recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
As zonas en roxo escuro son as chamadas Old South, aínda que as distintas fontes remiten a distintos límites, e as fronteiras dos Estados variaron desde a época das Trece Colonias
As zonas en roxo escuro son as chamadas Old South, aínda que as distintas fontes remiten a distintos límites, e as fronteiras dos Estados variaron desde a época das Trece Colonias

O **Vello Sur** (en inglés: **Old South**) é unha expresión estadounidense para referirse á rexión sueste de Estados Unidos.

Xeograficamente, o Vello Sur é unha subrexión da Rexión Sur, diferenciados do "Sur Profundo" por ser os estados meridionais representados nas Trece Colonias orixinais de América, ademais dunha maneira de describir o antigo estilo de vida no sur dos Estados Unidos. Culturalmente, o termo pode ser utilizado para describir o período anterior á guerra. Na época colonial, foi dominada, en gran medida, polas plantacións escravistas.

Zona xeográfica
---------------

As colonias do Sur foron: Virxinia, Maryland, Carolina do Norte, Carolina do Sur e Xeorxia.

O "Vello Sur" defínese xeralmente en oposición ao Sur profundo, que inclúe Alabama, Luisiana, Xeorxia e Misisipi, e tamén se diferencia aínda máis dos Estados fronteirizos interiores, como Kentucky e Virginia Occidental e os estados periféricos do sur da Florida e Texas.

Termo político
--------------

O "Vello Sur" tamén se refire á tradición dos sureños ao votar por Partido Demócrata. Durante o período da Reconstrución, tras a guerra de Secesión, moitos demócratas perderon a súa capacidade de votar. Isto fixo que o Sur fose republicano até 1877, cando os demócratas sureños regresaron ao poder. Recentemente esta predominancia demócrata foise desgastando, pero o Sur conserva a súa postura conservadora. Porén esa identificación política foi variando, de xeito similar a termos que variaron moito semanticamente, como "liberal" ou "popular". Aínda que cando se fundou o 20 de marzo de 1854 o Partido Republicano representaba ós que se opuñan a expansión da escravitude e pretendían o progreso dos EEUU, hoxe o progresismo é máis identificado co Partido Demócrata. A maioría da poboación sureña identifícase agora co Partido Republicano.

Notas
-----

1. ↑  Adams, Willi Paul (1996-10). *Los Estados Unidos de América* (en castelán). Siglo XXI de España. ISBN 978-84-323-0348-7.
2. ↑  "Documenting the American South homepage". *docsouth.unc.edu*. Consultado o 2022-02-09.
3. ↑  "Old South" (en inglés). 2022-02-04.
***Welwitschia mirabilis*** Hook.f. do xénero monotípico ***Welwitschia*** Rchb. é o único xénero da familia das Welwitschiaceae, pertencente ás gimnospermas.

*Welwitschia* no bosque petrificado de Khorixas (Namibia).
Chinche da *Welwitschia* (*Odontopus sexpunctatus*), principal polinizador.

Localización
------------

Áchase en Angola e Namibia, é endémica do deserto do Namib, a cuxas condicións se atopa perfectamente adaptada.

Descrición
----------

É unha planta desértica que crece dun tronco groso escindindo dúas únicas follas de crecemento continuo. Tras a xerminación, os cotiledones crecen 25-35 mm e vanse transformando nestas dúas follas. Despois de que estas aparezan, os capullos dos cotiledones emerxen e dentro deles dexeneran os extremos de crecemento causando a elongación dos capullos. É a única especie que non presenta traqueidas na estrutura interna do eixo caulinar. A especie reprodúcese por sementes, que deben manterse húmidas as dúas primeiras semanas e expostas á luz e á calor. É relativamente frecuente atopar nelas esporas de *Aspergillus niger*, que causa unha leve putrefacción despois da xerminación, polo que se tenta evitar en xardíns botánicos. 

A especie é dioica e é difícil determinar a idade das plantas, aínda que se cre que poden chegar a vivir máis de 1000 anos, mesmo 2000.[cita []

Crese que a planta absorbe a auga a través de estruturas peculiares nas súas follas que lle serven para aproveitar a rosada nocturno do deserto. O Dr. Friedrich Welwitsch descubriuna en 1860, considerándose unha das plantas máis raras que existen e bastante apreciada por coleccionistas. Está en perigo.

Símbolo
-------

Esta planta é un símbolo nacional en Namibia. A máis alta condecoración da República leva o seu nome: Orde da Antiquísima Welwitschia Mirabilis.

En Angola a *Welwitschia mirabilis* é denominada *tombwa* e unha cidade é chamada así.

Taxonomía
---------

*Welwitschia mirabilis* foi descrita por Joseph Dalton Hooker e publicado en The Gardeners' Chronicle & Agricultural Gazette 4: 71. 1862.

Etimoloxía

***12Welwitschia***: o nome foi outorgado en honra do botánico austríaco Friedrich Martin Josef Welwitsch.

***mirabilis***: epíteto latín que significa "marabilloso, extraordinario"

Variedade aceptada

* *Welwitschia mirabilis subsp. namibiana* Leuenb.

Sinonimia

*subsp. namibiana* Leuenb.
* *Tumboa bainesii* Hook.f.
* *Welwitschia bainesii* (Hook.f.) Carrière

* Planta macho, estróbilos produtores de pole
* Planta macho (detalle)
* *Welwitschia mirabilis* femia, con estróbilos produtores de óvulos
* Planta femia de *Welwitschia mirabilis*.
* Proporción
* Welwitschia mirabilis - MHNT

Notas
-----

1. ↑  "*Welwitschia mirabilis*". Consultado o 14 de abril de 2014.
2. ↑  En Epítetos Botánicos
3. ↑  *Welwitschia mirabilis* en PlantList
4. ↑  *Welwitschia mirabilis* en *The Plant List*/
5. ↑  "*Welwitschia mirabilis*". Consultado o 15 de abril de 2014.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Welwitschia mirabilis***  |
**Xosé María Pazos**, coñecido como **Pulpis**, nado en Santiago de Compostela o 28 de marzo de 1974 , é un adestrador de fútbol sala. Actualmente ocupa a posición de seleccionador nacional de Tailandia.

Traxectoria
-----------

Pulpis comezou a súa carreira deportiva como futbolista, na canteira da S.D. Compostela. Alí pasou por todas as categorías, desde alevíns a xuvenís. Foi naquela altura cando mudou de campo de xogo e pasou a competir en fútbol sala.

Como xogador deste deporte iniciou a súa carreira no Autos Lobelle, sen moverse da súa cidade. Neste club xogou catro tempadas como porteiro, pero con 21 anos apartou as luvas e dedicouse ao adestramento. Primeiro nas categorías inferiores do Lobelle, logo no primeiro equipo e despois no Melilla, no Azkar de Lugo (que ascendeu a División de honra, no Mobles Caloto, no Valencia Vijusa, no MKN Orkan (co que foi campión da copa de Croacia), e volveu ao Barcel Euro (antes Caloto).

