recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Reem Omar Frainah** (árabe: *ريم عمر فرينة*: ), máis coñecida como **Reem Frainah**, é unha activista dos dereitos humanos de Palestina. É tamén a Directora Executiva da Asociación Aisha para a Protección da Muller e do Neno.

Traxectoria
-----------

Reem Frainah traballou no campo da protección das mulleres e dos nenos en Palestina desde 1993. Ademais do seu activismo, estudou matemáticas na universidade. Despois de rematar a súa licenciatura, traballou como mestra na escola primaria. A través dun curso de formación dun ano no Gaza Community Mental Health Program (GCMHP, en galego Programa de Saúde Mental da Comunidade de Gaza), púxose en contacto con Eyad al-Sarraj. A través de el, interesouse na psicoloxía, e en 2011, rematou a súa Mestría en psicoloxía na Universidade Al-Azhar de Gaza. A súa disertación centrouse nas "tendencias cara o compromiso relixioso e a súa relación co axuste marital dunha mostra de parellas na cidade de Gaza."

Un dos programas dentro do GCMHP converteuse na Asociación Aisha para a Protección da Muller e do Neno (AISHA), unha organización independente de mulleres palestinas que traballa para conseguir a integración de xénero a través do apoderamento económico e o apoio psicosocial ós grupos marxinados na Franxa de Gaza co foco na cidade de Gaza e a Zona norte. Cando AISHA se converteu nunha institución independente en 2009, Frainah foi nomeada Coordinadora do Programa. Converteuse na Directora Executiva de AISHA en 2013.

A maioría dos seus traballos inclúen a ensinanza, e proporcionar unha serie de servizos á maioría de mulleres e nenos máis marxinados de Gaza. Tamén escribiu artigos, estudos e documentos de traballo, participou en seminarios sobre o tema, e organizou obradoiros con diferentes entidades, como representantes do Goberno palestino, o Banco de Palestina, Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit entre outros.

Notas
-----

1. ↑  "بعد تحقيق الهدف عن "اغتصاب المحارم".. جهات حقوقية وقانونية تكشف قصور السلطات" (en árabe). 2019-01-05. Consultado o 2020-04-16.
2. 1 2  "Palestinian Women Facing Odds".
3. ↑  "Aisha Association held its annual woman closing festival as an activity within campaign to elimination violence against women". Arquivado dende o orixinal o 17 de marzo de 2020. Consultado o 2020-03-12.
4. ↑  "Palestinian woman: defenseless before the law and the occupation" (en castelán). 2016-08-04. Consultado o 2020-03-12.
5. ↑  "يوم دراسي بقسم الخدمة الاجتماعية في الجامعة الإسلامية بغزة" (en árabe). Arquivado dende o orixinal o 06 de maio de 2018. Consultado o 2020-04-16.
6. ↑  "قانون يمنع إصدار شهادة الوفاة إلا بعد توزيع الوِرث على الوَرَثة". Arquivado dende o orixinal o 05 de maio de 2022. Consultado o 2020-04-16.
7. ↑  "برنامج غزة للصحة النفسية ينظم ورشة عمل بعنوان واقع الصحة النفسية في ظل الظروف الراهنة" (en árabe). Consultado o 2020-04-16.
8. ↑  "بالصور: الشباب الرياديون يطلقون خطة العمل لعام 2016 بدير" (en árabe). 2016-04-11. Consultado o 2020-04-16.
**Angela Brazil**, nada en Preston o 30 de novembro de 1868 e finada en Coventry o 13 de marzo de 1947, foi unha escritora inglesa.

Traxectoria
-----------

Os seus libros obtiveron éxito comercial e eran comunmente gozados por mozas na puberdade e adolescencia e influíron noutros autores. Aínda que o interese polas historias de internados femininos se reduciu a partir da II Guerra Mundial, os seus libros continuaron sendo populares até os anos 60. Na súa etapa de maior popularidade, determinadas figuras da autoridade víanos como unha posible influencia negativa nas estándares morais da sociedade e, nalgúns casos, foron prohibidos polas directoras de varias escolas femininas británicas.

Realizou unha gran contribución ao cambio do estilo e a natureza da ficción para mozas. Presentaba un punto de vista de mozas novas, activas e conscientes da época que as rodea; consideraba a adolescencia como período de transición e aceptaba que as mozas tivesen intereses e preocupacións comúns que se podían compartir. As súas historias, innovadoras na época na que apareceron, deixaron o seu sinal en autores de décadas máis recentes. Moitos dos seus motivos e argumentos comúns volvéronse estereotipos e hoxe día están suxeitos a parodias.

Notas
-----

1. ↑  A History of Homosexuality in Europe, Vol. I & II: Berlin, London ... Volume 1, by Florence Tamagne, page 124

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Bibliografía en Proxecto Gutenberg (en inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4762392
* WorldCat
* VIAF: 14394168
* BNB: ID
* BNF: 109384084
* Europeana: ID
* FAST: 423359
* FemBio: 4195
* GND: 1037168933
* Gutenberg: 2544
* ISNI: 0000 0001 1598 0863
* LCCN: no98110521
* LibriVox: 2580
* NLA: 35935240
* NPG: mp58860
* NTA: 073502146
* OBP: ID
* ODNB: 32050
* OL: OL1472833A
* openMLOL: 23131
* SELIBR: 279490
* SNAC: w65c572v
* SUDOC: 139078010
* WikiTree: Brazil-226

 |
***O pallaso*** (en alemán: *Der Clown*) é unha serie de televisión alemá da canle RTL. A serie foi emitida desde o 21 de abril de 1998 ata o 11 de outubro de 2001 e tivo 46 episodios. Os principais intérpretes foron Sven Martinek, no papel do pallaso; Diana Frank, como Claudia; Thomas Anzenhofer, como Dobbs; e Volkmar Kleinert. Na Galiza é foi emitida dobrada ao galego na TVG.

***Der Clown*** tamén foi un filme que se estreou no ano 2005.

Historia
--------

Cando o amigo de Max Zander morre nun coche bomba, Max decide morrer e resucitar como o pallaso para loitar contra o mal. Recibe axuda dos seus amigos: a xornalista Claudia Diehl (Diana Frank), o piloto Tobias "Dobbs" Steiger (Thomas Anzenhofer) e mais o avogado Joseph Ludowski (Volkmar Kleinert). Alguén se imaxina un policía de elite que utiliza unha máscara de pallaso como ferramenta de traballo habitual, para enfrontarse aos criminais máis perigosos e así poder desenmascaralos? Este axente existe na serie "O pallaso", unha produción alemá de 1998, que ten a curiosa habilidade de reunir comicidade e unha boa dose de acción, con secuencias espectaculares, persecucións, muros de lume e tomas aéreas.

