Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: San Paio.

**San Paio de Antealtares** é un convento do século IX de monxas beneditinas de clausura. Está situado no casco vello de Santiago de Compostela, fronte á cabeceira da catedral de Santiago de Compostela, pechando a praza da Quintana.

Historia
--------

Vista desde a rúa da Conga.
### Mosteiro primitivo

O primeiro mosteiro foi fundado por volta do 830 por Afonso II o Casto e ocupárono unha ducia de monxes bieitos comunidade que tiña como misión atender e manter o culto ás reliquias do apóstolo Santiago o Maior. A esta primeira comunidade entregou o rei un pequeno couto que pouco despois ampliou ata chegar ás 3 millas desde a igrexa de Santiago. Levantouse o mosteiro ao leste do mausoleo romano onde se atoparon os restos apostólicos, en fronte da súa porta de acceso, o que fixo que o mosteiro recibise a denominación de *Antealtares*. Ningún vestixio ten chegado ata os nosos días daquela primeira construción xa que desde o século IX ao XI estivo contiguo ao testeiro da igrexa de Santiago, no lugar que ocupou a cabeceira do templo románico da catedral que substituíu a antiga igrexa.

En 1077, o abade Faxildo e o bispo Diego Páez chegaron, na Concordia de Antealtares, a un acordo sobre q nova localización do mosteiro, que se situaba diante dos tres altares, na honra do Salvador, de San Pedro e de San Xoán. Neste mosteiro disque compuxo o bispo San Pedro de Mezonzo o himno "Salve Regina". Nos anos de decadencia, os monxes bieitos abandonárono case en ruínas (derrubouse en 1256) e instaláronse en San Martiño Pinario.

### O Estudio de Gramática

O 4 de setembro de 1495 outorgáronse as escrituras de doazón de tódalas dependencias do mosteiro agás a igrexa para que Lopo Gómez de Marzoa funde nel un colexio para estudantes pobres, o coñecido como Estudio de Gramática, xermolo da Universidade de Santiago de Compostela.

En 1499 foi ocupado por unha comunidade de monxas bieitas de clausura, que nel permanece até hoxe.

Descrición
----------

Fachada que dá á Vía Sacra.
### A igrexa

A construción da igrexa, encetada en 1700, durou nove anos e iniciouna frei Gabriel de Casas, no ano 1699, coa demolición da anterior igrexa. En 1703 a comunidade beneditina retirou a súa confianza o arquitecto (pola lentitude das obras) e foi Pedro García quen continuou as obras, seguindo as trazas xa iniciadas. O novo templo inaugurarase solemnemente no ano 1707.

A fachada é sinxela pero monumental e mostra a San Paio mártir. A planta é de cruz grega e está recuberta con bóvedas de canón con casetóns. A cúpula elévase sobre pendentes moi decorados e remata nunha lanterna que ilumina o interior.

#### Imaxinería

O retablo maior é obra de Francisco Castro Canseco (1714) e nel aparecen tres santos, San Bieito, San Plácido e San Mauro e tres santas, Santa Escolástica, Santa Xertrude e Santa Francisca Romana, conducindo a imaxe de San Paio, arrodeado por Santiago e San Fernando montados a cabalo (inspirados no baldaquino catedralicio). O conxunto complétase cunha Asunción da Virxe, acompañada polos apóstolos Pedro e Paulo. O órgano, construído en 1782 polo mestre Alberto de la Peña, foi restaurado recentemente.

### Convento actual

Do mosteiro primitivo só se conservan uns capiteis e unha ara de mármore branco. O actual comezouse a construír no século XVI e rematouse só en 1793. A renovación comezouse no ano 1600. Encargóuselle a Mateo López a traza da zona occidental, cara á praza da Quintana e construíuse un lenzo monumental e austero. No 1641 Jácome Fernández Fillo rematou parte deste lado trazado por Bartolomé Fernández Lechuga. Entre 1653 e 1657 construíuse un pasadizo que enlaza esta parte coa igrexa.

