O **carreterismo**, chamado tamén en ocasións **condadismo** ou **purismo** (este último termo é utilizado polos adeptos a estas teses), é unha corrente ideolóxica castelanista que se basea nas teses dos escritores segovianos Luis Carretero Nieva e o seu fillo Anselmo Carretero. A diferenza dos sectores maioritarios do castelanismo, que opinan que Castela está formada por Castela a Vella, Castela a Nova e a Rexión Leonesa, o carreterismo fai unha diferenciación entre Castela e León, considerando a este último como unha *rexión non castelá* segundo as súas palabras.

Territorialidade
----------------

Castela segundo as teses carreteristas.
A Castela carreterista estaría baseada nas Comunidades de Vila e Terra castelás (na provincia de Burgos, as Comunidades de Vila e Terra non existiron nada máis que no extremo Sur da provincia, e na de Santander non existiron estas institucións típicas da chamada repoboación do concello). Segundo deixa escrito Anselmo Carretero no seu libro *La personalidad histórica de Castilla en el conjunto de los pueblos hispánicos* (1977), a súa concepción de Castela estaría formada polos seguintes territorios:

"Castela *(propiamente dita). A rexión propiamente castelá que, con lixeiras modificacións de límites comprende as actuais provincias de Cantabria - sen a bisbarra de Liébana e con toda a bisbarra de Campoo-, Burgos, A Rioxa, Soria, Segovia, Ávila, Madrid -sen o distrito da gran metrópole -, Guadalaxara e Cuenca - Sen a parte manchega e coa Comarca de Requena-Utiel -. "*

En realidade, si se inclúe dentro da Castela carreterista parte da Mancha conquense, concretamente aquelas localidades pertencentes no seu día á Comunidade de Vila e Terra de Alarcón. As zonas da provincia de Cuenca que quedan fóra da Castela carreterista corresponderíanse cos partidos de Tarancón, Belmonte e San Clemente.

Ademais dos territorios antes mencionados, tamén son consideradas castelás zonas como a parte valisoletana da bisbarra de Tierra de Pinares, o leste da Montaña Palentina (concretamente o Campoo palentino) e a zona norte da provincia de Toledo, concretamente as localidades de Ontígola e Noblejas, as bisbarras da Campana de Oropesa e a Sierra de San Vicente -que pertenceron á Comunidade de Vila e Terra de Ávila-, o Bajo Alberche e a metade norte das de Torrijos e La Sagra, de raizame e tradicións máis madrileñas dada a súa proximidade a Madrid -boa parte destas bisbarras pertenceron durante moito tempo á Provincia de Madrid- que propiamente toledanas. Asemade serían tamén parte de Castela, segundo estas teorías, as terras da Comunidade de Vila e Terra de Béjar nas actuais provincias de Salamanca e Cáceres, e aquelas localidades salmantinas e cacereñas que pertenceron á Comunidade de Vila e Terra de Ávila, como Peñaranda de Bracamonte ou Berrocalejo.

Finalmente, e aínda que como se pode apreciar na descrición de Carreteiro sobre Castela, nun principio Madrid capital e a metrópole non formarían parte de Castela, esta cidade foi finalmente incluída no mapa de Carretero.

Simboloxía e celebracións
-------------------------

A diferenza da maioría do castelanismo, o cal defende que Castela está formada polas 17 provincias asinantes do Pacto Federal Castelán, o carreterismo renega do día 23 de abril como Día Nacional de Castela, pois considera que non representa ao pobo castelán, e propoñen o 1 de maio como Día de Castela, pois nese día do ano 932 Fernán González foi erixido Conde de Castela (cando se iniciaría a chamada *independencia castelá* que se materializou en certa autonomía respecto da corte leonesa e en que o título condal castelán pasou a ser hereditario). Outras datas celebradas polos carreteristas coinciden coas correntes do castelanismo maioritario, como o 15 de setembro ou o 12 de novembro. Asemade o carreterismo é acérrimo defensor do pendón carmesí como símbolo do seu concepto de Castela, fronte ás alternativas como o chamado pendón comuneiro.

Historia e desenvolvemento
--------------------------

Baseado no pensamento e nos escritos que deixaron Luis Carretero Nieva e o seu fillo Anselmo Carretero, o carreterismo afirma que o que el denomina *a auténtica Castela* non é a das chairas cerealísticas que evocaba a Xeración do 98, senón que Castela é eminentemente montañosa: a das concas altas do Ebro, do Texo e do Xúquer (estas dúas últimas concas apareceron no carreterismo a partir da obra de Anselmo Carretero). Isto achácano á orixe do pobo castelán, situado na Montaña cántabra, e ao seu carácter guerreiro, que os fixo valerse dos vales montañosos para lanzarse á Reconquista.

En 1917, o santanderino Juan José Ruano de la Sota, autor do limiar do libro *La cuestión regional de Castilla La Vieja (El regionalismo castellano)*, non avalaba a territorialidade castelá setentrional de Luis Carretero ao non concibir Santander en Castela sen Palencia e Valladolid. Disto despréndese que J.J. Ruano de la Sota non concibía Santander en Castela, se Palencia e Valladolid estaban fóra dela; e que non secundaba o aval intelectual, que Luis Carretero buscou para as súas teses sobre a territorialidade castelá.

