**Antonio Lucio Vivaldi**, nado en Venecia o 4 de marzo de 1678 e finado en Viena o 28 de xullo de 1741, foi un sacerdote e compositor véneto, coñecido como **Il Prete Rosso** (O Padre Roibo) por causa da súa cor de cabelo. Entre as súas obras destaca pola súa popularidade a Sinfonía nº 8, o que se coñece como as Catro estacións: Primavera, Verán, Outono e Inverno. Escribiu máis de 500 concertos (210 para violín ou violoncello só), 46 óperas, 73 sonatas.

Traxectoria
-----------

### Antecedentes familiares

Sobre as orixes da súa familia sábese moi pouco. O seu avó, Agostino, era un panadeiro de Brescia; casado con Margherita, con quen tivo varios fillos. Un deles foi Giovanni Battista, familiarmente chamado Gianbattista, que naceu en 1656 e foi o padre do compositor. Margherita, tras morir o seu esposo, foi a Venecia cos seus fillos e Gianbattista empezou a destacar como violinista. En xuño de 1676, aos vinte anos de idade, contraeu matrimonio con Camilla Calicchio. O músico Gianbattista Vivaldi, alcumado *Rosso* («Vermello») e rexistrado nalgúns documentos como Giovanni Battista Rossi, foi membro fundador do *Sovvegno dei musicisti di Santa Cecilia*, organización profesional de músicos venecianos; así mesmo foi violinista na orquestra da basílica de San Marcos e na do Teatro San Giovanni Grisostomo. Existe unha ópera titulada *La Fedeltà sfortunata* de 1689 composta por un Giovanni Battista Rossi —o nome co que o pai de Vivaldi se unira a Sovvegno di Santa Cecilia.

### Primeiros anos

Antonio Lucio Vivaldi naceu o 4 de marzo de 1678 en Venecia, daquela capital da República de Venecia. A comadroa bautizouno no seu domicilio inmediatamente despois do seu nacemento, o que deu lugar á crenza de que pensaran que a súa vida estaba en perigo dalgunha maneira. Aínda que non se coñece con certeza, o bautismo inmediato do neno foi probablemente debido ou ben ao seu mal estado de saúde ou a un terremoto que sacudiu a cidade ese día. No trauma do terremoto, a mai de Vivaldi puido destinalo ao sacerdocio. O bautismo oficial na igrexa tivo lugar dous meses despois. Antonio tivo cinco irmáns: Margarita Gabriela, Cecilia Maria, Bonaventura Tomaso, Zanetta Anna e Francesco Gaetano.

Giovanni Battista aprendeulle a Antonio a tocar o violín e logo percorreu Venecia tocando o violín co seu fillo. Probablemente aprendera a tocar o instrumento a unha idade temperá, dado o amplo coñecemento musical que adquiriu á idade de vinte e catro anos, cando comezou a traballar no Ospedale della Pietà. É probable que Antonio tamén fose discípulo de Giovanni Legrenzi. O académico Walter Kolneder aprecia a influencia do estilo de Legrenzi nunha das primeiras obras litúrxicas de Vivaldi, *Laetatus sum* (RV Anh 31), escrita en 1691 á idade de trece anos.

### Xuventude e ordenación como sacerdote

En 1693, á idade de quince anos, empezou a estudar para ser sacerdote. O 18 de setembro de 1693, Antonio ingresou nun seminario e recibiu as súas primeiras ordes menores: ostiario o 19 de setembro de 1693, lector o 2 de setembro de 1694, exorcista o 25 de decembro de 1695 e acólito o 2 de decembro de 1696. O 4 de abril de 1699 foi ordenado subdiácono, logo diácono —o 18 de setembro de 1700—, e finalmente unxido sacerdote o 23 de marzo de 1703, aos vinte e cinco anos.

Máis inclinado cara a música que ás obrigas relixiosas, logrou que o dispensaran de dar misa por razóns de saúde, en 1704. Os seus síntomas, *strettezza di petto* («opresión no peito»), interpretáronse como unha forma de asma e segundo investigacións médicas do francés Roger-Claude Travers, parecen terse tratado de *angor pectoris* (anxina de peito). Isto non lle impediu compoñer ou participar nas actividades musicais, a pesar de que fixo que deixara de tocar instrumentos de vento. Trala súa ordenación como sacerdote, alcumárono *Il Prete Rosso* («O cura vermello»). Vivaldi limitouse a celebrar misa como sacerdote un par de veces e parecía que se retirara das obrigacións sacerdotais, aínda que seguía a ser cura.

