recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Preparándose para unha cirurxía cerebral
A **psicocirurxía** é o nome que recibe calquera neurocirurxía co fin de tratar enfermidades mentais.

Usos
----

Úsase en pacientes que non melloran cos psicofármacos ou que manteñen niveis altos de agresividade (autoagresividade ou a terceiros).

Coa progresiva posibilidade da cirurxía estereotáxica (microcirurxía localizada) fixéronse intervencións nas zonas relacionadas coa agresividade ou para anular cadros psicóticos graves, con relativo éxito.

Historia
--------

A aparición da psicocirurxía débese os neurólogo portugués António Egas Moniz, que foi galardoado co Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina en 1949.

Notas
-----

1. ↑  Mashour, G. A.; Walker, E. E. & Martuza, R. L. (2005): "Psychosurgery: past, present and future". *Brain Research Reviews* **48** (3): 409–418.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lobotomía cerebral
* Neurocirurxía

### Ligazóns externas

* Psicocirurxía para o tratamento da enfermidade mental *(en castelán)*.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre medicina é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1758020
* BRE: 3171734
* EBID: ID
* GEC: 0135448
* JSTOR: psychosurgery
* MAG: 113514311

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D011612

 |
*Carol y Swper* , 2015.
O **plygain** é un servizo relixioso propio do día de Nadal en Gales, celebrábase, e nalgunhas aínda se celebra, nas igrexas parroquiais moi de mañá, entre as tres e ás seis, esta última hora era a máis habitual.

Etimoloxía
----------

Plygain, e as formas arcaicas **pylgain** e **pylgaint**, procede do latín *pulli cantus* (canto do galo) .

Historia
--------

O plygain ten a súa orixe nun oficio matinal ordinario que se celebraba no século XVI pero que logo da Reforma protestante acabou ocupando o lugar da misa católica da media noite, a misa do galo e na que se introduciu tras a tradución da Biblia ao galés o canto de panxoliñas nesa lingua. Celebrouse en todo o país de Gales, e foi das poucas cerimonias tradicionais que seguiron a manter as igrexas non conformistas, moi fortes en Gales. Nalgunas comarcas celebrábase nos templos católicos, ás que asistían tamén o pastor e os fregueses protestantes. Na maior parte de Gales o plygain deixou de se celebrar a fins do século XIX, aínda así mantívose nalgunhas parroquias, especialmente no Val de Tanat, e noutras reintroduciuse modernamente, no caso da Igrexa en Gales, a igrexa anglicana de Gales, polo labor de Enoid Morgan e Canon Geraint Vaughan Jones .

Celebración
-----------

Cada lugar mantiña as súas propias tradicións canto á celebración do plygain, nalgúns lugares adoitánbase facer antes da celebración caramelos de melaza, coñecidos como *cyflaith*, noutros lugares era típico organizar antes do plygain o *cynhwyllau*, no que a xente bailaba e cantaba ao son da arpa. Máis común era o costume de iren os fregueses con fachos ou candeas acesas polas aldeas e vilas, nuns lugares desorganizadamente e noutros nunha procesión ordenada acompañando ao párroco ata a igrexa, deixando que eses fachos ou candeas iluminasen a igrexa, o que se converteu nun dos símbolos da celebración, ata o punto que en sitios onde se perdera a celebración do plygain mantívose, non obstante, o costume de decorar a igrexa con candeas no Nadal. Nalgúns lugares, como Llanfyllin, realizábanse candeas especiais para ese día, denominadas *canhwyllau plygain*.

O servizo do plygain variaba moito dependendo da parroquia, nalgunhas o sacerdote realizaba o sermón, noutras constituía un completo servizo matinal, e noutras a xente comungaba, pero o que a caracterizaba era o canto de panxoliñas, tradicionais ou novas realizadas por poetas locais pero de tema tradicional, cantábanas individuos ou familias, sempre sen acompañamento.

Notas
-----

1. ↑  Trefor M. Owen Folclore galés. Laiovento, 1997, páxina 42
2. ↑  Gwymfryn Richards *Y Plygain*. *Journal Historical Society Church in Wales*, 1, páxina 53
3. ↑  *The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales*. University of Wales Press, 2008, páxina 687
4. ↑  Trefor Ml Owen Folclore galés. Laiovento, 1997, páxina 47
5. ↑  Ronald Hutton *The Rise and Fall of Merry England: The Ritual Year 1400-1700*. Oxford University Press, 2005, páxina 107
6. ↑  Brendan O'Malley *A Celtic Primer: The Complete Celtic Worship Resource and Collection*. 2ª ed. SCM-Canterbury Press, 2002, páxina 124
A **psicoloxía da relixión** é a póla da psicoloxía aplicada e da ciencia da relixión que trata as cuestións psicolóxicas vencelladas á práctica relixiosa. Estuda as crenzas, actividades e experiencias relixiosas dende o punto de vista psicolóxico, no que se distingue, por exemplo, dunha disciplina afín, a neuroteoloxía.

A psicoloxía da relixión responde as preguntas e reaccións do ser humano sobre o sentido último da súa existencia neste mundo e máis aló da morte. É unha procura que sitúa ó home ante unha realidade superior distinta del, que adoita concibir como persoal e transcendente e coa que entra en relación mediante a fe. Ocúpase da orixe e natureza do misticismo ou sentimento relixioso, e da orixe da relixión como tal. 

Algúns consideran á relixión como unha proxección patolóxica do ser humano que necesita curación. Os psicólogos da relixión interésanse pola relación que existe entre a personalidade e o desenvolvemento da actitude e o comportamento relixiosos. Tamén estuda as manifestacións que adopta a relixiosidade popular, así como as novas formas de relixiosidade que xurdiron en Occidente. Pode axudar a comprender o relixioso no home.

