A **Constitución española de 1978** é a norma suprema ou máxima do ordenamento xurídico español, consecuencia dun proceso histórico denominado Transición española que converteu o réxime franquista de 1975 nunha monarquía parlamentaria.

Historia
--------

Exemplar da Constitución española de 1978 no que se mostra o Escudo de España entre 1977 e 1981.
Como parte da Transición española cara á democracia, a morte do ditador Xeneral Francisco Franco, o 20 de novembro de 1975, supuxo a proclamación como rei de Xoán Carlos I, e pouco despois (en xullo de 1976) a formación dun Goberno presidido por Adolfo Suárez, e designado segundo a lexislación vixente. O Goberno enviou, en outubro de 1976, ás Cortes un proxecto de Lei para a Reforma política, que foi aprobado polas Cortes, e, posteriormente, e segundo todos os requisitos esixidos polas Leis Fundamentais (sinaladamente a Lei de Sucesión) sometido a referendo.

Esta Lei para a Reforma Política viña supoñer unha notable alteración das leis fundamentais, sen introducir ela mesma un sistema democrático-constitucional pero facendo posible a creación deste.
A Lei inseríase formalmente no ordenamento vixente (a súa disposición final definíaa expresamente como «Lei fundamental») pero difería radicalmente no seu espírito dese ordenamento, xa que:

* recoñecía os dereitos fundamentais da persoa como inviolables (artigo 1)
* confería a potestade lexislativa en exclusiva á representación popular (artigo 2)
* prevía un sistema electoral inspirado en principios democráticos e de representación proporcional.
* Posteriormente o Real Decreto Lei 20/1977, de 18 de marzo, regulou o procedemento para a elección das Cortes, elección que se levou a cabo o 15 de xuño de 1977, nas primeiras eleccións libres desde febreiro de 1936.

Unha das tarefas prioritarias das Cortes foi a redacción dunha Constitución. A Lei de Reforma Política ofrecía a posibilidade de que a iniciativa da reforma constitucional correspondese ao Goberno ou ao Congreso dos Deputados, elixíndose esta última opción.

A Comisión de Asuntos Constitucionais e Liberdades Públicas do Congreso dos Deputados designou un Relatorio de sete deputados, que elaborou un anteproxecto de Constitución.Estas sete persoas, coñecidas como os *Pais da Constitución* foron:

* Gabriel Cisneros (UCD)
* José Pedro Pérez Llorca (UCD)
* Miguel Herrero e Rodríguez de Miñón (UCD)
* Miquel Roca i Junyent (CDC)
* Manuel Fraga Iribarne (AP)
* Gregorio Peces-Barba (PSOE)
* Jordi Solé Tura (PCE)



BN-PG, ING e LCR levaron a cabo campañas contra a Constitución española en Galicia.
O anteproxecto discutiuse na Comisión e, posteriormente foi discutido e aprobado polo Congreso dos Deputados. A continuación, procedeuse ao exame do texto do Congreso pola Comisión Constitucional do Senado, e o Pleno do mesmo órgano.

A discrepancia entre o texto aprobado polo Congreso e o aprobado polo Senado fixeron necesaria a intervención dunha Comisión Mixta Congreso-Senado, que elaborou un texto definitivo. Este foi votado e aprobado polas dúas Cámaras. Sometido a referendo, foi ratificado o día 6 de decembro de 1978 co 87% dos votos ao seu favor, sancionado o día 27 do mesmo mes polo Rei, e publicado no BOE o 29 de decembro (evitouse o día 28 por coincidir co día dos Santos Inocentes, tradicionalmente dedicado ás bromas). Desde entón, cada 6 de decembro é festa nacional en España, celebrándose o Día da Constitución.

Estrutura
---------

A Constitución é a Norma Fundamental do Estado, á que están suxeitos os poderes públicos e os cidadáns. Toda disposición ou acto contrario á Constitución carece de validez e será convenientemente expulsado do ordenamento xurídico ou sancionado con arranxo ás normas sobre xustiza constitucional e outras disposicións constitucionais e legais.

