recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Viaxe ao centro da Terra*** (en francés: *Voyage au centre de la Terre*) é unha novela de ficción científica escrita polo autor francés Jules Verne (1828-1905) e publicada no ano 1894. Considerada unha das súas mellores novelas, concédese máis peso á aventura e á imaxinación do que á verosimilitude e á divulgación científica.

Personaxes
----------

Otto Lidenbrock, experto xeólogo e profesor de mineraloxía no Johannaeum de Hamburgo. Home de gran reputación no mundo científico e académico, é de carácter impetuoso e sitúa o seu compromiso coa ciencia mesmo por riba da súa propia vida. Porén, responde con amor e compaixón cando as adversidades da viaxe golpean ao seu sobriño.

Axel, sobriño do profesor, partilla con el casa e ocupación. Malia ser un axudante cualificado e disposto, o seu amor xuvenil e apaixonado pola afillada do profesor, así como o desexo de levar unha vida convencional e cómoda, constitúe un contrapunto á personalidade do seu tío. Porén, ao longo da novela irá virando cara a unha persoa máis madura e curiosa.

Hans Bjelke, cazador islandés que será o guía na viaxe. É unha persoa extremadamente hábil, leal e de poucas palabras. O seu traballo, a súa afouteza e as súas capacidades serán decisivas á hora de levar a bo termo a expedición.

Arne Saknussemm, sabio islandés do século XVI, primitivo explorador do mundo soterrado. É o autor do pergameo que dá as instrucións precisas para a viaxe ao inframundo.

Grauben, afillada do profesor e namorada de Axel. Xunto con Marta, a ama de chaves, o seu padriño, e o seu namorado constitúen o núcleo que mora na casa de Königstrasse, no barrio máis antigo de Hamburgo.

Argumento
---------

Dentro dun manuscrito islandés que pertenceu a Arne Saknussemm, Otto Lidenbrock atopa un pergameo cifrado que contén a clave para realizaren unha viaxe ao centro da terra, tal e como o propio Saknussem fixera séculos atrás. O profesor Lidenbrock, Axel e mais o seu guía Hans, comezan no monte islandés Sneffels un descenso que percorrera a codia terrestre até o centro do globo. Con todo, non acadarán o seu obxectivo, pois ao tentaren eliminar un obstáculo cunha explosión, son expulsados nunha arroiada, saíndo á superficie da terra pola boca do volcán Stromboli, na illa siciliana do mesmo nome.

Edición galega
--------------

A tradución galega é obra de Valentín Arias, e foi publicada por vez primeira na colección Xabarín de Edicións Xerais de Galicia no ano 1985.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Viaxe ao centro da Terra Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Roig, B.; Domínguez, M.; Mociño, I. (2006). *Produción da literatura infantil e xuvenil en galego* (CD-ROM). ISBN 978-84-611-5082-3.

### Ligazóns externas

* Texto orixinal francés na páxina do Proxecto Gutemberg
* Ficha da obra en Xerais[*Ligazón morta*]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q219457
* WorldCat
* VIAF: 181861005
* BiTraGa: 124
* BNF: 12342582t
* EBID: ID
* GND: 4835489-2
* Gutenberg: 18857
* ISFDB: 7388
* MusicBrainz: ID
* OL: OL1099513W
* SUDOC: 089079728

 |
**Jean Calas**, nado en 1698 e finado en 1762, era un comerciante téxtil de Tolosa coñecido por ser xulgado polo seu protestantismo e condenado a morte, converténdose nun símbolo da intolerancia relixiosa en Francia canda Pierre-Paul Sirven e Jean-François de la Barre.

Traxectoria
-----------

A detención do pai.
*Maison Calas*.
Ilustración dun libro inglés coa morte de Calas na roda.
Jean Calas e a súa dona eran protestante nunha Francia que tiña como relixión oficial o catolicismo e aínda que as persecucións iniciadas no tempo de Lois XIV na época recuaran e había unha certa tolerancia cara ao protestantismo aínda existía intolerancia no seo da sociedade francesa, así a pesar que dos seus fillos xa se convertera ao catolicismo en 1756 ao aparecer morto na noite do 13 ao 14 de outubro de 1761 comezaron os rumores que fora o pai quen o matara para evitar a súa abxuración da fe protestante; interrogada a familia primeiro declararon que fora asasinado por un intruso pero logo recoñeceron que o atoparan morto e para evitar a denigración que na época tiña o suicidio finxiran que fora un crime violento. Non llo creron e o 9 de marzo de 1762 o parlamento de Tolosa condenouno a morte na roda que se cumpriu o día seguinte mentres o axustizado clamaba a súa inocencia, outro dos seus fillos, Pierre, tivo que marchar ao desterro. Voltaire, coñecedor do caso, sospeitando que se trataba dun caso de fanatismo antiprotestante visitou ao fillo máis pequeno, Donat, que estaba refuxiado en Xenebra e tras falar con el e solicitar máis información a coñecidos de Tolosa quedou convencido que se resolvera inxustamente , obsesionado co caso comezou unha campaña para revisar a sentecia afirmando que o fillo cometera suicidio por débedas de xogo e non ser capaz de rematar a universidade se o confesaba, Voltaire escribiu máis de 100 cartas sobre o asunto tivo éxito e en 1765 declarouse ao finado Jean Calas inocente de todos os cargos e a súa familia recibiu 36000 francos do rei como compensación.

Notas
-----

1. ↑  Lisa Silverman *Tortured subjects: pain, truth, and the body in early modern France*:University of Chicago Press, 2001, páxina 158
2. ↑  Ian Davidson *Voltaire: a life* : Profile Books, 2010, páxina 320

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Jean Calas Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q360000
* WorldCat
* VIAF: 32790468
* BNF: 120897157
* CERL: cnp01268271
* DeutscheBio: 118675303
* EBID: ID
* FAST: 263673
* GEC: 0013451
* GND: 118675303
* ISNI: 0000000066763343
* LCCN: n89103482
* NKC: ola2009481275
* NLG: 103288
* NTA: 073133434
* SUDOC: 029226767
* ULAN: 500354273

 |
Chapapote nas rochas de Muxía, resultado do accidente do *Prestige*.
O **chapapote** (palabra que provén do náhuatl *chapopotli*, corrupción de *tzaucpopochtli* deus dos sendeiros, composto de *tzacutli*, engrudo, e *popochtli*, perfume[]) ou **piche**, é un líquido moi viscoso, asimilable ó alcatrán, entendéndose por chapapote o alcatrán quente, por exemplo. Nos dicionarios vén como acepción, á parte de alcatrán, asfalto ou substancia oleosa moi viscosa.

