Nuno Gonçalves: Panel do *Políptico de San Vicente*, c. 1470 e 1480. Museo Nacional de Arte Antiga.
A escaseza das reliquias pictóricas en Portugal anteriores ao século XV levou á formación dunha crenza de que neste país a pintura floreceu só a partir do Renacemento, porén, a ausencia de exemplos concretos non significa que as sociedades locais de tempos remotos, precursoras da formación do actual estado portugués, non practicasen esta arte, e ao contrario do que usualmente se supón, a **pintura de Portugal** ten unha tradición moi antiga. Infelizmente, por circunstancias diversas, a maioría das obras producidas ata mediados do período gótico desapareceron, e as poucas que sobreviven son por isto mesmo de extraordinaria rareza, sendo os únicos testemuños dunha liñaxe artística que data da prehistoria. A partir do Renacemento, de feito, coincidindo coa fase dos descubrimentos e do establecemento de diversas colonias máis alá do mar, as grandes riquezas que pasaron a afluír para a metrópole serviron como poderoso estímulo para a intensificación do intercambio cultural e comercial co resto de Europa e para un desenvolvemento acelerado e importante en todas as artes, beneficiándose loxicamente a pintura deste novo contexto. Desde entón a historia da pintura en Portugal está moito mellor documentada, e as súas obras consérvanse, hoxe, en diversos museos e coleccións privadas nacionais e estranxeiras.

Prehistoria e antigüidade
-------------------------

As pinturas prehistóricas que sobreviviron ao tempo están insertas xeralmente nun contexto relixioso, en monumentos funerarios, posiblemente posuíndo funcións máxicas e evocativas, representando os mortos, os deuses e elementos na natureza, típicos da arte das sociedades cazadoras e colectoras e despois agro-pastorís. Entre as máis importantes están o conxunto da Gruta do Escoural, con pinturas rupestres do Paleolítico, e o do Abrigo Pinho Monteiro, datado do Neolítico, que mostra un par de imaxes antropomórficas vestidas, portando capacetes de cornos e bastón, xunto con animais esquematizados, que se supón representaren divindades astrais xemelgas, os acólitos, relacionadas co amencer e ocaso e co deus do trono. Outro exemplo significativo é o da Anta pintada de Antelas, da Idade do Cobre, que consiste en padróns abstractos e figuras en negro e vermello. Segundo Mário Varela Gomes, esta iconografía deriva de dúas fontes posibles: unha de herdanza caucásica, derivada da chegada á Península Ibérica dos pobos indoeuropeos, e outra emparentada coa cultura do Oriente Próximo e do Mediterráneo oriental, producida polo contacto que había entre o Portugal prehistórico e estas rexións, corroborado por unha cantidade de obxectos arqueolóxicos de orixe oriental ou dela derivada que se acharon asociados, aínda que noutros materiais, máis resistentes á degradación.

A presenza de importantes e numerosas ruínas romanas en Portugal, onde se atoparon mosaicos de grande refinamento en bo estado, suxire que as elites locais durante o período de dominio romano teñan encomendado tamén pinturas e frescos para decoración de interiores, como era práctica en todo o imperio, pero infelizmente non sobreviviron exemplos concretos máis que en reducidos fragmentos. Na *Casa dos Repuxos*, nas ruínas da antiga Conímbriga, había ata os anos 1960 significativas mostras *in situ* de frescos, que en boa parte desapareceron nos anos seguintes por depredacións e outros problemas de conservación, pero no Museo Monográfico de Conímbriga aínda subsisten partes do que terían sido grandes paneis pintados con motivos de animais, candelabros, frisos e imitacións ilusionistas de elementos de arquitectura.

Notas
-----

1. ↑  Instituto de Gestão do Património Arquitetónico e Arqueológico (ed.). "Anta pintada de Antelas" (en portugués). Arquivado dende o orixinal o 29 de outubro de 2013. Consultado o 24 de febreiro de 2018.
2. ↑  Gomes, Mário Varela (1990). "O Oriente no Ocidente. Testemunhos iconográficos na Proto-História do Sul de Portugal: smiting gods ou deuses ameaçadores". *Estudos Orientais* (en portugués) **I**: 80-81.
3. ↑  Museo Monográfico de Conímbriga (ed.). "Pintura" (en portugués). Arquivado dende o orixinal o 26 de setembro de 2018. Consultado o 24 de febreiro de 2018.
4. ↑  Braga, Isabel. Facultade de Ciencias da Universidade de Lisboa, ed. "Cascatas de água destroem frescos e mosaicos em Conímbriga - Obra incompleta ameaça ruína romana" (en portugués). Arquivado dende o orixinal o 20 de xullo de 2012. Consultado o 24 de febreiro de 2018.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pintura de Portugal*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Portugal*** |