**Alicia de Larrocha i de la Calle**, nada en Barcelona o 23 de maio de 1923 e finada na mesma cidade o 25 de setembro de 2009, foi unha pianista e compositora española. Foi considerada unha das maiores lendas do piano do século XX. Reuters chamouna "a pianista española máis grande da historia", *Time* "unha das pianistas máis excepcionais do mundo" e *The Guardian* "a principal pianista española do seu tempo".

Gañou múltiples premios Grammy e o premio Príncipe de Asturias das Artes. Está recoñecida por dar maior popularidade ás composicións de Isaac Albéniz e Enrique Granados. En 1995, foi a primeira artista española en gañar o premio da UNESCO.

Traxectoria
-----------

Alicia de Larrocha naceu en Barcelona. Comezou a estudar piano con Frank Marshall aos tres anos. Ambos os seus pais eran pianistas e era tamén sobriña de pianistas. Actuou por primeira vez en público aos cinco anos na Exposición Internacional de Barcelona. O seu primeiro concerto foi aos seis anos na Feira Mundial de Sevilla de 1929, e fixo o seu debut con orquestra aos once anos. Contra 1943, as súas interpretacións xa se vendían fóra de España e comezou a facer xiras internacionais en 1947. En 1954 visitou os Estados Unidos coa Filharmónica dos Ánxeles. En 1969 actuou en Boston para a serie do Peabody Mason Concert. En 1966 comprometeuse cunha xira por Suráfrica que foi tan popular que se completaron outras tres xiras.

De Larrocha, escribiu Jed Distler, "comezou a compor aos sete anos de idade e continuou a facelo de cando en vez ata que cumpriu trinta anos, cun incremento prolífico na súa adolescencia tardía" e aínda que nunca interpretou as súas obras en público, deu á súa familia a posibilidade de dispoñer delas trala súa morte, o que fixeron.

De Larrocha fixo numerosas gravacións do seu repertorio de piano en solitario, en particular de compositores españois. É coñecida polas súas gravacións de Manuel de Falla, Enrique Granados, Frederic Mompou e Isaac Albéniz, así como as súas gravacións de 1967 das sonatas para teclado de Antonio Soler. Gravou para Hispavox, CBS/Columbia/Epic, BMG/RCA e London/Decca, gañando o seu primeiro Grammy en 1975 e o último en 1992, con case setenta anos. Recibiu o Premio Príncipe de Asturias das Artes en 1994.

De Larrocha dixo nunha entrevista de 1978 con *Contemporary Keyboard*, "non creo haxa un ‘mellor' de calquera cousa nesta vida. Diría, aínda así, que Granados era un dos grandes compositores españois, e que, na miña opinión, era o único que capturou o verdadeiro sabor romántico. O seu estilo era aristocrático, elegante e poético... completamente diferente de Falla e Albéniz. Para min, cada un deles é un mundo diferente. Falla foi quen realmente capturou o espírito da música xitana. E Albéniz creo que era máis internacional cós outros. Aínda que a súa música é española en sabor, o seu estilo é completamente impresionista".

Con apenas 1,50 metros de altura e mans pequenas para un pianista, nos seus anos máis novos era aínda así capaz de atacar todos os grandes concertos (os cinco de Beethoven, o número 1 de Liszt, o número 2 de Brahms, os números 2 e 3 de Rachmaninoff, os dous de Ravel, o número 3 de Prokofiev, os de Bliss e Khachaturian e moitos máis), así como as grandes obras de Granados, Albéniz e Falla. Tiña un "quinto dedo longo" e un "largo tramo entre o polgar e o dedo de índice" que a axudaron a estar máis dotada tecnicamente.

Segundo foi avanzando en idade comezou a tocar nun estilo diferente de música; nos seus recitais apareceron máis Mozart e Beethoven e converteuse en invitada regular no "Mostly Mozart Festival" do Lincoln Center for the Performing Arts en Nova York. En 2001, foi nomeada membro honoraria da Fundación para a Música Ibérica na Universidade de Cidade de Nova York. De Larrocha retirouse da interpretación ante o público en outubro de 2003, con 80 anos, despois dunha carreira de 76 anos.

Alicia de Larrocha morreu o 25 de setembro de 2009 no Hospial Quirón, Barcelona, aos 86 anos. A súa saúde empeorara dende que rompera a súa cadeira cinco anos antes. O seu marido, o pianista Juan Torra, con quen tivo dous fillos, faleceu en 1982.

Lista de premios e nomeamentos
------------------------------

De Larrocha Gañou varios premios durante a súa vida. A súa extensa discografía foi recoñecida con catorce candidaturas aos Grammy (1967, 1971, 1974,1975 (X2), 1977 (X2), 1982 (X2), 1984, 1988, 1990, 1991, 1992) e gañou catro premios. Recibiu graos honorarios nas universidades de Míchigan, Middlebury College, Vermont, e Carnegie Mellon.

En 1994, recibiu o Premio Príncipe de Asturias das Artes.