Dende a tempada 2005-06 conduce de novo o Autos Lobelle, onde rematou o contrato en 2007.

O nome de Pulpis foi anunciado como posíbel adestrador da selección nacional galega de fútbol sala, en trámite de creación, pero finalmente os adestradores foron Bruno García Formoso e Javier Pardeiro Casavella. Dende xaneiro de 2008 é o seleccionador nacional de Tailandia

Notas
-----

1. ↑  Santi Domínguez anuncia a creación da selección de fútbol sala, *Vieiros*, 16/3/2007
2. ↑  Pulpis vai dirixir a selección de Tailandia, *Vieiros*, 30/1/08
**Urbano Fernández Bastos**, coñecido como **Fotógrafo** ou **Roque**, nado en Cabral (Lavadores) e finado no Porriño o 14 de agosto de 1945, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

Traxectoria
-----------

Fotógrafo de Cabral. Integrouse en 1943 no grupo de Manuel Simón Campos. O 14 de agosto de 1945 o grupo estableceu un control na estrada de Vigo a Ourense, a tres quilómetros do Porriño e apoderáronse de 32.000 pesetas nun vehículo da empresa "Distribuidora de Huevos de Jimeno y Cía". Inmediatamente as forzas da Garda Civil estableceron un cerco para deter aos guerrilleiros e Urbano Fernández foi abatido no monte Saramagoso xunto con José García Morales.

Notas
-----

1. ↑  Nalgunhas fontes aparece como **Urbano Suárez Bastos**.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Abad Gallego, Xoán Carlos (2005). *Héroes o forajidos. "Fuxidos" y guerrilleiros antifranquistas en la comarca de Vigo*. Vigo: Instituto de Estudios Vigueses. p. 479. ISBN 84-89599-33-5.

### Ligazóns externas

* Ficha en Los de la Sierra *(en francés)*
**Vicente Clavero Martín**, nado en Málaga en 1958, é un xornalista andaluz.

Traxectoria
-----------

É licenciado en Ciencias da Información pola Universidade Complutense de Madrid dende o ano 1980. Foi redactor da axencia de noticias *Europa Press* e do diario *ABC*. Formou parte do equipo fundacional de *Expansión* e mais de *Diario Médico*. Dirixiu *El Correo de Andalucía*. É columnista do diario *Público*, onde analiza principalmente asuntos relacionados coa economía. Amais, en 2009 foi nomeado director de comunicación deste xornal.

Obra
----

* *Su Eminencia* (2007)

Notas
-----

1. ↑  Clavero, nomeado director de comunición de *Público*, nova aparecida en infoperiodistas.info en xuño de 2009

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Con negritas*, columna de Clavero no diario Público *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20536061
* WorldCat
* VIAF: 169916953
* BNE: XX1535186
* GND: 1120442265
* ISNI: 0000 0001 1869 6913
* LCCN: no2013064396
* SUDOC: 189766115

 |
**Vicente Cervera Llorga**, nado en La Vila Joiosa (Alacant) o 24 de maio de 1945, é un exfutbolista galego. Xogaba de interior.

Traxectoria
-----------

Formouse no equipo xuvenil do Villajoyosa, pasando logo ao Alicante, da Terceira División. En 1966 fichou polo Hércules, co que debutou na Primeira División nun partido contra o Pontevedra no campo de La Viña. Xogou 40 partidos co club alacantino nos seguintes dous anos, nos que descendeu dúas veces seguidas, ata a Terceira División.

En 1968 fichou polo Deportivo da Coruña, club no que xogou durante seis campañas, disputando 156 partidos e marcando 21 goles. Viviu co equipo galego tres descensos de categoría e un ascenso a Primeira con Arsenio no banco. Deixou o Deportivo en xuño de 1974, tralo descenso a Terceira División, e sete meses despois asinou co Deportivo Alavés, de Segunda, onde rematou a súa carreira.

Trala súa retirada foi segundo adestrador de Arsenio no Deportivo e dirixiu o Benidorm en Segunda División B.

Notas
-----

1. 1 2  "Cervera fichó por el Deportivo". *La Voz de Galicia* (en castelán). 11 de xuño de 1968. p. 11.
2. ↑  "Cervera y López al Alavés". *El Pueblo Gallego* (en castelán) (18628). 26 de xaneiro de 1975. p. 17. Consultado o 15 de decembro de 2021.
3. ↑  "Temporada 1982-1983". *Deportivo da Coruña*. Consultado o 15 de decembro de 2021.
4. ↑  "Medio siglo del estratega Arsenio". *La Opinión A Coruña* (en castelán). 3 de xaneiro de 2021. Consultado o 15 de decembro de 2021.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en BDFutbol *(en castelán)*.
**Vicente Arias de la Maza**, nado en Santiago de Compostela o 6 de xaneiro de 1873 e finado na Coruña o 5 de marzo de 1963, foi un avogado galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de José Arias Armesto e María Teresa de la Maza Agar e curmán de Pedro Barrié de la Maza. Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. En 1910 foi nomeado secretario da Xunta de Obras do Porto da Coruña, posto no que permaneceu até 1928. Nese ano trasladouse a Cataluña como secretario da Xunta de Obras do Porto de Barcelona. Ao producirse o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 quedou atrapado en Cataluña. Mantivo o seu posto de secretario durante os anos da guerra, e realizou actividades de espionaxe para o bando franquista. Dous dos seus fillos, José María e Vicente, alistados no exército de Franco, morreron na guerra, polo que a súa nai recibiu as correspondentes "Medallas de Sufrimiento por la Patria". Vicente Arias tamén recibiu recoñecemento polo seu labor na quinta columna de Barcelona. Ao rematar a guerra continuou no mesmo posto dous anos até que se xubilou anticipadamente e retornou á Coruña a finais de 1941.

Vida persoal
------------

Casou en Santiago de Compostela con Carmela Díaz de Rábago Aguiar o 16 de xullo de 1911, e foi pai de Joaquín e Carmela Arias Díaz de Rábago.

Recoñecementos
--------------

O Colexio de Vilatuxe (Lalín) leva o seu nome.

Notas
-----

1. ↑  CEIP Vicente Arias de la Maza

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* O nome do pai, artigo de Manuel Igrexas.
*Para o grupo británico dos anos 60, vexa The Zombies*.

Os **Zombies** foron un grupo de pop español de comezos dos anos 80.

