Hoplita do século V a.C. ou "soldado de armas pesadas", posiblemente o rei espartano Leónidas, un **dorio**, que morreu sostendo o paso na batalla das Termópilas.
Os **dorios** (en grego: *Δωριεῖς*, *Dōrieîs*, en singular Δωριεύς , *Dōrieús*) ou **dóricos** foron un dos catro grandes grupos étnicos nos que se dividiron os helenos (ou gregos) da Grecia clásica (xunto cos eolios, aqueos e xonios).

Historia
--------

### Orixe

 Xacemento **dorio** de Lato na illa de Creta.
A mención literaria máis antiga deles é na *Odisea*, onde xa se atopan habitando a illa de Creta. Os relatos varían en canto ao lugar de orixe. Unha teoría dos tempos antigos é que se orixinaron nas rexións montañosas de Grecia, como Macedonia e Epiro, e circunstancias escuras os levaran ao sur do Peloponeso, até certas illas do Exeo, a Magna Grecia, Lapithos e Creta. A Arqueoloxía e a Xenética modernas sitúan as súas orixes en Anatolia, que é moi paralela á mitoloxía que di que son de orixe grega a través do fundador, Doro, fillo de Hellen, que era fillo de Deucalión  o patriarca mitolóxico dos helenos.

#### Substitución do dialecto do Peloponeso

 Peloponeso. Esparta estaba no val da baía máis baixa.
A orixe dos dorios é un concepto polifacético. Nos estudos modernos o termo significa a miúdo a localización da poboación que difunde o dialecto do grego dórico dentro dunha hipotética poboación de fala protogrega. O dialecto coñécese polos rexistros do noroeste clásico da Grecia, o Peloponeso e Creta e algunhas das illas. A información xeográfica e étnica atopada na obra literaria máis antiga coñecida de Occidente, a *Ilíada*, combinada cos rexistros administrativos dos antigos estados micénicos, demostran que os falantes do grego oriental foron unha vez dominantes no Peloponeso pero sufriron un retroceso alí e foron substituídos. polo menos nos círculos oficiais dos falantes de grego occidental. Un acontecemento histórico está asociado co derrocamento, chamado antigamente o *Retorno dos Heracleidai* e polos modernos a *Invasión Doria.*

### Organización

Eran diversos en forma de vida e organización social, variando desde o populoso centro comercial da cidade de Corinto, coñecido polo seu estilo ornamentado en arte e arquitectura, até o estado illacionista e militar de Esparta. Aínda así, todos os helenos sabían que localidades eran dorias e cales non. Os estados dorios en guerra poderían máis probablemente, pero non sempre, contar coa axuda doutros estados dorios. Os dorios distinguíanse polo dialecto grego dórico e polas tradicións sociais e históricas características.

### Etnia

No século V a.C. dorios e xonios foron as dúas *ethnē* gregas máis importantes politicamente, cuxo enfrontamento final resultou na Guerra do Peloponeso. O grao en que os helenos do século V se autoidentificaron como "xónicos" ou "dóricos" foi discutido. Nun extremo, Édouard Will conclúe que non había un verdadeiro compoñente étnico na cultura grega do século V a.C. a pesar dos elementos antidorianos na propaganda ateniense. No outro extremo John Alty reinterpreta as fontes para concluír que a etnia si motivou accións do século -V. Os modernos que ven estas identificacións étnicas a través da tradición literaria dos séculos -V e IV a. C. víronse profundamente influenciados pola súa propia política social. Ademais, segundo E. N. Tigerstedt, os admiradores europeos do século XIX das virtudes que consideraban "dóricas" identificáronse como "Laconófilos" e tamén atoparon paralelos receptivos na cultura da súa época; os seus prexuízos contribúen á interpretación moderna tradicional dos "dorios".

### Distribución postmigratoria dos dorios

Aínda que a maioría dos dorios asentáronse no Peloponeso, tamén se instalaron en Rodas e Sicilia e no que hoxe é o sur de Italia. En Asia Menor existía a Hexápolis dórica (as seis grandes cidades dorias): Halikarnassos (Halicarnaso) e Cnidos (Cnido) en Asia Menor, Kos, e Lindos, Kameiros e Ialyssos na illa de Rodas. As seis cidades converteríanse despois en rivais coas cidades xónicas de Asia Menor. Os dorios tamén se asentaron en Creta. As tradicións de orixe mantivéronse fortes nos tempos clásicos: Tucídides viu a Guerra do Peloponeso en parte como "Xónicos loitando contra os dorios" e relatou a tradición de que os siracusanos en Sicilia eran de orixe doria. Outras colonias "dorianas" deste tipo, orixinarias de Corinto, Megara e das illas dorias, salpicaban as costas do sur de Sicilia desde Siracusa ata Selinus. Tamén Taras era unha colonia espartana.

