recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **hula hula** ou **hula hoop** é un xogo que consiste en facer virar un aro ao redor da cintura ou doutro membro do corpo como brazos ou pernas.

Historia
--------

A historia do hula hula remóntase á Antiga Grecia, cando existían xa aros metálicos e de madeira cos cales se exercitaban e recreaban tanto nenos como adultos. Os materiais tradicionais para os aros incluíron sarmientos e herbas. Os aros foron inventados en Exipto fai ao redor de 3000 anos.[cita requirida] En Grecia antiga o seu uso foi recomendado para perder peso. No século XIV a práctica con aro era popular en Inglaterra e os médicos culpáronlle de ataques ao corazón e dislocacións de costas. A palabra hula foi agregada a comezos do século XVIII cando mariñeiros que visitaron Hawai notaron a semellanza entre o movemento do corpo na danza «hula» (que se bailaba nas illas) e o movemento ondulado do corpo que se fai para balancear o aro (traducido como hoop); de alí provén a transformación do concepto Aro a tomar o nome de hula hoop.

En 1957, o aro foi reinventado por Richard Knerr e Arturo Melin, que fundaran a compañía chamada Wham-Ou nun garaxe de Los Ángeles en 1948 para comercializar o lanzador Wham-Ou (inventado orixinalmente para lanzar anacos de carne ao aire, un dispositivo de adestramento para os falcóns). A idea veu dun californiano que visitara Australia que informou a Knerr e Melin sobre os nenos que viraban aros de bambú ao redor da cintura en clase de ximnasia. Os novos e agora chamados hula-hoops ao tomar tal nome, foron creados con Marlex, un plástico duradeiro recentemente inventado (onde o aro axudou como lanzamento para a produción de Marlex). O hula hoop coñécese hoxe como o capricho máis grande e proveitoso dos anos 1950.

Knerr e Medlin non podían patentar o seu re-invención sumamente proveitosa, pois estivera en uso durante miles de anos. Que a fabricación do dispositivo fóra dun novo material non resolveu os requisitos de orixinalidade da patente. Podían en gran parte, con todo, protexer a súa marca de produto o hula hoop, un nome tan ligado ao xoguete que os nenos apenas estaban interesados en calquera outra marca de aro plástico.

Despois de que o aro fose lanzado en 1958, Wham-Ou vendeu máis de 100 millóns de unidades en dous anos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q878120
* BNCF: 72189
* EBID: ID

 |
**Goofy** é un personaxe de animación, un can da raza Bloodhound de debuxos animados creado polos Estudios Walt Disney coma compañeiro de Mickey Mouse. O seu nome orixinal era *Dippy Dawg* mais mudouse despois ao de *Goofy Goof*. Apareceu por vez primeira co nome Dippy Dawg en 1933, na revista "Mickey Mouse Magazine". Tamén apareceu como corepresentante na curtametraxe "Mickey´s Revue" dirixida por Wilfred Jackson.

É un antiheroe bo mais inxenuo, que vive no seu mundo e protagoniza gags de humor branco, baseados en caídas, malentendidos e bromas infantís. Tamén acostuma dar consellos morais aos nenos e aparece coma bo pai, co seu fillo Max Goof. Sería unha ficcionalización do home familiar de clase media americano. Apareceu en diversas películas de animación e incluso coma personaxe dun videoxogo. Ás veces transfórmase nun superheroe, Supergoofy, sen que quede claro se esta identidade é froito ou non da súa fantasía.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Goofy*** |

### Outros artigos

* *A Goofy Movie*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q111135
* WorldCat
* VIAF: 35259232
* GND: 11911514X
* IMDb: ch0027852
* INDUCKS: GO
* LCCN: no2016158236
* LibraryThing: goofy
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 520552

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Icona.
Iconas seleccionadas por un cursor.
Unha **icona** é, en informática, un pictograma utilizado para representar ficheiros, cartafoles, programas etc. nun sistema operativo gráfico. No uso actual, a icona pode representar calquera cousa que o usuario queira.

En canto á súa aparencia, unha icona informática xeralmente está situada no rango entre 16 por 16 píxeles ata 128 por 128 píxeles. Algúns sistemas operativos ofrecen iconas de ata 512 por 512 píxeles. Os usuarios con problemas de visión teñen, nalgúns sistemas operativos, a opción de axustar parámetros como o tamaño ou o contraste, para mellorar a súa visibilidade.

Historia
--------

As primeiras iconas foron desenvolvidas nos anos 1970 por Xerox, como unha forma de facer o uso dos computadores máis sinxelo para os usuarios. David Canfield Smith, entón traballador de Xerox, acuñou o termo *icon* para referirse a este tipo de imaxes. As interfaces con iconas foron popularizadas máis adiante polo sistema operativo Apple Macintosh e copiado por Microsoft Windows.

Formato
-------

As iconas poden ser imaxes nun formato clásico (como PNG ou JPEG) ou ficheiros binarios en formato propietario. En Windows, as iconas son ficheiros binarios *.ico*. En Mac, trátase de ficheiros de tipo *.icns*. En sistemas operativos baseados ​​en UNIX úsanse imaxes simples de tipo PNG, SVG o XPM.

Programas
---------

Edición dunha icona usando KIconEdit.
Existen programas para crear e editar iconas para distintos sistemas operativos. Os sistemas que utilizan imaxes simples só necesitan un editor de imaxes estándar.

Os editores de iconas adoitan ter un editor básico de imaxes para debuxar píxel por píxel utilizando ferramentas simples e filtros. Algúns programas, sobre todo comerciais, presentan características máis avanzadas, xunto co software de edición de imaxes.

Unha función importante destes tipos de programas é a xeración das iconas a partir de imaxes. Algúns dispoñen dunha función de captura para crear unha icona da captura dunha parte da pantalla. Outra característica común é a posibilidade de extracción de iconas dos ficheiros binarios (ficheiro executable .EXE ou biblioteca de software .DLL).

Tamén hai sitios web para facer operacións simples nas iconas.

