recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Carrilana
As **carrilanas** son vehículos de 3 ou 4 rodas de descenso por estrada sen ningún tipo de propulsión que poden acadar velocidades superiores ós 130 km/h.

As carrilanas teñen unha clara orixe lúdica popular, estando presentes nas festas de moitos pobos do norte peninsular, especialmente en Galicia e o norte de Portugal, Asturias, Euskadi, Navarra e Cataluña, sendo populares noutros moitos países.

Historia
--------

Os eventos relacionados con carrilanas remóntanse ás primeiras décadas do século XX, cando os nenos non tiñan apenas xoguetes; foi entón cando facendo uso da inventiva se comezaron a construír as primeiras carrilanas, con táboas ou calquera tipo de madeira, coas rodas tamén de madeira recubertas con gomas, creándose deste xeito uns vehículos con aparencia de bólidos cos que se precipitaban polas costas abaixo.

Carrilanas dispostas para tomar a saída.
A que fora unha das principais diversións dos nenos da posguerra, adquire a categoría de "deporte de inercia", mais son enxeños nos que a velocidade non é o único que importa, as innovacións mecánicas e os acabados froito da imaxinación imperan por riba do espírito de competición.

En Galicia celébranse eventos relacionados con carrilanas en varias localidades como as Carrilanas de Esteiro, declarada festa de interese turístico de Galicia, ou as de Vimianzo. É usual bautizalas con algún nome. Coñécense como *carrinhos de rolimã* en Portugal, *goitibehera* no País Vasco ou *carretons* en Cataluña.

Notas
-----

1. ↑  Cultura de Galicia: Carrilanas de Esteiro. Consellería de Cultura, Educación e Ordenación universitaria da Xunta de Galicia.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Carrilana*** |

### Ligazóns externas

* Baixada das Carrilanas de Esteiro 2014. XXVII Edición das Carrilanas de Esteiro.
* Entrevista co presidente da *Asociación Deportiva Cultural Esteirana de Carrilanas*, no programa *A Revista* da *CRTVG* (2014). XXVII Edición das Carrilanas de Esteiro.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q655882
* BNF: 12653272n
* LCCN: sh85027439

 |
O **castelo de Fuentidueña** atópase no concello de Fuentidueña, na provincia de Segovia, comunidade autónoma de Castela e León, España. Só se conservan unhas ruínas deste, as cales amais de recibir o ámbito de protección, tamén recibiron a catalogación de Ben de Interese Cultural o 3 de xullo de 1995.

Descrición
----------

O castelo de Fuentidueña constitúe un conxunto disperso de restos de edificacións, torres e muros, situados na parte alta dun amplo recinto amurallado, do cal forma parte, quedando perfectamente integrado, cunha función de alcázar, como último reduto, en caso de que fose tomada a poboación.

De planta pentagonal irregular, ocupa unha superficie aproximada de 5.000 m², nun terreo con moitos desniveis, con amplo foxo e barbacá.

De dubidosa cronoloxía, as actuais ruínas, formadas por cachotaría, recheas de cal e canto, parecen proceder dalgunha reforma dos séculos XII ao XIII.

Notas
-----

Modelo:Bienes.info

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q18418257
* JCyL: 11060

 |
O interior do cráter do Monte Vesuvio, (Italia).
Os **cráteres volcánicos** son depresións circulares causadas por actividade volcánica. Funcionan como abertura ou boca de erupción de moitos volcáns e están situados xeralmente nos seus cumes.

Características
---------------

O cráter adoita adoptar a forma dun cono invertido escavado polas erupcións na parte superior do volcán. Ás veces está localizado nun flanco do edificio volcánico, cando este ten un cono adventicio, e entón o cráter é cualificado de *lateral* ou *parasito*. Tamén pode ocorrer que o volcán careza de cono ben definido, como nos volcáns de tipo hawaiano, que son escudos volcánicos, e entón o cráter é unha cavidade no chan da parte alta do escudo na cal gurgulla e se axita a lava, que se desborda durante as erupcións.

Existen volcáns que, dependendo da súa orixe, poden chegar a conter máis dun cráter, pero sempre teñen un cráter principal. Estes cráteres poden ter dimensións diferentes desde uns metros a quilómetros.

Nos cráteres poden formarse brechas durante unha erupción, debido a explosións ao á saída da lava, ou por erosión lateral. Nos cráteres con brecha, o bordo do cráter é máis baixo por un lado.

Nos volcáns de tipo peleano é frecuente que o cráter estea taponado por un domo ou un pitón de rocha. Durante as erupcións, este tapón pode estoupar e poden orixinarse grandes nubes de piroclastos.

Algúns volcáns, como os chamados maar, consisten só nun cráter, e practicamente non teñen montaña en absoluto. Estes cráteres de explosión fórmanse cando o magma ascende a través de rochas saturadas de auga e causa unha erupción freática. Os cráteres volcánicos orixinados por erupcións freáticas aparecen a miúdo en chairas que están lonxe doutros volcáns máis obvios.

Nas erupcións fisurais non se orixina cráter.

É frecuente que nos cráteres se formen lagos.

Ás veces ás caldeiras volcánicas se lles chama cráteres, pero a súa orixe e características son diferentes.

Vista panorámica do cráter do Cotopaxi, Ecuador.

Notas
-----

1. ↑  "Glossary of Terms: C". physicalgeography.net. Consultado o 12 de abril de 2008.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Caldeira volcánica
* Cráter de impacto

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cráter volcánico*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q109391
* JSTOR: volcanic-craters
* PSH: 4515

 |
Coordenadas: 41°19′07″N 6°23′52″O﻿ / ﻿41.31866389, -6.39788056

Vista desde o castelo.
O **castelo de Fermoselle** é unha fortaleza situada no concello español de Fermoselle (provincia de Zamora).
O castelo puido ser en orixe un castro. Varios foron os seus ilustres moradores, entre eles Dona Urraca que elixiu esta fortaleza como lugar de retiro; outro morador ilustre foi o bispo Acuña, en cuxo castelo se fixo forte ao comezo da guerra das Comunidades de Castela, e en cuxos alxubes tivo preso o famoso alcalde Ronquillo de Fermoselle.

Atópase situado na zona antiga de Fermoselle. Foi construído sobre uns impoñentes farallóns, dende os cales se facilitaba a defensa desta localidade amurallada.

