recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mark van den Boogaart**, nado en Rotterdam o 3 de setembro de 1985 é un futbolista neerlandés que xoga como centrocampista.

Traxectoria
-----------

Van den Boogaart comezou a xogar co Feyenoord. Con dezanove anos mudouse a España para xogar co Sevilla FC pero só xogou no terceiro e posteriormente no segundo equipo, o Sevilla Atlético da Segunda División B. Na primeira parte da tempada 2005/06 volveu aos Países Baixos para xogar co FC Dordrecht, onde debutou o 29 de setembro de 2006 nun partido como local contra do Helmond Sport (2-0). Por diversas lesións non xogou máis que tres partidos.

Van den Boogaart xogou como cedido co FC Dordrecht, un acordo co Sevilla FC que se prolongou ata o 31 de xaneiro do 2007. O Sevilla FC quixo que o FC Dordrecht pagase por Van den Boogaart o resto da tempada. Mais como Van den Boogaart case non xogou, o FC Dordrecht non aceptou a oferta e volveu a Sevilla para rematar a tempada co Sevilla Atlético. Con iso ascendeu a través dos play-off á Segunda División A.

Mario Been levouno para o NEC, equipo da máxima división neerlandesa, na tempada 2007/08 pero por unha grave lesión non debutou ata a tempada estar xa a rematar e na tempada 2008/09 non logrou a titularidade.

En 2009 regresou a España para xogar co Real Murcia e ao finalizar a tempada volveu aos Países Baixos xogando co BVV Barendrecht e na tempada 2012/13 xogou co Rijnsburgse Boys para pasar na 2015/16 a xogar co AFC e na tempada 2019-2020 co FC Amsterdamse Bos.

Notas
-----

1. ↑  "Dordrecht haalt Van den Boogaart uit Spanje". *Voetbal International*. 31 de agosto de 2006.
2. ↑  "Van den Boogaart naar Barendrecht". *RTV Rijnmond*. 16 de agosto de 2010.
3. ↑  "Mark van den Boogaart komt naar AFC". AFC. 16 de agosto 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2503553
* BDFutbol: 400610
* Soccerway: 24665
* Transfermarkt: 57232

 |
**Moema Libera Viezzer**, nada en Caxias do Sul (Rio Grande do Sul) en 1938, é unha escritora, socióloga e activista feminista brasileira.

Traballou en proxectos educativos na rexión nordeste do Brasil. Estivo exiliada durante o réxime militar. Entre 1973 e 1974 traballou no Perú, Inglaterra e México. Trala proclamación da amnistía de 1977 volveu ao Brasil, e en 1980 fundou a Rede Mulher de Educação.

A súa obra principal é *Se Me Deixam Falar - Domitila* (1976), baseada na historia real da activista feminista e traballadora boliviana Domitila Barrios de Chungara. Coñecéraa en 1975, durante os actos do Ano Internacional da Muller en México.

En 2007 recibiu o Diploma Bertha Lutz do Senado brasileiro. Foi unha das 52 mulleres brasileiras incluídas na candidatura de 1000 mulleres ao Premio Nobel da Paz de 2005.

Notas
-----

1. ↑  "Se Me Deixam Falar" - Moema Viezzer[*Ligazón morta*]. Causa Operária online
2. ↑  Associad@s-Educador@s Arquivado 06 de abril de 2012 en Wayback Machine.. Rede Mulher de Educação
3. ↑  Joao. "Domitila Barrios de Chungara: *uma ícone latino-americana*. Entrevista especial com Moema Viezzer". *www.ihu.unisinos.br* (en portugués). Consultado o 2022-07-08.

Ligazóns externas
-----------------

* VIEZZER, Moema. Feminist Transformative Leadership: A learning experience with peasant and gatherer women in Brazil. Conferencia de Dame Nita Barrow, Toronto, 2001

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q16593041
* WorldCat
* VIAF: 59643175
* BLBNB: 000179863
* CiNii: DA00191612
* GND: 108933393
* LCCN: n78085856
* NDL: 00459752
* NTA: 067976603

 |
Mina.
Soldados dos Estados Unidos retirando minas.
A **mina** é unha carga explosiva con ou sen metralla, que se activa ao pasar o inimigo.

É unha arma normalmente cega, isto é, que non distingue entre amigos, inimigos e neutrais, polo que o seu emprego implica riscos. Adóitase empregar como arma para prohibir o paso a tropas ou unidades inimigas por unha zona determinada.

Existen as minas mariñas, estas con dispositivos submarinos destinados a estoupar por contacto, por efecto acústico, magnético ou de presión. Esas minas poden ou non estar amarradas. As normas que rexen o emprego de minas marítimas son obsoletas con respecto ao progreso da tecnoloxía.

Tamén existen as minas terrestres. O método de disparo pode ser moi variado. Desde sistemas manuais ou de presión ata sistemas electrónicos complexos (acústicos, magnéticos etc... )

O nome provén das antigas minas de principios da idade moderna, que eran galerías subterráneas que se facían baixo as fortificacións inimigas, poñendo ao final deses túneles unha carga explosiva para derribar os muros da fortaleza.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Minas terrestres*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Minas submarinas*** |
**Mimulfo**, finado en Orta San Giulio en 590, foi un duque longobardo, señor da zona de Novara sobre o 575, probabelmente como duque de San Giulio.

Traxectoria
-----------

Segundo a *Historia Langobardorum* de Paulo Diácono, o duque foi acusado de traizón a favor dos francos e feito decapitar na illa de San Giulio polo rei Axilulfo no 590.

É probábel que detrás da súa condena haxa motivacións políticas, ligadas á hostilidade de diversos duques contra o novo rei.

Un pequeno sarcófago que contiña restos humanos e unha inscrición *MEINULF* (hoxe desaparecida), atopouse na basílica de san Giulio, durante as escavacións efectuadas a finais do século XVII. O sarcófago úsase agora como peto para as esmolas na igrexa.

