**Ernesto Román Laureano Pérez Guerra**, máis coñecido como **Ernesto Guerra da Cal**, nado en Ferrol o 19 de decembro de 1911 e finado en Lisboa o 28 de xullo de 1994, foi un filólogo e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Nado en Ferrol, tras a temperá morte do seu pai, a súa nai trasladouse a Madrid para retomar os seus estudos na Escola Superior Normal, deixándoo a el e o seu irmán ao cargo da familia de Quiroga, Lugo, vila onde pasou a súa infancia e coa que conservou sempre unha fonda ligazón sentimental.

Cando contaba con apenas once anos a súa nai obtivo praza de mestra en Madrid, e levou a ambos os fillos con ela. Ernesto viviu na capital entre os once e os vinte e cinco anos. Nela cursou o bacharelato e a carreira de Filosofía e Letras, ao tempo que comezou a desenvolver unha certa conciencia política que o levou a participar das protestas estudantís contra a ditadura de Miguel Primo de Rivera, sendo detido varias veces. Tamén entrou en contacto coa vida intelectual da capital, asistindo ás sesións do Ateneo e entrando en contacto con algunhas figuras destacadas. No ano 1931 coñeceu a Federico García Lorca, persoa coa que vai ter unha grande amizade e coa que compartirá a ideoloxía republicana. Nos primeiros anos da Segunda República Española, ambos acudiron xuntos a diversos faladoiros da capital, tanto aos da Casa de las Flores, organizados por Pablo Neruda, como aos do Café Regina, de carácter galeguista. Guerra da Cal asistiu tamén á fundación de La barraca, o grupo teatral de Lorca, e puxo a este en relación con algúns intelectuais galegos, destacadamente con Eduardo Blanco Amor. A relación entre ambos está tamén no fondo da composición do seu libro *Seis poemas galegos*, do que Guerra da Cal actuaría como un dos incitadores e como puntual auxilio lingüístico.

Guerra da Cal (cun vaso na man) con Castelao, nunha reunión con amigos en Nova York.
Cando comezou a Guerra civil española, Ernesto foi combater do lado republicano formando parte das Milicias Gallegas. No 1937 apareceu na revista *Nova Galiza* o seu poema *Mariñeiro fusilado*, a súa primeira publicación literaria. En 1939, a derrota republicana sorprendeuno en Nova York, cumprindo unha misión para o goberno da República. Ficou exiliado na cidade norteamericana, onde nos primeiros anos entrou en contacto novamente con Castelao e outros exiliados.

Nos Estados Unidos de América desenvolveu unha frutífera carreira académica. Primeiro ocupou a cátedra de Linguas e Literaturas Románicas, e despois foi director do Departamento de Español e Portugués do Washington Square College. Neses anos publicou *Língua e estilo de Eça de Queirós* (1954), un dos estudos máis importantes sobre o autor portugués. En 1956 colaborou tamén no *Dicionário das Literaturas Portuguesa, Galega e Brasileira* de Jacinto do Prado Coelho, encargándose das entradas referidas á literatura galega. Tamén neses anos desenvolveu a creación literaria, dando ao prelo libros de poemas como *Lua de alén mar* (1959), *Poemas* (1961), *Rio de sonho e tempo* (1962) ou *Motivos de eu* (1966).

Ao adoptar a nacionalidade estadounidense, no ano 1954 adoptou tamén legalmente o nome de Ernesto Guerra da Cal, aplicando as regras anglosaxoas de formación de nomes, nas que o apelido da nai vai en primeiro lugar, motivo polo que o seu fillo Enric leva os apelidos Ucelay da Cal.

No ano 1977, xa xubilado, pasou a vivir en Estoril, Portugal. Neses anos publicou entre outros libros, os poemarios *Futuro inmemorial* (1985), *Deus, tempo, morte, amor e outras bagatelas* (1987), *Espelho cego* (1990) e *Caracol ao Pôr-do-Sol*.

É de destacar, tanto na súa traxectoria académica como literaria, o firme compromiso, político e ortográfico, coa unidade da lingua galego-portuguesa e co espazo da lusofonía.

Placa en Ferrol.
Morreu en xullo do ano 1994, en Lisboa, cidade na que está enterrado.

Obra
----

* *Lengua y Estilo de Eça de Queiroz - I - Elementos Básicos (*1954).
* *Lua de Além-Mar* (1959).
* *Poemas* (1961).
* *Rio de Sonho e Tempo* (1963).
* *Motivos de eu* (1966).
* *Futuro inmemorial* (1985).
* *Deus Tempo Morte Amor e outras bagatelas* (1987). Lisboa: LIvros Horizonte.
* *Espelho cego* (1990). Plaza de la Marina, 35.
* *Caracol ao Pôr-do-Sol* (2003). AGAL*.* ISBN 978-84-87305-17-7.
* *Antologia da poesia em galego* (2021). Através. Ed. de Paulo Fernándes Mirás. 240 páxs. ISBN 978-84-16545-61-2.

Vida persoal
------------

A súa primeira muller foi Margarita Ucelay Maórtua, irmá da arquitecta Matilde Ucelay.

Notas
-----

1. ↑  "El traductor gallego de Lorca". *Faro de Vigo*. 12/10/2011.
2. 1 2  Alvarellos, Henrique (4-11-2018). "García Lorca recita, en galego, en Torrejón". *La Voz de Galicia* (Santiago de Compostela).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ernesto Guerra da Cal Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* *Dicionario biográfico de Galicia*. Ir Indo Edicións. 2010-2011.
* *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* *Dicionário das Literaturas Portuguesa, Galega e Brasileira*.
* Fernández del Riego, F. (1992) [1990]. *Diccionario de escritores en lingua galega* (2ª ed.). Do Castro. ISBN 84-7492-465-0.
* Méndez Ferrín, Xosé Luis (1984). *De Pondal a Novoneyra*. Edicións Xerais de Galicia. pp. 105–106. ISBN 84-7507-139-2.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1995). *Diccionario da literatura galega. Autores* **I**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-019-5.

### Outros artigos

* *Antologia poética. Cancioneiro rosaliano*

### Ligazóns externas

* "Ernesto Guerra da Cal". *Álbum de Galicia* do Consello da Cultura Galega.
* Guerra da Cal, Ernesto na páxina da AS-PG.
* Biografía no Portal Galego da Língua
* Academia Galega da Língua Portuguesa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q10274066
* WorldCat
* VIAF: 100221942
* BAV: ADV11754885
* BNE: XX831348
* BNF: 118858671
* DBE: ernesto-perez-guerra
* Dialnet: 3072963
* FAST: 136167
* GEC: 0031524
* GND: 120997754
* ICCU: MILV160936
* ISNI: 0000 0001 1478 5767
* LCCN: n84160952
* NTA: 068924755
* PTBNP: 40752
* SUDOC: 026651068

 |