Historia
--------

Existen indicios de que antes da súa construción, o seu soar estivo ocupado por un castro. Segundo fontes de comezos do século XIII, o castelo era propiedade da diocese de Zamora. Anteriormente pertenceu a Dona Urraca, esposa do rei Fernando II de León. Máis tarde, no século XVI foi praza forte na guerra das Comunidades e bastión defensivo fronte á veciña Portugal, chegando a ser tomado durante a guerra de Restauración portuguesa polas tropas dese país en 1654.

Conservación
------------

Parece ser que no século XVIII é obxecto de distintas reparacións polo enxeñeiro Benigno Garrido Marcos. Porén, por unha banda o proceso de ruína do castelo causado polo paso do tempo, e por outra as desafortunadas construcións realizadas no seu soar provocaron que os vestixios se limiten a pequenos lenzos de muralla no seu lado meridional. Xunto a eles quedan restos dunha porta denominada en castelán "La del Villar" ou simplemente "o Arco" por conservar dela o arco apuntado.

Os escasos restos do castelo teñen a protección específica con categoría de BIC, conforme ao Decreto 22 de abril de 1949 sobre Castelos Españois (BOE de 5 de maio).

Notas
-----

1. 1 2  "Castelo de Fermoselle". Arquivado dende o orixinal o 02 de abril de 2015. Consultado o 28 de febreiro de 2015.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gómez-Moreno, M. (1927): *Catálogo Monumental de la Provincia de Zamora*. Madrid (red.León, 1985).
* Larrén Izquierdo, H. e Pichel Ramos, L. (2010): *Bienes Culturales en la provincia de Zamora*. Xunta de Castela e León, Zamora.
* Lobato Vidal, J. C. (1997) *Castillos y Murallas de la Provincia de Zamora*, Zamora.
* Ramos de Castro, G. (1977): *El Arte Románico en la Provincia de Zamora*, Zamora.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5757317
* JCyL: 16572

 |
O castelo visto dende a outra beira do lago que o baña.
O **castelo de Frederiksborg** chámase así por estar construído na vila dinamarquesa de Hillerød, que até o ano 1910 aproximadamente foi coñecida co nome alternativo de *Frederiksborg*.

Historia
--------

A primeira parte do castelo foi construída en 1560 baixo o mandato do rei Frederico II de Dinamarca. A finalización definitiva das obras tería lugar en 1840. Con todo, foi entre os anos 1602 e 1620 cando se levou a cabo o groso do obra palaciana, reinando daquela Cristián IV de Dinamarca. O palacio sufriu un incencio en 1839 volvendo ser reconstruído posteriormente. Hoxe é a sede do Museo de Historia de Dinamarca.

Galería de imaxes
-----------------

* Vista do palacio dende o xardín barroco.
* Vestíbulo principal.
* Interior da igrexa do palacio.
* Pintura romántica do castelo a cargo de P.C. Skovgaard, en 1841.
* O palacio vista dende a porta da cidade.
* Exterior da igrexa, de 1606.
* Pintura a cargo de Christen Købke, en 1835.
* Vista lateral do castelo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***O Castelo de Frederiksborg*** |

### Ligazóns externas

* Museo de historias de Frederiksborg Arquivado 22 de novembro de 2010 en Wayback Machine. *(en dinamarqués)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q226103
* WorldCat
* VIAF: 6162148997650559870002
* EBID: ID
* GeoNames: 2621938
* MusicBrainz: ID
* TGN: 1100268

 |
***Desembarco de soldados procedentes de Cuba*** (en catalán: *Desembarcament de soldats procedents de Cuba*) é un debuxo de carbón sobre papel de 38,4 x 55,4 cm do pintor Lluís Graner (1863-1929). Atópase nos fondos do Museo Nacional de Arte de Cataluña en Barcelona, co número de inventario 026775-D e procedente da adquisición realizada no ano 1911 da colección Casellas.

Historia
--------

Pintado en 1898, representa a volta e desembarco dos soldados españois vencidos na Guerra Hispano-Estadounidense, coñecida popularmente como a Guerra de Cuba e que tivo, como consecuencia posterior, mediante os acordos de París do 10 de decembro de 1898, que os Estados Unidos adquirisen Cuba, Filipinas, Porto Rico e Guam.

Notas
-----

1. ↑  Museu Nacional d'Art de Catalunya (ed.). "Desembarcament de soldats procedents de Cuba" (en catalán). Arquivado dende o orixinal o 14 de agosto de 2016. Consultado o 27 de xuño de 2016.
2. ↑  Palomero Caro & Pérez Rodríguez 2006, p. 58.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Palomero Caro, Rafael; Pérez Rodríguez, Josep Maria (2006). *Histocard 2. Historia contemporánea de Cataluña y de España. Colección Minimanual, núm. 14*. Barcelona: Castellnou Ediciones. ISBN 84-9804-211-9.
O **Castelo de Dublín** é unha fortaleza datada no século XVIII situada en Dame Street, na capital de Irlanda. Hoxe en día acolle diversas oficinas gobernamentais, un centro de conferencias e é unha das principais atraccións turísticas de toda a illa.

Historia
--------

No lugar onde hoxe se ergue o castelo actual xa existía unha fortaleza medieval dende os días do rei Xoán I de Inglaterra, o primeiro Señor de Irlanda. Serviu de sede aos posteriores Señores (dende 1171 ata 1541), aos monarcas do Reino de Irlanda (1541 - 1800) e aos gobernadores do Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda (1800 - 1922). Con motivo da creación do Estado Libre Irlandés deixou de ser sede dos gobernos da illa.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Castelo de Dublín Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Irlanda*** |

### Ligazóns externas

* Páxina web do Castelo de Dublín *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q742767
* WorldCat
* VIAF: 231946238
* EBID: ID
* GeoNames: 7302220
* LCCN: n2017022835
* Structurae: 20024173

 |
O castelo en 1900
O **Castelo do Dunnottar** localízase a tres quilómetros ao sur de Stonehaven, na costa nordeste da Escocia.

Erguido en posición dominante sobre o mar, no cume dun cantil, a súa actual estrutura remonta ao século XIII. Sábese, entre tanto, que existiu un castelo mais antigo, no mesmo lugar, construído por tribos da Caledonia, por volta do ano 84.

