recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **cúmbrico** ou **cámbrico** era o idioma celta británico centrado en Cumbria no noroeste de Inglaterra e que se falaba a partir do sur de Escocia ata Greater Manchester, é dicir, a rexión á que os galeses chaman *Y Gogledd Hen* "O vello norte".

Características
---------------

Só a coñecemos por tres palabras inseridas nun texto latino:  *Leges inter Brettos et Scottos*. Estas tres palabras son «galnys» *inimizade de resultas dun homicidio ou ben a débeda de sangue debida a el*, « mercheta» *filla* e «kelkyn» *círculo*, cuxos equivalentes en galés moderno son «galanas», «merch» e «cylch» (en bretón «merc'h» e «kelc'h», no caso das dúas últimas palabras). Tamén hai nomes propios na *Vida de san Kentigern*. Onde parece haber máis trazas desta lingua é na toponimia.

A zona onde se falaba situábase dunha e doutra banda do límite actual entre Escocia e Inglaterra, na parte occidental, nos reinos de Rheged, de Gododdin e do Strathclyde. Algúns din que os bardos Taliesin e Aneirin do século VI terían composto as súas obras nesta lingua. Segundo os textos que chegaron ata nós, non era moi diferente do galés antigo, lingua mellor coñecida. Tampouco diferiría demasiado da lingua bretoa falada nesta época.

Cúmbrico reconstruído
---------------------

En 2009 Anthony Harrison publicou o libro *The Dragon’s Voice*, no que propuña unha forma de cúmbrico baseado segundo el no cúmbrico tardío

Notas
-----

1. ↑  "Cumbrian Welsh. An updated gan Colin Lewis" *Carn* 144 (2009)

| * v
* c
* e
Linguas celtas |
| --- |
| *Céltico continental* | 
* *Celtibérico*
* *Galo*
	+ *Galo cisalpino*
* *Gálata*
* *Galaico*
* *Lepóntico*
* *Nórico*

 |
| Céltico insular | 

|  |  |
| --- | --- |
| Britónico | 
* *Britónico*
* Galés
	+ *Galés antigo*
	+ *Galés medio*
* *Cúmbrico*
* Córnico
* Bretón
* *Ivérnico*

 |
| Goidélico | 
* Irlandés
	+ *Paleoirlandés*
	+ *Irlandés antigo*
	+ *Irlandés medio*
	+ *Gaélico clásico*
* Manx
* Escocés

 |
| Incertas | 
* *Picto*

 |

 |
| Mesturadas | 
* Beurla Reagaird
* Shelta

 |
| Áreas celta-falantes | 
* Gaeltacht
* Gàidhealtachd
* Y Fro Gymraeg
* Baixa Bretaña
* Illa de Cabo Bretón
* Y Wladfa

 |
| Educación inmersiva | 
* Gaelscoil
* Educación en gaélico escocés
* Bunscoill Ghaelgagh
* Educación en galés
* Diwan
* Skol Veythrin Karenza

 |
| Reconstrución | Lingua protocéltica |
| *Cursiva* indica lingua morta ou antiga |

* Portal:Celtas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q35965
* EBID: ID
* GND: 4148398-4
* LINGUIST: xcb

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre lingüística é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
A **Mancomunidade de Alta Seabra**  é unha asociación voluntaria de concellos da provincia de Zamora para a xestión en común de determinados servizos de competencia municipal. Ten personalidade xurídica propia, ademais da consideración de entidade local. Engloba unha poboación de case 2.000 habitantes espallados en diferentes núcleos de poboación da bisbarra de Seabra.

Concellos integrados
--------------------

A mancomunidade de Alta Seabra está formada polos seguintes concellos: Hermisende, Lubián, Pías e Porto.

Sede
----

Terá a súa capitalidade, alternativamente, no municipio onde radique a súa presidencia, tendo como domicilio social e lugar de reunións as respectivas casas consistoriais.

Fins
----

A mancomunidade ten por obxecto xuntar os esforzos e posibilidades económicas dos devanditos Concellos prá creación e sostemento das seguintes actividades e servizos:

* Recollida e tratamento de lixo.
* Limpeza viaria.
* Conservación de camiños e vías rurais.
* Patrimonio tradicional e cultural.
* Promoción de actividades culturais, ocupación do lecer e do turismo.
* Promoción económica e social.
* Completar os servizos de abastecemento domiciliario de auga domiciliaria, de auga potable, rede de sumidoiros e augas residuais.
* Asesoramento e información, xurídica, técnica e urbanística.

Estrutura orgánica
------------------

O goberno e administración da Mancomunidade corresponde aos seguintes órganos:

* Asemblea de Concelleiros.
* Consello Directivo.
* Presidente.
* Vicepresidente.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Estatutos de la «Mancomunidad de Alta Sanabria» (Zamora).
**Manuel Crespo Vázquez**, nado en Dozón en 1902 e finado no Castro o 11 de xaneiro de 2007, foi un político galego, alcalde de Dozón.

Traxectoria
-----------

Concelleiro de Dozón dende 1940. Foi alcalde de Dozón dende principios dos anos 50 até 1987. Nas primeiras eleccións democráticas presentouse como independente, obtendo a maioría. Nas municipais de 1983 presentouse pola Coalición Popular, volvendo repetir a maioría. Non concorreu ás eleccións municipais de 1987 e foi sucedido na alcaldía por Adolfo Campos Panadeiros o cabeza de lista de Independentes de Dozón, que aínda que só obtivo 3 dos once concelleiros, grazas a unha tripla alianza logrou proclamarse alcalde.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Casiano Galego Rodríguez** |  **alcalde de Dozón** 1950 - 1987 | Sucesor:**Adolfo Campos Panadeiros** |