En Galiza, dende o accidente do *Prestige* (13 de novembro de 2002), enténdense por chapapote as diversas expresións de contaminación por petróleo que chegan á costa dun xeito condensado. Así mesmo, tamén se emprega o nome *chapapote* para o petróleo ou aceite mineral ilegalmente soltado polos barcos, en ocasións procedente dos seus tanques de combustible ou maquinaria.

O barco monocasco *Prestige* ao accidentarse derramou o petróleo e provocou unha gran marea negra en Galiza, que afectou tamén ao resto da costa norte de España (Asturias, Cantabria e País Vasco) e ao suroeste de Francia. O desastre ecolóxico mobilizou a miles de voluntarios para limpar as costas e deu lugar á creación do movemento *Nunca Máis*.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *chapapote*. Consultado o 25-07-2017.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *piche*.
3. ↑  Localmente tamén pode recibir outros nomes como **galipote** na Costa da Morte ou na Terra Eo-Navia Carlos Xesús Varela *Contribución ao dicionario galego. O léxico do galego de Asturias*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Historia da palabra chapapote *(en castelán)*
* Chapapote *(en inglés)*
* Ensaio lingüístico por Pablo López Medel *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q782491
* EBID: ID

 |
| Akiaki |
| --- |
|  |
| Atol |
| Datos |
| País | Francia |
| Illa principal |  |
| Linguas |  |
| Poboación (2009) |  |
| Superficie | 1´3 km² |
| Superficie lagoa | km² |
| Nº de illas |  |
| Coordenadas | 18°33′S 139°13′O﻿ / ﻿-18.550, -139.217 |
| Maior Altura |  |
| Localización |
| Localización do atol |
|

**Akiaki** (antes *Lanciers* e *Thrum Cap*) é un atol das Tuamotu, na Polinesia francesa. Administrativamente depende da comuna de Nukutavake. Está situado no centro e ao leste do arquipélago, a 130 km de Nukutavake.

Xeografía
---------

Hoxe a lagoa interior está seca, e o atol está deshabitado.

Historia
--------

Foi descuberto en 1768, polo francés Louis Antoine de Bougainville. Sorprendido de que unha illa tan pequena puidese estar habitada, pensou que serían náufragos, pero ao achegarse os indíxenas ameazáronlles cunhas enormes lanzas, e chamouna illa dos Lanceiros (*Lanciers*). O ano seguinte ao inglés James Cook pareceulle que tiña a forma da típica gorra dos mariñeiros e chamouna *Thrum Cap*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q417963
* GEC: 0511316
* GeoNames: 4030680
* OSM: 6065901

 |
**Eleanor Key Francis "Glo" Helin,** nada o 9 de novembro de 1932 e finada o 25 de xaneiro de 2009, foi unha astrónoma norteamericana. Foi investigadora do programa  Near-Earth Asteroid Tracking (NEAT) do Laboratorio de Propulsión a Chorro. da NASA ata a súa xubilación en 2002.

Traxectoria
-----------

Helin traballou en ciencia planetaria e astronomía no Instituto Tecnolóxico de California e o Laboratorio de Propulsión a Chorro durante tres décadas. A principiar a década de 1970 iniciou o Palomar Planet-Crossing Asteroid Survey (PCAS, programa responsable do descubrimento de milleiros de asteroides de todos os tipos, incluíndo máis de 200 en órbitas de inclinación altas, e en órbitas raras e tipos únicos de órbitas, así como 20 cometas e aproximadamente o 30 por cento dos asteroides próximos á Terra descubertos en todo o mundo.

Helin organizou e coordinou o  International Near-Earth Asteroid Survey (INAS) durante a década de 1980, animando e estimulando o interese internacional polos asteroides.

Tras dirixir o programa de busca fotográfica do PCAS durante case vinte e cinco anos, Helin concentrouse no programa de busca Near Earth Asteroid Tracking (NEAT) usando sensores electrónicos nun telescopio de gran apertura, que logrou detectar máis de 26000 obxectos.

Helin pesoalmente descubriu ou codescubriu  872 asteroides, entre eles os primeiros dous Atón: 2062 Atón e 2100 Ra-Shalom; os asteroides apolo 4660 Nereus, 4769 Castalia e outros; varios Asteroides Amor; tres asteroides troianos incluíndo o 3240 Laocoon; e 9969 Braille. Tamén descubriu varios cometas, como os cometas periódicos 111P/Helin–Roman–Crockett, 117P/Helin–Roman–Alu e 132P/Helin–Roman–Alu.

Na súa honra bautizouse o asteroide 3267 Glo.

Notas
-----

1. ↑  "Eleanor Francis Helin". *WITI Hall of Fame*. Women in Technology International. Consultado o 23 July 2014.
2. ↑  Malerbo, Dan (4 March 2010). "Let's Learn About: Dr. Eleanor F. Helin". *Pittsburgh Post-Gazette*. Consultado o 23 July 2014.
3. ↑  "The Helin Commemorative Exhibit: Searching the Sky for Dangerous Neighbors". *Palomar Observatory*. California Institute of Technology. Consultado o 23 July 2014.
**Elisa Maria Eugenia Cibrario Cinquini** , nada en Xénova, o 6 de setembro de 1905 e finada en Pavía o 16 de maio de 1992, foi unha matemática italiana especializada en ecuacións diferenciais en derivadas parciais e coñecida polas súas investigacións en asociación con Guido Fubini, Giuseppe Peano e Francesco Tricomi .

Investigación
-------------

A tese de Cibrario de 1927 é sobre ás transformadas de Laplace e á súa aplicación ás ecuacións en derivadas parciais parabólicas. Unha das súas principais áreas de estudo foi as ecuacións diferenciais parciais de tipo mixto elíptico-hiperbólico, descubrindo que o traballo anterior de Tricomi sobre esta área estaba incompleto e publicou unha clasificación completa destas ecuacións e a solución adecuada e métodos para cada tipo de ecuación dentro desta clasificación. Este traballo tivo máis tarde unha gran aplicabilidade á aerodinámica de aeronaves transónicas, e a ecuación de Cibrario-Cinquini recibe o nome do seu traballo neste momento.