Notas
-----

1. ↑  Real Academia Galega. "icona". *Dicionario da Real Academia Galega*. Arquivado dende o orixinal o 18 de novembro de 2013. Consultado o 22 de agosto de 2012.
2. ↑  Graham, Lawrence D. (1999). *Legal battles that shaped the computer industry* (en inglés). Westport (Connecticut): Quorum Books. pp. 33-35. ISBN 1567201784.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Icona*** |

### Outros artigos

* Logotipo

### Ligazóns externas

* Táboa con iconas de varias interfaces gráficas de usuario *(en inglés)*
**Leica** é unha empresa alemá adicada á fabricación de instrumentos ópticos de precisión. Foi fundada no ano 1914 por Ernst Leitz e o seu nome provén das tres primeiras letras do apelido do fundador e as primeiras dúas da palabra «camera».

Está dividida en tres compañías claramente diferenciadas: Leica Camera AG, Leica Geosystems AG e Leica Microsystems AG que se dedican respectivamente a poducir cámaras fotográficas, equipamento topográfico e equipamento médico.

Series de Leica
---------------

As cámaras fotográficas de Leica divídense en catro series:

* **M**; telemétricas
* **R**; SLR
* **S**; formato medio
* **X**; compacta con sensor APS-C
* **T**; compacta con sensor APS-C e obxectivos intercambiables autofocus
* Outras cámaras Leica actuais ou recentes (dende 2002) son modificacións das Panasonic Lumix (Leica C-Lux, D-Lux, Digilux e V-Lux). Algúns modelos dixitais anteriores (os primeiros Digilux cara 1998 - 2000) estiveron baseados en Fuji.

En maio de 2012 a Galería de Poxas Westlicht, en Viena, poxou unha cámara Leica da serie-0, a cal foi vendida por 2,16 millóns de euros. Estas cámaras son extremadamente valiosas porque só de ten coñecemento de que existen 12 exemplares, e polo seu valor na historia da fotografía.

Notas
-----

1. ↑  "Leica camera fetches 2.16m euros at auction". *BBC* (en inglés). 13 de maio de 2012.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial da empresa *(en inglés)*
O **gneis** é unha rocha de gran groso que provén do metamorfismo dos granitos, e polo tanto, ten os mesmo minerais que este (cuarzo, feldespato e mica), mais cunha estrutura diferente, presentándose os minerais nos gneises en bandas, alternándose en fitas claras e escuras. É unha rocha que se atopa próxima a depósitos de lousa.

Tamén pode proceder doutras rochas ígneas, á parte do granito, que se coñecen como ortogneis; ou sedimentarias, chamándose paragneis. Tamén se poden adxectivar segundo a súa textura, como o gneis ocelado; ou segundo os seus compoñentes, gneis biotítico, moscovítico...

O gneis emprégase na construción para realizar chanzos, lastros, cachotaría, pavimentación, fabricación de brita ou uso ornamental, tendo en conta a súa peculiaridade xistosa que o converte nun material anisótropo, é dicir, que a forma de colocación na obra é fundamental (un gneis que reciba forzas externas paralelas ás súas bandas crebará máis rapidamente que se estas forzas fosen perpendiculares).

  


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Gneis |
| Gneis  |

|  |
| --- |
| Gneis ocelado. As manchas vermellas son concrecións de feldespato. |
| Gneis ocelado. As manchas vermellas son concrecións de feldespato.  |

|  |
| --- |
| Gneis do "ollo de sapo". |
| Gneis do "ollo de sapo".  |

 |

Notas
-----

1. ↑  "gneis". *Portal das Palabras*. 1 de xuño de 2019. Consultado o 3 de xuño de 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q166409
* AAT: 300011438
* BNCF: 33878
* BNF: 11944148x
* BRE: 2365473
* EBID: ID
* GND: 4130378-7
* JSTOR: gneiss
* LCCN: sh85055450
* MAG: 171701179
* Mindat: 48629
* NDL: 00563106
* NKC: ph579362

 |
**Louise Hoffner**, nada en Waghäusel o 27 de outubro de 1963, é unha cantante pop alemá, máis coñecida co nome artístico de **Lou** .

Festival da Canción de Eurovisión 2003
--------------------------------------

Lou probou os seus talentos nas finais nacionais para o Festival da Canción de Eurovisión do 2000, rematando en terceiro lugar. Pouco antes do Nadal do 2002, o compositor Ralph Siegel preguntoulle se estaría interesada en participar nas finais nacionais outra vez coa canción que escribira co escritor Bernd Meinunger. Despois de escoitar "Let's Get Happy", Lou era entusiasta: "Este é o meu tipo de canción, e ademais é o lema da miña vida!".

O 7 de marzo do 2003 gañou as finais nacionais e cualificouse para representar a Alemaña a nivel internacional en Riga. Rematou en 12º lugar no Festival da Canción de Eurovisión 2003. En marzo do 2006, fixo unha presentación especial na preselección dese ano cantando "Let's Get Happy" nun popurrí de cancións alemás do Eurovisión pasadas.

Notas
-----

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q451310
* WorldCat
* VIAF: 79686919
* Discogs: 1093207
* Europeana: ID
* GND: 134593901
* IMDb: nm1485138
* ISNI: 0000 0000 5684 1694
* MusicBrainz: ID

 |
Coordenadas: 41°55′59″N 03°07′59″L﻿ / ﻿41.93306, -3.13306

Vista de Llofriu
**Llofriu** é unha localidade do concello de Palafrugell, na provincia de Xirona, Cataluña. Tiña en 2009 unha poboación de 298 habitantes.

Atópase na zona norte do concello, afastada da costa, xunto ao macizo das Gavarres. O centro da localidade é a igrexa de Sant Fruitós, xa mencionada en 1121. Ao seu redor construíronse as casas, formando un núcleo que data do século XVII. O trazado das rúas é de orixe medieval.

Nunha das masías de Llofriu viviu durante moitos anos o escritor Josep Pla, que ademais está enterrado no cemiterio da localidade.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Llofriu***  |

* Sitio web do concello de Palafrugell

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3541393
* WorldCat
* VIAF: 316432777
* BNE: XX5376111
* GEC: 0037914
* GeoNames: 3118227

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
O **Gatos de Madrid** é a franquía de rugby da Comunidade de Madrid (España), que participa representando a esta comunidade na Liga Superibérica.

O equipo foi fundado en 2009 e nace aglutinando, nun principio, aos catro equipos de maior categoría do rugby madrileño: o CRC Madrid que participa na División de Honra e os participantes da División de Honra B: Club Alcobendas Rugby, Complutense Cisneros e C.R Liceo Francés, aínda que a súa intención é involucrar no proxecto a todos os clubs madrileños, nun futuro.

