**José María Soler García**, nado en Villena (Alacant) o 30 de setembro de 1905 e finado no mesmo lugar o 25 de agosto de 1996, foi un arqueólogo, historiador, investigador, lingüista e folclorista español. É a persoa que estudou Villena e a súa comarca en maior profundidade e nun maior número de eidos, xa que todas as súas investigacións foron sempre na dirección de escrutar todo o que concernía á súa cidade natal.

Fundou o museo arqueolóxico da cidade, ao que se lle deu o seu nome na súa honra despois de que descubrira o Tesouro do Cabezo Redondo e o de Villena. A Fundación municipal José María Soler, constituída tras a súa morte, ten como misión manter o seu legado cultural e convoca cada ano Premios de Investigación en varios niveis sobre a cidade e a área circundante.

Biografía
---------

Naceu en 1905, fillo dun avogado villenense. Na súa xuventude distinguiuse pola súa participación en varias actividades culturais, escribiu na prensa local e foi director dun grupo teatral de afeccionados. Xa naquel momento era popular na cidade pola súa cultura e coñecementos. Ingresou en Correos en 1917 en Madrid e en 1925 foi destinado a Villena. Durante esta época traballaba repartindo correo e pasaba moitas horas na biblioteca do casino de Cieza. En 1936 chegou a Xefe de Correos de Villena.

Durante a guerra civil foi mobilizado polo exército republicano, aínda que só realizou funcións postais. Ao volver a Villena en 1939 foi deposto do seu posto en Correos e encarcerado "polo seu auxilio á rebelión", aínda que foi liberado pouco despois. É entón, durante os primeiros anos da posguerra e coa cidade dominada por unha minoría triunfadora coa que estaba en desacordo, cando se reclúe no seu domicilio e comeza as súas primeiras indagacións históricas e arqueolóxicas. Para gañarse a vida, tivo que traballar como profesor dunha academia privada, e posteriormente como contable e xefe de oficina, entre outros pequenos labores.

Ademais, foi cronista e arquiveiro de Villena desde 1950 e tamén, desde ese mesmo ano, comisario local de escavacións arqueolóxicas. En 1957 fundou o museo arqueolóxico cos materiais que fora recopilando desde 1940. Ao descubrir, en 1963, primeiro o Tesouro do Cabezo Redondo e logo o de Villena, foi designado 'director perpetuo' do museo, que pasou a chamarse na súa honra Museo Arqueolóxico "José María Soler". Sempre permaneceu solteiro e residiu, xunto a unha irmá tamén solteira, na súa mesma casa natal. Xa desde a década de 1950 pertenceu a diversos centros e institucións provinciais e autonómicas da Comunidade Valenciana. En 1970 recuperou de maneira simbólica o seu posto en Correos, dado que xa se xubilara. Seguiu investigando e publicando practicamente até a súa morte, que ocorreu en 1996. Os seus restos descansan no *Panteón de Ilustres* de Villena.

Traxectoria persoal
-------------------

### Arqueoloxía

Entrada do Museo Arqueolóxico "José María Soler".
Conxunto do Tesouro de Villena.
Mapa dos sitios arqueolóxicos do termo de Villena, a maioría dos cales son achados de Soler.
En 1939, tras a guerra civil española, Soler dedicou a maior parte da súa actividade investigadora á arqueoloxía da zona. Durante moitos anos realizou unha notable tarefa de campo dedicada á prospección da comarca villenense, descubrindo poboados e restos prehistóricos entre os que destacan o máis antigo, a Cova do Cochino, un asentamento da época musteriana no Paleolítico medio e o excepcional poboado de Bronce coñecido como Cabezo Redondo, cunhas singulares circunstancias que o converten nun dos máis importantes desta época en España.

Non menos de vinte asentamentos prehistóricos foron descubertos dentro da comarca villenense por José María Soler e neles efectuou un meritorio labor de escavación e estudo, cuns resultados tanxibles que poden admirarse no Museo Arqueolóxico. Alí atópanse os abundantes materiais provenientes dos descubrimentos e escavacións realizados por Soler, nunha tarefa levada a cabo persoalmente, co esporádico auxilio dalgún colaborador e practicamente sen medios nin axudas oficiais.

O seu principal achado foi o Tesouro de Villena, encontrado en 1963, e que, composto por 66 pezas, case a totalidade de ouro, constitúe o tesouro de vaixela áurea máis importante de España e o segundo de toda Europa, só superado polo das Tumbas Reais de Micenas, Grecia.

