**Johann Heinrich Pestalozzi**, nado en Zúric o 12 de xaneiro de 1746 e finado o 17 de febreiro de 1827, foi un pedagogo suízo. Foi un dos primeiros pensadores ó que se podería denominar "pedagogo" no sentido moderno do termo. O seu pai era cirurxián, pero morreu cando Johann Heinrich era aínda moi pequeno, polo que se criou coa súa nai. Como profetizando a súa obra e pensamento, caracterizouse por ser un neno desobediente, desordenado e con poucos logros escolares na súa infancia.

Traxectoria
-----------

Pestalozzi.
### Como sociólogo

Pestalozzi, tanto polos seus escritos como por toda a súa actuación, é un home da Ilustración, un perfecto e ilustre representante da mesma en tódolos aspectos. En política, adhírese expresamente ó despotismo ilustrado na obra: *Ó bo talante, a seriedade e a fidalguía da miña época e da miña patria*(1815). En *Leonardo e Gertrudis*, e en escritos posteriores, sempre presenta a educación como o medio de superar a pobreza do pobo e de conducilo á felicidade e á virtude (outro ideal da Ilustración).  
Como home Ilustrado, Pestalozzi postulaba unha relixión sen dogmas revelados nin teoloxías de Igrexa, ás que chamaba "superstición". Para el a relixión residía nos sentimentos do corazón humano e, igual que para Kant, tiña como función moralizar a persoa e a humanidade: a verdadeira relixión é a das boas obras, non a do culto.  
Por outra parte, Pestalozzi era un cristián protestante convencido e devoto, practicante e cheo dunha piedade que inculcaba ós seus alumnos e que expresou en moitos dos seus escritos.

### Como filántropo

Interesado en procurar o ben do pobo, Pestalozzi analiza os fallos da organización e vida social deste, denuncia os abusos que existen nela e propón os medios adecuados para corrixir os fallos, en tódolos ámbitos (laboral, sanitario, cultural, educativo, xurídico).

### Como político

O interese que tiña pola sociedade e o seu bo funcionamento levou a Pestalozzi a ocuparse da política, na que participou activamente nalgunhas ocasións:

* Na súa mocidade, afiliouse a unha sociedade patriótica e implicouse nas súas actuacións.
* Colaborou co Goberno instaurado en Suíza pola Revolución de 1798, facendo comprender ó pobo a necesidade desta e das medidas gobernamentais tomadas.
* Foi membro dunha delegación que en 1802 visitou a Napoleón para ratificar a nova Constitución que este impuña a Suíza.

### Como xurista

Pestalozzi comezara os seus estudos facendo a carreira de Dereito e, malia que a abandonou axiña, sen dúbida quedoulle unha sensibilidade e unha afección ó tema xurídico, que, en distintas ocasións, foi tocando durante toda a súa vida, insistindo na necesidade de renovar as leis para facelas máis xustas e máis adecuadas á situación do momento.

### Como antropólogo

Pestalozzi cultivou unha Antropoloxía social, sobre a que asenta as bases das súas concepcións políticas e sociais, e unha Antropoloxía persoal, que lle serve para saber como orientar a educación das persoas. Na práctica, ambos os tipos de Antropoloxía veñen implicados o un no outro, xa que o comportamento humano é, en gran parte, un comportamento social.

### Como literato

Pestalozzi foi un escritor profesional e, como tal, desempeñou unha actividade literaria, en varios aspectos. Na súa revista *Unha folla suíza*, que publicou regularmente durante un ano, ten artigos de contido cultural e frecuentemente inserta tamén poesías. Ocasionalmente coidou moito a forma estética dos seus escritos, como o titulado *Epístola a Friné sobre a amizade* (1782), no que fai gala dun belo estilo literario. Ocórrelle o mesmo en certos momentos, nos que -por exemplo- describe un solpor nun val ou un sentimento relixioso no corazón humano.  
As obras propiamente literarias de Pestalozzi son dúas. Unha, a primeira parte de *Leonardo e Gertrudis*, libro este que se pode considerar tamén unha novela costumista, na que o autor presenta e describe uns personaxes populares moi característicos e, sobre todo, pon nas súas bocas unha linguaxe coloquial chea de frescura rural e de modismos dialectais. Con razón, o seu autor chámao "un libro do pobo" (e a *Cristóbal e Elsa*, feito no mesmo estilo, un "segundo libro do pobo"). O grande éxito popular desta obra de Pestalozzi debeuse, sobre todo, a esta característica estilística.

