recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Fragmento dunha obra de Ahmed Ibn Majid.
**Ahmed Ibn Majid**, nado na rexión de *Julphar* coñecida hoxe como Ras el Khaimah, un dos Emiratos árabes, en 1432, foi un poeta, navegante e cartógrafo árabe. Foi educado nunha ilustre familia de mariños e gozou da reputación de ser un experto no océano Índico. Era tan célebre, que foi considerado como o maior dos navegantes árabes.

Traxectoria
-----------

### Traballos

Escritor famoso, deixou escritos máis de trinta tratados en prosa e en verso. Sintetizou os coñecementos antigos e forneceu informacións novas sobre os problemas de navegación e de astronomía náutica. O seu libro máis importante foi: *Kitab al-Fawa’id fi Usul ‘Ilm al-Bahr wa ’l-Qawa’id* (Libro de información útil sobre os principios e as regras de navegación) que escribiu en 1490. Era unha enciclopedia de navegación que describía a historia e os principios das bases da navegación, as fases lunares etc.

Tamén redactou un tratado sobre a navegación no océano Índico, o mar Vermello, o golfo Pérsico e o mar da China.

Escribiu varios libros sobre ciencia mariña e o comportamento dos barcos en mar aberto, que serviron de axuda aos mariños do golfo Pérsico a alcanzar as costas indias e a África Oriental. O seu libro sobre oceanografía, *Fawa'dh fi-Usl Ilm al-Bahr wa-al-Qawaidah* é polo xeral considerado como un dos mellores libros de navegación.

### Ruta á India

A finais do século XV, Vasco da Gama buscando un mariño experimentado para atinxir a India, pediu un piloto en Melinde (porto na Kenya actual), o rei de Melinde ofreceulle un tal Malemo Caná (designase con este nome na obra do cronista portugués João de Barros), que serviu de piloto aos portugueses para chegar ata o porto indio de Calcuta, no Sur da India, onde tamén axudou a Vasco da Gama nos primeiros contactos coas autoridades daquela cidade. Investigadores posteriores identifican a Malemo Caná con Ahmed ibn Majid.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Malemo Caná

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1919866
* WorldCat
* VIAF: 99771492
* BRE: 1997649
* CERL: cnp00403559
* DeutscheBio: 119066513
* GND: 119066513
* ISNI: 0000000053812484
* LCCN: n85219898
* NTA: 073854131
* SUDOC: 143781847

 |
**Nathaniel Brown Palmer**, nado en 1799 en Stonington, Connecticut, e finado na mesma cidade en 1877 foi un mariñeiro baleeiro estadounidense, considerado o co-descubridor da Antártida.

Traxectoria
-----------

Embárcase coma mariñeiro moi novo, acadando o rango de patrón con 19 anos e ampliando as rutas de caza de baleas máis ao sur, na busca de novas colonias de focas.

O 17 de novembro de 1820 descobre terras que non aparecían no mapa, terras que resultarían ser a Antártida, porén por esas mesmas datas tamén navegaban pola zona outros dous barcos, un da Armada Imperial Rusa comandada por Fabian Gottlieb von Bellingshausen e outro da Royal Navy Británica ao mando de Edward Bransfield, polo que aos tres se lle recoñeceu o título de co-descubridores do continente.

Na honra do navegante na actualidade reciben o seu o nome a terra que el avistou, Península Palmer, o arquipélago Palmer, unha estación científica estadounidense situada no dito arquipélago (Estación Palmer) e un quebraxeos estadounidense (RV Nathaniel B. Palmer).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

Un relato do avistamento da Antártida, por Nathaniel Palmer *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q715635
* WorldCat
* VIAF: 75294777
* EBID: ID
* FAST: 159581
* ISNI: 0000000025718140
* LCCN: n85197230
* SNAC: w6s75n8q
* SUDOC: 068456883
* WikiTree: Palmer-1279

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre unha personalidade é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Loita (homónimos).
***Loita*** foi un periódico quincenal editado en Sarria entre 1933 e 1934.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Órgano del Cento Republicano de Sarria*, apareceu o 6 de febreiro de 1933. Publicábase os días 6 e 20 de cada mes (coincidindo cos días de feira en Sarria). Fundado por Vicente Páramo, José Sánchez Arias e Antonio Páramo Sánchez, estaba dirixido por Antonio Páramo Sánchez. Entre os seus colaboradores figuraron Eladio López Muñiz, Felipe Pedreira, Manuel Durán, Vicente Páramo e Pedro Guitián. No seu primeiro número expresaba:

> 
> 
> Loita, órgano de expresión del ideal bien defendido del Centro Republicano (único existente en Sarria), se consagra a la propaganda política del centro y de las agrupaciones republicanas constituidas en el Partido judicial y comunes en sentimiento e ideario al programa del Centro Republicano.
> 
> 

E engadía:

> 
> 
> Loita será la exaltación del fervor autonómico de las fuerzas republicanas unidas al Centro, dispersas por los pueblos del distrito, pero unidas en vínculo espiritual y dispuestas a luchar bravamente por la autonomía.
> 
> 

A maior parte das súas novas referíanse a Sarria e a súa comarca, fundamentalmente de carácter político. Dedicaba especial atención aos labregos e seguiu unha estrita neutralidade en materia relixiosa.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Teijeira Fanego, Mari Paz; Torre Rioyo, María de la (1997). *A prensa en Lugo: dous séculos de historia*. Lugo: Deputación Provincial. ISBN 84-8192-110-6.

### Ligazóns externas

* Abejón Mendoza, Paloma (2011). "La prensa lucense ante el Estatuto de Autonomía de 1936". *Correspondencias & Análisis* (en castelán) (1): 327–346. ISSN 2224-235X.
Coordenadas: 40°21′41.7″N 4°26′30.56″O﻿ / ﻿40.361583, -4.4418222

Touros de Guisando.
Os **Touros de Guisando** (*Toros de Guisando* en castelán) son un conxunto escultórico vetón que se sitúa na lomba de Guisando, no termo municipal de El Tiemblo (provincia de Ávila). Está datado entre os séculos IV a I a. C. con preferencia no século II a. C. durante a Idade de Ferro.

