Paco Ibáñez en 2005.
**Paco Ibáñez**, nado en Valencia o 20 de novembro de 1934, é un cantante español, que dedicou case integramente a súa traxectoria artística a realizar versións musicadas de obras de poetas españois, antigos e contemporáneos.

Traxectoria
-----------

De pai valenciano e nai vasca, é o menor de catro irmáns. Pasa os seus primeiros anos en Barcelona, a onde regresará na súa vellez. Trala guerra civil, a súa familia vese obrigada a exiliarse a Francia. Entre o inverno de 1939 e o inicio da ocupación alemá, residirán en París. O seu pai é arrestado e internado nun campo de traballo para republicanos españois. A súa nai regresa entón cos catro fillos a Donostia para traballar. Máis tarde, estes recordos de infancia no casarío familiar son recollidos no seu disco *Oroitzen* —Recordando—, cantado en éuscaro). En 1948, a familia atravesa clandestinamente a fronteira e reúnese co pai en Perpiñán. Paco aprende del o oficio de ebanista, ó tempo que comeza a estudar violín. Pronto substitúe o violín pola guitarra. Instalados definitivamente en París, a principios dos anos 50, descobre primeiro a música de Georges Brassens e de Atahualpa Yupanqui, referencias fundamentais para a súa formación artística e ideolóxica, e inmediatamente despois a Léo Ferré e ó movemento existencialista francés, que se encontraba en pleno auxe.

En 1956 a foto dunha muller andaluza vestida de negro inspíralle a súa primeira canción sobre o poema "La más bella niña", de Luis de Góngora. Cos poemas de Góngora, ós que engade outros de Federico García Lorca realiza a súa primeira gravación en 1964. Un disco que, desde o mesmo momento da súa aparición, convértese nun clásico utilizado polos profesores de lingua e literatura castelá como material pedagóxico, e polos defensores das liberdades como un símbolo de resistencia cultural.

En 1958, unha amiga de Paco e de Pierre Pascal, leva a Salvador Dalí, a Cadaqués, un disco de proba con algunhas cancións de Lorca e Góngora. Cando Salvador Dalí o escoita quere coñecer "al muchacho" que fixo o disco. Cando se coñecen, nace a idea de que o pintor realice o debuxo para a portada do disco, inaugurándose así unha estreita relación de Paco, non só co mundo da poesía e da literatura en xeral, senón tamén co das artes plásticas.

### Paco Ibáñez e o activismo

En 1966, xunto a diversos activistas culturais asentados na capital francesa, funda "La Carraca" onde se presentan espectáculos en lingua castelá (representacións teatrais, exposicións de pintura, coloquios literarios, manifestacións musicais e proxeccións cinematográficas). Nesa época a casa dos Ibáñez en París é un centro de paso e acollida dos moitos artistas, políticos e intelectuais españois que pasan pola capital francesa, idas e voltas do exilio ou simples escapadas para respirar aire fresco.

O segundo disco da colección "España de hoy y de siempre" aparece en 1967, incluíndo poemas de Rafael Alberti, Luis de Góngora, Blas de Otero, Gabriel Celaya, Miguel Hernández e Francisco de Quevedo. Outro clásico. Esta vez o disco estaba ilustrado por José Ortega.

En maio do 68, nunha emisión da TV francesa realizada en directo por Raoul Sangla, presenta o disco e Ortega as pinturas que o ilustran. Nesta emisión canta "La poesía es un arma cargada de futuro", de Gabriel Celaya e "Balada del que nunca fue a Granada", de Rafael Alberti.

En febreiro de 1968 ofrece o seu primeiro concerto en España, en Manresa, durante a "Primeira Trobada de Canço de Testimoni". A partir de aí a súa actividade esténdese por diversas Universidades, chegando a cantar en TVE o tema "Andaluces de Jaén", de Miguel Hernández. Posteriormente instálase en Barcelona, onde contacta con José Agustín Goytisolo, amizade convertida en colaboración íntima.