### Como pedagogo

A pedagoxía de Pestalozzi céntrase na educación infantil e escolar e, desde 1811, el e os seus colaboradores mencionan o sistema pestalozziano co nome de "educación moi elemental". Consiste en facer que o proceso de crecemento humano (sensitivo, intelectual e moral) siga o curso evolutivo da natureza do neno, sen adiantarse artificialmente a este. A educación é vista como unha "axuda" que se dá ó neno neste proceso para que se realice ben, e a actividade educativa e docente é vista como unha "arte".

### Como didacta

O máis típico de Pestalozzi, e polo que foi máis coñecido e do que estaba máis orgulloso, foi o seu método de ensino, que el mesmo tratou de divulgar e, de feito, en varios países europeos fundáronse escolas pestalozzianas, entre eles España.  
Para Pestalozzi, o coñecemento humano comeza coa intuición sensible das cousas, e a partir dela se forman as ideas. Así, tamén o método de ensinanza debe seguir este mesmo proceso, adaptándose ó desenvolvemento mental do neno en cada momento dado. O coñecemento debe avanzar desde unhas intuicións confusas, a unhas ideas claras e distintas.

### Vida cultural

A súa vida cultural divídese en varias etapas, marcadas polo lugar de estancia.

Con 23 anos chega a Neuhof (1770-1798), casado e cun fillo. Organiza unha leira de explotación agrícola, que non chega a ter éxito. Entón funda alí unha empresa industrial téxtil con nenos pobres, ós que dá educación e instrución. Poucos anos despois (1780) esta iniciativa tamén fracasa, e entón, para subsistir, dedícase á actividade de escritor. Esta función literaria de Pestalozzi dura vinte anos, da que proceden un gran número de obras.

En 1799 múdase a Stans. Trala Revolución Suíza de 1798 (unha réplica da Revolución Francesa), que supuxo un desastre para o cantón do que Stans é capital, o Goberno suízo confía a Pestalozzi (que colaboraba politicamente con el) a educación dos orfos da guerra e dos nenos pobres da rexión. Con esta experiencia, que dura sete meses, Pestalozzi entra no mundo da educación.

Entre 1799 e 1804 vive en Burgdorf. Comeza a traballar como mestre nunha escola pública, e en 1800 funda unha institución educativa privada (internado) no castelo desta cidade. Aos tres anos é obrigado a abandonalo, e entón traslada o seu instituto a Münchenbuchsee, e logo dun ano acepta o ofrecemento da cidade de Yverdón para trasladalo alí.

En 1801 Pestalozzi expuxo as súas ideas en torno á educación no libro *Como Gertudis ensina ós seus fillos*. O seu método partía do máis sinxelo ó máis difícil: observación, concienciación e discurso.

En Yverdón (1804-1825) a institución docente de Pestalozzi acada a súa plenitude e un renome internacional. Mercé á axuda de bos colaboradores vai perfeccionando e difundindo o seu método. Nos últimos anos xorden dificultades no seo desta institución, que ocasionan desgustos ó seu fundador. En 1825 péchase o instituto, regresando a Neuhof.

O 14 de decembro de 1814 morrera a súa esposa.

En 1815 comezaron as diferenzas entre os profesores da escola. Os últimos anos de Pestalozzi foron anos de abatemento e penas. En 1825 retirouse a Neuhof, onde crecera. Logo de escribir as reflexións da súa vida e o seu último libro *O Canto do Cisne*, morreu en Brugg.

epitafio
O seu epitafio reza:

*Salvador dos pobres de Neuhof;*  

*Predicador do pobo en Leonardo e Gertrudis;*  

*en Stanz, pai dos orfos;*  

*en Burgdorf e Münchenbuchsee, fundador da escola primaria,*  

*en Iverdon, educador da Humanidade.*  

*Home, cristián, cidadán, todo para os demais, para si, nada.*  

*¡Bendecide o seu nome!*

Como el mesmo dicía, a obra mestra da súa vida non a fixera en Burgdorf nin en Yverdon, senón que descansaba nos principios educativos que profesaba: o desenvolvemento da observación, a formación integral do home, a dedicación do profesor á ensinanza, como reflicten os seus seis meses de traballo en Stans. Pestalozzi aínda hoxe ten unha profunda influencia en tódolos aspectos da educación, resaltando tres planos:

* A súa pedagoxía naturalista
* Un método: intuición global
* Finalidade da educación

Pedagoxía naturalista
---------------------

Foi un grande admirador de Rousseau, levando á práctica o naturismo. Así, non aprendeu a ler ós seus fillos ata os 11 anos.  
Consideraba a familia como o núcleo fundamental da educación, e despois dela a escola, e o medio vital e social.  
Creou escolas populares, abertas a todo o mundo, rexeneradas con espírito social, non público nin institucional. Deixouse guiar polo seu espírito humanitario, dedicándose ó pobo e ós pobres.

Un método: intuición global
---------------------------

Valoraba a mecanización da ensinanza, coa busca dun método.

> 
> 
> Eu creo que non se pode soñar con obter o progreso na instrución do pobo mentres non se encontren formas de ensinanza que falen polo menos do mestre, ata a fin dos estudos elementais. O simple instrumento mecánico dun método que debe os seus resultados á natureza dos seus procedementos, e non á habilidade daquel que o practica.
> 
> 

O seu método baseábase en:

* **Forma** (observar, medir, debuxar e escribir): Ensinarlles a distinguir a forma de cada obxecto, as súas dimensións e proporcións. **Cal é a súa forma?**.  
Enriquecer a memoria dos nenos con explicacións sinxelas de obxectos e materiais.  
Ensinar a describir e a decatarse das súas percepcións.  
Ensinarlle ó neno, por medio do debuxo, a medir tódolos obxectos que se presentan á súa vista e adquirir habilidades para reproducir. Pestalozzi pensou que por medio do debuxo se exercitaba ó neno na súa escritura.
* **Número** (relacións métricas e numéricas): Ensinarlles ós nenos a considerar cada un dos obxectos que se lles dá a coñecer como unidade, separado daqueles cos que aparece asociado. **Cantos hai?**. Utilización de táboas con letras, acumuladas de 1 en 1 para que o neno coñecese a relación dos números ó mesmo tempo que aprendía as letras.  
Partir das cousas simples antes de avanzar ás máis complicadas.
* **Nome**: Familiarizalos desde moi pequenos co conxunto de palabras e nomes de tódolos obxectos que van coñecendo. **Como se chama?**.  
O método de Pestalozzi é un método "lóxico", baseado na concepción "analítica e sistemática" da ensinanza e a aprendizaxe.

Finalidade da educación
-----------------------

* Conseguir que o home acade a perfección (desenvolvemento das capacidades humanas)
* A humanización do home é a fin da educación.
* Tripla actividade:
	+ Espírito: vida intelectual
	+ Corazón: vida moral
	+ Man: vida práctica
* A educación segue o desenvolvemento da Humanidade
* O camiño que debe seguir a educación é:
	+ Ser *instintivo*, encárgase a familia: **educación familiar**.
	+ Ser *social*, encárgase o Estado: **educación escolar**.
	+ Ser *moral*, encárgase a Humanidade: **educación moral e social**.
* Dáballe un gran valor á educación relixiosa, sempre que non tivese un carácter dogmático nin confesional.

Función Social da Educación: O principal obxectivo era integrar a nenos de escasos recursos á vida social, a través da ensinanza dun oficio. Pensaba que os seus propios alumnos -a longo prazo- serían os educadores do mañá.

Desempeño do docente: O educador non era concibido como unha figura autoritaria. Neste sentido, o docente debía estar ó servizo das necesidades do alumno.

Concepto do alumno: Unha confianza moi grande nas capacidades do neno.

Papel da escola: A concepción de establecemento escolar estaba moi ligada á ensinanza do oficio: máis que escolas eran obradoiros.

Concepto dos valores: O principal valor do seu interese foi o da educación igualitaria, poder educar a xente marxinada. Confiaba plenamente nas virtudes da educación popular.

