recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
* *Este artigo trata sobre a palla, para o tipo de cuberta véxase **colmado**.*

Colmo cuberto de mofos e liques nunha cuberta vexetal.
Colmo coma cubrición dun hórreo no concello de Cervantes (Os Ancares).
Detalle do talo dun bambú imperial.
O **colmo** (do latín *culmus*, palla de centeo) refírese á palla escollida dalgúns cereiais coma o centeo, o trigo, o orxo ou a avea. O colmo, ademais de servir coma estrume emprégase en construción coma material de recubrimento e impermeabilización de cuberta vexetais, chamadas colmados, en palleiras, alpendres, celeiros e outras construcións rústicas. Este tipo de cubertas aparecen en todos os continentes. En Europa mantéñense vivas incluso coma cuberta de vivendas na Europa atlántica, principalmente nas Illas Británicas e o noroeste da Península Ibérica: coma por exemplo nas pallozas galegas e nos teitos asturleoneses; coma últimos redutos das vivendas circulares con cubertas vexetais dos castros atlánticos prerromanos.

Nun contexto botánico, o termo colmo, designa o tipo de talo encontrado noutras gramíneas como a cana de azucre, o millo, o arroz e o bambú; talos nos que os nós e os entrenós son ben visibles, e poden ser ocos (bambú) ou cheos (cana de azucre).

Notas
-----

1. ↑  Dicionario da RAE co termo castelán *colmo*
2. ↑  Definición en *Léxico de xeografía*, Universidade de Santiago de Compostela, 1996, a través do Portal das Palabras

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Colmado
* Palleiro
* Mucambo
* Palloza

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q643397
* EBID: ID

 |
A **commedia dell'arte** foi un xénero teatral que se desenvolveu na Italia do século XVI.

A orixe é incerta, pero probabelmente ten as súas raíces no teatro romano. Na Italia medieval os *arti* eran grupos de artesáns ou gremios, polo que un posíbel significado sería o de "comedia de actores profesionais". As compañías de actores italianas representaban as súas obras non só en Italia, senón que viaxaban por toda Europa, especialmente por Francia, e a commedia dell'arte influenciou o desenvolvemento do teatro europeo posterior.

Unha troupe itinerante co seu cenario improvisado cun fondo de ruínas idealizadas na Campania Romana (Karel Dujardins, 1657).
O trazo definitorio máis característico é o seu carácter de teatro de actor e equipo, e non de autor. Só existe un bosquexo da acción (*scenari*) e os actores improvisan os diálogos correspondentes con apoios de recursos extraverbais (mímica, malabarismos, acenos,...). É un teatro en que pesa máis a teatralidade que a textualidade.

Formalmente preséntase en tres actos coas súas escenas. A súa trama, con escasas explicitacións espaciais e temporais, acostuma ser sinxela e reiterativa, é unha acumulación de situacións para divertir ó público e producir hilaridade. A temática é amorosa, implicando a persoas de todas as idades, señores e servintes, amantes e confidentes.

Pierrot nun cadro de Antoine Watteau (1718-19)..

As figuras poden presentarse con máscara (vellos, criados) ou sen máscara (namorados), e as personaxes son esterotipadas e inclúen a Pantalone, o Capitano, un Doutor, o Namorado e os serventes Arlequín, Brighella e Scapino entre os homes, e a Namorada, a súa confidente Soubrette (ás veces namorada dun dos servintes) e a Canterina e Ballerina, que cantaban nos entreactos, entre as mulleres.

No espírito, se non na forma, a *Comedia dos Erros* de Shakespeare (1954) ten a súa referencia na *commedia dell'arte*, e pódese trazar a súa influencia na obra de Ben Johnson, Molière e Carlo Goldoni, así como na pantomima, a farsa, as obras para monicreques e no ballet.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q191890
* AAT: 300055912
* BNCF: 13424
* BNE: XX527876
* BNF: 11937889z
* BRE: 2622301
* EBID: ID
* GND: 4010433-3
* JSTOR: commedia-dellarte
* LCCN: sh85028889
* SUDOC: 02730843X
* Treccani: commedia-dell-arte

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre teatro é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
A **cota láctea** foi unha normativa da Unión Europea, entón Comunidade Económica Europea, imposta en 1984 para limitar e controlar a produción de leite xa que as autoridades comunitarias interviñan mercando leite cando había sobreprodución ou os prezos eran baixos. Nas súas orixes o obxectivo era limitar o gasto público e controlar a produción, estabilizando os prezos e ingresos dos gandeiros. Tamén axudou a manter a actividade leiteira en rexións menos competitivas dos países europeos que tiñan garantido uns prezos fixos e unha produción.

O plan era manter estas limitacións durante cinco ano, finalmente duraría trinta anos, ata o 31 de marzo de 2015. En Galiza había 150 000 explotacións lácteas, en 2007 eran 15 300 e en 2018 o número de explotacións baixou a 7 700.

A cota láctea en Galiza
-----------------------

O inicio da cota láctea en Galiza supuxo unha limitación á produción leiteira. Primeiramente os produtores declararon a súa capacidade de produciren leite e foi limitado tanto o número de explotacións como a produción total. A desconfianza dos gandeiros fixo que moitos declarasen capacidades de produción menores, xa que temían que estes datos se empregasen para subir impostos. Incentivouse o peche das explotacións menos competitivas. Pequenos produtores con poucas vacas ou pouca capacidade. Estas limitacións supuxeron peches pero fixeron que outras explotacións fosen máis rendibles ata chegar a aumentar a produción. Este aumento de produción podía supoñer sancións por parte da Comunidade Europea e levou a que algúns produtores abandonasen as súas explotacións vendendo os seus dereitos para producir leite, que eran mercados por outras explotacións. Esta limitación na produción fixo que as empresas mercasen leite de fóra de Galiza que nalgúns casos se vendía como galego. O mercado español tiña un consumo de 9 millóns de toneladas de leite e a produción total era de 6,1 millóns de toneladas, 2,2 millóns de toneladas producidas en Galiza. Este mercado de cotas de leite tamén supuxo unha especulación no sector facendo que os pequenos produtores non puidesen ampliar cota chegando a ter que vender parte da súa produción á marxe dos circuítos legais e a prezos fóra do mercado, o que se coñecía como "leite negro."

