recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Aa.

**Aa** é un personaxe de ficción pertencente á DC Comics. Foi creado por Gerard Jones e Pat Broderick e a súa primeira aparición foi no cómic *Green Lantern* (vol. 3) N° 21 (febreiro de 1992). Orixinalmente, Aa foi un membro da forza policial intergaláctica chamada Green Lantern Corps pero rematou renunciando a este grupo.

Historia
--------

Aa é orixinaria do planeta chamado Stoneworld (literalmente Mundo de pedra) e pertencente a unha raza de pedra pómez. Foi elixida xunto a Kworri, proveniente do mesmo planeta, pola Lanterna Verde Brik para unirse ós Corps, pero foron capturados xunto a Hal Jordan por un mercenario. Este ser, chamado Flicker, quería vendelos como escravos para loitar nunha guerra interestelar.

Despois de escapar deste mercenario, os Lanternas Verdes descubriron que este tamén capturara a unha vella inimiga de Hal Jordan, Zafiro Estelar. A pesar da desconformidade de Aa, o grupo decidiu ir a rescatala, e xunto Hal Jordan decidiu que no curso da misión definiría quen, entre Aa e Kworri, sería máis apto para unirse ós Corps. Durante a misión, Aa non seguiu as ordes de Jordan e, aínda que puño en perigo a vida de Zafiro Estelar, eventualmente lograron salvala e fuxir. Jordan decidiu que lle daría o anel a Aa, pois pensou que o candidato no debía ser simplemente leal como Kworri, senón que debía ter a forza como para poder cuestionar as decisións dos seus compañeiros.

Xa como Lanterna Verde, Aa foi preparada por Kilowog e participou en varias misións cos Corps, destacando unha invasión dun exército de Qward a Oa e unha batalla contra a encarnación de Entropía. Despois desta misión, cansada da división entre varios membros dos Corps e considerando que ela non podía basear a súa vida na fe, Aa deixou o grupo.

Pouco tempo despois, Aa, se uniu a outro grupo cósmico, os Darkstars (*Estrelas Negras*), xa que, o contrario dos Guardianes del Universo que lideran a os Lanternas Verdes, os Controladores, líderes dos Darkstars, non lles pedían os seus membros que creran na súa omnisciencia, dándolles unicamente a misión de protexer planetas.

Como parte dos Darkstars, a tivo conflitos cos Corps. A pesar diso, Hal Jordan aínda sentíase impresionado por Aa e mantivo por un tempo a esperanza de traela de volta os Corps.

Dende que Hal Jordan converteuse en Parallax no se sabe nada sobre as actividades de Aa e a súa situación actual se descoñece.

Poderes e armas
---------------

* Como parte do Green Lantern Corps, Aa recibía os seus poderes do seu anel de poder, que tiña como única debilidade a cor amarela.
* Como parte dos Darkstars ten unha variedade de poderes cósmicos.

Notas
-----

1. ↑  *Green Lantern* (vol. 3) Nº 20 y 21 (xaneiro e febreiro de 1992)
2. ↑  *Green Lantern* (vol. 3) Nº 22 (marzo de 1992)
3. ↑  *Green Lantern* (vol. 3) Nº 35 (xaneiro de 1993)
4. ↑  *Green Lantern* (vol. 3) Nº 45 (setembro de 1993)
**ABC Studios** é unha produtora de televisión subsidiaria de Disney-ABC Television Group. ABC Studios estableceuse orixinalmente como **Touchstone Television** (chamada despois Touchstone Pictures) en 1985 e pero trocou de nome polo actual en maio de 2007.

Dende a tempada de 2009–2010, tódalas series de televisión producidas por ABC Studios teñen a lenda "An ABC Studios Production" ó comezo dos créditos, mentres que o logo de ABC Studios foi temporalmente abandonado. Porén, o logo de ABC Studios pode ser visto ó final das reposicións de producións televisivas que llo levaban anteriormente. É unha compañía derivada de Touchstone Pictures, a primeira compañía de Disney que non leva o nome de Walt Disney.

En xuño de 2009, ABC Entertainment anunciou unha nova organización, efectiva de inmediato. En xaneiro de 2010, Disney-ABC Television Group anunciou que ía recortar un 5% a forza de produción.

Notas
-----

1. ↑  ABC Entertainment Group Announces Reorganization Arquivado 10 de abril de 2013 en Archive.is, *Animation World News*, 18 de xuño de 2009.
2. ↑  ABC Unveils Reorganized Operations Arquivado 21 de xuño de 2009 en Wayback Machine. *Zap2It.com*, 19 xuño de 2009.
3. ↑  Disney's ABC Television Group to Cut 5% of Workforce, *Los Angeles Times*, 30 de xaneiro de 2009.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial
* Touchstone convértese en ABC Television Studios *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q287218
* WorldCat
* VIAF: 127070744
* ISNI: 0000 0001 0658 2812
* LCCN: no2009087654
* MusicBrainz: ID

 |
| *Agamidae*AgámidosRango fósil: Eoceno medio - Actualidade (38,5 - 0 Millóns de anos) |
| --- |
| *Agama agama* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Superclase: | Tetrapoda |
| Clase: | Sauropsida |
| Subclase: | Diapsida |
| Orde: | Squamata |
| Suborde: | Lacertilia |
| Infraorde: | Iguania |
| Familia: | **Agamidae**Spix, 1825 |

 |
| Subfamilias |
| *Véxase o texto* |

A dos **agámidos** (***Agamidae***) é unhna de familia de réptiles da orde dos escamosos, suborde dos lacertilios e infraorde dos iguanios, que comprende máis de 400 especies en África, Asia, Oceanía e algunhas no sur de Europa. 

Filoxeneticamente están relacionadas cos iguánidos, caracterizadas pola dentición predominantemente acrodonte.

Características
---------------

Os agámidos teñen usualmente fortes patas. As súas colas non poden rexenerarse como as dos xecos. Moitas especies son capaces de limitados cambios de coloración. Ecoloxicamente viven desde cálidos desertos a selvas tropicais.

Taxonomía
---------

### Descrición

A familia foi descrita en 1825 polo naturalista, médico, zoólogo e explorador alemán Johann Baptist von Spix, nas páxinas 1-26 da súa obra *Animalia nova sive species nova lacertarum quas in itinere per Brasiliam annis MDCCCXVII-MDCCCXX jussu et auspicius Maximiliani Josephi I Bavariae Regis suscepto collegit et descripsit Dr. J. B. de Spix*. (Texto completo).