A diferenza doutras producións televisivas, "O pallaso", alcume de Max Zander, non é a serie clásica de detectives, senón unha serie trepidante de acción, en que o seu protagonista principal é un moderno Robin Hood que traballa para salvagardar o ben e que combate os viláns usando, en ocasións, métodos pouco convencionais. Acotío, o protagonista, Max Zander, ten que enfrontarse aos peores traficantes internacionais de droga, secuestradores e mafiosos.

Na súa loita contra os criminais, Max Zander, amais dunha máscara de pallaso coa que asume unha identidade distinta, conta con outros elementos imprescindibles, como a axuda dos seus colegas; Claudia, unha reporteira de televisión, e Debbs, un piloto de helicópteros. A primeira vez que Max utilizou a careta de pallaso foi durante a investigación do asasinato do seu mellor amigo, situación que lle permitiu vingarse sen ser recoñecido.

As secuencias de acción están realizadas polo equipo que dirixe o especialista Herman Joha e os efectos especiais conseguidos por computador levan a sinatura de Dremascape, compañía encargada dos efectos de películas de grande éxito mundial, como Independence day e Godzilla. 
A serie foi emitida en galego na TVG.
Horas de emisión da serie do pallaso.
Luns
16:25 / 17:10/ 18:45 / 19:45
Martes
16:25 / 17:10/ 18:45 / 19:45
Mércores
16:25 / 17:10/ 18:45 / 19:45
Xoves
16:25 / 17:10/ 18:45 / 19:45
Venres
16:25 / 17:10/ 18:45 / 19:45
Sábado
09:26 / 10:12/ 10:12 / 11:00

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre televisión é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q551934
* AlloCiné: 2951
* IMDb: tt0149431
* LUMIERE: 173635
* OFDb: 35987
* TMDb: 16678

 |
**Óscar Adolfo Naranjo Trujillo**, nado en Bogotá o 22 de decembro de 1956, é un xeneral retirado da Policía Nacional de Colombia, negociador plenipotenciario do goberno nas negociacións de paz coas FARC e actual vicepresidente de Colombia.

Ocupou o cargo de director desa institución entre maio de 2007 e xuño de 2012. Traballou no comando do departamento de Policía de Bolívar, o Comando de Operacións Especiais, a Dirección de Intelixencia e Contraintelixencia Policial e a Policía da cidade de Cali. Participou na Operación Apocalipse 1 que deu morte ó narcotraficante Gonzalo Rodríguez Gacha, membro do Cartel de Medellín ademais doutras operacións de intelixencia que terminaron coa morte de Pablo Escobar, capo do Cartel de Medellín. Naranjo é membro da *International Drug Enforcement Association* filial da DEA estadounidense, a Asociación Internacional de Xefes de Policía e o círculo de historia da Policía Nacional. O 19 de abril de 2012, o xeneral Naranjo presentou a súa renuncia ó presidente Juan Manuel Santos. A renuncia oficializouse o 12 de xuño de 2012. Foi asignado entón como negociador plenipotenciaro nas negociacións de paz coas FARC dende os seus inicios.

O 12 de xaneiro de 2017 o Presidente Juan Manuel Santos anunciou o seu postulación para ser o novo vicepresidente de Colombia.

Notas
-----

1. ↑  "El heredero de "Don Berna" es el azote de Medellín (entrevista)". *El País* (en castelán). 2 de setembro de 2007. Arquivado dende o orixinal o 25 de setembro de 2019. Consultado o 23 de maio de 2019.
2. ↑  "Santos nombra al general Naranjo vicepresidente de Colombia". *EL PAÍS* (en castelán). 12 de xaneiro de 2017. Consultado o 12 de xaneiro de 2017.

* Portal:Colombia
**Francisco Gutiérrez Ríos**, nado en Santiago de Compostela, é un xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de militar, naceu en Santiago porque o seu pai estaba destinado alí, pero mantiña vínculos familiares coa cidade de Ourense e con Rioseco (Paderne). Trasladáronse aínda sendo neno á Coruña, e estudou nos Salesianos. Estudou na universidade en Madrid e alí comezou a traballar na radio, precisamente en Radio Madrid, onde coincidiu con Pepe Domingo Castaño e Rafael Revert.

Despois trasladouse á cidade da Coruña, onde traballou vinculado ao xornalismo e á publicidade durante catro décadas, en Radio Juventud, Radio Coruña, *El Ideal Gallego*, *DxT Campeón* e *TodoDeporte*. Xubilouse traballando para a radio municipal de Culleredo. Tamén traballou nos anos setenta como pallaso radiofónico, cun trío afeccionado chamado Pim, Pam, Pom (e onde Gutiérrez era Pam).

Obra
----

* *Con el ciento del Norte* (poemas)
* *Detrás de las palabras* (2018, biografía).

Notas
-----

1. 1 2  R. Blanco, Xabier. "El periodista "Detrás de las palabras" o la chispa ourensana en las ondas". *La Región* (en castelán). Consultado o 2019-01-16.
2. ↑  Gutiérrez, Francisco. "Francisco Gutiérrez Ríos: La CIUDAD QUE VIVÍ". *Francisco Gutiérrez Ríos*. Consultado o 2019-01-16.
3. ↑  "Francisco Gutiérrez Ríos". *Blog persoal*. Consultado o 2019-01-16.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Blog persoal do xornalista
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Fronte.
Denomínase **fronte de onda** ao lugar xeométrico no que os puntos do medio son alcanzados nun mesmo instante por unha determinada onda. Dada unha onda propagándose no espazo ou sobre unha superficie, as frontes de onda poden visualizarse como superficies ou liñas que se desprazan afastándose da fonte sen tocarse durante un tempo.

Polo principio de Huygens (físico neerlandés, 1629-1695), cada punto dunha fronte de onda, nun instante dado, pode ser considerada unha fonte de ondas secundarias, producidas no sentido de propagación e coa mesma velocidade do medio. Podemos dicir que a fronte de onda anterior é considerada como unha xeradora dunha nova fronte de onda, ou que a fronte de onda separa a rexión "perturbada" da rexión non perturbada. Un exemplo básico é o son, onde cando as partículas de ar están en repouso non se oe nada, e só no momento que estas partículas son vibradas (unha fronte de onda empurrando e xerando unha nova fronte de onda) é cando ocorrerá a propagación do son (neste caso haberá propagación de enerxía e non de materia). No caso das ondas electromagnéticas, coa súa enerxía irradiada igualmente en todas as direccións (circular), haberá un determinado instante onde a fase da onda irradiada comezará a se repetir en todos os puntos, comezando unha nova fronte de onda.

