| Andoriña das barreiras |
| --- |
| Voando en Escocia |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Passeriformes |
| Familia: | Hirundinidae |
| Xénero: | *Riparia* |
| Especie: | ***Riparia riparia***(Linnaeus, 1758) |

 |
|  |
| Subespecies |
| * *R. r. dolgushini*
* *R. r. eilata*
* *R. r. ijimae*
* *R. r. innominata*
* *R. r. kolymensis*
* *R. r. riparia*
* *R. r. shelleyi*
* *R. r. taczanowskii*
 |
| Sinonimia |
| *Hirundo riparia* Linnaeus, 1758
*Riparia diluta* (pero ver texto) |

A **andoriña das barreiras** (***Riparia riparia***) é unha ave paseriforme migratoria da familia das andoriñas. Ten unha ampla área de distribución en verán, que abrangue practicamente toda Europa, parte do norte de Asia e Norteamérica. Pasa o inverno no leste e sur de África, Suramérica e o subcontinente indio. En Galicia é unha ave estival escasa.

Taxonomía
---------

Esta especie foi descrita por Linnaeus no seu *Systema naturae* en 1758, e orixinalmente deulle o nome de *Hirundo riparia*; a descrición constía simplemente en: *H[irundo] cinerea, gula abdomineque albis*—"unha andoriña cincenta coa gorxa e barriga brancas"—e a localidade tipo mencionada era simplemente "Europa". O seu nome específico, *riparia* (e actualmente tamén o xenérico), significa 'das ribeiras'; que deriva do latín *ripa*, 'ribeira dun río'.

As poboacións do norte da India e sur da China, que antes se consideraban desta especie, son agora normalmente separadas nunha especie distinta, *Riparia diluta*. Esta ten partes inferiores marróns agrisadas máis claras e unha banda no peito menos nítida e inverna en Paquistán e sur da India.

Descrición
----------

Andoriña das ribeiras mostrando a banda escura do seu peito
Adulto nun sitio de nidación en Dziwnówek, Polonia
É de 12 cm de longo e de cor marrón pola parte superior, branca na inferior cunha banda estreita marrón no peito, ten un bico negro e patas marróns. Os xoves teñen puntas marróns avermelladas nas plumas cobertoiras e marxes das secundarias.

O seu dorso negro, gorxa branca, pequeno tamaño e voo rápido e errático diferénciana de andoriñas similares, como a *Delichon urbicum*, *Petrochelidon pyrrhonota* ou as outras especies de *Riparia*. Só a *Riparia cincta* da África subsahariana é similar, pero a andoriña das ribeiras só aparece no norte desa zona en inverno.

A andoriña das ribeiras ten unha canción trilante que é continua cando está voando e pasa a un ton "conversacional" baixo cando está pousada. Emite unha chamada de alarma áspera cando pasa un falcón, un corvo ou outro posible predador que pide unha acción combinada para espantalo.

Ecoloxía
--------

Colonia de reprodución activa
Linnaeus xa salientou os hábitos reprodutores desta especie: *Habitat in Europae collibus arenosis abruptis, foramine serpentino*—"vive en Europa, en buratos serpenteantes en outeiros de area abruptos". Observouse que prefiren o loes como tipo de tereo para facer o niño. Encóntranse xeralmente preto de corpos de auga, como ríos, lagos ou mesmo o océano, durante todo o ano.

É a primeira especie da súa familia que aparece nos seus terreos de reprodución, desde finais de marzo, xusto antes da *Hirundo rustica*. No norte de Ohio, chegan en cantidade a mediados de abril, uns 10 días antes do que o facían hai 100 anos. Ao principio, voa sobre grandes corpos de auga en solitario, buscando as primeiras moscas que saen. Máis tarde acompañan a outras especies de andoriñas, pero durante un tempo, que varía segundo o tempo climatolóxico que faga, permanecen nestes grandes corpos de auga e non visita os seus lugares favoritos de nidificación. A andoriña das barreiras parte cedo, de todas formas dos seus lugares preferidos de máis ao norte. En agosto, as reunións de aves nos pousadoiros nocturnos increméntanse enormemente, aínda que a chegada e a partida de aves de paso causa unha grande irregularidade en canto á súa cantidade. A fins de setembro xa marcharon dos tereos de reprodución case todas.

Niño con ovos
Ovos desta especie na colección do Museo de Wiesbaden, Alemaña
O seu alimento consiste en pequenos insectos, principalmente mosquitos e outras moscas, cuxos estadios larvarios iniciais son acuáticos.

É unha ave sociable nos seus hábitos de nidificación, e poden xuntarse de ducias a moitos centos de parellas para nidificar preto nun mesmo lugar, segundo o espazo dispoñible. Os niños están ao final de túneles escavados dunhas poucas decenas de centímetros a máis dun metro de lonxitude, feitos en area ou grava. O niño propiamente dito é un leito de palla e plumas nunha cámara ao final da toqueira; pero axiña queda infestado de parasitos. Pon de catro a cinco ovos brancos a mediados ou finais de maio e é común que fagan unha segunda posta en todos os sitios de nidación menos os de máis ao norte.

