|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O **bosníaco** (en alfabeto latino: *bosanski*, en alfabeto cirílico: *босански*) ou **bosnio** é unha variante do antes chamado serbocroata. Baséase na variante occidental do dialecto štokavian e usa tanto o alfabeto latino como o alfabeto cirílico. Actualmente considérase unha lingua diferenciada do serbio, do montenegrino e do croata, formando un continuo dialectal. Fálano gran parte dos habitantes de Bosnia e Hercegovina. Tras a independencia do país decidiuse substituír o serbocroata como lingua oficial, cambiándoo polo serbio, o croata e o bosníaco, que son tres variedades do mencionado serbocroata.

Nome do idioma
--------------

O nome da lingua é controvertido. Os croatas e serbios de Bosnia e Hercegovina chámano croata e serbio respectivamente. A Constitución da República Srpska, onde este idioma é tamén lingua oficial, refírese ao idioma como "Lingua falada polos bosníacos" ("Jezik kojim govore Bošnjaci"), do mesmo xeito que o fai o goberno de Serbia. O nome de *lingua bosníaca* é o máis comunmente aceptado entre os lingüistas bosníacos, ademais de ser usado no estándar ISO 639.

### Recoñecemento Oficial

O Tratado de Dayton, recoñece ao bosníaco como unha lingua diferenciada falada en Bosnia e Hercegovina polos bosníacos e figura como tal na constitución dese país.

Historia
--------

A moderna lingua bosníaca usa o alfabeto latino, aínda que os escritos máis antigos utilizaban un tipo de cirílico bosníaco denominado *bosančica* dende o séculos X ou XI. O documento máis antigo das linguas Bosníaca, Croata e Serbia é a táboa Humac, que está escrita nesta tipografía. A carta bosníaca foi escrita en cirílico en 1189 polo dirixente bosníaco Kulin Ban. O 3 de xullo de 1436 na rexión de Kotor, un duque mercou unha moza dicindo: Muller bosníaca, herética e de lingua bosníaca chamada Djevena. O primeiro dicionario bosníaco data de 1631.

Gramática
---------

A súa base fundamental é a variante occidental do dialecto štokavo.

Estandarización
---------------

A pesar de que os bosníacos falaban unha lingua moito máis homoxénea que os croatas ou os serbios, o idioma bosníaco non logrou estandarizarse no século XIX.

### Vogais

O vogalismo da lingua bosníaca baséase en cinco vogais.

| Escritura latina | Escritura Cirílica | IPA |
| --- | --- | --- |
| **i** | **и** | [i] |
| **e** | **е** | [ɛ] |
| **a** | **а** | [a] |
| **o** | **о** | [ɔ] |
| **u** | **у** | [ou] |

A letra "R" pode representar tanto unha vogal como unha consoante. É considerada unha vogal cando está rodeada por dúas consoantes, como en *brzo* (rápido).

### Consonantismo

O sistema consonántico do bosníaco ten como características unhas series de consonantes africadas e palatais, non presentando aspiración. Nos bloques de consonantes denominados "clústers" (que son grupos de consonantes sen vogais), todas son sonoras ou xordas. A regra non se aplica ás aproximantes, que poden ser sonoras ou xordas ou para palabras estranxeiras, como Washington (VašinGton/ВашинГтон), nomes propios ou cando as consonantes non forman parte dunha mesma sílaba. As R poden ser silábica, realizando unha función de vogal en certas palabras e mesmo ser acentuada, como en serbio, croata, macedonio, esloveno, checo e eslovaco.Raramente pode ser silábica, por exemplo, no nome do río "Vltava", a 'l' é silábica, igual que os grupos lj, m, n e nj en xerga.

| **Grafía latina** | **Grafía cirílica** | **IPA** |
| --- | --- | --- |
| vibrantes |
| **r** | **р** | [r] |
| aproximantes |
| **v** | **в** | [ʋ] |
| **j** | **ј** | [j] |
| laterais |
| **l** | **л** | [l] |
| **lj** | **љ** | [ʎ] |
| nasais |
| **m** | **м** | [m] |
| **n** | **н** | [n] |
| **nj** | **њ** | [ɲ] |
| fricativas |
| **f** | **ф** | [f] |
| **s** | **с** | [s] |
| **z** | **з** | [z] |
| **š** | **ш** | [ʃ] |
| **ž** | **ж** | [ʒ] |
| **h** | **х** | [x] |
| africadas |
| **c** | **ц** | [ʦ] |
| **dž** | **џ** | [ʤ] |
| **č** | **ч** | [ʧ] |
| **đ** | **ђ** | [ɟj] |
| **ć** | **ћ** | [cç] |
| explosivas |
| **b** | **б** | [b] |
| **p** | **п** | [p] |
| **d** | **д** | [d] |
| **t** | **т** | [t] |
| **g** | **г** | [g] |
| **k** | **к** | [k] |
|

Notas
-----

1. ↑  Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". *unesdoc.unesco.org*. Consultado o 11 de xullo de 2022.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *bosníaco*.
3. ↑  "bosníaco". *TERGAL*. Consultado o 29/05/2019.
4. ↑  "bosnio". *TERGAL*. Consultado o 29/05/2019.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Existe unha versión da Wikipedia en  ***Lingua bosníaca*** |

### Outros artigos

* Wikipedia en bosníaco
* Lingua serbocroata
* Lingua croata
* Lingua serbia

### Ligazóns externas

* Páxina de Ethnologue para a lingua bosníaca Arquivado 02 de outubro de 2012 en Wayback Machine.
* Páxina sobre a lingua bosníaca
* Curso de Bosníaco *(en inglés)*
* The Oslo Corpus of Bosnian Texts

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9303
* AAT: 300388023
* BNCF: 27947
* BNE: XX4838631
* BNF: 13598584g
* BRE: 1879577
* EBID: ID
* Ethnologue: bos
* Glottolog: bosn1245
* GND: 4464132-1
* LCCN: sh00003105
* MAG: 2777914927
* NKC: ph388314
* WALS: bos

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre lingüística é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---