Forma da fronte de onda
-----------------------

Para ondas tridimensionais, a fronte de onda adoita ser plana ou esférica (só se existe algún tipo de anisotropía ou heteroxeneidade encontramos outras superficies máis complexas). Para ondas bidimensionais, como as da superficie da auga, a fronte acostuma ser plana ou circular (en caso de anisotropía ou inhomoxeneidade poden aparecer outras formas).

A fronte de onda está formada por puntos que comparten a mesma fase, polo que, nun instante dado *t*, unha fronte de onda está formada polo lugar xeométrico (superficie ou liña) de todos os puntos cunhas coordenadas que satisfán a relación:

> 
> {\displaystyle {\frac {\mathbf {n} \cdot \mathbf {r} }{\lambda }}-\nu t=C\_{0}}
> 
> 
> 

Onde:

{\displaystyle \lambda \;}, é a lonxitude de onda.
{\displaystyle \mathbf {n} }, chamado vector unitario que coincide en cada punto do espazo coa dirección de propagación da onda.
{\displaystyle \nu \;}, é a frecuencia da onda.
{\displaystyle C\_{0}\;} é un valor real, tomando diferentes valores deste parámetro obtéñense diferentes frontes de onda no mesmo instante dado.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q461533
* EBID: ID
* GEC: 0229766
* GND: 4189546-0
* MAG: 165699331
* PSH: 3136

 |
**Roberto González-Monjas**, nado en Valladolid en 1988, é un músico español. Violinista e director de orquestra, en 2022 deuse a coñecer que sería director da Orquestra Sinfónica de Galicia a partir do ano 2023.

Traxectoria
-----------

Roberto González-Monjas formouse na Universidade Mozarteum de Salzburgo con Igor Ozim e máis na Escola de Música e Teatro de Guildhall (Londres) canda a David Takeno.

Entre 2005 e 2007 foi concertino na Orquestra Xove Sinfónica de Galicia, tarefa que logo continuou na Orquestra dell’Accademia Nazionale di Santa Cecilia (Roma), na Winterthur Musikkollegium, na de música barroca Les Musiciens du Louvre de Grenoble, ou na Bayerische Kammerphilharmonie, entre outras.

Ademais, dirixiu a Mahler Chamber Orchestra, a Orquestra do Mozarteum de Salzburgo e a Filharmónica de Luxemburgo, ten acordos para facelo en próximas temporadas coa Orquestra da Radio Sueca, a Sinfónica de Baltimore, as Filharmónicas de Hong Kong e Oslo. En 2020 foi nomeado director principal da Orquestra do Musikkollegium, e, en 2021, primeiro director convidado da Orquestra Nacional de Bélxica, confirmándose como un dos novos directores con maior sona de España. En 2022, a alcaldesa da Coruña, Inés Rey, anunciou que González-Monjas dirixirá a Orquestra Sinfónica de Galicia en tres tempadas entre 2023 e 2026. Na decisión destacou pola "*visión musical, carisma, así como a súa crecente proxección internacional*".

Como docente foi o profesor máis novo en incorporarse á Escola de Música e Teatro de Guildhall en 2013, e fundou Iberacademy (Academia Filharmónica Iberoamericana), un proxecto de educación musical en Colombia.

Notas
-----

1. ↑  "Roberto González-Monjas - Tartini Festival". *www.tartinifestival.org*. Arquivado dende o orixinal o 26 de decembro de 2022. Consultado o 2022-12-26.
2. 1 2  "Roberto González-Monjas en medici.tv". *medici.tv* (en inglés). Consultado o 2022-12-26.
3. ↑  "Roberto González-Monjas". *IMG Artists* (en inglés). 2018-03-05. Consultado o 2022-12-26.
4. ↑  "Importante nombramiento para Roberto González-Monjas". *www.codalario.com* (en castelán). Consultado o 2022-12-26.
5. ↑  "Belgian National Orchestra : deux chefs invités". *Crescendo Magazine* (en francés). Consultado o 2022-12-26.
6. ↑  "Roberto González-Monjas nuevo director titular de la Orquesta Sinfónica de Galicia". *Mundoclasico.com* (en castelán). Consultado o 2022-12-26.
7. ↑  "Roberto González-Monjas, nuevo director titular de la Sinfónica de Galicia". *www.codalario.com* (en castelán). Consultado o 2022-12-26.
8. ↑  "fundadores". *ibercademy*. Consultado o 27-12-2022.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Orquestra Sinfónica de Galicia

  

* Portal:Música clásica

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q36935477
* WorldCat
* VIAF: 12157640861138220522
* AllMusic: mn0003664805
* Discogs: 6842189
* GND: 1201394090
* LCCN: n2021045475
* MusicBrainz: ID

 |
**Unión Latina** foi unha organización internacional conformada polos países que falan algunhas das denominadas linguas romances, coa función de promover e difundir a súa herdanza común e aquilo que identifica o mundo latino.

Historia
--------

Foi creada en 1954 ao asinar un acordo constitutivo en Madrid, e recoñeceuse como unha institución formal en 1983. Unión Latina anunciou o 26 de xaneiro de 2012 a suspensión das súas actividades por mor de dificultades financeiras. O 31 de xullo de 2012 tivo lugar a disolución do secretariado Xeralxe o despedimento de todo o persoal da organización.

O seu nome nas súas linguas oficiais era en castelán: *Unión Latina*; catalán: *Unió Llatina*; francés: *Union Latine*; italiano: *Unione Latina*; portugués: *União Latina*; romanés: *Uniunea Latină*.

Notas
-----

1. ↑  "Dissolução do Secretariado Geral da União Latina", *União Latina*, consultado 28-12-2016.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio Oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q123209
* WorldCat
* VIAF: 139143947
* BAV: ADV10060364
* BIBSYS: 90109417
* BNE: XX97201
* BNF: 11878868w
* GEC: 0282541
* ISNI: 0000 0001 2358 836X
* LCCN: n85108826
* PTBNP: 267432
* SUDOC: 026565277

 |
O **Palacio Real de Aranjuez** é unha das residencias da Familia Real Española, situada no Real Sitio e Vila de Aranjuez (Comunidade de Madrid), que é xestionada e mantida por Patrimonio Nacional.

