recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Un matrimonio civil no século XIX en Suíza. (Albert Anker, 1887).
**Casamento civil**, ou **matrimonio civil**, é o matrimonio que se contrae, formaliza e inscribe ante as autoridades civís (rexistro civil, administración pública, xuíces ou autoridades municipais) e non ante as autoridades relixiosas, nin seguindo o rito dunha relixión (matrimonio relixioso).

Con todo, o matrimonio civil non exclúe necesariamente o matrimonio relixioso, e, de feito, en numerosos sistemas xurídicos, en caso de contraerse un matrimonio relixioso, o matrimonio civil ten lugar de forma simultánea a este.

Nalgúns países a institución do matrimonio civil responde a unha vontade de separar a institución do matrimonio da influencia das institucións relixiosas, inscribíndose así no movemento de separación de Igrexa e Estado ou laicismo, que comeza no século XVIII.

Matrimonio civil en España
--------------------------

En España o matrimonio civil estivo prohibido desde 1564 a 1931, sendo o matrimonio relixioso o único considerado lexítimo, coa excepción do período comprendido entre 1870 e 1875, no que tivo lugar a Primeira República (1873). Durante a Segunda República, de 1931 a 1939, co establecemento da aconfesionalidade do Estado, adoptouse un sistema de matrimonio civil obrigatorio.

Unha parella esperando para casar polo civil na cidade de Alghero na illa de Sardeña, Italia.
En 1939, co franquismo, consideráronse nulos os matrimonios civís que tiveran lugar durante o período republicano, e o matrimonio civil soamente pasou a admitirse no caso de que os dous contraentes fosen dunha relixión distinta da católica ou fixesen apostasía.

Coa constitución de 1978, que estableceu de novo a aconfesionalidade do Estado, deixou de ser necesario certificar o abandono da Igrexa para poder contraer matrimonio civil.

En 2009 os matrimonios civís superaron, por primeira vez na historia de España, aos relixiosos: 94.993 vodas civís fronte a 80.174 vodas polo rito católico. Un fenómeno parello á secularización da sociedade e que se sitúa no contexto dos cambios sociais da familia.

Notas
-----

1. ↑  *Casarse por "lo civil" en España*, Lola Galán, El País, 19 de marzo de 1977.
2. ↑  *Evolucion histórica del sistema matrimonial español*, José María Rives Gilabert y Antonio Pablo Rives Seva, outubro de 2001, Noticias Jurídicas
3. ↑  "Las bodas huyen del altar". El País.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Casamento civil***  |

### Outros artigos

* Matrimonio
* Voda

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q205572
* GND: 4190987-2
* MAG: 2780331565

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El Luchador.

***El Luchador*** foi un xornal español de ideoloxía republicana publicado en Alacant, entre 1913 e 1939.

Historia e características
--------------------------

*El Luchador* foi fundado en Alacant en 1913 por varios mozos activistas republicanos, entre os que destacaban Juan Botella Pérez, Carlos Esplá e José Alonso Mallol. A primeira redacción do diario estivo situada na trastenda propiedade da nai de Alonso Mallol. Posteriormente, o xornal quedou en mans da familia Botella, sendo dirixido por Álvaro Botella xunto ós seus irmáns Fermín e Juan. Pola súa banda, Carlos Esplá converteríase nun dos principais redactores do diario ó longo da súa existencia. Dende a súa creación, o diario tivo unha liña editorial liberal e claramente republicana.

Durante a súa existencia, foi un dos xornais máis lidos de Alacant, o que o converteu nun dos principais diarios da cidade. No contexto do republicanismo alacantino, *El Luchador* congregou ou atraeu a moitos activistas republicanos que posteriormente destacaron durante o período da Segunda República. Nese período, o diario apoiou decididamente ó Partido Republicano Radical Socialista (PRRS), o cal tiña en Alacant o seu principal feudo político. Posteriormente, apoiou á Izquierda Republicana (IR) de Manuel Azaña. O xornal continuou editándose durante a Guerra Civil, aínda que sufriu os efectos da escaseza de papel e a falta de financiamento.

En maio de 1938, a súa redacción, situada na entón rúa Ángel Pestaña —hoxe rúa San Francisco—, resultou destruída durante o chamado Bombardeo do 25 de maio. Aínda que se tentou pór en marcha de novo a súa circulación a partir de setembro de 1938, o intento acabou sendo un fracaso e o xornal desapareceu definitivamente.

Notas
-----

1. ↑  Checa Godoy 1989, p. 329.
2. ↑  Checa Godoy 1989, p. 25.
3. ↑  Angosto Vélez 2001, pp. 48-53.
4. 1 2  Egido León 2006, p. 296.
5. 1 2  Checa Godoy 1989, p. 119.
6. ↑  Checa Godoy 1989, p. 27.
7. 1 2  Checa Godoy 1989, p. 134.
8. ↑  Angosto Vélez 2001, pp. 53.
9. ↑  Moreno Sáez 1994, p. 18.
10. 1 2  Moreno Sáez 1994, p. 19.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Angosto Vélez, Pedro Luis (2001). *Sueño y pesadilla del republicanismo español: Carlos Esplá, una biografía política* (en castelán). Biblioteca Nueva. ISBN 978-84-7030-965-6.
* Checa Godoy, Antonio (1989). *Prensa y partidos políticos durante la II República* (en castelán). Universidade de Salamanca. ISBN 84-7481-521-5.
* Egido León, Ángeles (2006). *Republicanos en la memoria: Azaña y los suyos* (en castelán). Madrid: Eneida. ISBN 9788495427908.
* Moreno Sáez, Francisco (1994). *La prensa en la provincia de Alicante durante la Guerra Civil, 1936-1939* (en castelán). Alacant: Instituto de Cultura "Juan Gil-Albert". ISBN 978-84-7784-140-1.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24207741
* BVPH: 8069

 |
Escudo do Territorio Histórico de Guipúscoa, 1989.
A **Deputación Foral de Guipúscoa** (en éuscaro: *Gipuzkoako Foru Aldundia*) é o órgano de goberno do territorio histórico de Guipúscoa, no País Vasco (España).

Ademais das competencias ordinarias que exercen as deputacións provinciais das restantes provincias de España, a Deputación Foral de Guipúscoa exerce competencias específicas derivadas da súa natureza como territorio histórico do País Vasco, en virtude do seu Estatuto de Autonomía.