Características
---------------

Son catro esculturas realizadas en granito que representan cuadrúpedes, identificados como touros ou verracos (porcos sementais), con preferencia á suposición de que se trata de touros, xa que algunhas das pezas presentan, na cabeza, cavidades que puideron servir para a inserción de cornos. Tamén mostran uns suaves sucos paralelos no pescozo que pretenden representa-las pregaduras da pel desta zona.

As catro esculturas atópanse costado contra costado, formando unha liña en dirección norte-sur, e todas elas ollando cara ao oeste.

A importancia da gandería para a subsistencia do pobo vetón fai supoñer que estas estatuas eran protectoras do gando, aínda que esta é soamente unha das moitas teorías expostas en torno á función destas esculturas. Outras teorías supoñen que tiveran fins relixiosos ou funerarios, ou mesmo simplemente fitos nos pasos do gando ou marcadores territoriais.

Notas
-----

1. ↑  Os vetóns, pobo fundamentalmente gandeiro, asentáronse nas actuais provincias Badaxoz, Cáceres, Salamanca e Ávila.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Touros de Guisando Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Tratado dos Touros de Guisando

### Ligazóns externas

* Xunta de Castela e León

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2454775
* JCyL: 1229
* Pleiades: 534902876

 |
A **Basílica de Santa María la Real** é un templo relixioso de culto católico situado en Covadonga, Principado de Asturias (España), declarado como Basílica o 11 de setembro de 1901.

O templo foi ideado por Roberto Frassinelli e levantado entre 1877 e 1901 polo arquitecto Federico Aparici Soriano, de estilo neorrománico, construído integramente en pedra calcaria rosa.

Historia
--------

En 1777 un incendio destruíu o antigo templo, que se atopaba contiguo á Santa Cova onde se venera á Virxe de Covadonga. Decidiuse entón levantar un novo a modo de monumental santuario, para o que se pediu esmola en toda España, coa oposición do cabido, xa que os relixiosos querían reconstruír o templo da Santa Cova e o santuario ideado por Ventura Rodríguez, que nunca puido levarse a cabo.

O pulo definitivo para a construción non chega ata un século despois e sería o rei Afonso XII o que se interesa na conclusión desta obra. O deseño clasicista de Ventura Rodríguez, de difícil e custosa construción, dará paso a un deseño neomedievalista. A idea orixinal deste novo proxecto foi do erudito alemán coñecido como *o Alemán de Corao*, Roberto Frassinelli, que era gran debuxante pero non era arquitecto e tivo que ceder o seu posto ao arquitecto Federico Aparici, titulado da Academia de San Fernando; aínda así o Alemán tivo tempo de dirixir as obras da cripta.

Basílica
--------

Altar da basílica
A basílica presenta unha grande unidade estilística, dentro dos canons do estilo neorrománico no que foi concibida. O edificio aséntase sobre un gran socalco. Presenta tres naves, a central notablemente máis alta que as laterais, con transepto e cabeceira rematada por tres ábsidas graduadas; as naves cóbrense por bóvedas de aresta. A fachada principal chama a atención polas esveltas agullas que rematan as torres. O acceso fórmase por un pórtico adiantado á nave, con tres arcadas de medio punto. En todo o edificio destaca a tonalidade rosácea polo tipo de pedra calcaria que contrasta co verde da paisaxe.

No interior, destaca a imaxe da nosa Señora, que recibe culto no altar maior, obra do escultor Juan Samsó.

Referencias
-----------

1. ↑

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Santa Cova de Covadonga
* Nosa Señora de Covadonga

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Basílica de Santa María a Real de Covadonga*** |

* Santuario de Covadonga *(en castelán)*
* Real Sitio de Covadonga *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3774277
* WorldCat
* VIAF: 179335756
* BAV: ADV10298765
* LCCN: no2011123151

 |
Coordenadas: 38°59′19″N 6°11′28″O﻿ / ﻿38.988546, -6.191107

**Cornalvo** é un encoro romano sito a uns 10 km de Mérida (Estremadura). Dá nome ao Parque Natural onde se localiza a propia presa.

Encoro romano
-------------

A presa é unha construción romana levantada sobre o regueiro de Albarregas, que se usaba para abastecer de auga a parte da cidade de Emerita Augusta (a actual cidade de Mérida). A parede de contención é unha muralla de 220 metros de longo por 18 de alto, sendo a parte que se encontra en contacto coa auga de ladrillo e granito. Esta construción foi declarada Monumento Nacional o 13 de decembro de 1912, aínda que o encoro segue a ser utilizado na actualidade.

Parque Natural de Cornalvo
--------------------------

Vista do Parque Natural de Cornalvo.
A súa contorna é un Parque Natural, razón pola que goza de protección especial da Xunta de Estremadura desde 1988, e, posúe unha rica flora e fauna. Accédese ao encoro e ao Parque Natural por un camiño asfaltado desde un centro de interpretación situado na periferia da vila de Trujillanos. Seguindo ese camiño hai unhas devesas pertencentes á Xunta de Extremadura.

O parque abrangue terras dos concellos de Mérida, Mirandilla, Guareña, San Pedro de Mérida, Alcuéscar, Arroyomolinos, El Carrascalejo, Montánchez e Alhucén.

### O río Aljucén

Parte o parque o río Aljucén, tributario do Guadiana, corrente de auga tipicamente mediterránea cunha acusada estiaxe que provoca que no verán quede seco por tramos e a vía acuática se concentre en pozas e charcas, denominadas "charcas madre".

Cómpre dicir que neste río áchase unha especie de peixe chamado vulgarmente harabugu, que está en continua regresión e tan só ficaban nalgúns lugares do Guadiana (as últimas noticias dano por extinto no río Guadalquivir).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Encoro de Proserpina
* Almonacid de la Cuba

### Ligazóns externas

* Presas e acuedutos romanos
* Mapa do Parque Natural de Cornalvo
* Información e servizos en Cornalvo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1133155
* DARE: 40575
* EBID: ID
* Pleiades: 256129
* WHC: 664-013

 |
O **Palacio Real de El Pardo** é unha das residencias da familia real española situada no Monte de El Pardo, en Madrid. O seu principal uso na actualidade é o de aloxar aos xefes de Estado estranxeiros de visita oficial en España. A súa xestión corresponde a Patrimonio Nacional, organismo estatal que administra os bens ao servizo da Coroa Española.

