**Barbadás** é un concello da provincia de Ourense, pertencente a comarca de Ourense. Segundo o IGE en 2016 tiña 10 638 habitantes (10463 en 2015, 8426 no 2006, 7939 no 2005, 7597 no 2004, 7193 no 2003).O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é barbadés ou barbalatense.

Xeografía
---------

O concello, de 30,33 km², abrangue 6 parroquias. Limita ao norte con Ourense. O seu principal núcleo é A Valenzá, vila dormitorio de Ourense. Cara ao norte está o río Miño, ao que se dirixe o río Barbaña, principal curso fluvial do concello. As zonas máis montañosas están cara ao suroeste, acadando os 600 m no Alto do Castro.

### Poboación

| Censo total | 10 463 (2015) |
| --- | --- |
| Menores de 15 anos | 1876 (17,93 %) |
| Entre 15 e 64 anos | 6812 (65,11 %) |
| Maiores de 65 anos | 1775 (16,96 %) |


|  |
| --- |
| **Evolución da poboación de Barbadás**   Fontes: INE e IGE. |
| **1900** | **1930** | **1950** | **1981** | **2004** | **2009** | **2011** | **2012** | **2013** | **2014** | **2015** | **2016** | **2017** | **2018** | **2019** | **2020** | **2021** | **2022** |
| 3835 | 4063 | 4325 | 3682 | 7597 | 9177 | 9731 | 10 064 |  | 10 371 | 10 463 | 10 638 | {{{13}}} | {{{14}}} | {{{15}}} | {{{16}}} | {{{17}}} | {{{18}}} |
| *(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)* |

Historia
--------

No monte da Piteira (480 m) realizáronse en 1974 unhas escavacións arqueolóxicas nas que se atoparon restos de asentamentos do paleolítico. No Museo de Ourense consérvanse restos de cantos rodados de cuarcita, sílex, cuarzo, coitelos de dorso e útiles para a caza.

Durante a cultura castrexa a zona estaba habitada polos coelernos. No castro de Trelle (635 m) atopouse un brazalete de finais da idade de bronce, conservado no Museo de Lugo. No monte Nondedeu, no lugar das Pipileiras, atopouse un brazalete similar, estando os dous decorados con motivos triangulares e reticulados feitos mediante excisións. Outro poboado da época é o Castro de Louredo.

Trala romanización de Galicia abandonáronse os castros e habitáronse zonas de chaira máis próximas ao río Miño. Na aldea de Loiro atopáronse restos dunha *villae*, como tellas e moedas.

Na Cova do Lobo asentáronse os construtores da primitiva capela visigótiga de Barbadás. O mosteiro de Celanova, fundado no ano 936, tivo forte influencia nestas terras. No ano 1110 construíuse a igrexa de San Martiño de Loiro, de estilo románico. No ano 1113 a zona pasou a estar baixo o señorío da diocese de Ourense. No ano 1133 o rei Afonso VII de León concedeu ao monte Louredo un castelo e o seu coto, e a vila de Loiro ao bispo Martiño.

En 1348 Barbadás viuse afectada pola peste negra, chegada dende o porto de Baiona. Isto, xunto coas guerras civís e os enfrontamentos entre nobres e a poboación campesiña e mercadores, provoca unha forte crise.

A Gran Guerra Irmandiña provocou o derribo do Castelo Ramiro entre os anos 1467 e 1469. Entre 1486 e 1507 houbo un gran preito entre a cidade de Ourense e a veciñanza da zona pola Barca de Lagar Queimado. Se ben o xuíz Sancho Ruíz de Villegas mandou inutilizar a barca, continuou navegando polo río.

No ano 1820 constituíuse o concello da Valenzá, pertencente ao partido xudicial de Ourense. Trala División territorial de España en 1833 o municipio de Sobrado do Bispo intégrase no da Valenzá, que en 1851 pasa a denominarse Barbadás.

Patrimonio
----------

Santa María de Sobrado do Bispo.
San Martiño de Loiro.
San Lourenzo de Piñor.
A **igrexa de Santa María de Sobrado do Bispo** é un templo de orixe románica. No exterior ten grandes contrafortes e ménsulas no tellado. Na portada lateral ten un arco apuntado de transición ao gótico, coroado por unha arquivolta de bólas. No interior hai un retablo barroco. Nesta mesma parroquia está a **capela de San Xoán**, de estilo neogótico.

A **igrexa de San Martiño de Loiro** foi construída en 1110 e modificada posteriormente. Da primeira etapa conserva o arco triunfal cunha ventá sobre a ábsida románica. Ten dúas portas laterais, e na fachada principal unha porta con arquivoltas e tres mediacanas rodeando o tímpano, que ten unha ventá e dúas figuras humanas rodeando unha cruz. Sobre ela hai unha cornixa perlada sostida por arcos adornados con figuras humanas, mitolóxicas, animais, vexetais e xeométricas. Na cuberta da nave hai unha cruz, e no testeiro da ábsida un *Agnus Dei*.

A **ermida de San Bieito**, na Cova do Lobo, é un pequeno templo, onde se celebra unha romaría.

A **igrexa de San Bernabeu da Valenzá** construíuse en 1576, trala epidemia que asolagou a zona entre 1569 e 1571. Ten unha capela pegada, mandada construír en 1584 polo capitán Tomé Rodríguez Punxín, retornado das Indias.

A **igrexa de San Lourenzo de Piñor** é do século XVI. A fachada está flanqueada nas esquinas por dúas pilastras que soportan un frontón partido por un fornelo coa imaxe de San Lourenzo. A porta de acceso está coroada por un deseño renacentista, e o acceso ao templo faise mediante unha grande escalinata barroca. O campanario está coroado cunha balaustrada.

