| Pato chupón*Aythya ferina* |
| --- |
| Macho
FemiaFemia |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Anseriformes |
| Familia: | Anatidae |
| Subfamilia: | Aythyinae |
| Xénero: | *Aythya* |
| Especie: | ***A. ferina*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Aythya ferina***(Linnaeus, 1758) |
| Área de distribución de Aythya ferinaEn verde, área de críaEn azul escuro, área de ocupación permanenteEn azul, área de invernadaÁrea de distribución de ***Aythya ferina***En verde, área de críaEn azul escuro, área de ocupación permanenteEn azul, área de invernadaÁrea de distribución de ***Aythya ferina***En verde, área de críaEn azul escuro, área de ocupación permanenteEn azul, área de invernada |
| Sinonimia |
| Véxase o texto |

O **pato chupón**, *Aythya ferina*, é unha especie de ave da orde das anseriformes, familia dos anátidos e subfamilia dos aitinos.

Taxonomía
---------

### Descrición

A especie foi descrita en 1758 por Linneo na páxina 126 da 10ª edición do seu *Systema Naturae*, co nome de *Anas ferina*. 

### Etimoloxías

Para a do xénero, ver *Aythya*.

O epíteto específico, *ferina*, está tirado do adxectivo latino *frīnus, -a, -um* "áspero", "agreste", "salvaxe".

### Sinónimos

Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:

* *Anas ferina* Linnaeus, 1758 (protónimo)
* *Athya ferina* (Linnaeus, 1758)
* *Fuligula ferina* Linnaeus, 1758
* *Nyroca ferina* (Linnaeus, 1758)

### Notas taxonómicas

Como quedou dito, a especie foi descrita por Linneo, incuíndoa no xénero *Anas*. Posteriormente fue trasladada ao xénero *Aythya*, creado por Friedrich Boie en 1822.

É unha especie monotípica, é dicir, non se recoñecen subespecies diferenciadas.

Características
---------------

É un pato mergullador de tamaño medio, co pescozo relativamente curto e unha característica cabeza de forma triangular. Mide entre 42 e 49 cm de longo e tene unha envergadura alar de 72 a 82 cm.

O macho adulto ten a cabeza e o pescozo dunha cor castaña avermellada. A maior parte da súa plumaxe é gris clara, salvo dúas zonas negras nas súas partes frontal (peito e parte superior do manto) e caudal. Ten o pico longo, cunha ancha franxa escura na súa base seguida por unna banda gris abracazada e a punta negra. O iris dos seus ollos é vermello. A femia adulta ten a parte frontal parda (cabeza, colo e peito) e a traseira parda agrisada, con algunhas zonas máis claras no rostro, especialmente unha liña branca ao redor dos ollos (que forma, ás veces, o deseño duns anteollos), e na zona media do cuerpo. O seu pico ten a zona gris máis estreita ca do macho, e os seus ollos son castaños. O macho en plumaxe de eclipse parécese á femia, aínda que co dorso máis gris e sen marcas claras no rostro.

O macho é característico entre os parrulos europeos pola cabeza e o pescozo de cor castaño-vermella, o peito negro e o lombo da cor da prata, o bico escuro e os ollos vermellos. É de aspecto semellante a dúas especies americanas: *Aythya americana* e *Aythya valisineria*. 

É unha das especies incluídas no Acordo para a conservación das aves acuáticas migratorias africano-euroasiáticas (AEWA).

Distribución e hábitat
----------------------

Macho e femia en plumaxe reprodutivo
A cor dos ollos e do pico, e a característica forma da súa cabeza, diferénciano doutras especies similares
O pato chupón común é unha ave migratoria como a maioría dos patos. A espeices europeas son patos mergulladores que se alimentan principalmente de plantas acuáticas.

A área de cría de *Anas ferina* esténdese por unha ampla franxa de Eurasia, desde o sur de Escandinavia e as illas Británicas, percorrendo o interior de Asia, os arredores do lago Baikal até o sueste de Siberia e o norte da China. Os principais centros reprodutivos en Europa son Bélxica, os Países Baixos, partes do norte e do leste de Francia e a Europa central e oriental. En cambio, no oeste de Francia, España e Portugal, só hai unha zonas diseminadas onde cría e é máis habitual encontralo só como un visitante invernal.