A fachada que dá á praza da Quintana, é sobria e utiliza exclusivamente liñas rectas. A súa monumentalidade provocou os celos do arcebispado e foi a principal causa da remodelación da cabeceira románica da Catedral, obra que deu como resultado o aspecto que posúe actualmente.

Detalle da porta dos Carros. Representa a fuxida a Exipto.
A fachada que dá á Vía Sacra, obra de Melchor de Velasco comezada cara ao ano 1658, presenta unha portada, a Portería, enmarcada nun arco de medio punto baixo un friso de tríglifos e métopas entre dúas xigantes columnas dóricas. Na parte superior sitúase un frontón curvo partido cun escudo imperial. Todo iso realizado en claro estilo clasicista.

A partir de 1744 construirase o espazo ao longo da Vía Sacra que vai desde a portería ata a chamada Porta dos Carros, no que destaca o conxunto de chemineas que rematan o edificio e a estrutura da Porta dos Carros. Esta é froito de dúas etapas e trazas ben distintas; a primeira relacionada con Fernando de Casas Novoa, e unha segunda, na que a partir de 1749 Lucas Ferro Caaveiro aumentaralle a altura cun miradoiro sobre a balaustrada.

A porta presenta unha escena da *Fuxida a Exipto* relacionada co facer de Francisco de Lens.

Situación actual
----------------

Na actualidade atópase en bo estado de conservación.

Desde a igrexa pódese acceder ao Museo de Arte Sacra de Antealtares, inaugurado en 1873 e que ofrece unha colección de obxectos litúrxicos.

Ademais, hoxe en día pódense mercar nel doces elaborados polas monxas que o habitan.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Monasterio de San Paio de Antealtares, 24 de junio-31 de diciembre 1999* (catálogo de exposición)`|format=` require `|url=` (Axuda) (en castelán). Xunta, Consellería de Cultura. 1999. ISBN 84-453-2448-9.
* Castillo, Ángel del (1987) [1972]. *Inventario monumental y artístico de Galicia*. A Coruña: Fundación Barrié. p. 552. ISBN 84-85728-62-9.


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Convento de San Paio de Antealtares Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Galería de imaxes do convento de San Paio de Antealtares
* Mosteiros e conventos de Galicia

| * v
* c
* e
Artigos sobre a cidade de Santiago de Compostela |
| --- |
| Edificios | 

|  |  |
| --- | --- |
| Institucionais | 
* Parlamento de Galicia
	+ Pazo do Hórreo
* Pazo de Raxoi
* Pazo de San Caetano
* Residencia oficial de Monte Pío
* Pazo de Amarante

 |
| Relixiosos | 
* Catedral de Santiago de Compostela
* Mosteiro de San Martiño Pinario
* Convento de San Francisco do Val de Deus
* Convento de San Paio de Antealtares
* Colexiata de Santa María a Real do Sar
* Capela de Ánimas
* Igrexa de San Fiz de Solovio
* Igrexa de San Froitoso
* Convento de Santo Agostiño
* Convento de San Domingos de Bonaval
* Convento das Orfas
* Convento de Belvis
* Seminario Menor
* Igrexa de Salomé
* Convento de Santa Clara
* Igrexa de San Roque
* Igrexa de San Froitoso
* Outros edificios relixiosos

 |
| Teatros | 
* Auditorio de Galicia
* Teatro Principal
* Auditorio Abanca
* Salón Teatro

 |
| Museos | 
* Museo do Pobo Galego
* Centro Galego de Arte Contemporánea
* Casa da Troia
* Museo da Catedral
* Museo Pedagóxico de Galicia
* Museo das Peregrinacións e de Santiago