Deputado Xeral
--------------

Á fronte da Deputación Foral encóntrase un Deputado Xeral (en éuscaro: *Diputatu Nagusia* ou *Ahaldun Nagusia*), que é elixido polas Xuntas Xerais de Guipúscoa.

### Deputados Xerais de Guipúscoa dende a Transición

* 1979-1983: Xabier Aizarna Azula (PNV)
* 1983-1985: José Antonio Ardanza Garro (PNV)
* 1985-1991: Imanol Murua Arregi (EA) (\*)
* 1991-1995: Eli Galdós Zubia (PNV)
* 1995-2003: Román Sudupe Olaizola (PNV)
* 2003-2007: Joxe Joan González de Txabarri Miranda (PNV - EA) (\*\*)
* 2007-2011: Markel Olano Arrese (PNV)
* 2011-2015: Martin Garitano Larrañaga (Bildu)
* Dende 2015: Markel Olano Arrese (PNV)

Notas
(\*) Murua chegou ao cargo en 1985, a metade de lexislatura e substituíndo a Ardanza que pasou a ser lehendakari. Murua era membro do sector crítico do PNV (sector que era maioritario en Guipúscoa) e entrou como deputado xeral sendo formalmente membro do devandito partido. Ao ano seguinte integrouse en EA, partido formado polo sector crítico do PNV. Entre 1987 e 1991 Murua foi deputado xeral elixido como candidato de EA.  

(\*\*) PNV e EA acudiron coaligados ás eleccións de 2003. Txabarri é militante do PNV.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Deputación Foral de Áraba
* Deputación Foral de Biscaia

### Ligazóns externas

* Web da Deputación Foral de Guipúscoa *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4891334
* WorldCat
* VIAF: 141389212
* BAV: ADV10241886
* BNE: XX89213
* Dialnet: 2610904
* GND: 1088152244
* GRID: grid.484077.8
* ISNI: 0000 0001 0666 8923
* LCCN: n85340368
* SUDOC: 160571987

 |
**Biosatellite 2**, tamén coñecido abreviadamente como **Biosat 2** e como **Biosatellite B**, foi un satélite artificial non tripulado dos Estados Unidos pertencente ó programa Biosatellite para investigacións biolóxicas. Foi lanzado o 7 de setembro de 1967 mediante un foguete Delta G desde o complexo de lanzamento 17B do Centro Espacial de Cabo Cañaveral.

Características
---------------

Biosatellite 2 foi o segundo da serie de satélites Biosatellite. Foi lanzado nunha órbita inicial de 317 km de perixeo, 445 km de apoxeo e 32,9 graos de inclinación orbital, cun período de 92,2 minutos.

Biosatellite 2 levaba a bordo 13 experimentos biolóxicos nos que se usaron insectos, ovos de ra, microorganismos e plantas. A cápsula regresou antes de tempo debido á ameaza de tormenta tropical na zona de recuperación e a problemas de comunicación entre a cápsula e as estacións terrestres. O obxectivo principal da misión foi determinar se o nivel de sensibilidade á radiación dos organismos vivos no espazo é maior, menor ou igual que en terra, para o cal se dispuxo dunha fonte de radiación no frontal da cápsula.

Notas
-----

1. 1 2  N2YO (2011). Real Time Satellite Tracking, ed. "BIOSAT 2" (en inglés). Consultado o 5 de maio de 2012.
2. 1 2 3 4 5 6 7  NASA (20 de abril de 2012). "Biosatellite 2" (en inglés). Consultado o 5 de maio de 2012.
3. 1 2 3 4  "Letter dated 4 January 1968 from the Deputy Permanent Representative of the United States of America addressed to the Secretary-General" (PDF) (68-00595). 8 de xaneiro de 1968: 4. Consultado o 5 de maio de 2012.
4. 1 2 3 4 5 6  Gunter Dirk Krebs (2012). Gunter's Space Page, ed. "Biosat 1, 2, 3 (Bios 1, 2, 3)" (en inglés). Consultado o 5 de maio de 2012.
5. 1 2  Mark Wade (2011). "Delta G" (en inglés). Consultado o 6 de xullo de 2012.
6. 1 2 3 4 5  Mark Wade (2011). "Biosatellite" (en inglés). Consultado o 5 de maio de 2012.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Biosatellite 1
* Biosatellite 3

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q26096
* EBID: ID
* NSSDC ID: 1967-083A
* SCN: 02935

 |
Palacio da Deputación, en Bilbao.
A **Deputación Foral de Biscaia** (en éuscaro: *Bizkaiko Foru Aldundia*, en castelán: *Diputación Foral de Bizkaia*) é o órgano de goberno do territorio histórico de Biscaia, no País Vasco (España).

Ademais das competencias ordinarias que exercen as deputacións provinciais das restantes provincias de España, a Deputación Foral de Biscaia exerce competencias específicas derivadas da súa natureza como territorio histórico do País Vasco, en virtude do seu Estatuto de Autonomía e da Lei de Territorios Históricos de 1983.

A Deputación é o órgano executivo que depende das Xuntas Xerais de Biscaia (que é o órgano lexislativo).

Deputado Xeral de Biscaia
-------------------------

Á fronte da Deputación Foral encóntrase o Deputado Xeral que é elixido polas Xuntas Xerais de Biscaia.

### Deputados Xerais de Biscaia dende a Transición

* 1979-1987: José María Makua Zarandona (PNV)
* 1987-1995: José Alberto Pradera Jauregi (PNV)
* 1995-2003: Josu Bergara Etxebarria (PNV)
* 2003-2015: José Luis Bilbao Eguren (PNV)a
* dende 2015: Unai Rementeria Maiz (PNV)

a Nas eleccións de 2003 José Luis Bilbao foi elixido como cabeza de lista dunha coalición PNV-EA. Nas eleccións de 2007 e 2011 presentouse como cabeza de lista da candidatura do seu partido, o PNV.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Deputación Foral de Áraba
* Deputación Foral de Guipúscoa

### Ligazóns externas

* Sitio web da Deputación Foral de Biscaia *(en éuscaro)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3042544
* WorldCat
* VIAF: 141283127
* BIBSYS: 2007350
* BNE: XX116435
* BNF: 12077385m
* CiNii: DA08605752
* Dialnet: 3789479
* EUFP: 999946520
* GND: 1090585764
* GRID: grid.484076.9
* ISNI: 0000 0001 2192 7735
* LCCN: n85245961
* PTBNP: 174876
* SUDOC: 155410156

 |
O **Club Deportivo Maceda** é un equipo de fútbol galego, fundado na vila de Maceda. Actualmente xoga no grupo 4 da Primeira División Autonómica. 
O CD Maceda segue o modelo de accionariado popular, e dicir, o club xestionase de forma democrática polos seus propios afeccionados mediante a máxima "un socio, un voto". Este modelo de xestión é utilizado por outros clubs da provincia, como é a UD Ourense. 
O CD Maceda, ao igual que a gran maioría de clubs da provincia, está formado na súa totalidade por persoas da vila, ou dos seus arredores. Isto aplícase a todas as categorías do club, salvo algún caso illado.