Historia e características
--------------------------

Cando o Emperador Carlos V empezou a interesarse por desenvolver Aranjuez como unha vila rexia con amplo coto de caza aposentouse, como en 1501 fixera Filipe o Fermoso, no vello palacio dos maestres de Santiago.

Foi erixido por orde de Filipe II, quen lle encomendou o proxecto ao arquitecto Juan Bautista de Toledo, que morreu durante a súa construción, polo que a súa discípulo Juan de Herrera foi o encargado de rematar a obra. Durante todo o século XVII parouse a obra, ata que en tempos de Fernando VI lévase a cabo unha importante ampliación, que continuará Carlos III dotándoo dunhas ás que encerran o patio de armas, tal e como se pode contemplar hoxe en día. Un palacio menor, a chamada Casa do Labrador, sitúase fóra do recinto, formando parte do Xardín do Príncipe.

Os inmensos xardíns, proxectados para enxalzar a residencia real da árida e seca meseta do centro de España, e regados coas augas dos ríos Texo e Jarama, son os máis importantes do período dos Habsburgo en España. Alcanzaron singular renome grazas ao *Concerto de Aranjuez*, de Joaquín Rodrigo, considerada a composición musical española máis escoitada no mundo. En 2001 esta contorna foi declarada «Paisaxe Cultural Patrimonio da Humanidade» pola Unesco.

Do Palacio destacan a Sala Chinesa ou Gabinete de Porcelana, así como a Sala dos Espellos.

Véxase tamén
------------

* Xardíns de Aranjuez

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Palacio Real de Aranjuez*** |

* Información no sitio web de Patrimonio Nacional *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q530129
* WorldCat
* VIAF: 145385854
* BNF: 135715177
* GND: 819826-3
* ISNI: 0000 0000 9811 978X
* LCCN: n88003666
* SUDOC: 052648672

 |
Inscrición sumeria do século -XXVI
A tabela sobre o diluvio do Poema de Gilgamesh, escrita en lingua acadia.
A **literatura sumeria** é a literatura máis antiga do mundo.
Os sumerios idearon o primeiro sistema de escritura, comezando con logogramas cuneiformes, que evolucionaron a un sistema de escritura silábico.
A lingua sumeria mantívose en uso oficial e literario nos Imperios Acadio e Babilonio, ata despois de que a lingua falada desaparecese da poboación; a alfabetización estaba estendida, e os textos sumerios que copiaban os estudantes exerceu posteriormente unha influencia na literatura babilónica.
A literatura sumeria non chegou ata nós directamente, senón que debeu de ser redescuberta a través da arqueoloxía. No entanto, os acadios e babilonios recibiron unha grande achega da herdanza literaria sumeria, cuxas tradicións contribuíron a estender por Oriente Medio, influíndo en gran medida a literatura que xurdiría en dita rexión, incluíndo a Biblia.

Obras literarias
----------------

Obras importantes da literatura sumeria inclúen:

* Un mito sumerio da Creación e o Diluvio (en inglés)
* Dúas lendas de Enmerkar:
	+ *Enmerkar e o señor de Aratta* (tradución ao inglés).
	+ *Enmerkar e En-suhgir-ana* (en inglés).
* Dúas lendas de Lugalbanda durante a campaña contra Aratta:
	+ *Lugalbanda na Cova Montañosa* (en inglés).
	+ *Lugalbanda e o paxaro Anzud* (tradución ao inglés).
* Cinco historias no Poema de Gilgamesh:
	+ *Gilgamesh e Aga* (en inglés).
	+ *Gilgamesh e o Touro do Ceo* (en inglés).
	+ *A morte de Gilgamesh* (en inglés).
	+ *Gilgamesh, Enkidu e o Mundo Inferior* (en inglés).
	+ *Gilgamesh e Huwawa* (versión A, versión B).

Notas
-----

1. ↑  *Electronic Text Corpus of Sumerian Literature* (en inglés)

Véxase tramén
-------------

### Ligazóns externas

* Catálogo de obras literarias do *Electronic Text Corpus of Sumerian Literature* *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2720217
* BNCF: 9211
* BNF: 119473695
* EBID: ID
* LCCN: sh85130415
* NKC: ph126272

 |
Lenda: **a** =glándula lacrimal, **b**= punto lacrimal superior, **c** =conduto superior, **d**= saco lacrimal, **e** =punto lacrimal inferior, **f**= conduto inferior, **g** = canle lácrimo-nasal
Unha **lágrima**, **bágoa**, **bagulla** ou **fluído lacrimal** é un líquido composto de auga, sales minerais e proteínas, producido polas glándulas lacrimais (do sistema lacrimal) nas pálpebras superiores do ollo humano para lubrificar e limpar o ollo. É producido en gran cantidade cando alguén chora.

Curiosidade
-----------

A expresión popular **derramar lágrimas de crocodilo** usada para dicir que alguén chora sen razón ou por finximento, xurdiu dun feito real que acontece cos crocodilos. Cando o animal come unha presa, faino sen mastigar, engulíndoa directamente. Para isto, abre a mandíbula de tal forma que comprime a glándula lacrimal, localizada na base da órbita, o que fai que os réptiles choren. Outra hipótese é, simplemente que esa secreción mantén húmidos os ollos cando están fóra da auga.

Notas
-----

1. ↑  *Expresiones españolas para Erasmus en apuros*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* RODRIGUES, Greice. **Rio de Lágrimas**: Na semana passada, o País assistiu a cenas de choradeira. Mas nem sempre o pranto é sincero. São Paulo: Editora Três, ISTOÉ n° 1865, p. 40-41, 13 de jul. 2005.

### Outros artigos

* Sistema lacrimal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q76469
* AAT: 300266454
* BNCF: 40597
* BNF: 123039663
* EBID: ID
* GEC: 0119701
* GND: 1042538042
* JSTOR: tears
* LCCN: sh92001016
* MAG: 2778275304
* NDL: 00576968
* NKC: ph1059312

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D013666
* MeSH: A12.200.882
* UMLS: C0039409

 |
Agulla (*Belone belone*)
Os **Beloniformes** (Beloniformes) son unha orde de peixes con espiñas nas aletas (superorde Acantopterixios ou (Acanthopterygii). Comprenden principalmente especies mariñas pero tamén algunhas de augas salobres ou doces.

