**Cristóbal Halffter Jiménez-Encina**, nado en Madrid o 24 de marzo de 1930 e finado o 23 de maio de 2021 en Vilafranca, foi un compositor e director de orquestra español. Sobriño dos tamén compositores Rodolfo e Ernesto Halffter. É adscrito á denominada Xeración do 51, un grupo de compositores que introduciu as novas correntes musicais en España.

Traxectoria
-----------

### Primeiros anos e formación

Cristóbal Halffter naceu en Madrid o 24 de marzo de 1930 no seo dunha familia de músicos. Amais dos seus tíos Rodolfo e Ernesto, a súa nai era concertista de piano que o iniciou na música, aínda que morreu cando el contaba con tan só once anos, posteriormente lembraba que para el "a música converteuse nun xeito de seguir con ela". En 1936 a súa familia trasladouse a Velbert (Alemaña) para escapar da guerra civil española, onde realizou os seus estudos elementais. Tres anos despois, en 1939, regresou ao seu Madrid natal. Con todo, foron seus tíos Rodolfo e Ernesto os que fixeron ver a seu pai que era posible vivir da música, axudando a que seu pai non puxera ningún inconveniente na decisión de Cristóbal, quen logo bromearía sobre o tema:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Foi algo moi de agradecer, porque nunha familia 'normal' española se un neno dicía que quería ser compositor, antes de nada o levaban ao psiquiatra para estudialo...". | "|

Na capital española estudou bacharelato no Colexio Alemán e comezou os seus estudos musicais por libre. En 1947 ingresou no Real Conservatorio, onde estudou harmonía, contrapunto e composición con Conrado del Campo e graduouse en 1951 recibindo o premio extraordinario de Composición coa súa obra para orquestra *Scherzo*, e fóra do Conservatorio, Halffter recibiu clases de Alexandre Tansman e André Jolivet O mesmo ano da súa graduación comeza a traballar en Radio Nacional de España Con todo, o seu primeiro grande éxito chegou en 1952 da man da súa obra *Antífona pascual*.

En 1954 recibiu unha bolsa de estudos e trasladouse co seu tío Ernesto a París, onde entrou en contacto con Albert Blancafort. Logo dun ano na capital francesa foi nomeado director da Orquestra Falla, posto que ocupou ata o ano 1963. En 1957, residiu en Roma e Milán grazas a outra bolsa. En Italia coñeceu a Luigi Dallapiccola e ao seu discípulo Luciano Berio, amais de Bruno Maderna.

En 1961 representou ao Estado español coa súa obra *Formantes* no Festival de Londres da Sociedade lntenacional de Música Contemporánea, amais de ser invitado pola UNESCO ao Primeiro Congreso de Encontros de Cultura Leste-Oeste celebrado en Toquio (Xapón). Ese mesmo ano gañou a Cátedra de Composición e Formas Musicais no Conservatorio de Madrid, do que pasou a ser o seu director en 1964. Porén, dous anos despois de asumir a dirección do Conservatorio abandonou o cargo e solicitou a excedencia da súa cátedrapara adicarse á composición e á dirección, coincidindo coa invitación do Departamento de Estado dos Estados Unidos de América para visitar o país e ofrecer conferencias nos seus centros de estudos máis importantes.

### Éxito internacional

A partir de 1966 con *Líneas y puntos para 20 instrumentos de viento y dispositivo electroacústico*, *Anillos para orquesta* e a súa *Cantata Symposium*, a súa obra adquiriu progresivamente reconñecemento internacional, recibindo o encargo da cantata sobre texto de Norman Corwin *Yes, speak out, yes* por parte da Organización das Nacións Unidas en 1968, en honor aos Dereitos Humanos, e que sería estreada en 1969 pola Orquestra Nacional de España con el mesmo como director. Con estas palabras dirixíase o aquella Secretario Xeral das Nacións Unidas U Thant:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| É grato para min coñecer que aceptou a miña invitación para realizar unha obra, sobre o tema dos dereitos humanos, neste mesmo ano. Confío plenamente en que vostede e en Mr. Corwin lograrán unha obra memorable e apropiada para coroar estes vinte anos de loita pola dignidade humana e a liberdade, que se cumprirán o vindeiro 10 de decembro. Acepte as miñas grazas e os meus mellores desexos. | "|
| — U Thant (8 de marzo de 1968) |

Esta cantata converteuse nunha obra decisiva na traxectoria do compositor debido á súa transcendencia, ao ter unha ampla cobertura por parte da radio, a televisión e a prensa escrita.

