recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Non confundir con cadeira de brazos.
Sofá vermello de dúas prazas, sen funda.
Un **sofá** é un moble utilizado para sentar confortablemente unha ou máis persoas.

Atópanse xeralmente no salón. Un sofá clásico consta dunha estrutura de madeira forrada de tea e acolchada nalgunhas zonas (por exemplo, nos apoiabrazos). A iso engádense coxíns de diversos recheos que conforman o asento e o respaldo. Os sofás comercialízanse nunha gran variedade de tecidos e en coiro así como en moi diversos deseños.

Algúns ábrense para formar unha cama como é o caso do sofá cama.

Historia
--------

Sofá no Palacio de Versalles, Francia.
O sofá era orixinalmente o trono dos árabes e exipcios e a súa existencia está constatada xa na antigüidade.

Sofá do século XIX
O sofá era orixinalmente un moble da elite e non foi até a época da industrialización en que o sofá se converteu nun artigo imprescindible dos mobles nas casas de clase media e baixa. Ao longo da súa historia foi a miúdo obxecto de polémica, considerándoo unha gran variedade de cousas desde decadente até conformista.

O sofá lígase hoxe á vida familiar doméstica e ao sedentarismo. Colócase a miúdo enfronte da televisión no cuarto de estar, e utilízase tamén para durmir a sesta. O sofá tamén se converteu no apoio central para moitas comedias de televisión. Esta simbiose, coa cal o sofá pasou do privado á esfera pública, representouse satiricamente na cultura popular, en series de televisión tales como *Friends*, *The Big Bang Theory*, *Married... with Children*, *The Simpsons* e *Beavis and Butt-Head*.

Compoñentes
-----------

O sofá adoita estar composto de:

* Armazón de madeira, xeralmente de piñeiro, aglomerado...
* Asentos: de cincha de nea, gomaespuma...
* Respaldos e brazos: de gomaespuma picada.

Fundas
------

Hai tendas especializadas en fundas para sofá, incluíndo tamén tapiceiros.

As fundas para sofá adoitan ser axustables ou elásticas e con medidas estándar (a medida máis importante é o longo, incluíndo os repousabrazos), cubrindo tamén a parte de atrás do sofá.

Notas
-----

1. ↑  "Definición de "sofá"". *Real Academia Galega*. Consultado o 28 de xuño do 2020.
2. 1 2  "La historia del sofá". *Decoblog* (en castelán). Consultado o 28 de xuño de 2020.
3. ↑  "¿Cómo es un sofá por dentro?". *Dismobel* (en castelán). Consultado o 28 de xuño de 2020.
4. ↑  "Lo que necesitas saber sobre las fundas de sofá". *Madridiario* (en castelán). Consultado o 28 de xuño de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***Sofá*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131514
* AAT: 300038634
* BNCF: 38587
* BNF: 131636560
* EBID: ID
* GEC: 0143137
* GiantBomb: 3055-1707
* GND: 4181725-4
* JSTOR: sofas
* LCCN: sh94004016

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Bra** (ブラ, *Bura*?) é a segunda filla de Bulma e Vexeta, polo tanto é metade saiyan e metade humana, nada no ano 778 da Cronoloxía de Dragon Ball.

Bra é moi guapa e feminina, asemellándose moito á súa nai, aínda que cun carácter que lembra ó de seu pai. É xeralmente alegre, impaciente e moi encariñada co seu pai. De feito, Bra é a única persoa á cal Vexeta non lle contestará (unicamente nunha ocasión -e por mero acto de protección- lánzaa dentro dun coche e ordénalle que marche, para pelexar libremente contra Son Gohanda que se atopaba baixo o control de Bebé). O seu pai non parece animala a que adestre (como fai con Toranks, o seu irmán).
Durante a saga de Bebé, Bra, xunto co resto do mundo, é posuída por Bebé. Ela é un dos catro personaxes que axudan a Bebé a chegar a ser máis forte, demostrando o seu gran poder saiyan; despois disto, o seu papel na historia redúcese. Máis adiante, ela xunto con Videl, Bulma, e Chichi desexan loitar na saga de Súper C-17, pero, Son Goku e C-18 xa se encargaran del. Bra é vista por última vez na saga de Súper C-17, estando parada cos outros na Corporación Cápsula, cando aparece Shenron malvado, pero por algunha razón, Bra non volve a aparecer no resto da serie.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de personaxes de Dragon Ball

| * v
* c
* e
Personaxes de Dragon Ball |
| --- |
| Guerreiros do espazo | Son Goku · Son Gohanda · Son Goten · Vexeta · Toranks · Pan · Bra · Raditz · Nappa · Barduck · Rei Vexeta · Turles · Brolin |
| Humanos | Bulma · Chichi · Mestre Mutenroi · Krilín · Yamcha · Yajirobe · Chaoz · Lunch · Ten Shin Han · Doutor Guero · Videl · Señor Satán · Oob |
| Namekianos | Piccoro · Kamisama · Piccoro Daimaō · Dende · Nail |
| Aliens | Freezer · Rei Cold · Máxico Boo · Babidi · Bebé |
| Androides | C-16 · C-17 · C-18 · C-19 · C-20 · Célula · Súper C-17 |
| Dragóns | Shenron · Polunga · Shenron vermello · Dragóns escuros |
| Outros | Señor Popo · Karín · Oolong · Puar · Pilaf |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3321121
* MyAnimeList: 2733

 |
La **Semana Santa en Moaña** é un ciclo de actos conmemorativos da Paixón de Cristo levados a cabo no concello de Moaña, en Pontevedra, dende o Venres das Dores ata o Domingo de Pascua. As actividades realízanse na igrexa de San Martiño de Moaña e nos seus arredores. 

A característica principal e singular desde evento é o desencravo no Venres Santo, que se vén producindo desde antes de 1672 e onde interveñen dúas tallas do más salientable imaxineiro galego do século XX, José Rivas Rodríguez. O evento, puro teatro barroco, só se realiza este día do ano e é un dos escasos exemplos, representado sen interrupción nestes derradeiros 350 anos, que quedan deste tipo de actos que foi común na Galicia occidental.

Descrición
----------

**Venres das Dores**

Hai misa no serán na honra á Nosa Señora das Dores, xeralmente cantada por un coro. A continuación, sae a procesión coa Nosa Señora da Soidade ata o Cruceiro das Angustias.

**Domingo de Ramos**

El Domingo de Ramos faise no mediodía a bendición de palmas e ramos de oliveira e loureiro na praza do Cruceiro das Angustias, seguido dunha procesión de volta ó templo e unha misa.

