recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Íñigo Quintero Dolz del Castellar**, nado o 12 de decembro de 2001 na Coruña, é un cantante e compositor galego que colleu sona internacional grazas a unha soa canción, coa que chegou a ser número un en Alemaña, os Países Baixos e Bélxica.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha familia de farmacéuticos, de conviccións relixiosas católicas, con oito irmáns, e viviu ata os doce anos en Pontedeume. Estudou a escola e mais o bacharelato no colexio privado Peñarredonda, da Coruña, e logo marchou a Madrid a estudar un dobre grao de Dereito e Administración e Dirección de Empresas na Universidade Villanueva, unha universidade privada vencellada ao Opus Dei e con sede en Madrid. No primeiro curso, coincidindo cunha crise persoal, mudou a súa carreira por Psicoloxía e Maxisterio. Musicalmente, aprendeu algo de piano en Pontedeume, pero ao mudarse á Coruña aos 12 non proseguiu no conservatorio. Porén, si continuou con clases nunha escola privada coruñesa.

Creou en 2022 un par de cancións que distribuíu en Spotify e que non tiveron impacto. Pero a terceira, chamada *Si no estás* (*Se non estás*, en galego) popularizouse logo duns meses grazas a ser empregada como base sonora para vídeos de moitas outras persoas en Tiktok e grazas a unha campaña de promoción e márketing dos seus produtores e distribuidores, Acqustic e Believe. Como resultado, Quintero conseguiu 20 millóns de subscritores en Spotify e que a súa canción fose a máis escoitada do mundo nesa rede (datos de outubro de 2023), ou 34 millóns de reproducións en YouTube do vídeo (que é apenas un xogo de grafismos sobre a música).

En outubro de 2023 fixo a súa primeira actuación profesional pública en Madrid, nun festival de Cadena 100.

Vida persoal
------------

É afeccionado á vela deportiva.

Discografía
-----------

### Sinxelos

* *Si no estás* (2022)
* *Sobredosis* (2023)
* *Será por ti* (2023)
* *Sin tiempo para bailar* (2023)

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  A. P. (2023-10-24). "¿Quién es Íñigo Quintero? Todo lo que se sabe del gallego que ha llegado al top 1 mundial de Spotify con «Si no estás»". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 2023-10-24.
2. 1 2  Colomé, Jordi Pérez (2023-10-20). "Cómo pasar de ser un desconocido a ‘top 4’ mundial: así se ha producido el misterioso éxito de Iñigo Quintero". *El País* (en castelán). Consultado o 2023-10-24.
3. 1 2  "Íñigo Quintero: «Mi plan favorito es irme a mi casa en Pontedeume; allí hay mil cosas que hacer»". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2023-12-04. Consultado o 2023-12-04.
4. 1 2 3  V. P. (2023-11-03). "La historia oculta de Íñigo Quintero: una crisis personal durante el confinamiento le llevó a cambiar de rumbo". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 2023-11-03.
5. ↑  Consultado o 24/10/2023
6. ↑  Corral, Marta (2023-10-24). "Las raíces eumesas de Íñigo Quintero, el «vilancho» de la Penela que ha hecho historia en Spotify". *Ferrol 360* (en castelán). Consultado o 2023-10-24.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Si no estás no YouTube
**Ogi-shi - 小城市**  
| 

|  |
| --- |
|  |
|  |

 |
| Mapa |
|  |
| Localización de Ogi na prefectura de Saga |
|  |
| Localización da prefectura de Saga no Xapón |
| Información |
| País |  Xapón |
| Illa | Kyūshū |
| Rexión | Rexión de Kyūshū |
| Prefectura | Prefectura de Saga |
| Superficie | 95,85 km2 |
| Poboación | 45.208 (2009) |
| Densidade | 472 h/km² |
| Alcalde | Shūji Eriguchi |

**Ogi** (小城市, おぎし, *Ogi-shi*) é un concello da prefectura de Saga no Xapón. Está situado ao noroeste da rexión de Kyūshū e no centro da prefectura, na illa de Kyūshū. A súa superficie é de 95,85 km², a poboación é de 45.208 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 472 h/km².

