| Sorbeira |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Superreino: | Eukaryota |
| Reino: | Plantae |
| Subreino: | Tracheobionta |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Subclase: | Rosidae |
| Orde: | Rosales |
| Familia: | Rosaceae |
| Subfamilia: | Maloideae |
| Xénero: | *Sorbus* |
| Especie: | ***S. doméstica*** |

 |
| Nome binomial |
| *Sorbus domestica*L. |
| Sinonimia |
| * *Cormus domestica* (L.) Spach
* *Pyrus domestica* Ehrh.
 |

A **sorbeira** (***Sorbus domestica***), é unha árbore froiteira da familia das rosáceas, nativa do oeste de Europa, noroeste de África (Montes Atlas) e o suroeste de Asia (no leste até o Cáucaso). Posúe follas compostas caedizas e un froito comestíbel denominado **sorba**.

Etimoloxía
----------

O termo galego sorbeira (en portugués: *sorveira*), ao igual que nas linguas achegadas: catalán: *servera*, castelán: *serbal*, inglés: *service* ou *sorb*; derivaría do latín: *sŏrba*.
Pertence, ao igual que o capudre, ao xénero *Sorbus*.

Hábitat
-------

Medra en altitudes medias e altas. O solo preferibelmente calcario cunha orientación asollada ou en semisombra. Necesita de humidade moderada. A temperatura óptima de crecemento está arredor dos 6 e 10 °C.

Nos solos silíceos, caso de Galicia, necesita da relación con outras especies vexetais para poder asentarse, así na nosa zona asóciase a bosques maduros de cerquiños, pola capacidade creadora e melloradora de solos que ten esta especie.

Na Península ibérica atópase, sobre todo no leste: Aragón, Cataluña e levante e leste de Andalucía. En Galicia, atopámolo nas serras orientais, facendo parte dun hábitat que se estende polo oeste de León e Asturias e o norte de Tras os Montes, en Portugal.

Descrición botánica
-------------------

Arboriña rexa e resistente que pode acadar os 20 metros de altura, aínda que adoita chegar só até os 12. Bastante lonxevo, hai censado individuos de máis de 400 anos. A copa é follosa, cunha ramificación regular e forma alongada, arredondada. O toro é de casca fendida e de cor cinsenta, mentres que as pólas novas son verdosas ou alaranxadas e con lanuxe (tomentosas).

As follas son alternas, caedizas, imparipinnadas, con 11-21 folíolos oblongo-lanceolados, aveludados pola face superior e un chisco amarelentos polo anverso. As flores son de cor branca ou do leite, con cinco pétalos e cinco sépalos, reunidas en corimbo duns 1,5 centímetros de diámetro.

O froito, chamado sorba, é unha drupa carnosa, piriforme arrondeada de 2,5 cm, semellante á pera. Rosea na primavera e os froitos apáñanse a finais do verán. A súa cor ao primeiro é verde pero ao madurecer adquiren unha cor acastañada; esta maduración prodúcese ao comezo do outono. Na natureza, a dispersión natural dos froitos e das súas sementes é levada a cabo fundamentalmente polos mamíferos, especialmente teixugos, garduñas, raposos e xabarís, que os comen maduros do chan, e máis raramente pola inxestión das aves.

Sorbas verdes
Os froitos apañados cómpre sobremaduralos en palla para seren comestíbeis. Empréganse para facer marmeladas e algunhas bebidas alcohólicas fermentadas. Nalgunhas partes de Centroeuropa déixanas secar, a xeito de uvas pasas. Tamén se elabora con eles unha fariña que se mestura coa dos cereais para darlle sabor.

A madeira, densa e dura, é de gran calidade, das máis prezadas de Europa, aínda que, debido á forma e tamaño do seu tronco, só se poden obter pezas de tamaño medio e pequeno. A súa cor natural é o branco, que se volve avermellado cun proceso de vaporización. É resistente, en comparación con outras froiteiras, a pestes e doenzas.

Os seus principais usos son: tornería, talla e escultura, instrumentos musicais (violíns, guitarras, teclados), instrumentos de medida, útiles de debuxo, ebanistería, mangos de paraugas, artigos de regalo e de fantasía, cuncas. Tamén se emprega para imitar a madeira de ébano.

A sorbeira na cultura
---------------------

José Antonio Labordeta, poeta, cantante, e político aragonés, compuxo unha canción chamada *No cojas las acerollas*, o nome en aragonés da sorba. A canción, publicada no seu LP de 1975 *Tiempo de espera*, é unha invitación á utopía.

Notas
-----

1. ↑
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *sorbeira*.
3. 1 2 3
4. ↑
5. ↑

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Sorbeira*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Sorbeira*** |

### Outros artigos

* Xénero Sorbus
* Capudre

### Ligazóns externas

* Relación de variedades en ITIS
* Serbal común o Jerbo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q159558
* GND: 4302391-5
* NKC: ph276445

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 152959
* APNI: 109186
* BioLib: 39567
* Ecocrop: 9942
* EOL: 636879
* EPPO: SOUDO
* EUNIS: 179168
* GBIF: 3013206
* iNaturalist: 198878
* IPNI: 324828-2
* IRMNG: 10181572
* ITIS: 505296
* IUCN: 79921100
* NBN: NBNSYS0000003439
* NCBI: 1155369
* Plantarium: 36299
* PlantList: rjp-989
* POWO: ID
* Soortenregister: 181658
* TAXREF: 124319
* Tela Botanica: 65300
* Tropicos: 27803722
* PLANTS: SODO5

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: 38010FNG4Y

 |