Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Rapanui.
Coordenadas: 27°7′S 109°22′O﻿ / ﻿-27.117, -109.367

A **Illa de Pascua** é unha illa oceánica que pertence a Chile, famosa polas súas enormes estatuas de pedra coñecidas como moais. Fai parte da *V Rexión de Valparaíso*. En rapanui, o idioma local, é denominada **Rapa Nui** (illa grande), *Te pito o te henúa* (embigo do mundo) e *Mata ki te ranxi* (ollos fixos no ceo).

Xeografía
---------

A Illa de Pascua é unha illa volcánica situada na Polinesia, ao sur do océano Pacífico (27º 09' latitude Sur e 109º 27' lonxitude Oeste) e a 3700 quilómetros de distancia da costa de Chile, posuíndo así un clima subtropical. A súa orixe volcánica remete á fusión de tres volcáns. O máis antigo deles é o Poike, con 3 millóns de anos, seguido polo volcán Rano Raraku, de 2,5 millóns de anos e, por fin, o máis novo deles, chamado de Maunga Terevaka (de 12 000 a 10 000 anos). A illa ocupa unha área de 163 km cadrados.

A illa sitúase sobre a placa de Nazca, preto dunha microplaca tectónica chamada "de Illa de Pascua" que se orixina na zona de diverxencia entre a de Nazca e a placa pacífica. Esta zona de diverxencia é a que produce un alto vulcanismo que, tras millóns de anos, deu orixe á illa. Fai aproximadamente tres millóns e medio de anos, os volcáns submarinos comezarían a emerxer: primeiro foi o Poike, logo o Maunga Terevaka e, finalmente, o Rano Kao. Estes tres volcáns conformarían os vértices do triángulo que forma a illa. Posteriormente, máis de 70 cráteres xurdirían para dar forma definitiva á illa, modelada ademais pola erosión mariña.

Como a illa atópase sobre a placa de Nazac, Rapa Nui móvese a unha velocidade de 9 centímetros por ano cara á costa chilena, debido ao fenómeno de subdución entre Naza e a placa suramericana.

### Relevo

Vista interior do cráter do Rano Kau
A illa ten unha forma aproximada de triángulo rectángulo con lados de 16, 18 e 24 quilómetros e "hipotenusa" correspondente á costa suroriental. En cada vértice sitúanse tres volcáns inactivos. Ao norte atópase o Maunga Terevaka que con 539 metros de altitude é o punto máis alto da illa; polo suroriente sitúase o Puakatike ou Poike con 377 m e ao suroeste atópase o cráter do Rano Kau con 324 m, en cuxo interior existen diversas lagoas. Outros cerros de importancia son o Rano Aroi e o Rano Raraku.

O resto das illa corresponde a lombas e ladeiras. A costa, en tanto, é escarpada e rochosa cunha serie de illotes próximos, como o Motu Nui, Motu Iti e Motu Kaukau no extremo suroeste, o illote Motu Tautara na costa poñente e o Motu Marotiri na costa occidental. As únicas excepcións son a costa fronte a Hanga Roia e o sector de Anakena, onde se sitúa a praia do mesmo nome e a praia de Ovahe.

### Clima

A illa posúe un clima subtropical debido á súa localización ao sur do Trópico de Capricornio sumada á influencia dos ventos e as correntes mariñas. A temperatura media anual é de 21,8 °C alcanzando o seu máximo de 24,6 °C en xaneiro (verán austral) e o mínimo de 19,2 °C durante agosto, polo que en xeral os invernos e veráns son tépedos.

As precipitacións, de media superior a 1 m/ano, repártense ao longo do ano, sen baixar dos 90 mm nin superar os 150 mm mensuais, cunha leve alza durante os meses de abril e maio. As choivas son esporádicas e breves, e as súas augas son absorbidas rapidamente polo chan, polo que non existen nin canles fluviais nin grandes reservas acuíferas, fóra dos lagos nos cráteres volcánicos.

O clima pascuense vese fortemente influenciado pola próxima e fría corrente de Humboldt e polos ventos provenientes desde a Antártida.

Mapa topográfico da illa

A illa antes dos europeos
-------------------------

### A historia

O inicio da colonización das illas do océano Pacífico ocorre sobre o ano 1500 a. C. cando os pobos negroides da Oceanía efectúan unha viaxe polas illas localizadas ao leste da actual Australia, mais precisamente as illas da Melanesia, Micronesia e da chamada Polinesia francesa. Sobre o 150 a. C. chegaron ás illas Marquesas e no 500 xa ocuparan a illa de Pascua.

Esas persoas levaron canda si desde plantas necesarias para a súa alimentación, como a banana e a batata doce, como tamén cans, porcos, galiñas e ata mesmo ratos.

### Os moais

Os moais son máis de mil estatuas esculpidas a partir das pedras do volcán *Rano Raraku*. Están dispostas en diversos santuarios que teñen de media cinco estatuas.

Moai en Rano Raraku, Illa do Leste.
### O rongo rongo

Atopáronse na illa taboletas cunha escritura misteriosa. Tal escritura, coñecida como Rongorongo, nunca foi descifrada a pesar do traballo de varias xeracións de lingüistas. Un profesor húngaro, Guillaume de Hevesy, no 1932 chamoulle a atención as aparentes similitudes entre algúns caracteres do rongorongo da Illa Oriental e as da civilización prehistórica do Val do Indo, na India, correlando ducias de sinos cos selos de Mohenjo-daro. Esta correlación foi republicada mais tarde, por exemplo por Z.A. Simon (1984: 95). O rongorongo pode significar *paz-paz*, e os seus textos puideran rexistrar documentos ou tratados de paz, posiblemente entre os "orellas longas" e os conquistadores "orellas curtas". Non obstante, tales explicacións son fortemente discutidas.

