recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Xoán López Durá**, nado na Habana en 1910 e finado en México en 1973, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

O SEG en 1936: Xesús Carro, Vicente Risco, Ramón Otero Pedrayo, Luís Iglesias Iglesias, Sebastián González García-Paz, Felipe Cordero Carrete, Salustiano Portela Pazos, Paulino Pedret, Jaime Vidal Rey, Antón Iglesias Vilarelle, Manuel Díaz Rozas, Alfonso Vázquez Martínez, Xosé Filgueira Valverde, Xulio Francisco Ogando, Ramón Sobrino Buhigas, Anxelo Ramos Colemán, Isidro Parga Pondal, Florentino López Cuevillas e Xoán López Durá, no extremo superior dereito
Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, da que foi profesor de Dereito Administrativo en 1936. Foi director da Sección de Ciencias Sociais, Xurídicas e Económicas do Seminario de Estudos Galegos. Militante do Partido Galeguista, logo do triunfo da Fronte Popular en febreiro de 1936, foi nomeado concelleiro de Santiago de Compostela. Trasladouse a Alemaña para ampliar estudos e cando regresou estalou o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 e tivo que exiliarse en México. Foi profesor da Universidade Michoacana de San Nicolás de Hidalgo en Morelio. Mantivo os contactos co galeguismo político no exilio a través do Consello de Galiza e do Padroado da Cultura Galega de México do que foi directivo. Posteriormente vinculouse á Unión do Povo Galego. Colaborou en revistas con traballos da súa especialidade, foi membro do consello de redacción da revista *Vieiros* e traduciu libros ao inglés.

Notas
-----

1. ↑  González Gómez, Claudia e Gerardo Sánchez Díaz (2008) *Exilios en México siglo XX* Universidad Michoacana de San Nicolás de Hidalgo, p. 148

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Diccionario de escritores en lingua galega*
* *Diccionario Bio-bibliográfico de Escritores*

### Ligazóns externas

* Profesorado galego exiliado arredor de 1936
**Xoán Manuel Rodríguez Bastida**, nado en Sillobre o 20 de xullo de 1954, é un doutor, sindicalista e político galego.

Traxectoria
-----------

En 1969 comezou a traballar en Astano. Sindicalista de Comisións Obreiras militou no PCG ata 1977 ao se incorporar ao Partido Obreiro Galego. Cunha bolsa de estudos da empresa licenciouse en medicina pola Universidade de Santiago de Compostela en 1980 e nese ano deixou CCOO para participar na creación da Confederación Sindical Galega, militando asemade en Esquerda Galega ata 1984. Foi médico de diferentes equipos ciclistas de Portugal e España e do Xacobeo Galicia dende a súa creación en 2007 ata o seu despedimento en 2009 para contratar un doutor colombiano acusado de realizar prácticas de dopaxe. Tras a formación de Anova pasou a se integrar na nova formación. En 2015 entrou na corporación municipal de Fene como membro da candidatura de Somos Fene-Participación Democrática Directa. En 2017 apoiou unha moción de censura do PP contra do alcalde do BNG o que supuxo a retirada legal da participación PDD da candidatura de Somos Fene e a imposibilidade legal por defecto de forma de saír adiante ao pasar os concelleiros de Somos Fene a ser non adscritos. Finalmente a moción saíu adiante en abril de 2018, converténdose Bastida en segundo tenente de alcalde. Nas eleccións xerais de 2019 encabeza a candidatura ao Congreso pola provincia da Coruña de Compromiso por Galicia.

Notas
-----

1. ↑  "La Justicia da la razón al doctor Bastida en su despido del Xacobeo". *La Voz de Galicia*, 23 de abril de 2013
2. ↑  "Dez persoas optarán aos postos de ANOVA-IN na lista galega ás eleccións europeas" Anova Ourense, 24 de marzo de 2014
3. ↑  "El cese de los dos ediles de Somos Fene del grupo PDD trunca la moción de censura" *Diario de Ferrol*, 7 de xuño de 2017
4. ↑  "Nomeamentos do novo Goberno Municipal" Concello de Fene, 10 de abril de 2018
**Antoine Gombaud**, máis coñecido como **Chevalier de Méré**, nado en Poitou en 1607 e finado o 29 de decembro de 1684, foi un escritor francés. Aínda que non era nobre, adoptou o título de *Chevalier* (Cabaleiro) polo personaxe nos seus diálogos que representaba os seus propios puntos de vista (Chevalier de Méré porque se educara en Méré). Máis tarde, as súas amizades comezaron a chamalo por este nome.

Méré foi un importante teórico de salón. Ao igual que moitos pensadores liberais do século XVII, desconfiaba tanto do poder hereditario como da democracia. Cría que estas cuestións se resolvían mellor en discusións abertas entre persoas intelixentes e enxeñosas.

Os ensaios máis famosos de Méré son *L'honnête homme* (*O home honesto*) e *Discours de la vraie honnêteté* (*Discurso sobre a verdadeira honestidade*), pero el é moito máis coñecido pola súa contribución á teoría da probabilidade. Era un matemático afeccionado que se interesou nun problema que databa da Idade Media: o problema dos puntos ou da división de apostas. Un exemplo deste é o seguinte: supoñamos que dous xogadores acordan xogar un certo número de partidas, poñamos ao mellor de sete, e son interropidos antes de que acaben. Como deberían repartir a aposta feita entre eles se un gañou tres partidas e o outro gañou unha?

En consonancia cos métodos de salón, Méré alistou ao salón de Mersenne para resolvelo. Dous famosos matemáticos, Blaise Pascal e Pierre de Fermat, aceptaron o reto. Na correspondencia entre ambos atópase a fundación da moderna teoría de probabilidades.

Méré reclamou que descubrira a teoría da probabilidade el mesmo, unha reclamación que non foi tomada en serio polos matemáticos implicados. Tamén reclamou que os seus cálculos de probabilidade amosaban que as matemáticas eran inconsistentes e que os matemáticos estaban errados ao pensar que as liñas se podían dividir infinitamente.

