recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **xeso** é un mineral da clase dos sulfatos cuxa fórmula química é **CaSO4·2H2O** (sulfato de calcio dihidratado).

Aspecto
-------

O xeso preséntase en forma de cristais tabulares e prismáticos.

### Variedades do xeso

Segundo sexa o seu aspecto externo o xeso pódese dividir en diferentes variedades:

* **Alabastro**, de crecemento granulado e múltiples cores.
* **Selenita**, translúcido.

Existen outros grupos menos importantes como o xeso fibroso (composto por fibras de xeso entrelazadas unhas coas outras), o xeso en frecha (crecemento de xeso maclado que recorda a forma dunha frecha) e o xeso espumoso (crecemento en escamas).

Lugares onde se atopa
---------------------

É frecuente atopalo en depósitos sedimentarios asociado a rochas calcarias ou arxilas. Tamén pode aparecer polo efecto da hidratación da anhidrita.

Outros sulfatos
---------------

A anhidrita é outro mineral importante da clase dos sulfatos.
moi similar á escaiola.

O xeso como material de construción
===================================

Mostra de xeso moído
O termo xeso tamén pode referirse ao produto industrial parecido á escaiola, preparado basicamente a partir da pedra de xeso natural, mediante a súa deshidratación, con ou sen adicións para modificar as súas propiedades intrínsecas, como é o fraguado, resistencia, adherencia, retención de auga e densidade, que unha vez elaborados, amásase con auga e pode ser empregado directamente. Tamén se emprega para a elaboracións de materiais prefabricados.

O xeso como produto industrial é sulfato de calcio semihidratado (CaSO4-½H2O), e comercialízase moído, en forma de po.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *xeso*.
2. ↑  "xeso". *TERGAL*. Consultado o 05/07/2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q82658
* AAT: 300011099
* BNCF: 533
* BNF: 11958210p
* BRE: 2361964
* EBID: ID
* GEC: 0113339
* GND: 4132860-7
* JSTOR: gypsum
* LCCN: sh85058113
* MAG: 2779229104
* Mindat: 1784
* NDL: 00570631
* NKC: ph536695
* PSH: 4719
* SUDOC: 02757010X

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 13397-24-5
* ChEBI: 48838
* DTXSID: DTXSID9035674
* ECHA: 100.119.141
* KEGG: D01728
* NIOSH: 0308
* PubChem: 7848791

 |
**Valeriano Yepes Hernández de Madrid**, nado en Novés (Provincia de Toledo) o 14 de abril de 1925, é enxeñeiro agrónomo.

Traxectoria
-----------

Estudou Enxeñería Agrónoma en Madrid e posteriormente doutorouse en 1966.

Trasladouse a Galicia en 1951 onde traballou no seu campo. Iniciou campañas para amosar o uso de praderías artificiais, a construción de silos e o ensilado da herba en 1966. Destas campañas naceron as melloras realizadas nas explotacións gandeiras de Galicia.

En 1969 é nomeado director do Centro de Investigacións de Galicia, organismo dende o que se concentrou na organización e difusión da investigación agraria. Este traballo culminouse coa creación do Centro Rexional de Investigación e Desenvolvemento Agrario en Mabegondo, e do que foi director ata 1983.

O seu traballo foi recoñecido con diversas condecoracións, e en 1984 ingresou na Real Academia Galega de Ciencias como membro de número.

Obras
-----

* *La producción de carne en la provincia de La Coruña*, 1966.
* *Intensificación de la producción pratense y forrajera*, 1955.
* *Mezclas pratenses en las praderas artificiales de Galicia*, 1957.
* *Posibilidades de expansión de la agricultura del noroeste de España*, 1964.
* *Ensayo de abonado de praderas con nitrógeno*, 1966.
* *Variedades de gramíneas y leguminosas recomendadas para Galicia*, 1977, en colaboración con outros autores.
* *El uso de la tierra en Galicia*, 1983.
* *Ideas sobre la investigación agraria*, 1984.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  Entrada "Yepes Hernández de Madrid, Valeriano" na GEG.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q85966059
* WorldCat
* VIAF: 87223546
* BNE: XX1497458
* Dialnet: 2574373

 |
A convivencia superior a dous anos ou un fillo en común supoñen a acreditación de unión estable de parella, sen ter en conta a orientación sexual dos membros da mesma.
Unha **unión civil** é unha das varias denominacións empregadas para estabelecer un estado civil distinto ó casamento civil. Creada tipicamente para que as parellas homosexuais vivan de semellante e iguais dereitos e obrigas das que gozarían as parellas heterosexuais ó estar civilmente casadas. Baixo unha interpretación xurídica, normativa e constitucional, o número de dereitos e obrigacións que enmarcan unha unión civil dependen en maior ou menor grao do ordenamento xurídico doméstico. Nalgunhas xurisdicións chámanse **pacto civil de solidariedade** ou **sociedade de convivencia**. Tamén a unión civil busca protexer o libre exercicio dos dereitos humanos das persoas LGTBI ante as hostilidades da sociedade, calquera que fose o motivo. A intervención do estado a través das súas políticas públicas é importante ó realizar unha labor tutelar da súa integridade e benestar permanente, definindo así a súa vixencia como sector da sociedade.

A fonte dos dereitos e obrigas da unión civil proveñen da decisión de dúas persoas de estar xuntas, motivada xeralmente por un vínculo afectivo ou un de índole contractual. Iso obedece ó sistema xurídico do país onde se asegure que ambas as persoas alcancen a concretar o seu desenvolvemento libre e o seu benestar común.

Nalgúns países ou estados, as unións civís están dispoñibles tamén para os heterosexuais que desexen estabelecer unha convivencia, pero que non desexan alcanzar o estado que lles outorga o matrimonio civil. A unión libre é un acto que pode ser válido segundo a comunidade onde se faga.

Galicia recolle este dereito dende o ano 2008.

Notas
-----

1. ↑  Xunta de Galicia, ed. (28 de xuño de 2008). "Lei 10/2007, de 28 de xuño, de reforma da disposición adicional terceira da Lei 2/2006, de 14 de xuño, de dereito civil de Galicia.". Consultado o 4 de maio de de 2018.
2. ↑  Lei 10/2007, de 28 de xuño, de reforma da disposición adicional terceira da Lei 2/2006, de 14 de xuño, de dereito civil de Galicia
3. ↑   Decreto 248/2007, de 20 de decembre, polo que se crea e se regula o Rexistro de Parellas de Feito de Galicia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q41075
* BNCF: 58411
* BNF: 14616187k
* EBID: ID
* GND: 4648252-0
* JSTOR: civil-unions
* LCCN: sh2002011300
* MAG: 2778062651
* NKC: ph339364
* PSH: 13973

 |
Agricultura de secaño na provincia de Granada (España)
Campos en Palouse (Estados Unidos)
A **agricultura de secaño** ou **agricultura de sequeiro** é aquela na que o ser humano non contribúe con auga, senón que utiliza unicamente a que provén da choiva directamente sobre os cultivos.