O grupo foi fundado polo precoz Bernardo Bonezzi (Madrid, 1964), quen xa antes dos catorce anos capitaneara un proxecto musical chamado Morbus Acre e formara parte do grupo seminal da movida madrileña Kaka de Luxe. Os Zombies axuntaban influencias do glam rock (Lou Reed, David Bowie, Eno) e da new wave (Talking Heads, The B-52's). Ficharon por RCA, quen editou o primeiro single do grupo, a pegadiza "Groenlandia", canción que aínda hoxe segue figurando entre as máis coñecidas do pop español dos 80, presente en numerosas recompilacións da música da época.

Alentados polo éxito do single, gravaron o seu primeiro álbum, *Extraños juegos*, un dos discos de pop con máis éxito daqueles anos. Con todo, trala publicación do segundo LP do grupo, *La muralla china*, Bonezzi decidiu abandonar o grupo para dedicarse a outros proxectos.

Discografía
-----------

**LPs**

* *Extraños juegos* (RCA, 1980)
* *La muralla china* (RCA Víctor, 1982)

**Singles**

* "Groenlandia"/"La venganza de Cthulhu" (RCA, 1980)
* "No puedo perder mi tiempo"/"Contacto en Zurich" (RCA, 1981)
* "La muralla china"/"Ngwame'Ngaa" (RCA, 1981)

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ordovás, Jesús: *Historia de la música pop española*. Alianza, 1987. ISBN 84-206-0224-8.
* Varios Autores: *Guía Esencial de la Nueva Ola Española*. Rock Indiana.

### Ligazóns externas

* Zombies biografía e críticas de discos en Lafonoteca.net *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9097753
* WorldCat
* VIAF: 124130317
* Discogs: 262964
* MusicBrainz: ID

 |
O **vicealmirante** é un grao militar da xerarquía de oficiais nas armadas. Este grao é equivalente ao de xeneral de división nos exércitos de terra e aire. Normalmente encóntrase inmediatamente enriba do contralmirante e inmediatamente debaixo do almirante.

Variación
---------

### Iberoámerica

#### Arxentina

Na Armada Arxentina o vicealmirante é un grao de oficial superior encontrado por enriba do contralmirante e por debaixo do almirante.

#### Chile

O grao de vicealmirante foi creado en 1818 como máximo grao da Armada de Chile, equivalente ao Xeneral de división e o seu primeiro agraciado foi o inglés Thomas Cochrane. O seu distintivo é un galón dourado de 45 mm localizado na bocamanga e sobre o galón unha estrela dourada. Neste grao só se pode permanecer ata cumprir os 41 anos de servizo naval.

#### España

Divisas de Vicealmirante da Armada Española.
É un grao de oficial xeneral por enriba do contralmirante e por debaixo do almirante.

Na Armada Española as súas divisas son dous galóns de 14 mm.

#### Estados Unidos

Na Armada dos Estados Unidos de América o grao de vicealmirante encóntrase precedido polo grao de contralmirante e sucedido polo grao de almirante.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *Vicealmirante*.
2. ↑  "Los grados jerárquicos de la Armada". *armada.cl* (en castelán). Consultado o 2021-06-06.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Contralmirante
* Almirante
* Almirante xeral
* Capitán xeneral da armada
* Xeneral de brigada
Debuxo dun zombi haitiano.
Un **zombi** (en crioulo haitiano: *zonbi*, e en francés haitiano: *zombi*) é un corpo morto que volve á vida mediante bruxería. O concepto está popularmente asociado co vudú haitiano, pero non forma parte das prácticas formais da relixión.

De acordo coas crenzas, un *houngan*, *bokor* ou feiticeiro vudú, sería quen de resucitar a un morto, que quedaría sometido en adiante á vontade da persoa que o devolve á vida.

Coloquialmente, e en senso figurado, zombi úsase para designar a quen fai as cousas mecanicamente como se estivese privado de vontade.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *zombi*.
2. ↑  *Oxford English Dictionary*. Oxford University Press. 1998.
3. ↑  «Vodou» *The Oxford Encyclopedia of African Thought*, Volumen 1, Oxford University Press, 2010. ISBN: 9780195334739

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9406
* BNCF: 56323
* BNF: 120034050
* EBID: ID
* GEC: 0272847
* GND: 4407180-2
* JSTOR: zombies
* LCCN: sh99001600
* NKC: ph521124
* TESF: zombies

 |
*Non confundir con Vicente Fernández Hermida (†1883), pai de Juan Fernández Latorre*.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Vicente Fernández.

**Vicente Fernández Hermida** foi un estudoso da vida popular de Galicia.

Traxectoria
-----------

Pertenceu ao grupo de investigadores que dirixía Florentino López Cuevillas. Fixo maquetas de casas labregas galegas para o Seminario de Estudos Galegos e participou con Cuevillas e Xaquín Lorenzo no libro *Parroquia de Velle*, do SEG, publicado en 1936, poucos días antes do inicio da guerra civil española, reeditado en 2005 polo Museo do Pobo Galego e a Deputación Provincial de Ourense.

Notas
-----

1. ↑  Ficha de *Parroquia de Velle* en Galiciana. Biblioteca de Galicia.
2. ↑  Ficha da edición de 2005 na Biblioteca Nacional de España

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Couceiro Freijomil, Antonio (1951-53). *Diccionario Bio-bibliográfico de Escritores* (en castelán) **II**. Bibliófilos Gallegos. p. 54.
* Fernández del Riego, F. (1992) [1990]. *Diccionario de escritores en lingua galega* (2ª ed.). Do Castro. p. 570. ISBN 84-7492-465-0.

### Outros artigos

* Santa Marta de Velle

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q56875966
* WorldCat
* VIAF: 87179321
* BNE: XX1422058
* Dialnet: 1807449
* ISNI: 0000 0000 6064 0377

 |
**Zoe Rosinach Pedrol,** nada en Lleida o 6 de febreiro de 1894 e finada en Zaragoza, o 31 de xaneiro de 1973, foi a primeira doutora española en Farmacia.

Traxectoria
-----------

Zoe Rosinach naceu no seo dunha familia culta e liberal, sendo a primeira filla, despois de dous irmáns, de Pablo Rosinach, dentista ambulante, e de Carmen Pedrol, partera.

Ao rematar os seus estudos no Instituto Xeral e Técnico de Lérida, Zoe Rosinach matriculouse en Farmacia na Universidade de Barcelona no curso 1913-1914,  nun momento no que a presenza da muller na universidade aínda era algo extraordinario. Despois dunha carreira irregular, que se viu obrigada a rematar na Universidade Central de Madrid pola materia de *Análise Química*, Zoe Rosinach licenciouse en Farmacia en 1917. En 1920, despois dun ano como investigadora no Instituto Nacional de Hixiene Alfonso XIII, defende a súa tese de doutoramento na Cátedra de Microbioloxía da Universidade Central de Madrid, converténdose na primeira doutora española en Farmacia.

