recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Holótipo de *Marocaster coronatus*.  
Museo de Historia Natural de Tolosa (MHNT)
En taxonomía denomínase **holotipo**, ou **holótipo**, a un espécime físico único (ou ilustración) dun organismo que se sabe que se usou cando a especie (o outro taxon de menor rango) se describiu formalmente. 

Segundo o Código Internacional de Nomenclatura Zoolóxica (ICZN), un holotipo é un dos diferentes "tipos portanome". 

No Código Internacional de Nomenclatura para Algas, Fungos e Plantas (ICZN), as definicións dos tipos son similares en intención, pero non idénticas en terminoloxía ou conceptos subxacentes. 

Por exemplo, o holotipo para a subespecie de bolboreta *Plebejus idas longinus* é un espécime conservado no Museo de Anatomía Comparada da Universidade de Harvard. 

Un holotipo non é necesariamente «típico» do seu taxon, aínda que idealmente debería selo. 

Ás veces, só un fragmento dun organismo é o holotipo, particularmente no caso de fósiles. Por exemplo, o holotipo de *Pelorosaurus humerocristatus*, un gran dinosaurio herbívoro do Xurásico temperán, é o óso fósil dunha pata conservado no Museo de Historia Natural de Londres. Incluso se posteriormente se encontra un espécime mellor, o holotipo non se substitúe.

Un **isotipo**, ou **isótipo** é un duplicado do holotipo, e moitas veces se fai para plantas, onde o holotipo e os isotipos son a miúdo partes da mesma planta individual ou mostras da mesma recolección.

Notas
-----

1. ↑  VV. AA. (2009): *Gran dicionario Xerais da lingua*. Volume II. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. ISBN 978-84-9914-072-8.
2. ↑  VV. AA. (2004): *Dicionario de galego*. Vigo: Ir Indo Edicións. ISBN 84-7680-504-7.
3. ↑  VV. AA. (2006): *Gran dicionario Século21 da lingua galega*. Vigo: Editorial Galaxia/Edicións do Cumio. ISBN 84-8288-874-7 (Galaxia) / ISBN 84-8289-341-6 (Cumio).
4. ↑  Garrido, C. (1997): *Dicionário terminológico quadrilíngue de zoologia dos invertebrados. Alemám, inglês, espanhol, galego-português*. A Corunha: Associaçom Galega da Língua. ISBN 84-8730-512-1.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre bioloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Holotipo*** |

### Outros artigos

* Especie tipo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1061403
* EBID: ID
* GEC: 0114797
* JSTOR: holotypes
* MAG: 199799051

 |
*Amia calva*
Os **holósteos** (Holostei) son unha infraclase de peixes óseos da subclase dos Neopterygii. Agrupa a peixes de esqueleto case totalmente osificado (aínda que o nome do grupo, *holósteos*, significa, erroneamente, que o teñen completamente osificado).

Características
---------------

Posúen escamas ganoides e notocorda persistente.

Clasificación
-------------

Representan un grupo de peixes de transición entre os condrósteos (cos que se clasificaban antigamente) e os teleósteos, e comprenden dúas ordes:

* Orde Amiiformes (con só unha especie viva)
* Orde Lepisosteiformes (peixes lagarto)

Algúns autores consideran que os Holósteos son un grupo parafilético e fan colgar estas ordes directamente dos Actinopterixios.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Holósteos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Holósteos*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q846164
* EBID: ID
* MAG: 2780897475
* Treccani: olostei

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EOL: 4658526
* Fossilworks: 92051
* ITIS: 161089
* NCBI: 1489100

 |
A **ictericia** é a coloración amarelada da pel e mucosas por mor dun aumento da bilirrubina (valores normais de 0,3 a 1 mg/dl) que se acumula nos tecidos, sobre todo aqueles con maior número de fibras elásticas (padal, conxuntiva).

Faise clinicamente evidente cando a bilirrubina é maior de 2.5 mg/dl. Este aumento pode ser a expensas da fracción non conxugada ou "indirecta" da bilirrubina (BI); esta é liposoluble e non se filtra polo ril, polo que non aparece coluria. Cando o aumento é a expensas da bilirrubina conxugada ou "directa" (BD), ó ser esta hidrosoluble, fíltrase polo ril, aparecendo coluria. Pode haber aumentos de ambas as fraccións e fálase entón de hiperbilirrubinemia mixta. A bilirrubina non conxugada é a relacionada coa ictericia prehepática e non hai coluria nin acolia, mentres que a bilirrubina conxugada está relacionada coa ictericia hepática e poshepática.

Fisioloxía
----------

Grupo hemo.
Estrutura da bilirrubina.
A ictericia por si mesma non é unha doenza, senón un signo clínico externo dun proceso patolóxico subxacente que ocorre nalgún punto da vía fisiolóxica normal do metabolismo da bilirrubina, polo que para comprender como se xera a ictericia é importante coñecer o metabolismo desta substancia no organismo.

Cando os glóbulos vermellos completaron o seu ciclo vital normal (uns 120 días), ou cando están danados, as súas membranas vólvense fráxiles e creban doadamente. A medida que atravesan os órganos do sistema reticuloendotelial (os ganglios linfáticos e o bazo), os glóbulos vermellos fráxiles rompen, e o seu contido celular, incluíndo a hemoglobina (a molécula que transporta o osíxeno), libérase no sangue. Os macrófagos fagocitan a hemoglobina, degradándoa nos seus compoñentes: a globina e o grupo hemo. A globina é un fragmento proteico que se degrada en aminoácidos e non ten ningún efecto no desenvolvemento da ictericia. O grupo hemo sofre dúas reaccións: 

* primeiro unha oxidación catalizada pola encima microsomal hemo-oxigenasa, producíndose biliverdina (un pigmento de cor verde), ferro e monóxido de carbono.
* o seguinte paso é a redución da biliverdina pola encima citosólica biliverdina reductasa nun pigmento tetrapirrólico de cor amarela, a bilirrubina. Cada día xéranse aproximadamente 4 mg por kg de bilirrubina.

