recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Chauliodus sloani*
Os **Estomiformes** (Stomiiformes) son unha orde de peixes mariños teleósteos, da superorde Estenopterixios (Stenopterygii), propios de augas tropicais ou temperadas. A maioría son peixes abisais.

Características
---------------

Posúen órganos bioluminiscentes, chamados fotóforos, que lles permiten as funcións de relación na escuridade absoluta na que viven. A disposición máis común é unha ou dúas fileiras de fotóforos na parte inferior do corpo a ámbolos lados, así como na punta das barbas que poden presentar. A luz que emiten estes peixes é practicamente invisible para os seus depredadores.

Algunhas especies posúen barbas baixo a boca. Teñen largos dientes tanto no maxilar como no premaxilar, e a boca prolóngase máis aló do ollo na maioría das especies. Cando teñen escamas, estas son cicloides, pero en moitos casos se perderon. Algúns non tenen aleta dorsal, pectorais nin aleta adiposa, pero noutras especies existe unha aleta adiposa ventral. Teñen entre 5 e 24 fendeduras branquiais.

Adoitan ser de cor marrón escuro ou negro, se ben algúns Gonostomatoidei son prateados.

Clasificación
-------------

Divídense en dúas subordes e catro familias:

* Suborde Gonostomatoidei
	+ Familia Gonostomatidae
	+ Familia Sternoptychidae
* Suborde Phosichthyoidei
	+ Familia Phosichthyidae
	+ Familia Stomiidae

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Estomiformes*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Estomiformes*** |

* Taxonomía ITIS
* Taxonomía FishBase

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q657570
* EBID: ID
* GEC: 0272155
* MAG: 2779281121

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Stomiiformes
* BioLib: 15830
* Dyntaxa: 3000258
* Fossilworks: 35529
* GBIF: 774
* iNaturalist: 85547
* IRMNG: 10593
* ITIS: 553138
* NBN: NBNSYS0000187402
* NCBI: 48438
* Plazi: ID
* Soortenregister: 138418
* uBio: 113928
* WoRMS: 10306

 |
Un **cadoiro bioquímico** é unha serie de reaccións químicas nas que os produtos dunha reacción actúan como substrato nas seguintes reaccións. Existen varias reaccións bioquímicas importantes en cadoiro, incluíndo fervenzas enzimáticas, como o cadoiro de coagulación e o sistema do complemento, así como as cascadas de transdución de sinais, que fan que os potenciais eléctricos viaxen a través dos nervios até o cerebro, onde se interpretan como sinais en casos como como a vista ou o olfacto.

Os **cadoiros enzimáticos** caracterízanse polo feito de que o produto da reacción non actúa como produto senón como catalizador da seguinte reacción. Noutras palabras, cada reacción produce unha activación dun proenzima (inactivo) a unha forma encimática (activa) mediante un cambio covalente, moitas veces proteólise ou fosforilación. Isto produce unha amplificación do sinal, de xeito que en cada paso a velocidade da reacción global é maior reducindo o tempo da resposta fisiolóxica efectiva. É importante nestes casos a presenza dunha potente regulación enzimática que inhiba a cascada no punto final da reacción co fin de evitar un exceso de produto que poida levar a unha imposibilidade de volver ao inicio da fervenza e que doutro xeito podería producir indesexables. efectos fisiolóxicos (por exemplo, trombose no caso do cadoiro de coagulación).

Termo
-----

A pesar de que o termo máis común noutras linguas deriva das variantes *cascada, cascade, cascata,* etc. en galego é **cadoiro** o termo hidrolóxico que se emprega como metáfora para definir este tipo de reaccións en cadea. Outros sinónimos como *abanqueiro* ou *fervenza* non se empregan, tampouco termos similares como *catarata*.

Notas
-----

1. 1 2  "Cadoiro". *bUSCatermos*. Consultado o 2022-09-12.

Véxase tamén
------------

* Alosterismo
* Cimóxeno

### Bibliografía

* *Bioquímica*. Mathews e van Holde. 2ª Ed. McGraw Hill - Interamericana. ©1996 ISBN 84-486-0213-7

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3300685
* MAG: 34758486

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre química é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Ermida de El Rocío

A **Ermida de El Rocío** é unha ermida situada na aldea de El Rocío, en Almonte, na provincia de Huelva. Nela celébrase anualmente a famosa Romaría de El Rocío (na que se venera a Virxe do Rocío), e que congrega máis dun millón de persoas. O proxecto da actual ermida débese aos arquitectos Antonio Delgado y Roig e Alberto Balbontín de Orta, realizado cara a 1960.

Dentro da ermida áchase a Virxe do Rocío, unha pequena talla moi venerada. A súa popularidade é grande en todo o mundo, xa que a súa veneración deu lugar á romaría máis importante de España, que na actualidade congrega cada ano a máis dun millón de persoas e que está declarada de interese turístico internacional.

Historia
--------

Altar da Virxe do Rocío.
As crónicas históricas contan que o rei Afonso X o Sabio, alá polo ano 1270 mandou erixir unha ermida consagrada á Virxe María no lugar chamado de Las Rocinas, que fora reconquistado aos árabes. As mesmas crónicas relatan como neses mesmos lugares, o rei creou un coto de caza, atraído pola beleza do lugar e a cantidade de cervos existente. Este coto coñécese hoxe como Coto de Doñana.

### Primeira ermida (1270 - 1755)

Cara ao ano 1270 o rei Afonso X o Sabio, mandou construír unha pequena ermida dun sinxelo mudéxar, estilo que viña impóndose na comarca limítrofe ao lugar de El Rocío. Aquela ermida tiña dez varas de longo e de estilo mudéxar andaluz. Os seus muros eran de taipal, as xambas e roscas dos arcos, de ladrillo á mourisca, con groso tendel; a cuberta toda de madeira de par, decorada mudéxar; e a portada con arco de ferradura apuntado, sobre a que había unha espadana con arco de ferradura para a súa campá. No seu interior, humilde e sinxelo, sobre o piso de ladrillo elevábase con tres chanzos de bordos vidriado de verde, o presbiterio e no seu plano alzábase o altar de reducidas proporcións.

A primeira irmandade do Rocío foi creada en Villamanrique de la Condesa, dado que presuntamente, o cazador ao que se lle apareceu a virxe do Rocío era de devandito sitio, aínda que o seu lugar de residencia, nunca foi revelado polas fontes históricas relacionadas a tal evento.
Outras fontes de información afirman que a historia do cazador é só pura lenda que só queda niso, en lenda e non ten nada de certo.