Seguindo a liña das constitucións modernas, a Constitución Española de 1978 estrutúrase en dúas partes claramente diferenciadas en canto ao seu contido: a parte dogmática e a parte orgánica.

### Parte dogmática

Nesta parte da norma xurídica faise unha declaración de principios que indican e recollen os valores imperantes na sociedade que a promulga. Na Constitución Española a parte dogmática está constituída polas seguintes partes:

* Preámbulo
* Título preliminar (artigos 1 a 9).
* Título I, denominado «*Dos dereitos e deberes fundamentais*» (artigos 10 a 55).

Na parte dogmática aparecen os principais dereitos constitucionais dos cidadáns españois. Á súa vez, o Título preliminar contén os Principios constitucionais que determinan a configuración do Estado e os seus acenos de identidade.

A soberanía nacional faise residir no pobo español, pero a polémica redacción do artigo 2, que inclúe o *dereito á autonomía das nacionalidades e rexións* que integran a nación española sempre foi destacado pola ambigüidade da súa redacción que, aínda que permitiu o consenso para a súa aprobación, tamén deu lugar a múltiples interpretacións.

### Parte orgánica

Deséñase a estrutura do Estado regulando os órganos básicos que exercen os poderes estatais. O sistema español conserva o deseño tripartito de división de poderes de Montesquieu, entre Poder executivo, Poder lexislativo e Poder xudicial. Os apartados correspondentes na Constitución Española son os seguintes:

* Título II, «*Da Coroa*» (artigos 56 a 65)
* Título III, «*Das Cortes Xerais*» (artigos 66 a 96)
* Título IV, «*Do Goberno e da Administración*» (artigos 97 a 107)
* Título V, «*Das relacións entre o Goberno e as Cortes Xerais*» (artigos 108 a 116)
* Título VI, «*Do poder xudicial*» (artigos 117 a 127)
* Título VII, «*Economía e Facenda*» (artigos 128 a 136)
* Título VIII, «*Da organización territorial do Estado*» (artigos 137 a 158)
* Título IX, «*Do Tribunal Constitucional*» (artigos 159 a 165)
* Título X, «*Da reforma constitucional*» (artigos 166 a 169)

A Constitución finaliza coas 4 Disposicións Adicionais, 9 Transitorias, 1 Derrogatoria e 1 Final.

Preámbulo ou limiar
-------------------

A redacción do limiar da Constitución era considerada un honor e unha habilidade literaria. A persoa elixida para este propósito foi Enrique Tierno Galván, a continuación móstrase o texto íntegro do limiar

> 
> 
> A Nación española, desexando establecer a xustiza, a liberdade e a seguridade e promover o ben de cantos a integran, en uso da súa soberanía, proclama a súa vontade de:
> 
> * Garantir a convivencia democrática dentro da Constitución e das leis conforme a unha orde económica e social xusto.
> * Consolidar un Estado de Dereito que asegure o imperio da lei como expresión da vontade popular.
> * Protexer a todos os españois e pobos de España no exercicio dos dereitos humanos, as súas culturas e tradicións, linguas e institucións.
> * Promover o progreso da cultura e da economía para asegurar a todos unha digna calidade de vida.
> * Establecer unha sociedade democrática avanzada, e
> * Colaborar no fortalecemento dunhas relacións pacíficas e de eficaz cooperación entre todos os pobos da Terra.
> 
> 
> En consecuencia, as Cortes aproban e o pobo español ratifica a seguinte
> 
> 
> **CONSTITUCIÓN**
> 
>

Título preliminar
-----------------

É un breve título de só 9 artigos que establece algunhas das bases do estado: desde a súa definición ata símbolos ou lingua.