Historia e evolución
--------------------

É a máis próxima á simple recolección, e posiblemente é o primeiro tipo de agricultura que existiu. Inicialmente era a única que podía facerse sen grandes infraestruturas, e chegou ata a actualidade, aínda que moi evolucionada tecnicamente.

Actualmente, aínda que non haxa achega de auga, utilízanse fertilizantes e outros agroquímicos (herbicidas, funxicidas etc) e tamén maquinaria moi evolucionada e adaptada a cada tipo de cultivo.

Cultivos de secaño
------------------

Algúns cultivos de secaño típicos do Mediterráneo son: 

* Cereais: orxo, trigo, avea, centeo.
* Legumes: garavanzos, chícharos, fabas.
* Árbores froiteiras: amendoeira, albaricoqueiro, oliveira.
* Outras árbores: alfarrobeira.
* Videira.
* Hortícolas: cebolas, melóns, tomates.

A triloxía mediterránea baséase precisamente no cultivo de trigo, oliveiras e vide.

Véxase tamén
------------

* Agricultura

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q926906
* GEC: 0209803
* LCCN: sh85007144
* MAG: 2776709785
* NDL: 00564985

 |
**Vanikoro** (tamén coñecida como *Vanikolo*) é unha illa do Grupo Santa Cruz, que se atopa a 118 quilómetros ao sueste do grupo principal de Santa Cruz. Pertence administrativamente á provincia de Temotu nas Illas Salomón.

O nome *Vanikoro* utilízase sempre coma se se referise a unha soa illa, tanto pola súa unidade xeofísica e cultural. Pero, tecnicamente trátase dun grupo de varias illas próximas rodeadas por unha soa barreira de coral. Só as dúas illas principais están habitadas: a máis grande Banie, e a máis pequena Teanu (ou Tevai). Outros illotes deshabitados no grupo de Vanikoro son Manieve, Nomianu e Nanunga. A superficie total do grupo Vanikoro é de 173 km².

Poboación e idiomas
-------------------

Os 1.300 habitantes de consta de dúas poboacións diferentes, que tenden a vivir separadas. A maioría melanesia, ao redor de 800 persoas, son os descendentes da poboación orixinal de Vanikoro. Unha minoría de ao redor de 500 persoas son de descendencia polinesia; durante os últimos séculos establecéronse asentamentos na costa sur de Banie, malia que aínda conservan vínculos estreitos con Tikopia, unha illa situada 200 quilómetros cara ao leste, que se identifica como a súa orixe.

As tres linguas faladas pola poboación melanesia de Vanikoro son todas oceánicas do subgrupo Temotu:

* Teanu ou *Buma* (800 falantes).
* Lovono ou *Vano* (4 falantes).
* Tanema (1 falante).

Os colonos Tikopios falan unha lingua polinesia, o Tikopio ou *fakatikopia*.

Historia
--------

O explorador Francés Jean-François de La Pérouse quedou varado en Vanikoro logo de que os seus dous barcos, *La Boussole* e o *Astrolabe*, bateran cos arrecifes entón descoñecidos da illa en 1788. Informouse de que algúns dos homes foron asasinados polos habitantes da zona, mentres que os mariñeiros superviventes construíron unha nave máis pequena e saíron da illa, pero nunca foron vistos de novo. Os que quedaron na illa morreron antes de que unha partida de busca chegase en 1826. Jules Verne dedica un capítulo da súa novela *Vinte mil leguas baixo dos mares* a este evento.

Notas
-----

1. ↑  Report on 2009 population & housing census Arquivado 16 de decembro de 2011 en Wayback Machine. for the Solomon Islands.
2. ↑  Figures updated in 2012 (site of linguist A. François).
3. ↑  See summary article in *The Times*, May 13, 2005.
4. ↑  Verne, Jules (1992). *Twenty Thousand Leagues Under the Sea*. Hertfordshire: Wordsworth Classics. pp. 81–85.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Vanikoro Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1536424
* GEC: 0513890
* GeoNames: 2178446

 |
Rapaces de Calgary sementando á maneira da agricultura de guerrilla.
A **agricultura de guerrilla** é unha forma de acción directa non-violenta relacionada coa reforma agraria e o desenvolvemento sustentábel.

Características
---------------

Os activistas ocupan unha porción de terra erma ou cuxos cultivos ou plantas non lles pertencen, posto que formulan a necesidade de reconsiderar a maneira de tenencia de terras e reclaman así o espazo utilizado de forma errónea para lle asignar un novo propósito e utilidade.

Moitos destes agricultores levan a cabo a súa ocupación durante a noite, en relativo segredo para sementar ou coidar un novo xardín ou plantación. Outros traballan dunha forma máis aberta, buscando a cooperación de membros da comunidade rural local onde leve a cabo.

O acto convértese así nunha forma de activismo ecolóxico.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Foro da chamada Guerrilla Gardening *(en inglés)*
* Agricultura de guerrilla en Asturias *(en inglés)*
**Ítaca** (en grego, Ἰθάκα, Ἰθάκη) é o nome dunha antiga cidade grega na illa do seu mesmo nome, situada no arquipélago das illas Xónicas. Aínda que moitas fontes antigas que se refiren a Ítaca adoitan citar máis ben á illa no seu conxunto, xa a *Odisea* de Homero alude á cidade de Ítaca, que sitúa ao pé do monte *Neio*.

*O*utras referencias expresas á cidade de Ítaca en diversas obras literarias aparecen o *Cíclope* de Eurípides ou no *Periplo de Pseudo-Escílax*. Tamén aparece documentada en testemuños epigráficos como dúas inscricións de Magnesia do Meandro datadas entre os séculos III e II a. C. Nunha delas testemúñase a celebración dun festival chamado *Odisea*.

Consérvanse tamén moedas de Ítaca datadas entre os séculos IV e II a. C. que conteñen a lenda «ΙΘΑ» ou «ΙΘΑΚΩΝ».

