recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Cardanachama** é un lugar da parroquia de Queiroás no concello ourensán de Allariz na comarca de Allariz - Maceda. Tiña 26 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales 15 eran homes e 11 mulleres.

Lendas
------

Existía neste lugar unha muller chamada Dona Chama, quizais relacionada cos mouros, que tiña as pernas de cabra. Esta muller era de gran beleza e, por iso, cobizada por moitos homes. Ela nunca rexeitaba esta atracción e deitábase con eles pero, para manter o segredo, matábaos despois a todos, unha vez que descubrían o asunto das súas pernas.

Dunha volta chegou ata o castelo un cabaleiro pedindo coñecela. Como sempre, acaban na cama e alí o home descobre as pernas de cabra e supón que agora está en perigo. Por iso pórtase moi atentamente e non chega a consumar o coito, ata que Dona Chama, aburrida, cae durmida. Nese momento, o cabaleiro escapa empregando como salvoconduto o anel que lle roubara. Cando ela acorda, chama polos seus soldados e polo home que, escoitando as voces dela, di para si: "*Chama, Chamorra* [ou *Dona Chamorra*], pernas de cabra e cara de señora*".*

Dona Chama, abandonada e descuberta, suicídase botándose nun pozo que hai no castro de San Brais. Pero antes agochou o seu tesouro, que aínda hoxe ninguén foi quen de descubrir.

Vaqueiro engade outra versión portuguesa da mesma lenda. Segundo esta versión, a muller namórase daquel cabaleiro e, cando descobre que fuxiu co seu anel, manda ós seus soldados na súa busca, coa excusa de recuperar o anel, cando en realidade é o home a quen desexa recuperar. Pero os soldados non atopan rastro del e a dona termina suicidándose cravándose un coitelo no peito e botándose despois ó pozo. Disque aínda hoxe se seguen escoitando de cando en vez lamentos femininos saír dese pozo .

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Queiroás

| Lugares da parroquia de Queiroás no concello de Allariz (Ourense) |  |
| --- | --- |
| Cardanachama | Gundiás | Queiroás da Igrexa | Queiroás Grande | Queiroás Pequeno | Requeixo de Queiroás |

### Parroquias de Allariz

| Galicia | Provincia de Ourense | Parroquias de Allariz |  |
| --- | --- |
| Allariz (Santiago) | Allariz (Santo Estevo) | Augas Santas (Santa Mariña) | Coedo (Santiago) | Os Espiñeiros (San Breixo) | Folgoso (Santiago) | Meire (Santa María) | Queiroás (San Breixo) | Requeixo de Valverde (Santa María) | San Mamede de Urrós (San Mamede) | San Martiño de Pazó (San Martiño) | San Trocado (San Trocado) | San Vitoiro da Mezquita (San Vitoiro) | Santa Baia de Urrós (Santa Baia) | Seoane (San Xoán) | Torneiros (San Miguel) |

Notas
-----

1. ↑  Mesmo di que no distrito de Braganza existe unha *Torre de Dona Chama*, no concello de Mirandela.
2. ↑  Vítor Vaqueiro, px. 176.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Allariz

### Bibliografía

* VAQUEIRO, Vítor: *Mitoloxía de Galiza. Lendas, tradicións, maxias, santos e milagres*, Galaxia, Vigo 2011.
Figura de ouro da cultura de bono Tolita, foi realizada no século I a. C. A súa procedencia é incerta. Forma parte da colección do Museo Metropolitano de Arte.
Territorio histórico da cultura Tumaco-La Tolita.
A **cultura de Tumaco-La Tolita** foi unha cultura arqueolóxica precolombiana que se difundiu pola rexión costeira de Colombia e Ecuador. Dous dos xacementos máis notables desta cultura amerindia son Tumaco e La Tolita, dos que toma o seu nome. A evidencia arqueolóxica dispoñible desta cultura é antiga no caso do sitio de La Tolita, cuxos materiais foron datados arredor do ano 600 a.C. mentres que en Tumaco as datas máis antigas corresponden a 300 a.C.

Relixión
--------

A súa relixión era politeísta, así mesmo tamén se rexían polo xamanismo. Practicaban unha relixión dirixida polos señores ou gobernantes, cuxo culto era o das deidades nadas do mundo real circundante como o xaguar, a serpe, a aguia, a harpía e o caimán. A actividade sacerdotal era moi intensa, con participación do xamanismo, consumo de plantas estimulantes e utilización de elementos de diversa procedencia ecolóxica.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cultura Tumaco-La Tolita Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Historia precolombiana de Colombia

### Bibliografía

* Bouchard, Jean Francois & Usselmann, Pierre. *Trois millénaires de civilisation entre Colombie et Equateur : La région de Tumaco La Tolita*. París, CNRS Editions, 2003.
* Coe, Snow e Benson. *América Antigua. Civilizaciones precolombinas*. Barcelona, Círculo de Lectores, 1989.
* Gutiérrez Usillos, Andrés (2002). *Dioses, símbolos y alimentación en los Andes*. Quito: Abya Yala.

* Portal:Colombia
* Portal:Pobos indíxenas de América

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2658318
* AAT: 300386643
* EBID: ID

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

**Torsten Palm** nado en Kristinehamn o 23 de xullo de 1947, é un expiloto de automobilismo sueco.

Traxectoria
-----------

O irmán máis novo do famoso copiloto de rally Gunnar Palm, Torsten tamén competiu como copiloto. En 1967 quedou segundo no Rally de Suecia con Simo Lampinen.

Palm competiu internacionalmente en carreiras de fórmula e marchas. Fixo o seu debut en Fórmula 3 en 1969 e chegou segundo tras Ronnie Peterson no Campionato Sueco ese ano, antes de gañar o Campionato en 1970 e 1971. Durante o Campionato Europeo de Fórmula 2 en 1973 estableceu o récord na pista en Karlskoga, Suecia, fronte a 40.000 espectadores. Palm terminou terceiro no seu Surtees, con Peterson no quinto lugar. Ninguén bateu o récord antes de que o circuíto reconstruírase ao final da década. Patrocinado por Polar Caravans fixo o seu debut na Fórmula 1 nun Hesketh en 1975. En Mónaco non puido clasificarse para a carreira. En Anderstorp, Suecia, clasificouse para a carreira e terminou décimo.

De 1993 a 2003 dirixiu un concesionario de automóbiles, Torsten Palm Bil AB, que foi representante de Ferrari durante tres anos.

