recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| *Desmodus rotundus* |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Chiroptera |
| Suborde: | Microchiroptera |
| Superfamilia: | Noctilionoidea |
| Familia: | Phyllostomidae |
| Subfamilia: | Desmodontinae |
| Xénero: | *Desmodus*Wied-Neuwied, 1826 |
| Especie: | *D. rotundus* |

 |
| Nome binomial |
| *Desmodus rotundus*É.Geoffroy, 1810 |
| Distribución da especie.Distribución da especie.Distribución da especie. |

O ***Desmodus rotundus*** é unha especie de pequeno morcego orixinario de América Latina. É unha das tres especies existentes de morcego vampiro, sendo as outras dúas *Diphylla ecaudata* e *Diaemus youngi*. Esta especie practica a hematofaxia, alimentándose principalmente de sangue do gando. O morcego achégase á súa presa pola noite mentres dorme. Despois usa os seus afiados dentes para cortar a pel dos seus hóspedes e lamber o seu sangue coa súa longa lingua.

A especie é polixínica, cun macho dominante defendendo grupos de femias. É unha das especies de morcegos máis sociais debido ó seu alto número de comportamentos cooperativos, como o aseo social ou distribución de alimentos. Debido a que se alimenta do gando e a que é portador da rabia, este morcego considérase unha praga. O seu status de conservación está clasificado como pouco preocupante pola Unión Internacional para a Conservación da Natureza (IUCN) debido á "súa ampla distribución, a unha gran tolerancia da poboación a certo grao de modificación do hábitat, e porque é pouco probable que estea disminuíndo á velocidade requirida para cualificar para a inclusión nunha categoría ameazada."

Notas
-----

1. 1 2  Barquez, R. Perez, S. Miller, B. & Diaz, M. (2015). *Desmodus rotundus*. The IUCN Red List of Threatened Species 2015. doi 10.2305/IUCN.UK.2015-4.RLTS.T6510A21979045.en
2. ↑  Geoffroy, E. 1810. *Ann. du Museum National d'Histoire naturelle Paris* 15: 181.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Desmodus rotundus Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* ARKive – images and movies of the Common Vampire Bat *(Desmodus rotundus)* *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q300981
* EBID: ID
* GND: 4156533-2

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Desmodus\_rotundus
* EOL: 289588
* Fossilworks: 235348
* GBIF: 2433298
* iNaturalist: 41168
* IRMNG: 10605281
* ITIS: 631886
* IUCN: 6510
* MSW: 13801094
* NCBI: 9430
* TAXREF: 443676
* uBio: 7080627

 |
**Els Setze Jutges** foi un colectivo de cantantes en lingua catalá fundado en 1961 por Miquel Porter i Moix, Remei Margarit e Josep Maria Espinàs. O nome provén dun xogo de palabras presente nos tres territorios de fala catalá do Estado español (Cataluña, Valencia e Illas Baleares): *setze jutges d'un jutjat mengen fetge d'un penjat* (*dezaseis xuíces dun xulgado comen o fígado dun aforcado*).

Traxectoria
-----------

Aparecen coa vocación de impulsar a Nova Cançó e normalizar o uso do catalán no mundo da música moderna. Comezarán cantando cancións propias e versións de cantantes franceses, especialmente de Georges Brassens. Pouco a pouco o seu número irá medrando coa incorporación de novos músicos: Delfí Abella, Francesc Pi de la Serra, Enric Barbat, Xavier Elies, Remei Margarit, Guillermina Motta, Maria del Carme Girau, Martí Llauradó, Maria Amèlia Pedrerol, Joan Ramon Bonet, Joan Manuel Serrat, Maria del Mar Bonet, Lluís Llach e Rafael Subirachs.

Outros artistas, como o cantante valenciano Raimon, estiveron vencellados aos principios teóricos do colectivo, sen chegar nunca a formar parte oficialmente del. Tamén pode resaltarse a influencia que tivo noutros movementos similares como os vascos Ez dok amairu e os galegos Voces Ceibes.

Els Setze Jutges disolveranse coa fin da ditadura e coa progresiva profesionalización dalgúns dos seus membros.

### Recoñecemento

O 13 de abril de 2007, o grupo de cantantes no seu conxunto recibiu a Medalla de Honor do Parlament de Catalunya, en recoñecemento polo seu labor en favor da cultura e a lingua catalás durante a ditadura. María del Mar Bonet aproveitará a ocasión para denunciar a falta de promoción da canción catalá hoxe en día. Tamén Guillermina Motta se laiará pola tardanza do recoñecemento, resaltando o feito de que dous dos seus membros finaran sen chegar a velo: Miquel Porter en 2004 e Delfí Abella en febreiro dese mesmo ano.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1333388
* WorldCat
* VIAF: 305875051
* BNE: XX4799505
* CANTIC: a11399909
* Europeana: ID
* GEC: 0062330

 |
**Elena Fernández Ferreiro López de Ochoa**, coñecida como **Elena Ochoa**, nada na Pobra de Trives o 24 de setembro de 1958, é unha psicóloga e xornalista galega.

Traxectoria
-----------

Licenciada en Psicoloxía, dende 1980 ata 1999 foi profesora titular de psicopatoloxía na Universidade Complutense de Madrid. Nos anos oitenta, a súa investigación centrouse no alzhéimer, e para iso desprazouse ás universidades dos Ánxeles, Chicago e Cambridge. En 1990 comezou a presentar o primeiro programa de información sexual da TVE, *Hablemos de sexo*, o que lle deu unha importante sona. Traballou catro anos en televisión, e posteriormente e ata 1999 foi colaboradora dos xornais *El País* e *El Mundo*.

Entre 1999 e 2000 foi profesora no King's College de Londres, pero nese ano abandonou a súa carreira para dedicarse á promoción da arte. Fundou a editorial Ivory Press, especializada en libros de artista dirixidos a museos e coleccionistas, así como de álbums de fotografía.

### Vida persoal

Casou en 1991 co escritor español Luis Racionero, de quen se separou en 1994. En 1996 casou co arquitecto británico Norman Foster, co que tivo dous fillos.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Elena Ochoa*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3393424
* WorldCat
* VIAF: 292807654
* AlloCiné: 500300
* BIBSYS: 11014534
* BNE: XX1086549
* BNF: 13535274c
* CANTIC: a10253622
* DeutscheBio: 135717124
* GEC: 0247922
* GND: 135717124
* IMDb: nm1961372
* ISNI: 0000 0000 6637 281X
* LCCN: nb2005004261
* NTA: 311430759
* PTBNP: 202329
* SUDOC: 149980043
* TMDb: 1006588

 |
**Enrique de Lucas Martínez**, nado en L'Hospitalet de Llobregat (Barcelona) o 17 de agosto de 1978, é un exfutbolista español que xogaba de centrocampista.