Notas
-----

1. ↑  Homero, *Odisea* III,81.
2. ↑  Eurípides, O *Cíclope* 277.
3. ↑  *Periplo de Pseudo-Escílax, 34.*
4. ↑  "Regions: Asia Minor, Caria; Magnesia 30". *epigraphy.packhum.org* (en grego). Consultado o 23 de marzo de 2022.
5. ↑  "Regions; Asia Minor: Caria, Magnesia 52". *epigraphy.packhum.org* (en grego). Consultado o 23 de marzo de 2022.
6. ↑  Hansen & Nielsen (2004), pp. 360-361

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Hansen, Mogens Herman; Nielsen, Thomas Heine (2004). *An inventory of archaic and classical poleis*. Oxford / Nova York: Oxford University Press. ISBN 0-19-814099-1.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q18286089
* WorldCat
* VIAF: 245021456

 |
**Aleksandar Vučić** (cirílico serbio:Александар Вучић, pronunciado [aleksǎːndar ʋǔt͡ʃel͡ɕ]), nado en Belgrado o 5 de marzo de 1970, é un político serbio, primeiro ministro do seu país desde o 27 de abri de 2014 e presidente do Partido Progresista Serbio.

Traxectoria
-----------

Licenciado en dereito. Entrou en política como militante do Partido Radical Serbio co que logrou un escano na Asemblea Nacional en 1993. Dous anos despois o PRS elixiuno o seu secretario xeral. Vučić serviu como ministro de información desde 1998 a 2000. En 2004 concorreu ás eleccións municipais en Belgrado, logrando o 29% dos votos na primeira volta e o 48% na segunda, sen lograr a alcaldía. En 2008 durante unha crise interna do seu partido entre os partidarios dun entendemento coa Unión Europea e os sectores máis nacionalistas abandonou brevemente a política e aos poucos meses ingresou no Partido Progresista Serbio, formado polos disidentes proeuropeos do PRS e que quedou en primeiro lugar nas eleccións de 2012. Foi ministro de defensa entre 2012 a 2013, e viceprimeiro ministro primeiro de 2012 a 2014.

Notas
-----

1. ↑  Asemblea Nacional de Serbia (ed.). "Detalji o narodnom poslaniku: Vučić, Aleksandar" (en serbio).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q222031
* WorldCat
* VIAF: 19147121678626390910
* EBID: ID
* FAST: 1942840
* GND: 1110988370
* IMDb: nm8516144
* LCCN: no2016151143
* Munzinger: 00000029509
* PACE: 5741
* Treccani: aleksandar-vucic

 |
**1,1,1,2 Tetrafluoroetano** ou **R-134a** é un fluído refrixerante moi utilizado no aire acondicionado dos automóbiles e en equipos de refrixeración doméstica e industrial. É un HFC que substitúe dende principios dos anos 90 ao antigo refrixerante R12 que era prexudicial para a capa de ozono e favorecía ao quentamento global.

Como todos os HFC non dana a capa de ozono pero afecta ao cambio climático, ten unha grande estabilidade térmica e química, non é tóxico nin inflamable, e ademais ten unha excelente compatibilidade coa maioría dos materiais.

Non é miscible cos aceites tradicionais do R12 pero si o é cos aceites poliésteres (POE) polo que debe utilizarse sempre con este tipo de aceites.

Unha das vantaxes fronte ao R12 é que ten unha temperatura final de compresión máis baixa. Por utra banda ten como desvantaxe que a máquina frigorífica precisa un maior caudal de fluído, é dicir necesítase un compresor máis grande.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Características R134a Dupont Arquivado 30 de abril de 2015 en Wayback Machine.

R-134a.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q423029
* GND: 4330907-0
* MAG: 2779109113

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 811-97-2
* ChEMBL: CHEMBL2104432
* ChemSpider: 12577
* DrugBank: 13116
* DTXSID: DTXSID1021324
* ECHA: 100.011.252
* KEGG: D05208
* MeSH: C063006
* NDF-RT: N0000023060
* PubChem: 13129
* RxNorm: 1311560
* UMLS: C1330625
* UNII: DH9E53K1Y8

 |
Fans de Star Trek, exemplo de universo ficticio centrado no futuro coa súa propia cronoloxía, linguas e mundos.
Un **universo ficticio** é un mundo imaxinario coherente, dotado de consistencia interna e que presenta un alto nivel de detalle que serve de ambientación ou fondo para unha obra, ou máis correntemente unha serie de obras, de creación, ben sexa literaria, audiovisual ou de banda deseñada. Este universo pode ter unhas características idénticas ao mundo real, agás pola presenza de personaxes de ficción pero tamén pode ser moi diferente ao mundo que rodea ao creador, pola presenza de contornos territoriais ficticios ou tecnoloxía inexistente, pero non queda na simple mención desas realidades ficticias senón que tende a xogar con esa realidade alternativa, creando a súa propia historia, linguas ou as súas propias leis científicas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q559618
* BNCF: 7420
* BNF: 14535449v
* GND: 4161292-9
* LCCN: sh92002904
* MAG: 137010152

 |
**Íñigo Joaquín de la Serna Hernáiz**, máis coñecido como **Íñigo de la Serna**, nado o 10 de xaneiro de 1971 en Bilbao, é un político español, membro do Partido Popular e ministro de Fomento desde 2016.

Desde 1999 até 2003 foi o encargado do gabinete do conselleiro de Medio Ambiente do Goberno de Cantabria. A partir de 2003 foi o encargado da concellaría de Medio Ambiente, Auga e Praias no concello de Santander. No ano 2004 é elixido vicesecretario do Partido Popular de Cantabria, para despois presentarse ás eleccións municipais do ano 2007. Íñigo de la Serna foi elixido alcalde de Santander en ditas eleccións, conseguindo 15 dos 27 concelleiros (o PSC-PSOE obtivo 7 e o PRC os 5 restantes).

É de destacar que ao ser elixido, converteuse no alcalde máis novo de capital de provincia de toda España, xa que unicamente tiña 36 anos, ademais de facelo con maioría absoluta obtendo o 52% dos votos, sendo esta a primeira vez que se presentaba. Nas eleccións municipais do ano 2011 revalida a súa maioría absoluta de forma máis ampla como alcalde de Santander, conseguindo 18 dos 27 concelleiros (o PSC-PSOE obtivo 5 e o PRC os 4 restantes). Converteuse así no cuarto alcalde máis votado de España obtendo o maior récord do seu partido na cidade co 56% dos votos.

