recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
A **ASOBAL**, acrónimo da **Asociación de Clubes Españoles de Balonmano** (en galego: *Asociación de Clubs Españois de Balonmán*), é unha asociación deportiva española sen ánimo de lucro fundada en 1984. Por delegación da Real Federación Española de Balonmán, a ASOBAL é a encargada de organizar as catro principais competicións masculinas de clubs do país: a Liga ASOBAL, a Copa ASOBAL, a Copa do Rei e a Supercopa.

Na actualidade, a ASOBAL está integrada polos 16 equipos que disputan a máxima categoría do balonmán masculino español, aínda que a pertenza á asociación non é un requirimento indispensable para poder disputar esta categoría.

Membros fundadores
------------------

* BM Granollers
* Málaga Balonmano
* Elgorriaga Bidasoa
* G.D. Teka
* C.B. Tecnisan
* Teucro Caja Pontevedra
* Fútbol Club Barcelona
* Beti-Onak
* Atlético de Madrid
* Naranco Oviedo
* C.D. Cajamadrid Corona
* 3 de Mayo Tenerife
* Michelín Valladolid

Membros da asociación en 2007/2008
----------------------------------

* C.D. Ademar León
* BM Ciudad de Almería
* Sociedad Deportiva Teucro
* Juventud Deportiva Arrate
* Futbol Club Barcelona
* Academia Octavio
* Balonmano Ciudad Real
* Teka Cantabria
* BM Granollers
* Portland San Antonio
* Balonmano Torrevieja
* BM Valladolid
* BM. Antequera
* Algeciras BM.
* BM. Ciudad de Logroño
* CAI BM Aragón

Competicións
------------

Por delegación da Federación Española de Balonmán, a ASOBAL é a encargada de organizar as seguintes competicións:

* Liga ASOBAL
* Copa ASOBAL
* Copa do Rei de balonmán
* Supercopa de España de balonmán

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial da ASOBAL
* Balonmán - Asobal

1. ↑  Juan de Dios Román, nuevo presidente de la Federación de Balonmano elpais.com
Alumnos pedindo permiso para falar por medio de acenos.
Un **aceno** ou **xesto** é unha forma de comunicación non verbal feito cunha parte do corpo, pódese usar para substituír ou complementa-la comunicación verbal.

Os acenos xogan un papel fundamental en moitos aspectos da vida humana e tamén son importantes nos animais, os acenos úsanse para inicia-lo rito do cortexo. Os acenos espirituais e relixiosos son tamén comúns, como o signo cristián da cruz.

Véxase tamén
------------

* Linguaxe xestual

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre lingüística é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q371174
* AAT: 300056179
* BNCF: 27759
* BRE: 2626061
* EBID: ID
* GND: 4157167-8
* JSTOR: gestures
* MAG: 207347870
* NKC: ph211779

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D005868

 |
Aqua Distillata (Real Farmacia Madrid).
A **auga destilada** é aquela á que se lle elimina practicamente a totalidade de impurezas e ións mediante a destilación (a auga chega ó seu punto de ebulición e recóllense os seus vapores, condensándoos). Unha montaxe típica de laboratorio para levar a cabo a destilación consta dun matraz, un tubo refrixerante e outro matraz para recoller o destilado. 

Montaxe para a destilación de líquidos a escala de laboratorio

Propiedades
-----------

Debido á súa relativamente elevada pureza, algunhas propiedades deste tipo de auga son significativamente diferentes ás da auga de consumo diario. Como exemplo podemos indicar que a condutividade da auga destilada é notablemente menor que a da auga da billa común, ao carecer de moitos ións que contribúen á condutividade, tipicamente cloruros, calcio, magnesio e fluoruros.

Unha propiedade potencialmente perigosa da auga destilada é que pode ser quentada nun forno de microondas por encima do seu punto de ebulición sen ferver. Só cando esta auga sobrequentada é axitada violentamente ou se lle engaden impurezas coma partículas de po ou cristais (por exemplo de cloruro sódico ou azucre), ferve de forma repentina e explosiva, podendo causar queimaduras. Pero este comportamento é aplicable a calquera líquido ou disolución que estea libre de impurezas macroscópicas, debido á ausencia de centros de nucleación que serven para iniciar a ebulición dunha forma progresiva e evitar o sobrequencemento.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Auga.
* Auga desionizada.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q274959
* AAT: 300011777
* GND: 7520416-2
* JSTOR: water-distillation
* MAG: 2779429693

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 7732-18-5
* DrugBank: 09145
* ECHA: 100.028.902

 |
**Alfonso Cela Vieito**, nado en Carracedo (Láncara) o 11 de xullo de 1885 e finado en Madrid o 26 de febreiro de 1932, foi un toureiro coñecido como "**Celita**", o único galego da historia en tomar a alternativa.

Vida e carreira
---------------

Naceu nunca familia humilde, e á morte do seu pai emigrou a Madrid, en 1896. Alí comezou a traballar de carniceiro e a interesarse pola tauromaquia. O seu irmán Claudio Cela, e o seu sobriño Alfonso Cela Martín, tamén tourearon, pero nunca tomaron a alternativa.

A súa carreira como matador de touros comezou en 1906 polas provincias de Soria e Segovia. En 1909 toureou por primeira vez en Madrid, no vello coso de Tetuán. A alternativa de "Celita" tivo lugar na antiga Praza de Touros da Coruña o 15 de setembro de 1912, tendo como padriño a Manuel Bienvenida. Alfonso Cela tivo unha grande actuación en Barcelona o 12 de xullo do ano 1914 matando el só 6 touros.