Traxectoria
-----------

O club foi fundado o 22 de xullo de 1953 polas forzas vivas da vila, aínda que anos atrás xa se disputaran algúns partidos. O seu primeiro presidente foi Francisco Ramos Formoso. 
O CD Maceda sempre xogou os seus partidos como local no Cardenal Quiroga, que pasou por distintas fases. Nun primeiro momento a superficie era de herba natural. Logo pasou a ser de terra. Finalmente, no ano 2016, fíxose unha reforma das instalacións para adaptalo aos novos tempos, sendo na actualidade de herba atificial. 

  

O CD Maceda, ao longo da súa historia conseguiu alzarse dúas veces coa Copa Deputación, o trofeo máis prestixioso das competicións ourensás. Na temporada 2017/2018 conseguiría o título de campión da Segunda Rexional Grupo 9, que lle permite competir na actualidade na Primeira Rexional. 

  

### Seccións de fútbol

Ademais do primeiro equipo, o club conta con oito equipos máis. O CD Maceda "B", que milita na Terceira Rexional; o CD Maceda xuvenil que milita na Primeira Provincial; o CD Maceda cadete que milita na Primeira Provincial de fútbol sala; o CD Maceda infantil que milita na Primeira Provincial; o CD Maceda alevín que milita na Segunda Provincial de fútbol 8; o CD Maceda benxamín que milita na Segunda Provincial de fútbol 8; o CD Maceda prebenxamín que milita na Liga Local de fútbol sala; e o equipo de Veteranos que milita na Segunda División B de Ourense.

Galería de imaxes
-----------------

*Artigo principal**:* Galería de imaxes de Maceda#Deporte.
* Bar e escudo do CD Maceda, ao remate dun partido contra o SDC A Manchica.Bar e escudo do CD Maceda, ao remate dun partido contra o SDC A Manchica.
* Xogadores do CD Maceda, nun partido contra o SDC A Manchica.Xogadores do CD Maceda, nun partido contra o SDC A Manchica.

Notas
-----

1. ↑  Acta de fundación Arquivado 07 de outubro de 2011 en Wayback Machine. web do club.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web Oficial
* Fac 

 libro electrónico do club
* Como chegar ao campo Cardenal Quiroga
* Resultados do Club
**Beorhtric** (ou Brihtric), foi rei de Wessex desde 786 a 802.

Traxectoria
-----------

En 786, o rei Cynewulf de Wessex, foi asasinado polo nobre exiliado Cyneheard, irmán do anterior rei Sigeberht. Beorhtric foi apoiado para converterse en rei por Offa, rei dos mercios contra o seu adversario Ecgberht. Non está claro porqué Offa interveu en favor de Beorthric, aínda que parece estar claro que as súas intencións eran intervir na política dos saxóns occidentais, e conservar na monarquía a ascendencia mercia.
Tamén se di que Ecgberht era descendente da dinastía de Kent (*Quentium*) quen se rebelou contra Offa e venceuno na batalla de Otford.

Beorhtric converteuse nun monarca manexado politicamente por Offa. En 787, presidiu o sínodo de Chelsea conxuntamente con Offa, e en 789 casou cunha das fillas de Offa, Eadburh. As terras de ninguén entre Wessex e Mercia foron administradas polo rei mercio. Wessex unificou a súa moeda coa de Mercia como se desprende de recentes descubrimentos arqueolóxicos atopados en Upper Thames e Wareham.

Durante o reinado de Beorhtric tiveron lugar as primeiras incursións viquingas sobre chan británico. En 789, os nórdicos desembarcaron na costa de Dorset, preto da illa de Portland onde asasinaron os pastores que estaban na zona.

Despois da morte de Offa en 796, o poder do reino de Mercia sobre o resto da illa foi debilitándose, e Beorhtric fíxose forte no seu reino de Wessex. a moeda da época volveu mostrar a imaxe de Beotrhtric. Consérvase unha delas atopada no século XIX en Andover.

Segundo unha crónica dun escolástico do Tribunal de San Alfredo o Grande chamado Asser, Beorhtric foi envelenado pola súa esposa Eadburh ao parecer de maneira accidental. A raíña foi enviada a Francia, onde ingresou nun convento como monxa. Uns anos despois ao ser sorprendida cun home foi expulsada, aínda que se discute que isto último sexa historicamente verídico.

| * v
* c
* e
Reis de Wessex |
| --- |
| século VI | 
* Cerdic
* Cynric
* Ceawlin
* Ceol
* Ceolwulf

 |
| século VII | 
* Cynegils
* Cwichelm
* Cenwalh
* Penda de Mercia
* Seaxburh
* *Cenfus*
* Æscwine
* Centwine
* Cædwalla
* Ine

 |
| século VIII | 
* Æthelheard
* Cuthred
* Sigeberht
* Cynewulf
* Beorhtric

 |
| século IX | 
* Ecgberht
* Æthelwulf
* Æthelbald
* Æthelberht
* Æthelred
* Aelfred
* Eadweard
* *Ælfweard*
* Aethelstan

 |
| Os individuos en cursiva se cadra non foron reis. |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q470860
* EBID: ID
* ODNB: 2180
* PASE: 235

 |
Situación da depresión meridiana
A **Depresión Meridiana** é unha formación natural da xeografía de Galicia. Esta depresión xeolóxica podería ter a súa orixe nunha falla, e vai de norte a sur desde a costa atlántica en Razo (Carballo) até o río Miño ao seu paso por Tui, a unha lonxitude de 8º 40' oeste. Está formada por unha liña de fracturas que se encaixan nas bocas da ría de Arousa, a ría de Pontevedra e a ría de Vigo, onde comeza a desembocadura dos ríos Ulla, Lérez e Verdugo respectivamente.

