**João Gaspar Simões**, nado en Figueira da Foz o 25 de febreiro de 1903 e finado en Lisboa o 6 de xaneiro de 1987, foi un novelista, dramaturgo, biógrafo, historiador da literatura portuguesa, ensaísta, memorialista, crítico literario, editor e tradutor portugués.

Biografía
---------

João Gaspar Simões naceu o 25 de febreiro de 1903 en San Julião, Figueira da Foz, distrito de Coímbra.

Fillo de João Simões, gran comerciante da Figueira da Foz, e de Constança Neto Gaspar, doméstica, foi bautizado o 18 de xullo de 1903. Fixo a instrución básica na súa terra natal, a Figueira da Foz e a partir dos 11 anos frecuentou como interno o Colexio Lyceu Figueirense (1914), terminando o ensino secundario en Coímbra, no Liceu José Falcão.

En 1921 matriculouse na Facultade de Dereito de Coímbra mais interrompeu por diversas veces a carreira, que só concluíu no ano 1932. Nunca exerceu a profesión na área xurídica, mais tiña o soño de ser diplomático.

Durante os seus anos de estudo fundou algunhas revistas literarias de grande importancia para a cultura portuguesa: de 1924 a 1925 a revista *Tríptico*, con Branquinho da Fonseca (o seu condiscípulo dos tempos do instituto) e Vitorino Nemésio, entre outros; nos seus 9 números colaboraron tamén Aquilino Ribeiro, José Régio, Alberto de Serpa, Raul Brandão e Teixeira de Pascoaes; e de 1927 a 1940 foi un dos fundadores e dirixiu até o seu último número (56) a revista *Presença*, con José Régio, Adolfo Casais Monteiro e Branquinho da Fonseca, que estaría na orixe do movemento literario do mesmo nome, tamén chamado Segundo Modernismo, que viría a ter enorme influencia na literatura portuguesa. Foron colaboradores doutrinarios do "presencismo", entre outros, Delfim Santos, Alberto de Serpa, Luís de Montalvor, Mário Saa, Raul Leal e António Botto. A acción dos 'presencistas' foi fundamental para o estudo e valorización do Primeiro Modernismo de Fernando Pessoa, Mário de Sá-Carneiro e Almada Negreiros. Tamén colaborou nas revistas *Princípio* (1930) e *Sudoeste* (1935) e aínda na revista *Mundo Literario* (1946-1948) na cal se encontran algúns ensaios, contos e críticas literarias da súa autoría.

Presentouse para Conservador do Museo Machado de Castro en Coímbra e nesa calidade trasladou para ese Museo a valiosa colección de antigüidades chinesas doada polo poeta Camilo Pessanha e que se encontraba en depósito no Museu das Janelas Verdes, en Lisboa. Foi Presidente da Asociación Académica de Coímbra en 1930-31. A partir de 1935 foi revisor da Imprensa Nacional pasando para a Biblioteca desta institución en 1940. Entre 1942 e 1945 dirixiu o programa de traducións da casa editora Portugália, en Lisboa.

Unha das facetas máis importantes da súa obra de crítico e de editor foi a de ser o primeiro biógrafo e tamén o primeiro editor (con Luís de Montalvor) de Fernando Persoa, de quen fora amigo e correspondente. No dominio da literatura estranxeira divulgou e traduciu varios autores rusos e anglófonos, entre eles Dostoiévski, Liev Tolstói, George Eliot, Jane Austen e Elizabeth Gaskell (novelista tamén celebrizada por ser a biógrafa de Charlotte Brontë e cuxa obra foi publicada pola súa iniciativa na Portugália), combatendo o "francesismo" entón reinante e contribuíndo para a ampliación dos horizontes literarios e estéticos do mundo lusófono e a europeización da entón moi provinciana cultura portuguesa. A partir de 1946 finalizou a súa carreira de novelista para iniciar a súa produción dramatúrxica. A súa obra crítica é respectada polo seu vasto espírito enciclopédico e pola pertinencia dos seus xuízos, aínda que por veces fose xulgada demasiado dependente do historicismo e biografismo. Algunha da súa crítica destinábase a divulgar e valorizar autores estranxeiros que tamén traducía, ou facía traducir e publicaba nas coleccións que dirixía. Ao longo de décadas foi incansábel a súa actividade de recensión nas páxinas literarias de diversos xornais, entre eles o *Diário de Lisboa*, o *Diário de Noticias*, o *Diário Popular*, *O Primeiro de Janeiro* e o *Mundo Literário*.Mantivo sempre fortes conexións co mundo da prensa, que lle atribuíu 3 dos 4 premios que o distinguiron en Portugal, e foi o último director do xornal *O Século*.

