**Alfredo José Francisco Higinio Brañas Menéndez**, nado en Carballo o 11 de xaneiro de 1859 e finado en Santiago de Compostela o 21 de febreiro de 1900, foi un escritor e ideólogo do rexionalismo galego do século XIX.

Traxectoria
-----------

Fillo dun rexistrador da propiedade, pasou a infancia en Cambados. Entre 1869 e 1873 estudou o bacharelato en Compostela, e posteriormente estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela (USC). Trala morte do seu pai conseguiu rematar os seus estudos grazas á nai dun amigo que lle pagou a carreira, e xa mentres estudaba comezou a escribir na prensa, e o xornal compostelán *El Porvenir*, dirixido por Antonio Toledo Quintela, foi o primeiro no que colaborou.

En 1878, ao remate dos seus estudos, volveu a Cambados e traballou nunha notaría. En 1881 volveu a Santiago para colaborar no novo diario de Antonio Toledo Quintela, *El Libredón*, e comezou a exercer de avogado e a participar nos círculos católicos-tradicionalistas da cidade e a escribir poesía en castelán, e en menor medida en galego. Entre 1884 e 1885 foi secretario xeral da USC. En 1885 escribiu *El Principio Fundamental del Derecho*, no que recompilou e resumiu as leccións que dera ese ano para poder optar a unha praza de profesor auxiliar, que acabou conseguindo. Entre 1885 e 1887 foi o director de *El Libredón*, comezou colaborando co seu sucesor, *El Pensamiento Galaico*, pero acabou abandonándoo polo carlismo declarado do xornal.

En 1887 obtivo por oposición a cátedra de Dereito Natural da Universidade de Oviedo; alí publicou *Fundamentos del Derecho de propiedad* e xa en 1888 marchou de novo a Santiago ao obter a cátedra de Economía Política desa universidade.

En 1889 publicou en Barcelona *El regionalismo. Estudio sociológico, histórico y literario*, que foi aceptada por todos os sectores do galeguismo como un referente. En 1890 déuselle unha homenaxe en Santiago, que supuxo a primeira xuntanza de todos os galeguistas nun ambiente de unidade, independentemente das diferentes tendencias nas que se dividía, e constituíu o punto de partida da mobilización rexionalista. A obra tamén obtivo gran repercusión entre o rexionalismo catalán.

Brañas retratado por José María Fenollera, Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento.
Brañas foi concelleiro en Santiago entre 1890 e 1891, e en 1890 participou na creación da Asociación Regionalista Gallega (ARG) e escribiu no seu voceiro, *La Patria Gallega*, no que Brañas falaba por primeira vez de Galicia como nacionalidade. Participou nos Xogos Florais de Tui de 1891, nos que pola primeira vez nun discurso público empregou o galego; nese mesmo ano desapareceu a ARG logo dun enfrontamento entre o sector liberal de Manuel Murguía e o católico tradicionalista de Brañas. Pero en xullo de 1892 Brañas e varios dos seus seguidores acudiron á homenaxe a Murguía co gallo do seu nomeamento como bibliotecario da USC e dela xurdiu a encarga para Brañas de redactar as *Bases generales del regionalismo y su aplicación a Galicia*, as Bases, influenciadas polas *Bases de Manresa*, en que presenta un modelo práctico de descentralización. En 1893 participou na mobilización co resto dos rexionalistas contra do traslado da Capitanía Xeneral da Coruña a León.

Viaxou a Cataluña como mantedor dos Jocs Florals de Barcelona en 1893, e xa antes publicara artigos comparando os rexionalismos galegos e cataláns nas publicacións barcelonesas *La Renaixença* ou *La España Regional*. En 1894 publicou *Historia Económica* e dous anos máis tarde un *Curso de Hacienda Pública*; nese ano de 1896 estreou o drama *La Voz de la Sangre y la Voz de la Patria*.

Foi un dos fundadores do Ateneo León XIII (1896) en Santiago e o Círculo Católico de Obreros seguindo as directrices do papa León XIII na súa encíclica *Rerum Novarum*.

A crise do 98 provocou un certo arrefriamento das súas posicións rexionalistas e o seu achegamento ao carlismo.