Os estadios onde o equipo xoga os seus partidos como local son os diversos estadios dos clubs que aglutina a franquía: Estadio de Las Terrazas de Alcobendas, Campo de Rugby Ramón Urtubi e Campo Central de Ciudad Universitaria de Madrid; todos eles son campos que están localizados na **Comunidade de Madrid**.

A marca deportiva Canterbury Of New Zealand viste a esta franquia, igual que ás outras cinco participantes.

Nome e imaxe
------------

O nome e a imaxe da franquía foron elixidos tras unha competición popular na que se elixiu o nome de **Gatos** por ser o apelativo de todos os nacidos en Madrid, cos catro avós madrileños.
O nome se remonta á época da Reconquista, na que os habitantes da Tierra de Madrid distinguíronse pola súa capacidade para gabear muros, habilidade moi necesaria nesas épocas guerreiras fronte aos musulmáns peninsulares. Ademais, outra vertente fala de que este nome provén da Guerra de Independencia de 1808, fronte aos franceses, na que tralo alzamento do do 2 de maio, as xentes de Madrid loitaron polos tellados coma gatos.

O logotipo da franquía é un ollo de gato amarelo con forma oval negra, de tal xeito que representa un balón de rugby.

Historia
--------

Os Gatos de Madrid estreáronse en competición oficial o 26 de abril de 2009 fronte á franquía andaluza Sevilla F.C. Andalucía, no Campo das Terrazas de Alcobendas con vitoria 31-14. O 5 de xullo de 2009, os Gatos proclamáronse campións da primeira edición da Liga Superibérica tras empatar a 28 cos Mariners e vencer por diferenza de ensaios.

Palmarés
--------

* **1 Liga Superibérica**: 2009
Leia Organa.
A **Princesa Leia Organa** é unha personaxe de ficción da saga Star Wars interpretada pola actriz Carrie Fisher na triloxía orixinal dos 80, na triloxía de precuelas e na primeira triloxía logo da compra de LucasFilm por parte de Disney.

Nada como **Leia Skywalker** e chamada despois **Leia Organa** é filla da senadora Padmé Amidala e do Cabaleiro Jedi Anakin Skywalker, é irmá xemelga de Luke Skywalker e esposa de Han Solo. Foi adoptada polo senador Bail Prestor Organa e a súa esposa Breha despois do falecemento da súa nai no parto e a transformación do seu pai en Darth Vader.

Casting
-------

Leia foi creada por George Lucas, creador da Guerra das Galaxias.

Carrie Fisher abril de 1978.
Fisher tiña 19 anos cando foi escollida para interpretar á princesa Leia, por diante doutras actrices que tamén prepararan o papel como Amy Irving, Cindy Williams e Jodie Foster.

Notas
-----

1. ↑  "*Star Wars* original cast looked 'a little melted' for Episode VII – Carrie Fisher". *The Guardian* (en inglés) (Guardian Media Group). 25 de maio de 2014. Consultado o 8 de xuño de 2019.
2. ↑  "The *Star Wars* Screen Tests: Meeting Han, Leia and Luke" (en inglés). BBC. 29 de abril de 2014. Consultado o 8 de xuño de 2019.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Leia Organa Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Leia en starwars.com

* Portal:Cine
* Portal:Star Wars

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q51797
* WorldCat
* VIAF: 314900768
* FAST: 995975
* GiantBomb: 3005-4673
* IMDb: ch0000008
* LCCN: nb2015003397
* NLA: 56408613

 |
Suecia no século XII antes da incorporación de Finlandia durante o século XIII.
(en azul os gautas, en amarelo os suecos, en verde os de Gotland.
Unha aproximación ás rexións centrais das tribos mencionadas no Beowulf. A área vermella é Västergötland (a rexión nuclear de Geatland), a área amarela é o territorio que gobernaban os wulfingas, a área rosa é o territorio dinamarqués. A área verde é o territorio dos suecos. A área azul representa a terra dos xutos, mentres que a área laranxa pertence aos frisios.
Os **gautas** foron un pobo de orixe xermánica que habitou o sur de Suecia. Famosos por un dos seus reis lendarios: Beowulf, protagonista do poema anglosaxón homónimo.

O nome en galego deriva do *geatas* do inglés antigo (*gautar*, nórdico; *götar* ou *gøtar*, en sueco). Están asociados coa rexión de Götaland (terra dos gautas) na Suecia moderna.

A propósito da tradución do poema épico *Beowulf*, os gautas foron confundidos en varias ocasiones cos xutos de Dinamarca. Se ben no mesmo poema si fai diferenza entre os xutos aos que Beowulf vai axudar na primeira parte, e os gautas. Deste último pobo era orixinario o heroe e aparece como o seu rei na segunda parte do poema, cando se enfronta a un dragón.

A parofonía entre *gautas*, godos (*gutans*, *gotts*) e xutos (*juths*, *jyts*) e a contigüidade dos primeiros territorios que estas etnias habitaron na rexión escandinava, así como a filoloxía das súas linguas sinalan unha evidente proximidade e unha case segura común orixe previa ás grandes migracións ocorridas entre os séculos III e V.


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Exemplar de leicester fronteiriza, nunha feira gandeira de Dunblane.
A **leicester fronteiriza** é unha raza de ovella, nacida como variante da leicester, e indicada para a produción de la.

Características
---------------

A leicester fronteiriza é unha ovella de tamaño medio, cunha estatura de 81 cm nos ombros e que rolda o metro de testa a cola. Os carneiros pesan entre 125 e 150 kg, e as femias adultas entre os 80 e os 100 kg.

A cabeza é curta e dereita, con dúas moi longas orellas ergueitas e cubertas de pelo, que lle dan un aspecto moi característico. Os ollos son negros, e as vendas do fociño son grandes e tamén negras. A testa carece de la. As patas, firmes e dereitas, tampouco teñen la, aínda que si pelo branco, e as unllas son escuras.

Considérase dócil para a cría e o manexo.

Historia
--------

A historia desta raza é ben coñecida. Cando os irmáns Culley levaron a Northumberland varias cabezas de ovellas de raza leicester, comezaron un rápido proceso de mellora xenética, ao principio cruzándoas con leicester importadas, e a partir dos anos trinta do século XIX con cruzamentos endogámicos. A partir de 1850 comeza a configurarse un tipo de ovella claramente distinto do leicester.

