Manu Dibango en 2006.
Dibango tocando en Stuttgart no verán de 2013
**Emmanuel N'Djoké Dibango**, máis coñecido como **Manu Dibango**, nado o 12 de decembro de 1933 en Douala e finado o 24 de marzo de 2020 en París , foi un cantante e saxofonista camerunés de world jazz, falecido por mor da enfermidade do coronavirus 2019.

Traxectoria
-----------

Seu pai, Michel Manfred N'Djoké Dibango, era funcionario e pertencía á etnia yabassi e súa nai era costureira e ocasionalmente exercía como profesora na coral do templo protestante onde rendía culto a familia, e foi alí onde comezou a cantar mentres no gramófono dos pais descubriu a música francesa, norteamericana e cubana, grazas aos discos que mariñeiros destes países, habituais no porto, levaban consigo .

Comezou a súa educación na escola local e logo foi á "escola dos brancos", onde logrou o certificado de estudos. Despois continuou os estudos en Francia. Coa súa familia de acollida viviu en Sarthe. Na súa autobiografía *Trois kilos de café* recolle que chegou cun saco de tres quilos de café, raro e caro naquela época, para pagar os seus primeiros meses de pensión. Máis tarde estudou en Chartres e mais en Château-Thierry a principios dos anos 50, e alí descubriu o jazz, tocou a mandolina e aprendeu piano. Durante unha estadía nun centro de colonias reservado a nenos cameruneses residentes en Francia en Saint-Hilaire-du-Harcouët , descubriu o saxofón e coñeceu a Francis Bebey, quen lle ensinou o básico do jazz e con quen formou un grupo. Pero foi en Reims, onde preparaba o bacharelato, onde se introduciu seriamente no saxofón e comezou a actuar en clubs e festas, para desgusto de seu pai, que lle cortou os fondos enen 1956 tras fallar na segunda parte do bacharelato .

Diversos contratos levárono a finais de 1956 a Bélxica, tocando con orquestras en clubs privados ou en cabarets de Bruxelas, onde coñeceu á pintora e modelo Marie-Josée "Coco" con quen casou en 1957, e foi en Antuerpen e Charleroi, onde se africanizou o seu jazz en contacto co ambiente congolés que se vivía por mor da independencia do Congo Belga en 1960, en especial tocou coa orquestra dos *Anges Noirs*, que frecuentaban políticos e intelectuais congoleses, no medio das negociacións para a independencia do seu país. Alí coñeceu a Grand Kalle, que o convenceu para se unir á súa orquestra. Gravaron varios discos que tiveron éxito en África, especialmente Independance Cha Cha e realizaron unha xira por Congo Léopoldville en agosto de 1961. A parella Dibango fíxose cargo asemade de *Afro-Negro* en Léopoldville, onde Manu lanzou o twist en 1962 co título *Twist A Léo*. A petición de seu pai en 1963 abriu o seu propio club no Camerún, *Tam Tam*, que resultou ser un fracaso financeiro por mor do toque de queda imposto durante a guerra civil e finalmente volveu a Francia en 1965.

En 1967, Manu Dibango púxose á cabeza da súa primeira Big Band. Creou e desenvolveu o seu propio estilo musical, innovador e urbano e descubriu o rhythm and blues. Participou nunha serie de programas de televisión titulados *Pulsations*, co produtor Gésip Légitimus. Despois coñeceu a Dick Rivers e Nino Ferrer, estrelas da época que tamén participaron nos programas de Légitimus. Tocou o órgano de Hammond para Dick Rivers durante seis meses, e despois colaborou con Nino Ferrer. Ao seu servizo primeiro tocou o órgano, logo o saxofón para pasar a liderar a súa orquestra. En 1969 o seu álbum afro-jazz *Saxy Party*, producido por Mercury (Philips) con versións e composicións persoais, gozou de éxito. En 1972 o lado B dun 45 rpm, *Soul Makossa* conquistou os Estados Unidos e levouno a realizar unha xira polo país. Os seus acentos africanos fascinaron os músicos afroamericanos.

En 1992 Yves Bigot de Fnac Music propúxolle gravar *Wakafrika*, un álbum con versións dos máis grandes saxofonistas africanos coa elite dos artistas africanos e internacionais. O álbum, so a realización de George Acogny e a produción executiva de Philippe Poustis, lanzouse no mundo enteiro. Nun proxecto ambicioso de reunificación musical de África, Manu revisitou o patrimonio musical con cantantes como Youssou N'dour en *Soul Makossa*, King Sunny Adé en *Hi-Life*, Salif Keïta en *Emma*, Angélique Kidjo e Papa Wemba en *Ami Oh !*, sen esquecer a Peter Gabriel, Sinéad O'Connor, Dominic Miller (guitarrista de Sting) e Manu Katché. No sinxelo *Biko* participaron Alex Brown, Peter Gabriel, Ladysmith Black Mambazo, Geoffrey Oryema e Sinéad O'Connor con *remix* realizado en Atlanta por Brendan O'Brien.