A maior parte da bilirrubina provén da ruptura do grupo hemo dos glóbulos vermellos degradados como se indicou. Porén, aproximadamente o 20 % provén doutras fontes de grupos hemo, incluíndo eritropoese defectuosa e a ruptura doutras proteínas con grupos hemo, como a mioglobina do tecido muscular e os citocromos.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *ictericia*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q133244
* BNCF: 39815
* BRE: 2625365
* EBID: ID
* GND: 4156412-1
* JSTOR: obstructive-jaundice
* MAG: 2778456037
* NDL: 00568783
* NKC: ph198727

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 7038
* HPO: HP:0000952
* ICD-10: R17
* MedlinePlus: 003243
* MeSH: D007565
* NCIt: C3143
* Patientplus: Jaundice
* UMLS: C0022346

 |
A **língua geral** é o termo empregado para describir o nome de dúas linguas francas e crioulas que foron faladas no Brasil: a língua geral paulista (tamén coñecida como tupí austral ou tupí do sur), a cal foi falada na rexión de São Paulo mais que no presente está extinta, e a língua geral amazônica (tupinambá) da cal o seu descendente moderno é o nheengatu.

Ámbalas dúas eran versión simplificadas da lingua tupí, a lingua nativa dos pobos tupís. Os colonizadores portugueses chegaron ao Brasil no século XVI e atoparon unha poboación indíxena que falaba moitas linguas diferentes, polo que estabeleceron un método efectivo de comunicación entre os diferentes grupos. As dúas linguas francas foron usadas polos xesuítas nas súas misións do Brasil e polos primeiros colonizadores; posteriormente foi a lingua dos escravos africanos e doutros grupos de indíxenas.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Campbell, Lyle (1997). *American Indian Languages: The historical linguistics of Native America*. Nova York: Oxford University Press. ISBN 0-19-514050-8
* Rohter, Larry. "Language Born of Colonialism Thrives Again in Amazon." *New York Times*. 28 de agosto de 2005.

### Ligazóns externas

* Report on Nheengatú in the Catalogue of South American Languages
* Rodrigues, Aryon. 1996. As línguas gerais sul-americanas. *Papia*, 4(2), p. 6-18.
* Etnolinguistica.Org, a discussion list on native South American languages

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5395662
* EBID: ID

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Grilo.

| Grilo |
| --- |
| Grilo do xénero *euthophilus* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Dominio: | Eukarya |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Clase: | Insecta |
| Orde: | Orthoptera |
| Suborde: | Ensifera |
| Superfamilia: | Grylloidea |
| Familia: | **Gryllidae**Bolívar, 1878 |

 |

**Grilo** (do latín *grillus*) é a designación común dos insectos ortópteros (*Orthoptera*), suborde *Ensifera*, que constitúen a familia dos grílídos, e que posúen, alén de longas antenas filiformes, órganos auditivos para percibir os sons que producen ao fregar as súas ás anteriores.

Soamente os grilos machos producen sons co obxecto de atraer as femias para a reprodución. Con esta finalidade os machos posúen unha serie de pelos nos bordos das ás, aliñados coma pentes, que producen sons cando rozan unha á contra outra. Cada especie produce un canto peculiar que varía coa época do ano, e que é máis intenso para atraer á femia e máis suave cando ela xa está presente e se inicia a fase do cortexo.

A femia posúe un longo órgano ovipositor característico. Estes insectos son omnívoros, pois comen tanto follas e talos coma insectos. Cavan no solo orificios con até medio metro de profundidade que terminan nunha habitación circular. A entrada do buraco é mantida sempre limpa porque aí se constitúe a zona de canto do macho.

Existen preto de 900 especies de grilos en todo o mundo, e moitas veces son confundidos cos saltóns, dos que son ben diferentes aínda que emparentados.

O grilo na cultura popular
--------------------------

Nalgunhas culturas os grilos son tidos por animais de estimación. Na China, o pousar un grilo nunha persoa significa moita sorte. En varios lugares do mundo son consumidos como alimento.

En Portugal era costume ter grilos na cociña das casas debido á crenza de que o seu canto atraía á felicidade e fortuna aos seus moradores, mentres que en Irlanda lle tiñan temor reverencial por pensar que era unha criatura encantada co poder de espantar ás fadas maléficas e moi lonxevo.

Galería de imaxes
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Grilo*** |

* Grilo marrón australiano.
* Grilo de inverno (Bastabales, Ames).
* Grilo (Mandaio Oza-Cesuras).
* Grilo (Bastabales, Ames).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Os insectos na cultura popular galega

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q47328
* AAT: 300250233
* EBID: ID
* GEC: 0273141
* LCCN: sh85033988
* MAG: 2781313515
* NDL: 00566638

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Gryllidae
* BugGuide: 157
* Dyntaxa: 2000893
* EOL: 996
* EPPO: 1GRYLF
* FE: 11894
* FE-New: ID
* Fossilworks: 56642
* GBIF: 5925
* iNaturalist: 52884
* IRMNG: 101559
* ITIS: 102281
* NBN: NBNSYS0000160090
* NCBI: 6995
* Plazi: ID
* Soortenregister: 169878
* uBio: 5477586

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D006135

 |
| Tikei |
| --- |
|  |
|  |
| Datos |
| País | Francia |
| Illa principal | Tikei |
| Linguas |  |
| Poboación (2009) | Deshabitado |
| Superficie | 4 km² |
| Superficie lagoa | 0 km² |
| Nº de illas | 1 |
| Coordenadas | 14°57′S 144°33′O﻿ / ﻿-14.950, -144.550 |
| Maior Altura |  |
| Localización |
|  |
|

**Tikei** é unha illa das Tuamotu, na Polinesia francesa. Administrativamente depende da comuna de Takaroa. Forma parte do grupo de illas do Rei Xurxo. Está situada ao norte do arquipélago, a 67 km ao sueste de Takaroa.

Xeografía
---------

A illa é un antigo atol coa antiga lagoa interior case seca e chea de vexetación. Está deshabitada, e sen infraestruturas. É visitada periodicamente polos habitantes dos atois veciños que veñen pescar ou a buscar cangrexos dos cocos.