### Resultados completos na Fórmula Un

(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

| Ano | Equipo | Chasis | Motor | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | Pos. | Puntos |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1975 | Polar Caravans | Hesketh 308 | Cosworth V8 | ARX | BRA | RSA | ESP | MONNSC | BEL | SWE10 | NED | FRA | GBR | ALE | AUT | ITA | USA | NC | 0 |

Notas
-----

1. ↑  Jenkins, Richard. "The World Championship drivers - Where are they now?". OldRacingCars.com. Consultado o 2007-07-29.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Torsten Palm*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q172386
* DriverDB: torsten-palm
* RacingReference: Torsten\_Palm

 |
**Silvia Saint**, tamén chamada **Sylvia Saint**, de verdadeiro nome **Sylvie Tomčalová**, nada o 12 de febreiro de 1976 en Kyjov, é unha actriz porno checa. Actualmente é unha das actrices mellor pagadas da industria pornográfica.

Traxectoria
-----------

De orixe humilde, comezou a súa carreira como modelo de roupa interior feminina. Trala súa graduación, estudou dirección durante dous anos nun instituto en Brno. Máis tarde conseguiu emprego como encargada de hotel en Zlin, ao que lle seguiron outros traballos como contable e coordinadora de mercadotecnia. Como economicamente non ía a ningunha parte, decidiu que unha carreira como modelo sería máis proveitosa que os seus empregos anteriores. Rapidamente pasou de modelo de roupa interior a mostrarse espida en revistas. O seu noivo animouna a presentarse a un cásting para unha película porno estadounidense, e pronto se atopou facendo *Le Nover: Search for the Perfect Breasts* de Frank Thring. Logo dalgunhas aparicións en "High Society", "Swank", "Cheri" e "Club International", a Silvia acompáñaa a fortuna desde 1996, ano no que se converte nunha *Penthouse Pets* (mascota) de Penthouse checa. Dous anos máis tarde era tamén a mascota Penthouse Estados Unidos.

Silvia encumiouse á fama polas súas controvertidas actuacións nos sets porno, a tal punto que chegou a ser considerada unha completa revelación, recordada polas súas exhibicións acrobáticas que incluían dobres penetracións, sexo oral, anal e lesbianismo entre outras, así como o seu gusto por homes negros.

O seu traballo para a compañía Private Media Group fíxoa famosa no festival de cine de Cannes, o Hot D'Or.

No 2005 anunciouse o seu tan esperado regreso coa película "Private Chateau"; cabe sinalar que esta non é a súa primeira aparición nun vídeo logo do seu retiro, xa antes aparecera no filme lésbico do director Viv Thomas "Searching For Silvia" e nos vídeos da súa páxina web.

Tamén fixo algunhas aparicións promovendo festivais e exposicións como a "Sex and Entertainment Expo en México" así como "The annual SEXPO" en Australia.

No 2006 pódeselle ver en varios filmes da empresa Private como son "The Lady Of The Rings" 1, 2 e 3.

É considerada por moitos a última grande estrela da industria pornográfica, e tal feito se debe principalmente a enorme cantidade de películas sendo producidos anualmente en Europa e Estados Unidos, ademais do aumento de actores e actrices pornográficos no mundo enteiro, o que inviabiliza que xurdan novas estrelas tan notorias como Silvia Saint.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de Sylvia Saint *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q487141
* WorldCat
* VIAF: 19880913
* AFDb: 2015
* BNE: XX1470723
* BNF: 14037519t
* IAFD: SylviaSaint
* IMDb: nm0756655
* ISNI: 0000000002986222
* NNDB: 000026508
* SNAC: w6kw6bgr
* TMDb: 109689
* TVGuide: 3030632973

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

**Anthony "Tony" Lionel Shelly**, nado o 2 de febreiro de 1937 e finado o 4 de outubro de 1998, foi un piloto de carreiras neozelandés.

Competiu na Fórmula 1 en 1962, participando en 3 Grandes Premios do Campionato do Mundo e varias carreiras fora do campionato. Non logrou puntuar nunca no Campionato do Mundo. Tamén posuía un concesionario de BMW chamado Shelly Motors en Honolulu. A empresa anteriormente pertencía ao pai de Shelly e fora vendida á súa morte. Shelly posteriormente volveu a adquirir o negocio e converteuse nun cidadán americano en 1975. Dividiu o seu tempo entre unha casa en Honolulu e outra en Nova Zelandia, onde morreu.

Traxectoria
-----------

Shelly fixo o seu debut no automobilismo en xaneiro de 1955, participando cun Morgan na clase Sports Car para o Gran Premio de Nova Zelandia. Shelly cualificou pero non comezou a carreira. Shelly gañou "a primeira gran carreira que disputou" en Teretonga en 1958pilotando un Cooper e converteuse nun piloto líder en Australia e Nova Zelandia antes de desprazarse as carreiras en Europa en 1962. Pilotou principalmente para John Dalton, xeralmente en carreiras fora do campionato con relativo éxito, un quinto no Lombank Trophy e un terceiro na Lavant Cup sendo o máis destacado da súa tempada. Tamén participou en tres carreiras do campionato do Mundo de Fórmula Un, o Gran Premio do Reino Unido de 1962, onde se retirou cunha xunta de culata rota, en Nürburgring e no Gran Premio de Italia de 1962, onde non conseguiu cualificar en ningunha ocasión. Ao final da tempada regresou a Nova Zelandia, onde continuou competindo en 1963 e 1964 tralo calretirouse, aínda que competiu ocasionalmente a partir de entón.