Foi construído no século XVI, a partir dun edificio primitivo do século XV deseñado por Luis de Vega. O seu aspecto actual corresponde ás reformas e ampliacións emprendidas no século XVIII, a instancias do rei Carlos III, nas que participou o arquitecto Francesco Sabatini.

Ademais de polos seus valores arquitectónicos, o palacio destaca polo seu decoración interior, representativa de diferentes épocas históricas. Destacan uns frescos, obra de Gaspar Becerra, restos da decoración pictórica que tivo o palacio durante o reinado de Filipe II.

Así mesmo, é especialmente relevante a súa colección de tapices, do século XVIII, na que figuran cinco das series máis coñecidas de Francisco de Goya.

Historia
--------

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Palacio Real de El Pardo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

### Ligazóns externas

* Información na páxina de Patrimonio Nacional *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1368571
* WorldCat
* VIAF: 172374574
* BNF: 13576173t
* GND: 4471045-8
* LCCN: n81112948
* NKC: ko20191021693
* OSM: 8757471
* SUDOC: 053468899

 |
**Eugenio Meizoso Núñez**, nado en Ferrol cara a 1908 e finado en Narón o 22 de agosto de 1936, foi un mestre e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de José Meizoso Pita, primeiro condestable da Armada. Participou nos festivais de teatro organizados pola sociedade "La Gran Peña" da Graña. Traballaba como mecánico da Armada na base naval da Graña, onde sufriu un accidente e tiveron que amputarlle dous dedos na man en 1924. Fixo a carreira de Maxisterio na Escola Normal de Santiago de Compostela, rematando en 1928. Colaborou en *El Correo Gallego*. Foi mestre interino de Bardaos (1930-31). Aprobou as oposicións en 1931. Foi mestre de Portela e dende 1934 da escola de Sedes (Narón). Militante do PSOE. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Foi asasinado polos franquistas o 22 de agosto de 1936 no cemiterio de San Xiao de Narón.

Vida persoal
------------

Casou con Herminia Mouriño Pena, e foi pai de Elías Meizoso Mouriño.

Notas
-----

1. ↑  *El Correo Gallego*, 6-3-1923, p. 2.
2. ↑  "El Ideal Gallego", 21-11-1924, p. 4.
3. ↑  *El Correo Gallego*, 29-9-1928, p. 2.
4. ↑  *El Correo Gallego*, 20-2-1930, p. 1.
5. ↑  *El Pueblo Gallego*, 24-10-1931, p. 7.
6. ↑  *El Pueblo Gallego*, 5-9-1935, p. 12.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Eugenio Meizoso Núñez na páxina web *Nomes e Voces*.
Logotipo da entidade
**CatalunyaCaixa**, nome comercial da **Caixa d'Estalvis de Catalunya, Tarragona i Manresa**, foi unha caixa de aforros catalá xurdida en 2010 tras a fusión de Caixa Catalunya, Caixa Manresa e Caixa Tarragona.

En 2011, dentro do proceso de Reestruturación do sistema financeiro en España, CatalunyaCaixa creou un banco propio, chamado Catalunya Banc, no que transferiu o seu negocio financeiro, a súa carteira de clientes e a súa rede de oficinas. Para minimizar o impacto comercial do cambio nos clientes, Catalunya Banc decidiu seguir usando como insignia comercial na súa rede de oficinas e nas comunicacións cos seus clientes a marca "CatalunyaCaixa".

O 17 de decembro de 2012, o FROB nacionalizou o 100% de Catalunya Banc, polo que a Caixa d'Estalvis de Catalunya, Tarragona i Manresa perdeu o control sobre o seu banco. Posteriormente o banco foi poxado e adxudicado a BBVA. O 28 de decembro de 2012, para poder manter a obra social, a que era caixa de aforros transformouse nunha fundación especial baixo o protectorado da Generalitat de Cataluña, a Fundació Catalunya-La Pedrera, con sede na Casa Milà.

Notas
-----

1. ↑  "Nace a Fundació Catalunya-La Pedrera". Arquivado dende o orixinal o 24 de setembro de 2015. Consultado o 09 de decembro de 2015.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Fundació Catalunya-La Pedrera *(en catalán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20102951
* WorldCat
* VIAF: 131425328
* ISNI: 0000000121588964
* SUDOC: 053461576

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Luis Álvarez.
**Manuel Luís Álvarez Angueira**, nado en Pontecesures o 22 de xaneiro de 1962, é un político galego do BNG.

Traxectoria
-----------

Campión de España de remo e profesor de Filosofía no instituto de Noia. Encabezou a candidatura do BNG en Pontecesures nas eleccións municipais de 1991 e logrou 2 concelleiros. Nas municipais de 1995 volveu a lograr 2 concelleiros e apoiou a elección do candidato de Independentes por Pontecesures Victoriano Trenco Romay para arrebatarlle a alcaldía ó PPdeG, se ben non formou parte do goberno e o alcalde rematou integrándose no PPdeG ao ano seguinte.

Nas eleccións municipais de 1999 logrou de novo 2 concelleiros e foi elixido alcalde co apoio de ACP e PSdeG-PSOE, gobernando en coalición con estas formacións. Nas municipais de 2003 subeu a 4 concelleiros e foi a forza máis votada, polo que repetiu como alcalde cos mesmos apoios, pero gobernando nun principio tan só coa ACP en minoría, dado que o concelleiro socialista non quixo volver formar parte do goberno. En outubro de 2004 integrou no goberno á concelleira de Independentes por Pontecesures Maribel Castro Barreiro, polo que volveu a gobernar en maioría. Porén, en febreiro de 2006 o concelleiro da ACP Luís Ángel Sabariz foi expulsado do goberno, polo que volveu a gobernar en minoría, chegando incluso a estudarse unha moción de censura encabezada polo único concelleiro do PSdeG, se ben foi abortada por parte da dirección socialista.

