**Thomas Henry Huxley**, nado en Ealing, Londres, o 4 de maio de 1825 e finado en Eastbourne o 29 de xuño de 1895, foi un biólogo británico, coñecido como o *Bulldog de Darwin* pola súa defensa da teoría da evolución de Charles Darwin.

Traxectoria
-----------

O seu famoso debate en 1860 co Señor Bispo de Oxford, Samuel Wilberforce, foi un momento clave na aceptación máis ampla da evolución, e para a súa propia carreira. Wilberforce foi adestrado por Richard Owen, con quen Huxley debatera sobre se o home estaba estreitamente relacionado cos monos. Huxley aceptou lentamente algunhas ideas de Darwin, como a do gradualismo, e non estaba moi decidido sobre a selección natural, pero, a pesar disto apoiou publicamente con todo o seu esforzo a Darwin. Foi instrumental no desenvolvemento da educación científica en Gran Bretaña, e pelexou en contra das versións máis extremas da tradición relixiosa.

Huxley usou o termo 'agnóstico' para describir a súa propia visión da relixión, un termo cuxo uso foi continuado até o día presente, e que trae luz na súa demanda de criterio para evidencia na ciencia.

Huxley tivo pouca educación, e ensinouse el mesmo case todo do que sabía. Brillantemente, converteuse en quizais o mellor anatomista comparativo da segunda metade do século XIX. Traballou primeiro con invertebrados, clarificando as relacións entre grupos que previamente se lles coñecía pouco. Máis tarde, traballou con vertebrados, especialmente na relación entre home e os monos. Outra das súas conclusións importantes foi que as aves evolucionaron dos dinosauros, maiormente, os carnívoros pequenos (Theropoda). Esta idea é apoiada amplamente hoxe en día.

O seu traballo na anatomía foi opacado polo seu apoio controvertido a favor da evolución, e polo seu extenso traballo público na educación científica, ambos tiveron un efecto significante na sociedade británica e ao redor do mundo.

Biografía
---------

Huxley naceu en Ealing no Londres oeste, sendo o sétimo dos oito fillos de George Huxley, un profesor de matemáticas de \*Ealing. De formación autodidacta, aos 17 anos comezou os seus estudos de medicamento no Hospital Charing Cros, onde obtivo o seu título. á idade de 20 obtivo o título en Medicamento na Universidade de Londres, gañando a medalla de ouro por anatomía e fisioloxía. En 1845 publicou o seu primeiro artigo científico, demostrando a existencia dunha até entón descoñecida capa do folículo piloso, unha capa que se coñece como capa de Huxley.

Máis tarde, Huxley solicitou un posto na mariña. Obtivo un emprego como cirurxián no HMS Rattlesnake, que comezaría o seu traballo topográfico no estreito de Torres. O Rattlesnake deixou Inglaterra o 3 de decembro de 1846, e unha vez alcanzado o hemisferio sur \*Huxley dedicou o seu tempo a estudar os invertebrados mariños, en especial ás augamariñas. Comezou a enviar os detalles dos seus descubrimentos a Inglaterra, e o seu artigo *On the Anatomy and the Affinities of the Family of Medusae* (Da anatomía e afinidades da familia das augamariñas) foi impreso pola Royal Society no Philosophical Transactions de 1849.

Un mozo Huxley, RN. idade 21
Huxley uniu, xunto ás augamariñas, aos pólipos para formar unha clase denominada Hydrozoa. A conexión que fixo é que todos estes membros da clase consistían en dúas membranas encerrando unha cavidade central ou estómago. Esta é a característica dos agora chamados \*cnidarios. Puido comparar estas membranas coas estruturas mucosas dos embrións de animais superiores.

O valor do traballo de Huxley foi recoñecido, e á súa volta a Inglaterra en 1850 foi elixido como membro da Royal Society. O ano seguinte, á idade de 26, non só recibiu a medalla da Royal, senón que tamén foi elixido para o consello. Asegurou a súa amizade con Joseph Dalton Hooker e John Tyndall, que seguirían sendo amigos para sempre.

O almirantado mantívoo como asistente cirurxián, para que puidese traballar nas observacións que fixo durante a viaxe do \*Rattlesnake. Permitíronlle así realizar varios ensaios importantes, especialmente aqueles sobre as Ascidiacea, que resolvería o problema dos organismos que Johannes Peter Müller descubriu pero non puido catalogar, e da morfoloxía dos cefalópodos.

Huxley dimitiu da mariña, e en xullo de 1854 comezou como conferenciante na Escola de Minas e naturalista no Estudo Xeolóxico do seguinte ano. A súa investigación máis importante deste período foi a conferencia entregada antes á Royal Society en 1858 de *The Theory of the Vertebrate Skull* (A Teoría vertebral do cranio). Nesta opúñase á visión de Richard Owen de que os ósos do cranio e a espiña dorsal eran homólogos, unha opinión que mantiveron previamente Goethe e Lorenz Oken.

En 1859, o *A orixe das especies* foi publicado. Huxley rexeitara anteriormente a teoría da trasmutación de Lamarck baseándose en que había insuficiente evidencia para apoiala. Con todo, cría que Darwin polo menos tiña unha hipótese suficientemente boa como base, aínda que creu a evidencia que aínda carecía, e chegou a ser un dos principais partidarios de Darwin no debate que seguiu á publicación do libro.

