Poseidón e Cenis (grabado para *As metamorfoses*, de Ovidio)
**Ceneo** foi un personaxe mitolóxico ó que Poseidón converteu de muller en home, despois de habela violado.

Era fillo do lapita Élato. E foi pai de Corono, que reinaba nos lapitas en tempos de Heracles: expulsou ós dorios e o rei, Eximio, pediu axuda a Heracles e grazas a el venceu a Corono e recuperou o reino.

Naceu como muller, baixo o nome de **Cenis** (ou Cene ou Célide), pero foi violada por Poseidón cando estaba bañándose nunha illa deserta. Despois, Poseidón prometeulle concederlle o que quixera, e ela pediulle ser home para que nunca tivese que volver a sufrir semellante aldraxe. Poseidón accedeu e non só a converteu en home senón que lle concedeu a invulnerabilidade grazas a unha pel impenetrable. A partir de entón, convertido nun gran loitador, pasou a chamarse **Ceneo**. 

> 
> 
> "*Ceneo era ó principio muller, pero pediu a Posidón, o seu amante, converterse en home invulnerable, polo que, na loita contra os centauros, exterminou a moitos deles ríndose das feridas, pero os restantes cercárono e sepultárono en terra golpeándolle con abetos*".
> (Pseudo-Apolodoro, *Epítome* I, 22)
> 

Ceneo participou na expedición dos Argonautas , se ben obsérvase unha contradición nos textos mitográficos: na relación que proporciona Pseudo-Apolodoro cítase a "*Ceneo, fillo de Corono*" , mentres que Hixino menciona a "*Corono, fillo de Ceneo*"  aínda que máis adiante volve a citalo como "*O outro Ceneo, fillo de Corono*". Tamén foi un dos integrantes da partida de caza do xabaril de Calidón .

Dous centauros cravan no chan a Ceneo (relevo en bronce do Período Arcaico, Museo Arqueolóxico de Olimpia)
A pesar de ser invulnerable, terminou morrendo a mans dos centauros na guerra aberta entre estes seres e os lapitas. Tras matar a moitos deles e como os centauros non conseguían matalo, recorreron a golpealo con troncos de abeto e, finalmente, enterrárono vivo. Unha vez morto, volveuse a transformar en muller. Outra tradición conta que escapou convertido nunha ave, nun flamengo. 

Outra tradición di que, ó verse convertido en home, sentiuse tan orgulloso que cravou unha lanza no centro da praza pública e esixiu que se lle rendise culto como se fose un deus. Zeus castigouno facendo que fose atacado e morto polos centauros.

> 
> 
> "*¡Facede rodar sobre el penas e troncos, montes enteiros,  
> botádelle bosques e aplastade a súa testana vida! Que un bosque  
> lle oprima a gorxa e o peso fará as veces da ferida.  
> Dixo, e atopando por azar un tronco que a furia do Austro  
> desatado derribara, lanzouno sobre o seu robusto rival;  
> e deu exemplo, pois ó pouco tempo estaba o Otris nu  
> e o Pelión non tiña sombras*. Ceneo, sepultado  
> por unha mole xigantesca, forcexea baixo o peso das árbores  
> e soporta os madeiros amontoados,  
> pero cando a morea crece por riba da boca e cabeza,  
> e o seu alento non ten aire aque respirar, desfalece*".*
> (Ovidio: *Metamorfosis* XII, 507-517)
>

Notas
-----

1. ↑  Os lapitas foron os poboadores da Tesalia (Grecia), próximo ó Monte Olimpo.
2. ↑  Ovidio: *Metamorfosis* XII, 195-203.
3. ↑  Grimal, s. v. *Ceneo*.
4. ↑  Pseudo-Apolodoro I, 9, 16.
5. ↑  *Fábulas* 14, 3.
6. ↑  *Fábulas* 14, 23.
7. ↑  Hixino 173, 3; Ovidio VII, 305 ("*Ceneo, que xa non era muller*"); pero Pseudo-Apolodoro non o cita (I, 8, 2).
8. ↑  "*...e Céneo, mozo un día e hoxe muller de novo, volta á súa antiga figura por obra do destino*" (Ovidio: *Eneida* VI, 448).
9. ↑  Refírese a dous montes de Grecia.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ceneo*** |

### Bibliografía

* Grimal, Pierre (1981). *Diccionario de mitología griega y romana*. Ed. Paidós. ISBN 9788449324574.
* Ovidio (2015 (reimpr. 2017)). *Metamorfosis. Tradución de Antonio Ramírez de Verger*. Alianza Editorial. ISBN 9788420697208.
* Pseudo-Apolodoro (2016). *Biblioteca mitológica. Tradución e notas de Julia García Moreno*. Alianza Editorial. ISBN 9788491044277.
* Virxilio (1986). *Eneida*. Alianza Editorial. ISBN 8420601942.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1132772
* WorldCat
* VIAF: 64947943
* BMT: 154120
* BNF: 11994940d
* CERL: cnp00582474
* EBID: ID
* GND: 124741932
* SUDOC: 07860057X
* Treccani: ceneo

 |