O **Parque Nacional do Gran Canón**, situado no noroeste de Arizona, é o 15º sitio dos Estados Unidos declarado parque nacional. A característica central do parque é o Gran Canón, un desfiladeiro do río Colorado, que a miúdo é considerado unha das marabillas do mundo. O parque, que abrangue 4,926.08 km² de área non incorporada nos condados de Coconino e Mohave, recibiu máis de seis millóns de visitantes no 2017, que é o segundo maior número de visitantes dos parques nacionais estadounidenses despois do Parque Nacional das Grandes Montañas Fumegantes. O Gran Canón foi designado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1979. O parque celebrou o seu 100 aniversario o 26 de febreiro de 2019.

Historia
--------

 1938 cartel do parque
O gran canón fíxose ben coñecido polos estadounidenses na década de 1880 despois da construción de ferrocarrís e os pioneiros desenvolveron infraestruturas e o primeiro turismo. En 1903, o presidente Theodore Roosevelt visitou o sitio e dixo: 

>  "O Gran Canón éncheme de asombro. Está fóra de comparación, máis aló de descrición; absolutamente incomparable en todo o mundo ... Deixemos que esta gran marabilla da natureza permanece como é agora. Non fagamos nada para marcar a súa grandeza, sublimidade e fermosura. Non podemos mellorala. Pero o que podemos facer é mantelo para os nosos fillos, os fillos dos nosos fillos e todos os que veñen detrás de nos, como a gran vista que todos os estadounidenses deberían ver."
> 
> 

A pesar do entusiasmo e o forte interese de Roosevelt por  preservar a terra para uso público, o Gran Canón non foi declarado de inmediato como parque nacional. O primeiro proxecto de lei para establecer o Parque Nacional do Gran Canón foi presentado en 1882 polo entón senador Benjamin Harrison, que establecería o Gran Canón como o terceiro parque nacional dos Estados Unidos despois de  Yellowstone e  Mackinac. Harrison reintroduciu sen éxito o seu proxecto de lei en 1883 e 1886; despois da  súa elección á presidencia, estableceu a Reserva Forestal do Gran Canón en 1893. Theodore Roosevelt creou a Reserva de caza do Gran Canón por  proclamación o 28 de novembro de 1906, e o Monumento Nacional do Gran Canón o 11 de xaneiro de 1908. Outras proposicións de lei do Senado para establecer o sitio como parque nacional foron presentadas e derrotadas en 1910 e 1911, antes de que a Lei do Parque Nacional do Gran Canón fose finalmente asinada polo presidente Woodrow Wilson o 26 de febreiro de 1919. O National Park Service, creado en 1916, asumiu a administración do parque.

A creación do parque foi un éxito inicial do movemento de conservación. O seu estado de parque nacional axudou a frustrar as propostas para embalsar o río Colorado dentro dos seus límites. (Máis tarde, a presa do Canón de Glen construiríase río arriba.) Declarouse un segundo monumento nacional ao oeste do Gran Canón en 1932. En 1975, ese monumento e o monumento nacional Marble Canyon (canón mármore), que se creou en 1969 e seguía o río Colorado ao nordeste desde o Gran Canón ata Lees Ferry, pasaron a formar parte do Parque Nacional do Gran Canón. En 1979, a UNESCO declarou o parque Patrimonio da Humanidade. A Lei de sobrevoos de parques nacionais de 1987 atopou que "O ruído asociado aos sobrevoos de avións sobre o Parque Nacional Gran Canón está causando un significativo efecto adverso sobre a tranquilidade natural e a experiencia do parque e as operacións actuais de avións no Parque Nacional Gran Canón suscitaron serias preocupacións sobre a seguridade pública, incluídas as preocupacións sobre a seguridade dos usuarios do parque."

En 2010, o Parque Nacional do Gran Canón foi homenaxeado cunha moeda propia no programa *America the Beautiful Quarters*. O 26 de febreiro de 2019, o Parque Nacional do Gran Canón conmemorou 100 anos desde a súa designación como parque nacional.

Xeografía
---------

 Mapa rexional do Gran Canón
O Gran Canón, incluído o seu extenso sistema de canóns tributarios, é apreciado pola súa combinación de tamaño, profundidade e capas de rocas de cores expostas que se remontan aos tempos do Precámbrico. O canón en si foi creado pola incisión do río Colorado e os seus afluentes despois de que se elevase a meseta de Colorado, o que provocou o desenvolvemento do sistema do río Colorado ao longo do seu actual curso.