Nas municipais de 2007 volveu a sela forza máis votada e subeu a 5 concelleiros, a un da maioría absoluta, se ben perdeu a alcaldía ó apoialos concelleiros do PPdeG e do PSdeG á única concelleira de IP Maribel Castro Barreiro. Nas municipais de 2011 logrou de novo a vitoria ao lograr 4 concelleiros, recuperando a alcaldía tras firmar un pacto de goberno cos concelleiros do PSdeG e Terra Galega. En setembro de 2014 anunciou que non volvería encabezar a candidatura do BNG, polo que cesou como alcalde tralas municipais de 2015.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Victoriano Trenco Romay** |  **Alcalde de Pontecesures** 1999 - 2007 | Sucesor:**Maribel Castro Barreiro** |
| Predecesor:**Maribel Castro Barreiro** |  **Alcalde de Pontecesures** 2011 - 2015 | Sucesor:**Cecilia Tarela Barreiro** |

Notas
-----

1. ↑  PSOE y PP se unen en Pontecesures y dan la Alcaldía a la única edil independiente
2. ↑  Álvarez Angueira elixido alcalde de Pontecesures
3. ↑  Luís Álvarez Angueira ´O peor de ser alcalde foi o acoso persoal´

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Barrera, F. ed. (2002). *Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI*. *El Correo Gallego*. p. 25. ISBN 84-8064-113-4.

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Pontecesures

### Ligazóns externas

* Álvarez Angueira tendrá que declarar por el 'caso del gasoil' Arquivado 09 de marzo de 2016 en Wayback Machine.
* El nacionalista Álvarez Angueira recupera la Alcaldía de Pontecesures, con PSOE y Terra Galega
* Entrevista en *Faro de Vigo*
**José Luis Diestro Sáiz**, nado en Santander o 19 de marzo de 1919 e finado o 17 de xuño de 1997, foi un futbolista e adestrador español. Xogaba como defensa e militou durante case toda a súa carreira como xogador no Real Oviedo, co que disputou 257 partidos oficiais.

Traxectoria
-----------

Debutou na Primeira División co Racing de Santander, na primeira xornada da tempada 1939/40, fronte ao Hércules. En 1942 fichou polo Oviedo, club no que militou durante as seguintes 12 tempadas, 10 delas na máxima categoría. Xogou un total de 257 partidos oficiais co club asturiano, sendo no momento da súa retirada un dos futbolistas con máis partidos da historia do club.

Posteriormente foi adestrador e dirixiu entre outros clubs o propio Oviedo, na Primeira División en 1965. Volveu adestrar o club ovetense na tempada 1978/79, logrando o ascenso a Segunda División.

Palmarés
--------

Real Oviedo
* **Segunda División (1):** 1951/52.

Notas
-----

1. ↑  José Luis Diestro

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en BDFutbol *(en castelán)*.
* Datos do adestrador en BDFutbol *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q16402854
* Transfermarkt: 452961

 |
**Cheez Whiz** é un queixo procesado americano que ten unha consistencia líquida similar ao dun mollo ou un queixo para untar que foi introducido no mercado por primeira vez pola compañía de alimentación Kraft Foods no ano 1953.

Características
---------------

A súa cor é brillante e marela e posúe unha fluidez viscosa en forma de líquido, que se distribúe en botes de vidro, e emprégase para aliñar as corn chips, os hot dogs, os cheesesteaks, ou calquera outro alimento. Comercialízase nalgúns países como os Estados Unidos, o Canadá, Venezuela e Filipinas.

Cultura xeral
-------------

O Cheez Whiz fai a súa aparición na película *The Blues Brothers*. Elwood volta ao seu apartemento co seu irmán Jake; un dos seus residentes, que xoga as cartas, pregúntalle: "Conseguíchesmo Cheez Whiz?" Elwood lanza un envase da marca de Easy Cheese. Esta escena é parodiada en *Family Guy* con Stewie Griffin facendo a mesma pregunta.

O músico Beck menciona ao Cheez Whiz na súa peza "Loser" do traballo *Mellow Gold*: "Get crazy with the Cheez Whiz!".

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Easy Cheese
* Velveeta
* Kraft Dinner

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do Cheez Whiz *(en inglés)*
* Información nutricional Arquivado 30 de xuño de 2007 en Wayback Machine. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q536691
* EBID: ID

 |
**María Carmen González Quintela**, nada en Sobradelo (Carballeda de Valdeorras) en 1957, é unha política galega do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Estivo na oposición do concello de Carballeda de Valdeorras durante oito anos encabezando a candidatura do PSdeG-PSOE. En 1991 foi elixida alcaldesa como cabeza da lista máis votada. En 1995 revalidou a alcaldía con maioría absoluta, e foi designada deputada provincial. En setembro de 1997 abandonou o PSdeG xunto coa práctica totalidade do seu grupo de goberno por mor das discrepancias coa dirección do partido en torno á elaboración das candidaturas do partido de cara ás eleccións autonómicas dese mesmo ano. Negouse a renunciar como deputada provincial, pese ás peticións de renuncia por parte dos seus excompañeiros, e pasou a formar parte do grupo mixto da Deputación.

Constitueu a formación independente Unión de Carballeda de Valdeorras, á fronte da cal revalidou a alcaldía en 1999, 2003 e 2007, en tódalas ocasións con maioría absoluta.

