recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **uezd** ou **uiezd**, en ruso уе́зд (pronuncia AFI /uˈjɛst/), era unha entidade subnacional dentro do Imperio ruso.

Historia
--------

Orixinalmente designaba unha subdivisión do Rus de Kíiv e, máis tarde, do Principado de Moscova do século XIII. Un *uezd* unía varios *vólosts* (волость) ao redor das cidades máis importantes, e era controlado por un gobernador (наместник, *namestnik*) nomeado polo monarca ou gran duque (великий князь, *veliki knyaz'*) e, despois do século XVII, polo voivoda.

Coa introdución das gubernias en 1708 baixo o tsar Pedro o Grande, a subdivisión en *uezds* foi abolida e substituída polos "distritos". Coa reforma administrativa de Catarina I de Rusia, en 1727, os uezd reinstauráronse. E con Catarina II, en 1775, incluíronse como subdivisións das *gubernias*. Desde este ano os uezd estaban gobernados por un *ispravnik* (исправник) (entre 1775-1862 chamábase *kapitan-ispravnik*), elixido de entre a aristocracia local para gobernar durante tres anos. O *ispravnik* controlaba tanto o ámbito administrativo como a forza policial, e tamén encabezaba o *zemsky sud*, o xulgado do *zemstvo*, un corpo colexiado, corroborándose este status polo ucas do senado ruso de 13 de decembro de 1796.

A partir de 1862 o *ispravnik* deixou de ser un cargo electivo para ser designado directamente polas autoridades. Desde este momento a súa autoridade era persoal, e non dirixía nin o xulgado nin o departamento de policía. Despois da reforma dos *zemstvo* de 1864 outorgóuselle á maioría dos uezd unha autonomía local limitada, sobre todo nos da Rusia europea.

Cada *uezd* tiña o seu propio centro administrativo, a cidade *uezd*, onde residía o *ispravnik* e estaban situados os organismos de goberno. Economicamente, a cidade tiña o seu propio corpo colexiado de dirección, e o resto do territorio do *uezd* era dirixido polo *uezd zemskope sobranie*, a asemblea (*zemstvo*) e o seu grupo administrativo. Tamén contaba cun tesouro e finanzas propios, un maxistrado para a cidade, e unha administración menor (*rasprava*) para os campesiños. Os *gorodnichi* eran responsábeis da orde en cada asentamento *uezd*, e eran elixidos entre oficiais rusos. Toda a documentación facíase, así mesmo, en ruso.

Non había *uezds* en toda Rusia. Tanto as gubernias como os óblasts siberianos e da Asia Central dividíronse en ókrugs (literalmente "círculos").

Durante a reforma administrativa soviética entre 1923 e 1929, os uezd foron substituídos por raións. Porén, nas repúblicas soviéticas bálticas (RSS de Estonia, RSS de Letonia e RSS de Lituania) houbo uezds até 1949/50.

Existen hoxe termos parecidos na República Checa (*újedz*), Polonia (*ujazd*) e Lusacia (*uhyst*), para indicar asentamentos sen impostos. Tamén é nome de cidades nestes países.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Rusia*** |

### Ligazóns externas

* Uyezd en Britannica Online. Consultada o 19 de maeo de 2014

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1364324
* EBID: ID

 |
**Xosé Lois Maceda Vilariño**, nado en Lugo o 30 de decembro de 1965, é un político galego militante no BNG, actual alcalde da Pobra do Brollón, na provincia de Lugo.

Traxectoria
-----------

Veterinario de profesión. É alcalde da Pobra do Brollón dende 2007, posto ó que accedeu tras o acordo do BNG e o PSdeG-PSOE nas eleccións municipais do 2007, que desbancaron ao PPdeG da alcaldía do concello. En 2011 volveu ser elixido alcalde ao ser a forza máis votada, logrando tamén o apoio dun dos dous concelleiros socialistas. En 2015 a súa formación acadou a maioría absoluta, con 5 dos 9 concelleiros e en 2019 ampliouna, logrando 6 edís dos 9 da corporación.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**David López Goyanes** | **Alcalde da Pobra do Brollón**2007 - actualidade | Sucesor:**no cargo** |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* José Luis Maceda: *Puxemos en marcha infraestruturas esquecidas*

### Outros artigos

* Eleccións municipais na Pobra do Brollón
Ud, século, a colección do Museo de Música de Barcelona
O **ud** (/uːd/; árabe: عود *ʿūd*, plural: أعواد *aʿwād*;) é un instrumento musical cordófono con forma de pera usado por árabes, gregos, turcos, persas, xudeus, bizantinos, azarís e armenios. Comparte orixe co laúde e canda este está considerado predecesor da guitarra.

Etimoloxía
----------

A orixe do nome *ud* non está claro, en árabe: العود (*al-ʿūd*) significa, literalmente, "unha pequena peza de madeira fina", semellante á forma da palla; pode referirse ao plectro de madeira usado tradicionalmente para tocar o ud, ou ás finas tiras de madeira que se empregan no reverso, ou á tapa harmónica de madeira que o distingue doutros instrumentos similares que utilizaban a pel.

Eckhard Neubauer suxeriu que *ud* en árabe procede do persa *rōd* ou *rūd*, e que significa corda, cordófono ou laúde. E outro investigador, o musicólogo Richard J. Dumbrill, afirmou que*rud* viña do sánscrito *rudrī* (instrumento de cordas) e que pasou ao árabe por medio dunha lingua semítica.

Historia
--------

A iconografía máis antiga que se conserva do ud é de hai 5.000 anos, nun selo cilíndrico do período de Uruk no norte de Siria que se conversa no Museo Británico.

Músicos sirios de Alepo con unud, ca. 1915.