É enxeñeiro de Camiños, Canais e Portos pola Universidade de Cantabria. Traballou no gabinete Apia XXI.

Desde o 23 de xullo de 2012 ostenta tamén o cargo de Presidente da Federación Española de Municipios e Provincias, (FEMP), tras a dimisión voluntaria do anterior rexedor, Juan Ignacio Zoido, sendo elixido por unanimidade entre os membros pertencentes ao Consello Territorial da mesma.

Notas
-----

1. ↑  "Íñigo Joaquín de la Serna Hernaiz no sitio web do Parlamento de Cantabria". Arquivado dende o orixinal o 18 de xuño de 2010. Consultado o 01 de xuño de 2013.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Gonzalo Piñeiro** | **Alcalde de Santander**2007-actualidade | Sucesor:***No cargo*** |
| Predecesor:**Juan Ignacio Zoido** | **Presidente da FEMP**2012-2016 | Sucesor:***No cargo*** |
| Predecesor:**Rafael Catalá Polo** |  **Ministro de Fomento de España**2016-actualidade | Sucesor:***No cargo*** |
Relevo cos doce deuses do inframundo.
**Yazilikaya** foi un lugar da actual provincia turca de Çorum, próximo a Hattusa. O seu nome actual significa en turco *pedra esculpida*.

Historia
--------

Alí o rei hitita Tudhaliyas IV fixo esculpir unha serie de deidades na rocha. A súa estrutura é hurrita: a cámara principal separa os deuses nunha beira e as deusas á outra, xa que os hititas apareaban aos deuses: un deus, unha deusa, e os nomes das deidades son hurritas. Na cámara o rei queimaba restos, que eran almacenados nun nicho na parede oeste.

Parece que o complexo era destinado a complexo mortuorio de Tudhaliyas IV, pero iso non é seguro. Chegábase alí por un camiño desde Hattusa.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Yazilikaya*** |

### Ligazóns externas

* Yazilikaya and Hattusa Páxina web oficial sobre Hattusa e Yazilikaya do Instituto Alemán de Arqueoloxía. *(en inglés)*
* Yazilikaya *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q529923
* EBID: ID
* GEC: 0072847
* GND: 4313281-9
* Pleiades: 478681498
* WHC: 377-002

 |
**Twentieth Century Studios**, tamén coñecida como **20th Century Studios** (anteriormente coñecida por **20th Century Fox**, **20th Century Fox Pictures** ou simplemente **FOX**), é un dos seis maiores estudios de cinema estadounidenses. Localízase en Century City, na cidade dos Ánxeles, e, desde o 2019, o estudio é unha filial da compañía The Walt Disney Company.

A compañía foi fundada o 31 de maio de 1935 como resultado da fusión entre a Fox Film Corporation, fundada por William Fox en 1915, e a Twentieth Century Pictures, fundada en 1933 por Darryl F. Zanuck, Joseph M. Schenck e William Goetz.

Entre as súas franquías cinematográficas máis coñecidas destacan a dos filmes de *Star Wars*, *Ice Age*, *X-Men*, *Die Hard*, *Alien* e *O planeta dos simios*. Na televisión atopamos series como *The Simpsons*, *M\*A\*S\*H*, *The X-Files*, *Family Guy*, *Glee* e *24*. Entre as actrices que acadaron gran popularidade grazas ó estudio destacan Shirley Temple, que foi a primeira estrela cinematográfica da compañía, Betty Grable, Gene Tierney, Marilyn Monroe e Jayne Mansfield. O estudio tamén foi o primeiro que contratou unha estrela do cine afroamericana, Dorothy Dandridge.

Notas
-----

1. 1 2  "20th Century Fox: Chronology". Consultado o 11 de maio de 2013.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***20th Century Studios Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* 20thCenturyStudios.com *(en inglés)*
* Páxina oficial dos estudios da 20th Century Studios *(en inglés)*
* Ficha da compañía na IMDb *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q434841
* WorldCat
* VIAF: 133664355
* Box Office Mojo: fox
* EBID: ID
* GEC: 0256390
* GND: 4485418-3
* IBDB: 20002
* IMDb: co0000756
* ISNI: 0000 0001 2189 0514
* LCCN: n78089065
* LEI: 549300W3HBISRNJS8308
* MusicBrainz: ID
* Treccani: twentiethcentury-fox-film-corporation

 |
Vichyssoise servida fría en cunca.
A ***vichyssoise*** ([ˌˈvɪʃiˌˈswɑz], comunmente mal pronuncia como [viːʃiːˈswɑː]) é unha sopa internacionalmente coñecida, e que é unha variante dunha receita tradicional da cociña francesa. Esta sopa é unha crema fría salgada elaborada con porro, cebola, pataca, leite e nata. Sérvese tipicamente fría nunha cunca ou prato fondo.

A nacionalidade culinaria da vichyssoise discútese desde hai case un século, para determinar se esta innovación gastronómica é francesa ou estadounidense. O crédito do descubrimento do prato atribúese a Louis Diat, un cociñeiro francés do Ritz-Carlton de Nova York durante a primeira guerra mundial. 
Diat recordou os pasos da súa invención para o diario *New Yorker* en 1950:

> 
> 
> "*No verán de 1917, cando levaba xa sete anos no Ritz, reflexionei sobre a sopa de porro e pataca da miña infancia, que miña nai e miña avoa acostumaban facer. Recordei como, durante o verán, meu irmán maior e eu arrefriámola vertendo nela leite frío, e o ben que sabía. Decidín facer algo deste tipo para os patróns do Ritz.*".
> 
> 

O mesmo artigo explica que a sopa foi denominada nos seus comezos *crème vichyssoise glacée*, e posteriormente o menú do restaurante cambiouse do francés ao inglés no ano 1930, como *cream vichyssoise glacée*. Para dar á sopa un nome coñecido, Diat escolleu o da cidade de Vichy, que se encontra non moi lonxe do seu pobo natal, Montmarault.

Outros chefs franceses asígnanse o crédito da súa invención, como o chef Jules Gouffe, que di ter sido o primeiro en cociñala, publicando a súa receita no *Royal Cookery* (1869).

