| Lémure*Lemur catta* |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Case ameazada (NT)Case ameazada |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Primates |
| Suborde: | Strepsirrhini |
| Infraorde: | Lemuriformes |
| Familia: | Lemuridae |
| Xénero: | *Lemur*Linnaeus, 1758 |
| Especie: | ***L. catta*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Lemur catta***Linnaeus, 1758 |
| Área de distribución de Lemur catta.Área de distribución de ***Lemur catta***.Área de distribución de ***Lemur catta***. |

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Lémure (homónimos).
O **lémure**, *Lemur catta*, é un primate da suborde dos estrepsirrinos, infraorde dos lemuriformes e familia dos lemúridos, o único representante do xénero *Lemur*.

É o lemúrido máis coñecido por mor da súa longa cola con aneis brancos e negros. Como todo os lémures, é endémico da illa de Madagascar. É coñecido localmente como **hira** (en malgaxe) ou **maki** (en francés e malgaxe).

Vive en bosques de galería e matogueiras das rexións meridionais da illa. É omnívoro e tamén é o lémure máis terrestre de todos. É un animal fundamentalmente diúrno, pero moitas veces é catemeral.

Taxonomía
---------

### Descrición

Tanto o xénero como a súa única especie foron descritos en 1758 por Linneo, nas páxinas 29 e 30, respectivamente, do volume I da 10ª edición do seu *Systema Naturae*.

### Etimoloxías

#### Xénero

O nome do xénero, *Lemur*, deriva do substantivo masculino plural latíno *lemures, -um*, que significa "ánimas dos mortos" ou "espectros".

##### Especie

O epíteto específico, *catta*, é un termo do latín científico tirado do latín *cattus*, "gato", debido ao aspecto felino desta especie, e porque a súa voz rosmante é similar á do gato doméstico.

### Sinónimos

#### Xénero

O xénero, ademais do protónimo cuñado por Linneo, coñeceuse tamén polos sinónimos:

* *Catta* Link, 1806
* *Maki* Muirhead, 1819
* *Mococo* Lesson, 1878
* *Odorlemur* Bolwig, 1961
* *Procebus* Storr, 1780
* *Prosimia* Boddaert, 1785

#### Especie

Ademais de polo protónimo, debido a Linneo, o especie coñeceuse tamén polo sinónimo:

* *Lemur mococo* (Muirhead, 1819)

Características
---------------

A cola do lémure ten unha lonxitude maior que a da cabeza e o tronco.
É un lémure relativamente grande; o seu peso medio é de 2,2 kg, e a súa lonxitude corporal desde a cabeza até o final do tronco varía entre os 39 e os 46 cm, cunha cola de entre os 56 e os 63 cm, polo que a súa lonxitude total é de entre os 95 e os 110 cm.

A lonxitude deas patas traseiras é de entre os 10,2 e os 11,3 cm, a das orellas é de 40 a 48 mm e a lonxitude do seu cranio é de entre os 78 e os 88 mm.

A súa estrutura corporal é esvelta, e a cara é estreita, cun fociño parecido ao dun raposo. A longa e mesta cola, a súa característica máis distintiva, presenta uns 12 ou 13 aneis formados por franxas transversais alternas brancas e negras, e sempre remata nunha punta negra. O número total de aneis practicamente coincide co número aproximado de vértebras caudais.

A cola non é prénsil, e utilízaa como axuda para manter o equilibrio e para a comunicación e a cohesión do grupo.

A pelaxe é tan densa que pode, por exemplo, obstruír máquinas de afeitar eléctricas. A zona ventral e a garganta son de cor branca ou crema e a zona dorsal (costas) varía da gris á parda rosada, ás veces cunha mancha marrón ao redor da zona da cola, onde a pelaxe varía do gris pálido á parda agrisada. Aínda que se poden observar pequenas variacións faciais entre individuos, non hai ningunha diferenza apreciábel entre sexos.

