recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Matilda.

***Matilda*** é unha novela infantil de 1988 escrita por Roald Dahl. Publicouse orixinalmente pola editorial Jonathan Cape. A protagonista da historia, Matilda Wormwood, é unha nena brillante que é descoidada e maltratada polos seus pais e desenvolve habilidades psicocinéticas para tratar coa Miss Trunchbull, a desapiadada e cruel directora da escola Crunchem Hall.

O libro foi adaptado en varios medios, incluíndo unha lectura de audio por parte da actriz Kate Winslet; unha longametraxe de 1996 *Matilda* dirixida por Danny DeVito; un programa de dúas partes de BBC Radio 4; e un musical *Matilda the Musical* de 2010–2011 que se presentou no West End de Londres, Broadway en Nova York e en todo o mundo. En 2022 estreouse unha adaptación cinematográfica do musical, *Matilda*.

Editouse en galego en Xuvenil Alfaguara en 1990, con tradución de Xosé Miguel Barros Taboada. Reeditouse por Oqueleo en 2017 con tradución de Barros Taboada.

Notas
-----

1. 1 2  *Matilda*. Traducido por Xosé Miguel Barros Taboada (1ª ed.). Madrid: Xuvenil Alfaguara. 1990. ISBN 84-204-5306-4 – vía Biblioteca da Tradución Galega.
2. ↑  Ficha do libro.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1426188
* BiTraGa: 343
* BNF: 13168311d
* ISFDB: 10423
* MusicBrainz: ID
* OL: OL45890W

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos armenios. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Noyemberyan** (en armenio: *Նոյեմբերյան*) é unha cidade do noroeste da provincia de Tavush, en Armenia. Localízase nas proximidades do río Koghb, a 187 quilómetros de Iereván e a 22 quilómetros da estación de tren da cidade Ayrum, na ruta que vai desde a cidade de Iereván á capital de Xeorxia, Tbilisi. Fai fronteira con Acerbaixán e mesmamente está a moi poucos quilómetros da cidade de Noyemberyan.

Noyemberyan foi coñecida ata o ano 1937 como *Barana*, pero o nome desta cidade foi cambiado como outras tantas cidades espalladas ao longo da Unión Soviética por mor da conmemoración da Revolución de Outubro, tamén coñecida como a Revolución de Novembro. Segundo Makar Barkhudaryanc, o antigo nome da cidade, Barana, ven de Parana que era unha forma dialectal aparan da lingua armenia.

Ten un novo hospital na cidade desde finais do ano 2010. O Hospital Noyemberyan é de vital importancia para a Rexión de Tavush, xa que da servizo aos máis de 30 mil habitantes da cidade de Noyemberyan e ás aldeas veciñas. O proxecto foi co-patrocinado por fondos alemáns, suízos, libaneses, e filiais australianas, así como tamén de Saad Hariri, primeiro ministro do Líbano.

A cidade está rodeada coas montañas Voskepar desde o sur e as montañas de Gougark desde o oeste.

O club de fútbol
----------------

Aznavour FC era un equipo de fútbol da cidade de Noyemberyan. O club foi fundado no ano 1981 pero no ano 1997 viuse forzado á súa disolución debido ás dificultades económicas. O campo de fútbol de Noyemberyan era coñecido como "O Centro" durante a época soviética, foi renovado entre o ano 2008 e o 2013. Finalmente, o novo Estadio da Cidade de Noyemberyan foi aberto o 18 de outubro do ano 2013, cunha capacidade de só 100 asentos.

Prevese a instalación dunha nova bancada permanente ao lado norte do campo para aumentar a súa capacidade ata as 1.500 prazas.

Galería
-------

* Memorial da Guerra de Nagorno-KarabakhMemorial da Guerra de Nagorno-Karabakh
* Paixase da cidade de NoyemberyanPaixase da cidade de Noyemberyan
* Estadio da Cidade de NoyemberyanEstadio da Cidade de Noyemberyan

Notas
-----

1. ↑  O novo estadio da cidade de Noyemberyan foi aberto (en armenio)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q34372
* GeoNames: 616333

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Santiago.

***Santiago*** foi unha revista editada en Santiago de Compostela entre 1900 e 1902.

Historia e características
--------------------------

Subtitulada *Revista literaria*, apareceu nas festas do Apóstolo de 1900; os seus primeiros números saíron os días 20, 22, 24, 26 e 28 de xullo. O contido xiraba en torno a Santiago de Compostela, as súas festas e o culto ao Apóstolo. Dirixida por Antonio Iglesias Pardo, os redactores eran Dalmacio Iglesias García e José Posse Villelga, e contou con colaboracións de Waldo Á. Insua, Antonio López Ferreiro, Manuel Murguía, Heraclio Pérez Placer, Aurelio Ribalta, Manuel Curros Enríquez, Jaime Solá, Emilia Pardo Bazán e outros escritores. En 1901 editou cinco números e, en xullo de 1902, sacou os últimos baixo a dirección de Víctor Castro Rodríguez. Cesou a súa publicación nese mesmo xullo de 1902.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la prensa gallega 1800-1986*. Cuadernos do Seminario de Sargadelos (en castelán) **52**. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

### Outros artigos

* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12400018
* Galiciana: 5802

 |
Insignia de paxá otomán capturada polos romaneses en 1877.
**Paxá** ou **baxá** (en turco, **paşa**; en árabe, **باشا bāšā**) é un título orixinalmente usado no Imperio Otomán que se aplicaba a homes que ostentaban algún mando superior no exército ou nalgunha demarcación territorial.

Habitualmente equivale a gobernador, xeneral ou almirante, segundo o contexto. Tamén se utilizaba como título honorífico, en cuxo caso equivaldería ao título inglés de *sir* ou outros análogos.

O goberno dun paxá, ou o territorio por el gobernado, chámase **paxalato** ou **baxalato**.

Etimoloxía
----------

Ambos os termos teñen a mesma orixe. O segundo, **baxá**, é máis antigo e procede do árabe *bāšā* (**باشا**), e este do turco *paşa*. O primeiro, **paxá**, procede do francés *pacha*, que o tomou do turco.

A palabra turca, á súa vez, podería ser unha modificación do persa *pādišāh* (**پادشاه**), que equivale a "rei", ou ben descender do turco *baş* —pronunciado *paş* nalgúns dialectos—, que significa "cabeza".