Feminismo
---------

Zoe Rosinach participou nos primeiros movementos feministas españois, implicándose ata o punto de que en 1920 foi nomeada secretaria da Xuventude Universitaria Feminista de Madrid, asociación presidida por Clara Campoamor, e posteriormente fundou, xunto coa súa irmá Pau, unha delegación en Barcelona .

Notas
-----

1. ↑  "Una pionera en el campo de la farmacia". *El Periódico de Aragón* (en castelán). 2009-02-27. Consultado o 2022-07-19.
2. 1 2  Casals Bergés, Quintí (2009). «Zoe Rosinach Pedrol (Lleida, 1894 - Saragossa, 1973): Primera doctora espanyola en farmàcia». En Conxita Mir, ed. *Lleida és femení: Dones per a la història*. Lleida: Alfazeta. pp. 105-113. ISBN 9788493707019.
3. 1 2  Campos, Lola (2001). «Zoe Rosinach Pedrol: Lérida, 1894,Zaragoza, 1973: Una vida en la botica». *Mujeres aragonesas*. Zaragoza: Ibercaja. pp. 131-136. ISBN 84-8324-111-0.
4. ↑  Campos 2001.
5. ↑  "Zoe Rosinach Pedrol, farmacéutica". *Mujeres con ciencia* (en castelán). 2017-02-06. Consultado o 2022-07-19.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q19289110
* GEA: 11014

 |
Mosaico con Constantino IX, Xesús e Zoe
**Zoe** (en grego Ζωή, que significa "vida"), (c. 978 - xuño de 1050) emperatriz do Imperio bizantino con distintos coemperadores 15 de novembro de 1028 - 1050, e como emperatriz reinante do 19 de abril ao 11 de xuño de 1042.

Zoe foi unha das poucas emperatrices bizantinas que naceron na púrpura (é dicir, como fillas lexítimas dun emperador reinante). Era filla de Constantino VIII, que fora nomeado coemperador en 976 e emperador único en 1025. Este só reinou durante tres anos, entre o 15 de decembro de 1025 e o 15 de novembro de 1028.

Antes da súa morte, Constantino casou a Zoe co herdeiro que elixira Romano III Arxiro, eparca de Constantinopla, o 12 de novembro de 1028. Constantino confiaba en que Romano axudaría á súa filla Zoe a controlar o poder, pero Romano demostrou ser un marido moi pouco fiábel e un emperador inútil. En 1034 apareceu asasinado no seu baño. Zoe volveu casar inmediatamente, ata antes de que retirasen o seu cadáver do baño. O segundo marido de Zoe foi Miguel IV "o Paflagonio", que reinou ata a súa morte en 1041.

O seguinte coemperador de Zoe foi o seu fillo adoptivo Miguel V Calafates, sobriño do seu segundo marido, cuxo curto reinado só durou ata o ano seguinte. Durante dous meses en 1042, Zoe compartiu o goberno coa súa irmá Teodora Porfiroxénita, ata que puido atopar outro marido, o terceiro e último permitido pola Igrexa ortodoxa. A súa elección recaeu en Constantino IX Monómaco (reinado, 1042-1055), que a sobreviviu catro anos. Zoe morreu en xuño de 1050.

Bibliografía
------------

* Miguel Psellos o Xove, *Cronografía* (ed. esp.: Miguel Pselo, *Vidas de los emperadores de Bizancio*, Madrid: Ed. Gredos, 2005).

| Imperio Bizantino |
| --- |
| *Segue a:* Miguel V | **Zoe Porfiroxénita**(1042-1042) | *Precede a:* Constantino IX |
| Dinastía Macedonia |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q41659
* WorldCat
* VIAF: 216215717
* CERL: cnp00706329
* EBID: ID
* GEC: 0073363
* GND: 13092198X
* SUDOC: 096246391
* Treccani: zoe-imperatrice-d-oriente
* WikiTree: Porphyrogenita-3

 |
**"Veles e vents"** (en galego: *Velas e ventos*) é un poema de Ausiàs March, (Valencia, 1400 - Valencia, 3 de marzo de 1459) poeta e cabaleiro valenciano medieval.

Sinopse
-------

Relata a historia dunha viaxe dende Italia a Valencia na procura da amada. O autor quérea mais non sabe se o seu amor é correspondido. No traxecto corre grandes perigos e pide axuda aos ventos para chegar a terra. Máis alá desta interpretación, tamén significa o amor e a invocación dos ventos provenientes de terras onde reina a cultura (siroco, levante, etc), a civilidade (o gregal e o ostro, etc) e o catalanismo (a tramontana).

Estrutura
---------

O autor emprega o decasílabo clásico catalán, tamén chamado ausiasmarquià, de estrutura 4+6. Os versos son de arte maior e de rima consonante. Tamén se atopan sinalefas (exemplos: io en, no en, si atur, ...) e hiatos (exemplos: sia, faent).

O poema na cultura popular
--------------------------

Foi musicado e interpretado por varios autores. Así, Raimon incluíuno xa en 1970 nun sinxelo, de xeito que con está canción comeza a súa primeira musicación de Ausiàs March e no mesmo ano vólveo sacar no disco *Per destruir aquell qui l'ha desert*. Posteriormente, foi retomado numerosas veces polo mesmo Raimon e por Toti Soler con Ester Formosa.

Notas
-----

1. ↑  "Veles e vents". Arquivado dende o orixinal o 29 de outubro de 2016. Consultado o 5 de febreiro de 2017.
2. ↑  Bianciotto, Jordi (4 de novembro de 2016). "Raimon: "Me voy amando el oficio y a la gente"". *elPeriódico*. Consultado o 5 de febreiro de 2017.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Raimon canta *Veles e vents* en YouTube.
Símbolo universal para recoñecer velenos: a caveira e as tibias.
Cartel cunha cóbrega pezoñenta.
Un **veleno** é calquera substancia tóxica, xa sexa sólida, líquida ou gasosa, que pode producir unha enfermidade, lesión, ou que altera as funcións do organismo cando entra en contacto cun ser vivo, ata provocando a morte.

Características
---------------

Os velenos son substancias que bloquean ou inhiben unha reacción química, uníndose a un catalizador ou enzima máis fortemente que o reactivo normal. Esta definición descarta fenómenos físicos como a calor, a radiación, a presión etc. que tamén poden provocar lesións nos organismos.

Segundo Theophrastus Bombastus von Hohenheim, chamado Paracelso:

> 
> 
> *Alle Dinge sind ein Gift und nichts ist ohne Gift. Allein die Dose macht, dáß ein Ding kein Gift ist.* ("Todo é veleno, nada é sen veleno. Só a dose fai o veleno".)
> 
> 

Segundo a observación de Paracelso, todas as substancias son tóxicas a doses altas, como a auga, o osíxeno e as vitaminas. Os velenos son substancias nocivas a doses ou concentracións moi baixas.