Notas
-----

1. ↑  Paulo Diácono, Historia Langobardorum, IV, 3.
2. ↑  Lazzaro Agostino Cotta, *Corografia della Riviera di San Giulio*

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Paulo Diácono, *Historia Langobardorum* (*Historia dos longobardos*, Lorenzo Valla/Mondadori, Milán 1992).
* Lazzaro Agostino Cotta, *Corografia della Riviera di San Giulio* (Milán 1690), Borgomanero 1980.
| Era | Período | M. anos |
| --- | --- | --- |
| Paleozoico | Permiano | 299,0 ±0,8 |
| Carbonífero | Pennsylvaniano | 318,1 ±1,3 |
| **Mississippiano** | 359,2 ±2,5 |
| Devoniano | 416.0 ±2,8 |
| Silúrico | 443,7 ±1,5 |
| Ordovícico | 488,3 ±1,7 |
| Cámbrico | 542,0 ±1,0 |
|

O **Misisipiano**, tamén chamado **Carbonífero Inferior**, unha división da escala temporal xeolóxica, é un subperíodo xeolóxico do período Carbonífero que se iniciou hai 359,2 ± 2,5 millóns de anos e que finalizou hai 318,1 ± 1,3 millóns de anos, aínda que a data exacta de comezo e fin do período son incertas nuns poucos millóns de anos. Ao igual que ocorre coa maioría dos outros períodos xeolóxicos, os estratos de rocha que definen o período están ben identificados e o Misisipiano denomínase así porque no val do río Mississippi están expostas rochas desta antigüidade.

En Norteamérica, onde as rochas se compoñen principalmente de calcarias mariñas, o Misisipiano considérase un período xeolóxico pleno. En troques, en Europa, o Misisipiano e o Pensilvaniano son máis ou menos continuos na secuencia de depósitos continentais das terras baixas e agrúpanse no período Carbonífero. Durante o Misisipiense produciuse unha importante fase da oroxénese dos montes Apalaches.

Notas
-----

1. ↑  Global Boundary Stratotype Section and Point (GSSP) of the International Commission of Stratigraphy, Status on 2009.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* The Carboniferous

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q744718
* EBID: ID
* GEC: 0042905

 |
**María Teresa Cancelo Márquez**, coñecida como **Maite Cancelo**, nada en Barcelona o 30 de setembro de 1966, é unha economista e política galega do PPdG.

Traxectoria
-----------

Doutora en Ciencias Económicas pola Universidade de Santiago de Compostela. É profesora de Economía Aplicada na USC. Foi decana da Facultade das Ciencias Económicas e Empresariais de Santiago de Compostela (2007-2010). Foi directora xeral do Centro de Empresas e Innovación de Galicia. Foi concelleira en Santiago de Compostela en 2014 en substitución de Ángel Currás Fernández. Foi candidata do PPdeG nas autonómicas de 2012 e o 22 de decembro de 2015 tomou posesión como deputada no Parlamento de Galicia para substituír a Marisol Piñeiro.

Notas
-----

1. ↑  Maite Cancelo sustituirá a Currás como concejala en el Concello de Santiago
2. ↑  Parlamento de Galicia. IX LEXISLATURA (16-11-12 ao 1-8-16)

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* 35 anos do Parlamento de Galicia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q61709389
* WorldCat
* VIAF: 87799404
* BNE: XX899237
* Dialnet: 568482
* ISNI: 0000 0000 5975 9012

 |
**María Teresa Pagazaurtundúa Ruiz**, nada en Hernani, Guipúscoa, en 1965, máis coñecida como **Maite Pagazaurtundúa** ou **Maite Pagaza**, é unha política, activista e escritora española. Na actualidade é deputada do Parlamento Europeo, onde é vicepresidenta do Grupo da Alianza de Liberais e Demócratas Europeos ALDE e portavoz de Unión Progreso e Democracia no Parlamento Europeo. Defínese como unha socialdemócrata defensora da liberdade, a xustiza e a igualdade.

Biografía
---------

Naceu en Hernani en 1965 no seo dunha familia traballadora. A súa nai, Pilar Ruiz, foi refuxiada de guerra e co tempo converteuse tamén en activista polas liberdades en Euskadi. É a menor de tres irmáns. Un deles, Joseba Pagazaurtundúa, foi asasinado por ETA en 2003 tras anos de ameazas, acoso e agresións.

Estudou nunha Ikastola, polo que é unha das poucas políticas vascas non nacionalistas bilingüe en español e éuscaro. Licenciouse en Filoloxía Hispánica e en Filoloxía Vasca pola Universidade de Deusto. Tamén cursou estudos de Dereito en éuscaro. Sufriu unha agresión na facultade pola que tivo que abandonar as clases presenciais.

Durante a súa mocidade estableceu a súa residencia en Donostia. Tras anos de acoso, persecución e agresións, e especialmente tras o asasinato do seu irmán Joseba a mans de ETA, tivo que trasladarse xunto á súa familia, por recomendación policial, fóra do País Vasco. Está casada e ten dúas fillas.

Notas
-----

1. ↑  María Teresa Pagazaurtundúa Ruiz.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9027010
* WorldCat
* VIAF: 65117555
* BNE: XX1671555
* GND: 130561908
* ISNI: 0000 0000 7826 4226
* LCCN: n2003023556
* SUDOC: 100510949

 |
**Manuel Barbeito Herrera**, nado en Ferrol en 1885 e finado en Madrid o 27 de decembro de 1968, foi un xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Manuel Barbeíto, avogado e secretario do Xulgado de Ferrol. Comezou a súa carreira en *Diario Ferrolano*. Colaborou despois en *El Ideal Gallego*, *El Noroeste*, *El Orzán* e *Marineda* da Coruña ata que se trasladou a Madrid en 1922. Foi redactor de *Informaciones* e correspondente de *La Voz de Galicia*. De volta a Galicia dirixiu *La Voz de Galicia* entre os anos 1946 e 1948. Residente novamente en Madrid colaborou en xornais da capital.

Como escritor publicou poesía e foi premiado nos Xogos Florais de Santiago de Compostela de 1918 e nos Xogos da Coruña (1919 e 1920); tamén é autor dunha novela de tema galego titulada *El retorno*. En 1956 foi galardoado co Premio Rodríguez Santamaría de xornalismo.

Obras
-----

* *De mi viejo solar* (1911)
* *Libro de Poesías* (1912)
* *Y el bufón reía* (1917)
* *El divino monstruo* (Editorial Gallega, 1920; novela)
* *La querida del diablo* (1925)
* *El retorno* (Moret, 1944; novela)
* *La ciudad de los poetas y de las novias del amor ausente* (1958)

Vida persoal
------------

Casou con Marina Gancedo Martínez en 1926.

