A **chanfaina galega**, tamén chamada **chofre**, **choulán**, **chourela**, ou **chourizo de bofe**, é un embutido feito fundamentalmente cos pulmóns e outras vísceras do porco que non serven para faceren o chourizo, picadas e sazonadas como a zorza deste. 

Polo tipo dos seus compoñentes principais, as chanfainas non poden conservarse moito tempo, polo que deben seren consumidas pouco despois de embutidas. Porén, unha chanfaina ben feita, fritida e acompañada dunha pataca cocida para mollar na graxiña que desprende, é un prato tradicional, e popular en tempos pasados, certamente notábel.

Etimoloxía
----------

Segundo Corominas, a palabra *chanfaina* é unha alteración da antiga *sanfoina*, e esta deriva do latín *symphonĭa*, "concerto", "música harmónica", "acompañamento musical", e esta á súa vez do grego antigo συμφωνία *symphōnía*, "sinfonía", para expresar a idea de moitos ingredientes que, xuntos e ben compensados, fan un todo harmónico.

Tradición e recuperación
------------------------

A orixe deste embutido pérdese nos tempos dos señoríos, cando os labregos se vían na obriga de reservar as mellores partes do porco para o seu señor e, polo tanto, só lles quedaban as vísceras para se alimentar. Así, aproveitando partes do animal como os pulmóns, os riles, a lingua, o corazón ou o fígado, e engadindo outros ingredientes como fariña de millo, especias e herbas aromáticas, o campesiñado elaboraba este embutido para o seu consumo cotiá.

En Galicia a chafaina, como embutido, tradicionalmente facíase despois da mata do porco, e consistía en meter, dentro do estómago do animal, distintos ingredientes: fariña de millo, sangue de porco e diferentes vísceras, ben picadas. Esta mestura adubábase con allo, ourego, pemento picante e sal e, unha vez cocida, queda xa lista para comer. A posibilidade de probala quentiña, feita no momento, ou ben fría, coma un embutido, dependía dos gustos de cada comensal.

A chanfaina acadou sona e tradición en lugares como as parroquias de Bardaos e Igrexafeita, en San Sadurniño. Con estes elementos tan modestos e tan diversos conseguíase un produto que alimentou xeracións.

### En *Merlín e familia*

> 
> 
> Non era cousa de dous nin de tres días, e nos que pasou don Felices con nós, tomando sempre de parva papas de arrandas e chanfaina asada, fíxenme seu amigo. Este don Felices de tan boa boca e costumes, eran un antigo cantor da igrexa de Santiago, metido a adiviñar o futuro por medio das cartas ou da fariña. A súa visita a Miranda obedecía á necesidade que tiña de amañar un reloxo de area que se estragara na feira de Viana do Bolo. Durante a súa estancia na casa de Merlín, ademais de comer papas e chanfaina, don Felices botoulle as cartas a Felipe de Amancia, criado de Merlín e narrador das historias que compoñen a novela.
> Álvaro Cunqueiro, *Merlín e familia*.
>

Outras chanfainas españolas e americanas
----------------------------------------

O *Diccionario de la lengua española* da Real Academia Española define *chanfaina* como un guiso feito de bofes ou liviáns de porco picados. En rexións españolas como Castela e León ou Estremadura podemos atopar a chanfaina entre os pratos típicos, cunha preparación que responde en esencia ao que di o dicionario da lingua española. Pero tamén podemos atopar actualmente a receita en países de Suramérica como a Arxentina, o Perú, Ecuador, México ou Nicaragua.

Porén, estas chanfainas non son embutidos, senón máis ben guisos (aínda que moitas levan o bofe e outras vísceras do porco), polo que non teñen relación coa galega.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *chanfaina*.
2. 1 2  chanfaina en DiGalego.
3. 1 2  "A chanfaina de San Sadurniño: de embutido labrego a delicatessen da Ferrolterra". *GCiencia.com*.
4. ↑  "Chanfaina Lab: Embutido de novo cinema galego". *Praza.gal*.
5. ↑  Chanfaina, entrañada o polvarejo en *enciclopediadegastronomia.es*, de Pepe Iglesias *(en castelán)*.
6. ↑  Feltzer, Erika (2004): *Sabores del Perú: la cocina peruana desde los incas hasta nuestros días*. Barcelona: Editorial Viena. ISBN 978-84-8330-249-1.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* de Vega, L. A. (1969). *Viaje por la cocina española*. Libro RTV. Madrid: Salvat / Alianza.

### Ligazóns externas

* Chanfaina, entrañada o polvarejo en *enciclopediadegastronomia.es*, de Pepe Iglesias *(en castelán)*.
* Receta de chanfainas en *lomejordegalicia.com* *(en castelán)*.