A cidade de Ogi foi fundada pola fusión de 4 concellos de vilas do distrito de Ogi (*Ashikari*, *Ushizu*, *Ogi* e *Mikatsuki*) no ano 2005.

O concello de Ogi limita cos concellos de Kōhoku, Taku, Saga e Shiroishi.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial da cidade de Ogi *(en xaponés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q877227
* WorldCat
* VIAF: 254866292
* GeoNames: 1854650
* GeoNLP: jmPCkw
* MusicBrainz: ID
* NDL: 01109687
* OpenCorporates: 1000020412082

 |
Coordenadas: 61°07′N 14°37′L﻿ / ﻿61.117, -14.617

|  |
| --- |
| **Concello de Orsa***Orsa kommun* |
|  |
| Casa do concello |
|  |
| Escudo |
| **País** | Suecia Suecia |
| **Landskap** | Dalarna |
| **Condado** | Dalarna |
| **Capital** | Orsa |
| **Área e poboación** |
| **Poboación** | 6 930 habitantes |
| **Censo** | 2022 |
| **Área** | 1 797,39 km² |
| **Densidade** | 4,00 hab./km² |
| **Mapa** |
|  |
|
| **Outros datos** |
| **Web** | orsa.se |

**Orsa** é un concello sueco no condado de Dalarna. A súa capital é Orsa, sendo un dos 42 concellos suecos que teñen como capital unha antiga localidade municipal (*municipalsamhälle*). No mes de setembro de 2022 o municipio tiña unha poboación de 6 930 habitantes.

O concello atópase formalmente en Svealand pero ten un terreo máis típico de Norrland. Debido ao feito tan pouco probable de que un meteorito caíse na zona, formouse un anel de rochar brandas e calcarias, coñecido como Siljansringen. Ao longo deste anel de calcaria desenvolveuse un asentamento agrícola condensado dende principios da Idade Media. Fóra do anel de calcaria medran bosques de coníferas.

Notas
-----

1. ↑  "Län och kommuner i kodnummerordning". *web.archive.org*. 2017-05-05. Archived from the original on 05 de maio de 2017. Consultado o 2023-01-01.
2. ↑  "Folkmängd och befolkningsförändringar - Kvartal 3, 2022". *Statistiska Centralbyrån* (en sueco). Consultado o 2023-01-01.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q504630
* GeoNames: 2686378
* ISNI: 0000 0004 0508 1268
* MusicBrainz: ID
* OpenCorporates: 212000-2189

 |
Coordenadas: 65°11′N 18°45′L﻿ / ﻿65.183, -18.750

|  |
| --- |
| **Concello de Malå***Malå kommun* |
|  |
| Kroktjärnen |
|  |
| Escudo |
| **País** | Suecia Suecia |
| **Landskap** | Lappland |
| **Condado** | Västerbotten |
| **Capital** | Malå |
| **Área e poboación** |
| **Poboación** | 3 029 habitantes |
| **Censo** | 2022 |
| **Área** | 1 727,49 km² |
| **Densidade** | 1,90 hab./km² |
| **Mapa** |
|  |
|
| **Outros datos** |
| **Web** | mala.se |

**Malå** é un concello sueco no condado de Västerbotten. A súa capital é Malå. En setembro do ano 2022 o municipio tiña unha poboación de 3 029 habitantes, sendo o sexto con menos habitantes de Suecia.

O municipio está situado no sueste das terras forestais de Laponia, e unha parte do Skelleftefältet, unha área rica en minerais no norte do condado de Västerbotten, está dentro del. No pasado a economía local estaba dominada pola industria mineira, pero esa actividade cesou e no presente a economía está baseada na industria da madeira e na manufactura, así como no desenvolvemento de instrumentos xeofísicos e as actividades de prospección.

Dende a formación do concello en 1983 a tendencia de poboación vén sendo negativa.