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 12-1-2007, p. 49.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 11-2-1940, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Dozón
**Manuel Acuña Palmeiro** foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Durante a Segunda República accedeu á alcaldía de Vilaboa logo da dimisión de Francisco González García o 7 de decembro de 1931. Militante de Acción Republicana, na Asemblea provincial do partido de 1933 foi elixido vogal por Pontevedra no Comité executivo. Foi destituído como alcalde polo gobernador civil o 18 de outubro de 1934. Logo do triunfo da Frente Popular, foi reposto na alcaldía o 1 de marzo de 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído o 6 de outubro.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 1-8-1933, p. 8, 12.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Castiñeiras Guerra, Manuel (1979). *Vilaboa do Morrazo*. Autoedición. ISBN 978-84-300-1923-6.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Francisco González García** |  **Alcalde de Vilaboa** 1931 - 1934 | Sucesor:**José Rosendo Gómez** |
| Predecesor:**José Rosendo Gómez** |  **Alcalde de Vilaboa** 1936 | Sucesor:**Manuel Boullosa Rial** |
**Manuel Cordovés Millet**, nado en Vigo, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Residiu en Porto. Na Segunda República foi nomeado alcalde de Tui o 3 de abril de 1935, permanecendo no cargo até o 21 de febreiro de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado alcalde de Tui o 26 de outubro de 1936, permanecendo no cargo até o 25 de decembro de 1936. Posteriormente foi xefe de Falange Española Tradicionalista y de las JONS de Tui e delegado local de Auxilio Social. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Pío Abundancia Álvarez** |  **Alcalde de Tui** 1935 - 1936 | Sucesor:**Jacinto Fernández Lago** |
| Predecesor:**José Peñarredonda Fernández** |  **Alcalde de Tui** 1936 | Sucesor:**Raimundo Tapia Seoane** |

Recoñecementos
--------------

Cruz de segunda clase da Orde do Mérito Militar con distintivo branco en marzo de 1936.

Vida persoal
------------

Casou en Vigo con Elidia Losada Albizú en 1919.

Notas
-----

1. ↑  Nalgunhas fontes aparece como **Manuel Cordobés Millet**
2. ↑  *BOE*, 8-3-1936, p. 1930.
3. ↑  *El Diario de Pontevedra*, 28-6-1919, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Añoveros Trías de Bes, Xabier; Martínez Gamallo, Loli (2007). *Los alcaldes de Tui del siglo XX. Historia de la ciudad a través de los plenos municipales*. Pontevedra: Deputación. ISBN 978-84-612-2481-4.
**Mara Branković**, nada c. 1416 e finada o 14 de setembro de 1487, tamén coñecida como *Mara Hatun*, *Despina Hatun*, ou *Amerissa*, foi a filla do monarca serbio Đurađ Branković e Irene Cantacucena. Mara entrou no harén do sultán Murad II do Imperio Otomán.

Matrimonio
----------

Segundo J. V. A. Fine, Mara foi prometida a Murad II en xuño de 1433. O compromiso foi un intento de evitar unha invasión a Serbia polo Imperio Otomán, aínda que as periódicas incursións otomás continuaron. O 4 de setembro de 1435, o matrimonio produciuse en Edirne. O seu dote incluíu os distritos de Dubočica e Toplica. Ela non tivo fillos propios e o matrimonio posiblemente non foi consumado. Porén, ela foi próxima ó fillo do seu marido, Mehmed II.

De acordo coa crónica de Jorge Frantzes, Mara foi enviada de novo ós seus pais cando Murad II morreu, datando o seu regreso en 1451. Frantzes rexistrou que a viúva rexeitou unha proposta de matrimonio de Constantino XI, o emperador bizantino. Frantzes rexistrou que cando os seus pais morreron (en 1456-1457), Mara uniuse á corte do seu fillastro Mehmed II. Segundo D. M. Nicol, Mara mantivo a súa presenza na corte, pero tamén se lle ofreceu un estado propio en «Jezevo». Nicol identifica «Jezevo» co moderno establecemento de Dafni, no Monte Athos. Cando se converteu en sultán Mehmed, a miúdo pediu consellos dela. A súa corte no exilio de «Jezevo» incluíu a nobres serbios.

Segundo Nicol, Mara foi acompañada a «Jezevo» pola súa irmá Cantacuzina en 1469. As dúas damas actuaron como intermediarias entre Mehmed e a República de Venecia durante a segunda Guerra Otomán-Veneciana (1463-1479). En 1471, Branković acompañou persoalmente a un embaixador de Venecia á Porta das negociacións co sultán.

Ela mantivo a súa influencia sobre o nomeamento dos líderes da Igrexa ortodoxa, e permaneceu influente durante o reinado do sucesor de Mehmed, Beyazid II. Debido á súa influencia, privilexios especiais foron ofrecidos ós cristiáns gregos ortodoxos de Xerusalén, logo estendeuse á comunidade do mosteiro de Athos. Despois da derrota na batalla de Vaslui (Moldavia, 1475), Mara comentou que a batalla foi a peor derrota do Imperio Otomán.

Notas
-----

1. ↑  Profile of Mara in "Medieval Lands" by Charles Cawley
2. ↑  J. V. A. Fine, "The Late Medieval Balkans, A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest" (1994), page 530
3. ↑  George Sphrantzes, "Chronicle" , Book 3, page 213
4. ↑  D. M. Nicol, "The Byzantine Lady: Ten Portraits 1250-1500" (1994), page 116

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q452777
* WorldCat
* VIAF: 28239917
* BNF: 16216612n
* CERL: cnp01169674
* FAST: 1832796
* GND: 137697546
* ISNI: 0000 0001 3973 8342
* LCCN: n88299885
* NKC: jx20110614026
* SUDOC: 152492771

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Mario (homónimos).

Efixie de Mario nun antoniniano.
**Marcus Aurelius Marius**, foi nomeado emperador do Imperio Galo no ano 269, na cidade de Maguncia, na Xermania Inferior. Chegou ao cargo pola aclamación das tropas de Póstumo, que poucos días antes morrera ás mans desas mesmas tropas, ás cales lles prohibira saquear a cidade despois de tomala.

Traxectoria
-----------

Foi correxente con Póstumo e o seu goberno durou só 18 días, pois as mesmas tropas que o nomearan matárono ao tratar el de facer xustiza e aclarar as mortes de Póstumo, o seu fillo pequeno Póstumo II e Leliano.

Numismática
-----------

Coa pequena excepción das moedas acuñadas en *Augusta Treverorum*, as súas moedas parecen emitidas en *Moguntiaum*, empregando matrices do reverso da acuñación de Leliano.  A cuñaxe en moeda de ouro (áureos) e prata (antoninianos) enfatizaba a harmonía e lealdade militar cos títulos *concordia militum* ("concordia dos soldados") e *fides militum* ("lealdade dos soldados"). Baixo Mario, os tipos de reversos ampliáronse moito en relación ao repertorio de Leliano, e algúns dos seus antoninianos foron reutilizados por Vitorino, que modificou lixeiramente o seu retrato.

Notas
-----

1. 1 2  Vagi (2000), p. 393

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Mario*** |

### Bibliografía

* Vagi, David L. (2000). *Coinage and History of the Roman Empire, c. 82 B.C.– A.D. 480* (en inglés). Chicago: Fitzroy Dearborn. ISBN 9781579583163.
**Manuel Albo Carballeira**, nado en Xunqueira (Viveiro) o 7 de maio de 1886 e finado en Montevideo en 1935, foi un médico, profesor e político galego.