A diferenza entre un veleno e un fármaco é a dose administrada ou acumulada no corpo, pero xeralmente un veleno é mortal a unha determinada dose e sen ningunha función terapéutica.

Orixe
-----

Os velenos poden ter unha orixe:

* Mineral: Como o arsénico, o mercurio.
* Vexetal: Como algunhas "plantas velenosas". A maioría das plantas medicinais conteñen substancias tóxicas que son velenos a determinadas concentracións, por exemplo, a cicuta.
* Animal: Como o veleno das serpes, das abellas, chamados normalmente **pezoñas**.
* Artificial: Coma moitas das substancias sintetizadas polo ser humano na industria.

A ciencia encargada dos estudos de velenos ou substancias tóxicas chámase toxicoloxía.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *veleno*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Droga.
* Fármaco.
* Homeopatía.
* Substancias tóxicas vexetais.
* Dose letal.
* Pezoña

### Ligazóns externas

* Axencia para Substancias Tóxicas e o Rexistro de Enfermidades (ATSDR)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q40867
* BNCF: 3920
* EBID: ID
* GEC: 0123381
* GND: 4021007-8
* JSTOR: poisons
* LCCN: sh85103951
* MAG: 2909996388
* NKC: ph126698
* PSH: 6313
* TESF: poisons

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D011042
* MeSH: D27.720.777
* UMLS: C0032346

 |
**UR 501** é unha mandíbula fósil que atopou en Uraha, no norte do lago Malawi, o equipo encabezado por Friedemann Schrenk e Tim Bromage e que deron a coñecer en 1997, segundo todas as evidencias é un dos restos de homínidos máis antigos atopados, atribuído á especie *Homo rudolfensis* e datado cunha antigüídade de 2'5 a 2'3 millóns de anos pola fauna a ela asociada, representa a distribución máis ao sur da especie coñecida, algúns especialistas suxiren pola maior semellanza dos molares cun australopithecus que podería ser un Paranthropus.

Bibliografía
------------

* Rozzi F.V.R.; Bromage T.; Schrenk F. *UR 501, the Plio-Pleistocene hominid from Malawi. Analysis of the microanatomy of the enamel* en *Comptes Rendus de l'Academie des Sciences Series IIA Earth and Planetary Science*, Volume 325, Nº 3, pp 231–234, 1997.
* Schrenk F.; Kullmer O.; Sandrock O.; Bromage T. G. 2, *Early Hominid diversity, age and biogeography of the Malawi-Rift* en *Human Evolution*, Volume 17, Nº 1-2, pp 113–122, 2002.
Exame dunha lura xigante de 9m, o segundo meirande cefalópodo, que apareceu en Noruega.
En zooloxía, o **xigantismo abisal**, é a tendencia dalgunhas especies de invertebrados e outros animais das profundidades mariñas a desenvolver un tamaño maior que o dos seus parentes de augas menos profundas. Explicacións propostas a este fenómeno son a adaptación a recursos alimentarios máis escasos, a maior presión ou a temperatura máis fría das profundidades.

Algúns exemplos de xigantismo abisal son os isópodos xigantes, a *Alicella gigantea*, o cangreño araña xaponés, o *Regalecus glesne*, o *Plesiobatis daviesi*, o Haliphron atlanticus, e un gran número de especies de luras: a *Mesonychoteuthis hamiltoni* (até 14 m de lonxitude), a lura xigante (até 13 m), *Onykia robusta*, *Taningia danae*, *Galiteuthis phyllura* e *Kondakovia longimana*. Algúns peixes grandes que habitan no océano profundo, como o *Somniosus microcephalus* e o *Somniosus pacificus*, non serían considerados exemplos de xigantismo abisal xa que poden visitar augas menos profundas e en comparanza con outras especies de tiburóns non son máis grandes que o tiburón branco, por exemplo.

Galería de imaxes
-----------------

* Isópodo xigante (*Bathynomus giganteus*) pode medrar até 0,76 metros de lonxitude.
* Cangrexo araña xaponés (Macrocheira kaempferi), cuxas patas poden ter 1,5 metros de lonxitude.
* Moroteuthis robusta, que pode acadar 2 metros de lonxitude, capturado en Alasca.
* SEALs que capturaron o rei dos arenques de 7 metros en California.

Notas
-----

1. ↑  Hoving, H. J. T.; Haddock, S. H. D. (2017-03-27). "The giant deep-sea octopus *Haliphron atlanticus* forages on gelatinous fauna". *Scientific Reports* **7**: 44952. doi:10.1038/srep44952.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Xigantismo insular
* Ananismo insular
* Megafauna

### Ligazóns externas

* Science Daily: Midgets and giants in the deep sea *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1148685
* MAG: 188700868

 |
Marca Vexetariano: A etiquetaxe obrigatoria na India para distinguir produtos vexetarianos (á esquerda) dos non vexetarianos (á dereita).
O **vexetarianismo na India**, segundo unha enquisa realizada por *The Hindu* en 2006, é seguido polo 31% da poboación, mentres que outro 9% consomen ovos. Entre as varias comunidades, o vexetarianismo é máis común entre a comunidade de xainistas e bramáns (55%) e menos común entre musulmáns (3%) e veciños de estados costeiros. Outros estudos citados pola FAO e o USDA estiman que entre o 20% e 42% da poboación india é vexetariana. Estes estudos indican que incluso os indios que comen carne raramente, menos do 30% consomen regularmente. As razóns son principalmente culturais e en parte económica.

Na India, o vexetarianismo é xeralmente sinónimo de lactovexetarianismo. A maioría dos restaurantes na India son claramente distintos e son comercializados como "vexetariano", "verde" ou "puro vexetariano". Restaurantes vexetarianos son abundantes, xeralmente moitos están dispoñibles (Shakahari: comedores Sánscrito). Os ingredientes de orixe animal (con excepción do leite e mel), tales como a baña, gelatina, caldo de carne, non se usan na cociña tradicional. A India creou un sistema para a reserva de produtos alimenticios feitos a partir de só ingredientes vexetarianos, cun punto verde dentro dun cadrado verde. A marca dun punto marrón dentro dun cadrado marrón significa a presenza de ingredientes de orixe animal (con excepción do leite ou os seus derivados directos).

O recente crecemento do comercio por xunto organizada na India foi alcanzado por algunha controversia, como algúns están esixindo supermercados sen carne vexetariana.

