Mapa da diocese de Tracia.
Coordenadas: 43°13′30″N 27°35′6″L﻿ / ﻿43.22500, -27.58500

**Marcianópolis** (en grego: *Μαρκιανούπολις*) foi unha antiga cidade romana da provincia de Tracia. Situada na provincia romana fronteiriza de Moesia, converteuse a finais do século III na capital da segunda Moesia, baixo o ataque dos pobos xermánicos, húnicos e eslavos, que acabaron destruíndoa no século VII. As súas ruínas pódense atopar hoxe no distrito de Réka Dévnya, situado a 2,55 km ao nordeste do centro da cidade de Devnya, Bulgaria.

Historia
--------

### Época romana

A localidade chamábase orixinariamente Partenópolis (a "cidade das virxes" en grego antigo). No 106 -despois da Segunda guerra Dacia- o emperador Traxano transformouna nunha colonia romana na que estableceu moitos veteranos e renomeouna en honor da súa irmá máis vella Ulpia Marciana. O historiador Xordanes do século VI deu a seguinte explicación: unha moza do séquito de Ulpia, que se bañaba no río, deixou caer o vaso de ouro que tiña. Este vaso afundiuse no fondo pero reapareceu flotando máis lonxe. Cando soubo do feito, Traxano supuxo que unha divindade habitaba estas augas e fundou unha cidade na que puxo o nome da súa irmá.

Traxano dotou á cidade de construcións emblemáticas propios da cultura romana como un anfiteatro, que está descuberto. Grazas a este establecemento, Marcianópolis marcou o límite oriental do espallamento da lingua latina, mentres que máis ao leste están as colonias gregas na costa do Mar Negro.

Foi un importante centro estratéxico e formou parte da Tracia romana até 187–193 e logo pertenceu á Moesia inferior

Invasións góticas dos Balcáns en 267-269
Durante o século III, a provincia de Moesia estivo ameazada polas incursións dos sármatas e dos godos e a prosperidade de Marcianópolis baixo a dinastía Severa rematou por mor dunha incursión dos godos no 248–249 e polas posteriores invasións bárbaras desde o norte. Marcianópolis foi tomada e destruída polos godos durante o inverno do 250-251 e debeu ser por ese tempo cando se soterrou o tesouro de Reka Devnia, descuberto en 1929, preto de Marcianópolis e no que se atoparon 81.044 denarios. No 267, Marcianópolis foi atacada, de novo, polos godos mais, desta volta, Claudio, ao servizo de Galieno, enfrontounos e conseguiu anicalos a costa de numerosas pelexas nas proximidades da cidade.

Durante a reorganización das provincias operadas por Diocleciano, a Baixa Moesia divídese en Moesia Secunda, da que Marcianópolis foi a capital, e en Escitia Minor. Durante o século IV, medrou en importancia á conta da súa proximidade con Odessos (Varna) no século IV e foi un importante centro episcopal e, durante o século XX, atopouse unha basílica daquela época nunhas escavacións.

No 328, o emperador Constantino I estableceu a súa base alí para as súas contraofensivas ao norte do Danubio. Igualmente, entre o 367 e o 370, o emperador Valente, utilizou a cidade, a maior da diocese de Tracia, como base para a súa campaña contra os godos de Atanarico, aos que conseguiu impor un tratado de paz e volveu a Constantinopla. No 376, os godos cruzaron o Danubio en masa, pedindo o cualidade de federados pero foron mal recibidos polos romanos. O encontro en Marcianópolis do seu líder Fritixerno e o conde de Tracia Lupicino levou a nun enfrontamento a poucos quilómetros da cidade e a unha forte derrota das tropas romanas. Os romanos non puideron evitar o saqueo por parte das bandas góticas das provincias de Moesia e Escitia Minor, ata a conclusión dun tratado no 382 (foedus) que concedeu o establecemento dos godos nestas provincias.

No 447, a cidade foi destruída polos hunos dirixidos por Atila, xusto despois da batalla do río Utus.

### Época bizantina

O emperador Xustiniano I reconstruiuna e fortificouna mais isto non impediu que, no 587, fose saqueada polo rei dos ávaros para ser, de novo, recuperada polos bizantinos. No 596, serviu como cuartel para o exército bizantino antes de cruzar o Danubio para atacar os ávaros.

### Ávaros e eslavos

A pesar dos ataques regulares dos bárbaros, Marcianópolis, seguiu sendo un importante centro até que, no 614-615, foi totalmente destruída por unha incursión dos ávaros, na que participaron os eslavos que se instalaron na rexión na primeira metade do século VII e chamaron *Devnya* ás ruínas da cidade antiga. Así e todo, continuou mencionándose nos mapas até moito máis tarde. 

Despois de mediados do século VII, a conquista da rexión polos *protobúlgaros* e a fundación do primeiro estado búlgaro, as referencias a Marcianópolis desaparecen das crónicas.

Restos arqueolóxicos
--------------------

Os restos arqueolóxicos da antiga Marcianópolis inclúen un anfiteatro de cimentacións elipsoidais e radiadas, varias rúas e os mosaicos da "Casa de Antiope", unha vila de finais do século III ou principios do século IV, no Museo do Mosaico de Devnya con algúns mosaicos visibles *in situ*.

No 1986, descubríronse na necrópole dúas estelas funerarias de gladiadores con epitafios escritos en grego, a do *secutor* Markianus, que loitou dúas veces, e a doutro *secutor*, Smaragdos, probablemente un pseudónimo de loitador que evoca unha xoia, *Smaragdite*, -cor esmeralda- morto no seu vixésimo combate.

