O **utilitarismo** é a teoría ética que defende que a mellor acción é aquela que ten a maior utilidade. A "utilidade" defínese de varias maneiras, baseándose por regra xeral en termos de benestar de entidades con capacidade de sentir. A primeira persoa en plantear esta teoría foi o inglés, Jeremy Bentham. Este planteou que a utilidade era a suma do pracer que resulta dunha acción menos o sufrimento de calquera persoa involucrada nela. A ética utilitarista, tamén coñecida como utilitarismo, é unha rama do consecuencialismo, planteamento que defende que as consecuencias dunha acción son o único que permite diferenciar entre o ben e o mal. A diferenza do egoísmo, a ética utilitarista considera todos os intereses por igual, sexan propios ou alleos.

Os defensores da ética utilitarista discreparon en certos puntos que o utilitarismo propoñía tales como se as accións deben ser elixidas segundo os seus resultados ou se se debe axustarse ás normas que maximizan a utilidade.

Aínda que os inicios da teoría utilitarista atópanse nos hedonistas Arístipo e Epicuro; a teoría utilitarista, propiamente dita, comezou con Bentham e incluíu a John Stuart, Henry Sidgwick, Richard Mervyn Hare e Peter Singer. Esta teoría ética aplicouse para xustificar á economía do benestar social, á crise de pobreza global, á ética da cría de animais para a alimentación e á importancia de evitar riscos existenciais para a humanidade.

Orixe do utilitarismo
---------------------

O utilitarismo é un movemento característico da filosofía empírica inglesa que, revestida de certo altruísmo, exalta o principio do pracer —única cousa boa en si que constitúe, á súa vez, a principal meta do xénero humano— a fin de lograr a felicidade para o maior número de persoas e acabar coa única cousa mala en si, isto é, coa dor.

O utilitarismo, que recibe tamén o nome de radicalismo filosófico, tivo a súa orixe en Inglaterra do século XIX. Non obstante, xa existía un precedente entre os pensadores da Antigüidade Clásica que resaltaban como o home perseguía a felicidade e fuxía da dor. Filósofos como Hobbes e Locke, cualificados representantes do empirismo inglés e preocupados pola problemática sociolóxica, tamén contribuíron coas súas doutrinas e teorías ao desenvolvemento e nacemento do utilitarismo. Así mesmo, determinadas correntes de pensadores sosteñen que xulgar as accións polas súas consecuencias, boas ou malas, leva implícita a definición dos conceptos da responsabilidade e o deber, polo que habería que distinguir entre *utilitarismo dos actos* e *utilitarismo das regras ou normas*.

Tipos de utilitarismo
---------------------

### Utilitarismo clásico

Nacido do libro de Jeremy Bentham "An Introduction to the Principles of Morals and Legislation", ten as súas bases nos principios esencias da ética utilitarista tales como, que o mundo se rixe por dous motivos os cales son dor e pracer e que unha acción é correcta cando se consegue o maior pracer posible coa menor dor posible. Esta rama do utilitarismo tamén distingue entre tipos de pracer segundo unha escala, de praceres máis desexables a praceres menos desexables.

### Utilitarismo idealista

Esta rama do utilitarismo enuncia que para obter o máximo pracer, hai algúns trazos importantes da sociedade que deben ser impulsados cara a unha maior importancia social, eses valores eran o amor e a beleza. Esta variación do utilitarismo partía da base de que só o pracer non era suficiente para englobar o concepto de todo o que é bo.

### Utilitarismo regulamentario

A mediados do século XX, algúns filósofos empezaron a cuestionarse cal era o papel das regras e as leis na ética utilitarista e chegaron á conclusión de que para que un individuo obtivese o máximo pracer cunha acción era necesario que existisen unha serie de regras que o guiasen pois a posibilidade de calcular as consecuencias dunha acción de maneira autónoma e acertar eran mínimas.

### Utilitarismo de preferencia

Esta rama do utilitarismo foi enunciada por John Harsanyi en 1977. Harsanyi defendía que o utilitarismo de preferencia era o único que tiña como base a autonomía do individuo. O utilitarismo de preferencia tiña como principal diferenza co resto de ramas do utilitarismo que partía do principio de que só o propio individuo pode decidir o que é pracenteiro para si mesmo.

### Utilitarismo negativo

Esta variación do utilitarismo choca frontalmente co resto de variacións pois defende que o importante non é tentar conseguir o maior pracer posible, senón tentar conseguir o menor sufrimento posible. Karl Popper, o creador do utilitarismo negativo, cría que se se buscaba o maior pracer posible para unha persoa, outra persoa acabaría tendo un maior sufrimento, o que o levou a defender que se debía buscar o menor sufrimento aínda que o pracer da outra parte fose menor.