Huxley deu unha conferencia na Royal Institution en febreiro de 1860, e falou a favor do darwinismo no debate da British Association no Museo de historia natural da Universidade de Oxford en xuño. Huxley uniuse ao seu amigo Hooker, e opuxéronse ao Bispo de Oxford, Samuel Wilberforce e o capitán do HMS Beagle, Robert FitzRoy.

Neste frontispicio do seu *Evidence as to Man's lace in Nature* (1863), Huxley publicou por primeira vez a súa famosa imaxe comparando o esqueleto dos simios ao dos humanos.
Tras isto Huxley concentrouse no asunto das orixes do home, mantendo que o home estaba emparentado cos monos. Nisto opúñase a Richard Owen, que indicaba que o home estaba claramente diferenciado dos outros animais pola estrutura anatómica do seu cerebro. Isto era realmente inconsistente cos feitos coñecidos, e foi refutado eficazmente por Huxley en varios artigos e conferencias, resumidos en 1863 en *Evidence \*as \*to \*Man's Place in Nature*.

Os 31 anos durante os cales Huxley ocupou a cadeira de historia natural na Escola de Minas foron empregados en gran parte na investigación paleontolóxica. Numerosos ensaios de fósiles de peixes estableceron moitos feitos morfolóxicos de grande envergadura. O estudo dos réptiles fósiles conduciu á súa demostración, no curso de conferencias de paxaros, entregado no Royal College de cirurxiáns en 1867, a afinidade fundamental dos dous grupos que uniu baixo o nome de Sauropsida.

A partir de 1870 as demandas do deber público afastaron a Huxley da investigación científica. Desde 1862 a 1884 para servir en dez Comisións Reais. Desde 1871 a 1880 foi secretario da Royal Society, e desde 1881 a 1885 o seu presidente. Fixéronlle conselleiro privado en 1892. En 1870 foi presidente da British Association en Liverpool, e nese mesmo ano foi elixido membro do recentemente creado London School Board. En 1888 recibiu a Medalla Copley outorgada pola Royal Society.

A súa saúde empeorou notablemente en 1885. En 1890 trasladouse desde Londres a Eastbourne, onde morrería. Huxley foi o fundador dunha familia destacada de académicos británicos, incluíndo aos seus netos Aldous Huxley, Sir Julian Huxley e Sir Andrew Huxley.

Influencia no ensino
--------------------

* Huxley exerceu unha influencia importante na maneira de educar nas escolas británicas. Na educación primaria defendía ensinar un amplo espectro de disciplinas: lectura, escritura, aritmética, arte, ciencia, música etc. A niveis superiores previu que as escolas deberían funcionar con dous anos de estudos básicos seguidos de dous anos a un nivel superior de traballo centrándose nun campo de estudo máis específico.

Esta foi unha nova aproximación aos estudos clásicos xenerais dos colexios ingleses. Gran parte dos seus achegamentos educativos atópanse na súa obra *On a Piece of Chalk* (Sobre un anaco de xiz), un ensaio profundo publicado en 1868 por MacMillan's Magazine en Londres. A obra reconstrúe a historia xeolóxica de Gran Bretaña desde un pedazo de xiz e mostra os métodos da ciencia como un "sentido común organizado."

Outra defensa significativa de Huxley que non se ve actualmente foi a súa promoción para ensinar a Biblia nas escolas. Isto podería ser visto como un paso atrás coas súas teorías evolutivas, pero cría que a Biblia tiña ensinos literarios e morais significativas que eran relevantes á ética inglesa. Tentou reconciliar a evolución e a ética no seu libro *Evolution and Ethics*, o cal propuña o principio de "adaptarse tanto como sexa posible sobrevivir".

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Obras de Huxley no Proxecto Gutenberg *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q184366
* WorldCat
* VIAF: 66511085
* BAV: ADV10310748
* BIBSYS: 90398677
* BMT: 124741
* BNA: 000056063
* BNB: ID
* BNE: XX1124472
* BNF: 121862515
* BRE: 2348421
* Bridgeman: 42032
* CERL: cnp01432113
* CiNii: DA01634901
* DeutscheBio: 118555103
* Discogs: 2948377
* EBID: ID
* FAST: 41472
* GEC: 0033265
* GND: 118555103
* Gutenberg: 595
* ISNI: 0000 0001 2137 2928
* LCCN: n79095478
* Leopoldina: 3945
* LibriVox: 2741
* Luminous-Lint: Thomas\_Henry\_\_Huxley
* MGP: 95541
* NDL: 00522817
* NKC: nlk20000089945
* NLA: 35216478
* NLG: 158722
* NNDB: 000024498
* NPG: mp02345
* NTA: 069456801
* OBP: ID
* ODNB: 14320
* OL: OL113810A
* openMLOL: 13060
* PTBNP: 70766
* SELIBR: 287639
* SNAC: w67h1ktb
* SUDOC: 027696677
* ULAN: 500524551
* WikiTree: Huxley-520

 |