recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **Olímpico Futebol Clube** es un club de fútbol da cidade de Aracaju, no estado do Sergipe.

Historia
--------

Fundado como *Siqueira Campos Futebol Clube* en 1931 por militares do 28º Batallón de Cazadores, polo que recibiu o alcume de "Leão da Caserna".

En 1939 mudou de nome establecéndose o actual, Olímpico Futebol Clube, e o club entrou na súa época máis gloriosa, conquistando o campionato de Sergipe en 1946 e 1947 e colocándose segundo en 1948 e 1949. Na década de 1990 pasou por problemas financeiros e en 1996 optou por deixar Aracaju para se recolocar en Itabi previo acordo que o concello pagaría os gastos do club, pasou a denominarse Olímpico de Itabi e rematou en quinto lugar. En 1997 mudou a sede para Carmópolis, pero sen éxito e na metade do compionato trocou a sede para Lagarto, o Olímpico quedou en último lugar da liga e baixou á segunda categoría do campionato sergipano, volvendo á primeira serie en 2000, aínda que baixou de novo. No ano 2005 mudou definitivamente de sede, establecéndose en Pirambu, alterando o seu nome para Olímpico Pirambu Futebol Clube.

Títulos
-------

### Estatais

* **Campionato Sergipano de Fútbol: 2** (1946 e 1947)
* **Campionato Sergipano de Fútbol Serie A2: 2** (1985 e 1987)
* **Torneo Inicio: 2** 1944 e 1950

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Historia do Olímpico Futebol Clube *(en portugués)*
Coordenadas: 37°24′30″N 6°00′01″O﻿ / ﻿37.40833, -6.00028

Isla Mágica|  |
| Información |
| **Localización** | Sevilla, España España |
| **Apertura** | 1997 |
| **Sitio web** | www.islamagica.es |

**Isla Mágica** é un parque temático situado en Sevilla, ambientado no descubrimento de América e inaugurado en 1997. Formouse aproveitando algunhas instalacións da Exposición Universal de 1992. O parque ten 8 zonas temáticas para o uso e desfrute do cliente.

En 2014 inaugurouse dentro do parque unha zona chamada Agua Mágica, que contén unha praia artificial e piscina de ondas, escorregadoiros, piscinas de baño familiar e infantil, escorregadoiros infantís e río lento.

Áreas temáticas
---------------

* Sevilla, Puerto de Indias
* El Balcón de Andalucía (ata 2011)
* Mundo Maya
* Puerta de América
* Amazonia
* La Guarida de los Piratas
* La Fuente de la Juventud
* El Dorado

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2961111
* GeoNames: 7602974

 |
Coordenadas: 30°07′46″N 31°17′20″L﻿ / ﻿30.129527777778, 31.288888888889

|  |  |
| --- | --- |
| **Iunu  en xeroglífico** |  |

Nomos do Baixo Exipto
**Heliópolis** foi unha importante cidade do Antigo Exipto, capital do *nomo* XIII do Baixo Exipto.

A cidade estaba situada ao nordeste da cidade de O Cairo (cerca do actual aeroporto), un pouco afastada da ribeira occidental do Nilo, ó que estaba conectada mediante unha canle.

* Nome exipcio: **Iunu**. Nome grego: **Heliópolis**. Nome copto: **On**.

O seu nome exipcio foi **Iunu** que significa "alicerce". O nome de Heliópolis é de orixe grego: Ἡλίου πόλις ou Ἡλίουπόλις e significa "cidade do Sol", xa que a cidade era a sede principal do culto ao deus solar Ra. Foi unha das tres cidade máis importantes do Antigo Exipto xunto con Tebas e Menfis. Os coptos coñecérona como *On*.

Historia
--------

A cidade aparece xa nomeada no ano 3000 a. C.. Durante a dinastía II foi un importante centro astronómico. O gran sacerdote tiña o título de *Xefe dos observadores*. Durante o reinado de Dyeser, este título correspondía a Imhotep

É probable que o *Templo Solar* de Heliópolis fose similar ao tipo de templos solares de Abusir, construídos durante a dinastía V que, facía o ano 2400 a. C. estableceu o culto a Ra como culto principal. Atopáronse restos da muralla e dalgún templo, dos que o principal debía ser o de Amón e o de Ra. Consérvase un obelisco de Senusert I, dinastía XII, así como restos dunha capela de Dyeser. Unha ronsel da dinastía XVIII conmemoraba o peche mediante muros do recinto do templo. Tamén se acharon estatuas e restos de construcións da dinastía XIX.

Cara á metade do segundo milenio antes de Cristo, a cidade chegou ao seu máximo esplendor. Cara ao 1300 a.C. alcanzou a súa máxima extensión; o declive comeza durante o primeiro milenio.

Heliópolis foi destruída durante a invasión persa do 525 a.C. e máis tarde no 343 a.C.. Tras a fundación de Alexandría, a cidade quedou marxinada e foi despoboándose lentamente. No século I a.C. era xa unha cidade practicamente deshabitada. No seguinte século, a maior parte dos monumentos foron trasladados a Alexandría e Roma. O resto serviu como canteira de materiais, empregados para construír edificacións no Cairo durante a Idade Media.

A zona de Heliópolis foi comprada por unha compañía privada a principios do século XX e durante o período de protectorado británico construíronse edificios e repoboouse con coptos e estranxeiros. Co crecemento do Cairo, a capital incorporouna como un barrio máis da cidade durante a segunda metade do século XX.

Restos arqueolóxicos
--------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Obelisco de Senusert I | Estatua de Senusert I | Estatua de Sethy II | Columnas papiriformes |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q191687
* WorldCat
* VIAF: 316430063
* DARE: 21139
* EBID: ID
* GEC: 0032359
* GeoNames: 355956
* GND: 4096184-9
* LCCN: no2007142070
* Pleiades: 727117
* Treccani: eliopoli
* Trismegistos: 761

 |
**Fernando Alsina González** nado en Santiago de Compostela en 1881 e finado na mesma cidade o 6 de decembro de 1952, foi un médico, profesor e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou o bacharelato en Santiago de Compostela rematando en 1897. Fixo Medicina na Universidade de Santiago de Compostela rematando en 1903 con premio extraordinario. Médico cirurxián. Foi profesor auxiliar numerario da USC. Realizou investigacións sobre o aparato dixestivo, tema da súa tese de doutoramento. Fundou o Sanatorio San Lorenzo (1920). Foi alcalde de Santiago de Compostela ao final da ditadura de Primo de Rivera, sendo elixido o 9 de marzo de 1929. Estivo vencellado aos círculos rexionalistas cataláns e foi un dos asinantes do manifesto de apoio ao Estatuto de Galicia en 1933. De setembro de 1936 e febreiro de 1937 estivo na fronte de guerra no bando franquista exercendo labores cirúrxicas. Foi conselleiro da Caixa de Aforros-Monte de Piedade de Santiago de Compostela dende o 23 de marzo de 1936 e foi nomeado presidente do seu consello de administración o 28 de xullo de 1950. Finou en Compostela o 6 de decembro de 1952.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Díaz-Varela Losada** |  **Alcalde de Santiago** 1929 - 1930 | Sucesor:**Manuel Villar Iglesias** |

Obras
-----

* *Resultados lejanos de la gastroenterostomía como tratamiento de las retracciones cicatriciales de píloro*, 1904.

