*Para outros artigos con títulos relacionados, véxase **Peso** e **Peso monetario***.
**Peso** columnario español de 8 reais de 1759 da casa de moeda de México
**Peso** é, inicialmente, a denominación da moeda española de **8 reais** de prata, cun peso de entre 27 e 27,5 gramos e 40 milímetros de diámetro, cuñada desde pouco despois da Descuberta de América ata ben entrado o século XIX, así como doutras moedas de valores e métrica semellantes, emitidas tanto en España como nas súas colonias e noutros estados, moi especialmente as equivalentes españolas de **20 reais de billón**, **2 escudos** e de **5 pesetas**, esta última en circulación ata a entrada do euro.

**Peso** español de 20 reais de 1854 a nome de Isabel II
Noutras tradicións culturais, estas moedas denomínanse *spanish dollar* (no mundo anglosaxón), *piastre espagnole* (no mundo francófono), *dollaro spagnolo* (no ámbito italiano), *spaanse mat* (nos Países Baixos) etc.

En España
---------

Reverso dun **peso** de Porto Rico de 1895 co valor facial de "1 peso = 5 pesetas
A moeda de 8 reais recibiu en España, á parte do nome de *real de a ocho* ("real de oito", polo seu valor), os de "peso", nun sentido ponderal, por equivaler a un peso de ouro predeterminado, *peso fuerte* ("peso forte") ou "peso duro", cunha adxectivación que indicaba o cumprimento folgado tanto do peso como da lei establecida da aliaxe, ou simplemente "duro", como forma reducida da anterior. A partir desta situación, a forma que se impuxo no uso en castelán peninsular foi a de "duro", mentres que nas colonias de América se preferiu "peso", do mesmo xeito que en Galicia, onde a forma que acabou por estenderse en lingua galega foi "peso".

Esta peza de 8 reais acabou por converterse durante séculos en moeda de uso internacional, dado o seu prestixio, ata o punto de ser a base sobre a que se crearon outras, fundamentalmente as das repúblicas instituídas na América Hispana e nas illas Filipinas logo da súa independencia, pero tamén doutras tan importantes como o dólar estadounidense, o dólar canadense, o ien xaponés ou o iuan chinés, todas elas cun peso e unha lei similares, nas súas orixes, ao peso español.

**Peso** español de 5 pesetas 1993, conmemorativo do Xacobeo ‘93
Primeiro **peso** español a nome de Xoán Carlos I (1975)
En España, os pesos de 8 reais, que comezaran a labrarse a finais do século XVI, deixaron de cuñarse no século XIX ao acabar o reinado de Fernando VII, e durante ese século víronse substituídas por moedas de igual métrica e composición pero con valores faciais de 20 reais de billón, inicialmente, e logo 2 escudos e 5 pesetas.

Aínda que a palabra "peso" se refira a todas estas moedas, a supervivencia da de 5 pesetas, xa en aliaxes e en tamaños moi diferentes aos orixinais, ata 1998, cando a peseta se ve substituída polo euro, fixo que a denominación de peso se asocie hoxe máis comunmente a este valor.

En América
----------

**Peso** arxentino de 1881, tamén coñecido como patacón
Logo da secular denominación de "peso" nas colonias españolas de América e en Filipinas para o real de oito, que se cuñaba moi abundantemente nas súas casas de moeda (Lima, México, Santiago, Potosí etc.), dada a abundancia deste metal, á medida que foron acadando a súa independencia, ao longo do século XIX, a maioría destes novos países mantivo a denominación para as súas respectivas moedas nacionais, con idéntica métrica pero introducindo xa o sistema decimal, que aínda se descoñecía na metrópole.

**Peso** mexicano de prata de 1869
Algúns deses países cambiaron, co tempo, a súa denominación, aínda que mantiñan inicialmente a métrica do peso español; noutros estados, porén, o peso segue a ser hoxe a denominación da moeda nacional.

### Estados que usaron o peso noutra época

| Estado | Moeda | Vixencia do peso | Moeda sucesora |
| --- | --- | --- | --- |
| Bolivia | Peso boliviano | 1963-1988 | Boliviano |
| Costa Rica | Peso costarriqueño | 1821-1896 | Colón |
| Ecuador | Peso ecuatoriano | 1822-1884 | Sucre |
| Guatemala | Peso guatemalteco | 1821-1925 | Quetzal |
| Guinea-Bissau | Peso de Guinea-Bissau | 1975-1997 | Franco CFA |
| Honduras | Peso hondureño | 1862-1931 | Lempira |
| Nicaragua | Peso nicaraguano | 1878-1912 | Córdoba |
| Paraguai | Peso paraguaio | 1856-1944 | Guaraní |
| O Salvador | Peso salvadoreño | 1841-1892 | Colón |
| Venezuela | Peso venezolano | 1821-1871 | Bolívar |