### Conservatorio de Ospedale della Pietà

 Vista de Ospedale della Pietà
En setembro de 1703, Vivaldi converteuse en *mestre di violino (mestre do violín) nun orfanato chamado o Ospedale della Pietà en Venecia. Aínda que Vivaldi é máis famoso como compositor, tamén foi considerado violinista cunha técnica excepcional. O arquitecto alemán Johann Friedrich Armand von Uffenbach refírese a Vivaldi como "o famoso compositor e violinista" e dixo que "Vivaldi interpretou un acompañamento en solitario de forma excelente e na conclusión engadiu unha fantasía libre a cadencia improvisada<nowiki>, o que me sorprendeu absolutamente, porque é case imposible que ninguén xogue, ou incluso xogue, de tal xeito ».* 

Vivaldi tiña só 25 anos cando comezou a traballar na Ospedale della Pietà. Durante os seguintes trinta anos compuxo a maior parte das súas obras máis importantes mentres traballaba alí.  En 1714, publicou  *The Stravaganza*  Opus 4, unha colección de Concertos para violín e cordas,  dedicado ao seu antigo estudante de violín, o nobre veneciano Vettor Delfin. En 1716, foi promovido a *mestre di concerti*  (director musical),  o que o fixo responsable de toda a actividade musical da institución.

A pesar das súas frecuentes viaxes desde 1718, o Ospedalle pagoulle 2 cequíes por escribir dous concertos ao mes para a orquestra e ensaiar con eles polo menos cinco veces cando estaba en Venecia. Os rexistros de Ospedalle mostran que lle pagaron 140 concertos entre 1723 e 1733.

### *Impresario* da ópera

A principios do século XVIII a ópera foi o entretemento musical máis popular en Venecia e resultou ser o máis rendible para Vivaldi. Houbo varios teatros que compiten pola atención do público. Vivaldi comezou a súa carreira como compositor de ópera como actividade secundaria: a súa primeira ópera, *Ottone in villa*  (RV 729) non se representou en Venecia, pero fíxoo no Teatro Garzerie de Vicenza en 1713.  Ao ano seguinte, Vivaldi converteuse en *impresario* do Teatro San Angelo en Venecia, onde se representou a súa ópera *Orlando finto pazzo*  (RV 727). O traballo non gustou ao público, polo que se pechou despois dun par de semanas e substituíuse por unha repetición dunha obra diferente xa dada o ano anterior. 

En 1715, presentou *Nerone fatto Cesare*  (RV 724, agora perdido), con música de diferentes compositores dirixidos por el. A ópera contou once arias e foi un éxito. Na última tempada, Vivaldi planeou representar *Arsilda, Regina di Ponto*  (RV 700), unha ópera composta completamente por el, pero o censor da cidade bloqueou a actuación. O personaxe principal, Arsilda, namorouse doutra muller, Lisea, que aparenta ser home.  Ao ano seguinte, Vivaldi conseguiu que o censor aceptase a representación da ópera. E foi un éxito rotundo. Neste período, o Ospedalle encargoulle varios traballos litúrxicos. O máis importante foron dous oratorios. *Moyses Deus Pharaonis*  (RV 643) perdeuse. O segundo, *Juditha Triumphans*  (RV 644), celebrou a vitoria da República de Venecia contra o Imperio Otomán e a captura da illa de Corfú. Composta en 1716, é unha das súas obras sagradas máis destacadas. As once partes cantadas foron interpretadas por mozas de Ospedalle, tanto rol masculino como feminino. Moitas das arias inclúen pezas de instrumentos solistas –frautas doces, óboes,violas de amor e mandolinas– mostrando o talento que tiñan as mozas.

Tamén en 1716, Vivaldi escribiu e produciu dúas óperas máis, *L'incoronazione di Dario*  (RV 719) e *La costanza trionfante degl'amori e degl'odii*  (RV 706). A última foi tan popular que foi interpretada dous anos despois, reeditada e cun novo título, *Artabano re dei Parti*  (RV 701, agora perdida). Tamén se escenificou en Praga en 1732. Nos anos seguintes, Vivaldi escribiu varias óperas representadas en toda Italia.

### Mantua e *As catro estacións*

 Antonio Vivaldi (gravado de François Morellon de La Cova, da Michel-Charles Le Cène) edición de  *Il cimento dell'armonia e dell'inventione*  Op. 8).
En 1717 ou 1718, ofreceron a Vivaldi unha nova posición de prestixio como mestre de capela na corte de Filipe de Hesse-Darmstadt, gobernador de Mantua. Trasladouse alí durante tres anos e produciu varias óperas, entre elas *Tito Manlio*  (RV 738). Durante a súa estancia na cidade, Vivaldi coñeceu a unha aspirante a cantante, Anna Tessieri Girò, que se convertería na súa discípula e favorita *prima donna*. Anna, xunto á súa vella medio irmá Paolina, formaron parte da comitiva de Vivaldi e acompañárono regularmente nas súas moitas viaxes. Houbo especulacións sobre a natureza da relación entre Vivaldi e Girò, pero non hai probas que indiquen que había algo máis alá da amizade e da colaboración profesional. Aínda que Vivaldi foi cuestionado sobre a súa relación con Anna Girò, el negou rotundamente calquera relación romántica nunha carta ao seu patrón Bentivoglio, do 16 de novembro de 1737. 

