábado 8 de novembro de 1890 con dirección a Serra Leoa.

Durante a noite do luns 10 naufragou nos baixos de Punta Boi, preto do Cabo Vilán en plena Costa da Morte. Tres mariños do Serpent alcanzaron a vila de Camariñas, na provincia da Coruña, feridos e totalmente exhaustos. Tras contar o ocorrido todo o pobo uniuse para ir ata a costa onde tivo lugar o naufraxio. Non houbo sinal de máis sobreviventes e á mañá seguinte non había nin rastro do buque Serpent. Pouco a pouco o mar foi devolvendo os cadáveres do resto da tripulación. En total faleceron 172 persoas, as cales foron enterradas no chamado "Cemiterio dos Ingleses" moi preto do lugar do naufraxio.

Hai varias versións referentes ao ocorrido pero a versión oficial atribúe o naufraxio a un erro de navegación e ás condicións meteorolóxicas daquela noite.

Homenaxes
---------

A partir dese momento e durante anos, cando un barco da mariña inglesa pasaba preto dese lugar tiraba unhas salvas en memoria dos náufragos.

No Xardín de San Carlos da cidade da Coruña tamén hai unha placa na memoria destes mariños.

No cumio do monte Lobeira (András, Vilanova de Arousa) unha placa do Almirantado inglés lembra aos mortos no naufraxio. O porto de Vilagarcía foi ata 1936 escala habitual da Royal Navy e unha das excursións preferidas dos mariñeiros británicos era a ascensión ao miradoiro deste monte.

Galería de imaxes
-----------------

* Cabo Vilán en San Xurxo de Camariñas preto de Punta Boi.Cabo Vilán en San Xurxo de Camariñas preto de Punta Boi.
* Punta Boi.Punta Boi.
* Cemiterio dos Ingleses.Cemiterio dos Ingleses.
* Placa situada nos xardíns de San Carlos da Coruña en recordo dos mortos no naufraxio do HMS Serpent.Placa situada nos xardíns de San Carlos da Coruña en recordo dos mortos no naufraxio do HMS Serpent.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5   "Aniversario del naufragio del "HMS Serpent"". *El Ideal Gallego* (en castelán). 8/5/2015. Consultado o 14 de xuño do 2020.
2. ↑  turvilagarcia.com (ed.). "El cementerio naval britanico de Vilagarcia de Arousa". Consultado o 8 de outubro do 2019.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Campos Calvo-Sotelo, Juan (2002). *Náufragos de antaño*. Editorial Juventud. ISBN 84-261-3252-9.
**Gonzalo Constenla Bergueiro**, nado na Estrada en 1965, é profesor, escritor e expolítico galego vinculado ao BNG e, posteriormente, a Compromiso por Galicia.

Traxectoria
-----------

É licenciado en Filoloxía Inglesa pola Universidade de Santiago de Compostela e realizou os cursos de mestrado e doutoramento en estudos ingleses avanzados na Universidade de Vigo. Dende 1990 é titular do corpo de profesorado de escolas oficiais de idiomas, en que impartiu docencia en Ponferrada, Vigo e Pontevedra, dende 1992 é profesor da Universidade de Vigo e dende 2008 é catedrático de inglés. Imparte docencia na Escola Oficial de Idiomas de Santiago de Compostela, onde é o seu director, e na Facultade de Filoloxía e Tradución de Vigo. É membro do Consello de redacción de *Viceversa. Revista galega de tradución*, e formou parte dos comités de organización de diversos congresos, simposios e seminarios.

Desde 1995 foi concelleiro do Grupo Municipal do BNG, e en 2000 portavoz do mesmo, na Corporación Municipal da Estrada. De 2005 a 2009, foi Delegado Provincial de Medio Rural na provincia de Pontevedra. De 2009 a 2012 foi secretario de Relacións Exteriores e Emigración do BNG.

