| *Cynocephalus volans*Rango fósil: eoceno - actualidade |
| --- |
| Cría no pataxio da nai |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Superreino: | Eukaryota |
| Reino: | Animalia |
| Subreino: | Eumetazoa |
| Superfilo: | Deuterostomia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Superclase: | Tetrapoda |
| Clase: | Mammalia |
| Subclase: | Eutheria |
| Infraclase: | Placentalia |
| Superorde: | EuarchontogliresClado *Euarchonta* |
| Orde: | Dermoptera |
| Familia: | CynocephalidaeSimpson, 1945 |
| Xénero: | ***Cynocephalus***Boddaert, 1768 |
| Especie: | ***C. volans*** |

 |
| Nome binomial |
| *Cynocephalus volans*(Linnaeus, 1758) |
| Distribución de Cynocephalus volansDistribución de *Cynocephalus volans*Distribución de *Cynocephalus volans* |

***Cynocephalus volans*** (Linnaeus, 1758), que, aínda que non é un verdadeiro lémur, en moitos idiomas coñécese vulgarmente con termos que podemos traducir ao galego como **lémure voador filipino**, é a única especie actual do xénero *Cynocephalus*, un dos dous que forman a familia dos cinocefálidos, que é a única integrante da orde dos dermópteros.

Esta especie é endémica de Filipinas, onde as súas poboacións se concentran nas illas de Mindanao, Bohol e outras menores.

A pesar dos seus nomes comúns, non é un lémure; de feito, nin sequera é un primate. Porén, como os esquíos voadores, ou os morcegos cos que foi algunha vez clasificado, está equipado cunha membrana ou pataxio que lle permite facer voos planados.

Estudos xenéticos recentes sitúano, porén, como próximo aos primates.

Taxonomía
---------

Xénero
O xénero *Cynocephalus* foi descrito en 1768 polo médico e naturalista holandés Pieter Boddaert, en *Dierk. Meng.*, **2**: 8.

Especie
A especie foi descrita por primeira vez por Linneo na 10ª edición do seu *Systema Naturae* (tomo 1, p. 30), co nome de *Lemur volans*, xa que o clasificou como un lémure, é dicir, un prosimio.

### Sinónimos

Xénero
Ademais de polo nome orixinario que lle deu Boddaert, e que é o actualmente válido, coñeceuse tamén polos sinónimos:

* *Colugo* Gray, 1870
* *Dermopterus* Burnett, 1829
* *Galeolemur* Lesson, 1840
* *Galeopithecus* Pallas, 1783
* *Galeopus* Rafinesque, 1815
* *Pleuropterus* Burnett, 1829

Especie
Ademais de polo nome que lle adxudicou Linneo, actuamente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:

* *Cynocephalus philippinensis* Waterhouse, 1838
* *Cynocephalus philippensis* (Lesson, 1840)

### Etimoloxías

O nome xenérico, *Cynocephalus*, é a adaptación do termo do grego clásico κυνοκέφαλος *kinoképhalos*, derivado de κύων *kýōn* (ou κυνός *kynós*), "can", e κεφαλή *kephlē*, "cabeza". O epíteto específico, *volans*, é o nominativo de *volans, -antis*, "que voa", tirado do verbo *volo*, "voar". Literalmente: "o de cabeza de can que voa".

Nomes vulgares
O nome vulgar **cinocéfalo** é unha adaptación evidente do nome do xénero *Cynocephalus*.

**Colugo** deriva de *colugo*, dunha lingua indo-malaia, quizais dunha lingua de Filipinas.

**Galeopiteco**, nome empregado adoito na bibliografía internacional, é unha adaptación do nome do xénero *Galopithecus* Rüppell, 1842, o tipo da familia dos *Galeopithecidae* Gray, 1821, sinónimo de *Cynocephalidae*, cando se pensaba que estas animais formaban parte da orde dos *Primates* Linnaeus, 1758.

Características
---------------

Galeoipiteco planando.
Mandíbula inferior.
O corpo mide aproximadamente 30 cm de longo.  
 Posúe unha membrana que une as patas e a cola, o pataxio, que deixa libre só a cabeza, o que lle permite planar sobre varias decenas de metros cando salta de árbore en árbore. Despregada, esta membrana pode alcanzar 60 cm de anchura, formando como unha especie de paracaídas.