Historia
--------

Foi descuberta polo neerlandés Jacob Roggeveen, o 18 de maio de 1722, chamándoa *Carlshoff*. En 1816 foi redescuberta polo ruso Otto von Kotzebue, que a chamou *Romanzoff*, nome do patrocinador da expedición.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1814565
* GEC: 0511443
* GeoNames: 4033346
* OSM: 6063006

 |
| Santa Catarina |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bandeira | Escudo |

 |
| Localización |
| Fotografía aérea da zona costeira do Estado de Santa CatarinaFotografía aérea da zona costeira do Estado de Santa Catarina |
| Datos |
| Capital |  |
| País | Brasil |
| Linguas |  |
| Poboación (2006) | 315.000 hab. |
| Superficie | 424 km² |
| Densidade | 741´4 hab/km² |
| Coordenadas | 27°33′06″S 48°28′44″O﻿ / ﻿-27.55167, -48.47889 |
| Maior Altura | 532 m. Morro do Ribeirão |

A **illa de Santa Catarina** forma parte do municipio de Florianópolis e sitúase no océano Atlántico, no litoral sur do Brasil, no centro do litoral do Estado de Santa Catarina. Ten preto de 54 km de longo (norte-sur) e un máximo de 18 km de ancho (este-oeste), totalizando unha área de 424 km².

Un 97,23% do municipio de Florianópolis, capital do Estado, atópase na illa de Santa Catarina.

É a maior illa dun arquipélago constituído por máis de 20 illas.

A illa esta unida ao continente por tres pontes que atravesan unha canle de 500 m de ancho e ata 28 m de profundidade. O estreito formado na parte máis angosta divide as baías sur e norte.

O punto máis elevado da illa é o morro de *Ribeirãou dá Ilha*, con 532 m de altitude.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1191273
* WorldCat
* VIAF: 239206099
* GeoNames: 3450386
* GND: 4659674-4
* LCCN: sh85117356
* SUDOC: 146472519

 |
*Latridopsis forsteri*
Os **látridos** (Latridae) son unha familia de peixes mariños incluída na orde Perciformes.

O nome vénlles do grego *latris, -ios*, escravo, servo.

Morfoloxía
----------

Teñen o corpo alargado e a liña lateral rectilínea. Aleta dorsal única e continua, con 14-23 radios espiñosos e 23-40 radios brandos; aleta anal con e espiñas e 18-35 radios brandos; ventrais con 1 espiña e 5 radios brandos; pectorais redondeadas.

Hábitat e bioloxía
------------------

Distribúense polo suesde de Australia, Nova Zelandia, Chile e sueste do Atlántico. Son especies de hábitos costeiros e valorados para pesca deportiva.

Taxonomía
---------

Divídense en tres xéneros e cinco especies:

* *Latridopsis* (Gill, 1862)
	+ *Latridopsis ciliaris* (Forster, 1801)
	+ *Latridopsis forsteri* (Castelnau, 1872)
* *Latris* (Richardson, 1839)
	+ *Latris lineata* (Forster, 1801) (antes *Latris hecateia*)
	+ *Latris pacifica* Roberts, 2003
* *Mendosoma* (Guichenot, 1848)
	+ *Mendosoma lineatum* (Guichenot, 1848)

A maiores, WORMS inclúe, con dúbidas, o xénero *Micropus*, que FishBase considera sinónimo do actual *Caracanthus* (familia Caracanthidae).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Látridos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Látridos*** |

* Ficha en FishBase
* Ficha en World Register of Marine Species

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1128304
* MAG: 2777731953

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EOL: 5299
* Fossilworks: 355394
* GBIF: 4282
* iNaturalist: 85856
* IRMNG: 105666
* ITIS: 645309
* NCBI: 97158
* Plazi: ID
* WoRMS: 151382

 |
A **illa de Santa Inés** é unha illa de Chile que forma parte do arquipélago de Terra do Fogo, localizada ao suroeste da península de Brunswick, da que está separada polo estreito de Magallanes e outras illas menores. Ten unha superficie de 3.688 km², sendo a illa máis grande da comuna de Punta Arenas e a terceira maior do arquipélago de Terra do Fogo, logo da illa Grande e da illa Hoste.

Características
---------------

Administrativamente, pertence á comuna de Punta Arenas, á Provincia de Magallanes e á XII Rexión de Magallanes e da Antártida Chilena.

O seu litoral nesta área é parte da Área Protexida Costeira e Mariña de Francisco Coloane. O resto da illa é parte da Reserva Nacional Alacalufes, do mesmo xeito que a illa Desolación e a península de Córdova. Esta última atópase enfronte da illa, no outro lado do estreito de Magallanes e é unha península da illa Riesco. A illa pertence ao arquipélago de Terra do Fogo. O punto máis alto da illa está a 1.341 metros.

A illa alberga un pequeno campo de xeo chamado Grandes Ventisqueros. Ten unha costa moi recortada con varios fiordes.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* whalesound.com/marine *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q962707
* WorldCat
* VIAF: 315527347
* GeoNames: 3871539
* TGN: 1009006

 |
A **illa Somerset** (Inuktitut *Kuganajuup Qikiqtanga*), é unha das maiores illas do arquipélago ártico canadense, separada uns 2 km da península de Boothia polo estreito de Bellot, na rexión Qikiqtaaluk do territorio de Nunavut. Ten unha superficie de 24.786 km² (45ª do mundo e 12ª do Canadá por extensión). Está deshabitada.

Historia
--------

Ao redor do ano 1000, a costa norte da illa de Somerset estaba habitada polo pobo thule, como queda demostrado polos ósos de balea, os túneles e ruínas de pedra. A finais de 1848, James Clark Ross, ao mando de dous barcos, arribou a Porto Leopoldo, na costa nordeste para pasar o inverno. En abril do ano seguinte iniciou unha exploración da illa en zorra.