Normalmente adóitase utilizar *baxá* cando se refire a un contexto magrebí e *paxá* cando se trata dun contexto otomán, aínda que ambas as palabras son intercambiábeis.

Uso
---

O título de paxá outorgábao o sultán, agás en Exipto, onde era o quedive ou vicerrei quen o outorgaba no seu nome. Orixinalmente aplicábase a xefes militares, e despois tamén a gobernadores de territorios. Máis adiante utilizouse así mesmo como título honorífico (non hereditario) que a corte da Sublime Porta outorgaba a persoas, con cargo ou sen el, ás que desexaba honrar. Como outros títulos de orixe turca, posponse ao nome.

O título de paxá é inferior ao de quedive ou visir, pero superior ao de bei ou agá. Existían no ámbito otomán tres graos de paxás, cuxas insignias distinguíanse polo número de colas de cabalo, iak ou pavón que levaban. As colas son unha supervivencia da tradición mongol. Así, había paxás con insignias dunha, dúas ou tres colas, que mostraban a súa posición dentro da escala de mando. Só o Sultán, como comandante en xefe dos exércitos, podía levar unha insignia de catro colas.

Varios cargos oficiais levaban asociado o título de paxá: 

* O gran visir (*vizir-i azam*, equivalente a un primeiro ministro)
* O *mushir* (mariscal)
* O *ferik* (tenente xeneral ou vicealmirante)
* O *liva* (xeneral de división)
* O *kizlar agá* (xefe dos eunucos do palacio de Topkapi, que era ademais xefe dos alabardeiros do Sultán).
* O *shayj al-Islam* (xeque do islam) ou xefe dos ulemas.
* O *beilerbeiii* ("bei de beis" ou gobernador xeral) adoitaba ser paxá de dúas colas.
* O valí (gobernador dun vilaiato ou provincia), igual que o anterior.

En Marrocos, un dos poucos lugares do mundo árabe que quedou fóra da influencia otomá, implantouse, porén, o título, que segue utilizándose e equivale ao de gobernador.

Cando o título é honorífico, a miúdo fúndese co nome, como é o caso de personaxes históricos como Glubb Paxá, Orabi Paxá etc.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q184951
* BNF: 13536389x
* BRE: 2708131
* EBID: ID
* FAST: 1054286
* LCCN: sh90004556
* MAG: 2779470777
* Treccani: pascia

 |
A rexión do Banato en 1718.
O **Tratado de Passarowitz**, ou **Paz de Passarowitz** ou **Požarevac**, asinouse o 21 de xullo de 1718 e supuxo o fin da guerra Austro-Turca (1716-1718).

Historia e características
--------------------------

Baixo a mediación de Inglaterra e das Provincias Unidas, os representantes do Sacro Imperio Romano Xermánico (Austria), da República de Venecia e do Imperio Otomán reuníronse en Passarowitz (Požarevac, ao sueste de Belgrado) en maio de 1718.

Polo Tratado de Passarowitz, Venecia confirmaba a posesión de Dalmacia, as illas Xónicas e as cidades de Préveza e Arta, pero perdía Morea e Creta (que recuperara no anterior Tratado de Karlowitz, 1699).

O Emperador de Austria retiña as súas adquisicións: o Banato de Temesvar, o oeste de Valaquia (Oltenia) e un extenso territorio en torno a Belgrado (aproximadamente a metade de Serbia).

En Bosnia e Croacia, os ríos río Sava e o río Una utilizáronse para fixar as fronteiras.

Como consecuencia do tratado, confirmouse a preponderancia de Austria nos Balcáns e a rexión do Danubio, marcando o final da hexemonía turca, que fora indiscutíbel no período anterior (até o sitio de Viena de 1683).

O tratado significou a fixación dun equilibrio duradeiro entre as potencias da rexión, que non se rompeu até o século XIX aínda que a delimitación territorial variou no Tratado de Belgrado (1739), que devolveu aos turcos o norte de Bosnia, a zona de Belgrado e Oltenia.

Notas
-----

1. ↑  Hochedlinger, Michael. *Austria's wars of emergence 1683-1797*. Ed. Pearson Education, 2003 páx. 195
2. ↑  Hochedlinger, Michael. *Austria's wars of emergence 1683-1797*. Ed. Pearson Education, 2003, páx. 195

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *The Times History of Europe*, Times Books, Londres, 2002.

### Ligazóns externas

* Tratado de Passarowit. Enciclopedia Británica *(en inglés)* Consultada o 9/1/2012.
* Texto do Tratado *(en inglés)* Consultado o 9/1/2011. A notar que o Emperador de Austria, Carlos VI, titúlase, ademais, como Rei de España (aínda que o Tratado de Rastadt, no que Carlos renunciaba ao trono español xa se firmara o 6 de maio de 1714.
* Expansión dos territorios na Monarquía dos Habsburgo (mapa) Consultado o 9/1/2012.
* O Imperio dos Habsburgo (1648-1914) (mapa) Consultado o 9/1/2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q211395
* EBID: ID
* GEC: 0049344

 |
***El Desengaño*** foi un periódico galego que se editou en Vigo entre 1872 e 1873.

Historia e características
--------------------------

*La Caridad*, *Revista semanal de ciencias, arte, literatura, teatros y salones, cuyo producto se dedica al hospicio de Vigo*, cambiou o seu título a partir do número 24 por ***El Desengaño***. Dirixida por Luis A. Mestre Hernández e despois por Antonio Bacelar Besteiro, entre os seus colaboradores figuraron Valentín Lamas Carvajal, Xoán Manuel Pintos, Alberto Camino, Nicolás Taboada Leal, Juan Neira Cancela e Emilia Calé. Publicou artigos de carácter social, económico ou artístico, crítica de libros, xeroglíficos, contos, lendas, poemas e estudos históricos. Cesou o 29 de setembro de 1873.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Álvarez Blázquez, José Mª (1980). "La prensa periódica viguesa en el siglo XIX". *Vigo en su historia* (en castelán). Caja de Ahorros Municipal de Vigo. pp. 514–516. ISBN 84-7231-494-4.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da literatura galega. Publicacións Periódicas* **II**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-137-X.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: La Tribuna.