Durante este período Vivaldi escribiu  *As catro estacións*, catro concertos de violín que representan escenas apropiadas para cada estación do ano. Tres dos concertos foron orixinais na súa concepción, mentres que o primeiro, "Primavera", prestou motivos para unha sinfonía do primeiro acto da súa ópera contemporánea *Il Giustino*. A inspiración para os concertos probablemente veu dos campos de Mantua. A obra foi unha revolución musical na súa concepción: nestes concertos Vivaldi representaba correntes que corrían, aves cantando (de diferentes especies, cada unha caracterizada especificamente), cans ladrando, mosquitos zumbando, pastores chorando, tormentas, bailaríns bébedos, noites silenciosas, festas de caza tanto desde o punto de vista de cazadores como de presas, paisaxes conxeladas, nenos patinando sobre xeo e lumes quentes no inverno.Cada concerto está asociado a un soneto, posiblemente de Vivaldi, que describe as escenas representadas na música. Publicáronse como os catro primeiros concertos nunha colección de doce, *Il cimento dell'armonia e dell'inventione*, Opus 8, publicado en Amsterdam por Michel-Charles Le Cène en 1725.

En 1721, foi a Milán, onde presentou o drama pastoral *La Silvia*  (RV 734, sobreviven nove arias). Visitou de novo a cidade ao ano seguinte co oratorio *L'adorazione delli tre re magi ao bambino Gesù*  (RV 645, tamén perdido). En 1722, mudouse a Roma, onde deu un novo estilo ás súas óperas. O novo Papa Bieito XIII convidouno a tocar para el. En 1725, Vivaldi volveu a Venecia, onde produciu catro óperas no mesmo ano.

Traxectoria
-----------

O pai de Antonio Vivaldi, o violinista Giovanni Battista, alcumado *Rossi* (o roxo), foi membro fundador do "Sovvegno de’ musicisti di Santa Cecilia", organización profesional de músicos venecianos; así mesmo foi violinista na orquestra da basílica de San Marcos e na do teatro de S. Giovanni Grisostomo. Foi o primeiro mestre do seu fillo, que tamén, probablemente, discípulo de Giovanni Legrenzi.

O 18 de setembro de 1693, Antonio ingresou nun seminario e recibiu as súas primeiras ordes relixiosas. En 1699 foi ordenado subdiácono (4 de abril), logo diácono (18 de setembro de 1700) e finalmente unxido sacerdote o 23 de marzo de 1703. Máis inclinado cara á música que cara ás obrigacións relixiosas, logrou ser dispensado de dicir misa por razóns de saúde.

A carreira do veneciano estivo marcada por catro grandes etapas.

A primeira foi a da adquisición dunha fama europea no terreo da música instrumental coa publicación, polo editor veneciano Sala e despois polo prestixioso impresor holandés Roger, de dous opus de sonatas para violín e dúas coleccións revolucionarias de concertos para o mesmo instrumento: *L'estro armonico* en 1711, seguido de *A Stravaganza* en 1714. Estas obras novas superaron as innovacións de Torelli e Albinoni, e garantíronlle un éxito fenomenal que se traduciu, en particular, na reimpresión inmediata das súas opus en Londres e París. 

Caricatura de Vivaldi *Il prete rosso* de Pier Leone Ghezzi (1723)
A segunda etapa foi a do seu contrato na Ospedale della Pietà, un orfanato para nenas da súa cidade. Para elas foron creadas moitas das súas composicións; nalgunhas transcricións modernas das súas obras poden lerse aínda os nomes das mozas para quen ía adicada cada aria. O 1 de setembro de 1703, recentemente ordenado sacerdote e con 25 anos, Vivaldi foi nomeado mestre de violín da orquestra da Pietà e encargado logo do ensino de viola all´ inglese. A súa función era a docencia e adquisición de certos instrumentos para as súas alumnas e a dirección da orquestra daquela institución que albergaba un famoso coro que reunía ao conxunto de internas intérpretes. O nomeamento dun músico tan novo para aquel posto envexado é testemuño dos importantes apoios dos que gozaba, e da fama de compositor, fundada sen dúbida na difusión manuscrita das súas obras antes de seren publicadas, pero, por riba de todo, na súa formidable celebridade como prodixio do violín, que durante moito tempo suplantaría o seu renome como compositor en Venecia e Italia. Vivaldi realizou na Pietà ao longo da súa vida unha carreira tumultuosa, consecuencia da súa personalidade histriónica e enfermizamente independente. Pero as súas caóticas relacións con aquela institución, sementadas de rupturas e reconciliacións, non lle impediron facer daquel posto prestixioso o seu laboratorio e o seu santuario, ao mesmo tempo.