Nas municipais de 2011 encabezou a lista do PPdeG e volveu a acadala alcaldía con maioría absoluta. Volveu ser elixida alcaldesa con maioría absoluta polo PPdeG en 2015, 2019 e 2023. Nese último ano foi designada deputada provincial.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Luis Antonio Cuadrado** |  **Alcaldesa da Carballeda de Valdeorras** 1991 - actualidade | Sucesor:**no cargo** |

Notas
-----

1. ↑  La alcaldesa decana de Galicia revalida el cargo

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Carballeda de Valdeorras
**Joma** é unha empresa española de roupa deportiva e material deportivo situada en Portillo de Toledo, en Provincia de Toledo

Joma fundouse en 1965 e comezou fabricando e distribuíndo calzado en xeral. Non foi ata 1968 cando a marca decidiu enmarcarse dentro do sector do calzado deportivo e de tempo libre. Tras uns anos de éxito relativo, Joma lanzouse ao fútbol, e nos anos 1992, 1994 e 1998 foi a líder en vendas de fútbol do mercado español. En 1999 foi considerada a terceira marca en España logo de Nike e Adidas do sector deportes e a primeira en fútbol. Nos anos 1990 entrou no mercado do calzado para baloncesto competindo cas marcas internacionais do sector. Entón a empresa só fabricaba en España, na súa publicidade mencionaba este feito e que non empregaba man de obra barata. Parte da súa produción faise agora na China.[]

Actualmente, a súa actividade principal é a fabricación e comercialización de calzado e téxtil deportivo, especializada en produtos técnicos para o fútbol, atletismo, fútbol sala e tenis. En Portillo de Toledo conta cuns 15.000 m² de nave e outros 70.000 m² anexos.

Joma é a primeira española na clasificación mundial de marcas deportivas. En España está á cabeza en vendas e valoración no mercado do fútbol sala e dentro das cinco mellores marcas de deporte.[]

Posúe filiais propias nos Estados Unidos de América, México, Panamá, Hong Kong, Italia, Alemaña e o Reino Unido, e unha rede de distribución que a fai estar presente en máis de 70 países dos cinco continentes.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial *(en castelán)*


1. ↑  Joma Sport es la empresa de fabricación de calzado que más factura de España eleconomista.es
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El Bólido.

***El Bólido*** foi un semanario editado en Moraña entre 1916 e 1923.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado inicialmente *Periódico independiente*, apareceu o 27 de agosto de 1916. De tendencia agrario-rexionalista, o seu director era Antonio Bello Varela. Entre os seus colaboradores estaban José Vázquez Grela, Luciano Folgar, José Bugallo Fernández, Constante Diz Monteagudo e José Portas. En 1917 cambiou o subtítulo por *Periódico Agrario*. En 1917 mantivo polémicas con *Acción Agraria*. O 14 de abril de 1918 pasou a subtitularse *Órgano de las Sociedades Agrarias de Moraña e Cuntis*. para pasar despois a *Semanario Agrario Regionalista. Órgano de las Sociedades Agrarias de Moraña, Cuntis, Barro y Valga*, converténdose no voceiro do agrarismo dos concellos de Moraña, Cuntis, Barro e Valga, ao non sentirse os labregos destes distritos apoiados pola federación agraria de Caldas á que pertencían. O paso de José Vázquez Grela ao bando caciquil e a alianza de varias sociedades agrarias co deputado Bernardo Mateo Sagasta fixo que o periódico entrara en crise e deixou de publicarse durante un tempo.

Tivo unha segunda época entre 1921 e 1923 co subtítulo *Órgano de la Sociedad Agraria de Moraña* con Constante Diz como administrador, Luciano Folgar, xefe de redacción, e Manuel Pereira García, José Bugallo e Salvador Novo Caldas como redactores.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Bólido, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.

* Cabo Villaverde, Miguel (2003). Duen de Bux, ed. *Prensa agraria en Galicia*. Ourense. ISBN 84-932078-3-7.

* Casal Porto, Xosé (1999). Asociación Cultural A Cabana, Asociación Cultural O Meigallo, ed. "El Bólido, xornal agrario". *A Taboada* (0): 6–14.

### Ligazóns externas

* El Bólido, o xornal de Moraña e Cuntis

* Exemplares
**Constantino Dragaš** (en serbio e búlgaro: Константин Драгаш, *Konstantin Dragaš*; grego: Kωvσταντίνος Δραγάσης, *Konstantínos Dragáses*), finado o 17 de maio de 1395, foi un señor rexional semi-independente no fragmentado reino de Serbia centrado en Velbazhd (Kyustendil) de 1378 até a súa morte na batalla de Rovine.

Traxectoria
-----------

Estados dos Balcáns Centrais, incluíndo o reino de Constantino Dragaš (Despotado de Velbazhd) en 1373-1395.
Constantino era fillo do *sebastocrátor* serbio Dejan Dragaš e de Teodora (Eudokia), a irmá do emperador serbio Estevo Uroš IV Dušan. Os seus avós maternos foron o rei serbio Estevo Dečanski e Teodora, filla do tsar Smilets de Bulgaria.

Xunto co seu irmán Jovan Dragaš, que morreu en 1378/1379, Constantino gobernou gran parte da rexión de Macedonia oriental e unha parte media do val do río Struma (Estrimón). Os títulos de Constantino varían nas fontes, onde se lle chama «señor» (en serbio *gospodin*, grego *kyr* ou *authentēs*); poida que obtivese o título de déspota polo que adoita ser mencionado nos estudos modernos, se cadra por concesión do seu xenro, o emperador bizantino Manuel II Paleólogo.

Os irmáns Dragaš dotaron xenerosamente varios mosteiros do monte Athos, incluíndo os de Hilandar, Pandeleimonos e Vatopedi.

Despois da batalla de Maritza, víronse obrigados a se converteren en vasalos do Imperio otomán, pero mantiveron estreitos vínculos cos seus veciños cristiáns, incluído o Imperio bizantino. En 1395, xunto co seu veciño e aliado Marko, o rei serbio de Prilep, Constantino Dragaš morreu loitando polo seu señor otomán Beyazid contra Mircea I de Valaquia en Rovine, preto de Craiova.

Matrimonios
-----------

Constantino Dragaš casou dúas veces. O nome da súa primeira esposa descoñécese, pero non foi a Tamár (Tamara), filla do tsar Iván Alexandre de Bulgaria, que casou cun certo «déspota» Constantino. A segunda esposa de Dragaš foi Eudoxia de Trebisonda, filla do emperador Aleixo III de Trebisonda e de Teodora Cantacucena. Coa súa primeira esposa, Dragaš tivo polo menos unha filla e, posibelmente, un fillo:

* Helena Dragaš (Jelena Dragaš, monxa Ipomoni), que desposou ao emperador bizantino Manuel II Paleólogo e morreu o 13 de maio de 1450. Tivo moitos fillos, incluídos os dous últimos emperadores bizantinos, dos cales Constantino XI adoptou o apelido de Dragaš (en grego *Dragases*).
* Quizais tamén Jakov (coñecido polo equivalente musulmán do nome, Yaqub), quen o sucedeu como señor de Velbăžd (Kyustendil).