Notas
-----

1. ↑  William Little, et al. (2002), Shorter Oxford English Dictionary
2. ↑  Vichyssoise no site Gastronomias.com
3. ↑  Recetas con historia
4. ↑  Hellman, Geoffrey T. (1950). "Talk of the Town". *The New Yorker* (12/02). Arquivado dende o orixinal o 14 de novembro de 2006. Consultado o 21 de novembro de 2013.
|  |  |
| --- | --- |
| **Albedos** | **% luz reflectida** |
| Neve recente | 86 |
| Nubes moi brillantes | 78 |
| Nubes (media) | 50 |
| Desertos terrestres | 21 |
| Solo terrestre sen vexetación | 13 |
| Bosques (media) | 8 |
| Cinza volcánica | 7 |
| Océanos | 5 a 10 |
| Sistema Solar (albedo medio) |
|
| Lúa | 7 |
| Mercurio | 6 |
| Venus (atmosfera) | 70 |
| Terra vista desde o espazo | 37 a 39 |
| Marte | 15 |
| Urano | 45 |
| Neptuno | 55 |
| Xúpiter | 41 |
| Saturno | 42 |
| Sistema Solar outros (albedo medio) |
| Meteoritos | 7 |
| Fobos | 6 |
| Deimos | 6 |

**Albedo** é unha medida da reflectividade difusa ou poder reflectante dun corpo ou dunha superficie. É a razón entre a radiación electromagnética reflectida e a cantidade incidente.

Esta fracción acostúmase a presentar como unha porcentaxe, entre 0% e 100%, e é un importante concepto da astronomía e mais da climatoloxía. A proporción depende da frecuencia da radiación considerada: se non se especifica, refírese a unha media ao longo do espectro da luz visible. Tamén depende do ángulo de incidencia da radiación.

En astronomía, o albedo dos satélites e asteroides pódese utilizar para inferir acerca da composición da superficie, especialmente sobre a cantidade de xeo. En astronomía ofrece un medio indirecto de pescudar a natureza dun astro mediante a comparación do seu albedo co de materias coñecidas: o máis alto corresponde ó do planeta Venus, o máis baixo a algúns asteroides carbonáceos e así como ós satélites marcianos Fobos e Deimos.

En física nuclear, o **albedo** é a capacidade, por parte dunha substancia, de reflectir neutróns. Mídese polo cociente entre o número de neutróns reflectidos e o número total de neutróns emitidos.

Exemplos
--------

O albedo da neve recente é elevado, mentres que o da superficie do mar é baixo.

A Terra ten un índice medio de 37% a 39% mentres que a Lúa ten preto de 12%.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Albedo*** |

| * v
* c
* e
Glosario de astronomía |
| --- |
| 
* Acimut
* Afelio
* Albedo
* Bóveda celeste
* Burato negro
* Cénit
* Corpo celeste
* Clasificación estelar
* Diagrama de Hertzsprung-Russell
* Eclíptica
* Eclipse
* Efeméride
* Ecuador celeste
* Equinoccio
* Esfera celeste
* Estrela
* Fondo cósmico de microondas
* Gravidade
* Hemisferio celestial norte
* Hemisferio celestial sur
* Luminosidade
* Intensidade de radiación
* Magnitude absoluta
* Magnitude aparente
* Magnitude bolométrica
* Nadir
* Órbita
* Perihelio
* Planeta
* Precesión
* Solsticio
* Tránsito
* Trópico
* Universo
* Variacións orbitais
* Zodíaco

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q101038
* BNF: 120470766
* BRE: 1815107
* EBID: ID
* FAST: 804177
* GND: 4141802-5
* JSTOR: albedo
* LCCN: sh85003217
* MAG: 90112936

 |
**Zaira Rodríguez Pérez**, nada en Cee en 1974, é unha política galega do PPdeG.

Traxectoria
-----------

É diplomada en Traballo Social e licenciada en Socioloxía. Foi concelleira do PPdeG en Cee tralas municipais de 1999. Foi tenente de alcalde e concelleira de Servizos Sociais cando ocupou a alcaldía Antonio Domínguez García. En 2011 foi candidata á alcaldía de Cee, quedando en segunda posición, e foi elixida deputada provincial e responsable da área de Normalización Lingüística da Deputación. O 1 de marzo de 2012 foi elixida alcaldesa de Cee logo dunha moción de censura presentada por PPdeG e BNG contra o alcalde independente Ramón Vigo Sambade. Nas municipais de 2015 perdeu a alcaldía ó verse superada polos independentes.

### Polémica

Rodríguez levantou unha polémica a raíz dunhas declaracións súas para o diario *La Voz de Galicia* referentes á súa responsabilidade á fronte da departamento de normalización lingüística da Deputación da Coruña.

> 
> 
> Entrevistador: *Entre sus áreas de trabajo, usted es la responsable de normalización lingüística. Puede parecer algo chocante en una persona que no habla gallego.*
> 
> 

> 
> 
> Zaira Rodríguez: *Lo entiendo perfectamente y lo hablo a veces. En mi casa lo hablan, pero creo que cada uno es libre de elegir la lengua en la que se siente más cómodo.*
> 
> 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Ramón Vigo Sambade** |  **Alcaldesa de Cee** 2012 - 2015 | Sucesor:**Ramón Vigo Sambade** |

Notas
-----

1. ↑  "La popular Zaira Rodríguez, alcaldesa de Cee tras la moción de censura". Arquivado dende o orixinal o 03 de xullo de 2015. Consultado o 01 de marzo de 2012.
2. ↑  "Carta de ProLingua ao Presidente da Deputación da Coruña". Arquivado dende o orixinal o 06 de xaneiro de 2012. Consultado o 01 de marzo de 2012.  Arquivado 06 de xaneiro de 2012 en Wayback Machine.
3. ↑  Entrevista en *La Voz de Galicia* *(en castelán)*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Cee

### Ligazóns externas

* Noticia en *La Voz de Galicia*
* Entrevista en *La Voz de Galicia*
***Zaireeka*** é o oitavo álbum da banda estadounidense de rock alternativo The Flaming Lips, publicado o 28 de outubro de 1997 a través do selo Warner Bros. Records. Trátase dun disco de rock experimental formado por catro CDs. Cada unha das oito cancións consiste en catro pistas estéreo, unha de cada CD. O álbum foi deseñado para ao ser reproducidos simultaneamente en catro sistemas de son separados, os catro discos producisen un son harmóxico. Os discos tamén poden tocarse en diferentes combinacións, omintindo un, dous ou tres deles. O seu título é unha mestura de dúas palabras: *Zaire*, elixida como un símbolo de anarquía despois de que Wayne Coyne escoitase na radio novas sobre a inestabilidade política no país, e *eureka*.

Listaxe de cancións
-------------------

Os catro discos teñen a mesma listaxe de cancións. 