**Xoves Santo**

Na tarde del Jueves Santo conmórase la liturxia da Última Cena co traslado do Santísimo ó Monumento, seguido duhna adoración. Algúns anos sae en procesión Nosa Señora da Soidade antes da Hora Santa.

**Viernes Santo**

**Adoración do Santísimo e Santos Oficios**

Desde a primeira hora da mañá ó mediodía, a igrexa permanece aberta para a adoración do Santísimo. 

**Desencravo**

Nas últimas horas do serán desde día ten lugar o acto do Desenclavo, un descendemento teatralizado de Cristo da cruz. Disponse dun cristo articulado no altar maior e, entre varios homes, é baixado da cruz durante o sermón do sacerdote. O xacente é presentado á súa nai dolorosa para ser, a continuación, colocado nunca furna de madeira que é sacada en procesión seguido da Nosa Señora da Soidade.
**Antonio Fernández Rivadulla**, nado en Ourense o 29 de xaneiro de 1978, é un exfutbolista e adestrador galego.

Traxectoria
-----------

### Como xogador

É fillo do tamén futbolista Antonio Fernández García, natural de Mondariz e que xogou como dianteiro en equipos como o Pontevedra ou o Ourense. Na cidade das Burgas naceu Antonio fillo o 29 de xaneiro de 1978. Iniciou a súa traxectoria como futbolista en equipos galegos como o Vilalonga, o Lalín, o Grove e o Xove Lago, ata que en 2002 saíu de Galicia para xogar no Villarrobledo. Máis tarde xogou no Granada, o Torredonjimeno, o Granada Atlético, o Guadalajara e o Motril.

En 2008 volveu ao fútbol galego e militou en catro clubs da Terceira División: Portonovo, Ourense, Pontevedra e Céltiga. Tras pasar brevemente polo Boiro, pechou a súa carreira no Vilalonga, no que xogou dous anos entre 2013 e 2015.

### Como adestrador

En 2015, inmediatamente despois de retirarse como xogador no Vilalonga, colleu as rendas do propio club sanxenxino na Preferente Galicia. Adestrou o equipo durante dúas tempadas, logrando na primeira delas o ascenso á Terceira División e acabando décimo na seguinte.

Nas tempadas 2017/18 e 2018/19 adestrou o Alondras en Terceira, rematando en cuarta posición en ambas ocasións.

En outubro de 2019 fichou polo San Roque de Lepe, tamén de Terceira, co que conseguiu o ascenso á Segunda División RFEF na tempada 2020/21. Dirixiu o equipo tamén o seguinte ano, acabando a súa primeira campaña na categoría a un só punto da promoción de ascenso.

O 6 de xullo de 2022 asinou como novo técnico do Pontevedra, na Primeira División RFEF.

Notas
-----

1. ↑  "El ex del Alondras Antonio Fernández, nuevo entrenador del San Roque de Lepe". *ceutadeportiva.com* (en castelán). Consultado o 29 de octubre de 2019.
2. ↑  "El Pontevedra CF ya tiene entrenador: Antonio Fernández dirigirá al equipo en Primera RFEF". *lavozdegalicia.es* (en castelán). 6 de julio de 2022.
3. ↑  "Antonio Fernández Rivadulla, nuevo entrenador del Pontevedra CF para la próxima temporada". *farodevigo.es* (en castelán). 6 de julio de 2022.
**Iñaki Galdos Irazabal**, nado en Oñate (Guipúscoa) en 1966, é un político vasco de ideoloxía nacionalista vasca.

Formación e primeiros anos
--------------------------

É licenciado en Filoloxía Vasca e iniciou a súa andaina política na Federación Vasca de Pelota. A mediados dos anos noventa foi condenado a 18 meses de cárcere por insubmisión ao servizo militar obrigatorio. Traballou na docencia e nos medios de comunicación.

Traxectoria política
--------------------

Afiliouse a Eusko Alkartasuna en 1995. Ese ano foi elixido concelleiro no seu pobo natal, Oñate. Foi o secretario de comunicación da executiva rexional de Guipúscoa entre 1996 e 2000, para pasar a ser secretario xeral en devandito territorio entre 2000 e 2001, data na que pasou a exercer a presidencia. Foi parlamentario vasco en VINA lexislatura (2001-2005) e juntero nas Xuntas Xerais de Guipúscoa entre 2003 e 2007, nas que exerceu como voceiro do seu grupo. Desde 2007 até 2011 foi o primeiro tenente de Deputado Xeral de Guipúscoa, mercé ao acordo de coalición entre o PNV e EA, e deputado foral de Deportes e Acción Exterior.

En 2009 deixou Eusko Alkartasuna e encabezou unha escisión denominada nun primeiro momento **Alkarbide** (posteriormente Hamaikabat), mantendo os seus cargos na Deputación Foral e as Xuntas Xerais, ao asumir Hamaikabat os acordos que mantiña EA.

O 29 de novembro de 2009, na segunda xornada do congreso fundacional de **Hamaikabat** (H1!) celebrado no Palacio Kursaal de Donostia, foi elixido presidente do partido. Acompañándolle na dirección do partido, foi elixido Eneko Oregi como vicepresidente.

No segundo congreso do partido Hamaikabat celebrado o 30 de xullo de 2011 deixou a presidencia do partido.
**Eugeni Jofra Bafalluy**, máis coñecido como **Eugenio**, nado en Barcelona o 11 de outubro de 1941 e finado o 11 de marzo de 2001 en Barcelona, foi un popular humorista barcelonés que se fixo famoso en España polas súas aparicións en televisión durante as décadas de 1980 e 1990.

Traxectoria
-----------

Comezou a súa andaina artística a principios dos anos 70 formando un dúo musical coa súa esposa, Conchita Alcaide (quen morrería de cancro dez anos despois). Na década dos 80 fíxose famoso como narrador (el dicía «intérprete») de chistes (tampouco lle gustaba esta palabra; prefería «historias» ou «contos»). O seu humor era absurdo e parte da súa efectividade residía no seu aspecto permanentemente serio («só río cando cobro», adoitaba dicir), nos cambios de ritmo que impuña apoiándose nas pausas para beber e fumar ou acender os cigarros e en que non necesitaba, como outros humoristas, recorrer a imitar voces ou acentos. Actuaba sempre vestido de negro, sentado habitualmente nun tallo cunha bebida (vodka con zume de laranxa) e un cigarro negro. Contaba os chistes cun forte acento catalán, intercalando a miúdo palabras e expresións da súa lingua materna ao contar os chistes en español. A frase coa que iniciaba as narracións, «*el* saben aquel que *diu*...?», dá exemplo diso.