Tipos
-----

Intérprete somalí de ud, Nuruddin Ali Amaan.
Na época contemporánea existen dous tipos de ud, o árabe e o turco, que non se debe confundir con outro instrumento semellante desenvolvido tamén por pobos turcófonos, o qomuz. Os uds turcos tamén se poden atopar en Grecia, e ocasionalmente noutras partes do Mediterráneo, mentres que o uds árabes atópanse en todo o norte de África e en Asia occidental. Os árabes son normalmente meirantes cós turcos producindo un son máis completo e máis profundo, mentres o turco é máis tenso e estridente, xa que o turco ten unha afinación máis aguda có árabe. Os uds turcos tenden a ter unha construción máis lixeira cunha tapa harmónica inacabada. Os árabes teñen unha lonxitude de entre 61 e 62 centímetros, en comparación cos 58.5 dos turcos.<ref>

Notas
-----

1. ↑  Mottola, R.M. (Summer–Fall 2008). "Constructing the Middle Eastern Oud with Peter Kyvelos". *American Lutherie* (94, 95)
2. ↑  Summerfield, Maurice J. (2003). *The Classical Guitar, Its Evolution, Players and Personalities Since 1800* (5th ed.) Blaydon on Tyne: Ashley Mark Publishing
3. ↑  During, Jean. "'Barbat'". *Encyclopedia Iranica*.
4. ↑  Douglas Alton Smith. *A History of the Lute from Antiquity to the Renaissance*. p. 9. Lute Society of America (LSA), 2002. ISBN 0-9714071-0-X
5. ↑  Dumbrill, Richard J. *The Archaeomusicology of the Ancient Near East*. London: Tadema Press. p. 319.
6. ↑  Mitra Jahandideh, Shahab Khaefi, Ahanali Jahandideh, Masoud Khaefi.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q191000
* AAT: 300217935
* BRE: 4215424
* EBID: ID
* GND: 4495608-3
* LCCN: sh85096113
* MIMO: 3476
* MusicBrainz: ID

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Frontal.
Vista anterior do frontal.
O **óso frontal** é un óso impar do cranio, situado na parte anterosuperior. Nel pódense establecer catro partes: escama. porción nasal e dúas porcións orbitarias.

Escama
------

Tamén chamada porción vertical do frontal, correspóndese coa fronte e parte da cúpula cranial. Articúlase cos ósos parietais a través da sutura coronal, e coas ás maiores do esfenoide. Ós dous lados da liña mediosaxital presenta a eminencia frontal ou protuberancia frontal. Preto do bordo caudal e a ámbolos dous lados da liña media están os arcos superciliares (que se corresponden coa zona das cellas); entre estes dous arcos existe unha depresión chamada *glabela*. Nesta porción vertical e a cada beira do plano saxital están os seos frontais, separados por un tabique que pode ser incompleto ou mesmo non atoparse na liña media. Estes seos poden estar divididos en pequenas celas.

Porción nasal
-------------

É a parte máis prominente, situada na parte media do seu bordo caudal, separando as órbitas entre si. Articúlase na súa parte anterior cos ósos propios do nariz a través da sutura nasofrontal; o punto medio desta sutura recibe un nome de seu: *Nasión*. Da superficie inferior despréndese a espiña nasal do frontal, que se articula coa *crista galli* do óso etmoide.

Porcións orbitarias
-------------------

Situadas a cada beira do bordo caudal da escama e separadas pola lámina cribosa do etmoide. Articúlanse na súa cara posterior coas ás menores do esfenoide. Acollen ás glándulas lacrimais na parte supero-externa da órbita e o músculo oblicuo maior do ollo.

Apófises orbitarias
-------------------

Existen catro, dúas interna e dúas externas:

* Apófises orbitarias externas: artellan o frontal co ángulo superior do malar (**articulación fronto-malar**).
* Apófoses orbitarias internas: artellan o frontal cos ósos propios do nariz, co óso lacrimal e co maxilar superior

Véxase tamén
------------

* Lista de ósos no esqueleto humano

Galería de imaxes
-----------------

* En verde, o óso frontal no cranioEn verde, o óso frontal no cranio
* Vista anterior do frontalVista anterior do frontal
* Vista da porción horizontal do frontalVista da porción horizontal do frontal
* Vista lateral do cranioVista lateral do cranio
* Vista anterior do cranioVista anterior do cranio
* Radiografía frontal dos seos frontaisRadiografía frontal dos seos frontais
* AnimaciónAnimación

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q16295
* BNCF: 25510
* BNF: 14576191w
* EBID: ID
* GEC: 0127194
* GND: 4406677-6
* JSTOR: frontal-bone
* MAG: 2777598532

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 52734
* MeSH: D005624
* MeSH: A02.835.232.781.375
* NCIt: C32635
* TA: A02.1.03.001
* Uberon: 0000209
* UMLS: C0016732

 |
**Xosé Luís López Cid**, nado en Ourense en 1916 e finado en Bueu o 4 de agosto de 1992, foi un profesor e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Colaborou na revista *Espartaco*. Licenciado en Filosofía e Letras pola Universidade de Santiago de Compostela, foi profesor de Lingua e Literatura Española no Colexio Cardenal Cisneros e despois no Instituto das Lagoas. Amigo de Vicente Risco e José Ángel Valente, estivo vencellado ao Ateneo, á Alianza Francesa e á revista do Instituto das Lagoas *Trebo*, que fundou e dirixiu desde 1982.

Obras
-----

### En galego

Escribiu relatos breves como "O cazador de paxaros" (Vieiros, 1965). 

* *Eilbrief* (premio do I Concurso de obras teatrais de Abrente).
* *Os cazadores de dotes*, Posío, 1954.

### En castelán

* *Historias de Finisterre*, 1947.
* *Los años del potro*, 1949.
* *Crisópolis*, 1956 (premio Ateneo de Madrid 1956).
* *El descielo*, 1957.
* *Edipo abandonado y otras farsas*, Deputación de Ourense, 1992.
* *El descielo y otras historias*, 1996.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 6-8-1992, p. 49.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en galegos.info
Corte saxital da cavidade nasal. Na súa raíz identifícanse os ósos propios articulándose co frontal e coa cartilaxe nasal.
O **óso nasal** (ou *óso propio do nariz*) é un óso da cara, par en número de dous, que forma a raíz e o dorso ou ponte do nariz.

É curto e compacto, en forma cuadrilátera, con dúas caras (anterior e posterior) e catro bordos (superior, inferior, lateral ou externo e medial ou interno). O bordo medial de cada un articúlase co seu homólogo, constituíndo a sutura internasal; o bordo lateral (externo), coa apófise ascendente do maxilar superior; o bordo superior, co óso frontal; e o bordo inferior coa cartilaxe nasal (ou cartilaxe dorsal). A súa cara interna articúlase coa lámina perpendicular do etmoide, que forma parte do tabique nasal.