### Resultados completos na Fórmula Un

(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

| Ano | Equipo | Chasis | Motor | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | Pos. | Puntos |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1962 | John Dalton | Lotus 18/21 | Climax 4 en liña | NED | MON | BEL | FRA | GBRRet | ALENSC |  |  |  | NC | 0 |
| Autosport Team Wolfgang Seidel | Lotus 24 | BRM V8 |  |  |  |  |  |  | ITANSC | USA | RSA |

Notas
-----

1. 1 2 3 4  "Hawaii auto dealer Shelly dies at 61". Honolulu Star-Bulletin. 8 de outubro de 1998. Arquivado dende o orixinal o 28 de xuño de 2008. Consultado o 30 de agosto de 2011.
2. ↑  "Tony Shelly - Biography". F1 Rejects. Arquivado dende o orixinal o 24 de setembro de 2015. Consultado o 27 de abril de 2013.
3. 1 2 3 4 5  Steve Small. *The Guinness Complete Grand Prix Who's Who*. p. 352. ISBN 0851127029.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tony Shelly*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q173592
* DriverDB: tony-shelly
* RacingReference: Tony\_Shelly

 |
Tren *Alaris* ETR-490 en servizo entre Madrid-Puerta de Atocha e Valencia-Estación do Norte ao seu paso por Silla.
**Alaris** foi o nome comercial dun servizo ferroviario diúrno, de longa distancia, prestado por Renfe Operadora en España entre 1999 e 2013. Ía asociado habitualmente aos electrotrens da serie 490 aínda que dende 2009 tamén se empregaron unidades da serie 130.

Na súa estrea cubrían a relación Madrid-Valencia/Gandia/Castelló aínda que posteriormente foron derivados cara a outros trazados como os que unen Barcelona con Sevilla e Málaga ou Valencia con Alcázar de San Juan e Albacete. Este servizo de gama media-alta realizábase sobre liñas electrificadas cunha velocidade comercial de 200 km/h.

Historia
--------

A metade dos anos noventa, Renfe necesitaba substituír os antigos Talgo III que levaban máis de 30 anos en servizo. Renfe buscaba un novo automotor para poder circular polas liñas electrificadas a velocidades de 200–220 km/h.

Logo dun concurso para o material coñecido como *Intercity 2000*, no que o consorcio GEC-Alsthom-FIAT Ferroviaria Spa gañou, Renfe encargou a fabricación de 10 electrotrenes basculantes da serie 490, moi parecidos aos ETR 460 de Trenitalia, e ao Cisalpino (ETR 470).

As unidades comezáronse a utilizar para un novo servizo entre Valencia e Madrid vía Albacete, de alta velocidade, alta calidade e confort. Os trens chamáronse nun principio *Intercity 2000* pero o nome non tivo boa acollida por parte do equipo de mercadotecnia de Renfe, por iso cambiouse por *Alaris* (unha marca comercial rexistrada por Renfe Operadora) e modificouse o esquema de pintura.

No ano 2008 empregáronse unidades da serie 120, e desde 2009 empréganse, indistintamente, unidades S130 e S490.

En verán de 2013, Renfe detectou problemas na Serie 490 que afectaba aos bogies. Un problema similar, que se achacou á fatiga do material, afectou aos trens 4000 usado por Comboios de Portugal. Aínda que a compañía lusa optou por reparar o material, no caso de Renfe retirouse e substituíu por outro material rodante. Paulatinamente os servizos *Alaris* foron desaparecendo como tal en favor de servizos Intercity.

Servizos
--------

Os trens *Alaris* cubriron os seguintes percorridos:

* Barcelona-Sants ↔ Valencia-Nord.
* Valencia-Nord ↔ Alcázar de San Juan.
* Valencia-Nord ↔ Albacete-Los Llanos.
* Madrid-Atocha ↔ Valencia-Nord / Gandia / Castelló / Orpesa
* Barcelona-Sants ↔ Sevilla-Santa Justa / Málaga-María Zambrano.
* Barcelona-Sants ↔ Alacant-Terminal.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Vídeo do *Alaris* ao seu paso por Alcázar de San Juan, en YouTube
* Vídeo do *Alaris* ao seu paso por Castillejo-Añover, en YouTube
Verme na praia de Barraña (Boiro).Verme fotografado en Barraña (Boiro).
**Verme** é unha denominación popular de calquera animal invertebrado de corpo brando e alongado, sen esqueleto nin extremidades articuladas, que se despraza arrastrándose. Non corresponde a ningunha clasificación taxonómica.

Outras denominacións populares igualmente xenéricas son *becha, becho, bechoco, bicha, bicho, bichoca, bichoco,coca, coca, Sara.*

Con nome de *verme* desígnanse habitualmente:

1. Algúns parasitos intestinais, tamén chamados lombrigas.
2. As larvas vermiformes de insectos.
3. As eirugas.
4. As miñocas.

Nalgúns casos designa un insecto determinado, como é o caso do vagalume (verme da luz, verme canteiro ou verme carpinteiro) ou do verme da seda (larva dunha bolboreta da familia dos bombícidos (*Bombyx mori*).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q47253
* BNCF: 32866
* BNF: 12293950d
* EBID: ID
* GEA: 6682
* GEC: 0095297
* GND: 4190304-3
* LCCN: sh85148550
* NDL: 00574601
* NKC: ph116852

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre zooloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Susana Dans López**, nada na Coruña en 1965, é unha actriz galega.

Traxectoria
-----------

Coñecida especialmente polo seu papel de Olimpia na serie da TVG *Pratos combinados*, á que se incorporou trala marcha de Mabel Rivera para cubrir o oco deixado pola actriz.

Á marxe deste traballo cabe destacar a súa traxectoria teatral, entre a que destacan as obras *O ano da cometa*, que lle valeu en 2005 o premio de teatro María Casares á mellor actriz secundaria que xa gañara previamente en 2002 coa montaxe *Rosalía*, ou *Mulleres*, coa que foi merecedora do Premio de Interpretación Teatral Maruxa Villanueva en 2003. En 1987 participou na montaxe d' *A pousadeira* feita polo Centro Dramático Galego. En 2009 actuou n' *As dunas*, de Manuel Lourenzo.

En cine traballou nas longametraxes *Divinas palabras* (1987), de José Luis García Sánchez; *Martes de carnaval* (1991), de Fernando Bauluz e Pedro Carvajal e *Blanca Madison* (1998) de Carlos Amil, así coma na curtametraxe *Cabeza de boi* (1996), de José Carlos Soler. Tamén traballou na televisión, presentando o programa da TVG *Arroz con chícharos* (1990-1991) e participando na serie *Hospital Real* (2015).

Galardóns e nomeamentos
-----------------------

### Premios Mestre Mateo

| Ano | Categoría | Título | Resultado |
| --- | --- | --- | --- |
| 2011 | Mellor actriz | *Emilia Pardo Bazán, a condesa rebelde* | Gañadora |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9080705
* IMDb: nm0200507

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Fischer.

**Jan Fischer**, nado o 2 de xaneiro de 1951, é un técnico burócrata checo que ocupou o cargo de Primeiro Ministro da República Checa dende o 8 de maio de 2009 até o 28 de xuño de 2010.