Eugenio coñeceu gran popularidade nos anos 1980, cando se multiplicaban as súas actuacións en vivo e as súas aparicións en televisión, e as gravacións dos seus chistes, en soporte casete sobre todo, vendíanse por todas as partes. Despois, a principios da década dos 90, apartouse dos escenarios, reaparecendo na escena poucos anos antes da súa morte, co espectáculo *Érase otra vez... Eugenio*.

Morreu dun ataque ao corazón o 11 de marzo do 2001, aos 59 anos de idade. Tiña un fillo e unha filla do seu primeiro matrimonio e outro fillo do segundo.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Jofra Alcaide, G. (2018). *Eugenio*. Libros Cúpula. ISBN 978-84-480-2495-6.

### Ligazóns externas

* Recompilación de chistes de Eugenio *(en castelán)*
* Eugenioforever.com, outra recompilación de chistes facendo tributo ao humorista. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q263011
* WorldCat
* VIAF: 86689356
* BNE: XX1068067
* Discogs: 2027702
* GEC: 0260582
* IMDb: nm0262326
* ISNI: 0000 0000 6095 2063
* MusicBrainz: ID

 |
**Johannes** ou **Xoán** **Mauropo** ou **Maurópodo**, nado en Paflagonia en 990 e finado en Constantinopla o 5 de outubro de 1090, foi un poeta, erudito e escritor bizantino, nacido en Paflagonia, polo cal o chamaron **Maurópodo**, *o dos pés negros*.

Traxectoria
-----------

Foi, ao parecer, discípulo do abade San Doroteo o Mozo, de quen escribirá a vida. Ensinou filosofía en Costantinopla e tivo como discípulo a Miguel Psellos, que o sucedeu despois na súa cátedra. Nomeado metropolitano de Eucatia (polo cal algúns o chamaron tamén Xoán Eucatia), retirouse logo como simple monxe a Constantinopla, onde morreu no convento do Pródromo.

Durante algúns anos, Mauropo formou parte do círculo íntimo de poetas e eruditos que rodeaba ao Emperador, e foi nomeado *Retor da corte'*.

Expoñente do segundo renacemento bizantino, compuxo moitas poesías en trímetros iámbicos, en gran parte inédita, discursos, homilías, e un *Léxico etimolóxico.* Consérvanse de Mauropo ademais 77 cartas e 99 epigramas, xénero no que se estima sobresaíu moito.

Notas
-----

1. ↑  Estas informacións atópanse en parte en "Mauropous, John", Oxford Dictionary of Byzantium, vol. 2, p. 1319.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2622551
* WorldCat
* VIAF: 100971730
* BIBSYS: 90569646
* BNE: XX1539540
* BNF: 12411862b
* BRE: 2017104
* CERL: cnp00398656
* DeutscheBio: 118712543
* EBID: ID
* FAST: 1827258
* GND: 118712543
* ICCU: CFIV060009
* ISNI: 0000 0000 7980 3420
* LCCN: n85256073
* NLG: 45907
* NTA: 072033037
* SELIBR: 75132
* SNAC: w64n1f62
* SUDOC: 069010757

 |
**San Salvador de Setecoros** é unha parroquia que se localiza no concello de Valga. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 766 habitantes (381 homes e 385 mulleres), distribuídos en 9 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 882 habitantes.

Patrimonio
----------

A igrexa parroquial é neoclásica, do século XVI (rematada en 1701), pero conserva varios capiteis de mármore antigos, dos séculos V e VI. Algúns deles consérvanse no museo da Catedral de Santiago e no museo de Pontevedra.

Consta dunha nave rectangular e unha ábsida a menor nivel cá nave, con contrafortes no punto de unión. Os muros laterais son lisos, con dúas xanelas de arco apuntado por cada banda e unha porta lateral moldurada alintelada. A sancristía está acaroada ao sur.

A fachada está dividida por cartro pilastras rematadas nun frontón triangular con óculo central simulado. ten portada en arco de medio punto moldurada. A torre - campanario lateral ten dous corpos, e está rematada en cúpula.

No lugar do Pino hai un peto de ánimas.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Setecoros

| Lugares da parroquia de Setecoros no concello de Valga (Pontevedra) |  |
| --- | --- |
| Bronllo | Casal de Eirigo | As Cernadas | A Cerneira | A Eirexe | Louro | Magariños | O Outeiro | O Pino | Reguengo |

### Parroquias de Valga

| Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Valga |  |
| --- | --- |
| Campaña (Santa Cristina) | Cordeiro (Santa Comba) | Setecoros (San Salvador) | Valga (San Miguel) | Xanza (Santa María) |

Notas
-----

1. 1 2  Decreto 219/1998, do 2 de xullo, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia de Pontevedra.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Valga

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12955363
* código INE: 36056030000

 |
**Galería de imaxes** do concello do Saviñao na provincia de Lugo.

O Saviñao
---------

42°35′9.54″N 7°38′21.31″O﻿ / ﻿42.5859833, -7.6392528﻿ (O Saviñao na provincia de Lugo)

* Casa do concelloCasa do concello

Parroquias
----------

### Santo Estevo de Ribas de Miño

* 

#### Igrexa de Santo Estevo de Ribas de Miño

*Artigo principal**:* Galería de imaxes da igrexa de Santo Estevo de Ribas de Miño.
* 
* 
* 
* 

### San Vitoiro de Ribas de Miño

* Igrexa parroquialIgrexa parroquial
* Capela de GuadalupeCapela de Guadalupe
* Casa da AbadíaCasa da Abadía

### San Paio de Diomondi

* 

#### Mosteiro de San Paio de Diomondi

*Artigo principal**:* Galería de imaxes do mosteiro de San Paio de Diomondi.
* 
* 
* 
*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Galería de imaxes do Saviñao*** |

### Outros artigos

* Galería de imaxes de Galicia
* Galería de imaxes da comarca da Terra de Lemos
* Eleccións municipais no Saviñao
* Lugares do Saviñao
**José Sangil Fernández**, nado en Láncara cara a 1936 e finado no mesmo concello o 18 de xuño de 2023, foi un gandeiro e político galego.

Traxectoria
-----------

Militou en Comisións Labregas dende 1977. Nas primeiras eleccións democráticas encabezou a candidatura do BN-PG á alcaldía de Láncara e foi elixido alcalde co apoio do PSOE e o PCE. Nas eleccións de 1983, non puido revalidar a alcaldía e, de 1983 a 1987, foi tenente de Alcalde. Despois retirouse da vida política.

