A **cetraría**, ou **cetrería**, é a actividade de cazar con aves rapaces adestradas, especialmente con falcóns, azores e outras aves de presa para a captura de especies de aves. O humano captura e liga á ave de presa ao propio home, por reflexos condicionados, e a adestra na caza e na fidelidade. A súa ave captura entón outras aves ou calquera outro tipo de presa, xeralmente cuadrúpedes pequenos ou medianos, como coellos ou lebres.

A cetrería foi unha práctica moi estendida na Idade Media, ligada á nobreza e aos potentados. Acabou decaendo polo progreso das armas de fogo e a maior vistosidade e festividade que se podía ofrecer coas partidas de caza maior, especialmente a montaría.

O 16 de novembro de 2010, a Unesco declarouna Patrimonio Cultural Inmaterial da Humanidade, nunha candidatura multinacional de Arabia Saudita, Bélxica, República Checa, Corea do Sur, Emiratos Árabes Unidos, España, Francia, Marrocos, Mongolia, Qatar e Siria. O 6 de decembro de 2012 uníronse a esta candidatura Austria e Hungría. e o 30 de novembro de 2016 adheríronse tamén Alemaña, Italia, Casaquistán, Paquistán e Portugal.

Historia
--------

Federico II co seu falcón de cetrería no seu libro *De arte venandi cum avibus* (Sobre a arte de cazar con aves). Século XIII.
As orixes da cetrería son moi antigas. É posíbel que se descubrise na China, xa que existen moitas referencias sobre a práctica da cetrería antes de Cristo en diversos textos chineses.

No mundo greco-latino non se practicou a cetrería. Algunhas das representacións que fan pasar como de cetrería, tan só o son do que entre os romanos se chamaba *aucupio* (captura de paxaros, paxaritaría).

Parece que a Europa occidental chegou da man das invasiónes godas. O primeiro testemuño gráfico, datado no século V d.C. encóntrase nos mosaicos da Vila do Falconeiro en Argos, Grecia. Posteriormente menciónase nas leis dos pobos xermánicos que pouco a pouco foron traspasando as fronteiras do Imperio romano e que se asentaron ao sur dos ríos Rin e Danubio.

Na Península Ibérica localizouse no campo arqueolóxico de Mértola (Portugal) un mosaico, fragmentario, que só se pode interpretar como unha escena de cetrería. O feito de que se descubrira nun estrato inferior dunha construción musulmá, é un claro indicio de que a cetrería chegou á Península Ibérica da man dos pobos xermánicos.

Por outra parte, as fontes árabes indican que cando os primeiros invasores musulmáns entraron na península descubriron e adoptaron unha modalidade cetreira que se pode interpretar como *altanería* (caza con falcóns e outras aves de rapina de alto voo).

En Europa a época dourada desta arte e afección foi a Idade Media. Pódese dicir que máis ou menos desde o século VI até o século XVI, no que se practicaba a caza con falcóns e azores, gozou do seu maior auxe e difusión. Esta técnica venatoria perdeu terreo fronte ás novas armas de fogo e, tamén, a causa do custoso que era manter un bo equipo de falcóns e falconeiros, pois a cetrería, polo xeral, foi unha práctica reservada a reis e grandes señores, aínda que non había ningunha lei que se a prohibira ao pobo, pero para obter comida había métodos máis efectivos e seguros.

Hoxe é un deporte que no mundo occidental se practica con aves de presa criadas en catividade, o cal non supón ningún perigo para as aves salvaxes. Porén, aínda hai zonas remotas nas que se seguen capturando aves silvestres.

En novembro de 2010 a cetrería foi declarada patrimonio cultural inmaterial da Humanidade, por ser un dos métodos de caza tradicionais máis antigos, selectivo coas presas cinexéticas, non contaminante e respectuoso co medio ambiente.

Equipo
------

Azor con caparuza.
Os principais elementos que compoñen o equipo dun cetreiro, á parte, claro está, da ave de presa, son:

* Morral
* Cascabeis
* Lonxa
* Caparuza
* Pihuelas
* Correa
* Luva
* Percha
* Engado
* Fiador
* Transmisor
* Muñequeiras

Especies
--------

As especies máis empregadas na cetrería son:

* Falcón peregrino
* Falcón albar
* Falcón borní
* Falcón sacre
* Falcón pequeno
* *Falco mexicanus*
* Lagarteiro
* Lagarteiro das torres
* Falcón paxareiro
* Azor
* Miñato común
* Miñato real
* Gabián
* *Accipiter cooperii*
* *Accipiter striatus*
* *Buteo jamaicensis*
* *Parabuteo unicinctus*
* Aguia real
* Moucho de orellas
* Curuxa común
* Avelaiona
* Bufo real
* Bufo nival

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *cetraría*.
2. ↑  El milenario arte de la cetrería, Patrimonio Inmaterial de la Humanidad, RTVE, 16 de novembro de 2010, consultado o 22 de novembro de 2022.
3. ↑  "Falconry, a living human heritage". Unesco. 6 de decembro de 2012. Consultado o 22 de novembro de 20e2.
4. 1 2  "5 nuevas inscripciones en la Lista representativa del patrimonio cultural inmaterial". Unesco. 1 de decembro de 2016. Consultado o 22 de novembro de 2022.
5. ↑  Lopes, Virgílio - Mértola na Antiguidade Tardia: a topografia histórica da cidade e do seu território nos alvores do cristianismo. Mértola: Campo Arqueológico de Mértola, 2003. ISBN 972-9375-21-6.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Cetrería*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***cetrería*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Aves*** |

### Ligazóns externas

* Un cetrero con su halcón cerca de Al-Ain
* Asociación Argentina de Cetrería y Protección de Aves de Presa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q211011
* BNCF: 27604
* BNE: XX526261
* BNF: 119460213
* EBID: ID
* FAST: 919992
* GEC: 0107980
* GND: 4005367-2
* JSTOR: falconry
* LCCN: sh85046957
* NDL: 00572603
* NKC: ph214611
* SUDOC: 027413365
* Treccani: falconeria

 |