Traxectoria
-----------

Jan Fischer naceu en Praga, nese entón capital da desaparecida Checoslovaquia o 2 de xaneiro de 1951 no seo dunha familia xudía de matemáticos. O seu pai era un investigador no **Instituto de Matemáticas da Academia de Ciencias**, especializado en matemáticas e estatística para o desenvolvemento de aplicacións matemáticas orientadas á xenética (cada vez máis selectivas) e ao medicamento. A súa nai era unha experta en estatística aplicada aos seguros.

Fischer graduouse da Universidade de Economía de Praga o 1974 en materia de estatística e econometría. Inmediatamente despois da súa gradación, obtivo un emprego no **Instituto de Investigación de Información Socioeconómica**, dependente da gobernamental **Oficina Federal de Estatística** de Checoslovaquia.

Fischer completou os seus estudos de posgrao na Universidade de Economía en 1985, obtendo o grao de **Candidato de Ciencias** (un grao académico dos antigos países comunistas de Europa Oriental, que estaba un chanzo por baixo de Doutor en Ciencias) no ámbito das estatísticas económicas. Foi membro do gobernante Partido Comunista de Checoslovaquia desde 1980 até a caída do réxime comunista en 1989.

| Primeiro Ministro da República Checa |
| --- |
| *Segue a:* Mirek Topolánek | **Jan Fischer**(2009-2010) | *Precede a:* Petr Nečas |
| Independente |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q193675
* WorldCat
* VIAF: 16119301
* EBID: ID
* GND: 1191023265
* IMDb: nm5271264
* ISNI: 0000000059607561
* LCCN: n82115091
* Munzinger: 00000027939
* NKC: jx20050404017

 |
**Aión** ou **Haión**, finado despois de 811, foi duque de Friúl, despois da morte (sobre 808) de Hunfrido (que, para algúns, só sería a margrave de Istria, pero non duque de Friúl, pois en ningún documento aparece co título de *dux* e, por outra banda, é mencionado varias veces como *marchio*, e neste caso sería duque despois da morte de Eric no 799); gobernaría ata ao nomeamento de Cadaloh (Cadolah) en 817.

Traxectoria
-----------

Aión recibiu terras por primeira vez no Ducado de Friúl  de Carlomagno o 2 de febreiro de 799. Carlomagno máis tarde confirmou a división da propiedade entre os fillos de Aión o 7 de xullo de 809: o fillo máis vello, Alboíno ou Albuíno, recibiu terras en Friúl e Vicenza; o segundo, Ingoberto, recibiu terras en Vicenza, e o máis novo, Agisclaf, recibiu Verona. As propiedades de Aión eran extensas e as súas doazóns aos seus fillos tiñan que ser confirmadas polo mesmo emperador.

De acordo con Exinardo e os Anais de Fulda, Carlomagno enviou (811) a Haidón, bispo de Basilea, a Hugo, conde de Tours e Aión, como *missi dominici*, para atoparse cos emisarios de Constantinopla e confirmar a Paz de Nicéforo de 803 .

Notas
-----

1. ↑  De feito, fóronlle concedidas terras no territorio *Foroiulense et Vicentino atque Veronense*: "no territorio de Friúl e Vicenza, así como en Verona".

Véxase tamén
------------

### ligazóns externas

* Medieval Lands Project: Nobility of Northern Italy (900–1100) *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2436427
* DBI: ID

 |
**Luis Fernando Dadie Fernández**, nado en Pasaia (Guipúscoa) o 17 de maio de 1966, é un exfutbolista vasco, que xogaba na demarcación de defensa central.

Traxectoria
-----------

Formouse nas categorías inferiores da Real Sociedad, debutou co primeiro equipo na tempada 1985/86 ante o Athletic de Bilbao. Despois de seis tempadas sen afianzarse no equipo, e durante as que conquistou a Copa do Rei en 1987, fichou polo Celta de Vigo en 1991.

Na súa primeira tempada en Vigo acadan o ascenso a Primeira División ao rematar o campionato en primeira posición, e sendo Dadíe titular indiscutíbel. No ano 1994 volveu disputar unha final da Copa do Rei, pero o Celta perdeu ante o Real Zaragoza.

| * v
* c
* e
Celta de Vigo – 1993-94 (final da Copa do Rei) |
| --- |
| Cañizares  ·  Luis Dadíe  ·  Alejo  ·  Patxi Salinas  ·  Xurxo Otero  ·  Salva  ·  Engonga  ·  Vicente  ·  Ratković  ·  Andrijašević  ·  Gudelj  ·  Losada  ·  Gil |
| Berges  ·  Villanueva  ·  Agirretxu  ·  Oliete  ·  Paco Salillas  ·  Aguirre  ·  Atilano  ·  Luisinho  ·  Carlos Pérez  ·  Limperger  ·  Tito Vilanova  ·  Manel  ·  Jurić |
| Adestrador: Txetxu Rojo |

No verán de 1994 deixa Vigo e ficha polo CA Osasuna ao igual que o seu ex-adestrador no Celta Txetxu Rojo. Despois de dous anos en Pamplona fichou polo CD Toledo onde as lesións o levaron a retirarse.

Unha vez retirado colaborou como comentarista en Radio Euskadi e formou parte do equipo técnico da Real Sociedad.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11934248
* WorldCat
* VIAF: 530155919061739730004
* GND: 1056787910
* BDFutbol: 1801
* FootballDatabase: 32758
* Transfermarkt: 200743
* Worldfootball: dadie

 |
**Francisco Eyre Fernández**, nado en Monforte de Lemos o 1 de abril de 1913 e finado en Sant Just Desvern o 16 de decembro de 1982, foi un avogado e político galego residente en Cataluña.

Traxectoria
-----------

Fillo de Francisco Eyré Varela. Instalado en Barcelona en 1929, exerceu como avogado dende 1935. Na guerra civil foi oficial do corpo xurídico militar. Foi o avogado defensor do xeneral da Gardia Civil José Aranguren Roldán en 1939. Foi lugartenente e inspector rexional da Guardia de Franco e avogado da CNS. Foi presidente do Centro Galego de Barcelona dende finais dos anos corenta até 1955.

Vida persoal
------------

Casou con Blanca de Lorenzo Bermejo e foi pai de Blanca, María Elena, Francisco, Juan Manuel, Jorge, José Antonio e Patricia Eyré Lorenzo.