***La Tribuna. Cadernos de estudios da Casa Museo Emilia Pardo Bazán*** é un anuario editado pola Casa Museo Emilia Pardo Bazán, dependente da Real Academia Galega. Publicado na Coruña desde 2003.

Descrición
----------

A publicación adícase á figura da escritora Emilia Pardo Bazán e toma o nome da súa novela *La Tribuna* (1883). Dirixida primeiramente por José María Paz Gago, despois por Xosé Ramón Barreiro e tralo seu pasamento por Marilar Aleixandre, está escrita en castelán e galego e, amais dos artigos, contén numerosas ilustracións.

Números
-------

Núm. 1. Ano 2003, dirixido por J. M. Paz Gago (299 páxinas)  

Núm. 2. 2004 (474 p.)  

Núm. 3. 2005 (352 p.)  

Núm. 4. 2006 (518 p.)  

Núm. 5. 2007 (584 p.)  

Núm. 6. 2008 (534 p.)  

Núm. 7. 2009, dirixido por X. R. Barreiro (564 p.)  

Núm. 8. 2010 / 2011 (330 p.)  

Núm. 9. 2013 (432 p.)  

Núm. 10. 2015 (194 p.)  

Núm. 11. 2016 (170 p.)  

Núm. 12. 2017 (344 p.)  

Núm. 13. 2018 (254 p.)  

Núm. 14. 2019 (135 p.)  

Núm. 15. 2020 (178 p.)

Notas
-----

1. ↑  *La Tribuna* en Dialnet.
2. ↑  Hemeroteca da Deputación de Pontevedra.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *La Tribuna* Arquivado 09 de febreiro de 2014 en Wayback Machine. (en PDF) na páxina de publicacións da RAG.

### Outros artigos

* Casa Museo Emilia Pardo Bazán

### Ligazóns externas

* *La Tribuna* páxina web.
* *La Tribuna* Arquivado 22 de febreiro de 2014 en Wayback Machine. na Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20535515
* Dialnet: 10597
* ISSN: 1697-0810

 |
Coordenadas: 36°59′56″N 109°02′43″O﻿ / ﻿36.998976478, -109.045172275

Four Corners Monument.
O **monumento das catro esquinas**, en inglés *Four Corners Monument*, é un pequeno monumento do sueste dos Estados Unidos, localizado en terras indias dos navajos e utes que marca a localización xeográfica do punto de unión cuádrupla dos estados de Arizona, Colorado, Novo México e Utah.

Características
---------------

Está situado na meseta de Colorado, ao oeste da ruta 160. O punto foi designado orixinalmente polo Congreso dos Estados Unidos, pero un erro provocado por unha primeira mala medición emprazouno xeograficamente nunha posición incorrecta. O Tribunal Supremo dos Estados Unidos determinou máis adiante que esa localización chegara a ser tan recoñecida que debía ser considerada oficialmente como o límite real entre o catro estados.

Non só é o punto de intersección perpendicular do catro esquinas, senón que ademais é o único punto cuádruplo nos Estados Unidos entre estados, e por iso á rexión recibe o nome de rexión das Catro Esquinas (Four Corners). O punto localízase nunha reserva india dos ute en Colorado. O lugar é controlado por *Navajo Nation Parks* e o departamento de Reconstrución e é unha popular atracción turística, a pesar do remoto da súa posición. Para ver e tomar unha fotografía no monumento débese pagar por persoa unha tarifa de 3$, para manter os permisos que o monumento leva.

Ao redor do monumento, os artesáns locais navajos e utes venden recordos e alimentos. A posición do punto foi descuberta inicialmente en 1868 e foi sinalada cun pedestal de pedra arenisca. Posteriormente, en 1912, colocouse o primeiro marcador permanente, que foi substituído en 1992 por un pedestal de granito no que encaixa un disco de bronce circular ao redor do punto, que está rodeado polos escudos e bandeiras dos estados que lindan alí.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Monumento das catro esquinas Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Geocaching Recovery Logs *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3888479
* GeoNames: 5295205
* GNIS: 902250

 |
A **bandeira do Estado Shan** é a bandeira étnica que representa ao pobo shan e ó Estado Shan, unha das divisións administrativas de Myanmar. Foi adoptada como unha das disposicións do Acordo de Panglong asinado o 12 de febreiro de 1947, o cal foi un dos pasos máis importantes cara á independencia de Myanmar.

A bandeira componse de franxas horizontais de cor amarela, verde e vermella, cun círculo branco no centro. O amarelo representa o budismo, que é practicado pola maioría do pobo shan, o verde representa a rica agricultura do Estado Shan, o vermello representa a valentía do pobo shan e o círculo branco representa a lúa, que simboliza as esperanzas de paz e estabilidade do pobo shan. Outras interpretacións suxiren que o amarelo representa a cor dunha túnica de monxe ou un campo de arroz durante a colleita.

Notas
-----

1. ↑  "About Shan". Shan Culture Association - UK. Consultado o 6 de setembro de 2015.
2. ↑  "Shan State (Myanmar)". *www.crwflags.com*. Consultado o 22 de agosto de 2018.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Bandeira de Myanmar

### Ligazóns externas

* 

* Bandeira do Estado Shan en Flags of the World *(en inglés)*
**Siberut** é a máis grande e máis setentrional das illas Mentawai, situada a 150 quilómetros ao oeste de Sumatra no Océano Índico. Forma parte de Indonesia, a illa é o fogar principal para os mentawai. A metade occidental da illa foi declarada como Parque Nacional en 1993. Gran parte da illa está cuberta de selva, pero está explotada pola industria madeireira.

As illas menores adxacentes a Siberut inclúen Karamajet e Masokut, que se atopan no estreito Bungalaut no sur da illa.

Siberut viuse afectada polo tsunami de 2004, pero sen ningunha perda coñecida da vidas humanas.

Xeografía
---------

Illa Siberut ten un cálido e húmido clima de selva tropical, cunha choiva anual de 4.000 mm. As temperaturas oscilan entre 22 e 31 °C, e a media de humidade dun 81-85%. A costa leste ten moitos illotes, Baías e arrecife de coral, e está cuberta con bosques de mangleiros que se estenden ata 2 km de ancho antes de dar paso aos bosques de Nipa. O oeste é principalmente de bosques de *Barringtonia* e é difícil chegar por mor dun mar axitado e abruptos cantís. O interior montañoso elévase a 384 metros, con moitas correntes de auga que forman pantanos nas terras baixas.