> Artigo 1.
> 
> 
> 1. España constitúese nun Estado social e democrático de Dereito, que propugna como valores superiores de seu ordenamento xurídico a libertade, a xusticia, a igualdade e o pluralismo político.
> 
> 
> 2. A soberanía nacional reside no pobo español, do que emanan os poderes do Estado.
> 
> 
> 
> 3. A forma política do Estado español é a Monarquía parlamentaria.
> 
> 

> Artigo 2.
> 
> 
> A Constitución fundaméntase na Indisoluble unidade da Nación española, patria común e indivisible de tódolos españois, e recoñece e garantiza o dereito á autonomía das nacionalidades e rexións que a integran e a solidaridade entre todas elas.
> 
> 
> 

> Artigo 3.
> 
> 
> 1. O castelán é a lingua española oficial do Estado. Tódolos españois teñen o deber de coñecela e o dereito a úsala.
> 
> 
> 2. As outras linguas españolas serán tamén oficiáis nas respectivas Comunidades Autónomas de acordo cos seus Estatutos.
> 
> 
> 3. A riqueza das distintas modalidades lingüísticas de España é un patrimonio cultural que será obxecto de especial respeto e protección.
> 
> 
> 

> Artigo 4.
> 
> 
> 1. A bandeira de España está formada por tres franxas horizontais, vermella, marela e vermella; a. marela é dobre de ancha do que cada unha das vermellas.
> 
> 
> 2. Os Estatutos poderán recoñecer bandeiras e mais enseñas propias das Comunidades Autónomas. Estas utilizaranse xunto á bandeira de España nos seus edificios públicos e nos seus actos oficiáis.
> 
> 
> 

Posteriormente e mediante a Lei 33/1981, de 5 de outubro, do Escudo de España regulouse tamén o Escudo de España

> Artigo 5.
> 
> 
> A capital do Estado é a vila de Madrid.
> 
> 
> 

So destacar o dato anecdótico de que, a pesar de ser a entidade de poboación meirande de España, a capital do estado é legalmente unha vila, non unha cidade.

> Artigo 6.
> Os partidos políticos expresan o pluralismo político, concorren á formación e manifestación da vontade popular e son instrumento fundamental para a participación política. A súa creación e o exercicio da súa actividade son libres dentro do respeto a Constitución e mais á lei. A súa estrutura interna e funcionamiento deberán ser democráticos.
> 
> 

> 
> Artigo 7.
> 
> 
> Os sindicatos de traballadores e as asociacións empresariais contribuen á defensa e promoción dos intereses económicos e sociais que lles son propios. A súa creación e o exercicio da súa actividade son libres dentro do respeto á Constitución e á lei. A súa estructura interna e funcionamiento deberán ser democráticos.
> 
> 

> 
> Artigo 8.
> 1. As.Forzas Armadas, constituidas polo Exército de Terra, a Armada e o Exército do Aire, teñen como misión gárantiza-la soberanía e a independencia de España, defende-la súa integridade territorial e o ordenamiento constitucional.
> 
> 
> 2. Unha lei orgánica regulará as bases da organización militar de acordo cos principios da presente Constitución.
> 
> 
> 

> Artigo 9.
> 
> 
> 1. Os cidadáns e os poderes públicos están suxeitos á Constitución e ao resto do ordenamiento xurídico.
> 
> 
> 2. Corresponde aos poderes públicos promoveren as condicións para que a libertade e a igualdade do individuo e mais dos grupos en que se integra sexan reais e efectivas; removeren os atrancos que impidan ou dificulten a súa plenitude e facilitaren a participación de tódolos cidadáns na vida política, económica, cultural e social.
> 
> 
> 
> 3. A Constitución garantiza o principio da legalidade, a xerarquía normativa, a publicidade das normas, a irretroactividade das disposicións sancionadoras non favorables ou restritivas de dereitos individuáis, a seguridade xurídica, a responsabilidade e maila interdición da arbitrariedade dos poderes públicos.
> 
> 

Debullando estes principios que garante o número 3 deste artigo 9, temos:

* Principio de legalidade: segundo o dereito constitucional, defínese como o principio que garante a primacía da Lei, superioridade ou xerarquía da mesma con respecto de calquera outra clase de norma. No caso do dereito penal, fai referencia ao principio xurídico segundo o que non pode castigarse unha acción ou omisión se non está codificada como delito na Lei.
* Publicidade das normas: Principio exixido pola seguridade xurídica, que permite aos cidadáns coñecer as normas que estean obrigados a cumprir. A publicidade das normas é un dos piares do Estado de Dereito, de feito as normas non entran en vigor ata a súa publicación. Na práctica, a publicación das normas no BOE e nos demais diarios oficiais das Comunidades Autonónomas garante este principio

Título I. Dos dereitos e deberes fundamentais
---------------------------------------------

Recolleuse unha ampla declaración de dereitos individuais, sen restricións. Incluíronse dereitos xurídicos, políticos, sociais (dereito ao traballo, á vivenda, á educación, á sanidade) e económicos, tamén se apuntan os dereitos ecolóxicos.

O título estrutúrase en cinco capítulos, o segundo deles con tres seccións. O primeiro funciona como marco para todo o título, o segundo, xunto co terceiro enumera e xerarquiza os dereitos. O cuarto expón os mecanismos legais de defensa dese dereitos e o quinto fala da súa suspensión.

Comeza co artigo 10, que serve de limiar a todo o título. Este conta con dous parágrafos claramente diferenciados.

O primeiro é unha declaración xeral que afirma que o respecto pola dignidade humana é base de toda orde social.

O segundo aporta unha clave de lectura de todo o título: hai que interpretalo segundo a Declaración Universal dos Dereitos Humanos e outros acordos ou tratados internacionais, por exemplo, Declaración dos Dereitos do Neno.

### Capítulo I. Dos españois e os estranxeiros

### Capítulo II. Dereitos e liberdades

O capítulo comeza co artigo 14 que ten unha función similar ao artigo 10 para todo o título. Serve como limiar e marco dos dereitos que se van detallar a continuación.

> Os españois son iguais ante la lei, sen que poida prevalecer discriminación algunha por razón de nacemento, raza, sexo, relixión, opinión o calquera outra condición ou circunstancia persoal ou social.
> 
> 

#### Sección 1ª. Dos dereitos fundamentais e das liberdades públicas

A sección primeira recolle os dereitos chave e que, polo tanto, van gozar de meirande protección. Case todos son dereitos dos chamados xurídicos e políticos aínda que tamén imos atopar algúns sociais. A estrutura dos artigo nos que se van enumerando os dereitos adoita ser a seguinte: o primeiro parágrafo é unha proclamación xeral do dereito e os parágrafos seguintes concretan, limitan ou aplican ese dereito a diferentes campos concretos.

Entre estes dereitos están:

* Á integridade física e moral e a abolición da pena de morte.
* Á liberdade de culto e a aconfesionalidade do estado.
* Á liberdade e a seguridade persoal.
* Á honra, a intimidade, o secreto nas telecomunicacións ou a inviolabilidade do domicilio.
* Á libre circulación e a escoller o lugar de residencia dentro do territorio español.
* Á liberdade de expresión, de prensa e de cátedra.
* De reunión, asociación, sindicación, participación na xestión pública e acceso a cargos públicos.
* Á educación.

#### Sección 2ª. Dos dereitos e deberes dos cidadáns

### Capítulo III. Dos principios reitores da política social e económica

Co menor nivel de obrigatoriedade e, polo tanto, de protección recóllense unha serie de dereitos sociais e económicos.

### Capítulo IV. Das garantías das liberdades e dereitos fundamentais

Este capítulo ocupa dous artigos, 53 e 54.

O artigo 53 establece dous niveis de defensa dos dereitos, segundo a importancia que a Constitución lles atribúe:

* Para os dereito de primeiro nivel, artigo 14 e obxección de conciencia do capítulo 30. Calquera persoa pode invocalos e pedir amparo directamente ante un tribunal, e permiten recurso diante do Tribunal Constitucional.
* O recoñecemento dos dereitos do capítulo terceiro, principios reitores da política social e económica, só poden ser alegados segundo as leis que os desenvolvan. O dereito pode ser máis ou menos amplo segundo a lei que estea en vigor en cada momento.

