**André Breton**, nado en Tinchebray o 19 de febreiro de 1896 e finado en París o 28 de setembro de 1966, foi un escritor francés, coñecido como o principal impulsor do movemento surrealista.

Traxectoria
-----------

De orixe modesta, comezou a estudar medicina por presións familiares. Mobilizado en Nantes, durante a primeira guerra mundial, en 1916, coñeceu a Jacques Vaché, que exerceu sobre el unha grande influencia, a pesar de escribir unicamente cartas de guerra. Nese ano entrou en contacto co mundo da arte a través do grupo dadaísta. Durante a guerra traballou en hospitais psiquiátricos, onde estudou as obras de Sigmund Freud e os seus experimentos coa escritura automática (escritura libre de todo control da razón e de preocupacións estéticas ou morais), o que influíu na súa formulación da teoría surrealista. Converteuse en pioneiro dos movementos antirracionalistas coñecidos como dadaísmo e surrealismo. En 1919 Breton fundou con Louis Aragon e Philippe Soupault a revista *Littérature* e en 1920 publicou a súa primeira obra *Os campos magnéticos*, na que exploraba as posibilidades da escritura automática. O ano seguinte rompeu a relación con Tristan Tzara, o fundador do dadaísmo, ao que acusaba de conservadorismo.

En 1924 escribiu o *Manifesto surrealista* e ó seu redor formouse un grupo composto por Philippe Soupault, Louis Aragon, Paul Éluard, René Crevel, Michel Leiris, Robert Desnos ou Benjamin Péret, desexosos de chegar ó «Cambiar a vida» de Rimbaud e «Transformar o mundo» de Marx. «O surrealismo baséase na crenza na realidade superior de certas formas de asociación desdeñadas ata a aparición do mesmo e no libre exercicio do pensamento. Tende a destruír definitivamente tódolos restantes mecanismos psíquicos e a substituílos na resolución dos principais problemas da vida». Neste manifesto ademais aséntanse as bases do automatismo psíquico como medio de expresión artística que xorde sen a intervención do intelecto. Moi pronto o movemento acércase á política e en 1927 Aragon, Éluard e Breton afílianse ó Partido Comunista Francés, aínda que a idea surrealista afastaríase moi pronto do comunismo oficial. En 1928 publica en París *Le surréalisme et la peinture*. Coa publicación do *Segundo manifesto surrealista* (1929) chegou a polémica: Breton, líder, ou máis ben "papa negro" do movemento surrealista, concretaba a noción de surrealismo e afirmaba que debía camiñar xunto á revolución marxista, e por tanto, excomungou, condenou e expulsou do grupo a todos aqueles que non coincidían coas súas ideas; entre os expulsados encontrábanse Roger Vitrac, Philippe Soupault, Antonin Artaud, Salvador Dalí ou Robert Desnos. El mesmo sería expulsado do Partido en 1933.

Escribe o libro de poesías *A Inmaculada Concepción* (1930) e *Os vasos comunicantes*, este xunto ó tamén escritor Paul Éluard (1932).

A vangarda española citouno en revistas como *Alfar*, *Grecia*, *Hélix*, *Terramar*, *Art* etc. e en 1922, con motivo da exposición de Francis Picabia nas Galerías Dalmau, estivo en Barcelona. En 1935 visitou Tenerife para asistir á Exposición Surrealista organizada pola revista *Gaceta de Arte*, dirixida por Eduardo Westerdahl, o que supuxo un fito na historia da creación cultural nas Canarias. Sobre esta experiencia escribiu *A viaxe a Tenerife* (1935), ensaio, e o poema *Le château étoilé*.

En 1934 contraeu matrimonio con Jacqueline Lamba, inspiradora de *O amor tolo*. Dous anos despois nace a súa filla Aube. A súa obra máis creativa é *Nadja*, en parte autobiográfica. En 1937 inaugura a galería "Gradiva" na rúa de Seine, viaxa a México, onde coñece a Trotski, e influído polo trotskismo, redacta unha nova toma de posición, co título de *Manifesto por unha arte revolucionaria independente*.