Notas
-----

1. 1 2  E. Feuillâtre (Editor), *Les Épistoliers Du XVIIe Siècle. Avec des Notices biographiques, des Notices littéraires, des Notes explicatives, des Jugements, un Questionnaire sur les Lettres et des Sujets de devoirs*. Librairie Larousse, 1952.
2. ↑  Aaron Brown, *The Poker Face of Wall Street,* John Wiley & Sons, 2006.
3. ↑  Tom M. Apostol, *Calculus, Volume II,* John Wiley & Sons, 1969.
4. ↑  Keith Devlin, *The Unfinished Game: Pascal, Fermat, and the Seventeenth-Century Letter That Made the World Modern,* Basic Books, 2008; James Franklin, *The Science of Conjecture: Evidence and Probability Before Pascal*, Johns Hopkins University Press, 2001, 302-5.
5. ↑  Franklin, *Science of Conjecture*, 303, 305.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *Guirlande de Julie*

### Ligazóns externas

* Traballos sobre ou escritos por Chevalier de Méré en Internet Archive.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q470566
* WorldCat
* VIAF: 4979664
* BNF: 12209431b
* CERL: cnp01001334
* CiNii: DA1414193X
* DeutscheBio: 118732994
* EBID: ID
* FAST: 155892
* GND: 118732994
* ISNI: 0000 0001 1587 7807
* LCCN: n85086961
* NKC: jcu2010610203
* NTA: 072958219
* SELIBR: 347545
* SUDOC: 030738148
* Treccani: antoine-gombaud-de-mere

 |
**Xoán Varela Fondevila**, nado na parroquia melidense de Folladela, foi un nobre e eclesiástico galego.

Traxectoria
-----------

Naceu no pazo de Figueiras, que conta con pombal, capela e escudos. Fundou en Folladela a segunda escola da comarca. Varela Fondevila foi bispo auxiliar da arquidiocese de Santiago de Compostela.  
 Familiares de Varela Fondevila tiveron pazo en Compostela sito na rúa das Casas Reais, coñecido como o pazo de Fondevila, nome dado por Pedro Varela Fondevila, seu irmán, que ademais foi alcalde de Santiago e deputado da Xunta do Reino de Galicia.  
Na Casa das Figueiras de Folladela chama a atención un escudo no que se observa a coroa real e sobre ela o Capelo episcopal con sombreiro de tres borlas e unha cruz que semella a de Carlos III. É un escudo grande e ben labrado aínda que algo erosionado pola invernía.  
Xoán Varela Fondevila morreu no ano 1785 e está soterrado na Catedral de Santiago.

Notas
-----

1. ↑  Xoán Varela Fondevila. Xunta de Galicia. Consellería de Eduación. IES de Melide.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Broz Rei, Xosé Manuel: (1990): "A nobreza da Terra de Melide". Boletín nº 5 do Centro de Estudios Melidenses-Museo da Terra de Melide.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
**Xoaquín Orlando Campo Freire**, coñecido como **Xaquín Campo Freire** ou polo pseudónimo **Xaquín da Roca**, nado en Narón o 20 de maio de 1937, é un relixioso galeguista.

Traxectoria
-----------

Ten o graduado social como ATS pola Universidade de Santiago de Compostela, a diplomatura en Xerontoloxía Social pola Universidade Complutense de Madrid e é licenciado en *Teoloxía Pastoral Sanitaria*, pola Universidade Camillianum de Roma dende 2005.

É membro do consello de redacción da revista *Encrucillada* así como membro ordinario da AELG. Traballou de enfermeiro en Fene e de capelán de Residencia de Anciáns. Na actualidade é director do Centro de Acompañamento e Relación de Axuda e da Escola de Saúde e Centro de Escoita Activa *Mons. Araúxo*.

Obra
----

### Ensaio

* *A viuvez na Pastoral da Saúde*, 2007.
* *Paulino, un médico solidario*.

### Obras colectivas

* *Xosé Chao Rego: renacer galego. (Actas do Simposio-Homenaxe)*, Fundación Bautista Álvarez de Estudos Nacionalistas, 2010.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en Galegos.info
* Artigos de Campo Freire, en GaliciaDixital.
* 

* Xaquín Campo Freire na páxina web da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12402563
* AELG: 347

 |
A **antofilita** é un mineral anfíbolo, un silicato de ferro e magnesio que se atopa en rochas metamórficas.

Describiuse por primeira vez en 1801. Tamén pode ser denominado *antogramita*.

É un mineral polimorfo coa cummingtonita, coa súa mesma fórmula química, mais cun sistema cristalino monoclínico.

Ambiente de formación
---------------------

A antofilita prodúcese comunmente por metamorfismo rexional de rochas ultrabásicas, normalmente como mineral secundario por alteración do olivino. É frecuente polo tanto en gneises e xistos cristalinos ricos en magnesio, así como tamén pode aparecer en rochas sedimentarias ricas en magnesio como son as dolomías.

Minerais normalmente asociados son o talco, cordierita e flogopita.

Localización e uso
------------------

É un mineral común nos xistos de Kongsberg (Noruega), nos do sur de Groenlandia e nos de Pensilvania (EUA).

Ás veces preséntase en formas fibrosas que poden ser usadas como asbesto na industria, con moitos usos a pesar do seu potencial perigo para a saúde. Normalmente úsanse outros asbestos menos malsáns, mais o de antofilita é o mellor como cemento refractario.

Aínda que os exemplares de antofilita illados e grandes son moi estraños, os agregados en xeoda deste mineral son moi apreciados por coleccionistas.

Notas
-----

1. ↑  Hawthorne, Frank C. and Roberta Oberti (2006), On the classification of amphiboles: Canadian Mineralogist: 44(1): 1-21.
2. ↑  Schumacher,C.F.(1801): Versuch eines verzeichnisses der in den Dänisch-Nordischen Staaten sich findenden einfachen Mineralien. Kopenhagen, p.96
3. ↑  Veblen, D.R. (1980) Anthophyllite asbestos: microstructure, intergrown sheet silicates, and mechanism of fiber formation. American Mineralogist: 65: 1075-1086.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Antofilita*** |

### Ligazóns externas

* Datos sobre localización de antofilita *(en inglés)*
* Sitio web con datos de antofilita *(en inglés)*
* Galería de minerais con información de antofilita *(en inglés)*
* Mineral Data Publishing, 2001 PDF *(en inglés)*
* Galería de imaxes de antofilita *(en inglés)*
* Galería de imaxes de antofilita *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q413322
* EBID: ID
* MAG: 2781183918
* Mindat: 12062

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 17068-78-9
* ChEBI: 46682
* DTXSID: DTXSID0094023
* ECHA: 100.118.643

 |
*Para describir os movementos das pezas de xadrez neste artigo usouse a notación alxébrica.*


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
|  |
|  | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |

 |  |
|  |

 |
| Rei branco en xaque dobre. O cabalo moveuse desde d5. |

A palabra "xaque" vén do persa *shāh* 'rei', a través do árabe. No xogo de xadrez, un **xaque** é unha ameaza inmediata de capturar ao rei. Dise que un rei ameazado deste xeito atópase *en xaque*.