O seu traballo posterior centrouse nas ecuacións diferenciais non lineais, sistemas de ecuacións hiperbólicas e teoría de curvas e funcións xeneralizadas. Tamén inclúe a solución de problemas antigos de Édouard Goursat sobre ecuacións hiperbólicas non lineais e de Augustin-Louis Cauchy sobre sistemas de ecuacións de primeira orde.

Notas
-----

1. ↑  Núñez-Valdés, Juan (2017). "Mujeres y matemáticas: Maria Cibrario Cinquini: Una matemática entre tres buenos matemáticos". *Boletín de la Titulación de Matemáticas de la UAL* **10** (2): 15–16. ISSN 1988-5318.
2. ↑  Otway, Thomas H. (2012). Otway, Thomas H. ed. *The Equation of Cinquini-Cibrario*. Lecture Notes in Mathematics (en inglés). Berlin, Heidelberg: Springer. pp. 47–85. ISBN 978-3-642-24415-5. doi:10.1007/978-3-642-24415-5\_3.
**Pilar Quintana**, nada en Cali en 1972, é unha escritora colombiana. Foi a gañadora do Premio Alfaguara de Novela do ano 2021.

Traxectoria
-----------

Pilar Quintana naceu en Cali, Colombia en 1972. Estudou no colexio Liceo Benalcázar de Cali e posteriormente comunicación social na Universidade Xaveriana de Bogotá. Logo de graduarse traballou como libretista de televisión e redactora de textos para publicidade. Viaxou tres anos polo mundo e ao seu regreso a Colombia radicouse no Pacífico colombiano. 

En 2007 foi elixida como unha das 39 escritoras menores de 39 anos máis destacados de América Latina polo Hay Festival. En 2010 a súa novela *Coleccionistas de polvos raros* recibiu o premio La Mar de Letras, outorgado polo festival La Mar de Músicas de Cartaxena, en España. En 2011 representou a Colombia no International Writing Program da Universidade de Iowa.

En 2018 a súa novela *La perra* recibiu o IV Premio Biblioteca de Narrativa Colombiana. Na acta do xurado lida por Alonso Cueto, escribiuse sobre a novela: "ante todo, a grande economía e calidade literaria da prosa; a súa capacidade de amosar unha extraordinaria opresión no medio dunha grande apertura e inmensidade xeográfica. O libro lese sen pausa e a súa historia conflúe cara á descrición sen estridencias retóricas dun pequeno drama que se relata de maneira serena, firme e luminosa".

En 2021 gañou o XXIV Premio Alfaguara de Novela coa obra titulada "Los abismos", un libro no que trata as relacións familiares dende a perspectiva dunha nena. Nesta edición presentáronse máis de 2400 obras nas que o xurado formado por Héctor Abad Faciolince como presidente, xunto a Irene Vallejo, *Cristina Fuentes La Roche*, Ana Merino, Xavi Ayén, Xavier Vidal e Pilar Reyes seleccionou a obra de Quintana.
Coordenadas: 40°14′48″N 5°17′52″O﻿ / ﻿40.246666666667, -5.2977777777778

O pico Almanzor dende a Lagoa Grande de Gredos, no Circo de Gredos.
O **pico Almanzor**, tamén coñecido como **Plaza del Moro Almanzor**, é unha montaña do centro da Península Ibérica, o cumio máis alto da serra de Gredos e de todo o Sistema Central, con 2592 msnm de altitude e unha prominencia de 1690 m. Está considerada un «pico ultraprominente», categoría que inclúe ás montañas cunha prominencia maior de 1500 m.

Localízase na provincia castelán-leonesa de Ávila, España. O seu cumio forma parte da divisoria entre os municipios de Zapardiel de la Ribera e Candeleda.

O Almanzor é un pico moi pouco erosionado, de formación granítica, levantado durante a oroxenia alpina. Pertence ao chamado Circo de Gredos e o seu ámbito é hábitat dunha subespecie da píntega común, *Salamandra salamandra almanzoris*, que toma o seu nome do pico e que é endémica duns poucos vales glaciares da serra.

O seu nome provén de Almanzor, líder militar e relixioso durante o Califato de Córdoba. A lenda conta que Almanzor foi o primeiro en subir a este pico.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pico Almanzor Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q203353
* EBID: ID
* GeoNames: 3130321
* Peakbagger: 9837
* TGN: 1107095

 |
Fachada dun restaurante
Un **restaurante** é un establecemento onde se elaboran e serven comidas preparadas, para o seu consumo no mesmo establecemento, a cambio do pago do servizo polos clientes. Pode tratarse dun local permanente ou temporal e admite distintas formas de organización; tamén é posible que sirva as comidas para ser consumidas no domicilio do cliente.

Cobre unha gran variedade de modalidades de servizo e tipos de cociña. Existen diferentes tipos de restaurantes dependendo do tipo de comida na que se especializan (marisquerías, churrasquerías, arrocerías etc.) ou da cociña que elaboren (restaurantes de comida chinesa, italiana, india etc.).

Unha forma particular da actividade de restauración está constituída polo servizo a colectividades. Neste caso, no canto de servir comidas a todo tipo de clientes particulares, o establecemento dedícase a preparar comidas preparadas destinadas a conxuntos de persoas consumidoras cunhas características comúns, como alumnos dun colexio, empregados dunha empresa, pacientes dun hospital ou dunha residencia, usuarios dun medio de transporte, internos dun presidio, etc. Neste caso, o consumo faise sempre en instalacións alleas ó establecemento que elabora as comidas.

Aínda que moitas veces teñen uns servizos en todo semellantes, a lexislación diferencia e esixe requisitos diferentes a restaurantes e furanchos ou *loureiros*, que son (ou deberían ser) locais de tempada (entre febreiro e maio), xeralmente habilitados nunha adega particular, para vender os excedentes do viño que o propietario elabora para o seu consumo particular, xunto cunha carta reducida de tapas que lle sirvan de acompañamento.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Restaurante Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Real Decreto 3484/2000, de 29 de decembro, polo que se establecen as normas de hixiene para a elaboración, distribución e comercio de comidas preparadas (BOE nº 11, de 12.01.2001) .
	+ Derrogado por Real Decreto 1021/2022, de 13 de decembro (BOE nº 305, de 21.12.2022 .

