| Lagarta das brañas |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Reptilia |
| Orde: | Squamata |
| Familia: | Lacertidae |
| Tribo: | Lacertini |
| Xénero: | ***Zootoca***Wagler, 1830 |
| Especie: | ***Z. vivipara*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Zootoca vivipara'**(Lichtenstein, 1823) |
|  |
| Sinonimia |
| *Lacerta vivipara* Lichtenstein, 1823 |

A **lagarta das brañas** (***Zootoca vivipara***, antes ***Lacerta vivipara***), é unha lagarta de Eurasia, que se caracteriza por ser o réptil que vive máis ao norte, mesmo en zonas frías, e porque a maioría das súas poboacións son ovovivíparas, é dicir, non expulsa os ovos, senón que estes eclosionan dentro da femia e pare as crías vivas, aínda que as poboacións galegas son ovíparas. É a única especie do xénero monotípico ***Zootoca*** (antes estaba clasificada no xénero *Lacerta*).

Identificación
--------------

A lonxitude do corpo é menor de 12 cm excluído o rabo. O rabo ten unha lonxitude de ata dúas veces a do corpo, aínda que a miúdo o perderon parcial ou totalmente. As patas son curtas, polo que non é unha boa corredora, e a cabeza é bastante redonda. Os machos teñen corpos máis delgados ca as femias. O pescozo e o rabo son grosos. O colar e outras escamas aparecen dentadas.

A cor e patrón de debuxo desta especie é variable. A principal cor é normalmente marrón, mais pode ser tamén gris, marrón olivácea ou negra. As femias poen ter bandas escuras nos seus flancos e baixo a parte media das costas. Ás veces as femias teñen tamén bandas de cores claras, ou manchas escuras e claras ao longo dos lados das costas. A maioría dos machos e algunhas femias teñen manchas escuras na parte inferior. Os machos teñen a parte inferior de cores brillantes, xeralmente amarela ou laranxa, e máis raramente vermella. As femias teñen a parte inferior máis branquecha e clara. A gorxa é branca, ás veces azul.

Distribución
------------

A lagarta das brañas está amplamente distribuída en Europa e Asia. A súa área de distribución esténdese ata o Círculo Polar Ártico e vai desde Irlanda a Hokkaido (Xapón) e Sakhalin. Está ausente da maior parte da área do Mediterráneo, aínda que si aparece no norte de España (zona pirenaica e cantábrica e en Galicia só na serra do Xistral e Ancares), norte de Italia, Serbia, Macedonia do Norte e Bulgaria. Tamén está ausente da zona do mar Negro.

Vídeo de xuvenís e adultos tomando o sol.
Femia.
Na parte sur da súa área de distribución a especie pode vivir a grandes alturas, rexistrándose ata a 3000 m sobre o nivel do mar nos Alpes. Nesas áreas, a lagarta das brañas vive en lugares húmidos ou preto da auga, incluíndo praderías, pantanos, campos de arroz, regatos e bosques húmidos. Galicia está nas zonas máis ao sur da súa área de distribución, e a especie en terras galegas pode considerarse un resto descendente das extensas poboacións da era glacial e vive en brañas e herbeiras húmidas das serras orientais. Na parte norte da súa área de distribución, a especie tamén se encontra en terrras baixas, onde aparece en lugares máis secos, incluíndo terreos boscosos abertos, praderías, páramos, uceiras, marismas, dunas, rochas, foxos de camiños, setos e xardíns. Vive principalmente na terra, pero pode gabear a rochas, troncos e vexetación baixa.

O estado de conservación da especie no conxnto do mundo é "pouco preocupante", mais en Galicia a especie é moi escasa e está moi localizada xeograficamente, como xa se indicou.

Comportamento
-------------

A lagarta das brañas aliméntase de invertebrados, principalmente insectos. Sacode as presas grandes na súa boca antes de mastigalas e tragalas enteiras. A inicios da primavera, finais de outono, e nos días fríos de inverno, déitase ao sol para acadar a súa temperatura óptima, que é duns 30 °C.

Estas lagartas aparéanse entre abril e maio. Os machos agarran as femias coa boca antes de aparearse, e se a femia non está interesada mórdenlle ferozmente.