Notas
-----

1. ↑  *La Vanguardia*, 15-11-1970, p. 32.
2. ↑  *La Vanguardia*, 17-12-1982, p. 28.
3. ↑  Lorenzo Silva saca del olvido a Aranguren, el general ferrolano leal a la República

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Quintela Bóveda, o asasino de anarquistas, e outras historias de policías Arquivado 18 de outubro de 2019 en Wayback Machine.
**Danijela Štajnfeld**, nada en Ruski Krstur en 1984 é unha actriz e directora de cinema serbia.

Traxectoria
-----------

De pai xudeu e nai rutena, naceu na capital cultural dos rutenos de Voivodina e o ruteno foi a súa lingua materna, e ademais de serbio fala hebreo e inglés. Estudou na facultade de arte dramática de Belgrado e diplomouse en 2008 na clase do profesor Dragan Petrović. Traballou no teatro e xa antes de se graduar debutou no cinema cun pequeno papel en 2005 no filme *Mi nismo anđeli 2* e tamén nese ano apareceu cun papel máis relevante en *Ivkova slava*. En 2007 protagonizou con Milan Vasić a serie de televisión *Ono naše što nekad bejaše* e seguiu a traballar principalmente na televisión ata que no ano 2015 protagonizou o suspense albano-americano, *Cash Only*. Residente nos Estados Unidos en 2020 dirixiu o documental producido por Mike Lerner *Hold me right* sobre o impacto de violacións e agresións sexuais en vítimas e agresores na época do movemento #metoo, a mesma Danijela afirmou que fora tamén vítima de agresión sexual por parte dunha coñecida figura da industria fílmica do seu país e fora a razón pola que deixara Serbia .

Notas
-----

1. ↑  Bojana Jovanović. "Zdravlje se budi među kokama!". *Bilje i Zdravlje*.
2. ↑  "Promenila se! Pevali su joj serenadu u Ivkovoj slavi, a ovako danas izgleda prelepa glumica". *Pink*.
3. ↑  "Svet Plus: Danijela Štajnfeld" Svetplus.com, 16 de agosto de 2020
4. ↑  "Danijela Stajnfeld on Examining the Impact of Sexual Assault in ‘Hold Me Right’". *Variety*. 16 de agosto de 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11046032
* IMDb: nm2007628
* TMDb: 1054760

 |
Logo de Tecktonik.
**Tecktonik**, ás veces abreviado **TCK**, é un movemento cultural centrado na música de baile.

Historia
--------

O movemento tecktonik nace en París en 2002, a partir dunhas batallas de baile organizadas pola promotora musical Tecktonik, que é unha marca rexistrada. A produtora, promovida por Cyril Blanc e Alexandre Barouzdin decidiu organizar concursos de baile baseados en enfrontamentos duais ou por grupos na discoteca Metropolis de París. A música tomada como base era hardstyle, unha variante da música de dance europea.

O éxito da convocatoria levou a que o termo tecktonik pasase de referirse unicamente a esas competicións concretas, a designar un movemento cultural que abrangue música, baile, moda, unha bebida e comportamento, e que ten o seu epicentro en Francia e a súa difusión internacional a través de vídeos en Internet. Porén, e ao mesmo tempo, tecktonik segue sendo un termo rexistrado, e non se pode empregar libremente sen solicitarllo (e pagar, se for o caso), á produtora.

Música
------

Entre os músicos máis destacados do fenómeno tecktonik poden nomearse Dim Chris, RV. B, Deepack, Max B. Grant, Miss Hiroko, Kevin Tandarsen, DJ Antoine, DJ Fozzie Bear e Yelle.

Baile
-----

A coreografía é individual e de carácter vertical (o bailarín non se deita nin fai pinchacarneiros), e procura manter os pés no chan, aínda cando ás veces se inclúen elementos de patadas ao aire. O elemento característico é o xogo de brazos, con viraxes rápidas dos cóbados en todos os sentidos.

Moda
----

O xeito de vestir do tecktonik toma elementos do dance tradicional (cores de neon e intensas, brillantes...), pero tamén do movemento emo: tirantes a cadros, chaquetas e pantalóns axustados, as cores negra e branca... O símbolo recorrente é o da marca Tecktonik: unha aguia coas ás despregadas e unha estrela de cinco puntas.

Véxase tamén
------------

### Artigos relacionados

* Hardstyle
* Jumpstyle
* Dance

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q754504
* BNF: 15589820c

 |
Os **Premios Peabody** (**The George Foster Peabody Awards**) son galardóns que se entregan anualmente con carácter internacional á excelencia nos medios de comunicación electrónicos, radio e na televisión, pero tamén admite tamén medios alternativos como CD-ROM ou Internet. Concedéronse pola primeira vez en 1941 só para a radio, a partir de 1948 concedéronse galardóns á televisión.

Historia
--------

A súa orixe data de 1938 cando a National Association of Broadcasters dos Estados Unidos estableceu un comité coa finalidade de conceder un premio prestixioso para emisoras de radio. Lambdin Kay un dos membros do comité organizou os premios seguindo o modelo dos Premios Pulitzer e procurou o patrocinio da Universidade de Xeorxia dándolle o nome en honra de George Foster Peabody, mecenas desa universidade que morrera uns anos antes. Non hai un número fixo de premios por ano, o máximo ata agora foron 36 e tamén se conceden premios a persoas individuais, o primeiro premiou a Bob Hope en 1943.

Ligazóns externas
-----------------

* Sitio oficial dos Premios Peabody

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q838121
* EBID: ID
* IMDb: ev0000527

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

**Frederick G. Wacker Jr.**, nado en Chicago o 10 de xullo de 1918 e finado en Lake Bluff o 16 de xuño de 1998, foi un enxeñeiro e empresario estadounidense. Tamén foi un destacado membro da alta sociedade de Chicago, músico de jazz e piloto de automobilismo. Participou en cinco carreiras do Campionato do Mundo de Fórmula 1, debutando o 21 de xuño de 1953. Non conseguiu puntos de campionato. Tamén participou en varias carreiras fora do campionato da Fórmula Un.

Traxectoria
-----------

Wacker era neto de Charles H. Wacker, o primeiro presidente da Chicago Plan Commission e do home por quen é nomeado o Wacker Drive en Chicago. Frecuentou The Hotchkiss School e a Universidade Yale. Traballou con AC Spark Plug antes de ingresar na Armada dos Estados Unidos.