En 1967 trasladouse aos Estados Unidos cunha bolsa de estudos para estudar na Ford Foundation, e logo a Berlín na DAA. Na capital alemá reelaborou os seus *3 Brechtlieder*, convertidos en *4 Brechtlieder* para soprano e orquestra.

A principios dos anos 1970 desenvolveu unha intensa actividade pedagóxica, asumindo a dirección do curso de composición no Festival de Granada en 1970, así como a dirección da Cátedra de Música da Universidade de Navarra. Nestes anos foron habituais as súas colaboracións co Conservatorio de Madrid e coa Escola de Canto. Con todo, pasado este tempo a composición e a dirección pasaron a ser a súa ocupación case exclusiva. Se ben durante toda a súa vida desenvolveu unha importante actividade como director, esta intensificouse a partir da década dos setenta, destacando especialmente na dirección de música contemporánea, o que lle proporcionou unha estabilidade económica que lle permitiu adicarse case en exclusiva á composición.

O 23 de febreiro de 2000, aos 70 anos, Cristóbal Halffter estreou no Teatro Real de Madrid a súa primeira ópera, *Don Quijote*, que quedou esquecida ata que a Opernhaus de Kiel recuperouna en 2004.

Cristóbal Halffter reside no castelo de Vilafranca do Bierzo, propiedade da familia da súa muller, a pianista María Manuela Caro y Carvajal, dende a súa construción a principios do século XVI.

Obra
----

*Artigo principal**:* Lista de composicións de Cristóbal Halffter.
A vinculación de Cristóbal Halffter ao humanismo, e o compromiso social e ético coa sociedade actual está sempre presente na súa obra, que salienta polo seu carácter interdisciplinar. Nas súas obras reflíctese un profundo compromiso cona problemática humana e social do mundo contemporáneo.

A música de Cristóbal Halffter combina o espírito da música española coas vangardas musicais. A obra de Halffter adoptou progresivamente un carácter máis persoal, se ben o compositor asimilou diversas correntes da música de vangarda como a atonalidade, o dodecafonismo, o serialismo, a música concreta, e a música electrónica, así como a utilización de formas clásicas.

Nos anos 1960 Halffter experimentou coa música electrónica, porén abandonouna pola imposibilidade de comunicación ao excluír a presenza humana nun momento no que o problema da comunicación convertérase nun elemento central para o compositor, el mesmo explicábao:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| para min ten a electrónica un defecto conxénito, na súa mesma falta de comunicación nada no momento en que desaparece a posibilidade de «refacer» a obra cada vez que se interpreta ante o público. | "|
| — Cristóbal Halffter |

Con todo, o compositor aproveitou todas as posibilidades, dinámicas, tímbricas, rítmicas e estritamente formais que se derivan dela, como o propio compositor recoñeceu.

A maior parte da súa obra está editada pola editorial austríaca Universal Edition, coa que entrou en contacto en 1960.

Director de orquestra e educador
--------------------------------

Dende o seu debut en 1952, a dirección orquestral, especialmente a dirección de obras contemporáneas, converteuse nunha faceta impotante na vida de Halffter, especialmente dende 1969, cando a súa actividade neste eido intensificouse. Halffter ten dirixido a algunhas das máis importantes orquestras europeas e americanas, entre as que compre sinalar: Berliner Philharmoniker, SWR Sinfonieorchester Baden-Baden und Freiburg, Tonhalle Orchester Zürich, Orchestre national de France, Orquestra Nacional de España, London Symphony Orchestra, Orchestre de la Suisse Romande, ou a do Festival de Lucerna.

Amais do seu labor como compositor e director, Cristóbal Halffter ten desenvolvido unha intensa actividade pedagóxica, salientando entre os seus alumnos Jean-Luc Darbellay, David Philip Hefti ou Javier Jacinto entre outros.

Halffter ocupou as cátedras de composición do Real Conservatorio de Música de Madrid (1962-1966) e o de Berna, así como a cátedra de composición dos Cursos de Música Contemporánea de Darmstadt (Alemaña).

Halffter é un férreo defensor da necesidade de incluír unha materia para formar a "sensibilidade oír" no sistema educativo, así como da idea de que o futuro de Europa pasa piola cultura e non sola economía, mostrándose mi crítico coa sociedade consumista actual.