No límite setentrional da súa área de distribución percorre o golfo de Botnia, o centro de Finlandia e Carelia e se prolonga até o sur de Siberia. Nas últimas décadas a especie ampliou a súa área de distribución cara ao oeste a ao norte, ocupando o sur de Suecia nas décadas de 1920 e 1930. Desde 1954, a especie reprodúcese tamén de forma esporádica en Islandia. A colonización dalgunhas zonas de Francia levouse a cabo só nas últimas décadas do século XX.

Os patos chupóns son aves migratorias que pasan o inverno en zonas do sur e o oeste de Europa, África do Norte, chegando incluso a algúns lugares ao sur do Sáhara, como Senegal, Malí e o lago Chad, e a totalidade da conca do Nilo, e tamén chegan a gran parte do sur de Asia, chegando até o sur da China, e tamén alcanzan as illas do extremo oriente: Sakhalin, o arquipélago xaponés, Taiwán e Hainan, chegando até Luzón no norte das Filipinas.

O seu hábitat de reprodución son os lagos e lagoas tanto someros como relativamente profundos con vevetación densa circundante. Fóra da época de cría pode encontrarse ademais de nos lagos en todo tipo de auga doce abertos e ríos de augas lentas, ademais de en marismas salobres, albufeiras e baías resgardadas. 

### Na península Ibérica

Na península Ibérica cría en áreas restrinxidas do leste, no centro e na desembocadura do río Guadalquivir.

### Poboación na Galiza

Na Galiza o pato chupón é unha ave invernante habitual a partir do mes de novembro. A súa poboación invernante está a medrar debido a que a especie atópase en expansión. Actualmente cría localizadamente no noroeste da provincia de Ourense.

Bioloxía
--------

### Comportamento

Os patos chupóns son torpes en terra por ter as patas en posición traseira para mergullarse mellor
A femia coida en solitario da súas crías
Ovos de *Aythya ferina*
Son aves gregarias, que forman grandes bandadas en inverno, moitas veces mesturadas con outras especies de patos mergulladores como *Aythya fuligula*, co que ás veces hibrida.

### Alimentación

Aliméntanse mergullándose en augas pouco profundas tanto de día como pola noite. A súa dieta componse principalmente de plantas acuáticas que toman do fondo, en profundidades entre 1 e 3,5 m, aínda que a complementan (aproximadamente nun 15%) con pequenos animais como insectos acuáticos, pequenos peixes e moluscos.

Aínda que seu voo é rápido e potente, a engalaxe da auga é difícil, e a maioría só consegue elevarse tras moito esforzo patexando na auga.

Por iso, e a diferenza doutros patos, estes adoitan mergullarse para escapar dun perigo inminente.

### Reprodución

O pato chupón alcanza a madurez sexual tras o primeiro ano de vida, aínda que na maioría dos casos reprodúcese por primeira vez no seu terceiro ano de vida. A partir de entón establece distintas parellas cada temporada.

Os emparellamentos prodúcense en marzo, cando os patos europeos chegaron aos seus cuarteis reprodutivos. O cortexo nupcial redúcese a algúns movementos de cabeza do macho, acompañados de asubíos nasais. O vínculo da parella só dura o período primaveral. O macho abandona á femia en canto empeza a incubación, e ela se encargará soa da crianza da niñada.

A localización do niño é elixido pola femia. Sitúao entre a vexetación da ribeira, ben sexa xusto sobre a auga na vexetación flotante, o ben escondido nalgún illote. Raramente fai o niño dentro dun tronco ou lomxe da beira. Constrúe o niño acumulando plantas acuáticas, ramiñas e herba seca, e recobre seu interior con penuxe.

A posta adoita realizarse entre maio e xuño, e normalmente é de seis a nove ovos. A eclosión prodúcese tras vinte e cinco días de incubación. Os patiños son nidífugos, e pronto seguen á súa nai e son capaces de voar ás dez semanas.

O exemplar anelado máis lonxevo encontrouse no Reino Unido e tiña vinte e dous anos e tres meses.