A terceira etapa foi a do seu oficio como compositor e empresario de ópera, obtendo grandes éxitos, foi cando coñeceu a Anna Giraud, unha moza cantante, que a partir de entón estaría sempre con el. Foi entón cando compuxo en Vicenza, en maio de 1713, Ottone in vila, a súa primeira ópera coñecida, seguida dunha auténtica conquista da Venecia teatral que se baseou no control dos pequenos teatros de Sant´ Angelo e San Moise. As partituras das óperas datadas neste primeiro período veneciano móstrannos unhas obras suntuosas, exuberantes, testemuño dun temperamento dramático excepcional. Aquelas composicións innovadoras e inquietantes, que impuñan o *stile nuovo* atacando frontalmente ao *stile àntico* eloxiado polos conservadores, valéronlle a hostilidade dunha gran parte da aristocracia veneciana, cuxos teatros pecháronlle hermeticamente as súas portas. Por aquelas datas, Vivaldi confirmouse igualmente como un formidable descubridor da voz: el é, en efecto, quen deu a coñecer a cantantes famosos como Fabri, Merighi ou Strada, moito antes de que Händel os contratase en Londres. Nesa mesma época, o compositor veneciano impúxose tamén e sobre todo como "impresario" no sentido etimolóxico da palabra, é dicir, como empresario de espectáculos que produce tanto óperas propias como doutros compositores, revisándoas ou uníndoas ás súas propias producións.

Os cadernos de viaxe dun rico arquitecto de Frankfurt, Johann Friedrich Armand von Uffenbach, que asistiu á tempada de entroido en Sant´ Angelo en 1715, ofrécennos un vívido testemuño deste período de frenética actividade. Aquel afeccionado ilustrado critica nas súas notas os decorados e o vestiario, e admira os cantantes dicindo que "foron incomparables e non desmereceron en nada dos do gran teatro", é dicir, o de S. Giovanni Grisostomo. Pero sobre todo móstrase estupefacto por Vivaldi, que lle fascina coas súas prodixiosas intervencións ao violín. Uffenbach escribe o seguinte no seu caderno: "Cara ao final, Vivaldi interpretou un magnífico só seguido dunha cadencia improvisada que me deixou verdadeiramente estupefacto, pois non é posible que alguén toque ou chegue nunca a tocar así. Colocaba os dedos a un pelo da ponte, ata o punto de non deixar sitio para o arco, e facíao ademais sobre as catro cordas, realizando imitacións e tocando cunha rapidez incrible". A carreira lírica de Vivaldi remontou así o seu voo guiada por dúas consignas: reformar e sorprender, nunha coincidencia rechamante e premonitoria de arte e estratexia comercial.

A cuarta etapa desa engalaxe foi a do desenvolvemento dunha actividade estruturada como compositor particular, que multiplicaba os seus compromisos puntuais e lucrativos cunha rede de clientes e mecenas. Esta actividade tivo como obxecto tanto a música instrumental, coa venda de concertos escritos ou adaptados especificamente en función dos encargos; a música vocal profana, coa venda de arias de óperas, cantatas ou serenatas; e a música relixiosa, mediante a composición de motetes, himnos, salmos e concertos sacros para diferentes institucións. Así é como Vivaldi escribiu o seu Stabat Mater en 1712 para unha igrexa de Brescia. E así compuxo tamén o seu primeiro oratorio, A vittoria navale, interpretado en Vicenza en xuño de 1713.

Unha das súas obras máis coñecidas son os primeiros 4 dos 12 concertos para violín do seu Opus 8 denominados por Vivaldi como Il Cimento dell'Armonia e dell'invenzione (O Cimento da Harmonía e a Invención), concertos que foron coñecidos logo como *As catro estacións*.

Vivaldi está considerado como un dos precursores da música romántica. Con todo, non todos os músicos se mostraron tan entusiasmados coas obras do compositor italiano. Igor Stravinskii dixo de forma provocativa que Vivaldi "non escribira centos de concertos, senón un único concerto repetido centos de veces". Pero é precisamente, debido ao establecemento da estrutura do concerto con solista por parte de Vivialdi, que o seu desenvolvemento culminou cos Concertos de Brandeburgo de Johann Sebastian Bach.

Ao morrer en Viena cae no esquecemento, e é tanta a ingratitude que Italia tivo con el, que non aparece nos libros de música da época.

No século XX volveu aparecer o interese pola obra de Vivaldi. Mencionemos a Antonio Fanna, Gian Francesco Malipiero, Angelo Ephrikian, e en especial Alfred Einstein quen difundiron, editado e gravado en disco as obras de Vivaldi, moitas veces partindo de manuscritos orixinais do compositor.

Formas musicais
---------------

Desde os exóticos concerti da camera, compostos para a corte de Mantua ata os inquietantes concertos para violín da súa última época, ademais doutras decenas de pezas concertantes, a música barroca italiana de Vivaldi, ofrece contrastes sutís e emocións refinadas.

Complementa a diversidade de estilos que conforman o barroco musical, o alemán, o francés, inglés e obviamente o poderoso centro italiano. 
A importancia do achegue de Vivaldi, radica en consolidar a estrutura do concerto como xénero.

### Concerto Grosso e Concerto Solli

Mentres Torelli e Corelli entre outros expuxeran o diálogo entre solista e orquestra, nun "balance de forzas" entre o grupo de solistas e o acompañamento ou "ripieno" no que se denominou Concerto Grosso, foi Vivaldi quen estableceu unha estrutura compacta e orgánica do diálogo solista-orquestra, consolidando o concerto con solista ou Concerto Solli.