Para rematar, o artigo 54 establece a figura do Defensor do pobo. Designado polas Cortes para a defensa dos dereitos deste título, pode supervisar a actividade da Administración pública e ten que informar ás propias Cortes.

### Capítulo V. Da suspensión dos dereitos e liberdades

*Artigo principal**:* Estado de alarma.
O artigo 55, último artigo deste título, trata sobre as condicións e circunstancias en que poden suspenderse algúns dos dereito numerados en todo o título. O artigo e moi breve e apenas sinala os dereitos que poden ser suspendidos. Este artigo complétase co 116, no título dedicado ás relacións entre o Goberno e as Cortes, que establece procedementos e prazos para a súa declaración.

Estes artigos foron desenvolvidos pola Lei Orgánica 4/1981, de 1 de xuño.

Esta lei, consonte coa Constitución, establece tres castes de de suspensión de dereitos: estado de alarma, estado de excepción e estado de sitio.

**Estado de alarma**

Rúas de Santiago baleiras durante a corentena pola COVID-19.
O estado de alarma declárase co obxectivo de asegurar o restabelecemento da normalidade da vida cotiá ante perturbacións como catástrofes, crises sanitarias ou episodios de desabastecemento de produtos básicos.

**Estado de excepción**

Pódense suspender os dereitos recollidos nos artigos:

* 17.1 e 2: Detención sen gardar os previsto na lei. Detención preventiva sen límite de tempo.
* 18: suspensión dos dereito relacionados coa intimidade. A policía pode entrar en calquera domicilio, por calquera causa e sen orde xudicial. Suspensión do segredo das comunicacións de calquera tipo: postal, telefónica, informática.
* 19: suspensión do dereito á libre circulación, tanto por España como para entrar ou saír do país.
* 20, apartados 1, a) e d), e 5: suspensión do dereito de expresión e uso da censura nos medios de comunicación, secuestro e peche de medios de comunicación, sen necesidade de sentenza xudicial.
* 21: suspensión do dereito de reunión.
* 28, apartado 2: suspensión do dereito de folga.
* 37, apartado 2: completa o anterior, suspensión do dereito a medidas de conflito colectivo no ámbito laboral.

**Estado de sitio**

Suspéndense os mesmos dereitos que no estado de excepción, máis:

* 17, apartado 3: suspéndense o dereito a ser informado das causas da detención, o dereito a non declarar e o dereito a ser asistido por un avogado.

Até hoxe en día nunca se aplicaron nin os estados de excepción nin o de sitio. Só se aplicou o estado de alarma en dúas ocasións:

* Durante a folga de controladores aéreos do ano 2010
* Durante a pandemia de COVID de 2020, neste caso a declaración prorrogouse en varias ocasións, adaptando o contido a cada momento.

Título II: Da Coroa
-------------------

Esta título ocupa do artigo 56 ata o 65.

### Definición e funcións

O título empeza cunha declaración xeral como definición da institución:

> O Rei é o Xefe do Estado, símbolo da súa unidade e permanencia, arbitra e modera o funcionamento regular das institucións, asume a máis alta representación do Estado Español nas relacións internacionais, especialmente coas nacións da súa comunidade histórica, e exerce as funcións que lle atribúen expresamente a Constitución e mailas leis.
> 
> 

**Funcións**

Funcións que exixen refrendo:

* A sanción e a promulgación das leis.

* A convocatoria e disolución das Cortes Xerais e a convocatoria de eleccións.

* Convocar a referéndum.

* Propoñer candidato a Presidente do Goberno e, no seu

caso, nomealo.

* Nomear e separar aos membros do Goberno, a proposta

do seu Presidente.

* Expedi-los decretos acordados no Consello de Ministros, conferi-los empregos civís e militares e a concesión de honores e distincións.

* Ser informado dos asuntos de Estado e presidir, a estes efectos, as sesións do Consello de Ministros, cando o estime oportuno, a petición do Presidente do Goberno.

* O mando supremo das Forzas Armadas.

* O exercicio do dereito de gracia de acordo coa lei, que

non poderá autorizar indultos xerais.

