**Tomás Júlio Leal da Câmara**, coñecido en Francia como **Camara,** nado en Panaji no Estado da India portuguesa o 30 de novembro de 1876 e finado o 30 de xullo de 1948, preto de Sintra, foi un pintor e caricaturista portugués famoso no París da Belle Époque.

Traxectoria
-----------

Câmara chegou a Lisboa con catro anos. Dotado para o debuxo, matriculouse no Instituto de Agronomía e Veterinaria, que abandonou en 1896 para dedicarse á defensa do ideal republicano, xurdido entón no país. Xunto a Bordalo Pinheiro foi un dos máis destacados humoristas gráficos en Portugal.

Desde 1898 publicou numerosas viñetas dirixidas contra a monarquía e a aristocracia. Estas publicacións portuguesas moitas veces foron prohibidas ou afectadas pola censura, e pronto viuse obrigado a exiliarse en Madrid, onde fixo amizade con Rubén Darío, e comezou a publicar en Madrid Cómico.

Alí presenciou o enfrontamento verbal e físico nun café entre os escritores Manuel Bueno Bengoechea e Ramón María del Valle-Inclán o 24 de xullo de 1899. O primeiro agrediu a Valle-Inclán co bastón na cabeza e o brazo, a ferida gangrenouse e provocaría que lle tivesen que amputar o brazo. Segundo o libro publicado en Laiovento por Javier del Valle-Inclán, neto do autor galego, *Ramón del Valle-Inclán entre Galiza e Madrid (1912-1925)*, o portugués tería sido o causante involuntario do incidente, reflectido tamén nunha carta do propio Câmara. Ademais de a Valle-Inclán, en Madrid debuxou a outros galegos como Wenceslao Fernández Flórez  e Emilia Pardo Bazán 

Leal da Câmara residiu en París de 1900 a 1910, onde participou activamente no movemento anarquista e publicou debuxos e caricaturas en *L'Assiette au Beurre*. Despois instalouse en Bélxica. 

En outubro de 1910, a proclamación da república en Portugal permitiulle volver a casa e estableceuse en Porto. En 1912 expuxo os seus cadros e debuxos nunha galería de Lisboa e nos distintos actos organizados polos *Salões dos Humoristas e Modernistas* de Porto.

Durante a primeira guerra mundial mantívose preto do grupo de artistas humoristas e non perdeu nada da súa verve satírica.

Regresou a Lisboa en 1922, após dunha viaxe ao Brasil, e alí dedicouse a pintar e ilustrar libros infantís. Desde 1930 e até a súa morte o 30 de xullo de 1948 viviu en Rinchoa, preto de Sintra. A súa vivenda, que fora do Marqués do Pombal , foi transformada por Leal da Câmara e a súa esposa en escola primaria, e hoxe un agrupamento de escolas leva o seu nome. Logo do seu pasamento, a vivenda converteuse en casa museo (CMLC) grazas á súa viúva Júlia de Azevedo (1894-1965). Alén da mostra permanente, a CMLC acolle exposiciòns periódicas, como *"Leal da Câmara projetista"*, de febreiro a maio de 2022.

Un coro do conservatorio de Sintra tamén leva o nome de Leal da Câmara.

Galería
-------

### Obras

* Emile Chautemps apareceu en 1903 en L'Assiette au Beurre.Emile Chautemps apareceu en 1903 en *L'Assiette au Beurre*.
* O rei Leopoldo II dos belgas apareceu en Le Cri de Paris.O rei Leopoldo II dos belgas apareceu en *Le Cri de Paris*.
* Muller cun abano xaponés*Muller cun abano xaponés*
* No casino (1904)No casino (1904)
* 'Les Diplomates' no L'Assiette au Beurre'Les Diplomates' no *L'Assiette au Beurre*
* Caricatura de Henri Letellier, socio de André CitroënCaricatura de Henri Letellier, socio de André Citroën
* Capa do nº 160 de L'Assiette au BeurreCapa do nº 160 de L'Assiette au Beurre

### Casa Museu Leal da Câmara

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Notas
-----

1. ↑  Pastoriza, Paco. "Tomás Costa Leal da Cámara". *tiempoddescuento* (en castelán). Consultado o 2022-02-22.
2. ↑  "Vol. 12 (2009); Madrygal. Revista de Estudios Gallegos". *revistas.ucm.es* (en galego e portugués e castelán). Consultado o 2022-02-22.
3. ↑  "Caricaturas de Valle-Inclán - Cátedra Valle-Inclán". *Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes* (en castelán). Consultado o 2022-02-22.
4. ↑  "Pérez Galdós y Leal da Camara. Un artista modernista portugués retrata y entrevista a don Benito en 1916". *Revista Moralia*. Arquivado dende o orixinal o 22 de febreiro de 2022. Consultado o 22-2-22.
5. ↑  bloggerlazarogaldiano21 (2015-11-24). "El ilustrador Leal da Câmara en el Museo Lázaro Galdiano". *Blog del Museo Lázaro Galdiano* (en castelán). Consultado o 2022-02-22.
6. ↑  T: +351 210 312 700; F: +351 210 312 899; Atl@visitlisboa.com; Www.visitlisboa.com. "Casa-Museu Leal da Câmara". *Turismo de Lisboa* (en inglés). Consultado o 2022-02-22.
7. ↑  "Agrupamento de Escolas Leal da Câmara". *educacao.sintra.pt*. Consultado o 2022-02-22.
8. ↑  "Casa-Museu de Leal da Câmara". *Câmara Municipal de Sintra* (en portugués). Consultado o 2022-02-22.
9. ↑  Notícias, Sintra (2022-02-11). "Casa-Museu Leal da Câmara recebe Exposição "Leal da Câmara Projetista"". *Sintra Notícias* (en portugués). Consultado o 2022-02-22.
10. ↑  "Coro leal da camara". Consultado o 2022-02-22.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tomás Leal da Câmara Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Portugal*** |

### Outros artigos

* Anarquismo
* Belle Époque
* Valle-Inclán
* L'Assiette au Beurre
* Simplicissimus

### Ligazóns externas

* Freire, João (15 de abril de 2014). "CÂMARA Tomaz Leal da". *Dictionnaire des anarchistes* (en francés).
* "Casa-Museu Leal da Câmara". *Câmara Municipal de Sintra* (en portugués).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q10383107
* WorldCat
* VIAF: 29804632
* BNF: 149710735
* Bridgeman: 27564
* FAST: 136237
* ISNI: 0000 0000 6661 433X
* LCCN: n84805203
* NKC: xx0220087
* NLG: 211992
* PTBNP: 51218
* SUDOC: 086261835
* ULAN: 500009465

 |