Coordenadas: 41°54′8″N 12°27′12″L﻿ / ﻿41.90222, -12.45333

A ***Pietà*** ou ***Piedade*** de Michelangelo, tamén coñecida como **Pietá Vaticana**, e datada entre 1498 e 1499, é unha escultura de mármore de 174 cm por 195, que se atopa na basílica de San Pedro en Roma. Foi a primeira de varias obras do artista coa mesma temática como a *Pietá de Florencia*, a *Pietá Palestrina* e a *Pietá Rondanini*, nas que se representa o tema bíblico da "Virxe dolorosa" (Pietá) que sostén no colo o corpo de Cristo descendido da cruz antes da sepultura, resurección e ascensión. O modelo no posicionamento dos corpos é o da iconografía nórdica, que Michelangelo asimila e elabora dun xeito persoal. Leva ao extremo o ideal renacentista de harmonía, e beleza clásica. 

A estatua fora encargada polo cardeal francés Jean de Billhères de Lagraulas, que era un representante do rei francés en Roma. O cardeal encargáraa para o seu mausoleo funerario na capela de Santa Petronila que estaba no lado sur do transepto da basílica de San Pedro en Roma. Porén, a capela fora derruída por Bramante durante a reconstrución de San Pedro polo que tamén se moveu a obra. 

A *Pietà* é considerada a primeira obra mestra do artista, realizada cando tiña pouco máis de vinte anos, e unha das mellores obras de arte producidas en Occidente. Tamén é a única que presenta a sinatura do autor na cinta que cruza o manto da virxe dende o ombreiro. Segundo Giorgio Vasari, pouco despois da instalación da obra, Michelangelo escoitou que alguén afirmaba que era unha obra do escultor Cristoforo Solari, que el consideraba moi inferior. Enrabietado, Michelangelo gravou *MICHEL (N) GELU BONAROTUS FLORENT [INUS] FACIEBAT* ("O florentino Michelangelo Buonarroti, fíxoo").

Historia
--------

A obra foi unha encarga do cardeal francés Jean Bilhères de Lagraulas, tamén coñecido como Jean Villiers de la Groslaye, abade da basílica basílica de Saint-Denis, cardeal e embaixador perante o papa. Faino empregando como intermediario ao patrono e protector romano de Miguel Anxo, o banqueiro Jacopo Galli. O contrato asínase o 27 de agosto de 1498 e estipulaba un pago de catrocentos cincuenta ducados de ouro en moeda pontificia e un prazo dun ano para estar rematada.

A escultura estaba destinada a ornar o monumento funerario en memoria do defunto rei francés, Carlos VIII, falecido o 7 de abril de 1498, na capela de Santa Petronila, coñecida como "dos reis de Francia", na antiga basílica de San Pedro.

O escultor empregrou mármore de Carrara tirado da canteira de Polvaccio, seleccionado pola sur cor cremosa que lembra o ton da pel. Para cumprir coa data límite do contrato, Miguel Anxo, traballou vinte horas diarias nun só bloque de mármore. Usou martelo e cicel, puíu o mármore con pedra pómez durante semanas para conseguir que brillara na escura capela. Ao ter que ser exposta frontalmente, decidiu deixar a parte traseira sen rematar. Finalmente, rematouna na primavera de 1499. Ao ser exposta na basílica, Vasari exclamou: "Como podería a man dun artesán realizar tan divinamente unha obra tan admirable en tan pouco tempo? Isto é un milagre: que unha rocha sen forma conseguira tal perfección que a natureza só a modela tan raramente na carne".

### Precedentes

Mentres que si que había un precedente para as pinturas da Virxe María laiándose sobre o Cristo morto na arte florentina, semella que o tema era novidoso para a escultura italiana. Porén, había referentes anteriores durante os séculos XIII e XIV e tamén existía unha tradición de pietàs esculpidas na arte da Europa setentrional mais Michelangelo dálle unha nova interpretación coa iconografía da virxe co neno. Amais, a igrexa de San Domenico en Boloña tiña unha pietà esculpida alemá. Isto levou algúns a pensar que o doador (se non Michelangelo) tiña estas estatuas en mente cando a obra foi encargada.