Percorrido
----------

De norte a sur, a Depresión Meridiana vai desde Carballo até Bembibre, encaixada a carón do monte Castelo. Por ese tramo discorre o río Grande, afluente do Rosende. Despois a depresión continúa o val do río Dubra até cruzar o río Tambre, e segue até Bertamiráns. Continúa até Padrón polo val do curso baixo do río Sar, e tras cruzar o río Ulla segue por Pontecesures e Valga. Logo de pasar por Caldas de Reis segue o curso do río Chaín (a carón das fervenzas do río Barosa) e continúa até Pontevedra a carón do río Rons. Logo de cruzar o Lérez segue polo val do río dos Gafos e chega até a ría de Vigo. Forma a enseada de San Simón entre Paredes e Redondela. Xa cara ao sur vai polo val do río Louro desde O Porriño até Tui, formando as gándaras de Budiño.

Historia
--------

Esta formación natural facilitou a creación de vías de comunicación entre os asentamentos humanos creados na zona. Así, trala romanización de Galicia a vía XIX do itinerario de Antonino percorría a depresión Meridiana desde Tui até Iria Flavia, onde se desviaba cara ao leste. Por ese tramo vai a vía portuguesa do camiño de Santiago. Amais, desde Tui até Iria Flavia vai pola depresión Meridiana a estrada N-550 e parte da autoestrada AP-9, así como tramos do Eixe atlántico de alta velocidade.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Meridiana, Depresión". *Diccionario enciclopédico galego universal* **41**. *La Voz de Galicia*. 2003-2004. p. 95. ISBN 84-7680-429-6.

### Outros artigos

* Xeografía de Galicia
* Montañas de Galicia
* Xeoloxía de Galicia

### Ligazóns externas

* Abelleira, Cristina (20/1/2012). "Por la depresión Meridiana" *La Voz de Galicia* *(en castelán)*.
Malladora Campeva en Bouza (Pexeiros, Viana do Bolo).
**Campeva** (acrónimo de **Ca**mpolongo **Pé**rez **Va**rela) foi unha marca galega de maquinaria agrícola. Estivo activa entre 1950 e 1996, e tiña a súa sede en Campo Longo (Vilar, Pontedeume).

Historia
--------

A empresa ten os seus antecedentes no obradoiro de ebanistaría e carpintaría aberto por Robustiano Varela Allegue en 1939. En 1947 xunto con José Juan Pérez Medín inventou unha máquina de mallar e limpar cereal, que comezaron a producir en 1950 co nome de "trilladora-aventadora Campeva". Comezaron producindo entre seis e oito máquinas ao ano, e despois fixeron adaptación para distintos cereais (avea, centeo e trigo) e para as condicións de humidade dos lugares onde fosen operar.

En 1956 constituíuse a empresa Talleres Breamo SL, da man de Robustiano Varela, José Juan Pérez, Antonio Bouza Ameneiro, Eugenio Coira García e Jerónimo Barro Lage, xerente da empresa. Amais do obradoiro que fundara Robustiano Varela, a sociedade contaba cunha ferraxería, despois segregada e adxudicada a Antonio Bouza Ameneiro, quen foi substituído na compañía por Juan Ares Feal, xefe de vendas.

En 1960 construíron novas naves industriais, e en 1964 asinaron un convenio coa compañía John Deere para a distribución dos seus vehículos. En 1969 acadaron o maior nivel de produción con 150 máquinas. Amais de distribuírse por Galicia e O Bierzo, vendéronse tamén na Mancha e Valencia, e mesmo se exportaron algunhas unidades a Marrocos e a México.

As máquinas malladoras comezaron a quedar obsoletas coa aparición a finais da década de 1970 das máquinas colleitadoras, polo que a empresa comezou a fabricar este tipo de máquinas, e outras adaptadas para ser acopladas a tractores, como remolques autocargadores, segadoras rotativas de dous tambores (con acoplo frontal ou con acoplo traseiro), colleitadoras de forraxe e trilladoras-empacadoras.

A empresa pechou en setembro de 1996, aínda que algúns dos socios e dos traballadores quixeron mantela activa, se ben non foi posible acadar un plan de viabilidade.

Notas
-----

1. ↑  "Talleres Breamo (CAMPEVA)". *Buxa. Asociación Galega do Patrimonio Industrial*. 4 de agosto de 2014.
2. ↑  Lara Coira, M. (2011). "A maquinaria agrícola". En Vázquez Marey, M. *Historia Viva* (PDF). Asociación Galega de Amigos da Maquinaria Agrícola Clásica. p. 126. ISBN 978-84-695-1383-5.
3. ↑  "Libros de máquinas". *Bosende. Motores, Tractores y Maquinaria Agrícola de Época*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Carmona Badía, J.; Nadal Oller, J. (2005): *El empeño industrial de Galicia. 250 años de historia, 1750-2000*. A Coruña: Fundación Pedro Barrié de la Maza (ISBN 84-95892-38-3).
* Taboada Arceo, A. (1971): *Galicia, estructura y ritmo socio-económicos*. A Coruña: Servicio de Estudios y Publicaciones de las Cámaras Oficiales de Comercio, Industria y Navegación de Galicia (DL C-145-1971).
* Vázquez Vaamonde, M. C. (1995): *La metalurgia en Galicia de los siglos XVIII al XX: ferrerías, fundiciones y forjas*. Santiago de Compostela: Universidade de Santiago.
**San Xoán de Camboño** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello de Lousame. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 188 habitantes (90 homes e 98 mulleres) distribuídos en 10 entidades de poboación.

Xeografía
---------

É a parroquia máis occidental do concello, no val do río Hornada. Limita ao noroeste con Porto do Son, ao nordeste con Noia, ao sur con Boiro, e con Tállara ao leste, a través da serra da Barbanza.

Na parte baixa do val estendese as terras de cultivo e os núcleos de poboación máis accesibles, Chousa, Crons e Camboño.

Historia
--------

Aquí atópanse as primeiras mostras de poboamento, as mámoas, do concello de Lousame.

Durante o Antigo Réxime, pertenceu ás xurisdicións de Noia, rexida polo arcebispo de Santiago de Compostela e na provincia homónima.

A proclamación da Constitución de 1812 supuxo a abolición do réxime señorial e a substitución por unha administración municipal. En 1823, coa derogación da constitución por Fernando VII, restaurando o réxime señorial. Coa definitiva recuperación do municipalismo en 1835, incorporouse ao actual concello de Lousame.