Panteón de Galegos Ilustres.
Brañas faleceu en 1900, á idade de 41 anos. O seu corpo foi trasladado ao Panteón de Galegos Ilustres, onde xace nunha tumba coa seguinte inscrición:

> 
> 
> Aquí yaz Alfredo Brañas Menéndez, boo cristiano: agarimo d'a terra gallega, sabido maeso na Escola compostelana. Deus o teña no ceo. Naceu janeiro 11.1859. Finou febreiro 21-1900.
> 
> 

O rexionalismo de Brañas baseábase nun catolicismo e un historismo tradicionalista que lle serve para reclamar as liberdades antigas, ao tempo que arremete contra a industrialización, o liberalismo e o capitalismo, reclamando a volta aos gremios. Para Brañas, Galicia e Cataluña son as dúas rexións que máis traballan pola súa independencia e liberdade, mais no caso galego abandonado *"aos seus propios esforzos, vítima do desprezo e do esquecemento a que a condenan os seus fillos espurios, e a pesar desta angustiosa situación, levántase nobre altivez e loita valorosamente pola súa perdida independencia"*.

Galería de imaxes
-----------------

* "O' avellón", 1884, poema sobre a danza do abellón."O' avellón", 1884, poema sobre a danza do abellón.
* El regionalismo, estudio sociológico, histórico y literario, 1889.*El regionalismo, estudio sociológico, histórico y literario*, 1889.
* Gravado de Alfredo Brañas por Enrique Mayer.Gravado de Alfredo Brañas por Enrique Mayer.
* A Brañas en Carballo, obra de César Lombera, inaugurada en 2005.A Brañas en Carballo, obra de César Lombera, inaugurada en 2005.

Notas
-----

1. ↑  Brañas, Alfredo (1889). *El regionalismo: estudio sociológico, histórico y literario* (en castelán). Barcelona: Jaime Molinas.
2. ↑  Fernández-Cid Fenollera, Alfonso (26/8/2018). "Los ediles de Santiago que fueron retratados por José Mª Fenollera". *El Correo Gallego* (en castelán).

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Brañas Menéndez, Alfredo". *Dicionario biográfico de Galicia* **1**. Ir Indo Edicións. 2010-2011. p. 134.
* "Brañas Méndez, Alfredo". *Diciopedia do século 21* **1**. Do Cumio, Galaxia e do Castro. 2006. pp. 353–354. ISBN 978-84-8288-942-9.
* Couceiro Freijomil, Antonio (1951-53). *Diccionario Bio-bibliográfico de Escritores* (en castelán) **I**. Bibliófilos Gallegos. p. 171.
* Cores Trasmonte, Baldomero (2005). "Brañas Menéndez, Alfredo". *Gran Enciclopedia Galega* (DVD). El Progreso. ISBN 84-87804-88-8.
* Fernández del Riego, F. (1992) [1990]. *Diccionario de escritores en lingua galega* (2ª ed.). Do Castro. p. 58. ISBN 84-7492-465-0.
* Máiz Suárez, Ramón (1983). *Alfredo Brañas*. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 978-84-7154-434-6.
* Malo Guillén, José Luis. Alfredo Brañas Menéndez *Diccionario biográfico español*. Real Academia da Historia *(en castelán)*.
* Puy, F. (2000). *Xornadas sobre Alfredo Brañas: Actas das Xornadas celebradas en Santiago de Compostela…*. Santiago: Xunta. ISBN 978-84-453-2952-8.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1995). *Diccionario da Literatura Galega. Autores* **I**. Vigo: Editorial Galaxia. p. 89-90. ISBN 84-8288-019-5.

### Outros artigos

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Alfredo Brañas Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galifontes posúe textos orixinais acerca de:  ***Alfredo Brañas*** |

* Rexionalismo galego
* Fundación Alfredo Brañas

### Ligazóns externas

* "Alfredo Brañas Menéndez" en *Gran Enciclopèdia Catalana* *(en catalán)*.
* Alfredo Brañas na Biblioteca Digital Hispánica. Biblioteca Nacional de España.
* *Diccionario de Catedráticos Españoles de Derecho* Arquivado 25 de setembro de 2019 en Wayback Machine. Universidade Carlos III de Madrid *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2778481
* WorldCat
* VIAF: 59217853
* BNE: XX878333
* BNF: 13010006v
* DBE: alfredo-branas-menendez
* FAST: 106284
* Galiciana: 5896
* GEC: 0012024
* GND: 131591126
* ICCU: UBOV052608
* ISNI: 0000000059501927
* LCCN: n82244152
* OL: OL269197A
* SUDOC: 077149688

 |