**Dióxido de carbono**| Fórmula estrutural |
| --- |
|  |
| Xeral |
| Nome IUPAC | Dióxido de carbono |
| Nomes comúns | Anhídrido carbónicoGas carbónicoXeo seco (en estado sólido) |
| Fórmula química | CO2 |
| Aparencia | gas incoloro |
| Número CAS | 124-38-9 |
| Físicas |
| Masa molecular | 44,0 um |
| Punto de fusión | 216 K (-57 °C) (presurizado) |
| Punto de ebulición | sublima a 195 K (-78 °C) |
| Densidade | 1,6 ×103 kg/m³ (sólido) 1,98 kg/m³ (gas a 298 K) |
| Solubilidade | 0,145 g/100ml de auga |
| Termoquímica |
| ΔfH0gas | -393,52 kJ/mol |
| ΔfH0sólido |  ? kJ/mol |
| S0gas | 213,79 X·mol−1·K−1 |
| S0sólido |  ? X·mol−1·K−1 |
| Seguranza |
| Frases de Risco e Seguranza | R: -  S:9, 23 |
| Inxestión | Pode causar náuseas, vómitos, hemorraxia gastrointestinal. |
| Inhalación | Asfixia (sufocamento), causa hiperventilación. |
| Pel | O xeo seco pode ocasionar ulceracións. |
| Ollos | Pode levar á cegueira. |
| Máis información | Hazardous Chemical Database |
| Salvo cando se especifica o contrario, considéranse as condicións normais de temperatura e presión. |

O **dióxido de carbono** (antes **anhídrido carbónico**) é un composto químico constituído por dous átomos de osíxeno e un átomo de carbono. A representación química é CO2. O dióxido de carbono foi descuberto polo escocés Joseph Black en 1754.

Características
---------------

É un gas incoloro, inodoro e insípido, de fórmula CO2, que se produce pola oxidación completa do carbono nos procesos biolóxicos e industriais ou como consecuencia dos incendios forestais, por poñer dous exemplos á parte da respiración humana. É un composto covalente.

Debido á utilización, cada vez maior, dos combustibles fósiles e á proliferación dos incendios forestais, a porcentaxe de dióxido de carbono na atmosfera está aumentando progresivamente desde o inicio da revolución industrial (a mediados do século XVIII era do 0,0289 %, a mediados do século XX do 0,03 % e a finais do mesmo século, do 0,035 %), polo que constitúe un contaminante atmosférico que contribúe ó incremento do efecto invernadoiro e, consecuentemente, á elevación da temperatura da atmosfera, cun imprevisible efecto sobre o cambio climático.

O dióxido de carbono é soluble en auga, tendo a súa solución carácter ácido, o que favorece a disolución das rochas calcarias.

A denominación *anhídrido carbónico* non se admite nas normas de nomenclatura química inorgánica da IUPAC, aínda que se usa moito de xeito tradicional.

Os animais ao respiraren toman osíxeno da atmosfera e devólveno en forma de dióxido de carbono. Por outro lado, as plantas retiran este gas do aire e utilízano na fotosíntese. Este proceso, denominado ciclo do carbono, é vital para a manutención dos seres vivos.

Estruturalmente, o dióxido de carbono está constituído por moléculas de xeometría lineal e de carácter apolar. Por iso as atraccións intermoleculares son moi débiles, tornándoo, en condicións ambientais, un gas. De aí o seu nome comercial **gas carbónico**.

O CO2, mantido en determinadas cantidades no aire atmosférico, é un dos gases responsábeis da temperatura terrestre. Sen este gas a Terra sería un bloque de xeo. Por outro lado, un exceso de CO2 impide a saída da calor da atmosfera, provocando un quecemento do planeta denominado efecto invernadoiro. Constitúe un 0,03% en volume da atmosfera (en aumento por procesos diversos de actividades humanas), de onde o toman as algas e as plantas para fixar o carbono en forma de materia orgánica, entrando así este elemento no seu ciclo bioxeoquímico.

Nas últimas décadas, debido á enorme queima de combustibles fósiles, a cantidade de gas carbónico na atmosfera aumentou moito, contribuíndo ao quecemento do planeta.

Aplicacións
-----------

* O CO2 é utilizado en bebidas (bebidas carbonatadas) para darlles efervescencia.
* É utilizado en extintores durante os incendios para illar o osíxeno do combustible.

Riscos
------

* Inxerido pode causar irritación, náuseas, vómitos e hemorraxias no tracto dixestivo. Inhalado produce asfixia.
* O xeo seco en contacto coa pel causa queimaduras.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Dióxido de carbono***  |

### Outros artigos

* Carbono
* Respiración
* Fotosíntese
* Ciclo do carbono
* Efecto invernadoiro

### Ligazóns externas

* Dry Ice information Arquivado 03 de abril de 2004 en Wayback Machine.
* Basan Z. Shakhashiri: Chemical of the Week: Carbon Dioxide[*Ligazón morta*]
* Keeling, C.D. and T.P. Whorf: Atmospheric carbon dioxide record from Mauna Loa, 2002

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1997
* AAT: 300013018
* BNCF: 31199
* BRE: 4214858
* EBID: ID
* GND: 4031648-8
* JSTOR: carbon-dioxide-partial-pressure
* LCCN: sh85020108
* MAG: 530467964
* NDL: 00568539
* PSH: 5883
* Treccani: anidride-carbonica
* UAT: 196

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ATC: V03AN02
* CAS: 124-38-9
* ChEBI: 16526
* ChEMBL: CHEMBL1231871
* ChemSpider: 274
* DrugBank: 09157
* DTXSID: DTXSID4027028
* E: E290
* ECHA: 100.004.271
* HMDB: HMDB0001967
* KEGG: D00004
* MeSH: D002245
* MeSH: D01.200.200
* NDF-RT: N0000147376
* NIOSH: 0103
* PubChem: 280
* RxNorm: 2034
* UMLS: C0007012
* UNII: 142M471B3J

 |