Patrimonio
----------

A igrexa parroquial de San Xoán atópase no lugar da Igrexa. En Camboño está a ermida de Santa María A Gorgosa. Varios dos muíños de Camboño foron reconstruídos.

Galería de imaxes
-----------------

* Cruceiro e fonte.Cruceiro e fonte.
* Fraga en Camboño.Fraga en Camboño.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Camboño

| Lugares da parroquia de Camboño no concello de Lousame (A Coruña) |  |
| --- | --- |
| Arxellas | Chousa | O Corral de Abaixo | O Corral de Arriba | Crons | A Eirexa | Millaradelo | Monteselo | Nabal | Soutelo |

### Parroquias de Lousame

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Lousame |  |
| --- | --- |
| Camboño (San Xoán) | Fruíme (San Martiño) | Lesende (San Martiño) | Lousame (San Xoán) | Tállara (San Pedro) | Toxos Outos (San Xusto) | Vilacova (Santa Eulalia) |

Notas
-----

1. 1 2 3  DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Lousame

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3397977
* código INE: 15042010000

 |
**Droctulf** (ou *Droctulfo*, *Drocto*, *Drocton*) foi un xeneral bizantino de orixe bárbara da segunda metade do século VI.

Traxectoria
-----------

Droctulf era de orixe sueva ou alamánica (*…Droctulf ex Suavorum, hoc est Alamannorum…*). En 568 seguira como outros bárbaros aos longobardos do rei Alboíno á Italia do norte. Pouco despois, deixou os longobardos para se poñer ao servizo dos bizantinos e foi un fiel servidor do Imperio bizantino e do Papado e loitou activamente contra os longobardos.

Loitou especialmente contra Faroaldo, duque de Spoleto, que atacara Rávena]] e capturara e saqueara o porto da cidade, Classis .

Droctulf deu rexeitado o duque longobardo e recuperou Classis en 576. *Dux* de *Brixellum* (Brescello, Emilia-Romaña) ao servizo de Bizancio, loitou a continuación contra o rei longobardo Authari antes de que o enviasen a Tracia e os Balcáns para rexeitar as tribos eslavas e os ávaros que ameazaban a fronteira do Danubio.

Notas
-----

1. ↑  Cando chegou a Italia en 568, Droctulf era probabelmente pagán ou ariano; debeuse converter ao catolicismo seguramente ao unirse ao bando bizantino.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Paulo Diácono, *Historia Langobardorum*, finais do século VIII.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2735645
* DBI: ID

 |
"Baile por bulerías" de José García Ramos.
As **bulerías** (da palabra «bullería», e esta de «bula»: ‘balbordo e balbordo’, ou ben, de «burlería»: ‘burla’) son o pau flamenco máis típico de Xerez da Fronteira, xeralmente de tres ou catro versos octosílabos.

Características
---------------

As bulerías son un pau bulicioso, festeiro e alegre do flamenco. Distínguense polo seu ritmo rápido e redobrado compás que se presta máis que outros cantes ao balbordo e as palmas. Adoitan ser o baile co que se remata toda esmorga flamenca (onde formando un semicírculo e de un en un, os intérpretes van saíndo a bailar unha parte da peza musical).

As bulerías derivan da *soleá* xa que o "Loco Mateo", o seu primeiro intérprete, remataba desta maneira as súas *soleares* (ou soleás). Caracterízanse polo seu cante bulicioso, xeralmente para bailar, que ten a súa orixe nas festas de patios de veciños de finais do século XIX. Distínguense polo seu ritmo rápido e redobrado a compás 6/8 e 3/4 que admite mellor que ningún outro estilo berros de alegría e expresivas voces de balbordo. Con todo, as máis flamencas atópanse en modo frixio (coa mutación do acorde I que se converte en Perfecto Maior, adoita conxugar os xiros melódicos e armónicos sobre o I e o VI).

A bulería é un dos paus máis complexos tanto de cante como de guitarra.

Como documentou Guillermo Castro na revísta *Sinfonía Virtual* (n.º 29, 2015/verán), o termo "bulería" empezouse a utilizar no século XVII, pero non adquire o seu significado musical (flamenco) até principios do século XX. Aínda que antes críase que a primeira aparición deste novo concepto xurdiu co cadro de José García Ramos (1852-1912) que se conserva no Museo de Belas Artes de Sevilla titulado "Baile por bulerías" (1884), hoxe sabemos que non é así, pois este cadro tivo varios títulos anteriores, como "O tango", "Bailarina" ou "O baile", e non se lle empezou a chamar "Baile por bulerías" até a segunda metade do século XX.

Notas
-----

1. ↑  definición de *bulerías* no *Diccionario de la Lengua Española*.
2. ↑  Patricia Moreno hace de la bulería una excelente exaltación
3. ↑  Definición de «jaleo» en el sitio Arquivado 04 de novembro de 2015 en Wayback Machine. del DRAE; véase la primera acepción.
4. ↑
5. ↑  Guillermo Castro: "El término 'bulería' en el Flamenco", Sinfonía Virtual. Revista de Música Clásica y Reflexión Musical, n.º 29 (xullo, 2015), 16 pp.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***las bulerías*** |

### Outros artigos

* Centro Andaluz de Flamenco
* Festival de Flamenco de Xerez

### Ligazóns externas

* Bulerías, en *El flamenco de la A a la Z*, no sitio webArquivado 24 de setembro de 2012 en Wayback Machine. de Radiolé.*(en castelán)*
* Bulerías por soleá, no mesmo sitio.*(en castelán)*
Os **casaminoácidos** son unha mestura de aminoácidos e algúns péptidos moi pequenos obtidos da hidrólise ácida da proteína caseína do leite. Utilízanse en microbioloxía como ingrediente de medios de crecemento microbiano. A mestura contén todos os aminoácidos esenciais excepto o triptófano, que queda destruído pola dixestión con ácido sulfútrico ou ácido clorhídrico.

Os casaminoácidos son similares á triptona; esta última diferénciase en que sufriu unha hidrólise encimática incompleta e presenta algúns oligopéptidos, mentres que nos casaminoácidos o que predomina son os aminoácidos libres.

Usos
----

Os casaminoácidos subministran unha fonte de nitróxeno de orixe proteica completamdente hidrolizada. Contén unha pequena cantidade de cistina. O triptófano e as vitaminas son destruídas polo tratamento ácido. Os restantes aminoácidos (en distintas cantidades) son unha fonte de nutrientes para varios microorganismos. Os aminoácidos son moi solubles e axeitados para o seu uso en cultivos de tecidos. O contido de sales é xeralmentre do 30 a 40%. Os casaminoácidos poden atoparse na vacina DTaP da marca Daptacel ou utilízanse na súa fabricación.

