| Rata toupa espidaRango fósil: 4,3 Ma 
PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N

↓

 do Plioceno temperán até a actualidade |
| --- |
| *Heterocephalus glaber* |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Dominio: | Eukaryota |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Rodentia |
| Familia: | Bathyergidae; Heterocephalidae |
| Xénero: | '**Heterocephalus'** |
| Especie: | '**H. glaber'** |

 |
| Nome binomial |
| '**Heterocephalus glaber'**(Rüppell, 1842) |
| Distribución xeográfica da rata toupeira peladaDistribución xeográfica da rata toupeira peladaDistribución xeográfica da rata toupeira pelada |
| Subspecies |
| Ningunha |

A **rata toupa espida** ou **rata toupeira espida** (*Heterocephalus glaber*) é un roedor excavador orixinario de partes do leste de África. É un dos dous únicos mamíferos eusociais coñecidos (o outro é a rata toupa damarense). Ambas as especies son similares en moitos aspectos.

O animal ten características pouco habituais, adaptadas ao seu duro medio subterráneo. Estes animais non senten dor na pel, tamén teñen un metabolismo moi baixo e habitualmente non padece cancro. A **rata toupeira pelada** (*Heterocephalus glaber*) destaca pola súa resistencia ao cancro debido á alta concentración de ácido hialurónico de alto peso molecular nas súas células e mecanismos eficaces de reparación do ADN. Estudos indican que esta especie é resistente tanto ao cancro inducido como ao espontáneo; con todo a súa inmunidade a procesos canceríxenos non é total.

Descrición física
-----------------

O *Heterocephalus glaber* mide normalmente entre 8 e 10 centímetros de lonxitude e pesa uns 30 gramos. Os seus ollos son pequenos e a súa visión é limitada. Posúen patas curtas e finas, adaptadas para a escavación, permitíndolles moverse con axilidade tanto para adiante como para atrás nos túneles subterráneos. Os seus dentes grandes e prominentes úsanse para cavar e os seus beizos péchanse detrás dos dentes para evitar a inxestión de terra durante a escavación. Teñen pouco pelo e a súa pel é escasa e engurrada, de cor rosa ou amarelada.
Este animal está moi ben adaptado á vida en ambientes con baixa dispoñibilidade de osíxeno dentro dos túneles que son o seu hábitat, grazas a uns pulmóns pequenos e un sangue con alta afinidade polo osíxeno, o que lle permite captar osíxeno de maneira eficiente. A súa respiración e taxa metabólica son notabelmente baixas comparadas coas doutros mamíferos do seu tamaño, reducíndose até nun 25% en períodos de seca e escaseza de alimentos. Ten unha capacidade limitada de regulación da temperatura corporal, dependendo do comportamento para adaptarse ás variacións de temperatura: agrúpanse para quentarse ou retíranse a partes máis frescas dos seus tobos para evitar o sobrequecemento.

Ecoloxía e comportamento
------------------------

### Distribución e hábitat

A rata toupa espida é orixinaria das partes máis secas das pradeiras tropicais do leste de África, principalmente o sur de Etiopía, Kenya e Somalia.
Colonias cunha media de 75-80 individuos conviven en complexos sistemas de tobos nos áridos desertos africanos. Os sistemas de túneles construídos por rata-toupas espidas poden estenderse até dúas ou tres millas de lonxitude acumulada.

### Estrutura social e reprodución

A rata toupeira espida é unha das dúas especies de mamíferos que son eusociais. Nesta especie, a reprodución está restrinxida a unha femia dominante, coñecida como a raíña, e entre un e tres machos reprodutores, mentres que o resto dos membros da colonia asumen roles de *obreiros*. Estes *traballadores* divídense en diferentes roles ou tarefas; algúns dedícanse á escavación e ampliación da complexa rede de túneles que compoñen o sistema de tobos, mentres que outros actúan principalmente como *soldados* ou defensores da colonia, protexéndoa de posíbeis depredadores.

Esta estrutura social de organización eusocial, semellante á que se atopa nas formigas, térmites e algunhas abellas e avespas, é moi rara entre os mamíferos.

As relacións entre a raíña e os machos reprodutores poden durar moitos anos. A "supresión reprodutiva" fai que as outras femias non se reproduzan: a infertilidade das femias traballadoras é só temporal e non xenética. As raíñas viven de 13 a 18 anos, e son extremadamente hostís a que outras femias se comporten como raíñas ou produzan hormonas para converterse en raíñas. Cando a raíña morre, outra femia ocupa o seu lugar, ás veces despois dunha violenta loita cos seus competidores.