Notas
-----

1. ↑  "The food habits of a nation" Arquivado 18 de xuño de 2014 en Wayback Machine. *The Hindu* *(en inglés)*.
2. ↑  2.3 Growth and Concentration in India Arquivado 17 de agosto de 2018 en Wayback Machine. FAO Document Repository
3. ↑  Passage to India Arquivado 21 de xuño de 2009 en Wayback Machine. USDA
4. 1 2  "The Elephant Is Jogging: New Pressures for Agricultural Reform in India". Arquivado dende o orixinal o 28 de decembro de 2006. Consultado o 06 de marzo de 2015.
5. ↑  "MINISTRY OF HEALTH AND FAMILY WELFARE (DEPARTMENT OF HEALTH) NOTIFICATION New Delhi, the 4th April 2001." (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 28 de setembro de 2007. Consultado o 06 de marzo de 2015.
6. ↑  Bloodless coup as Indian vegetarians flex muscle July 14, 2007 The Age

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***India*** |
**Vicente Cons de la Torre**, nado en Pontevedra o 17 de xullo de 1914, foi un futbolista galego máis coñecido como **Cons**, que xogaba na demarcación de defensa.

Traxectoria
-----------

Ao igual que Edelmiro II e Pirelo chegou ao Celta de Vigo procedente do Eiriña CF de Pontevedra, na tempada 1939/40 para reforzar o club de cara ao debut na Primeira División. Xogou no Celta sete tempadas, seis delas na máxima categoría.

Debutou en partido oficial o 3 de decembro de 1939 ante o Real Zaragoza baixo as ordes do técnico Ricardo Comesaña, encontro que perdeu o equipo vigués. Pese ao mal comezo Cons disputou 17 dos 22 encontros de liga.

| * v
* c
* e
Celta de Vigo – 1939-40 (debut na Primeira División) |
| --- |
| 
* Burdas
* Rivas
* Varela
* Emilio
* Alvarito
* Pirelo
* Venancio
* Cons
* Nolete
* Edelmiro II
* Toro

 |
| 
* Alberty
* Chicha II
* Machicha I
* Agustín
* Labanda
* Piñeiro
* Ignacio
* Fuentes
* Nano
* Armando
* Sansón
* Machicha II

 |
| 
* Adestrador: Ricardo Comesaña

 |

Durante os primeiros anos no club formou parella na defensa con Varela disputando gran parte dos encontros a pesar de que non se permitían as substitucións. Un dos seus partidos máis recordados foi o 15 de maio de 1940 en Madrid no partido pola permanencia ante o Deportivo da Coruña, que buscaba ascender. Na tempada 1941/42 foi o xogador máis utilizado polo técnico Albéniz ao disputar 25 dos 26 encontros de liga, campionato que o equipo rematou 5º.

Logo da chegada de xogadores máis novos foi perdendo peso no equipo e tras a fichaxe de José Mesa Cons deixa o club tras 7 tempadas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Marcos L. Bacariza (29 de agosto de 2009). "Vicente Cons". *Yo jugué en el Celta* (en esz).
* Txema Ereaga (9 de novembro de 2012). "Cons: Siete años defendiendo el área del Celta". *Fame Celeste* (en castelán).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17413459
* BDFutbol: 10718
* Transfermarkt: 350183

 |
***Über die Fechtkunst und den Ringkampf*** é un manuscrito de artes marciais ou de esgrima tradicional, seguindo as técnicas de Johannes Liecthtenauer, realizado por Hans Czynner en Passau en 1538  que se conserva na biblioteca da Universidade de Graz coa signatura ou código de catalogación Ms.963. O manuscrito, que non foi acabado, amosa dúas partes ben diferenciadas, a primeira contén 96 ilustracións con instrucións para a loita de espada e daga con armadura, nesta primeira parte inclúese unha sección de corpo a corpo con só texto pero con espazo para debuxos que nunca se realizaron. A segunda parte pola contra só inclúe texto e non é texto orixinal senón copias de tratados atribuídos a Jud Lew, Martin Huntfeltz, Andre Liegniczer que tratan sobre a esgrima de a cabalo, a esgrima con armadura e a loita corpo a corpo con armadura. E moitas páxinas en branco rematando cun sumario da autoría de Hans Czynner.

Notas
-----

1. ↑  KERN, Anton: Die Handschriften der Universitätsbibliothek Graz: Band 2. Wien: Druck und Verlag der Österreichischen Staatsdruckerei, 1956
2. ↑  Handschriftencensus

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

Vídeo onde se recrean algunhas das técnicas do manuscrito
**Vicent Salvador i Liern**, nado en Paterna en 1951 e finado en Valencia o 24 de xaneiro de 2023, foi un escritor valenciano, catedrático de filoloxía catalá na Universidade Xaime I de Castelló de la Plana e membro da Xunta directiva do Institut Interuniversitari de Filologia Valenciana.

Traxectoria
-----------

En 1980 apareceu o seu primeiro poemario, *Argiles*, ao que seguen *Ritual de cendra* (1981), *Calabruix* (1985) e *El mercat de la sal* (1992). A súa era unha poesía intimista e existencialista, con temas como o paso do tempo, o amor ou a morte, ademais dunha forte identificación do home coa natureza.

Entre as súas obras de investigación e ensaio destacan *El gest poètic : cap a una teoria del poema* (1984), *Invitació a la literatura catalana* (1987), *La frontera literària* (1988) ou *Els arxius del discurs* (2000).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Vicent Salvador na Asociación de Escritores en Lingua Catalá.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11954620
* WorldCat
* VIAF: 12372824
* BIBSYS: 90379208
* BNE: XX1719965
* BNF: 12295336p
* CANTIC: a10152556
* GEC: 0259939
* ISNI: 0000 0000 5941 2940
* LCCN: n82069628
* Persée: 401614
* SUDOC: 031806163

 |
***Český sen*** (en checo *O soño checo*) é un filme documental dirixido por Vít Klusák e Filip Remunda, estreado en febreiro de 2004. Narra un engano a grande escala levado a cabo polos propios directores entre a sociedade de Praga, culminando no evento de apertura dun falso hipermercado. O filme era o seu proxecto final para a escola de filme na que estudaban.

O filme acadou premios en festivais en Cracovia, Jihlava, Liubliana e Århus.

O proxecto
----------

A idea do engano veu desde un estudo feito en 2002, informando que o 30 % dos checos mercaba principalmente nos hipermercados. Houbo unha crecente preocupación no país sobre o aumento da publicidade e do consumismo. Ao xeito dun espello que reflectise a sociedade, o filme tamén mostra o traballo das empresas publicitarias e os seus métodos e trucos.

Trama
-----

A película comeza con imaxes de arquivo de 1989, cando a caída do comunismo en Checoslovaquia.