O núcleo desta organización no concerto con solista radica no desenvolvemento da forma ternaria.

A este tipo forma ternaria (A-B-A), consiste en A: Exposición do Tema, B: Desenvolvemento e A: Reexposición do Tema. Na parte A o tema é o material musical que vai ser tratado na parte central ou desenvolvemento (B)onde se presenta o diálogo propiamente dito entre solista (s) e orquestra, alternando coa aparición de elementos do tema e intervencións da parte do só.

Esta forma musical, perfeccionada do "ritornello" onde o tema reaparece entre partes solistas, utilizouse para os dous movementos rápidos do concerto con solista (I e III), mentres o segundo, de carácter lento, podía estar en forma binaria, ou ternaria, sendo o solista o que prevalece. Esta forma difundiuse entre os compositores de diversos países, onde se foi aplicando progresivamente en concertos para diversos instrumentos.

Esta forma musical é privativa dos concertos con solista, non importa o número de solistas, senón o uso desta forma musical como o mostran numerosas composicións de Vivaldi, onde a forma ternaria "ritornello" é común ás obras para un, dúas ou catro solistas.

Por este motivo, no sentido estrito da forma, cabe establecer que o que se coñece como concertos grossos non utilizan este esquema formal. por exemplo: "O estro harmonico" op. 3 n. 11 de Vivaldi e todo o opus 6 de Corelli). Deste xeito a maior achega do músico veneciano foi o desenvolvemento do Concerto para Solista, estruturado polo Solli, Ripieno e Baixo continuo (Tutti) que a diferenza do seu antecesor, o concerto grosso, logra un desenvolvemento contrapuntístico e harmónico máis fluído, así como partes solistas máis complexas nas que se concentra o desenvolvemento interpretativo e técnico.

Polo exposto, a reputación de Vivaldi, impúxose así mesmo en Alemaña, onde Johann Sebastian Bach analizou e transcribiu numerosos concertos de violín adaptándoos para o clave. 
Neste proceso, J.S. Bach desenvolveu aínda máis a forma establecida por Vivaldi, aplicando novos principios como a polifonía, e o uso de dúas seccións na exposición do tema. (Forma Ternaria Composta).

Vivaldi compuxo desde concertos para un solista ata para máis dunha ducia. Esta forma musical barroca é unha redistribución das forzas orquestrais do tutti e do ripieno en dous bloques fundamentalmente desiguais, que opón un tutti masivo a un solista indomable, solli e orquestra atópanse, expondo con claridade o diálogo entre estas dúas forzas complementarias, ao contrario de Bach, onde as ideas do tema e a parte solista mestúranse ou chocan en todas as súas obras concertantes.

Para Vivaldi, o só e o tutti son contraposición, diálogo, en Bach son dúas forzas antagónicas. Mentres que nos concertos de Vivaldi o tema é claramente presentado pola orquestra, o rol do solista é transformalo harmónica, rítmica ou melodicamente. O solista é o primeiro plano, a orquestra un fondo, non un relevo.

Nos concertos de Bach, a orquestra cumpre precisamente a función de relevo, non é só un fondo, xa que ata toma o papel de desenvolver o tema, feito que en Vivaldi é un papel exclusivamente aplicado ao solista. Escóitese por exemplo o concerto en la menor BWV 1041 o 1er movemento de J.S.Bach, e compárese co concerto en sol menor op 12 n.1. ou o conciero para 2 violíns en la menor op 3 n.8 de Vivaldi e o concerto para dous violíns en re menor BWV 1043.

Maila que o progreso do xénero concerto débese ao impulso dado por Vivaldi, non menos importantes son as súas obras de cámara, as súas sonatas a tres instrumentos, aberturas ou "sinfonías" que son máis ben un tipo de "concerto sen solistas", e a non dubidalo os seus pouco coñecidas óperas e arias, así como a súa música relixiosa, nas que o lirismo, a poesía das melodías son a mostra máis clara do talento do misterioso "cura vermello".

As súas obras
-------------

O Ryom-Verzeichnis ou catálogo Ryom é un importante catálogo das obras de Vivaldi. Outros catálogos son os de Fanna, Pincherle e Ricordi.