En 1997, Dibango creou o Festival Soirs au Village (título dunha das súas cancións) na cidade que o acolleu, Saint-Calais. Este festival vénse celebrando cada ano dende entón. Werrason invitouno en 2001 para colaborar nunha canción da Cruz Vermella no álbum *Kibwisa Mpimpa* coa cantante Nathalie Makoma.

O 8 de setembro de 2015 a secretaria xeral da Organización Internacional da Francofonía, Michaëlle Jean, nomeou a Manu Dibango *Grand Témoin de la Francophonie* nos Xogos Olímpicos e Paralímpicos de Río 2016  .

Morreu o 24 de marzo de 2020 en París, seis días despois da súa hospitalización, pola enfermidade do coronavirus 2019.

Discografía
-----------

* 1969 : *Saxy Party*
* 1971 : *Manu Dibango*
* 1972 : *O Boso*
* 1972 : *Soul Makossa*
* 1973 : *Makossa Man*
* 1973 : *Africadelic* (AMI Records)
* 1974 : *Super Kumba*
* 1976 : *Manu 76*
* 1977 : *L'Herbe Sauvage*
* 1977 : *Ceddo*
* 1977 : *Le prix de la liberté*
* 1978 : *Afrovision*
* 1979 : *Gone Clear*
* 1981 : *Ambassador*
* 1982 : *Waka Juju*
* 1983 : *Soft & Sweet*
* 1984 : *Surtension*
* 1985 : *Tam Tam pour l'Éthiopie*
* 1985 : *Electric Africa*
* 1986 : *Afrijazzy*
* 1987 : *A la Jamaïque*
* 1987 : *Seventie's*
* 1988 : *La fête à Manu*
* 1989 : *Négropolitaines vol. 1*,*Kimboo*,.
* 1990 : *Polysonic*
* 1991 : *Makossa Man*
* 1991 : *Live 91*
* 1992 : *Négropolitaines vol. 2*
* 1992 : *Autoportrait*
* 1994 : *Wakafrika*
* 1994 : *Lamastabastani*
* 1996 : *Live 96, Papa Groove*
* 1996 : *Sax & Spirituals / Lamastabastani*
* 1997 : *African Soul - The Very Best Of*
* 1998 : *CubAfrica* (co Cuarteto Patria)
* 1998 : *Manu safari*
* 2000 : *Mboa' Su / Kamer feeling*
* 2001 : *Kamer feeling*
* 2002 : *B Sides*
* 2003 : *Africadelic*
* 2004 : *Voyage anthologique*
* 2005 : *Kirikou et les bêtes sauvages*
* 2007 : *Manu Dibango joue Sidney Bechet*
* 2011 : *Ballad Emotion*
* 2011 : *Past Present Future*
* 2013 : *Balade en Saxo*

Notas
-----

1. ↑  "Coronavirus: le saxophoniste Manu Dibango est mort du Covid-19, annonce sa famille". *Franceinfo*. 24 de marzo de 2020.
2. ↑  "Manu Dibango et son saxo". France Inter, 11 de decembro de 2018
3. ↑  Emmanuel Dibango (1989). *Trois kilos de café: Autobiographie*. Lieu Commun. p. 1-5.
4. 1 2  "Manu Dibango". *RFI Musique*. xullo de 2012.
5. ↑  "La vie incroyable et sarthoise de Manu Dibango". *Ouest-France.fr*.
6. ↑  *Francophonie.org* Arquivado 25-11-2015 en Wayback Machine..
7. ↑  Manu Dibango compose Kirikou du 27 décembre 2005
8. ↑  www.afrisson.com › Manu-Dibango... Manu Dibango
9. ↑  Manu Dibango compose Kirikou

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q445829
* WorldCat
* VIAF: 32031953
* AllMusic: mn0000674011
* BIBSYS: 3084033
* BNE: XX852370
* BNF: 12137495j
* Discogs: 20560
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 281198
* Genius: Manu-dibango
* GND: 13435852X
* IMDb: nm0225073
* ISNI: 0000 0000 8110 9606
* LCCN: n91010968
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0152371
* NLA: 40586194
* NTA: 073647683
* RocksBackpages: manu-dibango
* Songkick: 437566
* SUDOC: 029831202
* TMDb: 937639
* WikiTree: Dibango-1

 |