### Etimoloxía

O nome da familia está formado, como é norma, sobre a raíz do seu xénero tipo, *Agamus*, coa adición do sufixo do latín científico *-idae*, propio das familias de animais.

### Clasificación

Na actualidade recoñécense dentro da familia as subfamilias seguintes:

* *Agaminae* Spix, 1825
* *Amphibolurinae* Wagler, 1830
* *Draconinae* Fitzinger, 1826
* *Hydrosaurinae* Kaup, 1828
* *Leiolepidinae* Fitzinger, 1843
* *Uromastycinae* Theobald, 1868

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Agamidae*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Agamidae*** |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre zooloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q191102
* BRE: 1850726
* EBID: ID
* MAG: 2778252565

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Agamidae
* EOL: 1734
* EPPO: 1AGAMF
* FE: 15567
* FE-New: ID
* Fossilworks: 37881
* GBIF: 9199
* iNaturalist: 31096
* IRMNG: 115522
* ITIS: 209037
* NBN: NBNSYS0000164569
* NCBI: 81953
* uBio: 215808

 |

1. ↑  Agamidae no ITIS.
O astronauta Eugene Cernan sobre a supercie lunar no seu traxe A7LB durante a misión Apolo 17.
**A7L** e, nunha segunda versión, **A7LB**, foi o nome dos traxes espaciais usados polos astronautas do proxecto Apollo e da estación espacial Skylab.

Características
---------------

Os traxes A7L e A7LB foron deseñados e desenvolvidos por Hamilton Standard e (mediante subcontrato) por International Latex Corporation. Tralo desenvolvemento, a fabricación correu a cargo desta última empresa. O modelo inicial foi denominado **A5L** e tras incorporarlle unha protección térmica e contra meteoroides pasou a denominarse **A6L**. Este modelo nunca chegou a voar debido a que tralo accidente durante as probas en terra co Apollo 1 no que morreron os seus tres tripulantes o traxe foi redeseñado para eliminar materiais inflamables, pasando a denominarse definitivamente **A7L**.

Cada astronauta do programa Apolo tiña tres traxes personalizados: un para adestramento, outro para o voo e un de reserva deste último. O peso de cada traxe era duns 22 kg e o sistema de soporte vital (PLSS, *Portable Life Support System*) 26 kg. O modelo A7LB desenvolveuse para ser usado nas misións Apolo da serie J (Apollo 15, Apollo 16 e Apollo 17). O A7LB foi usado na estación Skylab tras engadirlle protección térmica adicional. Durante a misión Apollo ASTP usouse o modelo A7L orixinal.

Notas
-----

1. 1 2  Mark Wade (2011). "A7L" (en inglés). Consultado o 25 de febreiro de 2012.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ertel , Ivan D; Morse , Mary Louise; et al. (1966-1974). "The Apollo Spacecraft Chronology" **I–IV**.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***A7L*** |
AB Aurigae co seu anel de po
**AB Aurigae** (HD 31293 / HIP 22910) é unha estrela variable na constelación de Auriga, o cocheiro. Encóntrase a 470 anos luz de distancia do Sistema Solar.

AB Aurigae é unha estrela branca de tipo espectral A0Ve cunha luminosidade 31 veces maior que a luminosidade solar. É unha estrela moi estudada xa que é considerada prototipo das estrelas Herbig Ae, estrelas xoves de masa intermedia que aínda non entraron na secuencia principal. Situada na rexión de formación estelar de Taurus-Auriga, a súa idade está comprendida entre 1 e 3 millóns de anos. Rodeada por unha complexa combinación de estruturas de gas e po, AB Aurigae amosa unha serie de fenómenos fascinantes, entre eles unha nebulosa de reflexión que estendese miles de UA máis alá da estrela, así como unha rexión máis compacta con forma de anel (entre 100 e 750 UA da estrela) composta fundamentalmente de gas. Parece que o disco interior de po ten un radio exterior de aproximadamente 130 UA,dentro do cal existe moi pouca cantidade de gas.

O anel de po presenta un espazo baleiro a 102 UA de AB Aurigae; iso, unido á existencia de claros dentro do anel a menor distancia da estrela, suxire a formación de polo menos un obxecto pequeno a unha distancia orbital de aproximadamente 100 UA. Tamén detectouse un "punto forte" na parte externa do anel, que pode ser causado por unha zona de maior densidade motivada polo acrecentamento sobre un compañeiro invisible.

A magnitude aparente de AB Aurigae oscila de forma irregular entre +6,9 e + 8,4, estando catalogada como unha variable Orión.

Notas
-----

1. ↑  Datos astronómicos de AB Aurigae (SIMBAD)
2. ↑  AB Aurigae (VizieR, SIMBAD)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q210356
* SIMBAD: V\* AB Aur

 |
Partituras d'"A saia da Carolina" e outros temas e un acordeón, expostos no Museo Galego do Entroido.
***A Carolina*** ou ***A saia da Carolina*** é unha cantiga popular da música galego-portuguesa tradicional no noroeste da Península Ibérica (Galicia, Asturias, León e norte de Portugal). É unha das cancións máis importantes da música tradicional galega; téñense realizado moitas versións, aínda que a letra e música son sempre semellantes. Existen versións portuguesas algo distintas. A orixe non é coñecida.

Unha coñecida versión é a de 1978 de Fuxan os Ventos do seu álbum *Sementeira*. Tamén é de salientar a versión feita por Luar na Lubre no seu álbum *Solsticio*, combinada cun *reel* irlandés: *Schiarazulla marazulla / A Carolina*. Tamén existen versións coñecidas de Xocaloma, Astarot, ou as portuguesas de Anafaia ou Roberto Leal. Artistas non galegos como María del Monte ou a London Simphony Orchestra téñena interpretado.

Orixe
-----

Disque[*quen?*] *A Carolina*  se puido inspirar na Bella Otero.[]
Como moitas outras tradicións *A Carolina* cántase en Galicia e Norte de Portugal (e tamén en todo o noroeste peninsular, coincidindo co que sería o territorio do antigo Reino de Galicia) polo que existe unha disputa sobre a orixe xeográfica da mesma.