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Oxford Dictionary of Byzantium*, Oxford University Press, 1991.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q887149
* WorldCat
* VIAF: 57544588
* CERL: cnp00580547
* DeutscheBio: 124379079
* GND: 124379079

 |
A *Bab-ı Ali* nos tempos do Imperio Otomán
**Sublime Porta**, **Porta Otomá** ou ás veces simplemente **Porta**, foi a designación actual que se outorgou entre 1718 e 1922 ao goberno do Imperio Otomán. O termo é unha tradución da expresión turca ***Bab-ı Ali*** (literalmente *gran porta* ou *porta principal* ) dada á monumental porta de entrada ao palacio que albergaba os principais órganos do goberno imperial.

Orixe
-----

A Sublime Porta era a entrada ao claustro aberto onde o sultán recibía embaixadores e onde se celebraron reunións formais e recepcións nas que participaron o sultán ou o seu gran visir (un cargo equivalente ao de primeiro ministro). Era práctica común oriental celebrar reunións ou recepcións ás portas das cidades ou dos pazos reais[*Cómpre clarificar*]. O feito de que os embaixadores presentasen credenciais e fosen recibidos no claustro xunto á gran porta do edificio que albergaba a corte otomá, é dicir, o goberno otomán, levou á xeneralización da expresión *Sublime Porta* como designación dese goberno.

 A Sublime Porta en 2006
Como no seu momento a lingua francesa era a lingua da diplomacia, a designación entrou nas distintas linguas europeas a través desa lingua, de aí que se conservase, mesmo en linguas non latinas, a palabra *porta*, ou termo derivado dela, para designar a Porta Sublime.

O edificio onde se atopa a Porta Sublime foi transformado despois do fin do Imperio Otomán na sede do Ministerio de Asuntos Exteriores turco e co traslado da capital a Ancara, converteuse na sede do goberno provincial de Istambul, unha función que aínda se mantén.

Segundo unha interpretación alternativa, a expresión *Sublime Porta* faría referencia ao papel de porta de entrada a Asia que a cidade de Istambul ocupou durante séculos, carece de fundamento.

Barbara Tuchman en *The Guns of August*  achega outra versión do termo: sería debido ás fabulosas tallas e á altura mesma desta que a designaba como "Sublime".

A *Alta Porta* era a corte privada do sultán.

Notas
-----

1. ↑
2. ↑  Campos, Marcelo. "Canhões de Agosto de Barbara Tuchman".

Véxase tamén
------------

* Istambul
* Imperio otomán

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Sublime Porta*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q18871
* WorldCat
* VIAF: 245862941
* BRE: 3160017
* EBID: ID
* GEC: 0064382
* GND: 4831998-3
* LCCN: n2016050222
* Treccani: sublime-porta

 |
**Pichincha** é unha das 24 provincias da República de Ecuador, localizada no norte do país. A súa capital é a cidade de Quito, capital da república, e segunda cidade máis poboada do país, detrás de Guayaquil. Pichincha tamén ocupa a segunda posición entre as provincias máis poboadas, detrás de Guayas. A súa superficie é de 9.494 km² e, segundo o censo de 2010, ten 2.570.201 habitantes, o que fai que Pichincha teña unha densidade de poboación de 376 h/km². A maior parte da poboación da provincia concéntrase na súa capital, Quito, que segue a crecer por mor das correntes migratorias internas dende outros puntos do país.

O nome da provincia provén do volcán homónimo, en cuxas abas está situada a cidade de Quito.

Historia
--------

Os territorios da provincia foron habitados hai 10.000 anos por unha cultura chamada *El Inga*, que deixou abondosos restos de ferramentas feitas con obsidiana e basalto. Hai máis de 6.000 xurdiu outra cultura, denominada *La Chimba*, que dominaba a cerámica. Posteriores foron os *Caranquis*, que construíron centros cerimoniais semellantes a pirámides. A comezos da idade media houbo un reino formado pola alianza entre as etnias Quitu e Caras. Os incas comezaron a conquista da zona no século XV baixo o liderado de Túpac Inca Yupanqui. O seu fillo Huayna Cápac foi quen finalmente conquistou o territorio masacrando ós Quitus.

Os españois chegaron a Tahuantinsuyo cando o imperio inca tiña entre mans unha guerra civil. A loita polo poder do imperio enfrontaba a Atahualpa e ó seu irmán Huascar. O primeiro defendía a súa hexemonía dende Quito, e o segundo dende Cuzco. Atahualpa derrotou a Huascar, e pouco despois aceptou reunirse con Pizarro, quen mandou executalo. Crendo que en Cuzco habería un tesouro, Pizarro mandou ir aló a algúns dos seus homes, que fundaron oficialmente a cidade de San Francisco de Quito en 1534. Sete anos despois da súa fundación, Orellana partiu dende alí nunha expedición na que descubriu o río Amazonas. Por mor dos problemas de comunicación e transporte, así como tamén pola explosión demográfica, o cabido da cidade solicitóulle ó rey Filipe II a creación da Audiencia e Presidencia de Quito. O 29 de agosto de 1563, firmou a cédula real que deu nacemento a esta. A xurisdición estableceu os seus límites xeográficos, que abarcaban unha superficie cinco veces maior que a da actual República de Ecuador.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Subdivisións de Ecuador

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do goberno da provincia *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q272586
* BNF: 12268255s
* EBID: ID
* GEC: 0050809
* GeoNames: 3653224
* GND: 4271681-0
* MusicBrainz: ID
* OSM: 113722
* TGN: 1001487

 |
**Theofan Stilian Noli**, coñecido como **Fan Noli**, nado o 6 de xaneiro de 1882 e finado o 13 de marzo de 1965, foi un escritor, erudito, diplomático, político, historiador, orador, arcebispo metropolitano e fundador da Igrexa Ortodoxa albanesa e da Arquidiocese Ortodoxa Albanesa en América que serviu como primeiro ministro e rexente de Albania en 1924 durante a Revolución de xuño.