### Segunda ermida (1755)

Aquela primeira ermida durou ata o terremoto de Lisboa, en 1755, que a deixou en ruínas, a Virxe do Rocío foi levada a Almonte e estivo alí durante dous anos seguidos, celebrándose alí a Romaría de El Rocío na vila almonteña; as reformas da ermida acabaron no ano 1758.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ermida de El Rocío Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Web sobre as antigas ermidas *(en castelán)*
*"Nacemento de Esaú e Xacob"*, obra de Benjamin West.
Na Xénese, **Esaú** ou **Edom** (en hebraico: עֵשָׂו בן-יִצְחָק *Ēśāw ben Yishāq*) era o fillo de Isaac e mais Rebeca. Foi o primeiro en nacer, e xemelgo de Xacob.

Era máis afeccionado á caza ca seu irmán, de xeito que era máis querido polo seu pai, aínda que a nai devecía por Xacob. Cando or xemelgos tiñan quince anos, aconteceu que Esaú chegou de cazar famento e vendeu a primoxenitura a Xacob por un prato de lentellas. Segundo o xudaísmo, aquel día, Esaú estaba canso porque cometera tres pecados capitais (asasinato, adulterio e idolatría); ademais, o mesmo día finou Abraham.

Moitos anos despois, o día no que seu pai quería beicer ao seu irmán, vaino suplantar disfrazándose con pelica de cabra que lle cubría os brazos para simular a vilosidade de Esaú (o seu pai, Isaac, xa non tiña a vista moi ben).

Cando lle pediu que o beicese, o seu pai díxolle que xa non se podía botar atrás, mais lle vai dir que, unha vez que el estivese morto, non matase a seu irmán. De todos os xeitos, Xacob marchou da casa e foise a vivir a Mesopotamia, á casa do seu titío Labán, irmán da súa nai, Rebeca.

Cando Esaú chegou aos corenta anos, tomou por muller á hivita Aholibamah, filla de Beerí, coa que ten tres fillos:

* Xenix ou Ieúix
* Xalam ou Ia'alam
* Corah

Uniuse tamén coa hitita Adá, filla de Elón, coa que tivo un fillo:

* Elifaz

Isto foi moi decepcionante para Isaac e mais Rebeca, que vían coma o seu sangue e as súas tradicións mesturábanse con outras foráneas. A relación das dúas mozas coa súa sogra Rebeca non foi doada. Por iso mesmo colleu coma terceira dona a Mahalat, filla do seu titío Ismael, que lle deu un fillo:

* Reuel

Pouco antes de morrer seu pai, Xacob volveu á casa coas súas esposas. Chegou tal bo momento, que Esaú e Xacob se perdoaron mutuamente. Despois do soterramento do pai, Esaú instalouse en Edom, onde os seus fillos foron os xefes das tribos edomitas.

Segundo o Libro de Jasher, foi asasinado por Sem, fillo de Noé, devanceiro seu. Pola contra, no Libro dos Xubileus nárrase que finou durante unha batalla entre Xacob e os seus fillos contra Esaú e os seus.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q220822
* WorldCat
* VIAF: 8146951399015372385
* DeutscheBio: 118531018
* EBID: ID
* GEC: 0024471
* GND: 118531018
* NKC: jo20181003236
* Orthodox Encyclopedia: 674790

 |
**Joao Fernando Nelo**, máis coñecido como **Fernando Baiano**, nado en São Paulo o 18 de marzo de 1979, é un futbolista brasileiro. Xoga de dianteiro e o seu equipo actual é o Mogi Mirim.

Traxectoria
-----------

Dianteiro centro desde moi pequeno, comezou a xogar no Corinthians, onde en 1999 gañou o primeiro Mundial de Clubs. Despois fichou polo Internacional (2002), polo Flamengo (2003) e polo Wolfsburgo (2004); deixando ver en todos os seus novos equipos detalles de calidade.

Pero a súa definitiva afirmación tívoa no Málaga CF, onde marcou 9 goles en 17 partidos convertendo a un Málaga agónico nun equipo de media táboa. Ó final da tempada Fernando non renovou co Málaga e fichou polo Celta de Vigo logo de protagonizar unha longa negociación co Celta e Deportivo da Coruña durante todo o verán.

Tras dúas temporadas no Celta, nas que acadaría unha clasificación para a copa da UEFA e unha vez consumado o descenso do equipo vigués á Segunda División, Baiano fichou polo Real Murcia o 1 de agosto de 2007.

### Alcume

Debe o seu alcume ó seu primeiro adestrador, que non acordándose do seu nome chamouno así "*Ei, ti, o Baiano*" pensando que a rexión da cal proviña era a de Baía. Non era así, pero o seu alcume nunca cambiou e para todos pasou a chamarse **Fernando Baiano**.

Palmarés
--------

### Campionatos nacionais

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Campionato Paulista | Corinthians |  Brasil | 1999 |
| Campionato Brasileiro de Fútbol | Corinthians |  Brasil | 1999 |

### Copas internacionais

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Título | Equipo (\*) | País | Ano |
| Copa Mundial de Clubs da FIFA | Corinthians |  Brasil | 2000 |

(\*) Incluíndo a Selección

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en bdfutbol.com *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q707463
* BDFutbol: 1278
* FIFA: 176607
* Soccerway: 3369
* Transfermarkt: 9415
* Worldfootball: fernando-baiano

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Cadrado (homónimos).
Exemplo de cadrado.
Un **cadrado** é un cuadrilátero (polígono regular de 4 lados).

Fórmulas métricas
-----------------

O perímetro dun cadrado de lado *l* é: *p = 4l*. Ou {\displaystyle p=2{\sqrt {2}}d}, d = diagonal. E a área deste cadrado é: *A = l2*. Tamén {\displaystyle A={\frac {d^{2}}{2}}}

Clasificacións
--------------

O cadrado é:

* un paralelogramo, pois os seus lados son paralelos dous a dous.
* un losanxe, pois os seus lados posúen as mesmas medidas e as diagonais son perpendiculares.
* un rectángulo, pois os seus vértices forman ángulos de 90 ° e as diagonais posúen as mesmas medidas.