Os seus mellores anos foron entre 1914 e 1917. En 1916 confirmou a súa alternativa en Madrid. Ese ano participou en 23 festexos. A súa primeira actuación en México foi o 24 de outubro de 1920, na praza El Toreo. O 5 de maio de 1921 foi ferido con gravidade nun glúteo toureando en Madrid. A súa derradeira corrida foi o 25 de xuño de 1922, en Madrid.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Tauromaquia

### Ligazóns externas

* "Celita" en PortalTaurino.Com *(en castelán)*
* "Celita, primer matador gallego"[*Ligazón morta*] artigo de *El Universal* *(en castelán)*
* Alfonso Cela en www.galegos.info
* "Los toros en Galicia" artigo de *El Progreso* *(en castelán)*

| * v
* c
* e
Festas con touros en Galicia |
| --- |
| Corridas | 

|  |  |
| --- | --- |
| Prazas de touros | 
* **Permanentes**: Pontevedra
* A Coruña
* **Portátiles**: Padrón
* Muíños

 |
| Desaparecidas | 
* Sarria
* Santiago de Compostela
* Noia
* A Coruña
* Ferrol
* Vigo
* Monforte de Lemos
* Vilagarcía de Arousa
* Viveiro
* Xinzo de Limia

 |

 |
| Outros artigos | 
* Manuel Luis Ríos Losada (toureiro)
* Alfonso Cela Vieito (toureiro)
* Peñas taurinas en Galicia
* Festa do Boi (Allariz)
* Chega de Bois (Muíños)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11679767
* DBE: alfonso-cela-villeito

 |
Alambique do século XIX.
Un **alambique**, tamén chamado **alquitara** ou **destilador**, é un aparello utilizado para destilar líquidos, tradicionalmente aceiro ou cobre e na actualidade tamén de vidro, consta dunha caldeira onde se quenta o líquido e un serpentín refrixerado onde posteriormente arrefría. Desenvolvido polo alquimista árabe Jabir ibn Hayyan sobre o 800, emprégase para producir perfumes, medicinas e alcohol procedente de froitas fermentadas. En Galicia foi moi utilizado para destilar augardente.

Galería de imaxes
-----------------

*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***alambique*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***alquitara*** |

### Ligazóns externas

* Nomenclatura das partes do pote

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q845242
* AAT: 300197358
* BNCF: 40657
* BNE: XX524864
* BNF: 11942425m
* GEC: 0076247
* LCCN: sh85038521
* MAG: 2777630478

 |
Un virus non é unha célula.
O substantivo **acelular** significa literalmente *sen células*, e se aplica principalmente aos virus, pero tamén aos provirus, viroides, e prións, que son entidades biolóxicas non formadas por células, a diferenza das bacterias e as cianobacterias, organismos compostos por células procariotas, e dos fungos, vexetais e animais, formados por células eucariotas.

Características
---------------

Como adxectivo, acelular úsase para cualificar os tecidos que só posúen matriz extracelular e que carecen de células, como a mesoglea dalgúns invertebrados ou a cutícula dos artrópodos.

O dos *acelulares* (ou Acytota) é un dos tres superreinos en que algunhas clasificacións da bioloxía moderna dividen os seres vivos. Os membros deste superreino son organismos que se reúnen nun único reino: o reino Virus. O seu clado oposto é Cytota, que reúne a todos os organismos celulares, os dominios Bacteria, Archaea e Eukarya.

Os virus están considerados como parasitos intracelulares obrigatorios, pois por si sós non son capaces de reproducirse. Poden ter ADN ou ARN, envolvidos por unha membrana proteica.

Este tema aínda é moi discutido e posto en dúbida, dado que non se sabe aínda se os virus poden ser considerados como seres vivos. Non se reproducen por conta propia, non se alimentan, non teñen orgánulos, nin metabolismo etc. O concepto de "vida" sen estrutura celular volveu emerxer con forza na comunidade científica en 2003 como consecuencia do descubrimento dos mimivirus..

Taxonomía
---------

Os que consideran que os virus son seres vivos establecen para eles un novo dominio da vida, os Aphanobionta.

* Serie **Acytota**
	+ Dominio Aphanobionta
		- Reino Virus

Notas
-----

1. ↑  Do latín científico *acellular*, de *a-*, privativo, e *cellular*, celular: non celular, non constituído por células.
2. ↑  "What is Non-Cellular Life?". *Wise Geek*. Conjecture Corporation. 2009. Consultado o 8-11-2011.  *(en inglés)*
3. ↑  Forterre, Patrick (2006). "Three RNA cells for ribosomal lineages and three DNA viruses to replicate their genomes: A hypothesis for the origin of cellular domain". *Proceedings of the National Academy of Sciences* **106** (10): 3669–3674. PMC 1450140. doi:10.1073/pnas.0510333103. PMID 16505372.  *(en inglés)*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Acelular*** |

### Outros artigos

* Mimivirus, Mamavirus
* Prión
* Viroide
* Virusoide

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q169731
* MAG: 92178133

 |
O **acento agudo dobre** ( ˝ ) é un signo diacrítico dos alfabetos latino e cirílico consistente en dúas pequenas raias que baixan de dereita a esquerda e que se coloca sobre unha vogal ou unha consoante.

Usos
----

### Duración vocálica

#### Húngaro

No húngaro utilízase o **acento agudo dobre** sobre as letras **o** e **u** para representar as formas longas das vogais ö e ü, a diferenza das outras vogais longas, que levan o acento agudo simple. Estas grafías son consideradas como letras independentes no alfabeto desta lingua.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Vogais breves | a | e | i | o | ö | u | ü |
| Vogais longas | á | é | í | ó | ő | ú | ű |

No século XVIII, antes de que se fixase a ortografía húngara, nalgúns documentos impresos o *u* e o *o* longos aparecen representados coa combinación da diérese e do acento agudo (ǘ, ö́). Os tipógrafos do século XIX, procurando unha solución máis estética, introduciron no seu lugar o acento agudo dobre.

#### Eslovaco

No eslovaco, desde comezos do século XX, o acento agudo dobre tense empregado, con todo de modo limitado, en combinación coa letra **a** para representar a variante longa ( a̋ ) da vogal breve ä, existente nalgún dialecto e en empréstitos de orixe estranxeira. As outras vogais longas escríbense, polo contrario, con acento agudo simple.

### Umlaut

#### Feroés

Exemplo de uso dun *ő* nun sinal de tráfico feroés
Nalgúns casos no feroés emprégase a letra *o* con acento agudo dobre ( ő ) en vez de *ø*. Para tal fin o danés fai uso do "o" con acento agudo simple ( ó ), o que resulta problemático para o feroés xa que dita grafía é xa unha letra específica do seu alfabeto.

#### Chuvaxo

O chuvaxo, escrito en alfabeto cirílico, usa a letra con acento agudo dobre Ӳ, ӳ para representar o fonema /y/. Noutras linguas minoritarias de Rusia (khakas, mari, altai, e khanty), emprégase para dito fonema a forma con diérese *Ӱ*.