Hábitat e distribución
----------------------

A notábel flexibilidade ecolóxica do lémure permítelle a colonizar grande e diversa variedade de hábitats no sur, suroeste e centro-sur de Madagascar, incluíndo bosques de folla caduca, de zonas litorais e secas, matogueiras, matogueiras espiñentas, matogueiras ericoides e vexetación que aflora entre as rochas. De feito, na parte superior da súa área de distribución en Andringitra, o lémure encóntrase nunha zona por rina da liña forestal e nunha vasta extensión de rochas verticais con valgadas de até 400 m de altura, rodeadas de sabana ericoide. Acha as condicións climáticas máis extremas desde a zona máis quente e seco, Tsimanampesotse, até a máis fría, o Macizo de Andringitra ("deserto de rochas"), no Parque Nacional de Andringitra.

Poboación
---------

Sospéitase que a poboación desta especie está en declive, xa que os individuos están restrinxidos en gran parte en zonas completa ou relativamente illadas ao longo da súa área de distribución, e as densidades de poboación globais son baixas. Só hai oito poboacións coñecidas que teñen máis de 100 individuos. Noutros lugares están suxeitos á presión da caza para o consumo, e á captura de espécimes vivos para o comercio de mascotas dentro do país. O lume tamén presenta un risco para os lémures, ao igual que a perda de diversidade xenética resultante do illamento das poboacións. Semella que esta especie se ve afectada negativamente pola fragmentación do hábitat.

Bioloxía
--------

### Nutrición

O lémure ten unha dieta omnívora, aínda que é fundamentalmente fruxívoro e folívoro
*Lemur catta* ten unha dieta variada que non parece estar limitada polas fontes de auga dispoñíbeis, aínda que, cando está dispoñíbel, bebe auga diariamente. Os lémures son catemerais e poden estaren activos a calquera hora do día ou da noite, aínda que parecen evitar a actividade nocturna cando as temperaturas durante a noite son baixas.

É un primate omnívoro oportunista, aínda que a súa dieta está formada fundamentalmente por froitas e follas, en especial as do tamarindo (*Tamarindus indica*), coñecido localmente como *kily*. Cando está dispoñíbel, o tamarindo forma o 50 % da súa dieta, sobre todo durante a tempada seca invernal.

Aliméntase de non menos de tres ducias de especies de plantas diferentes, e a súa dieta inclúe flores, herbas, cascas e saiba. Foi observado comendo madeira en descomposición, terra, arañeiras, larvas de insectos, artrópodos (arañas, eirugas, chicharras e saltóns) e pequenos vertebrados (paxaros e camaleóns). Durante a tempada seca vólvese máis oportunista.