Cultura
-------

A orde dórica da arquitectura na tradición herdada por Vitruvio incluía a columna dórica, coñecida pola súa sinxeleza e forza.

Os dorios parecen ofrecer o culto do continente central para Helios. A dispersión dos cultos ao deus do sol en Sición, Argos, Ermioni, Epidauro e Laconia, e os seus rabaños de gando sagrado en Tenarum, parecen suxerir que a deidade era considerablemente importante na relixión doria, en comparación con outras partes da antiga Grecia. Ademais, quizais fosen os dorios os que importaran o seu culto a Rodas.

Notas
-----

1. ↑  González González, M. (dir.). "Dorio". *Dicionario da Real Academia Galega*. Consultado o 31 de agosto de 2022.
2. ↑  Pseudo-Apolodoro, *Biblioteca*, I, 7.3
3. ↑  Homero, *Odisea*, Libro XIX (Liña 177).
4. ↑  Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Dorians". *Encyclopædia Britannica* (11ª ed.). Cambridge University Press *(en inglés)*.
5. ↑  Will, Edouard (1956). *Doriens et Ioniens: essai sur la valeur du critère ethnique appliqué à l'étude de l'histoire et de la civilisation grecques* (en francés). Les Belles Lettres.
6. ↑  Alty, John (1982-11). "Dorians and Ionians". *The Journal of Hellenic Studies* (en inglés) **102**: 1–14. ISSN 2041-4099. doi:10.2307/631122.
7. ↑  Tigerstedt, Eugène Napoléon (1965). *The Legend of Sparta in Classical Antiquity* (en inglés). Almqvist & Wiksell.
8. ↑  "Thucydides passages". *www.classicpersuasion.org* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 24 de marzo de 2007. Consultado o 26 de xullo de 2022.
9. ↑  Larson, Jennifer. A Land Full of Gods: Nature Deities in Greek Religion. In Ogden, Daniel. *A Companion to Greek Religion. Malden*, MA: Wiley-Blackwell, 2010, 56–70.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Dorios Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Grecia antiga*** |

### Bibliografía

* *The End of Bronze Age: Changes in Warfare and the Catastrophe ca. 1200 BC*. 1993. ISBN 0-691-04811-8.  Cinco edicións entre 1993 e 1995.
* *Ethnic Identity in Greek Antiquity*. 2000. ISBN 0-521-78999-0.
* Wilson, ed. (2006). *Dorians: Ancient Ethnic Group*. pp. 240–242. ISBN 0-415-97334-1.
* Müller, Karl Otfried, *Die Dorier* (1824) was translated by Henry Tufnel and Sir George Cornewall Lewis, publicado como *The History and Antiquities of the Doric Race*, (Londres: John Murray), 1830, en dous volumes.
* Stanley M. Burstein; Pomeray, Sara; Walter Donlan (1999). *Ancient Greece: A Political, Social and Cultural History*. ISBN 0-19-509742-4.

### Outros artigos

**Arte**

* Orde dórica

**Lingua**

* Dialectos gregos
* Grego dórico

**Mitoloxía**

* Dorus, o fundador epónimo
* Dymas
* Heracleidae

**Historia**

* Invasión doria
* Idade Escura
* Pobos do Mar

**Lista de estados dorios**

* Acragas
* Ambracia
* Argos
* Calinda
* Cameiros
* Cnido
* Corinto
* Córcira
* Creta (varias cidades)
* Cos
* Citerea
* Doris (Asia Menor)
* Doris (Grecia)
* Epidauro
* Gela
* Halicarnaso
* Oreus / Histiaea
* Lalyssos
* Leucadia
* Lindos
* Macedonia
* Mégara
* Nisyros
* Faselis
* Ftia
* Potidea
* Rodas
* Esparta
* Sicyon
* Siracusa
* Trecén


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q203711
* AAT: 300020111
* GND: 4012774-6
* Treccani: dori

 |