Notas
-----

1. ↑  Delegación (19 de xuño de 2023). "Fallece el primer alcalde de la democracia de Láncara, José Sangil Fernández". *elprogreso.es* (en castelán). Consultado o 19 de xuño de 2023.
2. 1 2  Queija Urbay, Yolanda (6 de setembro de 2011). "*Tiñamos un presuposto de 6 millóns de pesetas*". *elprogreso.es* (en castelán). Consultado o 19 de xuño de 2023.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Láncara

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Fontela Aldegunde** |  **Alcalde de Láncara** 1979 - 1983 | Sucesor:**Eladio Capón** |
**Jesús Orgeira Muíño**, nado en 1943 e finado o 20 de xaneiro de 2011, foi un político galego do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

Concelleiro do PSdeG-PSOE en Cerceda, foi elixido alcalde en decembro de 1985, logo da dimisión de Manuel Barreiro Espasandín, e tras lograr o apoio dos concelleiros electos nas listas do PGI (nese momento integrados en Coalición Galega) e outro concelleiro independente integrado nas filas socialistas. Nas eleccións municipais de 1987 encabezou a candidatura PSdeG-PSOE á alcaldía de Cerceda e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Nas municipais de 1991 volveu ser elixido alcalde, tamén con maioría absoluta. En xuño de 1992 seis dos concelleiros do PSdeG-PSOE e os do PPdeG presentaron unha moción de censura contra el por favorecer supostamente a unha empresa da súa propiedade e foi substituído na alcaldía por Fernando Martínez González. Continuou na política municipal, primeiro como candidato do PINCE e despois do CDI. En 2004 foi condenado xunto con Fernando Martínez González por un delito de falsidade electoral cometido en 1986.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Manuel Barreiro Espasandín** |  **Alcalde de Cerceda** 1985 - 1992 | Sucesor:**Fernando Martínez González** |

Notas
-----

1. ↑  Hallan muertos en su domicilio a un ex alcalde de Cerceda y a su mujer

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Cerceda

### Ligazóns externas

* Artigo en *La Voz de Galicia*
* Artigo en *Faro de Vigo*
**Jean Jadot**, nado en Saint-Gilles, Bruxelas, en 1917 e finado en Bruxelas o 13 de xullo de 2010, foi un coleccionista de arte, bibliófilo e numismático belga.

Traxectoria
-----------

Como erudito autodidacta, o interese de Jean Jadot abrangueu varios aspectos do coñecemento, especializándose sobre todo no século XVIII. Na *Revue de numismatique et de sigillographie* publicou publicou numerosos artigos sobre numismática, sixilografía, bibliofilia e outros asuntos.

Como coleccionista, en 1935 iniciou unha colección de debuxos antigos de todas as escolas, gravados, libros con *ex libris*, autógrafos, medallas e outros obexctos. Estre eles había debuxos de artistas tan recoñecidos como Peter Paul Rubens e gravados da época austríaca e da Revolución brabantina en Bélxica. A colección foise dispersando pouco e pouco. En 1996, Jadot ofreceu ao Gabinete de Estampas da Biblioteca Real de Bruxelas doce debuxos de paisaxes, algunhas estampas e una prancha de cobre de Sauveur Legros. Pola súa banda, algunhas pezas do século XVIII acabaron formando parte das coleccións do Banco Nacional de Bélxica. Ademais, o 13 de dedembro de 2016 vendeuse unha importante parte do resto da colección de Jadot, na sala de poxas Godts de Bruxelas.

Jean Jadot foi elixido membro correspondente da Sociedade Real de Numismática de Bélxica en 1946; logo foi tesoureiro da entidade de 1948 a 1967, vicepresidente en 1967 e presidente de 1970 a 1976. A partir de entón recibiu o nomeamento de presidente honorario. Entre 1970 e 1982 tamén foi un dos directores da publicación periódica desa sociedade, a *Revue de numismatique et de sigillographie*.

Ademais, pertenceu a outras sociedades eruditas e de carácter científico. Foi asesor, tesoureiro xeral e logo presidente da Real Academia de Arqueoloxía de Bélxica (1979-1980) e tamén secretario da Sociedade Real de Amigos da Medalla de Arte (1949-1959).

Jean Jadot finou en Bruxelas o 13 de xullo de 2010, pouco antes de facer 93 anos.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  Smolderen, L. (2010).
2. 1 2 3 4 5  "Jadot, Jean". *Marquesdecollections.fr*
3. ↑  Van Ooteghem, S. (2012). "Donation de dessins de Sauveur Legros". En *Fondation Custodia E-News*, 9*.* 2. Páxina 5.
4. ↑  Farcy, P. (2016). "Souvenirs de Jean Jadot". *Lalibre.be*. 9 de decembro.
5. ↑  "Des objets historiques d'un des plus grands collectionneurs du pays vendus aux enchères". En *Lesoir.be*. 9 de decembro de 2016.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Smolderen, L. (2010). "Nécrologie-Overlijdens. Jean Jadot (1917-2010)". En *Revue belge de numismatique et de sigillographie*. 154. Páxina 307.
**Enrique Florescano Mayet**, nado en San Juan de Coscomatepec, Veracruz; 1937 e finado o 6 de marzo de 2023, foi un historiador mexicano. Foi historiador pola Universidade Veracruzana. Foi ademais mestre polo Colexio de México e doutor pola École Pratique des Hautes Études. As súas investigacións abrangueron practicamente toda a historia de México, sendo as máis notables as feitas sobre o período mesoamericano, centrando a súa atención sobre aspectos relixiosos, míticos e sobre a figura de Quetzalcóatl. É membro do Consello Consultivo de Ciencias da Presidencia da República.

Traxectoria
-----------

En 1956 ingresou na Facultade de Dereito da Universidade Veracruzana, en Xalapa. A partir de 1958 decidiu estudar, simultaneamente á avogacía, a carreira de historia. Nese mesmo ano fundou a revista "Situaciones", unha publicación mensual estudantil da Facultade de Filosofía e Letras, e creou o suplemento cultural do Diario de Xalapa, que dirixiu até 1960. En 1965 obtivo o grao de Mestría en Historia Universal no Colexio de México.

O 21 de xuño de 1967 presentou a tese *Les Prix du mais a México 1708-1813*, para obter o grao de doutor en Historia na Universidade de París. En 1968 incorporouse como investigador de tempo completo no Centro de Estudos Históricos do Colexio de México. En 1969 outorgóuselle nomeamento como profesor titular do Seminario de Historia Económica de México da Facultade de Filosofía e Letras da Universidade Nacional Autónoma de México. Dende decembro de 1970 e até 1973 dirixiu a revista "Historia Mexicana".