### Publicacións

Soler escribiu varios libros acerca dos seus traballos arqueolóxicos, algúns outros de investigación histórica ou folclórica e incluso un dicionario sobre as variantes dialectais do castelán en Villena. Ademais, pronunciou decenas de conferencias e escribiu centos de artigos en periódicos e revistas de moi variada índole, tanto a nivel local como rexional e estatal. A continuación segue unha lista dos seus libros publicados:

* **Arqueoloxía**
	+ 1956. *El yacimiento musteriense de "La Cueva del Cochino" (Villena-Alicante)*
	+ 1965. *El tesoro de Villena*
	+ 1969. *El oro de los tesoros de Villena*
	+ 1981. *El Eneolítico en Villena*
	+ 1987. *Excavaciones arqueológicas en el Cabezo Redondo (Villena, Alicante)*
	+ 1991. *La Cueva del Lagrimal*
	+ 1993. *Guía de los yacimientos y del Museo de Villena*
* **Historia**
	+ 1948. *Crónica de las Fiestas de septiembre de 1948*
	+ 1969. *La Relación de Villena de 1575*
	+ 1976. *Villena: Prehistoria - Historia - Monumentos*
	+ 1981-1988. *Historia de Villena*
	+ 1993. *La colección numismática de José Mª Soler*
	+ 2006. *Historia de Villena: desde la Prehistoria hasta el siglo XVIII* (reed. 2009)
* **Lingüística**
	+ 1993. *Dicionario villenero* (reed. 2005)
* **Música e folclore**
	+ 1979. *El Polifonista villenense Ambrosio Cotes*
	+ 1986. *Cancionero popular de Villena* (reed. 2005)
* **Temas varios**
	+ 1958. *Bibliografía de Villena y su Partido Judicial*
	+ 1976. *I Congreso Nacional de Fiestas de Moros y Cristianos*
	+ 1984. *Soldadescas, Comparsas y Toros*

Condecoracións
--------------

Entre outras de menor entidade, as distincións máis importantes que recibiu foron as seguintes:

* **Premio de Musicoloxía** do CSIC, polo *Cancionero popular de Villena* (1949)
* **Medalla de Ouro** de Villena (18 de maio de 1973)
* **Medalla de Bronce** ao mérito nas Belas Artes (8 de maio de 1980)
* **Premio Montaigne** da Fundación FvS de Hamburgo (1981)
* Nomeamento como **Doutor honoris causa** pola Universidade de Alacant (1985)
* **Medalla de Ouro** da Provincia de Alacant (1991)

Ademais, o Concello de Villena dedicoulle unha rúa do centro en 1979.

Notas
-----

1. ↑  Páxina da Fundación municipal José María Soler
2. ↑  "La Fundación José María Soler convoca los premios de investigación". *Diario Información* (en español). 17 de abril de 2009. Arquivado dende o orixinal (html) o 27 de maio de 2012. Consultado o 25 de marzo de 2012.
3. ↑  Soler García, José María. *Autobiografía de José María Soler García*. Edición dixital: Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, 2005. Consultado o 25 de marzo de 2012.
4. 1 2 3 4  Rojas, Alfredo; Vicente Prats (2002). Apadis, M.I. Ayuntamiento de Villena e C.A.M. ed. *De Villena y los Villeneros* (1ª ed.). Villena. ISBN 84-607-4789-1.
5. ↑  "Los restos de Soler serán trasladados al Panteón de Ilustres". *El Periódico de Villena*. 6 de abril de 2006. Arquivado dende o orixinal o 03 de marzo de 2016. Consultado o 25 de marzo de 2012.
6. ↑  Decreto 66/2005, de 1 de abril, polo que se declara Ben de Interese Cultural a Colección Arqueolóxica do Tesouro de Villena
7. ↑  Fundación Municipal José María Soler (2009). "Legado y obra". Consultado o 25 de marzo de 2012.
8. ↑  "Presentado el Cancionero de Soler". *El Periódico de Villena*. 6 de febreiro de 2006. Arquivado dende o orixinal o 01 de marzo de 2012. Consultado o 25 de marzo de 2012.
9. ↑  Editorial Prensa Valenciana, ed. (2009). "Cancionero Popular de Villena". *Gran Enciclopedia Temática da Comunidade Valenciana*. Literatura.
10. 1 2 3  Soler García, José María (2006). Fundación Municipal José María Soler - Dixitalizado pola Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, ed. "José María Soler García. Villena (1905-1996)" (PDF). *Historia de Villena: desde la Prehistoria hasta el siglo XVIII* (en español). Arquivado dende o orixinal (pdf) o 24 de febreiro de 2012. Consultado o 25 de marzo.
11. ↑  Stiftung F.V.S. Zu Hamburg (1982). Montaigne-Preis - Dixitalizado pola Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, 2005, ed. "Verleihung des Montaigne-Preises 1982 an Señor Don José María Soler García, Villena und des Montaigne-Studienstipendiums an Pedro Marco, Villena, am 11.Dezember 1981 in Madrid" (html) (en alemán e español). Consultado o 25 de marzo de 2012.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Fundación José María Soler
* Museo Arqueológico José María Soler
* José María Soler na *Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3323562
* WorldCat
* VIAF: 59158164
* BAV: ADV10088813
* BNE: XX865799
* BNF: 12346491g
* BVMC: 7932
* CANTIC: a10621003
* DBE: jose-maria-soler-garcia
* Europeana: ID
* FAST: 1451124
* GEC: 0063397
* GND: 1057106925
* ISNI: 0000 0001 2046 4994
* LCCN: n82000526
* NLG: 227814
* NTA: 156477718
* openMLOL: 362721
* PTBNP: 267483
* SUDOC: 030346258

 |