A época **altomedieval** esténdese desde a caída do Imperio Romano de Occidente até o ano 1000. Para comprender mellor este período consulte o artigo sobre a Idade Media.

O Imperio Romano caeu baixo a presión dos movementos migratorios xermanos. A comezos do século V, tres destes pobos repartíronse a Península Ibérica a través de *foedus* e a Gallaecia pasou así en 411 a mans de suevos e vándalos asdingos (que posteriormente a abandonarían).

Orixe. Imperio Romano
---------------------

### Séculos IV e comezos do V d.C

Extensión da provincia romana de *Gallaecia* (nome latino de Galicia) a finais do século IV dentro do Imperio Romano de Occidente.
A finais do século V e comezos do século VI, a provincia de romana de *Gallaecia*, integrada esta no Imperio Romano de Occidente, estendíase por todo o Noroeste da Península Ibérica, desde as costas cantábricas no norte, ata o río Douro e o Sistema Central polo sur. Compoñíase administrativamente de catro conventos (*conventus*) xurídicos con cadansúa capital, así o *Conventus lucensis* con capital na cidade de *Lucus Augusti* (Lugo), o *Conventus bracarensis* con capital na cidade de *Bracara Augusta* (Braga), o *Conventus asturicensis* con capital na cidade de *Asturica Augusta* (Astorga) e o *Conventus Cluniensis* con capital na cidade de *Clunia*, sendo este último o que foi integrado máis tardiamente na *Gallaecia* (século IV), pois antes pertencera á *Provincia Tarraconensis*. Cabe destacar que entre todas estas capitais de convento (Lugo, Braga, Astorga e *Clunia*) era a cidade de *Bracara* (Braga) a que exercía de capital provincial de toda a *Gallaecia*

Así, polas descricións de numerosos autores da época como Paulo Orosio, Hidacio ou Santo Isidoro coñécense algunhas das rexións humanas e xeográficas que posuía a provincia romana de Galicia (*Gallaecia*):

* **Cantabria**, rexión montañosa sita no *Conventus Cluniensis* onde vivían os *cantabros*.
* **Campus Gallaeciae** (Campos de Galicia), extensa chaira sita entre o *Conventus Asturicensis* e o *Conventus cluniensis*, antigamente habitada polos *vacceos*, coñecida actualmente co nome de Tierra de Campos, na actual Castela e León.
* **Asturia**, rexión habitada polos *astures* coincidente *grosso modo* co *Conventus Asturicensis*.
* **Pars Gallaeciae** (Partes de Galicia), foi a rexión netamente galega composta polo *Conventus Lucensis* e o *Conventus Bracarensis*, sendo o núcleo da *Gallaecia* e co que se designou ao conxunto da provincia.

Establecemento. A monarquía sueva
---------------------------------

Mapa político do Suroeste europeo arredor entre os anos 550-600 d.C onde se reflicten tres diferentes territorios, a Galicia (*Gallaecia*), gobernada polos reis suevos, e a España (*Hispania*) e Septimania gobernada polos reis visigodos.
### Goberno inicial. Século V

Os suevos entraron no noroeste peninsular seguindo a costa e evitando a zona de León, para evitaren así enfrontamentos coa mili­cia romana. De vida itinerante, estaban dirixidos por unha aristocracia guerreira e preferíanse asentar no medio rural e non nas cidades ou vilas. Coa tomada de Lugo, os xermánicos adquiriron o controlo definitivo da provincia. A cultura material non diferirá moito da galaico-romana. Os suevos, dado o seu escaso número, concentráronse no territorio que arrodea Braga.

Entre 429 e 456 emprenderon expedicións de saqueo fóra; coa derrota no río Órbigo, pasaron á área de influencia dos visigodos (chegados á Península co obxectivo pactado con Roma de contelos), á que se incorporan definitivamente no 585. Convertéronse ao catolicismo no 449 reinando Requiario, aínda que non moito despois tornarían ao arianismo ao entraren na órbita visigótica, para volveren por fin á ortodoxia coa conversión do rei Teodomiro no 559 en tempos do bispo Martiño de Dumio.

### Expansión e formación. Século VI.

A mediados do século VI, as fontes histórico documentais realizadas na propia Galicia, amosan un alto grao de artellamento político-administrativo sobre todo o territorio. A estrutura política e eclesiástica toma forma e propicia o establecemento de núcleos administrativos tales como sedes eclesiásticas, ao que se lles adxudican un número de territorios para seren tutelados. De gran transcendencia é o compromiso real na tarefa de organización plasmada na convocatoria de Concilios e nos documentos da coroa. Entre toda a documentación do período suevo, sobresae sen dúbida a coñecida como *Divisio Theodemiri* (coñecido comunmente como *Parroquial suevo*), redactada entre os anos 527 e 582 e que pon de relevo a extensión territorial do goberno suevo así como a estrutura administrativa interna do reino. Segundo esta, o reino conta coas seguintes dioceses:

* **Diocese de Ourense:** Auriensem, Palla Aurea, Verugio, Bibalos, Teporos, Geurros, Pincia, Cassauio, Verecanos, Sanabria, Calapacios maiores.
* **Diocese de Astorga:** Astorica, Legio, Bergido, Petra speranti, Comanca, Ventosa, Maurelos superiores et inferiores, Senimure, Fraucelos, Pesicos.
* **Diocese de Braga:** Bracarensem, *Centumcelas, Caetos, Remeto, Anoaste, Milia, Ciliolis, Ad Portum, Agilio, Carandonis, Tauris, Cilotao, Cetanio, Oculis, Cerecis, Petrometo, Equesis, Ad Saltum.* Así como os pagus: *Panonias, Laetera, Brigantia, Astiotico, Tureco, Auneco, Merobrio, Berese, Palantucio, Celo, Superlegio, Senequio*.
* **Diocese de Bretonha:** Britonorum, Monasterio Maximi,
* **Diocese de Conimbriga**: *Conembrica, Eminio, Selio, Lurbine, Insula, Antunane, Portucale Castrum Antiquum*.
* **Diocese de Dume:** Dumio.
* **Diocese de Idanha:** Egitania, Municipio, Francos.
* **Diocese de Iria:** Iria, Morracio, Salinense, Contenos, Celenos, Metacios, Mercienses, Pestemarcos,
* **Diocese de Lamego:** Lamego, *Tuentica*, *Arauoca*, *Cantabriano*, *Omina*, *Camianos*.
* **Diocese de Lugo:** Lugo, Carioca, Seuios, Cauarcos,
* **Diocese de Porto**: Portugalensem in castro nouo, *Villanoua, Betaonia, Visea, Menturio, Torebrio, Bauvaste, Bonzoaste, Lumbo, Nescis, Napoli, Curmiano, Magneto, Leporeto, Melga, Tongobria, Villa Gomedei, Tauvase. Tamén os distritos (pagus) Labrencio, Aliobrio, Aritia, Truculo, Cepis, Mandote, Palentiaca*.
* **Diocese de Tui:** Tudensem, Turedo, Tabulela, Lucoparre, Aureas, Langetude, Carisiano, Marciliana, Turonio, Celesantes, Toruca, Aunone, Sacria, Herbilione, Cauda, Ovinia, Cartase.
* **Diocese de Viseu**: *Viseu, Rodomiro, Submontio, Subverbena, Ósanos, Ovellione, Tutela, Coleia, Calibrica*.

Consolidación. Séculos VI-VIII
------------------------------

A descuberta da tumba de Santiago vai converter a Galiza nun eixo da cristiandade medieval. Na imaxe: Santiago, obra de Rembrandt van Rijn.
A feudalización da sociedade xa ía avanzada cando o reino visigodo foi destruído pola invasión musulmá de 711. En 813, o bispo Teodomiro anunciou a descuberta do sepulcro do Apóstolo Santiago.

Cultura e relixión
------------------

Varios autores destacan na época: Paulo Orosio coñeceu a Agostiño de Hipona e a San Xerome. É o autor da *Historiarum adversus Paganos Libri VII* (*Os sete libros da historia contra os pagáns*) contra Prisciliano; Hidacio, orixinario da Limia e bispo da Diocese de Aquæ Flaviæ desde 427, é autor do *Chronicon*, que chega até o ano 469; Martiño de Dumio, orixinario da Panonia, escribe *De correctione rusticorum*, obra de catequese pedagóxico-moral, e o *Parrochiale Suevum* (572-582); Froitoso de Braga, xa no século VII, redacta a *Regula Monachorum* e a *Regula Monastica communis*, que perfilan o modelo de mosteiro agrícola xermánico-galaico.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Carriedo Tejedo, Manuel (2005). "Pervivencia altomedieval (714-1080) de la "Gallaecia" suevo-visigoda (561-714)". *Memoria Ecclesiae* (en castelán) (Oviedo: Asociación de Archiveros de la Iglesia en España) (27): 553–590.
* Rodríguez Castillo, Héctor (2005). *Os mosteiros dúplices en Galicia na alta Idade Media. Un traballo sobre modelos sociais*. *Noia. Editorial Toxosoutos*. ISBN 84-96259-56-0.
* Rodríguez Resino, Álvaro (2005). *Do Imperio Romano á Alta Idade Media. Arqueoloxía da Tardoantigüidade en Galicia (séculos V-VIII)*. *Noia. Editorial Toxosoutos*. ISBN 84-96259-45-5.
* Varela Sieiro, Xaime (2003). *Léxico cotián na alta idade media de Galicia: o enxoval*. *Sada. Ediciós do Castro*. ISBN 84-8485-120-6.