* O Alto Padroado das Reais Academias.

* Acreditar aos embaixadores e a outros representantes diplomáticos.

* Manifestación do consentimento do Estado para se obrigar internacionalmente por medio de tratados.

* Previa autorización das Cortes Xerais, declarar a guerra e facer a paz.

Funcións que non exixen refrendo:

* O Rei recibe dos Presupostos do Estado unha cantidade

global para sustento da súa Familia e Casa, e distribúe libremente a mesma.

* O Rei nomea e releva libremente aos membros civís e militares da súa Casa.

El-Rei é inviolable e non está suxeito a responsabilidade. E dicir, non pode ser xulgado nin polo que diga nin polo que faga. Co tempo, e conforme se foron coñecendo actos cometidos polo Rei, esta inviolabilidade foi cada vez máis posta en cuestión

### Sucesión

O segundo tema que trata é o da sucesión. Os titulares da coroa son El-Rei Xoán Carlos I de España e os seus descendentes. Dando prioridade ao home sobre a muller.

Isto dí,por exemplo, Sabino Fernández Campo, que foi secretario xeral e xefe da Casa Real:

> "Pero lo que parece aconsejable, refiriéndonos al tema concreto de la sucesión, y dentro de este proceso de acomodación [da Constitución] a una realidad actual, es situar en igualdad de condiciones al hombre y a la mujer en lo que se refiere a la sucesión a la Corona y evitar la actual postergación que con respecto a la última se produce hoy en día, contradiciendo el espíritu general que inspira el artículo 14 de la Constitución"
> 
>

Título V: Do Goberno e da Administración
----------------------------------------

Cláusula de salvagarda, que evita que a situación de goberno interino se alongue sen límites, como pode suceder noutros países

O sistema político e as autonomías
----------------------------------

### O sistema político

Monumento á Constitución Española en Vilagarcía de Arousa (2003): Artigo 1.2: *A soberanía nacional reside no pobo español, do que emanan os poderes do Estado*.
A ideoloxía liberal impregna a Constitución e o sistema político. A monarquía constitucional é a forma de Estado, cun rei, Xoán Carlos I de Borbón, herdeiro lexítimo dos dereitos dinásticos de Afonso XIII, traspasados pola abdicación de Xoán de Borbón en maio de 1977. Os poderes do monarca están limitados e enumerados na Constitución.

A división de poderes (lexislativo, executivo e xudicial), idea fundamental no pensamento liberal, é o eixe do sistema político. Na base, a soberanía nacional permite a elección, por sufraxio universal (homes e mulleres maiores de 18 anos), dos representantes do pobo soberano nas Cortes. Exercen o poder lexislativo entre as dúas cámaras, o Congreso dos Deputados e o Senado, elixen o Presidente do Goberno e controlan a acción do poder executivo.

O Presidente do Goberno desempeña o poder executivo coa axuda do seu consello de ministros.

O poder xudicial recae nos xuíces, cargo ao que se accede mediante oposición pública, e no xurado popular, formado por cidadáns elixidos por sorteo en cada xuízo. O Tribunal Constitucional controla que as leis e as actuacións da administración pública se axusten á Carta Magna.

### As autonomías

Monumento á Constitución en Campolongo (Pontevedra), co texto do preámbulo.
A Constitución de 1978 rompe unha tradición centralista iniciada en 1700 por Filipe V. Como intento de solución para o problema rexional e as reivindicacións dos grupos nacionalistas vasco e catalán, sen esquecer as minorías nacionalistas galegas, valencianas, canarias e andaluzas, créase un novo modelo de Estado descentralizado, no cal cada rexión convértese nunha comunidade autónoma con autogoberno, parlamento autonómico, tribunais de ámbito rexional e un Estatuto de autonomía, que establece o modelo e as competencias que pode asumir.

A Carta Magna establecía dúas posibilidades de autonomía. As nacionalidades históricas, Cataluña, País Vasco e Galicia, seguirían unha vía rápida e con maiores competencias (aplicación do artigo 151). Andalucía tamén conseguiu o título de nacionalidade histórica, grazas a que así o solicitaron a maioría dos seus concellos e foi ratificado en referendo o 28 de febreiro de 1980.

