**Luis de Góngora y Argote**, nado en Córdoba o 11 de xullo de 1561 e finado tamén en Córdoba o 23 de maio de 1627 foi un poeta e dramaturgo español, máximo representante do culteranismo e figura destacada do chamado Século de ouro español.

Traxectoria
-----------

Realizou os seus primeiros estudos no colexio dos xesuítas da súa cidade natal. O seu tío Francisco de Góngora confírelle os beneficios eclesiásticos da razón catedralicia converténdoo en crego con tan só 14 anos para a continuación envialo a estudar *Cánones* a Salamanca. Fica matriculado dende 1576 ata 1580, pero non hai constancia de que obtivese título ningún. A súa falta de interese polos estudos combinouse co espertar da súa vocación poética, datándose as súas primeiras composicións nesta época.

De volta en Córdoba pasa a ocupar diferentes postos no Cabido, alternando a poesía coas obrigas derivadas dos mesmos, entre as que salientan as viaxes como comisionado nos cales estableceu relacións con nobres e bispos, entusiasmándose cos ambientes cortesáns e de luxo.

Co obxectivo de sustentar o seu elevado nivel de vida e a súa adición ao xogo empeza a procurar a protección dalgún mecenas, coma o Marqués de Ayamonte ou o Conde de Lemos, con escasos resultados. Finalmente, o Conde de Lerma, a quen loara nuns versos, consegue que o monarca Filipe III nomee a Góngora capelán real no 1617, culminando así as súas arelas de medrar na Corte real. Porén, a perda do favor real por parte do Conde e a posterior suba ao trono de Filipe IV comprometen seriamente a súa situación. O poeta procura entón congraciarse co novo favorito do rei, o Conde-Duque de Olivares, quen o obvia sistematicamente. Enfermo e arruinado, regresa a Córdoba no 1626, onde falecerá ao ano seguinte.

Traxectoria poética
-------------------

Luis de Góngora foi o abandeirado do culteranismo, tamén chamado significativamente "gongorismo". Esta corrente estilística caracterizouse polo seu barroquismo, subordinando o contido das composicións, que adoita ser mínimo, á forma na que se expón, unha forma recargada, ateigada de metáforas, hipérboles, latinismos e de constantes referencias mitolóxicas. Trata de evitar chamar ás cousas polo seu nome, recorrendo a rodeos ou alusións inesperadas. O outro movemento do século foi o conceptismo, que tivo en Francisco de Quevedo ao seu máximo expoñente. De feito, Góngora e el rivalizaron duramente, dedicándose aldraxes mutuas en verso.

Distínguense dúas etapas na evolución do poeta:

### Etapa do *Príncipe da luz*

Nesta época os trazos culteranos son moito menores. Compón romances amorosos, poemas relixiosos e outros dedicados ás súas amizades.

### Etapa do *Príncipe das tebras*

É a etapa culteranista por excelencia. Acentúa grandemente o seu hermetismo e intensifica os artificios propios do gongorismo. Desta época son as súas composicións máis sonadas, *Soledades* e *Fábula de Polifemo e Galatea*.

Góngora emprega as formas métricas do momento, tales coma o romance, o soneto, o terceto, a oitava etc.

Góngora e Galiza
----------------

Por encargo do cabido da catedral de Córdoba, o poeta visitou Galiza no ano 1609 para realizar informes de limpeza de sangue na cidade de Pontevedra sobre a familia de Diego Pardo, un aspirante a racioneiro na catedral cordobesa. Durante a súa viaxe dedicou ao país e aos seus habitantes estes insultantes versos cheos de odio antigalego, algo habitual nos escritores españois:

*Oh, montañas de Galicia,*  

*cuya, por decir verdad,*  

*espesura es suciedad,*  

*cuya maleza es malicia,*  

*tal, que ninguno codicia*  

*besar estrellas pudiendo,*  

*antes os quedáis haciendo*  

*desiguales horizontes;*  

*al fin, gallegos y montes,*  

*nadie dirá que os ofendo*.  

  

Ou tamén en  

  

*Pálido sol en cielo encapotado,*  

*mozas rollizas de anchos culiseos*  

*tetas de vacas, piernas de correos,*  

*suelo menos barrido que regado;*  

*campo todo de tojos matizado,*  

*berzas gigantes, nabos filisteos,*  

*gallegos del Cairo, búcaros pigmeos,*  

*traje tosco y estilo mal limado;*  

*cuestas que llegan a la ardiente esfera,*  

*pan de Guinea, techos sahumados,*  

*candelas de resina con tericia;*  

*papas de mijo en concas de madera,*  

*cuevas profundas, ásperos collados,*  

*es lo que llaman reino de Galicia.*

  

Porén, parando en Monforte de Lemos de camiño a Pontevedra adicou a Pedro Fernández de Castro y Andrade, conde de Lemos, o soneto encomiástico *"Llegué a este Monte fuerte, coronado"* cheo de louvanzas coa finalidade de afagar este poderoso aristócrata e mecenas da vida literaria e cultural do Barroco español. Un ano mais tarde o conde foi nomeado vicerrei de Nápoles, mais decidiu non contar con Góngora para formar o seu séquito de literatos, provocando unha amarga reacción no poeta expresada no soneto *"El Conde mi señor se fue a Nápoles"*.

Edicións modernas das súas obras
--------------------------------

* *Sonetos completos* (1969) Ed. Castalia.
* *Soledades* (1980) Ed. Cátedra
* *Romances* (1982) Ed. Cátedra
* *Fábula de Polifemo y Galatea* (1983) Ed. Cátedra

Notas
-----

1. ↑  Dámaso Alonso:*"Góngora y el Polifemo"*, Editorial Gredos, Madrid, 1960, p. 435.
2. ↑  Freixeiro Mato (2009) en García Negro, *Sobre o racismo lingüístico*, Eds. Laiovento
3. ↑  Luis de Góngora, *Obras completas*, ed. de J. e 1. Millé Giménez, Aguilar, Madrid, 1966, p. 339.
4. ↑  Luis de Góngora, *Obras completas*, ed. de J. e 1. Millé Giménez, Aguilar, Madrid, 1966, p.540-41.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Luis de Góngora Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galifontes posúe textos orixinais acerca de:  ***Góngora na súa lingua orixinal*** |

### Bibliografía

* Lázaro, F. e Tusón, V. (1988) *Literatura española 2º BUP*. Ed. Anaya.

### Ligazóns externas

* Páxina do autor na Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q219744
* WorldCat
* VIAF: 12309145
* BAV: ADV10301862
* BIBSYS: 90402289
* BLBNB: 000220283
* BNA: 000048703
* BNCHL: 000041656
* BNE: XX834497
* BNF: 11905368h
* BRE: 2369258
* BVMC: 126
* CANTIC: a10453751
* CERL: cnp00394907
* CiNii: DA02157739
* DBE: luis-de-gongora-y-argote
* DeutscheBio: 11854070X
* Discogs: 801777
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 29138
* GEC: 0030475
* GND: 11854070X
* ICCU: CFIV035647
* IMDb: nm0351311
* IMSLP: ID
* ISNI: 0000 0001 2099 1225
* LCCN: n78095651
* LibriVox: 10196
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00466840
* NKC: jn19990002803
* NLA: 36101755
* NLG: 169086
* NNDB: 000087886
* NTA: 06869203X
* OL: OL282664A
* openMLOL: 123080
* PTBNP: 38099
* SELIBR: 188424
* SNAC: w6jh3nqc
* SUDOC: 026896699
* Treccani: gongora-y-argote-luis-de
* UNZ: ArgoteLuisDeGongoraY

 |