Traxectoria
-----------

O seu tío paterno, Isidro Albo levouno ao Uruguai en 1891 con cinco anos e adoptouno. Estudou na escola local e despois foi interno ao Seminario de Montevideo. Ingresou na Facultade de Medicina con 19 anos, compaxinando os estudos co cargo de profesor da Escola de Enfermeiros. Obtivo unha bolsa e visitou clínicas de Francia, España, Inglaterra e os Estados Unidos. Ao regreso incorporouse como médico interno no Hospital Maciel. Traballou no Hospital Pasteur, na Clínica Lamas, no sanatorio da Casa de Galicia, do que foi director, e no hospital central de La Española. Foi profesor titular da Cátedra de Medicina Operatoria da Facultade de Medicina de Montevideo. Foi elixido deputado polo Partido Blanco en dúas ocasións, nos períodos lexislativos entre 1923 e 1931.

Recoñecementos
--------------

A Facultade de Medicina creou un premio de investigación co seu nome. A Municipalidade de Montevideo púxolle o seu nome a unha céntrica avenida. A Casa de Galicia fíxolle unha homenaxe en 1947, na que participou Castelao e Antón Alonso Ríos.

Vida persoal
------------

Casou en Montevideo coa tamén médico Luisa Volonté Lalinde, e foi pai de Manuel Albo Volonté.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Mañé, Fernando (17/9/2017). "Manuel Albo, el médico de Viveiro que tiene un busto y una avenida en Montevideo". *La Voz de Galicia* (en castelán).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q42395298
* Autoresuy: 2487

 |
**Manuela García Freire**, nada en Présaras, é unha bibliotecaria e política galega, que foi alcaldesa de Vilasantar de 2007 a 2011.

Traxectoria
-----------

Presentouse por primeira vez á alcaldía de Vilasantar nas eleccións de 1999, obtendo dous concelleiros para o BNG. Nas seguintes eleccións (2003) mellorou os resultados conseguindo un concelleiro máis e finalmente no ano 2007, fíxose coa maioría absoluta, desbancando a José Manuel Taboada García, quen levaba 25 anos na alcaldía. Durante a súa lexislatura acometéronse numerosas obras como a traída de auga en Présaras ou a posta en marcha da concentración parcelaria de Barbeito.

Nas eleccións municipais de 2011, o BNG, encabezado de novo por Manuela García, perdeu a alcaldía por 27 votos fronte ao Partido Popular de Fernando Pérez. Manuela García continuou como edil e volveu a encabezar a candidatura do BNG nas eleccións de 2015, nas que o PP conseguiu outra vez a maioría absoluta. En 2016, deixou a acta de concelleira.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Manuel Taboada García** |  **Alcaldesa de Vilasantar** 2007 - 2011 | Sucesor:**Fernando Pérez Fernández** |

Notas
-----

1. ↑  "La exalcaldesa de Vilasantar y portavoz del BNG dimite tras 18 años en la política municipal" (en castelán). 20 de agosto de 2016. Consultado o 27 de agosto de 2018.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Vilasantar
Mandarinas.
Mandarinas.
A **mandarina** é un hesperidio, froito da mandarineira. Pénsase que o seu nome se debe debe á súa orixe asiática e á cor dos traxes dos mandaríns da antiga China.
A pel de cor amarela viva ou alaranxada é delgada, rugosa e facilmente separábel da polpa. Está dividida en 10 esgallos e o seu sabor é agradábel e doce.

Aínda que ten unha menor cantidade de vitamina C que outros cítricos, presenta máis cantidade de carotenoides na súa composición, o cal lle proporciona unha importante actividade antioxidante.

Os seus tipos son:

* Clementinas (*Citrus reticulata*): máis serodias, de menor tamaño e mellor calidade no gusto. Conteñen pebidas.
* Satsumas (*Citrus unshiu*): as máis precoces, cuns froitos de maior e peor calidade gustativa. Non teñen pebida.
* Outros: híbridos, ornamentais, mandarineira cleopatra, *Citroyer* etc.

A mandarina é coñecida polo seu efecto diurético, dixestivo e aumento na eficiencia física. Tamén está indicada nas hipertensións arteriais e na prevención da arterioesclerose.

Principais produtores
---------------------

* Xapón: 2,3 m t
* España: 1,2 m t
* Brasil: 0,46 m t

Notas
-----

1. ↑  Definición da árbore en Portal das Palabras da RAG.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***citrus reticulata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190024
* GEC: 0121450

 |

### Outros artigos

* Clementina

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre botánica é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Manuel Abeledo López**, nado en Goiás (Lalín) o 5 de abril de 1945 e finado na Coruña o 19 de marzo de 2016, foi un político galego de tendencia conservadora.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Filosofía e Letras pola Universidade de Salamanca, foi profesor e Director Técnico do Colexio "Liceo La Paz" da Coruña (1973-1975). É funcionario do Corpo de Inspectores Técnicos de Educación por oposición. Desempeñou os cargos de Inspector Técnico de Educación en Málaga (1979-1984) e Melilla (1982-1984).

Foi nomeado Subdirector Xeral de Planificación, Profesorado e Centros da Consellería de Educación da Xunta de Galicia o 13 de marzo de 1984 ocupando o posto ata xaneiro de 1987, data na que o nomean Inspector Técnico de Educación da Coruña e en 1989 Inspector Xefe de Educación da Coruña. O 7 de marzo de 1991 foi nomeado Director Xeral de Transportes da Consellería de Ordenación do Territorio e Obras Públicas e o 4 de xaneiro de 1994 Delegado Provincial da Consellería de Agricultura, Gandería e Montes.

Militante do Partido Popular, foi concelleiro en Lalín, Presidente da Deputación de Pontevedra e Vicepresidente provincial do partido en Pontevedra.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**César Mera** |  **Presidente da deputación de Pontevedra** 1995-2003 | Sucesor:**Rafael Louzán** |

Vida persoal
------------

Casou con Carmen Pérez Díaz e foi pai de Carmen, Marta e Manuel Abeledo Pérez.