Propiedades
-----------

Nun cadrado, as súas diagonais son {\sqrt {2}} veces maior que a medida dos seus lados. As diagonais corresponden ao diámetro dunha circunferencia circunscrita ao cadrado, e esa ten área {\displaystyle \pi /2} veces maior que a área do cadrado. O lado dun cadrado é igual a medida do diámetro da circunferencia inscrita no cadrado, e ten unha área {\displaystyle \pi /4} (aproximadamente 0'79) veces maior que a área do cadrado. 

O cadrado presenta a propiedade de ser o cuadrilátero convexo que, para unha área dada, posúe o menor perímetro, e, para un perímetro dado, posúe a maior área. Un segmento que une os lados paralelos dun cadrado determina dous trapecios iguais (forma e tamaño). Se unes os puntos medios dos catro lados dun cadrado obtés outro cadrado cuxa área é a metade do cadrado orixinal.

A intersección do conxunto de todos os rectángulos e o conxunto de todos os diamantes é o conxunto de todos os cadrados. As diagonais dun cadrado son iguais e perpendiculares. A intersección dun cubo cun plano perpendicular a dúas caras opostas é un cadrado; e o cadrado de área máxima contén as diagonais de tales caras e a diagonal do sólido.

Aplicación
----------

Na axiomática da área de figuras planas (xeometría euclidiana), é conveniente que a área dun cadrado de lado 1, a súa área sexa unha unidade cadrada.  Ao relacionar o lado dun cadrado de lado 1 coa súa diagonal, os membros da escola de Pitágoras conseguiron que a diagonal non se poida expresar como unha razón de dous números enteiros.

Notas
-----

1. ↑   Haaser y otros. *Análisis matemático I*, Editorial Trillas, México

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cadrado***  |

### Ligazóns externas

* Páxina sobre debuxo técnico con exercicios e teoría práctica

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q164
* AAT: 300055637
* BNCF: 21705
* BNF: 16529362t
* BRE: 2055024
* EBID: ID
* GND: 4129044-6
* JSTOR: squares
* LCCN: sh85127084

 |
Diagramas das reaccións de degradación do ARN das 3'-5' exorribonucleases fosforolíticas (dereita) e hidrolíticas (esquerda).
Unha **exorribonuclease** é un encima ribonuclease con actividade exonuclease, que degrada o ARN eliminando os nucleótidos terminais do extremo 5' ou ben do 3' dunha molécula de ARN. Os encimas que eliminan nucleótidos do extremo 5' denomínanse *5'-3' exorribonucleases*, e os que os eliminan do extremo 3' chámanse *3'-5' exorribonucleases*.

As exorribonuleases poden usar para clivar o enlace fosfodiéster entre os nucleótidos unha molécula de auga (o que se denomina actividade hidrolítica) ou un fosfato inorgánico (o que se denomina actividade fosforolítica). As exorribonucleases hidrolíticas clasifícanse co número EC 3.1 e as fosforolíticas co 2.7.7. Como os encimas fosforolíticos usan fosfato inorgánico para romper os enlaces fosfodiéster, liberan nucleósidos disfosfato), mentres que os encimas hidrolíticos (que usan auga) liberan nucleótidos (é dicir, nucleósidos monofosfato).

As exorribonucleases están distribuídas en todos os reinos de seres vivos: bacterias, arqueas, e eucariotas. As exorribonucleases están implicadas na degradación de moitos tipos de ARN, como o ARN mensaxeiro, ARN transferente, ARN ribosómico e microARN. As exorribonucleases poden ser proteínas simples, como a RNase D ou a RNase PH, pero tamén poden ser complexos formados por moitas proteínas, como o exosoma, no cal están representadas catro das principais familias de exorribonucleases.

Principais familias
-------------------

| Familia | Exemplos | Distribución | Actividade catalítica |
| --- | --- | --- | --- |
| RNR | RNase R | A maioría das bacterias, todos os eucariotas | hidrolítica 3'-5' |
| RNase II |
| Rrp44 |
| DEDD | RNase D | Certas bacterias, todos os eucariotas | hidrolítica 3'-5' |
| RNase T |
| PM/Scl-100 |
| Oligorribonuclease |
| RBN | RNase BN | Certas bacterias | hidrolítica 3'-5' |
| PDX | PNPase | Todos os reinos | fosforolítica 3'-5' |
| PM/Scl-75 |
| RNase PH |
| RRP4 | Rrp4 | Todos os eucariotas, a maioría das arqueas | hidrolítica 3'-5' |
| 5PX | Exorribonuclease I | Todos os eucariotas | hidrolítica 5'-3' |
| Exorribonuclease II |

Notas
-----

1. ↑  Zuo Y, Deutscher MP. (2001). "Exoribonuclease superfamilies: structural analysis and phylogenetic distribution". *Nucleic Acids Res.* **29** (5): 1017–26. PMC 56904. PMID 11222749. doi:10.1093/nar/29.5.1017.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Endorribonuclease
* Nuclease
* Desoxirribonuclease
* Exodesoxirribonuclease
* Endodesoxirribonuclease

### Ligazóns externas

* Exoribonucleases *Medical Subject Headings* (MeSH) na Biblioteca Nacional de Medicina dos EUA.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3062052
* MAG: 2775990537

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D005095
* MeSH: D08.811.277.352.365.300

 |
Coordenadas: 42°53′09″N 8°32′34″O﻿ / ﻿42.885808632011, -8.5427061615667

  

O **CEIP López** Ferreiro é un colexio urbano pertencente á rede pública de colexios da Xunta de Galicia, situado na zona antiga de Santiago de Compostela, entre a avenida de Xoán XXIII e a rúa Xasmíns.

Características
---------------

A súa zona de influencia é a zona vella de Santiago mais recibe alumnado de toda a cidade e de localidades e concellos limítrofes. 

Os seus inicios datan do ano 1849, no que se creou por Real Decreto a Escola Normal Superior da Universidade Literaria de Santiago de Compostela, que comezou a súa andaina no Colexio de San Xerome, na praza do Obradoiro.

O centro leva o nome do escritor e historiador galego Antonio López Ferreiro (Santiago de Compostela, 1837- Vedra, 1910). Actualmente, impártense clases de educación infantil (de 3 a 5 anos) e de educación primaria (de 6 a 12 anos). 

O CEIP López Ferreiro réxese polos principios de tolerancia, igualdade, solidariedade, inclusión, innovación e participación, facendo unha aposta específica polo uso da lingua galega.
**Exos**, tamén coñecido coa denominación **PWN-4A**, foi un foguete sonda estadounidense de propelente sólido desenvolvido a finais dos anos 1950 e formado por tres etapas: unha primeira etapa M-6, unha segunda Nike e unha terceira Recruit.