A leicester fronteiriza existe amplamente en todas as nacións das Illas Británicas e tamén se ten exportado con éxito a Australia (onde o seu cruzamento coa ovella meiriña é xa a raza de maior número de cabezas, cun milleiro de criadores rexistrados de leicester fronteiriza pura), Nova Zelandia ou Suráfrica. Tamén existen rabaños certificados nos Estados Unidos.

Rendibilidade
-------------

O principal destino da produción de leicester fronteirizas é a extracción de la. Dánselle dúas rapas ao ano, cando o pelo chega aos dez centímetros, e é particularmente aprezado pola súa la crecha, mesta e brillante. Os años producen case dous quilos de la, pero os exemplares adultos poden superar os 3 kg en cada rapa. Con rapas anuais, a la pode chegar aos 9 kg no caso dos carneiros e a 6,4 kg no caso das femias.

No cinema
---------

* No filme *Babe* (1995), a ovella Maa sinala: "non son unha ovella corrente. Son unha leicester fronteiriza".

Véxase tamén
------------

* Lista de razas de ovellas

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Leicester fronteiriza*** |

* Web dos produtores británicos de leicester fronteiriza

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q23465
* MAG: 2908855248

 |
**San Pedro de Gaxate** é unha parroquia que se localiza no concello da Lama. Segundo o padrón municipal en 2013 tiña 204 habitantes (105 mulleres e 99 homes), 17 máis ca en 2004. Ten doce entidades de poboación.

Xentilicio
----------

O seu xentilicio é **gaxateiro**.

Xeografía
---------

A parroquia está bañada polo río Oitavén. Sitúase xunto a Verducido, ó sur do concello. Limita ao norte con Xende e ao oeste con Forzáns (Ponte Caldelas).

Demografía
----------

Os habitantes desta parroquia van minguando co paso do tempo, debido á emigración das súas xentes a Portugal, Brasil e Europa, na súa maioría. Proba deste feito son as múltiples evidencias arquitectónicas que podemos admirar, como os pazos ou as casas señoriais, algunhas de estilo indiano. Os seus habitantes, con nostalxia, aínda lembran os anos dourados de Gaxate, onde abundaban as tardes de festa e cine, as xuntanzas, faladoiros e os primeiros paseos en coche.

Historia
--------

Os restos arqueolóxicos achados no castro de Gaxate indican que foi unha zona habitada dende tempos remotos.

Durante o feudalismo, os nobres ocupaban o poder e posuían ostentosas casas que aínda hoxe se poden atopar. Máis tarde, no século XV, Gaxate pertenceu ao Condado de Soutomaior, e crese que Pedro Madruga e a súa esposa Dona Urraca tiveron casa en Gaxate.

Gaxate era un lugar innovador, foi a primeira parroquia do municipio e unha das primeiras da provincia que contou con luz eléctrica grazas á enerxía xerada por unha fábrica de electricidade alí situada.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Gaxate

| Lugares da parroquia de Gaxate no concello da Lama (Pontevedra) |  |
| --- | --- |
| A Aldea | O Castro | A Cavada | O Eido de Abaixo | A Igrexa | Os Muíños | O Pereiral | A Ponte | A Ramadiza | Ramil | As Rañas | A Rocha |

### Parroquias da Lama

| Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias da Lama |  |
| --- | --- |
| Antas (Santiago) | A Barcia do Seixo (Santa Ana) | Covelo (San Sebastián) | Escuadra (San Lourenzo) | Gaxate (San Pedro) | A Lama (San Salvador) | Seixido (San Bartolomeu) | Verducido (San Martiño) | Xende (San Paulo) | Xesta (San Bartolomeu) |

Notas
-----

1. 1 2  Decreto 219/1998, do 2 de xullo, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia de Pontevedra.
2. ↑  INE.(2019). Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional. Madrid:Instituto Nacional de Estadística. Recuperado de: www.ine.es.
3. ↑  "Xentilicios\_0.pdf" (PDF). p. 26. Consultado o 22 de xullo de 2021.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares da Lama

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3397934
* código INE: 36025060000

 |
Imaxe identificativa do taller de ebanistería.
**Gaspar Homar i Mezquida**, nado en Bunyola (Mallorca) o 11 de setembro de 1870, e finado en Barcelona o 5 de xaneiro de 1953, foi un deseñador de mobles, *ensemblier*, e anticuario balear, considerado un dos representantes máis xenuínos do movemento modernista catalán no eido da decoración e da creación de mobles.

Os seus mobles, que poden ser considerados de autor, reflicten o benestar e as aspiracións da puxante burguesía e distínguense polo emprego de madeiras nobres e custo elevado e polos traballos en marquetería e talla, onde contou coa colaboración de destacados artistas como Josep Pey, Sebastià Junyent ou Joan Carreras i Farré. Cunha forte personalidade, a obra de Gaspar Homar está relacionada coa dos mellores artistas da época, como Eugène Gaillard, Hector Guimard ou William Morris e reinterpreta dende unha ollada moi particular, a influencia da Secesión de Viena e da Escola de Glasgow. Participou e obtivo medalla nas exposicións de Londres, Madrid e Barcelona (1907), na hispano-francesa de Zaragoza (1908) e na Internacional do Comfort Moderno de París (1909), e foi membro do xurado da Exposición Internacional de Venecia (1908).

Notas
-----

1. ↑  Concepto que xorde contra o 1920 para definir a figura do artista que crea conxuntos decorativos (*ensembles décoratifs*). Gaspar Homar, tal com explica Cirici Pellicer 1951 proxectaba non só os mobles, senón o decorado de muros e tellados de vidrieiras, as cortinaxes, as luces e as chemineas.
2. ↑  AAVV 1998, p. 19.
3. ↑  Mainar i Pons 1976, p. 345.
4. ↑  Fondevila 1998, p. 25.
5. ↑  García-Martín 1988, p. 67.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8963530
* WorldCat
* VIAF: 42697103
* BNF: 13336122r
* FAST: 453146
* GEC: 0032854
* ISNI: 0000 0000 4651 9431
* LCCN: nr00026726
* SUDOC: 035782579
* ULAN: 500078442

 |
*Rhineura floridana* (réptil anfisbénido); a glándula de Harder está indicada como *H. gl.* no diagrama B (corte horizontal da cabeza) e C (corte horizontal a través do ollo dereito).
A **glándula de Harder** é unha glándula que se encontra na órbita do ollo que aparece en tetrápodos (réptiles, anfibios, aves e mamíferos) que posúen membrana nictitante. Non existe na especie humana.