Premios e recoñecementos
------------------------

Cristóbal Halffter é académico da Academia Europea das Ciencias, as Artes e as Letras de París, tendo recibido outros numerosos galardóns, tanto a nivel nacional como internacional. É considerado o compositor español que acadou maior éxito internacional, tendo sido recoñecido pola International Society for Contemporary Music, a UNESCO, entre outras.

* En 1953 recibiu o Premio Nacional de Música polo seu *Concerto para piano*.
* En 1956 galardoado pola UNESCO.
* En 1976 foi galardoado co *Prix d’Italia della RAI*.
* En 1981 foille concedida a Medalla de Ouro das Belas Artes polo rei Xoán Carlos I de España.
* En 1983 foi elixido membro da Real Academia de Belas Artes de San Fernando de Madrid.
* En 1983 recibiu a Medalla de Ouro da Cruz Vermella Internacional.
* En 1985 foi nomeado doutor *honoris causa* da Universidade de León.
* En 1985 foi nomeado membro da Akademie der Künste de Berlín.
* En 1986 recibiu o Premio de Castela e León das Artes.
* En 1988 o Goethe Institut entregoulle a súa Medalla de Ouro polo seu labor cultural na República Federal Alemá.
* Recibiu o Premio Nacional de Música en 1989 na categoría de "Composición" xunto co director de orquestra catalán Antoni Ros-Marbà.
* En 1989 foi nomeado membro da Real Academia de Música de Suecia.
* En 1994 recibiu o Montaigne-Award da Hamburger Stiftung F.V.S..
* En 1994 gañou o European Prize for Composition en Karlsruhe (Alemaña).
* En 1994 foi galardoado co Premio de Música de la Fundación Guerrero en España.
* En 1994 o Principado de Mónaco nomeouno Commandeur da Orde a Mérito Cultural.
* A fundación Fordergemeinschaft dar Europeischen Wirtachaft outórgalle o premio ao Compositor Europeo do Ano en 1994.
* En 1997 recibiu o Premio de Cultura da Comunidade de Madrid.
* En 1998 foi nomeado doutor honoris causa da Universidade Complutense Madrid.
* Recibiu o Premio Fronteras del Conocimiento en 2009.
* O 29 de xuño de 2014 recibiu o Kieler Kulturpreis 2014.
* En xaneiro de 2016 recibiu a Gran Cruz da Orde Civil de Alfonso X El Sabio.

En 1977, a súa preocupación política e social levouno a presentarse como senador independente por León, mais non conseguiu ser elixido.

Residente no Bierzo, o Conservatorio Profesional de Música de Ponferrada leva o seu nome.

Notas
-----

1. ↑  Foi o propio Corwin quen aconsellou a U Thant o encargo da obra a Cristóbal Halffter logo de escoitar a estrea de *Symposium* en Madrid, quedando abraiado coa obra de decidindo que a obra musical que festexase os Dereitos Humanos seguise aquela liña expresiva.