### Publicidade

Remunda e Klusák inventaron o Hipermercado "Český sen" e crearon unha campaña publicitaria masiva arredor del. Vestidos coma empresarios, os dous estudantes contrataron unha axencia de publicidade e unha axencia de relacións públicas para crearen unha campaña para eles. Instaláronse carteis grandes e paneis luminosos nas estradas e rúas checas, e 200.000 panfletos foron distribuídos en Praga. Gravouse un *jingle* e fíxose unha serie de anuncios televisivos. A campaña publicitaria buscaba un impacto no lector, con *slogans* coma "non veña" ou "non gaste".

Os directores lograron levar a 3.000 compradores a unha chaira baleira para a súa "apertura espléndida" o 31 de maio de 2003. O que parecía un edificio enorme desde unha certa distancia, era só unha fachada de tea apoiada por estadais.

Malia que a inauguración estaba prevista para as 10 da mañá, a primeira clienta chegou 3 horas antes. A afluencia de xente foi aumentando, debido á coincidencia cun eclipse de Sol que tivo lugar esa mañá e que animou á xente a saír da casa.

### A revelación do engano

Antes da inauguración repartíronse agasallos entre os asistentes (bandeiras e chaveiros), e un mestre de cerimonias desde unha palestra animaba a concorrencia a cantar o *jingle*. Os directores, ficticios xerentes do hipermercado, cortaron unha fita e a xente comezou a dirixirse cara ao hipermercado (algunhas persoas mesmo correndo), situado a uns 300 metros.

Ao se decataren os clientes do engano, as reaccións foron moi diferentes. Houbo quen entendeu a mensaxe da película e quen non. Algúns tomaron a brincadeira con bo humor, mais a maioría estaba enfadada, e moitos culpaban mesmo ao goberno e á Unión Europea.

Notas
-----

1. ↑  Czech Television, 14 de maio de 2007.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Czech Dream*, páxina oficial da película *(en inglés)*
* Artigo en www.economist.com *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1722254
* Allmovie: v310067
* AlloCiné: 60633
* FilmAffinity: 876350
* IMDb: tt0402906
* LUMIERE: 23038
* Metacritic: czech-dream
* OFDb: 70695
* TMDb: 33916
* TVGuide: 288595

 |
**Venetiana** ou **Veza Taubner-Calderón**, de casada **Veza Canetti**, nada en Viena o 21 de novembro de 1897 e finada en Londres o 1 de maio de 1963, foi unha poeta, dramaturga e narradora austríaca de orixe sefardí.

Biografía
---------

Veza Taubner-Calderón dunha nai sefardí orixinaria de Bosnia e un pai xudeu húngaro residente en Viena; superdotada intelectualmente, tiña a minusvalía de nacemento de carecer do antebrazo esquerdo. Tras a Primeira guerra mundial empezou a traballar como profesora de inglés e pertenceu ao círculo máis íntimo de Karl Kraus, aínda que tamén se achaba preto dos marxistas austríacos.

Con 27 anos coñeceu o escritor Elias Canetti, con quen casou en febreiro de 1934. A parella abandonou Austria en 1938, cando Hitler anexionou o país, e tras pasar unha tempada en París establecéronse en Londres.

Durante os anos trinta escribiu relatos curtos inspirados na vida diaria para o xornal vienés *Arbeiter-Zeitung* e máis tarde, xa no exilio, na revista de Praga *Neue Deutsche Blätter*, fundada por Wieland Herzfelde. Publicábaos cos pseudónimos de **Veza Magd**, **Martha** ou **Martina Murner**, ou **Veronika Knecht**, que empregaba tamén para as súas traducións do inglés, entre elas *The Power and the Glory* de Graham Greene.

Fóra destes traballos, apenas publicou nada demasiado extenso polo desinterese que mostraban as editoriais polas súas novelas; isto desalentouna e levouna a destruír as súas novelas *Kaspar Hauser* e *Die Genießer.* Non foi até moitos anos despois da súa morte cando empezaron a aparecer algunhas das súas novelas; a primeira foi *Die gelbe Straße* (1990). Son con frecuencia políticas e en parte autobiográficas, en particular *Die Schildkröten*, e agora están consideradas entre as mellores da súa época. Tamén escribiu bastante teatro.

Traballou os seus últimos anos como axente literaria do seu marido, con quen frecuentemente non se levaba ben.

Obras
-----

* 1989, *Die gelbe Straße*, novela
* 1991, *Geduld bringt Rosen*, contos
* 1990, *Der Oger*, teatro
* 1999, *Die Schildkröten*, novela
* 2001, *Der Fund*, narracións e teatro
* 2006, Con Elías Canetti, *Briefe an Georges*. München: Hanser.

Notas
-----

1. ↑  Other Press (ed.). "Veza Canetti". Arquivado dende o orixinal o 03 de xuño de 2017. Consultado o 8 de novembro de 2017.
2. ↑  Biografía en *Exilarchiv* *(en alemán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q86232
* WorldCat
* VIAF: 73920988
* BIBSYS: 90230793
* BLBNB: 000626907
* BNCHL: 000257574
* BNE: XX875339
* BNF: 12314263k
* CANTIC: a11100412
* CiNii: DA08214267
* DeutscheBio: 119074087
* FAST: 277709
* FemBio: 5083
* GND: 119074087
* ISNI: 0000 0003 6855 7043
* LCCN: n90712245
* NDL: 00722985
* NKC: mzk2010612932
* NTA: 074956841
* OL: OL61587A
* SELIBR: 222607
* SUDOC: 032035799

 |
**Úrsula Céspedes Orellano**, nada en Bayamo en 1832 e finada en Lajas o 2 de novembro de 1874, foi unha mestra e poeta cubana, unha das poucas mulleres que cultivaron poesía nativista e crioula, normalmente asociada aos homes.

Traxectoria
-----------

Naceu en Bayamo (provincia de Granma) en 1832. Era filla de Manuel Céspedes Barrero, gandeiro de profesión e bastante próspero, e de Bárbara Orellano. Tivo a súa instrución formal na súa localidade natal e en 1858 obtivo o título de mestra de ensino primario. O mesmo ano fundou, xunto co seu esposo, o poeta Ginés Escanaverino, unha escola para nenas, a Academia de Santa Úrsula.

Durante a guerra de independencia de Cuba foi perseguida por mor do seu apelido, xa que era parenta do líder independentista da revolta, Carlos Manuel de Céspedes. Durante este período perdeu catro irmáns, Manuel, Leonardo e Miguel, e os bens da súa familia foron destruídos ou ben confiscados por parte do goberno español, chegando a poñer ós Céspedes na ruína total; o seu pai morreu en 1868, afectado pola morte dos seus fillos e a perda dos seus bens.

