**Francisco Tomás Marcos Raña**, nado no Carballiño o 1 de novembro de 1900 e finado en Madrid o 18 de xaneiro de 1990, foi un escritor, xornalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Sendo aínda novo foise a Cuba cun parente e ficou alí un tempo ata que foi reclamado para cumprir o servizo militar. En 1921, xa en España, escribiu algún artigo para *El Ideal Gallego* da Coruña. Facendo o seu servizo militar foi destinado ao norte de África como sarxento de complemento. Desde alí escribiu tamén para *El Ideal Gallego* contando a súa experiencia de campo. Como dato curioso das súas colaboracións periodísticas, a revista *Algo* concedeulle, anos máis tarde, unha gratificación de 5 pesetas por un chiste que lles enviou. 

Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 traballaba como vendedor na sucursal de Madrid da casa Puigdengolas especializada en porcelana xaponesa, estilográficas Eversharp e sobre todo botóns de nácara que venden en camiseirías; era oficial de complemento do Exército e estaba afiliado ao Partido Socialista Obrero Español. Con outros compañeiros organizou en Madrid 5 Batallóns de voluntarios de Comercio. Co último deles saíu á fronte, iniciando a súa campaña en Leganés. Na guerra civil foi capitán do Exército Republicano, confirmado a principios de 1938 polo Ministerio de Defensa Nacional con antigüidade do 31/12/1936. Máis tarde ascendeu a comandante. A súa afección literaria levouno a escribir un libro sobre a loita, que por desgraza se perdeu.

Despois da derrota da República pasou por Celanova, e cruzou clandestinamente a fronteira portuguesa refuxiándose en Lisboa primeiro e posteriormente nos Estados Unidos. En xuño de 1940 chegou a Cuba -pais que xa coñecía por estar cun tio seu en Camagüey nos derradeiros anos dez do século XX-, procedente de Nova York. Deixou en España muller e un fillo (Ramón). En febreiro de 1944 foi representada no Teatro Principal de la Comedia a súa obra *Home de mundo*. Nos anos 50 comprou unha pequena casiña na barriada de Lawton Batista de La Habana, en cuxo patio interior tiña unha laranxeira. No ano 1955 fixo un breve viaxe a España para ver á familia. 

Colaborou como cronista da Sección de Sociedades Españolas no periódico *Noticias de Hoy*, escribiu no semanario dominical *Magazine de Hoy*. O 31 de decembro de 1942 publicou o poema "A Galiza" na revista *Vida Gallega*. O 9 de setembro de 1944, a solicitude do Grupo Curros Enríquez, colaborou coa Junta Suprema de Unión Nacional para axudar ao pobo español, impartiu a conferencia "El espíritu de libertad y rebeldía en Curros Enríquez". Dende a súa primeira andaina (1948) foi Director Técnico da revista *AutoCuba*. En 1951 foi nomeado xefe do Departamento de Publicaciones da Cámara del Comercio del Automóvil de Cuba. Nos anos sesenta coñeceu a Xosé Neira Vilas, con quen colaborou na Sección Gallega do Instituto de Literatura y Lingüística. 

No ano 1979 solicitou a recuperación da nacionalidade española, e en 1982 volveu a España coa súa muller, a asturiana Aurora Fernández González. Viviu na rúa Marqués de Corbera de Madrid ata seu pasamento. Aurora volveu a Asturias onde morreu un ano mais tarde.

Obras
-----

* *Home de mundo*, teatro en verso, estreada no Teatro Principal de la Comedia da Habana en febreiro de 1944.
* *El espíritu de la libertad y la rebeldía en Curros Enríquez*, 1944.

Notas
-----

1. ↑  *Diario Oficial del Ministerio de Defensa*, 15-3-1938, p. 754.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Domingo Cuadriello, Jorge (2009). *El exilio republicano español en Cuba*. Madrid: Siglo XXI. p. 251. ISBN 978-84-323-1387-5. Consultado o 12 de abril de 2014.
* Vidal Felipe, Yolanda (2006). *Los olvidados: Francisco Marcos Raña in O exilio galego de 1936. Política, sociedade, itinerarios* (PDF). Sada: Do Castro. pp. 1961–1973. Consultado o 12 de abril de 2014.