O **Castelo de Dunnottar** desempeñou un papel importante na historia da Escocia, na Idade Media, debido á súa localización estratéxica, permitindo unha vixilancia coidada da circulación de navíos naquel litoral, así como dos movementos terrestres.

Actualmente está en ruínas, e é propiedade privada. Encóntrase aberto ao público, sendo visitado por centenas de turistas todos os anos, sendo aínda apreciada a observación de gaivotas e outras aves, que o habitan en copioso número, facendo desta zona costeira da Escocia un santuario do norte da Europa, en termos de poboacións e diversidade de especies naturais.

Características
---------------

As ruínas están dispersas por unha área de cerca de tres acres, cercada por cantís escarpados, que se lanzan sobre o Mar do Norte, cincuenta metros abaixo.

O acceso ao castelo faise por un camiño estreito, que o une a terra e por unha escadaria de grande declive, que conduce a un portón macizo.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Dunnottar Castle*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q746983
* EBID: ID
* GEC: 0520831
* GeoNames: 2650683

 |
**San Pedro de Berdoias** é unha parroquia que se localiza no suroeste do concello coruñés de Vimianzo na comarca da Terra de Soneira. Segundo o IGE en 2018 tiña 223 habitantes (112 mulleres e 111 homes) distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 332 habitantes.

Patrimonio
----------

Igrexa parroquial.
A **Casota de Freáns** é un dolmen, bo exemplo do megalitismo en Galicia. Nel pódense observar abundantes gravados, coviñas e algún elemento cruciforme, mostra da vontade de cristianización do megálito.

A **capela de Santa Cristiña** sitúase na aldea de Santa Cristiña, a carón dunha fonte sagrada. No chan do altar hai un pequeno receptáculo de forma rectangular cheo de terra á que se lle atribúen calidades curativas para as vacas. A tradición manda coller un puñado de terra e colgala ó pescozo das vacas durante nove días. Deste xeito a vaca estará libre de enfermidades e terá bos partos. Unha vez pasado este período de tempo, a terra debe ser devolta á ermida, e seguindo a tradición débese dar un donativo á santa a cambio do servizo prestado.

A aldea de Pedra do Frade debe o seu topónimo a unha lenda, segundo a cal un frade refuxiouse no alto dunha pedra para evitar o ataque dos lobos. Porén, alí foi devorado, estando na actualidade o lugar sinalizado cun cruceiro.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Berdoias

| Lugares da parroquia de Berdoias no concello de Vimianzo (A Coruña) |  |
| --- | --- |
| Berdoias | Boallo | A Bouza | A Casanova | Castrobuxán | Grixoa | Pedra do Frade | O Petón | Rego dos Podres | Romar | Santa Cristiña |

### Parroquias de Vimianzo

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Vimianzo |  |
| --- | --- |
| Baíñas (Santo Antoíño) | Bamiro (San Amedio) | Berdoias (San Pedro) | Calo (San Xoán) | Cambeda (San Xoán) | Carantoña (San Martiño) | Carnés (San Cristovo) | Castrelo (San Martiño) | Cereixo (Santiago) | Salto (Santa María) | Serramo (San Sebastián) | Tines (Santa Baia) | Treos (San Miguel) | Vimianzo (San Vicenzo) |

Notas
-----

1. 1 2 3  DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Lema Suárez, Xosé Mª (2006). *Onomástica histórica dunha parroquia galega: Berdoias (1607-2000)* (PDF). I. Os nomes masculinos. Santiago de Compostela: Asociación Galega de Onomástica. ISBN 84-611-2956-3. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 22 de xullo de 2020. Consultado o 04 de xullo de 2020.

### Outros artigos

* Lugares de Vimianzo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12384385
* código INE: 15092030000

 |
O **Castelo dos Corullón** é unha fortificación de orixe medieval situada en Corullón (provincia de León).

Historia
--------

Foi construído como mansión de recreo pola familia Rodríguez de Valcarce no século XIV, sobre os restos dun poboado castrexo e unha torre medieval. Posteriormente pertenceu á familia Álvarez Osorio, Condes de Lemos ata 1482 pasando despois ás mans dos Álvarez de Toledo.
O Castelo pertence na actualidade aos descendentes dos Marqueses de Vilafranca.

Arquitectura
------------

O conxunto conservado componse dun recinto fortificado de 41 por 23 metros.

A Torre Maior ou torre da homenaxe foi construída sobre outra torre medieval anterior e incendiada e parcialmente derrubada durante a segunda parte das Revoltas Irmandiñas, durante a súa posesión por parte do Conde de Lemos. Reconstruída por Pedro Álvarez Osorio' Primeiro Conde de Lemos, tralo fin das Revoltas Irmandiñas, a torre actual é de grandes dimensións -aproximadamente uns 20,5 metros de altura conservada e entre 10,4 e 12,6 metros de lado.

O edificio principal conserva unha altura máxima de 6,77 metros e unha anchura mínima dun metro, aínda que anteriormente puido ser máis alto, como se ve na actual Torre da Homenaxe.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* El Castillo de Corullón: Estudio de un conjunto de proyectiles en el contexto de las revueltas irmandiñas - María González Castañón
* *Castillos de España (volumen II)*. VV.AA. Editorial Everest, S.A. León, 1997, (Pgs. 988-989).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q18418253
* JCyL: 4639

 |
Foto satélite do deserto de Atacama, Chile.
O **deserto do Pacífico**, tamén chamado **deserto de Atacama-Sechura** polo Fondo Mundial para a Natureza, é un extenso deserto costeiro de clima subtropical atravesado por ríos curtos de réxime estacional. Percorre o litoral occidental de América do Sur dende o océano Pacífico até a cordilleira dos Andes, entre as latitudes 6°S e 27°S, aproximadamente, en territorios que pertencen ao Perú e a Chile.

Ecosistema
----------

Nesta ecorrexión atópanse incluídos tódolos desertos costeiros de Chile e do Perú, tales como o deserto de Atacama, o deserto de Sechura e moitos outros desertos pequenos separados por vales que conforman o deserto costeiro do Perú.

Forma unha franxa de 30 a 100 km de ancho ao longo da costa e chega até os 600-1000 msnm cara ao norte e os 2000 msnm no sur.