Exos foi desenvolvido pola Universidade de Míchigan baixo contrato co Centro para a Investigación da Forza Aérea en Cambridge (AFCRC). As tres aletas orixinais da primeira etapa Nike tiveron que ser substituídas por catro. O foguete engalaba desde un raíl lanzador, coa primeira etapa funcionando un total de 4,4 segundos antes da separación co resto do foguete por rozamento atmosférico. Tras 25 segundos de voo por inercia, a segunda etapa encendíase durante tres segundos para separarse da terceira etapa, que se encendía case inmediatamente para funcionar durante 1,6 segundos. A terceira etapa, xunto cunha carga útil de ata 23 kg, elevábanse ata 480 km de altura. O obxectivo dos Exos era principalmente investigar a ionosfera.

Lanzáronse dez Exos en total entre o 26 de xuño de 1958 e o 2 de novembro de 1965, cun único fallo, o 19 de febreiro de 1960.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Mark Wade (2011). "Exos" (en inglés). Consultado o 20 de xaneiro de 2013.
**Ernest Douwes Dekker**, nado o 8 de outubro de 1879 e finado o 28 de agosto de 1950, foi un político, escritor, xornalista das Indias Orientais Neerlandesas.

Traxectoria
-----------

Familiar do escritor neerlandés das Indias Orientais Eduard Douwes Dekker (Multaluti), a súa nai era neerlandesa de descendencia parcial xavanesa.

En 1908 un grupo de membros da elite xavanesa reuniuse na casa de Dekker para formar a asociación Boedi Oetomo, que pretendía modernizar a cultura xavanesa e buscaba máis oportunidades para a elite. A organización está considerada a primeira organización nacionalista indonesia.

En 1911 fundou a revista ilustrada *Het Tijdschrift* e en 1912 o diario *De Expres*. Arrestado en 1920 durante un ano polas súas actividades políticas. En 1941 baixo a acusación de pasar información ós xaponeses foi deportado a Suriname. Transferido ós Países Baixos en 1946, escapou a Indonesia.

Notas
-----

1. ↑  "DOUWES DEKKER, Ernest François Eugène, 1879–1950". Instituut voor Nederlandse Geschiedenis. (en neerlandés).


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2253449
* WorldCat
* VIAF: 6104290
* BNF: 14475365g
* BPN: 08667683
* FAST: 47573
* GND: 132786893
* Gutenberg: 43035
* ISNI: 0000 0000 6685 4472
* LCCN: n79146781
* NTA: 069834598
* OL: OL571913A
* openMLOL: 172690
* SUDOC: 113818629
* WikiTree: Douwes\_Dekker-6

 |
**Carmen Martínez Castro**, nada en Caracas en 1961, é unha xornalista e política galega, do Partido Popular.

Traxectoria
-----------

Nada nunha familia emigrante en Venezuela, licenciouse en Ciencias da Información pola Universidade Complutense de Madrid. Comezou traballando na radio (Radio 80 e Antena 3 Radio) medio onde desenvolvería a maior parte da súa traxectoria profesional como xornalista. Despois pasaría á cadea COPE, onde traballou como subdirectora de dous importantes programas informativos: *La Linterna* e *La Mañana*, así como en Onda Cero, onde sería subdirectora de *Herrera en la Onda*, o programa de Carlos Herrera. Posteriormente sería directora de *La Brújula* e do informativo de mediodía de Onda Cero. Estes traballos na radio compaxinounos con colaboracións en prensa escrita (ABC e La Razón) e en debates televisión (*El Primer Café* e *La Respuesta* en (Antena 3) e *El Debate de la Primera* (TVE).

En 2006 dá o salto á política ao ser nomeada directora de Comunicación do Partido Popular e dende ese posto vive as Lexislativas de 2008 e as de 2011. Nestes últimos comicios o PP, dirixido por Mariano Rajoy consegue a vitoria e Martínez Castro é nomeada, en decembro de 2011, secretaria de estado de Comunicación, dentro do organigrama do Ministerio de Presidencia.

Notas
-----

1. ↑  La vicepresidenta asiste a la toma de posesión de los secretarios de Estado de Relaciones con las Cortes y de Comunicación Arquivado 08 de xaneiro de 2012 en Wayback Machine. Web do Ministerio da Presidencia, 26/12/2011.
Foto policial de Charles Ponzi
O **esquema Ponzi** é un unha operación fraudulenta de investimento na que se prometen anormalmente altos réditos a custa do capital procedente de novos investidores máis que dos beneficios reais da operación. Constitúe unha forma sofisticada do venda piramidal que forma unha burbulla económica destinada ó colapso.

O esquema débelle o nome a Charles Ponzi, un inmigrante italiano nos Estados Unidos, quen utilizou esta técnica na década de 1920, aínda que non foi el quen a inventou, pois xa Charles Dickens a describiu nunha das súas novelas. O esquema orixinal baseábase no cambio de Cupóns de Resposta Internacional enviados desde Italia por selo de correos estadounidenses, o que en teoría permitía obter beneficios pola diferente taxa postal entre os dous países, pero axiña derivou en que os novos investores paragaban os réditos dos investidores anteriores, facendo millonario ó propio Ponzi ata que foi detido acusado de fraude postal.

Nos Estados Unidos de América, na década de 2000, o financeiro Bernard Madoff ofrecía un fondo de investimento con xuros mensuais do 1% no mercado norteamericano a través dun esquema en pirámide do tipo Ponzi. A pesar da taxa de xuros de mensuais do 1% non ser totalmente absurda, era moi elevada respecto ao patróns da economía norteamericana (da orde do 1% ao ano) e só foi posible a través de depósitos de novos investidores. A partir da crise financeira mundial de 2007 os investidores dos fondos de Madoff foron sorprendidos ao non conseguir rescatar os seeus depósitos, un esquema de fraude estimado en US$ 65 millóns de dólares. En 2008, Bernard Madoff, entón con 71 anos, foi acusado e condenado a 150 anos de prisión.