Traxectoria
-----------

Xogou desde mozo nas categorías inferiores do RCD Espanyol. En 1997 xa formou parte do primeiro equipo. Debutou en Primeira División o 15 de maio de 1998, nun partido entre o Real Valladolid e o RCD Espanyol (0–0). Con este equipo gañou a Copa do Rei 1999–00.

Tras un breve paso en 2001 pola Liga francesa co Paris Saint-Germain FC en calidade de cedido, regresou de novo ao Espanyol. Na tempada 2001–02 conseguiu a súa marca persoal de goles, facendo 7 tantos.

Na tempada 2002–03 xogou co Chelsea FC na Premier League. Na tempada 2003–04 foi contratado polo Deportivo Alavés, equipo co que conseguiu o ascenso á Primeira División na tempada 2004–05.

Na campaña 2007–08 fichou polo Real Murcia. Na súa primeira tempada alí o equipo non conseguiu o obxectivo marcado, a permanencia en Primeira, e ao final da tempada descendeu á Segunda División. Na tempada 2008–09 o equipo rematou no 14º posto.

En agosto de 2009 fichou polo FC Cartagena, no regreso do equipo cartaxinés á Segunda División, co que completa unha excelente tempada marcando once goles e quedando ás portas do ascenso a Primeira División.

O 24 de xuño de 2010, o secretario técnico do Celta de Vigo, confirmou a De Lucas como primeira fichaxe para a tempada 2010–11.

### Selección nacional

Nunca foi internacional coa selección absoluta, aínda que si coa selección sub-15, sub-16, sub-18 e sub-21.

Palmarés
--------

Espanyol
* Copa do Rei: 1999–00

Notas
-----

1. ↑  ""Quique de Lucas: gol, calidade e experiencia para o Real Club Celta"". Arquivado dende o orixinal o 28 de xuño de 2010. Consultado o 08 de xullo de 2010.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en bdfutbol.com *(en castelán)*
* Web non oficial do xogador *(en castelán)*
* Páxina con fotos do xogador *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q719654
* As: 159
* BDFutbol: 684
* FootballDatabase: 4281
* L'Équipe: 8626
* SoccerBase: 25381
* Soccerway: 17913
* Transfermarkt: 3172
* Worldfootball: de-lucas

 |
**Enrique Vicente Hernández**, coñecido como **Quique**, nado en Salamanca o 8 de febreiro de 1945, é un exfutbolista español que xogaba como defensa.

Traxectoria
-----------

Debutou co Valladolid na Segunda División o 28 de marzo de 1965, da man do adestrador húngaro Jenő Kálmár, nun partido contra o Cádiz. Fíxose coa titularidade na tempada 1965/66 e mantívose no once inicial en case todos os partidos ata 1969. Disputou un total de 121 partidos oficiais co club de Valladolid.

En 1969 fichou polo Atlético de Madrid, co que debutou na Primeira División nun encontro ante a Real Sociedad en Atotxa, formando na defensa xunto con Melo e Ovejero, aproveitando unha lesión de Calleja. O equipo madrileño, adestrado por Marcel Domingo, proclamouse esa tempada campión de liga por diante do Athletic de Bilbao, contribuíndo Quique con sete partidos, todos eles como titular. Na seguinte tempada xogou o seu primeiro partido na Copa de Europa, contra o Ajax de Johan Cruyff no Estadio Olímpico de Ámsterdam, de novo substituíndo a Calleja, mancado.

En 1972 gañou a Copa do Xeneralísimo e ao ano seguinte a súa segunda liga, nos dous casos con Max Merkel no banco. En abril de 1974 disputou a ida das semifinais da Copa de Europa contra o Celtic, en Celtic Park, entrando na segunda parte como substituto de Gárate. Con todo, foi expulsado só uns minutos despois, tras unha entrada ao escocés Jimmy Johnstone, sendo o terceiro xogador atlético expulsado esa noite, despois de Pandero Díaz e Ayala. O equipo, adestrado por Juan Carlos Lorenzo, acabou chegando á final, onde perdeu contra o Bayern München.

Para a tempada 1974/75 fichou polo Hércules de Arsenio Iglesias, que viña de ascender á máxima categoría. Na súa primeira tempada acadou o quinto posto na liga, o mellor resultados da historia do club. Continuou no club alacantino ata a súa retirada en 1979, disputando un total de 130 partidos oficiais co equipo.

Palmarés
--------

Atlético de Madrid
* **Primeira División (2):** 1969/70, 1972/73.
* **Copa do Xeneralísimo (1):** 1971/72.

Notas
-----

1. ↑  "R. Sociedad, 2; At. Madrid, 1". *El Pueblo Gallego* (en castelán). 16 de decembro de 1969. p. 15. Consultado o 8 de marzo de 2022.
2. ↑  "Lo previsto, el Atletico no pudo con el Ajax". *El Pueblo Gallego* (en castelán). 29 de abril de 1971. p. 21. Consultado o 8 de marzo de 2022.
3. ↑  "Por la Copa: En Amsterdam: Ajax - At. Madrid". *El Pueblo Gallego* (en castelán). 28 de abril de 1971. p. 15. Consultado o 8 de marzo de 2022.
4. ↑  "El turco pasó la tarjeta...". *El Pueblo Gallego* (en castelán) (18384). 11 de abril de 1974. p. 14. Consultado o 8 de marzo de 2022.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en BDFutbol *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q15993822
* BDFutbol: 5289

 |
A **Fundación Feiras e Exposicións para o Desenvolvemento de Galicia** (**FEXDEGA**) é unha fundación sen actividade actual que organizaba feiras de todo tipo no concello de Vilagarcía de Arousa. O recinto no que se desenvolvían ditas actividades está no lugar da Maroma, e aínda que a actividade de FEXDEGA é practicamente nula por mor da crise económica de 2008, o recinto segue a albergar eventos e os vilagarciáns seguen a coñecelo co nome da fundación. Tal recinto conta con 40 000 metros cadrados, 11 000 deles cubertos.