En febreiro de 1971 foi nomeado titular do Departamento de Investigacións Históricas do Instituto Nacional de Antropoloxía e Historia e en decembro do mesmo ano, cando o departamento cambiou a Dirección de Estudos Históricos, quedou á fronte. A permanencia nesta institución levou a que en 1982 recibise o cargo de Director Xeral do Instituto Nacional de Antropoloxía e Historia. O 15 de decembro de 1988 foi nomeado polo doutor Víctor Flores Olea, daquela Presidente do Consello Nacional para a Cultura e as Artes, Coordinador Nacional de Proxectos Históricos, cargo que posteriormente tomaría o nome de Dirección Xeral Adxunta de Proxectos Históricos.

Notas
-----

1. ↑  Redacción (6 de marzo de 2023). "Muere Enrique Florescano, ‘el gran historiador de México de todos los tiempos’". *El Financiero* (en castelán). Consultado o 6 de marzo de 2023.
2. ↑  Academia Mexicana de la Historia (ed.). "Enrique Florescano Mayet" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 23 de febreiro de 2012. Consultado o 19 de setembro de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5833293
* WorldCat
* VIAF: 29571937
* BIBSYS: 90763069
* BNE: XX876504
* BNF: 12152783k
* BVMC: 70602
* CiNii: DA04391872
* GND: 1046441450
* ISNI: 0000 0001 1470 0284
* LCCN: n81025907
* NKC: jo2018980611
* NTA: 071049908
* openMLOL: 362905
* SUDOC: 030028035

 |
**Rodica Radian-Gordon**, nada en Bucarest o 10 de xullo de 1957, é unha diplomática israelí, embaixadora de Israel en España, con acreditación non residente en Andorra, cargo que ocupa dende setembro de 2019. É a primeira muller embaixadora de Israel en España. Con anterioridade, tamén foi embaixadora en México e non residente nas Bahamas (2010-2015) e Romanía (2003-2007).

A comezos da década de 1960, a familia de Radian-Gordon decidiu abandonar Romanía. Porén, debido a obstáculos burocráticos, só puideron emigrar a Israel en 1963, onde se estabeleceron en Tel Aviv. Radian-Gordon é doutora en bioquímica pola Universidade Hebrea de Xerusalén (1987), ten un mestrado en Estudos de Seguridade Nacional pola Universidade de Haifa (2001) e asistiu á Escola Harvard Kennedyy como parte do Programa Wexner Leaders Senior.

De 1991 a 1993 asistiu á Academia Diplomática do Ministerio de Asuntos Exteriores de Israel en Xerusalén. Logo traballou como Segunda Secretaria na Embaixada de Israel en Varsovia de 1993 a 1996 e como Primeira Secretaria na Misión de Israel ante a Comunidade Europea en Bruxelas de 1996 a 1999. Despois de varios cargos no Ministerio de Asuntos Exteriores de Israel, converteuse en embaixadora de Israel no seu país natal en 2003. Radian-Gordon permaneceu en Romanía até 2007. De agosto de 2010 a 2015 foi embaixadora de Israel en México e embaixadora non residente nas Bahamas.

No verán de 2018 foi nomeada embaixadora en España, presentando as súas credenciais ante o rei Filipe VI o 27 de novembro de 2019. En febreiro de 2023, mentres daba unha conferencia a estudantes da Universidade Complutense de Madrid, co gallo do 30º aniversario dos Acordos de Oslo, protagonizou un enfrontamento contra activistas propalestinos do Boicot, Desinversiones y Sanciones que obrigou a interromper a súa conferencia. Cando foi apartada polos membros de seguridade, un dos seus gardacostas chegou a apuntar cunha arma aos manifestantes.

Radian-Gordon está casada e ten tres fillos.
Coordenadas: 42°32′34″N 7°30′37″O﻿ / ﻿42.542671579493, -7.5102414251178

O Val de Lemos visto desde a Veneira, na serra do CourelOs Canóns do Sil, límite do Val de Lemos polo surVista do castelo de Monforte de Lemos, a capital e a cidade máis importante do Val de LemosO **Val de Lemos** é unha comarca natural galega, unha extensa planicie situada ó sur da provincia de Lugo, en Galicia.

Ocupa a maior parte da comarca da Terra de Lemos e corresponde coa depresión tectónica do río Cabe e os seus afluentes, coincidindo cunha sucesión de superficies de aplanamento a distintos niveis e dominadas pola sensación de planitude, só alterada polos canóns dos ríos Cabe, Miño e Sil e polos contrafortes occidentais da veciña serra do Courel. É unha das comarcas naturais mellor delimitada pola depresión do sector central, enmarcada por unha serie de montañas circundantes.

Xeografía
---------

O Val limita ao leste coa Serra do Courel. Ao norte o río Mao separa o val de Lemos dunhas pequenas serras, detrás das que está o Val de Sarria. Polo oeste limita con numerosas serras, como a Serra das Penas ou os Montes de San Paio, que o separan do río Miño. Polo sur limita co río Sil e os seus Canóns.

### Altitude

A altitude do val oscila entre os 200 e 700 metros, tendo a súa maior parte unha altitude inferior aos 450 metros. Cabe destacar pequenas serras como a Serra de Pedrouzos e a Serra do Moncai, e algúns montes como:

* San Ciprián (659 m)
* Castillón (571 m)
* O Covallo (564 m)
* Moncai (531 m)
* Penelas (482 m)
* Tralomoredo (451 m)
* Lavide (360 m)

### Hidrografía

Numerosos ríos cruzan o val de Lemos, pertencendo todos eles á cunca hidrográfica do Cabe, afluente do Sil. O Cabe travesa o val en dirección NE-SO, recibindo as augas de numerosos afluentes como os ríos Cinsa, Carabelos, Ferreira, Mao e Saa, e pasando polo centro urbano da cidade de Monforte de Lemos, situada aproximadamente no centro do Val de Lemos.

### Clima

O clima é oceánico-continental moi cálido propiciado polo Val do río Miño e polas altas montañas do Courel. Caracterízase por unha temperatura media que oscila entre os 12-14 °C, cunhas precipitacións de menos de 1.000 l/m² anuais e cun risco de xeada duns 4-5 meses. No verán danse seguido rexistros con temperaturas moi altas, que chegan a rozar os 40 °C.

Cultivo da vide
---------------

O terreo e as condicións climatolóxicas fan que o territorio do Val de Lemos sexa bo para o cultivo da vide, pertencendo as súas terras á D.O. Ribeira Sacra.

