Coordenadas: 42°20′0″N 14°19′0″L﻿ / ﻿42.33333, -14.31667
**Tollo** é un concello italiano da provincia de Chieti, na rexión dos Abruzos. A súa poboación é de 4.166 habitantes (2011).

Historia
--------

### Orixe do nome e fundación

Sobre as orixes da vila existen varias hipóteses, xa que non existen fontes verificables e tampouco estruturas arquitectónicas ou restos arqueolóxicos. O nome "Tollo", máis que derivado dunha presunta fundación en época romana (de "Tullio" ou "Tutellum"), ou da construción dunha torre forticada sobre un outeiro, pode que se orixinara ao fundarse a cidade a finais do século XI ou comezos do XII, por un grupo de cruzados que se detiveron na beira dereita do río Moro. Estes soldados, talvez orixinarios de Tulle, construíron baseándose na súa cidade natal, unha serie de lugares fortificados (que dan nome aos actuais barrios da localidade), sobre os cales existía unha torre defensiva, situada no que hoxe é a Praza Central.

Os testemuños escritos máis antigos datan de 1067, nun pergamiño no que Tollo aparece como vila no que se produce viño, destinado ao comercio a través do veciño porto de Ortona. 

### Do século XVI ao XX

No século XV está documentada a presenza da Orde Teutónica; a ela débese a construción da Igrexa de Santa Mariña. En 1566, a cidade talvez foi tomada polos turcos, e dalí nace a tradición da festa da Virxe do Rosario.

Arredor do século XVIII o lugar pasou a dominio dos Borbóns, e entra a formar parte do Reino das Dúas Sicilias. Entre 1707 e 1775 pasou á familia de Ruggero d'Altavilla; logo converteuse en feudo de propiedade dos baróns Nolli, lembrados como os principais innovadores da época da economía e do comercio desenvolvido na pequena cidade.

Contra o ano 1806, Tollo empezou a ser chamado "Comuna", gobernado por un alcalde, pertencente á provincia de Chieti, onde residían as autoridades que administraban os Abruzos interiores por conta do Rei de Nápoles. Coa Unificación de Italia, Tollo sufriu o problema do bandoleirismo, que nesta zona foi violento e tamén fortemente reprimido.

### Dende a segunda guerra mundial ao presente

A segunda guerra mundial provocou a destrución case completa da vila. Tralo armisticio do 8 de setembro de 1943, os combates entre as tropas alemás e as forzas aliadas chegou á provincia de Chieti e destruíu violentamente tanto as poboacións de maior tamaño (Ortona) como os núcleos pequenos. Os primeiros bombardeos golpearon a Tollo na noite do 5 de decembro; logo os repetidos ataques obrigaron a desaloxar a poboación entre o 14 e o 15 de decembro dese ano. Moitos dos seus habitantes, sobre todo os varóns, foron deportados ao norte de Italia. O 4 de marzo de 1944 produciuse a primeira resposta aliada, coa ruptura da fronte alemá e a liberación definitiva que tivo lugar no verán.

Coa paz, iniciouse a reconstrución moral e civil da poboación que, durante os anos 1960 e 1970 levou ao desenvolvemento económico da cidade, sobre todo trala fundación das dúas cooperativas agrícolas (1960-62) que permitiron que Tollo difundise o seu viño en Italia e, nas últimas décadas, no mundo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tollo, Abruzzo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do concello *(en italiano)*

| * v
* c
* e
Concellos da provincia de Chieti |
| --- |
| 
* Altino
* Archi
* Ari
* Arielli
* Atessa
* Bomba
* Borrello
* Bucchianico
* Canosa Sannita
* Carpineto Sinello
* Carunchio
* Casacanditella
* Casalanguida
* Casalbordino
* Casalincontrada
* Casoli
* Castel Frentano
* Castelguidone
* Castiglione Messer Marino
* Celenza sul Trigno
* Chieti
* Civitaluparella
* Civitella Messer Raimondo
* Colledimacine
* Colledimezzo
* Crecchio
* Cupello
* Dogliola
* Fallo
* Fara Filiorum Petri
* Fara San Martino
* Filetto
* Fossacesia
* Fraine
* Francavilla al Mare
* Fresagrandinaria
* Frisa
* Furci
* Gamberale
* Gessopalena
* Gissi
* Giuliano Teatino
* Guardiagrele
* Guilmi
* Lama dei Peligni
* Lanciano
* Lentella
* Lettopalena
* Liscia
* Miglianico
* Montazzoli
* Montebello sul Sangro
* Monteferrante
* Montelapiano
* Montenerodomo
* Monteodorisio
* Mozzagrogna
* Orsogna
* Ortona
* Paglieta
* Palena
* Palmoli
* Palombaro
* Pennadomo
* Pennapiedimonte
* Perano
* Pietraferrazzana
* Pizzoferrato
* Poggiofiorito
* Pollutri
* Pretoro
* Quadri
* Rapino
* Ripa Teatina
* Rocca San Giovanni
* Roccamontepiano
* Roccascalegna
* Roccaspinalveti
* Roio del Sangro
* Rosello
* San Buono
* San Giovanni Lipioni
* San Giovanni Teatino
* San Martino sulla Marrucina
* San Salvo
* San Vito Chietino
* Sant'Eusanio del Sangro
* Santa Maria Imbaro
* Scerni
* Schiavi di Abruzzo
* Taranta Peligna
* Tollo
* Torino di Sangro
* Tornareccio
* Torrebruna
* Torrevecchia Teatina
* Torricella Peligna
* Treglio
* Tufillo
* Vacri
* Vasto
* Villa Santa Maria
* Villalfonsina
* Villamagna

 |

* Portal:Italia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q51300
* WorldCat
* VIAF: 315523725
* GeoNames: 6541933
* OSM: 41960

 |