Debe eliminarse a ameaza, dun dos seguintes modos:

* Capturando a peza atacante.
* Interpondo unha peza entre a peza atacante e o rei (o cal non é posible se a peza atacante é un cabalo).
* Movendo o rei a unha casa que non estea ameazada.

Se non é posible realizar ningunha destas tres opcións, trátase dun xaque mate e a partida conclúe coa vitoria do xogador que conseguiu dalo.

Un **xaque dobre** dáse sempre cun xaque á descuberta, é dicir, cando o bando que aplica o xaque moveu unha peza que ademais de dar xaque permite que outra peza tamén o de mediante a liberación da súa acción cara ao rei contrario. Véxase o diagrama como exemplo.

En partidas amigables, hai o costume de que o xogador atacante ao mover unha peza e ameazar ao Rei contrario, deberá anunciar xaque, ou xaque mate; antigamente, tamén se usou para a ameaza inmediata á raíña, como *xaque á raíña*. Pero nas competicións oficiais e demais eventos non se anuncia ningún tipo de xaque, mesmo se considera un acto pouco deportivo.

Véxase tamén
------------

* Xadrez
* Xaque mate

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q842046
* EBID: ID
* GEC: 0229670

 |
**Antoine Baumé**, nado en Senlis o 26 de febreiro de 1728 e finado en París o 15 de outubro de 1804, foi un químico francés.

Traxectoria
-----------

Foi alumno de Claude Joseph Geoffroy, en 1752 entrou na Escola de Farmacia como profesor de química. En 1780 retirouse para dedicarse ás súas propias investigacións en química aplicada. Arruinado tras a Revolución Francesa tivo que volver á actividade comercial.

Perfeccionou a porcelana e a tintura de Gobelinos, e novos métodos para fabricar amoníaco, xabrón e salitre. Inventou un hidrómetro que leva o seu nome e un novo método para graduar o instrumento, a escala Baumé.

Obras
-----

Entre os libros que escribiu os máis importantes foron *Éléments de pharmacie théorique et pratique* (1762) e *Chimie expérimentale et raisonée* (1773)

* Chymie expérimentale et raisonnée, vol. 1, 1773*Chymie expérimentale et raisonnée*, vol. 1, 1773

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q503022
* WorldCat
* VIAF: 66580719
* BAV: ADV10103948
* BIBSYS: 5037168
* BMT: 162576
* BNE: XX1609688
* BNF: 125535562
* CERL: cnp01470884
* CiNii: DA12855582
* DeutscheBio: 117577871
* FAST: 89875
* GEC: 0222671
* GND: 117577871
* ISNI: 0000 0000 8146 1984
* LCCN: n82045145
* NKC: ola2008459728
* NLG: 211810
* NTA: 072427418
* OL: OL1475241A
* openMLOL: 4522
* SNAC: w65q6x8n
* SUDOC: 034823271

 |
**Xutos & Pontapés** é unha banda de rock portuguesa formada en 1978 e que continua vixente hoxe en día, sendo recoñecida como unha das máis importantes de Portugal.

Historia
--------

En decembro de 1978, Zé Pedro, Kalú, Tim e Zé Leonel forman Xutos e Pontapés, dando o primeiro concerto o 13 de xaneiro de 1979, con Zé Leonel na voz, Tim no Baixo, Zé Pedro na guitarra e Kalú na batería, na sala *Alunos de Apolo* para a conmemoración dos 25 anos do Rock and Roll.

En 1981 entra o guitarrista Francis e sae Zé Leonel, ocupando Tim as funcións de baixista e vocalista. En 1982, editan o seu primeiro álbum, *78/82*. Na década de 1990, o grupo entra nunha crise interna, ao comezar os seus integrantes outros proxectos. Tim integra os Resistência, Zé Pedro e Kalu abren o bar *Johnny Guitar* e entran na banda de Jorge Palma, Palma's Gang, con Flak e Alex, os dous do Rádio Macau.

En 2004 os seus membros foron condecorados polo Presidente da República Jorge Sampaio co grado de Comendador da Orde do Mérito. Nese mesmo ano dan dous concertos no Pavilhão Atlântico de Lisboa para celebrar os seus 25 anos de carreira.

Membros
-------

### Actuais

* Kalú (batería) (1978 - act.)
* Tim (baixo e vocalista) (1978 - act.)
* João Cabeleira (guitarra) (1983 - act.)
* Gui (saxofón) (1984 - 1990, 2004 - act.)

### Antigos

* Zé Leonel (vocalista) (1978 - 1981)
* Francis (guitarra) (1981 - 1983)
* Ricardo Delgado (teclado), invitado por Leonel en 1981
* Zé Pedro (guitarra rítmica) (1978 - 2017)

Notas
-----

1. ↑  "Biografia". *xutos.pt* (en portugués).

Véxase tamén
------------

* Páxina oficial do grupo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1809529
* WorldCat
* VIAF: 129150677
* Discogs: 125903
* ISNI: 0000 0001 2155 7121
* LCCN: n92098697
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 181003

 |
**Xuíz** é a tradución empregada pola historiografía para referirse ao termo gótico reconstruído *kindins* que se utilizaba no século IV para designar a posición ou status político máis alto deste pobo. Esta elección da tradución débese á forma en que os autores clásicos traduciron o termo como "xuíz" ou "dicast" (latín: *iudex*; grego: δικαστής; romaniz.: dikastés). Patrick J. Geary describiu a posición como un "xuíz super-real", é dicir, un xuíz con plenos poderes rexios. Herwig Wolfram suxire que o termo tamén equivalía ao borgoñón "Hendino" (*hendins*) e significaba "representante da tribo". Peter Heather consideraba que a palabra *thiudans* (*Þiudans*) era un homónimo de *kindins*. Heather tamén observou que o título pasaba de pai a fillo a través de Ariarico, Aorico e Atanarico.