As principais áreas públicas do parque son os bordos sur e norte e as áreas adxacentes do propio canón. O resto do parque é extremadamente accidentado e remoto, aínda que moitos lugares son accesibles por tcarreiross e pistas de campo. O bordo sur é máis accesible que o bordo norte e representa o 90% das visitas ao parque..

A sede do parque está na  Vila Gran Canón, non moi lonxe da entrada sur do parque, preto dun dos miradoiros máis populares.

### Bordo sur

 Desde Powell Point no bordo sur
A maioría dos visitantes do parque chegan ao bordo sur, chegando pola Arizona State Route 64. A estrada entra no parque pola entrada sur, preto de Tusayan, Arizona, e diríxese cara ao leste, deixando o parque pola entrada leste. A Interestatal 40 proporciona acceso á zona desde o sur. Desde o norte, U.S. route 89 conecta Utah, Colorado e o bordo norte co bordo sur. En xeral, a unhas 30 millas do Bordo Sur son accesibles por estrada.[]

### Bordo norte

 Atardecer en Cape Royal Point, bordo norte. Trono de Wotans destacado.
A área do  bordo norte do parque está situada na meseta de Kaibab e na meseta de Walhalla, ao outro lado do Gran Canón desde as principais áreas de visitantes do bordo sur. As principais áreas de visitantes do Bordo Norte céntranse en Bright Angel Point. O bordo norte é máis elevado que o bordo sur, a máis de 2.400 m. de altitude. Debido a que é moito máis alto que o bordo sur, está pechado dende o 1 de decembro ata o 15 de maio de cada ano, debido ás maiores nevadas na cota. Os servizos para os visitantes están pechados ou limitados de alcance despois do 15 de outubro. O tempo de condución desde o bordo sur ata o bordo norte é de aproximadamente 4,5 horas, máis de 350 km.

#### Servizos

 Vila Gran Canón é a principal área de atención aos visitantes do parque. É unha comunidade de servizos completos, incluíndo aloxamento, combustible, comida, lembranzas, un hospital, igrexas e acceso a rutas e paseos guiados e charlas.

#### Aloxamento

Hai varias instalacións de aloxamento ao longo do bordo sur. Os hoteis e outros aloxamentos inclúen  El Tovar, Bright Angel Lodge, Kachina Lodge, Thunderbird Lodge e Maswik Lodge, todos eles situados na vila do Gran Canón e no Phantom Ranch, situado no chan do canón.  Tamén hai un parque de autocaravanas chamado Vila Trailer. Todas estas instalacións están xestionadas por Xanterra Parks & Resorts, mentres que o Yavapai Lodge (tamén na zona da vila) é xestionado por Delaware North.

No bordo norte atópase o histórico Grand Canyon Lodge xestionado por Forever Resorts e un campamento preto do albergue, xestionado polo persoal do parque nacional.

Clima
-----

Segundo o sistema de clasificación climática de Köppen, o Parque Nacional do Gran Canón ten cinco zonas climáticas; Semiárido frío (BSk), Verán seco continental e húmido (Dsb), Verán cálido seco e húmido continental (Dsa), Verán cálido mediterráneo (Csb) e Verán caloroso mediterráneo (*Csa*). A zona de resistencia das plantas no Grand Canyon Visitor Center é de 7º cunha temperatura mínima anual media de −15,9 °C.