Esta glándula pode ser tubular ou tubuloalveolar composta e o fluído que segrega (mucoso, seroso ou lipídico) varía entre diferentes grupos animais. Nalgúns animais actúa como accesoria da glándula lacrimal, segregando un fluído que facilita o movemento da membrana nictitante. Tamén se propuxo que ten outras funcións, como ser un órgano fotoprotector, un lugar para a resposta inmune, unha fonte de lípidos termorregulatorios, unha fonte de feromonas, un lugar de osmorregulación, entre outras. En mamíferos, esta glándula segrega unha substancia oleosa usada para coidar o pelame. A presenza ou ausencia do espazo desta glándula é unha das pistas que usan os paleontólogos para determinar cando evolucionou o pelame nos antepasados dos mamíferos.

A glándula de Harder foi descrita por primeira vez en 1694 polo anatomista suízo Johann Jacob Harder (1656–1711), o cal documentou os seus descubrimentos nunha publicación titulada *Glandula nova lachrymalis una cum ductu excretorio in cervis et damis*, ("Unha nova glándula lacrimal cun conduto excretor en cervos e gamos").

Notas
-----

1. 1 2  Payne AP (August 1994). "The harderian gland: a tercentennial review". *Journal of Anatomy* **185** (1): 1–49. PMC 1166813. PMID 7559104.
2. ↑  Ruben, John A.; Jones, Terry D. (2000). "Selective Factors Associated with the Origin of Fur and Feathers". *American Zoologist* **40** (4): 585–96. doi:10.1668/0003-1569(2000)040[0585:SFAWTO]2.0.CO;2.
3. ↑  Murube, Juan (2009). "Tear Apparatus of Animals: Do They Weep?". *The Ocular Surface* **7** (3): 121–7. PMID 19635245. doi:10.1016/S1542-0124(12)70307-5.
4. ↑  Hillenius WJ, Phillips DA, Rehorek SJ (2007). "'A new lachrymal gland with an excretory duct in red and fallow deer' by Johann jacob Harder (1694): English translation and historical perspective". *Annals of Anatomy* **189** (5): 423–33. PMID 17910396. doi:10.1016/j.aanat.2006.10.008.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Harderian Gland of Wistar Rats Revised as a protoporphyrin IX producer de Edmyr Rosa dos Reis, et al.
**Louisa Garrett Anderson**, Orde do Imperio Británico, nada o 28 de xullo de 1873 e finada o 15 de novembro de 1943, foi unha médica e *sufraxista*, membro da Unión Social e Política de Mulleres (WSPU), unha organización fundada no Reino Unido en 1903 por Emmeline Pankhurst .

Era filla de Elizabeth Garrett Anderson, unha recoñecida pioneira médica. A súa tía, Millicent Fawcett era unha sufraxista británica. Anderson foi xefa de cirurxía do Women's Hospital Corps (WHC) e membro da Royal Society of Medicine.

Traxectoria
-----------

Foi unha das tres fillas de James George Skelton Anderson, da Peninsular and Eastern Shipping Company, e Elizabeth Garrett Anderson, a primeira muller inglesa cualificada como doutora en medicina, e cofundadora da London School of Medicine for Women.

Asistiu á St Leonards School en St. Andrews e á Royal Free Hospital Medical School for Women, onde exerceu a medicina.

### Sufraxista

En 1912, foi condenada a seis semanas de traballos forzados, máis tarde reducidas a catro, por romper unha fiestra cun ladrillo.  Escribiu moitos artigos médicos e a biografía da súa nai en 1939.

### Primeira guerra mundial

Na primeira guerra mundial serviu en Francia no Corpo Hospitalario de Mulleres creado por ela e a súa amiga e colega, tamén doutora, Flora Murray. Xuntas estableceron dous hospitais militares para o exército francés en París e Wimereux. Os seus plans foron inicialmente anulados polo exército británico, pero a principios de 1915 a Oficina de Guerra ofreceulles unha instalación no centro de Londres para establecer alí un hospital e continuar o seu traballo.

Notas
-----

1. ↑  BBC page on Elizabeth Garrett Anderson
2. ↑  Geddes, Jennian F. (en inglés). «Deeds and Words in the Suffrage Military Hospital in Endell Street.» *Medical History*. Consultado o 28 de abril de 2016.
3. ↑  Wellcome Library – Military Hospital at Endell Street.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q542019
* WorldCat
* VIAF: 48231307
* GND: 1212938941
* ISNI: 0000 0000 5160 5836
* LCCN: n85801216
* NDL: 001175905
* NPG: mp77684
* ODNB: 62050
* SELIBR: 173329
* SNAC: w6jr63q9
* SUDOC: 20465758X

 |
**Grendel** é un monstro e un dos tres antagonistas presentes no poema épico *Beowulf*, composto entre os anos 700 e 1000 da nosa era.

No poema hai poucas descricións do monstro, pero se infire que se trataba dunha criatura salvaxe, cunha forza brutal e de enorme estatura. Talvez un demo ou un xigante, tamén se refiren a el no poema como un ogro ou un trol e como fillo de Caín.

Descricións no poema
--------------------

No poema, Grendel invade Heorot, a terra dos daneses, volvéndoa inhabitábel, xa que devoraba humanos sen que ninguén se lle opuxese. O heroe dos gautas, Beowulf, deixa a súa terra natal para derrotar ao monstro. O guerreiro termínao matando logo dunha loita a man limpa. E logo a nai de Grendel volve para vingarse, máis terríbel e poderosa, pero tamén sucumbe a mans de Beowulf.

