O **sufismo** ou **taṣawwuf** (árabe, تصوّف) é definido polo seus seguidores como a dimensión mística e interior do islam. Un practicante desta tradición acostuma chamarse **ṣūfī** (صُوفِيّ) ou derviche.

Características
---------------

Os estudos clásicos sufís definiron o sufismo como "unha ciencia cuxo obxectivo é reparar o corazón e afastalo de todo o que non sexa Deus." Ou ben, en palabras do mestre sufí darqawi Ahmad ibn Ajiba, "unha ciencia a través da cal se pode coñecer como introducirse na divina presenza, purificar o propio interior da sucidade, e embelecelo con diversas características loables."

Os sufís clásicos foron caracterizados polo seu apego ao dhikr (unha práctica que consiste en repetir os nomes de Deus) e o ascetismo. O sufismo gañou adeptos entre moitos musulmáns como reacción ao comportamento mundano do primeiro Califato Omeia (661-750 d.C.). Os sufís abarcaron varios continentes e culturas ao longo dun milenio, expresándose primeiro en árabe, logo en persa, turco e unha ducia de linguas máis. Os "mandatos" (*ṭuruq*), que proveñen da doutrina sunnita ou xiíta ou de ámbalas dúas mesturadas , calcan moitos dos preceptos orixinais do profeta islámico Mahoma a través do seu curmán ‘Alī, coa notable excepción do Naqshbandi, quen traza a súa orixe a través do primeiro califa, Abu Bakr. Outras escolas de sufismo exclusivas descríbense a si mesmas como marcadamente sufís.

De acordo con Idries Shah, a filosofía sufí é de natureza universal, as súas raíces preceden ao ascenso do islam e as outras relixións modernas, agás quizais o hinduísmo e os seus derivados, o budismo e o xainismo; así mesmo, algúns musulmáns consideran o sufismo fóra da esfera do islam. Así e todo, os principais estudosos do islam opinan que simplemente é o nome da dimensión interior e esotérica do islam.

Irmandades (*turuq*)
--------------------

O sufismo e os seus practicantes están agrupados en distintas irmandades (*tariqa*, en plural *turūq)* que perseguen a purificación da alma humana (*nafs*), a consecución do coñecemento divino (*ma'arifa*) e a realización da Realidade Divina (*haqīqa*), a través das ensinanzas espirituais que brinda a Revelación (o Corán e a *sunna* principalmente), de manera secundaria aos ditos e experiencias doutros profetas e os santos, e a práctica dun camiño espiritual a través da guía dun mestre autorizado que posúe unha cadea iniciática (*silsila*).

As diferenzas entre elas débense máis que a unha cuestión de principios ás características especiais que lles infunden os grandes mestres de cada cadea iniciática.

Desenvolvemento histórico
-------------------------

Seguindo as etapas que propón M. Sells os períodos históricos do islam poden dividirse en:

1. Fase pre-sufí, que inclúe a espiritualidade inicial, baseada no *Corán*, os elementos esenciais do islam e a viaxe nocturna do profeta *(miraŷ)*.
2. Período temperán, que inclúe as narracións das primeiras xeracións como Hasan al-Basrī (f. 728), Dhu l-Nun o Exipcio (f. 864), Rabia al Adawiyya (f. 801), Abu Yazid al-Bistami, al-Muhasibi, Yunayd, Abu Talib al-Makki e al-Hakim al-Tirmidhi. As súas palabras e os seus textos foron transmitidos de forma masiva a través de referencias en textos posteriores. Para Sells este período inclúe dende Hasan al-Basra ata Niffari (f. 965).
3. Época formativa da literatura e a ciencia, que abrangue dende al-Sarrāŷ (f. 1273) ata Ibn 'Arabī (f. 1240), e marca o final do período clásico ou de formación.
4. Período moderno, no que se estruturan as diferentes escolas ou irmandades *(turuq)*.
5. Período contemporáneo, dende a fin da formación dos *turuq* máis vellos ata a actualidade.

Esta clasificación das diferentes etapas coinciden coas que expoñen outros autores como D. Gril e E. Geoffroy, que fai máis fincapé no período de formación dos *turuq*, ou Annemarie Schimmel. Con todo, este tipo de clasificacións son inexactas, e non deben considerarse máis que un guión ou ferramenta para entender o discorrer histórico do sufismo.

Xiísmo e sufismo
----------------

A realidade do xiísmo e o sufismo como aspectos integrantes da revelación islámica é dunha claridade demasiado cegadora como para facer caso omiso dela ou xustificala sobre a base dun tendencioso argumento histórico.