Aspecto
-------

* Po que flúe libremente (as partículas non se pegan nin agregan) de cor branca a marrón clara, homoxéneo.
* Solubilidade (2%).
* Incoloro a amarelo claro e transparente en solución.

Notas
-----

1. 1 2  Mueller, J. Howard; Johnson, Everett R (1 Jan 1941). "Acid Hydrolysates of Casein to Replace Peptone in the Preparation of Bacteriological Media". *Journal of Immunology* **40** (1): 33–38. ISSN 1550-6606.
2. ↑  "Archived copy" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 2011-02-05. Consultado o 2017-09-09.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5048011
* MAG: 2776970314

 |


  


---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre bioloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Catharina Svanborg**, nada en 1949, é unha microbióloga sueca que é máis coñecida polos seus traballos sobre as proteínas do leite humano.

Traxectoria
-----------

Svanborg fixo o seu exame de matrícula na escola mixta superior de Gotemburgo. En 1978, defendeu o seu doutoramento en medicina na Universidade de Gotemburgo e é profesora de microbioloxía - inmunoloxía clínica - na Universidade de Lund e médica xefa no Hospital Universitario de Skåne, así como membro da Real Academia Sueca de Ciencias.

A investigación de Svanborg xirou arredor das proteínas do leite materno humano, sobre todo da alfa-lactoalbúmina e dunha forma especial dobrada desta chamada HAMLET.

En 2006–2008, foi inspectora na Göteborgs nation en Lund.

En 2006, compartiu co profesor Lars Björck o premio de medicina da Torsten och Ragnar Söderbergs stiftelses (fundación Torsten e Ragnar Söderberg).

En 2008, foi nomeada Profesora Visitante na Universidade de Tennessee en Memphis, así como no Imperial College de Londres.

Notas
-----

1. ↑  "Catharina Svanborg". *Kungl. Vetenskapsakademien* (en sueco). Consultado o 2023-02-09.
2. ↑  "Catharina Svanborg". *Kurioso* (en castelán). Consultado o 2022-12-29.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Catharina Svanborg Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Catharina Svanborg — Lund University (perfil persoal)
* Prof Catharina Svanborg | Recensión e vídeo entrevista
**Claudio González Zúñiga**, nado en Pontevedra o 3 de agosto de 1784 e finado na mesma vila o 3 de novembro de 1857, foi un médico, historiador e político galego.

Traxectoria
-----------

Placa na rúa que leva o seu nome en Pontevedra.
Combateu durante a Guerra da Independencia española, sendo distinguido co Foro Militar e cunha pensión vitalicia. En 1815 fíxose frade da orde de San Xoán de Deus, pero trala desamortización desapareceu a orde e marchou do hospital.

En 1823 foi elixido alcalde de Pontevedra. Trala fin do Trienio liberal foi perseguido polas sociedades secretas Estrella e El Ángel Exterminador. Refuxiouse nun barco contrabandista en Beluso (Bueu), pero caeu en mans inimigas. Foi desterrado por un tribunal eclesiástico a Seixido (A Lama), e despois foi condenado a catro meses de reclusión no convento de Herbón. A pesar da amnistía xeral do 1 de maio de 1824, aínda pasou ano e medio recluído en Chamadoira (Cerdedo-Cotobade). Ao regreso a Pontevedra defendeu a capitalidade provincial na división territorial de España en 1833, fronte á corrente liderada por Francisco Javier Martínez Enríquez Sarmiento de Valladares, marqués de Valadares, que defendía que fose Vigo. Foi deputado pola provincia de Pontevedra na lexislatura 1840-1841.

Licenciado en medicina e cirurxía, axudou a combater a vaga de cólera que asolou a comarca no inverno de 1833.

Foi director do Instituto de Ensino Secundario Provincial. Leva o seu nome unha rúa de Pontevedra, trala capela da Virxe Peregrina.

Obra
----

Capa de *Historia de Pontevedra*.
* *Historia de la medicina y cirujía* (1822)
* *Descripción Económica de la provincia de Pontevedra* (1834)
* *Historia de Pontevedra* (1846)
* *Descripción geográfica, estadística, económica e histórica de la ciudad capital de Pontevedra y sus hombres célebres* (1848)
* *Diccionario de los jeroglíficos que contienen las medallas antiguas romanas* (1854)

Notas
-----

1. ↑  González Clavijo, P.: *Las calles de Pontevedra*. Deputación de Pontevedra, 2008. ISBN 978-84-8457-312-8 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha no Congreso dos DeputadosArquivado 07 de marzo de 2016 en Wayback Machine.
* "Claudio González Zúñiga". *Álbum da Ciencia* do Consello da Cultura Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12386225
* DBE: claudio-gonzalez-zuniga
* Galiciana: 4121
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 51050

 |
A Movilla en Castro Caldelas.
**Claudio Movilla Álvarez**, nado en Castro Caldelas o 3 de abril en 1931 e finado en Santander o 28 de agosto de 1998, foi un xuíz galego.

Traxectoria
-----------

Ingresou na carreira fiscal en 1960 e foi destinado a Santander (1962). Expedientado polas súas ideas políticas en 1966, propuxéronlle o traslado a Pamplona e el rexeitouno e exerceu durante uns anos como avogado en Santander, ata que posteriormente accedeu ao cargo da xuíz en 1972. O seu primeiro destino como xuíz foi na sala do contencioso-administrativo da Audiencia da Coruña. En 1984 ditou a primeira sentenza en galego da época moderna. 

A Leirós, Movilla e Huerga en Redondela.
De En 1986 foi elixido presidente da audiencia coruñesa, e en 1987 foi trasladado á presidencia da audiencia de Sevilla, polo Consello Xeral do Poder Xudicial, o que provocou as críticas dos sectores máis conservadores da maxistratura. En 1989 foi nomeado presidente do Tribunal Superior de Justicia de Cantabria, posto que exerceu durante case unha década, e onde se ocupou do xuízo ao presidente desa comunidade Juan Hormaechea. En 1997 foi nomeado maxistrado do Tribunal Supremo.

Militante de Justicia Democrática, unha organización clandestina dos tempos da ditadura, foi presidente do Ateneo da Coruña a partir de 1980. Tamén foi membro de Jueces para la Democracia. Tamén colaboraba coa Voz de Galicia como xornalista de opinión.