### Traballos posteriores

Nos anos seguintes, a *Pietá* foi bastante danada. Catro dedos da man esquerda da Virxe María foron restaurados o 1736 por Giuseppe Lirioni e os estudosos están divididos en canto a se o restaurador tomou liberdades para darlle unha posición máis "retórica". Porén os danos máis substanciais producíronse o 21 de maio do 1972, día de Pentecoste, cando un xeólogo perturbado mental, denominado Laszlo Toth, entrou á capela e atacou a Virxe María dándolle quince golpes cun martelo mentres berraba "Eu son Xesucristo!". O ataque provocou a mutilación dun brazo mais do nariz. Posteriormente, a obra foi restaurada e devolta ao seu lugar na basílica xusto á dereita da entrada, entre a porta Santa e o altar de San Sebastián. Agora está protexida por un panel de vidro blindado. A capela da *Pietà* é o lugar onde o papa se viste antes das celebracións litúrxicas na basílica.

O traballo de restauración develou que na man esquerda da Virxe aparece o monograma de Miguel Anxo, oculto durante case 500 anos: un "M" debuxado na palma coas liñas da man.

Descrición
----------

É unha obra de vulto redondo, o que significa que podía ser vista dende tódolos ángulos aínda que o punto de vista máis importante é o frontal pois estaba destinada a ser colocada nunha capela e a composición é, tipicamente, triangular. A Virxe, fermosa e piadosa, cun vestido ampuloso con numerosas pregas sostén no seu colo a Cristo morto case ingrávido e que, de xeito intencionado, semella ter máis idade que a súa nai. A xuventude da Virxe amosa o idealismo renacentista representando o ideal de beleza e de xuventude, unha nai eterna.

### Composición

A composición é típica do Renacemento, practicamente, piramidal ou triangular, marcando un acusado contraste entre a Virxe e Cristo. O vértice coincide coa cabeza de María e a estatua vaise prolongando progresivamente cara a baixo até a base, onde caen as vestimentas. O corpo da Virxe está sentado e estrutúrase en tres partes: tronco, coxas e pernas, mentres o de Cristo insírese no seu colo e, en perpendicular ao eixo da virxe, tamén está pregado en tres partes. Igualmente, hai un forte contraste entre o corpo moi delicado e moi puído do Cristo e a gran cantidade de pregas profundas e do manto da Virxe.

O chamativo desta obra é a idade da Virxe por semellar moi nova. A diferenza das *Piedades* doutros autores, como unha de Bronzino, Miguel Anxo dá máis relevancia á beleza da Virxe que ao sufrimento e á dor. Esta mestura de beleza pagá e relixión é unha característica que se atopa en varias ocasións na obra de Miguel Anxo. Cristo, pola súa banda, está representado coa idade que lle corresponde e aparenta ser maior cá súa nai. Comparado co da Virxe, o corpo de Cristo semella algo máis pequeno, dando aquí, de novo, máis importancia a María. O corpo de Xesús crea un "S" que se equilibra co resto da escultura, especialmente coas amplas roupaxes da Virxe. O seu brazo dereito cae dun xeito moi natural e, semella que, a Virxe resposta co xesto da palma aberta do seu brazo esquerdo. 

A posición das dúas mans de María é fundamental para comprende-lo traballo. A man dereita, tensa, mobiliza tódalas forzas de María para reter o corpo de seu fillo. A man esquerda, coa palma aberta, o dedo índice tenso, o dedo medio e o anular lixeiramente dobrados, testemuñan a natureza dóce e caritativa da Virxe, e tamén o seu perdón (ma estendida), e a súa desgraza (os dedos dobrados).

