recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Imaxe dun toro xerada en 3D.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Toro.
En xeometría e topoloxía, un **toro** é unha superficie de revolución xerada por unha circunferencia que xira arredor dunha recta exterior coplanaria (no seu plano e que non a corta). A palabra «toro» provén do vocábulo en latín *torus*.
Moitos obxectos cotiáns teñen forma de toro: un dónut, unha rosquilla, a cámara dun pneumático etc.

Xeometría
---------

Representación en sistema diédrico do toro.
As ecuacións paramétricas que definen o toro son:

{\begin{cases}x=\cos \theta (R+r\cos \varphi )\\y=\sin \theta (R+r\cos \varphi )\\z=r\sin \varphi \end{cases}}
onde *R* é a distancia entre o eixo de revolución e o centro dunha sección circular do toro, *r* é o raio do conduto, ambas constantes e θ, φ son ángulos que determinan o círculo completo, con \theta ,\varphi \in [0,2\pi ).

A ecuación en coordenadas cartesianas dun toro cuxo eixo é o eixo *z* é:

\left(R-{\sqrt {x^{2}+y^{2}}}\right)^{2}+z^{2}=r^{2}
A superficie *A* e o volume *V* do toro poden calcularse empregando o teorema de Pappus de Alexandría. Os resultados son:

A=4\pi ^{2}Rr\,
V=2\pi ^{2}Rr^{2}\,.

Topoloxía
---------

En topoloxía, un toro é unha superficie pechada (compacta, sen bordo) orientada definida como o produto cartesiano de dos circunferencias: S^{1}\times S^{1} e coa topoloxía produto.

O toro pódese describir tamén como o espazo cociente do plano euclidiano baixo as identificacións

(x,y)\sim (x+1,y)\sim (x,y+1).
Equivalentemente, como o cociente do cadrado unidade [0,1]\times [0,1] identificado os lados opostos.

Notas
-----



|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12510
* BRE: 4197712
* EBID: ID
* GND: 4185738-0
* MAG: 9767117

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre matemáticas é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Miguel Ángel Pérez Quintela**, nado en Vilalba en 1938 e finado na Coruña o 20 de agosto de 2013, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Sendo moi pequeno traladouse a Valdoviño, onde seu pai fora destinado como mestre. Foi corredor de comercio no ramo da alimentación. Foi elixido concelleiro en Valdoviño como número 2 de Alianza Popular nas eleccións municipais de 1983, sendo a segunda forza política tralo PSdeG-PSOE, que logrou a alcaldía. Nas municipais de 1987 encabezou a candidatura de AP e foi elixido alcalde como cabeza da lista máis votada, gobernando en minoría. Volveu a selo candidato do PPdeG nas municipais de 1991 pero perdeu a alcaldía en favor do socialista Delfín Fidalgo Fernández, o cal se veu apoiado polos restantes grupos da corporación. Ante o fracaso do pacto entre Fidalgo e os demais grupos, en agosto de 1993 alcanzou con este un acordo de goberno, sendo primeiro tenente de alcalde e concelleiro de cultura, non sen discrepancias internas no grupo municipal popular. Nas municipais de 1995 foi o número 2 do PPdeG, pero non conseguiu recupera-lo goberno dado o pacto entre PSdeG, independentes (escisión popular) e o BNG. Abandonou o PPdeG en desacordo coa designación de Fernando Bouza Mesía como candidato nas municipais de 1999, e encabezou a Unidade Veciñal Democrática Valdoviñesa logrando 1 concelleiro e situándose na oposición. Á fin do mandato retirouse da vida política.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Jesús González Tutor** |  **Alcalde de Valdoviño** 1987 - 1991 | Sucesor:**Delfín Fidalgo Fernández** |

Vida persoal
------------

Casou e tivo 9 fillos. Foi transplantado dun pulmón en 2002. Faleceu na Coruña o 20 de agosto de 2013.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*; Ferrol, 10-7-1987, p.28.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, Ferrol, 1-4-1983, p.22.
3. ↑  *La Voz de Galicia*, Ferrol, 10-8-1993, p.39.
4. ↑  *La Voz de Galicia*, Ferrol, 26-1-1994, p.43.
5. ↑  Entrevsita en *El Correo Gallego*

Véxase tamén
------------

### Outras páxinas

* Eleccións municipais en Valdoviño
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El Trabajo.

***El Trabajo*** foi un xornal editado en Ourense entre 1878 e 1880.

Historia e características
--------------------------

Apareceu a comezos de 1878 como boletín bisemanal e editábase na imprenta de Antonio Otero que era o propietario. A partir de novembro de 1879 pasou a ter unha periodicidade diaria. Entre os seus redactores figuraron Manuel Curros Enríquez, Juan Neira Cancela e Luciano Cid Hermida, e segundo algunhas fontes, dirixiuna o propio Curros. De carácter independente e de tendencia progresista, ofrecía información de interese xeral, con especial atención á política, á economía e á instrución. Cesou a súa publicación en marzo de 1880.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Trabajo, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Valcárcel López, Marcos (2005). "Trabajo, El". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. ISBN 84-87804-88-8.
* Valcárcel López, Marcos (1987). *A prensa en Ourense e a súa provincia*. Ourense: Deputación Provincial. ISBN 84-505-5721-6.


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12387501
* Galiciana: 3978

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Aappilattoq.

**Aappilattoq** é unha poboación que se atopa preto de Upernavik, na municipalidade de Avannaata, na costa noroeste de Groenlandia. Fundada en 1805, tiña unha poboación de 180 habitantes no 2010.

Air Greenland cobre o transporte da vila como parte dun contrato gobernamental, na súa maioría voos en helicóptero entre o heliporto de Aappilattoq e o aeroporto de Upernavik.

Xeografía
---------

Mapa do Arquipélago de Upernavik na costa da Baía Baffin no noroeste de Groenlandia.
Atópase dentro do arquipélago de Upernavik, un amplo arquipélago formado por pequenas illas ao nordeste da Baía de Baffin. O arquipélago esténdese dende a costa noroeste da península de Sigguup Nunaa polo sur, aproximadamente a 71°50′N 56°00′O﻿ / ﻿71.833, -56.000, até a parte sur da Baía de Melville (en kalaallisut Qimusseriarsuaq) polo norte, aproximadamente a 74°50′N 57°30′O﻿ / ﻿74.833, -57.500.