Wolfram describiu o cargo de *kindin* como "o xuíz que, elixido para a duración dunha ameaza específica e limitado na súa autoridade ao territorio da confederación tribal, exercía un poder monárquico específico". Sinalou que a raíz da palabra *kind* significaba "liñaxe" ou "raza" e que o paso da historia foi modificando a palabra *kindins* do seu significado orixinal a significar "xefe do clan". Knut Helle referiuse á posición do *Kindin* como un "líder guerreiro" que sería nomeado por un consello de varios reis (*reiks*) durante condicións específicas en tempos de crise ou guerra. Herwig Wolfram tamén considerou que Ariarico foi o primeiro xuíz tervingo rexistrado de forma fiable e independente.

Notas
-----

1. 1 2  North 1997, p. 147
2. ↑  Geary 2003, p. 87
3. ↑  Cusack 1998, p. 38
4. ↑  Wolfram 1997, p. 17
5. ↑  Helle 2003, p. 73
6. ↑  Wolfram 1990, pp. 61-62

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Cusack, Carole M. (1998). *Rise of Christianity in Northern Europe, 300-1000.* (en inglés). Nova York e Londres: Continuum International Publishing Group. ISBN 978-0-304-70735-5.
* Geary, Patrick J. (2003). *The Myth of Nations: The Medieval Origins of Europe* (en inglés). Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-11481-1.
* Helle, Knut (2003). *Prehistory to 1520* (en inglés). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-47299-9.
* North, Richard (1997). *Heathen Gods in Old English Literature* (en inglés). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-55183-0.
* Wolfram, Herwig (1990). *History of the Goths* (en inglés). Berkeley, Os Ánxeles e Londres: University of California Press. ISBN 9780520069831.

* Wolfram, Herwig (1997). *The Roman Empire and Its Germanic Peoples* (en inglés). Berkeley, Os Ánxeles e Londres: University of California Press. ISBN 0520085116.
Xarope de millo sobre unha superfície escura.
O **xarope de millo** é un líquido doce e pegañento utilizado como adozante para as confeitarías. Faise a partir de amidón de millo e está composto principalmente de glicosa. Contén unha cantidade alta de maltosa e mercurio. O xarope de millo úsase na industria culinaria para transformar a textura do alimento, aumentar volume, previr a cristalización do azucre e potenciar o sabor.

O termo xeral de xarope de glicosa úsase máis frecuentemente como sinonimo de xarope de millo, xa que nos Estados Unidos de América se fai normalmente a través do amidón de millo. Tecnicamente, o xarope de glicosa é calquera líquido de amidón hidrolisado de monosacáridos, disacáridos e sacáridos da cadea grande, e pódese facer a partir de calquera fonte de amidón: trigo, mandioca e pataca son as outras fontes máis usadas.

Notas
-----

1. ↑  Study Finds High-Fructose Corn Syrup Contains Mercury

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q618739
* EBID: ID
* JSTOR: corn-syrups
* MAG: 2779018100

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 8029-43-4
* DTXSID: DTXSID5027695
* ECHA: 100.029.483
* NCIt: C83638
* RxNorm: 1310576
* UNII: 9G5L16BK6N

 |
O **xastré** (tamén chamado **xastreu**) é un licor que se elabora nos concellos da comarca de Verín.
No Entroido de Laza celébrase a festa gastronómica da Cachucha, Bica Branca, Xastré e Licor Café de Laza.

Elaboración
-----------

En 1903 os monxes da orde dos Cartuxos chegaron a Tarragona e comezaron a elaborar un licor similar ao Chartreuse. A súa popularidade estendeuse ata Monterrei, onde a receita se modificou. O nome provén dunha das herbas usadas na elaboración.

Elabórase a partir de augardente, azucre e herbas silvestres. É un licor de cor verde moi viva, de menor graduación có licor café.

Notas
-----

1. 1 2  "Fiesta del Xastré (Licor) en Galicia". *Galicia Fiestas* (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 06 de agosto de 2020. Consultado o 08 de abril de 2023.
2. 1 2 3 4  Paula Morales (13 de febreiro de 2021). "O museo de Verín escolle ao "xastré" de Laza coma a peza do mes". *Diario do Támega*.
3. ↑  Lorena R. de la Torre (26 de febreiro de 2014). "Los sabores del Entroido, en las aldeas del rural gallego". *La Vanguardia* (en castelán).
4. 1 2  Shell Caneiro (14 de febreiro de 2021). "El xastré: Protagonista del mes en el Museo de Verín". *La Región* (en castelán).
***2010 FIFA World Cup South Africa*** é o videoxogo oficial do Mundial de Fútbol Suráfrica 2010, publicado por EA Sports.
O videoxogo foi anunciado o 26 de xaneiro do ano 2010 por GameSpot, e lanzado en Estados Unidos o 27 de abril de 2010. Este xogo contén 199 das 204 seleccións de fútbol que existen no mundo e tamén inclúe as probas de clasificación para o mundial 2010, as únicas seleccións que xogaron as probas clasificatorias e que non aparecen no xogo son a República Central Africana, a Selección nacional de Eritrea, a Selección de Fútbol de São Tomé e Príncipe, Bután e Guam.

Ademais tampouco aparecen as seleccións de Brunei, Laos, Papúa Nova Guinea e as Filipinas.

Valoracións
-----------

O xogo foi valorado cun nove para a edición para PS3, cun oito con tres para Xbox, cun seis para PSP e cun seis con cinco para Wii.