O resto de rexións rexeríase polo artigo 143, agás Navarra (que se constituía en Comunidade foral respectando a súa peculiar tradición foralista). A concesión da autonomía demorouse máis no tempo e a transferencia de competencias foi máis lenta.

Entre o 18 de decembro de 1979, cando se aprobaron os primeiros Estatutos de Autonomía de Cataluña e do País Vasco, e febreiro de 1983, todas as rexións constituíronse en Comunidades Autónomas. Os dous últimos Estatutos de Autonomía foron os de Ceuta e Melilla (1995), establecéndose como Cidades Autónomas.

De forma paulatina, durante os últimos vinte anos, o Estado transferiu competencias ás Comunidades Autónomas. Dúas das últimas materias que se transferiron foron sanidade e educación. Hoxe en día, cada unha das Comunidades Autónomas pode lexislar en cuestións sanitarias e educativas de xeito diferente ao resto de España.

Título X. Da reforma constitucional
-----------------------------------

A Constitución, finalmente, establece o seu propio procedemento de reforma. Concretamente establécense dous procedementos distintos segundo sexa o tipo de reforma ou a parte da Constitución que se vaia reformar.

A iniciativa da reforma corresponde ao Goberno, o Congreso ou o Senado. Tamén as asembleas lexislativas autonómicas poden solicitar aos tres anteriores a adopción dun proxecto ou proposición de lei.

Para a reforma constitucional non se admite a iniciativa lexislativa popular.

### Procedemento agravado

**Ámbito de aplicación:**

* Reforma da Constitución enteira.
* Reforma da sección 1ª do capítulo II do Título I: dereitos fundamentais e liberdades públicas.
* Reforma do capítulo II: da Coroa.

**Procedemento**

A reforma ten que seguir un procedemento bastante longo no que ten que superar obrigatoriamente unha serie de pasos:

* Aprobación do principio de reforma: as dúas cámaras aproban que se inicie unha reforma constitucional.
* Disolución das Cortes e convocatoria de eleccións.
* As novas Cortes repiten o primeiro paso, volven a aprobar o principio de reforma.
* Aprobación do novo texto reformado.
* Referendo de ratificación.

### Procedemento ordinario

Os proxectos de reforma parcial da Constitución que non afecten a ningunha dos títulos ou capítulos antes mencionados seguen o seguinte procedemento:

* Aprobación das propostas por unha maioría de 3/5 das dúas Cámaras.
* Se non se conseguen estas maiorías nomearase unha comisión paritaria Congreso-Senado que presentará un texto para a súa aprobación.
* Se tampouco se aproba ábrese outra vía, aprobación por maioría absoluta do Senado e por 2/3 do Congreso.
* Unha vez aprobada pode ser sometida a referendo de ratificación se no prazo de 15 días o solicita 1/10 parte dos membros de calquera das Cámaras.

### Reformas

A Constitución española foi modificada dúas veces:

* A primeira, *Artigo 13.2*, para estender aos cidadáns da Unión Europea, consonte co Tratado de Maastricht o dereito a voto (electores e elixibles como candidatos) nas eleccións locais. Esta reforma constitucional entrou en vigor o 28 de agosto de 1992.

> 
> 
> **Redacción anterior**
> «Só os españois serán titulares dos dereitos recoñecidos no artigo 23, non sendo o que, atendendo a criterios de reciprocidade, poida establecerse por tratado ou lei para o dereito de sufraxio activo nas eleccións municipais.»
> 
> 
> **Redacción despois da reforma**
> 
> 
> «Só os españois serán titulares dos dereitos recoñecidos no artigo 23, non sendo o que, atendendo a criterios de reciprocidade, poida establecerse por tratado ou lei para o dereito de sufraxio activo **e pasivo** nas eleccións municipais.»
> 
> 

* A segunda, *Artigo 135*, redactado polo artigo único da Reforma da Constitución Española de 27 de setembro de 2011 («B.O.E.» 27 setembro). Vixencia: 27 de setembro de 2011.