A cantiga é alegre, de letra retranqueira e ritmo de pasodobre. Algúns expertos din que, polo ritmo, a orixe sería de fóra da area de influencia galega, galeguizándose no país. Algúns din que a orixe estaría na vila de Miranda do Douro.

A Carolina cantábanse en ambientes festeiros e para propiciar a danza, como elemento de grande cohesión social. Tocábanse ferros, pandeiretas, botellas de anís e gaitas.

Enredo
------

A cantiga fala dunha moza chamada Carolina que cando baila move o rabo do lagarto que leva na saia e levanta paixóns entre os homes da vila (o coronel, o crego...). Como moitas cantigas tradicionais galegas, ten dobres sentidos nas súas frases que fan dela unha cantiga picaresca. O rabo do lagarto faría referencia á excitación do home. Disque[*quen?*] a moza na que se inspira a canción puido ser a La Bella Otero,[] moza galega que salientou na *Belle Époque* francesa.

Letras en galego e portugués
----------------------------

A música e a letra máis coñecida en Galicia é froito da versión feita por Fuxan os Ventos nos anos 1970, mesturando distintas versións da cantiga (da costa, das montañas do interior), que variaban algo nas estrofas. As letras en portugués son semellantes, co primeiro refrán e as dúas das primeiras estrofas practicamente coincidentes coas galegas.

Notas
-----

1. 1 2  "A Carolina", *No bico un cantar*, TVG

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *No bico un cantar*, TVG.

### Ligazóns externas

* "A Carolina", *No bico un cantar*, TVG.
Abelás.
Abelás.
A **abelá** (da expresión latina *abellana (nux)* ‘noz de Abella’, lugar da Campania onde abundaban estes froitos) é o froito da abeleira (*Coryllus avellana*).

Características
---------------

Ten forma de esfera, dun diámetro de entre 10 e 15 mm. Formada por unha casca fibrosa externa arrodeada por unha pela lisa que recobre a semente. A casca fibrosa seca durante a maduración. As abelás madurecen a finais do verán e comezos do outono, cando pasan da cor verde á cor castaña.

Alimentación
------------

O núcleo da semente é comestible, tanto cru como cociñado. A pel ten un sabor agre polo que normalmente se retira antes de consumir o froito. Da abelá obtense un aceite de sabor forte e de gran calidade par o uso alimentario. As abelás utilízanse en confeitaría.

As principais zonas de produción comercial son o sur de Europa e o noroeste dos Estados Unidos.
Historicamente a abelá considerábase unha garantía contra os anos de fame, ao se poder gardar durante longos períodos de tempo, sen perder as súas propiedades nutritivas.

Notas
-----

1. ↑  "Abelá". *Portal das Palabras*. Consultado o 21 de novembro de 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q578307
* AAT: 300411352
* BNCF: 24695
* EBID: ID
* GEC: 0082341
* NKC: ph274373

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: 4U47CHZ7DL

 |
***Agíla*** é o sexto álbum de estudio do grupo estremeño de rock Extremoduro, gravado e producido por Iñaki "Uoho" Antón e publicado por DRO no 1996.

Trátase probablemente do traballo máis popular da banda, e o que lles consagrou definitivamente como grupo de éxito. Publicado no 1996, un ano despois que o seu predecesor, *Pedrá* e seguindo coa tradición de lanzar un álbum cada ano, de novo por DRO, incorpora unha sección de ventos e outras instrumentacións non usadas anteriormente polo grupo, que en traballos seguintes desenvolveranse ata alcanzar niveis de complexidade superiores. Inclúe algúns dos temas máis famosos do grupo, en especial o seu himno *So payaso*; tamén contén cancións reseñabeis como *Buscando una luna*, *Prometeo*, *Sucede* ou *El día de la Bestia*.

Esta última, concretamente, formou parte da banda sonora da película de igual título de Álex de la Iglesia. Foi durante a xira que seguiu ao álbum como parte da súa promoción durante a cal gravouse o único álbum en directo de Extremoduro, *Iros todos a tomar por culo*, co que se explica que neste haxa tal presenza de temas extraídos de *Agíla*.

Contido
-------

### Lista de cancións

|  |  |
| --- | --- |
|  | Agíla |
| **Nº** | **Título** | **Duración** |
| 01 | "Buscando una luna" | 04:13
  |
| 02 | "Prometeo" | 03:29 |
| 03 | "Sucede" | 03:09 |
| 04 | "So payaso" | 04:43 |
| 05 | "El día de la bestia" | 04:46 |
| 06 | "Tomás" | 01:29 |
| 07 | "¡Qué sonrisa tan rara!" | 03:18 |
| 08 | "Cabezabajo" | 03:42 |
| 09 | "Ábreme el pecho y registra" | 03:32 |
| 10 | "Todos me dicen" | 04:13 |
| 11 | "Correcaminos estate al loro" | 02:35 |
| 12 | "La carrera" | 02:18 |
| 13 | "Me estoy quitando" | 02:12 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q614313
* MusicBrainz: ID

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: A Braña.

**San Miguel da Braña** é unha parroquia do concello lugués de Baleira. No ano 2013 tiña 61 habitantes, agrupados en 3 entidades de poboación (Abrairas, con 13 habitantes, A Braña con 16 e Millares con 32), cunha densidade media de 11 hab/km².

Xeografía
---------

A súa altitude media é de 620 metros. Limita coas parroquias de Retizós (ao norte), Cubilledo (ao leste) e Fonteo (ao sur), e con Montecubeiro ao oeste (xa do concello de Castroverde).

Historia
--------

Pertence ó arciprestado de Luaces. Era beneficio eclesiástico que presentaba o Marqués de Alcañices e o Señor de Vilacide. Noutros documentos figura coma presenteiro o Conde de Villanova de Caneda.

Patrimonio
----------

Entre os seus monumentos relixiosos destaca a Capela de Abrairas e a igrexa parroquial.

A capela de Abrairas é unha pequena capela de planta rectangular de construción popular. Solicitouse a construción en 1766 alegando que estaba moi distante á igrexa parroquial, máis dun cuarto de legua, e que o camiño tiña moita lama cando chovía. Foi bendita en 1769. Os muros son de cachotaría e cantaría de granito e lousa, e a cuberta de lousa a dúas augas. Coñécese baixo a advocación de San Ramón Nonato.