En 2014 o Ministerio de Agricultura español calculou en Galiza que máis de 128 000 toneladas de produción superaban a cota láctea, o que implicaba unha multa de preto de 36 millóns de euros. As novas contas deixaban a sanción en 2,2 millóns de euros.

En 2015 chegou a fin da cota láctea, o que supuxo a liberalización do mercado levando ao peche explotacións pequenas xa sen cota que lles garantía a venda da súa produción a un prezo fixo. As máis grandes e rendibles ao carecer xa desta limitación puideron medrar aumentando produción.

Notas
-----

1. ↑  "La UE pone fin a 30 años de cuota láctea".
2. ↑  "Galicia produce más y ya se sitúa como la octava región láctea europea".
3. ↑  "Primeiro día en 3 décadas sen cotas lácteas". Arquivado dende o orixinal o 03 de novembro de 2018. Consultado o 03 de novembro de 2018.
***Como levar unha vida honesta*** ou, orixinalmente, ***Formula vitae honestae*** é un breve tratado, escrito cara ao ano 570, polo bispo Martiño de Dumio para a educación de Miro, rei de Galiza,

Características
---------------

No texto, o bispo Martiño instrúe o rei mozo nas catro virtudes dun bo gobernante: a prudencia, a fortaleza, a temperanza e a xustiza. Collendo coma referencia textos de autores clásicos a obra converteuse nun recurso imprescindible na formación dos príncipes europeos da Idade Media. Consérvanse case setecentas copias latinas repartidas por todo o continente.

> *Libellus Martini episcopi ad Mironem regem gallitiensem de quatuor virtutibus id est prudentia, fortitudine, temperantia, iustitia.*
> 
> 

En 2023 o Consello da Cultura Galega publicou a tradución á lingua galega.

Notas
-----

Unha das moitas copias, datada no ano 1544.

1. ↑  A. Devlin, Rebecca; Gago, Manuel; López Carreira, Anselmo; López Pereira, Eduardo; López Silva, Xosé Antonio; Ranero Riestra, Laura; Sánchez Pardo, José Carlos (2023). *Como levar unha vida honesta. Consellos de Martiño de Dumio a Miro, rei de Galicia* (1ª ed.). Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega. ISBN 978-84-17802-53-0.
2. ↑  "Como levar unha vida honesta.". *consellodacultura.gal*. Consultado o 2023-03-30.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Martiño de Dumio.
* *De Correctione Rusticorum*.

### Ligazóns externas

* Como levar unha vida honesta. Consellos de Martiño de Dumio a Miro, rei de Galicia. - Consello da Cultura Galega (03/2023).
**Elena Veiga Rilo**, nada en Guísamo (Bergondo) en 1991, é unha escritora galega.

Traxectoria
-----------

Graduada en Lingua e Literatura Galegas e mestrada en Estudos da literatura e da cultura pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi lectora na Universidade Federal da Bahia e actualmente exerce como profesora no centro ponteareán IES Pedra da Auga. En 2010 gañou a sexta edición do Premio Biblos-Pazos de Galicia con *Morto en fucsia* (traducida ao español como *Muerto en fucsia*). É colaboradora habitual de *A Xanela. Revista cultural das Mariñas*.

Obras
-----

### Narrativa

* *Morto en fucsia*, 2011. Traducida a castelán.

### Obras colectivas

* *Sete de Biblos*, 2012.
* *17 letras sen día*, 2011.

Notas
-----

1. ↑  "Muerto en fucsia". *bibliotraducion.uvigo.es*. Arquivado dende o orixinal o 28 de maio de 2020. Consultado o 2019-07-04.
2. ↑  Publicado en Internet.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Elena Veiga Rilo en Letra en Obras.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20536013
* WorldCat
* VIAF: 171668476
* BiTraGa: 3778
* BNE: XX5098385

 |
**María Elena Valenciano Martínez-Orozco**, nada en Madrid o 18 de setembro de 1960, é unha política socialista española. Desde o 5 de febreiro de 2012 até o 2014 foi vicesecretaria xeral do PSOE trala vitoria de Alfredo Pérez Rubalcaba no XXXVIII Congreso Federal do PSOE.

Traxectoria
-----------

Elena Valenciano naceu nunha familia da burguesía madrileña: o seu pai, Luis Valenciano Clavel, fora médico e subsecretario de Sanidade pola UCD. Estudou no Liceo Francés de Madrid, unha escola privada de ampla reputación. Despois cursou estudos de Dereito e de Ciencias Políticas, aínda que non está licenciada.

Con 17 anos ingresou nas Xuventudes Socialistas de España e en 1978 no Partido Socialista Obreiro Español. En 1999 foi escollida como eurodeputada polo PSOE nas eleccións ao Parlamento Europeo, e ao ano seguinte (2000) foi designada membro do Comité Federal do PSOE, posto que ocupou ata 2004, e tamén en 2000 formou parte da xestora do PSOE, dirixida por Manuel Chaves, trala dimisión de Joaquín Almunia.

Reelixida eurodeputada nas eleccións de 2004, chegou a ser a voceira dos eurodeputados socialistas españois. En 2007 deixa Bruxelas e accede á secretaría de Relacións Internacionais da Executiva Federal do PSOE, en substitución de Trinidad Jiménez. Nas eleccións xerais de 2008 figurou na lista do seu partido pola circunscrición de Madrid, nunha lista que encabezaba José Luis Rodríguez Zapatero, e foi escollida parlamentaria. No Congreso dos Deputados asumiu o cargo de voceira da Comisión de Asuntos Exteriores.

Valenciano foi designada coordinadora de campaña para as eleccións xerais de 2011. Ademais foi de número 2 nas listas por Madrid, xusto por detrás do candidato a presidente, Alfredo Pérez Rubalcaba. Foi reelixida deputada, pero o PSOE sufriu unha contundente derrota e pasou á oposición. Ao ano seguinte, en 2012, Elena Valenciano foi designada vicesecretaria xeral do PSOE, en substitución de José Blanco.