Notas
-----

1. ↑  "Län och kommuner i kodnummerordning". *web.archive.org*. 2017-05-05. Archived from the original on 05 de maio de 2017. Consultado o 2022-12-28.
2. ↑  "Folkmängd och befolkningsförändringar - Kvartal 3, 2022". *Statistiska Centralbyrån* (en sueco). Consultado o 2022-12-28.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q501540
* WorldCat
* VIAF: 129077689
* GeoNames: 2693147
* ISNI: 0000 0004 0433 9060
* LCCN: n85264973
* MusicBrainz: ID
* OpenCorporates: 212000-2866
* OSM: 935500

 |
*Para outros personaxes co mesmo apelido, ver a páxina de homónimos **Duquesnoy**.*

**Ernest Dominique François Joseph Duquesnoy**, nado en Bouvigny-Boyeffles o 7 de maio de 1749 e finado en París o 17 de xuño de 1795, foi un revolucionario francés, membro da Asemblea constituínte e deputado da Convención nacional, destacado combatente na batalla de Wattignies. Tras encabezar o fracasado levantamento xacobino do 20 de maio en 1795, foi arrestado e condenado á morte, aínda que logrou suicidarse antes de ser executado.

Traxectoria
-----------

Fillo de agricultores, foi durante un tempo soldado raso nos dragóns e tras retornar ao campo, adoptou os ideais revolucionarios e é elixido membro á Asemblea constituínte pola provincia do Paso de Calais e máis tarde, deputado na Convención nacional. Durante o proceso a Luís XVI, votou a favor da súa execución, influíndo na decisión doutros deputados.

Mentres teñen lugar as disputas entre Montañeses e Xirondinos, atópase en Dunkerque xunto a Carnot. Participa na batalla de Wattignies onde destaca pola súa valentía encabezando ás tropas de primeira liña e denuncia a diversos xenerais acusados de incompetencia. Á súa vez Hébert acúsao de boicotear as operacións de Jourdan e de tráfico de influencias, por designar ao seu irmán á fronte do exército. Con todo, protexido por Robespierre, conseguiu librarse do proceso. Posteriormente destinado na rexión do Norte e na provincia da Mosela, é denunciado novamente por Nicolas Hentz que o acusa de obrar con despotismo e neglixencia.

De regreso a París, o 10 de agosto de 1794 participa na expulsión de Tallien do club dos Xacobinos e enfróntase a golpes con Guffroy, quen o denuncia ao *Comité de sûreté générale*. É acusado de ser un dos xefes do levantamento do 20 de maio de 1795 e é condenado á morte. Mentres se preparaba para a execución nos baños, logrou facerse cun puñal co que se suicidou.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3056939
* WorldCat
* VIAF: 59182343
* BNF: 12462093p
* CERL: cnp00690794
* GND: 130623296
* ISNI: 0000 0000 8386 1121
* SNAC: w6nw19q6

 |
**Mota Lava** ou **Motalava** é a cuarta illa máis grande das Illas Banks en Vanuatu, logo de Gaua, Vanua Lava e Ureparapara, cunha superficie de 24 km². É a máis grande e alta (411 m.) da cadea oriental das illas. A uns 270 m. na súa costa sur, unida por altos corais que se poden vadear en marea baixa, está o illote de Ra, cunha superficie de 0´5 km².

Mota Lava ten unha poboación duns 1.640 habitantes (Mota Lava + Ra), dando unha densidade de poboación de 67 habitantes por km².

Hai un aeroporto na illa (IATA Código: MTV).

Nome e lingua
-------------

Nos primeiros textos e mapas do século XIX, a illa de Mota Lava foi nomeada como Saddle Island, (*Illa Sela*), debido ao perfil característico da illa vista desde un barco.

O hábito de designar á illa como *Mota Lava* foi tomado polos misioneiros do século XIX da lingua da veciña illa de Mota. Os habitantes de Mota Lava chaman á súa propia illa **Mwotlap**.