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11707
* AAT: 300005182
* BNCF: 4805
* BNF: 11932762f
* EBID: ID
* GEC: 0207857
* GND: 4049594-2
* JSTOR: restaurants
* LCCN: sh85113249
* NKC: ph116043
* PSH: 8738

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D012147
* UMLS: C0035255

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
**Julián de la Rosa Zamorano**, coñecido como **Radista**, nado en Madrid o 27 de maio de 1917 e finado na mesma cidade en 1983, foi un militar e guerrilleiro antifranquista español.

Traxectoria
-----------

Traballou como ebanista e despois como mozo de imprenta. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 afiliouse á JSU. Foi membro da checa dedicada á protección do ministro Ángel Galarza. En 1937 foi destinado á comisaría de policía do Congreso. En xuño examinouse na base aérea de La Rivera (Murcia). Inscribiuse no terceiro grupo de cadetes para recibir entrenamento na escola de voo especial en Kirovabad na URSS; convalecente por accidente, rematou o curso de piloto coa cuarta. Foi enviado traballar como carpinteiro á fábrica de de maquinaria agrícola de Rostov, onde coincidiu con Manuel Fernández Soto. Despois pasou a Crimea, onde fixo prácticas de radio, e a Checoslovaquia, antes de ir a Francia en 1948.

En xaneiro de 1949 José Sevil ordenoulle volver a España. Chegou a Galicia na primavera de 1949 con documentación falsa a nome da **José Ruano Senra**. Reuniuse en Ourense con Manuel Fernández Soto quen lle deu uns informes para que os trasladara a Francia. En xullo José Sevil trasladouno a unha granxa preto de Tolosa para facer prácticas de radio. Volveu a Coruña cun aparello transmisor de radio e entrevistouse co dirixente do PCE **Pepe**. Trasladouse a Pontevedra á casa de Felipe Lago Castro. En outubro partiu a Ferrol para poñerse ás ordes de Francisco Rey Balbís. Acompañado de Adolfo Allegue Allegue e José Chao Rouco chegou a Chavarís onde estaba o refuxio da partida. Desde alí enviou mensaxes de radio ao Comité Central do PCE en Francia. O 18 de xullo de 1951 salvou a vida ao escapar do cerco de Meá con Josefa Gallego Abeledo e José Freire Barcia. Tras a caída de Santa María de Neda o 31 de agosto de 1951 onde morreron José Freire Barcia, Antonio Veiga Mejuto, José Antonio Castro López e José Sancho Riera, Rey Balbís ordenoulle o 16 de outubro que marchara a Francia para informar da situación. Partiu a Maniños, tomou unha lancha ata Ferrol, e de alí a Coruña onde embarcou no buque *Romeo* con destino a Pasaia. Foi detido o 19 de outubro no tren que facía o traxecto Vera de Bidasoa-Elizondo. Once días despois foi entregado á Brigada Político-Social en Madrid e logo enviárono a Coruña. Encartado na causa 59/1952, foi xulgado en consello de guerra na Coruña o 22 de xaneiro de 1953 por formar partidas armadas. Condenado a 30 anos de prisión, cumpriu condena na prisión de Burgos, de onde saíu en libredade provisional o 28 de xaneiro de 1962.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Martínez, Lupe (2023). *Guerrilleir@s antifranquistas da provincia da Coruña*. Vigo: Galaxia. pp. 181–187. ISBN 978-84-1176-172-7.
Unha tumba de andadeiro sinxela en Carrowmore, preto de Sligo, en Irlanda.
Unha **tumba de andadeiro** é aquela que ten unha estreita pasaxe de grandes pedras, ortostatos, e unha ou varias cámaras funerarias cubertas de terra ou de pedra. Os megálitos adoitaban empregarse na construción de tumbas de andadeiro, que polo xeral datan do Neolítico. Os que teñen máis dunha cámara poden ter múltiples subcámaras na apertura da cámara mortuoria principal. Un deseño común, a cruciforme, ten, como o seu nome indica, forma de cruz. Ás veces as tumbas de andadeiro están cubertas cun *cairn*, especialmente as que datan de épocas posteriores. Non en tódalas tumbas de andadeiro se atoparon probas de conter corpos, como no caso de Maeshowe.

As tumbas de andadeiro do tipo *cairn* a miúdo teñen elaborados tellados con ménsulas no canto de laxes sinxelas, tales como a bóveda de Newgrange. Atopouse arte megalítica tallada nas pedras nalgúns sitios. O mesmo andadeiro, nunha serie de casos notables, está aliñado de tal maneira que o sol penetra na pasaxe nun momento importante do ano, por exemplo no amencer do solsticio de inverno ou no solpor do equinoccio.

Nunha recompilación de 1961 de tumbas megalíticas de Irlanda, Seán Ó Nualláin e Ruaidhrí De Valera describen catro categorías de tumbas megalíticas: *cairns* de patio, dólmenes de portal, tumbas de andadeiro en cuña, e tumbas de andadeiro. Este último termo serve para describir estas tumbas en Cantabria, Galicia e o País Vasco. Dos catro tipos enriba descritos só as tumbas de andadeiro parecen terse distribuído dunha maneira ampla por toda Europa.

As tumbas de andadeiro distribúense amplamente ó longo da fachada atlántica de Europa. Atópanse en Irlanda, Gran Bretaña, Escandinava, no norte de Alemaña e a rexión de Drenthe dos Países Baixos. Tamén se atopan na Península Ibérica, algunhas partes do Mediterráneo, e ó longo da costa norte de África. As tumbas de andadeiro máis temperás semellan tomar a forma de pequenos dólmenes. En Irlanda e Gran Bretaña, as tumbas de andadeiro encóntranse acotío en grandes grupos, dando lugar ó termo de cemiterios de tumbas de andadeiro.

O dolmen de Dombate catalógase como unha tumba de andadeiro, e é un dos conxuntos máis importantes de Galicia.