### Problemas co franquismo

Con motivo do primeiro aniversario da toma estudantil, o 12 de maio de 1969, realiza un concerto n' A Sorbona. Un pequeno cartel amarelo realizado polos estudantes e pegado nas árbores, nos cristais dos cafés, nos corredores das aulas, anuncian un concerto de "Paco Ibáñez, a voz libre de España", na sala Richelieu. Os universitarios franceses identifícanse con el e o toman como un dos seus símbolos. Nese mesmo ano edita o seu terceiro disco con poemas de Rafael Alberti, Luis Cernuda, León Felipe, Gloria Fuertes, Antonio Machado ou José Agustín Goytisolo. O autor da pintura que ilustrará o disco é Antonio Saura. En decembro realiza a súa memorable aparición na sala Olympia parisiense. Un dobre álbum que recolle esta velada. No Olympia canta por primeira vez unha canción de Georges Brassens traducida ó castelán, *La mala reputación*.

En 1970 coñece a Pablo Neruda en París, que escoita por primeira vez os seus poemas cantados. "Tú tienes que cantar mis poemas, tu voz está hecha para cantar mi poesía..." dille o poeta.

Un ano despois, o goberno español inclúe a Paco Ibáñez na súa longa lista de censurados, prohibíndoselle calquera actuación no territorio español. As dificultades para seguir vivindo en Barcelona fanlle regresar a París, desde onde viaxa por todo o mundo, especialmente polos países de América Latina. En todos estes anos entra en contacto con numerosas personaxes do mundo da cultura, como o escritor valisoletano Blas Pajarero.

No 1975, trala morte do ditador Francisco Franco levántase a censura sobre a súa música, pero queda aínda en París. Durante eses anos, en España celébranse concertos multitudinarios e é invitado a participar, se ben adoita declinar o convite.

Na campaña electoral de 1982 realiza un concerto en Madrid ante miles de persoas, no peche de campaña electoral do PSOE, que gañaría por primeira vez as eleccións xerais.

### As últimas décadas

O ministro de Cultura do Goberno de Mitterrand outorgoulle a Medalla das Artes e das Letras en 1983. Non a acepta: "Un artista tiene que ser libre en las ideas que pretende defender. A la primera concesión pierdes parte de tu libertad. La única autoridad que reconozco es la del público y el mejor premio son los aplausos que se lleva uno a casa." En 1987 Jack Lang otórgalle por segunda vez a Medaille des Arts et des Lettres. Novamente a rechaza.

A principios da década de 1990 publica un novo disco "Por una canción". Instálase definitivamente en España, primeiro en Madrid, despois en Aduna (Guipúscoa) e desde 1994 en Barcelona.

En agosto de 1998, a Sociedade Cultural Andaluza Almenara, concédelle en Barcelona o Premio Gerald Brenan en recoñecemento á súa longa traxectoria en pro da liberdade e a poesía, así como o seu esforzo de independencia dos poderes políticos, económicos e culturais; seguindo o seu principio de non aceptar premios, recházao.

Discografía
-----------

* *Paco Ibáñez 1* (1964)
* *Paco Ibáñez 2* (1967)
* *Paco Ibáñez 3* (1969)
* *Paco Ibáñez en el OLYMPIA* (1969; disco dobre)
* *Paco Ibáñez interpreta a Pablo Neruda* - *Cuarteto Cedrón interpreta a Raúl González Tuñón* (1977)
* *A flor de tiempo* (1978)
* *Paco Ibáñez canta a Brassens* (1979)
* *Por una canción* (1990)
* *A galopar* (1992; isco dobre)
* *Oroitzen* (1998)
* *Paco Ibáñez canta a José A. Goytisolo* (2002)
* *Fue ayer* (2003)
* *Paco Ibáñez en concierto*
* *España de hoy y de siempre* (nome da colección coa que se publicaron os primeiros discos)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio Oficial Arquivado 29 de xuño de 2013 en Wayback Machine. *(en castelán)*
* Discografía

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q981236
* WorldCat
* VIAF: 49364858
* AllMusic: mn0000548044
* Auñamendi: 75683
* BNE: XX840817
* BNF: 13185776s
* CANTIC: a10754052
* DeutscheBio: 129984027
* Discogs: 487246
* Europeana: ID
* Filmportal: ID
* GEC: 0033306
* Genius: Paco-ibanez
* GND: 129984027
* ICCU: UBOV118306
* IMDb: nm0406642
* ISNI: 0000 0000 7827 4301
* LCCN: n85244170
* MusicBrainz: ID
* NTA: 070841055
* Songkick: 217505
* SUDOC: 078099056
* TMDb: 974944

 |