En 1937, o creouse o forte comercial de Fort Ross (fito 72°0′34″N 94°14′8″O﻿ / ﻿72.00944, -94.23556) pola Compañía da Baía de Hudson no sueste da illa. Pero once anos máis tarde foi pechado por mor das severas condicións do xeo, que o facían antieconómico e de difícil acceso. Isto deixou a illa deshabitada. O almacén tenda e a casa do administrador aínda se usan como refuxio dos inuit de Taloyoak, que acoden a cazar caribús.

Debido ás ruínas, á vida silvestre e ao fácil acceso desde a localidade de Resolute, a costa norte da illa converteuse nun popular destino turístico.

No verán de 2006, a serie "The National" da CBC Television visitou Fort Ross no quebraxeos da Garda Costeira "CCGS Louis S. St-Laurent", nunha serie especial que se centrou no cambio climático.

Notas
-----

1. ↑  "Atlas of Canada - Sea Islands". Atlas.nrcan.gc.ca. 2009-08-12. Arquivado dende o orixinal o 2013-01-22. Consultado o 2010-08-30.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Illa Somerset Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

### Outros artigos

* Illas Árticas do Canadá

### Ligazóns externas

* CBC.ca In Depth: Northwest Passage
* Somerset Island (Nunavut) in the Atlas of Canada - Toporama; Natural Resources Canada

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q212219
* WorldCat
* VIAF: 235096754
* EBID: ID
* GeoNames: 6151201
* GND: 4215268-9
* OSM: 1188484

 |
A **Illa Stirling** é a illa máis pequena das Illas Treasury, nas Illas Salomón. Está separada da máis grande Illa Mono polo estreito Blanche Harbor. Illa Stirling componse de coral, e foi unha vez parte da barreira de coral que rodea a illa Mono.

Illa Stirling non ten poboación permanente. Con todo, un campo de aviación e outros restos da base dos aliados da segunda guerra mundial aínda permanecen aquí.

En maio de 2011 o primeiro ministro das Illas Salomón Danny Phillip fixo unha oferta ao goberno australiano para que a base aérea abandonada na illa de Stirling acollera a tramitación dos solicitantes de asilo. Crese que as negociacións chegaron a un estado razoablemente avanzado antes de ser interrompidas.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Illa Stirling*** |

### Bibliografía

### Outros artigos

### Ligazóns externas

* Campaña das Illas Treasury
* Localización da illa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1748147
* GeoNames: 2103299

 |
**Manuel Villarnovo Martínez**, nado en Valdoviño en 1941 e finado en Loira (Valdoviño) o 1 de agosto de 2018, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Foi candidato á alcaldía de Valdoviño pola Candidatura Independente de Valdoviño nas eleccións municipais de 1979 empatando a 5 concelleiros coa UCD e sendo elixido alcalde co apoio do PSdeG. Non se presentou á reelección en 1983, e non volveu a participar en política ata as municipais de 1999, cando foi o número 2 de Unión de Independentes de Valdoviño. Esta formación logrou 3 concelleiros e logrou a alcaldía para o seu candidato, José Antonio Rodríguez Fernández, tralo apoio dos 5 edís do PPdeG e a previa integración dos independentes nesta formación política. Desta forma, foi segundo tenente de alcalde e concelleiro da área de Servizos, porén, debido a discrepancias co grupo de goberno renunciou ás súas respondabilidades en xullo de 2001 e pasou ó grupo mixto, retirándose definitivamente da política á fin do mandato.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Morales Crespo** |  **Alcalde de Valdoviño** 1979 - 1983 | Sucesor:**Jesús González Tutor** |

Vida persoal
------------

Casou e tivo 2 fillos. Finou en Loira o 1 de agosto de 2018

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, Ferrol, 7-7-1999, p.36.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, Ferrol, 29-7-2001, p.9.
3. ↑  Falleció en Valdoviño Manuel Villarnovo Martínez. Fue el primer alcalde en la Democracia

Véxase tamén
------------

### Outras páxinas

* Eleccións municipais en Valdoviño
A **illa Scott** é unha pequena illa deshabitada de orixe volcánica situada no océano Antártico. Está situada a uns 505 quilómetros do cabo Adare, a extremidade nordeste da Terra de Vitoria. Ten 565 metros de longo e 180 de largo, abranguendo unha área de 4 hectáreas. No oeste da illa, a uns 250 metros, atópase o Piar de Haggitt, unha columna de 60 m de altura. A illa contén dúas pequenas enseadas con praias, e o resto da illa é rochosa. Unha das rías está sobre a costa nordeste e a outra atópase na parte occidental da illa, fronte ao piar de Haggit.

A illa foi descuberta o 25 de decembro de 1902 polo capitán e explorador Guillerme Colbeck do *SY Morning*, quen transportaba no seu navío ao capitán Robert Falcon Scott na expedición de Sir Clements Robert Markham. Colbeck pensou en bautizar á illa co nome de illa Markham, pero posteriormente Clements Markham decidiu mudar o nome na honra do capitán Scott. O piar de Haggit recibe esa denominación polo apelido materno de Guillerme Colbecj, Haggit.

En 2006, unha expedición de mapeado atopou as illas cando se dirixía ao mar de Ross.

Conflitos territoriais
----------------------

Malia atoparse en territorio do Tratado Antártico, a illa é reclamada por Nova Zelandia.

Notas
-----

1. ↑  The changing map of Antarctica, National Institute of Water and Atmospheric Research, Coasts & Oceans Update, No. 17, 2007

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Reclamacións territoriais da Antártida

### Ligazóns externas

* Birds observed at Scott Island, Ross Sea, Antarctica *(en inglés)*
* Gerhard Wörner and Giovanni Orsi (1990). Volcanic observations on Scott Island in the Antarctic Ocean, *Polarforschung*, 60 (2), 82–83. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1345909
* GeoNames: 6624929

 |
A **Illa Goli** (en croata: *Goli Otok,* literalmente "illa estéril" ou "illa árida") é unha illa fronte á costa norte do Adriático. Está situada entre o litoral nordés da illa de Rab e o continente, no actual condado de Primorje-Gorski Kotar, Croacia. A illa é árida e está deshabitada. A costa norte é case completamente despexada, mentres que o sur ten unha pequena cantidade de vexetación e algunhas calas. 

