| Leirón careto |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Case ameazada (NT)Case ameazada  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Rodentia |
| Suborde: | Sciuromorpha |
| Familia: | Gliridae |
| Xénero: | *Eliomys* |
| Especie: | ***E. quercinus*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Eliomys quercinus'**(Linnaeus, 1766) |
| Distribución xeográficaDistribución xeográficaDistribución xeográfica |

O **leirón careto** (*Eliomys quercinus*) é unha especie de roedor esciuromorfo da familia *Gliridae*. É un pequeno roedor que presenta as características morfolóxicas do resto de leiróns.

Características
---------------

É un roedor de tamaño mediano cuxa lonxitude, excluíndo a cola, oscila entre 10 e 17 cm. De complexión reboluda e cunha pelaxe contrastada que presenta unha coloración pardo-avermellada no lombo e branca na parte inferior. Na cabeza destacan dúas orellas prominentes e dúas características manchas negras que se espallan dende os seus grandes ollos cara a atrás, a semellanza dun antiface, e que son a causa do seu nome. Mans con cinco longos dedos, que lle permiten rubir doadamente ás árbores.

Posúe ademais unha longa cola, cuxa lonxitude oscila entre 9 e 13,5 cm, rematada nun penacho de pelos máis longos, o cal pode desprenderse se é collido por un depredador e rexenerarse logo (aínda que non hai posibilidade de renovación do óso, como nas lagartas). 
Non presenta dimorfismo sexual, fóra das mamas (catro pares) que son visibles nas femias durante a etapa de lactación.

As distintas subespecies presentan distintos pesos, que oscilan de 50 gramos na menor delas, a 150 g na maior.

O lrirón adoita vivir uns tres anos, aínda que excepcionalmente pode acadar os sete.

Reprodución
-----------

Ao rematar o período de hibernación prodúcese o primeiro período de celo no que ten lugar o cortexo e a cópula, xusto antes do verán. A xestación dura aproximadamente de 21 a 23 días, sendo a primeira camada usualmente de 4 ó 5 leiróns.

O segundo período de celo ten lugar desde mediados de xullo ata medidados de setembro, ou despois do período de estivación se o verán é moi seco. Esta segunda camada adoita ter un maior número de leiróns que poden oscilar entre 4 e 7.

O tempo de lactación dura entre 25 e 30 días, transcorridos estes días os pequenos completan por si sós a súa dieta no exterior. O seu crecemento culmina entre os 93 e 146 días, interrompendo o seu crecemento a segunda camada polo letargo do inverno.

Hábitat
-------

O lirón vive xeralmente en zonas boscosas típicas da Península Ibérica, rochedos e ata contrucións humanas, tanto na vertente Atlántica como na Mediterránea, polo que pode atoparse tanto en bosques de coníferas como caducifolios, debesas e enciñais etc. É posible atopar exemplares a grande altitude sobre o nivel do mar, por riba dos 2.500 metros.

Distribución
------------

É unha especie que está presente en toda Europa, agás nas illas Británicas e a península de Escandinavia. Pódese atopar nos Urais e o norte de África.

Alimentación e costumes
-----------------------

É unha especie nocturna, aínda que durante o período de apareamiento aproveita as últimas horas do día. É un mamífero eminentemente adaptado á inxesta de vexetais, cunha dentición dotada de moas e uns incisivos adecuados. A súa dieta abarca cereais, froitos secos, bagas pero tamén desenvolveu unha faceta depredadora e inclúe na súa dieta pequenos invertebrados como caracois, cempés, formigas, saltóns e arácnidos. Excepcionalmente pode comer pitos de aves, anfibios, réptiles, ovos ou ata crías doutros roedores.

Ao final do verán e comezo do outono, previamente á hibernación, a súa dieta pasa a compoñerse case exclusivamente de froitos secos, que lle permiten acumular graxas para pasar todo o inverno en estado de letargo. Tamén hai que considerar, polos restos de coellos achados en contidos do seu estómago, que é capaz de predar sobre coellos e lebres de pequeno tamaño.

En catividade comprobouse que captura con suma facilidade ratos de campo e ata pegas. En estado salvaxe tamén pode atacar a esta especie, que na noite se presenta sumamente vulnerable, así como os seus ovos e pitos. Estes ataques poden ir dirixidos ademais de para procurarse o sustento para poder apropiarse do niño que empregará para a súa propia reprodución .

Subespecies
-----------

Son varias as subespecies catalogadas de leirón careto, catro das cales se distribúen na Península Ibérica e illas adxacentes:

* *E. q. dichrurus*, presente en Sicilia.
* *E. q. gymnesicus*, propio das illas Baleares de Mallorca e Menorca.
* *E. q. liparensis*, de Lipari, pequena illa preto de Sicilia.
* *E. q. lusitanicus*, atópase no suroeste da Península Ibérica, de ton avermelado.
* *E. q. quercinus*, presente no resto da Península Ibérica, ten unha tonalidade máis escura e de menor tamaño.
* *E. q. ophiusae*, que vive en Formentera, co maior tamaño das catro subespecies españolas.
* *E. q. pallidus*, que se distribúe pola Península Itálica e Sicilia.
* *E. q. sardus*, propio de Sardeña e Córsega.

A subespecie *E. q. ophiusae* está catalogada como rara e de especial atención dado o reducido da súa área de distribución.

Notas
-----

1. ↑  S. Bertolino, G. Amori, H. Henttonen, I. Zagorodnyuk, J. Zima, R. Juškaitis, H. Meinig & B. Kryštufek, (2008). "*Eliomys quercinus*". *Lista Vermella de especies ameazadas. Versión 2010* (en inglés). Unión Internacional para a Conservación da Natureza. Consultado o June 24, 2011.
2. 1 2  Revista Natura nº37, Abril de 1986.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Leirón careto Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Ficha técnica sobre o leirón careto, con imaxes e consellos para detectar a súa presenza na natureza polas súas pegadas e rastros. Arquivado 21 de xuño de 2009 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q465786
* GEC: 0205790

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Eliomys\_quercinus
* BioLib: 20697
* Dyntaxa: 6011571
* EOL: 327936
* EPPO: ELIOQU
* FE: 305713
* FE-New: ID
* Fossilworks: 131740
* GBIF: 2439683
* iNaturalist: 45863
* IRMNG: 10425554
* ITIS: 584970
* IUCN: 7618
* MSW: 12500031
* NBN: NHMSYS0000376622
* NCBI: 53277
* Soortenregister: 139059
* TAXREF: 61618
* uBio: 5542057

 |