A igrexa parroquial de San Miguel sitúase na aldea da Braña. Foi edificada no século XVII, con profundas reformas ao longo do tempo. Ten planta rectangular e presbiterio da mesma forma. Nun lateral está acaroada a sancristía, de planta rectangular e con acceso dende o presbiterio e dende fóra por unhas portadas alinteladas. Os muros que a conforman son de cachotería e cantería de granito e lousa, e a cuberta de lousa a dúas e catro augas. O arco triunfal de acceso ao presbiterio é de medio punto con imposta. A portada principal é alintelada e culmina no frontis cunha espadana sinxela dun só van. Só conserva un retablo na capela maior, de estilo barroco.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares da Braña

| Lugares da parroquia da Braña no concello de Baleira (Lugo) |  |
| --- | --- |
| Abrairas | A Braña | Millares |

Galería de imaxes
-----------------

* Fachada lesteFachada leste
* Vista desde o adroVista desde o adro

### Parroquias de Baleira

| Galicia | Provincia de Lugo | Parroquias de Baleira |  |
| --- | --- |
| A Braña (San Miguel) | Córneas (Santiago) | Cubilledo (Santiago) | A Degolada (San Lourenzo) | A Esperela (San Pedro) | A Fontaneira (Santiago) | Fonteo (Santa María) | A Lastra (San Xoán) | Librán (Santa Mariña) | Martín (Santiago) | Pousada (San Lourenzo) | Retizós (Santa María Madanela) |

Notas
-----

1. 1 2  Decreto 6/2000, do 7 de xaneiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia de Lugo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Baleira

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5681874
* código INE: 27004010000

 |
**ATP Recordings** é un selo discográfico fundado en 2001 polo promotor de concertos londiniense Barry Hogan de Foundation/All Tomorrow's Parties. Orixinalmente creouse para realizar un CD recompilatorio (ATPRCD01) despois de que Tortoise fose o comisario do evento All Tomorrow's Parties. En primeiro lugar, a todos os que asistiron ao festival entregouselles un sampler promocional de edición limitada (PROATPFCD01), cuxo embalaxe facíase eco do estilo de Peter Saville de Factory Records. A recompilación completa seguiulle máis adiante, e de feito outros festivais de ATP tamén terían as súas compilacións, o último deles o Nightmare Before Christmas de 2006, para o cal o selo e a revista *Plan B Magazine* nun CD gratuíto para os asistentes.

O selo finalmente pasou de realizar recompilatorios do festival a asinar con bandas como Threnody Ensemble, Bardo Pond, The Magic Band, Jackie-O Motherfucker, Deerhoof e White Out (con Jim O'Rourke). Nos últimos anos ATP Recordings medrou e agora tamén ten no seu catálogo a Apse, Alexander Tucker, Death Vessel, The Drones, Fuck Buttons, Fursaxa, The Scientists, Sleepy Sun, Built To Spill e Autolux.

Máis recentemente, cara finais do ano 2007, anunciaron plans de publicar unha nova serie de sinxelos dobre de 7" chamada *Custom Made*, onde os artistas poderían elixir catro cancións: unha algo antiga, unha nova, unha versión e outra a súa elección. Os priemiros artistas en lanzar os seus sinxelos con este formato foron The Drones, Alexander Tucker and Deerhoof.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina do selo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3328854
* MusicBrainz: ID

 |
O **Alcázar de Toro**, chamado tamén **Alcázar Real de Toro**, é unha fortificación de planta cadrada situada na cidade de Toro (provincia de Zamora). A primitiva construción data do século X, porén as numerosas reconstrucións fan notar que é unha edificación máis recente. Encóntrase preto da ribeira, situado nun alto, posúe unhas murallas defensivas flanqueadas por sete Torre do homenaxe formou parte do conxunto de murallas que defendían e abranguían á cidade. O alcázar foi lugar de residencia dos Reis Católicos.

Historia
--------

O alcázar foi construído no século X nunha acrópole da cidade (elevada a 110 metros do río río Douro). Foi escenario dunha das máis crueis matanzas do rei Pedro I de Castela. O 16 de xaneiro de 1356, encontrábase aí María de Portugal, esposa do rei Afonso XI de Castela, cando o seu fillo Pedro o Cruel chegou e ordenou os seus escudeiros a matar varios nobres que acompañaban á raíña. Pedro López de Ayala nas súas crónicas dos reinados de Pedro I, Henrique II, Xoán I, e de Henrique III, describe así os feitos:

> 
> 
> E entón logo enviou dicir o Rei á Raíña Dona María, a súa nai, que estaba dentro no Alcázar, que saíse de alí e viñese cara a el. E a Raíña envioulle pedir mercede por aqueles Cabaleiros que alí estaban con ela, que os perdoase. E o Rei envioulle dicir que ela viñese, que despois el sabería que facer cos Cabaleiros que con ela estaban (... ) E a Raíña saíu do Alcázar, e viña con ela a condesa dona Juana, muller do conde Don Enrique, tamén Don Pero Estevanez Carpentero Maestre que se chamaba de Calatrava, e Ruy González de Castañeda, e Alfonso Téllez Girón, e Martín Alfonso Tello (...) Outro Escudeiro chegou e matou a Martín Alfonso Tello (...) E a Raíña Dona María, nai do Rei, cando viu matar estes Cabaleiros así, caeu na terra sen ningún sentido como morta (...) e despois de levantala, e viu os Cabaleiros mortos arredor dela, e nus, e comezou a dar grandes voces maldicindo o Rei, o seu fillo, e dicindo que a deshonrara e a mancara para sempre, e que xa máis quería morrer que non vivir.
> 
> 

Foi residencia de Xoán II de Castela cando asistía ás cortes en Toro. Es posible que existisen outras residencias reais. O castelo tivo o seu protagonismo durante a guerra de Sucesión Castelá e concretamente na Batalla de Toro acaecida o 1 de marzo de 1476. Tralo abandono que sufriu no século XVI como residencia real, o castelo iniciou un lento declive. Foi declarado Monumento Histórico Artístico en 1931.

