Théophile Gautier por Nadar (1856)
**Pierre Jules Théophile Gautier**, nado en Tarbes o 30 de agosto de 1811 e finado en París o 23 de outubro de 1872, foi un poeta, dramaturgo, novelista, xornalista, pintor e crítico de arte francés. Defensor do romanticismo o seu traballo é de difícil clasificación e serviu de referencia para movementos literarios posteriores como o parnasianismo, o simbolismo, o decadentismo e o modernismo.

Traxectoria
-----------

Théophile Gautier naceu o 30 de agosto de 1811 en Tarbes, capital do departamento de Hautes-Pyrénées, no suroeste de Francia. O pai, Pierre Gautier, era un pequeno funcionario bastante culto. A mai foi Antoinette-Adelaïde Concarde. A familia trasladouse a París en 1814, onde residiron no distrito de Marais.

Gautier comezou a súa educación como interno no prestixioso *Collège Louis-le-Grand* en París (entre os seus alumnos estiveran Charles Baudelaire e Voltaire). A estancia durou tres meses e tivo que ser levado á casa a causa dunha doenza e da súa falta de adaptación. Acabou a instrución no *Collège Charlemagne*, pero o seu principal educador foi seu pai que o empurrou cara ao estudo do latín. Na escola coñeceu a Gérard de Nerval que se converteu nun amigo para toda a vida e que lle presentou a Victor Hugo, xa establecido como poeta e dramaturgo e que tería unha importancia definitiva en apartar a Gautier da carreira de pintor coa que daquela soñaba e inclinalo cara á literatura. Gautier estivo presente na tumultuosa estrea da obra de Hugo *Hernani*, onde se fixo notar polo seu chaleco vermello.

Pouco despois da revolución de 1830 a familia Gautier pasou por dificultades económicas e tiveron que trasladarse ás aforas de París. Téophile decidiu ficar cos seus amigos no distrito de Doyenné, onde levou unha vida bohemia. A finais de 1830, Gautier comezou a frecuentar as reunións en *Le Petit Cénacle*, un grupo de artistas que se reunía no estudio de Jehan Du Seigneur, unha versión irreverente do "Cénacle" de Victor Hugo, e no que se xuntaban Gérard de Nerval, Alexandre Dumas pai, Petrus Borel, Alphonse Brot, Joseph Bouchardy e Philothée O’Neddy. *Le Petit Cénacle* gañou axiña sona de extravagante e excéntrico, pero tamén de punto de encontro único.

Gautier comezou a escribir poemas en 1826 pero o máis do seu tempo dedicouno a escribir para varios xornais, especialmente para *La Presse*, o que lle deu a oportunidade de viaxar polo estranxeiro e ter contactos con xente influente na alta sociedade e no mundo artístico. Gautier viaxou por España, Italia, Rusia, Exipto e Alxeria e as viaxes inspiraron moitos dos seus libros: *Voyage en Espagne* (Viaxe en España) de 1843, *Trésors d’Art de la Russie* (Tesouros da arte de Rusia) de 1858, e *Voyage en Russie* (Viaxe en Rusia) de 1867. A súa literatura de viaxe é considerada por moitos coma unha das mellores do século XIX, está escrita nun estilo moi persoal e dá unha idea dos gustos artísticos e culturais do autor.

Gautier era moi afeccionado ó ballet romántico e escribiu guións para varios deles. O máis famoso é *Giselle*, que foi estreado pola bailarina Carlotta Grisi, á que Gautier amou toda a súa vida. A falta de correspondencia de Carlotta acabou por decidir casar con Ernestina Grisi, cantante e irmá de Carlota.

Despois da revolución de 1848 Gautier escribiu case cen artigos en nove meses. O seu momento de prominencia coincidiu co tempo no que os antigos líderes do romanticismo Hugo, François-René de Chateaubriand, Alphonse de Lamartine, Alfred de Vigny e Alfred de Musset non estaban xa participando activamente no mundo. O seu prestixio foi confirmado polo seu posto de director da *Revue de Paris* entre 1851 e 1856. Durante estes anos deixou *La Presse* e comezou a traballar para *Le Moniteur universel* canso do traballo do xornalismo regular que atopaba humillante. Malia esa opinión comprou a editora da revista *L’Artiste* en 1856. Foi nesa revista onde publicou as súas teorías da arte pola arte.