Notas
-----

1. ↑  Estadão, ed. (12 de marzo de 2009). "Entenda como funcionava o esquema de pirâmide de Madoff". Consultado o 20 de novembro de 2011.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Ponzi Schemes* por Bill E. Branscum, un investigador de crimes financeiros *(en inglés)*
* Breve biografía de Charles Ponzi *(en portugués)*
* Descrición detallada das fraudes piramidais ou *de Ponzi* *(en portugués)*

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q219407
* BNCF: 58791
* BNF: 161945669
* EBID: ID
* GEC: 0518468
* LCCN: sh00005148
* MAG: 2776679689

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Ernesto Baltar.
**Ernesto Baltar Santaló**, nado en Padrón en 1900 e finado no mesmo concello o 2 de marzo de 1977, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Ernesto Baltar Cortés. Xuíz municipal de Pontevedra en 1928, foi nomeado maxistrado suplente da Audiencia de Pontevedra en 1935. Foi alcalde de Pontevedra do 21 de maio de 1937 ao 16 de abril de 1939. Nos anos corenta foi conselleiro delegado da empresa Estañíferas de Galicia SA. Foi o primeiro presidente da Irmandade dos Fillos e Amigos de Padrón. Finou en Padrón o 2 de marzo de 1977.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Eladio Becerril González** |  **Alcalde de Pontevedra** 1937 - 1939 | Sucesor:**Remigio Hevia Marinas** |

Obras
-----

* *Exégesis de la obra del jurisconsulto gallego D. Juan Francisco de Castro*, 1972.

Vida persoal
------------

Casou no pazo de Pallares de Monforte de Lemos con María Dolores Feijoo García, filla de Pedro Feijoo López, o 19 de marzo de 1939, e foi pai de Ernesto, Ramón, Ubalda e María del Carmen Baltar Feijoo.

Notas
-----

1. ↑  *ABC*, 31-5-1942, p. 35.
2. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 3-3-1977, p. 28.
3. ↑  *La Región*, 19-3-1939, p. 3.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12387938
* BNE: XX1189073

 |
Un **ben ordinario** é aquel ben de carácter económico que é caracterizado porque o seu nivel de consumo aumenta cando o seu prezo descende e o nivel do consumo baixa si o seu prezo ´é incrementado (mantendo idénticas as demais condicións). É contrario ao ben de Giffen.

A existencia dos bens de Giffen fóra do ámbito da teoría económica inda é disputado na actualidade, xa que os bens comúns tiveron menos acollida nos manuais de economía que o ben normal e ben inferior, o cal é empregado para non confundir as respostas ós cambios e aos ingresos. O emprego do termo "ben ordinario" inda está sendo útil, xa que permite que facer unha sinxela representación dos prezos e os ingresos. Un ben normal é sempre normal, mentres que un ben ordinario pode ser normal ou ben inferior.

Gráfica representando o ben de Giffen.

Distinción entre ingresos e os efectos dos prezos
-------------------------------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Ingresos** |   | **Efecto dos prezos** |
|   | Ben normal | Ben inferior |   | **Ben ordinario** | Ben de Giffen |
| Ingresos soben | O consumo sobe | Baixa o consumo | Prezos soben | Baixa o consumo | O consumo sobe |
| Ingresos baixan | O consumo baixa | O consumo sobe | Prezos baixan | O consumo sobe | O consumo baixa |

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Hal Varian: *Intermediate Microeconomics: A Modern Approach, Sixth Edition*, no capítulo sexto.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7100847
* MAG: 150776955

 |
Douradas
Os **Espáridos** (Sparidae) son unha familia de peixes mariños incluída na orde dos Perciformes. Comprende algunhas especies de grande interese comercial, como o ollomol, a dourada, o sargo ou a boga.

Características
---------------

Presentan un corpo fusiforme, alto, comprimido lateralmente, cuberto de fortes escamas ctenoides ou cicloides ben desenvolvidas. Liña lateral ben aparente. Ollos grandes e boca pequena.

Posúen unha aleta dorsal continua, formada por dos partes dunha mesma lonxitude, a primeira con 10-13 espiñas e a segunda con 10-15 radios brandos. A anal, con 3 espiñas e 8-14 radios brandos. Pectoriais grandes e ventrais en posición torácica, cunha espiña e 5 radios brandos. Caudal escotada ou bifurcada.

Son omnívoros e viven no litoral, entre as pedras e prados de Posidonia. Habitan as augas dos océanos Atlántico, Pacífico e Índico, se ben algunhas especies penetran nos estuarios e zonas costeiras.

Son hermafroditas con alternancia de sexo ó longo da súa vida: nunhas especies son primeiro femias e convértense en machos e noutras son primeiro machos e rematan como femias.

Clasificación
-------------

Comprende 37 xéneros e 125 especies:

Ollomol (*Pagellus bogaraveo*)
Sargo (*Diplodus sargus*)
* *Acanthopagrus*
* *Allotaius*
* *Archosargus*
* *Argyrops*
* *Argyrozona*
* *Boops*
* *Boopsoidea*
* *Calamus*
* *Cheimerius*
* *Chrysoblephus*
* *Chrysophrys*
* *Crenidens*
* *Cymatoceps*
* *Dentex*
* *Diplodus*
* *Evynnis*
* *Gymnocrotaphus*
* *Lagodon*
* *Lithognathus*
* *Oblada*
* *Pachymetopon*
* *Pagellus*
* *Pagrus*
* *Parargyrops*
* *Petrus*
* *Polyamblyodon*
* *Polysteganus*
* *Porcostoma*
* *Ptreogymnus*
* *Rhabdosargus*
* *Sarpa*
* *Sparidentex*
* *Sparodon*
* *Sparus*
* *Spondyliosoma*
* *Stenotomus*
* *Virididentex*

Víexase tamén
-------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Espáridos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Espáridos*** |

* FishBase
* ITIS

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q239590
* BRE: 2231363
* EBID: ID
* GEC: 0105385
* MAG: 2780313869

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Sparidae
* Dyntaxa: 2002030
* EOL: 5203
* EPPO: 1SPRUF
* Fossilworks: 210659
* GBIF: 5068
* iNaturalist: 49238
* IRMNG: 114065
* ITIS: 169180
* NBN: NBNSYS0000161019
* NCBI: 8169
* Plazi: ID
* Soortenregister: 138635
* uBio: 114382
* WoRMS: 125564

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D021541
* UNII: 96047FJ32T

 |
A **escala de Mohs** é utilizada para medir a dureza das substancias sólidas. En xeoloxía utilízase para medir a dureza dos minerais. Foi proposta por Friedrich Mohs e baséase na resistencia dun mineral a ser raiado por outro. En mineraloxía a "dureza" non mide a resistencia do mineral a romper, senón a ser raiado.