Os machos e as femias alcanzan a madurez reprodutiva ao redor dun ano de idade. A xestación prolóngase uns 70 días, e unha camada pode variar dende 3 até 12 crías, aínda que se rexistraron casos con até 28 crías, sendo o tamaño medio de 11 crías por parto. Na natureza, as ratas toupa espidas adoitan reproducirse unha vez ao ano, se a camada sobrevive. En catividade, crían durante todo o ano e poden producir unha camada cada 80 días. As crías nacen cegas e pesan uns 2 gr. A raíña amamántaos o primeiro mes; despois os demais membros da colonia aliméntanos con feces até que teñan a idade suficiente para consumir alimentos sólidos.

### Dieta

As ratas toupa espidas aliméntanse principalmente de tubérculos moi grandes (que pesan até 1000 veces o peso corporal dunha rata toupa típica) que atopan nas profundidades subterráneas nas súas operacións mineiras, pero tamén comen as súas propias feces (coprofaxia). Un só tubérculo pode proporcionar a unha colonia unha fonte de alimento a longo prazo, que dura meses ou mesmo anos, xa que comen o interior pero deixan o exterior, permitindo que o tubérculo se rexenere. As bacterias simbióticas dos seus intestinos axúdanlles a dixerir as fibras.

 Unha rata toupa espida comendo.

Lonxevidade
-----------

A ***Heterocephalus glaber*** destaca no reino animal por ser un dos roedores máis lonxevos coñecidos, podendo vivir até 28 anos, o que constitúe un récord de lonxevidade entre os roedores. O segredo da súa lonxevidade é debatido, pero pénsase que está relacionado coa súa fascinante capacidade para "apagar" o seu metabolismo durante tempos difíciles, e así evitar o dano oxidativo. Isto resumiuse como "Están vivindo a súa vida en pulsos".

Ante a peculiar lonxevidade desta rata toupa, lanzouse un esforzo internacional para secuenciar o seu xenoma, cuxos resultados foron publicados en 2011 e 2014.

O estudo do seu transcriptoma revelou que os xenes asociados ás mitocondrias e aos procesos de oxidorredución mostran niveis de expresión significativamente maiores na rata toupa espida en comparación cos ratos de campo. Isto suxire unha posible relación entre estes procesos bioquímicos e a lonxevidade da especie.

Ao comparar os transcriptomas de reparación do ADN do fígado de humanos, ratos e **ratas toupas espidas**, observouse que as especies de maior esperanza de vida (humanos con ~120 anos, ratas toupeira peladas con 30 anos, e ratos con 3 anos) mostran unha maior expresión de xenes de reparación do ADN. Este dato apoia a teoría de que unha maior capacidade de reparación do ADN está vinculada á lonxevidade e é consistente coa teoría do envellecemento por danos no ADN.

Estado de conservación
----------------------

As ratas toupeira espidas non están ameazadas. A pesar das súas duras condicións de vida, as ratas toupeira espidas están bastante estendidas e son numerosas nas rexións máis secas do leste de África.