### Tonalidade

No sistema con diacríticos empregado para sinalar a tonalidade polo Alfabeto Fonético Internacional o acento agudo dobre representa un ton extra alto. A seguir móstrase o sistema usando a letra "e" como modelo.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Extra alto | Alto | Medio | Baixo | Extra baixo |
| Ton | e̋ | é | ē | è | ȅ |
|

O acento agudo dobre é usado como signo de tonalidade nas ortografías derivadas do IPA dalgunhas linguas minoritarias como o tanacross, nas que indica un ton extra alto.

Notas
-----

1. ↑  Czambel, S. 1902. *Rukoväť spisovnj reči slovenskej.* Turčiansky Sv. Martin: Vydanie Knihkupecko-nakladateľshého spolku, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Acento agudo
* Diacríticos do alfabeto latino
* Diacríticos do alfabeto cirílico

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q545280
* MAG: 2781272001

 |
*Para a serie de videoxogos, vexa Age of Empires*.
***Age of Mythology*** (comunmente abreviado como ***AoM***) é un videoxogo para PC de estratexia en tempo real en base mitolóxica desenvolvida por Ensemble Studios e publicada por Microsoft Game Studios. Lanzado ó mercado o 1 de novembro de 2002 nos Estados Unidos e unha semana máis tarde en Europa. O xogo ten unha expansión coñecida como *Age of Mythology: The Titans*.

Forma parte da saga de videoxogos *Age of Empires*. *Age of Mythology* está inspirado nos mitos e lendas dos gregos, exipcios e nórdicos. Porén, moitos elementos do xogo son semellantes ós outros videoxogos de *Age of Empires*. As campañas están baseadas no almirante da Atlántida Arkantos, o cal se ve obrigado a viaxar polas terras das tres culturas do xogo á caza dun ciclope que se aliou con Poseidón en contra da Atlántida.

Opcións do xogo
---------------

O xogo permite xogar individualmente (escenarios individuais), contra outros opoñentes vía Internet ou superar tódolos niveis dunha campaña. Nesta campaña, o heroe Arkantos, nado na Atlántida, terá que partir da súa patria por perder o favor dos deuses. Emprenderá unha aventura que o levará á Guerra de Troia, a recuperar as reliquias do deus exipcio Osiris e visitar o inframundo a fin de vencer ó principal antagonista do xogo (Gargarensis). Arkantos acada a inmortalidade como premio pola súa xesta.

Notas
-----

1. ↑  "System Requirements". Microsoft Game Studios. Arquivado dende o orixinal o 11 de outubro de 2007. Consultado o 4 de outubro de 2007.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Grecia antiga*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do xogo *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q271062
* BNF: 165995964
* GameSpot: age-of-mythology
* GiantBomb: 3030-13076
* HowLongToBeat: 277
* IGDB: age-of-mythology
* IGN: age-of-mythology
* Metacritic: age-of-mythology-extended-edition
* MobyGames: age-of-mythology
* PCGW: Age\_of\_Mythology
* Redump: 21147
* Steam: 266840

 |
**Aserca Airlines C.A.** (**A**ero **Ser**vicios **Ca**rabobo) foi unha aeroliña venezolana baseada en Valencia, Carabobo. Operaba servizos regulares domésticos e rexionais a destinos no Caribe, Centroamérica e os Estados Unidos. A súa base principal estaba no aeroporto Arturo Michelena en Valencia, cun centro de conexións no aeroporto Simón Bolívar de Caracas.

Historia
--------

A aeroliña foi creada no ano 1968 e iniciou as súas operacións en 1991 con avións pequenos para transporte privado. En 1992 entrou no mercado regular doméstico cun Douglas DC-9-30 alugado. As operacións de Aserca centráronse en Valencia, pero desenvolveu un centro de conexións en Caracas despois de 1994 que, combinado coa desaparición da aeroliña nacional Viasa en 1997, fixo que a compañía experimentase un crecemento significativo no seu mercado, expandindo a súa rede a Bogotá, Lima e Miami a través de Aruba. Entre 1998 e 2000 Aserca tivo o control da meirande parte de Air Aruba. En 2008 mercou a aioría das accións da aeroliña venezolana SBA Airlines (anteriormente Santa Bárbara Airlines).

En xuño de 2013 o Instituto Nacional de Aeronáutica Civil (INAC) de Venezuela anunciou que ía prohibir o uso de avións antigos no país como os Douglas DC-9, Boeing 727 e Boeing 737-200 a partir do 1 de novembro dese ano. Aserca Airlines puido conseguir un permiso especial do INAC para seguir operando os seus dous DC-9 restantes ata o 1 de xullo de 2014. A aeroliña substituíu os avións por dous MD-87 que pertenceran a Aeroméxico.

O 22 de maio de 2018 Aserca anunciou o cesamento de todas as súas operacións e a devolución do seu certificado de operador aéreo.

Frota
-----

En setembro de 2017 a frota de Aserca Airlines estaba formada polos seguintes avións:


**Frota de Aserca Airlines**| Avión | En servizo | Pasaxeiros | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| McDonnell Douglas MD-82 | 4 | 152 |  |
| McDonnell Douglas MD-83 | 6 | 152 |  |
| Total | 10 |  |

Notas
-----

1. 1 2  "Aserca Airlines cierra operaciones en Venezuela". El Universal. Consultado o 15 de outubro de 2018.
2. 1 2  "Aserca Airlines". ch-aviation. Consultado o 15 de outubro de 2018.
3. ↑  "Aserca anunció el cese de sus operaciones tras 25 años en el país". El Carabobeño. Arquivado dende o orixinal o 07 de xullo de 2018. Consultado o 15 de outubro de 2018.
4. ↑  Planespotters (ed.). "Aserca Airlines Fleet Details and History". Consultado o 25 de abril de 2018.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web da aeroliña
**Ana Free**, nada o 29 de xuño de 1987 en Lisboa, é o nome artístico de **Ana Gomes Ferreira**, unha cantautora - cantante portuguesa que acadou certa sona no YouTube.

Traxectoria
-----------

Durante a súa infancia, frecuentou unha escola internacional preto de Cascais, onde adquiriu unha distinguida habelencia artística. Comezou a escribir e compoñer a partir da idade de 10 anos e ten sido quen de tocar a guitarra sen problemas hai máis de 10 anos. Vive actualmente no Reino Unido e recentemente (2007) cun licenciado en Economía.