 |
| Outros | 
* Cidade da Cultura
* Hostal dos Reis Católicos
* Hospital de San Roque
* Biblioteca Ánxel Casal
* Colexio de San Clemente
* Casa da Parra
* Casa da Conga
* Pazo de San Lourenzo de Trasouto
* Casa do Cabido
* Colexio de San Xerome
* Pazo de Vaamonde
* Pazo do Espiño
* Colexio de Santiago Alfeo
* Pazo de Xelmírez
* Pazo de Fondevila

 |

 |  |
| Parques | 
* Alameda de Santiago de Compostela
* Paseo da Alameda
* Paseo da Ferradura
* Carballeira de Santa Susana
* Carballeira de San Lourenzo
* Granxa do Xesto
* Parque da Música
* Parque das Galeras
* Parque do Paxonal
* Parque de San Domingos de Bonaval

 |
| Centros comerciais | 
* Área Central
* Centro Comercial Compostela
* Centro Comercial As Cancelas

 |
| Rueiro | 
* Praza do Obradoiro
* Praza da Quintana
* Rúa da Acibechería
* Rúa das Galeras
* Rúa Entrerríos
* Praza do Seminario de Estudos Galegos
* Rúa de San Francisco
* Rúa de San Roque
* Rúa do Franco
* Rúa do Vilar
* Praza do Toural
* Praza de Cervantes
* Praza de Mazarelos

 |
| Transporte | 
* Aeroporto de Santiago de Compostela
* Estación de Santiago de Compostela
* Transportes Urbanos de Santiago

 |
| Medios de comunicación | 
* CRTVG
* El Correo Gallego
* Nós Televisión
* Santiago TV

 |
| Deportes | 

|  |  |
| --- | --- |
| Clubs deportivos | 
* SD Compostelafútbol
* Obradoiro CABbaloncesto
* Santiago Futsalfútbol sala
* Arteal TMtenis de mesa
* Santiago RCrugby
* CW Santiagowáter-polo
* HC Raxoihóckey a patíns
* Black Ravensfútbol americano

 |
| Recintos deportivos | 
* Estadio Municipal Verónica Boquete de San Lázaro
* Multiusos Fontes do Sar
* Campo de Santa Isabel
* Pavillón de Santa Isabel
* Estadio Universitario
* Pavillón Universitario
* Campo das Cancelas
* Real Aero Club de Santiago

 |

 |
| Outros recintos | 
* Monte do Gozo
* Recinto Feiral de Amio
* Mercado de Abastos

 |
| Centros de saúde | 
* Complexo Hospitalario Universitario de Santiago de Compostela
* Hospital HM Rosaleda
* Hospital Nosa Señora da Espezanza
* Hospital Psiquiátrico de Conxo
* Hospital Médico-Cirúrxico de Conxo
* Hospital Gil Casares

 |
| Empresas locais | 
* FINSA
* Televés
* Blu:Sens
* Uro
* Castrosua

 |
| Restos arqueolóxicos | 
* Castriño de Conxo
* Castelo da Rocha Forte
* Muralla de Santiago de Compostela
* Arco de Mazarelos
* Porta do Camiño

 |
| Accidentes xeográficos | 
* Monte Pedroso
* Río Sar
* Río Sarela
* Río Corgo

 |
| Educación | 
* Universidade de Santiago de Compostela
* Edificio Docente Roberto Novoa Santos
* Facultade de Medicina e Odontoloxía
* Facultade de Dereito
* Facultade de Medicina
* Facultade de Química
* Facultade de Xeografía e Historia
* Facultade de Farmacia
* Facultade de Filosofía
* Facultade de Matemáticas
* Instituto Xelmírez

 |
| Outros | 
* Camiño de Santiago
* Historia de Santiago de Compostela
* Cidade vella de Santiago de Compostela
* Cemiterio de Boisaca
* Panteón de Galegos Ilustres
* Panteón Real da Catedral de Santiago
* Cineuropa

 |
| **Portal:Santiago de Compostela** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3327474
* WHC: 669-905

 |