Proferiu numerosas conferencias sobre literatura en Portugal e no Brasil e en varias cidades europeas, participando como orador convidado no *First International Symposium on Fernando Pessoa* realizado en 1977 na Brown University, Providence, USA, e no *Second International Symposium on Fernando Pessoa* en 1983, na Vanderbilt University, Nashville, USA.

En 1981 foille atribuído o grao de Grande-Oficial da Orde Militar de Sant'Iago da Espada. Foi socio correspondente da Academia Brasileira de Letras e colaborador da Enciclopedia Británica. De 1954 a 1968 foi a súa compañeira de vida e de traballos literarios a escritora Isabel da Nóbrega.

João Gaspar Simões morreu o 6 de xaneiro de 1987, en Lisboa.

En homenaxe á importancia da súa obra foi o seu nome atribuído a diversas rúas en Portugal: na Figueira da Foz onde naceu e en Foros de Amora (Seixal), na Aldea de Juzo (Cascais), en Leça da Palmeira (Matosinhos) e en Albufeira (Algarve); e no Brasil, no Barrio Diadema, distrito de Jabaquara, cidade de São Paulo (SP). O Prémio Literário João Gaspar Simões foi instituído en 2009 pola Câmara Municipal da Figueira da Foz (CMFF).

Obra
----

### Novela

* *Elói ou Romance numa Cabeça (*1932). "Premio da Prensa" ese ano.
* *Uma História de Província*: I parte — *Amores Infelizes* (1934); II parte — *Vida Conjugal* (1936).
* *Pântano* (1940).
* *Amigos Sinceros (*1941).
* *A Unha Quebrada* (1941).
* *Eduarda*
* *O Marido Fiel (*1942).
* *Internato* (1946.)
* *As Mãos e as Luvas (Retrato em Corpo Inteiro)* (1975).

### Teatro

* *O Vestido de Noiva* (1952).
* *Teatro (Jantar de Família, Tem a Palavra o Diabo, Uma Mulher sem Passado)* (1953).
* *Pedido de Casamento* (inédita).
* *Marcha Nupcial* (1964).

### Ensaio e Crítica

* *Temas*,1929
* *O Mistério da Poesia*, 1931
* *Tendências do Romance Contemporâneo*, 1933
* *António Nobre, Precursor da Poesia Moderna* (cunha breve antoloxía),1939
* *Crítica I – A Prosa e o Romance Contemporâneos*, 1942
* *Caderno de um Romancista*, 1942
* *Perspectiva da Literatura Portuguesa do século XIX*( Dirección, Prefacio e Notas Bibiográficas de J.G.S.) – Vol. I, 1947; Vol II, 1948
* *A Arte de Escrever Romances*, 1947
* *Liberdade do Espírito*, 1948
* *Natureza e Função da Literatura*, 1948
* *Garrett* (Homenaxe do Ateneu Comercial do Porto, contendo catro conferencias de João Gaspar Simões) 1954
* *Garrett -* Biografía, exame crítico e antoloxía (na colección «Poetas de Ontem e de Hoje»), 1954
* *História da Poesia Portuguesa* (das Origens aos nossos Dias), acompañada dunha Antoloxía, *Volume I*, 1955; *Volume II*, 1956; *Volume III*, 1959
* *História do Movimento da «Presença»* (seguida dunha Antoloxía), 1958
* *Interpretações Literárias* (seis ensaios acerca de Balzac, Tolstoi, Jorge de Lima, Júlio Dinis, Afonso Duarte e James Joyce), 1961
* *Crítica II* – Poetas Contemporâneos (1938 – 1961) – Vol. I, s/d [1961]
* *Crítica II* – Poetas Contemporâneos (1946 – 1961) – Vol. II, s/d, [1962?]
* *Antero de Quental*, col. «Biografia de Bolso», Lisboa, 1962
* *Júlio Dinis*, na colección «A Obra e o Homem», s/d [1963?]
* *Literatura, Literatura, Literatura...* (de Sá de Miranda ao Concretismo Brasileiro). 1964
* *Itinerário Histórico da Poesia Portuguesa de 1189 a 1964*, 1964
* *50 Anos de Poesia Portuguesa: do Simbolismo ao Surrealismo*, 1967
* *História do Romance Português* – *Volume I*: 1969; *Vol. II*: 1972; *Vol. III*: 1978
* *Camilo Pessanha*, Colecciçon «A Obra e o Homem», 1967
* *Novos Temas, Velhos Temas* (Ensaios de Literatura e estética Literária), 1967
* *Crítica III* – Novelistas Contemporáneos (1942 – 1961), s/d [1969?]
* *A Geração de 70* (Alguns Tópicos para a sua História, s/d [1971?]
* *Heteropisicografia de Fernando Pessoa*, 1973
* *Retratos de Poetas que Conheci*, 1974
* *Perspectiva Histórica da Poesia Portuguesa* (Dos simbolistas aos Novíssimos), 1976
* *José Régio e a História do Movimento da «Presença»*, 1977
* *Crítica IV* – Contistas, Novelistas e Outros Prosadores Contemporâneos (1942 – 1979), 1981
* *Crítica V* – Críticos e Ensaístas Contemporâneos (1942 – 1979), 1983
* *Crítica VI* – O Teatro Contemporâneo (1942 – 1982), 1985.