Notas
-----

1. ↑  Valera & Nualláin 1961.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tumba de andadeiro Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Dolmen de Dombate

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1426772
* AAT: 300120810
* EBID: ID
* GND: 4306983-6
* JSTOR: passage-graves

 |
**Gonzalo Durán Hermida**, nado en Vilanova de Arousa o 1 de setembro de 1962, é un médico e político galego do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Médico de profesión. Nas eleccións municipais de 1991 encabezou a candidatura do PPdeG en Vilanova de Arousa e foi a segunda forza máis votada, fronte ó PSdeG-PSOE que logrou a maioría absoluta. Nas eleccións municipais de 1995 encabezou de novo a candidatura popular e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Durante o seu primeiro mandato consumouse a segregación da Illa de Arousa de Vilanova, no 1997. Nas sucesivas eleccións foi reelixido alcalde, sempre con maioría absoluta. En 2011 foi elixido presidente da Mancomunidade do Salnés, permanecendo no cargo ata 2019.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Juan Manuel Dios Oubiña** |  **Alcalde de Vilanova de Arousa** 1995 - actualidade | Sucesor:**no cargo** |

É irmán do tamén político José Juan Durán Hermida.

Notas
-----

1. ↑  La pataleta de Gonzalo Durán le vale presidir la mancomunidad

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Vilanova de Arousa

### Ligazóns externas

* Entrevista en *Faro de Vigo*
**José Castro Álvarez**, nado en Ponteareas o 28 de setembro de 1932, é un político galego.

Traxectoria
-----------

Pertenceu ao Frente de Juventudes, foi militante de Falange Española Tradicionalista y de las JONS e delegado de Sindicatos en Ponteareas. Durante o franquismo foi nomeado alcalde de Ponteareas en novembro de 1968. Coa chegada da democracia entrou en Alianza Popular e foi deputado no Congreso dos Deputados (1989-1993), senador (1993-1997) e primeiro presidente da Federación Galega de Municipios e Provincias (1989-1992).

En 1997 foi inhabilitado por falsidade en documento público. Tras recorrer a sentenza, en 1998 abandonou o PPdeG (tras considerarse desamparado pola formación) e fundou a Unión Condado-Paradanta (UCPA) co que concorreu ás eleccións municipais de 1999 presentándose el como candidato e indo de número tres da candidatura a súa filla Nava Castro. Conseguiu revalidala alcaldía, se ben non logrou maioría absoluta, e mantívose no poder ata que no verán do 2000 a sentenza de inhabilitación foi firme e tivo que dimitir como alcalde, sendo substituído pola súa filla.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Juan Antonio Candeira Blanco** |  **Alcalde de Ponteareas** 1968 - 2000 | Sucesor:**Nava Castro** |
| Predecesor:**novo cargo** |  **Presidente da Fegamp** 1989 - 1992 | Sucesor:**José Luis Torres Colomer** |

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 26-11-1968, p. 9.
2. ↑  Tres años de cárcel para el alcalde de Ponteareas (29-5-1997). *El País*. Consultado o 10-3-2013.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Castro Álvarez, José". *Dicionario biográfico de Galicia* **1**. Ir Indo. 2010-2011. p. 217.

### Outros artigos

* Lista de deputados galegos no Congreso desde a Transición
* Lista de senadores galegos desde a Transición
* Eleccións municipais en Ponteareas

### Ligazóns externas

* Ficha no Congreso Arquivado 31 de maio de 2020 en Wayback Machine.
* Ficha no Senado
Coordenadas: 41°35′40″N 2°00′26″L﻿ / ﻿41.594526055238, 2.00715626604

Parque Audiovisual de Cataluña.
O **Parque Audiovisual de Cataluña** (en catalán: *Parc Audiovisual de Catalunya*) é un centro de produción adicado á creación audiovisual. Está formado por 4 platós, espazos para a produción de rodaxes de cinema, publicidade e televisión e un clúster empresarial.

Historia
--------

O Parque Audiovisual de Cataluña foi emprendido polo concello de Terrassa co apoio da Generalitat de Cataluña co obxectivo de diversificar e ampliar a capacidade da industria da cidade de Terrassa e dar un maior empurrón á creación de contidos audiovisuais así como a capacidade tecnolóxica para a súa creación, debido a que tanto o concello de Terrassa como o goberno catalán consideran este sector dunha grande importancia estratéxica.

O abandonado Hospital do Tórax foi escollido como o espazo onde situar as instalacións do que sería o futuro Parque Audiovisual de Cataluña.

Foi no ano 2004 cando a Generalitat de Cataluña e o Concello de Terrassa acordaron transformar o recinto do hospital no complexo audiovisual que é agora.

As obras empezaron en 2005 e paralelamente empezábanse a rodar con periodicidade anuncios publicitarios, longametraxes e curtametraxes usando os primeiros platós (1 e 2) así como tamén o edificio antigo como localización de rodaxe.

Naqueles primeiros anos, entre outras, rodáronse as seguintes películas:

* *Frágiles* (con Calista Flockhart)
* *O maquinista* (con Christian Bale)
* *La monja* (con Anita Briem e Cristina Piaget)
* *Ouija* (con Ricard Saes e Núria Font)
* *Lo mejor que le puede pasar a un cruasán* (con Pablo Carbonell e José Coronado)

É a partir de 2007 cando se abren as oficinas estables do Parque Audiovisual, aínda cos dous platós, e a actividade empeza a crecer mentres continúan as obras.

No ano 2011 xa se dispoñía de 4 platós climatizados e insonorizados; un de 1260 m², un de 1200 m², un de 600 m² e outro de 305 m² así como todos os espazos necesarios para unha produción: oficinas, salas para os equipos de produción, vestiarios, almacéns, taller de arte, lavandería etc. con máis de 600 prazas de aparcadoiro. É a partir deste intre que aumenta a produción converténdose nun dos centros de produción máis importantes de Cataluña e España. A creación do Parque Audiovisual permite ofrecer a produtoras e creadores audiovisuais un amplo espazo con todas as comodidades tanto a nivel técnico como de atención personalizada.

Paralelamente, nestes anos tamén se realizan as obras de construción do Centro de Conservación e Restauración da Filmoteca de Cataluña, dependendo da Generalitat de Cataluña a zona sur do gran complexo que comprende o Parque Audiovisual.