Características
---------------

Adoitan ser peixes de tamaño medio que viven cerca da superficie da auga e que se alimentan de algas, plancto ou pequenos animais, incluídos outros peixes.

As mandíbulas dos beloniformes están especialmente prolongadas, só a inferior (familia Adrianichthyidae) ou as dúas (familias Belonidae ou Scomberesocidae), carácter que se pode presentar só nos individuos adultos, só nos xuvenís ou en ámbalas idades.

O lobo inferior da aleta caudal posúe máis radios principais que o lobo superior.

Clasificación
-------------

Divídense en dúas subordes e cinco familias:

* Suborde Adrianichthyoidei
	+ Familia Adrianichthyidae
* Suborde Belonoidei
	+ Superfamilia Exocoetoidea
		- Familia Exocoetidae
		- Familia Hemiramphidae
	+ Superfamilia Scomberesocoidea
		- Familia Belonidae
		- Familia Scomberesocidae (alcrique ou paparda)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Beloniformes*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Beloniformes*** |

* Taxonomía ITIS
* Taxonomía Fish Base

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q329667
* AAT: 300310594
* BRE: 3536398
* EBID: ID
* GEC: 0083925
* MAG: 2778306930

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Beloniformes
* Dyntaxa: 3000267
* EOL: 8242
* EPPO: 1BELGO
* FE: 304295
* FE-New: ID
* Fossilworks: 35761
* GBIF: 498
* iNaturalist: 51485
* IRMNG: 10232
* ITIS: 553128
* NBN: NBNSYS0000179751
* NCBI: 76071
* Plazi: ID
* Soortenregister: 182663
* uBio: 113884
* WoRMS: 10320

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D023761

 |
Chámanse **eurihalinos** aqueles seres acuáticos que son capaces de vivir nun amplo abano de concentración de sales sen que isto afecte o seu metabolismo. Para soportar estes cambios na salinidade utilizan distintos sistemas de regulación, como son as glándulas lacrimais, as fosas nasais e outros, mediante mecanismos fisiolóxicos que buscan conseguir que a concentración salina do seu sangue sexa similar á do fluído no que viven (auga salgada ou doce).

O termo procede do grego *eury-*, ancho, estendido, e *hal(o)-*, sal, e foi creado por Karl Möbius en 1871, como *euryhalin*.

Exemplos de peixes eurihalinos son os diádromos (que migran do mar ós ríos), coma o salmón, a anguía ou os espiñosos (*Gasterosteidae*), pero tamén se dá esta característica noutros grupos animais, como as artemias, un pequeno crustáceo.

En contraposición están os organismos **estenohalinos**, que só poden sobrevivir nun rango de salinidade moi estreito, deténdose o seu desenvolvemento se varía a concentración de sal no medio.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Dicciomed.es

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2630188
* MAG: 76854278

 |
Bólas de arxila expandida.
A **arxila expandida**, tamén coñecida polos nomes de *arlita* ou *ripiolita*, é un árido cerámico de gran lixeireza, que se emprega na construción como recheo funcionando como illante térmico. Pola súa constitución oca tamén illa acusticamente.

Ademais tamén ten o seu uso na enxeñaría para drenaxes, de filtro na depuración de augas, como tamén na xadinería.

Fabricación
-----------

Baixo a acción de temperaturas elevadas, certas arxilas posúen a propiedade de incharse mentres desprenden gases e se amolecen, ao mesmo tempo que forman unha capa exterior por vitrificación da superficie.

A arxila homoxeneizada pulverízase até converterse en po impalpable. Logo ponse nun prato granular con adición de auga e, por efecto de forza centrífuga, granúlase a arxila en forma de pequenas bólas. Cócese en fornos rotatorios a temperaturas de 1200 °C, onde a arxila sofre expansión e comezo de vitrificación.

Despois do arrefriado, obtense un produto lixeiro, duro, de textura celular moi pronunciada, de cor parda a arroibada e interiormente negra, onde se aprecian os alvéolos.

Composición
-----------

A súa granulometría pode variar desde os 10-16mm, até diámetros inferiores aos 5mm. En xeral, canto máis grande sexa o tamaño do gran (máis expandido), menor será a densidade do material, que oscila entre os 325 kg/m3 e os 750 kg/m3. Esta densidade é até cinco veces inferior que a da arxila común, que é darredor dos 1.500 kg/m3.

Aplicacións
-----------

A característica máis notable da arxila é a súa relación entre peso e capacidade resistente. Por esta cualidade, emprégase fundamentalmente como material de recheo de baixo peso en situacións nas que se precisa unha certa resistencia mecánica. O uso máis típico deste material consiste en crear pendentes para conducir a auga en cubertas planas. O método de aplicación máis usado é mesturar a arxila con aproximadamente un 15-20% de cemento. Co mesmo propósito emprégase como recheo en forxados e soleiras. E tamén unha solución habitual en obras de enxeñaría civil como recheo en escavacións.

Tamén se utiliza en formigóns lixeiros, con densidades que poden chegar a ser tan baixas como 500 kg/m3 (cinco veces menores que o formigón común), se ben os formigóns lixeiros empregados con fins estruturais non adoitan presentar densidades inferiores aos 1.300-1.500 kg/m3.

Debido á súa porosidade, estes formigóns deben recubrirse con formigón convencional ou mediante outras técnicas para evitar a oxidación das armaduras interiores.

Algúns prefabricados tamén incorporan arxila expandida, como é o caso das bovedillas alixeiradas, para o forxado, ou bloques para cerramento, como tamén pantallas acústicas ou losetas.

Notas
-----

1. ↑  Carlos Enrique Diaz Reyes. "Tipos de hormigón". Consultado o 29 de setembro de 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q886974
* MAG: 2778169132

 |
**Xosé Manuel Vélez Latorre**, nado en Ourense en 1963, é un poeta e latinista galego.

Biografía
---------

Estudou Filoloxía clásica na Universidade de Salamanca e Filoloxía xermánica na de Würtzburg (Alemaña). Actualmente exerce como profesor de latín no IES Eduardo Blanco Amor de Ourense. Tamén é crítico literario na prensa galega.

Obra
----

Iniciou a súa obra poética con *Ritos de auga* (1993), co que gañou o II Premio de poesía Martín Codax. Este poemario continúa a liña de Gonzalo Navaza en *Fábrica íntima*, de continuas referencias ao mundo greco-latino e de forte presenza da metaliteratura, referencias continuas e citas explícitas.