### Utilitarismo de motivación

Esta rama do utilitarismo defende que simplemente se debe ten en conta a disposición dos individuos a realizar certas accións as cales lles proporcionarán pracer ou sufrimente segundo a disposición anteriormente mencionada. Esta variación do utilitarismo chocaba contra o utilitarismo regulamentario pola afirmación de que só coa disposición dos individuos era suficiente e non había necesidade de impoñer regras que os guiasen para obter o maior pracer posible.

O utilitarismo de Bentham e de Stuart Mill
------------------------------------------

O utilitarismo na súa raíz está inspirado por un ideal de benestar social: a través de condicións de vida dignas para todos os cidadáns e do fomento das liberdades. Os dous representantes máis importantes foron Jeremy Bentham e John Stuart Mill. Jeremy Bentham (1748-1832) foi un afamado filósofo, xurista e político inglés. Na súa consideración da utilidade do pracer subliñou a importancia da imparcialidade para considerar a todo ser humano como ser a ter en conta na súa busca do pracer. Isto é algo que rompía co tradicionalismo clasista das sociedades antigas. Significaba que unha sociedade non ten que valorar como superior o pracer dunha persoa por ser aristócrata, ou por ser máis adiñeirado que outra persoa non aristócrata ou con pouco diñeiro. Entre as súas obras desta *Introdución aos principios da moral e da lexislación*.

John Stuart Mill (1806-1873), filósofo, político e economista inglés, recolleu a teoría de Bentham, estudouna e complementouna con achegas orixinais. Unha das súas obras máis importantes titúlase precisamente *Utilitarismo*. Hai unha frase de Stuart Mill que se fixo famosa: "*Prefiro ser un Sócrates insatisfeito antes que un porco satisfeito*", o que, de modo moi expresivo, vén querer dicir que non todo pracer é desexable nin persoal nin colectivamente. No cálculo de praceres ademais de ter en conta a sociedade na súa totalidade hai que ter en conta a pertinencia moral da calidade do pracer. Claro, que para iso, como dixo Stuart Mill, os membros da sociedade han de estar ben informados, ben instruídos e educados, e sen imposicións, desde a liberdade como valor importante, han de poder descubrir e elixir aqueles praceres de máis valor, que lles realizarán máis como persoas tanto a nivel individual, buscándoos individualmente, como a nivel colectivo, fomentándoos solidariamente.

Filósofos utilitaristas e obras
-------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Nome | Obras representativas |
| David Hume | *Tratado da natureza humana* (Londres, 1740), *Investigación sobre os principios da moral* (Londres, 1751), *Investigación sobre o entendemento humano* (Londres, 1777) |  |
| Jeremy Bentham | *Fragmento sobre o goberno* (Londres, 1776), *Introdución aos principios da moral e a lexislación* (Londres, 1789), *Deontoloxía* (Londres, 1834) |  |
| William Godwin | *Investigación sobre os principios da xusticia política* (Londres, 1793), *As cousas tal cal son, ou as aventuras de Caleb Williams* (Londres, 1794), *Reflexións sobre o home* (Londres, 1831) |  |
| James Mill | *Historia da India* (Londres, 1817), *Elementos de economía política* (Londres, 1821), *Análise dos fenómenos da mente humana* (Londres, 1829) |  |
| John Stuart Mill | *Sistema de lóxica* (Londres, 1843), *Sobre a liberdade* (Londres, 1859), *Utilitarismo* (Londres, 1863) |  |
| Henry Sidgwick | *Os métodos da ética* (Londres, 1874), *Ética práctica* (Londres, 1898) |  |
| R. M. Hare | *A linguaxe da moral* (Oxford, 1952), *Liberdade e razón* (Oxford, 1963), *Pensamento moral* (Oxford, 1981) |  |
| Peter Singer | *Liberación animal* (Nova York, 1975), *Ética práctica* (Cambridge, 1979), *Repensar a vida e a morte* (Melbourne, 1994) |  |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Filosofía utilitarista, o la búsqueda de la felicidad: Empirismo inglés y altruismo *(en castelán)*
* Utilitarismo negativo *(en castelán)*
* Utilitarismo del acto y utilitarismo de la regla *(en castelán)*
* El utilitarismo de Bentham y de Stuart Mill *(en castelán)*
* Filósofos utilitaristasArquivado 13 de xuño de 2013 en Wayback Machine. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q160590
* AAT: 300055979
* BNCF: 29858
* BRE: 4703405
* EBID: ID
* GEC: 0149595
* GND: 4137512-9
* JSTOR: utilitarianism
* LCCN: sh85141624
* MAG: 525925914
* NDL: 00566630
* NKC: ph126956
* Treccani: utilitarismo

 |