Fundación
---------

A representación no Padroado de FEXDEGA e o seu financiamento, corre a cargo da Xunta de Galicia (a través da Consellería de Economía e Industria), o Concello de Vilagarcía, a Cámara de Comercio de Vilagarcía e Novacaixagalicia.

Historia
--------

En 1967 uns mozos ligados ao mundo agrario, tentaron facer en Vilagarcía de Arousa un lugar de encontro para agricultores onde decidir estratexias económicas, converténdose no primeiro salón de toda Galiza. No ano 1980 o Ministerio de Comercio recoñece o seu carácter de promotor do desenvolvemento de Galiza. En 1993 danse os primeiros pasos para a construción dun novo recinto que se inaugura no ano 2001. No ano 2008 chegou a organizar catorce eventos feriais. No verán de 2011 cesou a organización de actividades feirais, no medio dunha gran polémica local co despedimento dos traballadores do recinto e a acusación destes ao último xerente de incompetencia e dilapidación.

Feiras organizadas
------------------

A feira máis grande organizada por FEXDEGA era a Feira Multisectorial no mes de setembro. Outras importantes eran Acui e Galinfancia no Nadal. Albergou tamén durante moitos anos o Festival do Norte, aínda que organización era externa.

Actividade
----------

A actividade da fundación en setembro de 2014 era practicamente inexistente, a pesar das promesas do alcalde de manter a actividade co persoal do concello. Non obstante, o recinto segue a alugarse para actividades moi variadas. En febreiro de 2014 converteuse en macrodiscoteca. En marzo albergou unha feira do automóbil.

Notas
-----

1. ↑  Web oficial, recinto
2. ↑  Web oficial, que facemos?
3. ↑  Web oficial, Fundación
4. ↑  El patronato certifica la defunción de la actividad ferial de Fexdega
5. ↑  Los trabajadores culpan al gerente de la pérdida de ferias y del declive de Fexdega
6. ↑  La última reunión del patronato fue en julio de 2013
7. ↑  Una macrodiscoteca para 7.000 jóvenes en Fexdega
8. ↑  La feria del automóvil de Fexdega convierte a Vilagarcía en la capital del motor

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web oficial
* Concello de Vilagarcía de Arousa
**Henrique** ou **Enrique de Vedia y Goossens** ou **Gössens**, nado en Balmaseda (Biscaia) o 15 de outubro de 1802 e finado en Xerusalén o 8 de outubro de 1863 foi un historiador e diplomático español, Comendador da Orde de Carlos III.

Traxectoria
-----------

De orixe fidalga, era fillo do uruguaio Lorenzo Antonio de Vedia y Ramallo, que chegou a Balmaseda por herdar os bens morgados da súa casa, e de Magdalena de Goossens y Ponce de León. Falaba francés, inglés e italiano e foi dono dunha importante biblioteca.

Foi xefe político de diferentes provincias, entre elas da Coruña. Mentres o foi da provincia de Burgos recibiu a Théophile Gautier e ensinoulle a catedral, visita que deixou constatada o escritor en *Voyage en Espagne*. Foi tamén amigo de Pascual Gayangos e de Antonio Ferrer del Río e tivo os cargos de Secretario da Gobernación do Reino e Cónsul de España en Liverpool e Xerusalén. Finou nesa cidade en 1863 cando preparaba o seu regreso a España.

Obras
-----

Dirixiu os dous volumes de *Historiadores primitivos de Indias* Madrid: Imprenta de Manuel Rivadeneyra, 1852-1853) da *Biblioteca de Autores Españoles* (1877-1913), con edicións de crónicas e textos de Hernán Cortés (1485-1547), Pedro de Alvarado, Francisco López de Gómara (1510-1541), Diego de Godoy (s. XVI), Gonzalo Fernández de Oviedo (1478-1557), Álvar Núñez Cabeza de Vaca (s. XVI), Bernal Díaz del Castillo (1492-¿1581?), Francisco de Xerez (s. XVI), Pedro Cieza de León (1518-1554) e Agustín de Zárate (s. XVI).

Traduciu ao castelán e anotou xunto con Pascual Gayangos *History of Spanish Literature* do hispanista George Ticknor e compuxo unhas *Memorias para la historia... de la villa de Balmaseda* e unha *Historia y descripción de la ciudad de La Coruña* (1845).

Honra
-----

A Biblioteca Pública de Balmaseda leva o seu nome. En 1946 bautizouse como Historiador Vedia unha rúa da Coruña que anteriormente recibía o nome de Alfredo Vilas.

Notas
-----

1. ↑  Biblioteca de Galicia
2. ↑  García López, Alfonso (2009). *Calles con historia* (en castelán). Espacio Cultura Editores. ISBN 978-84-938089-1-4.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8776305
* WorldCat
* VIAF: 19935849
* Auñamendi: 128578
* BAV: ADV10030540
* BNA: 000048391
* BNE: XX1464789
* BNF: 14628155n
* CERL: cnp00244187
* FAST: 1519146
* GND: 101929463
* Gutenberg: 31873
* ISNI: 0000 0000 6119 6642
* LCCN: nr94036205
* NLG: 168165
* NTA: 119869292
* openMLOL: 178277
* SUDOC: 091483271

 |
*Filandón*, cadro de 1872 obra de Luís Álvarez Catalá..
Muller galega do século XVI ataviada para acudir á fiada. Ilustración da obra "Trachtenbuch" de Christoph Weiditz
O **fiandón**, **fía**, **fiada** ou **fiadeiro**, é unha reunión veciñal para fiar a la ou o liño, ao remate da mesma era habitual a realización dunha festa con canto e baile.

Características
---------------

As fiadas realizábanse á noitiña durante o período invernal, cando eran menos as horas para o traballo nos campos. Nelas contábanse contos, cantábase e realizábanse certos xogos populares ao tempo que se traballaba. As reunións adoitábanse facer ao redor do lar, cos participantes sentados en escanos ou bancadas. Ao remate era habitual a celebración dunha celebración con música e baile. Estas festas populares eran comúns en toda Galiza, recibindo diferentes denominacións dependendo das zonas xeográficas: seráns, foliadas, polavilas, etc.