Fixo a súa primeira presentación na TV en directo no verán de 2007, a TVI, en Portugal, onde cantou *Crazy* (Tola), unha canción que tiña composto soa. Após gravar o seu primeiro álbum, despois do éxito do seu primeiro single que chegou a ser lanzado en 23 de maio de 2008 - *In My Place* (no meu lugar) continuou publicando álbums. Os dous álbums que seguiron foron *Self Inflicted* (auto-inflixido), seguido por *Keep On Walking* (menteno no camiño) en 2009. A popularidade da súa música fixo unha función do tempo en *Now 19*, lanzado en 24 de novembro, 2008. Ana frecuentemente realiza concertos en directo en Portugal e en Londres, que son rexistrados polos seus amigos e cargados aos seus blogs e webs. A súa canción máis popular é *Chained* (Chained), que escribiu cando tiña 16 anos. Un vídeo da súa canción chegou a 950.000 visitas en marzo 2009. A súa canción *In My Place* integra a banda sonora da telenovela emitida pola Sic Portugal *Podería acabar ou Mundo*.

Discografía
-----------

### Singles

| Sinxelos | Ano | Portugués Gráfico |
| --- | --- | --- |
| In My Place | 2008 | 1 |
| Self Inflicted | 2009 | 2 |
| Keep On Walking | 2009 | 2 |

Véxase tamén
------------

1. ↑  Ana Free Entrevista revela posición carta de In My Place

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6367
* Europeana: ID
* IMDb: nm3182128
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 977202

 |
**Ana Carolina Reston Macan**, nada en São Paulo o 4 de xuño de 1985 e finada o 15 de novembro de 2006, foi unha modelo brasileira.

Traxectoria
-----------

Reston naceu no seo dunha familia de clase media de Jundiaí, nas aforas de São Paulo. Con 13 anos, comezou a súa carreira de modelo despois de gañar un concurso local de beleza. Foi representada por axencias como Ford, Elite e L'Équipe, en países como a China, Turquía, México e o Xapón, a apareceu en campañas publicitarias de Giorgio Armani.

En xaneiro de 2004, Reston fixo a súa primeira viaxe a Guangzhou, na China. Mentres facía un casting na cidade, achacóuselle estar 'demasiado gorda', un criticismo que marcaría a súa caída nunha anorexia nerviosa.

No momento da súa morte, Reston pesaba só 40 kg e medía 1,73m, e fora hospitalizada dende o 25 de outubro de 2006 por malfunción dos riles, producida pola anorexia nerviosa e a bulimia nerviosa que padecía. A súa dieta baseábase só en mazás e tomates. A súa situación fíxose cada vez máis grave, e unha infección xeneralizada levouna á morte con 21 anos.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ana Carolina Reston*** |

### Ligazóns externas

* Ficha en fashionmodeldirectory.com *(en inglés)*
* Noticia da morte no telegraph.co.uk *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q234914
* FMD: ana+carolina\_reston

 |
Unha **alameda** é un lugar poboado de álamos, aínda que tamén se estende o uso do termo a outro tipo de árbores como o carballo, lodoeiro, tileiro, moreira ou plátano de sombra.

Cando crece na ribeira dun río e é espontánea forma parte da paisaxe natural. Pola contra se foi planificada, pensada e plantada polo ser humano forma parte da xardinaría, con frecuencia estes paseos ou parques arborados foron o tipo máis antigo de xardín público e popular.

Basicamente coñecemos dous tipos de alamedas: as plantadas con frecuencia nos bordos dos camiños, sinxela aliñación de árbores. As primeira aliñacións, como simples liñas nos bordos dos camiños comezaron a ser plantadas en torno ás murallas das cidades medievais europeas como aconteceu na cidade italiana de Lucca (Toscana).

Outro tipo de alamedas eran as formadas con numerosas aliñacións para crear un grande espazo de sombra, nos lugares nos que se realizaban concentracións de calquera tipo. Os grandes espazos sombreados con chopos estaban destinados aos mercados e a ser escenario das máis diversas actividades lúdicas entre elas, as romaxes, os bailes e o adestramento atlético, militar e hípico.

Na xardinaría centroeuropea, especialmente en Flandres e en Francia, ademais de en Italia, adornáronse tamén os camiños de acceso das grandes vilas nobiliarias e aristocráticas con aliñacións de árbores e así mesmo dispuxéronse como paseos principais dos xardíns. Dende o século XVI, co progreso dos novos coches de cabalos foron o escenario destinado aos pracenteiros paseos cos coches e carrozas. A máis antiga alameda plantada, e por iso xardín, e aberta a todo o mundo, e por iso pública, que se conserva en Europa na actualidade é a Alameda de Hércules de Sevilla (1574).

Galería
-------

* Paseo da Ferradura, na Alameda de Santiago de Compostela.
* Alameda de Vigo.
* Alameda de Tui.
* Alameda no río Bernesga.
* Vista da Alameda de Hércules en Sevilla.
* Avenida dos Campos Elíseos (París).
* Unter den Linden (Berlín).
* Rambla de Palma (Palma de Mallorca).
* Kungsträdgården (Estocolmo).
* Alameda Principal (Málaga).
* Paseo do Espolón (Burgos).
* Paseo dos Álamos, Oviedo.
* Alameda Central (México)
* Alameda Central (México)
* Paseo da Reforma (México).

Notas
-----

1. ↑  Albardonedo Freire, Antonio (2002) "La alameda, un jardín público de árboles y agua. Origen y evolución del concepto", *Anuario de Estudios Americanos*, vol. 72, Nº 2, 2015, 421-452.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Alameda da praza de Compostela

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3572030
* GEC: 0157091

 |
**Alan Hale**, nado en Tachikawa (Xapón) en 1958, é un astrónomo estadounidense.

Traxectoria
-----------

Pasou a súa xuventude en Alamogordo (Novo México). Serviu na Armada dos Estados Unidos entre 1976 e 1983, cando deixou a Armada, graduouse na Academia Naval no 1980. O seu seguinte traballo foi no Jet Propulsion Laboratory (JPL) onde traballou até 1986. Mentres estaba no JPL, traballou coma contratista de enxeñeiros para a Deep Space Network, involucrándose tamén en varios proxectos de desenvolvemento de naves espaciais, incluíndo o Voyager 2. Despois do encontro do Voyager con Urano, deixou o JPL para asistir a Universidade Estatal de Novo México en Las Cruces, obtendo o doutoramento en astronomía no 1992. Ollando un mercado laboral pobre para os astrónomos, fundou o Southwest Institute for Space Research.