Notas
-----

1. 1 2  FIFA World Cup 2010 Q&A With Simon Humber Arquivado 07 de febreiro de 2010 en Wayback Machine. uk.gamespot.com

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q586736
* GameRankings: 985986
* Gaming-History: 114013
* GiantBomb: 3030-29895
* HowLongToBeat: 60
* IGDB: 2010-fifa-world-cup-south-africa
* Metacritic: 2010-fifa-world-cup-south-africa
* MobyGames: 2010-fifa-world-cup-south-africa
* VGG: 72918

 |
**Vladimir Leonidovich Levin** (en ruso: *Владимир Леонидович Левин*) é un matemático ruso que en 1995 conseguiu acceder a través de Internet dende San Petersburgo ao sistema informático central de Citibank en Nova York, pudendo realizar transferencias por valor de 10 millóns de dólares de contas corporativas desta entidade financeira a outras abertas por el en entidades doutros países como Rusia, Finlandia, Alemaña, Países Baixos ou Suíza.

Finalmente foi detido pola Interpol no aeroporto londiniense de Heathrow ese mesmo ano, extraditado a Estados Unidos e sentenciado a tres anos de cárcere e a unha multa de 240.000 dólares.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2447705
* EBID: ID

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre unha personalidade é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Vladimir Viktorovitch Smirnov**, nado en Rubizhne (Ucraína) o 20 de maio de 1954 e finado en Roma o 27 de xullo de 1982, foi un tirador de esgrima soviético especialista en florete, gañador de tres medallas olímpicas.

Carreira
--------

Practicante de numerosos deportes, axiña os seus mestres decatáronse do potencial de Smirnov para a esgrima. Posto baixo a dirección do mestre de armas Victor Bykov en 1977 logrou o seu primeiro título nacional. Dous anos máis tarde, convértese en campión do mundo por equipos. Nos Xogos Olímpicos de 1980 de Moscova gañou o ouro en florete individual, a prata en florete por equipos e o bronce en espada por equipos. Reforzando o seu dominio obtendo a medalla de ouro no Campionato do Mundo de Esgrima o ano seguinte en florete individual e por equipos.

Morte
-----

Smirnov chegaba como o favorito aos Campionatos do Mundo de Esgrima de 1982 en Roma. O 19 de xullo a URSS enfrontábase á RFA en cuartos de final de florete por equipos. Smirnov estaba en combate contra o campión alemán Matthias Behr cando no decurso dun asalto a consecuencia dun contacto a folla do florete de Behr partiu e o anaco desprendido foi dar á máscara de Smirnov, atravesándoa e penetrando no ollo esquerdo e chegando ao cerebro. En coma os equipos de urxencias evacuárono da pista. A competición reanudouse a petición das autoridades deportivas soviéticas que furtan os seus compañeiros de equipo o estado real de Smirnov. O equipo dirixido por Alexandr Romankov proclamouse campión do mundo. Smirnov morreu días despois no Hospital Gemelli de Roma.

Como consecuencia do accidente, a FIE desenvolveu normas de seguridade aínda máis severas para a seguridade dos tiradores, como a adopción de novas aliaxes para a confección das follas, o reforzamento das máscaras coa adopción do kevlar como material de base para a confección dos equipamento, así como o recurso ao Control por corrente de Foucault para o control das follas.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6  Thierry Terret e Cécile Ottogalli-Mazzacavallo (2011). "L’effet Smirnov en question ? Perception et impact des accidents fatals en escrime". *International Review on Sport & Violence* (4). ISSN 2105-0953.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q737713
* BRE: 3839571
* Munzinger: 01000000391
* OCID: vladimir-smirnov-1
* Sports Reference: volodymyr-smyrnov-1

 |
***As vítimas, os nomes, as voces e os lugares*** é un estudo que pretende recoller o número total de mortos e procesados en Galicia como consecuencia do Golpe de Estado do 1936, así coma as circunstancias que rodearon a súa morte ou axuizamento.

Da elaboración do informe encargouse unha comisión formada por membros das tres universidades galegas, coordinados polo historiador Lourenzo Fernández Prieto, a instancia da Consellería de Cultura.

Cifras
------

*Artigo principal**:* Vítimas da Guerra Civil en Galicia.
Segundo os datos do informe, como consecuencia do levantamento golpista morreron en Galicia 4.699 persoas, das cales 4619 foron homes e 80 mulleres. Outras 7.403[] (7.124 homes e 274 mulleres) foron procesadas.

Fontes
------

O equipo empregou coma fontes para a súa investigación as causas militares datadas entre os anos 1936 e 1939 das xurisdicións de Terra e da Armada da IV Rexión Militar (Ferrol), os rexistros civís de toda Galicia, xunto co de Zamora e Pasaia (Guipúscoa), así coma a bibliografía sobre a época. A maiores, realizaron 349 entrevistas en Galicia, Asturias, Barcelona, a Arxentina, Cuba e o Uruguai.

Recoñecementos
--------------

* Premio Galiza Mártir da Fundación Alexandre Bóveda en 2013.

Notas
-----

1. ↑  As vítimas, os nomes, as voces e os lugares, Vieiros, 11/4/2006.
2. ↑  Informe Arquivado 18 de abril de 2018 en Wayback Machine. en xaneiro de 2012 de *Nomes e voces* 17/4/18

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Bou Eva
* Novo Emden
* O Barco da Memoria

### Ligazóns externas

* Sitio web do proxecto
* Informe provisional Arquivado 18 de abril de 2018 en Wayback Machine. en xaneiro de 2012 de *Nomes e Voces*
* *O franquismo non ten herdeiros, pero hai temor a remover o pasado*, entrevista con Lourenzo Fernández Prieto, director do proxecto.
**Xosé Ramón Brea Rei**, nado en Taragoña (Rianxo) o 19 de novembro de 1955, é un escritor e investigador galego. Reside na Ermida de Bexo (Dodro).

Traxectoria
-----------

Estudou Maxisterio en Santiago de Compostela, rematando en 1976. Licenciouse en Filoloxía Hispánica pola UNED en 1987. Foi docente de EXB entre 1977 e 1991, e nesta data incorporouse coma profesor de secundaria ao IES Miguel Ángel González Estévez do Carril (Vilagarcía de Arousa), onde deu clase de Lingua e Literatura Galega ata a súa xubilación en 2015.