O fiandón séguese a practicar nalgúns puntos do occidente de León e Asturias e nas montañas orientais galegas. Desde o ano 2011 lévase a cabo anualmente en Merlán (A Ulloa) un fiandón popular. Tamén no concello de Lalín ten lugar unha fía tradicional na que se mostra o proceso de preparación do liño.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *fiandón*.
2. ↑  Souto, Miguel (2014). *Xornadas de Baile Tradicional - Asociación de Gaiteiros Galegos*. *Youtube* (Asociación de Gaiteiros Galegos). p. 1m. 25s.
3. ↑  Hilado y tejido del lino en el Museo Casa do Patrón *(en castelán)*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Antonio Fernández Morales

### Ligazóns externas

* "O fiandón", documental
Alegoría, autor anónimo
**Floreal** (en francés: *Floréal*) é o nome do oitavo mes do calendario republicano francés, o segundo da estación da primavera, que dura desde o 20 ou 21 de abril ata o 20 ou 21 de maio, segundo o ano. Coincide de xeito aproximado co paso aparente do Sol pola constelación zodiacal de Taurus.

O nome do mes deriva do latín *flos*, que quere dicir "flor". Segundo o informe á Convención elaborado por Fabre d'Églantine, o devandito nome refírese "á apertura das flores de abril a maio". O sufixo *-al* denota que o mes pertence á estación da primavera, igual que Xerminal e Pradial.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Historia do calendario republicano francés no blog *Filosofía para la buena vida* *(en castelán)*
* Facsímile dos meses de primavera do ano II.

| * v
* c
* e
Calendario republicano francés |
| --- |
| 
* Vendimario
* Brumario
* Frimario
* Nivoso
* Pluvioso
* Ventoso
* Xerminal
* Floreal
* Pradal
* Mesidor
* Termidor
* Frutidor

 |
**Enrique de los Arcos Fajardo**, nado en Madrid en 1884 e finado no Carballiño en decembro de 1948, foi un médico e político español.

Traxectoria
-----------

Fillo de Francisco de los Arcos, tenente coronel da Garda Civil e irmán de Francisco de los Arcos Fajardo, que tamén foi tenente coronel da Garda Civil. Estudou medicina na Universidade de Santiago de Compostela, licenciándose en 1907. Exerceu como médico en Sigüeiro e dende 1925 no Carballiño, onde foi médico forense e médico municipal. Foi impulsor da Sociedade Cultural Deportiva (1926) e creou unha escola onde impartía aulas gratuítas despois da xornada laboral. Foi membro da UGT e presidente da Casa do Pobo de Carballiño. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído como médico titular e inspector de sanidade do concello. As influencias familiares, as amizades de xentes de dereitas e o feito de ser médico das monxas do asilo, librárono de maiores represalias. Abríronlle expediente de incautación de bens en agosto de 1937. Curou ás agachadas ao seu correlixionario Evaristo Carballo Nóvoa que enfermou cando estaba agochado nunha bodega. Recuperou o seu posto en agosto de 1941.

Vida persoal
------------

Casou na Coruña en 1906 con Dolores Pérez Rodilla en xuño de 1906, e foi pai de Dolores, Enrique, Adela, Elvira, Francisco e María de la Concepción de los Arcos Pérez. A súa filla Adela casou no Carballiño con José Echeverría Novoa en febreiro de 1933.

Notas
-----

1. ↑  *La Región*, 22-12-1948, p. 3.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, 7-8-1937, p. 5.
3. ↑  *Coruña Moderna*, 24-6-1906, p. 8.
4. ↑  *El Progreso*, 7-2-1933, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Prada Rodríguez, Julio (2004). *Ourense, 1936-1939. Alzamento, guerra e represión*. Sada: Do Castro. p. 223. ISBN 978-84-8485-157-8.

### Ligazóns externas

* Enrique de los Arcos Fajardo: Presidente da Casa do Pobo de Carballiño

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q108275759
* DSBE: 1754\_arcos-fajardo-enrique-los
* SUDOC: 149847025

 |
Un Airbus A340 de Lufthansa engalando.
O transbordador espacial Enterprise engala xunto ó avión de transporte da NASA.
En aeronáutica, a **engalaxe** é a segunda fase e esencial dun voo (a primeira é a rodaxe), que se logra tras realizar a carreira de engalaxe sobre unha pista dun aeroporto ou nunha superficie extensa de auga, coa cal se consegue o efecto aerodinámica da sustentación, que é provocado polo fluxo a unha determinada velocidade do aire sobre as ás.

Introdución
-----------

Para conseguir unha engalaxe, considéranse tres factores: o do lado terra, o do lado aparello e o do lado aire.

O primeiro, o factor terra, baséase en que se require rodar cara á pista usando as rúas de rodaxe coa autorización e guía do control do tráfico aéreo (Air Traffic Controller, ATC), contar cunha superficie apta para engalar, solicitar ó *ATC* o permiso de engalaxe e iniciar co factor aparello, no cal inflúen todas as partes do avión; libéranse os freos, mantense o avión centrado na pista, e acelérase, por último, a máxima potencia a planta motriz da aeronave para acadar durante a carreira a velocidade requirida para obter sustentación.

Entón empeza o factor aire: a través de efectos aerodinámicos sobre a á, a fuselaxe e o resto das partes e das superficies de control do avión, alcánzase a sustentación suficiente para levantar a aeronave do chan, para o que se require que as condicións atmosféricas previas sexan convenientes para conseguir unha engalaxe segura.

Por último, mantense a potencia máxima nos motores do aparello, móvense os elevadores ou temóns de profundidade e parte dos flaps, e provócase que se erga o morro e, tras a separación das rodas dos trens de aterraxe do chan, o avión inicie o voo.

A engalaxe considerarase rematado unha vez que os trens de aterraxe queden gardados.

A engalaxe réxese pola lei física de Daniel Bernoulli, contida na ecuación:

{\displaystyle L=\left({\frac {1}{2}}\rho \right)C\_{L}SV^{2}}

onde a forza de *s*ustentación, *L*, é igual ó produto dun medio da densidade do aire, multiplicado polo coeficiente de sustentación da á,CL pola superficie alar, S, e polo cadrado da velocidade de engalaxe, V2.

Deste xeito, se se desexa coñecer a distancia de engalaxe, STO e o tempo de engalaxe, tTO, para o caso de engalaxes en terra, é posible facer unha simplificación da engalaxe realizando os cálculos para tres fases diferentes: rodaxe no chan, transición e ascenso.

Diagrama no que se amosan as principais velocidades polas que pasa unha aeronave mentres se atopa realizando a manobra de engalaxe.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *engalaxe*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q854248
* BNCF: 53901
* EBID: ID
* JSTOR: takeoff
* LCCN: sh85002904
* MAG: 2777717826
* Treccani: decollo

 |
**Santa María de Deixebre** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Oroso. Segundo o IGE en 2018 tiña 334 habitantes (164 homes e 170 mulleres) distribuídos en 5 entidades de poboación.