Notas
-----

1. ↑  Barrera, Feliciano, ed. (2002). "Abeledo López, Manuel". *Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI* (en castelán). Santiago de Compostela: *El Correo Gallego*. p. 10. ISBN 84-8064-113-4.
2. ↑  "Fallece Manuel Abeledo Lopez, expresidente de la Diputación de Pontevedra", artigo en *Faro de Vigo*, 20 de marzo de 2016 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía en galegos.info
O mandato do Ceo foi un concepto estendido nos países do Leste, sobre todo da China, o que xustifica o acceso ó poder dunha persoa e a súa transferencia a outros.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O «**Mandato do Ceo**», **mandato celeste** ou **mandato celestial** (en chinés: *天命*; *Tian Ming*)— foi un principio empregado para xustificar o poder do emperador da China e para explicar a conveniencia do cargo. Segundo esta crenza, o Ceo confería o seu mandato a un gobernante xunto, chamado o Fillo do Ceo. O mandato do ceo depende da virtude do emperador; se este non cumpre as súas obrigas como emperador, perde o mandato e, polo tanto, o dereito a ser emperador. O mandato do Ceo é transferido entón a quen fose mellor para esta posición e este tiña o poder de transferir os títulos a outros. O feito de que un gobernante fose derrocado era interpretado como unha indicación de que o gobernante perdera o mandato do Ceo. Ademais, foi tamén unha crenza común de que os desastres naturais, tales como a fame e inundacións, foron outros sinais do desacordo do Ceo co gobernante presente, polo tanto, moitas veces foron seguidos por revoltas dos cidadáns que estaban a interpretar os acontecementos ambientais como sinais de protesta do Ceo.

O mandato do Ceo non require que un gobernante lexítimo sexa de familia nobre, e as dinastías moitas veces tiñan a súa orixe en persoas comúns (como a dinastía Han, e a Ming). O mandato do Ceo non tiña ningunha limitación temporal, só dependía da actuación xusta e capaz do gobernante e dos seus herdeiros. Ó longo da historia da China, os períodos de pobreza e desastres naturais, moitas veces coincidiron con cambios dinásticos xa que se considerou que o gobernante non era digno e era preciso que fose substituído.

O concepto do mandato do Ceo foi empregado por primeira vez para apoiar o reinado dos reis da dinastía Zhou (1046-256 aC) e o correspondente colapso da dinastía anterior, a Shang (1600-1046 ac). Ó longo da historia da China foi aplicada para o mandato dos emperadores, incluíndo as monarquías dos outros grupos étnicos diferentes dos han, como no caso da dinastía Qing. Este concepto foi aplicado tamén nos países veciños da China, como Corea e Vietnam. Unha situación semellante ocorreu dende o establecemento do reinado de Ahom no reino de Assam , no sueste de Asia.

Notas
-----

1. ↑  Szczepanski, Kallie (4 de decembro de 2014). "What Is the Mandate of Heaven in China?". *About Education*. Arquivado dende o orixinal o 08 de outubro de 2014. Consultado o 26 de xuño de 2017.
2. ↑  Jenkins, Brian (5 de decembro de 2015). "Why the North Vietnamese will keep fighting" (PDF). *RAND*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Jiang, Yonglin (2011). *The Mandate of Heaven and The Great Ming Code (Asian Law Series)*. University of Washington Press. ISBN 0295990651. Consultado o 24 de abril de 2014.
* Mote, F.W. (1999). *Imperial China: 900–1800*. Harvard University Press. ISBN 0-674-01212-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q875377
* EBID: ID
* MAG: 144279594

 |
O darfash, a cruz mandea.
O **mandeísmo** (do arameo מַנְדַּע, /manda/, "[nós] sabemos") foi unha seita gnóstica que se desenvolveu nos séculos I e II d.C. nas beiras do río Xordán. Despois esta relixión admitiu outros elementos por sincretismo e na actualidade, aínda quedan algúns crentes en certas zonas de Iraq, entre 5000 e 7000, e Irán, xa que as persecucións por parte do integrismo islámico (sobre todo en Iraq) provocaron unha grande emigración e dispersión. Estaba dirixida pola caste sacerdotal dos nasoreanos (nome polo que tamén eran coñecidos). Esta caste sacerdotal divídese en dous tipos, os iniciados ao máis alto nivel denominados *ganzibra* (tesoureiros) e outros con menor rango de iniciación, chamados *tarmidia* (discípulo) e utilizan como lingua litúrxica un dialecto arameo oriental hoxe xa só entendido por sacerdotes. O alfabeto mandeo garda o máis estreito paralelismo coas inscricións elymaicas de Tang-i-Sarwäk en Khuzistán (século II).

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Charles Harold Dodd: *Interpretación del cuarto evangelio*. Sin lugar: Cristiandad, 2004. ISBN 84-7057-448-5.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q205754
* AAT: 300264477
* BNCF: 3159
* EBID: ID
* GEC: 0121455
* GND: 4168763-2
* JSTOR: mandaeism
* Orthodox Encyclopedia: 2561822

 |
Escudo
A **Mancomunidade de Concellos da Bisbarra de Ponferrada** é un ente público formado polos concellos de Arganza, Cabañas Raras, Cacabelos, Camponaraia, Carracedelo, Cubillos del Sil, Ponferrada e Sancedo (na práctica son a meirande parte dos concellos que comprenden a bisbarra do Bierzo Baixo agás de Vilafranca do Bierzo, Toural dos Vaos, Priaranza do Bierzo, Borrés e Carucedo.), podendo adherirse outros municipios de acordo ao recollido nos seus Estatutos e ao procedemento indicado na Lei 1/ 1998, do 4 de xuño do Réxime Local de Castela e León.

Ten a súa sede en Ponferrada, no barrio de Fontesnovas na Avda. de Galicia, 369.

O seu escudo está coroado, e componse por un fondo amarelo sobre o que aparece unha vieira que ocupa a parte principal (representando o Camiño de Santiago como símbolo da comunicación entre os concellos que a forman), debaixo dela oito estrelas rodeando a parte inferior da vieira, e catro ondulacións en branco sobre fondo azul que representan a auga.

Os oito concellos que compoñen a mancomunidade de Concellos da Bisbarra de Ponferrada esténdense polo sueste e centro do Bierzo, ocupan a meirande parte da fosa berciana (a parte máis profunda da fosa tectónica que forma a rexión do Bierzo) estendéndose por uns 560 km² dos 2.954,8 que forman o ámbito do Consello Comarcal do Bierzo, ou sexa, a sexta parte do seu territorio, e que xunta no seu conxunto unha poboación de 90.000 habitantes, o que supón o 65 por cento da poboación total da bisbarra do Bierzo.