Comunicacións
-------------

As principais estradas do val son a N-120, LU-546, CG-2.1, a parte das liñas de ferrocarril Monforte-Vigo e A Coruña-Lugo-Palencia.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Comarca da Terra de Lemos
* Denominación de Orixe Ribeira Sacra
* Monforte de Lemos
* Ribeira Sacra
* Río Cabe
**Xabier Simón Fernández**, nado en Arbo en 1964, é un economista e político galego, alcalde de Arbo entre o 2011 e o 2014.

Traxectoria
-----------

Doutor en Economía pola Universidade de Vigo, onde traballa como profesor titular de Economía aplicada. Foi concelleiro en Arbo polo BNG dende 1999. En 2011 foi elixido alcalde de Arbo grazas a un pacto cos independentes, aínda que estaba pactado que na lexislatura alternaría a alcaldía cos independentes de Luis Enrique Rodríguez. O 11 de febreiro do 2012 deuse de baixa no BNG. 

Finalmente a alcaldía non se alternou ante a dimisión do número 1 de AIAr e a renuncia do número 2, José Simón. O 27 de xuño do 2014 perdeu unha moción de censura contra el e apoiada polos 5 concelleiros do PP e 2 dos 3 de AIAr sendo investido alcalde o candidato do PP, Horacio Gil.

Nas eleccións municipais de maio de 2015, presentouse baixo unha agrupación independente (AGRELAR), e se ben conseguiu un notable ascenso con respecto aos resultados do BNG, conseguiu o 45% dos votos quedando a moi poucos votos do PP, estes últimos conseguiron a maioría absoluta e, en setembro de 2015, renunciou a acta de concelleiro.

Nas municipais de 2019 volveu encabezar a devandita candidatura independente, pero tampouco foi capaz de recuperar a alcaldía ao darse uns resultados practicamente iguais aos de 4 anos antes. Nas municipais de 2023, non se presentou pero si a agrupación da que formaba parte.

Publicacións
------------

### Obras colectivas

* *25 Anos de Medio Ambiente e Ecoloxismo na Galiza*, 2001, ADEGA.
* *Guía para os propietarios de terreos eólicos* (con Damián Copena Rodríguez), 2010.
* *Os plans eólicos empresariais no sector eólico galego. Unha análise do seu grao de desenvolvemento*, 2010.

Notas
-----

1. ↑  Redacción (11 de xuño de 2011). "Arbo, los independientes aúpan al BNG". *elcorreogallego.es* (en castelán). Consultado o 16 de outubro de 2023.
2. ↑  Palleiro, V. (12 de xuño de 2011). "El nacionalista Xavier Simón alternará la Alcaldía de Arbo con los independientes". *farodevigo.es* (en castelán). Consultado o 16 de outubro de 2023.
3. ↑  Redacción (28 de xuño de 2014). "El PP arrebata la Alcaldía de Arbo al BNG con una moción". *laregion.es* (en castelán). Consultado o 16 de outubro de 2023.
4. ↑  "El ex alcalde de Arbo, Xavier Simón, deja su acta de concejal tras 24 años en activo". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2015-09-24. Consultado o 2023-10-16.
5. ↑  P. D. (16 de setembro de 2022). "Xavier Simón no repite como candidato de Agrelar en Arbo". *farodevigo.es* (en castelán). Consultado o 16 de outubro de 2023.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Arbo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Manuel Rivera Domínguez** |  **Alcalde de Arbo** 2011 - 2014 | Sucesor:**Horacio Gil Expósito** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12402596
* WorldCat
* VIAF: 172951703
* BNE: XX4828075
* Dialnet: 80896
* ISNI: 0000 0001 2319 5187

 |
**Amando Losada Díaz**, nado en Segán (O Saviñao) o 24 de decembro de 1908 e finado en Escairón o 9 de xaneiro de 1980, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Cursou o bacharelato no Instituto de Lugo e colaborou en *Alborada* e máis adiante en *Heraldo de Galicia* de Ourense. Licenciouse en Dereito en 1928, sendo un dos organizadores da Federación Universitaria de Estudiantes (FUE). Entre 1931 e 1936 exerceu a avogacía, foi oficial primeiro do concello do Saviñao, e coordinou a política e administración municipal na comarca da Terra de Lemos.

Coa sublevación do 18 de xullo de 1936 foi encarcerado, sendo condenado en 1939 á pena de confinamento en Palas de Rei, onde residiu ata a súa morte.

O exercicio profesional levouno ao estudo e coñecemento das institucións do Dereito galego, escribindo numerosos traballos, sobre todo na revista *Foro Gallego*, nos que analiza a compañía familiar galega, a aparcería, o dereito de labrar e posuír, as comunidades de augas e outras, destacando a súa comunicación sobre "O contrato do vitalizo", presentada no I Congreso de Dereito Galego (A Coruña, 1972). Tamén deixou un traballo inédito sobre o curso do río Miño.

Nos anos sesenta integrouse no Partido Socialista Galego. Foi vicepresidente da Comisión Mixta de Transferencias Xunta-Deputacións, membro do Consello de Cultura na provincia de Lugo e vocal da Comisión de Toponimia de Galicia.

Obras
-----

* *Guía del camino francés de la provincia de Lugo*, con Eduardo Seijas Vázquez, 1966.

### Artigos

* "Evolución demográfica de Palas de Rei" (revista Lucus).
* "Glosa del paisaje gallego" (*Grial*, 1955).
* "Homenaxe a Ramón Otero Pedrayo (Caracas, 1955).
* "Los hospitales de peregrinos de Ulloa" (*El Correo Gallego*, 11-XI-1971).

Premio Amando Losada
--------------------

En 2003 o Consello da Avogacía Galega instituíu o Premio Xurídico "Amando Losada" para premiar un traballo xurídico en lingua galega entre avogados xoves e alumnos das escolas de práctica xurídica de Galicia.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía
* Amando Losada na páxina web *Nomes e Voces*.
**Rosa Louise McCauley Parks**, coñecida como **Rosa Parks** e tamén como **Rosa Lee Parks** , nada o 4 de febreiro de 1913 en Tuskegee, no condado de Macon (Alabama) e finada o 24 de outubro de 2005 en Detroit, foi unha muller estadounidense de raza negra, costureira de oficio, que ó negarse a ceder o seu asento nun autobús o 1 de decembro de 1955 deu pé ó comezo da protesta contra a segregación racial (apartheid) nos Estados Unidos de América.

Traxectoria
-----------

No 1950, Parks uniuse ao movemento dos dereitos civís, para o cal traballou como secretaria, rama da Asociación Nacional para o Avance do Pobo de Cor (National Association for the Advancement of Colored People), NAACP, en Montgomery (Alabama). O 1 de decembro de 1955, alí, en Montgomery, Parks negouse a obedecer o chofer dun autobús público, o cal quería obrigala a ceder o seu asento a unha persoa de raza branca. Foi encarcerada pola súa conduta, acusada de perturbar a orde.

