O **monte Medulio** é o lugar da batalla dos galaicos, cántabros e ástures no ano 22 a. C. contra as lexións de Caio Furnio e Publio Carisio, e onde os últimos guerreiros resistentes se suicidaron durante o sitio.

Historia
--------

Paulo Orosio, representado nunha miniatura pertencente ó códice de Saint-Epure.
A súa situación xeográfica hoxe en día é aínda controvertida. Segundo algúns sitúase nas montañas do concello de Lena, outros sitúano no Picu Cervera, no *Castro Meduales*, en Belmonte de Miranda. Aduciuse que fontes clásicas o sitúan preto do Bierzo, preto das minas romanas das Médulas, o cal explicaría a toponimia do lugar. Con todo, Paulo Orosio situábao nas partes máis afastadas da Gallaecia (*Praeterea ulteriores Gallaeciae partes, quae montibus siluisque consitae Oceano terminantur*) preto do río Miño (*Minium flumine inminentem*), o que leva a Vicente Risco a descartar esta localización, que considera unha xustificación previa á teoría de Sarmiento relativa a que o antigo Miño era o río Sil, o cal considera pouco probable en favor doutras posibles localizacións como o Monte Medelo, en Santa Cruz de Arrabaldo (sostido por Boán e que tamén conta co argumento da toponimia ao seu favor); Cabeza de Meda (na Baixa Limia, e sostido por Cortés, Cornide e Murguía), os montes Aloia (en Tui) ou Santa Trega, na Guarda (sostido por Adolf Schulten).

Modernos estudos establecen unha hipótese que o situaría nun dos montes da Serra do Courel, o Monte Cido, cuxo topónimo podería provir da voz latina Occidio, (*matanza, carnizaría*), e no que se poden apreciar os restos dun foxo como o que, segundo os datos de que se dispón, se fixo para cercar o monte e no que se descubriron vestixios romanos como unha aguia imperial de bronce procedente dun estandarte. Segundo André Pena Graña o monte Medulio estaría na xuntanza dos ríos Miño e Sil, nos Peares.

A principal referencia á batalla da que dispoñemos é a de Paulo Orosio:

> 
> 
> ..."Por outro lado, os legados Antistio e Firmio someteran en singulares e duros combates as partes máis afastadas de Galiza, as cales, sementadas de montes e bosques, terminan no océano. Asediaran efectivamente, mediante a construción dunha fosa de 15 millas ó seu redor, o monte Medulio, que se levantaba sobre o río Minius e no que se tiñan fortificado unha multitude de persoas. O resultado final foi que, cando esta raza de xentes, cruel e feroz por natureza, comprendeu que eran insuficientes para aguantar o asedio e sen capacidade para entrar en combate suicidáronse por temor á escravitude."
> - Paulo Orosio, Hist. VI, 21
> 
> 

Segundo cita o historiador romano Floro sobre a batalla:

> 
> 
> ... *"os indíxenas ao ver chegada a fin da súa resistencia, a porfía danse a morte co lume e co ferro, no medio dunha comida, cun veleno que alí se extrae comunmente do teixo, librándose así a maior parte da escravitude que a unha xente ata entón indómita parecía máis intolerable que a morte ..."*
> - Lucio Anneo Floro.
> 

Segundo o padre Sarmiento e Vicente Risco, uns inxeriron o veleno do teixo, mentres que outros se botaron ao lume dunha inmensa fogueira e outros se deron morte coas súas espadas. Ramón Cabanillas escribiría no seu poema "¡En pé!", pertencente ao seu poemario de 1917 *Da terra asoballada*:

> 
> 
> 
> *"O día do Medulio*
> *con sangue quente e roxa*
> *mercámo-lo dereito*
> *á libre honrada chouza!"*
> *- Ramón Cabanillas, "¡En pé!", 1917*
> 
>

Notas
-----

1. ↑  Menéndez Pidal (1897), Caunedo Tuñón e Quirós
2. ↑  Testamento baixomedieval atopado na catedral de Oviedo
3. ↑  Bellum Cantabricum et Asturicum
4. ↑  Historia de Galicia, Vicente Risco, Obras completas, tomo IV, pag. 265, ISBN 84-453-1487-4
5. ↑  Traballo que apunta a hipótesis da localización do Medulio no Courel
6. ↑  André Pena Graña, 31:10
7. ↑  Orosius, Book 6. Chapters 13-22 : 55 to 1 B.C. Adapted from the translation by I.W. Raymond (1936). Click on the L symbols to go to the Latin text of each chapter.*(en inglés)*
8. ↑  A monarquía asturiana. Editorial prensa asturiana, páxina 23

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Sánchez Albornoz, C. (2001): *El Reino de Asturias. Origenes de la nación española*. Oviedo.

* Schulten, A. (2000): *Los Cántabros y Astures y su guerra con Roma*. Santander.

### Ligazóns externas

* o Monte Medulio.
* Defensa da teoría de que estivo no Caurel