As **rexións militares** foron unha subdivisión administrativa de tipo militar que existiron en España desde o século XVIII até finais do século XX. Constituían unha subdivisión territorial en canto á asignación de recursos humanos e materiais con vistas á defensa, polo que as rexións militares respondían a un modelo de defensa territorial determinado de cada país.

Exército de Terra
-----------------

En España, cada rexión militar estaba mandada por un capitán xeneral e as guarnicións estaban compostas por rexementos, os cales se agrupaban en brigadas e divisións, mandadas polos respectivos xenerais de brigada ou de división, ou por tenentes xenerais. Existían tamén unidades auxiliares e non combatentes (por exemplo sanidade, intendencia, etc.) e outras unidades combatentes non agrupadas en rexementos e que dependían directamente do capitán xeneral (por exemplo as forzas aéreas ou navais).

### Orixe

Rexións militares de España tras a reforma de 1841.
Durante o reinado de Filipe V de España foi revitalizada a antiga figura do capitán xeneral, responsable do exército real presente na súa xurisdición.

A división de España en capitanías xenerais data de 1705, cando se axustaron aos antigos reinos que constituían a Monarquía Hispánica. Tratábanse de trece rexións: Andalucía, Aragón, Burgos, Canarias, Castela a Vella, Cataluña, Estremadura, Galicia, Costa de Granada, Guipúscoa, Mallorca, Navarra e Valencia. En 1714 créase a Capitanía Xeneral de Castela a Nova a partir da Comisaría Xeneral da Xente de Guerra de Madrid.

En 1898 volveuse a dividir o territorio peninsular en sete novas rexións militares, á vez que se constituíron as Comandancias Xenerais de Baleares, Canarias, Ceuta e Melilla. En 1907 reestrutúranse as capitanías xenerais, recibindo o nome de rexións militares.

### Segunda República

Durante a II República, unha das reformas militares do político e ministro Manuel Azaña consistiu en suprimir as rexións militares, creando no seu lugar as divisións orgánicas mandadas por un xeneral de división.

### Franquismo

Tras a guerra civil española e a instauración da ditadura franquista, mediante o Decreto de 4 de xullo de 1939 do Ministerio de Defensa Nacional estabeleceuse oficialmente a división administrativa en rexións militares e o ámbito de xurisdición das mesmas. Así pois, quedaron estabelecidas as seguintes rexións:

Evolución territorial das rexións militares
Tras a reforma de 1944.
Tras a reforma do 22 de febreiro de 1960.

|  |
| --- |
| **Rexións militares de España (1939-1984)** |
| I | **Primeira Rexión Militar**, capitanía xeneral de Madrid. |
| II | **Segunda Rexión Militar**, capitanía xeneral de Sevilla. |
| III | **Terceira Rexión Militar**, capitanía xeneral de Valencia. |
| IV | **Cuarta Rexión Militar**, capitanía xeneral de Barcelona. |
| V | **Quinta Rexión Militar**, capitanía xeneral de Zaragoza. |
| VI | **Sexta Rexión Militar**, capitanía xeneral de Burgos. |
| VII | **Sétima Rexión Militar**, capitanía xeneral de Valladolid. |
| VIII | **Oitava Rexión Militar**, capitanía xeneral da Coruña. |
| IX | **Novena Rexión Militar**, capitanía xeneral de Granada. |

No caso da IX Rexión, esta non aparecía na nova estrutura de 1939. Durante o curso da segunda guerra mundial, debido ao desembarco aliado no Norte de África en novembro de 1942, estabeleceuse a creación desta nova IX Rexión Militar para reorganizar as forzas da zona. Para ese efecto, como segregación da II Rexión Militar e con capitanía xeneral en Granada, foi oficialmente creada o 1 de marzo de 1944.

### Democracia

Despois de 1978, xunto a outras demarcacións extrapeninsulares, o Exército de Terra español pasou de estar dividido de nove, a seis e catro rexións militares. É por iso que o 17 de outubro de 1984 suprimíronse a segunda (Sevilla) e novena (Granada), para constituír a Rexión Militar Sur, en aplicación do decreto de reestruturación da organización territorial para o Exército de Terra que foi aprobado nese mesmo ano.

Rexións militares de España desde 1984.

|  |
| --- |
| **Rexións militares de España (1984-1997)** |
| I | **Rexión Militar Centro**, con Mando e Cuartel Xeneral en Madrid. |
| II | **Rexión Militar Sur**, con Mando e Cuartel Xeneral en Sevilla. |
| III | **Rexión Militar Levante**, con Mando e Cuartel Xeneral en Valencia. |
| IV | **Rexión Militar Pirenaica Oriental**, con Mando e Cuartel Xeneral en Barcelona. |
| V | **Rexión Militar Pirenaica Occidental**, con Mando e Cuartel Xeneral en Burgos. |
| VI | **Rexión Militar Noroeste**, con Mando e Cuartel Xeneral na Coruña. |

En 1997 o número das rexións reduciuse de novo en virtude dun segundo decreto de reestruturación, pasando de seis a catro. Desde 2002 as Rexións militares tradicionais desapareceron, xa que desde entón as Forzas Armadas españolas organízanse en unidades tácticas en función dos labores e misións asignados.

|  |
| --- |
| **Rexións militares de España (1997-2002)** |
| I | **Rexión Militar Centro**, con Mando e Cuartel Xeneral en Madrid. |
| II | **Rexión Militar Sur**, con Mando e Cuartel Xeneral en Sevilla. |
| III | **Rexión Militar Pirenaica**, con Mando e Cuartel Xeneral en Barcelona. |
| IV | **Rexión Militar Noroeste**, con Mando e Cuartel Xeneral na Coruña. |

Notas
-----

1. ↑  En 1492, os Reis Católicos crearon a primeira capitanía xeneral de Castela no recentemente conquistado Reino de Granada. É de obrigado recoñecemento mencionar este feito histórico que posteriormente daría pé á creación das diferentes rexións militares.

#### Referencias

1. ↑  Ejército de Tierra: Capitanía General *(en castelán)*.
2. ↑  Gaceta de Madrid núm. 168, de 17 de junio de 1931 *(en castelán)*.
3. ↑  Boletín Oficial del Estado núm. 186, del 5 de julio de 1939 *(en castelán)*.
4. ↑  Las Fuerzas de Defensa Operativa del Territorio (DOT) *(en castelán)*.
5. ↑  Diario ACB, pág. 53 (Miércoles, 22 de abril de 1959) *(en castelán)*.
6. ↑  Real Decreto 1451/1984, de 1 de agosto, polo que se reestrutura a organización militar do territorio nacional para o Exército de Terra *(en castelán)*.
7. 1 2  Real Decreto 1132/1997, de 11 de xullo, polo que se reestrutura a organización militar do territorio nacional para o Exército de Terra *(en castelán)*.
8. ↑  Creada la Región Militar Sur, y suprimidas la segunda y la novena. Diario El País (18/10/1984) *(en castelán)*.
9. ↑  Real Decreto 912/2002, de 6 de setembro, polo que se desenvolve a estrutura básica dos exércitos *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Exército de Terra de España
* Rexión militar

### Ligazóns externas

* Ministerio de Defensa de España *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6853104
* GEA: 10738

 |