Mwotlap tamén designa á lingua falada polos habitantes de Mota Lava. É o máis falado dos idiomas das Illas Banks, con preto de 2.100 falantes.

Un intento anterior de transcribir o nome nativo, tanto da illa como da lingua, deu a forma *Motlav*.

Historia
--------

Mota Lava foi avistada por primeira vez polos europeos durante a expedición española de Pedro Fernandes de Queirós, desde o 25 ata o 29 de abril de 1606. O nome da illa cartografouse como *Lágrimas de San Pedro* ("Bágoas de San Pedro", en español).

Xeoloxía
--------

Mota Lava está composto de polo menos cinco volcáns basálticos, dous conos, Vetman e Tuntog, están ben conservados. Vetman é un cono piroclástico no centro da illa cun cráter roto no cume. No extremo suroeste da illa, Tuntog é un cono composto cun cráter de 500 m. de extensión.

A análise xeoquímica mostra que a lava da illa ten unha composición similar á das veciñas Mota e Ureparapara, así como a lava do sur do país, pero difire de material expulsado no centro de Vanuatu. Esta última rexión viuse afectada pola subdución dun extinto complexo arco de illas mergulladas, chamado a Zona D'Entrecasteaux.

Notas
-----

1. ↑  
Instituto Nacional de Estatística Vanuatu (2009). "2009 Censo Nacional de Poboación e Vivenda: Resumo da versión".
2. ↑  Kelly, Celsus, O.F.M. *La Austrialia del Espíritu Santo. The Journal of Fray Martín de Munilla O.F.M. and other documents relating to the Voyage of Pedro Fernández de Quirós to the South Sea (1605-1606) and the Franciscan Missionary Plan (1617-1627)* Cambridge, 1966, p.39, 62.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mota Lava Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina de Turismo con mapa Arquivado 16 de xullo de 2011 en Wayback Machine.
* Site of the linguist Alexandre François, inclúe unha introdución á cultura da Mota Lava e a súa lingua (Mwotlap), así como fotos, mapas, cancións , un mito e un conto tradicional

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1788728
* GEC: 0516171
* GeoNames: 2135842
* OSM: 4676390
* VOGRIPA: 509

 |
**Ureparapara** (tamén coñecida como *Parapara* para abreviar) é a terceira illa máis grande do Grupo Banks no norte Vanuatu logo de Gaua e Vanua Lava.

Xeografía
---------

a illa de Ureparapara é un vello cono volcánico invadido polo mar na costa leste, que forma a *Baía Divers*. A parte desta fendedura na costa, a illa é de forma circular, cun diámetro duns oito quilómetros. A superficie é de 39 km².

Poboación
---------

A poboación era de 437 habitantes en 2009.

Hai tres aldeas na illa. A aldea principal é Léar (Leserepla). As outras son Lehali (na costa oeste) e Leqyangle.

Dúas linguas son faladas tradicionalmente na illa, a Löyöp e a Lehali.

Nome
----

O nome *Ureparapara* reflicte o nome da illa na lingua Mota, lingua que foi elixida polos misioneiros, a finais do século XIX, como o idioma de referencia para a zona.

A illa chámase localmente Noypēypay en Lehali, e Aö en Löyöp..

Historia
--------

O primeiro europeo en chegar a Ureparapara foi o explorador español Pedro Fernández de Quirós o 15 de xuño de 1606. Que bautizouna como *Pilar de Zaragoza*, pero, máis tarde, cartografouse como *A nosa Señora de Monserrat* Ambos polo seu capelán Frei Martín de Munilla..