No campo da investigación literaria centrouse nos estudos dos persoeiros do ámbito de Rianxo, como Rafael Dieste, Manuel Antonio, Castelao, Xosé María Brea Segade e Xosé Otero Otero. Realizou a investigación literaria sobre a etapa de Rafael Dieste na Guerra de África e a publicación da revista *Charamuscas*. Colaborou no estudo crítico e transcrición do facsímile "Rafael Dieste. Charamuscas". (Consello da Cultura Galega 1995, xunto con Xosé Luís Axeitos e Rosa Brea), e en "Charamuscas", a revista de Rafael Dieste na guerra de África. *Boletín Galego de Literatura*, nº 13, Univ. de Santiago, 1995.

Como conferenciante participou coma relator no congreso sobre a literatura do exilio: "Lorenzo Varela: a voz solidaria do exilio" (*Sesenta anos despois. Congreso para o estudio dos escritores do exilio republicano*. Facultade de Filoloxía, Compostela, 1999, Actas en Ediciós do Castro, ISBN: 84-7492-931-8) e en "Lorenzo Varela: compromiso e espírito de grupo", en *Congreso sobre Lorenzo Varela*, Monterroso, do 28 ao 30-04-2005, Consellería de Cultura e Deporte (Xunta de Galicia). 

Autor da biografía e obra do escritor de Taragoña (Rianxo), Xosé María Brea Segade: *Un reiseñor canta lonxe", Xosé María Brea Segade: o home e a obra*, Deputación da Coruña, 2004. Tamén é autor da historia da parroquia de Taragoña, por mor da celebración dos 90 anos da construción da escola dos "americanos", *Rosalía de Castro* e o labor societario e literario do emigrante taragoñés, Xosé Otero Otero: *Taragoña na historia. 90 aniversario da escola "Rosalía de Castro"*, Deputación da Coruña 2021 (no prelo).

A súa obra poética permanece inédita, recolléndose unha parte dela no poemario *Dorna azul de ausencias*, 1997.

Membro fundador da Tertulia Rianxeira, Asociación Cultural Galicia Viva e da Asociación Cultural Barbantia, en novembro de 2004. Colaborou en *La Voz de Galicia*, *O Correo Galego* e *El Correo Gallego* con artigos sobre as figuras literarias rianxeiras. Participa en publicacións de ámbito local dos concellos de Dodro e Rianxo con estudos históricos e literarios.

Notas
-----

1. ↑  (ISBN: 84-87172-07-5)
2. ↑  (ISBN: 84-95950-90-1)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12402875
* WorldCat
* VIAF: 87431418
* BNE: XX1690510
* Dialnet: 2474790

 |
O **World Atlas of Language Structures** (**WALS**) é unha base de datos das propiedades estruturais (fonoloxía, gramática, léxico) das linguas a partir de materiais descritivos. Foi publicado orixinalmente por Oxford Prensa Universitaria como libro con CD-ROM en 2005, e tivo unha segunda edición en Internet en abril de 2008. É mantido polo Instituto Max Planck de Antropoloxía Evolutiva e pola Biblioteca Dixital Max Planck. Os editores son Martin Haspelmath, Matthew S. Dryer, David Gil e Bernard Comrie.

O atlas achega información sobre a localización, a filiación lingüística e as características tipolóxicas dunha gran cantidade de linguas do mundo. Interactúa cos mapas de OpenStreetMap. A información do atlas publícase baixo a licenza Creative Commons Recoñecemento 4.0 Internacional. Forma parte do proxecto Cross-Linguistic Linked Data organizado polo Max Planck Institute for the Science of Human History.

Notas
-----

1. 1 2  "WALS Online".
2. ↑  "Cross-Linguistic Linked Data". Consultado o 2020-02-22.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en inglés)*
***53 días de invierno*** é un filme español dirixido pola catalá Judith Colell. Estreouse no Festival de Cine de San Sebastián no 2006.

Sinopse
-------

Tres persoas áchanse nunha noite de inverno na parada dun autobús. Os tres asisten ao abandono dun can. Mila (Mercedes Sampietro), unha profesora de instituto que estivo un ano de baixa tras sufrir unha agresión por parte dun dos seus alumnos; Celso (Àlex Brendemühl), garda xurado, casado, pai dun fillo e con graves problemas económicos, e que está a piques de saber que vai ter dous xemelgos; e Valeria (Aina Clotet), estudante de violoncello, cunha turbia relación familiar e amorosa.

Os tres iniciarán unha viaxe á deriva que os levará a enfrontarse aos seus medos e frustracións e a tomar cada un deles unha decisión ao límite que cambiará as súas vidas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3311787
* Allmovie: v376679
* FilmAffinity: 608505
* IMDb: tt0778596
* LUMIERE: 29345
* OFDb: 126756
* Rotten Tomatoes: 53\_winter\_days
* TMDb: 105423

 |
**Argentina Rubiera Solares**, nada en Langreu o 11 de febreiro de 1914 e finada en Xixón o 30 de abril de 2007, foi militante da organización clandestina do Partido Socialista Obreiro Español (PSOE) e das Mocidades Socialistas Unificadas (JSU) en Asturias. Nai de María José Ramos Rubiera, quen foi conselleira do Goberno do Principado de Asturias entre 1999 e 2011.

Traxectoria
-----------

Afiliada ás Mocidades Socialistas de Sama de Langreu (Asturias) e presidenta do Grupo Feminino de devandita localidade durante a Segunda República. Secretaria das Mocidades Unificadas en 1936. Ó caer Asturias en outubro de 1937 foi detida, internada no cárcere Modelo de Oviedo o 11 de novembro e condenada a 30 anos de reclusión o 18 de decembro de 1937. Pasou tamén polos cárceres de Saturrarán (Guipúscoa) e Palma de Mallorca (Baleares) de onde saíu en liberdade condicional o 5 de xullo de 1941 con pena de desterro que cumpriu xunto co seu marido Aquilino Ramos Fernández en Almagro (Cidade Real). En outubro de 1943 regresou a Sama onde estabeleceu un pequeno comercio de comestibles mantendo contacto coa organización socialista clandestina. Faleceu en Xixón (Asturias) o 30 de abril de 2007.

En xaneiro de 2015 inaugurouse un parque que leva o seu nome en Sama de Langreu.