Como feminista, foi coordinadora nacional do Lobby Europeo de Mulleres entre 1992 e 1994, vocal do Movemento Europeo desde 2004, fundadora e primeira presidenta da Asociación Mulleres Novas entre 1984 e 1990. En 1999 foi elixida presidenta da Fundación Mulleres, e posteriormente pasou a ocupar o cargo de vogal, sendo elixida novamente presidenta en 2021.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Elena Valenciano Modificar a ligazón no Wikidata*** |

Notas
-----

1. ↑  "Elena Valenciano, la «soldada» del PSOE". *abc* (en castelán). 2014-01-17. Consultado o 2022-08-10.
2. ↑  MARRÓN, NÚRIA (2011-08-28). "El 'tatu' de Elena Valenciano". *elperiodico* (en castelán). Consultado o 2022-08-10.
3. ↑  digital, libertad (2012-02-12). "Valenciano, sobre su currículum inflado: "Me aburría y ahora me da pereza acabar"". *Libertad Digital* (en castelán). Consultado o 2022-08-10.
4. ↑  Mujeres, Prensa Fundación (2021-10-26). "Elena Valenciano elegida nueva presidenta de Fundación Mujeres". *Sala de Prensa* (en castelán). Consultado o 2022-08-10.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q288917
* WorldCat
* VIAF: 28149196469774791489
* BNE: XX1145170
* Dialnet: 2322566

 |
O **Defensor do Pobo Europeo** (en inglés: *European Ombudsman*) é un defensor do pobo que está habilitado para recibir dos cidadáns da Unión Europea, ou das persoas físicas e xurídicas, toda queixa relativa ao mal funcionamento das institucións ou organismos comunitarios, coa excepción do Tribunal de Xustiza ou do Tribunal de Primeira Instancia.

Historia
--------

Esta figura regulamentouse coa firma do Tratado de Maastricht en 1992 por parte de todos os Estados membros da Unión Europea, que estableceu que a súa sede estivera radicada na cidade francesa de Estrasburgo.

O defensor é nomeado polo Parlamento Europeo despois de cada elección europea, e ten un mandato renovable de cinco anos correspondentes á duración de cada lexislatura.

Lista de Defensores do Pobo Europeo
-----------------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Mandato** | **Defensor ou defensora do Pobo** | **Estado** |
| 1995–2003 | Jacob Söderman | Finlandia Finlandia |
| 2003–2013 | Nikiforos Diamandouros | Grecia Grecia |
| 2013–actualidade | Emily O'Reilly | Irlanda Irlanda |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web do Defensor do Pobo Europeo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q220893
* WorldCat
* VIAF: 147022317
* GND: 5195436-9
* ISNI: 0000 0001 2294 0886
* LCCN: no97054649
* NKC: vse2005265936

 |
Coordenadas: 60°18′23.8″N 24°53′24″O﻿ / ﻿60.306611, -24.89000

A **Casa da Moeda de Finlandia** (en finés: *Suomen Rahapaja*; en sueco: *Myntverket i Finland*) é a ceca nacional de Finlandia.

Historia
--------

A Casa da Moeda foi establecida por decisión de Alexandre II de Rusia o 19 de abril de 1860 cando o marco (*markka*) se converteu na moeda oficial do Gran Ducado de Finlandia, e a produción das moedas do novo sistema comezou o 15 de outubro de 1864. A ceca situouse inicialmente no distrito Katajanokka, en Helsinqui, e en 1988 abríronse unhas novas instalacións en Vantaa.

En 1878 cuñáronse as primeiras moedas de ouro, con valores faciais de 10 e de 20 marcos, logo de que Finlandia asumira o padrón ouro.

20 marcos de ouro de 1912 coa aguia imperial rusa
En 1918, ao acadar o país a súa independencia da Rusia bolxevique, substituíu a tradicional aguia bicéfala que caracterizaba as súas moedas pola figura dun león, símbolo do novo estado, e as follas de carballo deron paso ás espigas de millo e ás pólas de abeto, como representación da economía finlandesa.

En 1951, a Casa da Moeda de Finlandia cuñou a súa primeira moeda conmemorativa, con motivo dos Xogos Olímpicos de 1952 en Helsinqui; esta foi a primeira moeda de tema olímpico emitida no mundo e abriu a porta a unha gran cantidade de emisións conmemorativas posteriores na ceca finlandesa. Un cambio significativo na produción da ceca veu dado en 1998, ao se incorporar á produción da nova moeda europea: o euro. Os traballos comezaron ese mesmo ano e as primeiras moedas cuñáronse con data de 1999, aínda que, como no resto da Eurozona, non se puxeron en circulación ata 2002.

Euro de Finlandia
A Casa da Moeda de Finlandia foi un establecemento dependente directamente do estado ata 1993, cando pasou a constituírse nunha sociedade pública de responsabilidade limitada. En 2001 adquiriulle a Real Casa da Moeda de Suecia ao Banco Central de Suecia e en 2003 adquiriu a metade das accións da Real Casa da Moeda de Noruega, aínda que, finalmente, en 2015 a compañía Samlerhuset adquiriulle á ceca finlandesa a súa participación na norueguesa.

Ademais das moedas de curso legal no seu país, a Casa da Moeda de Finlandia produce tamén moedas para diversos países como Estonia, Grecia, Luxemburgo, Eslovenia, Chipre, Irlanda, Nicaragua, Honduras e Colombia, así como todas as moedas suecas con valor facial en coroas a partir de 2008. De feito, as exportacións supoñen o 95 % da facturación da compañía en 2017.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  "Mint of Finland’s story". *Mint of Finland*.
2. 1 2 3 4 5 6  "The History of Mint of Finland". *Mint of Finland*.
3. ↑  "500 Markkaa Olympic Games". *Numista*.
4. ↑  "Minting of Estonia’s Euro Coins Begins in Finland". En *Yle*. 20 de xullo de 2010.
5. ↑  "Finskt myntverk ska sätta prägel på svenska kronan". En Dagens *Nyheter*. 2 de novembro de 2007

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Casa da Moeda de Finlandia Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Casa de moeda
* Cuñaxe
* Economía de Finlandia

### Ligazóns externas

* Sitio web da Casa de Moeda de Finlandia
**Elena Pintado Martín**, nada en Toledo en 1910, foi unha política española.