Tódolos temas escritos e compostos por The Flaming Lips. 

| N.º | Título | Duración |
| --- | --- | --- |
| 1. | "Okay I'll Admit That I Really Don't Understand"   | 2:51 |
| 2. | "Riding to Work in the Year 2025 (Your Invisible Now)"   | 7:03 |
| 3. | "Thirty-Five Thousand Feet of Despair"   | 4:59 |
| 4. | "A Machine in India"   | 10:23 |
| 5. | "The Train Runs Over the Camel But Is Derailed by the Gnat"   | 6:14 |
| 6. | "How Will We Know? (Futuristic Crashendos)"   | 2:23 |
| 7. | "March of the Rotten Vegetables"   | 6:28 |
| 8. | "The Big Ol' Bug Is the New Baby Now"   | 5:05 |
| 45:32 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1757122
* Discogs: 349479
* MusicBrainz: ID

 |



1. 1 2  Do libreto de *Zaireeka*
***22, A Million*** é o terceiro álbum de estudio da banda estadounidense de indie folk Bon Iver, publicado o 30 de setembro de 2016 a través do selo Jagjaguwar. Foi gravado no estudio de Justin Vernon en Eau Claire, Wisconsin, e marcou un cambio no son da banda, incorporando elementos de música electrónica e hip hop, e facendo un grande uso de samples, sintetizadores e efectos. Vernon afirmou que case todos os sons do disco foron creados e manipulados usando un sintetizador Teenage Engineering OP-1, xunto con software deseñado especialmente para a banda por Chris Messina.

O álbum estreouse no número 2 da lista *Billboard 200* e en xeral foi moi ben recibido pola crítica, que loubou o seu son orixinal e as coloridas letras. Varias publicacións, incluídos Pitchfork Media, *Rolling Stone* e *The Guardian*, listaron *22, A Million* como un dos mellores discos do 2016. Tamén foi nomeada nos Grammy de 2017 aos premios ao mellor álbum de música alternativa e á mellor embalaxe.

Listaxe de cancións
-------------------

| N.º | Título | Duración |
| --- | --- | --- |
| 1. | "22 Over Soon"   | 2:48 |
| 2. | "10 Death Breast"   | 2:24 |
| 3. | "715 Creeks"   | 2:12 |
| 4. | "33 "God""   | 3:33 |
| 5. | "29 #Strafford Apts"   | 4:05 |
| 6. | "666 Upsidedowncross"   | 4:12 |
| 7. | "21 Moon Water"   | 3:08 |
| 8. | "8 Circle"   | 5:09 |
| 9. | "45"   | 2:46 |
| 10. | "1000000 Million"   | 3:53 |
| 34:10 |

Notas
-----

1. ↑  "Bon Iver Announce New LP ’22, A Million,’ Unveil Two Tracks". Rolling Stone. Consultado o 3 de agosto de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q26262770
* AllMusic: mw0002973032
* Discogs: 1065672
* Metacritic: bon-iver
* MusicBrainz: ID

 |
O **acetato de isoamilo**, denominado tamén **acetato de amilo**, **aceite de plátano** ou **aceite de banana**, é un composto orgánico de fórmula CH3COOCH2CH2CH(CH3)2 que é un éster do alcohol isoamil e o ácido acético. É un líquido incoloro con aroma a bananas (e lixeiramente a pera) e por iso algunhas industrias alimentarias emprégano como aromatizante. A denominación **aceite de banana** ou **aceite de plátano** aplícase tanto ao acetato de isoamilo empregado como aromatizante, como ás mesturas de acetato de isoamilo, acetato de amilo e outros compostos.

Síntese
-------

O acetato de isoamilo obtense de forma natural dalgunhas froitas como o plátano (banana) ou a pera. Non obstante, sintetízase tamén artificialmente, mediante unha reacción catalizada en medio ácido (por esterificación Fischer) entre o alcohol isoamílico e o ácido acético glacial tal e como se mostra:

Xeralmente acostúmase empregar ácido sulfúrico como catalizador da reacción de síntese. O intercambio de ións do ácido dalgunhas resinas permite empregalas tamén como catalizador.

Propiedades
-----------

Preséntase como un líquido incoloro cun característico recendo a plátano. É un líquido moi inflamable. Dependendo da concentración coa que se presente posúe un lixeiro aroma a pera. A denominación *aceite de pera* refírese por regra xeral a unha solución de acetato de isoamilo en etanol e emprégase como saborizante artificial en lácteos.

Usos
----

O principal uso do acetato de amilo é como aromatizante de certos produtos como refrescos (nos Estados Unidos elabóranse liñas de produtos como o Juicy Fruit). Úsase como solvente (por exemplo da nitrocelulosa), na elaboración de perfumes e en esencias artificiais de froitas. Emprégase como feromona que é capaz de atraer as abellas melíferas. A capacidade de disolver a nitrocelulosa fixo que fose empregado nos primeiros tempos da industria aeronáutica. Debido ao seu intenso olor adóitase empregar para comprobar a eficiencia dos respiradores nas máscaras de gas.

Notas
-----

1. 1 2  Karl-Georg Fahlbusch, Franz-Josef Hammerschmidt, Johannes Panten, Wilhelm Pickenhagen, Dietmar Schatkowski, Kurt Bauer, Dorothea Garbe, Horst Surburg "Flavors and Fragrances" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim, 2002. doi 10.1002/14356007.a11\_141.
2. 1 2  McGee, Harold. On Food and Cooking. 2003, Scribner, New York.
3. ↑  Isoamyl Acetate Arquivado 28 de maio de 2010 en Wayback Machine. Occupational Safety and Health Administration

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Acetato de etilo
* Propionato de isobutilo - Sabor do ron
* Isovalerianato de isoamilo - Sabor das mazás

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q221307
* MAG: 2776061406

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 123-92-2
* ChEBI: 31725
* ChEMBL: CHEMBL42013
* ChemSpider: 29016
* DTXSID: DTXSID9025453
* ECHA: 100.004.240
* HMDB: HMDB0031528
* KEGG: C12296
* KNApSAcK: C00035116
* NIOSH: 0347
* PubChem: 31276
* RxNorm: 1368172
* UNII: Z135787824

 |
O mísil 212.
**212** foi a denominación dun tipo de mísil de cruceiro soviético deseñado en 1936 por Sergéi Koroliov, sendo o segundo deseñado por el. Foi probado un par de veces antes de ser cancelado en 1939.