En *Contra saudade* (1996) (Premio Miguel González Garcés), o seu segundo poemario, fai unha reflexión sobre a saudade.

En xeral, a súa poesía caracterízase polo cultismo, a narratividade, o distanciamento entre autor e voz poética, os xogos irónicos e o simbolismo.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina do autor na Editorial Galaxia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9096732
* Dialnet: 510202

 |
Coordenadas: 43°19′18″N 2°00′20″O﻿ / ﻿43.32177463934794, -2.0056700706481934

O "Peite do Vento", en San Sebastián.
Outra vista do Peite do Vento.
O ***Peite do Vento*** (en éuscaro: *Haizearen orrazia*, en castelán: *Peine del Viento*) é un conxunto de esculturas de Eduardo Chillida sobre unha obra arquitectónica do arquitecto vasco Luis Peña Ganchegui, sendo probablemente a súa obra máis importante e coñecida.

Atópase situado nun extremo da baía da Concha, ao final da Praia de Ondarreta, en Donostia, País Vasco. Está composto por tres esculturas de aceiro, incrustadas nunhas rochas que dan ao mar Cantábrico.

Chillida seguiu traballando na serie Peite do Vento, que coincide no aspecto formal coa súa colección de *Estelas*, e particularmente, coas dedicadas a Pablo Picasso, Salvador Allende e Pablo Neruda.

A obra foi finalizada en 1976. Ademais das esculturas, acondicionouse unha zona onda elas cunhas saídas de aire e auga que se abastecen das ondas que baten nas rochas e nas esculturas.

Notas
-----

1. ↑  El 'Peine del Viento' *elpais.com* *(en castelán)*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Peite do Vento*** |
**Abraham Gerpe Muñiz**, nado en Lume de Suso (Santa Baia de Castro) en 1991, é un político galego, que chegou a ser alcalde independente de Coristanco.

Traxectoria
-----------

Enxeñeiro de obras públicas e enxeñeiro civil, ao rematar os estudos presentouse como cabeza de lista polo PSdeG ás eleccións municipais 2015 de Coristanco, e resultou escollido como único concelleiro socialista.Apoiou a elección como alcalde do candidato de TeGa, Amancio Lavandeira, xunto coa concelleira do BNG, pasando a formar parte do goberno ocupándose da concellería de Obras e Urbanismo.

En xuño de 2016 renunciou ao seu posto no goberno, aducindo á crítica situación económica pola que pasaba o concello. En agosto de 2017 presentou unha moción de censura apoiada polo PPdeG, polo que pasou a ser o alcalde. Gerpe e os concelleiros populares foron expulsados das súas formacións políticas e formaron grupo de goberno independente. Gerpe estivo de baixa durante varios meses do seu mandato, por accidentes de tráfico e despois por casar. Tamén viu como o seu equipo de goberno rompía a un ano das eleccións, ao dimitirlle o antigo alcalde, Antonio Pensado (expulsado do PP trala moción de censura).

Nas eleccións municipais de 2019 encabezou a candidatura de Contigo Coristanco, brazo local do partido Contigo Somos Democracia, mais tan só acadou 1 concelleiro e a alcaldía pasou a Juan Carlos García Pose do PPdeG, formando parte da oposición. Nas municipais de 2023 non presentou candidatura e abandonou a primeira liña política.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Amancio Lavandeira** |  **Alcalde de Coristanco** 2017 - 2019 | Sucesor:**Juan Carlos García Pose** |

Notas
-----

1. ↑  Lugo, El Progreso de (2017-08-08). "Abraham Gerpe será el alcalde más joven de Galicia tras una moción de censura en Coristanco". *El Progreso de Lugo* (en castelán). Consultado o 2019-01-09.
2. ↑  Un edil socialista de Coristanco renuncia a 108.000 euros «ante a situación crítica do Concello»
3. ↑  Pontevedra, Diario de (2017-08-30). "Abraham Gerpe: "La primera decisión que tomaré será pagar la factura del teléfono para que el Concello tenga línea"". *Diario de Pontevedra* (en castelán). Consultado o 2019-01-09.
4. ↑  "La boda de Abraham Gerpe hace alcaldesa a Clarisa Couto". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2018-10-12. Consultado o 2019-01-09.
5. ↑  Concello de Coristanco na FEGAMP
Rudolf Clausius, pioneiro da termodinámica e pai do concepto entropía.
A **entropía** (do grego *en* [en] + *trope* [transformación]) é unha magnitude termodinámica que dá conta da enerxía que non pode realizar traballo útil nun proceso termodinámico. É unha función de estado de carácter extensivo e o seu valor medra nun sistema illado, de acordo coa Segunda Lei da Termodinámica. Pode ser interpretada como o estado de desorde dun sistema. A variación positiva da entropía indica o sentido natural en que calquera evento ocorre nun sistema illado.

A termodinámica clásica define a entropía como:

{\displaystyle dS={\frac {\delta Q}{T}}\!}
A **entropía** é definible tamén como a **enerxía incapaz de realizar traballo**, e está presente en todos os procesos, no sentido do aumento global da entropía. A perda de enerxía en cada proceso, na transformación, está relacionada co aumento da entropía. A enerxía pérdese, disípase, e non temos como reaproveitala.

De modo xeral a entropía aumenta coa elevación da temperatura, pois de acordo coa **Enerxía Libre de Gibbs**, a enerxía libre é dada pola diferenza da enerxía total e os factores entrópicos:

G=H-TS

Onde,
G=Enerxía Libre, H=Entalpía, T=Temperatura, S=Entropía

Segundo Erwin Schrödinger, a enerxía é necesaria para repor non só a enerxía mecánica dos nosos esforzos corporais, mais tamén a calor que liberamos continuamente no ambiente. E que liberamos calor non é accidental, senón esencial, pois é precisamente esta a maneira a través da cal nos libramos do excedente de Entropía que producimos continuamente no noso proceso de vida física.

A termodinámica cuántica utiliza os métodos da mecánica estatística para calcular os parámetros termodinámicos dos compoñentes dun sistema. De entre eses parámetros, están aqueles que nos permiten relacionar a entropía dun sistema coa súa Organización e contido da Información.