Historia
--------

Os pasos iniciais na fundación da psicoloxía da relixión, como póla da psicoloxía, remóntanse á iniciativa de Friedrich Schleiermacher na súa obra *Psychologie* do ano 1862. O primeiro gran clásico da especialidade foi William James coa súa obra "As variedades da experiencia relixiosa" (*The varieties of religious experience*) do ano 1902. A escola psicanalítica fundada por Sigmund Freud deu un pulo decisivo á disciplina. Dentro da mesma menciónanse xeralmente a Carl Jung, Alfred Adler e máis recentemente a Erich Fromm, aínda que en moitos aspectos difiren do enfoque inicial de Freud. A partir do século XX desenvolvéronse estudos psicométricos, o enfoque evolutivo e as teorías evolucionistas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q368498
* AAT: 300054304
* BNCF: 20290
* BNF: 11947437t
* GND: 4049418-4
* JSTOR: psychology-of-religion
* LCCN: sh85108485
* MAG: 2780910195
* PSH: 7772

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D012069
* MeSH: F02.880

 |
Psicrómetro de Asmann de circulación forzada.
Psicrómetro xiratorio, tamén chamado de honda ou de eslinga.
Un **psicrómetro** é un aparello utilizado en meteoroloxía para medir a humidade ou contido de vapor de auga no aire, distinto aos higrómetros correntes. Os psicrómetros constan dun termómetro de bulbo húmido e un termómetro de bulbo seco. A humidade pode medirse a partir da diferenza de temperatura entre ambos aparatos. O húmido medirá unha temperatura inferior producida pola evaporación de auga. É importante para o seu correcto funcionamento que o psicrómetro se instale illado de ventos fortes e da luz solar directa.

Psicrómetro.
O termómetro de bulbo húmido ten o bulbo cuberto por unha malla porosa (xeralmente de algodón), que fica mergullada nun recipiente contendo auga destilada. Esta malla fica constantemente húmida debido ao efecto de capilaridade. A evaporación da auga contida na malla envolvente retira calor do bulbo, facendo que o termómetro de bulbo húmido indique unha temperatura máis baixa do que a doutro termómetro, que indica a temperatura ambiente. Esa evaporación, e consecuentemente a redución na temperatura de bulbo húmido, é tanto maior canto máis seco está o ar atmosférico e é nula cando a atmosfera está saturada de vapor de auga.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Estación meteorolóxica
* Psicrometría

### Ligazóns externas

* Psicrómetro

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Psicrómetro*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q26965
* AAT: 300200143
* BRE: 3171740
* EBID: ID
* GEC: 0135507
* GND: 4176286-1
* JSTOR: psychrometers
* PSH: 4145

 |
Coordenadas: 19°55′55″S 43°56′17″O﻿ / ﻿-19.93206667, -43.93806389

**Praça da Liberdade**
O complexo paisaxístico e arquitectónico da **Praza da Liberdade** é unha síntese dos estilos que marcan a historia de Belo Horizonte, e queda na rexión da Savassi, o encontro de catro grandes avenidas: Cristóbal Colón, João Piñeiro, Brasil e Bias Fortes.

A construción da praza foi iniciada na época da fundación da nova capital mineira (1895-1897). Situada no punto máis alto da zona inicial da cidade (circunscrita á Avenida do Contorno) a praza foi feita para albergar a sede do poder mineiro, os edificios do Palacio do Goberno e das primeiras Secretarías de Estado obedecen a tendencia da época - estilo ecléctico con elementos neoclásicos. Co paso dos anos, o complexo foi recibindo construcións de diferentes estilos arquitectónicos.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Belo Horizonte
* Praça Diogo de Vasconcelos

### Ligazóns externas

* Arquitectura de Belo Horizonte - ARQBH

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2349318
* WorldCat
* VIAF: 307422552
* GeoNames: 7304180
* LCCN: n2013201768

 |
Coordenadas: 38°42′57″N 9°08′30″O﻿ / ﻿38.715833, -9.141667

A Praça dos Restauradores ó empardecer, co Monumento dos Restauradores no centro.
A **Praça dos Restauradores** é unha praza da cidade de Lisboa, en Portugal. Conmemora a liberación do país do dominio español no ano 1640.

A súa característica máis representativa é o Monumento dos Restauradores, un obelisco no centro da praza. As figuras de bronce e ouro do pedestal representan a Vitoria, cunha palma e unha coroa, e a Liberdade. Os nomes e datas que están gravados ós lados do obelisco son os das batallas da Guerra de Restauración. O proxecto do monumento é autoría de António Tomás da Fonseca, e as estatuas alegóricas (Liberdade e Vitoria), de Simões de Almeida e Alberto Nunes.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Información da Praça dos Restauradores (*en inglés*)

### Outros artigos

* Avenida da Liberdade

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q959567
* GeoNames: 7522238
* OSM: 9218956

 |
Estandarte dos presidentes de Ucraína.
O presidente é o xefe de estado de Ucraína.

Dende o 1917 cando a Ucraína tornouse pola primeira vez unha república ata hoxe, o país tivo 7 xefes de estado no poder, e outros 4 no exilio.

Esta é a lista dos xefes de estado de Ucraína de 1917 ata hoxe.

República Popular de Ucraína (1917-1921)
----------------------------------------

A República Popular de Ucraína foi formada logo da Revolución Rusa de 1917, e durou ata a Paz de Riga, celebrada en marzo de 1921, e que puxo fin ao conflito entre a Rusia Soviética e a Polonia. Esta é a lista dos xefes de estado do país neste período. Na época, ningún deles tivo oficialmente o título de "presidente".

| Nome | Imaxe | Inicio do mandato | Fin do mandato |
| --- | --- | --- | --- |
| Mykhailo Hrushevskyi |  | 27 de marzo de 1917 | 29 de abril de 1918 |
| Pavlo Skoropadskyi |  | 29 de abril de 1918 | 14 de decembro de 1918 |
| Volodymyr Vynnychenko |  | 14 de decembro de 1918 | 11 de febreiro de 1919 |
| Symon Petliura |  | 11 de febreiro de 1919 | 7 de maio de 1921 |

Presidentes da República Popular de Ucraína no exilio (1921-1992)
-----------------------------------------------------------------

Logo da derrota do movemento nacionalista prol-independencia e a incorporación de Ucraína á Unión Soviética, algúns políticos que emigraron do país crearon o "goberno da Ucraína no exilio", que existiu ata a caída do comunismo na Unión Soviética e a nova independencia de Ucraína. Esta é a lista dos 4 presidentes da República Popular de Ucraína no exilio (1926-1992).