### Medio Ambiente

Siberut foi recoñecida como Reserva da Biosfera en 1981. En 1993, a parte occidental da illa foi designada como Parque Nacional, cunha superficie de 1.905 km².

Ao redor do 70% dos bosques que están fóra da reserva están suxeitos a concesións madeireiras, algúns operativos e outros pendentes.

No ano 2001 a UNESCO trouxo unha nova fase do seu Programa Siberut, coa intención de protexer o ecosistema a través do desenvolvemento local. Esta fase implica a creación dunha asociación de comunidades locais, grupos conservacionistas e o goberno local, un enfoque que parece ser popular a nivel local.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q826041
* WorldCat
* VIAF: 315126075
* EBID: ID
* GeoNames: 1213862
* NKC: ge138767
* SUDOC: 113194595

 |
A **fíbula de Braganza** é unha fíbula ornamental de ouro elaborado no século III a.C. por un artesán grego para un cliente celtibero. Desde o seu descubrimento en circunstancias descoñecidas no século XIX en Portugal, pertenceu a diversos propietarios, entre eles varios membros da Casa de Braganza, pola que recibe o nome, antes de que o adquirise o Museo Británico en 2001.

Detalle do guerreiro celta.

Descrición
----------

Este pesado broche de ouro está dominado pola figura dun guerreiro espido, que leva un casco celta e se protexe cun escudo celta e unha espada dun can de caza que salta cara a el. Cada extremo da fíbula está decorada cunha cabeza de can que antes fornecía un resorte e un alfinete agora perdido. A forma, o estilo e a técnica suxiren que a fixo no século III a.C. un xoieiro grego para un mecenas celta que vivía na Península Ibérica. Os broches ibéricos contemporáneos adoitaban facerse en prata e adoitaban decorarse con guerreiros a cabalo acompañados de cans de caza. Nesta única versión dourada, o artesán simplificou a escena da caza e engadiu unha cabeza de xabaril, que no seu día servía de peche para o pasador que agora falta. O broche mide aproximadamente 14 cm de longo.

Propiedade
----------

O broche estivo no seu día na colección da Casa Real de Braganza e quizais o recollese por Fernando II, consorte da raíña María II de Portugal. A maior parte das xoias da dinastía Braganza herdounas en 1919 por Nevada de Portugal, princesa de Braganza e duquesa de Oporto que máis tarde emigraría a América. Á súa morte en 1941, a colección vendeuse a Warren Piper de Chicago. O broche á súa vez mercouno Thomas F. Flannery Jr. en 1950. Despois de ser cedido ao Museo Británico durante sete anos, o museo adquiriuno en 2001.

Notas
-----

1. ↑  "fibula". *britishmuseum.org*. Consultado o 2023.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Torques de Ourense
* Torque de Porto
***Galicia Social*** foi un semanario editado en Vigo entre 1919 e 1968.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Órgano de las instituciones sociales y sindicatos católicos de la diócesis de Tuy*, apareceu o 10 de xaneiro de 1919. Eliseo Sastre Pérez foi un dos seus fundadores. A partir de 1928 subtitulouse *Semanario defensor de los Sindicatos Católicos Obreros*, que cambiou en 1933 por *Semanario católico*. Dirixido por Francisco Castro Ferrer, en 1922 foi substituído por Victoriano Ballesteros Reboreda e na última etapa por Xoán Bernárdez Vilar. Apoiou ao réxime franquista. Nun primeiro momento promoveu o turismo de Galicia, con abundantes fotografías paisaxísticas, e na última etapa prestoulle atención aos temas deportivos, con Carlos Espinosa Feijoo. Tamén lle concedeu importancia á literatura, principalmente á poesía relixiosa, publicando poemas en castelán de Florentino Clavo Astorga, Mercedes Viso Troncoso (Mechitas de Vigo), Benedicto Conde (Bene), Margarita Losada Pardo e Agustín Nandín Lomba; e, en galego, de Avelino Rodríguez Elías, Mariano Piñeiro e A. Recalp. En galego tamén se publicou (ata 1937) unha sección intitulada "Paletadas" e a partir de 1946 a "Contos gallegos", asinados por Xan das Coutadas, e algúns textos en "Rincón poético". Cesou a súa edición o 3 de febreiro de 1968.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Galicia Social". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* "Galicia Social". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da literatura galega. Publicacións Periódicas* **II**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-137-X.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El Eco de Galicia.

***Eco de Galicia*** foi un semanario ilustrado bilingüe publicado na Habana entre 1917 e xuño de 1936.

Historia e características
--------------------------

Tivo os subtítulos de *Revista gráfica y de información de la colonia gallega en Cuba* ou de *Revista gráfica y de información regional* e, de xeito circunstancial, os de *Revista Ilustrada*, *Revista ilustrada y de información* ou *Revista ilustrada y de información regional*. Fundado por Manuel Fernández Doallo, na dirección figuraron Manuel Gondell Linares, o propio Manuel Fernández Doallo e Mercedes Vieito; os directores literarios foron Faustino López Méndez e Hilario Ramón Alonso. Juan Joaquín Otero foi xefe de redacción (1919-1920). Entre os seus colaboradores figuraban Mercedes Vieito, Xosé Lesta Meis, Roberto Blanco Torres, Victoriano Taibo, Xosé Filgueira Valverde, Xosé Otero Espasandín, Xavier Bóveda, Andrés Muruais, Ramón Armada Teixeiro, Abdón Rodríguez Santos e Xesús Golmar.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Neira Vilas, Xosé (2011). *A prensa galega de Cuba*. Centro Ramón Piñeiro. pp. 45–47. ISBN 978-84-453-5020-1. Arquivado dende o orixinal o 02 de febreiro de 2023. Consultado o 02 de febreiro de 2023.

### Ligazóns externas

* Edición facsímile dos anos 1917-1918 do Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12387254
* Galiciana: 577378

 |
Escaldado duns feixóns.
Pistachos escaldados
Améndoas escaldadas
**Escaldar** (do latín *excaldāre*: "introducir algo en auga fervendo") é unha técnica culinaria consistente na cocción dos alimentos en auga ou líquido fervendo durante un período breve de tempo. Fálase de escalfado cando o alimento en cuestión é un ovo sen casca.

