***El Debate*** foi un periódico español editado en Madrid entre 1910 e 1936.
Pertencía á Editorial Católica, durante a súa existencia a publicación mantivo unha liña editorial de corte conservador e católico. O último número saíu despois do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936; durante a guerra civil as súas instalacións foron confiscadas polas autoridades republicanas. Co final da guerra chegouse a editar unha edición especial de *El Debate*, pero a ditadura franquista non autorizou a súa nova posta en marcha, o que significou a súa desaparición definitiva.

Historia e características
--------------------------

Foi creado polo xornalista Guillermo de Rivas e dirixido nos seus comezos por Basilio Álvarez, porén ao ano da súa aparición foi traspasado, cunha etapa intermedia durante a que foi propiedade de Santiago Mataix, á Asociación Católica Nacional de Propagandistas (ACNdP), facéndose coa dirección Ángel Herrera Oria, en novembro de 1911. Posteriormente pasou a ser propiedade da Editorial Católica, creada en 1912.

As crónicas bélicas da primeira guerra mundial acompañadas con mapas de Armando Guerra multiplicaron a tirada do periódico. Durante estes anos *El Debate* foi subvencionado economicamente pola embaixada alemá e mantivo unha liña editorial abertamente xermanófila.

En 1929 impulsou a súa propia axencia de noticias, Logos, que posteriormente foi a axencia do grupo Editorial Católica.

Durante a Segunda República o goberno suspendeu a súa actividade en varias ocasións. Pertencente ao mesmo grupo do que xurdiu o partido Acción Popular, era o medio de expresión oficioso do seu sucesor, a CEDA, a coalición dereitista que gañou as eleccións en 1933. En 1935, a Editorial Católica adquiriu unha moderna rotativa, situada no número 4 da rúa de Afonso XI, na que se pasou a imprimir *El Debate* e un periódico de nova creación, o vespertino *Ya*.

Calcúlase que en 1931 tiña unha tirada diaria entre os 60 000 e 80 000 exemplares e en 1936, duns 80 000 exemplares. O seu último director foi Francisco de Luis, trala dimisión de Ángel Herrera Oria en febreiro de 1933. Aliñado coas propostas da CEDA, o periódico defendeu unha liña editorial accidentalista, aínda que esta postura inicial co paso do tempo foi diluíndose para rematar desembocando nunha postura marcadamente anti-republicana. O último número de *El Debate* saíu á rúa o 19 de xullo de 1936. Ese mesmo día, o goberno acolléndose á Lei de Defensa da República divulgou a través de Unión Radio a incautación do periódico:

> 
> 
> Los periódicos *Ya*, *El Debate*, *Informaciones*, *El Siglo Futuro* y *ABC* han sido incautados por el Gobierno, pasando a ser propiedad del Estado. Se ha encargado de la dirección y redacción de dichos periódicos a periodistas de reconocida filiación republicana. El pueblo debe respetar dicha propiedad, que ha dejado de ser particular. Los periódicos serán publicados en todo conforme al régimen republicano.
> 
> 

Desta forma, as instalacións onde se imprimían os periódicos da Editorial Católica foron confiscadas por diversos integrantes do Frente Popular. *Mundo Obrero*, o portavoz do Partido Comunista de España (PCE), foi impreso utilizando o material de *Ya*, en tanto que *Política*, o órgano de comunicación de Izquierda Republicana (IR), quedou co de *El Debate*. Ao remate da guerra civil, un grupo dos seus antigos redactores e alumnos da Escola de Xornalismo dirixidos por Nicolás González Ruiz lanzaron un número especial de *El Debate* o 28 de marzo de 1939, inmediatamente despois da entrada das tropas franquistas na capital. Pero ante a prohibición da ditadura de restablecer *El Debate*, a empresa da Editorial Católica recuperou a súa herdanza no diario *Ya*, de menor significación política.

Notas
-----

1. 1 2 3  Pizarroso Quintero 2010, pp. 47-48.
2. ↑  Puebla Martínez & Pérez Cuadrado 2014, pp. 65-66.
3. ↑  Arbeloa 2014, p. 289.
4. ↑  Pérez Cuadrado, Pedro (2015). "La utilización de las imágenes en ‘El Debate’ (1910-1936) y su importancia en el desarrollo de la ‘maqueta horizontal’". *El Argonauta Español* (12). ISSN 1765-2901. doi:10.4000/argonauta.2227.
5. ↑  Fătu-Tutoveanu & Jarazo 2013, p. 99.
6. ↑  Barrera 1995, p. 24.
7. ↑  Arbeloa 2014, pp. 289-291.
8. 1 2  Mateos Fernández 1996.
9. ↑  Checa Godoy 1989, p. 163.
10. ↑  Cruz Seoane 1996, p. 164.
11. ↑  Barreiro Gordillo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***El Debate Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Arbeloa, Víctor Manuel (2014). "El Socialista versus El debate (Enero-Septiembre 1933)". *Hispania Sacra* (Consejo Superior de Investigaciones Científicas) **66** (133): 287–335. ISSN 0018-215X. doi:10.3989/hs.2013.054.
* Artola, Miguel (ed.): *Enciclopedia de Historia de España*, Madrid: Alianza, V, pp. 387-388.
* Barrera, Carlos (1995). *Periodismo y Franquismo. De la censura a la apertura*. Barcelona: Ediciones Internacionales Universitarias.
* Barreiro Gordillo, Cristina. "La Editorial Católica en el primer Franquismo". *Arbil* (76). ISSN 1697-1388.
* Checa Godoy, Antonio (1989). *Prensa y partidos políticos durante la II República*. Universidad de Salamanca. ISBN 9788474815214.
* Cruz Seoane, María (1996). "Las empresas periodísticas y el poder en la Segunda República". En Paul Aubert y Jean-Michel Desvois. *Presse et pouvoir en Espagne, 1868-1975: colloque international de Talence, 26-27 novembre, 1993*. Casa de Velázquez. pp. 151–166. ISBN 9782909596112.
* Fătu-Tutoveanu, Andrada; Jarazo, Rubén (2013). *Press, Propaganda and Politics: Cultural Periodicals in Francoist Spain and Communist Romania*. Cambridge Scholars Publishing. ISBN 978-1-4438-4323-2.
* Mateos Fernández, Juan Carlos (1996). *Bajo el control obrero. La prensa diaria en Madrid durante la guerra civil, 1936-1939* (tese de doutoramento). dirixida por Mirta Núñez Díaz-Balar. Universidade Complutense de Madrid.
* Pizarroso Quintero, Alejandro (2010). "El periodismo en el primer tercio del siglo XX". *Arbor* (CSIC) **186** (extra): 45–54. ISSN 0210-1963. doi:10.3989/arbor.2010.extrajunion3005.
* Puebla Martínez, Belén; Pérez Cuadrado, Pedro (2014). "Armando Guerra y el tratamiento de la cartografía en El Debate durante la Primera Guerra Mundial". *Historia y Comunicación Social* (Universidade Complutense de Madrid) (19): 61–78. ISSN 1137-0734.


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q956914
* ARAE: el-debate-periodico-madrid-espana-1910-1936
* BNE: Mise0000045876
* BVPH: 3126
* ISSN: 2444-2658
* OCLC: 629683686
* PARES: 143305

 |