| Datos climáticos para Gran Canón NP 2, Arizona, 1991-2020 normais, extremas 1976-2012 |
| --- |
| Mes | Xan | Feb | Mar | Abr | Mai | Xuñ | Xul | Ago | Set | Out | Nov | Dec | Anual |
| Temperatura máxima en °F (°C) | 64 (18) | 69 (21) | 77 (25) | 82 (28) | 92 (33) | 101 (38) | 97 (36) | 97 (36) | 93 (34) | 89 (32) | 74 (23) | 65 (18) | 101 (38) |
| Media máxima en °F (°C) | 44,3 (6,8) | 46,3 (7,9) | 53,6 (12) | 60,9 (16,1) | 69,9 (21,1) | 82,0 (27,8) | 84,9 (29,4) | 82,1 (27,8) | 75,8 (24,3) | 64,6 (18,1) | 53,2 (11,8) | 43,0 (6,1) | 63,4 (17,4) |
| Media diaria en °F (°C) | 31,7 (−0,2) | 33,7 (0,9) | 39,3 (4,1) | 44,9 (7,2) | 52,8 (11,6) | 62,5 (16,9) | 67,7 (19,8) | 65,9 (18,8) | 59,8 (15,4) | 49,0 (9,4) | 39,0 (3,9) | 30,6 (−0,8) | 48,1 (8,9) |
| Media mínima en °F (°C) | 19,2 (−7,1) | 21,1 (−6,1) | 25,0 (−3,9) | 28,8 (−1,8) | 35,6 (2) | 43,0 (6,1) | 50,4 (10,2) | 49,8 (9,9) | 43,7 (6,5) | 33,3 (0,7) | 24,7 (−4,1) | 18,2 (−7,7) | 32,7 (0,4) |
| Temperatura mínima en °F (°C) | −17 (−27) | −20 (−29) | −1 (−18) | 8 (−13) | 17 (−8) | 25 (−4) | 35 (2) | 35 (2) | 24 (−4) | 8 (−13) | −6 (−21) | −20 (−29) | −20 (−29) |
| Precipitación media polgadas mm) | 1,76 (44,7) | 1,23 (31,2) | 1,85 (47) | 0,64 (16,3) | 0,40 (10,2) | 0,22 (5,6) | 2,33 (59,2) | 2,19 (55,6) | 1,50 (38,1) | 1,23 (31,2) | 0,77 (19,6) | 1,25 (31,8) | 15,37 (390,4) |
| Nevada media polgadas (cm) | 12,9 (32,8) | 7,8 (19,8) | 8,1 (20,6) | 2,8 (7,1) | 0,1 (0,3) | 0,0 (0) | 0,0 (0) | 0,0 (0) | 0,0 (0) | 1,1 (2,8) | 2,2 (5,6) | 8,0 (20,3) | 43,0 (109,2) |
| Media de días con precipitacións (≥ 0.01 in) | 6,4 | 6,1 | 5,9 | 3,5 | 2,6 | 1,7 | 7,0 | 10,1 | 5,7 | 5,1 | 4,0 | 6,0 | 64,1 |
| Media de días con neve (≥ 0.1 in) | 4,0 | 3,3 | 2,9 | 1,2 | 0,1 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,7 | 1,3 | 3,5 | 17,0 |
| Fonte: NOAA |

Asociación Grand Canyon
-----------------------

*Artigo principal**:*  Asociación Grand Canyon.
A Grand Canyon Association (GCA) é o socio oficial sen ánimo de lucro do Servizo de Parques Nacionais. Recolle fondos privados para beneficiar o Parque Nacional do Gran Canón operando tendas de venda polo miúdo e centros de visitantes dentro do parque e brindando oportunidades educativas sobre a historia natural e cultural da rexión.