Na década de 1860 aínda que viu a súa candidatura á Academia francesa rexeitada tres veces, asentouse literariamente. Charles-Augustin Sainte-Beuve, o crítico literario de máis sona da época dedicou tres artigos a examinar eloxiosamente toda a obra de Gautier publicada ata 1863. En 1865 Gautier foi admitido no salón literario da princesa Mathilde Bonaparte, curmá de Napoleón II e sobriña de Napoleón Bonaparte. A princesa ofreceulle a Gautier a sinecura de ser o seu bibliotecario en 1868, posto que lle deu acceso á corte de Napoleón III.

Durante a guerra franco-prusiana Gautier volveu a París ó saber que os prusianos avanzaban cara á capital francesa. Ficou coa familia durante a invasión e o tempo da Comuna. Morreu o 23 de outubro de 1872 dunha enfermidade cardíaca crónica. Foi enterrado no cemiterio de Montmartre en París.

A obra
------

### Primeiros poemas

*Poésies*, publicada en 1830, é unha colección de corenta e dous poemas que compuxo ós 18 anos. O libro foi publicado durante a revolución de xullo, non se vendeu e foi retirado. É unha colección de 42 poemas. En 1832 os poemas foron de novo editados, coa adición doutros 20, baixo o nome de *Albertus*. Outra edición viu a luz en 1845 con revisións dalgúns dos poemas. Estes poemas de xuventude están escritos nunha gran variedade de formas e seguen os modelos de poetas románticos coma Sainte-Beuve, Alphonse de Lamartine e Hugo.

*Albertus*, publicado en 1832, é un longo poema narrativo de 122 estrofas de 11 alexandrinos e un verso final de 9 sílabas cada unha. *Albertus* é unha parodia da literatura romántica, especialmente dos contos macabros e sobre o sobrenatural. Conta o historia dunha meiga fea que se transforma nunha moza fermosa e namora ó protagonista, Albertus, que acepta vende-la súa alma.

*Les Jeunes-France: romans goguenards* ("Os Jeunes-France: contos burlóns) saíu do prelo en 1833, era unha sátira do romanticismo. En 1831, o xornal *Le Figaro* fixo aparecer unha serie de traballos da nova xeración de artistas románticos e publicounos no Jeunes-France.

*La Comédie de la Mort*, publicada en 1838 é unha peza de ton similar a *Albertus*. Nesta obra Gautier incide sobre o tema da morte. Neses anos, Gautier frecuentaba os cemiterios, que estaban a expandirse por causa dos andazos que se sucedían no país. O escritor transforma a morte nunha experiencia embriagadora, voluptuosa, case humorística que o distrae da realidade cruel e expresa a súa necesidade de atopar luz entre as tebras e vida por sobre da morte.

### Poesía da madureza

*España*, de 1845 adoita considerarse unha obra de transición. É un volume de 43 poemas de temas variados inspirados polas súas viaxes por España no verán de 1840. Neses poemas Gautier escribiu sobre aspectos diversos, deles algúns convencionais, da cultura e as tradicións españolas.

*Émaux et Camées* (Esmaltes e Camafeos) de 1852 foi publicado durante unha viaxe polo Oriente Próximo e tense pola mellor obra do seu autor. O título reflicte o abandono da ambición romántica de crear a obra de arte "total" que inclúa a participación emocional do lector, en favor dun punto de vista máis moderno, máis centrado en aspectos formais. A obra empezou como colección de 18 poemas en 1852, e chegou os 37 en anos posteriores.

*Dernières Poésies* (Derradeiros poemas) de 1872 é unha colección de poemas que van de pezas dos seus primeiros anos a fragmentos inacabados de pouco antes da morte do autor. Dominan os sonetos dedicados a amigos do poeta.

### Obras teatrais

Entre 1839 e 1850, Gautier escribiu ou colaborou en varias obras dramáticas. Théophile Gautier non se consideraba autor senón poeta e narrador. O seu estilo non casaba co teatro da época, convencional e pequenoburgués e as obras de Gautier foron mal aceptadas ou mesmo non publicadas.