Conservación
------------

Non é un paxaro escaso e está clasificado como en estado "pouco preocupante" pola IUCN. Goza dalgunhas proteccións legais locais, xa que certas poboacións declinaron ou están ameazadas pola perda de hábitat ou a fragmentación. Son considerados ameazados en California, onde hai poboacións no val de Sacramento e en dous sitios costeiros, Ano Nuevo e Fort Funston.

Notas
-----

1. 1 2  "*Riparia riparia*". *Lista Vermella de especies ameazadas. Versión 2013.2* (en inglés). Unión Internacional para a Conservación da Natureza. 2012. Consultado o 26 November 2013.
2. ↑  Conde Teira, M. A. (1999). "Nomes galegos para as aves ibéricas: lista completa e comentada" (PDF). *Chioglossa* (A Coruña) **1**: 121–138. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 15 de marzo de 2016. Consultado o 28 de setembro de 2016.
3. 1 2  Penas Patiño, Xosé M.; Pedreira López, Carlos (setembro de 2004). Guía das aves de Galicia. Ilustrado por Calros Silvar (2ª ed.). A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-96128-69-5.
4. 1 2  Linnaeus, Carl (1758). Laurentius Salvius, ed. *101.4. Hirundo riparia* (PDF). *Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis*. vol. 1 (10th ed.) (Holmius [Stockholm]). p. 192.
5. ↑  Jobling, James A (2010). *The Helm Dictionary of Scientific Bird Names*. London: Christopher Helm. p. 336. ISBN 978-1-4081-2501-4.
6. ↑  Turner, Angela; Rose, Chris (1989). *Swallows and martins: an identification guide and handbook*. Houghton Mifflin. ISBN 978-0-395-51174-9.
7. ↑  Smalley, I.J. Smalley, G.J. O'Hara-Dhand, K. Jary, Z. 2013. Sand martins favour loess: how the properties of loess ground facilitate the nesting of Sand Martins/Bank Swallows/Uferschwalben (Riparia riparia L1758) Quaternary International 296, 216-219.
8. ↑  Accordi & Barcellos (2006)
9. ↑  Henninger, W.F. (1906). "A Preliminary List of the Birds of Seneca County, Ohio". *The Wilson Bulletin* **18**.
10. ↑  OOS (2004)
11. ↑  Garrison, B.A. (1998). "Bank Swallow (*Riparia riparia*)". *The Riparian Bird Conservation Plan: A Strategy for Reversing the Decline of Riparian-associated Birds in California*. Arquivado dende o orixinal o 28 de setembro de 2007. Consultado o 09 de agosto de 2019.
12. ↑  Fish, Allen (April 2012). "Bank Swallows of Fort Funston". *Golden Gate National Parks Conservancy*. Consultado o 26 October 2014.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Andoriña das barreiras*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Andoriña das barreiras*** |

### Bibliografía

* Heneberg, P. (2003). "Soil particle composition affects the physical characteristics of Sand Martin Riparia riparia holes". *Ibis* **145** (3): 392–399. doi:10.1046/j.1474-919X.2003.00176.x.
* Heneberg, P. (2001). "Size of sand grains as a significant factor affecting the nesting of bank swallows (Riparia riparia). Soil particle composition affects the physical characteristics of Sand Martin Riparia riparia holes". *Biologia* **56** (2): 205–210. Arquivado dende o orixinal o 14 de agosto de 2007. Consultado o 09 de agosto de 2019.
* Heneberg, Petr; Šírek, Jiří; Škorpíková, Vlasta; Šimeček, Karel; Šafránek, Jiří; Mazánek, Daniel; Hubálek, Zdeněk; Jeřábková, Eva (2006). "Overview of sand martin (Riparia riparia) localities in the Czech Republic". *Linzer Biologische Beiträge* **38** (2): 1413–1447.

### Ligazóns externas

* Sand Martin - Texto sobre a especie en The Atlas of Southern African Birds
* Ageing and sexing (PDF; 1.4 MB) de Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze
* Plumas de andoriña das barreiras (Riparia riparia)Arquivado 04 de marzo de 2018 en Wayback Machine.
* Reconto da andoriña das barreiras – Cornell Lab of Ornithology
* Andoriña das barreiras en Environment Canada
* Folla de datos de BirdLife species para *Riparia riparia*
* Mapa interactivo da área de distribución de *Riparia riparia* en IUCN Red List maps
* Riparia-riparia - Gravacións de sons de Sand martin en Xeno-canto.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25909
* BRE: 1859788
* EBID: ID
* FAST: 826792
* GEC: 0197974
* GND: 4186669-1
* LCCN: sh90000318
* NKC: ph410028

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Riparia\_riparia
* BioLib: 8832
* BirdLife: 103815961
* Dyntaxa: 100124
* eBird: banswa
* EPPO: RIPRRI
* EUNIS: 1260
* FE: 97282
* FE-New: ID
* Fossilworks: 373094
* GBIF: 2489160
* GlobalSpecies: 832243
* GNAB: bank-swallow
* iNaturalist: 11941
* IRMNG: 10586620
* ITIS: 178436
* IUCN: 103815961
* NBN: NHMSYS0000530586
* NCBI: 88110
* Soortenregister: 139574
* TAXREF: 3688
* WoRMS: 225984
* Xeno-canto: Riparia-riparia

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0326376

 |