O presidente Zapatero asinando a reforma constitucional de 2011.

> 
> 
> **Redacción anterior**
> Artigo 135
> 
> 
> 1. O Goberno haberá de estar autorizado por lei para emitir Débeda Pública ou contraer crédito.
> 
> 
> 2. Os créditos para satisfacer o pago de intereses e capital da Débeda Pública do Estado entenderanse sempre incluídos no estado de gastos dos orzamentos e non poderán ser obxecto de emenda ou modificación, mentres se axusten ás condicións da lei de emisión.
> 
> 
> **Redacción despois da reforma**
> 
> 
> Artigo 135
> 
> 
> 1. Todas as administracións públicas adecuarán as súas actuacións ao principio de estabilidade orzamentaria.
> 
> 
> 2. O Estado e as Comunidades Autónomas non poderán incorrer nun déficit estrutural que supere as marxes establecidas, de ser o caso, pola Unión Europea para os seus Estados membros.
> 
> 
> Unha lei orgánica fixará o déficit estrutural máximo permitido ao Estado e ás Comunidades Autónomas, en relación co seu produto interior bruto. As entidades locais deberán presentar equilibrio orzamentario.
> 
> 
> 3. O Estado e as Comunidades Autónomas deberán estar autorizados por lei para emitir débeda pública ou contraer crédito.
> 
> 
> Os créditos para satisfacer os xuros e o capital da débeda pública das administracións entenderanse sempre incluídos no estado de gastos dos seus orzamentos e o seu pagamento gozará de prioridade absoluta. Estes créditos non poderán ser obxecto de emenda ou modificación, mentres se axusten ás condicións da lei de emisión.
> 
> 
> O volume de débeda pública do conxunto das administracións públicas en relación co produto interior bruto do Estado non poderá superar o valor de referencia establecido no Tratado de funcionamento da Unión Europea.
> 
> 
> 4. Os límites de déficit estrutural e de volume de débeda pública só poderán superarse en caso de catástrofes naturais, recesión económica ou situacións de emerxencia extraordinaria que escapen ao control do Estado e prexudiquen considerablemente a situación financeira ou a sustentabilidade económica ou social do Estado, apreciadas pola maioría absoluta dos membros do Congreso dos Deputados.
> 
> 
> 5. Unha lei orgánica desenvolverá os principios a que se refire este artigo, así como a participación, nos procedementos respectivos, dos órganos de coordinación institucional entre as administracións públicas en materia de política fiscal e financeira. En todo caso, regulará:
> 
> 
> a) A distribución dos límites de déficit e de débeda entre as distintas administracións públicas, os supostos excepcionais de superación deles e a forma e prazo de corrección das desviacións que sobre un e outro puideren producirse.
> 
> 
> b) A metodoloxía e o procedemento para o cálculo do déficit estrutural.
> 
> 
> c) A responsabilidade de cada administración pública en caso de incumprimento dos obxectivos de estabilidade orzamentaria.
> 
> 
> 
> 6. As Comunidades Autónomas, de acordo cos seus respectivos Estatutos e dentro dos límites a que se refire este artigo, adoptarán as disposicións que procedan para a aplicación efectiva do principio de estabilidade nas súas normas e decisións orzamentarias.
> 
> 

### Notas

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  [] Decreto de declaración de estado de alarma (4/12/2010)
7. ↑  [] Decreto de 14 de marzo de 2020
8. ↑
9. ↑  En torno a una posible reforma constitucional. La supresión de la actual preferencia del varón sobre la mujer en la sucesión a la Corona
10. ↑

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Constitución española de 1978 Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galifontes posúe textos orixinais acerca de:  ***Constitución española de 1978*** |

### Outros artigos

* Constitución

### Ligazóns externas

* BOE n. 311 de 29/12/1978 *(en castelán)* *(en galego)*
* Constitución española de 1978 (texto consolidado).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q847664
* BOE: BOE-A-1978-31229
* GEC: 0019603

 |