Traxectoria
-----------

Veciña de Pontevedra. Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 axudou ao seu home Victoriano Costales a fuxir a Portugal e tamén puxo en contacto a Desiderio Comesaña Prado con Antonio García, o chófer que os levou na súa fuxida cara Portugal. Detida, foi xulgada en Vigo en febreiro de 1938 por rebelión militar, e condenada a cadea perpetua. Estivo presa no penal feminino de Saturrarán. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en febreiro de 1940. Foi requirida en agosto de 1943 polo Xulgado Especial de Conmutación de Penas.

Vida persoal
------------

Casou con Victoriano Costales Gutiérrez e foi nai de María Elena, Carmen, José Luis e Matilde Costales Pintado.

Notas
-----

1. ↑  Apuntes para unha enciclopedia histórica do anarquismo galego (C)
2. ↑  Personas encarceladas en la carcel de mujeres de Saturraran
3. ↑  *BOE*, 13-2-1940, p. 743
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, 18-8-1943, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández, Eliseo; Pereira, Dionisio (2006). "Mulleres libertarias na Galiza (1931-1939)". En Asociación Cultural Memoria Histórica Democrática. *A II República e a Guerra Civil. Actas dos traballos presentados ao II Congreso da Memoria* (PDF). Culleredo. p. 348. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 07 de xuño de 2020. Consultado o 29 de maio de 2020.

### Ligazóns externas

* 

* Elena Pintado Martín na páxina web *Nomes e Voces*.
**Cándido Cerreda Pérez** foi un empresario e político galego. Foi alcalde de Ourense entre 1873 e o remate da Primeira República en 1874.

Traxectoria
-----------

O edificio do concello de Ourense veu abaixo durante a súa alcaldía, o 24 de outubro de 1873, por mor do peso dun gran reloxo que se colocou nel para que o reloxo da catedral non fose o único da cidade. Aquilo provocou que as reunións da corporación municipal tivesen que levarse a cabo en diferentes lugares da cidade até a inauguración da actual casa consistorial en 1890.

En abril de 1906, con 74 anos de idade, matou cunha escopeta un mozo chamado Manuel Santos na parroquia ourensá de Ceboliño. Foi xulgado en febreiro do ano seguinte e condenado a 14 anos e 8 meses de cadea, e ó pago de 4000 pesetas á nai do morto. Cándido Cerreda morreu dous anos despois.

Notas
-----

1. ↑  "24 de outubro de 1873: o día en que a Consistorial se esborrallou polo peso dun ostentoso reloxo". *Faro de Vigo*. 26 de outubro de 2018. .
2. ↑  "De alcalde a asesino". *La Voz de Galicia* (en castelán). 17 de novembro de 2018.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Alcaldes de Ourense

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Fernando Fernández Álvarez** |  **Alcalde de Ourense** 1873-1874 | Sucesor:**José Seijo Pérez** |
| *Dedo índice* |
| --- |
|  |
| Man humana co dedo índice estendido |
|
|
|
|
|
|
| Arteria | Arteria radial do dedo índice |
|
|
|
|
|
| Dorlands/Elsevier | *12448665* |

Un home sinalando unha muller durante unha discusión política.
O **dedo índice** (tamén chamado **dedo segundo** ou **dedo indicador** e popularmente como o **furabolos** ou **mostreiro**) é o primeiro dedo e o segundo díxito da man humana. Está situado entre o polgar e o dedo medio. Normalmente é o dedo máis hábil e sensíbel da man, aínda que non é o máis longo – é máis curto que o dedo medio, e pode ser máis curto ou máis longo que o dedo anular.

Usos
----

O dedo índice verticalmente úsame para representar o número 1, e se se move dun lado para o outro pode significar desaprobación ou negación. Nos deportes, pode tamén representar a vitoria, pois nalgúns campionatos os equipos gañadores levantan o dedo índice querendo dicir "Somos o número un".

### Sinalar co índice

O feito de sinalar co dedo índice algunha persoa considérase habitualmente como descortés nalgunhas culturas. Unha maneira máis educada de sinalar a alguén faise apuntando coa man na dirección de alguén, como se se estivese sostendo unha bandexa; este xesto vese nalgúns contextos formais como na televisión, a miúdo acompañado da frase "É un pracer presentarlle o Sr./a Sra. X" ou "E aquí temos a ...".

Notas
-----

1. ↑  "Vocabulario de medicina" (PDF). *Universidade de Santiago de Compostela*. Consultado o 25 de agosto de 2016.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *furabolos*.
3. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *mostreiro*.

| * v
* c
* e
Anatomía rexional humana (TA A01.1) |
| --- |
| Cabeza | cabelo ·  testa ·  ollo ·  orella ·  nariz ·  boca ·  lingua ·  dentes ·  mandíbula ·  face ·  fazula ·  queixo |
| Pescozo | gorxa ·  noz de Adán |
| Tronco | ombreiro ·  costas  ·  seo (mamila) ·  peito ·  abdome ·  embigo 
órganos sexuais (clítoris ·  vulva ·  pene ·  escroto) – cadril ·  ano ·  nádega |
| Membros superiores | brazo ·  cóbado ·  antebrazo ·  pulso ·  man ·  dedo (polgar ·  índice ·  maior ·  anular ·  maimiño) ·  axila |
| Membros inferiores | perna ·  coxa ·  xeonllo ·  papo da perna ·  talón ·  nocello ·  pé ·  deda |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q184848
* GND: 4840255-2
* MAG: 2777087348

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 24946
* NCIt: C52835
* TA: A01.1.00.054
* Uberon: 0003622

 |
Calcetines de diferentes cores.
Un **calcetín** ou **peúgo** é unha cuberta para o pé, deseñada co fin de quentalo, absorber a suor, protexelo do lixo e rabuñaduras ou aliviar o frotamento co calzado.

Características
---------------

Os calcetíns están deseñados para ser levados co calzado que cobre o pé enteiro, como calzado deportivo, botas ou zapatos de vestir. En ocasións, lévanse con sandalias e zapatillas de casa. Os calcetíns tamén se poden levar sos, xeralmente dentro de casa.

Normalmente, os calcetíns están feitos de algodón, la (cando é groso e de la denomínase carpín ou escarpín), ou nailon. Fabrícanse en cores varias, pero tipicamente son escuros para traxe formal e brancos para traxe deportivo ou ocasional.