Demografía
----------

A poboación de Aappilattoq incrementouse nos anos 1990, decrecendo máis ou menos logo desde aquelas.

Notas
-----

1. ↑  Qaasuitsup Municipality Arquivado 21 de xullo de 2011 en Wayback Machine. *(en dinamarqués)*
2. ↑  Nunavik, Saga Map, 1:250.000, Tage Schjøtt, 1992
3. ↑  Upernavik Avannarleq, Saga Map, 1:250.000, Tage Schjøtt, 1992

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Aappilattoq, Avannaata*** |
A **Casa de Castro** é unha liñaxe da nobreza ibérica, principalmente nos reinos de Galicia, Castela e Portugal. Aínda que a súa orixe é disputada, a Casa de Castro converteuse en unha das familias máis poderosas da nobreza ibérica.

Historia
--------

O primeiro membro claramente identificado da familia foi o conde de principios do século XII, Fernando García de Hita, parente e vasalo de Orraca de Galicia, León e Castela. Este parentesco, xunto co seu patronímico, levouno a ser considerado un fillo ilexítimo do tío de Urraca García II de Galicia. Máis recentemente, suxeriuse que era fillo do conde García Ordóñez pola infanta Urraca Garcés de Navarra, e quizais vasalo do clan Banu Gómez.

Durante o reinado de Afonso VIII, a familia Castro, baixo Gutierre Fernández, rivalizaba con unha gran familia castelá, a Casa de Lara, polo poder no reino de Castela.

A falta de herdeiros na liña castelá provocou o ascenso dunha rama asentada en Galicia. Esta rama converteuse na máis poderosa da nobreza galega, e unha das máis poderosas de España. Tradicionalmente ligados á comarca de Lemos, os representantes máis ilustres foron o "Gran Conde de Lemos" e o seu tío, o cardeal Rodrigo de Castro Osorio. Outro, Pedro Antonio Fernández de Castro aínda é moi recordado no Perú.

A Casa dos Castro converteuse nunha das familias máis poderosas da nobreza española e portuguesa. A Casa de Castro entrou en decadencia pola falta de descendencia, pasando a comarca de Lemos á Casa de Alba. O escudo da rama galega da Casa do Castro eran seis roundels azuis sobre un campo de prata. A rama portuguesa utilizaba unha variante que incluía trece roundels sobre ouro.

Galería
-------

* Escudo Andrés Romero Mariño de MoscosoEscudo Andrés Romero Mariño de Moscoso
* As variantes portuguesa e galegaAs variantes portuguesa e galega
* Escudo de Castro Conde de Monsanto, usado no Livro do Armeiro-MorEscudo de Castro Conde de Monsanto, usado no Livro do Armeiro-Mor
* Escudo primitivoEscudo primitivo

Notas
-----

1. ↑  Vázquez, Germán. *Historia de Monforte y su Tierra de Lemos*. ISBN 84-241-9865-4.
2. ↑  Salazar Acha, Jaime de (1991). *El linaje castellano de Castro en el siglo XII: consideraciones e hipótesis sobre su origen*. Anales de la Real Academia Matritense de Heráldica y Genealogía. ISSN 1133-1240.
3. ↑  Martinez García, Mónica (2005). *O Gran Conde de Lemos, Santiago de Compostela*. ISBN 84-453-3763-7.
O **Condado de Bugallal** é un título nobiliario creado en España o 2 de marzo de 1896 e aínda vixente, e orixinariamente radicado en Galicia.

Historia
--------

Gabino Bugallal, segundo conde de Bugallal.
O condado de Bugallal creouno o rei Afonso XIII para o beneficio da dama Adelaida García Rodríguez, viúva que fora do ministro ponteareán Saturnino Álvarez Bugallal. Ao careceren de fillos na parella, un Real Decreto do 12 de febreiro de 1906 autorizaba a Adelaida García a nomear un sucesor, o que fixo para o seu curmán Gabino Bugallal; Saturnino Álvarez e José Ramón Bugallal, pai de Gabino Bugallal, eran curmáns. Gabino Bugallal era daquela un importante político español, que acabaría sendo presidente do goberno.

A Gabino Bugallal sucedeuno a súa filla morgada, Matilde Bugallal, que faleceu sen fillos, e a esta a súa irmá María del Carmen Bugallal. A esta sucedeulle o seu fillo, José Ramón Fernández-Bugallal e a este a súa filla Cristina Fernández-Bugallal.

A familia posúe en Pontevedra o pazo da Parda

Condes e condesas de Bugallal
-----------------------------

|  | Titular | Período |
| --- | --- | --- |
| Creación por Afonso XIII |
| I | Adelaida García Rodríguez | 1896-1912 |
| II | Gabino Bugallal | 1912-1932 |
| III | Matilde Bugallal Rodríguez | 1932-1932 |
| IV | María del Carmen Bugallal | 1932-1970 |
| V | José Ramón Fernández-Bugallal | 1970-2008 |
| VI | Cristina Fernández-Bugallal | 2008-actual titular |
|

Notas
-----
***El Liberal*** foi un xornal español, que se publicou en Madrid entre 1879 e 1936.