Wacker viuse involucrado nun accidente mortal durante a segunda volta do Gran Premio de Watkins Glen, que no seu momento era un circuíto urbano. Mentres se preparaba para dar un xiro á dereita, o seu Allard J2 acercouse perigosamente a un Cunningham pilotado por John Fitch, e os dous pilotos se desviaron para evitar unha colisión. A parte traseira do Allard saíu lixeiramente cara á esquerda e atropelou a multitude de espectadores sentados na beirarrúa ao largo do circuíto. Dez persoas resultaron feridas e un rapaz de 7 anos morreu. A traxedia causou o final das carreiras en Glen e noutros lugares dos Estados Unidos.

### Resultados completos na Fórmula Un

(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

| Ano | Equipo | Chasis | Motor | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | Pos. | Puntos |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1953 | Equipe Gordini | Gordini Type 16 | Gordini 6 en liña | ARX | 500 | NEDNTS | BEL9 | FRA | GBR | ALE | SUINTS | ITA | NC | 0 |
| 1954 | Equipe Gordini | Gordini Type 16 | Gordini 6 en liña | ARX | 500 | BEL | FRA | GBR | ALE | SUIRet | ITA6 | ESPNCG | NC | 0 |

Notas
-----

1. ↑  Cohen, Jodi S. (19 de xuño de 1998). "Executive, Socialite Frederick Wacker". *Chicago Tribune*. Consultado o 15 May 2014.
2. ↑  Defechereux, Philippe (1998). *Watkins Glen 1948-1952: The Definitive Illustrated History*. Beeman Jorgensen. ISBN 0-929758-17-X.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Fred Wacker Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q172374
* DriverDB: fred-wacker
* RacingReference: Fred\_Wacker

 |
**Herbens Consort** é un grupo musical galego especializado no repertorio barroco e que utiliza instrumentos orixinais.

Orixes
------

Constituíuse no verán de 2013 por iniciativa de Carlos García Amigo, Diego Rojo e Eliseu Mera coa finalidade de participar no festival de música As notas do pemento de Herbón, certame de que se converteu no seu grupo residente. De facto, toma o nome Herbens por ser a forma latina deste lugar padronés, en canto "Consort" fai referencia a un tipo de agrupación de intrumentos por familia característica dos séculos XVI e XVII.
A súa vestimenta consiste nun fato negro con gravata verde, en homenaxe ao pemento de Herbón.

Traxectoria
-----------

Alén de en eventos como As notas do pemento, participou en festivais como Espazos Sonoros, Música no Claustro ou o Mercado da Estrela. Foi o primeiro grupo de música clásica en dar un concerto no pub compostelán A Casa das Crechas.

As súas interpretacións ao vivo caracterízanse polo seu carácter didáctico e pola procura de interacción co público. O repertorio do Herbens Consort céntrase en autores barrocos como Claudio Monteverdi, Georg Ph. Telemann, Johann Sebastian Bach e Georg Friedrich Händel sen renunciar a creacións de épocas previas.

Membros
-------

Os seus membros estábeis son os cantores Indra Sesti, José Antonio Campo (tenor) e Eliseu Mera (barítono) xunto cos instrumentistas Carlos García Amigo (violoncello, viola da gamba e director), Diego Rojo (laúde, arquilaúde e guitarra barroca), Felipe Rodríguez (frauta) e Beatriz Junco (violín). Teñen colaborado tamén outros músicos como Elena Vázquez (violín), María José Pámpano (viola), Alfonso Morán (violone) ou Jesús Rodil (cravo).

Notas
-----

1. ↑  Confidencial, Galicia. "Herbens Consort, a música que enche espacios centenarios". *Galicia Confidencial*. Consultado o 2017-12-27.
2. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 23 de febreiro de 2016. Consultado o 27 de decembro de 2017.
3. ↑
4. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 28 de decembro de 2017. Consultado o 27 de decembro de 2017.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web.
* Canal de Youtube.
Biface acheuliano.
Mapa da distribución dos achados de fendas do Plistoceno Medio (acheuliano).
O **acheuliano** ou **acheulense**, do francés *acheuléen* nomeado como o xacemento de Saint-Acheul, é un tipo de industria lítica de fabricación de ferramentas de pedra caracterizada polos distintivos bifaces ovalados e en forma de pera asociados ao *Homo erectus* e especies derivadas como o *Homo heidelbergensis*.

As ferramentas acheulenses producíronse durante o Paleolítico Inferior en África e en gran parte de Asia Occidental, Asia Meridional, Asia Oriental e Europa, e normalmente atópanse con restos de *Homo erectus*. Pénsase que as tecnoloxías acheulenses desenvolvéronse inicialmente hai uns 1,76 millóns de anos, derivadas da tecnoloxía Oldovaiense máis primitiva asociada ao *Homo habilis*. O acheuliano inclúe polo menos a primeira parte do Paleolítico Medio. O seu final non está ben definido, dependendo de se inclúe a tecnoloxía Sangoense, pódese considerar que dura ata hai 130.000 anos. En Europa e Asia Occidental, os primeiros neandertais adoptaron a tecnoloxía acheulense, facendo unha transición ao Musteriano hai uns 160.000 anos.

Notas
-----

1. ↑  Forma que aconsella tanto o VOLGa Arquivado 16 de setembro de 2016 en Wayback Machine. coma o bUSCatermos.Data de ambas consultas: febreiro de 2021
2. ↑  CNL da Facultade de Xeografía e Historia (1996). Universidade de Santiago de Compostela, ed. *Léxico de arqueoloxía (castelán-galego)*. Consultado o 5 de setembro de 2016.
3. ↑  Wood, Bernard (2005). *Human Evolution A Very Short Introduction*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-280360-3.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q210774
* AAT: 300019288
* BRE: 1843362
* EBID: ID
* GEC: 0155294
* HDS: 041556
* MAG: 2778456499

 |
***L'Homme Machine*** (***O Home Máquina***) é unha obra filósofica de Julien Offray de La Mettrie que apareceu anónimamente en Leiden en 1748. É o exemplo máis radical do século XVIII en canto a produción de materia de explicación mecanicista e materialista do home. O libro foi moi mal acollido na súa época e desencadeou tempestades entre os medios eclesiásticos, o que produciu que os ecos da obra non traspasaran o límite do seu tempo e que o autor fora perseguido por Holanda.

