Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Luigi Ballerini (psicanalista).

**Luigi Ballerini**, nado en Milán en 1940, é un poeta, escritor e tradutor italiano. Desde 2010 vive entre Nova York, Milán e Otranto. É pai do actor e director de cine Edoardo Ballerini.

Traxectoria
-----------

### Primeiros anos

Fillo dunha costureira, Umbertina Santi, e de Ettore Ballerini, un xastre morto en combate contra os nazis en Cefalonia, en 1943, Luigi Ballerini creceu na zona de Porta Ticinese. 

### Formación

Estudou literatura na Universidade Cattolica, viviu un tempo en Londres , nos anos 60 estudou na Universidade Wesleyan, Connecticut, e graduouse en Boloña cunha tese sobre o escritor Charles Olson. 

### Carreira literaria

Os seus primeiros poemas, *Inno alla terra*, apareceron en *Inventario* en 1960. 

En 1963 traballou coa editorial Rizzoli, publicando a tradución da *Storia della follia* de Foucault. En 1965 trasladouse a Roma onde coñeceu a artistas e poetas neoexperimentais como Adriano Spatola, Giulia Niccolai, Nanni Cagnone, Magdalo Mussio, Emilio Villa, Giovanna Sandri, etc, e, sobre todo, Elio Pagliarani, do que se fai colaborador e a través do que coñece ao seu amigo Cesare De Michelis, fundador de Marsilio Editori. Con Marsilio publicou o seu primeiro volume de crítica literaria (*La piramide capovolta*, 1975), *La sacra Emilia,* unha escollida antoloxía de poemas de Gertrude Stein, traducida por el mesmo, e algunhas coleccións poéticas (*Il terzo gode*, 1994, e a reedición de *Cefalonia 1943-2001*, en 2013). Mentres, escribe recensións nos xornais *Avanti!,* *L'Unità* e *Rinascita*, imparte clases de secundaria e traduce a escritores estadounidenses como Herman Melville, Benjamin Franklin, James Baldwin ou Henry James. En 1971, traduciu *Kora in Hell de* William Carlos Williams.

En homenaxe aos seus setenta anos recompilouse *Balleriniana*, unha colección de ensaios, lembranzas, anécdotas e outros escritos.

### Os anos americanos

Após ter estudado nos Estados Unidos de 1960 a 1962, volveu a California en 1969 e ensina literatura italiana moderna e contemporánea na UCLA. En 1970 naceu o seu fillo.

Trasladouse a Nova York en 1971 para impartir clases no City College e no Graduate Center (CUNY). En 1972 publicou a súa primeira colección de poesía, *eeccetera. E*. Chegou a ser director da facultade de estudos italianos da NYU en 1976, e en 1990 foi director da Casa Italiana Zerilli-Marimò, cargo que deixou para asumir, en 1992, o de director do departamento italiano da UCLA. Desde ese ano e até 2012, viaxa entre Os Ánxeles e Nova York, a cidade de residencia da súa parella desde 1986, a psicanalista Paola Mieli. Nese período colaborou con Angelo Savelli, Salvatore Scarpitta, Charles Traub, o crítico de arte Mario Diacono e os *language poets* Charles Bernstein e Ray di Palma. Coñece e colabora coa crítica e escritora Marjorie Perloff, co poeta e tradutor Paul Vangelisti, co escultor Richard Nonas e co compositor Jed Distler para cuxa obra, *Tools*, escribe o libreto.

Foi promotor da poesía e da cultura italiana entre exposicións (*Italian Visual Poetry 1912-1972*  no Finch College Museum de Nova York e na Galleria Civica de Turín, *Spelled from Sybil's Leaves*  na Power Gallery en Sydney), conferencias e convencións (*The Disappearing Pheasant I* en Nova York en 1991 e *The Disappearing Pheasant II* nos Ánxeles en 1994, *The fight with Proteus*, tamén en L.A. en 1997).

### Poesía e poética

Dezaseis anos despois do lanzamento de *eccetera. E* (reeditado por Edizioni Diaforia di Viareggio con prólogo de Cecilia Bello Minciacchi e intervencións de Remo Bodei, Giulia Niccolai e Adriano Spatola), Ballerini escribe *Che figurato muore*, seguida *de Che oror l'orient* (Lubrina, 1991), unha colección de poemas e traducións milaneses de Guido Cavalcanti, coa que gañou o Premio Feronia-Città di Fiano.