Clima
-----

Caracterízase por ter unhas condicións de aridez extrema. Nel atópase o clima máis árido do mundo, especialmente no deserto de Atacama.

Notas
-----

1. ↑  Bolívar Manaut, Luna (27 de novembro de 2006). "A sobra de sol, buena es el agua". www.dw-world.de. Consultado o 18 de outubro de 2016.
Exemplo dun descubrimento, o Descubrimento de América. Pintura de Dióscoro Puebla
Un **descubrimento** é a observación novidosa ou orixinal dalgún aspecto da realidade, normalmente un fenómeno natural; o achado, encontro ou manifestación do que estaba oculto e secreto ou era descoñecido.

No curso da innovación científica, as máis transcendentes teorías científicas e os maiores descubrimentos noutros ámbitos non adoitan ser obra persoal dun xenio, senón dun grupo de persoas, sexa en equipos ou pola suma de esforzos sucesivos de individuos ou grupos humanos. Na maior parte dos casos, non son éxitos debidos á serendipidade ou ao azar, senón froito de procesos de investigación ou exploración sistemática consciente e moi prolongados no tempo.

Tamén se pode denominar *descubrimento* á descrición das primeiras incursións de xentes dunha cultura no ambiente xeográfico e cultural doutra. A cultura occidental usou o termo para salientar a importancia na historia do mundo da exploración ligada á expansión de Europa cara ao resto do mundo. O *descubrimento* de cada continente, illa ou accidente xeográfico, por parte de viaxeiros, exploradores, conquistadores e colonizadores europeos, conduciu á noción de que os nativos foron *descubertos*, independentemente do feito de que xa estiveran alí desde había séculos ou mesmo milenios.

Neste sentido, adoita denunciarse que o termo implica un nesgo eurocéntrico e etnocéntrico na linguaxe e no pensamento.

Exemplos de descubrimentos
--------------------------

* O descubrimento de Joseph John Thomson do modelo do electrón.
* O descubrimento da estrutura do ADN.
* O descubrimento dos quásars.
* O descubrimento da penicilina.
* O lume.
* A agricultura, na denominada revolución neolítica.
* O descubrimento de que a Terra non é plana, e que adoita atribuírse a Eratóstenes, que propuxo unha medición da Terra baseada na ausencia de sombra no solsticio de verán no trópico de Cáncer.
* O descubrimento de que a Terra non é o centro do universo (Teoría xeocéntrica -Copérnico, Galileo, Johannes Kepler, Newton-).
* A Era dos descubrimentos, ou dos **grandes descubrimentos** é o nome que se dá ao período de tránsito entre a Idade Media e a Idade Moderna caracterizado polos descubrimentos xeográficos.

* O Descubrimento de América.

* A finais da Idade Moderna e en plena Idade Contemporánea producíronse os descubrimentos de Australia, das fontes do Nilo, da Antártida ou dos fitos xeográficos nas exploracións polares (Polo Norte e Polo Sur) e na escalada dos montes máis elevados (Everest).
* A exploración submarina e a exploración espacial son dous novos campos para os descubrimentos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12772819
* BNCF: 36440
* BNF: 11944415s
* EBID: ID
* GND: 4014841-5
* LCCN: sh93003312
* PSH: 12000
* TESF: discovery

 |
O **castigo** é unha sanción ou pena por causa de molestias ou padecementos, causa pola que se procede á execución da acción, a unha comunidade ou individuo e que pode ser física ou verbal, directa ou indirecta, contra o executor de dita falta ou delito.

Orixe
-----

A palabra castigo procede da palabra latina "castigare" ("castus"=virtuoso e "agere"=facer), que vén a significar a transformación de algo incorrecto en pureza e virtuosidade, mediante accións correctivas. A finalidade é o restablecemento da xustiza nunha situación de inequidade para intentar que cadaquén recobre o que lle é lícito. Nunha situación de roubo, o castigo persegue que o ladrón reciba o merecido, pagando o prezo do seu delito e, se é posíbel, o que roubou, como compensación do feito. Tamén pode ser que vaia ao cárcere para a súa reivindicación e por seguridade social.

Sentido técnico
---------------

Refírese, falando de maneira técnica, unicamente á operación empírica (presentación ou retiro de eventos) que diminúe o ritmo de aparición dunha resposta, a cal non sempre implica unha dor física. Kadzin expón que as situacións de dor, como por exemplo as tundas, poden non facer o efecto que tiñan como obxectivo de castigo, por suposto, chegando a incrementar a cantidade de aparición das respostas a castigar, sucedendo tamén a aparición doutras respostas disruptivas. Concluíndo que o castigo se trata dun procedemento cuxo obxectivo é o modificar de condutas.

O castigo físico, dende hai tempo, non é o método adecuado para modificar condutas en rapaces, dende a perspectiva cognitivo-condutual. Kadzin comparte o mesmo criterio; considérao, por unha parte, un irrespeto total aos dereitos humanos e aos nenos sobre todo e, ademais, demostrou o seu nulo efecto para corrixir condutas disruptivas nos nenos.

Ámbitos
-------

Ademais de aplicarse castigos no ámbito do Poder Xudicial, substituíndo a vinganza privada para a solución de conflitos, no seo familiar, nos colexios, nos traballos ou nas igrexas tamén se aplica con fins correctivos.

Graos
-----

Os diferentes graos do castigo poden ser dunha simple reprimenda a unha corrección física, no ámbito familiar ou doméstico, no que concirne aos pais cos fillos menores de idade.

Relixión
--------

As oracións e a excomuñón son os castigos aplicábeis no ámbito relixioso.

Os castigos divinos, ou causados pola divindade, comunmente crido así na Idade Media, son os que castigan aos humanos por causa dos seus pecados e por medio de catástrofes naturais: inundacións ou terremotos, ou mesmo con enfermidades.

Condutismo
----------

Como condicionamento para evitar condutas incorrectas realízanse castigos.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Concepto de castigo *(en castelán)*.
* Eduardo R. Hernández González.: El Castigo: Una técnica de modificación de conducta en la infancia Arquivado 05 de xullo de 2015 en Wayback Machine. *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q933555
* BNF: 13170403b
* FAST: 894847
* GND: 4152999-6
* JSTOR: child-discipline
* LCCN: sh85038330
* MAG: 2780778277
* NDL: 00566999
* SUDOC: 035149906

 |
Coordenadas: 37°01.0′28.51″N 04.0°32′46.65″O﻿ / ﻿37.0245861, -4.5462917

Limiar do dolmen de Viera.
O **dolmen de Viera** é un monumento megalítico situado no concello de Antequera a 70 metros do dolmen de Menga e a 4 km do Tholos del Romeral.