Punto de vista filósofico
-------------------------

Para La Mettrie a materia está dotada dunha tendencia esencial cara ao movemento. O autor apóiase nas experiencias dos biólogos contemporáneos como por exemplo: Trembley, Réamur e Haller. O proxecto desta obra de inspiración cartesiana é diferente do que Descartes estableceu; unha ruptura entre o animal (máquina) e o home (unión substancial da alma e o corpo).

O autor extrae de aquí consecuencias sobre a posibilidade de educar aos primeiros primates, para establecer semellanza cos homes. A moral da obra está de acordo co materialismo mecánico. Non existe ningún valor moral absoluto e transcendente, polo tanto a ética non pode estar fundada máis que na natureza e na sociedade. A sociedade recompensa e castiga en función do interese que se encontra no comportamento, por iso, non se poñen obxecións na xerarquía de valores nin no sistema de sancións.

A moral social oponse á moral fundada na natureza e nos ditados da razón. A moral do pracer busca felicidade, que ven a ser para La Mettrie, gozar de sensacións agradables.

Contido
-------

A obra desenvolve unha tese de identidade entre as funcións psíquicas e os estados corporais. Radicalizou a posición de Descartes que consideraba o corpo vivo dos animais como máquinas e estendeuno ata o ser humano.

En continuidade coa historia natural da alma, La Mettrie reafirma a súa teoría materialista. A diferenza entre o home e o animal é gradual e non esencial; se o home se dotou de linguaxe, non debe verse máis ca un simple accidente da materia. Alí onde outros falaban de esencia e finalidade, La Mettrie non admitía que era un accidente na materia senón que era unha virtude do monismo materialista que se dá no home na unidade do físico e do moral.

O único principio que gobernaba o ser humano é a sensación que supón facer algo en concreto. Tamén recoñece que a alma, a razón e a vontade non constitúen os valores principais.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Huisman, Denis (2002). *Diccionario de las mil obras clave del pensamiento*. Madrid: Tecnos. pp. 335–336. ISBN 84-309-2978-9.

### Ligazóns externas

* La Mettrie, una filosofía del materialismo
* Actualidad filosófica de La Mettrie y de su Obra filosófica: «Los animales más que máquinas», «El hombre máquina», &c.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3203583
* WorldCat
* VIAF: 211737018
* EBID: ID
* GND: 4372127-8

 |
Un **videoxogo multixogador** é un videoxogo no cal máis dunha persoa pode xogar no mesmo ambiente de xogo á vez, ben sexa de forma local (como no xogo *New Super Mario Bros. Wii*) ou en liña a través de Internet (como en *World of Warcraft*, *Call of Duty*). Os videoxogos multixogador polo xeral requiren que os xogadores compartan os recursos dun só sistema de xogo ou o uso de tecnoloxía de redes para xogar xuntos unha distancia maior; os xogadores poden competir contra un ou máis participantes humanos, traballar cooperativamente cun compañeiro humano para lograr un obxectivo común ou supervisar a actividade doutros xogadores. Os videoxogos multixogador permiten ós xogadores interactuar con outras persoas en sociedade, competencia ou rivalidade, achegándolles unha comunicación social ausente nos xogos para un só xogador.

Multixogador asíncrono
----------------------

O multixogador asíncrono é unha forma de xogo na que os xogadores non precisan xogar ó mesmo tempo.

Notas
-----

1. ↑  Kelly, Tadhg. "Opinion: Synchronous or Asynchronous Gameplay".
Coordenadas: 64°11′S 46°04′O﻿ / ﻿-64.183, -46.067

O *Quest* en 1921 antes de levantar áncora.
A **expedición Shackleton-Rowett** (1921–1922) foi o derradeiro proxecto antártico de Sir Ernest Shackleton, e o episodio final da Idade heroica da exploración da Antártida. A aventura, financiada por John Quiller Rowett, un home de negocios, tamén é coñecida como a **expedición Quest** que era o nome que Shackleton lle puxo a un antigo barco noruegués empregado na caza de focas e que foi reconvertido para a expedición. O proxecto orixinal era explorar o sector do mar de Beaufort, no océano Ártico, pero tivo que abandonar despois de que o goberno canadense lle retirase o apoio financeiro e acabou dirixíndose cara a Antártida. O *Quest*, máis cativo que calquera outro barco de exploración antártica usado até ese momento, amosou a miúdo as súas eivas e a viaxe cara ao sur padeceu atrasos por mor da pobre capacidade de navegación e por continuos problemas cos motores. Porén, antes de chegar ó punto no que debían comezar a expedición, Shackleton morreu a bordo do barco, xusto despois da súa chegada á illa sub-antártica de Xeorxia do Sur.

Despois da morte de Shackleton, a expedición limitouse a un cruceiro de tres meses polo Antártico oriental, baixo a dirección do segundo comandante Frank Wild. Nestas augas os defectos do *Quest* fixéronse manifestos: pouca velocidade, alto consumo de combustible, tendencia de alagar coas marusías e vías de auga constantes. O barco non puido continuar alén da lonxitude 20°E, moi por debaixo do seu obxectivo, e a pouca potencia do seu motor non era de abondo para penetrar no xeo antártico. Despois duns cantos intentos infrutuosos de crebar cara ao sur a través da banquisa, Wild dirixiu o barco a Xeorxia do Sur, despois dunha visita nostálxica á Illa Elefante onde, seis anos antes, el e outros 21 tripulantes do *Endurance* estiveran abandonados logo do afundimento do barco, na chamada expedición Endurance.

Wild pensou en pasar unha segunda volta polo xeo e levou o barco a Cidade do Cabo para preparalo. Aló recibiu unha mensaxe do patrocinador Rowett na que ordenaba o retorno do barco a casa, a Inglaterra e a viaxe rematou discretamente. Aínda que esta expedición dentro da historia da exploración polar non está moi ben considerada, a relevancia da viaxe do *Quest* é que marcou o final da Idade heroica da exploración da Antártida e o comezo da Idade mecánica. Porén, no fondo o acontecemento que a mantén na memoria colectiva, eclipsando todas as súas actividades, é a inoportuna morte de Shackleton.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Expedición Shackleton-Rowett Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Lista de expedicións á Antártida
**El Mundo Deportivo** é un xornal deportivo catalán editado en lingua castelá en Barcelona polo Grupo Godó (grupo ao que tamén pertence o xornal *La Vanguardia*). O seu director delegado é o xornalista Santi Nolla e o director xerente, Óscar Rodríguez. Céntrase principalmente en informar acerca da actualidade futbolística, e en especial a do FC Barcelona.