Obxectivo
---------

Esta técnica ten distintas finalidades, aplicándose habitualmente sobre vexetais. Pode ter o obxectivo de facer máis fácil un posterior pelado (ocorre así cos tomates por exemplo), para amolecer, para sacar un sabor acre... No procesado de vísceras cócense algúns alimentos co fin de limpalos para o consumo humano, e que queden libres dalgunhas das súas mucosas. Ás veces é unha operación anterior á depilación de certos animais sacrificados.

O escaldado é unha etapa moi empregada nas industrias alimentarias. Neste caso o principal obxectivo consiste na inactivación de enzimas e adoita realizarse como etapa previa a procesos de conxelación. Se se realizase a concelación de verduras, p.ex. chícharos, sen escaldar, o enzima polifenoloxidasa produciría tons apardazados debido á súa actuación consistente na transformación de polifenois en melaninas. O tempo necesario para que este escaldado cumpra a súa función varía entre os 30 segundos e os dous ou tres minutos.

Notas
-----

1. ↑  "ESCALDADO DE ALIMENTOS". Arquivado dende o orixinal o 03 de marzo de 2016. Consultado o 10 de outubro de 2015.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Escalfado

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q506763
* EBID: ID
* FAST: 1983072
* GEC: 0104249
* GND: 4145801-1
* JSTOR: blanching
* LCCN: sh2017003410

 |
Coordenadas: 38°48′26″N 1°24′53″L﻿ / ﻿38.80734444, 1.41483333

Illas e illotes de Es Freus.

**Es Freus** é o estreito que separa as illas de Eivissa e Formentera, no arquipélago balear, constituído por varios pasos separados por illotes. A distancia total, entre a punta meridional de Eivissa e a illa de s'Espalmador, é de 6,3 km. É o paso obrigado entre o porto de Eivissa e o de La Savina, en Formentera, e de Eivissa cara a poñente.
O nome procede do latín *fretu*, que significa "estreito". Antigamente, e de certo uso entre os habitantes de Formentera, chamábase **ses Portes**. Toda a zona forma parte da reserva mariña do Parque Natural de ses Salines. Trátase dunha zona desprotexida dos ventos, con pouca profundidade e con correntes de irregular dirección e intensidade. Os grandes temporais, especialmente de poñente e gregal, converten Es Freus nun paso de navegación difícil e motiva a incomunicación de Formentera nalgunhas épocas do ano. Ao longo da historia producíronse varios naufraxios.

Os pasos que forman Es Freu son:

* Es Freu de ses Portes: separa a Punta de Ses Portes, en Eivissa, da illa d'en Caragoler.
* Es Freu Petit: separa a illa d'en Caragoler da illa des Penjats e as illas Negres.
* Es Freu Gros: separa a illa des Penjats e as illas Negres da illa des Porcs.
* Es Freu des Faro: separa a illa des Porcs da illa de S'Espalmador.
* Es Pas: separa S'Espalmador da Punta des Trucadors, en Formentera.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Navegació per es Freus.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q426652
* GEC: 0028277

 |
**Eladio Vázquez Ferro**, nado no Carballiño o 18 de outubro de 1899, foi un xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Fillo dun mestre. Emigrou a Cuba cara a 1918. Foi un dos redactores da revista literaria *Juvencia* (1922). Foi un dos fundadores da Irmandade Nazonalista Galega da Habana en novembro de 1922. Colaborou en *Galicia*, *Eco de Galicia*, *Heraldo de Galicia*, *El Progreso de Asturias*, *DM*, *Athenea* e *Chic*. Directivo da Asemblea de Apoderados do Centro Gallego de La Habana, foi secretario do partido Afirmación Gallega (1937). En 1936 fundou, coa colaboración de Adolfo Víctor Calveiro, *Cultura Gallega*, da que foi subdirector e onde publicou artigos, relatos e poemas. Despois dirixiu *Lar* (1940-1941), órgano político de Afirmación y Defensa, simpatizantes do franquismo. Tamén colaborou en *Cultura Hispánica* e *La Vida Gallega en Cuba* (1951). Foi presidente da Sección de Bellas Artes do Centro Galego nos anos cincoenta. Visitou Galicia en 1953. Marchou despois a Miami. Foi correspondente da Real Academia Galega.

Vida persoal
------------

Voda de Eladio Vázquez Ferro e Eloisa Filgueiras Parapar.
Casou con Eloisa Filgueiras Parapar en 1924, e foi pai de Emilio Vázquez Filgueiras.

Notas
-----

1. ↑  *La Noche*, 4-9-1953, p. 6.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, 20-9-1953, p. 4.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Domingo Cuadriello, Jorge (2002). *Los españoles en las letras cubanas durante el siglo XX. Diccionario Bio-Bibliográfico*. Sevilla: Renacimiento. p. 169. ISBN 84-8472-069-1. Consultado o 7 de marzo de 2014.

### Ligazóns externas

* Biografía en Cultura Gallega Arquivado 25 de setembro de 2019 en Wayback Machine.
A **vigariría apostólica de Macedonia dos búlgaros** (en latín: *Vicariatus Apostolicus Macedoniaensis Bulgarorum*) foi unha sé da Igrexa católica bizantina búlgara.

Historia
--------

Dende a década de 1860 moitos búlgaros ortodoxos se uniran á Igrexa católica, cunha profesión de fe aprobada polo papa Pío IX, quen instituira, con sé en Constantinopla un bispado para atender aos búlgaros do Imperio otomán. Porén, malia as boas perspectivas iniciais, logo da institución do exarcado búlgaro independente en 1870 moitos católicos volveron á ortodoxia, empobrecendo así a nova Igrexa católica bizantina búlgara.

O 12 de xuño de 1883 Propaganda Fide erixiu a vigairía apostólica de Macedonia, que tiña xurisdición sobre os fieis greco-católicos búlgaros que vivían na parte máis occidental do Imperio otomán, con sé na cidade de Tesalónica. O primeiro vigairo apostólico foi o lazarista Lazar Mladenov. En 1889 a vigairía tiña arredor de vinte sacerdotes e uns poucos misioneiros lazaristas, que atendían a arredor de 25.000 fieis.