Véxase tamén
------------

* Lista de ósos no esqueleto humano

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q38155
* EBID: ID
* JSTOR: nasal-bone
* MAG: 2779613018

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 52745
* MeSH: D009295
* NCIt: C33157
* TA: A02.1.10.001
* Uberon: 0001681

 |
**Ubuntu Certified Professional** (**UCP**) é un certificado de coñecementos de Ubuntu GNU/Linux, administrado pola LPI e baseado no seu certificado de nivel 1, creado a partir dun acordo asinado en maio de 2006 entre Canonical Ltd. e Linux Professional Institute.

O **UCP** é parte do certificado LPIC, como módulo engadido aos certificados LPI 117-101 e LPI 117-102. O seu código é o LPI 117-199.

Requisitos
----------

Os requisitos para conseguir o certificado son:

* Realiza-los exames LPI 117-101 e LPI 117-102, que acreditan coñecementos de GNU/Linux, con independencia da distribución.
* Realiza-lo exame específico de Ubuntu, o LPI 117-199.

As probas poden realizarse en calquera orde.

Materias
--------

O certificado pon a proba os coñecementos do alumno en materias tales coma:

* Instalación e configuración de sistemas Ubuntu.
* Realización de tarefas administrativas: arrincar e apaga-los sistemas, manexar contas de usuario e sistemas de ficheiros, e manter a seguridade do sistema.
* Configura-la conexión á rede e servizos de rede fundamentais.
* Traballo produtivo coa liña de comandos de Linux.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* GNU/Linux · Ubuntu
* Linux Professional Institute · Canonical Ltd.

### Ligazóns externas

* Información no sitio web de Ubuntu (en inglés)
**Xosé Manuel Cendón Docampo**, coñecido como **Xosé Cendón**, nado en Venezuela en 1974, é un fotógrafo e xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de emigrantes en Venezuela, marchou con tres anos para Santiago de Compostela. Alí criouse e estudou económicas durante catro anos na Universidade de Santiago de Compostela, ata que marchou estudar xornalismo e cine a Madrid. En 2002 comeza a traballar como fotógrafo freelance en distintos países do mundo, como Colombia, Israel, Venezuela e Palestina, e tamén para a axencia española Cover. En 2004 pasa a traballar para Associated Press e logo para a axencia de noticias francesa France Press, coa que se especializou en África. Traballou en Darfur e na rexión dos Grandes Lagos.

Cunha serie de fotografías sobre hospitais psiquiátricos en Burundi, Ruanda e a República Democrática do Congo, titulada *Fear in the Great Lakes* gañou o World Press Photo e mais un dos Pictures of the Year en 2007. Cubriu para a súa axencia os acontecementos do Corno de África en 2008. Precisamente en Bosaso, na rexión de Puntlandia, foi secuestrado o 26 de novembro de 2008, na estrada ao aeroporto, cando realizaba unha reportaxe sobre pirataría na costa oriental africana. Canda el foi secuestrado un xornalista británico, Colin Freeman, pois ambos os dous traballaban nunha reportaxe para o Daily Telegraph. Os secuestradores foron os gardacostas que contrataran. Foi liberado o 4 de xaneiro de 2009.

Premios
-------

* 2007, mención de honra no premio Leica Oskar Barnack.
* 2007, primeiro premio no World Press Photo.
* 2007, primeiro premio no Pictures of the Year.

Notas
-----

1. ↑  "No me atraen los sitios que marchan bien", *El País*, 4/3/2007
2. ↑  Uno de los periodistas secuestrados en Somalia es el fotografo español José Cendón, RTVE, 26/11/2008
3. ↑  "El fotógrafo gallego fue secuestrado por sus traductores en Somalia". *El Progreso de Lugo* (en castelán). 2008-11-27. Consultado o 2020-04-22.
4. ↑  José Cendón: "Pégame un tiro, le dije gesticulando enfurecido" Arquivado 02 de febreiro de 2009 en Wayback Machine. *La Vanguardia*, 11/01/2009
5. ↑  Xosé Cendón, liberado, *Vieiros*, 4/1/09

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Fotoxornalismo

### Ligazóns externas

* As fotografías coas que gañou o World Press Photo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11685775
* WorldCat
* VIAF: 122362805
* BNE: XX4889633
* FAST: 1924251
* GND: 101399373X
* ISNI: 0000 0000 8074 8887
* LCCN: n2010035905
* SUDOC: 180616471

 |
Alegoría do verán no pazo de Lóngora.
Barraña, Boiro
O **verán** (normalmente pronunciado *v'ran* ou *v'rao*) ou **estío** é unha das catro estacións do ano das zonas temperadas. Astronomicamente, comeza co solsticio de verán (arredor do 21 de decembro no hemisferio sur e o 21 de xuño no hemisferio norte), e remata co equinoccio de outono (arredor do 21 de marzo no hemisferio sur e o 21 de setembro no hemisferio norte). Aínda que ás veces é considerado como os meses enteiros de decembro, xaneiro e febreiro no hemisferio sur e xuño, xullo e agosto no hemisferio norte.
Climaticamente, caracterízase por temperaturas máis elevadas, ó incidir o Sol durante máis tempo e máis perpendicularmente á superficie terrestre.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para '**.**

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Verán*** |

* Outono
* Inverno
* Primavera
* Solsticio de verán
* Canción do verán

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1313
* AAT: 300133099
* BNCF: 7177
* BNE: XX527189
* BNF: 120689034
* BRE: 2142555
* EBID: ID
* GND: 4136980-4
* JSTOR: summer
* LCCN: sh85130432
* NKC: ph412844

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre ciencias é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Xosé Manuel Torres Cannas**, chamado **Xosé Cannas**, nado en Vigo en 1973, é un restaurador e cociñeiro galego.

Traxectoria
-----------

En 1988 entra a estudar na Escola de Hostalaría en Vigo, e comeza a traballar nos veráns nun restaurante no Canadá, propiedade duns amigos da familia. De regreso a Galicia, e co seu irmán Xoán que é sommelier, abren a principios do século XXI un restaurante en Sanxenxo, que chaman *Pepe Vieira* en lembranza do seu avó.

En 2003 é un dos nove cociñeiros fundadores do Grupo Nove, un colectivo de cociñeiros creativos galegos. A finais de 2007 el e mailo irmán, mudan o restaurante a unha nova localización, en Poio. En 2008 o seu restaurante recibe unha estrela Michelin, e dous soles na guía Repsol.