Deixebre sitúase entre as parroquias de Oroso e mais Santa Cruz de Montaos e Beán (concello de Ordes). Está atravesada pola autoestrada AP-9, e a carón dela discorre a estrada N-550.

A igrexa parroquial de Santa María de Deixebre atópase nos Carballos, a carón da carballeira do campo da festa e do cemiterio. O antigo templo parroquial estaba na aldea da Igrexa, preto da fonte da Santiña. Celébranse as festas de Santa Margarita o 24 de xullo e Santa María o 15 de agosto.

O equipo de fútbol da SD Deixebre xoga na Segunda Autonómica de Galicia. Foi creado a mediados do século XX, e xoga no campo do Peteiro. O seu uniforme é camiseta negra con raias brancas no lateral.

Atravesando Deixebre pola N-550.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Deixebre

| Lugares da parroquia de Deixebre no concello de Oroso (A Coruña) |  |
| --- | --- |
| Baxoia | Bouzalonga | A Burata | Os Carballos | A Igrexa | Peteiro | A Rúa | Vilar de Abaixo | Vilar de Arriba |

### Parroquias de Oroso

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Oroso |  |
| --- | --- |
| Os Ánxeles (San Mamede) | Calvente (San Xoán) | Cardama (Santa María) | Deixebre (Santa María) | A Gándara (San Miguel) | Marzoa (San Martiño) | Oroso (San Martiño) | Pasarelos (San Román) | Senra (Santa Eulalia) | Trasmonte (Santo Estevo) | Vilarromarís (San Tomé) |

Notas
-----

1. 1 2 3  DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Oroso

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11013035
* código INE: 15060040000

 |
Coordenadas: 42°39′39″N 2°01′45″O﻿ / ﻿42.660722222222, -2.0292555555556

O **Estadio de Merkatondoa** é un estadio de fútbol da cidade de Estella-Lizarra, en Navarra. Foi inaugurado en 1928 e serve de localía ao Club Deportivo Izarra e ao CD San Andrés KT.

Historia
--------

Inaugurado o 11 de novembro de 1928 baixo o nome de *Stadium Merkatondoa* cun partido entre o Izarra Beti Aurrerá e o Osasuna (0-3), é o estadio máis antigo de Navarra, xa que permanece no mesmo lugar desde a súa inauguración. Entre 1941 e 1948 recibiu o nome de **Estadio de San Andrés**. Entre 1986 e 1987 realízase unha importante remodelación da que gran parte aínda se mantén.

O 27 de agosto de 2008 disputouse o último encontro aínda co céspede de herba natural, foi nun partido de Copa do Rei fronte ao CF Gavà. Un ano despois, o 23 de agosto de 2009 reinaugúrase o reformado Estadio de Merkatondoa baixo a presidencia do CD Izarra de Fernando Gil, no que se substitúe o campo de herba natural por un artificial, ademais de efectuar unha mellora das instalacións. Isto permitiu que ademais do equipo sénior, todos os equipos de fútbol base poidan gozalo. Desde 2010 tamén disputa os seus partidos un novo club da cidade, o CD San Andrés KT.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Información sobre o estadio na páxina web do CD Izarra Arquivado 26 de agosto de 2014 en Wayback Machine. *(en castelán)*
**Electo Carballo Matos**, nado no Portádego (Rutis, Culleredo) o 5 de agosto de 1892 e finado o 18 de xullo de 1949, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou o bacharelato na Coruña. Despois marchou a Arxentina. Retornou e fundou en 1910 a Sociedad Recreativa La Verdad de la Villa de Rutis, da que foi elixido presidente. Rexentou un taller de reloxería. Militante da Organización Republicana Gallega Autónoma, foi elixido alcalde de Culleredo en febreiro de 1932, logo do cesamento de Manuel Lastres Abente. Permaneceu no cargo até marzo de 1936. Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estivo agochado durante un tempo.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Manuel Lastres Abente** |  **Alcalde de Culleredo** 1932 - 1936 | Sucesor:**José Louzán Martínez** |

Vida persoal
------------

Casou en Vilaboa con Josefa Naya Seijas en 1911.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pereira Martínez, Carlos (2015). "Electo Carballo Matos: traxectoria dun alcalde republicano de Culleredo" (PDF). *Anuario Brigantino* (38): 261–294. Consultado o 25 de abril de 2020.
O val de Engiadina.
**Engiadina**, consonte o seu nome orixinal en lingua romanche (**Engadina** na grafía italiana e **Engadin** en alemán) é un val do cantón dos Grisóns, no leste de Suíza. Nel celébrase unha popular competición de esquí de fondo, e Engadin Skimarathon, que forma parte do circuíto mundial Worldloppet.

Lingua
------

A lingua histórica principal é o romanche, falado por unhas 25 000 persoas en dúas formas dialectais: na Alta Engiadina predomina o dialecto putér, mentres que na Baixa Engiadina o dialecto vallader. Moitas veces ambas se denominan como lingua romanche ladina pola súa afinidade coa lingua ladina dolomítica. Na Alta Engiadina dende finais do século XIX, unha parte importante da poboación non fala o putér, polo que está moi difundida na zona a lingua alemá suíza; correndo mesmo o risco de desaparecer o romanche. Na Baixa Engiadina a maioría da poboación aínda fala o vallader.

Galería de imaxes
-----------------

* Sils, lagos de Sils e Silvaplana
* Lago de Silvaplana e de Champfer
* Localidad de Sils e o lago
* Lagos de Engiadina con Sankt-Moritz e Celerina
* Localidad de Sankt-Moritz e o seu lago
* Vista de Samedan, cuxo aeroporto é o máis elevado de Europa (1707 msnm)

Notas
-----

1. ↑  "Sprache. Religion" Uffizi per economia e turissem

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Engiadina*** |

### Ligazóns externas

* Historia e xeografía de Engiadina *(en francés)*
* Imaxes do lugar *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q22883
* WorldCat
* VIAF: 315128070
* BNF: 12073349s
* EBID: ID
* GEC: 0024035
* GeoNames: 2660904
* GND: 4014744-7
* HDS: 008067
* LCCN: sh85043162
* LIR: 251
* NKC: ge129133

 |
Clásicos en Galego 22:  
*Áiax* e *Electra*.
***Electra*** é unha traxedia grega de Sófocles, de data incerta pero moi probablemente representada entre o 418 e o 410 a.C.. Discútese se seguía ou precedía á *Electra* de Eurípides, de se cadra o 417.