Notas
-----

1. ↑  
Instituto Nacional de Estatística Vanuatu (2009). "2009 Censo Nacional de Poboación e Vivenda: Resumo da versión".
2. ↑  Vincent Lebot und Pierre Cabalion: Les Kavas de Vanuatu, S. 83
3. ↑  Maffi & Taylor, 1977, "The Mosquitoes Of The Banks And Torres Island Groups Of The South Pacific".
4. ↑  ver tamén Detailed list and map of the Banks and Torres languages.
5. ↑  Kelly, Celsus, O.F.M. *La Austrialia del Espiritu Santo. The Journal of Fray Martín de Munilla O.F.M. and other documents relating to the Voyage of Pedro Fernández de Quirós to the South Sea (1605-1606) and the Franciscan Missionary Plan (1617-1627)* Cambridge, 1966, p.121.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1788711
* EBID: ID
* GEC: 0516240
* GeoNames: 2134453
* TGN: 1009574

 |
Vista do Palacio de Westminster dende unha cabina do London Eye.
A **Cidade de Westminster** (en inglés *City of Westminster*, pronunciado [ˈwɛstmɪnstə]) é unha municipalidade (*Borough*) con rango de cidade (*City*) do Reino Unido, situada na zona central do Gran Londres, ao oeste da Cidade de Londres e ao norte do río Támese. A mediados de 2013 tiña unha poboación estimada de 226.841 habitantes.

Historia
--------

Foi creada o 1 de abril de 1965, cando se estableceu a rexión do Gran Londres. Anexáronse os antigos distritos de Marylebone e Paddington, situados máis ao norte; deste xeito, a actual Cidade de Westminster cobre unha área moito máis extensa ca no pasado. Cando se creou recibiu o rango de cidade, que xa anteriormente tiña o municipio metropolitano de Westminster, de menor tamaño.

O seu escudo foi outorgado oficialmente o 2 de setembro de 1964.

Monumentos e lugares de interese
--------------------------------

Westminster é mundialmente coñecida por ser sede da residencia do Primeiro Ministro, o seu Parlamento, o Palacio de Buckingham (residencia do monarca) ou a Abadía de Westminster.

Notas
-----

1. ↑  "Westminster population". *Westminster City Council*. Arquivado dende o orixinal o 26 de agosto de 2016. Consultado o 2016-08-23.
2. ↑  "Westminster (London)". *Heraldry of the World*. Consultado o 2016-08-23.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *Borough* de Londres

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q179351
* EBID: ID
* GEC: 0072074
* GeoNames: 3333218
* GND: 4074339-1
* MusicBrainz: ID
* OSM: 51781
* TGN: 7018934

 |
**Ostrobotnia do Sur** (en finés **Etelä-Pohjanmaa** e en sueco **Södra Österbotten**) é unha das 19 rexións de Finlandia. Está situada ao oeste do país, na provincia histórica de Ostrobotnia e na actual provincia de Finlandia Occidental. A súa capital e cidade máis poboada é Seinäjoki.

A rexión é a décima máis poboada e máis extensa do país.

Un dos maiores festivais de rock de Finlandia, o Provinssirock, así como o máis antigo festival de tango finés do mundo, o Tangomarkkinat, celébranse na cidade de Seinäjoki.

Xeografía
---------

A rexión é a máis cha de Finlandia, en gran parte agrícola. O río máis importante é o Kyrönjoki. Os seus relevos máis significativos están ligados á morena de Suomenselkä, que marca a fronteira sur e leste da rexión.

Ostrobotnia do Sur limita ao norte coa rexión de Ostrobotnia Central, ao leste con Finlandia Central, ao oeste coas de Ostrobotnia e Pirkanmaa, e ao sur coa rexión de Satakunta.

Historia
--------

Esta rexión correspóndese á parte meridional densamente poboada da provincia histórica de Ostrobotnia, a continuación, logo da división de 1775 coa provincia de Oulu na franxa sueste do Vaasan Lääni.

A industria tivo na rexión un desenvolvemento marxinal e tardío. A rexión experimentou un importante éxodo rural, mais as terras máis fértiles das provincias orientais que permitían a subsistencia mantiveron unha gran poboación de agricultores ata a actualidade.

