Retrato de Teodosio I.
**Teodosio I** (*Flavius Theodosius*), nado en Cauca, Hispania (na Gallaecia segundo Hidacio e Zósimo) ou en Itálica, Baetica, Hispania (segundo Temistio, Claudius Claudianus, ou Marcellinus Comes), no 346 e finado o 17 de xaneiro de 395, foi emperador romano da parte oriental do Imperio, do 379 a 395. Era fillo de Teodosio o Vello. Aínda que foi alcumado "O Grande", débese máis a unha denominación dada pola Igrexa por mor do seu apoio ao cristianismo que á súa política.

Traxectoria
-----------

De orixe hispana, dunha familia cristiá. O bispo Hidacio e mailo historiador bizantino Zósimo concretan a súa orixe no lugar de Cauca (actual Coca, Segovia), daquela pertencente á Gallaecia.

Foi proclamado Augusto, o que significaba emperador, o 19 e xaneiro do 379 por Graciano e recibiu o Oriente, a Macedonia e a Dacia. En 380, con Graciano, detiveron aos godos en Epiro e en Dalmacia. Teodosio instalou unha parte dos ostrogodos en Panonia, e el mesmo instalouse en Constantinopla. O mesmo ano, adheriuse ao concilio de Nicea, converteuse no ardente defensor dos cristiáns e en Tesalónica, publicou o edicto seguinte: «Todos os pobos deben unirse á fe transmitida aos romanos polo apóstolo Pedro, a que recoñecen Dámaso e Pedro de Alexandría, é dicir, a Santa Trindade do Pai, do Fillo e do Espírito Santo». O catolicismo volvíase relixión do Estado.

Condenou o arianismo tras o segundo concilio ecuménico de Constantinopla en 381. En 382, instalou aos visigodos en Mesia.

Entre 383 e 388, tivo que facer fronte á usurpación de Máximo (*Magnus Clemens Maximus*), que, tras ter derrotado a Graciano, se apoderara de toda a prefectura das Galias e ocupaba Roma e toda Italia en detrimento de Valentiniano II. Teodosio venceu a Máximo, que foi morto en Aquileia, en 388.

De 388 a 391, Teodosio estivo en Occidente, case sempre en Milán. En 390, publicou unha lei que castigaba coa morte aos homosexuais e reprimiu ferozmente unha revolta en Tesalónica. A represión causou de sete a dez mil mortos, segundo as fontes, cousa que lle valeu a Teodosio a excomuñón polo bispo Ambrosio de Milán. Cómpre indicar que os masacrados foron aquí maioritariamente romanos e os asasinos antigos bárbaros, poboacións nas que o exército era recrutado – cousa que pode explicar a amplitude do masacre.

Durante varios meses, Teodosio e Ambrosio camparon nas súas respectivas posicións. Despois Teodosio, notando que a súa se volvía insostíbel, aceptou vir se humillar ante Ambrosio para obter a súa reintegración á Igrexa. Esta é unha das raras vitorias desta sobre o poder temporal.

En 391, probabelmente baixo a influencia de santo Ambrosio, suprimiu as últimas manifestacións do paganismo «oficial» no Imperio (con todo, o culto sobreviviu na clandestinidade), fundando así o primeiro estado cristián ortodoxo. Isto valeulle o título de *Grande*.

Entre 392 e 394, reprimiu a usurpación de Euxenio, un funcionario pagán que foi proclamado emperador tras o suicidio de Valentiniano II.

En 394, foi o autor do decreto que prohibía os Xogos Olímpicos acusados de difundir o paganismo.

Morreu pouco despois, en Milán, o 17 de xaneiro de 395. Nesta data o Imperio está reunificado por primeira vez desde había trinta anos pero tamén por última vez na súa historia. 

Teodosio cometeu o erro de enrolar no exército romano continxentes de bárbaros permitíndolles unha organización autónoma; estes *federados* prepararon a ocupación do Imperio polos bárbaros.

