*Prutah* de bronce de Marco Antonio Félix, procurador de Xudea, cuñado ca. 56/57 d. de C.
As **moedas dos gobernantes romanos de Xudea** son as correspondentes ás emisións levadas a cabo polos procuradores e os prefectos romanos da provincia de Xudea, entre o ano 6 e o 66 d. de C. Todas estas moedas están cuñadas en bronce, responden a uns mesmos parámetros metrolóxicos e teñen unha única denominación: o *prutah*.

Non todos os procuradores e prefectos emitiron moeda; os únicos que o fixeron foron Coponio, Marco Ambíbulo, Valerio Grato, Poncio Pilato, Marco Antono Félix e Porcio Festo, e de todos eles en conxunto coñécense 19 modelos diferentes.

Os derradeiros procuradores, Lucio Albino, Xesio Floro e Marco Antonio Xuliano non fixeron emisión ningunha, xa que a primeira guerra xudeu-romana estaba ás portas e os líderes da revolta comezaron a emitir as súas propias moedas.

Procuradores e prefectos que cuñaron moeda
------------------------------------------

### Coponio

*Prutah* emitido por Coponio, ca. 6 d. de C.
Coponio foi o primeiro prefecto romano de Xudea; foi nomeado o 6 d. de C. cando Herodes Arquelao, fillo de Herodes o Grande, foi destituído e desterrado á Galia por Augusto. Coponius escolleu como motivo do reverso das súas cuñaxes unha palmeira con dous acios de dátiles, que ata entón só aparecera nunhas raras moedas de Herodes Antipas. O deseño da palmeira retomouse posteriormente para representar a Xudea en moedas emitidas polos xudeus durante a primeira e a segunda guerra xudeu-romana, e noutras emisións posteriores relacionadas con Xudea.

Os anversos das moedas de Coponio amosan unha espiga de orxo. A dobre representación da palmeira e o orxo fíxose por sensibilidade cara ao costume xudeu de non representar animais nas súas cuñaxes. Este é o motivo de que non se amose o retrato de Augusto nestas moedas. No entanto, as súas lendas si que reflicten expresamente que Xudea foi ocupada polo Imperio Romano: a lenda do anverso é [*K*]*aisa-ros* ("de César") e no reverso indícase cunha letra á dereita da palmeira o ano de reinado do emperador (A=1, B=2, etc.).

### Marco Ambíbulo

Marco Ambíbulo foi o prefecto de Xudea entre os 9 e 12 d. de C. e emitiu unha moeda en cada un dos anos do seu mandato. Do mesmo xeito que nas moedas de Coponio, tamén as de Ambíbulo se representa a palmeira con dous acios de dátiles e a espiga de orxo.

### Valerio Grato

Valerio Grato, como prefecto de Xudea (15-26 d. de C.) baixo o mandato do emperador Tiberio, cuñou *prutah* de bronce con tipos moi diferentes e en datas diversas. Os tipos representados nas súas moedas abranguen desde as pólas de palmeira ata os lirios, a cornucopia, as follas de videira ou as ánforas. Algunhas das súas moedas amosan o título de César no interior dunha coroa e unha alusión ao nome do emperador Tiberio (TIB) ou ao da súa nai Xulia (IOYLIA), así como o ano do seu reinado por riba dos dous cornos da abundancia.

### Poncio Pilato

*Prutah* de Poncio Pilato, cuñado en 29 d. de C.
Os *prutah* de bronce emitidos por Poncio Pilato entre 26 e 36 d. de C. resultan de especial interese para o cristianismo e para o xudaísmo, por mor da súa conexión con Xesús e o seu papel na historia xudía. Como prefecto, estaba decidido a promover unha forma de relixión romana sen que supuxese un óbice a postura crítica dos xudeus ao respecto. Rompendo a tradición dos seus antecesores, as súas moedas representan o simbolismo romano relacionado co culto imperial, con motivos como o *simpulum* (un cullerón utilizado nas libacións nos sacrificios, símbolo do sacerdocio romano) e o *lituus* (a variña máxica dos augures). 

No entanto, tense argumentado que se Pilato intentase provocar ou ofender deliberadamente os xudeus tería posto o busto do emperador no anverso das súas moedas, no canto das espigas de orxo, as palmas ou outros motivos.

*Prutah* de Marco Antonio Félix, cuñada o 54 d. de C.
### Marco Antonio Félix

Félix foi procurador de Xudea baixo o imperio de Claudio. As súas moedas amosan os nomes de Claudio, de Xulia Agripina, Nerón (como César) e Británico.

Os anversos dalgunhas destas moedas amosan dous escudos e dúas lanzas cruzadas, en tanto que nos reversos se representa unha palmeira de seis pólas con dous acios de dátiles. Neste caso, a representación dos obxectos militares funcionaría como lembranza constante para os xudeus de que estaban baixo a xurisdición imperial romana.

*Prutah* de Pordio Festo, cuñado ca. 58/59 d. de C.
### Porcio Festo

Do procurador de Nerón Porcio Festo apenas se coñece un tipo de moeda, que amosa no anverso unha póla de palmeira e a lenda grega KAICAPOC (César) e no reverso NEPWNOC (Nerón) nunha coroa.

Notas
-----

1. 1 2 3  Jacobson, D. M. (2019). Páxinas 73-75.
2. ↑  Hendin, D. (1976). Nos: 635-653.
3. ↑  Gottheil, R.; Krauss, S. (1906). "Coponius". En *Jewish Encyclopedia*. Páxina 260.
4. 1 2 3 4 5 6 7  "Ancient Jewish Coins: Coins from the Procur ators (6-66 CE)". *Jewish Virtual Library*.
5. 1 2  "Prutah - Augustus. Coponius as Prefect". *Numista.com*
6. ↑  "Coponius [governed 6-9 CE]". *Virtualreligion.net*
7. ↑  "Prutah - Augustus. Marcus Ambivulus as Prefect". *Numista.com*
8. ↑  Sayles, W. G. (1999). Páxina 113.
9. ↑  Moedas de Valerio Grato. *Numista.com*
10. ↑  Fontanille, J-P. "The Coins of Pontius Pilate". *NumismaLink.com*
11. 1 2  Fontanille, J-Ph. (2001). "The Pontius Pilate Coinage". *Coinsite.com*
12. ↑  Moedas de Poncio Pilato. *Numista.com*
13. ↑  Sayles, W. G. (1999). Páxina 114.
14. ↑  Moedas de Marco Antonio Félix. *Numista.com*
15. ↑  "Prutah - Nero. Porcius Festus as Procurator". *Numista.com*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Moeda da Antiga Roma
* *Iudaea Capta*

### Bibliografía

* Hendin, D. (1976). *Guide to Ancient Jewish Coins*. Attic Books. ISBN 978-0915018116*.*
* Jacobson, D. M. (2019). "Coins of the First Century Roman Governors of Judaea and their Motifs". En *Electrum*. Vol. 26. Páxinas 73-96
* Sayles, W. G. (1999). *Ancient Coin Collecting VI: Non-classical Cultures.* Krause Publications. ISBN 978-0873417532
* Saulcy, F. (1854). *Recherches sur la numismatique judaïque*. Didot, París.

### Ligazóns externas

* Coin Exhibition: Expressions of Government on Jewish Coinage Arquivado 11 de abril de 2021 en Wayback Machine.. *Israel Antiquities Authority*

* Portal:Historia