A súa saída foi moi numerosas. Escribiu 46 óperas, 70 sonatas, 195 composicións vocais, entre os que 45 teñen 554 cantatas e composicións instrumentais de cámara, a maioría dos concertos. Os máis coñecidos son os doce que compoñen o 'Armona e Dell' Cemento Dell invenzione (1725). Os catro primeiros concertos, incluíndo o famoso Four Seasons: N º 1 en Mi maior, primavera, n º 2 en Sol Menor, de verán, N º 3 en Fa Maior, do outono e N º 4 en Fa menor de inverno. A música relixiosa como o oratorio Triumphans Judith (1716), o Gloria in D (1708), misas e motetos. Súas sonatas instrumentais son máis conservadores do que os seus concertos e música relixiosa, moitas veces reflicte o estilo operatividade do tempo e a alternancia da orquestra e solistas, que axudou a introducir os concertos. Johann Sebastian Bach, o seu contemporáneo, aínda que un pouco máis nova, el estudou as obras de Vivaldi, nos seus anos de formación e algúns dos concertos para violín e transcricións de sonatas de Vivaldi só existen (sobre todo para cravo) Bach

Algunhas das súas obras son:

### Óperas

* L'Adelaide
* Alvida, regina dei Goti
* Agrippo
* Aristide
* Armida al campo d'Egitto
* Arsilda, regina di Ponto
* L'Atenaide o sia Gli affetti generos
* Bajazet (Tamerlano)
* La candace o siano Li veri amici
* La costanza trionfante degli amori e degl'odii
* Cunegonda
* Doriclea
* Dorilla in Tempe
* Ercole su 'l Termodonte
* Farnace
* La fede tradita e vendicata
* Feraspe
* La fida Ninfa
* Filippo re di Macedonia
* Ginevra principessa di Scozia
* Il giustino
* Griselda
* L'incoronazione di Dario
* Gli inganni per vendetta
* L'inganno trionfante in amore
* Ipermestra
* Motezuma
* Nerone fatto Cesare
* L'Olimpiade
* L'Oracolo in Messenia
* Orlando finto pazzo
* Orlando furioso
* Ottone in Villa
* Rosilena ed Oronta
* Rosmira
* Scanderbeg
* Semiramide
* La Silvia
* Siroe, re di Persia
* Teuzzone
* Tieteberga
* Tito Manlio
* La verità in cimento
* La virtù trionfante dell'amore e dell'odio
* Il giorno felice

### Música instrumental

#### Concertos

Antonio Vivaldi compuxo:

* 228 concertos para violín
* 38 concertos para fagot
* 27 concertos para violonchelo
* 25 concertos para frauta doce ou traveseira
* 23 concertos para óboe
* 6 concertos para viola d'amore
* 1 concerto para mandolina
* 25 dobres concertos para dous violines
* 4 dobres concertos para violín e violoncello
* 3 dobres concertos para dous óboes
* 2 dobres concertos para dúas trompas
* 1 dobre concerto para dúas trompetas
* 1 dobre concerto para dous violoncellos
* 1 dobre concerto para viola d'amore e laúd
* 1 dobre concerto para dúas mandolinas
* 1 dobre concerto para dúas frautas
* 1 dobre concerto para óboe e fagot
* 47 conertos para tres ou máis instrumentos
* así como concertos de cámara, onde todos os instrumentos teñen carácter solista.
* Opus 1, 12 Sonatas para 2 violins e baixo continuo (1705)
* Opus 2, 12 Sonatas para violín e baixo continuo 1709)
* Opus 3, *L'estro armonico*, 12 concertos para diversas combinacións. Os máis coñecidos son o No. 6 para violín en La menor, o No. 8 para 2 violins en La menor, e o No. 10 para 4 violins en Si menor (1711)
* Opus 4, *La stravaganza*, 12 concertos para violín (c. 1714)

### Música vocal

#### Cantatas

* All'ombra d'un bel faggio
* All'or che lo sguard
* Amor hai vinto
* Aure voi piu non siete
* Del suo natio rigore
* Elvira, Elvira anima mea
* Era la notte
* Fonti di pianto piangete
* Geme l'onda che parte
* Il povero mio cor
* Indarno cerca la tortorella
* La farfalletta s'aggira
* Nel partir da te mio caro
* Par che tardo
* Scherza di fronda
* Seben vivono senz'alma
* Si levi dal pensier
* Si si luce adorate
* Sorge vermiglia in ciel
* T'intendo si mio cor
* Tra l'erbe, i zeffiri
* Alla caccia, alla caccia
* Care selve amici prati
* Filli di gioia
* Ingrata lidia hai vinto
* Perfidissimo cor!
* Piango, gemo, sospiro
* Pianti, sospiri
* Qual per ignoto
* All'ombra di sospetto
* Che giova il sospirar
* Lundi dal vago
* Perche son molli
* Vengo a voi luci adorate
* Amor hai vinto
* Cessate omnai cessate
* O mie porpore piu belle
* Qual in pioggia dorata
* La Gloria e Himeneo
* Candida Lylia
* Prendea con mandi latte
* Cantata (sen título) RV 796a
* Cantata (sen título) RV 799
* Apurrusmunu (sen título) RV 7999

#### Serenatas

* Le gare del dovere
* Le gare della giustitia e della pace
* Mio cor povero cor
* Il Mopso (Egloga pescatoria)
* Questa Eurilla gentil
* La Sena festeggiante
* L'unione della Pace e di Marte
* Andromeda Liberata