Notas
-----

1. ↑  Couceiro Freijomil, A. (1951). "BARBEITO HERRERA, Manuel". *Diccionario bio-bibliográfico de escritores* (en castelán) **I**. Santiago de Compostela: Bibliófilos Gallegos. p. 118.
2. ↑  "Necrolóxica". *ABC*: 106. 28 de decembro de 1968.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* García González, Aurora (2009). *Historia de la empresa de La Voz de Galicia (1939-1992)*. Libros en Red. pp. 103–104.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20534361
* BNE: XX1488565

 |
Manuel Aguirre gravado por Arturo Carretero e publicado en 1888 en *La Ilustración Española y Americana*.
**Manuel Aguirre de Tejada O'Neal Eulato**, nado en Ferrol o 28 de decembro de 1827 e finado en Madrid o 9 de abril de 1911, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Dereito pola Universidade de Madrid. Traballou na administración do antigo Consejo Real. Marchou a Cuba en 1854 co Capitán Xeneral Marqués da Habana, onde permaneceu ata que, nas eleccións de 1857, foi elixido deputado polo distrito de Ferrol representando á Unión Liberal. Volveu ser elixido deputado por Ferrol nas eleccións de 1858 e 1863; nas de 1865 foi elixido pola provincia da Coruña. En 1876 foi elixido senador pola Coruña, pasando ao ano seguinte a ser nomeado senador vitalicio e senador por Dereito Propio en 1903.

Logo da Revolución de 1868 pasou a militar no Partido Conservador e foi membro da comisión que redactou o proxecto de Constitución española de 1876.

Foi ministro de Ultramar entre o 18 de xaneiro de 1884 e o 27 de novembro de 1885, e ministro de Graza e Xustiza entre o 14 de decembro de 1895 e o 4 de outubro de 1897 en gobernos Cánovas. Estando á fronte do ministerio de Graza e Xustiza, viviu o asasinato de Cánovas, baixo a presidencia de Azcárraga foi o encargado de sustanciar o proceso xudicial derivado do magnicidio.

Nomeado Conde de Tejada de Valdosera en 1875, foi tamén presidente do Tribunal do Contencioso Administrativo (1890), gobernador do Banco de España (1895) e embaixador extraordinario e plenipotenciario ante a Santa Sé.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Estanislao Suárez Inclán** | **Ministro de Ultramar**1884-1885 | Sucesor:**Germán Gamazo** |
| Predecesor:**Francisco Romero** | **Ministro de Graza e Xustiza**1895-1897 | Sucesor:**Alejandro Goizard** |

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Manuel Aguirre de Tejada Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Lista de gobernadores do Banco de España

### Bibliografía

* Couceiro Freijomil, A. (1951). "AGUIRRE DE TEJADA, Manuel". *Diccionario bio-bibliográfico de escritores* (en castelán) **I**. Santiago de Compostela: Bibliófilos Gallegos. p. 18.

### Ligazóns externas

* Ficha no Congreso dos DeputadosArquivado 12 de setembro de 2019 en Wayback Machine.
* Ficha no Senado

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3327989
* WorldCat
* VIAF: 310569397
* BNE: XX1172349
* CERL: cnp02010130
* DBE: manuel-aguirre-de-tejada-y-oneale
* GND: 1057380075
* ISNI: 0000 0004 3667 4007
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 1570
* Senadores de España (1834-1923): 2877

 |
**Manuel Amor Deus**, nado en Ferrol o 16 de febreiro de 1941 e finado na mesma cidade o 26 de xuño de 2007, foi un dirixente sindicalista comunista galego.

Traxectoria
-----------

Criouse no barrio de Esteiro, o seu pai e o seu tío eran militantes do PCE. Con 14 anos entrou de aprendiz na Bazán. A mediados dos sesenta era oficial de segunda e converteuse en activista das Comisións Obreiras e do PCE. Dirixente de CCOO, como consecuencia das mobilizacións obreiras de 1972, xunto cos outros membros do xurado de empresa de Bazán Rafael Pillado e José María Riobó, foi encausado e sometido a consello de guerra. Pasou á clandestinidade e foi detido dous meses despois e encarcerado, permanecendo en prisión ata a morte de Franco.

Logo da legalización dos sindicatos foi elixido secretario xeral de CCOO de Galicia, permanecendo no cargo ata 1988 cando volveu ao seu traballo na Bazán. En 1992 deixou o traballo por unha incapacidade permanente total. Finou en Ferrol o 26 de xuño de 2007 vítima dun cancro de pulmón provocado polo amianto.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 27-6-2007, p. 44.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Manuel Amor Deus, dirigente histórico de CC.OO.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q115041854
* WorldCat
* VIAF: 90680570
* BNE: XX1772189
* BNF: 166095237

 |
Manwë escrito en Tengwar Quenya**Manwë** é un personaxe ficticio do *legendarium* de J. R. R. Tolkien, que aparece na súa obra O Silmarillion. É un dos Valar, os seres anxelicais que custodian e gobernan Arda (o mundo no universo de Tolkien). Manwë ocupa o primeiro lugar entre os Aratar, os oito Valar de maior poder. O seu nome quere dicir *O Abeizoado*

Personaxe
---------

Manwë é o irmán máis novo de Melkor na concepción de Eru, que lle concedeu o maior poder e autoridade sobre Arda, converténdoo no seu representante. A súa esposa é Varda, coa que vive nas súas mansións, no alto de Taniquetil, a montaña máis alta de Arda, en Valinor.

É o *Señor do Vento* e o *Primeiro Rei*. Arda é o seu dominio, pero o seu principal amor é o elemento do aire, e por iso chámaselle **Súlimo**, *Señor do alento de Arda*; outros dos seus sobrenomes son o *Alto Rei de Arda* e o *Señor do Oeste*. As aguias son as súas mensaxeiras e o Maia Eonwë é o seu heraldo.

Cando Melkor creou a disonancia durante a Música dos Ainur, Manwë substituíuno como director da canción. Após a formación de Arda, Manwë exerceu o seu cargo de gobernante de maneira bondadosa e compasiva, indiferente ao seu propio poder. Porén, non comprendía o mal, nin sequera na forma do seu propio irmán. Así, cando Melkor cumpriu a súa condena de tres idades á que fora sometido logo da Guerra dos Poderes, liberouno sen sospeitar dos seus plans. Isto permitiu a Melkor sementar a desconfianza no corazón de Fëanor, envelenar as Dúas Árbores de Valinor, asasinar a Finwë, roubar os Silmarils e incitar a revolta dos elfos Noldor. Para alentar aos Eldar, Manwë fixo que Aulë crease os barcos que carrexarían o Sol e a Lúa, sabedor da inminente chegada dos Homes, e enviou a Thorondor e as demais aguias para vixialos.

Após a Guerra da Cólera, da que saíu derrotado Melkor (agora chamado Morgoth), Manwë expulsouno ao baleiro, fóra de Arda. Segundo a profecía de Mandos, na Batalla Final, cando Morgoth e o seu fiel aliado Sauron escapen, Manwë e os dous Señores Escuros enfrontaranse nas Chairas de Valinor, mais nin o Vala nin o Señor Escuro resultarán mortos, e será o Home Túrin Turambar quen acabe con Morgoth.