O **pazo de Bentraces** foi construído no século XV como residencia episcopal do mosteiro de Celanova. A familia portuguesa Soarez Tanxil transformouno en casa señorial. Da primeira época consérvase a área que une as tres edificacións actuais.

O **pazo de Piñor** é do século XVI, ampliado posteriormente cunha solaina con ampla balaustrada barroca. Ten dúas edificacións anexas de dúas alturas, a máis moderna de planta rectangular. Dispón dunha capela próxima o edificio. A leira está rodeada por un muro de pedra.

A **capela de San Amaro**, en Barbadás, ten un peto de ánimas.

Galería de imaxes
-----------------

*Artigo principal**:* Galería de imaxes de Barbadás.

Parroquias
----------

| Galicia | Provincia de Ourense | Parroquias de Barbadás |  |
| --- | --- |
| Barbadás (San Xoán) | Bentraces (San Xoán) | Loiro (San Martiño) | Piñor (San Lourenzo) | Sobrado do Bispo (Santa María) | A Valenzá (San Bernabeu) |

Lugares de Barbadás
-------------------

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Barbadás vexa: Lugares de Barbadás.

Notas
-----

1. ↑  Véxase no Galizionario.
2. ↑  Instituto Nacional de Estadística, ed. (27 de decembro de 2019). "Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de enero". Consultado o 2 de xuño de 2020. *(en castelán)*.
3. 1 2  Instituto Galego de Estatística. (2022) "Barbadás".*Información municipal. Sociedade e poboación*. Xunta de Galicia.
4. ↑  Nomenclátor de Galicia. Busca directa. Xunta de Galicia
5. ↑  Goberno de España, Ministerio del Interior (ed.). "Elecciones 2023" (en castelán). Consultado o 20 de xuño de 2023.
6. ↑  "El PSdeG gobernará sobre 1,2 millones de gallegos, el PP a 667.000, y el BNG a 360.000". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 20 de xuño de 2023.
7. ↑  Neira, Carlos. "Evolución do uso do galego por concellos". Arquivado dende o orixinal o 5 de decembro de 2019. Consultado o 14 de outubro de 2014. Fonte: IGE. Datos dispoñibles nas Táboas Dinámicas de Google
8. ↑  Instituto Galego de Estatística (IGE). Xunta de Galicia, ed. (2017). "Poboación de Barbadás. Nomenclátor de Galicia. Ano 2016". Arquivado dende o orixinal o 30 de decembro de 2020. Consultado o 27 de febreiro de 2017.
9. ↑  Costas González, X.-H. (2015): "Os xentilicios en galego". En Eva M.Castro Figueiras; MªCristina Rodríguez Ricart. *Na universidade en galego con seguridade*, páx. 77. Universidade de Vigo. ISBN 978-84-8158-696-1

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Barbadás*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do concello de Barbadás
* Banda de Música do Concello de Barbadás

| * v
* c
* e
Concellos da comarca de Ourense |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
AmoeiroAmoeiro
 | 
BarbadásBarbadás
 | 
ColesColes
 | 
EsgosEsgos
 | 
Nogueira de RamuínNogueira de Ramuín
 | 
OurenseOurense
 | 
O Pereiro de AguiarO Pereiro de Aguiar
 | 
A PeroxaA Peroxa
 | 
San Cibrao das ViñasSan Cibrao das Viñas
 | 
TaboadelaTaboadela
 | 
ToénToén
 | 
VilamarínVilamarín
 |

 | Comarca de Ourense |

| * v
* c
* e
Galicia Galicia  ·  Concellos da provincia de Ourense |
| --- |
| 
* Allariz
* Amoeiro
* A Arnoia
* Avión
* Baltar
* Bande
* Baños de Molgas
* Barbadás
* O Barco de Valdeorras
* Beade
* Beariz
* Os Blancos
* Boborás
* A Bola
* O Bolo
* Calvos de Randín
* Carballeda de Avia
* Carballeda de Valdeorras
* O Carballiño
* Cartelle
* Castrelo de Miño
* Castrelo do Val
* Castro Caldelas
* Celanova
* Cenlle
* Chandrexa de Queixa
* Coles
* Cortegada
* Cualedro
* Entrimo
* Esgos
* Gomesende
* A Gudiña
* O Irixo
* Larouco
* Laza
* Leiro
* Lobeira
* Lobios
* Maceda
* Manzaneda
* Maside
* Melón
* A Merca
* A Mezquita
* Montederramo
* Monterrei
* Muíños
* Nogueira de Ramuín
* Oímbra
* Ourense
* Paderne de Allariz
* Padrenda
* Parada de Sil
* O Pereiro de Aguiar
* A Peroxa
* Petín
* Piñor
* A Pobra de Trives
* Pontedeva
* Porqueira
* Punxín
* Quintela de Leirado
* Rairiz de Veiga
* Ramirás
* Ribadavia
* Riós
* A Rúa
* Rubiá
* San Amaro
* San Cibrao das Viñas
* San Cristovo de Cea
* San Xoán de Río
* Sandiás
* Sarreaus
* Taboadela
* A Teixeira
* Toén
* Trasmiras
* A Veiga
* Verea
* Verín
* Viana do Bolo
* Vilamarín
* Vilamartín de Valdeorras
* Vilar de Barrio
* Vilar de Santos
* Vilardevós
* Vilariño de Conso
* Xinzo de Limia
* Xunqueira de Ambía
* Xunqueira de Espadanedo

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1627578
* WorldCat
* VIAF: 316734025
* código INE: 32008
* GEC: 0263848
* GeoNames: 6359826
* OSM: 340662

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre concellos de Galicia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---