| Nome | Imaxe | Inicio do mandato | Fin do mandato |
| --- | --- | --- | --- |
| Andriy Livytskyi |  | 25 de maio de 1926 | 17 de xaneiro de 1954 |
| Stepan Vytvytskyi |  | 17 de xaneiro de 1954 | 9 de outubro de 1965 |
| Mykola Andriyovych Livytskyi |  | 9 de outubro de 1965 | 8 de decembro de 1989 |
| Mykola Plaviuk |  | 8 de decembro de 1989 | 22 de agosto de 1992 |

Presidentes da República de Ucraína (1991-presente)
---------------------------------------------------

O día 24 de agosto de 1991 Ucraína declarouse independente da Unión Soviética. As primeiras eleccións libres foron realizadas o día 1 de decembro do mesmo ano. O vencedor foi Leonid Kravchuk, que tomou posesión o día 22 de agosto do ano seguinte.

| Nome | Imaxe | Inicio do mandato | Fin do mandato |
| --- | --- | --- | --- |
| Leonid Kravchuk |  | 22 de agosto de 1992 | 19 de xullo de 1994 |
| Leonid Kuchma |  | 19 de xullo de 1994 | 23 de xaneiro de 2005 |
| Viktor Yushchenko |  | 23 de xaneiro de 2005 | 22 de febreiro de 2014 |
| Oleksandr Turchínov  (Interino) |  | 22 de febreiro de 2014 | 7 de xuño de 2014 |
| Petro Poroshenko |  | 7 de xuño de 2014 | 20 de maio de 2019 |
| Volodymyr Zelenskyi |  | 20 de maio de 2019 | presente |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* República Popular de Ucraína
* Ucraína
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Altai.

As **Montañas Douradas de Altai** é o nome co que se coñece unha ampla zona de 16 175 km² en Siberia que comprende as reservas naturais de Altai e de Katun, o lago Telétskoye, o monte Belukha e a meseta de Ukok, que foi declarada Patrimonio da Humanidade da UNESCO.

Tal como a UNESCO sinalou na súa descrición do sitio, «a rexión representa a secuencia máis completa de zonas altitudinais de vexetación na Siberia central, desde estepas a vexetación tipicamente alpina». Ao facer esta declaración, a UNESCO convidou aos rusos a preocuparse da preservación dos mamíferos en perigo no Altai, como o leopardo das neves e o *Ovis ammon ammon*, o argalí de Altai (a subespecie tipica do *Ovis ammon* (unha ovella salvaxe).

Este lugar é ademais o lugar de orixe duna raza de cabalos, o cabalo Altai (unha raza de poni siberiano).

A rexión do Altai
-----------------

A rexión de Altai está formada por catro sitios e tipos de paisaxes: o monte Belukha, a meseta de Ukok, o río Katun e o val de Karakol. O monte Belukha está considerado como un lugar sagrado para os budistas e os burkhanistas. Foi a localización do Shangri-La, lugar ficticio descrito na novela *Horizontes perdidos* (*Lost Horizon*), publicada en 1933 por el autor británico James Hilton (o nome trata de evocar o imaxinario exótico de Oriente. O monte Beluhka foi escalado por primeira vez a principios do ano 1900, e hoxe en día congrega unha gran cantidade de escaladores cada ano.  
A meseta de Ukok é un lugar onde antigamente se asentaron os primeiros pobos siberianos. Varios mitos están relacionados con esta parte das Montañas Douradas; por exemplo, pensábase que a meseta eran os Campos Elíseos.  
Os habitantes do Altai reúnense anualmente en varias celebracións, sendo ademais un lugar turístico.

Notas
-----

1. 1 2  "UNESCO". Consultado o 25 de marzo de 2019.
2. ↑  Greater Altai – Altai Krai, Republic of Altai, Tyva (Tuva), and Novosibirsk - Crossroads *(en inglés)*.
3. ↑  Montagnes dorées de l'Altaï na web da UNESCO *(en francés)*.
4. ↑  Altai Horse en Breeds of Livestock *(en inglés)*.
5. ↑  Sacred Land Film Project Sacred Land Film Project {{en]].

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q155495
* WDPA: 168241
* WHC: 768

 |
Proba do Campionato Europeo de Piragüismo en Maratón de 2018
O **piragüismo en maratón** é un deporte no que os piragüistas vogan un kaiak ou unha canoa sobre unha longa distancia. 

Se ben a Federación Internacional de Piragüismo establece que as distancias estándar son ata 30 km, moitas carreiras son máis longas. Moitas probas inclúen seccións de ríos con correntes e portaxes para superar obstáculos. Non é unha modalidade olímpica e a máxima competición deste deporte é o Campionato Mundial de Piragüismo en Maratón.

Clases
------

As probas de piragüismo en maratón divídense xeralmente en diferentes clases. As máis comúns son: 

* K1
* K2
* K4
* C1
* C2

*K* refírese a un kaiak e *C* a canoa. O número fai referencia ao número de padexeiros por embarcación.

Distancias
----------

As distancias varían dependendo da clase, o sexo ou a idade. As distancias acostuman a ser as seguintes:

* **30 km**: para as categorías kaiak masculino sénior.

* **26.25 km**: para as categorías canoa, kaiak feminino sénior e kaiak masculino sub23.

* **22.5 km**: para as categorías canoa e kaiak feminino sub23 e kaiak masculino júnior.

* **18.75 km**: para as categorías canoa e kaiak feminino júnior.Tono Campos, cinco veces campión do mundo de piragüismo en maratón, realizando un tramo de portaxe.

Portaxes
--------

Unha portaxe é aquela fase da competición na que o participante debe baixar da embarcación e cargar con ela a pé unha distancia de entre 100 e 300 metros en dirección ao punto no que debe continuar a súa carreira na auga.

*

Notas
-----

1. ↑  "What is Canoe Marathon?" (en inglés). Consultado o 13 de novembro de 2019.
2. ↑  "Especificacións das embarcacións" (PDF). *www.omckra.com*. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 13 de novembro de 2019. Consultado o 13 de novembro de 2019.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Campionato Mundial de Piragüismo en Maratón
* Campionato Europeo de Piragüismo en Maratón
* Piragüismo en augas tranquilas
* Slálom (piragüismo)
Unha piragua sobre o río Níxer en Malí.
Vídeo de xente navegando en piraguas (Níxer).
Unha **piragua** é calquera embarcación tripulada por un ou varios individuos que se impulsa por medio de pa (non de remo ou remos). A diferenza co remo é que a pa non vai fixada, ligada ou unida á propia embarcación, senón só nas mans de quen a manexa.