Notas
-----

1. 1 2 3  Webb, Jason (26 de setembro de 2009). "Renowned Spanish pianist de Larrocha dead at 86". Reuters. Consultado o 26 de setembro de 2009.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  "Alicia de Larrocha, Renowned Pianist, Dies at 86". Time. 26 de setembro de 2009. Arquivado dende o orixinal o 01 de outubro de 2009. Consultado o 26 de setembro de 2009.
3. 1 2 3 4 5  Adrian Jack (26 de setembro de 2009). "Alicia de Larrocha obituary". Londres: The Guardian. Consultado o 26 de setembro de 2009.
4. 1 2 3  "Pianist Alicia de Larrocha dies". CBC News. 26 de setembro de 2009. Consultado o 26 de setembro de 2009.
5. ↑  *The Tech*, 19-Nov-1968, Steven Shladover, "Alicia de Larrocha triumphs", Cambridge
6. ↑   Details of her 4 tours to Southern Africa
7. ↑  Jed Distler, "Alicia de Larrocha, Composer", *Classics Today*, 2016
8. ↑  Kozinn, Allan (26 de setembro de 2009). "Alicia de Larrocha, Pianist, Dies at 86". The New York Times. Consultado o 17 de novembro de 2016.
9. ↑  Cuartas, Javier (30 de abril de 1994). "Alicia de Larrocha, premio Príncipe de Asturias como "mejor pianista del mundo"". *elpais.com* (en castelán). Consultado o 8 de xuño de 2021.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Interview from *The New York Times*
* iclassics
* Barnes and Noble
* Alicia de Larrocha, *The Daily Telegraph* obituary
* Renowned pianist de Larrocha dies – BBC News obituary
* Alicia de Larrocha (1923–2009) – BBC Music Magazine
* Alicia de Larrocha: pianist – *The Times* (UK)
* Alicia de Larrocha, Shy Virtuoso – *The Wall Street Journal*
* Alicia de Larrocha: Official Website
* Some photos, programs and introductions on her 4 highly successful Southern Africa tours, 1965-75
* Collection of unpublished magnetic tapes of her live performances
* Library of Catalonia

| * v
* c
* e
Galardoados co Premio Princesa de Asturias das Artes |
| --- |
| Década de 1980 | 
* 1981: Jesús López Cobos
* 1982: Pablo Serrano Aguilar
* 1983: Eusebio Sempere
* 1984: Orfeón Donostiarra
* 1985: Antonio López García
* 1986: Luis García Berlanga
* 1987: Eduardo Chillida
* 1988: Jorge Oteiza
* 1989: Oscar Niemeyer

 |  |
| Década de 1990 | 
* 1990: Antoni Tàpies
* 1991: Victoria de los Ángeles, Teresa Berganza, Montserrat Caballé, José Carreras, Pilar Lorengar, Alfredo Kraus e Plácido Domingo
* 1992: Roberto Matta Echaurren
* 1993: Francisco Javier Sáenz de Oiza
* 1994: Alicia de Larrocha
* 1995: Fernando Fernán Gómez
* 1996: Joaquín Rodrigo
* 1997: Vittorio Gassman
* 1998: Sebastião Salgado
* 1999: Santiago Calatrava

 |
| Década de 2000 | 
* 2000: Barbara Hendricks
* 2001: Krzysztof Penderecki
* 2002: Woody Allen
* 2003: Miquel Barceló
* 2004: Paco de Lucía
* 2005: Maya Plisetskaya e Tamara Rojo
* 2006: Pedro Almodóvar
* 2007: Bob Dylan
* 2008: Orquestras Xuvenís e Infantís de Venezuela
* 2009: Norman Foster

 |
| Década de 2010 | 
* 2010: Richard Serra
* 2011: Riccardo Muti
* 2012: Rafael Moneo
* 2013: Michael Haneke
* 2014: Frank Gehry
* 2015: Francis Ford Coppola
* 2016: Núria Espert
* 2017: William Kentridge
* 2018: Martin Scorsese
* 2019: Peter Brook

 |
| Década de 2020 | 
* 2020: Ennio Morricone e John Williams
* 2021: Marina Abramović
* 2022: Carmen Linares e María Pagés
* 2023: Meryl Streep

 |
| 
* **Os outros premios**: Ciencias Sociais
* Comunicación e Humanidades
* Concordia
* Cooperación Internacional
* Investigación Científica e Técnica
* Deportes
* Letras.

 |

* Portal:Muller
* Portal:Música clásica
* Portal:Cataluña
* Portal:España

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q232255
* WorldCat
* VIAF: 85082568
* AllMusic: mn0000767474
* BIBSYS: 1022929
* BNE: XX849973
* BNF: 138963572
* BRE: 2133921
* BVMC: 12632
* CANTIC: a1081890x
* CiNii: DA07940740
* DBE: alicia-de-larrocha-y-de-la-calle
* Dialnet: 3048120
* Discogs: 842663
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 93710
* FemBio: 16996
* GEC: 0036584
* GND: 134440013
* IMDb: nm0488651
* ISNI: 0000000110745477
* LAC: 0069L5521
* LCCN: n82078475
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000007896
* NKC: pna2005262068
* NLA: 36550278
* NTA: 070470030
* SNAC: w66m351j
* SUDOC: 159312604

 |