A illa despois dos europeos
---------------------------

A descuberta da illa polos europeos deuse séculos despois da chegada dos seus primeiros habitantes. Na noite do 5 de abril do 1722, un día antes do domingo de Pascua, o comandante neerlandés Jacob Roggeveen, xunto cos seus mariñeiros, desembarcou dos seus 3 navíos nunha das praias da illa. Dese xeito, cando puideron coñecer efectivamente a illa na mañá do día 6, bautizárona como Illa de Pascua.

Poboación
---------

A illa posuía no 2017 uns 7700 habitantes, case todos eles concentrados na cidade de Hanga Roa.

Os idiomas falados na illa son o español e mailo rapanui (ambos oficiais).

Goberno e administración
------------------------

Actualmente a Illa de Pascua é unha provincia da Rexión de Valparaíso, no Chile, administrada por un goberno electo polo presidente chileno.

Cultura
-------

En febreiro de cada ano celébrase a festa do *Tapati*, a principal actividade artístico-cultural de Rapa Nui, que comeza a primeira semana de febreiro e dura aproximadamente dúas semanas. Nesta festividade realízanse unha serie de cerimonias ancestrais como a competición de pintura corporal (ou *Takona*), o relato de historias épicas e lendas (*Riu*) e o descenso a gran velocidade por unha ladeira sobre troncos de plátanos (ou *Haka Pei*) e a elección da raíña da illa, que é coroada a primeira lúa chea do mes. Esta festividade enche a capacidade hoteleira e alimentaria de Rapa Nui.

### Mitoloxía

*Artigo principal**:* Mitoloxía rapanui.
A mitoloxía da illa de Rapa Nui presenta características únicas; produto de que esta illa é a máis afastada das illas polinésicas, que era orixinalmente transmitidas en forma oral, e posteriormente rexistradas en forma escrita logo da chegada dos occidentais.

Entre os mitos máis importantes atopamos o da chegada do Pobo rapanui dende o continente de Hiva, o culto ó deus Makemake, que está representado en Rapa Nui como o creador do mundo, e o posterior culto ó Tangata Manu (o home-paxaro).

Cultura
-------

No ano 1994 realizouse a película estadounidense *Rapa-Nui*, dirixida por Kevin Reynold e producida por Kevin Costner.

No ano 2021 publicouse a *Triloxía Pascuense*, de Millán Picouto, formada por *Atán, Iko* e *Ororoina*, traxedias en cinco actos, tres e un, respectivamente, incluídas na súa obra completa *"O macrocosmos"* , Linteo.

Illa de Pascua

Notas
-----

1. ↑  "Easter Island, Chile Travel Weather Averages (Weatherbase)". *Weatherbase*. Consultado o 2019-04-19.
2. ↑  "Easter Island". *European Space Agency* (en inglés). Consultado o 2019-04-19.
3. ↑  Ana María Errázuriz *Manual de geografía de Chile*. Andres Bello, 1998, páxina 26
4. ↑   (2017)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Illa de Pascua*** |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Pobo rapanui

### Ligazóns externas

* Arquivado 24 de xullo de 2005 en Wayback Machine.
* Arquivado 14 de febreiro de 2005 en Wayback Machine.

| * v
* c
* e
Países e territorios de Oceanía |
| --- |
| Estado soberanos | 

|  |  |
| --- | --- |
| Enteiros | 
* Australia
* Estados Federados de Micronesia
* Fidxi
* Illas Marshall
* Illas Salomón
* Kiribati
* Nauru
* Nova Zelandia
* Palau
* Papúa Nova Guinea
* Samoa
* Tonga
* Tuvalu
* Vanuatu

 |
| En parte | 
* Chile
	+ Arquipélago Juan Fernández
	+ Illa de Pascua
* Indonesia
	+ Papúa
	+ Papúa Occidental
* Xapón
	+ Illas Ogasawara
	+ Illas Vulcano
	+ Minami Torishima
* Estados Unidos
	+ Atol Palmyra
	+ Hawai

 |

 |  |
| Estados asociados aNova Zelandia | 
* Illas Cook
* Niue

 |
| Dependencias eoutros territorios | 

|  |  |
| --- | --- |
| Australia | 
* Illas Ashmore e Cartier
* Illas do Mar do Coral
* Illa Norfolk

 |
| Estados Unidos | 
* Arrecife Kingman
* Atol de Midway
* Atol Johnston
* Guam
* Illa Baker
* Illa Howland
* Illa Jarvis
* Illas Marianas do Norte
* Samoa Americana
* Illa Wake

 |
| Francia | 
* Nova Caledonia
* Polinesia Francesa
* Wallis e Futuna

 |
| Nova Zelandia | 
* Tokelau

 |
| Reino Unido | 
* Illas Pitcairn

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q14452
* WorldCat
* VIAF: 242535628
* AAT: 300021949
* BAV: ADV10927714
* BNE: XX450847
* BNF: 11933548k
* BRE: 2323515
* EBID: ID
* GEC: 0049314
* GeoNames: 4030726
* GND: 4044035-7
* NKC: ge136505
* OSM: 3538209
* SUDOC: 027252310
* TGN: 1008543
* VOGRIPA: 2184

 |