Ademais, nas embarcacións de remo ou remos quen impulsa a embarcación adoita ir encarado á popa (como en barcas, esquifes, traiñeiras, galeras, birremes, trirremes etc.), é dicir, avanza de costas, mentres nas piraguas navégase de fronte.

O termo piragua, segundo a Federación Galega de Piragüismo, engloba á canoa e ao kaiak.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *piragua*.
2. ↑  "Páxina web da Federación Galega de Piragüismo". Arquivado dende o orixinal o 26 de marzo de 2012. Consultado o 10 de novembro de 2012.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Piragua Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Canoa
* Piragüismo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q33791
* EBID: ID
* JSTOR: pirogues
* Treccani: piroga

 |
En estatística, **marxe de erro**, **erro de mostraxe**ou **erro de estimación** é o erro que xorde por mor de observar unha mostra da poboación completa.

A estimación dun valor de interese, como a media ou a porcentaxe, estará xeralmente suxeita a unha variación entre unha mostra e outra. Estas variacións nas posibles mostras dunha estatística poden, teoricamente, ser expresadas como erros de mostraxe, con todo, normalmente, na práctica o erro exacto é descoñecido. O erro de mostraxe refírese en termos máis xerais ao fenómeno da variación entre mostras. Cando este non é mencionado considérase que a marxe de erro base é o 0.02% (0.2 para mostraxe paralela e 2 para mostraxe directa).

O erro de mostraxe desexado, xeralmente pode ser controlado tomando unha mostra aleatoria da poboación, suficientemente grande, con todo, o custo disto pode ser limitante. Se as observacións son tomadas dunha mostra aleatoria, a teoría estatística brinda cálculos probabilísticos do tamaño desexado do erro de mostraxe para unha estatística en particular ou estimación. Estes usualmente son expresados en termos do erro estándar.

O erro de mostraxe pode ser contrastado co erro de medición, o cal se refire ao conxunto das desviacións do valor real que non van en función da mostra escollida, entre os cales se atopan varios erros sistemáticos e algúns erros aleatorios. Resultan moito máis difíciles de cuantificar que o erro de mostraxe.

Notas
-----

1. 1 2  Sarndal, Swenson, and Wretman (1992), Model Assisted Survey Sampling, Springer-Verlag, ISBN 0-387-40620-4
2. 1 2 3  Fritz Scheuren (2005). "What is a Margin of Error?", Chapter 10, in "What is a Survey? Arquivado 12 de marzo de 2013 en Wayback Machine.", American Statistical Association, Washington, D.C. Accesso: 2008-01-08.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Sarndal, Swenson, e Wretman (1992), Model Assisted Survey Sampling, Springer-Verlag, ISBN 0-387-40620-4
* Fritz Scheuren (2005). "What is a Margin of Error?", Chapter 10, in "What is a Survey?", American Statistical Association, Washington, D.C. Consultado 2008-01-08
* Campbell, Neil A.; Reece, Jane B. (2002). *Biology*. Benjamin Cummings. pp. 450–451.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1352827
* EBID: ID
* MAG: 55772526

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre matemáticas é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
En enxeñería, ciencia, industria e estatística, denomínase **precisión** á capacidade dun instrumento de dar o mesmo resultado en medicións diferentes realizadas nas mesmas condicións. Esta cualidade debe evaluarse a curto prazo. Non debe confundirse con exactitude nin con reproducibilidade.

É un parámetro relevante, especialmente na investigación de fenómenos físicos, ámbito no cal os resultados exprésanse como un número máis unha indicación do erro máximo estimado para a magnitude. É dicir, indícase unha zona dentro da cal está comprendido o verdadeiro valor da magnitude.

En informática, denomínase **precisión** ao número de bits usados para representar un valor. En xeral, nun sistema computacional a precisión está dada polo valor do dígito menos significativo dunha palabra digital que representa un número cunha escala e nun tipo de dato definido. Visto dende outra perspectiva, equivale á diferenza entre dous valores sucesivos representables no tipo de dato e escala do número.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q962365
* EBID: ID

 |
O **predicado** é un termo que se emprega en lingüística para referirse a máis dun concepto.

Na gramática, tradicionalmente, definiuse o predicado como a parte da oración na que se atopa o verbo e, con frecuencia, outros sintagmas que, no caso de habelos, manteñen unha relación co verbo a distintos niveis de proximidade. Dentro do predicado aparecen tódolos sintagmas que non teñen cabida no suxeito dunha oración.

Porén, os lingüistas transformacionais definen o predicado como a palabra que expresa un acontecemento, o cal pode ser un estado, un acontecemento ou unha acción. É dicir, estoutra definición de predicado refírese ao verbo. Quen emprega esta denominación, afirma que o predicado selecciona argumentos e dependendo do número de argumentos que necesite será:

* **Monádico** o predicado que necesita un argumento. Son os verbos intransitivos. Por exemplo: «morrer» (Arg. + verbo)
* **Diádico** o que necesita dous argumentos. Son os verbos transitivos. Por exemplo «ler» (Arg. + verbo + Arg.)
* **Triádico** o que necesita tres. Son os verbos ditransitivos. Por exemplo «aconsellar» (Arg. + verbo + Arg. + Arg.)

Ademais, como resultado da relación entre devanditos argumentos e o predicado, xorden as funcións semánticas

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre lingüística é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q179080
* BRE: 3667339
* EBID: ID
* GEC: 0203141
* JSTOR: predicates
* MAG: 40738166
* PSH: 6879

 |
Os **marcadores tumorais** son unha serie de substancias que poden detectarse, dependendo do tipo de marcador, en sangue, ouriños, feces ou outros tecidos do organismo e cuxa presenza nunha concentración superior a determinado nivel pode indicar a existencia dun cancro. Aínda que unha concentración anormal dun marcador tumoral poida suxerir a presenza de cancro, isto, en por si, non é suficiente para diagnosticalo. Xeralmente a súa utilidade redúcese a sospeitar o diagnóstico ou valorar a evolución dun tumor detectado por outros procedementos. A maior parte dos marcadores tumorais poden ser producidos tamén polas células normais, polo que existen falsos positivos. Ademais, algunhas doenzas non cancerosas provocan que os niveis de certos marcadores tumorais medren. Noutras ocasións, o resultado do test é negativo e aínda así existe un tumor maligno (falso negativo). A interpretación do resultado, tanto positivo como negativo para un determinado marcador tumoral pode chegar a revestir gran complexidade, polo que é imprescindible o asesoramento médico.