Historia e características
--------------------------

Apareceu o 31 de maio de 1879 a partir dunha escisión de xornalistas republicanos de *El Imparcial* entre os que figuraba Miguel Moya Ojanguren que foi director do xornal de 1890 e 1906. Foi un dos xornais con maior tiraxe da súa época. Entre os seus directores estivo o galego Alfredo Vicenti, amigo de Castelao, quen colaborou no xornal durante o ano 1912 con diversas caricaturas. Entre os seus redactores estaba Emilio Rodal González.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***El Liberal Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Checa Godoy, Antonio (1989). *Prensa y partidos políticos durante la II República* (en castelán). Salamanca: Universidad de Salamanca. ISBN 84-7481-521-5.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3327138
* BNE: XX3698307
* GEC: 0037145
* HemBNE: 0001066755
* ISSN: 2174-6648
* OCLC: 776694964
* SUDOC: 156574640

 |
**Alejandra Pérez Máquez**, nada en Londres en 1971, é unha política galega do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

Concelleira de Bergondo polo PSdeG-PSOE, era primeira tenente de alcalde e Concelleira de Cultura e Deportes. Foi unha das máis estreitas colaboradoras do alcalde José Fernández Ramos. Logo do seu falecemento en maio de 2008 foi elixida alcaldesa de Bergondo. Nas municipais de 2011 encabezou a candidatura do PSdeG, sendo elixida alcaldesa co apoio de Veciños de Bergondo (VB) e BNG. Nas municipais de 2015 foi a candidatura máis votada, pasando de 4 a 5 concelleiros, e gobernou en minoría ata decembro de 2016, cando estableceu un pacto de goberno con Anova. Nas eleccións municipais de 2019 gañou con 6 concelleiros e volveu a acadar a alcaldía, gobernando en coalición con Alternativa dos Veciños, partido no que se integraron os concelleiros de Anova cos que gobernara no anterior mandato. Nas municipais de 2023 baixou a 4 concelleiros e foi reelixida grazas ao apoio de Alternativa dos Veciños.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Fernández Ramos** |  **Alcaldesa de Bergondo** 2008 - actualidade | Sucesor:**no cargo** |

Notas
-----

1. ↑  Alejandra Pérez Máquez será la nueva alcaldesa de Bergondo
2. ↑  Concello de Bergondo na FEGAMP

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Bergondo

### Ligazóns externas

* Entrevista en *La Voz de Galicia*
O ***Tratado de Albeitaria*** é un texto medieval sobre veterinaria, dedicado á cría de cabalos e á cura das súas doenzas e feridas.

Contido
-------

O texto vai precedido dun prólogo asinado polo propio autor, Giordano Ruffo (*Jurdan Ruvio de Calabria*), que serve de introdución. Neste prólogo o autor divide o texto en seis partes: sobre a xestación e nacemento do cabalo, a cría e alimentación do poldro, a domesticación e ensinanza (como ferralo e como montalo), sobre a súa anatomía, as súas enfermidades (parasitos, inflamacións, fístulas...) e sobre os remedios para estas.

Características
---------------

O texto orixinal é unha obra escrita en latín a mediados do século XIII por Giordano Ruffo na corte italiana de Frederico II Hohenstaufen. O texto en lingua galego-portuguesa apareceu nun manuscrito heteroxéneo do notario de Baiona Álvaro Eans das Eiras, e foi copiado cara a 1420, dunha tradución realizada posiblemente a partir da edición de 1318 feita polo Mestre Giraldo na corte do rei Dinís de Portugal.

O texto ten carácter pragmático, sen motivación literaria, e a copia en galego-portugués ten unha ortografía moi descoidada con vacilacións no uso de maiúsculas e caracteres. Con todo, a versión en galego-portugués conta cun léxico máis popular e menos eufemístico cá versión portuguesa: así, úsase *cu* fronte a *fundo* ou *sesso*, e *colloõs* fronte a *natura*, *rraizes* e *companhoes*.

A copia en galego-portugués consta de vinte e seis folios escritos por ambas as dúas caras. En 1801 o manuscrito pasou a José Vicente Fontela Avalle, e foi publicado polo seu neto Juan Domínguez Fontela nos números XI e XII do *Boletín de la Comisión Provincial de Monumentos de Orense* (1936-1939). O profesor José Luis Pensado levou a cabo unha introdución, unha edición paleográfica e un glosario do texto, que foron editados en 2004 polo CIRP canda unha proposta de edición crítica de Gerardo Pérez Barcala.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pensado Tomé, J. L. (ed.) (2004): *Tratado de Albeitaria*. Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades, Santiago de Compostela. ISBN 978-84-453-3859-5
* "Tratado de Albeitaria", reportaxe no programa *Ben falado!*
* Ficha da obra na web do CIRP.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20543015
* ARLIMA: 8692
* BNF: 12309145c

 |
Un mapa da Galia do século I d.C. mostrando a localización no norte alpino dos helvecios.
Os **helvecios** (*Helvetii* en latín) foron unha tribo celta, ou probablemente unha confederación de tribos celtas, que vivían na zona comprendida entre o alto Rin, o Xura suízo, o lago de Xenebra e os Alpes. A finais do século II a.C. dominaban o territorio que se estendía desde o alto Rin e a Selva Negra até o río Main. Xulio César describiu a súa confrontación cos helvecios no seu *De Bello Gallico*.

Ao estar baixo presión das tribos xermánicas na súa terra natal, os helvecios cruzaron a Galia e procuraron unha nova terra ao norte do río Garona, coa tribo enteira baixo o mando de Orxetórix. Xulio César foi chamado polos galos da provincia da Galia Narbonense, que foran conquistados e organizados, para defenderse dos helvecios.

Xulio César entón mandou seis lexións que comprendían case 29 000 homes. Os helvecios, segundo Xulio César, tiñan preto de 370 000 persoas (incluíndo mulleres e nenos), pero só 110 000 homes capaces de loitar. Xulio César rapidamente recrutou dúas lexións máis descansadas.

Cando a tribo iniciou a súa marcha, Orxetórix morrera. Antes da partida, os helvecios queimaron os seus pobos e destruíron as plantacións e outros xéneros que non podían levar, para forzarse a non retroceder.

Atraídos por unha posición desvantaxosa cos romanos ocupando o terreo elevado próximo a Bibracte, os helvecios foron atacados polas forzas superiores romanas, que conseguiron matar aproximadamente un 60 % da tribo e capturar o outro 20 % como escravos. O que quedou dos helvecios foi empurrado de volta ás súas antigas terras de Helvecia.

No 52 a. C. 10 000 helvecios uníronse ás forzas de Vercinxetórix na súa tentativa de liberar a Galia dos romanos.