### Estilo

As figuras están bastante desproporcionadas, por mor da dificultade de mostrar un home xa medrado sostido no colo dunha muller. Se Cristo estivese a escala humana, a Nai de Deus tería logo case cinco metros de alzada. Isto podería estar feito expresamente; aínda así, como xa se dixo, esta estatua moveuse da súa localización orixinal, e non sabemos en que posición estaba anteriormente. Se tiña que estar situada nun lugar alto, Michelangelo podería tela deformado expresamente, para compensar a desproporción aínda que outros autores sosteñen que o faría para representar mellor a idea dun home adulto no colo dunha muller. Sexa como for, o gran tamaño da Virxe María está agochado detrás da roupa, e as figuras teñen un aspecto bastante natural e unha expresión serea e tranquila que non expresan dor senón aceptación.

As marcas da crucifixión están limitadas nas pegadas de cravos moi pequenos e un indicio da ferida nas costas de Xesús. As marcas dos cravos nos pés non chegan até a calcañeira.

Interpretacións e simboloxía
----------------------------

Detalle.
A Virxe María está representada como se fose moi nova, e sobre esta peculiaridade hai diferentes interpretacións. Unha é que a súa xuventude simboliza a súa pureza incorruptíbel, coma Michelangelo mesmo dixo ao seu biógrafo e compañeiro escultor Ascanio Condivi:

*Que non sabes que as mulleres castas mantéñense frescas moito máis que aquelas que non o son? E canto máis no caso da Virxe María, que nunca experimentou o menor desexo lascivo, que puidese cambiarlle o corpo?*

Outra explicación suxire que o tratamento de Michelangelo do tema estivo influído pola súa paixón pola *Divina Comedia* de Dante. Coñecíaa tan ben que cando foi a Boloña pagou pola hospitalidade recitando versos. No Paradiso (Canto XXXIII do poema), san Bernaldo, nunha pregaria a María, di: *Vergine madre, figlia del tuo figlio*... (Virxe María, filla do teu fillo...). Isto dise porque, sendo Xesús unha das tres figuras da Trindade, María sería a súa filla, coma toda a humanidade, mais tamén é a súa nai.

Unha terceira interpretación é aquela suxerida por Ascanio Condivi ao pouco da pasaxe reproducida máis enriba: simplemente que tal frescura é flor da xuventude, á parte de ser mantidos de xeito natural, eran asistidos polos actos de Deus.

### Símboloxía

Tradicionalmente, acéptase que a composición triangular fai referencia á Trindade. O brazo dereito de Xesús que se presenta como desmaiado e carente de forza amosa a morte. Michelangelo non mostra pegadas do sangue nin da dor ao pretender representalo coa dignidade de se-lo "fillo de Deus".

Notas
-----

1. 1 2  Selvaggio, Danielle (setembro 2017). "The Pieta: the Signed Work of Michelangelo". *lagazzettaitaliana.com* (en inglés). Consultado o 23 de agosto de 2019.
2. ↑  Rios González, José Antonio. *Roma, andar y ver* (en castelán). Madrid: Vision Libros. p. 193. ISBN 978-84-9886-449-6.
3. ↑  Sautel, Nadine (2006). *Michel-Ange* (en francés). París: Gallimard. p. 60.
4. ↑  Tartuferi, Angelo; Mancinelli, Fabrizio (2001). *Michel-Ange* (en italiano). ATS Italia Editrice. p. 40.
5. ↑  Moreno Cullell, Vicente (18-2-2012). "Miquel Àngel: La Pietat". *Ciències Socials en Xarxa* (en catalán). Consultado o 10-9-2019.
6. ↑  Flynn (2002), pp. 69-70
7. ↑  Gervais de Lafond, Delphine (2014). *Michel-Ange, un artiste qui fascine: Le génie de la chapelle Sixtine* (en francés). París: 50 Minutes. p. 20.
8. ↑  Tolnay, Charles de (1951). *Michel-Ange* (en francés). París: Éditions Tisné. p. 230.
9. ↑  Selvaggio, Danielle (setembro 2017). "The Pieta: the Signed Work of Michelangelo". *lagazzettaitaliana.com* (en inglés). Consultado o 10-9-2019.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Piedade Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Alvarez Gonzáles, Marta (2007). *Michelangelo* (en italiano). Milán: Mondadori Arte. ISBN 978-88-370-6434-1.
* Baldini, Umberto (1973). *Michelangelo scultore* (en italiano). Milán: Rizzoli.
* Busagli, Marco (2014). *I denti di Michelangelo*. Col. Wunderkammer (en italiano). Milán: Medusa Edizioni. ISBN 978-8876983122.
* De Vecchi, Pierluigi; Cerchiari, Elda (1999). *I tempi dell'arte* (en italiano) **2**. Milán: Bompiani. ISBN 978-8845172120.
* Flynn, Tom (2002). *El cuerpo en la escultura*. Col. Arte en contexto (en castelán). Madrid: Akal. ISBN 84-460-1154-9.
* Risaliti, Sergio; Vossilla, Francesco (2015). *Michelangelo. La Pietà vaticana* (en italiano). (edición dixital). Milán: Bompiani. ISBN 978-88-587-7040-5.