O nome científico da especie deriva da súa capacidade de dar a luz as crías, o que é unha adaptación a climas fríos (onde se poderían conxelar ou non incubar os ovos), pero algunhas poboacións do sur son ovíparas, como ocorre nas poboacións galegas e do norte de España. As crías desenvólvense durante tres meses dentro da femia nas poboacións ovovivíparas. En xullo producen de 3 a 10 crías (ou ovos). As crías son predominantemente negras e miden uns 3 cm, e cando nacen están rodeadas polas membranas do ovo, das cales saen un día despois. Os machos chegan á madurez sexual aos dous anos de idade, e as femias aos tres anos. Os individuos das poboacións ovovivíparas e ovíparas poden ser hibridadas, pero cunha malformación embrionaria significativa. A *Z. vivipara* ovovivípara desenvolve unha especie de placenta para facilitar o embarazo, pero non hai un transporte substancial de nutrientes a través dela, como se ve noutras especies de réptiles vivíparos como por exemplo *Pseudemoia entrecasteauxii*, polo que se trata de ovoviviparismo.

Nas rexións do norte, estas lagartas empezan a súa hibernación en setembro ou outubro baixo terra ou baixo moreas de troncos. A hibernación finaliza a mediados de febreiro. No sur a especie é activa todo o ano.

Galería
-------

* Femia.Femia.
* Femia.Femia.
* Macho.Macho.
* Individuo inmaduro.Individuo inmaduro.
* Tres individuos xuvenís.Tres individuos xuvenís.
* Espécime melánico típico da montaña Großer Feldberg/Taunus de Alemaña. Espécime melánico típico da montaña Großer Feldberg/Taunus de Alemaña.

Notas
-----

1. ↑  A. Agasyan; et al. (2010). "*Zootoca vivipara*". *Lista Vermella de especies ameazadas. Versión 2010* (en inglés). Unión Internacional para a Conservación da Natureza. Consultado o 11 de maio de 2012.
2. ↑  Josef Friedrich Schmidtler1 & Wolfgang Böhme (2011). "Synonymy and nomenclatural history of the Common or Viviparous Lizard, by this time: *Zootoca vivipara* (Lichtenstein, 1823)" (PDF). *Bonn Zoological Bulletin* **60** (2): 214–228. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 11 de setembro de 2019. Consultado o 07 de agosto de 2015.
3. 1 2 3  Pedro Galán Regalado, Gustavo Fernández Arias. Anfibios e réptiles de Galicia. Colección Montes e Fontes. Edicións Xerais de Galicia S.A. 1993. Páxinas 306-309. ISBN 84-7507-722-6.
4. ↑  Harris, D. J. e M. A. Carretero. (2003). Comments on the taxonomic value of (sub)genera within the family Lacertidae (Reptilia). Arquivado 03 de marzo de 2016 en Wayback Machine. *Amphibia-Reptilia* 24 119-22.
5. ↑  Heulin, B. Arrayago, M. J. e Bea, A. 1989. Expérience d'hybridation entre les souches ovipare et vivipare du lézard Lacerta vivipara. *Comp. Rend. Acad. Sci.* Series 3 **308**: 341-346 (cited by the Reptile Database).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Lagarta das brañas*** |

### Bibliografía

* E. N. Arnold, J. A. Burton (1978). *A Field Guide to Reptiles and Amphibians of Britain and Europe*.
* Jiří Čihař (1994). *Amphibians and reptiles*. Wingston: Magna. ISBN 1-85422-788-2.
* ARKive: viviparous lizard.
* The Reptile Database – Distribución, detalles, autoridade.

### Outros artigos

* Catálogo galego de especies ameazadas
* Lista de réptiles de Galicia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q204061
* BRE: 2626295
* EBID: ID
* GND: 4334545-1
* LCCN: sh85073816

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: pictures
* BioLib: 358
* Dyntaxa: 208255
* EOL: 47045448
* EPPO: LACEVP
* EUNIS: 241560
* FE-New: ID
* GBIF: 2468551
* iNaturalist: 35453
* IRMNG: 10364873
* ITIS: 1155342
* IUCN: 61741
* NBN: NHMSYS0001706186
* NCBI: 8524
* Soortenregister: 138864
* TAXREF: 79278
* uBio: 4386484

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0999086

 |