| Roma |
| --- |
| **Monarquía** |
| **República** |
| **Imperio** |
| **Principado** | **Dominado** |
| **Imperio de Occidente** | **Imperio de Oriente** |
| **Maxistrados Ordinarios:** |
| * Cónsul
* Pretor
* Cuestor
* Promaxistrado
 | * Edil
* Tribuno da plebe
* Censor
* Gobernador
 |
| **Maxistrados Extraordinarios:** |
| * Ditador
* Magister equitum
 | * Triumvirato
* Decénviro
 |
| **Oficiais e Títulos:**  |
| * Pontífice Máximo
* Legatus
* Dux
* Officium
* Praefectus
* Vicarius
* Vigintisexviri
 | * Magister militum
* Imperator
* Princeps Senatus
* Emperador
* Augusto
* César
* Tetrarquía
 |
| **Institucións e normas**: |
| * Asembleas romanas
* Senado romano
* Constitución republicana
 | * Dereito romano
* Cursus honorum
* Colexiatura
 |

 A Toga praetexta era unha vestimenta honorífica propia dos Edís curules
O **edil curul** (en latín, *aedilis*) era unha maxistratura da antiga Roma.

Xurdiron durante a República romana, inicialmente para organizar algunhas celebracións. Foi un cargo ao que podían optar os patricios e os plebeos, nacido a imaxe dos edís plebeos, que foron anteriores, e que levan o adxectivo de curul pola cadeira de marfil na que tiñan dereito a se sentar para exerce-las súas funcións. As súas competencias principais eran tres: 

* *Cura urbis*. Labor de policía e de matemento da orde pública.
* *Cura ludorum*. Organización dos xogos e das festas públicas.
* *Cura annonae*. Controlar o abastecemento de cereais e os prezos, e dos pesos e medidas. Tamén inspeccionaban o mercado de escravos e gandos.
* Outras competencias: a imposición de multas en virtude da *coercitio*, pero estaban sometidos a la *provocatio ad populum* perante os comicios por tribos; tamén tiñan xurisdición civil e criminal e a capacidade de resolver os preitos menores relacionados co comercio, sobre todo dos contratos de compraventa de animais e escravos nos negocios das prazas dos mercados, sempre baixo a supervisión do Pretor urbano; e levar a cabo unha regulación en materias de vicios ocultos.

Era un chanzo do *cursus honorum* ou carreira política, ocupando un lugar intermendio entre o pretor e o cuestor e eran designados polos Comicios Tribunados. Plutarco explica a elección dos edís e sinala que os edís curules toman o seu nome da cadeira curul ou *sella curulis*:

> 
> 
> *Despois do Tribunado presentouse a pedir a Edilidade maior, porque hai dúas ordes de edís: unha, que toma o nome das cadeiras con pés curvos en que estes maxistrados sentan para despachar, e a outra, inferior, que se chama plebeo. Noméanse primeiro os de maior dignidade, e despois pásase a votar os outros.*
> 
> 

Entre as diferentes características e beneficios outorgados aos edís atópanse numerosos poderes e atribucións. Os edís curules tiñan distintos privilexios como o de poder sentar na *sella curulis*, ou vestir a *toga praetexta*. Posuían, ademais, o *Ius Imaginum* ou dereito de gardar en casa as estatuas dos antepasados ilustres. Tiñan en exclusiva o *Ius Edicendi*, é dicir, o dereito a promulgar edictos -*edicta*-.

No entanto, as diferenzas entre Curules e non Curules fóronse acurtando e, si xa de por si é difícil distinguir entre as funcións dos edís das doutros maxistrados, aínda máis complicado é distinguir entre as función ou tarefas dos edís plebeos e dos curules. De tódolos xeitos, hai constancia de que había xogos e festividades asociadas especificamente a un tipo de edil. Por exemplo os Xogos Plebeos -*Ludi Plebeii*- eran administrados exclusivamente polos edís plebeos mentres que os *Ludi Magni*, *Ludi Scenici* e os *Ludi Megalenses* polos curules.

Traxectoria
-----------

Aparece no 367 a.C, creada ao mesmo tempo que a pretura, como unha maxistratura de 2 persoas reservada só para patricios, aínda que 3 anos despois foron admitidos tamén os plebeos. Dende ese momento, exerceron a maxistratura alternativamente patricios e plebeos; posteriormente a designación foi independente da clase mais no 541 ab urbe condita (212 a.C) volveuse á súa designación alternativa (patricios nos anos impares e plebeos nos anos pares). Máis tarde asumiron funcións policiais, sanitarias, morais, abastecementos, mercados, prezos, calidade, e organización de xogos.

Orixinalmente, esta maxistratura duraba un ano, para posteriormente pasar a ser cuatrianual e, na época de Xulio César, chegou a durar 6 anos.

Os edís quedaron moi postergados durante o Imperio do mesmo xeito que sucedeu con moitos outros cargos orixinados na República. Así, Augusto desposuíunos de varias atribucións, asignándolles varios dos seus labores a maxistrados de menor rango pero especializados nas devanditas tarefas. No entanto, este emperador conferiría aos curules novas misións, como a de apagar lumes, para o que lles dotou dun exército de 600 escravos. Non moito máis tarde esa misión pasaría a encomendarse ao *Praefectus Vigilum.* O cargo de edil extinguiuse definitivamente no século III, baixo o mandato de Alexandre Severo.

Notas
-----

1. ↑  Middleton (1790), p. 93
2. ↑  Betancort (2007), p. 68
3. 1 2 3  "Enciclopedia jurídica". Consultado o 18-04-2017.
4. ↑  Vázquez Hoys, Ana Mª. "INSTITUCIONES POLÍTICAS DE LA REPÚBLICA ROMANA". *uned.es*. Consultado o 24-05-2019.
5. ↑  "República romana". *universojus.com* (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 26-04-2017. Consultado o 18-04-2017.
6. ↑  "Concepto de curul". *deconceptos.com* (en castelán). Consultado o 18-04-2017.
7. ↑  "República romana". *universojus.com* (en castelán). Consultado o 18-04-2017.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Betancort, Fernando (2007). *Derecho romano clásico*. Col. Manuales universitarios, nº 33 (en castelán). (3ª ed. revisada e aumentada). Sevilla: Universidad de Sevilla. ISBN 978-84-472-1099-2.
* Middleton, Conyers (1790). *Historia de la vida de Marco Tulio Ciceron* (en castelán). (orixinal en inglés, traducido por Joseph Nicolás de Azara). Madrid: Imprenta Real.