Vida persoal
------------

Casou con Concepeción Gómez-Ulla e foi pai de Mercedes, Milagros, Javier, Ramón e Fernándo Alsina Gómez-Ulla.

Notas
-----

1. ↑  "Ecos compostelanos". *El Ideal Gallego* (en castelán) (A Coruña). 10-3-1929. p. 5.
2. ↑  *El Correo Gallego*, 7-12-1952, p. 1, 4-5.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gurriarán Rodríguez, Ricardo (2006). *Ciencia e conciencia na Universidade de Santiago (1900-1940) : do influxo institucionista e a JAE á depuración do profesorado*. Universidade de Santiago de Compostela. ISBN 84-9750-644-8. Consultado o 30 de agosto de 2012.

* Gurriarán Rodríguez, Ricardo (2015). *Fernando Alsina e o seu diario de guerra*. Santiago de Compostela: Alvarellos. ISBN 978-84-89323-81-0.

* Entrada "Álsina González, Fernando" no *Dicionario biográfico de Galicia*, Ir Indo Edicións, 2010-2011, Vigo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17024020
* BNE: XX1192097

 |
**Ramón Domínguez Ferradás**, nado en Bueu, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Directivo da sociedade agraria **El Porvenir** de Cela. Foi concelleiro e primeiro tenente de alcalde en Bueu na ditadura de Primo de Rivera. En outubro de 1930 dimitiu como concelleiro de Bueu. Foi nomeado alcalde de Bueu en abril de 1931. Cesou no cargo o 5 de xuño dese ano, deposto polo Goberno Civil. Militante do Partido Republicano Radical, do que foi elixido membro do Comité Executivo provincial en outubro de 1933, volveu ser nomeado alcalde a principios de 1934. Deputado provincial, foi nomeado presidente da Deputación de Pontevedra logo do falecemento de José Viñas del Monte en 1935.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 5-10-1930, p. 4.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 21-4-1931, p. 11.
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 25-10-1933, p. 8.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Bueu na súa xente

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Perfecto García Nogueira** |  **Alcalde de Bueu** 1931 | Sucesor:**Jesús Prieto García** |
| Predecesor:**Jesús Prieto García** |  **Alcalde de Bueu** 1934 - 1936 | Sucesor:**José Gómez de la Cueva** |
| Predecesor:**José Viñas del Monte** |  **Presidente da Deputación de Pontevedra** 1935 | Sucesor:**Luis Fontaíña Serrapio** |
O **Supermarine Scylla** foi un hidroavión triplano bimotor británico de recoñecemento dos anos 1920 construído por Supermarine.

Deseño e desenvolvemento
------------------------

O Scylla foi deseñado por R. J. Mitchell, deseñador xefe de Supermarine, como un avión biplano anfibio bimotor de madeira experimental en paralelo co deseño do Supermarine Swan para desenvolver un substituto para o exitoso avión de recoñecemento Felixstowe F5 da Royal Air Force.

O deseño tiña dous motores principais e un auxiliar, máis pequeno, que accionaba unha hélice marítima.​ Só chegou a completarse o casco, que se utilizou para realizar probas de navegación, dotado cunha estrutura na que se instalaron os dous motores principais Rolls Royce Eagle IX de 268 kW (360 hp). O casco tiña a cola elevada, con dous estabilizadores en biplano e dúas empenaxes xemelgas con dous temóns.​ Había espazo para cinco tripulantes, coa cabina no morro del avión.​ Felixstowe realizou probas co único exemplar a principios de 1924, pero só chegou a facer probas de rodaxe.​

Notas
-----

1. ↑  Andrews e Morgan 1987, p.87
2. ↑  Shelton, John K. (2017). *R.J.Mitchell at Supermarine; Schneider Trophy to Spitfire*. Haynes Publishing.
3. 1 2  "Supermarine Scylla". *www.historyofwar.org*. Consultado o 2023-07-17.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Emilio García.

**Emilio García Gallego**, nado en Cabreiroá (Verín) en 1947, é un político galego.

Traxectoria
-----------

Enxeñeiro de Camiños, Canles e Portos pola Escola de Enxeñaría de Madrid (1971) e licenciado en Dereito (Barcelona, 1982), cursou materias de doutoramento na Universitat Politécnica de Catalunya e foi profesor de Mecánica do solo e cimentacións especiais na ETSA de Barcelona de 1974 a 1982 e de Consolidación de terreos brandos e frouxos no curso 1979-1980.

Foi enxeñeiro na Comisaría de Aigues do Pireneo Oriental, delegado para Cataluña da empresa Grandes Redes Eléctricas e xefe do Servizo de Portos da Generalitat, ademais de secretario da Comisión de Portos de Cataluña e codirector do Plan de Portos de Cataluña. Tamén foi director xeral de transportes da Generalitat, subdirector da Xunta de Saneamento e subdirector da Xunta de Augas da Generalitat.
Director Xeral de Infraestrutura e Transportes da Xunta de Galicia, foi o primeiro presidente do ente público Gestor de Infraestructuras Ferroviarias (GIF), que presidiu entre 1998 e 2000. Foi o número dous da Consellería de Ordenación do Territorio e Obras Públicas ata 2003, director xeral de Obras Públicas da Xunta de Galicia e presidente de Augas de Galicia e de Portos de Galicia.

Presidiu o Ente Xestor de Infraestruturas Ferroviarias adscrito ao Ministerio de Fomento e encargado da execución da infraestrutura de alta velocidade.

Premios
-------

Recibiu a Medalla de Prata de Galicia en 1999.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en Ferropedia
**Xoana de Habsburgo**, nada en Madrid o 27 de xuño de 1536 e finada en El Escorial o 7 de setembro de 1573, foi arquiduquesa de Austria e Princesa consorte de Portugal, cuarta filla do casamento do emperador Carlos V con Sabela de Portugal.