Personaxes
----------

* Un pedagogo
* Orestes
* Electra
* Coro de doncelas arxivas
* Crisótemis
* Clitemnestra
* Existo

Trama
-----

Orestes chega a Micenas, acompañado por Pílades e un ancián, servente de Orestes na súa nenez (*paidagogos*), para vingarse do asasino do seu pai Agamenón, obedecendo o oráculo délfico. Envían ao ancián a contar á nai de Orestes, Clitemestra, que Orestes morreu nunha carreira de carros, e eles prepáranse para continuar o engano, levando supostamente unha urna que leva as súas cinzas. Entre tanto, Clitemestra, que tivo un soño de mal agoiro, envía á súa filla Crisótemis a verter libacións sobre a tumba de Agamenón, o esposo que ela asasinara. Aparece Clitemestra e insulta a Electra, que lle contesta secamente, pero vense interrompidas pola chegada do ancián, que relata, con alegría apenas disimulada, a forma da morte de Orestes. Electra cae en profundo abatemento. O anuncio de Crisótemis de que atopou na tumba de Agamenón un mechón de pelo que é claramente de Orestes parécelle só un xeito de burlarse da súa pena. Decide, agora que a esperada axuda de Orestes está definitivamente descartada, matar a Clitemestra e a Existo ela mesma. Crisótemis, máis prudente, rexeita participar no asasinato. Orestes e Pílades achéganse. Orestes insinúa a Electra quen é. El e Pílades entran no palacio, e óese o choro de Clitemestra cando a matan. Existo achégase. A punta de espada obrígano a ir á habitación onde Agamenón foi asasinado e alí danlle morte.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Clásicos en Galego

### Ligazóns externas

* Electra en Sofocles.org
* Libro Electra de SofoclesArquivado 19 de setembro de 2017 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q733444
* WorldCat
* VIAF: 181448846
* BiTraGa: 962
* BNF: 12313970j
* EBID: ID
* GND: 4227532-5
* IBDB: 3301
* LCCN: n82110288
* NLA: 35512870
* SUDOC: 031159710
* Theatricalia: a66

 |
| Elapidae |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Reptilia |
| Orde: | Squamata |
| Familia: | Elapidae |

 |

Mamba negra (*Dendroaspis polylepsis*), a serpe máis velenosa de África.
Os **elápidos**, son unha familia de serpes da infraorde Alethinophidia. Dos catro grandes grupos de serpes que hai, son a familia que pode considerarse perigosa, xa que tódolos seus membros son velenosos. Se ben non todos son de especial perigo para a vida humana, hai unha serie deles que poden ser ata letais de necesidade. Habitan en rexións tropicais e subtropicais de todo o mundo. Caracterízanse por posuír colmillos fixos e ocos polos que inxectan o veleno. O tamaño é moi variable: entre 18 centímetros (*Drysdalia*) e 6 metros de lonxitude (*Ophiophagus*).

Algúns dos seus membros máis coñecidos son as cobras, as serpes de coral, as mambas e as serpes mariñas.

Etimoloxía
----------

O termo "Elapidae" provén do grego *ἔλοψ,* "elops", que significa "tipo de serpe".

Descrición
----------

Trátase da familia considerada "máis evolucionada" de cantas serpes hai. Hai quen considera esta familia unha evolución directa da familia *Colubridae*, posto que se trata de individuos non excesivamente grandes, de corpos finos, cabeza arredondada e pupila redonda.

Poden chegar a ser criaturas moi temibles, tanto pola súa capacidade de envelenar, coma pola territorialidade absoluta que demostran algunhas especies, como a mamba negra ou a cobra real.

Os elápicdos usan o seu veleno tanto para atacar as súas presas como en defensa propia. A maioría tienen velenos neurotóxicos, considerados máis perigosos que a maior parte dos velenos proteolíticas das víboras (Viperidae). Atópanse nesta familia as serpes máis velenosas do mundo: a *Oxyuranus microlepidotus* (terrestre, vive en Australia ) e a *Enhydrina schistosa* (mariña).

Un debate aínda presente é sobre a pertenza ou non dos *Hydrophiidae* (as serpes mariñas) a esta familia, xa que, aínda que morfoloxicamente son distintos, a maioría de autores defenden a súa inclusión dentro dos *Elapidae*.

Notas
-----

1. ↑  Bailly, Anatole (1935). "Dictionnaire Grec - Français". *archive.org* (en francés). París: Hachette. p. 647. Consultado o 28-11-2019.
2. ↑  O'Shea (2005)

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Elapidae***  |

### Bibliografía

* O'Shea, Mark (2005 [2011 reimpr.]). *Venomous Snakes of the World* (en inglés). New Jersey: Princeton University Press. ISBN 978-0691150239.
* Ligazóns externas
* Ficha taxonómica en ADW (Animal Diversity Web).

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q186554
* AAT: 300374918
* BNCF: 22364
* BNF: 12565976g
* BRE: 1834723
* EBID: ID
* GND: 7535807-4
* LCCN: sh85041501
* MAG: 2777009914

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Elapidae
* EOL: 1716
* EPPO: 1ELPAF
* Fossilworks: 38153
* GBIF: 9455
* iNaturalist: 30403
* IRMNG: 115519
* ITIS: 174348
* NCBI: 8602
* uBio: 7166075
* WoRMS: 342638

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D017815

 |
Distrito Federal do Extremo Oriente (en vermello).
O **Extremo Oriente ruso** (en ruso: Дальний Восток России) refírese á parte rusa do Extremo Oriente, é dicir, aos territorios de Rusia entre Siberia e o océano Pacífico. O Distrito Federal do Extremo Oriente que abrangue esta área non debe ser confundido co Distrito Federal de Siberia, que non se estende até o Pacífico. Na época socialista era coñecido como o **Extremo Oriente soviético**.

Aínda que tradicionalmente considérase parte de Siberia, o Extremo Oriente ruso clasifícase separado de Siberia nos esquemas rexionais rusos e na URSS.

En Rusia, a rexión adoita ser denominada simplemente «Extremo Oriente», o que implica unha posíbel confusión co significado internacional de Extremo Oriente na tradución. Esta última é normalmente referida en Rusia como a Rexión Asia-Pacífico (Азиатско-тихоокеанский регион, abreviado como АТР) ou "Asia oriental" (Восточная Азия).