As guerras balcánicas, a primeira guerra mundial, e a guerra greco-turca modificaron fortemente as fronteiras da rexión, e causaron a fuga de moitos católicos búlgaros, que se refuxiaron no territorio da actual Bulgaria. A Santa Sé suprimiu *de facto* a vigairía en 1926, e instituíu o exarcado apostólico de Sofía para a atención dos búlgaros de rito bizantino residentes en Bulgaria. No territorio da vigairía existen hoxe o exarcado apostólico de Grecia e a diocese de Strumica-Skopje.

Episcopoloxio
-------------

* Lazar Mladenov (1883 - 1895, renuncia)
* Epifaniy Shanov (1895 - 1921, renuncia)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4011086
* Catholic-Hierarchy: m586

 |
Cadela de frade (orde dos *Dermaptera*) mostrando os seus cercos en forma de pinza.
Os **cercos** son apéndices localizados na extremidade do abdome dalgúns artrópodos, sobre todo nos insectos (aínda que tamén os presentan algúns miriápodos).

Normalmente existe un par de cercos laterais, que ás veces van acompañados dun cerco central denominado *paracerco*.

Etimoloxía
----------

o Termo cerco deriva da palabra do grego antigo κέρκος *kérkos*, 'cola'.

Porén, moitas veces na bibliografía internacional adoita usarse a súa adaptación ao latín, *cercus* (plural *cerci*).

Formas e funcións
-----------------

A súa morfoloxía é variada: poden seren longos, delgados e con función sensorial (*Ephemeroptera*), ou curtos, robustos e defensivos (*Dermaptera*). Nos *Dermaptera* e nos *Japygidae* están transformados en pinzas.

Os cercos frecuentemente serven como órganos sensoriais, pero tamén ás veces úsanse como armas, como axudas na copulación, ou simplemente son estruturas vestixiais.

Ordes de insectos que teñen cercos en estado adulto
---------------------------------------------------

Cercos dun saltón da suborde dos *Caelifera*.
* *Archaeognatha*
* *Dermaptera*
* *Diplura*
* *Embioptera*
* *Ephemeroptera*
* *Grylloblattodea*
* *Isoptera*
* *Mecoptera*
* *Neuroptera*
* *Orthoptera*
* *Phasmatodea*
* *Plecoptera*
* *Zygentoma*

Notas
-----

1. ↑  **cerco2** no dicionario da RAG
2. ↑  **cerco 4** *s m ZOOL* Apéndice terminal que moitos artrópodos teñen ao finaal do corpo. No *Dicionario de galego*. Ir Indo Edicións, Vigo, 2004, ISBN 84-7680-504-7.
3. 1 2 3  Garrido, Carlos (1977): **cerco** (Myriapoda+Insecta), en: *Dicionário terminológico quadrilíngue de zoologia dos invertebrados*. A Corunha: Associaçom Galega da Língua. ISBN 84-87305-12-1.
4. 1 2  cercus no *Merriam-Webster Dictionary*.
5. ↑  Pilon, J. G. e D. Lagacé (1998): *Les Odonates du Québec. Entomofaune du Québec*. ISBN 2-9802763-2-4,
6. ↑  En realidade son hexápodos que non son verdadeiros insectos.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cerco*** |

### Ligazóns externas

* Cerci Universidad de Sydney. Depto. de Bioloxía *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1054892
* EBID: ID
* MAG: 2777426731

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Pueblo Gallego.

***Pueblo Gallego*** foi un periódico editado en Buenos Aires en 1941.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Periódico quincenal de información*, apareceu o 1 de maio de 1941. Segundo o editorial do primeiro número pretendía "hacer vivo el hecho diario de Galicia, propagar sus noticias, hacer llegar a todos el sol o la noche de nuestra querida tierra sumergida en la tragedia de Europa... Y con ello, sentir la vibración de América, generoso solar de los gallego desde el mismo día del Descubrimiento". Reflectía a actividade social dos galegos en América, centrándose no Centro Galego de Buenos Aires e na Agrupación Celta. Tamén informaba sobre as novas de Galicia. Publicou colaboracións de Otero Pedrayo, Roberto Blanco Torres, Heliodoro Gallego Armesto, Xosé Otero Espasandín e Miguel de Unamuno. Mantivo a sección "Un cuento gallego" na que publicaron relatos Enrique Labarta Pose, Marcial Valladares, Heraclio Pérez Placer, Ramón María del Valle-Inclán e Prudencio Canitrot. O último número coñecido é o 12, aparecido o 4 de decembro de 1941.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Vilavedra, D. ed. (1997). *Diccionario da Literatura Galega*. II. Publicacións periódicas. Galaxia. p. 393. ISBN 84-8288-137-X.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q97220194
* Galiciana: 10000102847

 |
***El Defensor de Caldelas*** foi un periódico quincenal editado en Castro Caldelas entre 1929 e 1930.

Historia e características
--------------------------

Apareceu a principios de xullo de 1929. Na súa presentación afirma:

> 
> 
> Trabajaremos con denuedo, a fin de lograr la unión de todos bajo una sola bandera, no política ni de ideas; la bandera que tremolar debe día y noche sobre las almenas de este castillo, y en cuyos pliegues, debe leerse un solo lema: "Todo y todos por Castro Caldelas".
> 
> Además, dedicaremos nuestras energías, en pro de la civilización, de la cultura, de la educación, a cuyo fin una de nuestras páginas estará dedicada a la Literatura, a la Poesía.
> 
> 
> 
> No nos mueve fin alguno de lucro. Nuestra pluma va guiada por mano segura que difundirá, en la medida de su potencialidad, las sanas doctrinas del progreso, encauzando a Castro Caldelas por la senda de éste donde ya se halla y espandiendo por estas tierras todo conocimiento educativo... científico... y es más: si el pueblo responde, como creemos tener dercho a esperar, los fondos que ingresen en la Caja de esta Casa, se destinarán a Biblioteca para los alumnos de la Escuela que sostiene este Municipio, luego de cubrir los gastos que ocasione esta humilde publicación.
> 
> 

Vinculado ao agrarismo, entre os seus promotores figuraban Gerardo Vázquez Diéguez, Manuel Casado Nieto e Perfecto Herbella Gómez. Cesou a súa publicación en febreiro de 1930. Foi continuado por *El Agro*.