Historia
--------

Interior do dolmen de Viera.
Vista do túmuro e o limiar do dolmen de Viera.
O dolmen recibe o nome dos irmás Antonio e José Viera, que o redescubriron en 1903 antes era chamada *Cueva Chica*. En 1923 é declarado Monumento Nacional. Está datado no ano 2000 antes da era actual e é o máis pequeno do conxunto megalítico de Antequera. É un dolmen dos chamados de corredor con cámara funeraria de planta rectangular e uns 21 metros de lonxitude, a galería é cuberta. A cámara está dividida en dous tramos á que se chega por unha porta traballada de forma de fiestra rectangular. O solsticio ilumina o seu interior.

O ancho interior vai dos 1.30 m nos tramos iniciais aos 1.60 m. no treito final. Os laterais da cámara estaban formados por 16 ortostatos, dos que se conservan 14 no lado esquerdo e 15 do dereito, na cabeceira hai unha soa lousa. Son pedras traballadas e encaixadas con xeito.

Da cuberta só se conservan cinco lousas íntegras e anacos doutras dúas. A altura interior media da cámara é de pouco máis de 2 m. O dolmen está baixo un túmulo e está orientado ao levante acimut de 96 graos, lixeiramente cara ao sur do leste.

Notas
-----

1. ↑  "Dolmen de Viera, Antequera, Málaga.". Arquivado dende o orixinal o 20 de setembro de 2021. Consultado o 12 de maio de 2013.
2. ↑  Dolmen de Viera. malagahistoria.com

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Dolmen de Viera Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Megálito
* Dolmen de Menga
* Tholos del Romeral

### Bibliografía

* Juan Fernández Ruiz e José Enrique Márquez Romero. Dólmenes de Antequera guía oficial del conjunto arqueológico. Xunta de Andalucía. ISBN 978-84-8266-865-9, 220 páxinas.

### Ligazóns externas

* Dolmenes de Antequera: Dolmen de Menga, Antequera, Málaga

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q963503
* GeoNames: 10290969

 |
| *Bajadasaurus pronuspinax*Rango fósil: 140 Ma 
PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N

↓

 Cretáceo inferior |
| --- |
| Elementos do esqueleto. |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Sauropsida |
| Superorde: | Dinosauria |
| Orde: | Saurischia |
| Suborde: | Sauropodomorpha |
| Infraorde: | Sauropoda |
| Superfamilia: | Diplodocoidea |
| Familia: | Dicraeosauridae |
| Xénero: | *Bajadasaurus*Gallina *et al.*, 2019 |
| Especie: | ***B. pronuspinax***Gallina *et al.*, 2019 |

 |

***Bajadasaurus pronuspinax*** é a única especie coñecida do xénero extinto ***Bajadasaurus*** de dinosauro saurópodo dicreosáurido, que viviu hai arredor de 140 millóns de anos, a principios do período Cretáceo no Berriasiense, no que é hoxe Suramérica.

Descrición
----------

Malia os poucos restos atopados, púidose estimar o tamaño grazas á comparación dos elementos do cranio que inclúe o teito dérmico e os ósos palatinos, unha base de cerebro e unha mandíbula inferior case completa, amplía o coñecemento sobre a morfoloxía do cranio deste grupo. Os elementos do cranio conservados, incluída a mandíbula inferior completa, permiten a primeira inferencia confiable do tamaño e a forma dun cranio dicraeoáurido. O tamaño completo estimouse en 12 metros de longo e 3 de altura e 4 toneladas de peso. Pequeno para un saurópodo, o que podería explicar a necesidade de defensas para protexerse e disuadir os depredadores. O trazo anatómico máis notorio de B. *pronuspinax* constitúeno as espiñas neurais sumamente alongadas orientadas cara a adiante das vértebras do pescozo. Gallina *et al.* en 2019, suxeriron que estas estruturas poden servir como un sistema de defensa pasivo contra os depredadores. Rexistráronse con anterioridade espiñas alongadas nas cervicais doutro dicreosáurido, *Amargasaurus*, agás que no seu caso estas cúrvanse cara a atrás.

Notas
-----

1. 1 2 3  Gallina, Pablo A.; Apesteguía, Sebastián; Canale, Juan I.; Haluza, Alejandro (2019). "A new long-spined dinosaur from Patagonia sheds light on sauropod defense system". *Scientific Reports* **9** (1). doi:10.1038/s41598-018-37943-3.
2. ↑  Dinodata.de (ed.). "Bajadasaurus pronuspinax". Consultado o 3 de xuño de 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 1311628
* Fossilworks: 381349

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Dolmen de Pedra Moura.

O **dolmen de Pedra Moura de Monte Carneo** atópase entre as aldeas do Arxomil e Carnio, na parroquia de Treos, concello de Vimianzo.

Descrición
----------

Veciña a Pedra Cuberta mais de menores dimensións, ten cámara poligonal con seis esteos e corredor curto do que conserva catro esteos. Fáltalle a tampa da entrada, aínda que conserva desprazadas as da cámara sepulcral. Unha delas está caída no interior.

O dolmen está inserido nunha mámoa bastante aplanada da que pouco se aprecia, só chega ao metro de altura. Conserva pinturas de cor vermella e negra sobre fondo branco. Nunca houbo unha escavación arqueolóxica nesta anta, xa coñecida, recollida e deseñada polos Leisner. Conta Ramón Boga que en 1989 a parcela da Pedra Moura pasou de monte baixo a herbal. Os traballos de conversión estragaron a coiraza do túmulo. Con este movemento de terras as pedras desprazáronse e tamén fixeron que se descubrira no corredor un fragmento de cerámica campaniforme conservado hoxe no Museo Arqueolóxico e Histórico Castelo de Santo Antón.

Foi declarado Ben de Interese Cultural en 2011.