O deseño completouse o 2 de agosto de 1936 e consistía nun foguete con ás e lanzado desde unha catapulta. Fixéronse dúas probas da catapulta de lanzamento en novembro de 1936 usando unha maqueta do mísil, que acabaron en fracaso. Decidiuse entón que o mísil sería lanzado desde un avión, facéndose unha proba de lanzamento cunha maqueta desde un bombardeiro Tupolev TB-3 o 27 de maio de 1938. Koroliov foi arrestado un mes máis tarde, pero o proxecto continuou sen el. O 19 de xaneiro de 1939 decidiuse non usar máis o motor co que se tiña traballado ata entón (un ORM-65 deseñado por Valentín Glushkó) debido a problemas co sistema de control e algunhas explosións. Nese momento cambiouse a denominación do mísil pola de *803*. Durante 1939 fixéronse un par de probas máis, fracasando as dúas por problemas co sistema de control, co que finalmente abandonouse o proxecto.

Características
---------------

* Peso: 165 kg
* Lonxitude: 2,59 m
* Envergadura: 3,05 m
* Pulo: 667 N

Notas
-----

* Wade, Mark (2011). "212" (en inglés). Consultado o 24 de maio de 2011.
*Pyrosoma atlanticum*, un tunicado, cunha colonia de zooides
En zooloxía, denomínase **zooide** a un único individuo animal que forma parte dunha colonia, e que presenta unha estrutura variábel segundo a función que desempeña na colonia.

Etimoloxía
----------

O nome *zooide* deriva da raíz *zoo-*, do nome do grego antigo ζῷον zõon, "animal", coa adición do sufixo do latín científico *-oide*, tirado do grego antigo ἕιδος *éidos*, "forma", "aparencia", "aspecto".

Grupos de animais que o presentan
---------------------------------

Este estilo de vida foi adoptado por animais de taxons afastados, non relacionados filoxeneticamente. Os zooides son multicelulares, e a súa estrutura é similar á doutros animais solitarios, e poden estaren conectados entre si directamente por un tecido, por exemplo, nos corais, nalgúns platihelmintos, e nos sifonóforos, tunicados e o ectoproctos, ou compartiren un exoesqueleto común, por exemplo, nos briozoos ou nos pterobranquios (hemicordados bentónicos).

Notas
-----

1. ↑  zooide no *Dicionario da RAG*.
2. ↑  gonozooid no *Merriam-Webster Dictionary*.
3. ↑  -oid no *Merriam-Webster Dictionary*.
4. ↑  Thorp, James H.; Wood, Timothy S. (2019). "Chapter 13 - Phylum Ectoprocta". *Thorp and Covich's Freshwater Invertebrates: Volume 4: Keys to Palaearctic Fauna* (4th ed.). pp. 519–529. ISBN 978-0-12-385024-9.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Colonia (bioloxía)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q220160
* MAG: 123719069

 |
A **vida celular** é a vida dotada de células. O sentido habitual do termo "vida" implica que un organismo ten ou ben unha estrutura unicelular ou ben unha estrutura multicelular. Aínda así, o adxectivo "celular" implica a existencia de vida terrestre "non celular". Este punto de vista inclúe frecuentemente a clasificación dos virus como formas de vida.

Características
---------------

Á hora de falar dos dominios da vida, ás veces utilízase o termo *Cytota* como o nome dun reino (ou superreino), dominio ou imperio, para distingir a *vida celular* da *vida non celular* (denominada *Acytota*). Estas serían as dúas únicas subdivisións da vida terrestre, tamén coñecida como organismos terrestres, Biota, *Naturae* ou *Vitae*.

O debate sobre a posibilidade que a vida sexa celular *e* non celular intensificouse recentemente debido ao descubrimento o ano 2003 que o *Mimivirus* é moi grande, ten xenes para centenares de proteínas e pode fabricar algunhas proteínas que están implicadas na síntese doutras proteínas. Este descubrimento suxeriu a algúns virólogos e bacteriólogos que debería haber un cuarto dominio da vida, un dominio vírico, ademais dos dominios celulares das arqueobacterias, as bacterias e os eucariotas.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Acelular
* Mimivirus
* Clasificación dos virus
* Evolución das células
***7:35 de la mañana*** é unha curtametraxe escrita e dirixida polo director cántabro Nacho Vigalondo. Ten unha duración de 8 minutos e está gravado en branco e negro, a historia está filmada nun único escenario representando unha cafetaría.
Obtivo varios premios e mencións en festivais de cinema, pero sen dúbida o máis significativo e importante foi a candidatura ao Oscar en 2004.

Argumento
---------

A curtametraxe conta a historia dunha muller (Marta Belenguer) que, como cada mañá, chega á súa cafetaría de sempre e pide o mesmo de cada día. A diferenza hoxe é que todo o mundo está calado, ninguén se move nin fala, ata que un dos clientes (Nacho Vigalondo) comeza a cantar o que parece unha declaración amorosa.

Toda a curtametraxe xira arredor da canción que están a cantar o protagonista e mailos clientes da cafetaría.

Premios
-------

* Premio do público á mellor curtametraxe no Festival de cinema fantástico de Suecia.
* Premio á mellor curtametraxe no festival Cinema Jove de Valencia.
* Candidata ao Oscar á mellor curtametraxe
* Candidata a mellor curtametraxe europea.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web oficialArquivado 12 de xaneiro de 2012 en Wayback Machine. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2633320
* Allmovie: v320082
* AlloCiné: 109998
* FilmAffinity: 146852
* IMDb: tt0406501
* LUMIERE: 183004
* OFDb: 91879
* OMDB: 71931
* Rotten Tomatoes: 770790735
* TMDb: 152611

 |
A **vida extraterrestre** é vida que pode existir e orixinarse fora do planeta Terra. A súa existencia é actualmente hipotética; non hai aínda evidencias de vida extraterrestre que foran amplamente aceptadas polos científicos.

A maioría dos científicos[*quen?*] manteñen que se a vida extraterrestre existise, a súa evolución ocorrería independentemente en diferentes partes do universo. Unha hipótese alternativa, defendida por unha minoría, é a panspermia, que suxire que a vida no universo podería ter xurdido dun punto inicial único de orixe, e máis tarde dispersado a través do universo, duns planetas habitables a outros. Estas dúas hipóteses non son mutuamente incompatibles.

As formas especulativas de vida extraterrestre varían dende humanoides e monstros que aparecen comunmente en traballos de ciencia ficción a vida a unha escala moito menor de bacterias e virus.