Traxectoria
-----------

O 11 de xaneiro de 1552, con dezaseis anos, casou en Toro co herdeiro do trono de Portugal, o Príncipe Xoán Manuel, o cal contaba soamente quince anos. Deste matrimonio naceu o futuro rei Sebastián I de Portugal.

Enviuvou a principios de 1554, e deu a luz ao fillo poucos días despois, confiando a educación do fillo, con só tres meses, á súa sogra Catarina de Austria (que era tamén súa tía). Unha vez en Castela asumiu o cargo de rexente desa coroa durante a ausencia de Carlos V, así como o seu irmán, Filipe II, que se atopaba de viaxe polos Países Baixos e por Inglaterra, onde viría a casar con María Tudor.

Enérxica, soubo rodearse de persoas da súa confianza, moitas das cales de orixe portuguesa, que partiran para Castela no séquito da súa nai, a emperatriz Sabela de Portugal (como o futuro Príncipe de Eboli, Rui Gomes da Silva, o cal viría a ser unha das figuras cumes, a par da infanta, do "partido ebolista", un dos principais grupos que se digladiaram na corte de Filipe II - por oposición ao dos albistas, ligados a Fernando Álvarez de Toledo y Pimentel, o Duque de Alba - o cal se caracterizou pola súa tolerancia e conciliación, sobre todo en termos relixiosos). Desa forma, a súa rexencia caracterízase polo aparente triunfo da facción máis moderada dentro da corte de Filipe II.

En 1557 ou 1559, por impulso do confesor, San Francisco de Borxa fundou en Madrid o mosteiro de Santa Clara coñecido como convento das Descalzas Reales de la Orde de Santa Clara, onde se encerrou máis tarde, e fundou en Alcalá o Real Colexio de Santo Agostiño. Xoana tiña aínda amizade con Santo Ignacio de Loyola. Din que entrou na Orde, -a única muller que xamais o fixo -, como "xesuíta secreta".

En 1559, retírase da política activa, aínda que continúe a ser unha das mentoras da facción ebolista. A súa desaparición, en 1573, pronto seguido polo do príncipe de Eboli, ditou o fin da relativa tolerancia que até entón tiña vivido. O seu sepulcro, obra de Pompeo Leoni, que traballaba no Escorial, está no convento das Descalzas (Madrid).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q170264
* WorldCat
* VIAF: 294256540
* BAV: ADV12162278
* BNF: 12558287q
* CERL: cnp00563879
* DBE: juana-de-austria
* DeutscheBio: 121209881
* FAST: 396561
* GEC: 0034626
* GND: 121209881
* ISNI: 0000 0003 8678 1364
* LCCN: nr97029954
* NKC: jo20191034410
* PARES: 47044
* WikiTree: Habsburg-113

 |
**Tomás Regalado**, nado en Santa Ana o 7 de novembro de 1861 e finado en El Entrecijo (Guatemala) o 11 de xuño de 1906, foi un militar e político, presidente do Salvador entre 1898 e 1903.

Traxectoria
-----------

Regalado foi un dos conspiradores que en 29 de abril de 1894 participou na derrubada do goberno de Carlos Basilio Ezeta, dentro do movemento chamado de "Os 44". En 14 de novembro de 1898, o xeneral Regalado derrubou o presidente Rafael Antonio Gutiérrez, o cal o consideraba seu mellor amigo, e asumiu a presidencia da República. En 1899 foi elixido presidente constitucional para un período de catro anos. Gutiérrez xamais o perdoou.

Ao iniciar seu goberno decretou amnistía para todos os emigrados políticos. Durante súa presidencia estabeleceuse a Escola Politécnica Militar, iniciouse a construción do Teatro Nacional de Santa Ana, impulsouse a construción de ferrocarrís e creouse a Policía Rural Montada, antecedente da Garda Nacional.

Terminado seu mandato, o xeneral Regalado foi nomeado Ministro da Guerra polo seu sucesor Pedro José Escalón. En 1906 ao iniciar a guerra entre O Salvador e Guatemala, foi nomeado comandante das tropas salvadoreñas que invadiran o territorio guatemalteco. Durante un combate no lugar chamado "El Entrecijo", Regalado foi ferido gravemente e morreu a 11 de xuño de 1906.

Notas
-----

1. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 12 de abril de 2009. Consultado o 02 de abril de 2009.
2. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 15 de novembro de 2006. Consultado o 02 de abril de 2009.

| Presidente do Salvador |
| --- |
| *Segue a:* Rafael Antonio Gutiérrez | **Tomás Regalado**(1898-1903) | *Precede a:* Pedro José Escalón |
| *militar* |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q887447
* WorldCat
* VIAF: 14156782
* FAST: 504997
* GND: 142924369
* ISNI: 0000 0001 0676 451X
* LCCN: n2004023497

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre unha personalidade é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
M. Prado cun exemplar de *Trazo de xiz*, durante unha entrevista no 2012.
***Trazo de xiz*** é unha historieta serial de Miguelanxo Prado.

Traxectoria editorial
---------------------

Foi publicada paralelamente na revista Cimoc co nome de *Trazo de tiza* e na revista *À Suivre* co nome de *Trait de craie* en 1992. Máis adiante, en 1993, sería publicada en álbum por Norma Editorial, que levaría a cabo no 2012 unha reedición mellorada e con material adicional.

No 1994, *Trazo de xiz* obtivo o premio á mellor obra de autor español no Salón do Cómic de Barcelona e á mellor historieta estranxeira na edición de 1994 do Festival de Angulema.

Trazo de Xiz foi publicada por Glénat en catalán (*Traç de Guix*) no 2008, e por El Patito Editorial en galego (*Trazo de Xiz*) no 2012.

Argumento
---------

*Trazo de xiz* é unha historia onde aparentemente nada pasa. É a historia dun mariño que chega a unha pequena illa case abandonada onde só hai un faro que non funciona e unha pensión onde habitan tres acodes.

