Avenida costeira de Beirut
**Beirut** (en árabe بيروت *Bayrūt*) é a capital, cidade principal e maior porto do Líbano. Algunhas veces é chamada polo seu nome en francés, *Beyrouth*. A cidade ten unha poboación de 1,8 millón de persoas na propia cidade e 2,1 millóns de persoas na súa rexión metropolitana. O seu nome é de orixe fenícia, *Bêrūt*, que significa "os pozos".

É o principal centro de comercio da rexión e algunhas veces foi chamada de *a París do Leste*, pola súa atmosfera cosmopolita, anterior á guerra civil libanesa. Beirut pasou pola maior reconstrución dos anos recentes e irá hospedar os Xogos Francófonos (*Jeux de la Francophonie*) en 2009.

Historia
--------

A historia de Beirut deu comezo nunha rexión, a antiga Canaán, onde estaba a ter lugar un dos primeiros procesos de urbanización da historia no marco da sedentarización progresiva do neolítico. Así a pequena península na costa oriental do Mediterráneo, con abundante pesca e auga fresca no río Beirut que descende dos Montes do Líbano, semella ter sido habitada dende mesmo o paleolítico (nas illas do que entón era o delta do río).

### O *tell* cananeo e fenicio

Os últimos achados arqueolóxicos (grazas ao vasto plan de reconstrución en marcha trala guerra civil) permiten asegurar tamén a existencia dun asentamento estable dende polo menos o 1900 aC, dentro xa da órbita dos pobos cananeos que tiñan emigrado a área ó comezo do terceiro milenio antes da nosa era. En concreto trátase dun *tell*, un outeiro fortificado, que tiña unha entrada de perpiaños almofadados e situábase no nordeste do centro histórico preto do porto (ao norte da Praza dos Mártires ). O nome Be'erot ("pozos") ten ascendencia cananea, e xa no século XIV aC, nas exipcias cartas de Amarna aparece citado coma Biruta. Os fenicios (dende o 1200 aC) reutilizaron e ampliaron o asentamento cananeo construído unha nova muralla de pedra con escarpado *glacis* en uso ata o século VIII aC, canais e o primitivo porto a carón polo noroeste.

No século VII-VI aC comezou a expansión fora do *tell* cara ao sur e oeste, arrodeando a enseada do porto (a liña costeira daquela estaba máis atrasada) e unha nova muralla de perpiaños de calcaria foi construída. E aínda outra nova muralla, máis grande e de cachotaría, foi erixida no tempo da ocupación persa (550-333 aC).

### Helenística e romana: Berytus

Trala conquista de Alexandre Magno, loitas entre sátrapas seléucidas polo poder rexional levaron á destrución da cidade en 140 aC. A reconstrución posterior fíxose superpoñendo un novo plan regular helenístico (renomeada Laodicea en Fenicia ou en Canaán ). Os romanos a conquistaron no 64 aC, axeitando dito plan máis ao sur e segundo as directrices habituais do seu urbanismo, fundamentalmente a direccionalidade, cun cardo (N-S dende o porto) e un decumano máximos (E-O), asemade un novo centro (o Foro) na zona da actual praza Nejmeh (Estrela) .

A Colonia Iulia Augusta Felix Berytus floreceu coma centro do imperio na zona. Con rúas porticadas, baños públicos e un hipódromo (posiblemente no leste, Praza dos Mártires), a súa escola de dereito foi famosa na antigüidade acadando o seu cénit na etapa bizantina (xa unha vila cristiá). No ano 551 un devastador terremoto arrasou a cidade (30.000 mortos) e puxo fin a toda unha época de Beirut.

### Beirut medieval: o dominio dos cruzados

A reconstrución da vila non comezou ata despois da conquista árabe (635), cos omeias. A estrutura básica do medievo semella ter recollido aínda que difusamente a herdanza do pasado urbano. A Beirut intramuros (*Bayrut al-Qadimah*) é un rectángulo ao sur da enseada do porto cun promontorio protector no leste (a carón do cal, internándose na terra estaba o *tell* primitivo) .
Seica a muralla meridional seguiu o trazado do *decumanus máximus*.

Vista do Castelo cruzado dende a área do *tell* primixenio nunha recreación do s.XIX da retoma da cidade polos cristián
Durante a época omeia, restauradas as murallas e fortificacións, tivo importancia o seu porto coma base naval do califato de Damasco. Xusto ese antigo porto puido seres ampliado ao oeste, entre a illa existente na metade da enseada e un dique de abrigo (*mole*) construído nos arrecifes, na época do dominio dos cruzados (séculos XII e XIII, cunha nova prosperidade no comercio de especias con Europa). Nos puntos estratéxicos, illa e promontorio do leste, erixíronse fortes cun castelo no último (a Cidadela de Beirut). Tamén de ascendencia cruzada (coma pazo fortificado templario) semella seres o denominado Pazo de Fakhr al-Din posterior, no bordo leste da vila (posible pazo da familia Ibelín, señores dun Beirut practicamente independente no século XIII; Xoán de Ibelín reconstruíu a cidade co pazo tralas destrucións de Saladino).
Asemade os cristiáns levantaron conventos e igrexas, sinaladamente a románica catedral de San Xoán no centro da cidade.