A lonxitude dos calcetíns varía, desde cubrir soamente o pé, ata o nivel do xeonllo. Nos Estados Unidos, calcetíns curtos fixéronse populares para o uso con calzado deportivo, especialmente entre os adolescentes e os adultos novos.

Aínda que os calcetíns tipicamente se venden en pares, xeralmente os dous son idénticos, a diferenza dos zapatos. Uns calcetíns que non coinciden denotan alguén distraído ou que busca un toque de orixinalidade ou incorformismo. Con traxe formal ou semiformal, a cor do calcetín debe corresponder coa cor dos zapatos ou os pantalóns. Levar calcetíns brancos cun traxe escuro esta, habitualmente, mal visto, nas sociedades occidentalizadas.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *calcetín*.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *peúgo*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Calcetín Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q43663
* AAT: 300046087
* BNCF: 60409
* GEC: 0124091
* GND: 4318804-7
* JSTOR: socks
* NDL: 00567075
* NKC: ph229490

 |
Coordenadas: 37°21′10″N 5°56′52″O﻿ / ﻿37.3528, -5.94778

A **Cidade Deportiva José Ramón Cisneros Palacios** é a cidade onde adestra o primeiro equipo do Sevilla FC e onde xoga os seus partidos o filial Sevilla Atlético. Ademais é o lugar de adestramento e campo local das categorías inferiores e do equipo feminino. Atópase en Sevilla, na estrada de Utrera, e inaugurouse en 1974.

Ocupa unha superficie de 250.000 m² e leva o nome do que foi presidente do club durante a década de 1960, José Ramón Cisneros Palacios, que propuxo dotar ao club de novas instalación. A primeira parte da cidade construíuse en 1968, ano no que se inauguran 125.000 m² (50% da superficie actual). Completáronse as instalacións en 1974, con Eugenio Montes Cabeza como presidente.

Instalacións
------------

* O estadio central da cidade, coñecido como **Viejo Nervión**, inaugurado en 1987 con capacidade para 5.100 espectadores. É o campo local do Sevilla Atlético, equipo filial do Sevilla FC.
* 4 campos de céspede natural.
* 3 campos de céspede artificial.
* 1 campo pequeno de céspede artificial para a escola de fútbol Antonio Puerta.
* Centro deportivo con ximnasio.

Véxase tamén
------------

* Sevilla Fútbol Club
* Estadio Ramón Sánchez Pizjuán

### Ligazóns externas

* Información na web oficial do Sevilla FC *(en castelán)*
A **calcopirita** ou **pirita de cobre** (do grego *khalkós pyrósé*, cobre de lume) é un mineral da clase dos sulfuros cuxa fórmula química é **CuFeS2** (34,6% de cobre, 30,4% de ferro e 35% de xofre).

Aspecto
-------

Moi parecida á pirita, diferénciase desta pola súa menor dureza e pola escasa proliferación na súa forma cristalizada. A súa cor amarela latón nas superficies recentes é porén case idéntica á da pirita.

As superficies antigas son alteradas con facilidade co paso do tempo polos axentes físicos (a auga, por exemplo), dando lugar a patinas irisadas de cores azulada, violeta e verdosa.

Os grans pequenos son facilmente confundibles co ouro para un observador pouco experimentado.

Lugares onde se atopa
---------------------

A calcopirita atópase en depósitos hidrotermales e en zonas magmáticas e metamórficas de contacto.

Usos da calcopirita
-------------------

O seu alto contido en cobre fai da calcopirita unha fonte moi importante deste elemento que se usa despois na industia eléctrica e química.

Outros sulfuros
---------------

Outros minerais nos que a presenza de xofre é destacada son:

A marcasita, a arsenopirita, a pirita, a pirrotina, a galena e o cinabrio.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q111044
* AAT: 300209729
* BRE: 4728643
* EBID: ID
* GEC: 0087245
* GND: 4166125-4
* LCCN: sh85022383
* MAG: 2778188036
* Mindat: 955
* NDL: 00575310

 |
Entrada a unha cámara de Faraday.
O nome de **cámara de Faraday** ou **gaiola de Faraday** procede do físico e inventor norteamericano Michael Faraday.

A presenza da gaiola de Faraday provoca que o campo electromagnético dentro dun condutor en equilibrio estático sexa nulo, evitando así os efectos dos campos electromagnéticos externos e internos, é dicir, illando o interior do exterior. Isto prodúcese debido a que os electróns móvense cunha forza tal que:

{\displaystyle F=eE}

Na que *e* é a carga do eléctrón, e E é a forza do campo electromagnético externo, polo que o resultado é un campo oposto que anule o externo, como se dixo anteriormente.

O efecto da gaiola de Faraday ponse de manifesto na vida cotiá e explica por que non funcionan os teléfonos móbiles nos ascensores ou por que cando un raio cae nun coche, os ocupantes non sofren danos por electrocución.

Durante as décadas de 1980 e 1990, a gaiola de Faraday tivo especial importancia na protección das transmisións e informacións privilexiadas entre as grandes empresas.

Véxase tamén
------------

* Farad ou Faradio, unidade de capacitancia ou capacidade eléctrica, e o Faraday, unidade de carga substituída polo Coulomb, nomeadas en honor ó mesmo físico;
* dínamo ou dinamo e polarización, outra investigación de Faraday;
* electrónica e telecomunicacións, onde teñen aplicación este e outros descubrimentos de Faraday;

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q208138
* GEC: 0025980
* GND: 4326084-6
* MAG: 108948954

 |
O **defensor do pobo**, tamén coñecido polo termo sueco **ombudsman**, é o funcionario dun estado o dun goberno rexional encargado de representar os intereses dos cidadáns e de defendelos dos abusos que poidan cometer os poderes políticos do mesmo estado ou goberno.

Este cargo ten a súa orixe na constitución sueca de 1809 na que se creou a figura do *Ombudsman* ("representante") para solucionar os problemas dos abusos pola vía burocrática ou xudicial. Por ser o primeiro en moitos idiomas coñécese ao defensor do pobo co nome en sueco.