Unha variación negativa, da entropía, espontánea, implicaría no retroceso dun evento, o evento estaría volvendo no tempo, o que é improbable.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q45003
* AAT: 300056015
* BNCF: 19353
* BNE: XX528989
* BNF: 12099111d
* EBID: ID
* GEC: 0103334
* GND: 4014894-4
* LCCN: sh85044150
* MAG: 2910052939
* NDL: 00562019
* NKC: ph119950
* PSH: 3262
* TESF: entropy

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D019277
* UMLS: C0376522

 |
O **Palacio de La Magdalena** está sito na península de La Magdalena, en Santander, Cantabria (España) e foi construído entre os anos 1909 e 1911, por subscrición popular, como residencia de verán da familia do rei Afonso XIII ata o ano 1931 (cando se proclama a Segunda República Española). Deseñado polos arquitectos Javier González Riancho e Gonzalo Bringas Veiga, foi amoblado en 1913, cando foi inaugurado. En 1914 engadíronse as cuadras, de estilo inglés con tellados puntiagudos de vertentes pronunciadas, entramados de madeira etc.

Trátase dunha obra ecléctica, que combina influencias inglesas, con abundancia de chemineas, formas das ventás, así como achegas de estilo francés, como a escalinata de dobre tramo da escaleira principal, a asimetría dos corpos do edificio e tamén algunhas pinceladas rexionalistas.

O edificio consta de dúas entradas, unha ao Norte para carruaxes, con pórtico, e outra ao Sur, que é a principal, con dous torreóns de planta octogonal e unha escalinata de tramos dobres. O palacio é de pedra de cachotería con cubertas de lousa. No interior destacan os salóns de recepción conservando algúns cadros de interese, de autores como Benedito, Sorolla, Sotomayor etc.

Dende 1932 organiza os cursos de verán da Universidade Internacional Menéndez Pelayo.

Galería de imaxes
-----------------

* 
* 
* 
*

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* González Calderón, Carlos; Fernández Palazuelos, Pedro. *Península de La Magdalena*. El Ojo Avizor Fotoguías (en castelán e inglés e francés (edición trilingüe)). Creática Ediciones. ISBN 84-95210-21-5.

### Outros artigos

* Península de La Magdalena.
* El Sardinero.
* Universidade Internacional Menéndez Pelayo (UIMP).

### Ligazóns externas

* O Palacio de La Magdalena*(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2625319
* WorldCat
* VIAF: 173298280
* GeoNames: 6269237

 |
**Iván Pablo Sanmartín Carreira**, nado o 8 de outubro de 1975 en Santiago de Compostela, é un atleta, xuíz de atletismo e dirixente deportivo galego, actual presidente da Federación Galega de Atletismo.

Traxectoria
-----------

Iván Sanmartín é un atleta especializado en fondo e gran fondo, que corre en probas afeccionadas polo club de atletismo do Pino. 

Licenciado en Ciencias do Deporte na Universidade da Coruña, desde novo estivo vencellado á delegación local en Santiago da Federación Galega de Atletismo, desde 2015 como delegado. Membro polo tanto da directiva da federación, foi o único candidato a substituír en 2022 o anterior presidente, Isidoro Hornillos, e saíu elixido.

Profesionalmente traballa como técnico de deportes do concello do Pino.

Notas
-----

1. ↑  "Lista de saída. Campionato de Galicia Máster". *ranking.atletismo.gal*. Consultado o 2022-11-09.
2. ↑  "Hornillos deja la Federación y le sucede Iván Sanmartín". *Atlántico* (en castelán). 2022-11-04. Consultado o 2022-11-09.
Té xeado cun toro de limón.
O **té xeado** (en inglés: *ice tea*) consiste nunha forma xeada de té, servida a miúdo nun vaso con xeo. Calquera variedade de té pode ser susceptible de ser empregada como té xeado, depende dos gustos particulares. Existen marcas comerciais que distribúen o té en botella ou en lata aínda que a porcentaxe de té que conteñen é moi baixo, polo tanto, é mellor preparar o té xeado con calquera das variedades puras ou aromatizadas que se poden atopar nas tendas especializadas.

Características
---------------

É aconsellable permitir que o té se arrefríe até temperatura ambiente antes de facer té xeado, xa que pola contra é moi posible que se formen condensados, o que daría ó té un aspecto leitoso así como un sabor lixeiramente acedo. O té quente pode ser verquido sobre un vaso con xeo (se se filtra o sabor non se ve afectado por esta operación). Adóitase incluír no vaso unha especie de culleriña de mango alongado para remover o xeo picado.

O té xeado adoita servirse con algunhas follas de menta e algún que outro toro de limón. Nos Estados Unidos, adoita ser doce pola adición de azucre. Todo iso mesturado cunha *culler de té xeado* que adoita ser alongada para poder axitar o fondo.

Notas
-----

1. ↑  Oxford English Dictionary (ed.). "New words list December 2012". Arquivado dende o orixinal o 26 de abril de 2013. Consultado o 14 de marzo de 2013.
O **palacio novo de Narbona** é a parte nova do conxunto monumental de Narbona, en Francia, formada polo palacio dos arcebispos de Narbona e a Catedral de San Xusto e San Pastor.

Características
---------------

O palacio está situado na dereita da paisaxe da áncora, abríndose unha porta que domina o acceso á zona do palacio vello. O torreón de Gil Aicelion, próximo á porta do mesmo nome, foi edificada para afirmar a autoridade do arcebispo sobre os vicecondes que tiñan a súa residencia enfronte, así como para vixiar a ponte e o porto. Ten 162 banzos e un torreón na parte superior desde o que se divisa un panorama espléndido. Ten unha sala, chamada sala do tesouro, con esculturas medievais. Ó lado do edificio está o sínodo, do século XIV, construído para ampliar o palacio. Na parte norte do torreón levántase a torre de San Marcial.

Unhas obras dos séculos XVII e XVIII modificaron o seu aspecto e construíronse fachadas clásicas; en 1846 Viollet-le-Duc edificou a á este que corresponde á casa do concello da cidade.

