***O soño sulagado*** é o segundo libro de poemas publicado en galego por Celso Emilio Ferreiro. Trátase dun conxunto de 31 composicións publicadas por vez primeira en Vigo pola Colección Alba no 1955.

Contexto histórico
------------------

Busto de Celso Emilio Ferreiro en Celanova
*O soño sulagado* foi creado no clima da posguerra, no cal o galeguismo cultural e político unicamente resistiu en pequenos núcleos clandestinos. Na década dos 50, o réxime franquista consolídase ao abeiro do repartimento de poder dos bloques e o horizonte dunha loita política galeguista semella esmorecer. Isto provoca que o movemento galeguista se desprace cara posicións netamente culturais, dando lugar, por exemplo, á fundación da Editorial Galaxia no 1950.

É este un período de pesimismo, de fondo existencialismo e dun intenso malestar social e cultural. Porén, a poesía galega de posguerra continúa as direccións menos conflitivas da poesía galega de preguerra.. O neotrobadorismo de Álvaro Cunqueiro e a lírica da paisaxe de Noriega Varela e Iglesia Alvariño dominan o panorama poético da época. Mención á parte merece a produción de Luís Pimentel, situado entre o intimismo existencial e o simbolismo. Pero é Celso Emilio o único poeta que define neste contexto unha poética social ou comprometida, sendo *O soño sulagado* o seu verdadeiro punto de partida.

Temática
--------

Segundo afirma Xesús Alonso Montero, n' *O soño sulagado* xa están presentes os contidos esenciais da poesía de Ferreiro: o intimismo, a crítica social e a sátira. A amargura pola perda do soño, o asolagamento do soño é o fío transversal que abrangue estes contidos. Ese soño é o idealismo, a utopía que se percibe irrealizable, tanto no plano sociopolítico, como potencia liberadora do ser humano, coma no plano íntimo ou existencial, metáfora da infancia perdida e do paso do tempo sen futuro. Todos estes puntos condénsanse fortemente nos dous primeiros versos do poema *Falareivos de min*:

> 
> 
> 
> Falareivos de min, anque me doan
> as escuras raíces dos meus soños.
> 
> 

Ramiro Fonte salienta os seguintes núcleos temáticos na obra:

* A perda do idealismo. Como xa se comentou, ese idealismo é o soño e a súa perda simbolízase mediante o seu asolagamento.
* A dor existencial. Relaciónase cun presente menesteroso e con ese paso do tempo sen futuro.
* A infancia como paraíso perdido. Estreitamente vencellada aos temas anteriores, tamén lle evoca ao autor a lembranza dos primeiros temores e, sobre todo, o sentimento da terra, vencello coa paisaxe primordial que concilia ao home coa natureza e que esperta a lembranza dun pasado feliz.
* A memoria da guerra. Aparece como pano de fondo que explica a razón dun tempo magoado. Ilustrativos son estes versos do poema *Dempois*:

> 
> 
> 
> Que inda non sei por qué dioses iñotos
> morreron tantos mozos que pasaban
> cantando ledamente
> cando o solpor durmía sobre os pinos
> 
> 

O antibelicismo prolóngase ao presente histórico, con críticas á Guerra fría, ás veces botando man dun sarcasmo indisimulado como na composición *Poema nuclear*.

* A denuncia dun presente histórico. Un presente opresivo que dificulta as posibilidades dun futuro mellor. Encádrase aquí a denuncia da emigración.
* O amor. Manifestado sempre en clave apelativa e confidencial e no que o suxeito dese amor (a súa muller, Moraima) é un *ti* ao que o poeta lle confesa a súa fe de vida, un *ti* cómplice.

Estrutura e estilo
------------------

A guerra civil española está moi presente n' *O soño sulagado* (substitución republicana destinada á fronte de Teruel, 1938).
A unidade estrutural conséguese mediante o emprego constante dun tipo de metros, especialmente o hendecasílabo e o heptasílabo. Utiliza unha ordenación por estrofas, non renegando aínda da linguaxe poética tradicional, característica que o definirá en obras posteriores, agás nalgúns casos.

As figuras literarias máis frecuentes son os paralelismos e as anáforas, xunto coas aliteracións e as onomatopeas, as máis das veces cun matiz irónico. A construción dos poemas seguindo a liña do prosaísmo crítico é frecuente sobre todo naqueles poemas con intención máis satírica. Por outra parte, a riqueza das imaxes simbólicas é un trazo constante na produción do celanovés que o achega á *Xeración do 27* ou ao hilozoísmo galego.

A lingua
--------

Segundo Gonzalo Navaza, e tomando como referencia o estándar actual do galego, as características máis salientables da lingua d' *O soño sulagado* (e, en xeral, de toda a poesía de Celso Emilio) son as seguintes:

1. Vacilación perante as diferentes solucións ortográficas, morfolóxicas ou léxicas (*árbores* / *albres*; *impasíbel* / *inmobre*; *e* / *i*).
2. Presenza de trazos característicos do galego central ourensán (*unhos*; *il*; *iste*, *ise*, *aquil*; *eiquí*; *maus*).
3. Fidelidade á lingua popular (*da iauga*; *iñoto*; *piedá*; *olláime*, *faláime*; *pra*).

Á parte do emprego dalgún castelanismo e hiperenxebrismo, cómpre salientar a introdución que fai Ferreiro dalgúns campos léxicos pouco comúns na poesía galega daquel tempo, como os relacionados cos ámbitos urbanos ou con terminoloxías burocráticas ou tecnolóxicas.

Traducións
----------

Foi traducido ao castelán polo propio autor, e publicado en edición bilingüe pola editorial Akal en 1981 co título de *El sueño sumergido*.

Notas
-----

1. ↑  Fernández del Riego, F. (1990), *O río do tempo*, Ediciós do Castro, páxs. 139 - 146 e 205 - 212
2. ↑  Fonte, R. (1998). Introdución en Ferreiro, C. E. *O soño sulagado*, 5ª ed. Edicións Xerais, páxs. 25 - 26
3. ↑  Fonte, R. (1998). Introdución en Ferreiro, C. E. *O soño sulagado*, 5ª ed. Edicións Xerais, páx. 26
4. ↑  Fonte, R. (1998). Introdución en Ferreiro, C. E. *O soño sulagado*, 5ª ed. Edicións Xerais, páxs. 29 - 30
5. ↑  Alonso Montero, X. (1982), *Celso Emilio Ferreiro*, Ed. Júcar, páx. 70
6. ↑  Ferreiro, C. E. *O soño sulagado*, 5ª ed. Edicións Xerais, páx. 49
7. ↑  Fonte, R. (1998). Introdución en Ferreiro, C. E. *O soño sulagado*, 5ª ed. Edicións Xerais, páxs. 32 - 36
8. ↑  Navaza, G. (1992). Introdución en Ferreiro, C. E. *Longa noite de pedra*, 2ª ed. Edicións Xerais, páx. 37
9. ↑  Ficha Arquivado 20 de abril de 2018 en Wayback Machine. en BiTraGa.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Nicolás, Ramón (1992): *Guía de lectura de O soño sulagado*, Edicións do Cumio.
* Fonte, Ramiro (1998). Introdución en Ferreiro, C. E. *O soño sulagado*, 5ª ed. Edicións Xerais de Galicia.
* Vilavedra, Dolores, ed. (2000). *Diccionario da literatura galega. Obras* **III**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-365-8.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12396243
* BiTraGa: 3766

 |