**Giovanni Battista della Porta**, así mesmo coñecido como **Giovan Battista della Porta** ou **Giambattista della Porta**, nado en Vico Equense en 1535 e finado en Nápoles en 1615, foi un astrónomo, alquimista, comediógrafo, filósofo natural e investigador tardorrenacentista italiano.

Traxectoria
-----------

Publicou pronto a *Magia naturalis*; escribiu unha *Criptologia* e un *Ars reminiscendi*, sobre a memoria, tema moi desenvolvido no século XVI, pero é lembrado pola súa obra *De humana physiognomonia*. Foi, doutra banda, autor de numerosos descubrimentos experimentais tales como a cámara escura (o concepto de "cámara" en óptica introduciuno por primeira vez o físico e matemático musulmán Alhacén) e a "lanterna máxica" (tamén atribuída ao xesuíta Athanasius Kircher que o seguiu no tempo), así como as primeiras e rudimentarias ideas ou propostas sobre como construír un *anteollo astronómico*.

### *Magiae naturalis sive de miraculis rerum naturalium*

En 1558 publicou a *Magiae naturalis.* No prefacio, afirma que escribiu a obra, orixinalmente en catro volumes, aos quince anos. Posteriormente, tivo nove edicións, nas que pasou até un total de vinte volumes, finalmente reunidos nun só volume en 1584: este compendio foi amplamente difundido e traducido do latín ás principais linguas europeas.

O traballo trata sobre divulgación científica, cosmoloxía, xeoloxía, óptica, vexetais, medicamentos, velenos, cociña, transformacións químicas de metais, destilación, coloración de vidro, esmaltes e materiais cerámicos, propiedades magnéticas, cosmética, pólvora, criptografía. Cítanse autores antigos, como Aristóteles e Teofrasto, pero tamén coñecementos contemporáneos. Trátase, porén, dunha compilación escolástica, non baseada na súa propia actividade investigadora, senón no estudo de autores antigos e modernos. Nunha das edicións describiu unha cámara escura equipada cunha lente convexa.

### As viaxes e a *Accademia secretorum naturae*

En 1563 publicou un traballo de criptografía, o *De Furtivis Literarum Notis*, no que describe o primeiro exemplo de substitución poligráfica codificada, sinalando o concepto de substitución polialfabética. Por este traballo considérase o maior criptógrafo do Renacemento.

Neste período, no que xa se consolidaba a súa fama, presentoulle ao rei Filipe II o seu libro de criptografía e tamén viaxou por Francia e Italia. De 1566 é unha publicación sobre *Arte del ricordare*, posteriormente reeditada en latín, en 1602.

Della Porta fundara a *Accademia Secretorum Naturae* (*Academia dos Segredos*); para pertencer a ela era necesario demostrar un novo descubrimento científico, descoñecido para o resto da humanidade, no ámbito das Ciencias Naturais. Porén, non foi precisamente o método científico o que se valorou, senón o carácter "marabilloso" do descubrimento. Coa sospeita da implicación no ocultismo, Della Porta foi cuestionado pola Inquisición en 1579 e a Academia fechada por orde papal, porén, sen levantar obxeccións aos seus estudos de ciencias naturais. Entre 1579 e 1581 foi acollido en Roma e despois en Venecia e Ferrara polo cardeal Luigi d'Este.

En 1583 publicou o tratado *Pomarium* sobre o cultivo de árbores froiteiras e ao ano seguinte o *Olivetum*, máis tarde incluído na súa enciclopedia sobre agricultura. En 1586 publicou co editor J. Cacchi di Vico Equense a obra *De humano physionomonia*, que máis tarde influiría na obra do suízo Johann Kaspar Lavater. En 1599, co editor Tarquinio Longo de Nápoles, publicou unha segunda edición ampliada. A súa obra *Phytognomics* (1588) enumera as plantas segundo a súa localización xeográfica.

En 1589 a súa casa foi frecuentada por Tommaso Campanella e en 1592 retomou, nunha nova estancia en Venecia a amizade con Paolo Sarpi. Tamén coñeceu a Giordano Bruno antes do seu encarceramento. A partir desa data, por orde do inquisidor veneciano, Della Porta tivo que solicitar permiso para as súas publicacións en Roma. En 1593 coincidiu en Padua con Paolo Sarpi e con Galileo. En 1601 recibiu en Nápoles o nobre francés Nicolas-Claude Fabri de Peiresc. En 1603 coñeceu o mozo Federico Cesi e foi invitado a Praga polo emperador Rodolphe II, ao que dedicou o tratado sobre *Taumatoloxía*, hoxe perdido.

Tamén escribiu sobre óptica (*De refractione optiques*, en 1589), agricultura (*Villae*, en 1592), astronomía (*Coelestis physionomoniae* en 1601), hidráulica e matemáticas (*Pneumaticorum*, en 1602), arte militar (*De munitione*, en 1606), meteoroloxía (*De aeris transmutationibus*, en 1609), e química (*De distillatione* en 1610). A súa obra de lectura manual (*Chirofisinomia*), escrita en 1581, non foi publicada até moito despois da súa morte, en 1677.

Galería de imaxes
-----------------

* imaxes da obra
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Obra
----

* *Magia naturalis*, 1558 (definitiva, 1589)
* *Criptologia*
* *Ars reminiscendi*, 1566
* *De humana physiognomonia*, 1586 e 1601

Notas
-----

1. ↑  "Un manual de 1586 que compara a humanos y animales" (en castelán). Consultado o 2022-02-16.
2. ↑  Durbin, P. T. (2012-12-06). *Philosophy of Technology: Practical, Historical and Other Dimensions* (en inglés). Springer Science & Business Media. ISBN 978-94-009-2303-4.
3. ↑  Foi por este acusado de plaxio por Giovan Battista Bellaso, quen afirmou ser o primeiro en propoñer este tipo de cifrado

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Giambattista della Porta Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* J. Caro Baroja, *Historia da fisiognómica*, Madrid, Istmo, 1998.
* M. Torrini (ed.), *Giovan Battista della Porta nell'Europa do suo tempo*, Nápoles, Guida, 1990.

### Ligazóns externas

* Unha biografía

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q334154
* WorldCat
* VIAF: 54178891
* BAV: ADV10292070
* BIBSYS: 64900
* BLBNB: 000196787
* BMT: 166194
* BNB: ID
* BNE: XX929224
* BNF: 12110400x
* Bridgeman: 43434
* BVMC: 32552
* CANTIC: a10432164
* CERL: cnp01233623
* CiNii: DA04685523
* DeutscheBio: 119054647
* EBID: ID
* FAST: 1898939
* GEC: 0021907
* GND: 119054647
* Gutenberg: 24859
* ICCU: CFIV028276
* ISNI: 0000 0001 0902 1180
* LCCN: n79038538
* NDL: 00473223
* NKC: xx0015695
* NLA: 36520446
* NLG: 157158
* NNDB: 000097132
* NTA: 339719451
* OBP: ID
* OL: OL113332A
* openMLOL: 606
* PTBNP: 167273
* SELIBR: 290661
* SNAC: w67s96j0
* SUDOC: 029486874
* Treccani: giambattista-della-porta

 |