Foi creada o 7 de marzo de 1969 polo Consello de Ministros, sendo unha das primeiras institucións deste tipo que se crean en España, sendo considerada un xerme das organizacións supramunicipais que se crearon coa chegada da democracia (Comunidades Autónomas, Bisbarras, Consellos Xerais,…) tendo personalidade xurídica propia e unha demarcación territorial de actuación delimitada, rompendo co réxime centralizador establecido dende as Cortes de Cádiz de 1833 con catro obxectivos principais que recollen os seus estatutos:

* 1. Executar obras de abastecemento de auga potable ás localidades pertencentes aos municipios sinalados, así como as obras de rede de sumidoiros e saneamento dos seus núcleos de poboación.
* 2. Instalar e adquirir un servizo común de extinción de incendios.
* 3. Crear un servizo e realizar comunicacións intermunicipais.
* 4. Promover e impulsar o desenvolvemento industrial, agrario e docente da bisbarra.

O feito de que se use o nome de Bisbarra de Ponferrada en canto de Bisbarra do Bierzo Baixo (bisbarra tradicional) vén dado pola falta deses catro municipios do Bierzo Baixo aos que se facía mención anteriormente, e ao ser Ponferrada o municipio de maior poboación e capital administrativa do Bierzo levou á súa extensión na denominación.

No outono de 2008, o concello de Ponferrada mostrou a súa vontade de abandonar a Mancomunidade.

Ligazóns externas
-----------------

* Estatutos da Mancomunidade de municipios da Bisbarra de Ponferrada

Notas
-----

1. ↑  Noticia en arquivo pdf[*Ligazón morta*]
**Manuel Lechuga Boado**, coñecido como **Lechuga II**, nado na Coruña o 6 de outubro de 1929 e finado o 20 de xuño de 2020, foi un futbolista galego. Xogaba de centrocampista.

Era irmán do tamén futbolista Lechuga I.

Traxectoria
-----------

Tras comezar a xogar ao fútbol en varios equipos coruñeses como o Atlético Olmos, o María Pita ou o Español, fichou en 1947 polo Deportivo Xuvenil, no que tamén xogaba seu irmán Lechuga I.

En 1949 fichouno o Deportivo da Coruña, que o cedeu dous anos de novo ao Xuvenil. Debutou co Deportivo da Coruña en Primeira División na tempada 1951–52, no primeiro partido de liga contra o Racing de Santander en Riazor, que rematou con vitoria local (2–1), logrando o segundo dos tantos coruñeses. Nesa campaña o adestrador do Deportivo era Chacho, que contou con Lechuga en 11 ocasións, nas que conseguiu tres goles.

Na tempada 1955–56 logrou o seu mellor rexistro goleador no Deportivo, anotando 7 dianas. Esa foi unha campaña moi convulsa, na que o conxunto coruñés evitou o descenso a Segunda División por un punto.

Na tempada 1956–57 xogou cedido no Real Oviedo, en Segunda División, volvendo ao Deportivo nos últimos partidos da campaña e desvinculándose do Deportivo ao remate desta.

A continuación xogou unha tempada no Xerez CD, antes da súa retirada.

Notas
-----

1. ↑  Lechuga, xogador do primeiro Dépor que gañou o Teresa Herrera, faleceu aos 90 anos
2. ↑  "A las cinco y media, Selección Modestos - D. Juvenil". *La Voz de Galicia* (en castelán). 25 de maio de 1947. p. 5.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12392757
* BDFutbol: 9763
* Transfermarkt: 538778

 |
**Manuel José Botana Agra**, nado en Brandeso (Arzúa) en 1939, é un xurista e sacerdote galego.

Traxectoria
-----------

Na década de 1950 estudou nun seminario, e tras facerse sacerdote foi nomeado en 1962 coadxutor de Monelos (A Coruña), e despois destinado á Lavacolla (Santiago de Compostela). Entre 1966 e 1970 estudou dereito na Universidade Complutense de Madrid, e doutorouse na Universidade de Santiago de Compostela en 1975 coa tese *La obligación de explotar la invención patentada*, premio extraordinario de doutoramento.

En 1978 foi contratado como adxunto numerario de Dereito Mercantil na Universidade de Santiago, e desde 1984 é catedrático de dereito mercantil. Xubilouse en 2009, se ben seguiu vinculado á USC como emérito (profesor *ad Honorem* desde o ano 2012).

A súa investigación centrouse no dereito industrial (patentes, marcas, denominación de orixe) e o dereito de autor. É autor de varios libros e de numerosos artigos publicados en revistas españolas e estranxeiras[*Cómpre clarificar*], así coma director de varias teses do doutoramento.

Foi fundador do Centro de Estudos Cooperativos (CECOOP).

Obras
-----

* *Las denominaciones de origen*. Marcial Pons, 2001.
* *La ilimitación de la responsabilidad del transportista aéreo comunitarrio [sic] por daños a los pasajeros en caso de accidente: un estudio del reglamento (CE) 2027/1997*. Marcial Pons, 2000.
* *La protección de las marcas internacionales: (con especial referencia a España)*. Instituto de Derecho Industrial , 1994.
* *Hacia un nuevo sistema de patentes*. RDU, 1982

Notas
-----

1. ↑  "Entrevista". *Brétemas. Revista do CEIP Mestre Rodríguez Xixirei* (14). xuño de 2006.
2. ↑  Cambeiro, Xosé M. (26 de xullo de 2009). "«Jesús haría en muchos santuarios lo mismo que hizo en el templo»". *La Voz de Galicia* (en castelán).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Autores Galegos na BUSC

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q88658570
* WorldCat
* VIAF: 53057724
* BNE: XX1023522
* Dialnet: 192401
* ISNI: 0000 0000 7975 3902
* LCCN: n83031957
* NTA: 322725577
* SUDOC: 113468415

 |
Non confundir con Luís Soto Fernández.

**Luís Soto Menor**, nado en Zaín (parroquia de Seixalbo en Ourense) o 2 de marzo de 1881 e finado en Lugo o 1 de febreiro de 1964, foi un mestre e inspector galego.

Traxectoria
-----------

Un tío sacerdote convenceuno para estudar no Seminario. Despois marchou a Madrid a estudar Filoloxía, aprobou as oposicións de Maxisterio e foi destinado ao Carballiño, onde fundou a Asociación de Mestres do Carballiño. Foi mestre en Ourense e presidente da Asociación Provincial do Maxisterio de Ourense (1915). En 1917 foi nomeado inspector xefe de ensinanza en Lugo. Desde este cargo realizou unha intensa labor de creación de escolas na provincia, creou o padroado das colonias escolares en 1928 e contribuíu a organizar os Congresos Pedagóxicos de Lugo de 1923 e 1933. Proposto pola Asociación Provincial do Maxisterio lucense, presentouse como candidato do Partido Radical Socialista ás eleccións a Cortes Constituíntes de 1931 pola provincia de Lugo, pero non resultou elixido. Volveu ser candidato Radical Socialista nas eleccións de novembro de 1933 e tampouco saíu elixido. Tamén participou na redacción do Estatuto de Galicia. Integrouse en Unión Republicana e foi membro do Comité de propaganda para o referendo do Estatuto en 1936. Colaborou no xornal *La Provincia* e nas revistas *Vida Escolar* e *La Unión del Magisterio* asinando os seus artigos como **Maestro de Zaín**.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído, estivo encarcerado e viuse obrigado a alimentar á familia vendendo marmelos e pementón. Foi restituído no seu cargo en 1964, meses antes de morrer.