Notas
-----

1. ↑  "El Defensor de Caldelas", *El Pueblo Gallego*, 6-7-1929, p. 11.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Cabo Villaverde, Miguel (2003). *Prensa agraria en Galicia*. Ourense: Duen de Bux. p. 114. ISBN 84-932078-3-7.

### Ligazóns externas

* El Agro ("Periódico de izquierdas", 1931, Castro Caldelas) y el Dr.Herbella
O **río Roca** nace nas proximidades do monte Penas Pardas e o pico Suatorre, preto da parroquia dos Vilares, en Guitiriz. Tamén é coñecido co nome de **Requeixo** no seu tramo anterior á unión co río Parga.

Discorre por unha paisaxe eminentemente agraria, con numerosas praderías, bosques e monte baixo. Rega as parroquias do Buriz, Os Vilares e San Salvador de Parga, todas no mesmo concello de Guitiriz e desemboca na de Roca, preto da ponte de Santo Alberte. Pola dereita recibe as augas dos regatos de Porto de Lea e Casal; pola esqueda as de Porto Barroso, Porto Augalonga, Ponte Rigueira, Porto Moa e Illo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Ríos de Galicia

  


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre ríos de Galicia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9072084
* GeoNames: 3111489

 |
Coñécese como **batalla de Maratón** á que libraron a liga grega e os persas preto de Maratón, Grecia, na que se impediu a invasión de Grecia polo Imperio Persa. Nela, 10 000 soldados atenienses venceron a 26 000 persas. A nova da vitoria foi levada por un soldado ateniense, Fidípides, que morreu de esgotamento ao chegar a Atenas, dando así orixe á proba olímpica do maratón, na que se percorre a distancia que separaba as dúas cidades.

Milcíades, avisado do desembarque persa, incumbiu os atenienses a facérenlles fronte. Enviaron a Fidípides a Esparta para solicitar axuda, correndo 220 quilómetros nun día a cabalo. Os espartanos prometeron enviar axuda, mais argumentaron que, por razóns relixiosas (xa que se encontraban no nono día do mes lunar), non poderían facelo antes de seis días. Milcíades non podía esperar tanto tempo e lanzouse ao ataque contra os persas cos efectivos de que dispuña.

A batalla de Maratón - posicións iniciais das tropas gregas (azul) e persas (vermello).
O número de atenienses flutuaba probabelmente entre dez e quince mil combatentes, e as forzas persas eran uns vinte mil. Heródoto di que os persas tiñan seiscentos barcos, se ben outros autores gregos aumentan as forzas enimigas até un millón de efectivos, dato esaxerado e inverosímil. Os gregos cercaron os persas, que responderon cunha choiva de frechas, levando os gregos a precipitárense contra o inimigo e forzando a disposición en formacións fechadas, impedindo o uso da cabalaría.

Batalla de Maratón - O asedio duplo dos gregos.
Esta acción foi determinante, pois os persas non podían facer moito contra as largas lanzas das forzas gregas preparadas para un combate corpo a corpo, xa que os seus arcos non lles servían, e as espadas, puñais e espadas curtas non podían facer grande dano aos gregos protexidos con couraza. Os persas ofereceron grande resistencia, conseguindo romper en determinado momento o cerco grego, mais logo foi reagrupado, e estes fixéronos recuar até o lugar do desembarque, onde se deu a última parte do combate.

Os atenienses capturaron sete barcos, mais eran insuficientes para impedir a retirada do exército inimigo, que foi totalmente masacrado. As tropas persas, derrotadas, regresaron a Asia, mais isto non significou que o problema se solucionase entre persas e gregos, pois logo ocorrería unha nova guerra.

Fidípides, segundo conta a lenda, foi mandado por Milcíades a correr os 42 quilômetros que separaban a Maratón de Atenas para anunciar a vitoria grega. Após anunciala coa frase "Alegrádevos, atenienses, nós vencemos!", caeu morto debido ao esforzo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Guerras médicas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q31900
* BNCF: 29681
* BNE: XX541615
* BNF: 121229480
* BRE: 2184882
* EBID: ID
* GEC: 0039991
* GND: 4716045-7
* LCCN: sh85080931
* NKC: ph311301

 |
Tipografía na que se observa a orixe da ligadura "et".
En tipografía unha **ligadura** é un signo formado pola unión de dous ou máis grafemas que adoitan escribirse tamén separados.

Historia
--------

A orixe das ligaduras está na necesidade de economizar esforzos na escrita durante a Idade Media, cando non existía ningunha forma de mecanización da escritura. Ao introducirse a imprenta de tipos móbiles, o desexo de fidelidade con respecto á escritura manual obrigou a adoptar moitos signos combinados. Na Biblia de Gutenberg, que imita o estilo apertado dos manuscritos centroeuropeos da época, empréganse ata trescentos signos distintos, entre versións de letras e ligaduras.

Usos actuais
------------

Ligaduras fi e fl.
Ligadura DE.
As ligaduras empregadas na tipografía moderna teñen dúas funcións:

* Resolver a inelegancia coa que se combinan ás veces caracteres tipográficos que aparecen consecutivos, como ocorre coas ligaduras "fi" (ﬁ) e "fl" (ﬂ).
* Representar ligaduras históricas, herdadas da escritura manual. Algunhas destas convertéronse en signos de identidade das linguas, como o "ese-zeta" (eszett) alemán (ß) ou o eñe castelán (ñ).

A ligadura que une *DE* emprégase en castelán para dar unha imaxe arcaica un texto.

### Símbolos procedentes de ligaduras

Algúns símbolos teñen a súa orixe en ligaduras. Porén, xa non son poden ser considerados como tales. Entre eles inclúense:

* A arroba (@), procedente da unión *ad* ou *at*, e o e comercial (&), que procede da conxunción latina *et*.
* Os símbolos empregados para abreviar a peseta española (₧, de Pts) e o franco francés (₣, de Fr).
* A abreviatura para o planeta anano Plutón (♇, de PL).
* Moitos símbolos alquímicos teñen a súa orixe en ligaduras.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ligadura Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q188725
* AAT: 300195902
* BNF: 125367636
* EBID: ID

 |
*West Yorkshire*
A **batalla de Adwalton Moor** é unha batalla da primeira guerra civil inglesa. Tivo lugar en Bradford, no condado de West Yorkshire, o 30 de xuño de 1643.