Notas
-----

1. ↑  Freeman, Philip. John T. Koch, ABC-CLIO, 2006, ed. *Celtic Culture: A Historical Encyclopedia* **I**. p. 901. ISBN 1-85109-440-7.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***helvecio*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q48616
* BRE: 2348993
* EBID: ID
* GEC: 0187309
* HDS: 008017
* LCCN: sh85060113
* Pleiades: 177534

 |
O **remo feminino** en España estaba prohibido para as mulleres na época franquista, pero a mediados do século XX comezaron ós poucos a facer unha incursión no remo. En Galicia, comezaron a competir nos clubs sociais na década de 1960. En 1976, a competición feminina de remo converteuse en deporte olímpico.

Na actualidade o número de competicións de homes e de mulleres é moi similar. O Centro Galego de Tecnificación Deportiva é un lugar de adestramento específico que inclúe a modalidade de remo; a competición onde participan as deportistas galegas é a Liga ACT feminina. As agrupacións mixtas non existen a nivel competitivo en España, pois a Federación optou pola segregación, como quedou demostrado no caso de Victoria Piñeiro, unha piragüista canguesa que comezou a exercer de temoeira para os regatistas da embarcación cántabra de Astillero e recibiu a negativa para competir a nivel oficial.

Entre as regatas con sección dedicada a embarcacións de mulleres están a Bandeira da Concha. Algunhas das asociacións galegas que participaron algunha vez con agrupacións femininas son: Sociedade Deportiva Samertolameu, Club de Remo Vila de Cangas, Asociación Deportiva Esteirana, Club Regatas Perillo e Club do Mar Mugardos.

Notas
-----

1. ↑  "Una canguesa se queda fuera del Campeonato de España por ser mujer". *Faro de Vigo* (en castelán). 28 de maio de 2008. Consultado o 19 de febreiro de 2013.
2. ↑  "´En otros países este problema está superado´". *La Opinión* (en castelán). 28 de maio de 2008. Consultado o 19 de febreiro de 2013.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Remo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12398903
* LCCN: sh92000538

 |
**Roosendaal** é un concello e unha cidade no sur dos Países Baixos. Xunto coas cidades circundantes formaba o municipio chamado *Roosendaal en Nispen*. Dende o 1 de xaneiro de 1997 os municipios de *Roosendaal en Nispen* e *Wouw* fusionáronse e pasaron a formar o concello chamado sinxelamente Roosendaal.

Núcleos de poboación
--------------------

* Roosendaal (66.660 habitantes)
* Wouw (4,.920 habitantes
* Heerle (1.900 habitantes
* Nispen (1.440 habitantes
* Wouwse Plantage (1.230 habitantes)
* Moerstraten (660 habitantes)

Trasporte
---------

Estación Ferrocarrís de Roosendaal
Na cidade hai unha estación de ferrocarrís: a Station Roosendaal. A cidade é un importante nó ferroviario, o servizo Zwolle-Roosendaal comeza e remata nesta estación e ademais atravesa a cidade o tren internacional de Ámsterdan-Bruxelas, ao igual que o tren expreso de Ámsterdan-Vlissingen. Tamén hai unha parada de servizo de Antuerpen.

Historia
--------

A historia de Roosendaal remóntase aos séculos XII e XIII. O nome de *Rosendaele* menciónase por primeira vez nun documento de 1268. Roosendaal foi sempre parte do Brabante do Norte. Na Idade Media, Roosendaal medrou como resultado da turba de negocios, máis a guerra dos Oitenta Anos (1568-1648) puxo fin ao crecemento. Durante décadas o campo de Roosendaal estivo abandonado.

Durante o reinado do Rei Luís Napoleón de Reino de Holanda, Roosendaal recibiu os dereitos de cidade, concretamente en 1809. A cidade é fogar do equipo de fútbol RBC (Roosendaal Boys Combinatie).

Eventos
-------

* Entroido
* Carreira ciclista Draai van de Kaai

Ligazóns externas
-----------------

* Sitio web oficial
* Mapa
* Saídas dende a estación de ferrocarrís
* Información sobre a estación de ferrocarrís[*Ligazón morta*]

| * v
* c
* e
Cidades de Brabante do Norte |
| --- |
| Bandeira de Brabante do Norte | 
* Baarle-Nassau
* Bergen op Zoom
* Bernheze
* Best
* Boxmeer
* Boxtel
* Breda
* Den Bosch
* Dongen
* Eindhoven
* Grave
* Helmond
* Oss
* Oosterhout
* Roosendaal -  Son en Breugel
* Tilburg
* Waalwijk

 | Escudo de Brabante do Norte |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6903267
* WorldCat
* VIAF: 138386657
* FAST: 1215166
* GeoNames: 2747930
* GND: 4393939-9
* LCCN: n81101037
* MusicBrainz: ID
* OSM: 1410557

 |
***Opinión Galeguista*** foi unha publicación editada en Buenos Aires entre 1934 e 1935.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Páxina da Organización Nazonalista Repubricana Galega de Bos Aires*, apareceu o 1 de outubro de 1934. Revista política de carácter mensual e tendencia galeguista de esquerdas, escrita integramente en galego e orientada á colectividade da capital arxentina. Mostrou o seu apoio explícito ao Partido Galeguista ao consideralo a única entidade organizada, democrática e galega apta para conseguir as reivindicacións que necesitaba Galicia. Dirixida por Xosé Barreiro Romero, a partir do número 5, entre os seus colaboradores estiveron Rodolfo Prada, Lino Pérez e Victoriano Martínez Baqueiro. As súas páxinas están dedicadas a difundir e informar sobre os postulados e as actividades levadas a cabo polos galeguistas da Galicia territorial e de ultramar, canalizar axudas económicas neste eido e defender o proxecto político do partido. Defendeu o réxime republicano, adoptou posturas progresistas, amosou a súa solidariedade cos vascos e cataláns e expresou a súa admiración por Irlanda. O último número é o 10, publicado en novembro de 1935.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Peña Saavedra, Vicente (dir.) (1998). *Repertorio da prensa galega da emigración*. Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega. pp. 166–167. ISBN 84-87172-30-X.