Notas e referencias
-------------------

1. ↑  J.R.R. Tolkien (1977), Christopher Tolkien (ed.), The Silmarillion, Allen & Unwin, Suffolk ISBN 0-04-823139-8, "Valaquenta", páx. 28
2. ↑  J.R.R. Tolkien (1977), Christopher Tolkien (ed.), The Silmarillion, Allen & Unwin, Suffolk ISBN 0-04-823139-8, "Ainulindalë", páx. 21
3. ↑  Véxase o artigo Anos das Árbores

| * v
* c
* e
Os Ainur do *legendarium* de J. R. R. Tolkien |
| --- |
| 
* Ainulindalë
* Valaquenta

 |
| Señores dos Valar | 
* Aulë
* Irmo (Lórien)
* Manwë
* Námo (Mandos)
* Oromë
* Tulkas
* Ulmo

 |
| Raíñas dos Valar (Valier) | 
* Estë
* Nessa
* Nienna
* Vairë
* Vána
* Varda
* Yavanna

 |
| O Inimigo | 
* Melkor (Morgoth)

 |
| Maiar | 
* Alatar e Pallando
* Arien
* Balrog
* Eönwë
* Gandalf (Olórin)
* Gothmog
* Ilmarë
* Istari
* Melian
* Ossë
* Radagast (Aiwendil)
* Salmar
* Saruman (Curumo)
* Sauron
* Tilion
* Uinen

 |
O **Manuscrito Hendregadredd** (en galés: *Llawysgrif Hendregadredd*), é un manuscrito galés medieval que contén unha escolma da poesía dos Poetas dos Príncipes.

Historia do manuscrito
----------------------

Escribírono no período que vai entre o 1282 e o 1350. Tras desaparecer a principios do século XIX, o manuscrito foi atopado sorpresivamente en 1910 nun baúl dunha habitación sen uso da mansión de Hendregadredd preto de Porthmadoc: dentro había unha nota, escrita polo Arquidiácono de Meirionnydd Richard Newcome (1779-1857), que dicía 

> 
> 
> *Tiven na miña posesión este manuscrito galés durante moito tempo pero esquecín onde ou como o obtiven*.
> 
> 

 Agora forma parte da colección da Biblioteca Nacional de Gales onde se coñece coa sinatura NLW MS 6680B.

Contido
-------

O manuscrito é o testemuño máis antigo das obras dos Gogynfeirdd, os poetas cortesáns galeses que estiveron en activo desde principios do século XII ata o século XIV. Ten especial valor pois a outra fonte da súa obra era o Libro Vermello de Hergest. O manuscrito Hendregadredd escribiuse probabelmente na abadía cisterciense de Strata Florida en Ceredigion. A obra empeza pouco despois de 1282 - primeiro por un escriba principal, quizais o arquitecto orixinal do volume - pero sobre corenta mans apareceron en dous estratos posteriores de actividade escrituraria, que traballaron ata ben entrado o século XIV. Sobre 1330 engadíronse un número de poemas de poetas contemporáneos, incluíndo un poema posibelmente da man do mesmo Dafydd ap Gwilym, o poeta máis famoso do momento. Tiña unha relación estreita con Strata Florida e existe a tradición de que foi enterrado alí.

Partes do Manuscrito Hendregadredd foron copiadas en 1617 polo estudoso John Davies (Mallwyd). Copias antigas de seccións do manuscrito amosan que certas partes do orixinal se perderon desde aquela. No século XVII o manuscrito pertencía ao anticuario Robert Vaughan como parte da súa gran biblioteca de Hengwrt, pero posteriormente separouse do resto da súa colección.

Lista dos poetas cuxa obra aparece no manuscrito
------------------------------------------------

### Primeira man

* Bleddyn Fardd.
* Casnodyn.
* Cynddelw Brydydd Mawr.
* Daniel ap Llosgwrn Mew.
* Dafydd Benfras.
* Einion ap Gwalchmai.
* Elidir Sais.
* Gwalchmai ap Meilyr.
* Gwilym Ryfel.
* Gwynfardd Brycheiniog.
* Hywel ab Owain Gwynedd.
* Llygad Gŵr.
* Llywarch ap Llywelyn (Llywarch Brydydd y Moch).
* Llywelyn Fardd.
* Meilyr Brydydd.
* Owain Cyfeiliog.
* Seisyll Bryffwrch.

### Engadidos

* Dafydd ap Gwilym.
* Gruffudd Gryg.

Notas
-----

1. 1 2  Breeze, R. *Medieval Welsh literature*, Four Courts, 1997, p.30
2. ↑  The Hendregadredd Manuscript, National Library of Wales

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* The Hendregadredd Manuscript na National Library of Wales. *Inclúe imaxes a cores do manuscrito completo.*
***Maimiño***, tamén coñecido como ***Maimiño e o espello máxico***, é un filme de animación 3D galego-cubano de 2015 escrito e dirixido por Ernesto Padrón, baseado nunha historia de José Martí. Na 13ª edición dos Premios Mestre Mateo gañou o premio a mellor filme de animación. Tamén estivo nomeado ao Premio Goya ao mellor filme de animación.

Sinopse
-------

Maimiño é un labrego que quere sacar á súa familia da pobreza, e debido a unha praga de insectos e ao encontro cun Espello Máxico, embárcase nunha aventura que o leva a descubrir quen é a muller dos seus soños. Durante a súa aventura, coñece un carballo encantado que no Palacio do Rei, e o soberano prometeu concederlle o título de marqués e darlle en matrimonio á súa filla, a princesa Denise, a quen lle tale a árbore.

Xa na cidade, Maimiño descobre que este amor dos seus soños é a princesa do reino, porén, unha pequena ladroa que rouba comida polo castelo para repartir entre os habitantes pobres consegue poñer a Maimiño nunha encrucillada ao sentir o seu corazón dividido entre as dúas nenas.

Produción
---------

A produción de Meñique conta cunha versión en galego e contou coa colaboración de máis de 150 realizadores cubans, entre animadores, modeladores, iluminadores, pintores, informáticos, actores e músicos.

Os Estudios de Animación da ICAIC tiñan o orzamento para facer o filme, mais a industria cinematográfica cubana non tiña experiencia na animación en tres dimensións, a cal esixe un novel de calidade moi alto. Foi preciso adestrar os debuxantes sobre a marcha e nos momentos de maior intensidade, máis de 200 debuxantes e un grupo considerable de programadores e artistes cubanos e galegos traballaron para producir o filme.

### Voces

As voces dos personaxes son, na versión en galego, as de María Castro, Monti Castiñeiras, Luís Iglesia, Carlos Blanco Vila, Xosé A. Touriñán, Antonio Mourelos e Marcos Pereiro, entre outros.