**A súa primeira aparición no poema**:

Chamábase Grendel aquel espantoso, horripilante
e perverso proscrito: moraba en lameiras,
en grutas e charcas. Desde tempos remotos
vivía esta fera entre xente infernal,
padecendo a pena que Deus inflixiu. (vv. 102-106)
**A súa forza:**

O horríbel inimigo, o privado de gozos,
chegou diante da estancia. Con só tocala,
na porta rompeu os forxados ferrollos:
xa podía o maligno —era grande a súa furia—. (vv. 720-723)
**Única descrición física:**

con rabia avanzou: tiña nos seus ollos
un brillo espantoso, igual que de lume. (vv. 726-727)
como iría atacar coas súas garras feroces. (v. 738)
**Os seus poderes máxicos:**

Mais aqueles vasalos de rexo coraxe,
que por todos os lados lle poñían acoso
ao daniño inimigo, non achaban a forma
de ferilo de morte: ao torvo proscrito
espada ningunha que houbesen no mundo,
nin o ferro mellor, abatelo podía,
pois el coa súa maxia enfeitizaba as armas,
os seus gumes de guerra. (vv. 798-805)

Noutras obras
-------------

Famoso polo poema, o seu nome foi utilizado como sinónimo de demo. Mesmo se chegou a utilizar en obras de literatura moderna, como a saga de ciencia ficción *Hyperion* de Dan Simmons. Así tamén como no cómic do mesmo nome debuxado e guionado por Matt Wagner.

Na novela *Devoradores de cadáveres* de Michael Crichton, adaptada ao cine como O guerreiro número trece, que relata unha versión "realista" de Beowulf escrita polo viaxeiro musulmán Ibn Fadlan, Grendel é substituído polos Wendol, un tribo de neandertais que sobrevive nun val remoto de Dinamarca en pleno século X e que aterra aos poboados viquingos da zona. A nai de Grendel é representada nesta obra como a sacerdotisa e xefe suprema do tribo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q29372
* WorldCat
* VIAF: 309855310
* EBID: ID
* FAST: 1742748
* LCCN: no2014100247

 |
**Louis de Paor**, nado en Cork en 1961, é un coñecido poeta en lingua gaélica irlandesa.

Traxectoria
-----------

Formado en *Coláiste an Spioraid Naoimh,* de Paor editou a revista irlandesa *Innti*, fundada en 1970 por Michael Davitt, Nuala Ní Dhomhnaill, Liam Ó Muirthile e Gabriel Rosenstock. Doutorouse en 'Irlandés Moderno' pola Universidade Nacional de Irlanda en 1986 coa súa tese sobre Máirtín Ó Cadhain.

El e a súa familia emigraron a Australia en 1987 e viviron en Melbourne, onde escribiu, deu lecturas de poesía e fixo emisións en irlandés no Special Broadcasting Service (unha rede creada para falantes de *linguas étnicas*). Recibiu bolsas do Consello de Australia en 1990, 1991 e 1995.

Regresou a Irlanda en 1996, converténdose no director do Centro de Estudos Irlandeses da NUI Galway.

De Paor traballou xunto a outros escritores irlandeses, como Seán Ó Tuama, con quen editou unha antoloxía de poesía en irlandés do século XX. Tamén publicou traballos académicos.

Poesía
------

De Paor tivo un grande éxito nos certames literarios de Oireachtas; a súa primeira colección, *Próca solais is luatha* (BÁC: Coiscéim, 1988), gañou *Duais an Ríordánaigh*, premio que obtivo varias veces desde entón. Entre as súas outras coleccións destacan *30 dán* (BÁC: Coiscéim, 1992), *Corcach agus dánta eile* (BÁC: Coiscéim, 1999) e *Agus rud eile de* (BÁC: Coiscéim, 2002).

Da súa estadía en Australia xurdiron dúas coleccións: *Aimsir bhreicneach / Freckled weather* (Camberra: Leros Press, 1993) e *Ríleanna báistí* (Indreabhán: Cló Iar-Chonnachta, 1992). *Agus Rud Eile De/ And Another Thing*, é unha colección publicada por Cló Iar-Chonnachta en 2010.

O seu estilo, caracterizado orixinalmente pola lixeireza, a claridade e a franqueza, tornouse máis escuro e complexo, aínda que segue a ser até certo punto un poeta "público". Gran parte da súa obra foi publicada en edición bilingüe.

Colaboracións artísticas
------------------------

De Paor colaborou con músicos tan tradicionais como o gaiteiro Ronan Browne e a cantante irlandesa-exipcia de *sean-nós* Naisrín Elsafty.

Notas
-----

1. ↑  "TEDxGalway". *mayomo.com*. 11 de xuño de 2010. Arquivado dende o orixinal o 07 de maio de 2012. Consultado o 12 de xuño de 2022.  (en inglés / irlandés). Consultado o 7 de xullo de 2011
2. ↑  "TEDxGalway - Louis de Paor, Ronan Browne, Naisrin Elsafty - And Another Thing...". Consultado o 2022-06-12.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Irlanda*** |

### Ligazóns externas

* Perfil de Munster Lit Arquivado 16 de xullo de 2011 en Wayback Machine.
* Biografía de Black Pepper
* Libraría Kenny
* Revista de Música

* Entrevista con Louis de Paor de Patrick O'Donnell como parte do premio de poesía O'Shaughnessy do Centro de Estudos Irlandeses da Universidade de St. Thomas, St. Paul, Minnesota (11 de marzo de 2000)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6688458
* WorldCat
* VIAF: 117948942
* BIBSYS: 97044022
* BNB: ID
* CiNii: DA1387986X
* FAST: 348390
* GND: 173222005
* ISNI: 0000 0001 2214 5348
* LCCN: no94035002
* MusicBrainz: ID
* NTA: 406242771
* SUDOC: 148033830

 |
**Louis Bobet**, alcumado Louison, nado en Saint-Méen-le-Grand (Bretaña) o 12 de marzo de 1925 e finado o 12 de marzo de 1983, foi un ciclista francés, o primeiro en gañar tres veces seguidas o Tour de Francia.

Traxectoria
-----------

A súa primeira participación no Tour foi en 1947, abandonou entre bágoas nos Alpes o que lle valeu o alcume desprezativo de *La Bobette*. En 1948 colleu a camisola amarela na terceira etapa para perdela ao día seguinte e recuperala na sexta etapa grazas a súa vitoria en Biarritz. Pero nos Alpes o veterano Gino Bartali reventou a carreira con tres vitorias sucesivas que lle valeron o triunfo final. Bobet, cun honroso cuarto posto e dúas vitorias, era máis ca unha promesa.

A mala fortuna impediulle rematar o Tour de 1949, pero no de 1950 facía podio ao ser terceiro. Ao ano seguinte o seu equipo, aínda desconfiando das súas posibilidades, centrouse no seu líder Raphaël Géminiani que faría segundo. Bobet que viña de facerse co gran premio da montaña no Giro de Italia gañaría unha tirada pero acadaría un discreto posto vinte na clasificación xeral. Ese ano vencería na Milán-San Remo e no Giro da Lombardía.