A súa eficacia é limitada xa que non pode sancionar as actuacións da administración ou as autoridades, e polo tanto ten un carácter máis político que xudicial. Nalguns países o defensor do pobo ten a potestade de presentar accións diante dun Tribunal Constitucional. Nalguns estados o defensor pode comezar procesos xudiciais.

Algúns exemplos de defensores do pobo son:

* España: Defensor do Pobo
* Galicia: Valedor do Pobo
* Cataluña: Síndic de Greuges
* Comunidade Valenciana: Síndic de Greuges
* Defensor do Pobo Europeo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q169180
* BNCF: 15361
* BNE: XX524652
* BNF: 11940706p
* EBID: ID
* FAST: 1715979
* GEC: 0174023
* GND: 4075654-3
* HDS: 010356
* JSTOR: ombudsmen
* LCCN: sh85094681
* NDL: 00568819
* NKC: ph135469

 |
A **editorial SEPT** (Sociedade de Estudos, Publicacións e Traballos), é unha editorial fundada en Santiago de Compostela en 1966 co obxectivo de editar e difundir publicacións de carácter relixioso, cultural, informativo, social e económico. Ten o seu domicilio en Vigo.

Historia e características
--------------------------

A primeira reunión de cara á súa fundación tivo lugar en Santiago de Compostela o 24 de xullo de 1965, se ben non se creou formalmente até 1966. Foi o primeiro grupo editorial en editar a Biblia en galego. Foron os seus presidentes Xaime Illa Couto, Domingo Fernández del Riego e Alfonso Zulueta de Haz.

O seu significado pode resumirse nesta cita de Andrés Torres Queiruga na súa colaboración no libro *Los Gallegos*:

> 
> 
> Un grupo de laicos, tras una larga y difícil fidelidad a la Iglesia, han conseguido fundar una *editorial*, SEPT (Sociedade de Estudos, Publicacións e Traballos), que quiere ser órgano de una nueva conciencia cristiana en lo religioso, lo económico, lo social y lo político. La lista de sus publicaciones, modesta todavía pero seria y digna, constituye ya un servicio insustituible en la renovación del cristianismo gallego (...) Dentro del horizonte de las esperanzas inmediatas, destaca la traducción de la *Biblia* al gallego -hasta ahora sólo existen traducciones parciales- en la que trabajan la mayor parte de los biblistas gallegos.
> 
>

Notas
-----

1. ↑  "SEPT. Sociedade de Estudios, Publicacións e Traballos". *Culturagalega.info*.
2. ↑  "Notas". *Grial* (9): 379. xullo-setembro 1965.
3. ↑  Freixanes, V. (26 de outubro de 2014). "A Biblia en galego". *La Voz de Galicia*.
4. ↑   Fabra Barreiro, G. (1984). Istmo, ed. *Los Gallegos*. Madrid. ISBN 84-7090-006-4.  Sección 10. La religión y la Iglesia, pax. 500

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Editorial SEPT Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Pastoriza Rozas, Xosé L. (2020). "Servicio de Edicións, Publicacións e Traducións (SEPT)". En *Grial*, 228, tomo LVIII.
A **diastase** é un enzima de orixe vexetal sintetizado por certas sementes e outras partes das plantas, aínda que se atopa tanto en plantas coma en animais. A diastase hidroliza algúns glícidos de cadea longa coma o amidón, o glicóxeno e a dextrina.

Historia e características
--------------------------

A diastase foi o primeiro enzima descuberto. De feito, o sufixo -ase, de uso común para formar nomes de enzimas, procede da diastase. En 1833, os químicos franceses Anselme Payen e Jean-François Persoz, que traballaban na industria azucreira, extraérona dunha solución de malte e este traballo conduciunos á sospeita de que as substancias similares (enzimas) puideran ter importancia en procesos bioquímicos. O nome *diastase* procede do grego διάστασις ("separación"), xa que cando a malte remollada para facer cervexa quece, o enzima cataliza a hidrólise incompleta do amidón da cebada en azucres solubles.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Amilase

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q609677
* BNCF: 31419
* MAG: 2775949245

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ATC: A09AA01

 |
*Para o artigo sobre a parroquia de Lousame, vexa **Toxos Outos***

A **editorial Toxosoutos** é unha casa editorial nacida en 1988 no Obre (Noia) con fortes vencellos con Gráficas Sementeira. É un dos membros da Asociación Galega de Editores.

Traxectoria
-----------

Está centrada en temas relacionados coa historia de Galicia, a lingüística galega, a literatura galega, o mundo celta ou biografías.  

Ten as seguintes coleccións:

* Fasquía (biografías);
* Cruceiro do Rego;
* Divulgación;
* Delfín;
* Ensino;
* Keltia (de temática celta);
* Nume;
* Seitura;
* Trasmontes;
* Trivium;
* Filolóxica;
* Lingüística;
* Narrativa;
* Memoralia; e
* cómics d´Os barbanzóns de Pepe Carreiro.

Promove desde o ano 2001 o premio Historia Medieval de Galicia. Os seus principais números de ISBN son 605, 89129, 95622 e 96259.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Distribución editorial galega

### Ligazóns externas

* Ficha na Asociación Galega de Editoras

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20542554
* WorldCat
* VIAF: 159784783

 |
O **Dicasterio para a Doutrina da Fe** (en latín: *Dicasterium pro doctrina fidei*) é o máis antigos dos departamentos da Curia Romana. Fundouse co propósito de defender á Igrexa das herexías, e constitúe o organismo responsable de promulgar e defender a doutrina católica. Antigamente era coñecida co nome de **Suprema Sagrada Congregación da Inquisición Romana e Universal**, entre 1904 e 1965, co de **Suprema Sagrada Congregación do Santo Oficio** e de 1965 a 2022 como **Congregación para a Doutrina da Fe**.