Vida persoal
------------

Estivo casado por dúas veces, e tivo catro fillos..

Notas
-----

1. ↑  "El presidente de la Audiencia Territorial de Sevilla conmociona el mundo judicial andaluz", *El País*, 26/6/1987.
2. ↑  Claudio Movilla, magistrado del Supremo, muere a los 67 años

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17415195
* WorldCat
* VIAF: 26052536
* BNE: XX947933
* CANTIC: a11081247
* ISNI: 0000 0000 7972 188X
* LCCN: n85257451
* SUDOC: 172777488

 |
Bloques de apartamentos en Praga.
Un **bloque de apartamentos** ou **bloque de pisos** é un edificio alto construído cunha finalidade residencial, aínda que neles tamén se poden atopar oficinas, almacéns ou locais comerciais nos baixos.

Os bloques de apartamentos teñen vantaxes económicas e técnicas nas áreas cunha densidade de poboación alta. En contraste coas vivendas unifamiliares e os edificios baixos, os bloques de pisos acollen máis habitantes nunha área reducida de terra e reduce o custo das infraestruturas municipais.

A construción de edificios altos xeralizouse en todo o mundo trala invención do ascensor e co emprego de materiais de construción baratos e abundantes como o formigón armado.

Notas
-----

1. ↑  González Rodríguez, Alberte; Martínez García, Santiago A. eds. (2004). "Capítulo 1: Urbanismo". *Diccionario visual da construción* (PDF). *Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia*. Cidade. Rueiro de casas - 1.15. ISBN 84-85665-63-5. Consultado o 29-01-2021.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Bloque de apartamentos***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q18142
* AAT: 300007046
* BRE: 2337599
* EBID: ID
* GND: 4025210-3
* NDL: 00566738

 |
Coordenadas: 42°41′04″N 7°14′05″O﻿ / ﻿42.684325, -7.23475

O **castro de Moura** é un castro da Idade de Bronce Final que se atopa preto do lugar de Frexulfe, na parroquia de San Xoán de Lóuzara, no concello lucense de Samos. Ocupa un lugar a 946 metros sobre o nivel do mar, desde o que se domina visualmente boa parte do val do Loúzara.

Morfoloxía
----------

Ten forma ovalada e componse dun único recinto de pequenas proporcións, mide de norte a sur 115 metros e de leste a oeste uns 70 metros. Nas partes escavadas téñense constatado unha ocupación datable cara ao cambio de era.

Arqueoloxía
-----------

Foi obxecto de escavacións arqueolóxicas de urxencia con motivo da instalación dun poste repetidor da RTVG. Escaváronse un total de 103 m². Destapouse unha estrutura circular que podería corresponder a un fondo de cabana, no que destaca a gran cantidade de buratos de postes aparecidos no interior cunha disposición en forma de círculo. A planta circular defínese por un rebaixe na rocha e por un aliñamento de pedras de escasa altura.

Con posterioridade a este primeiro traballo de escavación realizouse unha segunda intervención, na que se destapou unha estrutura pétrea de laxes de xisto e parte dun fondo de cabana (Hervés, 1994).

Atendendo aos restos atopados, fálase dunha ocupación entre o século III a.C. e a época romana, se ben estes datos deben terse en conta como hipóteses de traballo non definitivas. O lugar ata fai pouco tempo fora obxecto de explotación agrícola, polo que as estruturas atopadas se atoparon nun nivel superior moi alterado.

### Materiais

* **Cerámica**: Destacan os restos cerámicos, que son de calidade e moitos deles presentan marcas de torno. En número destacan os restos de olas. Adoitan ser de pastas escuras e lisas. Poucas teñen decoracións, algunhas con motivos de decoracións de cordóns de pirámides.
* **Material lítico** : Destacan dous muíños planos, unha afiadoira rectangular, unha fusaiola decorada con tres círculos concéntricos ou pesas de xisto para a fixación do tellado.
* **Elementos metálicos** : só se atopou unha lámina de bronce.

Notas
-----

1. ↑  Enténdese neste caso cabana como unha construción feita de materiais perecedeiros, vexetais etc.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Castro.
* Cultura castrexa.
* Castros de Galicia.

### Ligazóns externas

* Purificación Rodríguez García· "Notas sobre un Castro de la Montaña Lucense:el Castro de Moura (Lóuzara. Samos)" *Revista de Guimarães, Volume Especial, II*, Guimarães, (1999), pp. 481-493
**Bluetooth** é un protocolo de comunicación sen fíos de curto alcance. Permite conectar gran cantidade de pequenos dispositivos electrónicos sen necesidade de cables.  

Comezou a ser desenvolvida por Ericsson en 1994, e dende 1998 por Bluetooth Special Interest Group (SIG), consorcio inicialmente establecido por Sony, Ericsson, IBM, Intel, Toshiba e Nokia, pero que hoxe inclúe a máis de 2000 empresas, xa que a tecnoloxía Bluetooth comprende hardware, software e requirimento de interoperatibilidade polo que é preciso para o seu desenvolvemento a participación dos principais fabricantes dos sectores das telecomunicacións e a informática. A última versión dispoñible e a 2.0, pero a máis popular é aínda a anterior, a 1.2.  

O nome procede do rei danés Harald Blåtand que traducido ao inglés sería Harold Bluetooth. A icona de Bluetooth son as runas das iniciais do nome e apelido.  a (Hagall) e a  (Berkana), coñecido como 'dente azul' ('bluetooth') fóra dos seus dominios.

| Norma | Versión | Ancho de banda |
| --- | --- | --- |
| IEEE 802.15.1-2002 | Versión 1.1 |  |
| IEEE 802.15.1-2005 | Versión 1.2 | 1 Mbit/s |
|  | Versión 2.0 + EDR | 3 Mbit/s |
| IEEE 802.11 | Versión 3.0 + HS | 24 Mbit/s |
|  | Versión 4.0 | 24 Mbit/s |

Notas
-----

1. ↑  "Twuiteado por Mattia Peretti". *Twitter*. Consultado o 2021-04-29.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q39531
* EBID: ID
* GEC: 0262253
* GND: 4638953-2
* LCCN: sh00004813
* MAG: 546215728
* NKC: ph307648

 |
Un **corpus lingüístico** é un conxunto, normalmente moi amplo, de exemplos reais de uso dunha lingua. Estes exemplos poden ser textos (tipicamente), ou mostras orais (normalmente transcritas).

