**Xosé Ramón Reboiras Noia**, máis coñecido como **Moncho Reboiras**, nado en Imo, concello de Dodro, o 19 de xaneiro de 1950 e finado en Ferrol o 12 de agosto de 1975, foi un dirixente político da UPG.

Traxectoria
-----------

### Mocidade

Naceu na aldea de Imo, no concello de Dodro, nunha familia que máis tarde se mudaría á cidade de Vigo. Tras recibir educación básica na súa aldea, Reboiras fixo o bacharelato en Teis namentres axudaba no bar Noia que a súa familia rexentaba. Durante un breve período de tempo traballou na construción e comezou a achegarse ao nacionalismo galego.

Matriculouse na Escola Técnica de Enxeñaría Industrial de Vigo. Reboiras desempeñou un papel activo nas reivindicacións dos estudantes naqueles anos. Foi un dos fundadores da revista *Des...tornillo* e formou parte do grupo cultural O Castro. En 1969 ingresou como militante na UPG.

### Militancia política

Rematada a carreira, a Escola concedeulle unha bolsa para facer un traballo de especialización nos estaleiros Barreras. Por esta altura, en 1972, tivo lugar a folga de setembro onde Reboiras acada un papel importante como organizador.

Perdida a bolsa de estudos por esta razón,[] dedicouse á loita política. Traballou no Grupo de Empresas Álvarez en Vigo, pero tivo que deixalo por razóns de saúde.[] Mudouse entón para Ferrol, onde traballou en Astano e, posteriormente, na Coruña, onde entrou como obreiro no complexo fabril de Intelsa. Reboiras procedeu por este tempo, en nome da UPG, á organización da Fronte Cultural Galega.

Nos anos 1973 e 1974 foi un dos organizadores dos grupos sindicais. Promoveu o boicot ás eleccións do Sindicato Vertical en 1974, campaña que serviu tamén para o lanzamento do SOG (Sindicato Obreiro Galego) que, coa UTEG (Unión de Traballadores do Ensino de Galicia) xa constituída, conformou en pouco tempo a Intersindical galega, predecesora da actual Confederación Intersindical Galega (CIG). Por outra banda, foi un dos líderes do grupo sindicalista da Coruña, que editaba a revista *Xerme*.

Reboiras foi tamén, como membro do Comité Central e do Comité Executivo da UPG, un dos marcadores das directrices nese partido de inspiración marxista-leninista.

### Uso da violencia

Mural da organización Briga en lembranza de Moncho Reboiras en Ferrol.
Participou, dentro da liña política definida pola UPG, nun grupo dedicado a dotar o partido de infraestruturas loxísticas,[] que incluía unha fronte armada que loitase contra a ditadura. Creouse un comando composto por un reducido número de persoas do que se fixo cargo Reboiras o 23 de febreiro de 1974. O escaso armamento do que dispuñan procedía do grupo portugués LUAR e adestraban no sur da provincia de Pontevedra. A primeira acción foi un atraco a un banco en Escairón.[]

### Morte

Tras ser identificado pola Garda Civil, permaneceu oculto por un tempo. O 11 de agosto de 1975 a Brigada Político Social (BPS) estableceu un control no barrio ferrolán de Canido. Ás 2 da mañá varios efectivos da BPS xunto a varios axentes da Policía Armada acordoaron o edificio onde se atopaba organizando un próximo ataque armado con dous militantes máis, Elvira Souto e Xan Carballo, que lograron fuxir. Ao cabo de dúas horas a policía deu alcance a Reboiras no portal do número 27 da rúa da Terra (onde se lle fai todos os anos unha homenaxe), e disparáronlle varios tiros, un deles na caluga, segundo información médica[]. A partir dese momento desatouse un amplo operativo en toda Galiza que rematou coa detención de varios militantes nacionalistas e o exilio a Portugal dun gran número de membros da UPG.

Está soterrado no cemiterio parroquial de San Xoán de Laíño, no concello de Dodro.

Recoñecemento
-------------

O concello de Culleredo adicoulle unha rúa no ano 2012.

Alberte Mera dirixiu en 2019 a longametraxe documental *Reboiras: Acción e Corazón* (2020), que retrata a súa vida.

Galería de imaxes
-----------------

* Cartel no parque infantil da rúa Moncho Reboiras en Culleredo.Cartel no parque infantil da rúa Moncho Reboiras en Culleredo.
* Mural en Caranza, Ferrol.Mural en Caranza, Ferrol.
* Placa a Moncho Reboiras na Rúa Terra de Ferrol.Placa a Moncho Reboiras na Rúa Terra de Ferrol.
* Mural vandalizado en Caranza, Ferrol.Mural vandalizado en Caranza, Ferrol.

Notas
-----

1. ↑  Cabana, Darío Xohán (Abril, maio, xuño 2021). "Xosé Ramón Reboiras Noia. Memoria e reflexión". *Grial* **LIX** (230): 45–52. ISSN 0017-4181.
2. ↑  "Homenaxe a Moncho Reboiras". UPG. Archived from the original on 07-03-2006. Consultado o 24-05-2006.
3. ↑  Aberta a rúa Moncho Reboiras no centro do Burgo, cun centenar de aparcamentos
4. ↑  "O vigués Alberte Mera inicia a rodaxe da primeira longa sobre Moncho Reboiras". *amovida.gal*. 13-08-2019. Consultado o 07-08-2020.
5. ↑  "A rodaxe do documental 'Reboiras. Acción e corazón' chega á súa fin". *Nós Diario*. 27-10-2019. Consultado o 07-08-2020.
6. ↑  "Moncho Reboiras chega en agosto ao cinema". *Nós Diario*. 25-07-2020. Consultado o 07-08-2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Moncho Reboiras Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Pereiro, Xosé Manuel; Martínez González, Xurxo (2021). *Reboiras. O camiño da rebeldía*. Allariz: Aira. ISBN 978-84-123849-2-5.

### Ligazóns externas

* Moncho Reboiras na páxina web da UPG
* "El sacerdote Francisco Carballo, condenado por un delito de calumnia a la policía", *El País*, 7 de xullo de 1981 *(en castelán)*.