Notas
-----

1. ↑  "DOG Núm. 70. Venres, 08 de abril de 2011. Páx. 6.356". *Diario Oficial de Galicia*. Consultado o 2016-08-16.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Carballo Arceo, Xulio (xullo de 2006). *Arqueoloxía de Galicia. Itinerarios polo pasado*. Nigra Trea. ISBN 84-95364-40-9.

### Outros artigos

* Megálito
* Dolmen
* Lista de megálitos de Galicia

### Ligazóns externas

* Pedra Moura na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.
**Dolly Pentreath** ou **Dorothy Pentreath**, nada en 1692 e finada en decembro de 1777, foi unha muller córnica coñecida por ser probabelmente a derradeira falante nativa de córnico. Crese que as súas derradeiras palabras foron "*Me ne vidn cewsel Sawznek!*" (Eu nunca falarei inglés!). En Cornualla é recordada por maldicir ós que se atopaba cando estaba enfadada. A súa morte supuxo a fin do córnico como lingua viva.

Pentreath viviu na parroquia de Paul, preto de Mousehole, onde está enterrada. En 1860 Louis Lucien Bonaparte, sobriño de Napoleón I de Francia, estableceu un monumento na súa honra na igrexa da vila.

Ó igual que ocorre con outros "últimos falantes nativos", existe unha certa controversia sobre o seu status. William Bodinar (finado en 1794) aprendeu córnico de neno e, en 1776, aínda lembraba o suficiente como para escribir unha carta en dita lingua.. Posteriormente, o córnico mantivo un certo uso, unhas poucas persoas aprendérono de xeito illado e algunhas palabras de orixe córnica aínda se empregan hoxe en día no dilecto do inglés que se fala en Cornualla. Porén, a lingua foi revivida no século XX e na actualidade, algúns nenos e mozos falan o córnico como lingua materna. No 2006 estimouse que había 3.500 falantes de córnico nun nivel básico.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Chesten Marchant
* John Davey
* Ned Maddrell

### Ligazóns externas

* Artigo de Dolly Pentreath *(en inglés)*
* Dolly Pentreath *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3034030
* WorldCat
* VIAF: 30918460
* LCCN: n83175447
* NPG: mp61896
* ODNB: 14692
* WikiTree: Pentreath-131

 |
Xente participando en luge de verán como unha forma de diversión, nos Vosgos.
A **diversión** é o uso do tempo dunha maneira planeada para o refresco terapéutico do propio corpo ou mente. Mentres que o lecer é máis ben unha forma de entretemento ou descanso, a diversión implica participación activa pero dunha maneira refrescante e alegre. A medida que a xente das rexións máis ricas do mundo leva cada vez estilos de vida máis sedentarios, a necesidade da diversión increméntase. O aumento das chamadas *vacacións activas* exemplifica esta tendencia.

A Real Academia Galega define o concepto de diversión como:

> 
> 
> *Acción de pasar o tempo de modo agradable recreando o ánimo.*
> 
> 

O entretemento é importante porque axuda a manter un equilibrio na vida entre os deberes e as ocupacións e unha boa saúde física e mental.

Notas
-----

1. 1 2  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *Diversión*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Diversión Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q184872
* AAT: 300069710
* BNCF: 12771
* BNE: XX4576713
* BNF: 135052099
* EBID: ID
* FAST: 1091713
* GEC: 0227672
* GND: 4015261-3
* JSTOR: recreation
* LCCN: sh85111945
* MAG: 110269972
* NKC: ph455205
* PSH: 9392

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D011998
* MeSH: I03.450.642
* UMLS: C0034872

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
***Carta a unha profesora*** (no orixinal en italiano Lettera ad una professoressa) é un libro de pedagoxía emancipadora escrito por alumnos da Escola de Barbiana.

Temática
--------

Explica os inicios da Escola ó mesmo tempo que formula unha crítica construtiva á escola tradicional italiana, definida como "un ospedale che cura i sani e respinge i malati" (un hospital que cura ós sans e empeora ós enfermos). Critica a falta de preocupación polos rapaces con dificultades, mentres que se favorecía ós rapaces cunha formación familiar anterior, clase esta personificada en "Pierino del dottore" (un típico rapaz, fillo dun profesional de clase alta, que xa sabía ler ó chegar á escola).

Tradución ao galego
-------------------

Traduciuno ao galego Carlos Acevedo en 2019 na editorial Kalandraka.

Notas
-----

1. ↑  Daniel Salgado (11 de febreiro de 2019). "Libros para educar na emancipación". *Sermos Galiza*. Arquivado dende o orixinal o 13 de febreiro de 2019. Consultado o 13 de febreiro de 2019. )
Simón Bolívar por José Gil de Castro.
A **Carta de Xamaica** é un texto escrito polo político e militar venezolano Simón Bolívar o 6 de setembro de 1815 en Kingston, capital da colonia británica de Xamaica, en resposta a unha misiva de Henry Cullen, un comerciante xamaicano de orixe británica residente en Falmouth, preto de Montego Bay. Bolívar expuxo as razóns que provocaron a caída da Segunda República no contexto da independencia de Venezuela. A carta, cuxo título era *Contestación dun Americano Meridional a un cabaleiro desta Illa*, pretendía atraer a Reino Unido e ó resto de potencias europeas cara á causa dos *patriotas* independentistas americanos. A edición en inglés da carta tivo o título *A friend* e, en castelán, «Un caballero de esta isla». O orixinal máis antigo que se coñecía é o manuscrito borrador da versión inglesa conservado no Arquivo Xeral da Nación (Bogotá), no fondo Secretaría de Guerra e Mariña, volume 323. A primeira publicación coñecida da Carta en castelán apareceu impresa en 1833, no volume XXI, Apéndice, da *Colección de documentos relativos a la vida pública del Libertador*, compilada por Francisco Javier Yánez e Cristóbal Mendoza. 

Non se puido localizar o manuscrito orixinal castelán nin se coñecía copia algunha entre 1815 e 1883, agás as dúas publicadas en inglés de 1818 e 1825, ata que o 4 de novembro de 2014 o presidente de Venezuela, Nicolás Maduro, informou o achado nun arquivo situado en Ecuador do manuscrito orixinal en lingua castelá do documento.

Notas
-----

1. ↑  *Simón Bolívar*.
2. ↑  Yorcellys Bastidas. "Descubren manuscrito original con la Carta de Jamaica del Libertador escrita en español".