Notas
-----

1. 1 2  Prado, Miguelanxo, (2012). *Trazo de Xiz*. Santiago de Compostela: El Patito Editorial (Primeira edición en galego). ISBN 978-84-939434-1-7. OCLC 969360611.
2. ↑  Prado, Miguelanxo (1992). "Trazo de tiza". *CIMOC* (Norma) (134).
3. ↑  Prado, Miguelanxo (1992). "Trait de craie". *(A suivre)* (Casterman) (174-180).
4. ↑  Miguelanxo. Prado, (1993). *Trazo de tiza*. Barcelona: Norma Editorial. ISBN 8479041994. OCLC 36461267.
5. ↑  Miguelanxo,, Prado,. *Trazo de tiza*. Barcelona. ISBN 978-84-679-0805-3. OCLC 795907390.
6. ↑  "Miguelanxo Prado gana por tercera vez el premio a la mejor obra en el Salón del Cómic de Barcelona". *La voz de Galicia*. Consultado o Outubro 2018.
7. ↑  1958-, Prado, Miguelanxo, (2008). *Traç de guix*. Barcelona: Glénat. ISBN 9788483574720. OCLC 804622682.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3536633
* BiTraGa: 5189

 |
**Imperiet** foi unha banda de post-punk sueca procedente de Estocolmo activa entre os anos 1983 e 1988. O grupo formouse co nome de Rymdimperiet en 1981. Imperiet converteuse nunha das maiores bandas suecas dos 80 e fíxose coñecida por cancións como "Du ska va president", "C.C. Cowboys" e "Var e vargen", aínda que tamén por versións como "Märk hur vår skugga", "Fred" e "Balladen om briggen Blue Bird av Hull".

Historia
--------

Imperiet naceu co nome de Rymdimperiet como un proxecto paralelo de tres dos membros da banda de punk rock Ebba Grön. Cando Ebba Grön se separou en 1983 Rymdimperiet reemerxeu como Imperiet, con Joakim Thåström (voz principal e guitarra), Anders "Stry" Sjöholm (voz e guitarra) e Gunnar "Gurra" Ljungstedt (batería), todos membros de Ebba Grön. Uníronselle Christian Falk (baixo) e Per Hägglund (saxofón e teclados). Stry marchou en 1984 e Gurra o ano seguinte. Gurra foi substituído por Fred Asp na batería. En 1987 Per Hägglund tamén marcchou en Imperiet separouse en 1988.

O son da banda estaba inspirado no punk, no rock e no synthpop. As súas letras eran de esquerdas e antiimperialistas; cancións como "C. C. Cowboys", "Alltid rött, alltid rätt" e "Var e vargen?" inspiráronse no poeta comunista ruso Vladimir Maiakovski.

Principalmente exitoso en Suecia e Escandinavia, Imperiet tamén xirou por América, tocando nos Estados Unidos, Cuba, América Central e América do Sur. En 1988 a banda publicou o seu ínico álbum en inglés, *Imperiet*. O disco contén versións traducidas das súas vellas cancións. O álbum tivo unha intensa xira de promoción europea pero só foi popular en Suecia. Este feito puxo fin aos seus plans para unha carreira internacional.

O seu nome orixinal Rymdimperiet (O Imperio do Espazo) foi collido da película de Star Wars O imperio contraataca (1980), sendo o seu título en sueco *Rymdimperiet slår tillbaka*.

Discografía
-----------

### Álbums

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Rasera* | 1983 | Mistlur Records |
| *Blå himlen blues* | 1985 | Mistlur Records |
| *Synd* | 1986 | Mistlur Records |
| *Imperiet* | 1988 | Mistlur Records |
| *Tiggarens tal* | 1988 | Mistlur Records |

Notas
-----

1. 1 2  "Imperiet | Biography & History". *AllMusic* (en inglés). Consultado o 2019-11-09.
2. 1 2  "Imperiet - levande i Hultsfred". *www.stry.kajen.com*. Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 2019-11-09.
3. ↑  Holmgren, Tobias. "Thåströms många ansikten". *gp.se* (en sueco). Consultado o 2019-11-09.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1781599
* WorldCat
* VIAF: 147363341
* AllMusic: mn0000452300
* BIBSYS: 8006352
* BNF: 13904098n
* Discogs: 287409
* Genius: Imperiet
* GND: 10293428-9
* ISNI: 0000 0001 0725 7907
* MusicBrainz: ID
* SELIBR: 384595
* Songkick: 14458

 |
**Xoana de Acre**, nada en abril de 1272 en San Xoán de Acre e finada o 23 de abril de 1307 en Clare, Suffolk, foi unha princesa inglesa, filla do rei de Inglaterra Eduardo I.

Traxectoria
-----------

Era a sexta filla de Eduardo I e Leonor de Castela. Naceu en San Xoán de Acre durante a novena cruzada que dirixía seu pai, por iso se lle chamou «Xoana de Acre» (Joan of Acre en inglés). Pasou os primeiros anos da súa vida no condado de Ponthieu coa súa avoa materna, a condesa Xoana de Dammartin.
En 1278, Eduardo I chama a súa filla a Inglaterra coa intención de casala con Hartmann, fillo primoxénito do rei dos Romanos Rodolfo I de Habsburgo, proxecto que non chega a realizarse. Finalmente Xoana casa co conde de Hertford e de Gloucester Xilberto de Clare en 1290.
Dese matrimonio naceron un fillo e tres fillas.
Trala morte de Xilberto o 7 de decembro de 1295, casa en segredo con Raúl de Monthermer, un escudeiro da casa do seu primeiro marido (en contra da vontade do seu pai, que proxectaba casala con Amadeo V de Savoia). Deste segundo matrimonio tivo catro fillos.
Morreu o 23 de abril de 1307 en Clare, onde foi soterrada (no priorato dos Agustiños).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q257968
* ODNB: 14821
* WikiTree: Plantagenet-181

 |
**Zulema a Astróloga**, nada en 1190 e finada no século XIII, foi unha astrónoma de Al-Andalus.

Traxectoria
-----------

Zulema pertencía a unha familia andalusí de Mallorca e sábese que vivía en Madinat Mayurqa en 1229, ano da conquista cristiá. Era a nai de Alí de la Palomera, quen axudou o rei Jaime I de Aragón na súa conquista da illa. Pero, sobre todo, era unha astrónoma de renome, chamada "a sabia" dende as primeiras crónicas. A *Crónica de Bernat Desclot* relata como o seu fillo Alí dixo ao monarca aragonés: «Señor, sabede con certeza que esta terra é túa e está ao teu servizo, que miña nai me rogou que viñese a ti e cho contase; que é unha muller moi sabia, e soubo na súa arte da astronomía que ti conquistarás esta terra». Despois da conquista, a familia de Alí de la Palomera foi autorizada a permanecer na illa.

