| Mangostán |
| --- |
| Ilustración de *Fleurs, Fruits et Feuillages Choisis de l'Ile de Java* 1863-1864 de Berthe Hoola van Nooten (Pieter De Pannemaeker lithographer) |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| (sen clasif.) | Angiospermae |
| (sen clasif.): | Eudicots |
| (sen clasif.): | Rosids |
| Orde: | Malpighiales |
| Familia: | Clusiaceae |
| Xénero: | *Garcinia* |
| Especie: | ***G. mangostana*** |

 |
| Nome binomial |
| *Garcinia mangostana*L. |

O **mangostán** (***Garcinia mangostana*** L.; Clusiaceae ou Gutiferae ou Hypericaceae) é unha árbore tropical perenne, de ata 25 m de altura, que produce unha froita comestíbel e moi aprezada que recibe o mesmo nome.

Características
---------------

O mangostán é unha árbore perenne de entre 7 a 25 metros cando é adulta. Posúe unha follaxe moi densa, sempre verde, de follas opostas, grandes con nervadura central, con forma elíptica ovaladas de ápice acuminado e curto. Para que un mangostán dea froito maduro teñen que pasar cando menos 5 anos, pero máis normalmente entre 8 ou 10.

O froito, o **mangostán** é unha cápsula carnosa redonda, cun diámetro de entre 6 e 7 centímetros, con epiderme lisa semileñosa, coriácea moi carnosa de cor escura, como de berenxena, e uns 7 mm de espesor, con remanentes do estigma no ápice en forma de roseta, con tantas seccións como segmentos presenta o froito no seu interior. Ao outro extremo ten o cáliz persistente con cinco sépalos.

O mangostán non require fertilización para formarse: aparece dunha cor verde clara ou case branca na parte superior da árbore. O froito medra durante dous ou tres meses, ao tempo que o exocarpo escurece, aumentando de tamaño ata os 6–8 cm de diámetro exterior. A maduración é rápida e abrupta, en apenas 10 días, cando o froito pasa a unha cor morada ou púrpura. O exocarpo interno ten ácidos polifenólicos, incluídos xantonos e taninos, que aseguran a adstrinxencia necesaria para liberar a froita de insectos, virus, bacterias, aves ou mamíferos ata estar madura. O endocarpo comestíbel é un arilo, cunha forma e tamaño semellante a unha mandarina, pero dunha cor branca inmaculada, zumenta, cun sabor exquisito. Ten normalmente cinco segmentos, a semellanza dos segmentos dos cítricos, dous maiores fecundados que encerran cadansúa semente e os outros tres sen sementes. Esta froita consómese directamente ao fresco cando alcanza a madurez.

O mangostán produce sementes perecedoiras, de vida curta e que deben permanecer húmidas ata a xerminación, que se produce rapidamente logo de seren separadas do froito e morren axiña se quedan en seco.

Distribución
------------

O mangostán é unha árbore tropical, que se cre orixinaria das illas Sunda e das Molucas. Debe medrar en condicións de alta temperatura, e por debaixo de 4 °C a planta morre. Prodúcese en Indonesia, Tailandia, Filipinas, Malaisia, Vietnam e Sri Lanka, se ben tamén existen cultivos noutras zonas do globo, como na cidade colombiana de Mariquita, ou na República Democrática do Congo.

A lenda di que a raíña Vitoria ofreceu unha recompensa a quen lle trouxese a froita máis fabulosa, e gañou a competición o mangostán. En Occidente é moi escaso o mangostán, apenas atopado en grandes superficies de distribución en fresco, e mais tamén en conserva e enlatado.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *mangostán*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mangostán Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q170662
* EBID: ID
* GEC: 0121537

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 8042
* APNI: 220608
* BioLib: 129304
* Ecocrop: 1122
* EOL: 584879
* EPPO: GANMA
* FoC: 200014177
* GBIF: 3189571
* iNaturalist: 123001
* IPNI: 428073-1
* IRMNG: 11346207
* ITIS: 21484
* NCBI: 58228
* PlantList: kew-2816978
* POWO: ID
* TAXREF: 447083
* Tropicos: 7800753
* PLANTS: GAMA10

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D029762
* UMLS: C0950008
* UNII: UGD4B7BE1Z

 |