Desde os inicios de Iugoslavia até o seu peche en 1956, a illa foi unha prisión para líderes políticos. O cárcere estivo baixo secreto até que se descubriron as condicións inhumanas dos reclusos e se pechou o cárcere. Os presos debían facer traballos ao aire libre durante unhas doce horas, despois durmían nas súas celas seis horas e as outras seis eran tempo libre e as comidas. Hoxe en día só viven pastores na illa.

Notas
-----

1. ↑
2. ↑

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Xeografía de Europa

### Ligazóns externas

* Mapa de localización

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q541157
* WorldCat
* VIAF: 245795773
* GeoNames: 3200479
* GND: 4230275-4
* LCCN: sh88001922
* NKC: ge550939

 |
A **illa Sibiriakov** (ruso: *Остров Сибирякова*, *Óstrov Sibiriakova*), tamén coñecida como **illa Kuzkin** (Кузькин остров), é unha illa duns 847 km². A súa lonxitude é de 38 e km e o seu largo máximo de 27 km. Cóbrese con vexetación de tundra. A illa está no mar de Kara, no extremo norte do esteiro do río Yeniséi, a 35 km da costa máis próxima.

Historia
--------

Esta illa recibe o seu nome por Aleksandr Mijáilovich Sibiriakov, propietario de minas de ouro da Rusia Imperial. Sibiriakov financiou exploracións en Siberia, como a de Adolf Erik Nordenskjöld, e tamén tivo parte nalgunhas expedicións propias.

Xeografía
---------

O mar que rodea á illa Sibiriakov está cuberto cun banco de xeo no inverno e hai moitos témpanos de xeo ata no verán. O estreito entre a illa de Sibiriakov e o continente é coñecido como Vostochnyy Proliv.

Administración
--------------

A illa Sibiriakov pertence á división administrativa krai de Krasnoyarsk da Federación Rusa. Tamén forma parte da Gran Reserva Natural do Ártico, a maior reserva natural de Rusia.

Illas veciñas
-------------

A 12 quilómetros do cabo no extremo norte da illa Sibiriakov queda un grupo estreito e curvado de tres illas coñecidas como illas Nosok (Остров Носок; *Ostrov Nosok*).

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Illa Sibiryakov Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Mar de Kara

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q224626
* GeoNames: 1491890
* OSM: 2141062

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Golfo.
Golfo de México.
Un **golfo** é unha parte do mar de grande extensión, pechada por puntas ou cabos de terra.

Aínda que moitas veces se confunde cunha baía, e non está claro onde está a fronteira entre o que é un golfo e unha baía, enténdese que estas últimas son de menor extensión.

Golfo é o nome máis común en galego. En cambio entre os falantes de inglés, portugués ou outros idiomas prefírese o nome de *baía*. Os golfos de grande extensión poden comprender outros golfos máis pequenos ou baías, que adoito son de menor profundidade, e que reciben os nomes de "enseada", "rada", "cala" ou "caleta".

Este tipo de accidentes xeográficos ten unha grande importancia estratéxica e económica xa que, normalmente, son lugares ideais para a construción de portos e diques.

Principais golfos do mundo
--------------------------

### Golfos de América

* Golfo de México. 1 550 000 km²
* Golfo de Alasca. 1 531 000 km²
* Golfo de San Lourenzo. 259 000 km²
* Golfo de California, tamén chamado Mar de Cortés. 153 000 km²

### Golfos de Europa

* Golfo de Biscaia. 225 000 km²
* Golfo Ártabro
* Golfo de Cádiz
* Golfo de Valencia
* Golfo de Finlandia
* Golfo de Almería

### Golfos de Asia, África e Oceanía

* Golfo de Bengala. 2 172 000 km²
* Golfo da Guinea. 1 533 000 km²
* Golfo de Carpentaria. 310 000 km²
* Golfo Pérsico. 233 100 km²
* Golfo de Adén. 220 000 km²
* Golfo de Omán. 181 000 km²
* Golfo de Tonquín. 116 000 km²
* Golfo de Biafra
* Golfo de Aqaba

Notas
-----

1. ↑  *Encyclopædia Britannica*. "Bay (coastal)" (en inglés). Consultado o 09-08-2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1322134
* AAT: 300132315
* BNCF: 31910
* EBID: ID
* GEC: 0112419
* Treccani: golfo

 |
Coordenadas: 34°00′N 10°25′L﻿ / ﻿34.000, -10.417

O **golfo de Gabes** visto dende o espazo
O **golfo de Gabes** (en árabe: خليج قابس), é un golfo situado na costa leste de Tunisia, no mar Mediterráneo. O golfo posúe 100 quilómetros de longo, e inclúe o arquipélago das illas Kerkena ao nordeste e a illa de Xerba no sueste.

As augas do golfo bañan ás cidades de Sfax, Xerba e Gabes. A cidade de Gabes é un dos principais centros administrativos do país.

Dentro da fauna que alberga, destacan os atúns e as esponxas, polo que a actividade pesqueira é moi importante.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q323760
* WorldCat
* VIAF: 240915733
* BNF: 121366141
* EBID: ID
* GeoNames: 2468368
* GND: 4262516-6
* SUDOC: 029820472
* TGN: 1112380

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Diagrama da localización de MAQSAT 3 no voo Ariane 503.
**MAQSAT** (*Maquette Satellite*) foi unha serie de satélites artificiais inertes, de proba, enviados nalgúns lanzamentos de foguetes Ariane 5 para estudar o comportamento e a envolvente do foguete.

### MAQSAT H e MAQSAT B

MAQSAT H e B foron lanzados no mesmo voo, o 30 de outubro de 1997. Cuns 2300 kg de masa cada un, a súa finalidade era simular diferentes tipos de satélite e a resposta do foguete durante o lanzamento. Ningún chegou a órbita ao fallar o lanzamento e ser destruído o foguete.

