A **Hermenéutica** é unha teoría filosófica da interpretación.

A orixe desta palabra remite ó substantivo grego *hermeneia* ("έρμηνεία"), traducido como "interpretación". Con este sentido aparece, por exemplo, no escrito aristotélico *Peri hermeneias* ("Sobre a interpretación"). Crese, aínda que non é seguro, que *hermeneia* procede de Hermes, o deus mensaxeiro encargado de transmitir ós humanos noticias divinas. Esta idea retómana posteriormente os primeiros pastores cristiáns, considerándose a si mesmos os proclamadores da palabra divina. Agora ben, os sacerdotes cristiáns non se limitarían a reproducir sen máis o mensaxe divino, senón que a través da expresividade ofrecida na recitación oral facilitarían a súa comprensión. Interpretan unha mensaxe a través dun determinado estilo oral, algo así como cando se di dun artista que vai "interpretar" unha canción. Ademais de "interpretación oral", *hermeneia* ten os sentidos de "aclaración" do significado escuro dun texto escrito e de "tradución", é dicir, trasladar dunha lingua a outra. Por iso tamén se chaman "intérpretes" ós tradutores de linguas. Outros autores propoñen entroncar a orixe da palabra coa figura mítica e lendaria de Hermes Trimegisto, suposto autor dos chamados *escritos herméticos*, moi difundidos a partir do século II d.C polo mundo grecorromano. Estes escritos, que mesturan temas de carácter ocultista con outros máis de tipo filósofico-relixioso, volveron a florecer nos séculos XVII e XVIII nos ámbitos asociados ó esoterismo e ás ciencias ocultas. En definitiva, en todos estes casos a "interpretación" ven a significar un proceso consistente en "facer comprender" algo difícil (ou secreto).

Historicamente o primeiro documento coñecido no que aparece a palabra latinizada *hermenéutica* data de 1654. Correspóndese cun libro do teólogo Johann Conrad Dannhauer que leva no título a expresión "Hermenéutica sacra", entendida como unha técnica destinada ó comentario de textos sagrados. De todas formas, aínda que non se usase a palabra, nocións teóricas sobre como comentar textos sagrados existen xa desde a época do cristianismo primitivo. De aí que habitualmente se asocien os orixes desta disciplina coa Teoloxía.

Tipos de hermenéutica
---------------------

Existen dúas concepcións básicas da hermenéutica: Hermenéutica metodolóxica e Hermenéutica filosófica.

A **hermenéutica metodolóxica** foi entendida sucesivamente como Hermenéutica sacra (estudo dos principios metodolóxicos a empregar na *esexese* dos textos bíblicos), *Hermenéutica filolóxica* (conxunto de regras encamiñadas á interpretación de textos relixiosos, literarios e xurídicos), Teoría xeral da interpretación (regras que afectan á interpretación de calquera expresión lingüística -concepción de Schleiermacher-) e, por último, como *Método das ciencias humanas* (aplicable a todo acto humano de comprensión, ben sobre textos ou ben sobre outras formas humanas de expresión artística e cultural). Segundo Wilhelm Dilthey a interpretación de calquera expresión cultural humana require dunha *comprensión histórica*. En consecuencia, esta última ten que converterse no método específico de todas as ciencias humanas (*Geisteswissenschaften*). A hermenéutica proporcionaría as regras directrices da comprensión histórica, configurándose así na base metodolóxica das ciencias humanas (Historia, Socioloxía, Dereito etc.), en oposición á metodoloxía inductivista propia das ciencias da natureza (Física, Química etc.). Así, se o obxectivo das ciencias humanas é **comprender** o significado único e peculiar do evento estudado, o das ciencias naturais consiste, en cambio, en **explicar** os fenómenos encadrándoos no marco dunha lei xeral.

A **hermenéutica filosófica** é unha proposta do pensador alemán Hans-Georg Gadamer, efectuada a partir dos traballos de Martin Heidegger. Gadamer parte da tese heideggeriana de que a *comprensión* e a *interpretación* constitúen unha característica esencial da existencia humana. Existir consiste en estar constantemente interpretando, ben sexa a través das accións vitais cotiás ou da actividade científica en xeral. En consecuencia, desde un punto de vista humano, a hermenéutica (=fenómeno da comprensión) ten un alcance universal. A Hermenéutica filosófica quere determinar que é a *comprensión* como fenómeno existencial básico, e non só como metodoloxía da interpretación de textos ou de determinadas ciencias.

Paralelamente á hermenéutica filosófica de Gadamer houbo no século XX importantes intentos por recuperar o sentido metodolóxico tradicional da hermenéutica, especialmente con Paul Ricoeur, que volve a caracterizala como esexese textual, se ben entendendo por "texto" calquera conxunto de símbolos (escrito, pictórico, onírico etc.), e tamén con Emilio Betti, que pretende recuperar a hermenéutica como método obxectivo propio das ciencias humanas, fronte á concepción filosófica de Gadamer.

Respecto a Ricoeur, en *De l'interprétation: essai sur Freud* expón que toda expresión simbólica consta dun significado superficial e manifesto e doutro máis profundo e oculto. A hermenéutica será o procedemento para revelar este segundo significado contido no primeiro. Deste xeito a hermenéutica convertese nunha tarefa desmistificadora nos casos en que considera que o significado superficial é falso ou enmascara a realidade. Como exemplo de grandes desmistificadores menciona Ricoeur a Marx, Nietzsche e Freud.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q102686
* AAT: 300055858
* BNCF: 2961
* BNE: XX524505
* BNF: 11932017p
* BRE: 2355543
* EBID: ID
* GEC: 0113958
* GND: 4128972-9
* JSTOR: hermeneutics
* LCCN: sh00006024
* MAG: 50379869
* NDL: 00564641
* NKC: ph120687
* PSH: 7808

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D066297
* MeSH: H01.770.644.241.850.750
* UMLS: C0870642

 |