#### Motetes

* Canta in prato
* Carae rosae respirate
* Clarae stellae, scintillate
* In furore giustissimae irae
* In turbato mare
* Invicti bellate
* Longe mala umbrae terrores
* Nulla in mundo pax
* O qui coeli terraeque
* Sum in medio tempestatum
* Vestro principi divino
* Vos aurae per montes

### Música sacra

* Messe Sacrum (RV 586)
* Kyrie (RV 587)
* Gloria (RV 588)
* Gloria (RV 589)
* Gloria (RV 590)
* Credo (RV 591)
* Credo (RV 592)
* Domine ad adiuvandum me festina (RV 593)
* Dixit Dominus (RV 594)
* Dixit Dominus di Praga (RV 595)
* Confitebor tibi Domine (RV 586)
* Beatus vir (RV 597)
* Beatus vir (RV 598)
* Beatus vir (RV 599)
* Laudate pueri Dominum (RV 600)
* Laudate pueri Dominum (RV 601)
* Laudate pueri Dominum (RV 602)
* Laudate pueri Dominum (RV 602a)
* Laudate pueri Dominum (RV 603)
* In exitu Israel (RV 604)
* Credidi propter quod (RV 605)
* Laudate Dominum (RV 606)
* Laetatus sum (RV 607)
* Nisi Dominus (RV 608)
* Lauda Jerusalem (RV 609)
* Magnificat (RV 610)
* Magnificat (RV 610a)
* Magnificat (RV 610b)
* Magnificat (RV 611)
* Deus tuorum militum (RV 612)
* Gaude Mater Ecclesia (RV 613)
* Laudate Dominum omnes gentes (RV 614)
* Regina coeli (RV 615)
* Salve Regina (RV 616)
* Salve Regina (RV 617)
* Salve Regina (RV 618)
* Salve Regina (RV 619)
* Sanctorum meritis (RV 620)
* Stabat Mater (RV 621)
* Te Deum (RV 622)
* Ascende laeta (RV 635)
* Canta in prato (RV 636)
* Cur sagittas (RV 637)
* Filiae mestae (RV 638)
* Jubilate o amaeni (RV 639)
* Jubilate o amaeni (RV 639a)
* Longe mala umbrae terrores (RV 640)
* Non in pratis (RV 641)
* Ostro picta (RV 642)

#### Oratorios

* Moyses Deus Pharaonis
* Juditha Triumphans devicta Holofernes Barbarie
* L'adorazione delli tre re magi al bambino Gesu

Na cultura popular
------------------

O personaxe de Vivaldi aparece no filme *Rouge Venise*, realizado por Étienne Périer en 1989, unha película que narra un episodio da vida de Carlo Goldoni.

O fimle *Antonio Vivaldi, un Prince à Venise*, unha coprodución italofrancesa de 2005 baixo a dirección de Jean-Louis Guillermou, coa participación de Stefano Dionisi no papel de Vivaldi, e Michel Serrault no do patriarca de Venecia.

En 2005, ABC Radio National realizou unha obra de teatro radiofónico sobre Vivaldi, que foi escrita por Sean Riley. Baixo o título *The Angel and the Red Priest*, a obra foi posteriormente adaptada para os escenarios e representada no Adelaide Festival of the Arts.

Estase a preparar outro filme sobre a súa vida producido por Boris Damast, cuxo título provisional é *Vivaldi*, o papel é interpretado por Joseph Fiennes, e outros actores que participan inclúen a Malcolm McDowell, Jacqueline Bisset e Gérard Depardieu.

Un extracto de Nisi Dominus move o oído do que escoita o filme *Home* de Yann Arthus-Bertrand. Cómpre engadir a música do filme de François Truffaut, *L'Enfant sauvage*, co seu concerto para mandolina.

No filme *Kramer contra Kramer* (1979) de Robert Benton, aparece unha versión do concerto en Do Maior para mandolina adaptada por Herb Harris.

*Runaway Train* de Andrei Konchalovsky finaliza alucinando cun extracto do *Gloria*.

A música de Vivaldi, Mozart, Tchaikovsky e Corelli foi incluída nas teorías de Alfred Tomatis sobre os efectos da música no comportamento humano e empregada na musicoterapia.

A autora Janice Jordan Shefelman escribiu un libro infantil sobre a vida de Vivaldi titulado *I, Vivaldi*.

Notas
-----

1. ↑  *Rosso* no italiano significa «vermello» e faría referencia á color do seu pelo, un trazo da familia. Pincherle 1957, p. 16