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Filippi, Alberto (2015). "Bicentenario de la Carta de Jamaica de Bolívar (1815-2015)" (PDF). *Cuadernos Americanos* (UNAM) **3** (153): 89–100. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 12 de outubro de 2016. Consultado o 30 de agosto de 2016.
* Martín Díaz, Nelson (2003). *Simón Bolívar*. Madrid: Arlanza Ediciones.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q633110
* EBID: ID

 |
**Carmelo Félix Camet**, nado o 29 de outubro de 1904 e finado o 22 de xullo de 2007, foi un tirador de esgrima arxentino, gañador dunha medalla olímpica.

Traxectoria
-----------

Fillo do tirador Francisco Carmelo Camet, que competira nos Xogos Olímpicos de 1900, comezou a practicar esgrima de neno guiado por seu pai. Estudante de dereito, en 1922 representou a Arxentina nas denominadas Olimpiadas Latinoamericanas, celebradas con motivo do centenario da declaración da independencia do Brasil, e a Arxentina foi a primeira en espada, florete e sabre. En 1926 gañou o campionato arxentino, e estivera a piques de ir ás Olimpiadas de 1924 pero si fixo parte da delegación arxentina nos Xogos Olímpicos de 1928, como suplente no equipo de florete composto por Roberto Larraz, Luis Lucchetti, Raúl Anganuzzi e Héctor Lucchetti. Non participou nas dúas primeiras roldas, pero substituíu a Héctor Lucchetti no enfrontamento con Bélxica e en todos os seguintes. O equipo gañou a medalla de bronce.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2602594
* Sports Reference: carmelo-camet-1

 |
Coordenadas: 42°22′57″N 8°42′33″O﻿ / ﻿42.382513888889, -8.7091555555556

O **castro da Subidá** está situado entre os lugares de Cidrás e As Sete Espadas, no alto da Porteliña, entre as parroquias de San Xurxo de Mogor e a de San Xián, sobre o val do Lameira cara ao nordeste e sobre o o val de Bagüín cara ao oeste. A denominación máis habitual é "Subidá", aínda que ás veces tamén se lle chama "castro da Porteliña". Nalgún caso pode aparecer escrito "Suvidá" ou incluso "Sividá", o que sería máis correcto etimoloxicamente, dado que o topónimo procede do latín *civitatem*.

Morfoloxía
----------

Considérase que tería 3 ou 4 ha de superficie, aínda que este dato débese máis que nada a unha apreciación superficial e non a unha constatación arqueolóxica demostrada. Ten unha pequena croa ou acrópole de planta ovalada, con dous promontorios rochosos situados nos extremos norte e sur desta croa. Na bibliografía ás veces menciónase que estes promontorios formarían parte das defensas, a maneira de "torres" medievais. No sitio aparecen tamén varios petróglifos, algúns deles da idade de bronce, outros de cronoloxía indeterminada e outros do século XX, realizados polo curioso personaxe marinense Xosé Meijón. Outro dos factores que aportan importancia a este castro é o feito de que nel aparecesen varios cuncheiros, polo menos dous na ladeira oeste e un na ladeira leste. Algúns destes restos foron recollidos polo arqueólogo Antonio de la Peña Santos e foron estudados polo profesor de prehistoria e antropoloxía da Universidade de Santiago Xosé Manuel Vázquez Varela.

As vivendas castrexas esténdense sobre todo pola ladeira leste, e baixo delas hai os restos dun cuncheiro, se ben esta zona está alterada por varias canteiras para a extracción de pedra e outras obras menores, como un depósito de augas soterrado. Esta ladeira foi sondada a comezos da década de 1980 por Emilio Moledo Pérez e José Carlos Pascual Vázquez. Na década de 1990 a zona foi danada por un desterro feito pola Deputación de Pontevedra na ampliación da estrada EP-1201. Entre maio e setembro de 2011 foi escavado de novo e restauráronse varias estruturas de habitación. No Museo de Pontevedra poden verse algúns dos materiais de bronce aparecidos no castro.

Notas
-----

1. ↑  En Galicia os castros que reciben un nome procedente de *civitatem* adoitan ser monumentos de especial importancia xeográfica, histórica ou arqueolóxica, onde os numerosos restos visibles en superficie deixaron unha pegada importante na memoria colectiva campesiña.
2. ↑  MOLEDO PÉREZ, E. e PASCUAL VÁZQUEZ, J. C. 1982. «Nuevos materiales procedentes del Castro a Subidá (Marín)», *El Museo de Pontevedra*, XXXVI, páxs. 289-298 (ISSN 0210-7791).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Castro da Subidá na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.
Coordenadas: 42°19′38″N 8°35′26″O﻿ / ﻿42.327242603546, -8.5906819271475

O **Castro da Peneda** é un sitio arqueolóxico como resultado do asentamento da cultura castrexa en Galicia. Está situado na parroquia redondelá do Viso.

O estado de conservación é ruinoso. Apenas se atopan restos da súa muralla e de tres vivendas circulares. Posteriormente na localización do castro construíronse outros edificios como o castelo de Castrizán, do que hoxe só se conservan restos da muralla; ou a capela da Virxe das Neves, que se conserva relativamente ben.

Descrición
----------

A muralla arrodea o castro percorre paralela á estrada que sube ao monte da Peneda. Da muralla apenas se conservan algúns tramos e está formada por pedras de orixe granítica. Consta de dúas fileiras de pedras de gran tamaño e separadas por uns centímetros entre si. Entre ambas filas está recheo de pedras menores e terra.

Ademais da muralla, consérvanse tres vivendas circulares de 3,30, 3,60 e 4,60 metros de diámetro.

Tamén, por último, consérvanse restos do que puido ter sido unha mina.

Obxectos
--------

No Museo de Pontevedra exhíbense diversos obxectos atopados en escavacións do castro. Entre elas destacan un caldeiro de bronce e varios utensilios de cociña (coitelos, alfinetes, fibelas), machadas, muíños e varios obxectos de cerámica.