Descubriu xunto con Thomas Bopp o Cometa Hale-Bopp no 1995, despois de observar máis de 200 cometas.

Bibliografía
------------

Newcott, William R.: "The age of comets". *National Geographic*, decembro de 1997; p. 100.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Southwest Institute for Space Research *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q433945
* WorldCat
* VIAF: 38978294
* EBID: ID
* ISNI: 0000 0000 4635 6353
* LCCN: no97022166
* NTA: 160430615

 |
A **batalla de Wippedesfleot** foi unha batalla de 466 entre os anglosaxóns (ou xutos), dirixidos por Hengest, e os britanos. Descríbese na *Crónica anglosaxoa* así:

*465: Her Henᵹest 7 Æsc ᵹefuhton uuiþ Ƿalas neah Ƿippedesfleote 7 þær .xii. ƿilisce aldormenn ofsloᵹon, 7 fira þeᵹn an þær ƿearþ ofslæᵹen, þam ƿæs noma Ƿipped.*
*465: Aquí Hengest e Oisc loitaron xuntos contra os galeses (= britanos) preto de Wippedesfleot e alí deron morte a 12 caudillos galeses, e un dos seus thanes foi asasinado, cuxo nome era Wipped.*
Dise que esta batalla acabou en derramamento de sangue e masacre para os dous lados, até o punto de que despois as hostilidades cesaron por un tempo. Algúns historiadores cren nunha vitoria saxoa, pero iso non se menciona no texto. O limitado número de baixas é indicativo de que a batalla foi de pequeno tamaño. O número de *guerreiros* involucrados non debeu alcanzar os 200.

Pénsase que Wippedesfleot é Ebbsfleet en Kent, preto de Ramsgate. A súa localización fixo pensar ao autor da Historia Brittonum que todos os saxóns foran xa expulsados de Gran Bretaña. Ramsgate é o lugar principal da entón península de Thanet, «que foi dada aos saxóns por Vortigern». Foi de feito o sitio onde, segundo a Historia Brittonum, os saxóns desembarcaron primeiro.

Notas
-----

1. ↑  Nennius. J. A. Giles tr. ed. *History of the Britons*. Bohn.
**Alberte Araúxo Vilar**, nado en Pontevedra en 1961, é médico psiquiatra.

Traxectoria
-----------

Licenciouse en Medicina e Cirurxía pola Universidade de Santiago de Compostela (USC) e en Antropoloxía Social e Cultural pola Universidade Nacional de Educación a Distancia (UNED). Realizou a especialidade de psiquiatría no *Hospital Clínic i Provincial de Barcelona*. Foi profesor de psicopatoloxía na Universidade Autónoma de Barcelona. Actualmente é psiquiatra no Complexo Hospitalario Universitario de Santiago de Compostela, e profesor asociado de Clínica Psiquiátrica na USC. Autor de numerosos traballos de investigación no eido da clínica e terapéutica psiquiátrica, así como de libros e capítulos sobre a súa especialidade médica. Promotor do Movemento Galego da Saúde Mental.

Durante a súa etapa de estudante militou no sindicato estudantil nacionalista ERGA e nos Comités Abertos de Faculdade (CAF). Afiliado a diferentes organizacións sindicais e políticas nacionalistas galegas (INTG, AN-PG, UMG e UPG), é actualmente militante da Confederación Intersindical Galega (CIG) -onde promoveu a creación da Agrupación Médica de CIG-Saúde- e do Bloque Nacionalista Galego -dentro da agrupación política "Abrente-Esquerda Democrática Galega"-. Foi membro da Comisión Nacional de Sanidade do BNG, como responsábel da área de saúde mental.
**Ana Carlota del Pilar Fernández García**, nada en Madrid o 10 de novembro de 1989, máis coñecida como **Ana Fernández**, é unha actriz e cantante española coñecida polos seus papeis nas series de televisión *Los protegidos* (2010-2012, 2021) e *Las chicas del cable* (2017-2020).

Traxectoria
-----------

Ten dous irmáns máis novos, Carlos e María, quen fixo de irmá máis nova de Sandra, Marta, na serie *Los protegidos*. Empezou a estudar arte dramática aos 14 anos, e a súa primeira aparición foi aos 4 anos na miniserie *El joven Picasso*, dirixida por Juan Antonio Bardem. Empezou a estudar Publicidade e Relacións Públicas aínda que non chegou a concluír a carreira.

Notas
-----

1. ↑  "Ana Fernández: "Soy pequeñita, pero matona"". Archived from the original on 03/08/2011. Consultado o 20/07/2022.
2. ↑  "Ana Fernández". Archived from the original on 05/02/2013. Consultado o 20/07/2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8198031
* IMDb: nm2798915
* TMDb: 1331653

 |
**Alberto de Esteban Gracia**, máis coñecido como **Alberte o Roxo**, nado en Ribadeo o 1 de outubro de 1949, é un militante anarcosindicalista e mestre de lingua e literatura galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de anarcosindicalistas aragoneses, logo de estudar náutica na Coruña traballou como oficial de máquinas entre 1968 e 1980. Se ben xa desde novo tiña crenzas anarquistas, en 1973 uniuse á UPG. Foi membro dun comando propagandístico colaborador da fronte militar, sendo preso un mes en 1976, mentres estudaba Historia na Universidade de Santiago de Compostela. Expulsado do comité do BNPG en 1978, tras rematar a carreira en 1980 traballou nunha cooperativa tipográfica, como actor coa cooperativa teatral Antroido, e desde 1984 é mestre de secundaria de lingua e literatura galega.

Integrado en 1979 na Federación Anarcocomunista Galega, colaborou na publicación *Arco da Vella* e interveu na reconstitución do sindicato da CNT na cidade compostelá, sendo elixido secretario xeral en 1989 e secretario de prensa en diversas ocasións. Colabora co Ateneu Libertário de Compostela.

Ademais de traducir a Ángel Cappelletti ó galego, escribiu no *CNT*, *A Nosa Terra*, *Outrasvozes* e *A Protesta*.