En 1941 embarca no Capitaine-Paul-Lemerle cara a Martinica, onde é internado nun campo. Liberado baixo fianza chega a Nova York para un exilio que durará cinco anos, e publica os *Prolegómenos a un terceiro manifesto ou non*, coñecido tamén como *Terceiro manifesto surrealista*. Escribe *La lanterne sourde* (A lanterna xorda). Un ano despois funda na cidade estadounidense a revista *VVV*. É alí onde coñecerá á súa nova esposa, Elisa.

Volveu a París en 1946. En 1956 fundou unha nova publicación, *Le Surrealisme Même*, seguindo ata morrer en 1966 animando o grupo surrealista. Pouco antes de falecer, dicíalle a Luis Buñuel, *hoxe ninguén se escandaliza, a sociedade atopou maneiras de anular o potencial provocador dunha obra de arte, adoptando ante ela unha actitude de pracer consumista*. Morreu na mañá do 28 de setembro de 1966, no hospital Lariboisière (París). Foi enterrado no camposanto de Batignolles, a poucos metros da tumba do seu amigo Benjamin Péret. A súa poesía, recompilada en *Poemas* (1948), reflicte a influencia dos poetas Paul Valéry e Arthur Rimbaud.

Obra
----

### Ensaios

* *Le manifeste du surréalisme* (1924, 1930, 1946, 1962)
* *Le Surréalisme et la Peinture* (1928, 1965)
* *Le second Manifeste du Surréalisme* (1929, 1962)
* *Anthologie de l’humour noir* (1940)
* *Prolégomènes à un troisième manifeste ou non* (1942, 1962)
* *Flagrant délit* (1949)
* *Du surréalisme en ses œuvres vives* (1954)

### Poesía

* *Mont de piété* (1919)
* *Les champs magnétiques* (1919) (con Philippe Soupault)
* *Clair de terre* (1923)
* *Les Pas-perdus* (1924)
* *Nadja* (1928, 1963)
* *Les Vases communicants* (1932)
* *Point du jour* (1934)
* *L’Amour fou* (1937)
* *Arcane 17* (1944)
* *Poèmes* (1948)
* *La Clé des champs* (1953)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía e poemas de Andre Breton *(en castelán)*
* Manifesto surrealista *(en castelán)*
* A voz de Breton

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q161955
* WorldCat
* VIAF: 49222341
* AGORHA: 3566
* BAV: ADV10125527
* BIBSYS: 90065468
* BLBNB: 000621339
* BMT: 118683
* BNA: 000029958
* BNCHL: 000036682
* BNE: XX1138775
* BNF: 118939509
* BRE: 1883399
* Bridgeman: 21324
* BVMC: 10495
* CANTIC: a10449760
* CiNii: DA01859457
* DeutscheBio: 118515187
* Discogs: 945713
* Dodis: P58679
* EBID: ID
* EGAXA: vtls001064935
* Europeana: ID
* FAST: 52353
* Filmportal: ID
* GEC: 0012205
* GND: 118515187
* Gutenberg: 50954
* ICCU: CFIV000275
* IMDb: nm0107866
* ISNI: 0000 0001 2131 789X
* LAC: 0067J3902
* LCCN: n80036675
* LibraryThing: bretonandre
* MNCARS: breton-andre
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00434308
* NKC: jn19990001080
* NLA: 35021704
* NLG: 94305
* NNDB: 000070712
* NPG: mp18637
* NTA: 068354452
* OBP: ID
* OL: OL4279975A
* openMLOL: 211355
* Persée: 154919
* PTBNP: 39294
* RKD: 12420
* SELIBR: 179135
* SNAC: w6j67q3j
* SUDOC: 026751852
* Tate: 807
* TMDb: 1429041
* Treccani: andre-breton
* ULAN: 500125870
* WikiTree: Breton-288

 |