*Cavendish*, conde de Newcastle, comandante realista, marchaba sobre Bradford ( feudo do parlamento no norte de Inglaterra) con 10 000 homes. *Fairfax*, o comandante parlamentario, contaba con 3 000 ou 4 000 homes en Bradford. Con todo, a pesar de ser inferior en número, Fairfax decidiu saír ao encontro do exército realista, pois a cidade non estaba preparada para resistir un asedio. As tropas realistas impuxéronse sobre as parlamentarias.

Bibliografía
------------

* "Ficha no Register of Historic Battlefields by English Heritage". *historicengland.org.uk* (en inglés). Consultado o 26 de xuño de 2018.


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
A **batalla de Corbridge** tivo lugar en Corbridge no ano 918. Foi un conflito decisivo no destino do reino viquingo de Northumbria e os anglosaxóns do Condado de Bamburgh. Os contendentes foron o rei viquingo Ragnall ua Ímair e Constantino II de Escocia.

Os *Anais do Ulster* ofrece información detallada sobre os acontecementos da batalla, informa dun exército escandinavo que se dividiu en catro columnas, unha das cales encabezada polo caudillo Ottir Iarla, un incondicional aliado de Ragnall, e sitúano co exército do rei viquingo:

> 
> 
> **U918.4**: Os estranxeiros de Loch dá Chaech, Ragnall, rei dos escuros estranxeiros, e os dous jarls, Oitir e Gragabai, abandonaron Irlanda e foron a por os homes de Escocia. Os homes de Escocia, enfrontáronse contra eles nos bancos do Tyne ao norte da terra dos saxóns. Os pagáns dividíronse en catro batallóns: un batallón con Gothfrith neto de Ímar, un batallón cos dous jarls, e un batallón cos nobres novos. Tamén había un batallón que emboscaba con Ragnall á fronte, que os homes de Escocia non advertiron. Os escoceses deron conta dos tres batallóns que viron, e mataron a moitos pagáns, incluídos Oitir e Gragabai. Ragnall, no entanto, atacou pola retaguardia dos escoceses, e fixo unha matanza entre eles, aínda que ningún dos seus reis ou condes morreron. Á noitiña rematou a batalla.
> 
> 

Segundo a cita os escoceses destruíron as primeiras tres faccións pero foron emboscados pola cuarta, comandada polo mesmo rei Ragnall, quen permanecera escondido tras un outeiro. Os escoceses tentaron escapar do desastre, non obstante a crónica *Historia de Sancto Cuthberto* engade que os ingleses loitaron á beira dos homes do norte, ignorando a presenza dos escoceses.

En 919, Ragnall dirixiuse a York, tomou a cidade e proclamouse rei. Os bernicios sometéronse, aínda que Ealdred I de Bernicia e Domnall I de Strathclyde, xuraran lealdade ao rei de Inglaterra.

Notas
-----

1. ↑  Downham (2007), p. 256.
2. ↑  Downham (2007), pp. 91 - 95
3. ↑  "Ragnall Ivarson and Jarl Otir" (101).
4. ↑  Stenton, Sir Frank M. *Anglo-Saxon England Third Edition*. Oxford University Press, 1971.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Downham, Clare (2007). *Viking Kings of Britain and Ireland: The Dynasty of Ívarr to A.D. 1014* (en inglés). Edimburgo: Dunedin Academic Press. ISBN 978-1-903765-89-0.


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
***El Adalid*** foi un periódico editado na Coruña en 1873.

Historia e características
--------------------------

Apareceu a principios de 1873 como voceiro do republicanismo federal da Coruña. Estaba dirixido por Joaquín Castro Arias, que cesou aos poucos meses. Entre os seus colaboradores figurou Romualdo Real Vázquez. Creouse co obxectivo de contrarrestar a influencia da AIT entre as clases populares galegas, tradicionalmente orientadas ao republicanismo federal. Subtitulouse *Órgano del Cantón galaico* e promoveu a insurrección popular para alcanzar a independencia do cantón galaico, secundando o movemento cantonalista. O 14 de outubro cambiou o seu subtítulo por *Diario republicano democrático federal* e volveu facerse cargo da dirección Joaquín Castro Arias. Cesou en novembro e foi substituído por *El Siglo*.

Notas
-----

1. ↑  *El Ejemplo*, 16-10-1873, p. 2.
2. ↑  *El Eco de Galicia*, 18-11-1873, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santos Gayoso, Enrique (1990). Do Castro, ed. *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada. ISBN 84-7492-489-8.
***Wired*** é unha revista mensual estadounidense que existe dende 1993 e un páxina web de novas homónimo. *Wired* trata de reflectir a maneira en que a tecnoloxía afecta á cultura, á educación, á economía e á política. A revista é propiedade da editorial Condé Nast Publications e publícase en San Francisco, California.

A palabra inglesa "Wired" pódese traducir ó galego como "cableado/a", o que debe entenderse no contexto da época de fundación da revista, no cal as computadoras dependían exclusivamente de cables para conectar os seus compoñentes entre si, como o monitor, o rato, o teclado ou a impresora. Outra tradución do título da revista en galego podería ser "conectado", no sentido da visión dos seus lectores como xente conectada ou enganchada ás novas tecnoloxías e as súas conexións coa cultura, a economía, a política, a moda etc.

Historia
--------

O primeiro número da revista foi publicado para o período de marzo-abril de 1993, conforme á súa propia nomenclatura o **1.01** (a primeira cifra indica o ano e a segunda o mes). O xornalista Louis Rosetto e a súa socia Jane Metcalfe fundaron a revista no ano 1993 co apoio inicial do empresario da industria do software Charlie Jackson e Nicholas Negroponte, director do Laboratorio de Medios do MIT, que ademais traballou como columnista durante máis de seis anos. Desde o comezo, Wired foi un grande éxito editorial e foi comparada con Rolling Stone polo seu impacto na sociedade norteamericana.

Notas
-----

1. ↑  Sitio Oficial de Wired Wired.com

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q520154
* EBID: ID
* ISSN: 1059-1028
* MusicBrainz: ID
* OCLC: 24479723

 |