Fan Noli é venerado en Albania como un campión da literatura, historia, teoloxía, diplomacia, xornalismo, música, unidade nacional e ecumenismo. Desempeñou un papel importante na consolidación do albanés como lingua nacional de Albania con numerosas traducións de obras mestras da literatura mundial. Tamén escribiu moito en inglés: como estudoso e autor dunha serie de publicacións sobre Skanderbeg, Shakespeare, Beethoven, textos relixiosos e traducións. Produciu unha tradución do Novo Testamento en inglés, *O Novo Testamento do noso Señor e Salvador Xesucristo a partir do texto grego aprobado da Igrexa de Constantinopla e da Igrexa de Grecia* , publicado en 1961.

Noli obtivo títulos en Harvard (1912), no Conservatorio de Música de Nova Inglaterra (1938) e, finalmente, o doutoramento da Universidade de Boston (1945). Foi ordenado sacerdote en 1908, establecendo así a Igrexa albanesa e elevando a lingua albanesa ao uso eclesiástico. Residiu brevemente en Albania despois da declaración de independencia de 1912. Despois da primeira guerra mundial, Noli liderou os esforzos diplomáticos para a reunificación de Albania e recibiu o apoio do presidente estadounidense Woodrow Wilson. Máis tarde seguiu unha carreira diplomático-política en Albania, liderando con éxito a candidatura albanesa para ser membro da Sociedade de Nacións.

Unha figura respectada que seguía criticando a corrupción e a inxustiza no goberno albanés, Fan Noli foi invitado a dirixir a Revolución de xuño de 1924. Logo serviu como primeiro ministro ata que o seu goberno revolucionario foi derrocado por Ahmet Zogu. Exiliouse a Italia e instalouse definitivamente nos Estados Unidos na década de 1930, adquirindo a cidadanía estadounidense e aceptando acabar coa súa implicación política. Pasou o resto da súa vida como académico, líder relixioso e escritor.

Notas
-----

1. ↑  Brisku, Adrian (2020). "Renegotiating the Empire, Forging the Nation-State: The Albanian Case through the Political Economic Thought of Ismail Qemali, Fan Noli, and Luigj Gurakuqi, c. 1890–1920s". *Nationalities Papers* **48** (1): 158–174. ISSN 0090-5992. doi:10.1017/nps.2018.52.
2. 1 2  Spahiu, Avni; Mjeku, Getoar (2009). *Fan Noli's American Years: Notes on a Great Albanian American*. Jalifat Group. ISBN 978-0-9767140-2-6.
3. ↑  Thernstrom, Stephan (1980). *Harvard Encyclopedia of American Ethnic Groups*. Belknap Press of Harvard University. ISBN 978-0-674-37512-3.
4. ↑  Skendi, Stavro (1967). *The Albanian national awakening*. Princeton University Press. ISBN 9781400847761.
**Carlos Durán Rodríguez**, coñecido como **Carlos Durão**, nado en Madrid o 5 de xaneiro de 1943 e finado en Vigo o 8 de setembro de 2023, foi un escritor e xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Nado nunha familia galega con tradición emigrante, viviu nos seus primeiros anos en diversas localidades galegas. Estudou bacharelato en Vigo e estudos universitarios en Santiago de Compostela e na Universidade Central de Madrid, onde se licenciou en Filosofía e Letras, ramo de xermánicas en 1968. Residente en Londres, foi un dos fundadores (1970) do Grupo de Traballo Galego de Londres que elaborou un Plan Pedagóxico Galego publicado en *Grial* en 1971. Foi profesor de castelán e francés na St. Giles School of Languages da cidade londiniense e redactor radiofónico para o Servizo Exterior da BBC, e tradutor técnico en organismos da ONU.

Foi membro do Comité de Cultura do Centro Galego de Londres, e colaborador de publicacións como *Grial*, *Teima*, *A Nosa Terra*, *Agália*, *O Ensino*, *Nós*, *Cadernos do Povo* e *Hífen*. Membro das Irmandades da Fala de Galiza e Portugal, *Associação de Amizade Galiza-Portugal*, Associaçom Galega da Língua, Asociación de Escritores en Lingua Galega e académico da Academia Galega da Língua Portuguesa.

Coordinador da Comissão de Lexicologia e Lexicografia da Academia Galega da Língua Portuguesa, foi o propio coordinador da elaboración do Vocabulário Ortográfico da Galiza, publicado pola devandita institución en 2015.

Obra
----

Portada do *Vocabulário Ortográfico da Galiza*, 2015.
### Narrativa

* *A Teima*, 1973, Galaxia, novela psicolóxica.
* *Galegos de Londres*, 1978, Ediciós do Castro, novela baseada na experiencias dos emigrantes galegos.
* *Silêncio, nós*, 1988, Fundação Europeia Viqueira, Cadernos do Povo, novela.

### Poesía

* *Poemas do Não*, 1987.
* *Focagens - fogagens : de correctione castraporum*, 1991, Irmandades da Fala de Galiza e Portugal.
* *Paralaxes*, 1994, Irmandades da Fala de Galiza e Portugal.

### Obras colectivas

* *Catro narracións*, 1977, Ediciós do Castro.
* *Prontuário Ortográfico das Irmandades da Fala*, 1984, Irmandades da Fala de Galiza e Portugal.
* *Actas do I Congresso Internacional da Língua Galego-Portuguesa na Galiza, 1984)*, 1986, AGAL.
* *Galiza: língua e sociedade (XIV ensaios)*, 2009, Associação de Amizade Galiza-Portugal.

Premios
-------

* Accésit do Premio Modesto R. Figueiredo no 1975, por *O internado*.