Este episodio quedou reflectido na toponimia de Andratx e na tradición popular. Na torre medieval de San Telmo, por exemplo, propiedade da familia de Alí, dise que a súa nai escrutaba as estrelas desde as ameas. O poeta Pere d'Alcàntara Penya i Nicolau (Palma, 1823-1906) recolleu unha lenda popular da zona de Andratx e, en 1871, transformouna nunha poesía historicista co título: "n'Alis de la Palomera". Neste poema, por primeira vez, a astróloga recibe o nome de Zulema. Ao redor dos mesmos anos, Tomàs Forteza i Cortès (1838-1898) volveu falar da nai de Alí como unha sabia astróloga e dedicou unha composición a eses acontecementos.

Notas
-----

1. ↑  "Zulema, l'Astròloga (Mare d'Alí de la Palomera)". Arquivado dende o orixinal o 21 de decembro de 2021. Consultado o 21 de decembro de 2021.  Arquivado 21 de decembro de 2021 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Desclot, Bernat (páx. 1283). *Crónico*. cap. XXXV.
* Forteza i Cortés, Tomàs (c. 1870). *N'Alí de la Palomera*.
* Jaume I (c. 1276). *Crónica ou Llibre dels feits*.
* Penya i Nicolau, Pere d'Alcàntara (1871). *N'Alí de la Palomera*. Jochs Florals de Barcelona. Barcelona: Estampa do Renacemento.

### Outros artigos

* Cronoloxía das mulleres na ciencia
**Adolph Johann Schmidt**, nado o 6 de decembro de 1806 en Frankfurt am Main e finado na mesma cidade o 8 de decembro de 1889, foi un médico e malacólogo alemán.

Traxectoria
-----------

### Formación e primeiros traballos

Adolf Schmidt, fillo dun rico comerciante, comezou os seus estudos de medicina na Universidade de Königsberg, que proseguiu na de Erlangen en 1826, trasladándose ao ano seguinte á de Heidelberg. Alí involucrouse en actividades políticas e foi expulsado, pero máis tarde, grazas á intervención de personalidades influentes, puido continuar os seus estudos, na Universidade de Halle, obtendo o título de doutor en medicina en 1830.

Schmidt viaxou a Francia e Inglaterra e en 1831 estableceuse como médico na súa cidadr natal. En 1834 estivo implicado con colegas afíns ideoloxicamente na construción de clínicas para pobres. No campo médico, Schmidt adquiriu notoriedade sobre todo polas súas contribucións ao desenvolvemento do controvertido tratamento da tuberculose pulmonar iniciado en Silesia polo doutor Hermann Brehmer, cuxo éxito foi recoñecido máis adiante polos críticos.

### Investigacións nas ciencias da natureza

As ciencias naturais, en particular a malacoloxía, tamén interesaron a Adolf Schmidt, que en 1832 ingresou no Museo Senckenberg de Historia Natural de Frankfurt, onde levou a sección de moluscos. Schmidt tamén foi cofundador da Asociación Médica e, en 1855 da Asociación de microscopistas, da que foi director até 1875. A súa atención especial centrouse no estudo dos parasitos intestinais nos humanos.

Obra
----

* *Beiträge zur Malakologie: Mit drei Tafeln*, G. Bosselmann, Berlin, 1857.

Abreviartura
------------

A abreviatura **A. Schmidt** emprégase para recoñecer a Adolf Schmidt como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Senckenbergische Naturforschende Gesellschaft: *Bericht der Senckenbergischen Naturforschenden Gesellschaft in Frankfurt am Main, Band 20*, Die Gesellschaft, 1889, S. 118
* Senckenbergische Naturforschende Gesellschaft: *Natur und Museum*, Senckenbergische Naturforschende Gesellschaft, 1889, S. 155 f.

### Ligazóns externas

* Artigo sobre Adolf Schmidt Arquivado 25 de setembro de 2019 en Wayback Machine. en www.senckenbergische-stiftung.de *(en alemán)* Consultada o 9 de marzo de 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q105783
* WorldCat
* VIAF: 3250051
* CERL: cnp01087391
* DeutscheBio: 117500925
* GND: 117500925

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Aviso médico | **Advertencia: A Wikipedia non dá consellos médicos.***Se cre que pode requirir tratamento, por favor, consúltello ao médico.* |

Chámase **zunido** ou **acúfeno** (latín médico *tinnitus*) a unha sensación auditiva cuxa fonte non procede dun estímulo externo ao organismo. É un síntoma asociado a varias formas de perda auditiva pero tamén a outras enfermidades, xeralmente asociado a traumatismos. Trátase dun fenómeno perceptivo que consiste en notar golpes ou pitos no ouvido que non están orixinados en fonte externa ningunha.

Causas
------

Este zunido suponse que se produce polo aumento da actividade das áreas cerebrais que interveñen na audición, e aparece asociado a trastornos do aparello auditivo. Non se limita a un tilintineo, pode percibirse en forma de pitos, zunido grave ou agudo, rouco, sibilancia, ruído branco, estrondo ou cantar de grilos, entre outros sons.

A forma máis habitual ten a súa orixe en lesións do oído interno, a cóclea, por exposición delongada a sons por riba do volume límite para a saúde humana, 85 decibelios. Outras causas poden ser as infeccións e as lesións, así como o uso dalgúns medicamentos.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Shemesh Z, Attias J, Ornan M, Shapira N, Shahar A. : Vitamin B12 deficiency in patients with chronic-tinnitus and noise-induced hearing loss. Am J Otolaryngol. 1993 Mar-Apr;14(2):94-9.
* Shemesh Z. Pratt H, Reshef I, Bresloff I, Horowitz G, Polyakov A  : Detailed analysis of auditory brainstem responses in patients with noise-induced tinnitus. Audiology. 1996 Sep-Oct;35(5):259-70.

### Ligazóns externas

* Asociación Internacional de Concienciación sobre os Zunidos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q192309
* BNCF: 60847
* BNE: XX549882
* BNF: 12046073x
* EBID: ID
* GEC: 0074722
* GND: 4121423-7
* JSTOR: tinnitus
* LCCN: sh85135532
* MAG: 2910630907
* NDL: 00574754

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 27662
* eMedicine: 856916
* HPO: HP:0000360
* ICD-9: 388.3
* ICD-10: H93.1
* MedlinePlus: 003043
* MeSH: D014012
* MeSH: C09.218.458.670
* NCIt: C50772
* Patientplus: tinnitus-pro
* UMLS: C0040264

 |
**Anxo Rey Arca**, nado en Estramundi (Padrón) o 4 de marzo de 1989, é un político e arqueólogo galego do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

Arqueólogo. Militante dende novo no PSdeG e nas XSG, formou parte da candidatura socialista de Padrón en 2011 e 2015, sen resultar electo. Nas eleccións municipais de 2019 foi o número 3 da candidatura encabezada por Camilo Forján Seoane e resultou elixido concelleiro, formando parte da oposición ao goberno do PPdeG. En marzo de 2022 foi elixido novo Secretario Xeral da Agrupación Socialista de Padrón. Desta forma foi candidato socialista á alcaldía nas municipais de 2023 e conseguiu se-la forza máis votada, polo que foi elixido alcalde co apoio do BNG.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Antonio Fernández Angueira** |  **Alcalde de Padrón** 2023 - actualidade | Sucesor:**no cargo** |

Notas
-----

1. ↑  Anxo Rei, elixido mandatario local de Padrón

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Padrón
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Zume (homónimos).
O **zume gástrico** é o conxunto das substancias que contieñen enzimas e participan na dixestión, como son o cuspe, a bile ou fel, o zume pancreático ou o zume intestinal.[]

O zume gástrico é un líquido de cor clara, producido polo estómago e segregado en abundancia por numerosas glándulas microscópicas diseminadas pola súa mucosa. 