Estivo casado con Rosa Bassave.

Notas
-----

* Íñiguez, Miguel: *Enciclopedia histórica del anarquismo español* (tomo 1); Vitoria, 2008. ISBN 978-84-612-4219-1
**Ana Carlota Amigo Piquero**, nada en León en 1969, é unha política leonesa.

Traxectoria
-----------

Estudou relacións laborais e diplomouse en graduado social pola Universidade de León. Foi directora dunha empresa de traballo temporal entre 1996 e 2001 e nese pasou ao sector público como técnica de emprego do Instituto Leonés de Desenvolvemento Económico, Formación e Emprego dependente do concello de León.

Militante de Ciudadanos foi concelleira en León dende 2015 ata que en 2019 entrou nas Cortes de Castela e León e foi a voceira do seu partido ata o ano 2020 ando asumiu a consellería de emprego e industria o 29 de maio de 2020 ata que o 20 de decembro de 2021 o presidente Mañueco cesou os conselleiros de Ciudadanos e convocou eleccións anticipadas nas que Amigo encabezou a lista do seu partido por León.

Notas
-----

1. ↑  "Ana Carlota Amigo, nueva consejera de Empleo e Industria de Castilla y León". *El Norte de Castilla*. 28 de maio de 2020.
2. ↑  "Ana Carlota Amigo encabeza la lista de Ciudadanos en León". *El Bierzo Digital*. 7 de xaneiro de 2022.
**A Lenda dos Cinco Aneis** (inglés: *Legend of The Five Rings*) é un xogo de rol creado por AEG no 1995. O xogo baséase no Xapón feudal con influencias doutras culturas asiáticas, creando un mundo chamado *Rokugan*.

Actualmente atópase na súa terceira edición, e sufriu unha clara evolución, non só na súa cronoloxía e ambientación, senón tamén no seu sistema de xogo.

O xogo está fortemente ligado á súa versión en xogo de cartas coleccionables (CCG). Os deseñadores do xogo dan carta branca para a evolución do xogo dependendo do que os xogadores de cartas decidan, o tipo de mazos que se empregen, e dos resultados dos torneos sancionados (*Kotei*).

Existe unha detallada ficción e cronoloxía de *Rokugan*, facendo que o xogo resulte crible, estruturado e coherente. Este mundo *Rokugan* funciona a partir dunha organización de clans (Araña, Cangrexo, Grúa, Dragón, León, Mantis, Fénix, Escorpión e Unicornio)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Alderac Entertainment Group *(en inglés)*
* Legend of the Five Rings *(en inglés)*
* La Voz Akasha Arquivado 09 de maio de 2021 en Wayback Machine. *(en castelán)*

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2143290
* BGG: 1887
* LCCN: sh98000429

 |
**Aliona Lanskaja** (en belaruso: *Алёна Ланская*), nada o 7 de setembro de 1985 en Mahilioŭ (Rexión de Mahilioŭ, Belarús), é unha cantante belarusa, gañadora do concurso "*Slavianski Bazaar"* in Viciebsk e coñecida internacionalmente por representar a Belarús no Festival de Eurovisión 2013 en Malmö, Suecia.

Carreira
--------

### Eurofest 2012

Logo de avanzar na semifinal do 21 de decembro de 2011, cualificou para unha das finais do Eurofest 2012. O 14 de febreiro de 2012, obtivo a honra de representar a Belarús no Festival de Eurovisión 2012, en Bakú coa canción "*All My Life*". Pero, o 24 de febreiro, anunciouse que Lanskaja estaba descualificada despois dunha investigación conducida por Aliaksandr Lukašenka pola súa "inxusta" vitoria no Eurofest, logo da cal circularon rumores de que os seus produtores manipularan o televoto dándolle 12 puntos e a vitoria. En resposta, Lukašenka ordenou unha inmediata investigación que logo confirmou os rumores. Foi substituída pola banda Litesound, que obtivera o segundo lugar.

### Eurofest 2013

Logo da súa descualificación en 2012, Aliona intentou outra vez representar a Belarús en 2013 coa canción "*Rhythm of love*". O 7 de decembro de 2012, Lanskaja volveu gañar a final nacional, obtendo os 12 puntos do público e xurado polo que obtivo o dereito a representar a Belarús no Festival de Eurovisión 2013 en Malmö, Suecia. Tras gañar o Eurofest, decidiu cambiar a canción con acudiríaa a Eurovisión por "*Solayoh*", escrita por Mark Paelinck.

### Festival de Eurovisión 2013

No festival celebrado en Malmö, a Lanskaja correspondeulle por sorteo actuar na primeira semifinal, onde obtivo o pase á final co sétimo posto. Na final celebrada o 18 de maio, Lanskaja finalizou en 16º lugar.

Notas
-----

1. ↑  Наважылава, Вольга (2011). "Як «саламяная дзяўчынка» стала «белай ластаўкай»" (PDF). *Бярозка* (en belaruso) (6 (1000)): 57–61. ISSN 0320-7579. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 14 de marzo de 2020. Consultado o 14 de marzo de 2020.
2. ↑  "Alyona Lanskaya to represent Belarus". 25 de novembro de 2012. Arquivado dende o orixinal o 21 de setembro de 2013. Consultado o 01 de setembro de 2013.
3. ↑  "Litesound as new Belarusian representative in Baku". 24 de febreiro de 2012. Arquivado dende o orixinal o 21 de setembro de 2013. Consultado o 01 de setembro de 2013.
4. ↑  "Eurovision Song Contest 2013 Grand Final". *eurovision.tv*. Consultado o 20 de agosto de 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q286089
* AllMusic: mn0003109398
* Discogs: 3267867
* Europeana: ID
* Genius: Alyona-lanskaya
* IMDb: nm5405835
* ISNI: 0000 0004 6258 8276
* MusicBrainz: ID

 |
Base de balastro sobre a que se asentan os raís dunha vía férrea.
O **balastro** é un tipo de material formado pola mestura de grava grosa e pedra machucada sobre o que se asentan as travesas que suxeitan os raís das vías do ferrocarril.

Etimoloxía
----------

Balastro deriva da palabra inglesa *ballast*, que significa "lastre", e fai referencia ao material empregado antigamente como lastre das embarcacións.