Notas
-----

1. ↑  Cooper; et al. (2016). "*Heterocephalus glaber*". *Lista Vermella de especies ameazadas.* (en inglés). Unión Internacional para a Conservación da Natureza. Consultado o 24 de marzo de 2021.
2. ↑  "A rata toupeira espida clasifícase como toupeira ou rata? - ZooNerdy". *zoonerdy.com*. 2023-05-11. Consultado o 2024-04-01.
3. ↑  Seluanov, A.; et al. (2013). "High-molecular-mass hyaluronan mediates the cancer resistance of the naked mole rat". *Nature* **499**: 346–349. doi:10.1038/nature12234.
4. ↑  Tian, X.; et al. (2012). "Cancer resistance in the blind mole rat is mediated by concerted necrotic cell death mechanism". *Proceedings of the National Academy of Sciences* **109** (47): 19392–19396. doi:10.1073/pnas.1217211109.
5. ↑  Buffenstein, R. (2005). "Naked mole-rat longevity". *Mechanisms of Ageing and Development* **126** (12): 1200–1208. doi:10.1016/j.mad.2005.07.012.
6. 1 2  "The Biology of the Naked Mole-Rat". *Princeton University Press; press.princeton.edu* (en inglés). Tue, 03/21/2017 - 12:00. Consultado o 2024-04-01.
7. ↑  Larson, J. Park, T.J. (2007). "Extreme hypoxia tolerance of naked mole-rat brain". *NeuroReport* **18** (18): 1737–1741. doi:10.1097/WNR.0b013e3282f1a4cf.
8. ↑  Buffenstein, R. (2002). "Naked mole-rat metabolism". *Comparative Biochemistry and Physiology Part A: Molecular & Integrative Physiology* **133** (3): 835–842. doi:10.1016/S1095-6433(02)00197-5.
9. ↑  Piper, Ross (2007). *Extraordinary animals : an encyclopedia of curious and unusual animals*. Westport, Conn. : Greenwood Press. ISBN 978-0-313-33922-6.
10. 1 2 3  Richard Dawkins (2016). *The Selfish Gene(40th Anniversary Edition)*. Oxford University Press.
11. 1 2  Jarvis, J.U.M. (1981). "Eusociality in a mammal: Cooperative breeding in naked mole-rat colonies". *Science* **212** (4494): 571–573. doi:10.1126/science.7209555.
12. ↑  "Counting mole-rat mammaries and hungry pups, biologists explain why naked rodents break the rules". *news.cornell.edu; Cornell Chronicle* (en inglés). Consultado o 2024-04-01.
13. ↑  Piper, Ross (2007). *Extraordinary animals : an encyclopedia of curious and unusual animals*. Westport, Conn. : Greenwood Press. ISBN 978-0-313-33922-6.
14. ↑  "The Biology of the Naked Mole-Rat". *Princeton University Press; press.princeton.edu* (en inglés). Tue, 03/21/2017 - 12:00. Consultado o 2024-04-01.
15. ↑  Buffenstein, Rochelle; Jarvis, Jennifer U. M. (2002-05-29). "The Naked Mole Rat--A New Record for the Oldest Living Rodent". *Science of Aging Knowledge Environment* (en inglés) **2002** (21). ISSN 1539-6150. doi:10.1126/sageke.2002.21.pe7.
16. ↑  "Ugly Duckling Mole Rats Might Hold Key To Longevity". *ScienceDaily* (en inglés). Consultado o 2024-04-01.
17. ↑  "Functional genomics of the naked mole-rat". *genomics.senescence.info*. Consultado o 2024-04-01.
18. ↑  "The Naked Mole Rat Genome Resource: facilitating analyses of cancer and longevity-related adaptations". *academic.oup.com* (en inglés). PMC 4253829. PMID 25172923. doi:10.1093/bioinformatics/btu579. Consultado o 2024-04-01.
19. ↑  Yu, Chuanfei; Li, Yang; Holmes, Andrew; Szafranski, Karol; Faulkes, Chris G.; Coen, Clive W.; Buffenstein, Rochelle; Platzer, Matthias; Magalhães, João Pedro de (3 de nov. de 2011). "RNA Sequencing Reveals Differential Expression of Mitochondrial and Oxidation Reduction Genes in the Long-Lived Naked Mole-Rat When Compared to Mice". *PLOS ONE* (en inglés) **6** (11): e26729. ISSN 1932-6203. PMC 3207814. PMID 22073188. doi:10.1371/journal.pone.0026729.
20. ↑  MacRae, Sheila L.; Croken, Matthew McKnight; Calder, R. B.; Aliper, Alexander; Milholland, Brandon; White, Ryan R.; Zhavoronkov, Alexander; Gladyshev, Vadim N.; Seluanov, Andrei (2015-12-30). "DNA repair in species with extreme lifespan differences". *Aging* (en inglés) **7** (12): 1171–1182. ISSN 1945-4589. PMC 4712340. PMID 26729707. doi:10.18632/aging.100866.
21. ↑  Kim, E.B.; et al. (2011). "Genome sequencing reveals insights into physiology and longevity of the naked mole rat". *Nature* **479**: 223–227. doi:10.1038/nature10533.
22. ↑  Lewis, K.N.; et al. (2012). "Stress resistance in the naked mole-rat: the bare essentials – a mini-review". *Gerontology* **58** (5): 453–462. doi:10.1159/000335966.
23. ↑  "Cancer\_and\_aging\_as\_consequences\_of\_un-repaired\_DNA\_damage". *researchgate.net* (en inglés). Consultado o 1 de abril de 2024.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Rata toupa espida*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Rata toupa espida*** |

### Ligazóns externas

* Páxina na web da diversidade animal
* Imaxes *de Heterocephalus glaber* en bioimages.vanderbilt.edu Arquivado 15 de xaneiro de 2009 en Wayback Machine. Arquivado
* Máis fotos Arquivado 21 de xuño de 2009 en Wayback Machine. Arquivado
* Cámara web de rata toupeira espida

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q276290
* EBID: ID
* LCCN: sh90001928
* MAG: 2779760072

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Heterocephalus\_glaber
* EOL: 326232
* Fossilworks: 234133
* GBIF: 5219654
* GlobalSpecies: 925801
* iNaturalist: 43746
* IRMNG: 10226623
* ITIS: 584677
* IUCN: 9987
* MSW: 13400041
* NCBI: 10181
* uBio: 106379

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0999728

 |