* Maqueta da cidade de MarcianópolisMaqueta da cidade de Marcianópolis
* Restos da rúa principal de MarcianópolisRestos da rúa principal de Marcianópolis
* Mosaico coa representación da Gorgona Medusa, no Museo dos mosaicos en Devnya.Mosaico coa representación da Gorgona Medusa, no Museo dos mosaicos en Devnya.
* Museo dos Mosaicos en Devnya.Museo dos Mosaicos en Devnya.
* Outra vista do Museo dos MosaicosOutra vista do Museo dos Mosaicos

Numismática
-----------

Como noutras cidades de Moesia e Tracia, Marcianópolis tiña un taller monetario provincial emitindo un gran número de moedas de bronce que levaban a efixie dos emperadores reinantes con lendas en grego acompañadas do nome do gobernador da provincia. Algunhas destas moedas emitidas localmente testemuñan a existencia dun templo dedicado a Serapis e unha monumental porta da cidade, en forma de arco triunfal.

* Emisións monetarias da ceca de Marcianópolis
* Moeda coa representación da porta da cidade, baixo Macrino (217-218)Moeda coa representación da porta da cidade, baixo Macrino (217-218)
* Moeda representando ao emperador Gordiano III fronte a Serapis, con Deméter no reverso (238-241)Moeda representando ao emperador Gordiano III fronte a Serapis, con Deméter no reverso (238-241)
* Moeda de bronce emitida baixo Gordiano III, representado o Templo de Serapis.Moeda de bronce emitida baixo Gordiano III, representado o Templo de Serapis.
* Moeda de bronce cuñada en Marcianópolis baixo Filipo II (244-247), representando ao emperador como César fronte a Serapis e, no reverso, unha serpe (Glycon).Moeda de bronce cuñada en Marcianópolis baixo Filipo II (244-247), representando ao emperador como César fronte a Serapis e, no reverso, unha serpe (*Glycon*).

Notas
-----

1. ↑  Petit 1974, p. 413
2. ↑  Milar (1990), p. 210
3. ↑  Amiano Marcelino, XXVII, 4, 12
4. ↑  Xordanes. "HISTOIRE DES GOTHS". *remacle.org* (en francés). Consultado o 18 de agosto de 2021.
5. ↑  Bouley 1994, p. 44
6. ↑  Petit 1974, p. 278
7. ↑  Estiot 2010, p. 570
8. ↑  Moushmov, Nikola A. (1934). *Le trésor numismatique de Réka-Devnia (Marcianopolis)* (en francés). Sofía: Éditions du Musée National Bulgare.
9. ↑  Historia Augusta, *Claudius*, 9
10. ↑  Zósimo, I, 42
11. ↑  Petit 1974, p. 570
12. ↑  Amiano Marcelino, XXVII, 5
13. ↑  Teófanes el Confesor *Chronographia*, A. M. 5859, 5860, 5861
14. ↑  Amiano Marcelino, *Res gestae*, XXVII, 5
15. ↑  Petit 1974, pp. 629 e 651
16. ↑  Amiano Marcelino, *Res gestae*, XXXI, 5
17. ↑  Petit 1974, pp. 651-652
18. ↑  Thompson 1999, pp. 101–102
19. ↑  Teófanes el Confesor, *Chronographia*, A. M. 6079
20. ↑  Teófanes el Confesor, *Chronographia*, A. M. 6088
21. ↑  Angelov, Anastas. "MUSEUM OF MOSAICS IN DEVNYA" (PDF). *devnia.bg* (en inglés). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 06 de xullo de 2011. Consultado o 14 de agosto de 2021.
22. ↑  Дамянов, Маргарит (xaneiro de 2008). «История в мозайки» [Unha historia en mosaicos]. *National Geographic България* (en *búlgaro*) (София: National Geographic Society) (27): 30-31. ISSN 1312-6571
23. ↑  Bouley 1994, pp. 43-45
24. ↑  Hennin,1830, p. 103
25. ↑  Blanchet 1892, pp. 64-72

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Marcianópolis Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Blanchet, Jules Adrien (1892). *Études de numismatique* (en francés). París: Chez C. Rollin et Feuardent.
* Bouley, Elisabeth (1994). "La gladiature et la venatio en Mésie Inférieure et en Dacie à partir du règne de Trajan". *Dialogues d'histoire ancienne* (en francés) (Université de Franche-Comté) **20** (1): 29–53. ISSN 1955-270X. doi:10.3406/dha.1994.2143.
* Estiot, Sylviane (2010). "Iannis P. Touratsoglou, Greece and the Balkans before the end of Antiquity [compte-rendu]". *Revue numismatique* (166): 568–571.
* Hennin, Michel (1830-1869). *Manuel de numismatique ancienne. Vol. II Nomenclature* (en francés). París: Merlin Librairie.
* Milar, Fergus (1990). *El imperio romano y sus pueblos limítrofes*. Colección: Historia Universal Siglo XXI (en castelán) **8** (13ª ed.). Madrid: Editorial Siglo XXI. ISBN 84-323-0169-8.
* Petit, Paul (1974). *Histoire générale de l’Empire romain* (en francés). París: Éditions du Seuil. ISBN 2-02-002677-5.
* Thompson, E.A. (1999). *The Huns*. Colección: The People of Europe (en inglés). Gloucester: Wiley-Blackwell. ISBN 0-631-21443-7.

### Outros artigos

* Batalla de Naiso

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q431280
* DARE: 18989
* GEC: 0040087
* Pleiades: 216878
* TGN: 6003718
* Trismegistos: 29830

 |