Familia
-------

Teodosio casou dúas veces. Da súa primeira muller, a probablemente hispana Elia Flacila *Augusta*, tivo dous fillos, Arcadio (nado no 383) e Honorio (nado no 393), e unha filla, Elia Pulqueria. Dividiu entre eles o Imperio: Honorio (10 anos) recibiu o Occidente e Arcadio (18 anos) o Oriente, e encargou ao vándalo Estilicón de velar polos dous. Tanto Elia Flacila como Pulqueria morreron no 385. 

A súa segunda esposa, que nunca foi declarada *Augusta*, foi Gala, filla do emperador Valentiniano I e da súa terceira esposa Xustina. Teodosio e Gala tiveron tres fillos: Graciano, nado no 388 e falecido novo, e unha filla, Elia Gala Placidia (392-450). Esta foi a única descendente que chegou á idade adulta e máis tarde converteuse en emperatriz; Un terceiro fillo, un rapaz chamado Xoán, morreu coa nai no parto no 394.

Teodosio e o cristianismo
-------------------------

Os emperadores Teodosio, polo Imperio de Oriente e Graciano, polo Imperio de Occidente, os dous católicos, elevan o cristianismo ao rango de relixión única oficial e obrigatoria polo Edicto de Tesalónica o 28 de febreiro de 380. O emperador Graciano cesa daquela de levar o título de «sumo pontífice» dos cultos pagáns. Este título será dado de novo ao bispo de Roma algúns séculos despois. Os templos pagáns son pechados e a estatua da deusa Vitoria é retirada da sala onde se reunía o Senado romano. En 393, Teodosio esmagou a usurpación do pagán Euxenio que favorecía a antiga relixión romana e anulara as medidas tomadas por Teodosio. Esta data é considerada por algúns como o fin do mundo antigo.

| Imperio Romano |
| --- |
| *Segue a:* Valentiniano II | **Teodosio I**(378-395) | *Precede a:* Honorio |
| Dinastía Valentiniana-Teodosiana |

| Imperio Bizantino |
| --- |
| *Segue a:* Valentiniano II | **Teodosio I**(378-395) | *Precede a:* Arcadio |
| Dinastía Valentiniana-Teodosiana |

Notas
-----

1. ↑  Hydatius *Chronicon*, ano 379, II.
2. ↑  Alicia M. Canto, "Sobre el origen bético de Teodosio I el Grande, y su improbable nacimiento en *Cauca* de *Gallaecia*", *Latomus* 65/2, 2006, 388-421. O autor indica que a cidade de *Cauca* non formaba parte de *Gallaecia*, e demostra as probables interpolacións dos textos tradicionais de Hydatius e Zosimus.
3. 1 2  Teja (1991), p. 42
4. ↑  Teja (1991), p. 41
5. ↑  Fessia, Ricardo Miguel (1996). *Breve sintesis historica de Roma y su derecho* (en castelán). Santa Fe: Centro de Publicaciones Universidad Nacional del Litoral. p. 113.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Teja, Ramón (1991). *La época de los Valentinianos y de Teodosio*. Colección: Historia del mundo antiguo, nº 61 (en castelán). Madrid: Akal. ISBN 84-7600-656-X.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q46696
* WorldCat
* VIAF: 31978444
* BAV: ADV11108557
* BIBSYS: 11012188
* BMT: 102088
* BNCHL: 000241604
* BNE: XX1135022
* BNF: 12648653g
* BRE: 4708941
* BVMC: 57587
* CANTIC: a1118789x
* CERL: cnp01094752
* DBE: teodosio
* DeutscheBio: 118621742
* EBID: ID
* FAST: 110913
* GEC: 0065580
* GND: 118621742
* ISNI: 0000 0001 1615 4512
* LCCN: n83045220
* NKC: jx20101119010
* NLA: 61544138
* NLG: 151455
* NTA: 07344622X
* SELIBR: 280167
* SUDOC: 050559109
* Treccani: teodosio-i-imperatore-detto-il-grande
* ULAN: 500271154
* WikiTree: Augustus-51

 |