En resposta ao encarceramento de Rosa, Martin Luther King, un pastor bautista daquela relativamente descoñecido, conduciu a protesta aos autobuses públicos de Montgomery, nos que colaborou tamén a activista e amiga da infancia de Rosa Parks Johnnie Carr, o que fixo necesario que a autoridade do transporte público terminase a práctica de segregación racial nos autobuses. Este suceso iniciou unha vaga de protestas contra a segregación.

Mentres, no 1956, o caso de Parks chegou finalmente á Corte Suprema dos Estados Unidos (a cúspide do poder xudicial estadounidense) que declarou que a segregación no transporte estaba en contra da constitución estadounidense. Parks converteuse nun símbolo do movemento de dereitos civís. Mudouse a Detroit (Míchigan) a principios da década de 1960, onde conseguiu emprego do representante afroamericano John Conyers (demócrata por Míchigan) desde 1965 até 1988.

Notas
-----

1. ↑

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Barnes, Catherine A. *Journey from Jim Crow: The Desegregation of Southern Transit,* Columbia University Press, 1983. *(en inglés)*
* Rosa Parks with James Haskins, *Rosa Parks: My Story* Nova York: Scholastic Inc. 1992. ISBN 0-590-46538-4 *(en inglés)*

### Outros artigos

* Claudette Colvin

### Ligazóns externas

* *Rosa Parks:the woman who changed a nation* Parks entrevistada por Kira Albin *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q41921
* WorldCat
* VIAF: 18032665
* BNB: ID
* BNE: XX4892747
* BNF: 15080425z
* DeutscheBio: 119472678
* Discogs: 965523
* EBID: ID
* FAST: 209244
* FemBio: 21503
* GEC: 0280358
* GND: 119472678
* IMDb: nm0663005
* ISNI: 0000 0001 2122 7464
* LCCN: n87927953
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000022569
* NDL: 00472759
* NKC: xx0253112
* NLG: 345824
* NNDB: 000022585
* NTA: 070690308
* OL: OL526613A
* SELIBR: 360011
* SNAC: w63k42x2
* Songkick: 837011
* SUDOC: 079443117
* TMDb: 180659
* WikiTree: McCauley-488

 |
Monumento ás Columnas de Hércules, no Territorio Británico de Ultramar de Xibraltar.
As **Columnas de Hércules** é o nome dado na antigüidade ás costas que bordean o estreito de Xibraltar por ambas as dúas beiras. O nome fai referencia a Xibraltar (*Calpe* en latín) ao norte, na costa europea, e ao monte Abila (*mons Abila*), hoxe *Djebel Musa*, ao sur, ao lado de Ceuta, na costa africana. As columnas recibiron o seu nome do heroe mitolóxico grego Heracles *(en galego, por vía latina: Hércules)*. Segundo a cronoloxía xeográfica dos gregos, as columnas de Hércules constituían o comezo do mundo e foran derrubadas polo semi-deus[].

A creencia de que máis aló delas non había nada provocou a creación do lema Non Plus Ultra, que co descubrimento de América derivaría en Plus Ultra.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Columnario

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q152854
* BRE: 2354154
* EBID: ID
* OSM: 14362380
* Pleiades: 275614

 |
**Leonardo Gómez Pérez**, coñecido polo alcume de **Trancas**, nado en Ferrol o 22 de abril de 1914 e finado en Ourol o 16 de setembro de 1949, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

Traxectoria
-----------

Electricista de Viveiro. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 pasou a Asturias e ingresou nas Milicias Populares en Sograndio (Oviedo) o 17 de novembro. Coa caída de Astrurias regresou á súa terra e incorporouse ao grupo Neira. O 17 de febreiro de 1943 escapou con Antonio Molins Valls a unha redada da policía en Ferrol na que foi detido o seu curmán Eugenio Bernal Pérez. En 1945 era membro da III Agrupación da Federación de Guerrillas de León-Galicia, comandada por Manuel Castro Tellado, que actuaba na zona sueste da provincia de Lugo. Foi un dos xefes militares da III Agrupación e participou en varias accións na área de Viveiro, entre elas o axustizamento do xefe da Falange de Viveiro, Manuel Trobo Rivera, con Evaristo Candelas Pérez o 13 de xaneiro de 1946. Non tomou parte na evasión do Santa Teresa. O 8 de setembro de 1948 a Garda Civil de Ortigueira cercou unha casa de Ambosores na que se refuxiaba Leonardo Gómez con Vicente Peña Tarrasa e outros tres guerrilleiros; no tiroteo mataron ao propietario Jesús López Bouza e ao seu criado José Durán Souto, logrando fuxir os guerrilleiros. Foi abatido nunha emboscada no Rego (Bravos, Ourol) o 16 de setembro de 1949. A súa parella foi apresada ese mesmo día en Vilabuín (Miñotos). Os seus compañeiros fusilaron ao falanxista e alguacil de Ourol, Eugenio Arias Casal, acusado de ter colaborado na morte de Leonardo.

Vida persoal
------------

Coa súa primeira parella, tivo un fillo, José López Varela, nado na Redonda (Mugardos) en marzo de 1935.

Notas
-----

1. ↑  Parrado, Carlos (2009). *Curuxás, o guerrilleiro que non cazou Franco*. Vigo: A Nosa Terra. p. 159. ISBN 84-87783-79-1.
2. ↑   Bernardo Máiz (1988). *Galicia na II República e baixo o franquismo. Vigo:* Vigo: Xerais, p. 174
3. ↑  José Temblás Paz y Leonardo Gómez decidieron quedarse

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Lamela, Luís (2023). *A loita dos perdedores. Razón e xénese da guerrilla antifranquista en Galicia*. Santiago de Compostela: Laiovento. pp. 219–222. ISBN 978-84-8487-635-9.
* Redondo Abal, Francisco Xavier (2006). *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)*. Sada: Do Castro. pp. 77–78. ISBN 84-8485-231-8.

### Ligazóns externas

* Ficha en Los de la sierra *(en francés)*
**José de Anchieta**, nado o 19 de marzo de 1534 en San Cristóbal de La Laguna e finado o 9 de xuño de 1597 en Anchieta, máis coñecido como **Padre Anchieta**, foi un misioneiro xesuíta e santo español no Brasil.