Obras
-----

* *El área de cocina. Conceptos básicos* (Editorial Ideas Propias).

Vida persoal
------------

Está casado e ten dous fillos.

Notas
-----

1. ↑  La estrella me da respeto, no miedo[*Ligazón morta*], *La Voz de Galicia*, 30/11/2008
2. ↑  Soles de decembro Arquivado 06 de decembro de 2008 en Wayback Machine. *Colineta*, 5/12/2008

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web do restaurante Pepe Vieira
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Xosé Castro.

**Xosé Castro**, nado o 29 de marzo de 1971 na Cañiza e finado tamén na Cañiza o 12 de xuño de 2023, foi un deseñador de moda de muller galego.

Traxectoria
-----------

### Formación

A súa familia estaba vinculada a negocios de restauración. Despois de estar interno nos maristas de Ourense, comezou a estudar para esteticién, pero marchou a Santiago de Compostela a traballar na hostalaría. Logo fixo deseño de moda e patronaxe e en 1993 queda finalista do Premio Internacional Smirnoff. Daquela múdase a Barcelona, onde ingresa na Escola de Artes e Técnicas da Moda. Alí estuda a moda aplicada ao espectáculo e produce o vestiario do musical *Pensando Flamenco*, de Antonio Canales. Tamén protagoniza e deseña a moda do filme *Bla, bla, bla*, sobre deseñadores independentes.

### Deseñador

En 1997 ingresou no Royal College of Art de Londres para perfeccionar os seus coñecementos de moda e para traballar creando proxectos para deseñadores. Graduado e á volta a Barcelona, en 2000, comezou a traballar para outros deseñadores, como Marina Rinaldi, Mikel Rosen, Antonio Miró ou María Moreira. Nese ano 2000 obtivo o premio Tesoiras ao mellor deseñador novo. Tamén é dese tempo a súa primeira colección propia, chamada *Agenor Tabaré*.

En 2008 creou uns vaqueiros que vestiu Sarah Jessica Parker, a actriz estadounidense, na serie de televisión internacional Sex and the City. Tamén nunha ocasión fixo uns pantalóns que acabou levando Lady Gaga.

Foi deseñador para a marca Desigual e traballou tamén para distintas marcas, tanto en roupa como en complementos: Kukuxumusu, Planeta, Carnoá, Cruzcampo, Marchon, Caramelo, Tous, Cubic, Surkana, Barada ou Quart Textil. Tivo a súa propia colección de alta costura, chamada *El cuervo*. Desfilou en pasarelas de Valencia, Barcelona, Marsella e Xenebra. En 2021 trasladou o seu estudo de costura á Cañiza.

Ademais, foi director de arte dos traballos de fin de grao no barcelonés Istituto Europeo di Design (IED) e profesor de proxectos no mestrado de moda da Universidade de Vigo.

### Falecemento

Enfermou de cancro e foi hospitalizado no Álvaro Cunqueiro de Vigo. Á súa morte doou as súas creacións para bolsas de artistas novos e para a Asociación Española contra o Cancro. Foi soterrado no camposanto de Santa Teresa, na Cañiza.

Honras
------

Ingresou na Federación Francesa da Costura.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  "Xosé Castro: «No soy pájaro de jaula y alpiste»". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2021-08-26. Consultado o 2021-08-26.
2. 1 2  Torres, Mónica (2023-06-12). "Fallece José Castro, el diseñador gallego en el olimpo de la alta costura que creó ropa para Lady Gaga y Sarah Jessica Parker". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 2023-06-13.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web profesional do deseñador *(en castelán)*.
***+Gente*** foi un programa de La 1 de Televisión Española emitido en horario de tarde dende o 12 de setembro de 2011 ata o 17 de maio de 2013. O programa tivo dúas etapas: a primeira, dende a súa primeira emisión ata o 29 de xuño de 2012 con Pilar García Muñiz, José Ángel Leiras, María Avizanda e Alberto Herrera; e a segunda, dende o 10 de setembro de 2012 con Anne Igartiburu e Roi Groba.

O 25 de abril de 2013 anunciouse a súa cancelación debida aos discretos índices de audiencia, polo que o último programa emitiuse o 17 de maio de 2013.

Formato e estrutura
-------------------

Na súa primeira etapa, o magacín vespertino contaba con conexións en directo, reportaxes de actualidade, sucesos, crónica social e o arquivo de RTVE. O programa estruturaba as súas noticias en tres bloques: a actualidade do día, mediante vídeos e conexións en directo; no apartado de sociedade enmarcábanse historias de superación, personaxes do día, moda ou gastronomía como reclamo turístico ou feito diferencial entre comunidades ou culturas.

### Seccións

Dende o 10 de setembro de 2012 o programa contiña as seguintes seccións:

* *La tertulia*: Varios xornalistas comentaban a actualidade do corazón.
* *El Cara a cara*: Dous tertulianos con opinións opostas debatían sobre temas que se comentan na rúa.
* *Gastronomía*: Cada día mostrábase unha reportaxe sobre gastronomía e como facer diferentes pratos cun cociñeiro en directo.
* *Turismo*: O programa mostraba lugares de España.
* *La Entrevista*: Cada día un personaxe famoso acudía ao estudio para conceder unha entrevista en directo.
* *Humor*: Cada día un humorista era invitado para animar o programa e facer algún monólogo.

O programa tamén tiña actuacións musicais de artistas invitados e un DJ que animaba o estudio.

Presentación
------------

Durante a súa primeira etapa, o programa estaba presentado de luns a venres por Pilar García Muñiz e José Ángel Leiras e na edición de fin de semana, por María Avizanda e Alberto Herrera. O resto de traballadores do espazo procedían dos formatos de actualidade da cadea pública *Gente* e *En familia*. Tamén estaban entre eles os membros do equipo de *España Directo* que formaban parte do persoal de TVE.

Desde o 10 de setembro de 2012 e ata a súa cancelación, o programa foi presentado por Anne Igartiburu e Roi Groba.

