|  |
| --- |
| **Metro de Madrid** |
|  |
|  |
|  |
| Localización | Área metropolitana de Madrid, España |
| Tipo de transporte | Metro |
| Inauguración | 17 de outubro de 1919 |
| Lonxitude das liñas | 324 km |
| Número de liñas | 12 convencionais, 1 ramal e as 3 liñas de metro lixeiro |
| Nº de usuarios ao día | 1 689 132 (en 2004) |
| Parque móbil | 1.550 coches (en 2004) |
| Ancho de vía | 1,445 m |
| Control do metro | Comunidade de Madrid e Concello de Madrid |  |

Logo da Rede de Metro de Madrid á saída da estación de Delicias
O **Metro de Madrid** é un sistema de metro que serve á cidade de Madrid, en España. Foi inaugurado o 17 de outubro de 1919 polo rei Afonso XIII.

A rede conta con 238 estacións, das que 200 son sinxelas, en 27 trasbordan dúas liñas, en 10 teñen parada tres liñas e a estación de Avenida de América que serve de transbordo a catro liñas. En tres desas estacións (Tres Olivos, Estadio Olímpico e Puerta de Arganda), faise cambio de tren dentro dunha mesma liña, e en 21 paradas hai correspondencia coa rede de Cercanías Madrid de Renfe. Se se teñen en conta as liñas que pasan por cada estación a cifra de estacións en total asciende a 300 estacións en liña.

A rede de Metro de Madrid compóñena 12 liñas convencionais con 238 estacións, o ramal que une Ópera e Príncipe Pío e as tres liñas existentes de metro lixeiro que suman un total de 27,78 km e contan con 38 estacións, das que Metro de Madrid opera as 9 paradas da liña ML1 de 5,4 km; a lonxitude total da rede é de 293 quilómetros.

É a quinta rede de metro do mundo por quilómetros (despois das de Londres, Nova York, Toquio e Moscova); dato notable tendo en conta que, cuns 3 millóns de habitantes no seu municipio e case 6 millóns na súa área metropolitana, a cidade sitúase no posto 50º entre as metrópoles do mundo. É ademais unha das que máis rapidamente se expande na actualidade, con notables ampliacións durante a última década. Con todo, durante o 2004 contabilizáronse 616 533 167 desprazamentos, que a deixan lonxe das 10 primeiras redes de metro polas súas cantidades de viaxeiros.

Actualmente a rede estendeuse máis alá da cidade de Madrid para prestar servizo a varios concellos da súa área metropolitana. Estes son: Alcobendas, San Sebastián de los Reyes, Coslada, San Fernando de Henares, Rivas-Vaciamadrid, Arganda del Rey, Alcorcón, Leganés, Xetafe, Móstoles, Fuenlabrada, Pozuelo de Alarcón e Boadilla del Monte (os dous últimos están conectados por liñas de metro lixeiro).

Historia
--------

*Artigo principal**:* Historia do Metro de Madrid.
No centro da cidade, concretamente nos arredores da Puerta del Sol (*véxase*: Historia da Puerta del Sol) había xa a finais do século XIX un tráfico tal de tranvías e de carruaxes que, desde 1892, propúxose a construción do metro. Pedro García Faria proxectaba levar a cabo unha rede de cinco liñas, que debían tamén poder transportar mercancías. Aínda que Faria obtivo a concesión ao proxecto, as obras non chegaron a executarse.

Imaxe do interior da Nave de motores de Metro de Madrid, mostrando un dos 3 motores diésel (centro) así como os 3 transformadores (primeiro plano)
En 1913, cando Madrid contaba uns 600.000 habitantes, os enxeñeiros Miguel Otamendi, Carlos Mendoza, Sáez de Argandoña e Antonio González Botarche presentaron un novo proxecto de rede de metro. Provería á cidade de catro liñas cunha lonxitude total de 154 km. O seu traxecto comprendía exactamente o mesmo percorrido das liñas 1, 2, 3 e 4 do metro actual. As obras empezaron o 19 de setembro de 1916. Antonio Palacios foi o arquitecto que deseñou as principais estacións e bocas do metro madrileño ata a súa morte en 1945.

O 17 de outubro de 1919 o rei Afonso XIII inaugura a primeira liña entre a Puerta del Sol e Cuatro Camiños. A liña tiña 3,48 km e 8 estacións. É tal o éxito do novo medio de transporte que no primeiro ano é usado por máis de 14 millóns de usuarios. En 1926 xa hai 14,8 km de vías.

En 1955 promúlgase o decreto de Lei de Réxime Compartido de Financiamento polo cal créase a Compañía Metropolitana de Madrid, que se encargará da explotación comercial do servizo e da compra do parque móbil, mentres que o Estado segue sendo o encargado da realización das infraestruturas das novas liñas. Así mesmo, comézase coa ampliación dos andeis de 60 a 90 m para permitir o uso de trens con 6 coches.