Chámaselle lingüística de corpus á subdisciplina da lingüística que estuda a lingua a través destas mostras. Este tipo de aproximación choca co enfoque chomskiano que tende a estudar a lingua a través da intuición lingüística do falante.

Esta subdisciplina, dado o volume de datos que se manexa, normalmente asóciase coa lingüística computacional.

Esta disciplina iniciouse en 1967 cando Henry Kucera e Nelson Francis publicaron o clásico *Computational Analysis of Present-Day American English*, baseándose no corpus Brown, unha compilación de inglés americano de aproximadamente un millón de palabras seleccionadas dunha ampla variedade de fontes.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lingüística computacional
* Corpus Lingüístico da Universidade de Vigo
* Corpus Técnico do Galego

### Ligazóns externas

* Corpus paralelo bidireccional portugués-inglés COMPARA

| * v
* c
* e
*Corpora* lingüísticos das linguas iberorromances |
| --- |
| Galego lexicográfico | 
* DdD
* DDGM

 |  |
| Galego textual | 
* CODOLGA
* TMILG
* TILG
* CORGA
* CLUVI
* CTG
* TERGAL
* TUVI

 |
| Galego oral | 
* ASG

 |
| Portugués | 
* CPM
* DPM
* AC/DC

 |
| Castelán textual | 
* CREA
* CORDE
* Cumbre
* Lexesp

 |
| Castelán oral | 
* COREC
* MNLCCMH
* SoCREA
* Val.Es.Co
* C-ORAL-ROM
* PRESEEA
* Corpus del Español Histórico y Moderno

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q461183
* AAT: 300311737
* BNCF: 37532
* BNF: 15997252r
* LCCN: sh2006006393
* MAG: 2474386
* NKC: ph996371

 |
Quenlla e rémoras
**Comensalismo** (do latín *com mensa*, 'compartindo a mesa') é unha relación interespecífica entre seres vivos na que un deles sae beneficiado, mentres que o outro nin se beneficia nin se prexudica.

Tipos de comensalismo
---------------------

### Comensalismo

O propio termo foi utilizado orixinalmente para describir o uso de restos de comida por parte dun segundo animal, coma no caso dos que seguen aos animais de caza e agardan a que estes rematen de comer para aproveitar a carniza.

### Forese

Cando un ser vivo se aproveita doutro para o transporte. Pode ser de carácter temporal ou permanente.

Son exemplos a rémora, que se aproveita da quenlla, ou algúns ácaros, que son transportados sobre os excrementos de insectos.

### Inquilinismo

Cando un organismo se hospeda sobre outro. Son exemplos as plantas epífitas que viven sobre as árbores como algunhas orquídeas, ou aves coma o peto real, que habita nos buracos que el mesmo fai nas árbores.

### Facilitación

Cando unha especie se beneficia de medrar xunto a outra. Nalgúns casos poden saír beneficiadas ambas as dúas especies.

### Tanatocrese

A **tanatocrese** (do latín *tanatos*, 'morte'), tamén coñecida coma **comensalismo metabiótico**, é unha dependencia máis indirecta, na que un dos organismos usa algo do outro, mais faino tras a súa morte. É exemplo disto o caranguexo ermitán, que usa a cuncha dun molusco para defender o seu corpo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q191934
* BNCF: 35111
* BNF: 145956171
* EBID: ID
* GEC: 0092142
* GND: 4278751-8
* JSTOR: phoresy
* LCCN: sh85028900
* MAG: 37193104

 |
| Correcamiños |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Cuculiformes |
| Familia: | Cuculidae |
| Xénero: | *Geococcyx* |
| Especie: | ***G. californianus*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Geococcyx californianus'**Lesson, 1829 |
| Área de distribución de *G. californianus*Área de distribución de *G. californianus* |

O **correcamiños**, ***Geococcyx californianus***, é unha especie da familia Cuculidae coñecida por ser a maior das dúas especies de Geococcyx que existen e que habita nos Estados Unidos e en México.

Distribución e hábitat
----------------------

A súa distribución en México vai desde a meseta central á planicie costeira do Pacífico e do Golfo, excluíndo as cimas que exceden os 2700 msnm da Serra Madre Oriental e Serra Madre Occidental. Adoita encontrarse xunto con vexetación xerófita, de matogueira desértica, espiñenta ou de chaparral.

Comportamento
-------------

*Geococcyx californianus* correndo en Huépac, México.
É unha ave de costumes terrestres, aínda que realiza pequenos voos de pairo desde árbores e arbustos ao chan. Adoita alimentarse de pequenos réptiles, de pequenos mamíferos e de insectos. As súas niñadas son de entre dous e seis ovos, que choca durante uns vinte días. As súas plumas son de cor castaño claro ou agrisado con negro, de forma que se mimetiza co chan onde vive.

Ten un rabo largo, que lle serve de temón cando emprende a carreira e que lle permite xirar rapidamente. Adoita alcanzar velocidades duns 32 km/h; aínda que hai referencias bibliográficas de 67 km/h, que parecen ser esaxeradas. A pesar de que non o adoita facer, pode voar se for necesario (como para fuxir de certos depredadores).

A súa esperanza de vida adoita ser de até oito anos.

Notas
-----

1. ↑  Definición de correcamiños no *Dicionario de Galego* de Ir Indo e a Xunta de Galicia.
2. ↑  "Geococcyx californianus". *eBird*. The CornellLab of Ornithology. Consultado o 15 de maio de 2020.
3. ↑  "Geococcyx californianus". *eBird*. The CornellLab of Ornithology.
4. ↑  Lockwood, M. W. 2007. *Basic Texas Birds: A Field Guide*. University of Texas Press. ISBN 0-292-71349-9
5. ↑  Ganeri, A.; Green, J.; Hawksley, L.; Penny, M.; Pope, J. Stidworhty, J. Preguntas y respuestas sobre el mundo animal. Parragon Books Ltd. 2006. ISBN 1-40546-527-7, p. 177

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q634804
* EBID: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Geococcyx\_californianus
* Avibase: DB5DABCFA33AE06F
* BirdLife: 22684458
* eBird: greroa
* EPPO: GECXCA
* Fossilworks: 368474
* GBIF: 2496459
* GNAB: greater-roadrunner
* IBC: ID
* iNaturalist: 1986
* IRMNG: 10194948
* ITIS: 177836
* IUCN: 22684458
* NCBI: 8947
* Xeno-canto: Geococcyx-californianus

 |