Notas
-----

1. ↑  Parque Audiovisual de Cataluña. *www.catalunya.com*.
2. ↑  Parque Audiovisual de Cataluña. *www.shootinginspain.info*.
O **río San Francisco** ou **río Vicachá** é un curso fluvial que atravesa a sabana de Bogotá de leste a oeste, e que está estreitamente relacionado coa historia da cidade. Este río marcaba o límite norte da Bogotá durante a época colonial. Nace no páramo de Cruz Verde e baixa dende o cerro de Monserrate. Ao chegar á cidade é canalizado. Na actual avenida Jiménez coa rúa Sexta conflúe por baixo da terra co río San Agustín.

Historia
--------

Orixinalmente era coñecido polos pobos indíxenas que habitaban a sabana de Bogotá como **río Vicachá** que significa "O resplandor da noite". Era o río máis caudaloso da rexión e durante os seus primeiros séculos, abasteceu de auga a toda a cidade, servindo o seu curso como límite sur á xurisdición da parroquia de Las Nieves.

Co estabelecemento da comunidade relixiosa franciscana en 1550 e a construción da igrexa de San Francisco na ribeira norte, o río Vicachá adoptaría o nome de San Francisco.

Durante a década de 1930 o río foi canalizado e no seu lugar estabeleceuse a Avenida Jiménez. Entre 1999 e 2001 construíuse o Eixo Ambiental recuperando un anaco do seu trazado orixinal.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

As **Illas Ryukyu** (琉球諸島, *Ryūkyū-shotō*?), coñecidas en xaponés como **Illas Nansei** (南西諸島, *Nansei-shotō*?, lit. "Illas do sueste") e tamén coñecidas como **Arco Ryukyu** (琉球弧, *Ryūkyū-ko*?), son un arquipélago de illas xaponesas que se espallan dende o sur de Kyūshū ata Taiwán. A illa de Okinawa é a maior do arquipélago.

Historia
--------

Proposta de bandeira nacional do goberno de Ryukyu de 1950
Antigamente foi un reino independente, mais foi ocupado pola China no século -VII. Ficou sometida ós chineses ata 1609, ano no que foi invadida polos xaponeses. No 1879 foron anexionadas definitivamente ao Xapón dentro da prefectura de Okinawa e aboliuse a monarquía. Cando remata a segunda guerra mundial, da cal foi centro de operacións, o arquipélago foi ocupado militarmente polos Estados Unidos no 1945, que a administraron fiduciariamente de acordo co tratado de San Francisco de 1951, e fixeron de Okinawa unha poderosa base militar. Previamente, o 25 de xaneiro de 1950, o goberno das illas propuxera a independencia e unha bandeira nacional, que non foron aceptadas polos Estados Unidos. En 1953 a parte setentrional (*Amami*) foille devolta ó Xapón, e o resto, en 1972.

Notas
-----

1. ↑  Tsuneyoshi, Ukita (1993). *Nihon-dai-chizuchō (Grand Atlas Japan)*. Heibonsha. ISBN 4-582-43402-9.

Véxase tmaén
------------

### Outros artigos

* Reino de Ryukyu
* Linguas ryukyuanas
* Pobo ryukyu

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q10905515
* WorldCat
* VIAF: 148356452
* BRE: 3524228
* GeoNames: 1855629
* GND: 4076757-7
* LCCN: n79145745
* NKC: ge612940
* SUDOC: 027890627

 |
Leon Battista Alberti
**Leon Battista Alberti**, nado en Xénova en 1404 e finado en Roma en 1472, foi un arquitecto, pintor, matemático, poeta, lingüista, filósofo, músico e arqueólogo italiano. Trátase dunha das figuras máis representativas do ideal do home do Renacemento xunto a Leonardo da Vinci. A súa biografía está descrita no libro de Giorgio Vasari, *Vite*.

Traxectoria
-----------

Alberti, nado en Xénova, é fillo ilexítimo dunha familia de comerciantes florentinos. Os primeiros estudos realízaos en Venecia e Padua. Na Universidade de Boloña estuda leis e grego. No ano 1421 comeza a carreira eclesiástica. No ano 1431 é nomeado secretario do patriarca de Grado, en 1432 foi transferido a Roma.

Alberti dedicouse á actividade literaria dende moi novo. En Boloña escribe unha comedia autobiográfica en latín, *Philodoxus* (Amante da Gloria). Escribe tamén tratados de arquitectura como *De re aedificatoria* (1452), onde expón novos métodos de fortificación, de pintura *De pictura* (1435), traducido polo propio Alberti ao romance co título de *Della pittura*, que contén o primeiro estudo científico da perspectiva, ou de escultura como *Della statua*.

No ano 1433 Alberti comezou a compoñer catro libros en italiano coñecidos como os *Libri della Famiglia*, considerada a súa obra mestra, rematada en 1441. En *Rime* (1441), colección de poesía en italiano, anóvaa no estilo e na métrica. No ano 1437 escribe *Apologi*, especie de breviario da súa filosofía de vida.

Santa Maria Novella, FlorenciaEn arquitectura foi un dos iniciadores da volta á linguaxe formal da arquitectura clásica. Deseñou e construíu as igrexas de Sant'Andrea en Mantua, San Francesco en Rímini e Santa Maria Novella en Florencia, e palacios renacentistas como o Palazzo Rucellai (1450-1460).

Foi un dos maiores organistas da súa época, e está considerado como o pai da criptografía occidental.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Leon Battista Alberti Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q182046
* WorldCat
* VIAF: 29559625
* AGORHA: 10117
* ARLIMA: 1579
* BAV: ADV11060585
* BIBSYS: 90266639
* BLBNB: 000205252
* BMT: 120016
* BNA: 000026073
* BNB: ID
* BNCHL: 000070637
* BNE: XX1108703
* BNF: 12083793k
* BRE: 1815237
* Bridgeman: 21534
* BVMC: 19549
* CANTIC: a10037366
* CERL: cnp01302039
* CiNii: DA00467338
* DBI: ID
* DeutscheBio: 11850147X
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 30004
* GEC: 0001826
* GND: 11850147X
* Gutenberg: 49433
* ICCU: CFIV042377
* ISNI: 0000000120958329
* KulturNav: ID
* LCCN: n79005570
* MR: 930415
* NDL: 00431158
* NKC: jn19990000079
* NLA: 35002626
* NLG: 61221
* NNDB: 000084543
* NTA: 068645287
* OBP: ID
* OL: OL146530A
* openMLOL: 7
* PTBNP: 3642
* RKD: 131528
* SELIBR: 207101
* SNAC: w60r9qw5
* SUDOC: 029152879
* Treccani: leon-battista-alberti
* ULAN: 500002025
* UNZ: AlbertiLeonBattista
* zbMATH: alberti.leon-battista

 |
| *Callophrys avis* |
| --- |
| Adulto cerca de Castellar, Bages |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Subfilo: | Hexapoda |
| Clase: | Insecta |
| Orde: | Lepidoptera |
| Familia: | Lycaenidae |
| Xénero: | *Callophrys* |
| Especie: | ***C. avis*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Callophrys avis***Chapman 1909 |