Na parte baixa está a sala dos cónsules, cunha serie de piares, que foi dedicada ós antigos cónsules da vila, con diversos elementos relativos a estes. Por unha escaleira edificada en 1628 pásase á zona do palacio. A sala dos sínodos era aquela na que o arcebispo celebraba as recepcións e onde se levaban a cabo moitas reunións dos Estados Xerais de Languedoc, asemblea provincial que, antes da Revolución Francesa, se reunía cada ano nunha cidade diferente da provincia. Inicialmente tiña o dobre de altura da que ten agora. Os arcos levantáronse no século XVII para permitir a construción dun piso suplementario. Nas paredes hai catro tapicerías de Aubsson do século XVII, representan a historia bíblica de Esther. Hoxe utilízase coma sala de concertos e para as recepcións ofertadas pola cidade, así como para as reunións públicas do consello municipal. No segundo andar están os departamentos do arcebispo, hoxe en día convertidos no museo de arte e historia de Narbona.
***L'Évasion de Rochefort*** (en galego: *A fuxida de Rochefort*) é unha pintura realizada por Édouard Manet en decembro de 1880 en vista do Salon de Paris de 1881, dous anos antes da súa morte. A obra é unha homenaxe ao polémico antiimperialista Henri Rochefort e a súa evasión de Nova Caledonia. Porén, a tea presta máis atención á titánica e intimidante mar que rodea á barca e aos seus personaxes. Ao lonxe, pódese espreitar a embarcación a partir da cal os prófugos emprenderon a fuxida. Nesta versión, pódese recoñecer a Rochefort ao mando da lancha.

O cadro exposto finalmente  
 82 × 67 cm  
Kunsthalle, HamburgoManet pintou unha segunda versión da tea na que se pode ver a Rochefort sen unha función particular, nunha embarcación sobre un mar moito máis calmo que ocupa a maior parte da tea. Semella que Manet foi afectado pola polémica sobre a fuxida de Rochefort polo que ao final decidiuse a presentar unha terceira tea na que retrataba a Rochefort, chamada *Portrait de Henri Rochefort*

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Henri Rochefort : Déportation et évasion d'un polémiste* / Joël Dauphiné. - L'Harmattan, 2004. - ISBN 2-7475-6967-5 pp. 238–239
Coordenadas: 55°45′37″N 37°37′07″L﻿ / ﻿55.760277777778, 37.618611111111

O **Teatro Bolshoy** (Большо́й теа́тр,  [bʌlʲ 'ʃɔj tʲɪ'atr], en galego pronunciaríase coma *balxoi*) é tanto un teatro como unha Compañía de teatro, danza e ópera con sede en Moscova, Rusia, e unha unidade adicional en Joinville, Brasil. A palabra *Bolshoy* significa "grande" en ruso.

A compañía foi fundada en 1776 por Peter Urussov e Michael Maddox. Despois de tres anos de se presentar nun recinto privado, adquiriu o teatro Petrovsky, onde durou ata o incendio que destruíu o edificio en 1805.

O edificio que actualmente funciona como sede foi construído en 1825 sobre os restos do teatro Petrovsky, deseñado polo arquitecto Ossip Ivanovitch Bovet. Este teatro é, despois do Scala, o maior teatro de Europa.

Nun principio, o *Teatro Bolshoy* era un foro exclusivo para a arte rusa; as óperas presentadas servían como contrapeso á forte influencia italiana do século XIX. Entre os compositores predilectos estaba Mikhail Glinka. Actualmente, toda tempada teatral comeza cunha ópera de Glinka.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Rusia*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Ópera*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Teatro Bolshoi*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q138908
* WorldCat
* VIAF: 148429446
* BNF: 131647942
* BRE: 1877278
* EBID: ID
* GEC: 0246282
* GeoNames: 6956693
* GND: 2095712-9
* Google Maps: 10639799305304353266
* ISNI: 0000 0001 2180 8971
* LCCN: n80004218
* MusicBrainz: ID
* NKC: kn20050607002
* Structurae: 20023528
* SUDOC: 035023228

 |
Coordenadas: 45°27′24″N 9°11′44″L﻿ / ﻿45.4568, 9.19563

O **Teatro Carcano** é un teatro de ópera da cidade de Milán (Italia), inaugurado o 3 de setembro e situado no Corso di Porta Romana.

Historia
--------

En 1801, no clima da renovación urbana determinada pola conquista napoleónica, a *Società teatrale della Casa Carcano* decidiu construír un novo e grande teatro (1.200 - 1.500 espectadores) no curso da prestixiosa Porta Romana, unha vía chea de mansións novas e renovadas nos derradeiros anos do século XVIII por Piermarini. Os planos do teatro, segundo o xove arquitecto Luigi Canonica, inspiráronse no Teatro alla Scala de Milán e ao Teatro della Cannobiana.

O deseño foi encargado a Luigi Canonica, daquela un xove arquitecto do Estado da República Cisalpina, quen asumiu o cargo en agosto de 1797 en lugar de Piermarini .

A apertura do teatro tivo lugar o día 3 de setembro de 1803 cunha representación de *Zaira*, con música de Vincenzo Federici e do baile *Alfredo il grande* de Paolo Franchi. Outros grandes momentos da música asociados ao teatro foron, por exemplo, a proclamación de Niccolò Paganini como o mellor violinista o 15 de outubro de 1813, as aparicións das divas Giuditta Pasta coas estreas de *Anna Bolena* (Donizetti) e de *La sonnambula* (Bellini) en 1830 e 1831 respectívamente, e Maria Malibran con *Norma* e *La sonnambula* de Vincenzo Bellini. As óperas de Bellini e foron interpretadas moitas veces no teatro milanés.

O teatro atravesou unha fase de declive durante o século XX a pesar dunha restauración levada a cabo polo arquitecto Nazzareno Moretti, quen modificou á vez a sala e a fachada. Recentemente recuperou o seu posto na escena cultural de Milán. Baixo a dirección do seu antigo director artístico Giulio Bosetti (de 1997 ata 2009) acolleu principalmente obras de teatro en lugar de ópera. Dende febreiro de 2010 a dirección artística foi confiada a Marina Bonfigli, e o teatro foi restaurado por completo no verán dese mesmo ano.

Características
---------------

O *Carcano* está formado por catro niveis. A decoración orixinal estaba composta por numerosas molduras e dourados, cun medallón central, estando o conxunto cuberto de ornamentacións de estilo neoclásico. Hoxe en día, non queda nada da sala e da fachada orixinal, que foi reconstruída en torno a 1913 por Moretti segundo o estilo ecléctico floral e cunha fachada modificada.

A capacidade do Carcano elevouse ata as 1.200 - 1.500 prazas. O traballo realizado en 2010 aportoulle ao teatro un acceso cómodo ás persoas don mobilidade reducida.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Ópera*** |

### Ligazóns externas

* Sitio web do Teatro Carcano de Milán *(en italiano)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1130908
* WorldCat
* VIAF: 126744076
* LCCN: n85325423
* SUDOC: 159279607

 |