| *Citrus maxima* |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Subclase: | Rosidae |
| Orde: | Sapindales |
| Familia: | Rutaceae |
| Subfamilia: | Citroideae |
| Tribo: | Citreae |
| Xénero: | *Citrus* |
| Especie: | ***C. maxima*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Citrus maxima***Merr. |

A ***Citrus maxima*** é unha árbore perennifolia da familia das Rutaceae orixinaria do sueste asiático e cultivada polo seu froito. É unha das tres especies, xunto coa cidreira e a mandarineira, da que se derivan todos os cítricos coñecidos.

Nome
----

O nome galego e portugués é **zamboa**. En xaponés o seu nome é **zamboa** ou **zambón** (ザンボア, en kanji 朱欒), unha das palabras xaponesas de orixe galego-portuguesa.

O froito ás veces é confundido coa lumia, e é coñecido ás veces como pomelo; con todo, cómpre non confundir co verdadeiro pomelo (*Citrus × paradisi*).

Morfoloxía
----------

Interior do froito da Citrus maxima
A *C. maxima* é unha árbore de 5 a 15 m de altura, co fuste retorcido e ramaxe irregular e densa. Ás veces espiñento nos rebentos novos, e mostra unha pilosidade distintiva. As follas son simples, alternadas, de oblongas a ovaladas, de até 20 cm de longo, de superficie coriácea e cor verde escura pola face e máis clara e pilosa polo envés. Produce flores hermafroditas, fragrantes, solitarias ou en acios terminais de até 10 flores, de 4 a 5 pétalos, cos estames brancos moi visíbeis e anteras de cor laranxa.

A *Citrus maxima* é o membro da familia *Citrus* co froito máis grande, xa que este pode medrar ata 30 cm de diámetro e pesar ata 10 kg. Ao contrario dos outros cítricos, o seu froito non é esférico ou lixeiramente aplanado, senón que presenta un aspecto piriforme, oblongo ou globoso. A casca é suave e grosa, de cor amarela ou verdella, ás veces, rosada; con glándulas oleosas pequenas pero ben visíbeis e lixeiramente pubescente. Típico do froito desta especie é abundante presenza baixo da pel dunha materia branca esponxosa  (chamada o *albedo*), que, como na maioría dos cítricos non é comestible; de feito, de albedo está formada toda a parte superior do froito, é dicir, a parte estreita da "pera". A polpa pode ir dunha cor amarela pálida a rosa e mesmo chegar ao vermello. Ten de 11 a 18 dentes, moi grandes, zumarentos, doces ou acedos segundo a variedade, lixeiramente amargos. Cada dente contén sementes, normalmente pequenas e escasas.

Usos
----

O froito, moi común na China, onde se consome ao natural ou confeitado, utilízase tamén para a produción de zume (en Israel) e para condimentar ensaladas de froita ou verduras. A casca, pola súa parte, é empregada na industria para a obtención de aceites esenciais. Ademais, coas follas faise en Asia unha decocción curativa para úlcera e as feridas.

Historia
--------

A *Citrus maxima* é nativa do sur de Asia e Malaisia, onde é coñecida desde hai máis de catro mil anos. Foi introducida ao redor do 100 a.C. na China, onde se estendeu e continúa a crecer, mesmo espontaneamente ás beiras dos ríos. Cultívase nas rexións do sur (Jiangsu, Jiangxi, Fujian) e, maiormente, en Tailandia. Tamén hai plantacións en Taiwán e no Xapón, no sur da India, Malaisia, Indonesia, Nova Guinea e Tahití.

Alén de en Asia, é cultivada en California, en Israel e América do Sur.

A *Citrus maxima* foi introducida en Xamaica no século XVIII polo capitán inglés Shaddock, que ademais deu localmente o seu nome á froita.

Valores nutricionais
--------------------

O froito da *Citrus maxima* ten cerca de 30-40 Kcal por cada 100g. Ten un baixo contido de proteínas e lípidos, as calorías proveñen sobre todo dos glícidos simples, en particular, da frutosa. Ten un alto contido de vitamina C, ao redor de 60 mg, un bo contido de vitamina A e trazos de B1, B2, B3 e B6. A vitamina C axuda na asimilación e a absorción de ferro.

Entre os sales minerais destaca o potasio. Contén ademais ácido fólico e betacaroteno.

Galería de imaxes
-----------------

* Froitos da Citrus maximaFroitos da *Citrus maxima*
* Froito seccionadoFroito seccionado
* A polpa do froitoA polpa do froito
* Flores da Citrus maximaFlores da *Citrus maxima*
* Froito na árboreFroito na árbore
* Froito na árbore, Illas FilipinasFroito na árbore, Illas Filipinas
* Plantacións en Fujian, ChinaPlantacións en Fujian, China

Notas
-----

1. ↑  "Citrus maxima". *The Plant List* (en inglés). Consultado o 24 de maio de 2016.
2. ↑  "A genealogy of the citrus family" (PDF). *Nature Biotechnology* (en inglés). Consultado o 2 outubro de 2015.
3. ↑  "Papà mandarino e nipote limone". *Scienza in cucina* (en italiano). Consultado o 2 outubro de 2015.
4. ↑  "Dicionario de dicionarios; zamboa". *sli.uvigo.es*. Consultado o 2022-04-06.
5. ↑  "Which Japanese words come from Portuguese?". *www.sljfaq.org*. Consultado o 2022-04-06.
6. ↑  Nome vulgar dado á especie en diferentes fontes: *Os cultivos agrícolas* en *Vocabulario do medio agrícola*, Santiago de Compostela, Dirección Xeral de Política Lingüística, 1988; *Termos esenciais de botánica*, Universidade de Santiago de Compostela, 2004; *Vocabulario de ciencias naturais*, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 1991
7. ↑  "Déverdissement des agrumes (froid, absence de relation couleur/maturité)". *Hesperides* (en francés). Consultado o 21 de marzo de 2019.
8. ↑  "Pummelo". *Hort.purdue.edu*. Consultado o 7-1-2012.
9. ↑  American Heritage Dictionary, 1973.
10. ↑  Características nutricionais do froito da Citrus maxima *(en italiano)*
11. ↑  Vitaminas no froito da Citrus maxima *(en italiano)*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Citrus maxima Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Citrus maxima*** |

### Ligazóns externas

* Pomelo Nutrition Information from USDA SR 22 database
* Pomelo: The "lucky" giant citrus Arquivado 02/10/2018, en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q80024
* GND: 4307855-2
* LCCN: sh85109058

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 90373
* APNI: 203535
* Dyntaxa: 266097
* EOL: 488254
* EPPO: CIDGR
* EUNIS: 181680
* FoC: 242412666
* GBIF: 3190160
* iNaturalist: 54299
* IPNI: 30075266-2
* IRMNG: 11011636
* ITIS: 501574
* IUCN: 62042732
* NCBI: 37334
* PlantList: kew-2724206
* POWO: ID
* TAXREF: 160289
* Tela Botanica: 76331
* Tropicos: 28100003
* PLANTS: CIMA5

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: T8KP0Z878W

 |