Nome común noutras linguas
--------------------------

* Alemán: Tafelente
* Danés: Taffeland
* Español: Porrón común
* Finlandés: Punasotka
* Francés: Fuligule milouin
* Húngaro: Barátréce
* Inglés: Pochard
* Italiano: Moriglione
* Lituano: Rudagalve antis
* Neerlandés: Tafeleend
* Noruegués: Taffeland
* Polaco: głowienka, kaczka rdzawogłowa
* Portugués: zarro, zarro comum, zarro-comum

Notas
-----

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Aythya ferina*". *Lista Vermella de especies ameazadas. Versión 2013.2* (en inglés). Unión Internacional para a Conservación da Natureza. Consultado o 26 de novembro de 2013.
2. ↑  Caroli Linnæi. *Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis Editio decima reformata 1758, Holmiæ, Impensis direct. Laurentii Salvii p. 126.*
3. 1 2  *Aythya ferina* (Linnaeus, 1758) no GBIF. Consultado o 8 de decembro de 2022.
4. ↑  *Aythya ferina* (Linnaeus, 1758) na BioLib. Consultada o 8 de decembro de 2022.
5. ↑  ferino en *nome.me/pt*.
6. ↑  Peterson, A. P. Zoonomen. Zoological Nomenclature Resource - Anseriformes
7. ↑  Frank Gill & David Donsker. *Screamers, ducks, geese & swans*. IOC World Bird List. Versión 5.1.
8. ↑  Mark Beaman & Steve Madge (1998): *Guía de las aves de Europa, norte de África y próximo oriente*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-2820-946-4, p. 142.
9. ↑  Berte Bruun & Arthur Siger (1971): *Guía de las aves de Europa*. Barcelona: Ediciones Omega, p. 58.
10. 1 2 3  Erich Rutschke (1988): *Die Wildenten Europas – Biologie, Ökologie, Verhalten*. Wiesbaden: Aula Verlag. ISBN 3-8910-4449-6, pp. 251-253,
11. ↑  Ogilvie, Malcolm A. (1986). "Tufted Duck". En Lack, Peter. *The Atlas of Wintering Birds in Britain and Ireland*. Londres: T & AD Poyser. p. 104. ISBN 978-1-4081-3828-1. Consultado o 8 de decembro de 2022.
12. 1 2  Hans-Günther Bauer, Einhard Bezzel & Wolfgang Fiedler, eds. (2005): *Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas: Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz*. Tomo 1: Nonpasseriformes – Nichtsperlingsvögel. Wiesbaden: Aula-Verlag Wiebelsheim. ISBN 3-8910-4647-2, pp. 111-113.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pato chupón Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Pato chupón*** |

### Bibliografía

* Carboneras, Carles; del Hoyo, Josep; Elliot, Andrew & Sargatal, Jordi (1992): "Family Anatidae" en *Handbook of the Birds of the World. Volume 1. (Ducks, Geese and Swans)*. Barcelona: Lynx Edicions. ISBN 84-87334-10-5.
* del Hoyo, J. Elliot, A. & Sargatal, J. (1992): *Handbook of the Birds of the World, Volume 1: Ostrich to Ducks*. Barcelona: Lynx Edicions. ISBN 978-84-87334-10-8.

### Outros artigos

* Anátidos
* Aitinos
* *Aythya*

### Ligazóns externas

* Porrón Europeo (*Aythya ferina*) *(en castelán)*.
* Vídeos sobre o pato chupón en Internet Bird Collection
* Artigo e fotos sobre o pato chupón en Tierdoku.com Arquivado 12 de marzo de 2007 en Wayback Machine. *(en alemán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q26742
* BNCF: 55831
* BNF: 12369582x
* EBID: ID
* LCCN: sh85103645

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Aythya\_ferina
* Avibase: A96692E0C9F7508B
* BioLib: 8469
* BirdLife: 22680358
* CMS: aythya-ferina
* Dyntaxa: 102107
* eBird: compoc
* EOL: 45510577
* EPPO: AYTHFE
* EUNIS: 908
* FE: 96513
* FE-New: ID
* Fossilworks: 368600
* GBIF: 2498255
* IBC: ID
* iNaturalist: 7045
* IRMNG: 10585295
* ITIS: 175126
* IUCN: 22680358
* NBN: NBNSYS0000000137
* NCBI: 219593
* Soortenregister: 139898
* TAXREF: 1991
* WoRMS: 232037
* Xeno-canto: Aythya-ferina

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1642795

 |