Clasificación
-------------

As substancias que se poden empregar como marcadores tumorais son moi heteroxéneas dende o punto de vista bioquímico e poden clasificarse nos seguintes grupos:

* Antíxenos oncofetais como o antíxeno carcinoembrionario, alfa-fetoproteína e gonadotropina coriónica humana.
* Glicoproteínas como o antíxeno prostático específico, o CA 125, CA19-9, CA 15-3 e CA72.4
* Enzimas como a lactato deshidroxenase (LDH) e fosfatase alcalina.
* Hormonas como as catecolaminas.
* Proteínas como a tiroglobulina.

Notas
-----

1. ↑  *Manual del Técnico Superior de Laboratorio de Análisis Clínicos*. Editorial Mad S.L. 2004, ISBN 84-165-1374-4. Consultado el 1 de agosto de 2010
2. ↑  E. Martínez, M. Marcos, M.A. Domínguez, F. Arias, E. Villafranca, M.T. Dueñas: *Marcadores tumorales circulantes con valor pronóstico*, Anales Sistema Sanitario Navarra 2000; 24 (Supl. 1): 53-61.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q584992
* EBID: ID
* GEC: 0281530
* GND: 4117262-0
* JSTOR: tumor-markers
* LCCN: sh85138551
* MAG: 2781447364
* NDL: 01206284

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: María Vilas.

**María Vilas Liñares**, nada en Santiago de Compostela o 27 de novembro de 1984, é unha traballadora social no concello de Rois e política galega de Ciudadanos, deputada no Congreso dos Deputados, en 2019, durante dous meses.

Traxectoria
-----------

Diplomouse en traballo social pola Universidade de Santiago de Compostela. Militante de Ciudadanos, pertence ao comité autonómico galego e ao consello xeral estatal; asemade é voceira da formación na provincia da Coruña e dende 2016 coordinadora da agrupación local compostelá. Nas eleccións municipais de 2019 foi a candidata á alcaldía da súa cidade natal. Foi número dous da súa formación para o Congreso dos Deputados nas eleccións xerais de abril de 2019 pola circunscrición da Coruña. Logo da renuncia da número un, Marta Rivera de la Cruz, que entrou no goberno da Comunidade de Madrid, María Vilas tomou posesión como deputada o 29 de agosto de 2019. Nas eleccións xerais de novembro do mesmo ano repetiu candidatura, desta volta como cabeza de lista, mais non obtivo escano.

Notas
-----

1. ↑  Martín Reboredo, Marcos (7/12/2019). "Diputadas exprés. María Vilas y Beatriz Pino no se imaginaban un paso tan fugaz por la política nacional tras formar parte del Congreso solo durante 2 y 6 meses, respectivamente". *Faro de Vigo* (edición en papel)`|format=` require `|url=` (Axuda) (en castelán): 19.
2. ↑  "María Vilas Liñares nova coordinadora da agrupación de C’s en Compostela, Ciudadanos Galicia, 22 de febreiro de 2016
3. ↑  "A lucense María Vilas toma posesión no Congreso en lugar de Marta Rivera". *El Progreso*, 29 de agosto de 2019.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***María Vilas Liñares Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Lista de deputados galegos no Congreso desde a Transición

### Ligazóns externas

* Ficha na páxina web do Congreso dos Deputados
A **preeclampsia** é unha complicación médica do embarazo, tamén chamada **toxemia do embarazo**, e asóciase a hipertensión inducida durante o embarazo e a elevados niveis de proteína nos ouriños (proteinuria). Debido a que a preeclampsia se refire a un cadro clínico ou conxunto sintomático, no canto dun factor causal específico, estableceuse que pode haber varias etioloxías para o trastorno. É posible que exista un compoñente na placenta que cause disfunción endotelial nos vasos sanguíneos maternos de mulleres susceptibles. Aínda que o signo máis notorio da enfermidade é unha elevada presión arterial, pode desembocar nunha eclampsia, con dano ó endotelio materno, riles e fígado. O único tratamento é o parto, sendo a indución do parto ou a cesárea os procedementos máis comúns. Pode aparecer até seis semanas posparto. É a complicación do embarazo máis común e perigosa, polo que debe diagnosticarse e tratarse axiña, xa que en casos graves pon en perigo a vida do feto e da nai.
Caracterízase polo aumento da tensión arterial (hipertensión) xunto ó de proteínas nos ouriños (proteinuria), así como edemas nas extremidades.

Notas
-----

1. ↑  The University of Virginia Health System. "La Hipertensión Inducida por el Embarazo (HIE)". Arquivado dende o orixinal o 04 de xullo de 2008. Consultado o 20 de xullo de 2017.
2. ↑  Drife JO, Magowan (eds).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q61335
* EBID: ID
* GEC: 0134140
* JSTOR: preeclampsia
* LCCN: sh91004039

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 10494
* DOID: DOID:10591
* eMedicine: 1476919
* HPO: HP:0100602
* ICD-9: 642.4
* MedlinePlus: 000898
* MeSH: D011225
* MeSH: C13.703.395.249
* NCIt: C34943
* OMIM: 609403
* Orphanet: 275555
* UMLS: C0032914

 |
Pílulas anticonceptivas.
En farmacoloxía, unha **pílula** (probablemente do latín pílula que significa «pelota pequena»), é unha forma farmacéutica sólida, redonda de administración oral, pouco usada dende a aparición dos comprimidos e cápsulas. As pílulas son de preparación artesanal na que se mesturan os ingredientes activos con excipientes como xaropes de glicosa nun morteiro resultando nunha pasta á que se lle dá a forma de cilindro delgado. Logo secciónase ou dividese en porcións individuais de igual tamaño en forma de pequenas esferas e cóbrense cun verniz azucarado para facelos máis agradábeis á inxestión.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *pílula*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Glosario de formas farmacéuticas *(en castelán)*
* Historia da pílula Royal Pharmaceutical Society of Great Britain *(en inglés)*
* Identificación das pílulas Forma, tamaño, cor - Drugs.com *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1097859
* EBID: ID
* MAG: 81603835