Mohs, que era xeólogo, escolleu 10 minerais aos que atribuíu un determinado grao na súa escala comezando polo talco ao que lle deu o número 1 e rematando polo diamante ao que lle deu o 10.

A táboa é a seguinte:

| Dureza de Mohs | Mineral | Fórmula química | Dureza absoluta | Imaxe |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** | Talco | Mg3Si4O10(OH)2 | 1 |  |
| **2** | Xeso | CaSO4·2H2O | 3 |  |
| **3** | Calcita | CaCO3 | 9 |  |
| **4** | Fluorita | CaF2 | 21 |  |
| **5** | Apatita | Ca5(PO4)3(OH–,Cl–,F–) | 48 |  |
| **6** | Ortosa (feldespato) | KAlSi3O8 | 72 |  |
| **7** | Cuarzo | SiO2 | 100 |  |
| **8** | Topacio | Al2SiO4(OH–,F–)2 | 200 |  |
| **9** | Corindón | Al2O3 | 400 |  |
| **10** | Diamante | C | 1600 |  |

Por non gardar a mesma proporción entre intervalos, establecéronse outros métodos para medir a dureza das substancias sólidas (ver durezas absolutas na táboa), aínda que en xeoloxía aínda se segue a usar a escala de Mohs, por ser un método simple e efectivo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q41472
* BRE: 2642964
* EBID: ID
* GEC: 0043071
* JSTOR: mohs-scale
* MAG: 106507998
* Treccani: scala-di-mohs

 |
O **falocentrismo** é a convicción baseada na idea de superioridade masculina, na cal o falo representa o valor significativo fundamental. Trata unha estrutura ou estilo de pensamento, linguaxe ou escrita (moitas veces considerada como típica da filosofía, cultura ou literatura tradicionais do Occidente), desconstruída como expresión das actitudes masculinas e enfatización da superioridade masculina; en que o *falocentrismo* é implicitamente comunicado por ou a través da linguaxe.

O falocentrismo consiste nunha visión ou forma de pensamento que defende a lóxica do patriarcado. Estabelece o sistema da división simbólica do traballo entre os sexos, cuxa expresión "entre os xéneros" axuda a explicar. Neste sistema, o masculino e o feminino encóntranse nunha posición estruturalmente asimétrica: os homes, como os referentes empíricos do masculino, posúen o falo, ou sexa, a visión da virilidade abstracta. En oposición, a produción teórica do concepto de *feminidade* ten vindo a ser traballada dunha forma que non estea estritamente vinculada ao falo, representando unha alternativa á concepción falocéntrica, que trata a sexualidade feminina a través dun paradigma universal. A partir deste paradigma, o modelo adoptado é o da sexualidade masculina, e todo o que se afasta dese modelo é tratado de forma negativizada. O concepto de feminidade acentúa, en relación co modelo falocéntrico, a valorización do que é singular en oposición ó universal.

Ese imaxinario promoveu, ó longo da historia, unha asignación social do poder ó home, que este recibía como algo que lle era propio, "por natureza" como posuidor dun pene, garantía do "brillo fálico". En momentos en que os atributos de forza e valor físico eran imprescindíbeis para asegurar a posesión das terras, dos estados e das mulleres, a supremacía masculina era incontestábel. Todo un aparello institucional estaba destinado a sustentar a lóxica que dividía a especie entre seres "completos" e "incompletos". Dende a psicanálise, pensar o falocentrismo, que sustenta a distribución de valores – e de poderes – na sociedade patriarcal, non xerou, mais reforzou o imaxinario "eles teñen – elas non" que non é máis que a teoría infantil nacida da imposibilidade de inscribir a diferenza sexual nos primeiros anos de vida.

Ver tamén
---------

### Outros artigos

* Falocracia
* Estudos de xénero
* Feminismo
* Machismo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25431045
* MAG: 2776546522

 |
**María Caridad Mejías Sánchez**, máis coñecida como **Carina Mejías**, nada en Barcelona o 16 de xuño de 1964, é unha avogada e política española, deputada do Parlamento de Cataluña polo Partit Popular entre 1999 e 2003 e entre 2006 e 2010 e por Ciutadans desde 2012, e concelleira no Concello de Barcelona desde as eleccións municipais da devandita cidade de 2015.

Traxectoria
-----------

Licenciada en Dereito pola Universidade de Barcelona, máster en estudos humanísticos e sociais, itinerario xurídico pola Universidade Abat Oliba CEU, posgrao en dereito concursal pola UVIC. Exerceu como Procuradora dos tribunais en Barcelona desde 1991 ata 2003. É membro do Colexio de Avogados de Barcelona. É membro da Executiva de Foro España Hoy e colaboradora habitual en diversos medios de comunicación, como *Crónica Global* ou *El Mundo*.

Afiliouse en 1991 ao Partido Popular. Foi concelleira no Concello de Barcelona e deputada no Parlamento de Cataluña de 1999 a 2003 e de 2006 a 2010. O 15 de outubro de 2012 presentouse como independente ao proceso de primarias de Ciutadans-Partit de la Ciutadania (C's) e foi elixida número 3 por Barcelona para as eleccións ao Parlamento de Cataluña de 2012, nas que saíu elixida deputada. En xaneiro de 2014, tras a renuncia de Jordi Canas, foi designada voceira do seu grupo parlamentario e en xuño do mesmo ano entrou a formar parte do Comité Executivo de como portavoz da acción política municipal.

### Candidata á alcaldía de Barcelona

En decembro de 2014 foi designada, mediante un procedemento de primarias, candidata de Ciutadans á alcaldía de Barcelona para as eleccións municipais de 2015. O 10 de abril de 2015 producíronse as primarias para elixir os cinco primeiros postos da súa lista municipal e resultaron elixidos Sonia Sierra (2), Marilén Barceló (3), Santiago Alonso (4) e Francisco Sierra (5), que foron os que saíron elixidos concelleiros nas eleccións municipais.

Notas
-----

1. ↑  Concelleiros do concello de Barcelona elixidos nas eleccións municipais de 2003
2. ↑  "Ficha como deputada na web do Parlamento de Cataluña". Arquivado dende o orixinal o 09 de febreiro de 2015. Consultado o 23 de xullo de 2016.
3. ↑  "Carina Mejías encabezará a lista de C's nas municipais por Barcelona". Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 23 de xullo de 2016.
4. ↑  "Sonia Sierra, 'número dous' de Ciutadans para as municipais por Barcelona". Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 23 de xullo de 2016.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Entrevista como candidata de Ciutadans á alcaldía de Barcelona en *Crónica Global* Arquivado 04 de marzo de 2016 en Wayback Machine.
**María del Carmen Ferreira Boo**, nada o 6 de setembro de 1973[*onde?*], é unha investigadora galega de literatura infanto-xuvenil.

