O **Mestre da Lourinhã** foi un pintor do século XVI, da escola luso-flamenga. Esta escola fai a transición do gótico final para o Renacemento e é influenciada polas técnicas e estéticas dos primitivos flamengos do século XV.

*O corpo de Santiago conducido ao pazo da Raíña Lupa*
*S. Xoán Bautista no Deserto*, 1515, óleo sobre madeira, Museo da Santa Casa da Misericórdia, Lourinhã.
O apóstolo Santiago o Maior de peregrino con monxa agostiña

Traxectoria
-----------

Nome dado ao autor descoñecido dunha serie de cadros do século XVI. Moitos dos primitivos flamengos non foron identificados e hoxe son coñecidos por "nomes de conveniencia", normalmente do "**Mestre de** ... "polo lugar das obras ou a súa orixe hipotética. A práctica carece dun termo establecido noutras linguas.

Estímase que este mestre estivo profesionalmente activo entre 1500 e 1540 e, a través da análise das súas obras, certos historiadores, como Reynaldo dos Santos, suxeriron que era de orixe flamenga, como foi o caso de moitos outros artistas desta época.

Luís Reis-Santos o primeiro historiador a dedicarse ao estudo das pinturas deste mestre (e o que propuxo o nome que o identifica), a partir de dúas obras chamadas *São João Baptista no Deserto* e *São João Evangelista en Patmos* (c. 1515) que se encontran na Santa Casa da Misericórdia da Lourinhã.

Estas dúas pinturas foran ofrecidas pola segunda muller do rei Don Manuel á raíña María de Aragón, a un mosteiro de monxes xerónimos existente na illa Berlenga, e cando este se extinguiu foron levadas para o Mosteiro de Vale Benfeito (en Peniche) e, posteriormente, para a dita Misericórdia. 

Oito das outras obras atribuídas ao **Mestre da Lourinhã** están no Museo Nacional de Arte Antiga; son oito pinturas sobre madeira - entre as cales *Cristo envía a San Xoán e Santago na Misión Apostólica* e a *Santiago e Hermóxenes*, que presuntamente pertenceran ao *Políptico do Convento de Santiago de Palmela*, o *tríptico da Infantes* (impropiamente chamado tríptico, pois sábese que estas tres pinturas farían parte dun políptico con moitas máis pinturas cuxo estado e paradoiro se descoñece) e o *Pentecostés*. Na Sé do Funchal (o *Políptico da Capela maior,* datado cerca de 1510/1515, encomendado por Manuel, na igrexa santuario do Cabo Espichel, na igrexa parroquial de Arruda dos Vinhos, na de Cascais, na Fundación Medeiros e Almeida ( *A Virxe e o Meniño*) e no Museo de Beja .

O conxunto de pinturas que se lle atribúen destacan polo estilo marcado do propio autor, que non se limitaría a copiar nin formaría parte dun taller e polo avance técnico e estilístico en relación co tempo en comparación co que se fixo en Portugal. Entre varias hipóteses estaba que este personaxe era o pintor / iluminador Álvaro Pires activo no século XVI (non confundir co pintor Álvaro Pires de Évora activo no século XV), xa que tamén executou maxistralmente obras encargadas polo rei e os seus parentes e similitudes atópanse con respecto á execución pictórica. Tamén se avanzou (polo historiador da arte Rafael Moreira ) a posibilidade de tratar co pintor João de Espinosa, o pintor real de Manuel. Esta hipótese baséase nun documento referido aos pagos realizados en Almeirim a este pintor (polo tanto, este documento asociouse á execución do mencionado *Tríptico dos Infantes*). Tanto para o caso de Álvaro Pires como de João de Espinosa ou o de ter nacido nos Países Baixos non hai probas definitivas e como tales son meras hipóteses de traballo.

No estado actual do coñecemento, a existencia dun mestre de Lourinhã non é nada concluínte, sintomático deste feito de que o *corpus que* inicialmente se lle atribúe é cada vez máis reducido (practicamente só as pinturas de Palmela, as dúas de Lourinhã, o *Tríptico dos Infantes* e o *Políptico do coro da catedral de Funchal* ); varias delas tratan a temática xacobea, con diversas versións do Apóstolo Santiago; a súa ascendencia flamenga tampouco é certa ou definitiva, non afirmando Luís Reis-Santos, por exemplo, que sexa flamengo, senón influído polos modelos flamengos, especialmente no tratamento das paisaxes. O mesmo historiador da arte suxeriu así posibles influencias do pintor Joachim Patinir ou do seu obradoiro.

Algunhas obras
--------------

* *São João Baptista no Deserto* (Museo da Santa Casa da Misericordia de Lourinhã)
* *São João em Patmos* (Museo da Santa Casa da Misericordia de Lourinhã)
* *Cristo Envia S. João e São Tiago em Missão Apostólica* (Museo Nacional de Arte Antiga, Lisboa)
* *Santiago e Hermógenes* (Museo Nacional de Arte Antiga, Lisboa)
* *Políptico da Capela-mor da Sé do Funchal*
* *Políptico do Convento de Santiago de Palmela*
* *Tríptico dos Infantes* (Museo Nacional de Arte Antiga)

Galería
-------

* Santiago e Hermóxenes*Santiago e Hermóxenes*
* Cristo Envia San Xoán e Santiago en Misión Apostólica*Cristo Envia San Xoán e Santiago en Misión Apostólica*
* San Xoán en Patmos (Museo da Santa Casa da Misericórdia da Lourinhã)*San Xoán en Patmos* (Museo da Santa Casa da Misericórdia da Lourinhã)
* Retablo do Mosteiro de AlmeirimRetablo do Mosteiro de Almeirim
* Investidura dun Mestre da Orde de Santiago, Políptico de Santiago de Palmela*Investidura dun Mestre da Orde de Santiago*, Políptico de Santiago de Palmela
* Entrega da Bandeira a un Mestre da Ordem de SantiagoEntrega da Bandeira a un Mestre da Ordem de Santiago

Notas
-----

1. ↑  Markl, Dagoberto; Pereira, Fernando A. Baptista - "A pintura num período de transição", in *História da Arte em Portugal*, Vol. VI "O Renascimento"- O Renascimento. Lisboa: Alfa, 1986, pag. 105

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mestre da Lourinhã Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Lourinhã
* Pintura flamenga primitiva
* Renacemento en Portugal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1320677
* WorldCat
* VIAF: 29491949
* FAST: 1833483
* LCCN: nr2005025883
* SUDOC: 152775706

 |