### MAQSAT H2

MAQSAT H2 tiña unha masa de 3700 kg e debía substituír a carga comercial do voo L521 só en caso de que non houbese satélites dispoñibles para o lanzamento. Finalmente no seu lugar foi lanzado o satélite de comunicacións XTAR-EUR.

### MAQSAT B2

MAQSAT B2, cunha masa de 3622 kg, foi lanzado o 12 de febreiro de 2005. Foi usado en substitución dunha carga comercial, pero tamén como plataforma tecnolóxica para diferentes experimentos europeos: Sloshsat-FLEVO para o estudo de fluídos no espazo, Boucle-Fluide, un experimento francés de refrixeración, DVCAM, unha cámara autónoma, e TMA, un sistema de telemetría.

### MAQSAT 3

MAQSAT 3 foi deseñado para imitar as características mecánicas e dinámicas do satélite comercial orixinal que debía voar no lanzamento do 21 de outubro de 1998 (o Eutelsat W2) pero que finalmente foi lanzado noutro voo. MAQSAT 3 tiña unha masa de 2600 kg e unha altura de 3 metros.

Notas
-----

1. 1 2  Mark Wade (2020). "MAQSAT" (en inglés). Consultado o 4 de setembro de 2020.
2. ↑  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "MaqSat H & TEAMSAT" (en inglés). Consultado o 4 de setembro de 2020.
3. ↑  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "MaqSat B" (en inglés). Consultado o 4 de setembro de 2020.
4. ↑  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "MaqSat H2" (en inglés). Consultado o 4 de setembro de 2020.
5. ↑  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "MaqSat B2" (en inglés). Consultado o 4 de setembro de 2020.
6. ↑  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "MaqSat 3" (en inglés). Consultado o 4 de setembro de 2020.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Ariane 5
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Luís Seara.
**Luis Carlos Seara Nieto**, nado en Paderne de Allariz en 1936 e finado no mesmo concello o 22 de marzo de 2010, foi un político galego do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Empregado dunha entidade de aforro e cooperativista de Coren. Nas primeiras eleccións democráticas foi o candidato de UCD á alcaldía de Paderne de Allariz, e foi elixido alcalde. Volveu ser elixido por Coalición Galega, Centristas de Galicia e PPdeG nas sucesivas convocatorias electorais, sempre con maioría absoluta, ata que en 2007 foi substituído como cabeza de lista do PPdeG por José Manuel Fernández Gómez.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**-** |  **Alcalde de Paderne de Allariz** 1975 - 2007 | Sucesor:**José Manuel Fernández Gómez** |

Notas
-----

1. ↑  "El ex alcalde de Paderne de Allariz fallece de un infarto". *La Región* (en castelán). 2010-03-23. Consultado o 2020-04-01.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Paderne de Allariz
**MAVEN** ou **Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN** é unha sonda espacial da NASA lanzada o 18 de novembro de 2013 mediante un foguete Atlas 5 desde Cabo Cañaveral para estudar Marte.

Características
---------------

MAVEN foi enviada a Marte para estudar a atmosfera superior e a ionosfera do planeta vermello, así como as súas interaccións co vento solar e determinar a perda co tempo dos gases da atmosfera marciana e o seu efecto na evolución do planeta.

O corpo da nave ten forma aproximadamente cúbica de 2,3 x 2,3 x 2,0 m, construído con paneis de aluminio entremetidos en paneis de composto de grafito. No centro do corpo atópase un depósito de propelente cilíndrico de 1,3 m de diámetro que pode conter ata 1640 kg de hidracina. Do corpo da nave saen dous paneis solares que proporcionan a alimentación eléctrica. A nave leva oito instrumentos científicos a bordo: un magnetómetro, un espectrómetro de ións e gases neutros, unha sonda Langmuir e detector de ondas, un espectrómetro ultravioleta, un analizador de electróns do vento solar, un analizador de ións do vento solar, un detector de partículas enerxéticas solares e un detector de ións termais e supratermais.

MAVEN foi lanzada o 18 de novembro de 2013 e chegou a Marte o 22 de setembro de 2014, acadando unha órbita científica cun período de 4,5 horas, unha inclinación de 75º e unha periapse de 150 km.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  NASA (14 de maio de 2020). "Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN (MAVEN)" (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2020.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Mark Wade (2020). "MAVEN" (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2020.
3. 1 2 3 4 5 6  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "MAVEN (Mars Scout 2)" (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2020.
4. ↑  N2YO (2020). Real Time Satellite Tracking, ed. "MAVEN" (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2020.
5. ↑  "Note verbale dated 23 December 2014 from the Permanent Mission of the United States of America to the United Nations (Vienna) addressed to the Secretary-General" (PDF) (15-00343(E)). 15 de xaneiro de 2015: 5. Consultado o 9 de setembro de 2020.
6. ↑  Claude Lafleur (2020). "MAVEN" (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***MAVEN***  |

### Outros artigos

* Atlas 5

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de MAVEN

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q327075
* EBID: ID
* NSSDC ID: 2013-063A
* SCN: 39378

 |
Uso do lume grego, segundo un manuscrito bizantino.
O denominado **lume grego** era unha arma naval usada polo Imperio Bizantino, supostamente inventada por un refuxiado cristián sirio chamado Calínico, orixinario de Heliópolis cara a 671 ou 673. Algúns autores pensan que Calínico recibiu o segredo do lume grego dos químicos de Alexandría. Lanzaba un chorro de fluído ardente, e podía empregarse tanto en terra como no mar, aínda que se utilizou preferentemente no mar.

Grazas a ela, a mariña do Imperio conseguiu rexeitar un masivo ataque naval dos árabes, constituíndo así un freo ás intencións expansionistas do islam, e salvando, literalmente, a Europa Occidental.

Fabricación
-----------

Consistía no lanzamento dunha mestura viscosa que segundo estudos recentes estaba composta de sete ingredientes:

* petróleo en bruto, ou
* nafta, para que flotase sobre a auga,
* xofre, que ao entrar en combustión, emite vapores tóxicos,
* cal vivo, que prende ao entrar en contacto coa auga,
* resina, para activar a combustión dos ingredientes,
* graxas para aglutinar todos os elementos,
* nitrato potásico, salitre, que desprende osíxeno ao prender, permitindo desta forma que o lume continúe ardendo baixo a auga.

