**Máté Zalka** (en húngaro, Zalka Máté), nado en Tunyogmatolcs (Hungría) o 23 de abril de 1896 e finado en Huesca o 11 de xuño de 1937, foi un escritor e revolucionario internacionalista de orixe xudía. O seu nome real era **Béla Frankl**, aínda que durante a Guerra Civil Española foi coñecido tamén como ***Paul Lukács*** e ***Xeneral Lukács***. Combateu na primeira guerra mundial e na Guerra Civil Española, como membro das Brigadas Internacionais. Foi condecorado coa Orde do Estandarte Vermello da Unión Soviética e a Orde da Liberación de España, a título póstumo.

Traxectoria
-----------

Naceu en 1896 en Tunyogmatolcs, ao nordés de Hungría, no seo dunha familia xudía, de pai hostaleiro. Graduouse na escola secundaria *Polgári Iskola* en Mateszalka, máis tarde rebautizada na súa honra.

### Primeira guerra mundial

Co estalido da primeira guerra mundial foi mobilizado polo exército do Imperio Austrohúngaro como oficial subalterno. Combateu en Italia e a fronte oriental onde, en xuño de 1916, foi ferido e capturado polas tropas rusas en Lutsk, Ucraína. Estivo recluído nun campo de prisioneiros, onde foi influenciado polo comunismo.

### Exército Vermello

No outono de 1919 escapou do campo de prisioneiros de Krasnoiarsk (Rusia) e formou un grupo de partisanos. A principios de 1920 uniuse ao Exército Vermello, co que combatería en distintas frontes bélicas da Guerra Civil Rusa. Ese mesmo ano participou na liberación de Krasnoiarsk e converteuse en membro do Partido Comunista Ruso (bolxevique).

Tamén en 1920 combateu contra as tropas polacas durante a chamada Guerra Polaco-Soviética, e participou na Batalla de Kíiv.

### Actividade literaria e cultural

Tras o estabelecemento da Unión Soviética en 1922, Zalka ficou en Moscova, onde comezou a súa actividade literaria, tanto en húngaro como en ruso. Entre 1925 e 1928 foi director do *Teatro da Revolución* (posteriormente *Teatro Makhakowski*). O seu primeiro conto foi publicado en 1924 e o primeiro volume publicouse en ruso en Moscova. Os temas das súas obras eran, principalmente, os acontecementos da primeira guerra mundial e da Guerra Civil Rusa. Nesta etapa da súa vida tivo os seus primeiros contactos co comunismo. As obras literarias de Máté Zalka foron dedicadas principalmente a temas militares.

O seu primeiro conto publicado, "Porse ao día", publicado en 1924, tratou sobre a Guerra Civil en Rusia. O mesmo tema aparece nos escritos posteriores "Ataque de cabalaría", en 1929, e "Mazás", en 1934. O motivo principal da súa obra é a fraternidade internacional. A súa obra máis famosa foi "Doberdo", novela escrita en 1937, pouco antes da súa partida a España.

### Brigadas Internacionais

En novembro de 1936 incorporouse ás Brigadas Internacionais na Guerra Civil Española, como outros comunistas da URSS. Foi nomeado Comandante en Xefe da XII Brigada Internacional e participou, co seu adxunto Alexei Eisner, na defensa da capital e nos combates da Cidade Universitaria de Madrid. Debido aos seus éxitos, foi crecendo a súa popularidade, e pronto foi coñecido como *Xeneral Paul Lukács*. A comezos do verán de 1937 foi enviado á Fronte de Aragón ao mando dunha mestura de unidades das Brigadas Internacionais (a posterior *45ª División Internacional*) para intervir na *Ofensiva de Huesca.* A cidade atopábase completamente asediada desde o comezo da guerra. 

O 11 de xuño, mentres realizaba unha inspección da fronte no seu vehículo persoal, un obús de artillaría alcanzouno e morreu no acto. Foi substituído no mando da división polo xeneral Emilio Kléber, militar de sona das Brigadas Internacionais.

Repatriación dos seus restos
----------------------------

Os seus restos foron enterrados inicialmente no sur da España republicana, mais serían recuperados pola súa familia tras o final do franquismo. O sobriño de Zalka, quen tamén loitou na guerra española, foi convidado pola familia real española a unha cerimonia para celebrar o fin da Guerra Civil. Os restos de Zalka foron trasladados a Hungría e sepultados nun cemiterio militar en Budapest, xunto con outros altos heroes militares húngaros.

Notas
-----

1. 1 2  Russian Jewish Encyclopedia Surnames starting with the letter Z
2. 1 2  Perez, Wendell Aycock «The Spanish Civil War in Literature», pág. 82
3. 1 2 3 4 5  Enciclopedia Jronos -Biografía de Máté Zalka
4. ↑  Gran Enciclopedia Sovietica[*Ligazón morta*]

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Máté Zalka Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Beevor, Antony (2005). *La Guerra Civil española*. Barcelona: Crítica. ISBN 84-8432-665-9. OCLC 433878390.
* Salas Larrazábal, Ramón. (2006). *Historia del ejército popular de la República* (1. ed ed.). Madrid: Esfera de los Libros. ISBN 84-9734-465-0. OCLC 69675818.
* Thomas, Hugh (1977 imp). *La guerra civil española : 1936-1939*. Barcelona: Círculo de Lectores. ISBN 84-226-0874-X. OCLC 433595680.

### Ligazóns externas

* Reseña biográfica, en ruso
* Obras escritas por el autor, en húngaro

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q958527
* WorldCat
* VIAF: 820962
* DeutscheBio: 119399377
* FAST: 85548
* GND: 119399377
* ISNI: 0000 0000 7859 1366
* LCCN: n82006386
* NKC: xx0004310
* OEBL: ID
* OL: OL5112916A
* SNAC: w6044q29

 |