Notas
-----

1. 1 2  "Falecimento do académico Carlos Durão". *Academia Galega da Língua Portuguesa*. 8 de setembro de 2023.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Dolores Vilavedra (coord.) *Diccionario da Literatura Galega*, vol. 1, Galaxia, 1995

### Ligazóns externas

* 

* Carlos Durán na páxina web da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12385341
* AELG: 131
* BNE: XX912234

 |
**Coordenadas: 40°05′07″N 26°22′06″L﻿ / ﻿40.08528, -26.36833**

*Para o antigo pobo indoeuropeo dos Balcáns, véxase Dardania (Europa).*
Mapa coa situación de Dardania.
Na mitoloxía grega **Dardania** (en grego antigo Δαρδανία *Dardanía*) é o nome da cidade fundada na aba do monte Ida por Dárdano, de quen tanto a rexión como o pobo tomaron o seu nome.

De Tros, o neto de Dárdano, a xente conseguiu o nome adicional de troianos e a rexión o nome de Tróade. Ilo, o fillo de Tros, fundou unha cidade chamada Ilión (en latín *Ilium*), máis alá da chaira troiana, cidade máis comunmente chamada Troia. O reino foi dividido entre Ilión e Dardania.

Harry Thurston Peck, no *Harper's Dictionary of Classical Antiquity* de 1898, define de forma parecida a Dardania «como un distrito da Tróade, estendéndose ao longo do Helesponto, ao sueste de Abidos, e adxacente ao territorio de Ilión».

O seu pobo, os dardanios, aparecen na guerra de Troia baixo o mando de Eneas, en firme alianza cos troianos, cuxos nomes son con frecuencia intercambiados, especialmente polos poetas romanos.

Notas
-----

1. ↑  Harry Thurston Peck, *Harper's Dictionary of Classical Antiquity*, 1898.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Guerra de Troia
* Cabalo de Troia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q950952
* WorldCat
* VIAF: 316747547
* DARE: 23580
* Pleiades: 501393

 |
|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  **Memphis Tigers** |  |

 |
| **División** | División I da NCAA |
| **Subdivisión no fútbol americano** | Football Bowl Subdivision (FBS) |
| **Conferencia** | Conference USA |
| **Alcume** | *Tigers* |
| **Mascota** | *Tom II* |
| **Estadio de fútbol americano** | Liberty Bowl Memorial Stadium (62.380 espectadores) |
| **Pavillón de baloncesto** | FedExForum(18.165 espectadores) |
|  |

Os **Memphis Tigers** son o equipo da Universidade de Memphis. Os equipos dos Tigers participan nas competicións universitarias organizadas pola NCAA, e forma parte da Conference USA.

O equipo masculino de baloncesto foi subcampión do torneo da NCAA de 1973. Desta universidade saíron notables baloncestistas coma Anfernee Hardaway, Dajuan Wagner e Lorenzen Wright.

No referente ao fútbol americano, o programa comezou a destacar a principios de século, conseguindo tres bowl games consecutivos en 2004, 2005 e 2006.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web Oficial dos Tigers *(en inglés)*
**María Docampo Ramos**, nada en Nova York cara a 1918 e finada en Arillo (Oleiros) o 23 de setembro de 1948, foi unha intérprete galega.

Traxectoria
-----------

Filla de pais emigrados nos Estados Unidos de América, o mariñeiro Francisco Docampo Pérez, de Bergondo, maquinista e fogueiro en Nova York, nacionalizado estadounidense en 1935, e María Ramos Díaz, de Cabreira (Oleiros). Acompañou a Castelao durante a súa estadía nos Estados Unidos de América como secretaria e intérprete, abandonándoo sen dejar pegadas no momento en que Castelao pasou a ser un refuxiado máis nos Estados Unidos unha vez perdida a guerra en 1939. Traballou como intérprete de español e portugués no Banco de Londres en Wall Street.

Casou en Nova York co mexicano José García Nieto, apodado en Galicia **Jalisco** en maio de 1946. En abril de 1948 os pais de María trasladáronse á "La Brava", unha casa que mercaran en Arillo (Oleiros), coa súa irmá Encarnación. O 25 de xullo dese ano chegou a Arillo María Docampo, e despois apareceu o seu home. Días despois da súa chegada asasinou a María de 17 puñaladas, de 15 á súa sogra e de dous á súa cuñada; despois de queimar documentos intentou queimar a casa sen éxito. Detido, intentou suicidarse sen éxito. Foi xulgado na Coruña en maio de 1950. Trasladárono á prisión de Maspalomas nas Canarias, onde a CIA tiña un campo de adestramento militar. Logo duns anos de cárcere quedou libre e vuelveu casar. En 1976 asasinou á súa segunda muller e á súa filla. No avión no que fuxía das Canarias a Madrid queimou papeis no baño e foi detido e internado nun psiquiátrico no que se suicidou en 1979.

Emilio González López sostén que un colega seu estadounidense dixéralle en 1941 que María Docampo fora a súa secretaria en "Servizos especiais de información militar" (a actual CIA). Outras fontes viron no asasinato de María Docampo un xeito de calala e a man da CIA. A queima compulsiva de documentos despois dos asasinatos fixeron sospeitar da información que María e Jalisco tiñan no seu poder.

Manuel Guede recreou a súa historia na obra *A función do tequila* (2011).

Notas
-----

1. ↑  "Un súbdito mejicano mató a puñaladas a su esposa, a la madre y a su hermana política*, La Voz de Galicia*, 24-9-1948, p. 2.
2. ↑  "La causa contra el subdito mejicano José García Pena dio comienzo en La Coruña", *El Progreso*, 24-5-1950, p. 2.
3. ↑  *La Voz de Galicia*, 24-5-1950, p. 6.
4. ↑  *La Voz de Galicia*, 16-2-1979, p. 10.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Marco, Aurora (2007). *Dicionario de Mulleres Galegas [Das orixes a 1975]*. Edicións A Nosa Terra. p. 135. ISBN 978-84-8341-146-9.

### Ligazóns externas

* 64 años del asesinato de María Docampo: La traductora de la CIA de Castelao cronicasdelaemigracion.com
* El crimen de O Jalisco, paso a paso lavozdegalicia.es
* Los crímenes de "El Jalisco" Arquivado 08 de agosto de 2021 en Wayback Machine. cronicanegrahome.wordpress.com
* La trágica historia de la espía de Castelao farodevigo.es
* La oleirense de la CIA que espió a Castelao laopinioncoruna.es