Traxectoria
-----------

Nacido en Tenerife, foi un dos doce fillos de Juan López de Anchieta, de orixe vasca e Mencía Díaz de Clavijo y Llarena, canaria de familia xudía conversa. Foi enviado aos catorce anos dirixiuse á Universidade de Coímbra (Portugal) en 1548 para estudar filosofía na universidade. Unha vez alí, José ingresou na Sociedade de Xesús e, logo de anos de estudo, enrolouse como misioneiro no Brasil.

En Piratininga catequizou e educou os indios e defendeunos dos abusos dos colonos portugueses. Foi un dos fundadores das cidades de São Paulo e Río de Xaneiro. O padre José de Anchieta tamén foi o estandarizador da lingua tupí.

Loitou contra os protestantes franceses establecidos na *Baía de Guanabara* (Río de Xaneiro). En 1566 foi enviado para a Baía para informar o gobernador do progreso da guerra contra os franceses e pediu reforzos para defender Río de Xaneiro. Foi ordenado sacerdote entón, con 32 anos de idade. En 1569 fundou Reritiba (Anchieta actual en Espírito Santo) e entre 1570 e 1573 levou o colexio xesuíta do Río.

En 1577 foi nomeado provincial da Sociedade de Jesús no Brasil, cargo que ocupou durante dez anos. Retirado a Iritiba, partiu para dirixir a nova escola de Vitória do Espírito Santo. En 1595 foi desculpado desta función e retirouse a Reritiba, onde morreu en 1597.

Foi canonizado o 3 de abril de 2014 polo papa Francisco. Por iso, é o segundo santo natal das Canarias logo de Pedro de Betancur e tamén considerado o terceiro santo do Brasil.

Notas
-----

1. 1 2  José de Anchieta, Santo
2. ↑  "La canonización de Anchieta en primicia". Arquivado dende o orixinal o 10 de decembro de 2017. Consultado o 29 de abril de 2018.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***José de Anchieta*** |

### Ligazóns externas

* Esbozo de la Vida y Obra del Beato por José María Fornell Lombardo titulada El portentoso Padre José de Anchieta *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q317126
* WorldCat
* VIAF: 17244299
* BAV: ADV10059150
* BIBSYS: 90563621
* BLBNB: 000192918
* BNE: XX1723570
* BNF: 12059627b
* BRE: 702768
* BVMC: 35657
* CANTIC: a1154580x
* CERL: cnp00551557
* CiNii: DA06208809
* DBE: beato-jose-de-anchieta
* DeutscheBio: 11926725X
* EBID: ID
* FAST: 17595
* GEC: 0003779
* GND: 11926725X
* Gutenberg: 2453
* ICCU: BVEV019176
* ISNI: 0000 0001 1021 801X
* LCCN: n50051889
* LibriVox: 9266
* NKC: jn20000600271
* NLA: 35686556
* NTA: 072149043
* Nupill: 7244
* OL: OL760947A
* openMLOL: 134617
* PTBNP: 4645
* SNAC: w6sc6thp
* SUDOC: 028845218
* WikiTree: Anchieta-1

 |
Os **yámana** tamén chamados **yaghan** ou **tequenica**, son un dos pobos indíxenas do Cono Sur, e son considerados o pobo máis meridional do mundo. O seu territorio tradicional as illas ó sur da Illa Grande da Terra do Fogo, estendendo a súa presenza no Cabo de Fornos. Habitan ese lugar dende hai 10 000 anos.

No século XIX, eran coñecidos como "fueguinos", pero no presente ese termo é rexeitado xa que non distingue entre os diferentes pobos de Terra de Fogo (por exemplo, os selk'nam habitan a parte norte da Terra de Fogo). Case non quedan yámana que falen a lingua yámana (tamén coñecida como yaghan), que é considerada unha lingua illada, xa que a maioría fala o castelán. Cristina Calderón, finada o 16 de febreiro de 2022 e que que vivía no territorio de Chile, foi coñecida por ser a derradeira yámana que falou a súa lingua.

Os yámana eran tradicionalmente nómades, e cazadores recolectores. Viaxaban en canoas entre as illas para recoller alimentos: os homes cazaban leóns mariños, mentres que as mulleres recollían mariscos.

Distribución dos pobos indíxenas de Chile. Os yámana (yaghan) á esquerda en violeta escuro.

Notas
-----

1. 1 2 3  "Yámana." *Ethnologue.* Consultado o 18 de decembro de 2011.
2. ↑  Entrada yámana en Digalego
3. ↑  Grenoble, Lenore A. e Lindsay J. Whaley "What Does Digital Technology Have to Do with Yaghan?" *Linguistic Discovery.* Volume 1 Issue 1 (2002). Consultado o 19 de decembro de 2011.

* Portal:Pobos indíxenas de América

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q580659
* AAT: 300018031
* BNF: 122582218
* EBID: ID
* LCCN: sh85148911

 |
**San Tarsicio** foi un mozo que morreu martirizado mentres defendía un sagrario no seu peito, na Vía Apia de Roma en torno ao ano 267 ou 268 d. C. durante o goberno do emperador Valeriano. 

É venerado como patrón dos acólitos. O *Martiroloxio romano* celebrábao o 15 de agosto.

Biografía
---------

San Tarsicio foi un mozo convertido ao cristianismo a mediados do século III, que colaboraba como acólito da Igrexa de Roma nas catacumbas durante a persecución aos cristiáns por parte da administración do emperador Valeriano.

Despois de participar nunha Misa nas catacumbas de San Calisto foi comisionado polo bispo de Roma, Sisto II (257-258) para levar a eucaristía aos cristiáns que estaban no cárcere, prisioneiros por proclamar a súa fe en Cristo. Pola rúa atopouse cun grupo de mozos pagáns que lle preguntaron que gardaba baixo o seu manto. Tarsicio negouse a dicilo, e os outros atacárono con pedras e paus, posiblemente para roubar o que levaba. O mozo preferiu morrer antes que entregar o que el consideraba un tesouro sacro. Outros detalles máis lendarios indican que, cando estaba a ser apedreado, chegaría un soldado chamado Cuadrato, catecúmeno cristián, quen recoñeceu a Tarsicio e afastou aos atacantes. Tarsicio encomendoulle antes de morrer que levase a comuñón aos encarcerados no seu lugar.

Hoxe non existe unha identificación plena da súa sepultura, aínda que a igrexa de San Silvestre *in Capite*, unha basílica menor de Roma, atribúese posuír as súas reliquias.

Padroeiro
---------

No catolicismo, san Tarsicio é o patrón dos acólitos e ministros da Eucaristía, ademais daquelas persoas que reciben a primeira comuñón.

Notas
-----

Bibliografía
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tarsicio*** |