Notas
-----

1. ↑  *Tiempos Heroicos: Diccionario Biografico del Socialismo Asturiano*. KRK EDICIONES.
2. ↑  M. (18 de xaneiro de 2015). "Langreo rinde homenaje a Argentina Rubiera, "ejemplo de integridad y valentía"". *La Nueva España*. Consultado o 19 de marzo de 2015.
O veo de manivelas (vermello), pistóns (cinsento), e os cilindros (azul) encóntranse acoplados ao volante que transferirá a enerxía mecánica á caixa de velocidades.
O **volante de inercia** é un elemento que contribúe a prestar estabilidade ao sistema móbil dun motor de combustión interna. O volante é totalmente pasivo, unicamente achega ao sistema unha inercia adicional coa súa masa. Este volante continúa o seu movemento por inercia cando se baixa o par motor que o propulsa e oponse á aceleración cando este aumenta. Desta forma, o volante de inercia oponse á aceleración ou paradas brutais nun movemento rotativo. Así se conseguen reducir as flutuacións de velocidade.

Principio de funcionamento
--------------------------

Estes elementos son necesarios, pois na maior parte das máquinas motrices o traballo producido pola expansión do vapor, pola explosión ou pola combustión das mesturas carburadas, é transmitido por un mecanismo biela-manivela a unha árbore animada de movemento continuo (por exemplo nunha locomotora de vapor ou o motor dun automóbil). As diferentes fases dos ciclos motores non teñen a mesma importancia en canto á produción de enerxía; ademais o mecanismo biela-manivela non garante un par constante.

Adoitan empregarse volantes de inercia en máquinas cíclicas para reducir as variacións da velocidade cando hai cambios no par motor ou no par solicitado ao motor (par da carga), dentro do ciclo.

Deseño
------

Polo xeral o volante consiste nunha roda ou un disco, de fundición ou de aceiro, calado na árbore motora, e cuxas dimensións están calculadas de acordo coas características xerais do sistema do que forma parte.

Nos motores de avión, a mesma hélice fai ás veces de volante de inercia.

No automóbil
------------

O volante do motor é un dispositivo circular, de material pesado, unido á cambota dun motor, axudando a manterse en equilibrio conservando o sentido de rotación, e contribuíndo para a redución das vibracións no ciclo do motor.

É contra o volante do motor que o disco de embraiaxe fai presión e que, a través das súas superficies antiescorregantes (que aumentan o atrito) permiten ou desligan a transferencia da enerxía mecánica (rotación) para a caixa de velocidades.

| * v
* c
* e
Compoñentes do automóbil: Motor |
| --- |
| Cabeza | Xunta da cabeza ·  Cilindro ·  Inxector ·  Válvula ·  Balancín ·  Buxía ·  Colector |
| Bloque e Cárter | Veo de manivelas ·  Pistón ·  Distribuidor ·  Árbore de levas ·  Volante |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q183576
* BNCF: 26340
* EBID: ID
* JSTOR: flywheels
* MAG: 31107917
* NDL: 00563053
* PSH: 2987

 |
**A Frames** foi unha banda de post-punk e noise rock estadounidense formada en Seattle no ano 1999. O trío estaba composto por Erin Sullivan, Min Yee e Thomas Northcut. O grupo chamouse Bend Sinister dende 1996 ata 1999. A Frames cita a Cows, Scientists, Stick Men With Ray Guns, Scratch Acid, Joy Division, e o garage rock dos 60 entre as súas influencias. A Frames creou o seu propio selo, Dragnet Records, en xaneiro do ano 2000 para publicar a súa propia música, e posteriormente asinou con Sub Pop Records en 2004 para a edición de *Black Forest*. No ano 2006 o seu batería orixinal, Lars Finberg, deixou a banda para centrarse en The Intelligence, un grupo no cal tanto Min como Erin tocaran o baixo.

Discografía
-----------

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *A-Frames* | 2002 | S-S Records, Dragnet Records |
| *2* | 2003 | S-S Records |
| *Black Forest* | 2005 | Sub Pop Records |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4656862
* AllMusic: mn0000519920
* Discogs: 377957
* ISNI: 0000 0004 6900 3357
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 440267

 |
A **xenética clásica** é aquela na que o estudo da xenética non emprega as técnicas da bioloxía molecular, senón fundamentalmente os resultados visibles dos actos reprodutivos, como os cruzamentos entre distintas variedades. Os primeiros estudos sobre a transmisión dos trazos xenéticos (a herdanza xenética) corresponden a este campo: por exemplo, as leis de Mendel ou a análise do ligamento. Malia o advimento da xenética molecular, os enfoques da clásica seguen utilizándose: por exemplo, na agricultura, durante a mellora xenética; ou, nos mapas xenéticos de baixa resolución, coa finalidade de situar a posición relativa dos xenes nos cromosomas.

Algunhas veces emprégase o termo **xenética clásica** como un sinónimo *sensu lato* de xeńetica directa (*forward genetics* na literatura científica en inglés), pero non opoñéndoa á xenética molecular senón á chamada xenética inversa (*reverse genetics*). Ambas as dúas difiren no enfoque empregado durante o deseño de experimentos, xa que a xenética directa busca situar e clonar un determinado xene de interese partindo de individuos cun fenotipo destacado (xeralmente mutantes), mentres que a xenética inversa parte do coñecemento da secuencia de ADN dos xenes probables e emprega ferramentas da xenética molecular e da transxénese para xerar mutantes que sirvan para coñecer cal era a función doxene

Notas
-----

* Griffiths, J .F. A.; et al. (2002). *Genética*. McGraw-Hill Interamericana. ISBN 84-486-0368-0.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Xenética inversa
* Xenética directa
* Leis de Mendel

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q54881
* EBID: ID
* MAG: 180056133

 |
* *Este artigo trata sobre unha illa, para a plataforma das igrexas véxase **Púlpito**.*

A illa de **Ambón**[] forma parte do arquipélago das Molucas, en Indonesia. A illa ten unha extensión de 775 km².

Características
---------------

Formada por dúas longas porcións unidas por un istmo. O seu chan é fartureiro, con volcáns en actividade como Salhutu (1225 m) e Wawani (1100 m). As especias e os froitas tropicais son os principais cultivos da illa. Os amboneses son un pobo de orixe malaio-papúa, a maioría son cristiáns ou musulmáns. A lingua ambonesa desenvolveuse como lingua comercial de todo o arquipélago das Molucas. O bilingüísmo co Bahasa é alto na cidade de Ambón, a capital da illa.

