**Domingo Simón Miral y López**, nado en Valle de Hecho, Huesca o 18 de febreiro de 1872 e finado en Zaragoza o 16 de abril de 1942, foi un filólogo, pedagogo e escritor aragonés. Foi catedrático na Universidade de Oñati. Cando esta desapareceu, obtivo unha cátedra de grego na Universidade de Salamanca e cando esta foi suprimida pasou a ser catedrático de *Teoría de Literatura e Belas Artes* e *Grego* na Universidade de Zaragoza. Foi tamén decano da Facultade de Filosofía e Letras de 1923 a 1929. Despois foi vicerreitor do 6 de outubro de 1929 ao 10 de marzo de 1931, e reitor do 11 de marzo de 1931 ao 18 de abril de 1931, ano no que foi destituído tras proclamarse a Segunda República Española.

Actividade académica
--------------------

Foi o fundador da revista *Universidad*, e estableceu os cursos de verán da Universidade de Zaragoza en Jaca, do Instituto de idiomas, do Colexio de tradutores e do Centro de Estudos Clásicos en Zaragoza.

Foi un grande estudoso e tradutor do alemán, publicando varias obras de gramática (destacando a *Gramática alemana* (Zaragoza, 1922), manuais para aprender e unha antoloxía de textos. Tamén traduciu unha vintena de obras do alemán ao castelán en diferentes campos. A súa tradución máis importante, foi *Die helenishe Kultur* de Baumgarten que aproximou o estudo da arte clásica a moitos estudantes.

Tamén fixo dous estudos sobre a conxugación do aragonés cheso. Tiña un proxecto para escribir unha *gramatica chesa*, que non chegou a facerse realidade. A súa produción literaria en aragonés inclúe, ademais de artigos en cheso nunha publicación local, dúas obras de teatro: "Qui bien fa nunca lo pierde" e "Tomando la fresca en la Cruz de Cristiano, o a casarse tocan". Tomou parte como vocal do Estudio de Filoloxía de Aragón.

Tamén foi concelleiro do Concello de Zaragoza e director do diario *La Crónica*.

Obras
-----

Obra literaria en aragonés:

* *Qui bien fa nunca lo pierde* (Chaca, Imprenta de Carlos Quintilla, 1903). Reimpreso en 1972. Edición facsímile de Gara d'Edizions e a Institución "Fernando el Católico" en 2002.
* *Tomando la fresca en la Cruz de Cristiano* ou *A casarse tocan*. Publicación conxunta coa anterior.

Artigos en aragonés:

* *En meyo de lo xerbigadero*. *La Hoja del Valle de Hecho*, nº 12, 1 de setembro de 1914.
* *Carta à los mozéz de Hecho*. *La Hoja del Valle de Hecho*, nº 26, 1 de setembro de 1915.

Publicacións filolóxicas sobre o aragonés:

* D. Miral. *El verbo ser en el cheso (dialecto del Pirineo aragonés)*. *Universidad*, I. 1924. 209-216. Reeditado en: *Archivo de Filología Aragonesa*, Vol LXI-LXII. Páxinas 377-384 .
* D. Miral. *Tipos de flexión verbal en el cheso (verbo hacer=fer)*. *Universidad*, VI. 1929. 1-10. Reeditado en: *Archivo de Filología Aragonesa*, Vol LXI-LXII. Páxinas 385-390 .

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6  *Domingo Simón Miral y López* Arquivado 11 de agosto de 2011 en Wayback Machine. na *Gran Enciclopedia de Aragón OnLine*.
2. 1 2  Beltrán, M.; Beltrán, A.; Fatás, G. (dir. y coord.), *Aragoneses Ilustres*; Zaragoza: Caja de Ahorros de la Inmaculada, 1983. p. 135-136.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* P. Galindo Romeo. *Don Domingo Miral y López, 1872-1942*. Zaragoza, 1942.
* F. Nagore. *D. Miral como escritor en aragonés*; Andalán, n.° 12 (1-III-73), p. 12.
* M.L. Bayo Bueno. *La comedia chesa «Qui bien fa nunca lo pierde», de Domingo Miral*. Institución «Fernando el Católico», Zaragoza, 1978.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q940692
* WorldCat
* VIAF: 16065816
* BNE: XX1275190
* CANTIC: a10744770
* FAST: 53623
* GEA: 8845
* GND: 126637717
* ISNI: 0000 0000 2429 6628
* LCCN: n80046560
* PTBNP: 63847
* SUDOC: 226188868

 |