Tras un ano sen Tour no que venceu no prestixioso Gran Premio das Nacións, en 1953 no 50 aniversario da carreira, será o gran dominador da rolda francesa. Pero as ausencias de Fausto Coppi, Ferdi Kübler, Hugo Koblet e outras estrelas aínda semellaban restar méritos ao logrado. As cousas quederán claras en 1954 cando se proclamou vencedor sacándolle 15 minutos a Kübler. Por fin se viu nel un gran campión, o que tería a súa rúbrica ao adxudicarse o campionato do mundo de fondo en estrada. Coa terceira vitoria de 1955 acabará pasando á historia. Ese ano faríase tamén coa Dauphiné Libéré

Problemas de saúde impediranlle correr o Tour nos anos vindeiros, pero deixou clara a súa afouteza na París-Roubaix de 1956. En 1957 era segundo no Giro cunha tirada no seu haber. O seu derradeiro Tour finalizado será o de 1958 no que acabaría de sétimo. En total fíxose na carreira francesa con 11 tiradas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q358167
* WorldCat
* VIAF: 12317042
* BNB: ID
* BNF: 11964796v
* DeutscheBio: 134110838
* FAST: 192769
* GEC: 0010612
* GND: 134110838
* ISNI: 0000 0000 7829 3289
* LCCN: n87803920
* Munzinger: 01000000648
* NDL: 01004202
* NTA: 072797002
* SUDOC: 027651258
* CyclingArchives: 2357
* ProCyclingStats: 168823

 |
**Gothmog** é un personaxe ficticio pertencente ao *legendarium* de J. R. R. Tolkien. Tamén coñecido como Señor dos balrogs, Gothmog era un líder importante das forzas de Morgoth.

Aparicións no legendarium
-------------------------

A súa primeira aparición foi na Dagor-nuin-Giliath. Neste conflito, Fëanor, perseguindo as hostes de Morgoth, foi cercado cunha pequena garda ás portas de Angband. Entón, despois dunha violenta loita, foi ferido mortalmente por Gothmog.

Moito tempo despois, no ano 471 da Primeira Idade, na chamada Nirnaeth Arnoediad, a Batalla das Bágoas Incontables, Gothmog volveu asolar os elfos. Desta vez como líder dunha multitude de orcos, e cunha garda de setenta troles, el afastou a Turgon e a Húrin de Fingon.

Fingon combateu valorosamente a Gothmog, até que outro balrog lanzou lume ao redor de Fingon. Gothmog entón golpeouno co seu machado negro e unha chama branca saíu do helmo de Fingon, que partiu. Así caeu o Rei Supremo dos Noldor.

Cando chegou o ano 510 da Primeira Idade, Morgoth finalmente atacou Gondolin, e as hostes de orcos, troles, dragóns e balrogs tiñan a Gothmog como xeneral. No ataque á cidade, Gothmog acabou por ter que afrontar a resistencia de Ecthelion, que para dar unha oportunidade de fuga a Tuor, se colocou entre o fillo de Huor e o Rei dos Balrogs.

Nesa loita, acabaron por morrer Gothmog e Ecthelion, un dos máis valorosos dos Eldar.

Rematou así o horror dun dos máis perigosos servos de Morgoth, e un dos peores inimigos dos pobos libres da Terra Media.

| * v
* c
* e
Os Ainur do *legendarium* de J. R. R. Tolkien |
| --- |
| 
* Ainulindalë
* Valaquenta

 |
| Señores dos Valar | 
* Aulë
* Irmo (Lórien)
* Manwë
* Námo (Mandos)
* Oromë
* Tulkas
* Ulmo

 |
| Raíñas dos Valar (Valier) | 
* Estë
* Nessa
* Nienna
* Vairë
* Vána
* Varda
* Yavanna

 |
| O Inimigo | 
* Melkor (Morgoth)

 |
| Maiar | 
* Alatar e Pallando
* Arien
* Balrog
* Eönwë
* Gandalf (Olórin)
* Gothmog
* Ilmarë
* Istari
* Melian
* Ossë
* Radagast (Aiwendil)
* Salmar
* Saruman (Curumo)
* Sauron
* Tilion
* Uinen

 |
**Loco Mía** ou **Locomia** é un grupo de xénero glam creado en 1984 na illa de Eivisa.

Traxectoria
-----------

Locomia formouse nos seus inicios con Luis Font, Xavier Font, Manuel Arjona, Gard Passchier e Héctor "Calcio", incorporando posteriormente a Carlos Armas, Juan Antonio Fontes, Francesc Picas e Santos Branco.

Fixéronse moi famosos grazas ao manexo dos abanicos, que complementaban un vestiario bastante elaborado e ecléctico. Entre 1989 e 1991 déronse a coñecer con cancións como "Rumba Samba Mambo", "Locomia", "Tolo Vox", "Gorbachov" e "Nena", entre outras. Realizaron unha xira de concertos por España e despois por Marrocos, e mesmo participaron no Festival Internacional da Canción de Viña del Mar, sendo unha das agrupacións españolas máis coñecidas do momento, conxuntamente con Azúcar Moreno e Presuntos Implicados.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio Oficial de Locomia *(en castelán)* *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3324884
* WorldCat
* VIAF: 155557511
* AllMusic: mn0001511083
* Discogs: 103791
* Europeana: ID
* ISNI: 0000 0001 0404 149X
* MusicBrainz: ID

 |
**Luis María Retolaza Ibargüengoitia**, nado en Bilbao o 27 de decembro de 1924 e finado ibídem o 22 de abril de 2007, foi un histórico dirixente do PNV. Ocupou cargos de dirección en devandito partido e foi o primeiro Conselleiro de Interior do Goberno Vasco (1980-1988).

Formou parte do "Colectivo Izadia" xunto con Ramón Labayen, José Miguel Zabala ou Javier Chalbaud, dende o que realizaba análises sobre a situación política vasca e mundial, sempre dende a perspectiva da súa profunda convicción soberanista.

Unha das súas últimas aparicións públicas realizouna en outubro de 2006, nun acto de autoinculpación, á entrada do Palacio de Xustiza en Bilbao, xunto a outros ex-dirixentes históricos do PNV como Xabier Arzalluz, Eli Galdos ou Luis María Bandrés en protesta polo proceso xudicial aberto contra o lehendakari Juan José Ibarretxe.