Obtención
---------

Obtense triturando rochas sas e debe cumprir certas especificacións en canto a calidade da material nai e na súa granulometría. Transpórtase en camións ata onde pode ser cargado en trens especiais con moegas que permiten a súa descarga na vía.

Funcións
--------

O balastro utilízase xeralmente como base de pavimentacións, tanto de pavimentos continuos como o aglomerado de pavimentos por pezas, tal como o empedrado. 

De maneira similar, o balastro de vía cumpre a función de achegar estabilidade á vía férrea, facendo que permaneza coa xeometría dada durante a súa construción. Adicionalmente cumpre outras tres funcións importantes:

* Distribúe as presións que transmite a vía ao terreo, facendo que sexan admisibles para este.
* Ofrece unha moi bo amortecemento das vibracións que xera o convoi ao deslizarse sobre os raís.
* Permite unha boa drenaxe das augas pluviais, evitando que se deteriore o conxunto.

O seu uso en liñas de alta velocidade é pouco frecuente, xa que a altas velocidades é frecuente que os grans que o compoñen se desprendan (fenómeno coñecido como voo de balastro), podendo danar compoñentes críticos do tren. Isto fai que na construción deste tipo de liñas se prefira construír unha plataforma de formigón, moito máis cara, pero moito máis fiable. Como solución, tamén se desenvolveron travesas cunha forma aerodinámica especial para evitar este tipo de desprendementos.

Especificacións típicas
-----------------------

* **Ensaio de desgaste**: a porcentaxe de desgaste da pedra partida ensaiada polo procedemento de Los Ángeles (Norma ASTM C535, Degradación por abrasión de Agregados Grandes, gradación F), non será maior do 22% como porcentaxe máxima admisible.
* **Ensaio de durabilidade**: para os materiais de orixe basáltica esíxese unha degradación inferior a 65% cando se ensaie en solución de dimetil sulfóxido. Para o resto dos materiais esíxese unha degradación inferior ao 12 % cando se ensaie en solución de sulfato de sodio.
* **Tamaño de gran**: debe permitir a drenaxe da formación e debe proporcionar unha unión adecuada entre partículas, de forma que se manteña a estabilidade da vía.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *balastro*.
2. ↑  "¿Por qué las vías del tren se colocan sobre piedras?". Arquivado dende o orixinal o 05 de decembro de 2017. Consultado o 18 de xuño de 2017.
3. ↑  "Aerotraviesa". Arquivado dende o orixinal o 15 de maio de 2017. Consultado o 18 de xuño de 2017.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Balastro*** |
**Alfa Tucanae**|  |
|
| **Constelación** | Tucana  |
| **Ascensión recta α**  | 22h 18min 30.18s |
| **Declinación δ**  | -60º 15’ 34.2’’ |
| **Distancia** | 199 ± 7 anos-luz |
| **Magnitude visual** | +2,87 |
| **Magnitude absoluta** | -1,05 |
| **Luminosidade** | 424 soles |
| **Temperatura** | 4300 K |
| **Masa** | 2,5 - 3 soles |
| **Raio** | 37 soles |
| **Tipo espectral** | K3 III |
| **Velocidade radial** | +7,1 km/s |

**Alfa Tucanae** (Alpha Tucanae) (α Tuc / HD 211416 / HR 8502) é a estrela máis brillante da constelación de Tucana, cunha magnitude aparente +2,87. Formando 30º do polo sur celeste, non é observábel no hemisferio norte por encima da latitude 30º. O corpo está a 199 anos luz de distancia do Sistema Solar.

Características
---------------

Alfa Tucanae é unha xigante laranxa de tipo espectral K3 III cuxa luminosidade é 424 veces maior que a luminosidade solar. A súa temperatura superficial é de 4300 K e o seu raio é 37 veces máis grande que o do Sol. Estas observacións, combinadas coa teoría de evolución estelar, indican que ten unha masa comprendida entre 2,5 e 3 veces a masa solar.

Nas estrelas xigantes, a fusión nuclear de hidróxeno que ten lugar arredor do núcleo de helio, unido a procesos de convección, altera a composición química das súas superficies. Este efecto é claramente apreciable en Alfa Tucanae, onde se observa un empobrecemento de carbono, que nesta clase de estrelas serve como catalizador na transformación de hidróxeno en helio, así como un enriquecemento de nitróxeno, tamén xerado neste proceso.
Polo contrario, no Sol, o helio créase a través dun proceso máis directo, denominado fusión protón-protón.

Alfa Tucanae é unha binaria astrométrica, é dicir, a estrela acompañante non foi observada directamente, senón que se detectou por cambios no movemento propio da estrela principal. O período orbital é de 11,5 anos e, se a compañeira fora unha anana de baixa masa, a separación entre ambas estaría en torno ás 7,5 UA.

Notas
-----

1. ↑  Datos astronómicos de Alfa Tucanae (SIMBAD) *(en inglés)*
2. 1 2  Alpha Tucanae (Stars, Jim Kaler) Arquivado 05 de decembro de 2008 en Wayback Machine. *(en inglés)*
3. ↑  Alpha Tucanae Arquivado 04 de marzo de 2016 en Wayback Machine. *(en inglés)* (The Bright Star Catalogue)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q384401
* SIMBAD: \* alf Tuc

 |
**Alida González Arias**, coñecida como **Penca**, nada en Salas de los Barrios (O Bierzo) en 1915 e finada no mesmo concello en 2006, foi unha guerrilleira antifranquista.

Traxectoria
-----------

Casou con José Losada Yáñez, militante da UGT, que logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 agochouse. Alida ocultou ao seu home e foi detida cando lle levaba alimentos e municións. Xulgada en consello de guerra, estivo presa no campo de concentración de San Marcos en León, volveu ser detida, e finalmente desterrada a Cantalapiedra (Salamanca), onde un 27 de abril de 1939 recibiu a noticia da morte do seu home por unha patrulla de gardas civís e falanxistas. Volveu a Salas e converteuse nun enlace da guerrilla. 