Unha vista panorámica desde o bordo sur

Unha vista panorámica desde o bordo sur

Notas
-----

Referencias

1. ↑  "NPS Annual Recreation Visits Report". National Park Service. Consultado o 7 de marzo de 2019.
2. ↑  "Grand Canyon Centennial History". *TIME*. Consultado o 19 de abril de 2019.
3. ↑  Anderson, Michael F. "Polishing the Jewel: An Administrative History of Grand Canyon National Park" (PDF). Grand Canyon Association. Consultado o 7 de decembro de 2015.
4. ↑  Pryputniewicz, Vanya; Peterson, Peter. "Grand Canyon National Park Presents Living History Performance of President Theodore Roosevelt". nps.gov. Consultado o 27 de febreiro de 2015.
5. ↑  "Archived copy" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 2 de abril de 2015. Consultado o 21 de setembro de 2014.
6. ↑  Yanagihara, Wendy; Denniston, Jennifer (2008). *Grand Canyon National Park*. Lonely Planet. p. 95. ISBN 978-1741044836.
7. ↑  *The National Parks: Index 2012–2016* (PDF). Washington, D.C.: National Park Service. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 13 de novembro de 2018. Consultado o 19 de novembro de 2018.
8. ↑  "Overflights – Documents – Grand Canyon National Park (U.S. National Park Service)".
9. ↑  "Grand Canyon National Park Quarter". *United States Mint*.
10. ↑  "United States Mint, National Park Service Host Ceremony to Welcome Grand Canyon National Park Quarter". *United States Mint*. 21 de setembro de 2010.
11. ↑  "100th Anniversary Celebration Took Place in 2019".
12. 1 2  "North Rim". *Grand Canyon National Park*. National Park Service. Consultado o 18 de novembro de 2018.
13. ↑  Rand McNally; National Park Guide; Michael Frome; Rand McNally & Company, Chicago; 1970; pg 47
14. ↑  Rand McNally (2010). *Road Atlas*. United States, Canada, Mexico.
15. ↑  "South Rim Pocket Map and Services Guide". *National Park Service*. Consultado o 20 de xuño 2020.
16. ↑  National Park Service (1972). *South Rim*. Grand Canyon National Park, Arizona: US Government Printing Office.
17. 1 2 3  "Lodging". National Park Service. Arquivado dende o orixinal o 26 de maio de 2021. Consultado o 25 de xuño de 2021.
18. ↑  "Campgrounds – North Rim". National Park Service. Consultado o 7 de decembro de 2015.
19. ↑  "USDA Interactive Plant Hardiness Map". United States Department of Agriculture. Arquivado dende o orixinal o 18 de xuño de 2021. Consultado o 2019-07-05.
20. ↑  "NOWData - NOAA Online Weather Data". National Oceanic and Atmospheric Administration. Consultado o 8 de xuño de 2021.
21. ↑  "Summary of Monthly Normals 1991-2020". National Oceanic and Atmospheric Administration. Consultado o 8 de xuño de 2021.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Parque Nacional do Gran Canón Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Gran Canón

### Ligazóns externas

* Páxina oficial
* Grand Canyon National Park Lodge
* Grand Canyon National Park en Curlie *(en inglés)*
* A 6-minute low resolution video of a flight over the Grand Canyon (1993)

| * v
* c
* e
Patrimonio da Humanidade nos Estados Unidos de América |
| --- |
|  | Parque Nacional Mesa Verde (1978)  ·  Parque Nacional de Yellowstone (1978)  ·  Kluane/Wrangell-St Elias/Baía dos Glaciares/Tatshenshini-Alsek1 (1979)  ·  Parque Nacional do Gran Canón (1979)  ·  Parque Nacional dos Everglades (1979)  ·  Independence Hall (1979)  ·  Parque Nacional de Redwood (1980)  ·  Parque Nacional de Mammoth Cave (1981)  ·  Parque Nacional Olympic (1981)  ·  Cahokia (1982)  ·  Parque Nacional das Grandes Montañas Fumegantes (1983)  ·  La Fortaleza e Sitio Histórico Nacional de San Xoán (1983)  ·  Estatua da Liberdade (1983)  ·  Parque Nacional de Yosemite (1983)  ·  Parque Histórico Nacional da Cultura Chaco (1987)  ·  Parque Nacional dos Volcáns de Hawai (1987)  ·  Monticello e Universidade da Virxinia (1987)  ·  Pueblo Taos (1992)  ·  Parque Nacional das Cavernas de Carlsbad (1995)  ·  Parque Internacional da Paz Waterton-Glacier1 (1995)  ·  Papahānaumokuākea (2010)  ·  Poverty Point (2014)  ·  Misións de San Antonio (2015)  ·  A arquitectura do século XX de Frank Lloyd Wright (2019)

1 Compartido co Canadá |  |
| Patrimonio da Humanidade  ·  Lista do Patrimonio da Humanidade en Perigo |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q220289
* WorldCat
* VIAF: 138534683
* BNE: XX461582
* BNF: 12337526b
* EBID: ID
* FAST: 1308848
* GeoNames: 5296401
* GND: 4549234-7
* GNIS: 23866
* Google Maps: 2249734650762174505
* ISNI: 0000000121106136
* LCCN: n95049280
* MusicBrainz: ID
* NLA: 35218768
* NPCA: grand-canyon-national-park
* NPF: grand-canyon-national-park
* OSM: 183377
* SNAC: w6747gg3
* SUDOC: 167776509
* TGN: 8060251
* WDPA: 972
* WHC: 75

 |