A seguinte colección é *Il terzo gode* de 1994. En 1996 *sae Shakespeherian Rags,* escrito en inglés e publicado pola editorial romana Quasar, co texto traducido polo autor (*Stracci shakespeariani*) con introdución de Filippo Bettini. Séguenlle *Uno monta la luna* (Manni, 2001) e, para Mondadori en 2005, a súa obra máis famosa, *Cefalonia*, coa que gañou o Premio Brancati e o Premio Lorenzo Montano de Poesía. A colección completa dos seus poemas na ed. Oscar Mondadori publicouse en 2016.

A traxectoria da poesía de Ballerini pódese dividir en tres partes, unha de aprendizaxe influenciada pola neovangarda, unha segunda caracterizada por unha concisión extrema do tecido discursivo e a última, que recolle *grosso modo* os traballos de 1994 a 2020, con numerosos textos organizados como unha sucesión de apódoses e protases, de catalogación polisindética e denominacións despragmatizantes.

Ballerini mestura linguas sectoriais, linguas estranxeiras (vivas e mortas), expresións idiomáticas e dialectais. Rico en referencias literarias, nos seus poemas pódense ler pegadas de Shakespeare, Dante, Ezra Pound, etc. O seu léxico recolle préstamos de cancións populares e dos *canovacci* do espectáculo italiano.

### A actividade crítica

Como crítico, Ballerini traballou sobre todo no campo da poesía medieval (con ensaios sobre Cavalcanti e Stilnovo), do futurismo (editou en Mondadori as novelas de Filippo Tommaso Marinetti *Gli indomabili* e di *Mafarka il futurista*), de poesía e arte contemporáneas, e como recompilador de antoloxías de poesía italiana e americana. O seu *4 per Pagliarani* (Scritture 2008), *Apollo son of Apelles* (Marsilio, 2018) recolle as súas reflexións sobre a obra de catro escultores contemporáneos: Lawrence Fane, Marco Gastini. Paolo Icaro e Eliseo Mattiacci. Entre as antoloxías de poesía americana publicadas en Italia destacan *La rosa* *dishabitata* (con Richard Milazzo, Feltrinelli 1981) e, en colaboración con Paul Vangelisti e Gianluca Rizzo, os catro volumes da nova poesía. Entre as antoloxías de poesía italiana publicadas nos Estados Unidos inclúense: *Shearsman of sort* (Forum Italicum, 1992) e *The Promised Land* (Sun and Moon Press, 1999). A estes sumáronse os volumes de *Those Who from far Far Look like Flies* ( University of Toronto Press, 2017), en colaboración con Beppe Cavatorta, dedicado á poesía de investigación e á crítica da poesía de finais do século XX, dos anos de *Officina* e de *Il Verri* até 2015.

### A nova tradución de Spoon River

Despois da versión do *Benito Cereno* de Herman Melville, publicada por Marsilio en 2012, e para a que quixo traballar as angularidades léxicas e sintácticas dos seus predecesores e traduce, como escribe na nota ao texto, non tanto *co* italiano como *en* italiano, é dicir, respectando as esixencias estilísticas e retóricas da lingua de destino que fan xustiza á lucidez do orixinal: os "sabios", por exemplo, convértense en "os que entenden". En 2016 publicou en Mondadori unha nova tradución ' *Spoon River Anthology* de Edgar Lee Masters, famosa en Italia pola acción conxunta de Cesare Pavese e Fernanda Pivano. A partir da edición crítica proporcionada por John Hallwas , a nova edición conta cun ensaio histórico-literario que destaca as circunstancias políticas e culturais que presidiron o nacemento e o desenvolvemento da obra. As notas desta edición serven para darlle un rostro aos personaxes de ficción e unha dimensión realista aos lugares onde sucederon as súas accións. Préstase especial atención ao fenómeno da burguesía da que fora, fundamentalmente, unha empresa de agricultores e gandeiros en Illinois.