Os portugueses foron os primeiros europeos en chegaren á illa no ano 1512, establecéndose en diversos asentamentos para comercializaren o cravo producido na illa ata 1609, en que foi ocupada polos holandeses. Os ingleses fundaron un establecemento en 1615, pero só o conseguiron manter ata 1623 en que foi conquistado polos holandeses, que mantiveron a soberanía ata 1949, aínda que nos anos 1796-1802 e 1810-1814 os ingleses ocuparon a illa.

Durante o período holandés, a cidade de Ambón foi a sede dos residentes holandeses e a comandancia militar das Molucas. A cidade estaba protexida polo Forte Vitoria, e unha enciclopedia de 1911 caracterizouna como "unha pequena cidade limpa con rúas anchas, ben plantada". A poboación foi dividida en dúas clases orang burger ou cidadáns, e orang Negri ou aldeáns, os primeiros son unha clase de orixe indíxena que goza de certos privilexios conferidos aos seus devanceiros pola antiga Compañía Holandesa das Indias Orientais. Houbo tamén, ademais dos holandeses, algúns árabes, chineses e uns poucos colonos portugueses.

A cidade de Ambón foi o sitio dunha importante base militar holandesa, que foi capturada ás forzas aliadas polos xaponeses na Batalla de Ambón (1942), durante a segunda guerra mundial. A batalla foi seguida pola execución sumaria de máis de 300 prisioneiros de guerra aliados, no masacre de Laha.

Indonesia declarou a súa independencia en 1945. Como resultado das tensións étnicas e relixiosas, así como o presidente Sukarno de Indonesia fixo un estado centralizado, Ambón, foi o escenario dunha rebelión contra o goberno de Indonesia, que deu lugar á rebelión da República das Molucas do Sur en 1950.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ambón Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

### Ligazóns externas

* Ambon Information Website *(en inglés)*
* Ambon Banda Island Tourism *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q219608
* WorldCat
* VIAF: 256242786
* EBID: ID
* GeoNames: 1651529
* GND: 4079745-4
* LCCN: n82011708
* NDL: 00628197
* NKC: ge546897
* OSM: 4096899

 |
Sanmartiños expostos á venda nun mercado
Os **Zeiformes** (Zeiformes) son unha orde de peixes teleósteos, da superorde Acantopterixios (Acanthopterygii), constituída por especies de augas profundas de tódolos océanos.

O nome procede do deus grego Zeus, quizais pola semellanza da aleta dorsal, cos seus longos raios, coa coroa do deus.

Características
---------------

Presentan un corpo alto e comprimido, de silueta oval e cunha gran cabeza. A liña lateral é curva no centro dos costados. Normalmente, a mandíbula é moi distensible.

Posúen dúas aletas dorsais, con 5 a 10 espiñas, e dúas aletas anais con ningunha a 4 espiñas; as aletas pelvianas poden ter unha espiñas ou ningunha. A aleta caudal é homocerca, con -normalmente- 11 raios ramificados.

Clasificación
-------------

Divídense en sete familias cunhas 33 especies:

* Suborde Caproidei:
	+ Familia Caproidae
* Suborde Cyttoidei:
	+ Familia Cyttidae
* Suborde Zeioidei:
	+ Familia Grammicolepididae
	+ Familia Oreosomatidae
	+ Familia Parazenidae
	+ Familia Zeidae
	+ Familia Zenionidae

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Zeiformes***  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Zeiformes*** |

### Ligazóns externas

* Taxonomía ITIS
* Taxonomía FishBase

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q768334
* BRE: 3634355
* EBID: ID
* MAG: 2780576910

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Zeiformes
* BioLib: 16004
* Dyntaxa: 3000265
* EOL: 1906
* EPPO: 1ZEUSO
* Fossilworks: 35837
* GBIF: 888
* iNaturalist: 64602
* IRMNG: 11028
* ITIS: 166271
* NBN: NBNSYS0000188365
* NCBI: 31097
* Plazi: ID
* Soortenregister: 138396
* uBio: 113933
* WoRMS: 10919

 |
**Zefiro 9** é un motor foguete usado como terceira etapa do lanzador europeo Vega.

Características
---------------

O motor Zefiro 9 usa propelente sólido HTPB 1912 e foi desenvolvido pola empresa Fiat-Avio para introducir tecnoloxías de baixo custo en foguetes de propelente sólido para ser reutilizadas en futuras evolucións do foguete Ariane 5. Entre as novas tecnoloxías usadas están o uso dunha carcasa de epoxy-grafito de 3 metros de diámetro, o uso de goma de baixa densidade para o illamento interno, unha baixa proporción de ligante e unha alta proporción de aluminio no propelente, unha tobeira simplificada que fai uso dun material lixeiro a base de carbono fenólico, un acendedor consumible e control vectorial da tobeira mediante un dispositivo electromecánico que fai uso de baterías de ión litio.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Mark Wade (2022). "Zefiro 9" (en inglés). Consultado o 11 de abril de 2022.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* P80
* Zefiro 23
* Vega (foguete)
* Ariane 5
Abdome cheo de líquido por acumulación deste na cavidade peritoneal
En medicina, **ascite** é o termo empregado para designar á acumulación de fluídos na cavidade do peritoneo, situada na parte abdominal do corpo. É común debido á cirrose hepática e doenzas graves do fígado, e a súa presenza pode esconder outros problemas médicos. O diagnóstico é usualmente feito mediante análises de sangue, unha ecografía do abdome e extracción directa do fluído axudándose dunha agulla (técnica denominada parecentese), que tamén pode ser terapéutica, é dicir, axudar ao baleirado da cavidade do peritoneo. O tratamento pode ser feito con fármacos (diuréticos), paracentese ou outros tratamentos dirixidos á eliminación ou redución no líquido peritoneal en exceso.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q193889
* BNCF: 38933
* BNF: 12266006j
* GND: 4143203-4
* JSTOR: chylous-ascites
* LCCN: sh85008555
* MAG: 2780496750

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 943
* eMedicine: 933942
* HPO: HP:0001541
* ICD-9: 789.5
* ICD-10: R18
* MedlinePlus: 000286
* MeSH: D001201
* MeSH: C23.550.081
* Patientplus: ascites
* UMLS: C0003962

 |