Células principais humanas.
Esquema simplificado dunha célula principal gástrica.
Unha **célula principal** ou **célula principal gástrica**, tamén chamada **célula cimoxénica** gástrica ou **célula péptica**, é unha célula da parede estomacal que libera encimas dixestivos como o pepsinóxeno ou a lipase gástrica. Estas células localízanse no terzo ou metade inferior das glándulas gástricas da parede do estómago, fundamentalmente da zona do *corpo* do estómago.

Liberan o pepsinóxeno cando son estimuladas por unha variedade de factoroes, como a actividade colinérxica do nervio vago, a acidez do estómago, as hormonas gastrina e secretina, que son secretagogas (promoven a secreción).

Nomenclatura
------------

Os termos "célula principal" ou "célula cimoxénica" utilízanse para referirse a estas células gástricas, pero tamén se denominan así outras células doutros tecidos con outras características. Tamén se denominan "células principais" certas células da glándula paratiroide (célula principal paratiroide), dos paraganglios e dos túbulos colectores dos riles.

Características
---------------

Son células cuboideas que conteñen numerosos gránulos secretorios apicais esféricos e moderadamente densos, que conteñen pepsinóxeno. No home, entre os gránulos hai uns corpos densos, que probablemente son lisosomas. O núcleo é grande. O citoplasma é basófilo. Os orgánulos están en posición basal e entre eles destaca un aparato de Golgi supranuclear moi desenvovlvido e un extenso retículo endoplasmático rugoso, características ambas das células secretoras de proteínas. A membrana é lisa, pero na parte luminal (que dá á luz da glándula gástrica) poden ter uns poucos *microvilli* e un delgado glicocálix.

Secrecións
----------

O pepsinóxeno é a principal secreción das células principais gástricas. O pepsinóxeno é un cimóxeno, é dicir, un proencima que no seu estado inicial está inactivo, pero que ao verterse ao estómago sofre unha rotura proteolítica que o converte na súa forma activa, que no caso do pepsinóxeno se denomina pepsina. A pepsina é unha protease que degrada as proteínas dos alimentos, iniciando a dixestión das mesmas, que se completará no duodeno. 
As células principais funcionan en conxunción coas células parietais, que liberan o ácido clorhídrico gástrico, que crea un pH ácido que fai que a estrutura do pepsinóxeno se abra, e este, de forma autocatalítica, escinda un segmento da súa propia molécula, converténdose en pepsina activa.

A quimosina (ou renina gástrica) serve para coagular o leite, e secrétana moitos animais lactantes, especialmente ruminantes, pero a súa produción declina despois rapidamente e pasa a predominar a secreción de pepsinóxeno. Secrétase como un proencima chamado proquimosina, que se activa a quimosina en medio ácido. Nos humanos identificouse un pseudoxene non funcional para unha protease similar á quimosina situado no cromosoma 1, pero non se identificou unha protease neonatal humana funcional similar á quimosina.

A produción da lipase gástrica foi localizada por inmunocitolocalización nas células principais da mucosa fúndica. É unha lipase ácida que hidroliza os lípidos, que completarán a súa dixestión no intestino delgado.

Notas
-----

1. ↑  Johnson. Gastrointestinal Physiology 6th Edition. Mosby. 2001
2. ↑  D. W. Fawcett. Tratado de Histología. Editorial Interamericana-Mc. Graw Hill. 11ª edición. Páxinas 632, 636. ISBN 84-7605-361-4
3. ↑  Cox, Michael; Nelson, David R.; Lehninger, Albert L (2008). Lehninger principles of biochemistry. San Francisco: W.H. Freeman. Páxinas 96, 675. ISBN 0-7167-7108-X.
4. ↑  Foltmann B. Chymosin: a short review on foetal and neonatal gastric proteases. Scand J Clin Lab Invest Suppl. 1992;210:65-79. PMID 1455182
5. ↑  CYMP chymosin pseudogene [ Homo sapiens ]. 
 NCBI resources
6. ↑  Kolmer, M.; Ord, T.; Alhonen, L.; Hyttinen, J.-M.; Saarma, M.; Villems, R.; Janne, J. Assignment of human prochymosin pseudogene to chromosome 1. Genomics 10: 496-498, 1991. Arquivado 22 de marzo de 2016 en Wayback Machine.
7. ↑  H. Moreau, A. Bernadac, Y. Gargouri, F. Benkouka, R. Laugier and R. Verger. Immunocytolocalization of human gastric lipase in chief cells of the fundic mucosa. Histochemistry and Cell Biology. Volume 91, Number 5, 419-423, DOI: 10.1007/BF00493829.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Célula parietal
* Célula caliciforme
* Célula G
* Glándula gástrica

### Ligazóns externas

* AnatomyAtlasesMicroscopic|01|05
* BUHistology|22201loa  - "Ultrastructure of the Cell: chief cells and enteroendocrine cell"
* BUHistology|11304loa  - "Digestive System: Alimentary Canal: fundic stomach, gastric glands, base"

| * v
* c
* e
Tipos de células humanas derivadas do endoderma |
| --- |
| Intestino anterior | 

|  |  |
| --- | --- |
| Respiratorio | Pneumocito (tipos I e II) ·  Célula de Clara ·  Célula caliciforme |
| Dixestivo | 

|  |  |
| --- | --- |
| Estómago | *enteroendócrinas:* Célula G ·  Célula D ·  Célula ECL
*exócrino:* Célula principal gástrica ·  Célula parietal
Célula foveolar |
| Intestino | *enteroendócrinas:* Célula K  ·  Célula S ·  Célula D ·  Célula I
Célula caliciforme ·  Célula de Paneth
Enterocito  ·  Célula M |
| Fígado | Hepatocito ·  Célula estrelada hepática ·  (Célula de Kupffer do mesoderma) |
| Vesícula biliar | Colecistocito |
| Páncreas exócrino | Célula centroacinar ·  Célula estrelada pancreática |

 |
| Endócrino | *páncreas endócrino* (célula alfa, célula beta, célula delta, célula F (célula PP), célula épsilon) |

 |
| Bolsa farínxea | 

|  |  |
| --- | --- |
| Endócrino | *tiroide* (Célula folicular)  ·  *paratiroide* (Célula principal paratiroide, Célula oxífila paratiroide) |

 |
| Intestino posterior/cloaca | 

|  |  |
| --- | --- |
| Uroxenital | Célula urotelial |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2595765
* EBID: ID
* MAG: 66595182

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 62902
* MeSH: D019872
* MeSH: A03.556.875.875.440.150
* UMLS: C0524987

 |