Notas
-----

1. ↑  Infopédia. "João Gaspar Simões - Infopédia". *Infopédia - Dicionários Porto Editora* (en portugués). Consultado o 2020-06-28.
2. ↑  "No centenário de nascimento de João Gaspar Simões". *web.archive.org* (en portugués). Archived from the original on 24 de decembro de 2005. Consultado o 2020-06-28.
3. ↑  Asento de bautismo nº 83/1903, cota 404, São Julião da Figueira da Foz.
4. 1 2 3 4 5  "Gaspar Simões, o temido 'homo criticus' de Lisboa - dn - DN". *web.archive.org* (en portugués). 2014-07-14. Archived from the original on 14 de xullo de 2014. Consultado o 2020-06-28.
5. ↑  "Princípio" (PDF). *hemerotecadigital.cm-lisboa.pt*.
6. ↑  "Sudoeste" (PDF). *hemerotecadigital.cm-lisboa.pt*.
7. ↑  "Mundo Literário" (PDF). *hemerotecadigital.cm-lisboa.pt*.
8. ↑  "ENTIDADES NACIONAIS AGRACIADAS COM ORDENS PORTUGUESAS - Página Oficial das Ordens Honoríficas Portuguesas". *www.ordens.presidencia.pt*. Consultado o 2020-06-28.
9. ↑  "Academia Brasileira de Letras". *Academia Brasileira de Letras* (en portugués). Consultado o 2020-06-28.
10. ↑  Infopédia. "Isabel da Nóbrega - Infopédia". *Infopédia - Dicionários Porto Editora* (en portugués). Consultado o 2020-06-28.
11. ↑  "COLÓQUIO/Letras : Cópia digital : N.º 95 (Jan. 1987)". *coloquio.gulbenkian.pt* (en portugués). Consultado o 2020-06-28.
12. ↑  "Prémio Literário João Gaspar Simões". *www.cm-figfoz.pt* (en portugués). Consultado o 2020-06-28.
13. ↑  "João Gaspar Simões, por Eugénio Lisboa". *cvc.instituto-camoes.pt* (en portugués). Arquivado dende o orixinal o 28 de xuño de 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1485147
* WorldCat
* VIAF: 36931366
* BIBSYS: 90404704
* BLBNB: 000616780
* BNE: XX988960
* BNF: 12024471f
* CiNii: DA17767085
* FAST: 80141
* GEC: 0062803
* GND: 128852453
* ISNI: 0000 0001 2128 0863
* LCCN: n81114027
* NKC: kup20010000090972
* NLA: 35892198
* NTA: 068705921
* Nupill: 21793
* OL: OL4563691A
* PTBNP: 36157
* SUDOC: 028402766

 |