Un ano despois, en 1918, Luis Carretero tivo que recoñecer que a opción unitaria: a de Castela a Vella e León, usaba "un método fundamentalmente científico" e salientaba dela "a capacidade intelectual".

Mentres que o castelanismo corrente é partidario da comarcalización de Castela, o carreterismo avoga por revivir as antigas Comunidades de Vila e Terra, asemade os vellos foros casteláns. Non obstante, e a pesar de que considera o actual marco autonómico artificial, o carreterismo tamén é favorable a que cada provincia castelá se converta nunha Comunidade Autónoma uniprovincial, pois deste xeito se respectaría a tradición de descentralización de Castela. É por iso que apoia a uniprovincialidade de Cantabria e da Rioxa, e mesmo a asociación Comunidad Castellana estivo a favor da uniprovincialidade de Segovia nos momentos previos á creación de Castela e León.

O carreterismo arraigou fortemente durante a Transición nalgúns círculos culturais de Burgos, descontentos por perder esta cidade a capitalidade autonómica fronte a Valladolid, cidade da que o carreterismo fará o seu chibo expiatorio xunto con Toledo. Fóra de Burgos, esta corrente implantarase tamén con certa forza en zonas como Segovia (de onde eran os seus fundadores) e na provincia de Guadalaxara, onde moita xente está farta de que se lles cualifique nos medios como "manchegos" cando pouco ten Guadalajara que ver coa bisbarra da Mancha

Moi cedo, empezaron a xurdir iniciativas dedicadas a promover o carreterismo, como a asociación cultural Comunidad Castellana (CC), fundada o 26 de febreiro de 1977 polo avogado segoviano Manuel González Herrero(foi presidente do Consello de Colexios de Avogados de Castela e León malia mostrarse contrario á creación da comunidade de Castela e León), que axiña se implantou fortemente nas provincias de Segovia, Madrid e Guadalaxara (esta última provincia foi onde CC comezou a implantarse en novembro de 1977) e xa máis tarde as primeiras formacións políticas carreteristas. É así que polo ano 1980 se intenta crear o partido Unión Nacionalista Castellana, pero debido a certas irregularidades esta formación nunca viu a luz. Non é ata 1988 que xorde o primeiro partido carreterista na cidade de Burgos, o Partido Regionalista Castellano (PREC), e deste a escisión Unión Castellanista (UC), a pesar de que este último acabou integrando na súa Castela ás provincias de Valladolid e Palencia. Ambas as dúas formacións desapareceron, aínda que non obstante o carreterismo militante actual, a falta dun partido que lle represente integramente, opta por apoiar electoralmente a partidos de ámbito provincial como IxC, o PRGU, CiBu, IDES e outros similares.

É coñecida a rivalidade existente entre os defensores das teses carreteristas e os que defenden unha Castela baseada no Pacto Federal Castelán de 1869. Estes últimos utilizan o termo "carreterista" de forma despectiva para referirse aos que poñen en dúbida a castelanidade da Rexión Leonesa ou da Mancha. Do mesmo xeito, os carreteristas refírense aos seus rivais co apelativo de "pancastelanistas".

O carreterismo en xeral apoia e solidarízase cos movementos rexionalistas leonesistas e mancheguistas, se ben existen pequenas discordancias en temas territoriais ao considerar o carreterismo provincias leonesas a Valladolid e Palencia e ao reclamar a provincia de Cuenca o mancheguismo. Non obstante, sábese que durante o proceso autonómico Comunidad Castellana na provincia de Guadalaxara chegou a posicionarse a favor dunha autonomía manchega que incluíse integramente á provincia de Cuenca.

A finais da década de 1980, o PSC, defensor do chamado *federalismo asimétrico*, na obra *Federalismo y estado de las autonomías* (1988), daba voz ás teses territoriais carreteristas cun capítulo escrito polo propio Anselmo Carretero. Esta obra estaba elaborada por personalidades da vida intelectual e política catalá como Ll. Armet, J. Sobrequés, J. Maragall, I. Molas etc.

Colectivos carreteristas
------------------------

Estas son as formacións que historicamente defenderon as teses carreteristas total ou parcialmente:

* Partido Regionalista Castellano
* La asociación Comunidad Castellana
* Unión Castellanista
* A asociación cultural Tierra Castellana, integrada na plataforma Ahora Castilla

Notas
-----

1. ↑  RUANO DA SOTA, J.J. "Epílogo". En: CARRETEIRO, Luis. *La Cuestión Regional de Castilla la Vieja (El regionalismo castellano)*. Segovia: Antonio San Martín, 1918, páx. 444
2. ↑  CARRETERO, Luis. *Necesidad de que Castilla la Vieja haga labor regionalista*. León: [s.n.], 1918, páx. 17
3. ↑  *Federalismo y estado de las autonomías*. Barcelona: Planeta, 1988, páx. 51