Tras lanzar a mestura a través duns longos tubos instalados na embarcación, a mestura entraba en ignición ao contacto coa auga, incendiando as embarcacións inimigas.

O motivo polo que se descoñece a súa composición é moi simple: a mariña bizantina da Alta Idade Media era, moitísimo, a dona do Mediterráneo Oriental, e na posesión do lume grego estaba unha das claves da súa superioridade, de maneira que esta arma considerábase un segredo.[]

Algúns historiadores ingleses din que a Armada Invencible sucumbiu ante Francis Drake, que ideou unha fileira de barrís de lume grego incendiados xusto ao atravesalos na batalla do Canal da Mancha.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q179537
* AAT: 300226956
* BNF: 11983331b
* BRE: 2378804
* EBID: ID
* GEC: 0232560
* GND: 4232012-4
* JSTOR: greek-fire
* LCCN: sh85057149
* MAG: 197990232
* NKC: ph349438
* SUDOC: 027888185

 |
**Luis Quintas Goyanes**, nado en Santiago de Compostela en 1907 e finado na Coruña o 25 de febreiro de 1987, foi un pintor galego e VIII marqués de Almeiras.

Foi curmán de Juan José Barcia Goyanes.

Traxectoria
-----------

Naceu en Compostela mais viviu sempre na Coruña. Iniciouse na pintura a idade temperá e foi discípulo de Castelao.

En 1925 participou na Exposición Nacional de Belas Artes. Obtivo a praza de catedrático de Debuxo na Escola de Artes Aplicadas e Oficios Artísticos da Coruña e foi profesor de debuxo no instituto Eusebio da Guarda. O seu prestixio permitiulle ingresar na Real Academia Galega de Belas Artes e ser nomeado director do Museo Provincial de Belas Artes da Coruña, cargo que ocupou durante 17 anos. Neste tempo promoveu a adquisición de novos fondos, a restauración de cadros danados e a organización de destacadas exposicións.

Quintas Goyanes distinguiuse especialmente como retratista. Destacan os seus retratos de varios alcaldes coruñeses e o de Xoán Carlos I que se conservan no palacio de María Pita, así como os que fixo do tenor Miguel Fleta, un dos cales se conserva no Teatro Real de Madrid. Foi ademais un magnífico paisaxista da natureza galega e a súa actividade artística tamén abrangueu a ilustración de pergameos, libros e carteis.

Recoñecementos
--------------

Foi membro numerario da Real Academia Galega de Belas Artes e membro correspondente da Real Academia Galega e da Real Academia de Belas Artes de San Fernando. Concedéuselle a encomenda con placa de Afonso X o Sabio e ostentou o título de VIII marqués de Almeiras. Unha rúa do polígono residencial de Matogrande, na Coruña, leva o seu nome desde 1994.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 26-2-1987, p. 23
2. ↑  "Luís Quintas Goyanes | Concello de Culleredo". *www.culleredo.es*. Consultado o 2020-07-08.
3. ↑  Inventario das dependencias municipais do Concello da Coruña. Pinturas.
4. ↑  "Quintas Goyanes". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2004-05-26. Consultado o 2020-07-08.
5. ↑  "Pintor Quintás Goyanes: El pintor que inició a muchos artistas". *www.laopinioncoruna.es*. Consultado o 2020-07-08.
6. ↑  "Persona - Quintas Goyanes, Luis (1907-1987)". *PARES*. Consultado o 2020-07-08.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q55769400
* WorldCat
* VIAF: 87155713
* BNE: XX1393445

 |
Un momento da marcha sobre Roma.
A **marcha sobre Roma** (en italiano *Marcia su Roma*) foi unha marcha organizada entre o 27 e o 29 de outubro de 1922 por Benito Mussolini, daquela dirixente do Partido Nacional Fascista, e que o levou ao poder do Reino de Italia. A marcha marca o final do réxime parlamentario e o comezo do réxime fascista, se ben o modo en que Mussolini se converteu en xefe de goberno estaba de acordo coa constitución italiana vixente, o *Statuto Albertino*. A ditadura entrou en vixencia máis adiante, co asasinato de Giacomo Matteotti e a prohibición de partidos da oposición.

Posición de Vítor Manuel III
----------------------------

Para disolver a ameaza que presentaban os fascistas que chegaban ao alfoz da cidade, o goberno do primeiro ministro Luigi Facta pediu o estado de sitio para Roma. Porén, o Rei Vítor Manuel III negouse a firmar a orde. Isto significou que non ordenaron ao exército opoñerse aos fascistas. Os motivos da negativa do monarca foron discutidos, suxeríndose as teorías de que temía perder o trono se rexeitaba cooperar cos fascistas, que quería evitar unha guerra civil, e que esperaba neutralizar os fascistas asociándoos ao goberno nacional.

Desenvolvemento da marcha
-------------------------

Os camisas negras, con Benito Mussolini á fronte.
Mussolini, seguro do seu control sobre os acontecementos, estaba decidido a non aceptar nada que non fose o control do goberno, e o 29 de outubro o rei pediulle que aceptase o posto de primeiro ministro e que formase un gabinete. Viaxando desde Milán en tren, Mussolini formou goberno en Roma o 30 de outubro. Preto de 25.000 camisas negras foron transportados á cidade, onde marcharon nun triunfante desfile cerimonial o 31 de outubro.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* "Entrada en Roma do 30 de outubro", artigo no *New York Times* *(en inglés)*.
* «O grande exército fascista disposto a entrar en Roma», artigo no *New York Times* *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q468823
* BNCF: 28745
* BNE: XX4358935
* BNF: 13175789x
* BRE: 3163895
* EBID: ID
* FAST: 1353656
* GEC: 0040882
* GND: 4168973-2
* LCCN: sh85068977
* SUDOC: 035234997

 |
| Robinson Crusoe |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bandeira | Escudo |

 |
| Localización |
|   |
| Datos |
| Capital | San Juan Bautista |
| País | Chile |
| Linguas | Español |
| Poboación (2002) | 630 hab. |
| Superficie | 96´4 km² |
| Densidade |  |
| Coordenadas | 33°38′00″S 78°49′00″O﻿ / ﻿-33.63333, -78.81667 |
| Maior Altura | El Yunque, 916 m. |

A **Illa Robinson Crusoe** (33°38′00″S 78°49′00″O﻿ / ﻿-33.63333, -78.81667), antigamente chamada **Más a Tierra** ou **Más Atierra**, forma parte do arquipélago chileno de Juan Fernández.

