O **Ateneo Catalán da Clase Obreira** foi unha institución fundada en Barcelona (España) o 2 de febreiro de 1862 por membros e simpatizantes cataláns do Partido Progresista coa finalidade de agrupar aos obreiros da cidade e proporcionarlles unha formación. Os socios pagaban 4 reais mensuais de cota e alí dábanse clases de cultura xeral. 

En 1862, tiña 240 alumnos e 151 en 1865, que cursaban as materias de lectura-escritura, gramática, aritmética e xeografía. Estivo en funcionamento até o golpe de Pavía de xaneiro de 1874.

Traxectoria
-----------

Entre a súa fundación en 1862 e a Revolución de 1868 que puxo fin ao reinado de Isabel II, o Ateneo foi unha institución "onde as correntes do pensamento radical non atoparon lugar". Os seus protectores progresistas, como subliñou Josep Termes, imaxinaban que "proporcionando algúns coñecementos xerais a uns poucos traballadores, podería se converter nunha entidade moderadora e rexeneradora da clase traballadora". Esta idea reflectiuna M. Paxot no prólogo do *Calendario Popular del Ateneo Catalán de la Clase Obrera. Año 1864* no que, despois de afirmar que o profesor de historia era "un amante do país, un idólatra das franquicias e da orde pública, un inimigo das quimeras e sobre todo cristián", continuaba:

> 
> 
> Non hai medo ... de que [o Ateneo] suscite a discordia entre as clases da sociedade que deben ser irmás perennes, ... que os convide a reformar os abusos co puñal e o facho, nin que se derrame nos seus corazóns [dos traballadores-estudantes] doutrinas desoladoras, ... nin faga suspirar pola anarquía ... Se as clases proletarias están infestadas de novelas que exaltan o desvarío, anatemizando todos os bos hábitos, negando toda existencia sobrehumana, chea de apoteose dunha febre social aniquiladora que ve en ´tódalas leis un grilo paralizante, en toda submisión un servilismo humillante ... se se estende a blasfemia ... o Ateneo buscará calmalos e aplacalos.
> 
> 

### Despois da *Gloriosa*

Non obstante, despois do triunfo de *La Gloriosa*, o Ateneo evolucionou no seu sentido radical. De aí xurdiu o núcleo da sección barcelonesa da Primeira Internacional, que promoveu a fundación da Federación Rexional Española no Congreso Obreiro de Barcelona de 1870, e que foi precedido por outro celebrado dous anos antes.

Os membros da FRE -AIT non pagaban as clases. Josep Termes destacou o gran número de enxeñeiros entre o profesorado, que ensinaba matemáticas, física, química, principios da construción e aplicaba a ciencia ás artes e á industria. Un avogado impartía clases de economía política e estatísticas, mentres que outros ensinaban lectura, escritura e gramática en español, contabilidade, teoría do tecido, francés, historia mundial, hixiene, caligrafía ... Tamén había clases elementais para traballadoras.

Na viaxe a Barcelona, ​​Estanislao Figueras, o presidente do poder executivo da Primeira República Española, visitou o Ateneo a principios de marzo de 1873 e foi nomeado membro de honra. Como mostra do seu apoio, Figueras concedeu ao Ateneo o antigo convento de San Felipe Neri para que o empregase para desenvolver as súas actividades.

Entidades similares existían noutras cidades españolas, como o *Fomento das Artes* de Madrid (fundado en 1847), *La Filantrópica Artística* de Valladolid, *El Porvenir* de Zaragoza, *El Círculo de Artesanos* de Alacant, *El Casino Artístico* de Albacete, *El Círculo de Artesanos* de Cáceres, ou o *Ateneo Manresano de la Clase Obrera* de Manresa (fundado en maio de 1864).

O Ateneo desapareceu despois do golpe de estado de Pavía en xaneiro de 1874 que puxo fin á República Federal.

Notas
-----

1. ↑  Termes 1977, pp. 26-27.
2. 1 2  Termes 1977, p. 132.
3. 1 2  Termes 1977, p. 26.
4. ↑  Termes 1977, pp. 131-132.
5. ↑  Nieto (1974), p. 55.
6. ↑  Termes 1977, p. 27.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Nieto, Mercedes (1974). *La I República española en Barcelona* (en castelán). Barcelona: Publicaciones de la Cátedra de Historia General de España. ISBN 84-600-6309-7.
* Termes, Josep (1977). *Anarquismo y sindicalismo en España. La Primera Internacional (1864-1881)* (en castelán). Barcelona: Crítica. ISBN 84-7423-023-3.

### Outros artigos

* Orixes do movemento obreiro en España