Na imaxe (2016), de esquerda a dereita, as filólogas Isabel Mociño, Carmen Ferreira Boo, Mar Fernández Vázquez, Blanca-Ana Roig, Eulalia Agrelo Costas, Isabel Soto e Marta Neira.

Traxectoria
-----------

Licenciada en Filoloxía Hispánica, diplomada en Criminoloxía, obtivo o DEA en 2010 no programa de doutoramento *Literatura e construción da identidade na Galiza* do departamento de Filoloxía Galega da Facultade de Filoloxía da Universidade de Santiago de Compostela. Dende 2009 conta cunha bolsa de colaboración no Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades, ademais de colaborar como redactora, dende 2008, no proxecto *Informes de Literatura*. É investigadora colaboradora da rede temática de investigación *Literaturas Infantiles y Juveniles del Marco Ibérico e Iberoamericano* (LIJMI) e membro da Asociación ELOS (*Asociación galego-portuguesa de investigación en literatura infantil e xuvenil*). Participou en cursos, encontros, congresos e xornadas con comunicacións e obradoiros. É autora de artigos, estudos e recensións sobre literatura infanto-xuvenil galega en diferentes publicacións periódicas, como o *Boletín Galego de Literatura*, *ANILIJ*, *Malasartes*, *Moenia* e *El Correo Gallego*.

Obras
-----

### Obras colectivas

* *Antoloxía. A Santiago. Relatos de Camiño infanto-xuvenís*, 2010. Con Mar Fernández Vázquez, Blanca-Ana Roig e Esther de León Viloria.
* *Itinerario de lecturas. De camiño a Compostela pola LIX*, 2010, Xunta de Galicia. Con Mar Fernández Vázquez, Blanca-Ana Roig e Esther de León Viloria.
* *Reescrituras do conto popular (2000-2009)*, 2010, Xerais. Con Marta Neira Rodríguez, Blanca-Ana Roig e Isabel Soto.
* *Historia da Literatura Infantil e Xuvenil Galega*, 2015, Xerais.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Carmen Ferreira Boo na páxina web da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12393066
* AELG: 438

 |
Pequena estación meteorolóxica en Cedeira (Redondela)
As **estacións meteorolóxicas** teñen como finalidade rexistrar e axudar a previr o tempo atmosférico (temperatura, presión atmosférica, precipitacións, vento, radiación solar, humidade). Para medir todas estas variacións atmosféricas empréganse diferentes aparellos:

* Termómetro (temperatura),
* Barómetro (presión),
* Pluviómetro (precipitacións),
* Anenómetro (vento),
* Catavento (dirección do vento),
* Piranómetro (radiacións solares),
* Higrómetro (humidade).

Estes datos utilízanse para elaborar predicións meteorolóxicas.

As estacións meteorolóxicas deben de estar ó aire libre, aínda que hai algúns aparellos, os cales son introducidos nunha casiña ventilada, que precisan maior protección.

Galería de imaxes
-----------------

* Estación meteorolóxica das Augas da Coruña ao pé da presa do Encoro de Abegondo - Cecebre.
* Perante o IES Manuel García Barros, A Estrada
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190107
* AAT: 300007677
* BNCF: 36435
* BNE: XX525838
* BNF: 11998904h
* EBID: ID
* FAST: 1018423
* GND: 4305719-6
* JSTOR: weather-stations
* LCCN: sh85084331
* MAG: 2777129202
* NDL: 00566016
* SUDOC: 028082974

 |
Escudo de Moldavia
O **escudo de Moldavia**  está composto por unha figura dunha aguia de ouro, con pico e garras de goles que sostén no seu pico unha cruz ortodoxa de ouro e, coas súas gadoupas, unha póla de loureiro de sinople e un cetro de ouro. A figura da aguia é practicamente idéntica á que figura no escudo de Romanía.

Sobre o peito da aguia figura o brasón que é un campo partido de goles e azur cos elementos heráldicos tradicionais de Moldavia, unha testa de uro de ouro cun sol do mesmo metal entre os seus cornos e rodeada, á súa esquerda, por unha rosa de cinco pétalos de goles (representada en ocasións de ouro) e, á súa dereita, un crecente tamén de ouro. Este brasón con algunhas diferenzas tamén figura nun dos cuarteis do escudo de Romanía.

O escudo de Moldavia figura no centro da bandeira de Moldavia.

Véxase tamén
------------

* Bandeira de Moldavia

| * v
* c
* e
Escudos e emblemas dos estados de Europa |
| --- |
| 
* Acerbaixán
* Albania
* Alemaña
* Andorra
* Armenia
* Austria
* Belarús
* Bélxica
* Bosnia e Hercegovina
* Bulgaria
* Casaquistán
* Chipre
* Croacia
* Dinamarca
* Eslovaquia
* Eslovenia
* España
* Estonia
* Finlandia
* Francia
* Grecia
* Hungría
* Irlanda
* Islandia
* Italia
* Letonia
* Liechtenstein
* Lituania
* Luxemburgo
* Macedonia
* Malta
* Moldavia
* Mónaco
* Montenegro
* Noruega
* Países Baixos
* Polonia
* Portugal
* Reino Unido
	+ Escocia
	+ Gales
	+ Inglaterra
	+ Irlanda do Norte
* República Checa
* Romanía
* Rusia
* San Marino
* Serbia
* Suecia
* Suíza
* Turquía
* Ucraína
* Vaticano
* Xeorxia

 |
| 
* Escudos de estados non recoñecidos ou con recoñecemento parcial

 |
| 
* Abkhazia
* Kosovo
* Nagorno-Karabakh
* Norte de Chipre
* Osetia do Sur
* Transnistria

 |
Produción de música mediante unha estación de traballo de son dixital con configuración de varios monitores
Unha **estación de traballo de son dixital** (en inglés: *digital audio workstation*, **DAW**) é un dispositivo electrónico ou software de aplicación utilizado para gravar, editar son e producir ficheiros de son. Os DAW veñen nunha gran variedade de configuracións desde un único programa informático nun portátil, ata unha unidade autónoma integrada, ou cunha configuración moi complexa de numerosos compoñentes controlados por un ordenador central. Independentemente da configuración, os DAW modernos teñen unha interface central que permite ao usuario alterar e mesturar varias gravacións e pistas ata chegar a peza final producida.