As súas principais compoñentes son:

* Auga
* Ácido clorhídrico e sales de cloro (NaCl, KCl)
* Enzimas: pepsina, renina gástrica07-12-2012[], lipase gástrica e amilase gástrica.

Para se protexer da acedía destes zumes, as células do estómago segregan mucus nas paredes do estómago e así evitan posibles danos, xa que a mucina é resistente á proteólise.

Formación e funcións
--------------------

As células parietais producen ácido clorhídrico (HCl); este activa a enzima zimoxénica pepsinóxeno — liberada polas células principais— favorecendo a súa conversión a pepsina.

O ácido clorhídrico só forma o 1% dos zumes gástricos.

Por mor da presenza do ácido clorhídrico, o pH toma un valor entre un e dous. Este medio acedo facilita a degradación (hidrólise) das proteínas para as converter en unidades máis cativas (aminoácidos e pequenos péptidos). Xunto á pepsina, outras proteases dixestivas de importancia son a tripsina e mais a quimotripsina, producidas no páncreas e vertidas ao duodeno.

Así mesmo, a renina gástrica[] transforma a caseína (proteína do leite) nunha proteína solúbel 07-12-2012[] para a acción da pepsina. Pola súa banda, a lipase gástrica actúa sobre certos lípidos.

Polo xeral élle difícil dixerir féculas.

Grazas á acción dos zumes gástricos, o bolo alimenticio (masa formada polos alimentos mastigados e mesturados coa saliva) pasa a formar unha substancia mesta denominada quimo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q846270
* BNCF: 8977
* GEC: 0211953
* JSTOR: digestive-juices
* MAG: 2777504413

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D005744
* MeSH: A12.200.307.603

 |
| Xesús Rodríguez Carballido |
| --- |
| Información persoal |
| Nacemento | Xesús Rodríguez Carballido 4 de outubro de 1961 (60 anos) Ponteareas |
| Nacionalidade |  Galicia |
| Equipo |
| **Último equipo** | Zahor |
| Equipo(s) Pro |
|  | ZahorCLAS |

**Xesús Rodríguez Carballido**, nado o 4 de novembro de 1961 en Ponteareas é un ex-ciclista profesional galego.

Traxectoria
-----------

Comezou a súa carreira como afeccionado en Ponteareas no Cesantesa Riego Lomba, xunto con Álvaro Pino e posteriormente no Club Ciclista Spol, ata que en 1985 ficha polo CLAS, aínda como afeccionado. Debuta como profesional no Zahor en 1986, co que consegue ese ano o 4º posto no Gran Premio Cuprosán, e co que ao seguinte participa por primeira vez na Vuelta a España, onde remata no posto 77º. Tamén nese mesmo 1987 participa na Vuelta a los Valles Mineros, onde queda 4º, na Vuelta a Aragón e na Vuelta a Asturias.

En 1988 ficha polo CLAS, a partir de 1989 chamado CLAS-Cajastur, e onde se retiraría como profesional en 1990. Nese ano 1990 participa no Giro de Italia, que finalizou.

Vida persoal
------------

Ao remta da súa traxectoria profesional montou unha tenda de bicicletas en Ponteareas.

Notas
-----

1. ↑  Zahor Chocolates, *Sitiodelciclismo.net*.
2. ↑  Promocional do CLAS Arquivado 23 de maio de 2011 en Wayback Machine. *Web de Bicicletas Oliveira*.
3. ↑  Memorias en rosa, *Faro de Vigo*, 3/5/2009.
**Éamonn Ceannt**, nado como **Edward Thomas Kent** o 21 de setembro de 1881 e finado o 8 de maio de 1916, foi un nacionalista irlandés, considerado un dos heroes do Alzamento de Pascua.

Biografía
---------

Ceannt naceu en Glenamaddy, Ballymoe, Condado de Galway, como o maior de sete irmás. O seu pai era membro da Royal Irish Constabulary, e cando se retirou en 1892, trasladouse coa familia a Dublín. Aló foi onde o xove Edward comezou a interesarse polo nacionalismo irlandés. Uniuse á Conradh na Gaeilge (Liga Gaélica), adoptou a versión irlandesa do seu nome (Éamonn), e chegou ser mestre de uilleann pipes, tendo a ocasión de tocar para o Papa Pío X acompañado por varios curas irlandeses do exilio. Tamén traballou como contable no Concello de Dublín.

Vida persoal
------------

En xuño de 1905, Éamonn Ceannt casou con Áine O'Brennan nunha cerimonia en irlandés. O seu fillo Ronán naceu en xuño de 1906. Áine Ceannt fundou posteriormente a *Cruz Branca* (*White Cross* en inglés) para axudar ás familias empobrecidas polas accións británicas ou que perderan o seu sustento na Guerra de Independencia.

Alzamento de Pascua
-------------------

En 1913 fíxose membro da Irmandade Republicana Irlandesa, e máis tarde foi un dos membros fundadores dos Voluntarios Irlandeses. No Alzamento de Pascua de 1916, foi un dos primeiros membros do seu Comité Militar, e un dos sete asinantes da Proclamación de Pascua. Foi o comandante do IV Batallón de Voluntarios, e durante a revolta mantívose na South Dublin Union e na destilería Marrowbone Lane, cun cento de homes ás súas ordes, entre os cales destacaban os seus lugartenentes Cathal Brugha e William T. Cosgrave. A súa unidade loitou intensamente durante toda a semana, mais rendeuse cando así o ordenou o seu oficial superior, Patrick Pearse. A posición de Ceannt foi unha das que non fora derrotada na loita, como a de Éamon de Valera en Boland's Mill.