Aínda que o xiísmo e o sufismo en exotérica teñen parecido, hai profundas diferenzas. Tamén o sufismo na esotérica ten parecido co sunnismo, e pódese dicir que a gnosis islámica cristalizou na forma do sufismo no mundo sunní, mentres encheu toda a estrutura do xía, especialmente durante a súa primeira época.

Segundo a opinión dalgúns sunníes, o sufismo presenta parecidos co xiísmo e mesmo asimilou aspectos deste. Así mesmo un sabio como Ibn Khaldun di: *" os sufíes empapáronse das teorías da xiíta. Ditas teorías penetraron tan profundamente nas súas ideas relixiosas que basearon a súa propia práctica de usar manto no feito de que Alí revestiu a Al-Hasan al-Basri con ese vestiario e fixo que se adherira solemnemente á senda mística. A tradición foi continuada, segundo os sufíes, por Al-Junaid, un dos sabios sufíes"*. Os xiítas cren que o xiísmo é a base do que logo chegou a coñecerse como sufismo.

A seita do sufismo non ten Xaria (Lei) particular, só é unha vía espiritual que se chama Tariqah (Camiño), e é como a seita suní el Maliki ou el Shafei. Pero os xiítas cren que tanto Shariah coma Tariqah son importantes no islam; ademais a crenza do xiísmo sobre Tariqah é diferente, os xiítas din que temos que aprender a maneira de vida do profeta Mahoma e a dos imáns.

Arquitectura sufí
-----------------

* Mesquita sufíMesquita sufí
* Tumba sufíTumba sufí
* tumba sufítumba sufí
* Mausoleo sufíMausoleo sufí
* Museo sufíMuseo sufí
* Fonte sufíFonte sufí
* Sufí exipcioSufí exipcio
* Dervixes MevleviDervixes Mevlevi

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *sufismo*.
2. 1 2 3  Dr. Alan Godlas, University of Georgia, *Sufism's Many Paths*, 2000, University of Georgia Arquivado 16 de outubro de 2011 en Wayback Machine.
3. ↑  Nuh Ha Mim Keller, "How would you respond to the claim that Sufism is Bid'a?", 1995. Fatwa dispoñible en: Masud.co.uk
4. ↑  Dr. Zubair Fattani, 'The meaning of Tasawwuf', Islamic Academy. Islamicacademy.org
5. ↑  Ahmed Zarruq, Zaineb Istrabadi, Hamza Yusuf Hanson—"The Principles of Sufism." Amal Press. 2008.
6. ↑  Fons Vitae publicou unha tradución ao inglés da biografía de Ahmad ibn Ajiba.
7. ↑  Hawting, Gerald R. (2000). *The first dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661-750*. Routledge. ISBN 0415240735.  O título do libro confirma este dato. Ver Google book search.
8. ↑  Michael Sells, Early Islamic Mysticism, pg. 1
9. ↑  Rehearing Quran in open Translation Arquivado 13 de xullo de 2011 en Wayback Machine. Neil Douglas-Klotz
10. ↑  Kabbani, Muhammad Hisham (2004). *Classical Islam and the Naqshbandi Sufi Tradition*. Islamic Supreme Council of America. p. 557. ISBN 1930409230.
11. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 27 de outubro de 2011. Consultado o 22 de decembro de 2010.
12. ↑  Idries Shah, *The Sufis*, ISBN 0-385-07966-4
13. ↑  M. Sells: *Early Islamic Mysticism* (páx. 17-24). Nova York: Pulist Press, 1996.
14. ↑  Véxanse os dous primeiros capítulos (páx. 57-86) de A. Popovic y G. Veinstein (eds.): *Las sendas de Alá*. Barcelona: Bellaterra, 2000.
15. ↑  Annemarie Schimmel: *Dimensiones místicas del islam*. Madrid: Trotta, 2000
16. ↑  Nasr, Seied Husein (2012). *Shi'ismo y sufismo; su relación esencial y su relación histórica* (en castelán). Irán: Fundación Cultural Oriente. p. 6.
17. ↑   "Shiísmo y sufismo; su relación esencial y su relación histórica". *Islamoriente* (en castelán). 2012.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Sufismo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Que é o sufismo
* Web tariqa Naqshbandi Arquivado 15 de setembro de 2017 en Wayback Machine.
* Orde sufí Tijaniyyah

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9603
* AAT: 300155124
* BNCF: 29807
* BNF: 13162706g
* BRE: 4175016
* EBID: ID
* FAST: 1137257
* GEC: 0144229
* GND: 4058522-0
* JSTOR: sufism
* LCCN: sh85129660
* MAG: 2779669244
* NDL: 001119183
* NKC: ph126404
* SUDOC: 027268209
* Treccani: sufismo

 |