Os DAW utilízanse para producir e gravar música, cancións, voz, radio, televisión, bandas sonoras, podcasts, efectos de son e case calquera outra situación onde se necesite gravacións complexas de son.

Notas
-----

1. ↑  Kefauver, Alan; Patschke, David (2007). *Fundamentals of Digital Audio, New Edition*. A-R Editions. p. 133. ISBN 9780895796110.
**Bonnie Kathleen Blair**, nada en Cornwall (Nova York) o 18 de marzo de 1964 é unha ex-patinadora de velocidade estadounidense. Foi unha das principais patinadoras da súa época e unha das atletas con máis medallas na historia dos Xogos Olímpicos. Competiu polos Estados Unidos en catro xogos, gañando cinco medallas de ouro e unha de bronce.

Traxectoria
-----------

Debutou nos Xogos Olímpicos en Saraxevo en 1984, rematando oitava nos 500 metros. Nese tempo adestraba tanto en distancia curta como longa. En 1986 gañou o campionato do mundo de distnaica curta. Volveu aos Xogos Olímpicos en 1988, gañando a medalla de ouro en 500 metros e o bronce en 1000 metros. En 1992 gañou outros dous ouros, igual que en 1994. Continuou a competir en 1995 no campionato do mundo de Milwaukee, retirándose en marzo dese ano.

Tras retirarse da patinaxe, converteuse en voceira motivacional.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Bonnie Blair en SkateResults.com

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q231513
* WorldCat
* VIAF: 16451311
* BRE: 1870724
* EBID: ID
* FAST: 335115
* IMDb: nm2089667
* ISNI: 0000 0000 3500 3915
* LCCN: n94012034
* Munzinger: 01000002445
* NNDB: 000086872
* TMDb: 222418
* OCID: bonnie-blair
* Sports Reference: bonnie-blair-1

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Cariclo.
**Cariclo** foi unha ninfa, nai do afamado adiviño Tiresias.

Formaba parte do cortexo da deusa Atenea, da que era unha das preferidas. Un día que o mozo Tiresias andaba de caza, sorprendeunas bañándose na fonte Hipocrene, completamente núas, e Atenea castigou a súa ousadía deixándoo cego. Cariclo recriminoulle o que lle parecía unha crueldade e Atenea contestoulle que todo mortal que vise a un inmortal sen o consentimento deste, debía quedar cego, pero aceptou compensarlle a perda da vista outorgándolle tres dons.

Atenea lavoulle os oídos e así fixo que Tiresias puidese entender a linguaxe dos paxaros, concedéndolle así o don da profecía (que Zeus estendeu á súa vida despois de morto, cando estivese no Hades, de xeito que foi o único adiviño que conservaba esta facultade na outra vida). A esta capacidade de adiviñación sumouse unha vida extremadamente longa, equivalente a sete xeracións humanas  e, en terceiro lugar, deulle un bastón feito de cerdeira brava ou de sangomiño (*Cornus* sp), segundo as fontes, que lle permitía camiñar sen problemas, como o resto das persoas videntes .

Notas
-----

1. ↑  "*Xúpiter fixo que vivira durante sete xeracións e destacara como adiviño entre o resto dos mortais*" (Hixino: *Fábulas* 75, 3).
2. ↑  Pseudo-Apolodoro III, 6, 7.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Grimal, Pierre: *Diccionario de mitología griega y romana*. Ed. Paidós, 1981, s.v. *Cariclo*.
* Hixino: *Fábulas mitológicas*. Tradución, introdución e notas de Francisco Miguel del Rincón Sánchez. Alianza Editorial 2009.
* Pseudo-Apolodoro: *Biblioteca mitológica*. Tradución e notas de Julia García Moreno. Alianza Editorial 3ª ed. 2016 [a numeración segue a utilizada neste texto].

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4358140
* BMT: 57608
* Theoi: NympheKhariklo2

 |
**Christian d'Oriola**, nado en Perpiñán o 3 de outubro de 1928 e finado en Nimes o 30 de outubro de 2007, foi un tirador de esgrima francés, gañador de seis medallas olímpicas.

Traxectoria
-----------

Procedente dunha familia da nobreza rosellonesa de tradición viñateira, comezou de neno a adestrar con seu pai, asistindo ás primeiras competicións oficiais con 13 anos e os 18 anos xa é vicecampión de Francia tras perder na final con Jéhan de Buhan e en 1947 é campión do mundo de florete. Con 19 anos participou nos Xogos Olímpicos de 1948 celebrados en Londres, gañando a medalla de prata na proba individual de florete e a medalla de ouro na proba por equipos desta modalitade. En 1949 é de novo campión do mundo aínda que nos dúas anos seguinte debido a unha uremia non entra nos podios, volvendo de novo á alta competición no Campionato do Mundo de 1951, onde consegue dous títulos mundiais, en florete individual e por equipos. Nos Xogos Olímpicos de 1952 de Helsinqui logrou a medalla de ouro nesas dúas mesmas probas. Nos Xogos Olímpicos de 1956 de Melbourne novamente gañou a medalla de ouro na proba individual, e a medalla de prata por equipos. Na súa última participación olímpica, nos Xogos Olímpicos de 1960 de Roma foi o abandeirado da delegación francesa rematou quinto na proba por equipos de florete, oitavo na de florete individual e noveno na de equipos de espada. Aínda en 1970 foi campión de Francia en florete por equipos e tras retirarse foi árbitro internacional durante dez anos, entre 1970 e 1980. No ano 1971 obtivo a Lexión de Honra. Foi vicepresidente da Federación Francesa de Esgrima (1980-1984) e membro da Académie des sports

Ao longo da súa carreira gañou doce medallas no Campionato do Mundo de Esgrima, oito delas de ouro; e dúas medallas nos Xogos do Mediterráneo.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *(en inglés)* www.olympic.org - Christian d'Oriola
* *(en inglés)* www.sports-reference.com - Christian d'Oriola

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q443142
* WorldCat
* VIAF: 19863769
* BNF: 13806897t
* BRE: 1966168
* EBID: ID
* ISNI: 0000 0000 0298 1149
* Munzinger: 01000007709
* WikiTree: D'Oriola-1
* OCID: christian-d-oriola
* Sports Reference: christian-doriola-1

 |