Notas
-----

1. ↑  LaFleur, M. & Gould, L. (2020): *Lemur catta* na *Lista vermella* da UICN. Versión 2020-3. Consultada o 22 de decembro de 2020.
2. 1 2  Mittermeier, R. A. *et al*. 2006, p. 238.
3. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *lémure*.
4. 1 2 3  *Lemur catta* Linnaeus, 1758 no *MSW*.
5. 1 2  *Lemur catta* Linnaeus, 1758 no ITIS.
6. ↑  Mittermeier, R. A. *et al*. 2006, p. 246.
7. ↑  lemur no *Merriam-Webster Dictionay*.
8. 1 2 3  Wilson, D. E. & Hanlon, E. 2010.
9. ↑  *Lemur catta*: Taxonomy & History en San Diego Zoo Global Library.
10. ↑  *Lemur* Linnaeus, 1758 no *MSW*.
11. 1 2 3 4 5  Wilson, D. E.; Hanlon, E. (2010). "*Lemur catta* (Primates: Lemuridae)" (PDF). *Mammalian Species* **42** (854): 58–74. doi:10.1644/854.1.
12. ↑  Mittermeier et al. 2010, Capítulo 2
13. 1 2 3 4  Mittermeier et al. 2006, pp. 246-249
14. ↑  Ankel-Simons 2007, p. 294
15. ↑  Mittermeier et al. 2010, pp. 358-375
16. 1 2 3  Goodman, S. M. Rakotoarisoa, S. V. & Wilme, L. (2006): "The distribution and biogeography of the ring-tailed lemur (*Lemur catta*) in Madagascar". En: A. Jolly, R. W. Sussman, N. Koyama & H. Rasamimana (eds). *Ring-tailed Lemur biology*. New York, USA: Springer. ISBN 978-0-3873-2669-6, pp. 4-14.
17. ↑  Scheffel, Richard L. & Wernet, Susan J. eds. (1980): *Natural Wonders of the World*. United States of America: Reader's Digest Association, Inc. ISBN 0-8957-7087-3, p. 46.
18. ↑  Sussman, R. W. *et al*. (2003): "A survey of habitat of *Lemur catta* in southwestern and southern Madagascar". *Primate Conservation* **19**: 32–57.
19. ↑  Gould, L. & Sauther, M. L. (2016): "Going, going, gone… Is the iconic ring-tailed lemur (*Lemur catta*) headed for imminent extirpation". *Primate Conservation* **30**: 89-101.
20. ↑  LaFleur, M. Gould, L. Sauther, M. Clarke, T. and Reuter, K. (2018): "Restating the case for a sharp population decline in *Lemur catta*". *Folia Primatologica* **89**: 295-304.
21. ↑  Eppley, T. M. L. Santini, J. C. Tinsman & G. Donati (2020): "Do functional traits offset the effects of fragmentation? The case of large-bodied diurnal lemur species". *American Journal of Primatology* **82** (4): e23104.
22. ↑  Donati, G. Santini, L. Razafindramanana, J. Boitani, L. & Borgognini‐Tarli, S. (2013): "(Un‐) expected nocturnal activity in "Diurnal" *Lemur catta* supports cathemerality as one of the key adaptations of the lemurid radiation". *American Journal of Physical Anthropology* **150** (1): 99-106.
23. ↑  LaFleur, M. Sauther, M. Cuozzo, F. Yamashita, N. Youssouf, I. A. and Bender, R. (2014): "Cathemerality in wild ring-tailed lemurs (*Lemur catta*) in the spiny forest of Tsimanampetsotsa National Park: camera trap data and preliminary behavioral observations". *Primates* **55** (2): 207-217.
24. ↑  LaFleur, M. Clarke, T. Reuter, K. & Schaefer, T. (2017): "Rapid Decrease in Populations of Wild Ring-Tailed Lemurs (*Lemur catta*) in Madagascar". *Folia Primatologica* **87**: 320-330.
25. ↑  Sussman, R. W. (1999): "Primate Ecology and Social Structure. Volumen 1: Lorises, Lemurs and Tarsiers". London, UK: Pearson Custom Publishing. ISBN 0-5360-2256-9, pp. 154-173.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lémure Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Lémure*** |

### Bibliografía

* Linnaeus, C. (1758): *Systema Naturae per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Tomus I. Editio decima, reformata.* *Holmiæ: impensis direct. Laurentii Salvii*.
* Wilson, D. E. & Hanlon, E. (2010): "*Lemur catta* (Primates: Lemuridae)". *Mammalian species* **42** (854): 58–74.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. eds. (2005): *Mammal Species of the World - A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press, 2 vols. ISBN 978-0-8018-8221-4.
* Mittermeier, R. A.; Konstant, W. R.; Hawkins, F.; Louis, E. E.; Langrand, O.; Ratsimbazafy, J.; Rasoloarison, R.; Ganzhorn, J. U.; et al. (2006). *Lemurs of Madagascar*. Ilustrado por S. D. Nash (2ª ed.). Washington, D.C.; The Zoological Society of Philadelphia; IUCN Species Survival Commission, Gland, Switzerland; State University of New York, Stony Brook, NY.: Conservation International Tropical Field Guide Series. ISBN 1-8811-7388-7.
* Tattersall, I. (1982): *The Primates of Madagascar*. Nova York, NY, USA: Columbia University Press. ISBN 978-0-2310-4704-3, pp. 43–46.

### Outros artigos

* Lemúridos

### Ligazóns externas

* *Lemur catta* na ADW. Con abundante información en bibliografía *(en inglés)*.
* Ring Tailed Lemur. *Lemur catta* Linnaeus 1758 na EOL.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q185385
* EBID: ID
* GND: 4276913-9
* LCCN: sh90004367
* MAG: 2911112514

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Lemur\_catta
* BioLib: 32025
* EOL: 326533
* EPPO: LEMUCA
* Fossilworks: 104138
* GBIF: 2436412
* iNaturalist: 43617
* IRMNG: 10220084
* ITIS: 572872
* IUCN: 11496
* MSW: 12100056
* NCBI: 9447
* Species+: 5749
* ZooBank: ID

 |