A lonxitude total, cola incluída, é de 77 a 95 cm na idade adulta, cun peso de 1 a 1,750 kg.

A súa pelaxe é mesta e suave, dunha cor agrisada con tons pardo-avermellados. Para permitir unha boa camuflaxe nas árbores onde vive ten pintas brancas no dorso , e un ton dourado ou amarelado na zona ventral.  
 As patas teñen cinco dedos cunhas garras fortes, curtas e curvadas, para garantir un bo agarre na codia das árbores; ademais, os membros anteriores son prénsiles.

A cabeza ten un certo parecido á dun can.

Co fin de aumentar aínda máis a superficie total do pataxio, até os espazos interdixitais están palmados.

Ten unha excelente visión nocturna grazas aos seus grandes ollos redondos.

A dentición é primitiva. Ten a particularidade de ter os incisivos en forma de peite, que lle serven tanto para esgazar os vexetais dos que se alimenta como para coidar a súa pel.

Estado de conservación
----------------------

En 2008 a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) cualificou o status de *Cynocephalus volans* como *LC* (pouco preocupante), situación que mantén a día de hoxe (setembro de 2015), debido a que a súa poboación suponse que é grande, sendo pouco probábel que a súa diminución sexa suficiente como para cualificar o seu status nunha categoría ameazada, e aínda que houbo unha deforestación significativa na súa área de dispersión, a especie persiste en hábitats degradados. Porén, a explotación forestal comercial é unha ameaza.

Notas
-----

1. ↑  "bUSCatermos. (Introducir o termo lémure e premer buscar)". *aplicacions.usc.es*. Consultado o 2020-12-22. [*Ligazón morta*]
2. 1 2 3 4  *Cynocephalus volans* en *MSW*.
3. 1 2  González, J. C. Custodio, C. Carino, P. & Pamaong-José, R. asesores (2008): *Cynocephalus volans* na *Lista vermella de especies ameazadas* da UICN. Versión 2015.3
4. 1 2  *Cynocephalus* en *MSW*.
5. ↑  *Lemur volans* en Linnaeus, the Binomial System, and Primates, na darwiniana.org
6. ↑  cynocephalus no Merriam-Webster Dictionary.
7. ↑  colugo no Merriam-Webster Dictionary.
8. ↑  *Galeopithecidae* Gray, 1821 en BioNames.
9. 1 2 3  Galéopithèque Arquivado 15 de maio de 2008 en Wayback Machine. en le dictionnaire sur divirama. com
10. 1 2 3  Le Galéopithèque Arquivado 12 de febreiro de 2010 en Wayback Machine. en ifrance
11. ↑  Les colugos, de si proches cousins Arquivado 09 de marzo de 2008 en Wayback Machine. Sciences et Avenir.com, en nouvelobs.com

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lémure voador filipino Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Lémure voador filipino*** |

### Bibliografía

* Vaughan, T. A. (1986): *Mammalogy*. Third Edition. Fort Worth, Texas, USA: Saunders College Publishing.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. eds. (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*, 3ª ed. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.
* Yates, T. L. (1984): "Insectivores, elephant shrews, tree shrews, and dermopterans" en Anderson, S. & J. K. Jones, Jr. eds. *Orders and Families of Recent Mammals of the World*. Nova York: John Wiley and Sons, pp. 117–144.

### Outros artigos

* Mamíferos
* Euterios
* Euarcontogliros
* Euarcontos
* Dermópteros
* *Galeopterus variegatus*

### Ligazóns externas

* *Cynocephalus volans* na ADW. Con informacións, imaxes e referencias bibliográficas *(en inglés)*.
* *Cynocephalus volans* na EOL. Con informacións, imaxes e referencias bibliográficas *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1097901
* EBID: ID
* MAG: 2780237039

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Cynocephalus\_volans
* EOL: 289811
* EPPO: CYNPVO
* Fossilworks: 206240
* GBIF: 5218414
* iNaturalist: 42538
* IRMNG: 11233418
* ITIS: 573234
* IUCN: 6081
* MSW: 12000004
* NCBI: 110931

 |