Concellos
---------

Localización dos concellos de Ostrobotnia do Sur.
Ostrobotnia do Norte consta de dezasete concellos, dos cales oito son considerados cidades (en letra grosa):

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * **Alajärvi**
* **Alavus**
* Evijärvi
* Ilmajoki
* Isojoki
* Karijoki
 | * **Kauhajoki**
* **Kauhava**
* Kuortane
* **Kurikka**
* Lappajärvi
* **Lapua**
 | * **Seinäjoki**
* Soini
* Teuva
* Vimpeli
* **Ähtäri**
 |

### Antigos concellos

|  |  |
| --- | --- |
| * Alahärmä
* Jalasjärvi
* Jurva
* Kortesjärvi
* Lehtimäki
* Nurmo
 | * Peräseinäjoki
* Töysä
* Ylihärmä
* Ylistaro
* Municipio rural de Seinäjoki
 |

Subrexións
----------

Ostrobotnia do Sur divídese en catro subrexións:

* Subrexión de Järviseutu
* Subrexión de Kuusiokunnat
* Subrexión de Seinäjoki
* Subrexión de Suupohja

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial

| * v
* c
* e
Rexións de Finlandia |
| --- |
| 
* Carelia do Norte
* Carelia do Sur
* Finlandia Central
* Finlandia Propia
* Kainuu
* Kymenlaakso
* Laponia
* Ostrobotnia
* Ostrobotnia Central
* Ostrobotnia do Norte
* Ostrobotnia do Sur
* Pirkanmaa
* Päijänne Tavastia
* Satakunta
* Savonia do Norte
* Savonia do Sur
* Tavastia Propia
* Uusimaa
* Åland

 |  |

* Portal:Finlandia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5692
* WorldCat
* VIAF: 6145602330301360677
* GeoNames: 830682
* GND: 1035190303
* LCCN: sh85103904
* MusicBrainz: ID
* OSM: 1702263

 |
Mapa coa Alta Bretaña representada en cor branca e gris segundo os límites lingüísticos do galó e o bretón en 1950. Os diferentes tons de gris representan a perda progresiva do emprego da lingua bretoa en favor do galó. Nótese que os límites entre a Baixa e a Alta Bretaña fóronse desprazando pouco a pouco cara ó oeste.
A **Alta Bretaña** (*Haùtt-Bertaèyn* en galó, *Breizh-Uhel* en bretón e *Haute-Bretagne* en francés) é a parte oriental da Bretaña histórica.

Tradicionalmente, correspóndese coa parte da Bretaña que perdeu o bretón en favor do galó. Neste extremo este, o bretón é moi pouco falado, mesmo nas áreas rurais. A lingua propia é o galó, que na actualidade está case totalmente desprazado polo francés.

Extensión
---------

Comprende os actuais departamentos de Ille e Vilaine e Loira Atlántico, así como tamén as partes máis orientais de Morbihan e Côtes-d'Armor. Segundo a división histórica da Bretaña, abranguería os "países" Bro Zol, Bro Sant Malou, Bro Roazhon, Bro Naoned e Bro Sant Brieg.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Baixa Bretaña

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3088645
* BNF: 119432228
* NKC: ge865629

 |
Placa co texto do comezo da canción.
***La Carmagnole*** foi unha canción e baile anónimo que foi popular durante a Revolución Francesa. A canción foi publicada o 10 de agosto de 1792. Popularizárona as tropas francesas, era cantada en eventos de apoio á revolución e algunhas veces os antirevolucionarios eran forzados a cantala e bailar como escarnio. Ao ser unha canción popular existiron diferentes versións da letra. A canción criticaba aos reis Lois XVI de Francia e María Antonieta aos que se refería como Monsieur e Madame Veto, respectivamente.

O nome da canción foi tomado da cidade piemontesa de Carmagnola. A canción é mencionada en obras como *The Scarlet Pimpernel*, en galego *A pimpinela escarlata*, da Baronesa Orczy, *A Tale of Two Cities*, en galego *Historia de dúas cidades*, de Charles Dickens, e *A Colón* de Rubén Darío. Ademais o compositor Umberto Giordano, incluíuna na súa ópera *Andrea Chénier*, e aparece tamén na obra de teatro *Dantons Tod*, en galego *A morte de Danton*, de Georg Büchner.