Notas
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Alcázar de Toro*** |

1. ↑  Velásco Rodríguez, Victoriano (1962). Tipografía "Heraldo de Zamora", ed. *Guía Turística da Provincia de Zamora* (Segunda ed.). Zamora. p. 193.
2. ↑  López de Ayala, Pedro (1780). *Crónica de los Reyes de Castilla, Don Pedro, Don Enrique II, Don Juan I, Don Enrique III*. Madrid: Imprenta de D. Antonio de Sancha. pp. 207–208, ano sexto, capítulo II. OCLC 2921347.
3. ↑  Cañas Gálvez, Francisco de Paula (2007), 'O itinerario da corte de Juan II de Castela (1418-1454)
  

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5664259
* JCyL: 16989

 |
Carlos Callón, co Apalpador, ante o edificio da Xunta en San Caetano nunha concentración de Queremos Galego no 2012.
**A Gentalha do Pichel** é unha asociación cultural constituída en 2004 con base en Santiago de Compostela. Ten por obxecto a recuperación e difusión dos costumes, hábitos e tradicións galegos. Defende a normativa reintegracionista proposta pola AGAL.

Historia
--------

En novembro de 2003 catro persoas xuntáronse co obxectivo de ofrecer unha alternativa de actividades culturais en galego á marxe do asociacionismo existente e de vinculacións políticas. Catro anos despois o grupo pasou a ter máis de 100 persoas.

No seu local organízanse diversos obradoiros, proxeccións cinematográficas (entre elas as do Cineclube de Compostela) e concertos. Unha das súas campañas máis exitosas foi dar a coñecer a figura do Apalpador a toda Galiza.

Galería de imaxes
-----------------

* Ataque EscampeAtaque Escampe
* Das KapitalDas Kapital
* O Leo i Arremecághona!O Leo i Arremecághona!
* Labregos do tempo dos SputniksLabregos do tempo dos Sputniks

Notas
-----

1. ↑  Ficha en Santiagoturismo
2. ↑  "A Gentalha do Pichel Quatro anos de gentalha. Vídeo 55'04"". Arquivado dende o orixinal o 28 de xaneiro de 2013. Consultado o 30 de xaneiro de 2013.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***A Gentalha do Pichel*** |

* Artigo de Marcos Pérez Pena en Praza Pública
O **Académico Basket Clube Braga** é un equipo de balonmán da cidade de Braga (Portugal). Actualmente compite na Liga Portuguesa de Andebol (LPA).

Historia
--------

O club foi fundado o 29 de decembro de 1933, tendo ao longo da súa vida diversas modalidades deportivas coma o hóckey a patíns, baloncesto, atletismo, hóckey herba, voleibol, xadrez e patinaxe artística. O 6 de novembro de 1958 recibiu a Medalla de Ouro da cidade polo servizo prestado polo club á xuventude no ano das súas vodas de prata.

1960 foi un ano rico para o ABC. E non só en hockey a patíns ou no atletismo. O voleibol reapareceu tanto na categoría masculina como na feminina.

Hái pouco máis de dúas décadas, o hóckey a patíns era a modalidade raíña, chegando a ceder algúns atletas ás seleccións nacionais. En 1979 o ABC facíase representar en varias modalidades: balonmán, hóckey a patíns, baloncesto, voleibol, ténis de mesa, atletismo e ximnásia. Na tempada 1982-83 o ABC camiñaba cara a unha bipolarización en termos de modalidades practicadas: hóckey a patíns e balonmán.

Co ascenso á primeira división do equipo de balonmán, António Cunha foi o mentor do ABC tal cal o coñecemos. O troco da cor do equipamento de negro a amarelo provocou unha división no club, de xeito que algúns dos socios máis antigos abandonaron o club.

Ese foi posiblemente o prezo a pagar pola gloria. Apenas tres tempadas despois de ter acadado o título da segunda división, o ABC completou un ascenso meteórico coa conquista do primeiro dos doce campionatos nacionais de primeira división (1986-87).

En 1994 disputou a final da Liga de Campións da EHF co Teka Santander, na que perdeu en dobre partido, empatando a 22 na ida en Portugal, e perdendo a volta por 23-21.

Estes éxitos continúan a día de hoxe a converter ao ABC coma o mellor equipo de formación de xogadores de balonmán en Portugal, e unha referencia para o balonmán en Europa.

En xaneiro do 2009 o club recibiu a *Medalha de Mérito Desportivo da Secretaría de Estado da Juventude e Desporto* polo seut traballo deportivo e social na Gala do Club na que se conmemoraban as vodas de diamante.

Palmarés
--------

* **13 Ligas de Portugal:** 1987, 1988, 1991, 1992, 1993, 1995, 1996, 1997, 1998, 2000, 2006, 2007, 2016
* **12 Copas de Portugal:** 1990, 1991, 1992, 1993, 1995, 1996, 1997, 2000, 2008, 2009, 2015, 2017
* **6 Supercopa de Portugal:** 1991, 1992, 1993, 1996, 1999, 2015
* **1 subcampionato da Liga de Campións da EHF:** 1994
* **1 EHF Challenge Cup:** 2016

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio oficial do club
**A2100** é un tipo de satélite de comunicacións construído por Lockheed Martin Space Systems para telecomunicacións desde a órbita xeosincrónica.

Características
---------------

Está deseñado para diferentes necesidades en canto a telecomunicación, incluíndo servizos en banda Ka e de banda larga, servizos en banda C e Ku, servizos de banda larga dirixidos e de alta potencia mediante banda Ku e servizos móbiles mediante UHF e as bandas L e S.

O sistema A2100 foi desenvolvido polo equipo Skunk Works nas instalacións de Astro Space East Windsor, en Nova Jersey. Un grupo de deseñadores, incluíndo a Brian Stewart, John Close, Pete Wise e Keith Davies, desenvolveu un bus común flexible con significativamente menos compoñentes, un menor peso e un menor tempo de entrega ó cliente.

O primeiro satélite A2100, o AMC-1, foi lanzado o 8 de setembro de 1996. Dende entón lanzáronse uns 30 satélites baseados no bus A2100, sumando 200 anos de servizo en órbita.

A serie A2100 é modular e pode ser configurado para diferentes tamaños:

* A2100A = 1 a 4 kW
* A2100AX = 4 a x kW
* A2100AXS: A2100AX mellorado
* A2100AXX : versión ampliada para comunicacións móbiles.
* Ademais existe a versión A2100M para usos militares.

Notas
-----

1. ↑  skyrocket.de "Lockheed Martin: A2100"
2. ↑  globalsecurity.org "Lockheed Martin-Built A2100 Satellite Fleet Achieves 200 Years In Orbit"
A **Academia das Ciencias e as Artes de Televisión de España** (en español: **Academia de las Ciencias y las Artes de Televisión de España**) é unha institución sen ánimo de lucro fundada en 1997 que aglutina ós principais operadores de televisión e que integra a preto de 800 profesionais do sector audiovisual.