Características
---------------

Ten 96,4 km² e a súa poboación foi de 488 habitantes no Censo de 1992, mentres no Censo de 2002, o número de habitantes aumentou a 630, maiormente concentrada no poboado de San Juan Bautista na Baía Cumberland, fundado en 1877 polo barón Alfredo Van Rodt.

Despois do desastre de Rancagua en 1814, a illa serviu de prisión para os patriotas (Juan Egaña e outros) na chamada Cova dos Patriotas (Monumento Histórico desde 1979, situada en San Juan Bautista). Con iguais propósitos foi usada a illa durante o primeiro goberno de Carlos Ibáñez del Campo (1927-1931).

A principal actividade económica é a pesca da lagosta mariña (a Lagosta de Juan Fernández). A súa poboación está diminuíndo; principalmente novos que emigran ao continente (Chile) para obter mellores oportunidades e unha vida menos illada.

Illa Robinson Crusoe

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q329422
* WorldCat
* VIAF: 23145067013566631274
* GeoNames: 3873018
* GND: 4050206-5
* NKC: ge684073
* OSM: 3873481

 |
**Maudgalyāyana** (pali: **Moggallāna**), tamén coñecido como **Mahāmaudgalyāyana** ou polo seu nome de nacemento **Kolita**, foi un dos discípulos máis achegados ao Buda. Descrito polos seus contemporáneos como Subhuti, Śāriputra (*pali: Sāriputta*) e Mahākāśyapa (pali: Mahākassapa), está considerado o segundo dos máis importantes discípulos do Buda, xunto con Śāriputra. As historias tradicionais contan que Maudgalyāyana e Śāriputra se converteron en vagabundos espirituais durante a súa mocidade. Tras buscar a verdade espiritual durante un tempo, entraron en contacto coas ensinanzas do budismo polos versos que se estenderan amplamente polo mundo budista. Finalmente coñeceron o propio Buda e ordenáronse monxes con el. Maudgalyāyana alcanzou a iluminación pouco despois.

Maudgalyāyana e Śāriputra teñen unha fonda amizade espiritual. Son amosados na arte budista como os dous discípulos que acompañan o Buda, e teñen papeis complementarios como mestres. Como mestre, Maudgalyāyana é coñecido polos seus poderes psíquicos, e adoita ser representado empregándoos nos seus métodos de ensino. En moitos canons budistas temperáns, Maudgalyāyana é fundamental na reunificación da comunidade monástica despois de que Devadatta provocase un cisma. Ademais, Maudgalyāyana está conectado con historias sobre a realización da primeira imaxe do Buda. Maudgalyāyana faleceu aos oitenta e catro anos, asasinado por unha seita rival. Esta morte violenta descríbese nas escrituras budistas como resultado do karma de Maudgalyāyana por matar os seus propios pais nunha vida anterior.

Polos textos postcanónicos, Maudgalyāyana fíxose coñecido pola súa piedade filial grazas a unha lenda na que transfire os seus méritos á súa nai. Isto levou a unha tradición en moitos lugares budistas coñecida como festival dos fantasma, durante o que a xente dedica os seus méritos aos seus devanceiros. Maudgalyāyana foi asociado tradicionalmente coa meditación e ás veces cos textos Abhidharma e coa escola Dharmaguptaka. No século XIX, atribuíronse a el reliquias atopadas e que foron amplamente veneradas.

Notas
-----

1. ↑  Higham, Charles F.W. (2004). *Encyclopedia of ancient Asian civilizations*. New York: Facts On File. p. 215. ISBN 0-8160-4640-9.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***India*** |

### Outros artigos

* Dez discípulos principais

### Ligazóns externas

* Información sobre o festival dos fantasmas en Singapur

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q379814
* WorldCat
* VIAF: 84098838
* EBID: ID
* NKC: jn20030619001

 |
A **illa Sangir** (indonesio: *Pulau Sangir / Pulau Sangir Besar*) coas variantes de ortografía "Sangihe", "Sanghir" ou "Sangi", é unha illa no grupo das illas Sangir. O seu nome indonesio significa literalmente "Gran Sangir", en referencia ao feito de que a illa é a principal do arquipélago. É parte da provincia de Célebes Setentrional. A lingua principal é a lingua sangir.

Xeografía
---------

A illa de Sangir é unha illa volcánica, situada no Mar de Célebes, entre a península setentrional de Sulawesi e a parte máis meridional de Mindanao Filipinas.

O clima é tropical húmido. A maior parte do territorio está cuberto de amplos e frondosos bosques. O pico máis alto é o "Gunung Awu", na parte norte da illa, un volcán activo cuxa última erupción remóntase a 2004.

O centro principal é Tahuna, onde tamén hai un pequeno aeroporto. A actividade principal na illa é a pesca.

Historia
--------

Foi o escenario dunha violenta erupción do volcán Gunung Awu en marzo de 1856. A montaña existente cambiou debido á erupción, e produciuse unha gran inundación. O número de mortos estímase por encima dos dous mil, e posiblemente chegou a 6.000. Outras erupcións importantes ocorreron en 1966 e 2004.

Mozos con vestidos tradicionais na illa de Sangir cerca do ano 1900.

Notas
-----

1. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 26 de outubro de 2009. Consultado o 26 de outubro de 2009.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Illa Sangir*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3100064
* GeoNames: 1628776

 |