*Une Larme du diable* (Unha bagoa do demo) de 1839 foi escrita despois da viaxe de Gautier por Bélxica en 1836. A peza é considerada imitación dun misterio medieval, forma dramática popular no século XIV, que era interpretada, en xeral, en igrexas polo seu contido relixioso. A obra fala dunha aposta entre Deus e o diaño e é de ton humorístico.

*Le Tricorne enchanté* (O tricornio embruxado) sitúase no século VII. Nela un vello, Géronte, que quere casar cunha muller fermosa namorada doutro é enganado e ve como os dous amantes cavan xuntos. Ë unha obra leda con final feliz.

*La Fausse Conversion* (A falsa conversión) é unha obra satírica en prosa publicada na revista *Revue Des Deux Mondes* en marzo de 1846 que, coma moitas outras de Gautier, non se estreou en vida do autor. A acción transcorre no século XVIII e é considerada por algúns como antifeminista, expresando a opinión de Gautier sobre o papel da muller como fonte de pracer.

*Pierrot Posthume* é unha breve comedia de fantasía inspirada na "comedia dell’arte", que desenvolve unha vez máis o tema do triángulo amoroso e acaba ben.

Outras obras súas son *Un Voyage en Espagne* (1843), *La Juive de Constantine* (1846), *Regardez mais ne touchez pas* (1847) (só nunha pequena parte de Gautier), *Pierrot en Espagne* (1847) -de atribución dubidosa- e *L’Amour souffle où il veut* (1850), inconclusa.

Obra
----

* 1830: *Poésies* (Volume I)
* 1832: *Albertus* (poemas)
* 1833: *Les Jeunes France*, novela
* 1835-6: *Mademoiselle de Maupin*
* 1838: *La Comédie de la mort*
* 1839: *Une Larme du diable*
* 1843: *Voyage en Espagne*
* 1845: *Poésies complètes*
* 1846: *Le club des haschichins*
* 1847: Estrea da comedia *Pierrot posthume*
* 1851: Estrea do ballet *Pâquerette*
* 1852: *Caprices et zigzag*, *Emaux et camées*, Italia
* 1853: *Constantinople*
* 1851: Estrea do ballet *Gemma*
* 1855: *Les Beaux-Arts en Europe*
* 1856: *L’Art moderne*
* 1858: *Le Roman de la momie* (novela)
* 1859: *Honoré de Balzac* (biografía)
* 1858-9: *Histoire de l’art dramatique en France depuis vingt-cinq ans*
* 1861: *Trésors d’art de la Russie ancienne et moderne*
* 1863: *Le Captaine Fracasse*
* 1865: *Loin de Paris*
* 1867: *Voyage en Russie*
* 1871: *Tableaux de siége*
* 1872: *Emaux et camées*, Théâtre, Histoire du romantisme

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q183713
* WorldCat
* VIAF: 96428598
* AGORHA: 3784
* AllMusic: mn0001646745
* BAV: ADV10018578
* BIBSYS: 90093757
* BLBNB: 000183042
* BMT: 119022
* BNE: XX1151168
* BNF: 11904435k
* BRE: 2373902
* Bridgeman: 11494
* BVMC: 399
* CANTIC: a10485260
* CERL: cnp01878560
* CiNii: DA00459985
* DeutscheBio: 11853789X
* Discogs: 1421200
* EBID: ID
* EGAXA: vtls001402785
* Europeana: ID
* FAST: 39332
* GEC: 0029453
* GND: 11853789X
* Gutenberg: 5450
* IBDB: 111078
* ICCU: CFIV000544
* IMDb: nm0310375
* IMSLP: ID
* Isidore: gautier\_theophile\_auteur\_ou\_responsable\_intellectuel
* ISNI: 0000000121444602
* LAC: 0105B9104
* LCCN: n79079291
* Léonore: [LH//1098/54 54]
* LibriVox: 995
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00440642
* NKC: jn19990002583
* NLA: 35115800
* NLG: 62001
* NNDB: 000025115
* NPG: mp94792
* NTA: 068321104
* OBP: ID
* OL: OL58993A
* openMLOL: 1426
* Persée: 283039
* PTBNP: 372931
* RKD: 30490
* RSL: 000091926
* SELIBR: 188035
* SNAC: w6z038m1
* SUDOC: 026885492
* TMDb: 39169
* ULAN: 500100875
* UNZ: GautierTheophile
* WikiTree: Gautier-341

 |