Outorga os premios ós mellores programas de televisión, denominados Premios ATV. Un deses é o Premio Pilar Miró que se concede ó mellor de Guión para películas para televisión.

En 2006 celebráronse as vodas de ouro da televisión en España.

O xornalista galego Ignacio Ramonet é socio de honra desta institución.

Presidentes
-----------

* Jesús Hermida (1997-1998),
* Antonio Mercero (1998-2000)
* Ignacio Salas (2000-2006).
* Manuel Campo Vidal (2006 - actualidade)

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Premio de Periodismo Científico Concha García Campoy

### Ligazóns externas

* Web oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3394105
* WorldCat
* VIAF: 149900370
* GEC: 0522587

 |
**Aage Berntsen**, nado en Særslev o 16 de maio de 1885 e finado en Copenhague o 16 de abril de 1952, foi un médico, pintor, poeta e tirador de esgrima danés.

Traxectoria
-----------

Aage Berntsen era o fillo do político Klaus Berntsen, que anos despois sería primeiro ministro. Aage realizou o bacharalato na Borgerdydskolen en Copenhague, e tras graduarse en 1903 pasou á Universidade de Copenhaguen para estudar medicina ata a súa licenciatura en 1911. Foi o xefe do servizo de ambulancias danesas en París entre 1918 e 1919, foi axudante de cirurxía no Rigshopitalet de Copenhague (1921-1923) e foi *Korps-læge* (equivalente a tenente) do corpo médico do exército en 1922. En 1925 leu a súa tese de doutoramento sobre as varices nas pernas, titulada en danés *Om Varicer paa Underextremiteterne*. A partir de 1927 especializouse en cirurxía, ortopedia e flebectasia. Publicou tamén os manuais médicos *Lærebog i Orto­pædi* e *Ortopædisk Operationslære* en 1934 e 1948 respectivamente.

Vida artística e deportiva
--------------------------

Como escritor publicou a súa primeira colección de poemas en 1908 co título de *Digte*, seguido en 1910 por *Fiol og Sækkepibe* e *Klinten og Hveden* en 1914. Pero o seu poema máis coñecido é *Fynsk Foraar* que forma parte de *Den milde Dag er lys og lang* obra coa que Aage gañou unha competición en 1917 organizada pola Dansk Korforening (Sociedade Coral Danesa) para unha obra relacionada coa historia ou a cultura danesa que había ser musicada polo compositor Carl Nielsen e que tivo a súa estrea en 1922. En 1923 publicou *Ungkarlens Visebog* e en 1929 *Den kostelige Gave* i 1929. Entre os premios que recibiu están o Holger Drachmann-legatet en 1941 e a Aarestrup-medaljen en 1950.

Como pintor expuxo na Exhibición de Arte de Autono de Copenhaguen en 1941.

Destacado tirador de esgrima, Bernsten pertencía ao Akademisk Fægteklub e participou nos Xogos Olímpicos de 1920 nas tres armas individuais, e tamén en sabre e espada na competición por equipos, mais non obtivo medalla.

Notas
-----

1. 1 2 3  Krak blå bog
2. ↑  Georg Metz (2008). *Min danske sang*. People'sPress. ISBN 978-87-7055-308-7.
3. ↑  "Aage Berntsen, Dansk Biografisk Leksikon". Gyldendal.
4. ↑  "Aage Berntsen (1885-1952)". Litteraturpriser.
5. ↑  "Aage Berntsen". Sports-Reference.com. Arquivado dende o orixinal o 26 de outubro de 2012. Consultado o 12 de agosto de 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4661191
* WorldCat
* VIAF: 7242731
* FAST: 279620
* GND: 1074487826
* IMSLP: ID
* ISNI: 0000 0000 5454 3730
* LCCN: nr90029005
* MusicBrainz: ID
* NTA: 132341808
* SUDOC: 180460331
* Sports Reference: aage-berntsen-1

 |
O **Aalesunds Fotballklubb** é un club de fútbol noruegués da cidade de Ålesund que xoga na máxima competición norueguesa. Fundouse o 25 de xuño de 1914 e mantén equipos masculinos e femininos profesionais e de afeccionados. Ata a tempada 2005 xogaba no estadio Kråmyra e desde aquela no Color Line con capacidade para 11 000 espectadores. No ano 2009 o club gañou a Copa Norueguesa por primeira vez na súa historia, o que lle deu o pase para a UEFA Europa League. O Aalesunds é un histórico do fútbol noruegués anterior á segunda guerra mundial pero despois quedour relegado á segunda ou mesmo terceira división, no ano 2003 subiu por vez primeira á máxima competición e desde o 2007 xoga ininterrompidamente nesa categoría.

Cadro de xogadores
------------------

A 26 de maio de 2012 os xogadores eran:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Nº | Posto | País | Xogador |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | P |  | Ole-Christian Rørvik |
| 3 | DF |  | Edvard Skagestad |
| 4 | DF |  | Jonathan Tollås |
| 7 | C |  | Jason Morrison |
| 8 | C |  | Fredrik Carlsen |
| 9 | DI | Estonia | Sander Post |
| 10 | C |  | Peter Orry Larsen |
| 11 | DI |  | Tremaine Stewart |
| 13 | P |  | Sten Grytebust |
| 14 | C | Nixeria | Leke James |
| 15 | DF |  | Daniel Arnefjord |
| 16 | DF |  | Hugues Wembangomo |

 |  | 

| Nº | Posto | País | Xogador |
| --- | --- | --- | --- |
| 17 | C |  | Demar Phillips |
| 18 | C |  | Christian Myklebust |
| 22 | DF |  | Jo Nymo Matland |
| 23 | C |  | Fredrik Ulvestad |
| 24 | P |  | Mathias Rasmussen |
| 25 | C |  | Lars Fuhre |
| 27 | DF | Estonia | Enar Jääger |
| 29 | C |  | Adam Sellami |
| 31 | C | Córsega | Michael Barrantes |
| 36 | C |  | Thomas Martinussen |
| 37 | DI |  | Torbjørn Grytten |