Moedas chilenas de 1 e de 5 **pesos**
**Peso** filipino de 1907 emitido durante a administración norteamericana do arquipélago
### Estados que empregan o peso

| Estado | Moeda | Código ISO 4217 |
| --- | --- | --- |
| Arxentina | Peso arxentino | ARS |
| Chile | Peso chileno | CLP |
| Colombia | Peso colombiano | COP |
| Cuba | Peso cubano | CUP |
| República Dominicana | Peso dominicano | DOP |
| México | Peso mexicano | MXN |
| Filipinas | Peso filipino | PHP |
| Uruguai | Peso uruguaio | UYU |

O peso no refraneiro galego
---------------------------

A palabra peso como unidade de conta callou moi fondo na cultura popular de Galicia. Aínda hoxe, coa peseta desaparecida como unidade monetaria en favor do euro, é frecuente escoitar esta denominación para as moedas de cinco pesetas e para determinadas cantidades usuais, como "cinco pesos" (25 pesetas), "vinte pesos" (100 pesetas), 1.000 pesos (5.000 pesetas) etc.

Entre os moitos casos do refraneiro galego en que aparece o peso recóllense aquí os seguintes:

* *Máis vale peseta na man que peso na faldriqueira.*
* *Non che hai maior amigo que un peso na faldriqueira.*
* *O mellor amigo, un peso.*
* Billete español dun **peso** de 1954*Os pesos de agora non valen nada; antes arrolaban e agora voan* (en alusión á aparición dos billetes de 5 pesetas).
* *Onde canta o crego e ornea o burro, alí nunca falta un peso duro.*
* *Un día é un día e un peso gástase.*
* *Un peso na casa non pare outro.*

Notas
-----

1. ↑  Definición de "peso" no DRAG e no Portal das Palabras.
2. ↑  "Peso". En Frey, Albert. *A dictionary of numismatic names. their official and popular designations*. The American Numismatic Society. Nova York, 1917. Páxina 176 *(en inglés)*
3. ↑  "Moedas para non saír de pobres. 1: peso". En *Portaldaspalabras.gal*. 30 de xullo de 2014
4. ↑  "The Spanish Peso". En Kampmann, U. (2010). Páxinas 42-46.
5. ↑  "Peso". En *Online Etymology Dictionary (en inglés)*
6. ↑  Vilaplana Persiva, Manuel. "Origen de los nombres *real de a ocho*, *peso*, *duro*". En *Historia del real de a ocho*. Universidade de Murcia, 1997. Páxina 65 [ISBN 84-7684-876-5] *(en castelán)*
7. ↑  Resultado da procura "peso" no Dicionario de Dicionarios.
8. ↑  Refráns como "Onde canta o crego e ornea o burro, alí nunca falta un peso duro" son testemuño de que non só no castelán, senón tamén no galego, se deu esta alternancia entre "peso". "duro" e "peso duro", aínda que finalmente foi "peso" a forma que acabou por imporse na nosa lingua.
9. ↑  "Dollar". En *Online Etymology Dictionary (en inglés)*
10. ↑  Herrera, Adolfo. *El duro. Estudio de los reales de a ocho españoles y de las monedas de igual o aproximado valor labradas en los dominios de la corona de España*. Real Academia de la Historia. Madrid, 1914 *(en castelán)*
11. ↑  Torres, Julio. "La implantación de la moneda en América". En *Revista de Filología Románica*, 11-12. Universidade Complutense de Madrid, 1994-1995. Páxinas 115-130 *(en castelán)*
12. ↑  Gill Aguinaga, Juan Bautista. "La moneda hispanoamericana. Sistema monetario". Separata da *Revista Nacional de Cultura*. Año 1. Nº1. Asunción.
13. ↑  "Peso". En *Encyclopaedia Britannica (en inglés)*
14. ↑  Burzio, Humberto. *Diccionario de la moneda hispanoamericana*. Fondo Histórico y Bibliográfico José Toribio Medina. Santiago de Chile, 1958 *(en castelán)*
15. ↑  Pita Fernández, Ricardo Luís. "A moeda e o diñeiro no refraneiro: peso". En *Numismática Galega. A moeda en Galicia e Galicia na moeda*. Santiago de Compostela, 1999 [ISBN 84-605-9958-2]

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Peso*** |

### Outros artigos

* Peso Independente
* Peso Constituínte
* Peso Coquimbo
* Peso das Illas Malvinas
* Real de oito
* Patacón
* Ducatón
* Peseta
* Lista das moedas de peseta de España

### Bibliografía

* Gil Farrés, Octavio. *Historia de la moneda española*. Madrid, 1959 (en castelán)
* Herrera y Chiesanova, H. (1914). *El duro: estudio de los reales de á ocho españoles y de las monedas de igual ó aproximado valor labradas en los dominios de la Corona de España*. Tomo I / Tomo II. Real Academia de la Historia, Madrid.
* Kampmann, U. (2010). *Drachm, Dirham, Thaler, Pound. Money and currencies in history from earliest times to the euro*. Money Museum. Zürich.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q244696
* AAT: 300194188
* EBID: ID

 |