Notas
-----

1. ↑  TVE cancela *+Gente* con Anne Igartiburu: último programa o 17 de maio
2. ↑  Un "Súper Gente" para reemplazar a "España Directo" e "Gente" en TVE Arquivado 27 de setembro de 2013 en Wayback Machine. *Vertele* 16 de xuño de 2011
3. ↑  Estrea de +Gente, o magacín de TVE *FormulaTV* 11 de setembro de 2011

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial de +Gente *(en castelán)*
Selo da NTSB
A **Xunta Nacional de Seguridade no Transporte** (**NTSB** polas súa siglas en inglés) é unha axencia de investigación independente do goberno dos Estados Unidos responsable da investigación de accidentes de transporte civil. Neste papel, a NTSB investiga e informa sobre accidentes e incidentes de aviación, certos tipos de accidentes en autoestradas, accidentes de busques, incidentes en gasodutos, e accidentes de ferrocarril.[1] Cando se lle solicita, a NTSB axuda a militares e a gobernos estranxeiros a investigar accidentes.[1] A NTSB tamén é a engargada de investigar casos de emisións de materiais perigosos que ocorren durante o transporte. A axencia está baseada en Washington, D.C. En decembro de 2014 tiña catro oficinas rexionais situadas en Anchorage, Alasca; Denver, Colorado; Ashburn, Virxinia; e Seattle, Washington.[2] A axencia tamén ten un centro nacional de adestramento nas súas instalacións de Ashburn.[3]

Notas
-----

1. 1 2  Título 49 do Código dos Estados Unidos
2. ↑  "Records Management Oversight Inspection Report 2014" (PDF). *National Archives and Records Administration*. Consultado o 2018-12-29.
3. ↑  "NTSB Training Center". *www.ntsb.gov*. Consultado o 2018-12-29.
**Verísimo Sueiro Álvarez**, nado no Rosal cara a 1934, é un sacerdote e político galego.

Traxectoria
-----------

Sacerdote destinado en parroquias rurais das Neves: Santa Eulalia de Batalláns, San Pedro de Batalláns, Cerdeira, Vilacoba, Tortoreos, Liñares e Rubiós. Presentouse ás primeiras eleccións democráticas encabezando a candidatura do PSOE como independente e foi elixido alcalde por maioría absoluta. En 1984 foi xulgado na Audiencia de Pontevedra por un delito de inxurias ao farmacéutico das Neves, Manuel Diz Garrido.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Antonio Soto Campos** |  **Alcalde das Neves** 1979 - 1983 | Sucesor:**Oswaldo Lino González Pereira** |

Recoñecementos
--------------

Foi homenaxeado polos seus fregueses polos 57 anos de sacerdocio en 2014.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 20-1-1984, p. 19.
2. ↑  D. Verísimo, un párroco entre dos milenios

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais nas Neves

### Ligazóns externas

* O cura verísimo, entrevista en *A Nova Peneira*.
**Trojan**|  |
| Nome completo | Trojan Tauranac Racing (1974) |
| Bandeira |  |
| Baseada en |  |
| Tempadas en activo | 1 (1974 |
| Número de pilotos | Tim Schenken |
| Debut | Gran Premio de España de 1974 |
| Carreiras | 8 (6 saídas) |
| Campionatos de Construtores | 0 |
| Campionatos de Pilotos | 0 |
| Vitorias | 0 |
| Pole positions | 0 |
| Voltas Rápidas | 0 |
| Puntos totais | 0 |
| Derradeiro GP | Gran Premio de Italia de 1974 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

**Trojan** foi un fabricante de automóbiles de Fórmula Un do Reino Unido.

O fabricante de automóbiles Trojan Limitada foi fundada por Leslie Hounsfield en 1914 en Purley Way, Croydon, no sur de Londres producía coches e, sobre todo furgonetas de repartimento ata 1964.

Ao redor de 1960, a fábrica de Trojan foi vendida a Peter Agg que vendía scooters Lambretta no mercado británico. En 1962, adquiriu o dereito a fabricar o microcoche Heinkel e a liña de produción trasladouse de Dundalk, Irlanda a Croydon, Surrey. A produción continuou ata 1965, producindo preto de 6.000 coches. Tamén en 1962, Trojan adquiriu o negocio de autos deportivos Elva e empezou a facer o Mk IV Elva Courier.

Isto á súa vez levou á fabricación de coches de carreiras do equipo McLaren ata que a produción de vehículos, finalmente cesou na década de 1970. Trojan limitada segue existindo como unha compañía independente, aínda que a fábrica foi vendida na década de 1970.

Participou en oito grandes premios, entrando nun total de 8 coches. En 1974 David Purley gañou o Brighton Speed Trials pilotando un Trojan-Chevrolet T101. O McLaren M1 produciuno Peter Agg's Lambretta Trojan Group en Rye, Sussex. Construíron 200 McLaren durante dez anos.

Resultados completos na Fórmula Un
----------------------------------

(Chave)

| Ano | Chasis | Motor | Pneu. | Pilotos | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | Pts. | Pos. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1974 | Trojan T103 | Ford V8 | **F** |  | ARX | BRA | RSA | ESP | BEL | MON | SUE | NED | FRA | RU | ALE | AUT | ITA | CAN | USA | **0** | **NC** |
| Tim Schenken |  |  |  | 14 | 10 | Ret |  | NSC |  | Ret | NSC | 10 | Ret |  |  |

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Trojan F1 Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Trojan (automoción)

### Ligazóns externas

* Todos os resultados da Fórmula Un tomáronse de formula1.com.
* A historia completa pódese atopar en
* F1 rexeita o artigo sobre o equipoArquivado 09 de maio de 2008 en Wayback Machine.
A **Xunta Xeral das Sete Merindades de Castela a Vella** era o órgano de goberno do agrupamento dos sete meiriñados de Castela a Vella e territorios dependentes nun Concello Maior ou Concello Xeral, para harmonizar a súa política en prol do interese común.

A primeira Xunta Xeral celebrouse o 8 de xaneiro de 1551, e a primeira acta que se conserva data do 5 de xaneiro de 1556.

A súa orixe está nas asembleas medievais xurdidas ao abeiro da costume e práctica, e que posteriormente se converteron en norma escrita.