 |

Notas
-----

1. ↑  "A-laget spillere Aalesund". Aalesunds FK. Arquivado dende o orixinal o 02 de abril de 2015. Consultado o 26 de maio de 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q214992
* WorldCat
* VIAF: 224295052

 |
| Mofos mucosos acrásidos |
| --- |
| *Acrasis rosea*, amoeba e esporas |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Excavata |
| Superfilo: | Discicristata |
| Filo: | PercolozoaCavalier-Smith 1991 |
| Clase: | HeteroloboseaPage & Blanton 1985 |
| Orde: | **Acrasida** |
| Familia: | **Acrasidae** |

 |

Os **acrásidos** ou **Acrasidae** son unha familia de protistas que pertencen ao grupo dos Percolozoa, orde **Acrasida**. Son un tipo de mofos mucosos, pero non están relacionados cos outros mofos mucosos clasificados como micetozoos. As células individuais aparecen na madeira, esterco, materia vexetal en descomposición e no solo. Viven como organismos descompoñedores, pero tamén se alimentan de bacterias e outros microorganismos.

Algúns autores consideran a este grupo coa categoría de reino, pero hai moito debate ao respecto.

O termo "Acrasiomycota" utilizouse para referirse a este grupo cando eran considerados fungos en lugar de protistas.

Reprodución
-----------

Cando os recursos alimenticios e a auga chegan a un nivel limitante, estas amebas liberan feromonas como a acrasina para promover a agregación das células ameboides preparándose para moverse como un grande agregado (chamado *grex*) formado por miles de células. Cando no *grex* se reproducen as células ameboides orixinan corpos frutíferos formadores de esporas, que lembran ás dos fungos. As esporas dan lugar a individuos unicelulares.

Notas
-----

1. ↑  Roger AJ, Smith MW, Doolittle RF, Doolittle WF (1996). "Evidence for the Heterolobosea from phylogenetic analysis of genes encoding glyceraldehyde-3-phosphate dehydrogenase". *J. Eukaryot. Microbiol.* **43** (6): 475–85. PMID 8976605. doi:10.1111/j.1550-7408.1996.tb04507.x.

* C.J. Alexopolous, Charles W. Mims, M. Blackwell et al. *Introductory Mycology, 4th ed.* (John Wiley and Sons, Hoboken NJ, 2004) ISBN 0-471-52229-5

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q134444
* BRE: 1807030
* MAG: 2777442175

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* GBIF: 4920632
* IRMNG: 112481

 |
Axente da *Garda Costeira* (NOAA) revisando aletas de tiburón confiscadas.
Poxa de quenlla (*Prionace glauca*) no porto de Vigo.
Denomínase **aleteo de tiburóns** (do inglés *shark finning*) ou simplemente **aleteo** (*finning*) á práctica pesqueira que consiste en atrapar tiburóns, cortarlle as aletas e devolvelos mutilados e vivos ao mar, onde inevitabelmente morrerán por asfixia —ao non poderen nadar e conseguir a circulación de auga polas súas branquias—, desangrados ou devorados por outros peixes.

Efectos sobre as especies
-------------------------

Estudos da Organización das Nacións Unidas para a Agricultura e a Alimentación (FAO) e de organizacións conservacionistas independentes, estiman que cada ano se capturan entre 100 e 150 millóns de tiburóns. Os tiburóns son presa dos barcos pesqueiros pola crecente demanda de subprodutos (en particular as súas aletas), para o mercado asiático e os restaurantes asiáticos de todo o mundo. A súa demanda para a sopa de aleta de tiburón, de cartilaxe para produtos farmacéuticos —non só da medicina tradicional chinesa—, están provocando unha verdadeira catástrofe ecolóxica para este grupo de peixes. Por iso, o prezo das aletas das especies máis solicitadas pode alcanzar os 600 euros/kg.

Nas últimas décadas moitas especies de tiburóns pasaron a estar ao bordo da extinción debido á sobreexplotación pesqueira non sustentábel e, en particular, pola práctica do *finning*, que é ilegal en case todo o mundo (a Unión Europea, que xa a prohibira de forma xeral en 2003, recentemente prohibiu tamén as excepcións permitidas ás frotas pesqueiras españolas e portuguesas)".

As poboacións de tiburóns diminuíron nalgunhas especies nun 90 %. Este declive é máis perigoso para a supervivencia destes peixes debido ás características ecolóxicas dos escualos que os fai moi vulnerábeis á súa captura en masa; trátase de animais que medran lentamente, a súa maduración sexual prodúcese ao cabo de bastantes anos e teñen pouca descendencia.

Notas
-----

1. 1 2 3  "*Finning*: a cruel práctica pesqueira que pode acabar cos tiburóns". Consultado o 23 de novembro de 2012.
2. ↑  Golpe a la flota gallega al prohibirse cortar la aleta de tiburón a bordo. La Eurocámara rechaza dar excepciones a los barcos españoles y lusos Diario *La Voz de Galicia*, 23/11/2012.
3. ↑  La UE blinda la prohibición de cortar las aletas de tiburones Diario *El País* (España), 23/11/2012.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Aleteo de tiburóns*** |

### Ligazóns externas

* Regulamento (CE) n° 1185/2003 do Consello, de 26 de xuño de 2003, sobre o corte das aletas dos tiburóns nos buques (DOUE L 167, de 4.07.2003)  Arquivado 27 de setembro de 2009 en Wayback Machine.. Modificado por Rgto 605/2013, de 12 de xuño .

### Outros artigos

* Sopa de aleta de tiburón
* Tiburóns

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q116823
* MAG: 2779658867

 |
Estrutura química do alquilfenol nonilfenol.
Os **alquilfenois** son unha familia de compostos orgánicos que se obteñen da alquilación de fenois. O termo adoita reservarse para os compostos importantes comercialmente propilfenol, butilfenol, amilfenol, heptilfenol, octilfenol, nonilfenol, dodecilfenol e os "alquilfenois de cadea longa" (LCAPs) derivados. Os metilfenois e etilfenois son tamén alquilfenois, pero xeralmente se lles denomina polos seus nomes específicos: cresois e xilenois.

Produción
---------

Os alquilfenois de cadea longa prepáranse por alquilación de fenol con alquenos:

C6H5OH + RR'C=CHR" → RR'CH-CHR"-C6H4OH
Por este procedemento fabrícanse uns 500 M kg/ano.

