**Issa Kodzoev**, nado o 12 de agosto de 1938 en Anguxt, é un escritor, político, profesor e figura pública inguxo, autor da primeira novela épica en lingua inguxa, *ГIалгIай*.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha pequena localidade, de gran relevancia histórica ao ser o primeiro asentamento inguxo ao que chegaron os rusos e do que tomaron o nome para denominar a todo o pobo inguxo, e que no momento de vir Kodzoev ao mundo formaba parte da República Socialista Soviética Autónoma de Chechenia-Inguxetia. O 23 de febreiro de 1944, con cinco anos, as autoridades stalistas acusaron ao pobo inguxo de colaborar cos alemáns e procederon á deportación dos inguxos do seu territorio ancestral. Issa e a súa familia víronse obrigados a marchar a Casaquistán, no exilio morreu toda a súa familia e el educouse nun orfanato. A partir de 1957 os inguxos puideron retornar a Inguxetia pero non á parte onde el nacera, transferida a Osetia do Norte e Issa ao volver instalouse en Thoj-Jurt. Estudou filoloxía no Instituto Pedagóxico Checheno-Inguxo e nesa época comezou a escribir sobre o drama que viviran os chechenos e os inguxos despois da deportación a Casaquistán, como resultado estes escritos constituíron a base da colleita *Kazakhstanskii dnevnik*. En 1960 mentres aínda estaba na facultade publicou no almanaque *Лоаман Iуйре* o conto "Наьна дог". Logo de graduarse en 1962 ensinou no Instituto Secundario de Thoj-Jurt e posteriormente foi director do de Ekkažak’ongij-Jurt.

As autoridades soviéticas arrestárono o 4 de xullo de 1963 por distribuír os relatos contidos en *Kazakhstanskii dnevnik*. O Tribunal Supremo da RSSA de Chechenia-Inguxetia ditou sentenza o 10 de setembro de 1963 condenándoo, canda Ali Tatarovii, a 4 anos de traballos forzados no campo de Dubravlag Mordovia. Despois da súa liberación en 1967 continou co seu labor cultural, colaborou na revista infantil *СелаIад* e no xornal «Сердало», e contra 1990 traduciu, dende a versión rusa de Boris Pasternak, ao inguxo a peza de Shakespeare *O rei Lear*.

En maio de 1988 foi un dos fundadores e dirixentes do movemento sociopolítico Niisho, para a restauración dos dereitos e liberdades do pobo inguxo, a formación dunha república propia dentro de Rusia e a restauración da súa integridade territorial. En setembro de 1989 converteuse en presidente do comité para a restauración da autonomía inguxa pero dous meses despois cesou, o que levou ao cisma á organización, quedando Issa como presidente do partido, mentres outro grupo formaba o Consello Popular de Inguxetia. Nas eleccións de 1990 resultou elixido deputado do Consello Supremo de Chechenia-Inguxetia, xogou un papel activo na aprobación das leis rusas sobre a rehabilitación dos pobos represaliados e a da formación da República dos Inguxos en 1992.

Escritor en inguxo e ruso, a súa grande obra é *Ğalğaj* (*ГIалгIай*), novela épica en sete volumes, que narra a historia dos inguxos entre 1222 e 1675.

Obra
----

### En inguxo

* *Дувцараш*, 1990
* *Хьасани, Хьусени, Анжела яха хоза йиIиги*, 2001 novela infantil
* *Вешта аьлча*, 2003
* *КIантий дегаш*, 2003
* *ГIалгIай* — novela épica en 7 volumes (2001-2013)
	+ *Магате-Фаьрате*, 2001
	+ *ГIалгIай Лоаме*, 2001
	+ *Зоазо*, 2004
	+ *Дадеков*, 2006
	+ *Мехка гIонча*, 2010
	+ *Ивизда ГIазд*, 2011
	+ *Аьже Ахк*, 2013

### En ruso

* *Казахстанский дневник*
* *Над бездной*, 2006
* *Обвал*, 2009
* *Сердца отважных*
* *Сулумбек Сагопшинский*, 2011
* *Джамбулат и другие*

Notas
-----

1. ↑  Jeffrey Cole (2011) *Ethnic Groups of Europe: An Encyclopedia*. New York:ABC-CLIO, p. 194
2. ↑  Norman M. Naimark (2001) *Fires of Hatred: Ethnic Cleansing in Twentieth-Century Europe*. Cambridge, Mass. and London: Harvard University Press, p. 96-97.
3. ↑  Timur Muzaev (1992) *Novaja Čečeno-Ingušetija*, Moscova: Panorama*, p. 35*
4. ↑  Johanna Nichols (2011) *Ingush Grammar* University of California Press, p. 797
5. ↑  "ПРАВОЗАЩИТА: Мустафа Беков. Шекспир по-ингушски. При Хрущеве Исса Кодзоев пострадал за правду о сталинских депортациях". Arquivado dende o orixinal o 31 de maio de 2020. Consultado o 15 de agosto de 2018.
6. ↑  *The North Caucasus: The Challenges of Integration (I), Ethnicity and Conflict Crisis* Group Europe Report N°220, 19 de outubro de 2012
7. ↑  Sokirianskaia, E. (2010). "Governing Fragmented Societies: State-Building and Political Integration in Chechnya and Ingushetia (1991-2009)". Central Europe University, Budapest, p. 252

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20438488
* WorldCat
* VIAF: 595144647702634919901
* GND: 1127868195
* LCCN: no2011050373

 |