### Ligazóns externas

* Ficha e exemplares de *Opinión Galeguista* en Galiciana.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20544414
* Galiciana: 3946

 |
Serra da Alfaguara, na cordilleira SubbéticaA **Cordilleira Subbética** é un dos sistemas montañosos que forman os Sistemas Béticos, discorrendo ao norte da Cordilleira Penibética desde Xibraltar ata a Provincia de Alacant, na Comunidade Valenciana.

Características
---------------

Algunhas das serras que a conforman son (de oeste a leste): Serra de Grazalema, Serra Sur de Sevilla, as Serras Subbéticas de Córdoba, Serra de Parapanda, Serra de Loja, Serra Sur de Xaén, Serra Harana, Serra de Huétor, esta última en contacto co sistema Penibético, Serra da Alfaguara e para rematar Serra Mágina e Serra da Sagra superpuestas sobre o sistema prebético.

No seu conxunto está formado por unha serie de serras calcarias e dolomíticas de altitudes modestas e separadas unhas doutras por corredores de orixe tectónico e litológico -existencia de materiais máis brandos que son aproveitados polos afluentes do Guadalquivir para escavar os amplos corredores-. Os geólogos distinguen dentro desta zona externa, que se estende desde o cabo de Trafalgar e sepárase do mar pola Cordilleira Penibética.
**Piquetes** é un lugar da parroquia de Mañufe, no concello de Gondomar, comarca do Val Miñor. Segundo o INE en 2019 tiña 86 persoas empadroadas (44 homes e 42 mulleres). Está situado a 2 km do centro da vila de Gondomar e a 38 metros de altitude sobre o nivel do mar.

A Taberna de Tío José de Matilda, construción de valor etnográfico do rural galego situada en Piquetes, parroquia de Mañufe, Gondomar.

Descrición
----------

Esta entidade de poboación fai estremas ao norte con Cristillón, a poñente con Seidóns, ao levante coa parroquia de Gondomar e ao sur cos montes do Outeiro do Concello. Ten a 2020 un total de 69 vivendas construídas.

Patrimonio
----------

Salientan algunhas construcións do rural galego. O seu cruceiro na encrucillada do camiño de Cristillón co camiño de Piquetes (antigo tramo do camiño real Baiona - Tui), está arrodeado dalgunhas vivendas de valor etnográfico como é o caso da Taberna do Tío José de Matilda, pequeno edificio a carón do devandito cruceiro e o lavadoiro público de restauración recente.
  

Cruceiro de Piquetes

*Artigo principal**:* Cruceiro de Piquetes.
Está situado no lugar de Piquetes, na encrucillada do Camiño Real Tui-Baiona co Camiño de Cristillón que leva ao cemiterio de Mañufe. Antigamente foi lugar de culto e procesión da festividade de San Brais. Esta partía da capela do Pazo de Moldes cara a este cruceiro onde daba volta e retornaba ao templo. Non ten data acreditada documentalmente, mais os estudos da súa fábrica polo arquitecto Antonio Soliño Troncoso a fan estimar sobre o século XVII. No estudo desta peza de Estanislao Fernández de la Cigoña Núñez, tampouco constata data de construción, mais coincide en que se trata dun cruceiro "primitivo". Cumpre coa fisionomía típica do cruceiro: plataforma, base, fuste, capitel e cruz.

Nota
----

1. ↑  "Parroquia de mañufe". *Concello de Gondomar*. Consultado o 25/05/2020.
2. ↑  "Lugar de Piquetes, Mañufe, Gondomar". *Idealista.com*. Consultado o 17/06/2020.
3. ↑  Soliño Troncoso, Antonio; Chamorro Sanromán, Juan (2018). *Percorrido polo patrimonio cultural da vila e concello de Gondomar de Miñor*. Instituto de Estudos Miñoranos. p. 110. ISBN 978-84-09-06595-0.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Mañufe

| Lugares da parroquia de Mañufe no concello de Gondomar (Pontevedra) |  |
| --- | --- |
| O Barco | O Campo das Bestas | A Costa | Cristillón | A Cruz | Fontán | Galisteo | A Goldra | O Lameiro | A Moreira | Nande | Penalba | Piquetes | A Ponte | A Portavedra | Pousada | O Rapadouro | San Brais | San Sebastián | Santo André | Seidóns | A Sequiña | A Texosa | O Verdeal |

### Parroquias de Gondomar

| Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Gondomar |  |
| --- | --- |
| Borreiros (San Martiño) | Chaín (Santa María) | Couso (San Cristovo) | Donas (Santa Baia) | Gondomar (San Bieito) | Mañufe (San Vicente) | Morgadáns (Santiago) | Peitieiros (San Miguel) | Vilaza (Santa María) | Vincios (Santa Mariña) |
**Isabel Faraldo Calvo**, nada en Labañou (Visma, A Coruña) en 1966, é unha sindicalista e política galega.

Traxectoria
-----------

Traballou nunha empresa téxtil. Conseguiu praza no Servizo Galego de Saúde, onde foi representante sindical. Foi candidata da Marea Atlántica nas eleccións municipais de 2019 pero non foi elixida. En setembro de 2020 o concelleiro Xiao Varela dimitiu, e Isabel Faraldo entrou como concelleira, pero decidiu non integrarse no grupo político da marea, optando polo seu paso ao grupo mixto. É candidata da coalición Podemos-Alianza Verde nas elecciones autonómicas de 2024.