Notas
-----

1. ↑  Castro da Peneda na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.
2. ↑  Couñago, Xosé. *Elementos da prehistoria de Redondela*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Monte da Peneda
* Castelo de Castrizán
* Capela da Virxe das Neves
* Castro
* Castros de Galicia
* Cultura castrexa
Os cantís máis altos de Europa. Santo André de Teixido, Cedeira (Galiza).
Cantís de Moher, Irlanda.
*Acantilado de los Gigantes*, Tenerife (España).
Isfjorden, Svalbard.
Un **cantil** ou **acantilado** é un accidente xeográfico que consiste nun lugar escarpado, de gran pendente vertical normalmente preto do mar, sobre o que forma un beiril ou balconada. Tamén poden considerarse cantís os que existen nas montañas, fallas e beiras dos ríos (**cárcavas** ou **cavorcos**).

Os cantís acostuman estar formados de rochas resistentes á erosión e ao desgaste pola acción da atmosfera, xeralmente rochas sedimentarias coma limonitas, arenitas, calcarias ou dolomías, malia aparecer tamén rochas magmáticas coma basaltos ou granitos, coma no caso das formacións galegas.

Unha **escarpa** é un caso particular de cantil, formada polo movemento dunha falla tectónica ou un derrubamento. A meirande parte dos cantís rematan a xeito de pendente no seu baseamento; en áreas áridas ou baixo grandes cantís, o noiro é polo xeral un amoreamento de rochas desprendidas, mentres que nas áreas de maior humidade, as rochas do noiro fican cubertas por unha camada de terra compactada pola humidade, formando un solo.

Moitos cantís presentan tamén fervenzas e espenucas ou furnas escavadas no baseamento. Ás veces os cantís morren ao final dunha crista, creando estruturas pétreas senlleiras.

Exemplos
--------

### Galicia

En Galicia hai varios ben coñecidos, como os de Fisterra, e en xeral na Costa da Morte, os da Praia das Catedrais, ou os da comarca do Ortegal (Costa Ártabra), onde salientan os de Herbeira, preto de Santo André de Teixido, en Cedeira. Con 613 m sobre o nivel do mar, son os máis altos da Europa continental.

### Estranxeiro

Entre os cantís costeiros máis altos do mundo áchanse o Thumbnail (ao sur de Groenlandia, con preto de 1500 metros sobre o mar), o *Risco de Faneque* na illa de Gran Canaria (Illas Canarias) con 1027 m ou un situado en Kaulapapa (Hawai, con 1010 metros). No Brasil salientan os da cidade de Torres, no Río Grande do Sur.

Entre os cantís interiores máis grandes do mundo atópanse a cara Rupal do Nanga Parbat, no Paquistán, con 4600 metros sobre o baseamento, a parede oriental das Torres do Trango (no cordal do Karakorum, Paquistán, con 1340 m de altura de parede case vertical) e o monte Thor (Illa de Baffin, no Canadá, con 1250 metros de parede vertical con zonas extrachumbadas.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Cantil*** |

### Outros artigos

* Escarpa
* Cabo (xeografía)
* Baía

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q107679
* AAT: 300008749
* BRE: 2074103
* EBID: ID
* GEC: 0130849
* JSTOR: cliffs
* LCCN: sh87003234
* MAG: 164139821

 |
|  |
| --- |
| **Medallas olímpicas** |
|
| **Prata** | 3000 mv | Atenas 2004 |

**Brimin Kiprop Kipruto** ou **Brimin Kipruto**, nado o 31 de xullo de 1985 en Keiyo, é un atleta kenyano especialista en medio fondo e particularmente nos 3.000 m valados.

Traxectoria deportiva
---------------------

Brimin Kipruto é un atleta kenyano que se ten dedicado ao medio fondo en pista, e particularmente aos 3.000 m valados. Empezou a competir a nivel internacional xa en 2001, con só 16 anos, se ben en distancias curtas, pero a súa consagración chegoulle cando conseguiu a medalla de prata nos 3000 m valados nos Xogos de Atenas en 2004, con só 19 anos. Nos mundiais de Helsinqui en 2005 foi bronce nesa proba, pero conseguiu o ouro nos mundiais de Osaca en dous anos máis tarde, cunha marca de 8'13"82.

Vive na vila de Korkitony e adestra con Patrick Sang e Joseph Chelimo. A súa mellor marca é 8'04"22, realizada o 8 de xullo de 2005.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Saif Saaeed Shaheen** |  **Medalla de ouro Campión do mundo de atletismo 3000 m v** 2007 en Osaca | Sucesor:**-** |

Palmarés
--------

* Campión do mundo de 3000 mv (2007)
* Prata olímpica de 3000 mv (2004)
* Medalla de bronce nos Mundiais de 3000 mv (2005)
* Medalla de bronce nos Mundiais de 1500 mv júnior (2004)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9140
* Munzinger: 01000007604
* AllAthletics: 54870
* IAAF: 184652
* Sports Reference: brimin-kipruto-1

 |
***Chegaremos*** é un álbum recompilatorio do grupo de folk galego Fuxan os Ventos. Foi publicado en 1980, baixo o selo Philips Records.

Os temas "Irmaus" (4), "O aradiño" (5) e "Fuxan os ventos" (11) pertencen ao primeiro álbum do grupo, *Fuxan os ventos* (1976). Os temas "Foliada de Nadela" (2), "Tempo de maza-lo liño" (3), "Cantiga de berce" (7) e "O carro" (10) pertencen ao segundo álbum, *O tequeletequele* (1977). Os temas "Cantiga pra unha antroidada" (1), "Foliada de Olas" (6), "Sementeira" (8) e "A Carolina" (9) pertencen ao terceiro álbum do grupo, *Sementeira* (1978).

Lista de cancións
-----------------

Cara A

| N.º | Título | Duración |
| --- | --- | --- |
| 1. | "Cantiga pra unha antroidada"   | 3:57 |
| 2. | "Foliada de Nadela"   | 3:39 |
| 3. | "Tempo de maza-lo liño"   | 4:18 |
| 4. | "Irmaus"   | 4:28 |
| 5. | "O aradiño"   | 1:26 |

Cara B

| N.º | Título | Duración |
| --- | --- | --- |
| 6. | "Foliada de Olas"   | 2:57 |
| 7. | "Cantiga de berce"   | 2:51 |
| 8. | "Sementeira"   | 2:48 |
| 9. | "A Carolina"   | 2:22 |
| 10. | "O carro"   | 2:25 |
| 11. | "Fuxan os ventos"   | 4:18 |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do álbum en discogs.com *(en inglés)*