Características
---------------

É o diario deportivo máis antigo de España e o segundo de Europa; ten máis de 366.000 lectores exclusivos en España, dos cales máis de 220.000 en Cataluña. Ofrece, ademais da información polideportiva, un especial seguimento ao Atlético de Madrid (*Mundo Atlético*) e ao deporte vasco, especialmente ao Athletic Club (*Mundo Deportivo Bizkaia*) e á Real Sociedad (*Mundo Deportivo Gipuzkoa*).

A principios de xullo de 1999 presentou un novo deseño no seu formato: cunha edición máis colorida, máis páxinas, mellores fotos, unha nova cabeceira e cambio de nome, pasando a omitir o artigo 'El' na súa denominación. No ano 2006 celebrou o seu centenario, organizando varios actos nos que participaron grandes deportistas (como Ronaldinho e Pelé) e grandes autoridades de España como os Príncipes de Asturias, Felipe de Borbón e Letizia Ortiz.

Mundo Deportivo colabora, polo demais, na organización da carreira pedestre máis antiga de España, a Jean Bouin de Barcelona.

Notas
-----

1. ↑  "Páxina web do Grupo Godó". Arquivado dende o orixinal o 09 de febreiro de 2010. Consultado o 07 de abril de 2010.
2. ↑  Anuncio do cambio de formato. *Mundo Deportivo* (hemeroteca en Internet), 5 de xullo de 1999.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1458864
* WorldCat
* VIAF: 131955478
* BNE: Mise0000151465
* GEC: 0044835
* OIDBNE: 0028450962
* SIDBNE: 28158338
* ISSN: 2014-0548

 |
**Mirtha Legrand**, nome artístico de **María Juana Martínez Suárez**, nada o 23 de febreiro de 1927 en Villa Cañás, provincia de Santa Fe, é unha actriz arxentina de cinema. Durante os seus 71 anos de carreira, filmou 36 películas, actuou en once obras teatrais e conduciu dous ciclos radiais.

Traxectoria
-----------

Nada nunha familia humilde asentada en Santa Fe, estudou desde a súa infancia teatro e danzas en diversos institutos e academias. A fins da década de 1930, foi distinguida polo presidente Roberto Ortiz e, a raíz diso, Luís César Amadori descubriu os seus dotes de actriz e convocouna para actuar, xunto á súa irmá, baixo o pseudónimo de Mirtha Legrand, en *Hai que educar a Niní* —onde interveu como extra— e en *Noivos para as raparigas*. O seu primeiro papel protagónico obtívoo aos 14 anos en *Os martes, orquídeas*, que a consagrou. Xunto a Libertad Lamarque, Tita Merello e Niní Marshall integrou a denominada «época de ouro» do cine arxentino. Nos seus filmes, dirixidos por cineastas como Manuel Romeu, Francisco Mugica ou Luis Saslavsky, actuou xunto a actores como Juan Carlos Thorry ou Osvaldo Miranda e, tras contraer matrimonio co director Daniel Tinayre en 1945 incursionou activamente no xénero dramático ata o seu retiro do cine, en 1965.[]

Notas
-----

1. ↑  Muñoz Pace, pp. 26-7
2. ↑  "Al estilo de Mirtha Legrand". *SietepuntasDigital* (en castelán). 26 de decembro de 2009. Arquivado dende o orixinal o 2 de febreiro de 2014. Consultado o 2018-07-06.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2641691
* WorldCat
* VIAF: 71144814340147718971
* Allmovie: p282798
* AlloCiné: 39243
* BNA: 000035934
* BNE: XX1754717
* BVMC: 74334
* Cinenacional: mirtha-legrand
* FAST: 394954
* GND: 1137872683
* IMDb: nm0499464
* LCCN: n97073959
* TMDb: 1031299

 |
**Beatriz Serén Díaz**, nada o 13 de xuño de 1987 en Lugo, é unha actriz galega.

Traxectoria
-----------

Estudou arte dramática e produción audiovisual, complementando a súa formación con mestres coma Fernando Piernas ou Macarena Pombo entre moitos outros. Tamén ten formación en danza, esgrima e hípica.

Iniciou a súa carreira profesional no 2008 participando en varias producións audiovisuais. Foi a protagonista de longametraxes como *El camino de la vida* (2009) ou *Blockbuster* (2013). 

Participou en series da Televisión de Galicia como *Matalobos* e *Pazo de familia*, nesta última co personaxe de Claudia Pardo durante as oito temporadas da serie, papel polo que foi nomeada en 2017 e en 2019 a mellor actriz nos premios Mestre Mateo da Academia Galega do Audiovisual.

Presentadora de *Luar* xunto a Xosé Ramón Gayoso, tamén colaborou en diferentes programas da TVG como *Land Rober Tunai Show* ou *Adiviña quen ven estar tarde*. Presentou en solitario varios programas da mesma canle como *Adiviña quen ven esta noite*.

Traballos
---------

### Cinema

* *EL camino de la vida* (2009)
* *Blockbuster* (2013)
* *El club de los incomprendidos* (2014)

### Televisión

* *Matalobos* (2012)
* *Pazo de familia* (2014-2018)
* *Land Rober Tunai Show* (2018-2019)
* *Adiviña quen ven esta tarde* (2019)
* *Adiviña quen ven esta noite* (Presentadora) (2019)
* *Luar (2019-2020)*
* *El desorden que dejas* (2020)

### Galardóns

* "Mellor actriz de reparto" Premios Mestre Mateo 2017, pola serie *Pazo de familia (nomeada)*
* "Mellor actriz de reparto" Premios Mestre Mateo 2019, pola serie Pazo de familia (nomeada)

Notas
-----

1. ↑  Páxina da Asociación de Actores e Actrices de Galicia (ed.). "Currículo" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 29 de novembro de 2015. Consultado o 02 de decembro de 2014.
2. ↑  "*Pazo de familia*. *Portfolio*". Arquivado dende o orixinal o 05 de marzo de 2016. Consultado o 02 de decembro de 2014.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Arquivado 14 de agosto de 2020 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20534669
* IMDb: nm4402870
* TMDb: 1508389

 |