Notas
-----

1. ↑  Ferreiro, Xacobe. "Xiao Varela dimite como concelleiro na Coruña". *Nós Diario*. Consultado o 2022-04-25.
2. ↑  "Podemos racha na Coruña co grupo da Marea Atlántica, que acusa a súa edil de "tránsfuga"". *Praza Pública*. 2020-10-07. Consultado o 2022-04-25.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Isabel Faraldo, del ayuntamiento de A Coruña a candidata de Podemos para la Xunta de Galicia
**Cástor Demófilo Pedreira Rumbo**, coñecido como **Nené**, nado en Cortegada (Sarreaus), foi un guerrilleiro antifranquista galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Manuel Pedreira Pazos. Cursaba estudos de Medicina en 1942. Vinculado ao PCE, organizou unha célula comunista clandestina nun sanatorio da Coruña que pertencía a un familiar. Facilitou a operación de apendicite do guerrilleiro Evaristo Candelas Pérez. Por medo a ser descuberto, fuxiu ao monte en agosto de 1942, integrándose no grupo Neira. Foi responsable de formación política, e despois xefe dos oficiais de enlace da zona da Coruña e Ferrol. A finais de 1942 puido embarcarse cara Buenos Aires, exiliándose na Arxentina. Cursou estudos de enxeñería e especializouse en pesca e conserva. Casou con Irene Carratalá Crespo. Co proceso de Reorganización Nacional o seu fillo Rafael Antonio Pedreira Carratalá foi detedo en La Plata o 19 de xaneiro de 1977, sendo un dos desaparecidos pola ditadura arxentina. Demófilo regresou a Galicia en 1978 intentando encontrar traballo nas empresas pesqueiras das Rías Baixas. Fracasou, pero ofrecéronlle a xerencia da filial de Dalcahue en Chiloé (Chile), onde se instalou.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 27-7-1983, p. 29.
2. ↑  Demófilo Pedreira Rumbo

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Simón Lorda, D. (2011). "Recuperando a Memoria (histórica) na sanidade galega (II): Médicos, Practicantes e "Maquis": O apoio á guerrilla e aos represaliados na posguerra" (PDF). *Cadernos de Atención Primaria* **18**: 166. Consultado o 20 de marzo de 2017.

### Ligazóns externas

* Ficha en Los de la sierra Arquivado 21 de marzo de 2017 en Wayback Machine.
* ¡Nunca más!
***El Ejemplo*** foi un xornal editado na Coruña entre 1873 e 1875.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Diario de La Coruña*, apareceu 16 de xullo de 1873. Publicación de tendencia conservadora fundada por José Hernández Grandal. Foi o seu director Alonso Rey, e entre os seus colaboradores figuraba Ricardo Acevedo Fullós. Incluíu novas de carácter xeral, un boletín xudicial e un apartado dedicado á economía. O gobernador civil ameazou con suspender a súa edición en 1874 polas súas críticas ó ferrocarril. Cesou a súa edición co número 659, o 30 de setembro de 1875.

Notas
-----

1. ↑  *El Diario de Santiago*, 13-2-1878, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Ejemplo, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12387418
* Galiciana: 3878

 |
Unha réplica de Mars 1, unha sonda de tipo Mars 2MV-4.
**Mars 2MV-4** foi o nome dun modelo de sondas espaciais soviéticas que se intentaron lanzar para facer un sobrevoo de Marte nos comezos da era espacial e obter datos e imaxes do planeta. A primeira en ser lanzada, coñecida oficiosamente como *Sputnik 22* en occidente, non chegou nin á órbita terrestre por fallo do foguete lanzador, un Molniya. A segunda, nomeda como Mars 1, foi inxectada con éxito nunha órbita de transferencia cara Marte, pero deixou de transmitir varios meses despois de ser lanzada e antes de chegar ó planeta.

Características
---------------

O modelo Mars 2MV-4 estaba baseado nas sondas Venera que estudaron Venus. Estaban formadas por un cilindro presurizado de 3,3 m de longo e 1,0 m de diámetro ao que iban unidas antenas, paneis solares e radiadores. O cilindro en si estaba dividido en dúas seccións: a parte inferior, de 0,6 m de longo, contiña a instrumentación científica, mentres que os 2,7 m superiores (denominado *módulo orbital*) contiñan os sistemas de guiado, propulsión e comunicacións, que tiñan lugar mediante unha antena principal parabólica de 1,7 m de diámetro e varias antenas omnidireccionais e semidireccionais. Os dous paneis solares tiñan unha superficie de 2,6 m2 e iban fixos en lados opostos do cilindro, alimentando unha batería de cadmio e níquel cunha capacidade de 42 Amperio-hora. As comunicacións tiñan lugar en tres sistemas de radio con lonxitudes de onda de 1,6 m, 32 cm e 5 e 8 cm. Os instrumentos científicos a bordo incluían un magnetómetro, unha cámara de televisión, un espectrorreflectómetro, sensores de radiación, un espectrógrafo para o estudo do ozono en Marte, un radiotelescopio e un detector de micrometeoroides.

Historial de lanzamentos
------------------------

| Data | Rampla de lanzamento | Carga | Resultado | Notas |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 24 de outubro de 1962 | Cosmódromo de Baikonur | Mars 2MV-4 Nº1 (Sputnik 22) | Fallo | Fallo da última etapa, cos fragmentos reentrando na atmosfera. O lanzamento tivo lugar durante a crise dos mísiles de Cuba e os framentos foron confundidos polos radares estadounidense momentaneamente cun posible ataque nuclear. |
| 1 de novembro de 1962 | Cosmódromo de Baikonur | Mars 2MV-4 Nº2 (Mars 1) | Éxito | A nave foi posta en órbita cara Marte, pero perdeuse o contacto con ela o 21 de marzo de 1963, antes de chegar ao planeta. |

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7  Mark Wade (2011). "Mars 2MV-4" (en inglés). Consultado o 9 de agosto de 2013.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Gunter Dirk Krebs (2011). Gunter's Space Page, ed. "Mars 1 (2MV-4 #1, 2)" (en inglés). Consultado o 9 de agosto de 2013.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mars 2MV-4*** |

### Outros artigos

* Mars 1
* Mars 2
* Mars 3
* Mars 4
* Mars 5
* Mars 6
* Mars 7
* Mars 1M
* Mars M-71
* Mars M-73
* Proton K/D
* Sputnik 22
Exposición Internacional de Zaragoza.
A **Exposición Internacional de Zaragoza** foi unha exposición internacional recoñecida que se celebrou en Zaragoza (España) desde o 14 de xuño ao 14 de setembro de 2008 e cuxo eixo temático foi «Auga e desenvolvemento sostible». A localización do recinto da Exposición formou parte da mesma: na ribeira do meandro de Ranillas, unha curva que o río Ebro fai ao seu paso pola cidade.