Dende a súa mocidade foi afeccionada á poesía, especialmente polo estímulo do seu irmán José María, catedrático da Universidade da Habana. Empregando o pseudónimo Serrana publicou as súas primeiras obras en *El Redactor de Cuba* e *Semanario Cubano*, se ben despois colaboraría con outras cabeceiras co mesmo alcume ou como La Calandria ou Carlos Enrique de Alba. En 1861 publicou unha colección das súas poesías titulada *Ecos de la Selva*; a obra foi prologada por Carlos Manuel de Céspedes. Contra o remate da súa vida, escribiu un segundo poemario, *Cantos postreros*, que foi publicado de maneira póstuma en 1875. No ano 1948, Juan J. Remos publicou unha antoloxía da súa obra.

Obra
----

### Poemarios

* *Ecos de la Selva* (1861)
* *Cantos postreros* (1875)

### Antoloxías

* *Poesías* (1948). Edición de Juan J. Remos.

Notas
-----

1. 1 2 3  Vargas Araya, Armando (2006). *El doctor Zambrana* (en castelán). San José, Costa Rica: Editorial Universidad Estatal a Distancia. p. 139.
2. 1 2 3 4  Rosain, Domingo (1875). "Doña Ursula Céspedes de Escanaverino". *Necrópolis de La Habana* (en castelán). A Habana: Imprenta El Trabajo. p. 465.
3. 1 2 3 4  Rodríguez Gutiérrez, Milena (ed.) (2011). *Otra Cuba secreta. Antología de poetas cubanas del XIX y del XX* (en castelán). Madrid: Editorial Verbum. pp. 101–102.
4. ↑  Rodríguez Gutiérrez, Milena (2014). *Entre el cacharro doméstico y la Vía Láctea. Poetas cubanas e hispanoamericanas* (en castelán). Sevilla: Editorial Renacimiento. pp. 25–31.

* Portal:Muller

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20870782
* WorldCat
* VIAF: 78462960
* BNE: XX1239287
* BVMC: 2148
* ISNI: 0000 0000 4503 2701
* LCCN: no2003027842
* OL: OL2258814A
* SUDOC: 244343896

 |
| Historia de Occitania |
| --- |
| Prehistoria occitana |
|   Os primeiros poboadores occitanos |
|   Occitania romana |
|   Reino visigodo de Tolosa |
|   Reino Burgundio de Provenza |
|     Septimania visigótica |
|   Ducado de Aquitania |
|   Comdado de Tolosa |
|   Vicecondado de Carcasona |
|   Condado de Provenza |
|   Condado de Foix |
|   Cruzada albixense |
|   Occitania do século XIV ao XVII |
|   Occitania durante a Revolución Francesa |
|     Felibritge |
|     Rexionalismo occitano |
|     Occitania entre 1900 e 1940 |
|   Occitania baixo o réxime de Vichy |
|   Occitania até os anos 70 |
|     Occitania e a rexionalización de 1981 |

Vista da cidadela de Carcasona.
O **Viscondado de Carcasona** xurdiu en 1082. Nesa data Bernardo Aton IV Trencavel vizconde de Nimes e Albi, alegando os dereitos da súa nai Ermengarda (que os vendera a Barcelona antes do 1070) reclamou os condados de Carcasona e Rasez e os viscondados de Beziers e Agde e se apoderou deles. Os Trencavel foron señores de feito dos dominios pero só co título de vizcondes. Ermengarda morreu en 1101 e o seu fillo Bernardo Aton IV foi entón proclamado formalmente vizconde de Carcasona, Rasez, Beziers e Agde. Barcelona defendeu os seus dereitos repetidamente.

Historia
--------

En 1107 Ramón Berenguer III apoderouse da cidade de Carcasona. En 1129 ou 1130 morreu Bernardo Aton e os seus fillos Bernardo V e Roxerio I sucedéronno o primeiro en Nimes e Agde e o segundo en Carcasona, Rasez, Beziers e Albi. Roger morreu sen fillos en 1150 e o seu irmán Ramón I Trencavel gobernou os estados até 1167. Logo de sete guerras (1096, 1107, 1112, 1120, 1124, 1150 e 1157) Ramon I Trencavel recoñeceu en 1157 a soberanía de Barcelona, recoñecemento confirmado en 1167.

O seu fillo Roger II (III de Beziers) foi vizconde até 1194 (asociado co seu irmán Ramón), e despois o seu fillo Ramón Roger Trencavel até 1209 no que foi desposuído e encarcerado por Simón de Montfort e morto pouco despois en cativerio. O seu parente Bernardo Aton VI de Nimes e Agde, tamén perdeu os seus dominios en 1214.

En 1224 o fillo de Ramón Roger Trencavel, Ramón II Trencavel, logo dalgúns intentos infrutuosos, recuperou os estados do pai, pero perdeunos en 1227; para volver a recuperalos parcialmente en 1240, pero finalmente en 1247 cedeu os seus dereitos ao rei de Francia a cambio dunha pensión.

Lista de vizcondes de Carcasona
-------------------------------

* 1082 – 1101 Ermengarda
* 1101 – 1129 Bernardo Aton IV Trencavel
* 1129 – 1150 Roxerio I Trencavel
* 1150 – 1167 Ramón I Trencavel
* 1167 – 1194 Roger II Trencavel
* 1194 – 1209 Ramón Roger Trencavel
* 1209 – 1218 Simón IV de Montfort
* 1218 – 1224 Amaury VI de Montfort
* 1224 – 1226 Ramón II Trencavel
* 1240 – 1247 Ramón II Trencavel
**Xosé Luís de Dios Martínez**, nado en Ourense o 3 de febreiro de 1943 e finado o 2 de agosto de 2010 en Tui, foi un pintor galego.

Traxectoria
-----------

Participou da creación do grupo artístico Volter, ao redor do café homónimo en Ourense, e do que tamén formaron parte Xaime Quessada e Acisclo Manzano. Realizou a súa primeira exposición en 1963. Comezou co debuxo, para pasar posteriormente ao cartelismo e a publicidade. Realizou exposicións por toda Galicia, Madrid (cidade onde viviu moitos anos), Barcelona, Buenos Aires, Cidade de México ou Río de Xaneiro. As obras caracterízanse polas cores vivas e un elevado grao de abstracción. A súa última exposición tivo lugar en 2008. Os últimos anos da súa vida pasounos en Tui.

Persoal
-------

Era irmán do compositor Manuel de Dios. Faleceu dun aneurisma.

Notas
-----

1. 1 2  A arte galega fica sen a ollada emocional e poética do pintor Xosé Luís de Dios Arquivado 03 de agosto de 2010 en Wayback Machine. *El Correo Gallego*, 3/8/10

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Xosé Luís de Dios na Colección Afundación.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3392152
* WorldCat
* VIAF: 169864676
* BNE: XX4578353
* DBE: xose-luis-de-dios-martinez
* ISNI: 0000 0001 1866 1825
* PTBNP: 1332018
* SUDOC: 202640671

 |