Obras
-----

### Ensaio

* *Ensaio sociolingüístico. Antoloxía*, 1996.
* *Diccionario de sinónimos da lingua galega*, 1997.
* *Tempos de sermos*, 2002.

### Traducións

* *Exploradores, expedicións e pioneiros*, 1996.
* *A guerra dos mundos* de H.G. Wells, 1997.

### Obras colectivas

* *Linguas non normalizadas: presente e futuro. Actas do congreso (Pazo da Cultura de Pontevedra, 15, 16, 17 de novembro de 2001)*, 2002, AS-PG. Coordinador con Anxo Gómez Sánchez e Mercedes Queixas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía na web do concello da Estrada

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12390107
* WorldCat
* VIAF: 56306593
* BNE: XX899356
* ISNI: 0000 0000 5950 0035
* LCCN: no2003086147
* SUDOC: 073943797

 |
**Ivano Balić**, nado en Split o 1 de abril de 1979, é un xogador croata de balonmán. Conseguiu ser campión mundial e olímpico e resultou nomeado seis veces xogador máis valorado nas mellores competicións internacionais.

Traxectoria
-----------

Antes de practicar balonmán, Balic xogaba ao baloncesto no KK Split. Coa selección croata de balonmán gañou o Campionato do Mundo en Portugal 2003. Nos Xogos Olímpicos de Atenas 2004 gañou a medalla de ouro. Despois de xogart para RK Metkovic foi para o San Antonio Portland. No Campionato europeo 2006 en Suíza foi declarado MPV do torneo. Incluso aínda que Croacia quedara no 5o lugar. No Campionato Mundial de Balonmano en Alemaña,tamén foi declarado MVP do torneo. En 2006 foi elixido por segunda vez como IHF Xogador do ano, por diante de Florian Kehrmann e Olafur Stefansson.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q310526
* Munzinger: 01000006627
* EHF: 502297
* OCID: ivano-balic
* Sports Reference: ivano-balic-1

 |
O **Galicia Spirit** é un buque metaneiro de bandeira española, construído en 2003 co nome de *Elvira Tapias* en Seúl, e rebautizado en 2004 como *Galicia Spirit*. Está rexistrado no porto de Santa Cruz de Tenerife e é propiedade da empresa eléctrica Gas Natural Fenosa.

Características
---------------

* Eslora: 279,80 m
* Eslora na flotación: 268,80 m
* Manga máxima: 43,40 m
* Calado: 12,12 m
* Puntal: 26 m
* Velocidade: 19,5 nós.
* Tonelaxe bruta: 94822
* Sociedade de clasificación: Lloyd's Register

Historia
--------

O buque, propiedade da eléctrica Unión Fenosa, estivo operando entre 2004 e 2005 para unha empresa malaisiana, a Malaysia Int. Shipping Co. Berhad. A partir de xaneiro de 2005 foi empregado por Unión Fenosa para o traslado de gas natural licuado dende Damietta (Exipto) ata diversos portos españois.

O buque fíxose famoso por ser o primeiro en levar a subministración de gas á planta industrial de Reganosa (Mugardos), no interior da ría de Ferrol. O buque foi bloqueado o 7 de maio de 2007 por diversas pequenas embarcacións de mariscadores, que protestaban contra o que crían un perigo ecolóxico para a ría. O 9 de maio, grazas á intervención policial conseguiu atracar en porto.

Notas
-----

1. ↑  "LNG Galicia Spirit".

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12389894
* IMO: 9247364

 |
**Instagram** é unha rede social e aplicación para partillar fotos e vídeos. Permite aos usuarios aplicar efectos fotográficos como filtros, marcos, cores retro e vintage, e posteriormente partillalas en diferentes redes sociais como Facebook, Tumblr, Flickr, Twitter ou Vkontakte. Unha característica distintiva da aplicación é que da unha forma cadrada ás fotrografías en honor á Kodak Instamatic e as cámaras Polaroid, contrastando coa relación de aspecto 16:9 que na actualidade usan a maioría das cámaras dos teléfonos móbiles.