A Expo 2008 foi regulada pola Oficina Internacional de Exposicións (organización responsable de asignar as Exposicións). Zaragoza impúxose a outras cidades candidatas para ser sede dunha Exposición Internacional en 2008, como Tesalónica (Grecia) e Trieste (Italia), o 16 de decembro de 2004.

Zaragoza tamén conmemorou en 2008 o bicentenario dos Sitios de Zaragoza da Guerra da Independencia contra a invasión napoleónica (1808) e o centenario da Exposición Hispano-Francesa de 1908 que supuxo un salto cualitativo de modernidade na cidade.

A mascota da Expo 2008 foi unha pinga de auga. A mascota chámase Fluvi, acrónimo de *flumen vitae* (en latín, "río da vida").

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Exposición Internacional de Zaragoza de 2008*** |

* Sitio web oficial *(en castelán)*
* Sitio web oficial do parque empresarial post-Expo Arquivado 14 de setembro de 2011 en Wayback Machine. *(en castelán)*
* Blog oficial de Expo Zaragoza 2008 *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q861569
* GEA: 20784
* Structurae: 10001142
* SUDOC: 131607928

 |
**Signal Communication Orbit Relay Experiment**, tamén coñecido polo seu acrónimo **SCORE**, foi un satélite artificial da Forza Aérea dos Estados Unidos lanzado en segredo o 18 de decembro de 1958 mediante un foguete Atlas B desde o Centro Espacial de Cabo Cañaveral, en Florida. Só unha parte do equipo de lanzamento sabía que non se trataba dunha proba misilística senón da posta en órbita dun satélite.

Características
---------------

A misión de SCORE foi probar a factibilidade de usar satélites para comunicacións. A carga útil, de 70 kg de masa, consistía nun par de transmisores UHF alimentados por baterías cunha vida estimada de 21 días e acaroados á última etapa do foguete Atlas B co que foi lanzado. Cada transmisor constaba dun receptor de comandos, unha cinta grabadora con capacidade para catro minutos de son ou sete canais de teletipo. A bordo ademais ían un par de balizas para telemetría

O satélite demostrou o concepto de comunicacións mediante satélite mediante "gardado e envío" polo cal a mensaxe se garda nun medio a bordo do satélite e é transmitido cando está ao alcance do destinatario. As baterías agotáronse aos 13 días de permanecer en órbita.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Atlas B
* Courier 1B

Notas
-----

1. 1 2  N2YO (2017). Real Time Satellite Tracking, ed. "SCORE" (en inglés). Consultado o 17 de abril de 2017.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  NASA (21 de marzo de 2017). "SCORE" (en inglés). Consultado o 17 de abril de 2017.
3. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2017). Gunter's Space Page, ed. "SCORE" (en inglés). Consultado o 17 de abril de 2017.
4. 1 2 3  Mark Wade (2011). "Score" (en inglés). Consultado o 17 de abril de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q539769
* EBID: ID
* NSSDC ID: 1958-006A
* SCN: 00010

 |
***El Correo de Celanova*** foi un periódico editado en Celanova entre 1893 e 1895.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Periódico semanal*, apareceu o 11 de setembro de 1893. Editábase os domingos e constaba de catro páxinas. O seu director, principal redactor e responsable, foi Luciano Meleiro Tejada, presidente da Unión Republicana de Celanova, substituído ás veces por Leopoldo Seoane. Tivo unha breve interrupción entre agosto de 1894 e febreiro de 1895 cando o seu director foi procesado por "supuesto delito de lesa majestad", e logo absolto. Cambiou o seu subtítulo por *Semanario republicano*. De clara tendencia republicana, tivo boas relacións con *El Derecho* e moi malas cos medios carlistas como *La Lealtad* de Valentín de Nóvoa. Publicou colaboracións de Pi y Margall e Emilio Castelar e textos de Víctor Hugo. Nos seus editoriais pronunciouse pola idea da "redención social por medio de la democracia republicana" e abordou temas como a divulgación do novo socialismo, as causas do anarquismo, a emancipación da muller, o caciquismo rural, a necesidade da instrución pública, a crítica da usura e da emigración e a guerra de Marrocos, ademais da crítica da Monarquía e a defensa constante da República. Imprentábase no taller ourensán de Antonio Otero.

Prestou moita atención a Curros Enríquez, que tamén colaborou con algunhas prosas. Os textos en galego son moi escasos e os poemas publicados eran de autores non galegos (como Enrique Torno Ballester e Eulogio Jurado Fernández), e de carácter político e satírico. Editou 68 números, cesando a súa publicación o 12 de maio de 1895. Foi substituído por *La Discusión*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Valcárcel López, Marcos (1987). *A prensa en Ourense e a súa provincia*. Ourense: Deputación Provincial. pp. 126–127. ISBN 84-505-5721-6.

### Ligazóns externas

* Curros en ‘El Correo de Celanova’ (I)
**Rubén López Durán**, nado en Lamela (Silleda) o 26 de agosto de 2004, é un futbolista galego que xoga como centrocampista no Fabril, da Segunda División RFEF.

Traxectoria
-----------

Nacido na parroquia silledense de Lamela, herdou a afección ao fútbol de seu pai Manuel, que xogara nas categorías inferiores do Lalín ata que as lesións o afastaron do primeiro equipo. Comezou a súa formación futbolística na Escola de Fútbol Lalín, na que tamén xogaba o seu irmán maior, Andrés. En 2018, despois de tres anos no equipo do Deza, pasou ao equipo cadete do Compostela, seguindo a seu irmán, que viña de fichar polo xuvenil do club santiagués. Alí tivo como adestrador a Iván Carril, que o atrasou da posición máis ofensiva que ocupaba en Lalín a un posto de pivote defensivo. Xogou 28 partidos coa camiseta branca e azul, 25 deles como titular, conseguindo o ascenso á Liga Galega, e chamou a atención do Deportivo da Coruña, que o fichou ao remate da tempada.