***Callophrys avis*** (Chapman, 1909) é un lepidóptero ropalócero da familia Lycaenidae.

Distribución
------------

Moi restrinxida. En África distribúese por Marrocos e Alxeria: atópase en Tánxer, Alxer, Jenchela e Zerhoun. En Europa, por Francia, España e Portugal: Cáceres, Cádiz, Málaga, Teruel, metade oriental de Cataluña, sur de Portugal e desde os Pireneos Orientais até os Alpes Marítimos.

Descrición
----------

### Imago

Tamaño pequeno. Destaca a súa coloración verde do reverso (cunha pequena franxa descontinua branca nas ás posteriores), aspecto que na península ibérica soamente comparte con *Callophrys rubi* e lixeiramente con *Tomares ballus*, só que esta última especie tamén presenta tonalidades laranxa e as verdes están localizadas nas ás posteriores; en cambio é moi similar á primeira; para diferencialas con certeza tense que observar a pilosidade da fronte (espazo entre os dous ollos), vermello en *C. avis*, aínda que hai algunha outra pequena diferenza. Anverso uniforme de cor marrón escuro. Dimorfismo sexual case inexistente.

### Eiruga

Pouco coñecida; coa forma típica de licénido. Nunha das formas coñecidas é verde con ambas as franxas laterais máis claras e dúas máis dorsais da mesma tonalidade e punteadas de vermello.

Hábitat
-------

Zonas arbustivas e secas con abundancia de érbedo (*Arbutus unedo*), a principal planta nutricia da eiruga. Esta tamén se pode alimentar de *Coriaria*, *Viburnum* e *Salvia*.

Período de voo e hibernación
----------------------------

Unha xeración ao ano. Os imagos voan entre finais de marzo e mediados de xuño dependendo da localidade e da altitude. Hiberna como pupa.

Comportamento
-------------

Sobre arbóreas, as femias poñen os ovos en follas novas adxacentes a flores secas ou froitos, evitando plantas novas ou rebrotadas.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  Tolman
2. ↑  Mariposas europeas Matt Rowlings *(en inglés)*
3. ↑  *Callophrys Avis* *(en alemán)*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* European Butterflies (inglés)
* Insectarium Virtual (castelán)
* Moths and butterflies of Europe and North Africa (inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 51397
* EOL: 262699
* EUNIS: 90435
* FE: 441182
* FE-New: ID
* GBIF: 1932393
* iNaturalist: 333931
* IRMNG: 10285813
* LepIndex: 199396
* NBN: NHMSYS0000516255
* NCBI: 700180
* TAXREF: 54309

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C2808937

 |
A **igrexa de Santa Sofía** (búlgaro: *Църква Света София*, *Sveta Sophia*) é unha igrexa situada en Sofía, Bulgaria. O nome da cidade tomou o da igrexa no século XIV.

Historia
--------

Lateral da igrexa
Neste lugar atopábase a necrópole romana da ciadade de Serdica e un teatro romano. A fundación da igrexa remóntase ao século VI coa construción da igrexa primitiva sobre a localización doutras dúas igrexas anteriores ao século IV. Ao longo dos séculos, construíronse outras igrexas, que foron derruidas por forzas invasoras coma os godos e os hunos. A estrutura actual de planta basilical, con dúas torres e unha cúpula, parece ser a quinta estrutura do lugar, construída durante o reinado do emperador bizantino Xustiniano I a redor do século VI. Considérase, polo tanto, unha versión moderna da Santa Sofía de Istambul.

Durante o Segundo Imperio Búlgaro (séculos XII ao XIV) a igrexa foi sede do obispado, tomando nesta época a cidade o nome do monasterioː Sofía. No século XVI, durante a época otomá, a igrexa converteuse en mesquitaː os frescos orixinais dos século XII foron derruidos e engadíronse minaretes. No século XIX, dous terremotos derruiron un dos minaretes e a mesquita foi abandonada. A restauración comezou despois do 1900.

No exterior da igrexa atópase o Monumento ao Soldado Descoñecido en honra aos soldados falecidos na primeira guerra mundial.

Características
---------------

Interior: vista da nave
A igrexa de Santa Sofía é unh dos mellores exemplos de arquitecura paleocristiá no sueste de Europa. O edificio actual ten planta cruciforme con tres altares. O chan da igrexa está cuberto con ornamentos paleocristiás e mosaicos de fauna e flora. A igrexa atópase situada sobre unha necrópole antiga e atoparonse varias tumbas ao redor e dentro da igrexa. Algunhas delas incluso contiñan frescos orixinais.

Debido a que Santa Sofía representa a *santa sabedoría*, no interior hai iconas representando a Sofía e a Cristo Emmanuel, unha figura dun xove Cristo sentado sobre un arco da vella. A igrexa tamén alberga iconas de santos históricos, como San Xurxo ou San Vladimir.

Galería
-------

* Igrexa de Santa Sofía co Monumento ao Soldado Descoñecido.Igrexa de Santa Sofía co Monumento ao Soldado Descoñecido.
* Vista da fachada na actualidade.Vista da fachada na actualidade.
* Vista da fachada en 1878.Vista da fachada en 1878.
* Vista da igrexa a redor de 1915.Vista da igrexa a redor de 1915.