Notas
-----

1. ↑  sincroguia-tv (ed.). "Maimiño (filme) en sincroguia-tv". Consultado o 4 de xaneiro de 2023.
2. ↑  Llega a los cines "Maimiño", la primera película de animación gallego-cubana
3. ↑  "«Maimiño», la película gallega que arrasa en Cuba, llega a las salas españolas". *La Voz de Galicia* (en castelán). 6 de maio de 2015. Consultado o 22 de outubro de 2019.
4. ↑  Meñique y el espejo mágico en sensacine.com
5. ↑  Meñique y el espejo mágico nos Premis Goya
6. ↑  Llega a los cines 'Meñique', versión libre de 'Pulgarcito', Diario de Navarra, 6 de maio de 2015
7. ↑  «Maimiño», la película gallega que arrasa en Cuba, llega a las salas españolas, La Voz de Galicia, 6 de maio de 2015

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* 13ª edición dos Premios Mestre Mateo

* Portal:Cine
* Portal:Galicia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q98429328
* AlloCiné: 233531
* FilmAffinity: 659959
* IMDb: tt3644570
* LUMIERE: 61265
* TMDb: 309002

 |
**Maria Elisabeth Lämmerhirt**, nada o 24 de febreiro de 1644 en Erfurt (actualmente en Turinxia, Alemaña; daquela pertencente ao Sacro Imperio Romano Xermánico) e finada o 1 de maio de 1694 en Eisenach, foi a nai de Johann Sebastian Bach.

Traxectoria
-----------

Era filla de Valentin Lämmerhirt (ou Lemmerhirt), un peleteiro e cocheiro de Erfurt. O 8 de abril de 1668 casou co seu amigo da infacia Johann Ambrosius Bach. A parella deixou Erfurt en 1671 e estableceuse en Eisenach, onde en 1685 naceu o seu oitavo fillo, Johann Sebastian Bach. Este non foi o primeiro enlace dun membro da súa familia con outro da familia Bach, xa que a súa medio irmá Hedwig Lämmerhirt foi a segunda esposa do tío avó do seu esposo, Ambrosius, Johannes Bach (1604-1673), músico municipal e organista en Erfurt.

A súa media irmá Martha Dorothea foi a avoa do compositor e lexicógrafo Johann Gottfried Walther, que se converteu en amigo de Johann Sebastian.

Notas
-----

1. ↑  Emery, Walther, and Wolff, Christoph. "Bach. III. 7. Johann Sebastian Bach. 1. Childhood". In Macy, Laura. Grove Music Online. Oxford Music Online. Oxford University Press (require subscrición)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q66671
* WorldCat
* VIAF: 6029165709981749380001
* GND: 1261471946
* WikiTree: Lämmerhirt-6

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Maria Iovleva** (en ruso: *Мария Иовлева*), nada en Vuktyl o 18 de febreiro de 1990, é unha biatleta e esquiadora de fondo paralímpica rusa. É dúas veces campioa paralímpica e medallista de prata dos Xogos Paralímpicos de 2010 en Vancouver (o Canadá) en representación de Rusia. Foi condecorada coa Medalla de Mestre de Deportes de Rusia.

Traxectoria
-----------

Maria Iovleva naceu o 18 de febreiro de 1990 con danos no sistema musculoesquelético. A súa nai abandonouna no hospital. Masha, como a chaman, foi enviada a un orfanato onde se criou. Tamén é xorda polo que non puido aprender a falar. Cando creceu, foi transferida ao internado Kochponski para nenos con atraso mental. 

### Carreira deportiva

Aos 10 anos, Iovleva reuniuse co adestrador Aleksandr Porshnev, quen traballaba con problemas auditivos. Masha comezou a esquiar tres veces por semana, montando nun asento especial. Aos poucos, a atleta puido competir a nivel nacional. 

Un pouco máis tarde, Iovleva viu como adestran os biatletas, e tamén quixo probarse a si mesma no tiro deportivo. Resultou que Masha tiña un verdadeiro talento para acertar a todos os obxectivos. En 2006, uniuse ao equipo paralímpico ruso, pero non foi aos Xogos Paralímpicos en Turín (Italia). 

Porén, en 2010, a candidatura de Iovleva foi aprobada, e puido participar nos Xogos Paralímpicos de Inverno en Vancouver. Maria competiu en tres disciplinas: unha carreira de substitucións de 3x2.5 km, un biatlón de 10 km e unha substitución de biatlón de 2.4 km. Gañou dúas medallas de ouro e unha prata. Pola súa gran contribución ao desenvolvemento da cultura física e o deporte, e os altos logros deportivos, o presidente da Federación Rusa Dmitrii Medvedev outorgoulle a Orde de Honra en marzo de 2010.

Notas
-----

1. ↑  Vancouver 2010 Profile Arquivado 2010-03-13 en Wayback Machine.
2. ↑  "Story of the Year: UFC Power Moves". *The Province* (en inglés). 19 de decembro de 2010. Consultado o 20 de xullo de 2020.
3. ↑  правды», Комсомольская правда | Сайт «Комсомольской (18 de marzo de 2010). "Паралимпийка из Коми Мария Иовлева завоевала золото". *KP.RU - сайт «Комсомольской правды»* (en ruso). Consultado o 20 de xullo de 2020.

* Portal:Rusia
**María Cristina Cavalcanti de Albuquerque**, nada en Vertentes en febreiro de 1943, é unha novelista, historiadora e psiquiatra brasileira.

Traxectoria
-----------

Filla do médico e político Emídio Cavalcanti de Albuquerque e de Maria do Carmo Santana Cavalcanti. Desde moi novo tivo o seu interese esperto pola literatura e pola historiografía ao escoitar as historias que os seus avós e tíos lle contaban sobre a xenealoxía da Familia Albuquerque. É descendente do fidalgo portugués Xerome de Albuquerque.

Graduouse en medicina na Universidade Federal de Pernambuco (UFPE) e cursou posgrao en psiquiatría na Michigan State University, nos Estados Unidos. Foi profesora universitaria do Departamento de neuropsiquiatria da UFPE e presidente do Instituto Arqueolóxico, Histórico e Xeográfico de Pernambuco.