Notas
-----

1. ↑  De las Españas a España. Un fracaso[*Ligazón morta*], *Deia*, 19 de marzo de 2006.
2. ↑  Egibar, Olano y 350 afiliados se autoinculpan en la causa contra Ibarretxe ante el TSJPV, *20minutos*, 27 de octubre de 2006.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Falece Luís María Retolaza, primeiro conselleiro de Interior e fundador da Ertzaintza, no Correo Dixital, 23 de abril de 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11689866
* Auñamendi: 125834

 |
**Luis Helguera Bujía,** nado en Ferrol o 9 de xuño de 1976, é un exfutbolista galego, que xogaba como centrocampista.

Traxectoria
-----------

### Como futbolista

Naceu en Ferrol, sendo fillo dunha ferrolá e un cántabro que coñeceu a súa nai facendo o servizo militar na cidade galega. Formouse como futbolista na canteira do Racing de Santander, pero non chegou a debutar co primeiro equipo. Entre 1995 e 1997 xogou co Club Deportivo Manchego na Terceira División e na Segunda División B, antes de fichar polo Zaragoza.

No equipo aragonés comezou no filial da Segunda B, e preto do final da tempada 1997/98 debutou co primeiro equipo na Primeira División, nun partido contra o FC Barcelona no Camp Nou, no que saíu como titular. Continuou no filial na seguinte campaña, alternando algúns encontros co primeiro equipo, e na 1999/00 foi xa plenamente parte do equipo principal, ás ordes de Txetxu Rojo. Disputou un total de 21 partidos durante a tempada, na que o conxunto aragonés rematou cuarto na liga.

No ano 2000 fichou polo Udinese, chegando así ao fútbol italiano no que seu irmán Iván levaba xa un ano, nas filas da Roma. Converteuse ademais no segundo futbolista nacido en Galicia en xogar na Serie A, case tres décadas despois da retirada de Luis Suárez. Militou dous anos no club de Udine, co que gañou a Copa Intertoto e debutou na Copa da UEFA, e na súa terceira tempada saíu cedido ao Deportivo Alavés de Mané. De volta en Italia fichou pola Fiorentina, da Serie B, coa que logrou o ascenso á Serie A. Xogou tamén cedido no Ancona, da máxima categoría, e a continuación militou tres anos no Vicenza, da Serie B. En 2008 volveu a España e xogou varios anos na Segunda División co Huesca, ata a súa retirada en 2013.

### Trala retirada

Despois de colgar as botas traballou como axudante do adestrador David Amaral no Huesca, e máis tarde exerceu as funcións de director deportivo e secretario técnico no propio Huesca, no Las Palmas e no Levante.

Vida persoal
------------

É irmán do tamén exfutbolista Iván Helguera, que foi defensa entre outros do Real Madrid e do Valencia, e internacional coa selección española, e curmán de Carlos Mella, centrocampista entre outros do Racing de Ferrol.

Palmarés
--------

Udinese
* **Copa Intertoto (1):** 2000.

Notas
-----

1. ↑  "Mi primo conquista Europa". *La Voz de Galicia* (en castelán) (Ferrol ed.). 8 de xuño de 2000. p. 59.
2. ↑  "Alavés opt for Helguera". *UEFA* (en inglés). 27 de xullo de 2002. Consultado o 21 de maio de 2022.
3. ↑  "Luis Helguera, refuerzo de lujo para el club oscense". *Marca* (en castelán). 1 de setembro de 2008. Consultado o 21 de maio de 2022.
4. ↑  "El exzaragocista Luis Helguera apuesta por su hermano Iván". *El Periódico de Aragón* (en castelán). 16 de marzo de 2004. Consultado o 21 de maio de 2022.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en TuttoCalciatori *(en italiano)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2255226
* As: 2104
* BDFutbol: 1784
* Soccerway: 18739
* Transfermarkt: 16845

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Luis Fraga.

**Luis Fraga Pombo**, nado en Ferrol o 8 de xuño de 1971, é un xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Luis estudou Xeografía e Historia na Universidade de Santiago de Compostela, comezou no mundo da radio aos catorce anos, realizando prácticas no verán na emisora Antena 3 Bergantiños, o primeiro contrato foi aos 17 anos como locutor en Radio Ferrol, da Cadena SER, onde presentaba a revista matinal e a radio fórmula *Los 40 principales*. Logo volveu a Antena 3 de radio, onde realizou fundamentalmente informativos, e no último ano na cadea foi xefe de programas da emisora de Ourense. En 1996 incorporouse como reporteiro a Antena 3 Televisión na delegación para Galicia en Santiago de Compostela e logo de 1999 a 2004 encárgase da edición e presentación do informativo para Galicia que emiteu neses anos a cadea. No verán de 2004 múdase a Madrid para presentar o informativo matinal *Las Noticias de la Mañana*, de *Antena 3 Noticias*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* «Volver a Carballo es volver a la infancia y eso me hace feliz»«Soy afortunado, porque trabajo en lo que de crío jugaba», entrevista en *La Voz de Galicia*, 20 de setembro de 2011 *(en castelán)*.
**Manel Puigbó Rocafort**, nado en Terrassa o 31 de agosto de 1931, e profesor universitario, deportista e investigador informático, coñecido por ser deseñador do Kentelec 8.

A partir dos anos 70 Manel Puigbó deseñou unha serie de equipos electrónicos enfocados maiormente a ensinanza da electrónica e a informática. Destaca o Kentelec 8, por ser o primeiro ordenador comercial baseado en microprocesador deseñado en España. Tamén deseñou varias calculadoras dixitais e analóxicas, un corrector automático de exames e diversos equipos enfocados o estudo e análise de circuítos.

É o tradutor de diverso libros técnicos e manuais e foi docente na Escola Técnica Superior de Enxeñeiros Industriais de Barcelona e na Universidade Politécnica de Cataluña. Na actualidade imparte aulas de informática musical.

Como deportista foi tres veces campión do mundo de hóckey a patíns, gañou diversas copas de Europa e varios campionatos de España e Cataluña. Tamén gañou dous campionatos de España de hóckey sobre herba e foi adestrador do equipo dese deporte do F. C. Barcelona.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Hóckey a patíns*** |

### Ligazóns externas

* Sobre Manel Puigó en Zona de Pruebas *(en castelán)*.