Ceannt foi encerrado na prisión de Kilmainham, sendo executado mediante fusilamento o 8 de maio de 1916.

Legado
------

A Ceannt Station da cidade de Galway, a principal estación de autobuses e ferrocarril do seu condado natal de Galway, reciben o sen nome en honor a Éamonn Ceannt, así como o Parque Éamonn Ceannt de Dublín. A *Torre Eamonn Ceannt* de Ballymun, demolida no 2005, tamén recibiu o seu nome del.

Notas
-----

* William Henry, *Supreme Sacrifice: The Story of Eamonn Ceannt*, Mercier Press, 2005


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q965189
* WorldCat
* VIAF: 47905341
* FAST: 1635158
* GND: 131827693
* ISNI: 0000 0000 3596 7677
* LCCN: n2006011563
* ODNB: 65841
* WikiTree: Ceannt-1

 |
**Ånima** é unha banda de rock alternativo/progresivo que naceu no ano 2010 na Coruña. Gravaron o seu primeiro álbum, titulado *Tresmilonce*, despois de tres anos de ensaios no local e, logo diso, presentaron o seu primeiro directo no Aversion Fest (Burela). No ano 2013 gañaron case todos os concursos aos que se presentaron e compartiron escenario con grandes grupos da escena musical grazas a ter tocado no Resurrection Fest (con The Flatliners), no FIRC (con Def Con Dos), no Mareira Fest (con no ), Nordestazo (con Los Enemigos, Barón Rojo…), no Noroeste Pop Rock (con Madness), no Sada Rock (xunto a Los Suaves), no Oistes Rock (con Mägo de Oz, La Fuga e Heredeiros da Crus) e no Castelo Rock (con Molotov e Mojinos Escozíos, entre outros). Así, entre concerto e concerto, foron esgotando practicamente todas as copias editadas dun primeiro disco, que lles propiciou críticas positivas e un bo acollemento.

En 2017 fixeron unha xira de presentación do seu segundo disco, *En Guerra*, cuxa gravación se levou a cabo grazas a unha existosa campaña de micromecenado.

Discografía
-----------

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Tresmilonce* | 2012 |  |
| *En Guerra* | 2017 |  |

Membros
-------

O grupo fórmano:

* Rolo: guitarra e voz.
* Dabe: batería e coros.
* Miguel Ángel (MA): baixo e coros.
* Duro: guitarra.

Notas
-----

1. ↑  Ånima - Segundo disco. ("Ånima volvemos al estudio con el segundo disco, que verá la luz en otoño de 2016). En *Verkami.com*. *(En castelán)*
2. ↑  "Biografía: quiénes somos". Na páxina web do grupo. *(En castelán)*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web Ånima
* Bandcamp Ånima
* Novas
* Crítica "Tresmilonce"  Arquivado 31 de xullo de 2017 en Wayback Machine.
* Crítica "En Guerra"

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q30235658
* WorldCat
* VIAF: 124136305
* Discogs: 6788800
* MusicBrainz: ID

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras xeorxianas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Zenobia de Armenia** ou **Zenobia a Íbera** (xeorxiano: ზენობია) (fl. século I) foi unha princesa real da dinastía Pharnavaziana do reino de Iberia que foi raíña de Armenia do 51 ao 53 e do 54 ao 55 durante o reinado do seu home, o rei Radamisto.

Traxectoria
-----------

Zenobia era a filla do rei Mitríades de Armenia e da súa muller, filla do rei Pharsman I de Iberia, irmán de Mitríades. Zenobia casou con Radamisto, que era fillo de Pharsman I.

Mitríades reinou en Armenia ata que Radamisto usurpou o trono tras unha invasión por sorpresa, o seu marido destruíu á toda a familia da súa muller, e el converteuse no rei de Armenia no ano 51 e Zenobia na raíña, os armenios rebeláronse co apoio do príncipe Tiridates I e finalmente logrou derrotar a Radamisto, que segundo relata Tácito tivo que fuxir de a cabalo coa súa dona, que estaba embarazada que resistiu a primeira parte da viaxe, pero logo xa non se vía en condicións de seguir camiño e desaxaba unha morte con honra antes que ser unha cativa, o home resístese pero finalmente dálle morte cunha espada e bótaa no río Araxes pero Zenobia aínda vive e uns pastores cúrana e tras recuperarse condúcena diante Tiridates que a recibe gratamente e a trata como corresponde a unha raíña.

Galería
-------

A traxedia de Zenobia foi motivo artístico de moitas pinturas e óperas

* Radamisto matando a Zenobia, de Luigi Sabatelli*Radamisto matando a Zenobia*, de Luigi Sabatelli
* Zenobia atopada nas marxes do Araxes, de Paul-Jacques-Aimé Baudry*Zenobia atopada nas marxes do Araxes*, de Paul-Jacques-Aimé Baudry
* Radamisto e Zenobia de Jean-Joseph Taillasson.*Radamisto e Zenobia* de Jean-Joseph Taillasson.
* Os pastores atopan a Zenobia nas marxes do Araxes, de William-Adolphe Bouguereau*Os pastores atopan a Zenobia nas marxes do Araxes*, de William-Adolphe Bouguereau
* A raíña Zenobia atopada nas marxes do Araxes, de Nicolas Poussin*A raíña Zenobia atopada nas marxes do Araxes*, de Nicolas Poussin
* Zenobia da ópera de Prosper Jolyot de CrébillonZenobia da ópera de Prosper Jolyot de Crébillon
* Zenobia da ópera MetastasioZenobia da ópera Metastasio
* A raíña Zenobia recollida do río Araxes polos pastores, de Francesco Nenci.*A raíña Zenobia recollida do río Araxes polos pastores*, de Francesco Nenci.
* Radamisto in atto di spingere Zenobia ferita nel fiume Arasse, de Francesco Alberi.*Radamisto in atto di spingere Zenobia ferita nel fiume Arasse*, de Francesco Alberi.
* Zenobia de Émile Lévy.*Zenobia* de Émile Lévy.

Notas
-----

1. ↑  Toumanoff, p. 14
2. ↑  Javakhishvili, p. 159

Fontes
------

* Tácito, *Anais*, Libro XII-XIII
* Javakhishvili, Ivane (2012), History of the Georgian Nation, Vol. 1
* Toumanoff, Cyril (1969), Chronology of the early Kings of Iberia, Vol. 25
**Zenttric** é un grupo musical de indie rock que provén de Biscaia. En decembro de 2005 Mikel Otero e Javi Moe comezaron a tocar xuntos, pero non foi ata marzo de 2006, coa chegada de Gutxi Bibang, que a banda tomou forma. En abril dese ano decidiron chamar ó grupo "Zenttric", despois de dar unhas cantas voltas á verba "excéntrico". O primeiro baixista do grupo foi Jorge "Gt" Murillo, baixista de Nice Family Trip e un ano máis tarde chegou Iñigo Rozas que viña do grupo Ehiztari.