Literatura
----------

Atribúe á paixón pola lectura de obras clásicas da literatura universal o amadurecimento como escritora ao longo dos anos. Os seus escritores preferidos son, na traxedia, o grego Eurípides; Shakespeare na tragicomédia; os grandes novelistas rusos Lev Tolstoi e Dostoievski. O conto, ten predilección por Tchekov, e en Marcel Proust ve a revolución do concepto de novela. Na poesía é grande admiradora de Rimbaud. Na literatura brasileira, aprecia o estilo esmerado de Machado de Assis e as creacións de João Cabral de Mello Neto e Gerardo Mello Mourão. O seu clásico favorito é *Na procura do tempo perdido* de Proust. Como libro de cabeceira, ten a *Biblia* de Xerusalén. Considera que o mellor libro da súa autoría é *Luz do Abismo*, publicado en 1996.

En 2012, realizou a charla "Matias, o magro" no auditorio do Museo do Estado de Pernambuco, baixo o patrocinio da Asociación de Amigos do Museu, tratando sobre a vida e realizacións do Conde de Alegrete Matias de Albuquerque, nobre luso que foi gobernador da Capitanía de Pernambuco e un dos Gobernadores xerais do Brasil.

En 2014 seguía cos preparativos finais para a publicación do seu novo libro, *Múltiples Verdades*, que ía tratar da interacción do lector-autor, o "útero" da creación literaria, segundo a autora. Deu tamén inicio ás pescudas documentais para a estruturación doutro libro de ficción histórica, *O Seminario*, sobre o tradicional e conceituado Seminario de Olinda, fundado no ano 1801, e o seu papel preponderante no ciclo revolucionario pernambucano.

Obras
-----

* *O Magnificat: memórias diacrônicas de dona Isabel Cavalcanti* (1990)
* *Luz do Abismo* (1996)
* *Príncipe e Corsário* (2005)
* *Memórias de Isabel Cavalcanti* (2006)
* *Olhos Negros* (2010)
* *Matias: romance* (2012)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q15834207
* WorldCat
* VIAF: 28698372
* BLBNB: 000593982
* BNF: 15555314g
* GND: 1057650889
* ISNI: 0000 0000 3306 241X
* LCCN: n90694729
* OL: OL6492775A
* SUDOC: 129439134

 |
**Little Tobago** é unha illa deshabitada das Illas Virxes Británicas no Caribe, situada xunto a súa illa irmá Gran Tobago aproximadamente 9 quilómetros e medio ao oeste de Jost Van Dyke. Os Tobagos son as máis occidentais das Illas Virxes Británicas.

De tamaño dunhas 22 hectáreas, está rodeado de abruptos cantís que tamén se estenden por baixo da auga. Desde a década dos noventa, as illas de Gran Tobago, a pequena Tobago e as veciññas rochas Mercurios e Watson están protexidas como parte do Parque Nacional Trust.

Hai máis de quince sitios de mergullo. Aínda que é legal practica esnorquel e mergullarse arredor da illa, é ilegal ancorar porque todas as posibles posicións de ancoraxe son arrecife de coral que serían destruídos por unha áncora. Pódense producir multas se se viola esta zona sen ancoraxe, a policía mariña das IVB patrullan frecuentemente.

Notas
-----

1. ↑  "Tobago Cays". Bareboats BVI. Consultado o 2018-07-31.
2. ↑  "Little Tobago/Great Tobago National Park". BVI Tourism. Consultado o 2018-07-31.
3. ↑  "Great Tobago". BVI Dive Map. Consultado o 2018-07-31.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Little Tobago, Illas Virxes Británicas*** |

### Ligazóns externas
**Maria Artini**, nada en Milán en 1894 e finada o 2 de agosto de 1951, foi unha enxeñeira italiana, a primeira muller universitaria graduada en enxeñaría eléctrica en Italia, e a segunda muller licenciada da Escola Politécnica de Milán.

Traxectoria
-----------

Era a filla de Ettore Artini, director do Museo Cívico de Historia Natural en Milán e profesor de mineraloxía na Escola Politécnica de Milán, onde Maria se matriculou en 1912. 

Graduouse en enxeñaría eléctrica cunha nota de 90/100 no ano 1918, converténdose na primeira muller enxeñeira eléctrica en Italia, e unicamente a segunda muller enxeñeira eléctrica da Escola Politécnica (despois de Gaetana Calvi que o fixera en 1913).

Un ano despois da súa graduación Artini comezou a traballar en Edison, unha empresa enerxética con sede en Milán. Alí foi ascendida a cargos directivos e axudou a deseñar e construír a primeira liña eléctrica de alta voltaxe (130 kV) do país, na rexión de Brugherio-Parma. Segundo Edison, "de 1936 a 1946 organizou e dirixiu a oficina de estatística de Edison, máis tarde regresou [como executiva] para ocuparse das liñas eléctricas de alta voltaxe [o novo 200 kW]."

Para axudar outras mulleres en campos técnicos, en 1948 Artini suxeriu a formación dunha asociación de mulleres profesionais, e mesmo organizou unha serie de reunións cos seus colegas milaneses e turineses. A pesar de que morreu antes de que puidera realizarse, a AIDIA (Asociación Italiana de Mulleres Enxeñeiras e Arquitectas) naceu o 26 de xaneiro de 1957, fundada pola enxeñeira Emma Strada (a súa primeira presidenta), Anna E. Armor, Adele Racheli e a arquitecta Vittoria Ilardi. Segundo Marina Francesca Altomare, a asociación continúa hoxe e "conta cun camiño pragado de éxitos, premios e honras". A Artini aínda se lle atribue a súa "idea brillante"de formar a asociación.

### Vida persoal

Artini casou con Leonardo Maggi, quen é coñecido por ser un benefactor do Instituto de Cegos de Milán. O museo do Instituto aloxa unha fotografía de Artini na súa colección.

Notas
-----

1. 1 2  "Artini, Maria, Scienza a due voci". *scienzaa2voci.unibo.it*. Arquivado dende o orixinal o 05 de setembro de 2021. Consultado o 29 de outubro de 2020.
2. 1 2 3  ""Maria Artini l enciclopedia delle donne"" (en italiano). Consultado o 30 de outubro de 2020.
3. ↑  "The success story of Maria Artini". *Edison* (en italiano). Consultado o 29 de outubro de 2020.
4. ↑  "Persone e Talento". *Edison* (en italiano). Consultado o 29 de outubro de 2020.
5. ↑  "Storia". *www.aidia-italia.it*. Arquivado dende o orixinal o 22 de xaneiro de 2021.
6. ↑  Altomare, Marina Francesca (10 de abril de 2018). "Presentato alla Fidapa di Molfetta il volume Aidia 60 (architetti e ingegneri)". *www.quindici-molfetta.it* (en italiano). Consultado o 29 de outubro de 2020.
7. ↑  "Nel 1908 la prima donna ingegnere d'Italia al Politecnico di Torino | MATEpristem". *matematica.unibocconi.it* (en italiano). Consultado o 29 de outubro de 2020.
8. ↑  "Ritratto Femminile - Moglie del benefattore Maggi Leonardo dell'Istituto dei Ciechi di Milano - Maria Artini, Anonimo – Fotografie". *www.lombardiabeniculturali.it*. Consultado o 29 de outubro de 2020.
**Liudmila Alekséevna Kupriánova** (en ruso Людмила Андреевна Куприянова), nada en 1914 en San Petersburgo (Imperio ruso) e finada o 13 de xaneiro de 1987 na mesma cidade (chamada daquela Leningrado), foi unha botánica e palinóloga soviética.