Referencias

1. ↑  Vivaldi Antonio 1678-1741*(en francés)*
2. ↑  Koolbergen, Jeroen (1995). *Vivaldi: 1678-1741* (en inglés). Tiger Books International. pp. 6. ISBN 1855017881.
3. ↑  Heller 1997, p. 39.
4. ↑  Robbins Landon 1996, p. 15.
5. ↑  Heller 1997, p. 40.
6. 1 2  Talbot (Grove)
7. ↑  Kolneder 1983, p. 46.
8. 1 2 3  Talbot 1998, p. 39.
9. 1 2  Talbot 1998, p. 37.
10. ↑  Heller 1997, p. 41.
11. ↑  Talbot 1998, p. 36.
12. ↑  Kolneder & 1984/1989, p. 232.
13. ↑  Robbins Landon 1996, p. 49.
14. ↑  Heller 1997, p. 51.
15. ↑  Talbot 1998, p. 58.
16. ↑  Talbot 1998, p. 71.
17. ↑  Talbot 1978, p. 59.
18. ↑  Heller 1997, p. 54.
19. ↑  Heller 1997, p. 98.
20. 1 2  Talbot 1998, p. 54.
21. ↑  Robbins Landon 1996, p. 52.
22. ↑  Talbot 1998, p. 64.
23. ↑  Talbot 1998, p. 66.
24. ↑  Talbot 1998, p. 67.
25. ↑  "Angel and the Red Priest by Sean Riley". *Airplay*. Australian Broadcasting Corporation Radio National.
26. ↑  Vivaldi (2008)
27. ↑  Bush, Elizabeth (2008). "I, Vivaldi (review)". Bulletin of the Center for Children's Books.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Antonio Vivaldi Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Bukofzer, Manfred F. (2008). *Music in the Baroque Era - From Monteverdi to Bach* (en inglés). Von Elterlein Press. ISBN 978-1-4437-2619-1.
* Cross, Eric (1984). Review of *I libretti vivaldiani: recensione e collazione dei testimoni a stampa by Anna Laura Bellina; Bruno Brizi; Maria Grazia Pensa* in *Music & Letters*, Vol. 65, No. 1 (Jan. 1984), pp. 62–64
* Formichetti, Gianfranco (2006). *Venezia e il prete col violino* (en italiano). Bompiani. ISBN 978-88-452-5640-0.
* Heller, Karl (1 April 1997). *Antonio Vivaldi: the red priest of Venice* (en inglés). Hal Leonard Corporation. ISBN 978-1-57467-015-8.
* Kolneder, Walter (1982). *Antonio Vivaldi, documents of his life and works* (en inglés). Heinrichshofen Edition. ISBN 978-3-7959-0338-1.
* Quick, Barbara (2008). *Vivaldi's Virgins* (en inglés). HarperCollins. ISBN 978-0-06-089053-7.
* Romijn, André (2006). *Hidden Harmonies: the Secret Life of Antonio Vivaldi* (en inglés). Antonio Vivaldi. ISBN 978-0-9554100-1-7.
* Eleanor Selfridge-Field (1994). *Venetian Instrumental Music, from Gabrieli to Vivaldi*. New York, Dover Publications. ISBN 0-486-28151-5.
* Sadie, Stanley; Latham, Alison, eds. (1994). *The Norton/Grove concise encyclopedia of music, revised and enlarged* (en inglés) (1st American ed.). New York: Macmillan. ISBN 9780393037531. OCLC 32145551.
* Talbot, Michael (1988). *Antonio Vivaldi: a guide to research* (en inglés). Garland Pub.
* Robbins Landon, H. C. (1996). *Vivaldi: Voice of the Baroque* (en inglés). University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-46842-6.

### Outros artigos

* *As catro estacións*

### Ligazóns externas

* Sitio web do Instituto Vivaldi *(en italiano)*
* Antonio Vivaldi en www.classical.net *(en inglés)*
* Catálogo de obras de Vivaldi *(en francés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1340
* WorldCat
* VIAF: 42027007
* AGORHA: 147260
* Allmovie: p115535
* AllMusic: mn0000685058
* AlloCiné: 37015
* BAV: ADV10271721
* BIBSYS: 90224852
* BLBNB: 000383537
* BMT: 190390
* BNA: 000021607
* BNCHL: 000057122
* BNE: XX958764
* BNF: 139008966
* BRE: 1912170
* CANTIC: a10449875
* CERL: cnp00396804
* CiNii: DA05368763
* CPDL: ID
* DeutscheBio: 118627287
* Discogs: 108566
* EBID: ID
* EGAXA: vtls001293496
* Europeana: ID
* FAST: 31657
* Filmportal: ID
* GEC: 0071416
* GND: 118627287
* ICCU: CFIV005228
* IMDb: nm0006334
* IMSLP: ID
* Isidore: vivaldi\_antonio\_compositeur
* ISNI: 0000 0001 2129 9169
* LAC: 0006L4327
* LCCN: n79021280
* LibriVox: 981
* MusicBrainz: ID
* Musopen: antonio-vivaldi
* Mutopia: VivaldiA
* MyAnimeList: 24939
* NDL: 00527045
* NKC: jn19990008800
* NLA: 36529158
* NLG: 232325
* NNDB: 000093028
* NTA: 068812345
* OL: OL2746101A
* openMLOL: 1632
* PTBNP: 142673
* SELIBR: 100018
* SNAC: w6cj8bwk
* Songkick: 322371
* SUDOC: 027472183
* Theatricalia: zbr
* TMDb: 7587
* ULAN: 500336474
* VGMdb: 2858
* WikiTree: Vivaldi-3

 |