Demografía
----------

Segundo o censo ruso de 2002, o Distrito Federal do Extremo Oriente tiña 6 692 865 habitantes, a maioría nas zonas do sur. Tendo en conta a extensión do distrito, dita poboación tradúcese en pouco máis dunha persoa por quilómetro cadrado, o que converte a rexión nunha das menos densamente poboadas no mundo. A poboación do Extremo Oriente ruso sufriu un rápido declive desde a disolución da URSS.

O 75% da poboación é urbana. En 2002, as cidades máis poboadas eran:

* Vladivostok (594 701)
* Khabárovsk (583 072)
* Komsomolsk-na-Amure (281 035)
* Blagoveshchensk (219 221)

### Grupos étnicos tradicionais

Os grupos demográficos orixinais do Extremo Oriente ruso inclúen (agrupados por grupo lingüístico):

* Túrquicos: Sakhas
* Esquimo-aleutas: Unangax̂, Iupiks siberianos
* Chukoto-kamchatkanos: Chukchis, Koryaks, Alyutores, Kereks, Itelmenos
* Tunguses: Evenkis, Evenos, Nanais, Órochi, Ulchi, Udege, Oroqens
* Illados: Iukagiros, Nivkhs, Ainus

Accidentes xeográficos
----------------------

* Volcán Kliuchevskói, un estratovolcán basáltico preto da costa leste da península de Kamchatka
* A fosa das Kuriles, unha das depresións máis fondas do planeta, cuns 10 542 m de profundidade máxima.

Lecturas recomendadas
---------------------

* Stephan, John J. (1996). *The Russian Far East: A History*. Stanford: Stanford University Press. ISBN 0-8047-2701-5.

Ligazóns externas
-----------------

* Reunión de fronteiras: Siberia, Alaska e o Oeste americano (inclúe material sobre o Extremo Oriente soviético)
* Дальневосточный федеральный округ en WGEO


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q609176
* WorldCat
* VIAF: 252383801
* BNF: 162619605
* GEC: 0062557
* NKC: ge137400
* SUDOC: 14755649X
* TGN: 6001973

 |
Dánae por Tiziano,1554, museo do Prado.
**Dánae** na mitoloxía clásica é a filla do rei de Argos, Acrasio e de Eurídice. É nai de Perseo.

Mito
----

Dánae era unha fermosa xove, filla de Eurídice e do rei de Argos chamado Acrasio. Este fora advertido nun oráculo que o neno que concibira a súa filla lle había causar a morte. Para evitalo, Acrasio encerrou a filla nunha gran torre con grandes portas e cadeados de bronce. Porén, o gran deus Zeus encaprichouse con ela e, para poder acceder á torre, transformouse nunha fina choiva de ouro, atravesando así os ladrillos da construción e tomándoa carnalmente e isto tivo como resultado o embarazo da moza.

Acrasio soubo isto e non creu a versión contada pola súa filla, e sabendo que Preto, irmán xemelgo de Acrasio, fora pretendente seu, creu que el entrara na morada da súa filla onde a desposou.

Acrasio tomou a súa filla e o neno cando naceu e encerrounos nunha arca para despois arroxalos ó mar, coa esperanza de que morreran. Pola contra, chegaron sans e salvos á illa de Sérifos, onde foron recollidos por Dictis. Obtiveron tal sorte grazas á axuda de Zeus que mostrou o seu agradecemento cara a xove Dánae. Dictis levounos á presenza do rei Polidectes ou Polidecto, que tratounos con cortesía e respecto ao comezo, pero logo, tratou de seducir a Dánae, sendo esta defendida polo seu fillo Perseo.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Dánae*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190582
* WorldCat
* VIAF: 206475582
* BNF: 150828099
* BRE: 1939763
* CERL: cnp00555719
* EBID: ID
* GEC: 0021392
* GND: 11943542X
* NKC: jo2017956185
* SUDOC: 185951139

 |
**Emilio Costas Fernández**, nado en Tui en 1914 e fusilado no monte Aloia o 26 de xullo de 1936, foi un panadeiro e militante anarcosindicalista galego de comezos do século XX.

Traxectoria
-----------

Foi panadeiro en Vigo e Tui, e militaba no Sindicato de Alimentación de Tui da Confederación Nacional do Traballo. Era colaborador do xornal *Mar y Tierra* e membro da Federación Anarquista Ibérica. A finais de 1932 foi detido xunto a Vicente Vales Lorenzo acusado de disparar a Valentín Paz Andrade. Estivo preso até novembro de 1933, cando foi xulgado. Malia que a fiscalía pedía 18 anos de cárcere, saíron absoltos. Escribiu ao diario *CNT* dende a prisión denunciando as pésimas condicións dos reclusos. En 1934 intentou aplicárselle a lei de vagos en Tui. Foi detido trala revolución de Asturias.

En maio de 1936 participou no IV Congreso da CNT en Zaragoza, representando os sindicatos de Alimentación e Construción de Tui e mais o Sindicato de Oficios Varios de Guillerei. Tralo golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, combateu en Tui aos militares. Tras ser apresado, foi fusilado xunto ao seu irmán José no monte Aloia. Dúas semanas despois correron a mesma sorte o seu irmán máis novo Alejandro e o seu pai Antonio.

Notas
-----

1. ↑  Pereira, D. e Fernández, E.: *O anarquismo na Galiza. Apuntes para unha enciclopedia*, Ed. Positivas, 2003. Páx. 80.
2. ↑  "En memoria de Vicente Vales e Emilio Costas" Arquivado 30 de marzo de 2018 en Wayback Machine. artigo na web da Confederación Rexional Galaica; maio 2012.
3. ↑  Pereira, D. e Fernández, E.: *O movemento libertario en Galiza (1936 - 1976)*, Ed. A Nosa Terra, 2006. Páx. 254.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Emilio Costas Fernández na páxina web *Nomes e Voces*.
Rolo de película de 35 mm fabricado por Kodak.
O **formato de 35 mm**, ou simplemente **35 mm**, é o nome común para o formatos de película ou de sensor de 24×36 mm usados na fotografía. Ten unha relación de aspecto de 3:2, e un tamaño na diagonal de aproximadamente 43 mm. Emprégase en innumerábeis aplicacións fotográficas, que inclúen cámaras telemétricas (analóxicas e dixitais), cámaras dixitais sen espello, cámaras reflex dixitais, cámaras compactas e cámaras de película desbotables.