Traxectoria
-----------

A súa carreira científica transcorreu durante máis de cincuenta anos, a maior parte deles no Instituto Botánico Komarov en San Petersburgo, no que durante moitos anos foi a directora do grupo de palinoloxía. É recoñecida pola documentación de coleccións de paleopalinoloxía e actuopalinolocía, así como da palinoteca do Instituto, que na actualidade inclúe 21 000 exemplares de palinomorfos.

A doutora Kupriánova publicou máis de 200 traballos de botánica sistemática, historia da flora e palinomorfoloxía.

As súas máis temperás achegas foron dos xéneros *Leonorus, Linaria, Lotus, Panzeria*, entre outros, para a *Flora de Rusia*. O seu primeiro artigo palinolóxico foi sobre as rosáceas. Contra 1948 xa publicara unha obra senlleira "Pollen morphology & phylogeny of Monocotyledons". Sobre a palinoloxía das amentíferas foi a súa tese de doutoramento. Pioneira na utilización de microscopía de alta resolución, nas súas versións TEM e SEM: *Allium, Chloranthus, Cousinia, Liquidambar, Nelumbo* e *Nymphaea*.

A súa experiencia valelle ser convocada por diversas revistas científicas para formar parte do comité editorial, por exemplo, *Pollen et Spores* (Francia), *Review of Palaeobotany & Palynology* (Países Baixos) e *World Pollen & Spores* (Suecia).

Morreu o 13 de xaneiro de 1987 a causa dun ataque ao corazón.

Honores
-------

* Alexander Alfonsovich Grossheim dedicoulle a especie *Secale kuprijanovii*.
* Sergei Arsenjevic Nevski dedicolle a subespecie *transcaucasica* dunha gramínea en perigo de extinción.

Abreviatura
-----------

A abreviatura **Kuprian.** emprégase para recoñecer a Liudmila Kupriánova como autoridade na descrición e clasificación científica en botánica.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Liudmila Kupriánova*** |

### Bibliografía

* Valentjna Fedorovna Tarasevich (1988): LUDMILA ANDREEVNA KUPRIANOVA. 1914-1987 en *Palynos* **11** (1): 5.

### Ligazóns externas

* Todos os taxons descritos por L. Kupriánova no IPNI.
* Komarov Botanical Institute of the Russian Academy of Sciences *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2388988
* WorldCat
* VIAF: 38348239
* Botanist: Kuprian.
* GND: 1230164863
* ISNI: 0000 0001 1056 3761
* LCCN: n85124376
* NKC: mub20191046164
* NTA: 274027240
* SUDOC: 244104069

 |
**Malietoa Tanumafili II**, nado o 4 de xaneiro de 1913 e finado o 12 de maio de 2007 en Apia, foi monarca (*O le Ao o le Malo*) de Samoa. Compartiu a xefatura do estado entre 1962 e 1963 con Tupua Tmasese, sendo logo el o único xefe de estado, entre 1963 e 2007.

Traxectoria
-----------

Cursou estudos universitarios en Nova Zelandia. Foi membro do Consello de Goberno deste país e diplomático en Nacións Unidas, en 1962 accedeu á Xefatura do Estado compartida de Samoa Occidental. Desde 1963, tras a morte do outro membro da xefatura, foi Xefe de Estado de Samoa en solitario até o seu falecemento. Morreu ás 8:20 pm do 11 de maio de 2007 no Hospital Nacional Tupua Tamasese Meaole, con 94 anos. De acordo coa Constitución samoana, aínda que foi Xefe de Estado vitalicio, o seu sucesor, Tuiatua Tupua Tamasese Efi, foi escolleito polo Parlamento e o seu mandato pasou a estar limitado a cinco anos reelexibles.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* El veterano rey de Samoa *elmundo.es* *(en castelán)*
* Noticia do seu pasamento *terra.es* *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q317378
* WorldCat
* VIAF: 107892346
* EBID: ID
* GND: 140924272
* Munzinger: 00000014922
* TePapa: 43731

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre unha personalidade é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**María Antonia Señarís Rodríguez**, nada en Santiago de Compostela en 1965, é catedrática de Química Inorgánica da Universidade da Coruña.

Traxectoria
-----------

Maria Antonia Señarís é licenciada e en Química pola Universidade de Santiago de Compostela, posúe un máster en Materiais de Interese Tecnolóxico e é doutora en Química pola Universidade Complutense de Madrid. Foi bolseira Fullbrigt na Universidade de Texas en Austin, onde traballou co profesor John Goodenough, Premio Nobel de Química en 2019.

Dirixe o grupo de investigación en Química do Estado Sólido e Materiais da UDC, que desenvolve a súa investigación no ámbito da química e física do estado sólido e materiais. É coinventora  de dúas patentes en materiais dieléctricos e seis patentes sobre materiais e dispositivos calóricos. 

Actualmente é vicepresidenta do Grupo Español de Química do Estado Sólido e Materiais  da  Real Sociedad Española de Química. En 2021 María Antonia recibe a medalla Antonio Casares Rodríguez, da sección de Química e Xeoloxía, da Real Academia Galega de Ciencias.