Partitura
---------

Melodía de *La Carmagnole*, impresa en 1794:

\relative c'' {
  \key g \major
  \numericTimeSignature
  \time 6/8
  \partial 4
  \dynamicUp
  r8 g
  b4 c8 d4 d8
  c4 e8 d4 d8
  c4 c8 b4.
  g a4 a8
  g4. r4 g8
  b4 c8 d4 d8
  c4 e8 d4 d8
  c4 c8 b4.
  g a4 a8
  g4. d'
  b4 b8 g4 b8
  a4. d
  b4 b8 g4 b8
  a4. r4 g8
  a4 a8 d4 d8
  b4 a8 b c d
  g,4. g8 fis e
  d4. r4 g8
  a4 a8 d4 d8
  b4 a8 b c d
  g,4. a4 fis8
  g4.\bar "|."
}
O seu navegador non soporta a reprodución de audio. Pode descargar o ficheiro de audio.

Notas
-----

1. ↑  Gilchrist J. e W.J. Murray: "The Press in the French Revolution" 312-323, St. Martin's Press, 1971
2. ↑  *La Carmagnole* dispoñible en *Gallica*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Letra e son da canción

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1043500
* EBID: ID
* GEC: 0015153
* MusicBrainz: ID

 |
Estatua do síndico Francesc Cairat
Localización
**Sant Julià de Lòria** é a máis meridional das sete parroquias do Principado de Andorra. Desprégase nunha altitude comprendida entre os 850 e 2.600 metros.

Está formada pola vila de Sant Julià de Lòria e seis quarts ou subdivisións parroquiais: Bixessarri, Fontaneda, Auvinyà, Juberri, Nagol, e Certers, ademais doutros grupos de poboación como Aixovall, Aixirivall e Llumeneres,contando cunha poboación total de case 9.000 habitantes.

A vila de Sant Julià de Lòria é unha poboación en plena expansión, cuxo núcleo urbano se desenvolve ao redor da beira do río Valira.

Os seus atractivos artísticos máis importantes componse da Casa Comunal (sede do goberno municipal), a igrexa románica dedicada a San Julián de Lòria e a San Xermán e o casco antigo da poboación.

| * v
* c
* e
Parroquias de Andorra |
| --- |
| 
* Andorra la Vella
* Canillo
* Encamp
* Escaldes-Engordany
* La Massana
* Ordino
* Sant Julià de Lòria

 | Bandeira de Andorra |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24282
* WorldCat
* VIAF: 151463726
* CANTIC: a19616211
* FAST: 1296697
* GEC: 0060132
* GeoNames: 3039162
* LCCN: n2002030265
* OSM: 2804759
* TGN: 7018206
* WOEID: 472598

 |
Coordenadas: 42°28′34.89″N 01°29′22.17″L﻿ / ﻿42.4763583, -1.4894917

**Aixovall** (tamén pronunciado como *xovall* e *xuvall*) é un núcleo de poboación do Principado de Andorra situado na parroquia de Sant Julià de Lòria. No ano 2009 tiña 124 habitantes segundo o padrón.

Na poboación está situado o Estadi Comunal d'Aixovall, a Igrexa de Santa Filomena d'Aixovall, o Ponte d'Aixovall e o *Centre de Formació Professional*.

Accédese a Aixovall a través da Estrada Xeral 1 (CG-1) ou *Carretera d'Espanya*. Está a un quilómetro de Sant Julià de Lòria e a dous quilómetros de Andorra la Vella, a capital do estado.

Notas
-----

1. ↑  Departament d’Estadística d'Andorra (ed.). "Població per poble" (en catalán). Arquivado dende o orixinal o 14 de novembro de 2016. Consultado o 30 de novembro de 2010.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Estadi Comunal d'Aixovall
* Sant Julià de Lòria

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24656
* GEC: 0001425
* GeoNames: 3041598

 |
Centro de Potenza, capital da Basilicata.
**Basilicata**, tamén chamada Lucania, é unha rexión da Italia meridional con preto de 600 000 habitantes. A capital da rexión é Potenza. Basilicata limita ao sueste co mar Xónico (Golfo de Taranto), ao leste coa Puglia, ao oeste coa Campania, ao suroeste co mar Tirreno e ao sur coa Calabria. As cidades principais son Potenza, e Matera (capital da súa provincia), Pisticci, Melfi e Policoro.