Referencias

1. ↑  EFE (23 de maio de 2021). "Falece o compositor e director de orquestra Cristóbal Halffter aos 91 anos". *Faro de Vigo*. Consultado o 24 de maio de 2021.
2. ↑  "CONTEMPORARY MUSIC 2ND EDITION (2009). CRISTÓBAL HALFFTER" (en inglés). Fundación BBVA. Arquivado dende o orixinal o 15 de febreiro de 2016. Consultado o 8 de febreiro de 2016.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  "El maestro libre". *El Norte de Castilla* (en castelán). 1 de decmbro de 2013. Consultado o 19 de febreiro de 2016.
4. 1 2 3 4 5 6  "Cristóbal Halffter" (en inglés). biografiasyvidas.com. Consultado o 31 de decembro de 2015.
5. 1 2  "La libertad imaginada de Cristóbal Halffter". *Imprescindibles* (en castelán). Radio Televisión Española. Consultado o 31 de decembro de 2015.
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  "Cristóbal Halffter. Biography" (en inglés). Universal Edition. Arquivado dende o orixinal o 04 de febreiro de 2016. Consultado o 31 de decembro de 2015.
7. ↑  "Cristobal Halffter" (en inglés). BuscaBiografías.com. Consultado o 31 de decembro de 2015.
8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  "Biografía. Cristóbal Halffter. Cronología" (en castelán). Instituto Cervantes. Consultado o 12 de febreiro de 2016.
9. 1 2 3  (Casares Rodicio 1980, p. 130)
10. ↑  "Cristobal Halffter (1930/03/24 - Unknown)" (en castelán). buscabiografias.com. Consultado o 7 de febreiro de 2016.
11. 1 2 3 4  "Cristóbal Halffter" (en castelán). españaescultura.es. Consultado o 8 de febreiro de 2016.
12. 1 2 3  (Casares Rodicio 1980, p. 124)
13. ↑  (Casares Rodicio 1980, pp. 142-143)
14. ↑  "C. Halffter estrenará su ópera «Schachnovelle» el 18 de mayo en Kiel" (en castelán). Opera World. 23 de febreiro de 2013. Consultado o 7 de febreiro de 2015.
15. 1 2 3  "CRISTOBAL HALFFTER (b 1930 )" (en inglés). Naxos Records. Consultado o 7 de febreiro de 2016.
16. ↑  "Cristóbal Halffter: "La crisis económica que estamos viviendo se fundamenta en una crisis moral y ética"". *El Norte de Castilla* (en castelán). 1 de decembro de 2013. Consultado o 21 de febreiro de 2016.
17. ↑  "Biography" (en inglés). jean-luc-darbellay.ch. Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 12 de febreiro de 2016.
18. ↑  "David Philip Hefti" (en alemán). Edition Peters. Arquivado dende o orixinal o 03 de marzo de 2016. Consultado o 12 de febreiro de 2016.
19. ↑  "Biografía" (en castelán). javierjacinto.com. Arquivado dende o orixinal o 15 de febreiro de 2016. Consultado o 12 de febreiro de 2016.
20. ↑  "Cristóbal Halffter" (en alemán). Berlín: Akademie der Künste. Consultado o 15 de febreiro de 2016.
21. ↑  "Premio Nacional de Música" (en castelán). Ministerio de Educación, Cultura e Deporte. Consultado o 8 de febreiro de 2016.
22. ↑  "Rajoy preside la entrega de las condecoraciones de la Orden Civil de Alfonso X El Sabio" (en castelán). Ministerio de Educación, Cultura e Deporte. 21 de xaneiro de 2016. Consultado o 15 de febreiro de 2016.
23. ↑  "Conservatorio de Música "CRISTÓBAL HALFFTER"" (en castelán). Xunta de Castela e León. Arquivado dende o orixinal o 03 de marzo de 2016. Consultado o 21 de febreiro de 2016.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Armendáriz, David (2001). *Una conversación con Cristóbal Halffter* (en castelán). Universidad de Navarra. p. 69. ISSN 1137-2176.
* Boulez, Pierre; Häusler, Josef; Halffter, Cristóbal (1985). *Uber Répons: ein Interview mit Josef Häusler; Cristóbal Halffter: Variationen über das Echo eines Schreis: eine Analyse* (en alemán). Kassel: Bärenreiter. ISBN 3-7618-0761-9.
* Casares Rodicio, Emilio. *Cristóbal Halffter* (en castelán). Xixón: Universidade de Oviedo. p. 235. ISBN 84-7468-039-5.
* Halffter, Cristóbal; Parada, Luis Ignacio (2004). *El placer de la música* (en castelán). Editorial Síntesis. p. 204. ISBN 8497562038.

### Ligazóns externas

* Biografía e obras de Cristóbal Halffter no sitio web de Universal Edition *(en inglés)*
* Sitio web do Conservatorio de Música "Cristóbal Halffter"Arquivado 21 de xaneiro de 2016 en Wayback Machine. *(en castelán)*
* Cristóbal Halffter en musicalics.com
* Noticias sobre Cristóbal Halffter en *El País* *(en castelán)*
* *Tiento del primer tono y Batalla Imperial* de Cristóbal Halffter (en YouTube)
* "Creadores de hoy - Cristóbal Halffter", documental de entrevista con Cristóbal Halffter en RTVE.es

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q375388
* WorldCat
* VIAF: 12491526
* Allmovie: p161006
* BNE: XX1039442
* BNF: 13894901m
* BVMC: 12261
* CANTIC: a10385034
* CiNii: DA10689041
* DeutscheBio: 120054590
* Dialnet: 139253
* Discogs: 3120816
* Europeana: ID
* FAST: 71937
* Filmportal: ID
* GEC: 0248400
* GND: 120054590
* ICCU: VEAV047302
* IMDb: nm0355137
* ISNI: 0000 0001 1560 2248
* LCCN: n81047760
* LibraryThing: halfftercristobal
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000014836
* NKC: jam2009494448
* NTA: 071201890
* SELIBR: 306505
* SNAC: w6zs677r
* SUDOC: 084290501
* TMDb: 1173120
* WikiTree: Halffter-3

 |