As formas de vida extraterrestre, especialmente as intelixentes, son chamadas xeralmente pola cultura popular como alieníxenas ou ETs. O estudo e teorización da vida alieníxena é coñecido como astrobioloxía ou xenobioloxía.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q181508
* BNE: XX525194
* BNF: 119337511
* EBID: ID
* FAST: 998301
* GEC: 0217646
* GND: 4003864-6
* JSTOR: extraterrestrial-beings
* LCCN: sh85076830
* MAG: 98536072
* SUDOC: 027255174
* TESF: life\_on\_other\_worlds
* UAT: 1826

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Videl** (ビーデル, *Bīderu*?) é un personaxe do manga e anime *Dragon Ball*. É a filla do Señor Satán. Medrou aprendendo artes marciais e esperando ser tan forte como o seu pai, aínda que en realidade, sen sabelo, xa o superaba. É unha rapaza dura e intelixente, criada nun ambiente de fama e cartos. O seu nome provén do inglés *Devil* (デビル, *Debiru*?, Demo).

Foi a gañadora do torneo infantil no 24° Campionato Mundial de Artes Marciais, ós 11 anos. Estudou no colexio Orange Star, onde coñeceu a Son Gohanda e tras decatarse de que el é o Gran Súper Guerreiro obrígao a ensinarlle a voar. No proceso dáse conta de quen venceu realmente a Célula foi Gohan e non seu pai.

Participa no 25° Campionato Mundial de Artes Marciais, onde Spopovitch (quen estaba influenciado polo poder de Babidi) a vence deixándoa moi mal ferida, pero recupérase axiña grazas a un feixón máxico. Durante o seu tempo xuntos, namórase de Son Gohanda e tras oír noticias sobre a suposta morte de Gohan a mans de Majin Boo, rompe a chorar e négase a crelo (só no anime). Posteriormente Son Gohanda volve á Terra, casan, e teñen unha filla chamada Pan.

Máis adiante en Dragon Ball GT vólvese unha muller máis distanciada das artes marciais aínda que cando apareceu Súper C-17, decidiu enfrontarse a el formando un grupo feminino composto por: Chichi, Bulma, Bra e ela mesma. Porén, foi posuída xunto ó resto da humanidade por Baby.
É a muller humana máis forte da Terra.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de personaxes de Dragon Ball

| * v
* c
* e
Personaxes de Dragon Ball |
| --- |
| Guerreiros do espazo | Son Goku · Son Gohanda · Son Goten · Vexeta · Toranks · Pan · Bra · Raditz · Nappa · Barduck · Rei Vexeta · Turles · Brolin |
| Humanos | Bulma · Chichi · Mestre Mutenroi · Krilín · Yamcha · Yajirobe · Chaoz · Lunch · Ten Shin Han · Doutor Guero · Videl · Señor Satán · Oob |
| Namekianos | Piccoro · Kamisama · Piccoro Daimaō · Dende · Nail |
| Aliens | Freezer · Rei Cold · Máxico Boo · Babidi · Bebé |
| Androides | C-16 · C-17 · C-18 · C-19 · C-20 · Célula · Súper C-17 |
| Dragóns | Shenron · Polunga · Shenron vermello · Dragóns escuros |
| Outros | Señor Popo · Karín · Oolong · Puar · Pilaf |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2294744
* MyAnimeList: 2111

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Globo.
Globo aerostático de aire quente.
Dirixible
Un **aeróstato** é unha aeronave non propulsada que se serve do principio de Arquimedes para voar. Os aeróstatos están compostos por unha bolsa que encerra unha masa de gas máis lixeiro có aire. Na parte inferior desta bolsa adoita ir unha estrutura sólida denominada barquela ou ben calquera tipo de corpo, por exemplo, un sensor.

Os aeróstatos capaces de realizar voos horizontais denomínanse dirixibles, mentres que a expresión globo se reserva para os tipos sen propulsión que se moven polas correntes de ar.

Historia
--------

Primeira demostración pública en Annonay.
O primeiro voo público dun aeróstato foi obra dos irmáns Montgolfier e realizouse o 5 de xuño de 1783 en Annonay, o globo confeccionase con lenzo, arame, madeira e papel colado e tiña 11 metros de diámetro, enchido de fume procedente da combustión de palla mollada e la, tras cortarlle as amarras subiu ata 1600 ou 2000 metros, ó cabo de dez minutos comezou a baixar aterrando con suavidade dous quilómetros máis aló de onde saíra. O 27 de agosto repetiuse a exhibición no Campo de Marte, en París, desta vez o globo confeccionouse con tafetán engomado e goma elástica. O 19 de setembro na exhibición que se realizou diante o Palacio Real de Versalles coa presenza dos reis engadíuselle un cesto de vimbio no cal ían un año, un galo e un pato, todos sobreviviron ao lanzamento, foi o paso previo para que se lanzase un aeróstato tripulado, foi Jean-François Pilâtre de Rozier o primeiro en intentalo o 15 de outubro, repetíndoo con público o día 17 e posteriormente o día 21 de forma máis oficial foi acompañado polo marqués d'Arlandes. Estes primeiros globos vanse substituír por globos de gas, o primeiro construírono Jacques e Robert Charles, fixeron o primeiro voo o 1 de decembro en presenza dos reis, conseguindo navegar durante dúas horas.

Usos máis comúns
----------------

* Aeronavegación deportiva, turística e lúdica.
* Meteoroloxía
* Anuncios publicitarios.

Clasificación
-------------

Segundo o tipo de bolsa os globos poden clasificarse en:

* Abertos ou pechados.
* Ríxidos ou elásticos.
* Con ou sen quentamento.

Galería de imaxes
-----------------

* Aeróstato de BetanzosAeróstato de Betanzos

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *aeróstato*.
2. ↑  Wragg, D.; *Historical dictionary of aviation*, History Press (2008).
3. ↑  Ege, Lennart A. T.; Munson, Kenneth (1973). *Balloons and airships, 1783–1973: editor of the English edition Kenneth Munson* (en inglés). Blandford Press. p. 11. ISBN 9780713705683.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Dirixible

### Ligazóns externas

* DJ's Zeppelin page
* "Illustrations of the Five Major Types of Lighter-Than-Air-Aircraft" *Popular Mechanics*, xuño de 1930
* The principle of a balloon flight – VIDEO—YouTube

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1299477
* BNCF: 35274
* BRE: 1843924
* GEC: 0075276
* MAG: 2779288144

 |