Iniciou o seu periplo no Deportivo no equipo cadete, pasando ao ano seguinte ao Xuvenil B da Liga Nacional e en 2021 ao Xuvenil A da División de Honra, e foi titular no histórico partido do seu equipo na Liga Xuvenil da UEFA ante o Dynamo de Kíiv celebrado nun estadio de Riazor con máis de 20.000 espectadores. Na tempada 2022/23 compaxinou o xuvenil co Fabril, co que logrou o ascenso a Segunda División RFEF tras proclamarse campión do Grupo I da Terceira RFEF.

O 5 de novembro de 2023 debutou co primeiro equipo do Deportivo na Primeira División RFEF, na derrota por 0-3 ante o Real Unión no Stadium Gal de Irún, substituíndo nos minutos finais a José Ángel.

Palmarés
--------

Fabril
* **Terceira División RFEF (1):** 2022/23.

Notas
-----

1. ↑  Antelo, Iván (9 de febreiro de 2022). "Así es Rubén López, la otra perla de Silleda del Dépor en la UEFA Youth League". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 29 de decembro de 2023.
2. ↑  "Os penaltis cortan inxustamente o soño de #ANOSACANTEIRA na UEFA Youth League (2-2)". 9 de febreiro de 2022. Consultado o 29 de decembro de 2023.
3. ↑  "Campeonato y ascenso del Fabril en O Barco (0-1)". *Deportivo da Coruña* (en castelán). 23 de abril de 2023. Consultado o 28 de decembro de 2023.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en LaPreferente.com *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q124041037
* BDFutbol: 1078079

 |
**José Luis Raposo Magdalena**, nado en Riocereixa (Pedrafita do Cebreiro) en 1956, é un político galego do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

Estudou mecánica de maquinaria e exerceu como mecánico de mantemento na mina de Exminesa. Foi elixido alcalde de Pedrafita do Cebreiro polo PSdeG-PSOE en 1986. Nas eleccións municipais de 1987 encabezou a candidatura do PSdeG e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Volveu ser elixido nas sucesivas convocatorias electorais, sempre con maioría absoluta (1987,1991,1995,1999,2003,2007,2011,2015,2019). Actualmente é deputado provincial da Deputación de Lugo e está encargado da área de Medio Ambiente.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Xesús Luís López González** |  **Alcalde de Pedrafita do Cebreiro** 1986 – actualidade | Sucesor:**no cargo** |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Pedrafita do Cebreiro

### Ligazóns externas

* Entrevista en *El Progreso*
* Noticia en *El Progreso*
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: La Defensa.

***La Defensa*** foi un periódico editado en Mondoñedo entre 1906 e 1909.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Semanario tradicionalista*, apareceu o 17 de decembro de 1906. Fundado e dirixido por Enrique Costas Márquez, arcipreste da catedral mindoniense, figuraba como redactor xefe o avogado santiagués Carolino Costas Márquez, irmán do director. Entre os seus colaboradores estaban Vicente Saavedra Pardo (profesor do seminario e deán da catedral), Marcelino García González (arquiveiro) e o seminarista Francisco Fanego Losada. Hebdomadario de propaganda carlista e contidos relixiosos, aberto ao movemento agrarista católico e a Solidaridad Gallega. Publicou artigos sobre a mellora do agro, o progreso agronómico e colaboracións de carácter relixioso, como a Biografía de San Rosendo de Antonio López Ferreiro. Recuperou os discursos pronunciados pola Juventud Carlista de Mondoñedo e reproduciu creacións poéticas e prosaicas de Lambda, Ormán, Vicente Saavedra e Gacira. Só esporadicamente publicou algún poema en galego. Cesou a súa edición o 17 de xuño de 1909, e foi substituída por *La Semana*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Defensa, La". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Mayán Fernández, Francisco (2005). "Defensa, La". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. ISBN 84-87804-88-8.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da literatura galega. Publicacións Periódicas* **II**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-137-X.
Modelo dun satélite Ohsumi en exposición.
**Ohsumi** foi unha serie de satélites artificiais xaponeses lanzados entre 1966 e 1970. Só un chegou a órbita, converténdose no primeiro satélite xaponés en ser orbitado mediante un foguete indíxena.

Características
---------------

Os satélites Ohsumi consistían nun conxunto reducido de instrumentos (acelerómetros, un termómetro e varios transmisores) acaroados á cuarta etapa dun foguete L-4S. Iban equipados con varias antenas e a alimentación eléctrica era proporcionada por unha batería de cinc e óxido de prata cunha capacidade de 5 Ah. Tiñan unha masa de 24 kg.

Lanzáronse catro satélites Ohsumi entre 1966 e 1969 que non conseguiron chegar a órbita por diversos fallos do foguete lanzador. A quinta unidade, coñecida xa simplemente como Ohsumi, conseguiu entrar en órbita o 11 de febreiro de 1970, recibíndose o seu sinal dúas horas e media tras chegar ao espazo. O satélite funcionou ata a súa sétima órbita e reentrou na atmosfera terrestre o 2 de agosto de 2003.

Historial de lanzamentos
------------------------

| Misión | Data de lanzamento | Foguete lanzador | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| Ohsumi nº 1 | 26 de setembro de 1966 | L-4S | Fallo |
| Ohsumi nº 2 | 20 de decembro de 1966 | L-4S | Fallo |
| Ohsumi nº 3 | 13 de abril de 1967 | L-4S | Fallo |
| Ohsumi nº 4 | 22 de setembro de 1969 | L-4S | Fallo |
| Ohsumi nº 5 | 11 de febreiro de 1970 | L-4S | Éxito |

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7  Mark Wade (2020). "Ohsumi" (en inglés). Consultado o 18 de novembro de 2020.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "Ohsumi" (en inglés). Consultado o 18 de novembro de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ohsumi Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* L-4S

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q166596
* EBID: ID
* NSSDC ID: 1970-011A
* SCN: 04330

 |