### A actividade editorial

En 1975, Ballerini fundou en Nova York a OOLP (Out of London Press) coa que publicou títulos dedicados á crítica de arte e á poesía de investigación. En 1988, foi editor de Marsilio para os Estados Unidos e finalmente, en 2003, co embaixador Gianfranco Facco-Bonetti, xefe dos servizos culturais do Ministerio de Asuntos Exteriores, e coa colaboración de Massimo Ciavolella, creou Lorenzo Da Ponte. Biblioteca Italiana, unha serie de clásicos da cultura italiana, nos campos da historia, dereito, ciencia política, literatura, lingüística e filosofía e publicado pola Universidade de Toronto. Neses mesmos anos, xunto con Beppe Cavatorta, Gianluca Rizzo e Federica Santini, crea a Agincourt Press, que acolle textos de poesía experimental, ensaios sobre psicanálise freudiano-lacaniana e filosofía.

### Estudos gastronómicos

Ballerini tratou a historia da gastronomía italiana, que se converteu no tema das súas clases na UCLA nos anos de 2005 a 2008. En 2003, para a Universidade de Toronto e precedido dun ensaio introductorio, publicouse a primeira edición completa en inglés da obra de Pellegrino Artusi, *Science in the Kitchen and the Art of Eating Well*. En 2004 publicou na University of California Press, o *Libro da Arte Culinaria* do Mestre Martino, o primeiro cociñeiro da época moderna, cuxa obra, identificada só en 1931, remóntase á segunda metade do século XV. Guido Tommasi Editore publicou en 2001 unha edición do orixinal italiano, *Libro de arte coquinaria,* baseada en catro dos cinco manuscritos existentes e editada polo propio Ballerini e Jeremy Parzen.

Nos anos 2014, 2015, 2017 e 2019 creou un ciclo de conferencias que leva por título "Leite e Lingua" . As citas tiveron lugar na antiga casa de campo e agora na Biblioteca Municipal da Igrexa Vermella de Milán. O seu libro *Herbas para comer* (receitas de Ada De Santis, pratos de Giuliano Della Casa) foi publicado por Mondadori en 2008 e reeditado en marzo de 2020. Durante moitos anos ocupouse da combinación da gastronomía e das artes plásticas, con especial atención aos lenzos de temas convivenciais e relixiosos pintados no Renacemento.

Obras
-----

* *eccetera. E,* Parma, Guanda, 1972.
* *Che figurato muore*, Milán, Scheiwiller, 1988.
* *Che oror l'orient*, prefacio de Giuseppe Pontiggia, Lubrina, 1991. [poesía bilingüe, en italiano e en dialecto milanés]
* *Il terzo gode*, cun ensaio de Remo Bodei, Venecia, Marsilio, 1994.
* *Stracci shakespeariani*, introdución de Filippo Bettini, Quasar, 1996.[poesía bilingüe, en italiano e inglés]
* *Uscita senza strada*, introdución de Filippo Bettini, Edizioni della Battaglia, 2000.
* *Uno monta la luna*, Manni, 2001.
* *Cefalonia 43*, Milán, Mondadori, 2005. [a partir do texto fíxose unha redución teatral en 2007 por Marco Rebeschi, obra gañadora do Premio di poesia Lorenzo Montano e do Premio Brancati.
* *Se il tempo è matto*, Mondadori, 2010.
* *Cefalonia 1943-2001*, Marsilio, 2013.
* *Poesie 1972-2015*. Milán: Mondadori. ISBN 978-88-046-6131-3.
* *eccetera. E*, Pisa, Diaforia/Il Campano, 2019.

### Antoloxías de poesía italiana e americana: comisarios

* Luigi Ballerini, Richard Milazzo (a cura di), *La rosa disabitata. Poesia trascendentale americana 1960-1980*, Feltrinelli, 1981.
* *Shearsmen of Sorts*, Forum Italicum, 1992.
* Luigi Ballerini, Giuseppe Cavatorta, Elena Coda, Paul Vangelisti (a cura di), *The Promised Land*, Sun & Moon Press, 1999.
* Luigi Ballerini, Paul Vangelisti (a cura di), Nuova Poesia Americana. Los Angeles, Mondadori, 2005.
* Luigi Ballerini, Paul Vangelisti (a cura di), *Nuova Poesia Americana. San Francisco*, Mondadori, 2006.
* Luigi Ballerini, Gianluca Rizzo, Paul Vangelisti (a cura di), *Nuova Poesia Americana. New York*, Mondadori, 2009.
* Luigi Ballerini, Giuseppe Cavatorta (a cura di), *Those Who From Afar Look Like Flies*, University of Toronto Press, 2017.
* Luigi Ballerini, Gianluca Rizzo, Paul Vangelisti (a cura di), *Nuova poesia americana. Chicago e le praterie*, Nino Aragno Editore, 2019.