### Outros artigos

* Piedade

### Ligazóns externas

| * v
* c
* e
Michelangelo |
| --- |
| Esculturas | 
* Cabeza de fauno (c. 1488)
* Virxe da escaleira (c. 1491)
* A batalla dos centauros (c. 1492)
* Crucifixo do Santo Spirito (1492)
* Hércules (1492)
* San Petronio (1494–95)
* San Procolo (1494–95)
* Anxo (1494–95)
* Cupido dormente (1496)
* Baco (1496–97)
* Cupido-Apolo (c. 1497-1498)
* Piedade (1499–1500)
* David (1501-04)
* Madonna de Bruxas (1501–04)
* San Paulo (1503–04)
* San Pedro (1503–04)
* San Pio (1503–04)
* Tondo Taddei (c. 1503)
* Tondo Pitti (c. 1503)
* San Mateu (c. 1505)
* Tumba de Xulio II (1503-45)
* Moisés (c. 1513–15)
* Escravo rebelde (1513–16) Escravo moribundo (1513–16)
* Mozo escravo (1520-23)
* Atlas (1520-23) Escravo barbudo (1520-23)
* Escravo espertando (1520-23)
* Raquel (1545) e Lia (1545)
* Estatua de Xulio II (1508)
* Xenio da Vitoria (c. 1532–34)
* Cristo Redentor (1519–20)
* Tumba de Giuliano di Lorenzo de Medici (1521-26)
* Tumba de Lourenzo di Piero de Medici (1521-26)
* Virxe co Neno
* Apolo ou David (c. 1530)
* Mozo en crequenas (c. 1530-34)
* Busto de Brutus (1540)
* Piedade Palestrina (1550)
* Piedade de Florencia (c. 1550)
* Piedade Rondanini (1552–64)

 |  |
| Pinturas | 
* Tormento de Santo Antonio (c. 1487-88)
* Madonna Manchester (c. 1497)
* Tondo Doni (c. 1503–06)
* Santo Enterro (c. 1505)
* A Batalla de Cascina (1504)
* Leda e o Cisne (1530)
* Bóveda da Capela Sistina (1508–12)
* Xuízo Final (1534–41)
* Crucifixión (c. 1542-47)
* A crucifixión de San Pedro (1542–50)
* A conversión de San Paulo (1542–50)

 |
| Arquitectura | 
* Capela de León X (1504)
* Fachada da Basílica de San Lourenzo (1520–34)
* Sancristía Nova (1520–34)
* Biblioteca Laurenciana (1523–59)
* Fortificacións de Florencia (1528–29)
* Praza do Capitolio (1538)
* Palacio Farnese (1546)
* Basílica de San Pedro (1546–1564)
* basílica de San Giovanni dei Fiorentini (1559–60)
* Capela Sforza (c. 1560)
* Porta Pia (1561–65)
* Basílica de Santa María dos Anxos e dos Mártires (1563-66)

 |
| Obras en papel | 
* Epifanía

 |
| 
* **Casa Buonarroti**
* **Commons**

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q235242
* EBID: ID

 |