Notas
-----

1. ↑  "Ficha de María Antonia Señarís Rodríguez". *UDC*.
2. ↑  "CV" (PDF). *ACSUG*.
3. 1 2 3  Redacción (2021-09-29). "Cinco recoñecidas figuras científicas reciben as Medallas de Investigación da RAGC". *GCiencia*. Consultado o 2021-09-29.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q57064429
* ORCID: 0000-0002-0117-6855
* ResearcherID: L-1400-2014
* Scopus: 6701842435

 |
**Manuel Lastres Abente**, nado en Vigo o 5 de maio de 1903 e finado en Málaga o 2 de xaneiro de 1984, foi un médico e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo do cirurxián José Lastres García. Trasladouse cos seus pais e irmáns a Vilaboa (Culleredo). Casou en Almeiras con Elisa Pardo Pernas en 1927. Médico de profesión, abreu consulta na Coruña e traballou tamén na Casa de Socorro. Logo de repetirse as eleccións municipais o 24 de maio de 1931, o 5 de xuño constitúese o novo Concello e Manuel Lastres foi elixido alcalde. Foi cesado en 1932, aínda que permaneceu como concelleiro ata a súa dimisión en novembro de 1934. Ingresou no Partido Galeguista en 1932. Coa sublevación do 18 de xullo de 1936 incorporouse á Cruz Vermella na zona de Catro Camiños e estivo curando aos feridos que entraban xunto a outros médicos, ata que chegaron os soldados. Despois foi mobilizado como médico militar. Marchou a Madrid para preparar oposicións a Médicos de Asistencia Pública Domiciliaria, aprobou en 1940 e obtivo praza nunha vila de Las Palmas. En 1945 obtivo praza en Jimena de la Frontera e en 1959 pasou a Marbella. En 1973 xubilouse e marchou vivir a Málaga.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:' |  **Alcalde de Culleredo** 1931 - 1932 | Sucesor:**Electo Carballo Matos** |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Manuel Lastres Abente, o primeiro alcalde de Culleredo na II República Arquivado 09 de abril de 2015 en Wayback Machine.
Fotografía antiga do **Mari Lwyd**, na Biblioteca Nacional de Gales (Photo Album 929 A)
O **Mari Lwyd** é unha celebración que forma parte das tradicións do Nadal e aninovo de Gales e que se conserva nalgunhas zonas, en particular en Llangynwyd e Maesteg, recuperándose recentemente noutras localidades.

Etimoloxía
----------

A orixe do nome Mari Lwyd non está clara pero existen dúas explicacións posibles, podería vir do inglés *mare*, egua, e *llwyd* é gris. A outra explicación sería que Mari fose María e *lwyd* equivalería a santo segundo o modelo de *Duw lwyd* (Deus Santo), unha forma literaria da Idade Media.

Características
---------------

O Mari Lwyd consiste nunha caveira de cabalo fixada no cabo dunha abaloira de madeira; axúntase unha saba branca á base da caveira para que tape a abaloira é a persoa que leva o Mari Lwyd. Os ollos fanse con arandelas nas que se meten vidros de botella ou simplemente con botóns. Engádense, como adobío, cintas de cores.

Durante a cerimonia unha cuadrilla leva en procesión polas rúas a caveira parando nas casas para cantaren cancións tradicionais, establecéndose unha especie de regueifa, coñecida como *pwnco*, entre os habitantes da casa e os cuadrilleiros. A composición desta cuadrilla variaba nas distintas localidades, en Glamorgan formábana o Mary Lwyd, o *Mordomo*, o *Sarxento*, o *Pallaso* e un Xan e unha Xana. Unha vez que os habitantes da casa lles permitían o paso, o Mari Lwyd perseguía ás mulleres novas, o Pallaso tocaba o violín e a Xana facía que varría o chan, cando acababan as cántigas e os bailes dábanlle comida e bebida aos cuadrilleiros, ao marchar desexábanlles á familia saúde e felicidade durante todo o ano.

Notas
-----

1. ↑  Mari Lwyd, ou na forma plena **Y Fari Lwyd**, é a denominación máis estendida, pero tamén recibe localmente outros nomes como **Pen Cefyll** ou **Y Warsel**: Norman Lewis Thomas *The Story of Swansea's Districts and Villages*. Guardian Press, 1964, páxina 288
2. ↑  John T. Koch *Celtic Culture: A Historical Encyclopedia*. ABC-CLIO, 2006, páxina 1260
3. ↑  Trefor M. Owen *Folclore galés*. Laiovento, 1997, páxina 72
4. ↑  A palabra llwyd, seguindo a gramática galesa, muta para lwyd en determinados contextos: Antony Dubach *The independence of phonology and morphology: the Celtic mutations* *ZAS Papers in Linguistics* 32, 2003, pp. 47–86
5. ↑  Ás veces tamén se empregaba un taco de madeira: Evan Powell *History of Tredegar*. South Wales Argus, 1902, páxina 118
6. ↑  Trefor M. Owen *Ob. cit.* páxina 67
7. ↑  Robin Gwyndaf *Welsh Folk Tales*. National Museum Wales, 1989, páxina 99

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mari Lwyd Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* *Mummers*

| * v
* c
* e
Nadal |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|     | 
Tarxeta de NadalDecembro na cultura popular galegaO Nadal na cultura popular galegaApalpadorOlentzeroTió de Nadal
 | 
NoiteboaReis MagosCabalgata dos Reis MagosEpifaníaPanxoliñaVilancicoTizón de Nadal
 | 
NoitevellaAninovoPapá NoelHold NickarÁrbore de NadalMari Lwyd
 |

 |
**Manuel Lagares Pérez**, nado en Betanzos o 29 de agosto de 1947, é un político galego membro do PSdeG e anterior alcalde de Betanzos.

Traxectoria
-----------

Fillo de Manuel Lagares García e neto de Antonio Lagares Gómez. É profesor de ensino secundario, especializado en matemáticas e en ciencias naturais a través do Instituto de Ciencias da Educación e da Universidade Nacional de Educación a Distancia (UNED).

Placa no Museo das Mariñas.
En 1983 presentouse na lista do PSdeG-PSOE para o Concello de Betanzos, que encabezaba Antolín Sánchez Presedo. A vitoria electoral, por maioría absoluta, derivou no seu nomeamento coma primeiro tenente de alcalde da corporación municipal, para posteriormente acadar o cargo de alcalde trala dimisión de Sánchez Presedo en 1985.

Presentaríase ás eleccións municipais, xa coma cabeza de lista, nos anos 1987, 1991, 1995, 1999 e 2003, sendo reelixido en todos eles por maioría absoluta agás no 2003, no que tivo que formar goberno en coalición co Bloque Nacionalista Galego. En 2007 segue a perder votos, e ten que abandonar o posto de alcalde logo dun pacto entre o Partido Popular e Cidadáns por Betanzos. En novembro dese ano renuncia á súa acta de concelleiro e retírase da vida política, sendo substituído á fronte da portavocía socialista por Ramón García Vázquez.

Foi presidente da Federación de Concellos Galegos ata a súa fusión coa FEGAMP en 1996, sendo dende entón ata 2007 o seu vicepresidente primeiro. Tamén foi vogal na Federación Española de Municipios e Provincias.

Vida persoal
------------

Casou con María Luz Luces Vázquez e é pai de José, María e Javier Lagares Luces.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, A Coruña, 26-7-2006, p. 7.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Betanzos

### Ligazóns externas

* Ficha en galegos.info

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Antolín Sánchez Presedo** |  **Alcalde de Betanzos** 1985 - 2007 | Sucesor:**María Faraldo** |