### Ensaios críticos

* *La piramide capovolta: scritture visuali e d'avanguardia*, Collana Saggi, Venezia, Marsilio, 1975. [saggio sulla letteratura e la poesia d'avanguardia dal Futurismo a quella concreta e visiva]
* Luigi Ballerini, James Reineking (a cura di), *Logical Space*, Out of London Press, 1975.
* "La legge dell'ingratitudine. Letteratura e industria tra le due guerre", en *Gli indomabili*, [testo di teoria della poesia], Mondadori, 2000, pp. XXIV-XXV.
* *Colui che vede Amore,* Olschki, 2004. [en Guido Cavalcanti ]
* *4 per Pagliarani*, Scritture, 2008.
* Luigi Ballerini e William Xerra, *Peggio per loro. Carteggio con figure sulle vicissitudini del mentire*, Scritture, 2011.
* *Apollo, figlio di Apelle. Quattro artisti del secondo Novecento: Marco Gastini, Paolo Icaro, Eliseo Mattiacci, Lawrence Fane*, Marsilio, 2016.

### Estudos sobre a arte culinaria

* *Maestro Martino, Libro de arte coquinaria;* Luigi Ballerini, Jeremy Parzen, Guido Tommasi, 2001.
* *Pellegrino Artusi, Science in the Kitchen and the Art of Eating Well*, University of Toronto Press, 2003.
* *Maestro Martino: The Book of the Culinary Art*, University of California Press, 2004.
* *Erbe da mangiare*, ilustracións de Giuliano Della Casa, con receitas de Ada De Santis, Mondadori, 2008.

### Traducións

* Lionel Abel, *Metateatro*, Rizzoli, 1965.
* Leslie Fiedler, *Aspettando la fine*, Rizzoli, 1965.
* Herman Melville, *Taipi,* Rizzoli, 1966.
* James Baldwin, *Stasera stamattina troppo presto*, Rizzoli, 1967.
* John Dos Passos, *Tre soldati*, Gherardo Casini Editore, 1967.
* Benjamin Franklin, *Autobiografia*, Rizzoli, 1967.
* Henry James, *Una vita londinese*, Rizzoli, 1968.
* William Carlos Williams, *Kora all'inferno*, Guanda, 1971.
* Kurt Vonnegut, *Madre notte*, Rizzoli, 1968.
* Gertrude Stein, *La sacra Emilia e altre poesie, antologia di poesie scelte e tradotte da Luigi Ballerini*, Marsilio, 1999.
* Herman Melville, Benito Cereno, Marsilio, 2012.
* Lee Masters, Edgad. *Antologia di Spoon River*. ISBN 978-88-04-66501-4.

### Bibliografía da crítica

* Tibor Wlassics, *Profili di poesia contemporanea: Luigi Ballerini*, Il Verri numero 4, 1973.
* Alfredo Giuliani, Prefacio, en *Che figurato muore di Luigi Ballerini*, All'insegna del pesce d'oro, 1988, pp. 14-22.
* Giuseppe Pontiggia, Prefacio, en *Che oror l'orient di Luigi Ballerini,* Pier Luigi Lubrina, 1991.
* *Effeti di lontananza*. 1994.
* Filippo Bettini, *La scrittura e il suo doppio: per un'interpretazione della poesia di Luigi Ballerini*, en Shakespearian Rags - Stracci shakespeariani, Edizioni di Quasar, 1996, pp. 5-26.
* "La morale inquietudine lombarda di Ballerini,". 14 de maio de 2005.
* Elio Pagliarani, *La tragedia di Cefalonia narrata in versi da Ballerini,* Il caffè illustrato 22-26, 2005.
* Beppe Cavatorta, Elena Coda (a cura di), *Balleriniana,* Danilo Montanari, 2010.
* Stefano Colangelo, *Una pioggia di primi versi. Su alcune morfologie balleriniane*, en Studi novecenteschi, n. 82, 2012.
* Elisabetta Graziosi, "Se il tempo è matto" di Luigi Ballerini, en *Studi novecenteschi*, n. 82, 2012.
* Cesare De Michelis, Prefacio, en *Cefalonia 1943-2001* de Luigi Ballerini, Marsilio, 2013, pp. 9-16.
* Ugo Perolino, *Il remo di Ulisse - Saggi sulla poesia e la poetica di Luigi Ballerini*, Marsilio, 2021.