 |
A **psicoloxía evolucionista** propón que a psicoloxía e a conduta dos humanos e primates poden ser entendidas coñecendo a súa historia evolutiva. Especificamente, propón que a mente dos primates, incluído o home, está composta de moitos mecanismos funcionais chamados adaptacións psicolóxicas ou *mecanismos psicolóxicos evolucionados* (EPMs) que se desenvolveron mediante selección natural por ser útiles para a supervivencia e reprodución do organismo. A psicoloxía evolucionista tenta explicar características mentais da especie humana (tales como a memoria, a percepción, a lingua, e fundamentalmente as emocións) como adaptacións: é dicir, como os produtos funcionais da selección natural, á súa vez forzada pola competencia para sobrevivir e reproducirse. Este enfoque adaptativo é o empregado para entender o resto dos mecanismos biolóxicos como, por exemplo, o sistema inmunitario. A psicoloxía evolucionista aplica este mesmo principio á psicoloxía.

Dado que a evolución dos homínidos (até chegar ó *Homo sapiens* actual) produciuse en medios ancestrais totalmente diferentes ó actual, os psicólogos evolutivos toman como referencia as condicións existentes naqueles medios prehistóricos. Postúlase, por exemplo, que os seres humanos desenvolveron unha capacidade mental especial para a adquisición da fala en forma naturalmente automática nos primeiros anos de vida. Pero loxicamente non herdaron unha capacidade de lectura e escritura que foron culturalmente desenvolvidas. Outras adaptacións inclúen a capacidade de ler as emocións dos demais, a capacidade de discernir parentes de non familiares, a habilidade de identificar e seleccionar unha parella, e a propensión para axudar e actuar en forma altruísta cara ós seus conxéneres.

Charles Darwin propuxo a teoría da selección natural como mecanismo para explicar a evolución biolóxica no século XIX, teoría que se reforzou cos descubrimentos posteriores das ciencias biolóxicas e a xenética. O propio Darwin, e varios científicos do século XX tentaron conciliar esta teoría co estudo analítico da conduta social de distintas especies, incluídos os insectos sociais (formigas e abellas), os mamíferos en xeral, e os primates en particular.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q219695
* BNCF: 50038
* EBID: ID
* GND: 4636472-9
* JSTOR: evolutionary-psychology
* MAG: 92150231
* NDL: 01155949

 |
**Mary Teresa Slaney**, nada como **Decker** en Bunnvale o 4 de agosto de 1958, é unha ex-atleta medio-fondista estadounidense. Campioa mundial en Helsinqui 1983 nas probas de 1500 m e 3000 m, conseguiu 17 marcas mundiais oficiais, ou non, na súa carreira.

Sufriu de síndrome compartimental que a arredou dos Xogos Olímpicos de Montreal de 1976. Recuperada tras cirurxía, venceu a proba dos 1500m nos Xogos Panamericanos de San Xoán de 1979.

Olimpíadas
----------

Era a favorita nas súas probas nos Xogos Olímpicos dos Ánxeles de 1984. Nos 3000m colidiu coa rival surafricana Zola Budd e caeu. Non conseguiu erguerse de novo, nin disputar posteriormente a proba de 1500m.

Participou posteriormente nos Xogos de Seúl de 1988 sendo a portabandeira da delegación estadounidense na abertura. Nas probas, porén, non obtivo éxito. Non se clasificou para Barcelona 1992

### Atlanta 1996 e polémica

Conseguiu clasificarse para Atlanta 1996 nos 5000 m, mais viuse envolta nunha polémica no seu exame antidopaxe preolímpico. A mostra de urina presentou testosterona por epitestosterona (razón T/E) maior que o máximo permitido.

Decker e os seus avogados argumentaron que a razón T/E sería dubidosa para mulleres, especialmente en mulleres con máis de trinta anos, ou que facían uso de pílulas anticoncepcionais. Na pista, Mary non pasaría das probas clasificatorias.

En xuño de 1997, foi proscrita das competicións pola IAAF, mais a USATF - Federación de Atletismo Americana, reintegrouna. A IAAF levou o caso a arbitraxe. En abril de 1999 sufriu nova derrota nos 1500m no Campionato Mundial de Atletismo en Pista Cuberta de 1997.

Casou co maratonista Ron Tabb e dende 1985 está casada con Richard Slaney, lanzador de disco, con quen tivo unha filla.

Notas
-----

1. ↑  "Mary Decker no Hall of Fame". Arquivado dende o orixinal o 17 de xullo de 2012. Consultado o 28 de xullo de 2020.

* Portal:Estados Unidos de América

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q238299
* WorldCat
* VIAF: 65383323
* EBID: ID
* FAST: 114397
* FemBio: 7212
* LCCN: n83130356
* Munzinger: 01000000592
* NNDB: 000025526
* IAAF: 61747
* Sports Reference: mary-decker-slaney-1

 |
Comezo da liña na estación de Figueres-Vilafant.
A **liña de alta velocidade Figueres-Perpiñán** é unha liña ferroviaria internacional que une España e Francia, conectando a rede de alta velocidade española coa rede ferroviaria francesa. Trátase dunha liña de concesión privada, explotada pola sociedade TP Ferro. Está deseñada para permitir tráficos mixtos, tanto de viaxeiros coma de mercadorías, e encóntrase aberta ao tráfico comercial de trens dende decembro de 2010.

Ten unha lonxitude total de 44,4 quilómetros: 24,6 en Francia e 19,8 en España. O trazado discorre entre a estación de Figueres-Vilafant, onde enlaza coa liña de alta velocidade Madrid-Zaragoza-Barcelona-Fronteira francesa, e a cidade de Perpiñán, onde conecta coa rede ferroviaria convencional francesa cara a Montpellier. A liña inclúe un túnel de 8,3 quilómetros, o túnel do Pertús, que atravesa o Pireneo baixo a fronteira.

Actualmente é a única conexión ferroviaria España-Francia que non require de cambio de ancho ou transbordo.