Instagram foi creada por Kevin Systrom e Mike Krieger e foi lanzada en outubro de 2010. A aplicación gañou popularidade de forma doada, con máis de 100 millóns de usuarios activos en abril do 2012 e superou os 300 millóns en decembro de 2014. Instagram foi deseñada orixinalmente para iPhone e á súa vez dispoñíbel para os seus irmáns iPad e iPod co sistema iOS 3.0.2 ou superior. A principios de abril de 2012, publicouse unha versión para Android.

A partir da versión *4.0* a aplicación permite ao usuario a toma de filmes cunha duración máxima de 15 segundos. Esta nova ferramenta inclúe estabilización de imaxe.

Filtros
-------

Instagram identifícase polos seus coñecidos filtros os cales veñen de Polaroid que fan alusión a que foron tomadas polas mesmas.

* Slumber
* Crema
* Ludwig
* Aden
* Perpetua
* Amaro
* Mayfair
* Rise
* Valencia
* Hudson
* Willow
* X-Pro II
* Lomo-fi/Lo-fi
* Sierra
* Earlybird
* Sutro
* Toaster
* Brannan
* Inkwell
* Walden
* Hefe
* Nashville
* 1977
* Lord Kelvin/ Kelvin

Notas
-----

1. ↑  "Con 300 millones de usuarios, Instagram ya supera a Twitter". Arquivado dende o orixinal o 13 de decembro de 2014. Consultado o 11 de decembro de 2014.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Instagram Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q209330
* WorldCat
* VIAF: 125149196508574791867
* GEC: 0522848
* GND: 1085998452
* LCCN: n2013014508
* MusicBrainz: ID
* NKC: ph975334
* Treccani: instagram

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
**Folégandros** (*Pholegandros* en grego Φολέγανδρος), é unha illa do mar Exeo, a máis pequena das Cícladas entre Milos e Síkinos. Ten 32 km² e 760 habitantes. Outras cidades da illa son Ano Meria (norte) e Karavostassis e Livadi ao sueste. Angali (ao oeste) forma unha baía que case divide a illa en dúas.

Historia
--------

O seu nome segundo a lenda era o do fillo de Minos. A cidade do mesmo nome estaba ao nordeste da illa, xunto á moderna cidade de Folégandros.

Pouco se coñece sobre a historia antiga de Folegandros. Os seus habitantes foron dorios. Máis tarde pasou a dominio de Atenas. A illa foi conquistada en 1207 polo veneciano Marco Sanudo e permaneceu baixo o imperio de Venecia ata 1566, cando foi tomada polos turcos otománs. Os gregos recuperada no século 19.

Xeografía
---------

Folegandros ten unha paisaxe variada, e inclúe altos cantís e unha gran cova. A "capital" da illa, Chora, está construída sobre o bordo dun precipicio de 200 metros de altura. O porto de Folegandros é a pequena cidade de Karavostassis. O pobo de Ano Meria contén unha pequena pero interesante Museo Ecolóxico e do Folclore. Unha das praias máis notables en Folegandros é Katergo, accesible só por barco desde Karavostassis.

Galería
-------

* Vista de ChoraVista de Chora
* Chora vista desde a igrexa de PanagiaChora vista desde a igrexa de Panagia
* Casa da illaCasa da illa
* Dentro do "Kastro" de ChoraDentro do "Kastro" de Chora

Referencias
-----------

Véxase tamén
------------

* Outras illas gregas

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Folégandros Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Municipality of Folegandros *(en inglés)* *(en francés)* *(en grego)* *(en italiano)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q213902
* WorldCat
* VIAF: 10144648125602685670
* BNF: 155540372
* DARE: 41353
* GeoNames: 262318
* GND: 4236868-6
* OSM: 531974
* Pleiades: 589996
* SUDOC: 114902186

 |