Vida persoal
------------

Casou con Dolores Cardero Outeiriño e foi pai de Carmen, Dolores, Consuelo, María Luisa, María del Rosario, José Luís e María de la Cruz Soto Cardero.

Notas
-----

1. ↑  *Primer escalafón de maestros de escuelas nacionales existentes en 31 de diciembre de 1933*. Madrid: Ministerio de Instrucción Pública y Bellas Artes. 1934. p. 26.
2. ↑  Necrolóxica en *El Progreso*, 2-2-1964, p. 4.
3. ↑  Montero, Xesús Alonso (2022-02-15). *Florencio Delgado Gurriarán. Poeta na terra, na guerra e no exilio. Antoloxía poética* (en castelán). Editorial Galaxia. ISBN 978-84-9151-814-3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Seijas Soto, María Dolores (2009). Libertarias-Prodhufi, ed. *El maestro de Zaín*. Madrid. ISBN 978-84-7954-690-8.

### Ligazóns externas

* María Dolores Seijas: *El legado de mi abuelo es que la cultura es la base de la libertad*
* 

* Luís Soto Menor na páxina web *Nomes e Voces*.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Manuel Cordeiro.
**Manuel Cordeiro Monteagudo**, nado na Coruña o 19 de xaneiro de 1927 e finado en Buenos Aires o 10 de maio de 2012, foi un pintor galego.

Traxectoria
-----------

Cursou os estudos primarios na escola herculina de Francisco Vales Villamarín. Afeccionado ás carreiras pedrestes, foi subcampión fondista. Da man do Real Club Deportivo da Coruña percorreu gran parte de España. En 1952 emigrou a Bos Aires, onde comezou a súa actividade artística. Participou na creación das Mocedades Galeguistas de Bos Aires, e foi fundador do coro "Brétemas e Raiolas". En 1956 representou ao Centro Coruñés na Intersectorial Galega e no Congreso da Emigración de América. Foi uns dos fundadores do "Conxunto Artístico Breogán". Realizou exposicións en Galicia, no Centro Coruñés de Montevideo, o Centro Lucense, Coruñés, Ourensano e Pontevedrés de Bos Aires, Hogar Gallego para Ancianos, e no Centro Galicia e Galego porteños. Tamén fixo estandartes para moitos centros galegos da Arxentina.

Notas
-----

1. ↑  "Faleceu en Buenos Aires o pintor Manuel Cordeiro". Arquivado dende o orixinal o 17 de maio de 2016. Consultado o 11 de maio de 2012.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía en Galicia espallada
* Blog e Manuel Cordeiro
**Manuel Costa Varela**, nado en Ramil (Agolada) o 24 de agosto de 1774 e finado en Ventosa o 10 de agosto de 1849, foi un militar e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou na Universidade de Santiago de Compostela e exercía de avogado na Real Audiencia de Galicia en xuño de 1808. Ao ano seguinte púxose á fronte dos paisanos da súa comarca para loitar contra os franceses e con eles marchou contra os invasores acampados en Melide, aos que fixo fuxir e perseguiu ata Lugo. O mesmo fixo con outros corpos de tropa en terras de Arzúa e Sobrado. Seguiu de comandante de alarma na comarca ata 1814.

Foi procurador das xurisdicións de Ventosa e Borraxeiros e anos despois participou en diferentes accións á fronte dos realistas. Tivo que fuxir da súa casa para evitar que o deportasen a Canarias. En 1822, ás ordes do comandante Feás, volveu loitar a carón dos absolutistas. Co triunfo destes, Costa foi nomeado corrixidor de Borraxeiros e da súa xurisdición e proposto para cargos nas Audiencias de Galicia e Cataluña.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Vázquez Crespo, Armando e González Alén, Daniel (1989). *A Comarca do Deza*. *Pontevedra: Deputación Provincial*. ISBN 84-89690-21-9.
*Este artigo trata sobre unha especie de fungo, para a planta "Plantago major", véxase o artigo: **Chantaxe maior**.*

| Lingua de vaca |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Fungi |
| División: | Basidiomycota |
| Clase: | Agaricomycetes |
| Orde: | Cantharellales |
| Familia: | Hydnaceae |
| Xénero: | *Hydnum* |
| Especie: | ***H. repandum*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Hydnum repandum'**L. Fr. 1821 |

{{renomear}} A **lingua de vaca** ou **lingua de ovella** (***Hydnum repandum*** ) é un cogomelo comestíbel de sabor agre e picante, características que se agudizan na súa madurez. Medra en fragas e bosques mixtos ou de solo acedo, coma os galegos. É común en Galiza. Non é tóxico.

Os nomes vernáculos nas diferentes linguas europeas coinciden co galego, facendo referencia á lingua de diferentes animais: en castelán: *lengua de gato*, en catalán: *llengua de bou*; en éuscaro: *Tripaki argi*; en inglés: *sweet tooth*; en francés: *langue de chat*.

Descrición
----------

Exemplar de lingua de vaca
Fungo de chapeu duro, carnoso, de 60 a 140 mm de diámetro, irregular, convexo de novo, chato na madurez, ás veces deprimido, ondulado e lobulado. Ten aspecto crocado, seco e mate. Os exemplares novos son de cor crema-abrancazada, collendo despois unha cor crema amarelenta a ocre pálida e finalmente na madurez unha cor parda arroibada-alaranxada. É de carne mesta, branca, pardo-arroibada coa idade, posúe un cheiro fúnxico e sabor amargo. As esporas son ovoides de 7.9 x 5.7 mm. Son lisas e de cor crema en masa.

Hábitat e fenoloxía
-------------------

Medra a finais do verán e polo outono (o apoxeo en Galiza dáse nos meses de novembro e decembro); en bosques de coníferas e frondosas, preferentemente de solos acedos ou mixtos.