Notas
-----

1. ↑  "Núm. 19 (2014): En record de Primo Levi. Per ricordare Primo Levi ; Quaderns d'Italià" (en catalán).
2. 1 2 3  *L. Ballerini. Introduzione, in Beppe Cavatorta (a cura di), Poesie 1972-2015, Oscar Mondadori*. 2016. p. V.
3. ↑  "obj". *dac-collection.wesleyan.edu*. Arquivado dende o orixinal o 22 de xuño de 2020. Consultado o 13 de agosto de 2022.
4. ↑  Kemeny, Tomaso; Viviani, Cesare. *Il Movimento Della Poesia Italiana Negli Anni Settanta* (en italiano). EDIZIONI DEDALO. ISBN 978-88-220-3730-5.
5. ↑  "Poesia che merita di esistere". *Il Sole 24 ORE* (en italiano). Consultado o 2022-08-12.
6. ↑  "Luigi Ballerini". *italian.ucla.edu* (en inglés).
7. ↑  "History". *casaitaliananyu.org*.
8. ↑  ""Tools" a Contemporary Opera by Jed Distler". *tools-jdistleropera* (en inglés). Consultado o 2022-08-13.
9. ↑  "Search: NYA\_INST:NYARC". *library.nyarc.org* (en inglés). Consultado o 2022-08-13.
10. ↑  "siris\_sil\_654991". *www.si.edu*.
11. ↑  Marica, Francesca (2019-04-05). "LUIGI BALLERINI, eccetera. E (1972 vs 2018) – la poetica che procede per ipotesi a lisca di pesce". *Carteggi Letterari - critica e dintorni ~ Rivista e Casa Editrice* (en italiano). Consultado o 2022-08-13.
12. ↑  "eccetera-e Luigi Ballerini". *www.diaforia.org* (en italiano).
13. ↑  "1423" (PDF). *www.progettoblio.com/*. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 20 de xuño de 2020. Consultado o 13 de agosto de 2022.
14. ↑  "nuova-nuovissima-americana". *www.pulplibri.it*.
15. ↑  Borio, Maria. "NUOVA POESIA AMERICANA. CHICAGO E LE PRATERIE #2". *Nuovi Argomenti* (en italiano). Consultado o 2022-08-13.
16. ↑  "LA MANO DI PAVESE SU SPOON RIVER - la Repubblica.it". *Archivio - la Repubblica.it* (en italiano). Consultado o 2022-08-13.
17. ↑  "ONCE MORE THE VOICES OF `SPOON RIVER` ARE HEARD". *Chicago Tribune*. Consultado o 2022-08-13.
18. ↑  "Viaggio a Spoon River". *www.oscarmondadori.it*. Consultado o 2022-08-13.
19. ↑  Venuti, Lawrence (1999). *L'invisibilità del traduttore: una storia della traduzione* (en italiano). Armando. ISBN 978-88-7144-963-0.
20. ↑  "Agincourt Press". *Agincourt Press* (en inglés). Consultado o 2022-08-13.
21. ↑  "Festival Latte e Linguaggio alla Biblioteca Chiesa Rossa". *milano.repubblica.it*. 24 de maio de 2019. Arquivado dende o orixinal o 21 de xuño de 2020. Consultado o 13 de agosto de 2022.
22. ↑  "Albo\_doro\_brancati". *www.comune.zafferana-etnea.ct.it*. Arquivado dende o orixinal o 30 de abril de 2019. Consultado o 13 de agosto de 2022.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galifontes posúe textos orixinais acerca de:  ***Luigi Ballerini*** |

### Ligazóns externas

* Department of Italian - Faculty UCLA (archive.org)
* Luigi Ballerini - Scrittore, poeta e traduttore italiano (Sitio oficial)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3839305
* WorldCat
* VIAF: 90776616
* BNF: 137532990
* FAST: 122364
* GND: 119379759
* ICCU: CFIV229803
* ISNI: 000000011684453X
* LCCN: n83228354
* NKC: xx0263564
* NTA: 087465221
* OL: OL414199A
* SELIBR: 279752
* SNAC: w6gt8k7n
* SUDOC: 058594329

 |