> 
> 
> *"Aquellas reuniones generales que tenían su precedente en la representación genuina de los concejos abiertos, propia de la Administración local alto y pleno medieval, llevará el nombre de Ayuntamiento o Junta General. El "status" jurídico-administrativo de estas circunscripciones es en su origen rudimetario y sencillo, de lo que dan prueba segura los escasos docuemntos fehacientes.*
> 
> 

Nas Xuntas Xerais estaban representadas as seguintes entidades:

* Castela a Vella
* Merindad de Cuesta Urria
* Merindad de Losa
* Merindad de Montija
* Merindad de Sotoscueva
* Merindad de Valdivielso

E os estamentos:

* Estado nobre, ou *hijosdalgos*
* Estado xeral, ou *pecheros*

As xuntas celebráronse até 1835, ano en que se produce a reorganización dos Concellos.

Notas
-----

1. ↑  Rafael Sánchez, pp. 75-76
2. ↑  Real Decreto de 23 de xullo de 1835.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Sánchez Domingo, Rafael (1994): *Las merindades de Castilla Vieja y su Junta General*. La Olmeda, Burgos. ISBN 84-7009-411-4
Coordenadas: 4°38′28″N 75°32′29″O﻿ / ﻿4.64111, -75.54139

Palmeiras de cera no val de Cocora.
O **val de Cocora** é unha paisaxe natural que se atopa nun val montañoso da cordilleira Central dos Andes colombianos, especificamente no departamento de Quindío, formando parte do Parque Nacional Natural Los Nevados. É o principal fogar da árbore nacional de Colombia, a palmeira de cera de Quindío (*Ceroxylon quindiuense*), así como dunha gran variedade de flora e fauna, moita dela en perigo de extinción, protexida baixo o status de parque nacional natural. O val, así como a localidade próxima de Salento, sitúanse entre os principais destinos turísticos de Colombia.

Toponimia
---------

*Cocora* era o nome dunha princesa quimbaya, filla do cacique Acaime, e cuxo significado é *estrela de auga*.

Protección
----------

Co obxectivo de previr a explotación da palmeira de cera e das especies endémicas propias do val de Cocora, o goberno de Belisario Betancur propuxo a creación dun santuario natural en devandito lugar e a preservación da palmeira de cera como árbore nacional de Colombia a través da lei 61 de 1985, ratificada o 16 de setembro de 1985.

Notas
-----

1. ↑  "Clima Salento: Temperatura, Climograma y Tabla climática para Salento - Climate-Data.org".
2. ↑  Ley 61 de 1985

* Portal:Colombia
**Verónica María Casal Míguez**, nada en Ferrol o 8 de xullo de 1975, é unha política galega do Partido Popular de Galicia.

Papeleta para o Senado nas eleccións xerais de abril de 2019 na Coruña.

Traxectoria
-----------

É licenciada en Ciencias Políticas pola Universidade de Santiago de Compostela e especialista en comercio exterior. Traballou dous anos como asesora de empresas. De 2011 a 2019 foi concelleira do Concello de Ferrol. En 2019 traballou como asesora para a Deputación da Coruña. Nas Eleccións xerais de abril e nas de novembro de 2019 presentouse ao Senado pola provincia da Coruña, resultando elixida senadora.

Notas
-----

1. ↑  García, Javier (7/10/2019). "Juan Juncal y Verónica Casal repiten como candidatos del PP al Senado". *COPE* (en castelán).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Verónica Casal Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Lista de senadores galegos desde a Transición

### Ligazóns externas

* Ficha na páxina web do Senado de España
O **viño romano** é un viño tradicional galego de produción caseira destinada ao autoconsumo, manténdose afastado das canles habituais de comercialización.

Descrición
----------

É un viño procedente dunha cepa do tipo *hibridos de produción directa* (HPD). En particular, a cepa que produce o viño romano procede do cruzamento no século XIX da autóctona *Vitis vinifera* e a importada dos Estados Unidos *Vitis labrusca*. O motivo do cruzamento foi a maior resistencia da *Vitis labrusca* á praga da filoxera que estaba a arruinar todas as cepas autóctonas.

Prodúcese maioritariamente no Arco Ártabro en altitudes de ata 400 metros. Tamén se pode encontrar no Ortegal, Bergantiños e Betanzos, aínda que en Betanzos perde terreo debido á presenza da indicación Viño da Terra de Betanzos que fai que os produtores prefiran o cultivo de cepas recoñecidas por esta.

Ten un sabor con moitos matices con predominio dun sabor como a fresa e froitas silvestres. A uva do romano consómese tamén como uva de mesa e o bagazo fai un bo augardente.

O nome de viño romano non ten unha orixe certa. Unha hipótese é a coincidencia dos nomes da cepa *Vitis labrusca* e un viño italiano coñecido como *lambrusco*. Outra teoría establece a relación polo sabor a fresa do viño romano e a existencia doutro viño italiano que se denomina *de fragola* (de fresa) precisamente polo seu sabor.

Os viños de HPD non están aínda suficientemente estudados e están oficialmente ignorados, mesmo chegouse a prohibir a súa plantación en España en 1955, ampliándose a prohibición en 1970 ás replantacións. Os motivos alegados foron o fomento da calidade e alusións a algúns efectos nocivos para a saúde que nunca foron probados cientificamente.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Branco lexítimo

### Ligazóns externas

* Información sobre o viño romano en blancolexitimo.wordpress.com
* Foro sobre o viño romano en infojardin.com
|  |  |
| --- | --- |
| Aviso médico | **Advertencia: A Wikipedia non dá consellos médicos.***Se cre que pode requirir tratamento, por favor, consúltello ao médico.* |

A vertixe é un trastorno do equilibrio.
A **vertixe** é unha sensación de falta de estabilidade ou de situación no espazo. O paciente sente que as cousas dan voltas en derredor ou que é el quen xira arredor das cousas. Xeralmente é de carácter rotatorio e pódese acompañar doutras manifestación como náuseas, vómitos ou suores. Existen varias formas de vertixe: pode ser central ou periférica, e pode haber falsas vertixes como as lipotimias, a vertixe de altura, mareos por aceleración e algunhas crises epilépticas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q10686316
* BNCF: 26267
* BNF: 119747931
* BRE: 2367463
* EBID: ID
* JSTOR: vertigo
* LCCN: sh85142921

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 29286
* eMedicine: 1159385
* HPO: HP:0002321
* ICD-10: H81
* MeSH: D014717
* MeSH: C09.218.568.900.883
* NCIt: C38057
* Patientplus: vertigo

 |
*Non cofundir con James Douglas Ogilby*.

