Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Partido Liberal.
Práxedes Mateo Sagasta
O **Partido Liberal** (nacido como **Partido Fusionista** pasou a denominarse **Partido Liberal Fusionista** e logo liberal) foi un partido político español creado en 1880 por Práxedes Mateo Sagasta e que, co Partido Conservador de Cánovas, constituiría o sistema bipartidista con alternancia no goberno que caracterizaría á Restauración española durante o tramo final do século XIX e o inicial do século XX, e que se denominou o "turnismo" ou quenda.

Ideoloxía
---------

Orixinariamente, integráronse aqueles liberais que, aínda que aceptaban aceptaban a Afonso XII e a que desconfiaban da experiencia do Sexenio Democrático, aspiraban a introducir progresivos cambios no sistema político canovista para recuperar dereitos e liberdades presentes na Constitución de 1869, especialmente:

* Extensión das liberdades de conciencia, expresión e reunión.
* Restablecemento do xurado popular.
* Liberdade de prensa.
* Reintrodución do sufraxio universal masculino.

Estes ideais inspiraron as políticas desenvolvidas polos gobernos de Sagasta a finais do século XIX. A principios do século XX, logo da morte de Sagasta, os políticos liberais amosan influencias do *new liberalism* británico, como amosa a maior ambición dos seus programas sociais para conter a conflitividade obreira e labrega así como o control das actividades das ordes relixiosas. Tamén haberá sectores partidarios de colaborar con forzas políticas de esquerda non dinástica.

Traxectoria
-----------

Agrupaba no seu seo aos sectores non republicanos do momento que aceptaban a nova legalidade reflectida na Constitución de 1876 e entre os que incluían monárquicos, membros do Partido Constitucional do xeneral Serrano, do Partido Radical de Ruiz Zorrilla, os "posibilistas" de Castelar e a algúns sectores militares.

O seu programa político pretendía a recuperación progresiva dos dereitos e liberdade presentes na Constitución de 1869 como a consecución do sufraxio universal masculino (obxectivo que vería cumprido en 1890), a liberdade de asociación relixiosa e a separación de poderes; e aínda que cabería cualificalo como un partido dinástico, a principios do século XX algúns políticos que máis tarde serían republicanos militaron nas súas filas, como Niceto Alcalá Zamora.

O sistema de alternancia política característico da Restauración iníciase cando Cánovas cede o poder a Sagasta e este forma o primeiro goberno o 8 de febreiro de 1881 iniciando unha primeira etapa do sistema que coñecerá ata tres gobernos liberais (dous presididos polo propio Sagasta e un por Posada Herrera).

A segunda etapa iníciase coa institucionalización do sistema en 1885 cando ambos os partidos asinan o Pacto do Pardo que establecía que ambos partidos se alternarían no poder á morte de Afonso XII, o cal foi garantido grazas ás redes caciquís con que ambos partidos contaban por toda España. Este pacto impedía o acceso ao poder de ideoloxías radicais naquel momento (anarquismo, socialismo, republicanismo) que podían pór en perigo o réxime monárquico.

José Canalejas
En 1898 prodúcese un primeira escisión no Partido Liberal cando Germán Gamazo Calvo abandona o partido, encabezando un grupo disidente que terminaría uníndose ao Partido Conservador.

Tras a morte de Sagasta, en 1903, produciuse un enfrontamento entre Eugenio Montero Ríos, representante das posicións máis esquerdistas, e Segismundo Moret, máis centristas, por tomar as rendas do Partido Liberal que ao cabo levaría a José Canalejas a dirixilo e aínda que intentou reformalo para achegalo á realidade do país, o seu asasinato truncou calquera evolución do partido. O goberno de Canalejas, cunha forte vontade reformista, impulsou a Lei das Mancomunidades procurando abordar as reivindicacións territoriais, a Lei do Servicio Militar e a do Cadeado, que buscaba limitar a influencia das ordes relixiosas en moitos eidos sociais.

A morte de Canalejas, en 1912, reabriu a loita polo poder con dous novos protagonistas: o Conde de Romanones e Manuel García Prieto e que levarían ao partido a unha profunda crise que unida á do propio sistema político que protagonizara a unha fase de disgregación que finalizou en 1931, logo da ditadura de Primo de Rivera e co final da monarquía de Afonso XIII.

Líderes do Partido Liberal
--------------------------

* 1876-1902: Práxedes Mateo Sagasta;
* 1902-1912: José Canalejas Méndez;
* 1912-1913: Segismundo Moret Prendergast;
* 1913-1918: Conde de Romanones;
* 1918-1923: Manuel García Prieto e mailo Conde de Romanones;
* 1923-1931: Durante a ditadura de Primo de Rivera, suspendeu a súa actividade política
* 1931: Conde de Romanones e Gabino Bugallal Araújo.

Notas
-----

1. ↑  Alvar Ezquerra (2003), p. 473
2. ↑  Pascual (1999), p. 193
3. ↑  Vidal Manzanares (2009), p. 103
4. 1 2  Canal, Jordi; Duarte, Ángel (2017). "La vida política". *Historia Contemporánea de España*. 1 (1808-1931). Taurus. p. 627. ISBN 978-84-306-1936-8.
5. ↑  Calzada del Amo (2011), pp. 88-89

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Alvar Ezquerra, Jaime (2003 [2001]). *Diccionario de historia de España* (en castelán). Madrid: Istmo. ISBN 84-7090-366-7.
* Calzada del Amo, Esther (2011). *Germán Gamazo, 1840-1901: poder político y redes sociales en la Restauración*. Colección Historia (en castelán). Madrid: Marcial Pons. ISBN 978-84-92820-38-2.
* Pascual, Pedro (1999). *El compromiso intelectual del político* (en castelán). Madrid: Ediciones de la Torre. ISBN 9788479602475.
* Sánchez Casado, Galo (2009). *Los altos grados de la masonería* (en castelán). Madrid: Akal. ISBN 978-84-96797-20-8.
* Vidal Manzanares, Gustavo (2009). *Pablo Iglesias*. Colección Historia incógnita. Madrid: Nowtilus. ISBN 978-84-9763-729-9.
* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Partido Liberal Fusionista Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Partido Conservador
* Partido Constitucional
* Partido Demócrata-Radical

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3178479
* BNE: XX4929952
* EBID: ID
* GEA: 9829
* GEC: 0049163

 |