Fundouno o papa Paulo III en 1542. A súa sé atópase no Palacio do Santo Oficio, fóra da Cidade do Vaticano. Entre os membros do dicasterio hai cardeais, bispos, presbíteros, teólogos laicos e canonistas. O actual prefecto é o cardeal Luis Ladaria.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q625356
* WorldCat
* VIAF: 136662073
* BNF: 11875635n
* Catholic-Hierarchy: xcdf
* EBID: ID
* GEC: 0060490
* GND: 1024086-X
* ISNI: 0000 0001 2165 276X
* LCCN: n79043790
* NKC: kn20010711218
* SUDOC: 026524252

 |
Corrina.  
Número CAS: 262-76-0.
A **corrina**  é un composto heterocíclico formado por catro grupos pirrol reducidos total ou parcialmente (ver tetrapirrol). Dous dos seus pirrois reducidos están unidos por enlace directo entre os seus carbonos, e os demais únense por un =CH-. É o macrociclo básico do que se obtén o derivado substituído que se encontra na vitamina B12. Os compostos baseados no anel de corrina denomínanse corrinoides.

Química
-------

*Artigo principal**:* vitamina B12.
Ao desprotonarse, o anel corrinoide pode unirse ao cobalto. Na vitamina B12, o complexo resultante tamén presenta un ligando derivado do bencimidazol, e o sexto sitio do octaedro serve como centro catalítico.

O anel de corrina é moi semellante ao de porfirina, o cal aparece na hemoglobina. Ambos os dous constan de catro subunidades tipo pirrol (tetrapirrol) unidas formando un anel. A diferenza das porfirinas, as corrinas carecen dun dos grupos =CH- que unen as unidades de tipo pirrólico. Así, o anel interno de corrina ten 15 átomos, entanto que o de porfirina ten 16. Debido ao gran número de centros de carbonos sp3, as corrinas son máis flexibles ca as porfirinas e non son tan planas. Non teñen un carácter completamente conxugado (sucesión de enlaces dobres e sinxelos) arredor de todo o anel, senón que se di que o anel ten unha conxugación de "3/4".

Un corrol (octadeshidrocorrina) é un derivado completamente aromático da corrina.

Notas
-----

1. ↑  PubChem compound Corrin
2. ↑  ChemSpider Corrin
3. ↑  CHEBI Corrin
4. ↑  IUPAC Gold book
5. ↑  Nelson, D. L.; Cox, M. M. "Lehninger, Principles of Biochemistry" 3rd Ed. Worth Publishing: New York, 2000. ISBN 1-57259-153-6.

Ligazóns externas
-----------------

* IUPAC Nomenclatura dos Tetrapirrois.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q120384
* MAG: 2780187287

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 262-76-0
* ChEBI: 33221
* ChemSpider: 16736705
* DTXSID: DTXSID70893668
* PubChem: 6438343

 |
Enténdese como **dereito penal** ou dereito criminal aquela rama do dereito que estuda o delito, o delincuente e a pena. Esta rama do dereito regulas as infraccións e as consecuencias destas. 
O dereito penal ten autonomía, ciencia e categorías propias, e tamén ten conceptos propios e exclusivos, os cales pode prestar a outras ramas xurídicas.

Dentro do dereito penal podemos distinguir entre dúas ramas: dereito penal obxectivo e o subxectivo. Por unha banda podemos definir o dereito penal obxectivo como o conxunto de regras establecidas polo estado que establecen a pena correspondente a cada delito. Por outra, o dereito penal subxectivo é o conxunto que ten o estado de definir os delitos e impoñer e facer executar as penas impostas a cada delito.

Tipos
-----

Dentro do dereito penal salientan o dereito penal internacional e o dereito penal militar.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Dereito penal***  |

### Bibliografía

* Diccionario Jurídico Espasa. Fundación Tomás Moro. Espasa Calpe, S.A. Madrid 1992. ISBN 84-239-5988-0

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q146491
* AAT: 300054415
* BNCF: 7384
* BNE: XX4576356
* BNF: 133186884
* EBID: ID
* GEA: 4611
* GEC: 0228694
* GND: 4057795-8
* JSTOR: criminal-law
* LCCN: sh85034058
* MAG: 202565627
* NDL: 00565337
* PSH: 8905
* Treccani: diritto-penale

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D003416
* MeSH: I01.198.290

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
*O primeiro número da revista de ciencia ficción 'Amazing Stories*.
A **ciencia ficción dura** (tradución literal do inglés «hard science fiction ou hard SF») é un subxénero da ciencia ficción baixo cuxa epígrafe se inclúen aquelas novelas e relatos nas que o compoñente científico xoga un papel fundamental na trama da historia.

Características
---------------

A característica fundamental que distingue a ciencia ficción dura é a énfase que existe nas descricións dunha tecnoloxía ou ciencia avanzada, e na verosimilitude das descricións científicas (xeralmente das ciencias "duras", como a física, a química o a bioloxía, en contraposición das ciencias sociais). Outra característica que ten é que os feitos cóntanse en orde cronolóxica.

### Autores

Algúns autores considerados como tipicamente de ciencia ficción dura son Hal Clement, Arthur C. Clarke, Larry Niven, Stanisław Lem e máis recentemente John Varley, Gregory Benford, Greg Bear, Charles Sheffield, Robert L. Forward, Greg Egan, Vernor Vinge ou Stephen Baxter. Outros autores varían os seus rexistros, cultivando tanto este subxénero como outros. Tal é o caso de Isaac Asimov, Poul Anderson ou Robert A. Heinlein.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Hard Science Fiction Exclusive Interviews *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q725757
* TESF: hard\_sf

 |
O **dereito de propiedade** é a área do dereito que atende ás diversas formas de propiedade e tenencia no sector inmobiliario (a terra diferenciada das posesións persoais e mobles) e da propiedade persoal, dentro do sistema legal de dereito anglosaxón. No sistema de dereito civil, hai unha división entre a propiedade moble e inmoble. A propiedade moble corresponde coa propiedade persoal, mentres que a propiedade inmoble corresponde á propiedade real, e ós dereitos e obrigacións asociados a ela.

O concepto, a idea ou filosofía da propiedade subxace a todas as leis de propiedade. Nalgunhas xurisdicións, toda propiedade era posuída polo monarca e que devolvía a través de terratenentes ou outros sistemas de feudalismo, lealdade e fidelidade.

O códido civil napoleónico está entre os primeiros actos gobernamentais da modernidade en introducir a noción de propiedade absoluta nun estatuto, mentres que os dereitos de protección de propiedade persoal estaban presenten na lei islámica e na xurisprudencia da Idade Media, e máis formas feudalistas.