Ademais de actuar en concertos por numerosas cidades españolas, deben gran parte do seu éxito ó sitio social MySpace. O 23 de xuño de 2007 chegan un dos intres máis importantes na vida do grupo: convértense en abreconcertos dos Rolling Stones. Fano en Donostia, no estadio de Anoeta. En xaneiro de 2011 Mikel Otero deixa de formar parte do grupo e é substituído por Dani Vicente, guitarrista de Sestao que acababa de chegar de pasar dous anos estudando no Musician Institute dos Ánxeles.

En 2009 medra o seu recoñecemento, ó seren nomeados ós Premios da Música como Mellor Álbum Pop e Artista Revelación, e ós Premios 40 Principales na categoría de Mellor Artista Novo e como Mellor Videoclip polo seu sinxelo "Sólo quiero bailar". Actualmente acaban de lanzar un EP, chamado Tripolar.

Discografía
-----------

* *Zenttric* (2009)
* *Tripolar* (2011)
* *3* (2013)

Sinxelos
* "Sólo quiero bailar" (2009)
* "Limousine" (2009)
* "Olvídate de mí" (2010)
* "Lady Gaga" (2011)
* "La noche que estuvimos a punto de casarnos" (2011)
* "Modernos que critican a modernos" (2013)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3324764
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 1988493

 |
Detalle do mecanismo do son da gaita galega.
O **zapón** é un mecanismo do soprete da gaita galega que consiste nunha lingüeta feita tradicionalmente de coiro que permite soprar o aire dentro do fol da gaita e impide que volva saír, facendo as funcións de válvula que funciona coa presión do aire exercida polo brazo ao apertar o fol.

Características
---------------

Habitualmente fanse de coiro, aínda que tamén se elaboran con goma ou látex. Era habitual aproveitar as cámaras de aire das rodas das bicicletas para elaborar estas válvulas. O zapón únese ao espigo do soprete, que vai metido dentro da buxa, a través dun parafuso e leva unha lámina de metal pequena para que o zapón se manteña no seu lugar. Son habituais tamén outros tipos de soportes: un par de arames cruzados unidos ao espigo do soprete que permite que o zapón estea solto; unha cánula onde o zapón se presenta como unha lingüeta, igual que o pallón do ronco e que vai inserida no burato do soprete, e outros. É importante manter o zapón húmido para que actúe debidamente, en especial os que están feitos de coiro.

Tamén son zapóns a parte que tapaba a abertura dianteira dos calzóns que se usaban ata a segunda metade do século XIX; as aberturas ou portas feitas no piso ou teitos das edificacións para comunicar unha dependencia con outra; as aberturas na cuberta dunha embarcación para comunicar un nivel superior cun inferior, e tamén en avións, carros de combate e submarinos.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Os segredos da gaita*, Xosé Lois Foxo, Deputación Provincial de Ourense, 2004, Ourense.
* *A gaita no eido da música*, Xaime Estévez Vila, Centro de Ensinanzas Musicais Mayeusis, 1987, Vigo.
**Zapato Veloz** foi un grupo musical pop galego-asturiano, activo entre 1991 e 1994 e formado por Javier Díaz Gotín, José Carlos Álvarez Fernández e Mario Mosteiro Fernández.

Traxectoria
-----------

Javier Díaz iniciouse na música nun bar de Xixón. Nesa época compuxo o tema "Gijón del alma". Javier coñecía a José Carlos Álvarez xa da infancia, ao seren os dous de Trubia, preto de Oviedo. Comezaron a actuar co nome de Zapato Veloz, pero ao pouco José Carlos foi destinado a Ferrol para facer o servizo militar. Alí coñeceu o coruñés Mario Mosteiro.

En 1991 comezan as súas actuacións canda a Víctor, propietario do bar onde actuaba Javier, e gravan a súa primeira maqueta: *Convinado de tacón*, que incluía o tema "El tractor amarillo". Con este tema acadaron sona e actuaron nas festas da Santina de Xixón, en setembro dese ano.

Víctor abandonou a formación descontento co ton desenfadado das cancións. Xa en formato trío, gravan en Barcelona o disco *Ponti 'country' la pared*, con produción de Mikel Herzog, cuñado de Mario, que traballaba para Virgin Records España. O disco, de dez cancións, incluía de novo "El tractor amarillo", lanzado como primeiro sinxelo e que se converteu en canción do verán en 1992. O segundo sinxelo foi "Pandeirada sideral". O disco recibe o nome dunha canción na que se satiriza a John Wayne e o xénero do western. Outros temas do disco son "Toma nena" ou "En un crucero por el Nilo".

Acadaron certa sona en países como Italia, Arxentina, México, Chile ou Uruguai. En 1993 e 1994 participaron no Festival Internacional de Música de Acapulco, onde coincidiron con cantantes como Sting, Gloria Estefan ou Maná. Os seareiros do equipo de fútbol Club Atlético Independiente de Avellaneda (Arxentina) adaptaron "El tractor amarillo", e adoitan cantar unha versión da mesma.

En 1993 editaron o seu segundo disco, *Zapato Veloz*, que incluía 12 cancións, das cales 6 eran novas e 6 estaban xa no primeiro disco. A finais de 1993 publicaron *Pa Tokiski*, con dez cancións, das cales 3 xa foran editadas. Deste disco sacaron un sinxelo, "Manolín el piruleta". Outras cancións son "Un camello en San Fermín", "Cabra por Seur" ou "Lady Di". De Zapato Veloz tamén é o tema "En una tribu comanche", coñecida en feiras.

En 1994 decidiron abandonar o grupo. Chegaron a acadar 7 discos de ouro. Mario Mosteiro actualmente canta no grupo La Sonora Callejera.

A canción "El tractor amarillo" aparece no filme *Todos a la cárcel* (Luis García Berlanga, 1993), así como na película de Carlos Saura *El séptimo día* (2004), baseada no masacre de Puerto Hurraco.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9097525
* Discogs: 423382
* MusicBrainz: ID

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Este artigo non contén imaxes.** Pode axudar cargando imaxes, na Galipedia ou na Wikimedia Commons, relacionadas co contido do artigo, ou incluíndo unha xa existente. Debe ter en conta as políticas de uso de imaxes e o respecto polos dereitos de autoría. |

---