Usos
----

Este cogomelo é comestíbel cando é novo, mais pode resultar amargo dependendo da tempada de colla. Cómpre cociñalo ben, tirando a auga de cocedura para que sexa menos agre e mellorar a dixestión. Adóitanse servir con aceite e vinagre. Poden conxelarse.

Notas
-----

1. ↑  Nome vulgar galego en Glosario de Cogomelos de Galicia -  Arquivado 02 de outubro de 2013 en Wayback Machine.
2. ↑  Castro Cerceda, Marisa (2000). *Guía dos cogomelos comúns de Galicia*. Edicións Xerais de Galicia. ISBN 84-8302-542-6.
3. ↑  Agrupación Micolóxica de Galicia -  Arquivado 02 de outubro de 2013 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* F. Calong, (2009) *Guía de bolsillo para el buscador de setas* Pág:72
* H. DES ABBAYES, M. CHADEFAUD, J. FELDMANN, Y. DE FERRE ,H. GAUSSEN, P. –P. GRASSE, A. R. PRÉVOT, (1989)*Botánica: vegetales inferiores, Volumen 1*
* 
* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13684
* MAG: 2776885686

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 59880
* Dyntaxa: 4370
* EOL: 960112
* EPPO: HYDNRE
* Fungorum: 225014
* GBIF: 2554716
* iNaturalist: 48641
* IRMNG: 11261227
* IUCN: 122090544
* MycoBank: 225014
* NBN: NHMSYS0001484358
* NCBI: 68759
* Soortenregister: 122669
* TAXREF: 42792

 |
Distribución das linguas dravídicas
As **linguas dravídicas** forman unha familia dunha trintena de linguas, orixinarias da India e esencialmente faladas no sur da India, nos estados de Querala, Tamil Nadu, Carnataca e Andhra Pradesh, pero tamén noutros puntos do subcontinente no noroeste e no nordés, e mais tamén na illa de Sri Lanka (no norte e no leste sobre todo) e nas comunidades de emigrantes indios espalladas polo mundo (Oriente Medio, Oceanía e Índico, e Europa). A familia dravídica, que é a cuarta do mundo polo número dos seus falantes, abrangue ao redor duns 200 millóns de usuarios.

O termo foi usado por primeira vez con este sentido por Robert Caldwell no século XIX. Procede da palabra sánscrita *drāviḍa*, que fora empregada ata daquela para referirse á lingua e á poboación támil e ás veces, dunha forma máis imprecisa, a todas as poboacións do sur da India.

Os lingüistas adoitan dividir esta familia en tres grupos :

* O setentrional, que está localizado nas comunidades espalladas do noroeste e do nordeste da península india.
* O central, que comprende como principais linguas o telugu, o gondî, o conda, o cui, o manda...
* O meridional, que comprende principalmente o támil, o kanarés e o malayalam.

Da trintena de linguas dravídicas as catro máis importantes por número de falantes son o telugu (70 millóns), o támil (62 millóns), o malayalam (35 millóns), e o kanarés (outros 35 millóns). Por extensión, a máis difundida é o támil.

Esta familia lingüística independente sufriu e exerceu diversas influencias nas linguas veciñas. De feito, as linguas dravídicas teñen un léxico de orixe indoiránica moi importante, como no caso do támil, amplamente influenciado polo sánscrito. Pola contra, as linguas indoiránicas da India e do Paquistán integraron procedementos sintácticos propios das dravídicas, como a posición final fixa do verbo, pero tamén as consoantes retroflexas das linguas dravídicas do norte.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *dravídico*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q33311
* AAT: 300388247
* BNCF: 29
* BNE: XX546125
* BNF: 126510749
* BRE: 2630538
* EBID: ID
* GND: 4133339-1
* LCCN: sh85039399
* MAG: 2778006492
* NDL: 00561686
* NKC: ph119619
* PSH: 6768
* SUDOC: 050589644

 |
**Luis Blanco López**, nado en Xixón en 1918 e finado en Pontevedra o 3 de setembro de 1946, foi un guerrilleiro antifranquista.

Traxectoria
-----------

Membro do grupo de Rogelio García Morales O Maletas na zona nororiental da provincia de Pontevedra. Participou en varios asaltos na comarca de Deza. O 14 de xuño de 1944 produciuse a morte do garda civil José Salgueiro Rey nun enfrontamento no lugar de Ponte Retorta (Manduas), paso obrigado entre A Bandeira e as Minas da Brea. Como consecuencia foi detido con Diego Valero González, Juan Rodríguez Alén e Manuel Rodríguez Díaz. Xulgados en Pontevedra en consello de guerra o 21 de maio de 1946, Luis e Diego foron condenados a morte e executados na prisión da Parda o 3 de setembro de 1946.

Notas
-----

1. ↑  *La Noche*, 18-5-1946, p. 3.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 7-9-1946, p. 8.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2006). *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)*. Sada: Do Castro. p. 43. ISBN 84-8485-231-8.

### Ligazóns externas

* Ficha en Los de la sierra *(en francés)*
**Luis Cadarso Rey**, nado en Noia o 24 de novembro de 1843 e finado en Cavite (Filipinas) o 1 de maio de 1898, foi un capitán galego da Armada española que foi ascendido postumamente a Almirante despois de perder a vida na batalla de Cavite, no contexto da Guerra hispano-estadounidense.

Traxectoria
-----------

Foi o derradeiro fillo do matrimonio conformado por Luis Cadarso Ayarza, avogado natural de Viana (Navarra), e a súa muller, Manuela Rey de Andrade y San Martín, natural de Noia. No seu bautizo Luis recibiu o mesmo nome que outro irmán que lles nacera ós seus pais e que morrera no ano precedente ó seu nacemento. A súa familia pertencía á burguesía noiesa.

Luis Cadarso casou en tres ocasións e deixou ampla descendencia. Ademais, Alejandro Rodríguez Cadarso, político e médico galego, deputado pola ORGA durante a Segunda República española e reitor da Universidade de Santiago de Compostela, era neto do seu irmán máis vello.