Notas
-----

1. ↑  Makdisi, John (2005). Carolina Academic Press, ed. *Islamic Property Law: Cases and Materials for Comparative Analysis with the Common Law*. ISBN 1-59460-110-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1149275
* EBID: ID
* GND: 4051148-0
* JSTOR: real-property-law
* MAG: 74892257
* NDL: 00560946

 |
**Cepesca** é a sigla coa que se coñece a **Confederación Española de Pesca**, alianza empresarial constituída en 2007 pola unión das tres principais patronais pesqueiras do Estado español —a Federación Española de Organizacións Pesqueiras (FEOPE), a Federación Española de Armadores de Buques de Pesca (FEABP) e a Organización Nacional de Asociacións Pesqueiras (ONAPE)—, alianza que deu como resultado un coloso empresarial da pesca europea: 41 asociacións de armadores de pesca —17 andaluzas, 13 galegas, 4 catalás, 2 valencianas, 2 vascas, 1 cántabra e 2 madrileñas—, 1 200 empresas pesqueiras, 1 400 embarcacións, 19 800 tripulantes e 350 000 toneladas de arqueo, o 75 % do total de España.

Estas cifras non só fan da Cepesca a organización máis importante do sector en Europa, senón tamén "unha das máis representativas do mundo", segundo fontes da nova confederación, que integra a toda a frota atuneira conxeladora, ao 90 % do palangre de fondo, a case toda a frota palangreira de superficie, á práctica totalidade dos arrastreiros da Organización de Pescarías do Atlántico Norte (NAFO) e ao 95 % da frota do Gran Sol, á parte de representar a un bo número de armadores doutros segmentos de actividade.

A alianza das tres patronais é "un logro sen precedentes en España", e inspírase noutras fórmulas que xa se desenvolveron en países como o Reino Unido, Dinamarca, Noruega, Canadá ou Nova Zelandia.

Cepesca nace coa intención de "realizar unha mellor defensa dos intereses económicos e profesionais do sector pesqueiro e pretende converterse "nun interlocutor privilexiado das distintas Administracións". Entre as súas liñas de actuación figuran a loita contra a pesca ilegal, mellorar a competitividade das empresas e fomentar a vocación do pescador.

Notas
-----

1. ↑  Las tres patronales pesqueras españolas se unen en la organización empresarial más importante de Europa Arquivado 10 de marzo de 2016 en Wayback Machine. Diario *La Voz de Galicia*, 26/07/2007.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web oficial de Cepesca *(en castelán)* Consultada o 23/11/2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q116810
* WorldCat
* VIAF: 168593612

 |
Distribución da poboación de Finlandia ao longo do país.
**Finlandia** conta con ao redor de 5,3 millóns de habitantes e ten unha densidade de poboación de 17 habitantes por quilómetro cadrado. Isto fai que, despois de Noruega e Islandia, sexa o país coa poboación máis esparexida en Europa. A distribución da poboación é moi desigual, xa que está concentrada na chaira costeira suroeste. Ao redor dun 60% vive en vilas e cidades, sendo 1,2 millóns os que viven no área metropolitana de Helsinqui. En Laponia, en cambio, a densidade de poboación é de só 2 persoas por quilómetro cadrado.

Os primeiros habitantes da área que conforman Finlandia, e Escandinavia en xeral, foron cazadores-recolectores e os seus devanceiros máis próximos en termos modernos serían probablemente a xente saami (antigamente coñecidos como *lapóns*), dos 4.500 deles se atopan vivindo en Finlandia hoxe en día e son recoñecidos como unha minoría coa súa propia linguaxe. Viviron ao norte do círculo polar ártico por máis de 7,000 anos. En 1960, unha importante cantidade de fineses abandonaron as zonas rurais do país cara Suecia, mentres que chegaron inmigrantes doutros países europeos. Cun 84% de fineses na súa congregación, a Igrexa Luterana é a máis notable do país.

As linguas oficiais son o finés e o sueco, o último sendo o idioma nativo de ao redor dun 5,7% da poboación (aínda que o seu coñecemento chega ao 46,6% da poboación). Hai unha explicación histórica para o status do sueco como un idioma oficial a pesar de ser unha minoría, xa que dende o século XIII até o século XIX, Finlandia pertenceu ao Reino de Suecia.

Demografía
----------

Gráfico da evolución demográfica en Finlandia.
* Poboación: 5 238 460 (est. xullo de 2007)
* Esperanza de vida: 78,66 anos
	+ Homes: 75,15 anos
	+ Mulleres: 82,31 anos (est. 2007)
* Taxa de fecundidade: 1,73 nenos nacidos/muller (est. 2007)
* Crecemento total da poboación: 0,127% (est. 2007)
	+ Taxa de natalidade: 10,42 nacementos/1000 poboación (est. 2007)
	+ Taxa de mortaldade xeral: 9,93 defuncións/1000 poboación (est. 2007)
	+ Taxa de migración: 0.78 migrantes/1000 poboación (est. 2007)

Estrutura por idade
-------------------

* 0-14 anos: 16,9% (homes 449.548/mulleres 433.253)
* 15-64 anos: 66,7% (homes 1 768 996/mulleres 1 727 143)
* 65+ anos: 16,4% (homes 344.798/mulleres 514.722) (est. 2007)
* Idade media: 41,6 anos
	+ Homes: 40 anos
	+ Mulleres: 43,1 anos

Grupos étnicos
--------------

* Fineses: 93,4%
* Suecos: 5,7%
* Rusos: 0,4 %
* Estonianos: 0,2%
* Xitanos: 0,2%
* Saami: 0,1%

Linguas
-------

* Lingua finesa: 91,9 - 99 % (oficial)
* Lingua sueca: 5,7 - 46 % (oficial)
* *Outras*: 2,4 (minorías falantes das linguas saami e ruso) (2003)

Relixións
---------

* Igrexa Luterana de Finlandia: 84,2%
* Igrexa ortodoxa: 1,1%
* Outros cristiáns: 1,1%
* *Outra*: 0,1%
* *Ningunha*: 13,5% (est. 2003)

Alfabetización
--------------

* Definición: poboación de quince ou máis anos de idade que pode ler e escribir.
* Poboación total: 100%
	+ Homes: 100%
	+ Mulleres: 100% (est. 2000)