Notas
-----

1. 1 2  El País, ed. (27 de decembro de 2003). "ACS adxudícase o tramo fronteirizo do AVE por 952 millóns". Consultado o 13 de abril de 2014.
2. ↑  El País, ed. (20 de decembro de 2010). "O tren máis rápido cruza os Pireneos". Consultado o 13 de abril de 2014.
3. ↑  La Vanguardia, ed. (19 de xullo de 2005). "Inauguradas as obras no túnel de Pertús da liña do AVE que unirá Figueres e Perpiñán". Consultado o 13 de abril de 2014.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* LAV Madrid-Barcelona-Fronteira francesa
* TP Ferro

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q586879
* Structurae: 10000133

 |
Quijada.
A **quijada** é un instrumento de percusión de varios lugares de Hispanoamérica. Trátase da queixada dun burro, mais tamén pode ser o dun cabalo ou dunha vaca. Tamén é coñecido co nome de *charrasca*, *cacharaina*, *charaina*, *carretilla* ou *kahuaha*.

Usos
----

Utilízase como instrumento de marcha nos entroidos e festas relixiosas, así como tamén en varios ritmos de orixe afroamericana como a música afroperuana da costa centro e sur do Perú, en sones de República Dominicana, do mesmo xeito que na música mexicana de son jarocho e de son afromestizo de Costa Moza, de torbellino colombiano, en Guatemala, Belize, na música chilota de Chile e ocasionalmente en desfiles no candombe afroarxentino de Buenos Aires.

Galería
-------

* Danza de San Miguel do Códice Martínez Compañón (1782-1785). Pódese observar ó diaño do centro superior tocando unha quijada.
* Acuarela de Pancho Fierro (século XIX), onde se olla unha quijada empregada como insturmento musical.
* Pablo Nahual cunha quijada.
* Un grupo de *jaraneros* tocando no Festival Zacatecas de Folklor 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1394579
* EBID: ID
* LCCN: sh85069801
* MusicBrainz: ID

 |
Relevo nun vaso funerario ateniense: Hermes Psicopompo dirixe á morta Myrrhine ao Hades, ca 430-420 a.C. (Museo Nacional de Arqueoloxía de Atenas).
Un **psicopompo** (do grego ψυχοπομπός, *psychopompós*, que significa literalmente o "guía das almas") é unha criatura presente en moitas relixións e mitoloxías. A súa función é a de conducir as almas das persoas mortas á súa morada de ultratumba. Aparece decote na arte funeraria, ben en forma dun deus antropomorfo, ben en forma dun animal. 

Entre os exemplos clásicos de psicopompo pódese citar ao deus exipcio Anubis, o deus Yama no Hinduísmo, o barqueiro Caronte e o deus Hermes na mitoloxía grega, a deusa Vanth, da relixión etrusca e as valquirias na mitoloxía nórdica.

Notas
-----

1. ↑  Definición de psicopompo no *Dicionario de Galego* de Ir Indo e a Xunta de Galicia.
2. ↑  Lidell, Henry George. "A Greek-English Lexicon". Consultado o 22 de xuño de 2020.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Psicopompo***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q634304
* EBID: ID
* GEC: 0241021

 |
Liña Verde de Nicosia, Chipre.
Rúa de Nicosia cortada pola Liña Verde.
A **Liña Verde** é a liña de demarcación que divide Nicosia, a capital de Chipre, en dúas partes, unha setentrional baixo o poder da autodenominada República Turca do Norte de Chipre, e a parte meridional baixo o control gobernamental recoñecido internacionalmente da República de Chipre. O paso a través da mesma faise, exclusivamente, por "Ledra Palace Check Point", lugar controlado polas forzas de seguridade de ámbolos sectores da illa e de UNFICYP.

En 1960, Chipre transformouse nun país independente e bi-comunal, cunha poboación maioritaria de orixe grego e unha gran minoría de turcos. En decembro de 1963, a cidade foi o centro de violentos enfrontamentos intercomunais, resultando nunha división de facto da mesma. O Secretario Británico para as Relacións da Commonwealth, Dunkan Sands, viaxou a Chipre coa intención de restaurar a calma. Fixéronse unha serie de encontros cos delegados turco-chipriotas e greco-chipriotas baixo a dirección de Sands. Durante os mesmos, o xeneral Young, quen estaba a cargo das tropas británicas chegadas para supervisar o cesamento do fogo, marcou unha liña verde o 30 de decembro de 1963 sobre o mapa de confrontación en Nicosia. A liña fortaleceuse coa invasión da illa por parte de Turquía en xullo de 1974. Chegou a converterse de facto en fronteira cando en 1983 a parte turco-chipriota autoproclámase como República Turca do Norte de Chipre, país unicamente recoñecido por Turquía.

A partir dese momento a liña mantén o nome de *Green Line*, separando ás dúas comunidades mediante unha combinación de barricadas, bolsas de area, arames de pugas e postos de garda. O seu ancho é variado (sendo, en media, o correspondente a unha rúa) e o seu patrullamento interno é realizado polas tropas de UNFICYP das Nacións Unidas.

Esta liña tamén se denomina nalgún caso como *Liña Atila*, nome en clave dado polas forzas turcas durante a intervención militar da illa na chamada Operación Atila. Na madrugada do 8 ao 9 de marzo de 2007, o goberno greco-chipriota comezou a derrubar parte da Liña Verde nun "sinal de boa vontade", segundo afirmou o voceiro gobernamental Christodoulos Pashardes, o que foi ben recibido polo líder turco-chirpiota Mehmet Ali Talat, aínda que se advertiu que a medida, con ser positiva, non é nin definitiva nin constitúe o final do conflito de ambas as comunidades. En xaneiro, o goberno turco-chipriota tamén realizara xestos de achegamento ao destruír unha ponte peonil que, a dicir da outra parte, violaba a Liña Verde.

Notas
-----

1. ↑  Os greco-chipriotas comezan a derrubar a Liña Verde que divide a turcos e gregos na cidade de Nicosia

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Invasión turca de Chipre

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q116970
* OSM: 3263909

 |
**Quiet Riot** é unha banda estadounidense de heavy metal coñecida polos seus sinxelos "Metal Health" e "Cum on Feel the Noize". O grupo formárono en 1973 o guitarrista Randy Rhoads e o baixista Kelly Garni co nome orixinal Mach 1, que cambiarían primeiro por Little Women e finalmente por Quiet Riot en maio de 1975. Este nome estivo inspirado nunha conversa con Rick Parfitt, da banda británica Status Quo, na cal Parfitt dixo que lle gustaría chamar a un grupo "Quite Right", e o seu forte acento inglés fixo que soase como se dixese "Quiet Riot". A banda foi situada no número 100 da lista de VH1 dos "100 mellores artistas de hard rock".

