O **cambón** ou **bimbastro** é un aparello simple para extraer auga desde un pozo ou río. Consta dun poste vertical, de forma gallada (*gancha*, *forquita*), unha vara longa (*pértega*, *cambón*), atravesada con respecto ao anterior e que descansa sobre el (unida polo *pecho*), dotada dun peso nun extremo (polo xeral, unha pedra) e un gancho noutro extremo, no que se colga un recipiente que recolle a auga. Ao alzar o extremo da pértega co peso, baixa a punta co recipiente, que se afunde na auga; a manobra contraria levanta a auga que se verque nun estanque, canle etc. Tense calculado que un home só pode extraer uns 2.500 litros de auga por día.

O cambón na Galiza foi sobre todo usado na zona de influencia climática mediterránea, como a provincia de Ourense. Aínda que agora está en desuso, até os anos da década de 1970 era corrente observalo en comarcas como Valdeorras, Viana, Verín ou no Bierzo.

Nomes
-----

Shaduf en Kom Ombo, Exipto.
A pesar de ter nomes vernáculos en varios idiomas europeos, é corrente ver na literatura especializada o seu nome árabe (habitualmente transcrito shaduf), así en francés *cigognole* ou en inglés *crankshaft* e *winch*. En galego un dos nomes máis espallados é o de cambón, pero úsase tamén *balde*, *angarilla* e *bimbastro*. Noutras zonas da Península Ibérica temos: en portugués *cegonha*, *cegonho*, *burra*, *gastalho* e outros; en castelán os máis estendidos son *cigoñal*, *cigüeñal* e aínda *cigüeño*; en catalán *cigonya*. Como se pode observar predomina a comparación cunha ave de longo pico, a cegoña, imaxe moi similar á doutro instrumento para erguer pesos, a grúa (aquí compárase co grou).

Historia
--------

O cambón aparece en representacións mesopotámicas desde comezos do terceiro milenio a.C. polo que se supón que foi o centro de invención e difusión. Despois tamén figura no val do río Indo, cara ao 2500 a.C.. En Exipto algo máis tarde, durante o Imperio Medio.

Onomástica en Galicia
---------------------

Debido a que ten tamén outros significados (unha peza do carro; un pau que serve para apoiar a cabeza do carro; unha ferramenta de labranza (forqueta, angazo); unha peza para soster os caldeiros na lareira), Cambón aparece en Galicia como apelido, concentrado especialmente na Laracha, Carballo e Ponteceso , e no nome de Manuel García Cambón (nado en Negreira). Dálle nome tamén ó edificio do Centro de visitantes do Parque Nacional das Illas Atlánticas.

Como topónimo aparece tamén maioritariamente na provincia da Coruña, recollido de momento en Arteixo, Val do Dubra, Ames, Boqueixón e Melide, aínda que tamén na provincia de Ourense en Ribadavia e Manzaneda. En todos estes concellos son nomes de terras, aínda que con este nome tamén hai un accidente costeiro e unha poboación en Arteixo e unha localidade en Manzaneda.

Notas
-----

1. ↑  Cambón no *Dicionario de Dicionarios*.
2. ↑  Cambón en *Cartografía dos Apelidos de Galicia*.
3. ↑  "Buscador de toponimia da Xunta". Arquivado dende o orixinal o 28 de agosto de 2012. Consultado o 15 de decembro de 2015.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Krüger, F. (1947): *El léxico rural del Noroeste ibérico*. Madrid, Anexo XXXVI da *Revista de Filología Española*.
* Taboada Chivite, X. (1976): "Cultura material e espiritual", in VV. AA. *Los Gallegos*. Madrid, Istmo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q837176
* EBID: ID
* GEC: 0132942

 |