**William Ogilby**, nado en 1808 e finado en 1873, foi un *barrister* e naturalista irlandés.

Traxectoria
-----------

Diplomado no Trinity College de Cambridge.

Foi secretario honorario da *Zoological Society of London* desde 1839 até 1846, función que abandonou ao ser nomeado maxistrado no Condado de Tyrone, en Irlanda.

Describiu numerosas especies provenientes de expedicións en Europa e das colonias británicas na revista *Magazine of Natural History*.

O seu amigo Leonard Jenyns (1800-1893) describiu nos *Anales de Historia Natural*[] as especies de Ogilby recolleitas en Alemaña.

Abreviatura
-----------

A abreviatura **Ogilby** emprégase para recoñecer a William Ogilby como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gordon R. McOuat (1996): "Species, Rules and Meaning: The Politics of Language and the Ends of Definitions in 19th Century Natural History", *Studies in History and Philosophy of Science*, **27** (4): 473-519.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q597658
* WorldCat
* VIAF: 103796293
* CERL: cnp01206246
* GND: 140260145
* LCCN: no2017073333
* OL: OL5793399A
* SNAC: w6012psh
* SUDOC: 257299440

 |
**Tudhaliyas II** (Tamén **Tudhaliyas III**) foi un rei dos hititas (Reino Novo) -1430–-1400.

Traxectoria
-----------

O Imperio hitita sufriu severas perdas de territorio durante o reinado de Tudhaliyas, chegando mesmo a ser queimada a capital. Pero, baixo a capaz guía do fillo de Tudhaliyas, o futuro Suppiluliumas I, os hititas empezaron a se recuperar mentres Tudhaliyas estaba aínda no trono.

A numeración correcta dos xefes hititas que levaron o nome de Tudhaliyas é problemática. Houbo un personaxe da época hatti chamado Tudhaliyas que quizais gobernase con rei. Outras reconstrucións insiren un Tudhaliyas directamente despois de Muwatallis I, pero anterior ao máis famoso líder que pasa por ter fundado o Imperio. O Tudhaliyas do que tratamos neste artigo aparecerá xeralmente como "o segundo" ou "o terceiro".

Ligazóns externas
-----------------

* Reinado de Tudhaliyas II (Tudhaliyas III nesta ligazón)

| Hititas |
| --- |
| *Segue a:* Arnuwandas I | **Tudhaliyas II**(-1430--1400) | *Precede a:* Hattusilis II |
| - |
**Tudhaliyas I**, rei hitita, sucedeu a Muwatallis I tralo asasinato deste último, e gobernou desde -1430 ata -1400.

Traxectoria
-----------

Os feitos do seu reinado son difíciles de determinar por dúas razóns:

* Non se sabe o número exacto de reis chamados Tudhaliyas, o que ás veces leva a dividir este período entre Tudhaliyas I e Tudhaliyas II, chegándose ás veces a falar de Tudhaliyas I/II.
* Ademais, durante parte do seu reinado, o seu xenro e sucesor, Arnuwandas I, foi correxente; isto dificulta separar os feitos que sucederon durante o reinado de Tudhaliyas dos que sucederon ao comezo do reinado de Arnuwandas I.

Porén, existe un consenso sobre a grande expansión hitita durante este período, que se continúa durante gran parte do Reino Novo.
Parece bastante claro, con todo, que ao chegar ao trono tras ser asasinado o seu antecesor Muwatallis, tivo que enfrontarse a unha guerra civil lanzada por algúns funcionarios e familiares do anterior rei. Este enfrontamento resolveuse axiña, deixando a Tudhaliyas coas mans libres para lanzar os exércitos hititas contra os reinos de Anatolia occidental (rexión coñecida polos hititas como Arzawa), onde se formaban con certa frecuencia alianzas anti-hititas. Tras varias campañas con éxito, Tudhaliyas logrou someter a rexión, da que obtivo un rico botín.

O seguinte obxectivo de Tudhaliyas foron as tribos kaskas, que ameazaban continuamente a fronteira norte do reino (preto da capital, Hattusa), desde os tempos de Hantilis II. Aínda que Tudhaliyas non logrou unha vitoria completa, forzou a retirada dos kaskas dos seus postos máis meridionais.

Tras lograr estas vitorias contra os kaskas, Tudhaliyas envorcou a súa atención na fronteira oriental dos hititas, onde tivera problemas co reino vasalo de Isuwa que se rebelou repetidamente, co apoio do reino hurrita de Mitanni. Logo de renovar, unha vez máis, os lazos entre os hititas e Kizzuwatna, Tudhaliyas atacou Mitanni, colleitando diversos éxitos, entre os que podería contarse a conquista de Alepo.

Sucedeuno, como xa se mencionou, Arnuwandas I.

| Hititas |
| --- |
| *Segue a:* Muwatallis I | **Tudhaliyas I**(-1430--1400) | *Precede a:* Arnuwandas I |
| - |
**Vogais**
*Véxase tamén**:* Alfabeto Fonético Internacional e Consoante.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Editar | **Anterior** | **Semianterior** | **Central** | **Semiposterior** | **Posterior** |
| **Pechada** | 

|  |
| --- |
| 
i • y

ɨ • ʉ

ɯ • u

e̞ • ø̞

ɪ • ʏ
• ʊ

e • ø

ɘ • ɵ

ɤ • o

ɪ̈ • ʊ̈

ə

ɤ̞ • o̞

ɛ • œ

ɜ • ɞ

ʌ • ɔ

æ

ɐ

ä • 

a • ɶ

ɑ • ɒ |

 |
| Case pechada |
| Semipechada |
| Intermedia |
| Semiaberta |
| Case aberta |
| Aberta |

*Onde os símbolos aparecen en parellas,  
o da dereita representa unha vogal redondeada*.
Unha **vogal pechada** (modernamente prefírese a denominación **vogal alta**) é un son vocal cuxa pronuncia require unha abertura mínima entre a lingua e o padal, sen chegar a crear fricación. Para producir estes sons, colócase a lingua nunha posición alta na boca. Acusticamente caracterízanse porque a súa primeira frecuencia formante é inferior a uns 400 Hz, fronte ás vogais máis abertas cuxo primeiro formante ten unha frecuencia máis alta.