### Declive baixo o poder otomán

A catedral foi reconvertida na mesquita principal da vila (al Omari) cando os mamelucos desaloxaron definitivamente ós cruzados en 1291. Numerosas mesquitas máis foron construídas, e se ben o comercio de especias sostivo a súa economía, a cidade comezou un lento declinar acentuado na época do poder otomán (dende 1516) precisamente pola perda daquel monopolio. Controlada por emires drusos, un deles, Fakhr al-Din II (comezos do século XVII), chegou a conseguir certa autonomía fortificando e enriquecendo a vila (o seu pazo sobor do cruzado arriba citado). A comezos do século XIX, tras seres mesmo bombardeada polos rusos, Beirut era unha pequena vila de 10.000 habitantes .

### Renacemento urbano

A caída de Acre (1832) en poder exipcio significou o renacemento económico e comercial da cidade (baseado sobor de todo no tráfico da seda a occidente). O porto converteuse en primordial e foi ampliado (1894, con recheos que implicaron a desaparición do Castelo e illa) e asemade trazados ferrocarrís con Damasco e Alepo (1895, cunha estación exterior á cidade ao leste ). A cidade pronto traspasou as murallas medievais (que foron tamén derrubadas na súa meirande parte), o barrio dos Zocos (*Souks*) ocupou a antiga área fenicia e helenística, e o exánime poder otomán aínda tentou reflectirse coa construción de grandes conxuntos militares (Gran Serrallo en 1853 no outeiro ao sueste de murallas) e novas mesquitas. Para comezos do século XX Beirut era xa unha cidade cosmopolita con máis de 120.000h .

Vista xeral de Beirut na segunda metade do s.XIX dende o barrio dos Zocos: o Castelo e fortaleza da illa dominando o porto.
### Mandato francés

Tralo colapso do Imperio Otomán na primeira guerra mundial, Beirut pasou a formar parte do Mandato Francés. Baixo a tutela francesa a cidade histórica vai seres intervida dunha maneira radical coa creación dun novo centro urbano no que era a vella trama islámica. Con planta radial dende o foco da *Place de l'Etoile*, o plan de 1931 de obxectivos hixienistas, pretendía dotar á vila dun centro moderno e mantense ata hoxe coma corazón da urbe cos principais edificios representativos. O porto seguiu coa súa ampliación cara ó leste e con el o pulo á industrialización .

### Capital do Líbano

Dende 1943 Beirut é a capital dun Líbano independente. Coma privilexiada porta do Oriente tense desenvolvido con rapidez e mesmo ostentación. O seu porto, garante da súa riqueza seguiu o seu uso, e o proceso de metropolización foi inevitable .

Toda esa prosperidade tivo o seu fin co rexurdir dos vellos conflitos relixiosos (entre musulmáns, cristiáns e drusos) e o estalido en 1975 da Guerra Civil Libanesa e a división mesmo da cidade en dúas partes (oriental cristiá; occidental musulmá) cunha chamada "Liña Verde". As destrucións foron cuantiosas especialmente no centro histórico, o que polo menos ten permitido dende o fin do conflito en 1990 o estudo arqueolóxico das orixes da vila.

Pero facendo honra a súa historia, Beirut volta a renacer unha vez máis das ruínas e un gran e polémico plan (Plan Solidere ) de reconstrución do centro da urbe e a súa beiramar está a seres levado a cabo.