A formación orixinal estaba composta por Rhoads e Garni xunto co vocalista Kevin DuBrow e o batería Drew Forsyth. A súa formación máis exitosa foi a conformada por DuBrow, o guitarrista Carlos Cavazo, o baixista Rudy Sarzo e o batería Frankie Banali, que en 1983 publicou o álbum *Metal Health* que os faría famosos, o cal é coñecido por ser o primeiro disco de heavy metal en chegar á cima da lista de álbums da *Billboard*. Tras varios cambios de compoñentes e breves separacións, Quiet Riot continuou gravando e xirando ata a morte de DuBrow por unha sobredose de cocaína en 2007. Banali resucitou a banda en 2010, e na actualidade esta composta por el mesmo na batería, o vocalista Jizzy Pearl, o baixista Chuck Wright e o guitarrista Alex Grossi.

Discografía
-----------

* *Quiet Riot* - 1978 (CBS Sony)
* *Quiet Riot II* - 1978 (CBS Sony)
* *Metal Health* - 1983 (Pasha/Sony/Columbia)
* *Condition Critical* - 1984 (Pasha)
* *QR III* - 1986 (Pasha/CBS)
* *QR* - 1988 (Pasha/CBS)
* *Terrified* - 1993 (Moonstone Records)
* *Down to the Bone* - 1995 (Kamikaze Records)
* *Alive and Well* - 1999 (Cleopatra Records)
* *Guilty Pleasures* - 2001 (Bodyguard)
* *Rehab* - 2006 (Chavis Records)
* *Quiet Riot 10* - 2014 (RSM Records)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q221494
* WorldCat
* VIAF: 145563122
* AllMusic: mn0000859868
* Discogs: 261370
* Genius: Quiet-riot
* GND: 1217778-7
* IMDb: nm1524804
* Metal Archives: 1709
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0132071
* Songkick: 135552

 |
**Mary (Molly) Isolen Fergusson**, nada o 28 de abril de 1914 en Stoke (Plymouth) e finada o 30 de novembro de 1997 en Londres, foi unha enxeñeira civil británica, a primeira muller integrante da Institución de Enxeñeiros Civís, que a admitiu en 1957.

Traxectoria
-----------

Molly Fergusson, graduouse en enxeñaría civil na Universidade de Edimburgo en 1936, e para completar a súa formación foi contratada por dous anos en Blyth e Blyth de Edimburgo, sen soldo durante o primeiro ano.

Permaneceu na empresa e traballou en pontes e outros proxectos de infraestrutura en Escocia, Probablemente foi a primeira muller en ser nomeada socia principal dunha empresa consultora de enxeñaría en 1948. O 15 de xaneiro de 1957 foi a primeira muller elixida como membro de pleno dereito da sociedade británica de enxeñeiros superiores, a Institución de Enxeñeiros Civís.

Despois de xubilarse en 1978, continuou traballando como consultora e utilizou as súas ganancias para financiar unha bolsa universitaria para axudar aos estudantes de enxeñería. Tamén colaborou coa Women’s Engineering Society.

En 1979 outorgóuselle unha Orde do Imperio Británico e en 1985 un Doutoramento Honorario en Ciencias na Universidade de Heriot-Watt.

Notas
-----

1. 1 2  "Mary Fergusson". Arquivado dende o orixinal o 27 de xuño de 2015. Consultado o 12 de marzo de 2020.
2. 1 2  Haines, Catharine M. C. *International women in science: a biographical dictionary to 1950*, p. 98
3. ↑  Ewan, Elizabeth, editor. Pipes, Rosemary J. editor. Rendall, Jane, 1945- editor. Reynolds, Sian, editor. *The new biographical dictionary of Scottish women*. ISBN 978-1-78785-201-3. OCLC 1114616099.
4. ↑  Bottom, Hannah (2015-06-22). "First woman civil engineer remembered". *New Civil Engineer* (en inglés). Consultado o 2020-04-19.
5. 1 2  "Mary Isolen Fergusson". *wealothianwomensforum.org.uk*. Consultado o 2020-04-19.
6. ↑  "Scottish Engineering Hall of Fame". *www.engineeringhalloffame.org*. Consultado o 2020-04-19.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q37215
* ODNB: 69126

 |
Alejandro Jodorowsky
A **psicomaxia** é unha técnica de suposta curación espiritual, desenvolvida por Alejandro Jodorowsky, funde as súas raíces no xamanismo, a psicanálise e o efecto patético do teatro. Básease na premisa de que o inconsciente toma os actos simbólicos como se fosen feitos reais, de maneira que un acto máxico-simbólico-sagrado pode modificar o comportamento do inconsciente, e por conseguinte, se está ben aplicado, curar certos traumas psicolóxicos. Estes actos son "deseñados a medida" e prescríbense despois de que o psicomago analice as peculiaridades persoais do consultante, e incluso estude a súa árbore xenealóxica.

O acto psicomáxico
------------------

Unha vez o psicomago detecta cal é a pulsión inconsciente que está entrampando ao consultante, "receitalle" de maneira intuitiva un **acto psicomáxico**, que é sempre unha labor a realizar. 
Estes actos son performances levadas a cabo polo consultante e que poden requirir da axuda doutras persoas para a súa execución. O que se pretende e que o nó inconsciente que atrapa ao consultante se realice no mundo real metaforicamente.

Estes actos poden resultar chocantes, ridículos, transgresores, de mal gusto, e ás veces mesmo chistosos. Pero co acto tamén se pretenden romper os círculos viciosos do comportamento, xa sexa mental, emocional, sexual o corporal. Cando se rompe ese nó gordiano que ataba ao suxeito, aparece unha nova dimensión na súa personalidade e con iso comeza o camiño da curación.

Bibliografía
------------

* Jodorowsky, Alejandro (2001), La danza de la realidad, Madrid: Ediciones Siruela, S.A. ISBN 8478447350.
* Jodorowsky, Alejandro (2005), Psicomagia, Madrid: Ediciones Siruela, S.A. ISBN 8478447806.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7256427
* EBID: ID

 |