Controversia sobre a toxicidade dos nonilfenois
-----------------------------------------------

Os alquilfenois son xenoestróxenos. A Unión Europea aplicou restricións na venda e uso en certas aplicacións dos nonilfenois, alegando a súa "toxicidade, persistencia, e problemas de bioacumulación", pero noutros países, como Estados Unidos a EPA está avaliando os efectos do produto máis de vagar para estar seguro que a decisión que se tome está baseada en "ciencia sólida".

Usos dos alquilfenois de cadea longa
------------------------------------

Os alquilfenois de cadea longa utilízanse amplamente como precursores de deterxentes, como aditivos para combustibles e lubricantes, polímeros, e como compoñentes de resinas fenólicas. Estes compostos utilízanse tamén como bloques de construción químicos para fabricar fragrancias, elastómeros termoplásticos, antioxidantes, produtos químicos para campos petrolíferos e materiais retardantes do lume. Debido ao seu uso para fabricar resinas alquilfenólicas, poden atoparse alquilfenois en pneumáticos, adhesivos, revestimentos, papel carbón de copia e produtos de goma de altas prestacións. Levan sendo utilizados na industria desde hai uns 40 anos.

Estes compostos xenobióticos interfiren co sistema endócrino de forma feble.

Notas
-----

1. 1 2  Helmut Fiege, Heinz-Werner Voges, Toshikazu Hamamoto, Sumio Umemura, Tadao Iwata, Hisaya Miki, Yasuhiro Fujita, Hans-Josef Buysch, Dorothea Garbe, Wilfried Paulus "Phenol Derivatives" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 2002, Wiley-VCH, Weinheim.doi 10.1002/14356007.a19\_313.
2. ↑  Kochukov, Y.; Jeng, J.; Watson, S. (May 2009). "Alkylphenol xenoestrogens with varying carbon chain lengths differentially and potently activate signaling and functional responses in GH3/B6/F10 somatomammotropes". Environmental health perspectives 117 (5): 723–730. doi:10.1289/ehp.0800182. ISSN 0091-6765. PMC 2685833. PMID 19479013.
3. ↑  European Bans on Surfactant Trigger Transatlantic Debate

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lípido fenólico

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q419147
* MAG: 2777227959

 |
**AB Doradus** (HD 36705 / HIP 25647) é un sistema estelar que se atopa a 48,7 anos luz na constelación austral de Dorado. A estrela principal é unha estrela fulgurante, de aí a denominación denominación de estrela variable *AB*.

A estrela principal **AB Doradus A**, anana laranxa de tipo espectral K2V, ten unha velocidade de rotación 50 veces maior que o Sol, e en consecuencia posúe un campo magnético grande.. Posúe maior número de manchas solares que o Sol. Medidas da velocidade de rotación da estrela no seu ecuador amosaron que a velocidade varía co tempo debido o efecto de dito campo magnético.

**AB Doradus B** é unha anana vermella a 135 UA da compoñente A. **AB Doradus C** é unha compañeira moi próxima a estrela principal, a só 2,3 UA, cun período orbital de 11,75 anos. É unha das estrelas coñecidas con menor masa -93 veces a masa de Xúpiter- moi preto do límite de 75-83 veces a masa de Xupiter por debaixo da cal clasificaríase como unha anana marrón. A súa luminosidade é só unha milésima da do Sol.

O sistema é membro da chamada Asociación estelar de AB Doradus, composta por unhas 30 estrelas que se moven na mesma dirección e teñen unha idade similar.

Notas
-----

1. ↑  Datos astronómicos de AB Doradus (SIMBAD)
2. ↑  JR Minkel (11-12-2001). "Shimmying Star May Shed Light on Forces at Work in the Sun". Scientific American. Consultado o 2006-06-25.
3. ↑  A. C. Cameron, J.F. Donati. "Christmas Star Does the Twist" (en English). PPARC. Arquivado dende o orixinal o 04-11-2005. Consultado o 25-08-2006.
4. ↑  "Weighing the Smallest Stars". ESO. 2005-01-19. Arquivado dende o orixinal o 20-08-2006. Consultado o 13-08-2006.
5. ↑  B. Zuckerman, I. Song, M. S. Bessell (2005). "The AB Doradus Moving Group". *The Astrophysical Journal* **613**: 65–68.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***AB Doradus*** |
O **ATR 42** é un avión bimotor turbohélice rexional de curto alcance fabricado en Francia e Italia por ATR (Aerei da Trasporto Regionale ou Avions de transport régional). Os modelos de ATR son ensamblados finalsmente en Tolosa, e comparten recursos e tecnoloxía con Airbus. O nome "42" ven do número estándar de asentos do avión, que varía de 40 a 52. O aparello serve como base para o máis grande ATR 72.

Deseño e desenvolvemento
------------------------

O ATR 42–300 foi anunciado en 1981, facendo o seu voo de estrea o 16 de agosto de 1984. As certificacións francesa e italiana chegaron en setembro de 1985 e o seu primeiro servizo foi no mes de decembro dese ano con Air Littoral. Esta versión inicial do ATR 42 fabricouse ata 1996. A seguinte actualización do avión foi o ATR 42-320 (tamén producido ata 1996), que estaba equipada cos máis potentes motores PW-121. O ATR 42-300QC é unha versión convertible de pasaxeiros/carga da serie −300.

A seguinte versión de produción é a serie -500. Esta foi unha versión mellorada con motores PW127, hélices de seis pás, rendemento mellorado en ambientes quentes e altos, máis capacidade de peso e unha cabina de pasaxe mellorada. O ATR 42–500 foi certificado en xullo de 1995. A versión actual en fabricación é a serie -600. Anunciada en 2007, as súas entregas comezaron no ano 2012 e é semellante ao -500 pero equipado con motores PW127M, unha nova cabina de mando e varias melloras menores. En abril de 2017 foran entregados 457 ATR 42 en todo o mundo.

Notas
-----

1. ↑  Rzjets (ed.). "Lista de produción do ATR 42". Consultado o 7 de maio de 2017.
2. ↑  ATR (ed.). "Milestones". Arquivado dende o orixinal o 17 de outubro de 2006. Consultado o 7 de maio de 2017.  `|urlarquivo=` e `|url-arquivo=` redundantes (Axuda); `|dataarquivo=` e `|data-arquivo=` redundantes (Axuda)
3. 1 2  Airliners (ed.). "ATR 42". Consultado o 7 de maio de 2017.