Notas
-----

1. ↑  "Definición de **beirutí** - Dicionario da Real Academia Galega". Arquivado dende o orixinal o 18 de novembro de 2013. Consultado o 02 de marzo de 2014.
2. ↑  *Topografía da península de Beirut coa posición da cidade histórica, dende o tell cananeo ata o século XIX*
3. ↑  *Mapa interactivo do Beirut histórico cos descubrimentos das sucesivas civilizacións*
4. ↑  *Planta esquemática (superposta á da cidade moderna) da vila fenicia estendida aos pes do tell, co porto polo medio; o sector do oeste é o posterior dos Zocos*
5. ↑  *Traza da cidade helenística sobor da zona dos Zocos (NO da Beirut histórica posterior*
6. ↑  *Planta hipotética do centro da Beirut romana (superposta á da cidade moderna coa Praza da Estrela); segundo os últimos achados seica o decumanus máximus situábase na rúa do sur e non na do norte do Forum. Ver tamén nota 14 (o cardo máximus á dereita) e nota 18 páx.2*
7. ↑  *Planta de Beirut en época medieval (1841, mantívose no esencial dende o século VII ó XIX): ao norte o porto; arredor o primitivo asentamento fenicio, persa e helenístico (baleiro dos Zocos no oeste, tell cananeo-fenicio no leste xunto ao promontorio fortificado da costa); no sur a trama medieval superposta dentro do cadrado da Berytus romana - Michael F. Davie*
8. ↑  *Planta de Beirut medieval co detalle das intervencións na época dos cruzados; M.F. Davie (a carón do promontorio do Castelo cruzado, o Monte Chafort do mapa, despois cemiterio musulmán, debeu seres a zona do Tell orixinal; o título equivocado de decumanus (seica estaba no límite sur da cidade)*
9. ↑  *Vista do s.XIX dende o porto occidental de Beirut da illa fortificada en primeiro termo (á esquerda) e o Castelo do promontorio leste ao fondo; Davie*
10. ↑  *Páxina con información da época mameluca*
11. ↑  *Planta de Beirut, 1841; Davie*
12. ↑  *Planta esquemática de Beirut coa estación do ferrocarril e a liña nos recheos portuarios, 1895*  Arquivado 17 de decembro de 2013 en Wayback Machine.
13. ↑  *Mapa de Beirut, 1876 (IFPO): co plan de ampliación do porto e os novos recheos; a planta cuadrangular do Gran Serrallo visible ao oeste*
14. ↑  *Mapa de Beirut, 1912*
15. ↑  *Planta da área da Praza da Estrela sobor da arqueoloxía (romana fundamentalmente; tamén Catedral de San Xoán dos Cruzados arriba) primitiva; Centro de Investigacións Arqueolóxicas de Torino*  Arquivado 15 de decembro de 2007 en Wayback Machine.
16. ↑  *Vista aérea moderna da área da Praza da Estrela*
17. ↑  *Mapa de Beirut de 1936; obsérvese o baleiro no centro histórico para a área da futura Praza da Estrela*  Arquivado 10 de outubro de 2013 en Wayback Machine.
18. ↑  *Vista de paxaro de Beirut en 1936; obsérvese á dereita a Praza da Estrela adquirindo forma; IFPO*
19. ↑  "*Páxina sobor do desenvolvemento metropolitano de Beirut, pdf (1Mb)*" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 23 de agosto de 2014. Consultado o 27 de xullo de 2013.
20. ↑  "*Vista de paxaro da área metropolitana de Beirut*". Arquivado dende o orixinal o 27 de maio de 2020. Consultado o 30 de decembro de 2012.
21. ↑  *A Liña Verde (Green Line) sobreposta á vista satélite de Beirut*
22. ↑  "*Plan Solidere*". Arquivado dende o orixinal o 16 de xaneiro de 2013. Consultado o 30 de decembro de 2012.
23. ↑  "*Paseo virtual pola herdade histórica beirutí; Solidere*". Arquivado dende o orixinal o 31 de marzo de 2012. Consultado o 30 de decembro de 2012.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Beirut*** |

### Ligazóns externas

* Cidade de Beirut *(en árabe)*

| * v
* c
* e
 Capitais dos Países árabes |
| --- |
| África | 
* Alxer
	+ Alxeria
* O Cairo
	+ Exipto
* Khartún
	+ Sudán
* Moroni
	+ Comores
* Djibuti
	+ Djibuti
* Nouakchott
	+ Mauritania
* Rabat
	+ Marrocos
* Mogadixo
	+ Somalia
* Trípoli
	+ Libia
* Tunes
	+ Tunisia

 |
| Asia | 
* Abu Zabi
	+ Emiratos Árabes
* Amán
	+ Xordania
* Bagdad
	+ Iraq
* Beirut
	+ Líbano
* Damasco
	+ Siria
* Doha
	+ Qatar
* Xerusalén Leste (*Proclamada*) / Ramala (*De facto*)
	+ Palestina
* Kuwait
	+ Kuwait
* Manama
	+ Bahrain
* Mascate
	+ Omán
* Riad
	+ Arabia Saudita
* Saná
	+ Iemen

 |

| * v
* c
* e
Capitais árabes da cultura |
| --- |
| 
* 1996 O Cairo (Exipto)
* 1997 Tunes (Tunisia)
* 1998 Sharjah  (Emiratos Árabes)
* 1999 Beirut (Líbano)
* 2000 Riad (Arabia Saudita)
* 2001 Kuwait (Kuwait)
* 2002 Amán (Xordania)
* 2003 Rabat (Marrocos)
* 2004 Saná (Iemen)
* 2005 Khartún (Sudán)
* 2006 Mascate (Omán)
* 2007 Alxer (Alxeria)
* 2008 Damasco (Siria)
* 2009 Xerusalén (Palestina)
* 2010 Doha (Qatar)
* 2011 Sirte (Libia)
* 2012 Manama (Bahrein)
* 2013 Bagdad (Iraq)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3820
* WorldCat
* VIAF: 158677433
* BLBNB: 000081486
* BNE: XX454004
* BNF: 11960939m
* BRE: 1852727
* DARE: 21113
* EBID: ID
* GeoNames: 276781
* GND: 4005348-9
* Google Maps: 8255523331241424564
* LCCN: n83068103
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00629178
* NKC: ge291109
* NLG: 2076
* OSM: 5466662
* Orthodox Encyclopedia: 77828
* Pleiades: 678060
* SUDOC: 027605396
* TGN: 7002857
* Treccani: beirut
* WOEID: 1960307

 |