***Isagoge*** (grego: Εἰσαγωγή, *Eisagōgḗ*), ou ***Introdución*** (ás Categorías de Aristóteles), foi o manual de lóxica máis común durante case toda a Idade Media. O seu autor, Porfirio de Tiro, escribiuno en Sicilia entre os anos 268 e 270, segundo comentaristas antigos como Amonio, Elías e David. A obra contén a célebre clasificación dos xéneros e especies dende a substancia até os individuos, coñecida como árbore de Porfirio. Tamén introduce o problema dos universais.

A tradución ao latín de Boecio popularizouse nas universidades medievais europeas, converténdose na base dos desenvolvementos da filosofía e a teoloxía escolásticas nos eidos da lóxica e a metafísica. Autores coma o propio Boecio, Ibn Rushd, Pierre Abélard ou Duns Scotus escribiron comentarios sobre a *Isagoge*. Outros pensadores, coma William de Ockham, empregárona nos seus manuais de lóxica.

Edicións
--------

Manuscrito árabe da *Isagoge*
A tradución latina máis antiga, agora perdida, foi elaborada por Marius Victorinus no século IV. O propio Boecio basearíase nesta versión para a súa tradución. Houbo tamén varias traducións ao siríaco, a primeira delas feita no século VII por Atanasio de Balad. Así mesmo, hai constancia dunha edición en armenio, con comentarios de David.

A *Isagoge* foi vertida ao árabe por Ibn al-Muqaffa, a partir dunha das edicións siríacas, co nome de *Isāghūjī*. A obra converteuse no manual de lóxica fundamental do mundo islámico, influenciando a evolución da *kalam* (teoloxía), da *falsafa* (filosofía), da gramática e da *sharia* (dereito). A partir dela, moitas obras de lóxica no mundo árabe recibiron o nome de *Isāghūjī*. O estudo da noción de accidente feita por Porfirio impulsou un longo debate intelectual sobre a aplicación do accidente e a esencia.

Predicables
-----------

Os predicables (*praedicabilis*, "aquilo que pode dicirse ou afirmarse") son un termo da lóxica escolástica aplicado á clasificación das posibles relacións que un predicado pode ter co seu suxeito. A listaxe de predicables parte da ofrecida por Aristóteles (*Tópicos*, 101b 17-25), que inclúe a definición (*horos*), o *genus* (*genos*), a propiedade (*idion*) e o accidente (*sumbebekos*). A versión escolástica, que parte da *Isagoge* de Boecio, modifica a teoría aristotélica substituíndo a definición pola diferenza (*diaphora*) e as especies (*eidos*). O método de definición por *diairesis*, ou diferenciación, xa era coñecido e practicado por Aristóteles.

A árbore de Porfirio
--------------------

Arbor scientiae de Ramon Llull, que emprega a estrutura da arbor porphyriana*Arbor scientiae* de Ramon Llull, que emprega a estrutura da *arbor porphyriana*
Nos textos medievais, a importantísima *arbor porphyriana* ou árbore de Porfirio ilustra a súa clasificación lóxica da substancia. Aínda a día de hoxe, a taxonomía emprega conceptos deste sistema para clasificar os organismos vivos, como se pode apreciar na cladística.

O problema dos universais
-------------------------

> 
> 
> Polo momento, como é natural, rexeitarei dicir se os xéneros e especies subsisten, ou se son conceptos illados, puros e nus; ou, de subsistiren, se son corpóreos ou incorpóreos, ou se están separados dos obxectos sensibles, etc. Esta clase de problema é dos máis profundos, e require dunha investigación máis polo miúdo.
> 
> 

A pesar de non afondar no problema, a súa formulación do mesmo é unha das seccións máis influentes da súa obra, xa que as cuestións que formula constitúen a base do debate medieval arredor da cuestión dos universais.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  "Porphyry, Introduction (or Isagoge) to the logical Categories of Aristotle.  Preface to the online edition". *www.ccel.org*. Consultado o 2023-12-10.
2. ↑  Barnes, J. (2006). *Porphyry's Introduction* (en inglés). Oxford University Press.
3. 1 2  Gilson, Étienne (2014). *La filosofía en la Edad Media* (en castelán). Gredos. ISBN 9788424928919.
4. 1 2 3  Goris, Wouter; Aertsen, Jan (2019). Zalta, Edward N. ed. *Medieval Theories of Transcendentals* (Fall 2019 ed.). Metaphysics Research Lab, Stanford University.
5. ↑  Ockham, Guillerme de (1999). *Suma da lóxica*. Consellería de Educación e Ordenación Universitaria / Centro Ramón Piñeiro para a investigación en Humanidades. ISBN 84-453-2571-X.
6. 1 2  Ighbariah, Ahmad (2020-09-23). "Ibn al-Muqaffaʿ’s Isagoge: An Edition of the Arabic Text with an English Translation". *Journal of Abbasid Studies* **7** (1): 57–97. ISSN 2214-2363. doi:10.1163/22142371-12340054.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Barnes, J. (2006). *Porphyry's Introduction*. Oxford University Press. ISBN 9780199288694
* Gilson, É. (2014). *La filosofía en la Edad Media*. Gredos. ISBN 9788424928919

### Ligazóns externas

* *Isagoge* (Internet Archive)