Comparación das posicións da lingua en vogais pechada, media pechada, media aberta, e aberta. Ilústranse as vogais frontais cardinais co punto máis alto indicado.
O AFI identifica seis vocais pechadas:

* A vogal pechada anterior non redondeada [i]
* A vogal pechada anterior redondeada [y]
* A vogal pechada central non redondeada [ɨ]
* A vogal pechada central redondeada [ʉ]
* A vogal pechada posterior non redondeada [ɯ]
* A vogal pechada posterior redondeada [u]

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Freixeiro Mato, X. R. (2006). *Gramática da lingua galega I: fonética e fonoloxía*. Vigo: A Nosa Terra. p. 65-69. ISBN 978-84-8341-060-8.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q815839
* MAG: 2779624206

 |
***Weapons of Math Destruction*** (en galego, *Armas de destrución matemática*) é un libro de 2016 escrito pola estadounidense Cathy O'Neil. O subtitulo do libro resume a demoledora tese principal do libro: *How Big Data Increases Inequality and Threatens Democracy (en galego: Como o Big Data aumenta a desigualdade e ameaza a democracia).* Nel analiza o impacto social do *Big Data* e dalgúns algoritmos que provocan o aumento da desigualdade. 

Foi foi nomeado para o Premio Nacional do Libro 2016 pola categoría de non ficción, mais non conseguiu pasar da lista de finalistas. En troques, si acadou o Premio Euler do Libro no 2019, outorgado pola Asociación Matemática de América (MAA, Mathematical Association of America).

Descrición xeral
----------------

O'Neil di que nunha variedade de campos -desde seguros ata publicidade, pasando pola educación ata a vixilancia- os *big data* e os algoritmos poden levar a decisións que prexudican aos pobres, reforzan o racismo e amplifican a desigualdade. Ela afirma que estas ferramentas matemáticas problemáticas comparten tres características fundamentais: son opacas, escalables e inxustas.

Recepción
---------

O libro recibiu eloxios xeneralizados por dilucidar as consecuencias da dependencia dos modelos de *big data* para estruturar os recursos socioeconómicos. Clay Shirky de *The New York Times Book Review* dixo que "O'Neil fai un traballo maxistral explicando a omnipresencia e os riscos dos algoritmos que regulan as nosas vidas", ao tempo que sinalou que "a sección sobre solucións é máis débil que a ilustración do problema". Kirkus Reviews eloxiou o libro por ser "unha discusión inusualmente lúcida e lexible" dun tema técnico.

Notas
-----

1. ↑  Jiménez, Raúl (2 de febreiro de 2018). "Armas de destrucción matemática, Cathy O’Neil (Capitán Swing, 2018)". *indienauta.com* (en castelán). Consultado o 25 de abril de 2023.
2. ↑  Rawlins, Aimee (6 de setembro de 2016). "Math is racist: How data is driving inequality". *cnn.com* (en inglés). Consultado o 25 de abril de 2023.
3. ↑  "Weapons of Math Destruction: How Big Data Increases Inequality and Threatens Democracy". *nationalbook.org* (en inglés). Consultado o 25 de abril de 2023.
4. ↑  Redacción (14 de setembro de 2013). "The National Book Awards Longlist: Nonfiction". *newyorker.com* (en inglés). Consultado o 25 de abril de 2023.
5. ↑  "Prizes and Awards" (PDF). *ams.org* (en inglés). pp. 6–7. Consultado o 25 de abril de 2023.
6. ↑  Sharkly, Clay (3 de outubro de 2016). "People and Technology". *nytimes.com* (en inglés). Consultado o 25 de abril de 2023.
7. ↑  Redacción (19 de xullo de 2016). "WEAPONS OF MATH DESTRUCTION. HOW BIG DATA INCREASES INEQUALITY AND THREATENS DEMOCRACY". *kirkusreviews.com* (en inglés). Consultado o 25 de abril de 2023.
**Vontade de poder** (Alemán ***Der Wille zur Macht***) é un concepto importante da filosofía de Friedrich Nietzsche.

O termo apareceu por primeira vez no fragmento 23 [63] de 1876-1877. "A Vontade de poder" é o título dunha obra que Nietzsche planificou escribir así como un libro de seleccións dos seus apuntamentos (ou Nachlass).

O concepto da vontade de poder no pensamento de Nietzsche cobrou moitas interpretacións, sendo a máis notable a apropiación polo Nazismo como o desexo polo poder e do poder (poder entendido neste caso como o concepto máis limitado de "dominación"). Algúns Nazis como Alfred Bäumler tamén suscitaron unha interpretación biolóxica da Vontade de poder, equiparándoo cunha forma de darwinismo social, malia que Nietzsche criticou a este último nas súas obras.

Esta interpretación foi criticada por Martin Heidegger nos seus cursos de 1930 acerca de Nietzsche. Por *Wille zur Macht*, Nietzsche non se refería a un poder físico ou político, senón que á "Vontade de poder" como un concepto particular e inédito, a diferenza da unión de dous conceptos por separados: Vontade e poder.

A diferenza da conceptualización biolóxica e voluntaria da *Wille zur Macht*, Heidegger e Deleuze propuxeron que a Vontade de poder e o eterno retorno deben considerarse en conxunto. Primeiramente, o concepto debe ser contrastado coa "Vontade de vivir" de Schopenhauer e considerar o fondo e críticas de Nietzsche a Schopenhauer.

Schopenhauer suscitaba unha "vontade de vivir", no que as cousas viventes atopábanse motivadas pola sustentación e desenvolvemento das súas propias vidas. En cambio, Nietzsche suscitaba unha vontade de poder na que as cousas viventes non só se atopan motivadas pola mera necesidade de manterse vivas, senón que, en realidade tiñan unha gran necesidade de exercer e utilizar o poder para crecer e expandir as súas fortaleza e posiblemente para someter outras vontades no proceso. Nietzsche vía a "vontade de vivir" como secundaría dunha primaria "vontade de poder" e melloramento ou afirmación da vida. Deste xeito, opoñíase ao darwinismo social na medida en que criticou a validez do concepto de adaptación, que consideraba unha "vontade de vivir" estreita e débil.

Outro punto particular da vontade de poder é que é un proceso de expansión da enerxía creativa que de acordo con Nietzsche era a forza interna fundamental da natureza.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q583998
* EBID: ID
* JSTOR: will-to-power
* MAG: 2780097608

 |