Na fotografía dixital é máis coñecido como **formato completo**, ***full frame***, **FF** ou **FX**, sendo esta última forma unha marca rexistrada de Nikon.

Historia
--------

Foi creado por Oskar Barnack coa introdución da súa cámara Leica na década de 1920, polo que tamén é coñecido como **formato Leica** ou **formato Barnack**. O nome *35 mm* fai referencia ao ancho total da película no formato 135, un cartucho de película perforada, o máis usado en fotografía ata a invención das DSLR de formato completo.

Historicamente, a este formato tamén se lle coñece como **formato miniatura** ou **formato pequeno**, para diferenciarlo dos formatos medio e grande.

Notas
-----

1. ↑  Walter, Thomas (2005). *Mediafotografie: analog und digital* (en inglés). Springer.
2. ↑  Warren, Bruce (2003). *Photography: A Concise Guide*. Cengage Learning.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Formato de 35 mm*** |

* Película fotográfica
* Cinematógrafo
* Historia da fotografía
**Emilio Atrio Abad**, nado en Ourense o 18 de abril de 1932 é un avogado galego, presidente do Consello Social da Universidade de Vigo.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela en 1954, seis anos despois abre un despacho na súa cidade natal. Decano do colexio de avogados de Ourense entre 1985 e 1995, foi membro do Xurado Provincial de Montes e do Comité de Disciplina Deportiva da Xunta de Galicia e en varias ocasións da xunta electoral provincial. Dende 2003 é presidente do Consello Social da Universidade de Vigo e ademais membro dende 2005 da executiva española de consellos sociais de universidades .

Galardóns
---------

* Cruz de Honra de San Raimundo de Peñafort.
* Medalla de Prata de Galicia en 2005.

Notas
-----

1. ↑  Barrera, Feliciano, ed. (2002). "Atrio Abad, Emilio". *Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI* (en castelán). Santiago de Compostela: *El Correo Gallego*. p. 46. ISBN 84-8064-113-4.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Barrera, Feliciano, ed. (2002). "Atrio Abad, Emilio". *Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI* (en castelán). Santiago de Compostela: *El Correo Gallego*. p. 46-47. ISBN 84-8064-113-4.
Non confundir con Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive.
O **Exército Guerrilleiro de Galicia** foi unha organización guerrilleira antifranquista que funcionou en Galicia entre 1944 e 1949.

Historia
--------

A organización constituíuse nunha reunión en Abegondo en outubro de 1944, presidida por Manuel Castro Rodríguez, delegado da Internacional Comunista na Unión Nacional Española. Participaron Manuel Ponte, Francisco Rey Balbís, Marcelino Rodríguez Fernández, Adolfo Allegue Allegue e Juan Pérez Dopico. A organización dividiuse en catro agrupacións que pretendían abarcar toda Galicia. Cada agrupación estaba estruturada en partidas ás que se lles asignaban zonas determinadas de actuación.

* I Agrupación actuaba no extremo oriental da provincia de Ourense, O Bierzo e o sur da provincia de Lugo.
* II Agrupación tiña asignada o resto da provincia de Ourense.
* III Agrupación operaba na banda norte e occidental da provincia de Lugo.
* IV Agrupación situouse na zona noroeste de Galicia.
* En 1946 creouse a V Agrupación, que operaba na zona central de Galicia.

En 1948 foi desarticulado o aparello da dirección nacional do PCE no interior e a dirección no exilio asumiu o control do partido e dos comités rexionais. Na primavera dese ano o mando guerrilleiro convocou delegados de todas as agrupacións nunha xuntanza nas fragas do Eume. O obxectivo era discutir a posibilidade da disolución da guerrilla, conforme dispoñía o PCE dende Francia. En outubro a dirección do partido no exilio, alegando desmoralización e a persecución constante, decidiu potenciar a acción política en troques da loita armada.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Astray Rivas, Manuel (1992). *Síndrome del 36 - La IV Agrupación del Ejército Guerrillero de Galicia*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-584-3.
* Heine, Hartmut (1982). *A guerrilla antifranquista en Galicia*. Vigo: Xerais. ISBN 84-7507-011-6.
* Martínez, Lupe (2007). *Coa man armada. "Ejercito Guerrillero de Galicia" -IV Agrupación- 1946 - 1948*. Vigo: A Nosa Terra. ISBN 978-84-8341-166-7.
A **forma física** é un estado xeral de saúde, e de xeito máis específico, a capacidade de practicar certa actividade física, ocupacións e actividades cotiás. Unha boa forma física polo xeral adquírese como resultado dunha nutrición axeitada e a práctica de exercicio físico de moderado a vigoroso, e un descanso apropiado.

Con anterioridade á revolución industrial, definíase *forma física* como a capacidade de realizar as actividades cotiás sen experimentar fatiga. Porén, coa automatización e os cambios no estilo de vida no presente, considérase que a *forma física* é unha medida da capacidade do corpo de funcionar de forma eficiente e efectiva durante o traballo e actividades de esparexemento, estar en condición saudable, ser capaz de resistir doenzass hipocinéticas, e poder enfrontar situacións de emerxencia.

Ponse énfase en que a saúde física é o resultado da actividade física regular, dunha dieta e nutrición axeitados, ademais dun descanso apropiado para a recuperación física dentro dos parámetros individuais.

Notas
-----

1. ↑  "Physiological and health implications of a sedentary lifestyle" **35** (6). doi:10.1139/H10-079.
2. ↑  "Older adults' motivating factors and barriers to exercise to prevent falls" **18** (2). PMID 20545467. doi:10.3109/11038128.2010.487113.
3. ↑  *Physical activity and health of youth*. Ovidius University Annals, Series Physical Education and Sport/Science, Movement and Health.
4. ↑  "President's Council on Physical Fitness and Sports Definitions for Health, Fitness, and Physical Activity". fitness.gov.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Forma física***  |

### Bibliografía

* 21 de setembro de 2004. Medical News Today. The Benefits of Physical Activity
* Brandon, Leigh (2009). *Anatomy of Strength and Fitness Training for Speed*. McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-163363-5.
* Dietrich Martin *et al*, (2007). *Manual de metodología del entrenador deportivo*, Editorial Paidotribo, Barcelona.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q309252
* EBID: ID
* GND: 4071235-7
* JSTOR: physical-fitness
* MAG: 171687745

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D010809
* MeSH: G11.427.685

 |