> 
> 
> ...ingresou como aspirante no Colexio Naval Militar o 1º de xaneiro de 1858. En virtude de Real orde ascendeu a Garda marina de segunda clase o 6 de xullo do [18]60 e tres anos despois a Garda marina de primeira, obtendo os sucesivos ascensos nas datas que se expresan a continuación: Alférez de Navío, en xullo de 1865; Teniente de Navío de segunda clase, en xaneiro de 1870; ídem de primeira, en xaneiro de 1878; Capitán de Fragata, en abril de [18]87; e Capitán de Navío, en xullo de 1895.
> [...]
> 
> 
> Prestou relevantes servizos durante a guerra do Pacífico, e naquela época fixo a maios parte da súa navegación a vela; en Ferrol, cando estalou a insurrección republicana (1872) e no Arquipélago filipino etc. premiando o Goberno o seu celo, actividade e valor con honrosas recompensas.
> 
>

Recoñecementos
--------------

Polo seu gran valor que demostrou durante a batalla de Cavite, na que perdeu a vida, foi ascendido postumamente a Almirante. Na súa vila natal existe un monumento adicado a el, e tamén está mencionado o seu nome na lista do *Monumento a los Héroes de Cavite y Santiago* en Cartagena, na provincia de Murcia. Nas cidades de Coruña, Madrid e Valencia hai unha rúa con seu nome.

Por outra banda, dous buques da Armada foros bautizados na súa honra: o destrutor da Clase Bustamante *Cadarso (C)* e o patrulleiro da Clase Lazaga *Cadarso* (P-03).

Notas
-----

1. ↑
2. ↑  «Explicación de los grabados: D. Luis Cadarso y Rey», en *El Mundo Naval Ilustrado Arquivado 31 de marzo de 2010 en Wayback Machine.*. Año II. Num. 26 (15 de mayo de 1898). Pag. 238.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía de Luis Cadarso Rey

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11689825
* WorldCat
* VIAF: 1251950
* BNE: XX1522289
* DBE: luis-cadarso-y-rey
* ISNI: 0000 0000 2791 214X
* LCCN: n00145775

 |
Maqueta de Luna 10, a única sonda Luna E-6S con éxito.
**Luna E-6S**, **Luna E6S** ou **Luna Ye-6S** pola súa transliteración da lingua rusa, é a designación dun modelo de sondas espaciais soviéticas composto por dous membros.

Características
---------------

As sondas Luna E-6S foron deseñadas e lanzadas para estudar o espazo próximo á Lúa. Entre os seus instrumentos científicos contábase un espectrómetro de raios gamma para enerxías de entre 0,3 e 3 MeV, un magnetómetro triaxial, un detector de meteoritos, detectores de plasma e detectores de radiación infravermella proveniente da superficie lunar. Unha das sondas, Luna 10, retransmitiu A Internacional desde a órbita lunar durante o vixésimo terceiro Congreso do Partido Comunista da Unión Soviética.

Historial de lanzamentos
------------------------

| Voo | Data | Carga | Resultado | Notas |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1 de marzo de 1966 | Kosmos 111 | Fallo parcial | A etapa de inxección transluar non se acendeu, deixando á sonda en órbita terrestre. |
| 2 | 31 de marzo de 1966 | Luna 10 | Éxito |  |

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  Mark Wade (2011). "Luna E-6S" (en inglés). Consultado o 11 de xullo de 2013.
2. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2011). Gunter's Space Page, ed. "Luna Ye-6S" (en inglés). Consultado o 11 de xullo de 2013.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Luna E-1
* Luna E-1A
* Luna E-3
* Luna E-6
* Luna E-6LF
* Luna E-6LS
* Luna E-6M
* Luna Ye-8
* Luna Ye-8-5
* Luna Ye-8-5M
* Luna Ye-8-LS
Coordenadas: 42°43′42.47″N 8°55′32.19″O﻿ / ﻿42.7284639, -8.9256083

Vista do monte dende Lousame.
Escuadrón de Vixilancia Aérea 10 no monte Iroite.
O **Iroite** é un monte galego, altura máxima da serra do Barbanza, entre as rías de Muros e Noia e Arousa. Ten unha altura de 687 metros e o seu cume o comparten os concellos de Porto do Son, Boiro e Lousame.

No seu cume ten a súa sede o Escuadrón de Vixilancia Aérea número 10 (EVA 10), unha base aérea militar do Exército Español creada en 1980. O primeiro continxente de tropas chegou ao centro en 1981, se ben non comezou a estar operativo até o 1 de decembro de 1984. Foi inaugurado oficialmente o 6 de novembro de 1985 polo baionés José Santos Peralba Giráldez, xeneral xefe do Estado Maior do Exército do Aire, coa asistencia do presidente da Xunta de Galicia Xerardo Fernández Albor. Ten realizado misións operativas en colaboración co Centro de Coordinación de Salvamento Marítimo de Fisterra, o Instituto Nacional de Meteoroloxía e a Universidade de Santiago de Compostela.

Ó seu pé, cara ó sur e ó poñente, esténdense as Chans do Iroite, unha penichaira a monte baixo moi coñecida pola súa necrópole megalítica, na que destacan as mámoas con cámara da Casota do Páramo e a Arca de Barbanza.

Galería de imaxes
-----------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| EVA 10. |
| EVA 10.  |

|  |
| --- |
| Entrada ao EVA 10. |
| Entrada ao EVA 10.  |

 |

Véxase tamén
------------

* Montes de Galicia

### Ligazóns externas

* Recensión vértice xeodésico *(en castelán)*

| * v
* c
* e
Lugares e eventos de interese en Porto do Son |
| --- |
| Inmobles senlleiros | Curro da Enxa ·  Pazo de Nebra ·  Ponte vella de Xuño |
| Arte e cultura | Biblioteca pública Xerardo Díaz ·  Casa da cultura de Baroña ·  Casa da cultura de Caamaño ·  Casa da cultura de Queiruga ·  Casa da cultura de Miñortos ·  Casa da cultura de Porto do Son ·  Casa da cultura de Portosín ·  Casa da cultura de Ribasieira ·  Casa da cultura de San Pedro de Muro ·  Centro de interpretación do Castro de Baroña ·  Museo Marea |
| Castros | Castro de Balcunqueiro ·  Castro de Baroña ·  Castro de Burleu ·  Castro de Caamaño ·  Castro da Cidade ·  Castro de Enxa ·  Castro de Foloña ·  Castro da Illa do Mar ·  Castro de Miñortos ·  Castro de Porto Nadelas |
| Instalacións deportivas | Campo do Preguntoiro ·  Campo de Trapa ·  Club Náutico de Porto do Son ·  Real Club Náutico de Portosín |
| Praias | Aguieira ·  Area Longa ·  Arnela ·  Basoñas ·  Cabeiro ·  Coira ·  Espiñeirido ·  Fonforrón ·  As Furnas ·  A Gafa ·  Queiruga ·  Ornanda ·  O Pozo ·  Río Maior ·  Río Sieira ·  Seráns ·  Subiglesia ·  O Son ·  Telleira |
| Outros lugares | Lonxa de Porto do Son ·  Lonxa de Portosín ·  Monte da Enxa ·  Monte Iroite |