En 1945 o seu nome apareceu na lista encontrada pola Garda Civil na casa de Columbrianos e decide unirse ao grupo de Manuel Girón Bazán. Converteuse na compañeira de Girón durante cinco anos ata que o comandante da Garda Civil Miguel Arricivita lle tendeu unha emboscada coa infiltración de José Rodríguez Cañueto, que o asasinou o 2 de maio de 1951, para atribuír a Alida a traizón e morte do seu compañeiro Girón. Alida foi detida e pronto logrou a liberdade pero tivo que sufrir o resto da súa vida o rexeitamento dos que preferiron crer as mentiras divulgadas polo comandante Arricivita. Durante anos estivo en Suíza e finou en Salas de los Barrios aos 91 anos.

Notas
-----

1. ↑  La verdadera muerte del hombre que mató a Girón

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Bouzas, Pemón (2022). *Cando os lobos escoitaban a radio*. Vigo: Xerais. ISBN 978-84-1110-091-5.
* Macías, Santiago (2005). *El monte o la muerte*. Madrid: Temas de Hoy. ISBN 84-8460-454-3.

### Ligazóns externas

* Alida González Arias, la Penca
O deus Apolo.
Virxe e Xesús cun halo.
Unha **auréola** ou **halo** é un círculo que aparece nas representacións artísticas de personaxes significativos coa finalidade de exaltar a súa figura.

Simbolismo
----------

Malia que na actualidade é asociado cos santos cristiáns, é un símbolo moito máis antigo. Aparece presente nalguhas representacións iconográficas do hinduísmo. e na arte exipcia como unha transposición do sol, igual que a coroa.

Os faraóns e deuses portaban o sol na testa, símbolo da divindade Ra. Posteriormente Apolo, como deus do sol, foi representado cun halo, e Xesucristo, o novo rei-deus, debía portar un signo de graza divina. Esta asociación sol-deus, que aparece nos escritos de Platón e nos himnos homéricos, derivou na literatura en descricións de heroes que semellaban ter unha refulxencia sobrenatural, o cal era un sinal de "iluminación" por parte dos deuses. Esta marca pode adoptar a forma dun círculo de chamas na arte relixiosa tántrica, ou ben na cabeza ou arredor do corpo da figura.

O halo é un elemento moi importante da iconografía cristiá, mais tamén o é no budismo, sobre todo no Mahayana e no budismo tibetano. Adoita estar presente nas representacións de Buda e das divindades asociadas coa relixión.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *auréola*.
2. ↑  Eckard Schleberger, Die Indische Götterwelt. *Eugen Diederich Verlag. 1997* (en alemán)

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Santo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q374192
* GEC: 0081924

 |
**Allan Wilson**, nado en Ngaruawahia o 18 de outubro de 1934 e finado o 21 de xullo de 1991, foi un biólogo e bioquímico neozelandés.

Traxectoria
-----------

Pasou a infancia en Helvetia (Pukekohe). Estudou en Auckland e Dunedin. Dende 1955 traballou na Universidade de Berkley, en California. Fíxose coñecido ao publicar o artigo, xunto a Vince Sarich, *Immunological Time-Scale For Human Evolution*, en *Science magazine* en decembro de 1967, no artigo Wilson e Sarich afirmaban que a orixe da especie humana, a diverxencia entre os simios e os humanos, databa de cinco millóns de anos de antigüidade, para obter esta estimación desenvolveron o concepto de reloxo molecular, baseado non nos fósiles, senón nas mutacións xenéticas acumuladas dende que a diverxencia, o que ía en contra da crenza dos paleoantropólogos da época que a databan en ata 25 millóns de anos apoiados na interpretación errónea do *Ramapithecus* como homínido. Tan só nos anos 1980 grazas a novos descubrimentos de simios fósiles as súas ideas comezaron a ser amplamente aceptadas entre a comunidade científica.

Wilson dirixiu o equipo que desenvolveu a partir de 1985 a hipótese da Eva mitocondrial, que en base ao estudo do ADN mitocondrial de distintas razas suxire que todas teñen un antepasado común, unha muller africana para a que deu unha antigüidade de 150.000 anos, e que sería a primeira representante de *Homo sapiens*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3398742
* WorldCat
* VIAF: 56433284
* FAST: 1973448
* GND: 122847883X
* LCCN: no2008138058
* Scopus: 7404869644
* SNAC: w6fb5xjj

 |
Gustav Mahler: *Sinfonía dos mil*. Musikverein de Viena. Director, Pierre Boulez, Staatskapelle Berlin, Wiener Singverein, Slowakischer Philharmonischer Chor, Wiener Sängerknaben.
A **Asociación de Cantantes Vieneses** (en almán *Wiener Singverein*) é o coro concertista da Sociedade de Amigos da Música de Viena.

Historia
--------

En 1812 tiveron lugar, a iniciativa de Antonio Salieri e dun grupo de amigos da música de Viena, concertos cos Oratorios de Händel na escola de equitación invernal. Iso deu lugar á fundación da asociación de música de Viena, que en 1858 fundou o seu propio coro, que na actualidade conta con 230 membros, e que, nos seus inicios, foi dirixido por Johann Herbeck e Johannes Brahms. 

Ao longo dos seus 150 anos de historia, traballou con incontábeis directores e orquestras de renome, entre eles Rafael Frühbeck de Burgos, Andrés Orozco-Estrada e Gustavo Dudamel). En máis de unha ocasión, esta sociedade de cantantes foi elixida para estrear unha obra, entre outras traballos de Franz Schubert, Johannes Brahms, Anton Bruckner e Gustav Mahler. Desde 1947 até 1989, Herbert von Karajan deixou a súa pegada no perfil deste coro.

O coro actuou nalgunhas cidades españolas: en 1965 participou en concertos no Palau de la Música Catalana (a *novena sinfonía* de Beethoven), no Gran Teatre del Liceu (o *Réquiem* de Mozart), así como en 1997 en Madrid e Valencia fixeron soar o *Réquiem Alemán* de Brahms.

Desde 1991 o coro é dirixido por Johannes Prinz.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Asociación de Cantantes Vieneses Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* August Böhm (1908): *Geschichte des Singvereines der Gesellschaft der Musikfreunde in Wien*. Wien.
* Joachim Reiber (2007): *Wiener Singverein – Menschen Stimmen Götterfunken*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q313692
* WorldCat
* VIAF: 247111890
* AllMusic: mn0001640730
* BNF: 13907502w
* Discogs: 833075
* GND: 1088734-9
* ISNI: 0000 0001 0944 2305
* LCCN: n82119509
* MusicBrainz: ID
* NKC: kn20030215132
* SUDOC: 118244523

 |