Aspectos xerais da educación
----------------------------

* Pór en práctica o método de ensinar a uns por medio doutros, debido ó gran número de nenos.
* A ensinanza de ambos os sexos (coeducación).
* Importancia da educación creativa e produtiva.
* Ensinanza de moral e relixión, que se debe iniciar na familia.
* Considerar que as relacións afectivas entre nai e fillo condicionan a este paulatinamente a desenvolver sentimentos de bondade e amor.
* Educación Social: debe iniciarse na familia e continuarse na escola.
* A práctica da escola-traballo, combinando a ensinanza da lectura, escritura, cálculo, debuxo, moral e relixión coas actividades agrícolas.

Contribucións á educación preescolar
------------------------------------

Con Pestalozzi a pedagoxía comeza a ver o neno dun xeito diferente. Sitúao nunha verdadeira relación coa natureza e a cultura. Malia que a súa ensinanza se basea nunha educación elemental, as súas influencias tamén atinxen á Educación Preescolar. 

* Dáballe importancia ó desenvolvemento do neno.
* Puxo en práctica a organización de experiencias e actividades por medio do xogo.
* Valorou as actividades espontáneas do neno.
* Fixo énfase na exercitación das actividades manuais.
* Considerou a exercitación no debuxo como un medio para perfeccionar progresivamente a man, o que lle serviría de base para a escritura.
* Exercitou a linguaxe por medio da conversación sinxela, para despois aprender a ler.
* Destacou a utilidade dos exercicios corporais combinados cos cantos.
* Sinalou como vital o desenvolvemento do neno nos seus primeiros momentos coa familia, en especial coa nai.
* Deulle importancia á afectividade desde o mesmo momento do nacemento do neno.
* Destacou o desenvolvemento social do neno, primeiramente na familia e posteriormente na escola.
* Considerou importante a creación de institucións para atender a aqueles nenos carentes de recursos económicos.

### Obras

Algunhas das súas obras máis importantes son:

* *Die Abendstunde eines Einsiedlers* (Vixilia dun solitario) (1780)
* *Unha folla suíza* (1782). A revista composta e editada por Pestalozzi.
* *Epístola a Friné sobre a amizade* (1782)
* *As miñas indagacións sobre o proceso da natureza no desenvolvemento da humanidade* (1797)
* *Como Gertrudis ensina ós seus fillos* (1801)
* *Libro das nais* (1803)
* *Carta a un amigo sobre a miña estancia en Stans* (1807)
* *Ó bo talante, a seriedade e a fidalguía da miña época e da miña patria* (1815)
* *Cartas sobre educación infantil* (1819)
* *O canto do cisne e os destinos da miña vida* (1826)

Os traballos completos de Pestalozzi foron publicados en Stuttgart en 1819, 1826, e nunha edición preparada por Seyffarth aparecida en Berlín en 1881.

Influencias
-----------

En España Manuel Godoy fundou en 1807 unha escola de tipo pestalozziana en Madrid. Nela foron educados moitos fillos dos altos cargos vinculados á corte, entre eles Francisco de Paula.

En México en 1945 fundouse en Navojoa, Sonora, o Colexio Pestalozzi, dirixido polas irmás da Congregación das Misioneiras Fillas da Purísima Virxe María, Congregación fundada pola Venerable Nai Julia Navarrete.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Johann Heinrich Pestalozzi Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Antía Cal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q105428
* WorldCat
* VIAF: 2554551
* BAV: ADV10134728
* BIBSYS: 90345123
* BMT: 113540
* BNA: 000058900
* BNE: XX886666
* BNF: 12388114h
* BRE: 2776811
* CANTIC: a10136897
* CERL: cnp01259652
* CiNii: DA00470853
* DeutscheBio: 118592912
* Dodis: P15082
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 52642
* GEC: 0050562
* GND: 118592912
* HDS: 009054
* ICCU: PARV526971
* ISNI: 0000 0001 2118 0061
* LCCN: n80038414
* NDL: 00452583
* NKC: jn20000401964
* NLA: 35418595
* NLG: 60943
* NNDB: 000097439
* NTA: 068654413
* OBP: ID
* OL: OL162823A
* openMLOL: 102664
* Persée: 843220
* SELIBR: 251027
* SNAC: w6611vhg
* SUDOC: 032956010
* TLS: Johann\_Heinrich\_Pestalozzi
* Treccani: johann-heinrich-pestalozzi
* WikiTree: Pestalozzi-3

 |