Notas
-----

1. ↑  "Света София". Българска енциклопедия А-Я (in Bulgarian). БАН, Труд, Сирма. 2002. ISBN 954-8104-08-3. OCLC 163361648.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Igrexa de Santa Sofía de Sofía Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Fotografías históricas da igrexa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q602853
* WorldCat
* VIAF: 158456436
* DARE: 43682
* LCCN: n98110587

 |
| Lasiommata maera |
| --- |
| Exemplar macho (*Lasiommata maera*)
Exemplar femia (Lasiommata maera)Exemplar femia (*Lasiommata maera*) |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Clase: | Insecta |
| Orde: | Lepidoptera |
| Familia: | Nymphalidae |
| Xénero: | '**Lasiommata'** |
| Especie: | ''***L. maera''*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Lasiommata maera'**(Linnaeus, 1758) |

A ***Lasiommata maera*** é unha bolboreta da familia das Nymphalidae. A especie é común na península ibérica e Europa continental; tamén se atopa no Magreb e nas zonas tépedas de Asia. A pesar de ser unha ávida voadora, non se adoita ver voando con fortes ventos.

Descrición
----------

Os exemplares machos teñen o anverso das ás de cor leonado escuro con liñas máis escuras na cela e entre a zona discal e postdiscal. Presentan ademais manchas dunha cor leonada amarelada na zona postdiscal, con ocelo ás veces bipupilado no ápice e liñas finas nas veas. As ás posteriores son tamén de cor leonada escura, excepto en zona postdiscal, con tres ocelos negros.

Os exemplares femias son algo maiores en tamaño que os machos, con tons de cor semellantes nas ás, aínda que menos escuros na zona discal do anverso e teñen os bordos das ás máis redondeados.

O reverso das ás posteriores é similar ás anteriores, aínda que coas zonas escuras de aparencia máis agrisada. Teñen ton agrisado con liñas irregulares marróns e finas entre as zonas discal, postdiscal e marxinal. Presentan ademais ocelos postdiscais pupilados de branco.

Posúen unha lonxitude do bordo da á anterior de 23-25 mm.

Hábitat
-------

Pode atoparse até os 1.800 metros de altitude. Os seus hábitats preferidos son as zonas pedregosas de lindes de bosques e claros de áreas boscosas. A larva aliméntase de gramíneas tales como *Poa annua*, *Festuca pratensis* e *Hordeum murinum*.

Notas
-----

1. 1 2 3  Olivares, J.; Barea-Azcón, J.M.; Pérez-López, F.J.; Tinaut, A.; Henares, I. (2011). Consejería de Medioambiente. Junta de Andalucía, ed. *Las mariposas diurnas de Sierra Nevada* (en castelán). Granada, España. p. 256. ISBN 978-84-92807-72-7. Consultado o 13 de abril de 2015.
2. ↑  Waste magazine. "Lasiommata maera" (en castelán). Consultado o 12 de abril de 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q176297
* MAG: 2776486164

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 51647
* Dyntaxa: 201115
* EOL: 4127663
* EPPO: LAOMMA
* EUNIS: 90627
* FE: 441230
* FE-New: ID
* GBIF: 4535636
* iNaturalist: 123629
* IUCN: 174185
* NBN: NHMSYS0000503019
* NCBI: 111916
* Soortenregister: 168169
* TAXREF: 53609
* Vlindernet: 1144

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1052846

 |
**María Josefa Casabella Fernández**, nada en Ourol e finada no mesmo concello o 16 de abril de 1938, foi unha labrega galega.

Traxectoria
-----------

Na súa casa do Candedo refuxiábase o fuxido Alejandro Temblás Paz. O 16 de abril de 1938 foi recoñecido e denunciado e un grupo de falanxistas e gardas civís rodearon a casa para detelo. Alejandro logrou escapar do cerco saltando por unha fiestra, pero Felicitas Casabella Fernández, a irmá de María Josefa, morreu polas balas ou pola metralla das granadas. María Josefa e a súa sobriña Encarna Casabella Fernández, de trece anos de idade, saíron á aira co compromiso dos falanxistas de respectar as súas vidas, pero foron asasinadas na porta da casa. Os falanxistas queimaron a vivenda, mataron o gando e logo festexaron a orxía de sangue ceando uns cabritos confiscados na casa nunha taberna próxima.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en Vermellas Chamábanlles "Rojas" Arquivado 14 de xullo de 2014 en Wayback Machine.
* As tres rosas vermellas do Candedo
* Ficha en Represión franquista en Lugo
| Erebia euryale |
| --- |
| *Erebia euryale* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Clase: | Insecta |
| Orde: | Lepidoptera |
| Familia: | Nymphalidae |
| Xénero: | *Erebia* |
| Especie: | ***E. euryale***Esper, 1777 |

 |

A ***Erebia euryale*** é un lepidóptero ropalócero da familia Nymphalidae,foi descrita por Esper en 1805.

Distribución
------------

Serras de Europa dende o norte de España até os Balcáns, Urais e Península de Kanín. Na península ibérica atópase na Cordilleira Cantábrica e Pireneos.

Hábitat
-------

Prados alpinos húmidos, con herba abundante, a miúdo asociada a piñeirais; áreas abertas entre matogueira en barrancos rochosos, zonas herbosas por encima de bosques, de 1200-2000 metros.

### Plantas nutricias

A eiruga aliméntase de *Anthoxanthum odoratum* e *Deschampsia cespitosa*, *Sesleria varia*, *Festuca ovina*, *Festuca rubra*, *Festuca alpina*, *Poa nemoralis e* *Carex flacca*.

Período de voo e hibernación
----------------------------

Univoltina, unha xeración entre finais de xullo e mediados de agosto, segundo a altitude e a localización. O desenvolvemento larval transcorre durante dúas tempadas.

Notas
-----

1. ↑  *(en inglés)* European Butterflies
2. 1 2 3  Tolman
3. ↑  Asturnatura

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Tolman, Tom; Lewington, Richard (2009). *Guide des papillons d'Europe et d'Afrique du Nord : 440 espèces illustrées en 2000 dessins en couleurs* (en francés). París: Delachaux et Niestlé. ISBN 9782603016497.

### Ligazóns externas

* Biodiversidad Virtual
* European Butterflies (inglés)
* Asturnatura

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q311660
* MAG: 2781277983

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 51696
* Dyntaxa: 6010325
* EOL: 134561
* EUNIS: 90694
* FE: 441323
* FE-New: ID
* GBIF: 5134469
* iNaturalist: 354352
* NCBI: 111902
* TAXREF: 53451

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1052833

 |