Entre 1981 e 1982 cámbiase a totalidade da sinalización ao viaxeiro do Metro de Madrid, créase o primeiro plano esquemático e se redeseña a imaxe do rombo, máis acorde coa nova sinalización, a diferenza doutras sinalizacións de metros que han evolucionado no tempo, o deseñador Arcadi Moradell Bosch crea unha sinalización totalmente diferente á anterior con grande éxito segundo os estudos do propio Metro, deseña o primeiro plano esquemático a 45º e 90º do Metro e modifica o rombo/logotipo con cambios de cor e tipografía similares á nova sinalización. No ano 2009 Metro de Madrid encarga ao mesmo deseñador, Arcadi Moradell, a actualización da Normativa de Sinalización ao Viaxeiro da Rede de Metro de Madrid.

Debido a problemas económicos da compañía, o Estado intervén a compañía a través do Real Decreto-Lei de 7 de xuño de 1978. Durante os primeiros anos de democracia inaugúranse novas liñas, superando o tamaño da rede ata os 100 km. En 1986, a Comunidade de Madrid e o Concello de Madrid asumen o control do metro.

En 1995 inícianse os plans quinquenales para as ampliacións. No plan 1995-1999 creáronse as liñas 8 e 11 e ampliáronse outras, de forma que foron superados os 170 km e renovouse o parque móbil coa adquisición de novos trens. No de 1999-2003 tivo como actuación máis importante construír MetroSur e o plan de 2003-2007, a introdución do metro lixeiro e as prolongaciones a varios municipios da coroa metropolitana. Cabo destacar que, trala inauguración de MetroSur en 2003, a rede de metro de Madrid é, desde entón e aínda agora, a única rede de ferrocarril metropolitano do mundo que conta con dúas liñas circulares (a Liña 6 e MetroSur, que é a Liña 12).

Liñas do metro de Madrid
------------------------

Billete do Metro de Madrid
Plano do Metro actual

| Liña | Terminais | Lonxitude | Estacións | Gálibo | Plataforma | Usuarios (2008) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Pinar de Chamartín – Valdecarros | 23,876 km | 33 | estreito | 90 m | 107,9 mill. |
|  | Las Rosas – Cuatro Caminos | 14,031 km | 20 | estreito | 60 m e 90 m | 32,9 mill. |
|  | Villaverde Alto - Moncloa | 16,424 km | 18 | estreito | 90 m | 64,0 mill. |
|  | Argüelles – Pinar de Chamartín | 16 km | 23 | estreito | 60 m | 46,7 mill. |
|  | Alameda de Osuna – Casa de Campo | 23,217 km | 32 | estreito | 90 m | 81,3 mill. |
|  | Circular | 23,472 km | 28 | ancho | 115 m | 115,6 mill. |
|  | Hospital del Henares – Pitis | 32,919 km | 30 | ancho | 115 m e 90 m | 47,5 mill. |
|  | Nuevos Ministerios – Aeropuerto T4 | 16,467 km | 8 | ancho | 115 m | 20,53 mill. |
|  | Mirasierra – Arganda del Rey | 39,5 km | 28 | ancho | 115 m | 46,9 mill. |
|  | Hospital Infanta Sofía – Puerta del Sur | 36,514 km | 31 | ancho | 115 m e 90 m | 70,7 mill. |
|   | Plaza Elíptica – La Fortuna | 8,5 km | 7 | ancho | 115 m | 4,6 mill. |
|  | MetroSur (circular) | 40,96 km | 28 | ancho | 115 m | 42,8 mill. |
|  | Ópera – Príncipe Pío | 1,092 km | 2 | estreito | 60 m | 3,7 mill. |
| **TOTAL** (liñas de metro) | 296 km | 288 | — | - | 685,13 mill. |
|  | Pinar de Chamartín – Las Tablas | 5,395 km | 9 | (tranvía) | 45 m |
|  | Colonia Jardín – Estación de Aravaca | 8,680 km | 13 | (tranvía) | 45 m |
|  | Colonia Jardín – Puerta de Boadilla | 13,699 km | 16 | (tranvía) | 45 m |
| **TOTAL** (liñas de tranvía) | 27,774 km | 38 | — | — |
| **TOTAL** Metro + Tranvía (16 liñas) | 324 km | 326 | — | — |

Notas
-----

1. ↑  O metro máis longo do mundo é o de Londres, con 415 km, seguido do de Nova York con 368. Os seguintes son os metros de Toquio (292,3 km), Seúl (287 km),Madrid (281,5 km), Moscova (265,2 km), París (212,5 km), e Cidade de México (201,7 km) segundo Curiosidades de los metros del mundo Arquivado 03 de decembro de 2008 en Wayback Machine.. *(en castelán)*
2. ↑  Por detrás de Tokio, Moscova, Nova York, Seúl, México D.F. París, Honk Kong, Londres, Osaka, Sao Paulo, San Petersburgo, Pequín e outros: datos da wikipedia en inglés
3. ↑  "Balance económico de la Compañía Metropolitano, 1918-1935." (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 09 de outubro de 2006. Consultado o 04 de xaneiro de 2015.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Metro de Madrid*** |

### Outros artigos

* Proximidades Madrid
* Tren lixeiro

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial do Metro de Madrid *(en castelán)*
* Páxina web de Metros lixeiros de Madrid *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q191987
* WorldCat
* VIAF: 148354011
* ISNI: 0000 0000 9989 0840
* LCCN: n2007058220
* Structurae: 10061080
* SUDOC: 162308639

 |