Xeografía
---------

O territorio de Basilicata é sobre todo montañoso (46,8%). O cumios principais do Apenino Lucano son: Pollino (2248 m), Sirino (2007 m), Papa (2000 m), Volturino (1836 m) e Serranetta (1472 m). Na área norteoccidental da rexión áchase un volcán inactivo, o monte Vulture.
Os outeiros ocupan o 45,13% e as chairas só o 1,8%, e entre elas a maior é a chaira de Metaponto que ocupa a parte meridional da rexión, ao longo da costa xónica.
Os ríos lucanos son torrenteiras, entre a que destaca o Bradano, o Basento, o Agri, o Sinni e o Cavone.
Entre os lagos e encoros, o de Monticchio ten orixe volcánica, mentres que os de Pietra del Pertusillo, San Giulano e Monte Cotugno son artificiais, construídos para consumo humano e regadíos. 
As costas do litoral xónico son baixas e areosas, mentres as do litoral tirrénico son altas e rochosas.
O clima é de tipo mediterráneo nas costas e continental nas zonas de montaña.

Poboación
---------

Mapa das provincias lucanas
A Basilicata divídese en dúas provincias: Potenza e Matera. Os principais núcleos de poboación da Basilicata son:

| Posición | Concello | Poboación |
| --- | --- | --- |
| 1° | Potenza | 68 252 |
| 2° | Matera | 59 738 |
| 3° | Pisticci (Mt) | 17 810 |
| 4° | Melfi (Pz) | 17 191 |
| 5° | Policoro (Mt) | 15 653 |
| 6° | Lavello (Pz) | 13 672 |
| 7° | Lauria (Pz) | 13 561 |
| 8° | Rionero in Vulture (Pz) | 13 413 |
| 9° | Bernalda (Mt) | 12 183 |
| 10° | Venosa (Pz) | 12 093 |
| 11° | Avigliano(Pz) | 12 055 |
| 12° | Montescaglioso (Mt) | 10 043 |

| * v
* c
* e
Rexións de Italia |
| --- |
| Bandeira de Italia | 
* Abruzos
* Basilicata
* Calabria
* Campania
* Emilia-Romaña
* Friúl-Venecia Xulia
* Lacio
* Liguria
* Lombardía
* Marcas
* Molise
* Piemonte
* Puglia
* Sardeña
* Sicilia
* Toscana
* Trentino-Tirol do Sur
* Umbría
* Val de Aosta
* Véneto

 | Escudo de Italia |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1452
* WorldCat
* VIAF: 127244500
* BNF: 119431507
* EBID: ID
* GEC: 0008127
* GeoNames: 3182306
* GND: 4004627-8
* LCCN: n79063209
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge134053
* OSM: 40137
* TGN: 7004610
* Treccani: basilicata

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Basilicata*** |
**José María Benegas Haddad**, coñecido como **«Txiki» Benegas**, nado en Caracas o 25 de xullo de 1948 e finado en Madrid o 25 de agosto de 2015, foi un político e avogado español. Membro do Partido Socialista de Euskadi integrado no Partido Socialista Obrero Español. Licenciado en Dereito, foi deputado no Congreso dos Deputados desde 1977, obtendo a última vez o escano en 2011 por Biscaia.

Foi membro da Comisión Executiva Federal do PSOE como secretario de Organización e como vogal, sendo chave a súa participación no Congreso de Suresnes para a elección de Felipe González como líder da organización. Foi importante a súa achega no debate do proxecto da Constitución de 1978 e do Estatuto de Guernica de 1979.

Traxectoria
-----------

Naceu en Venezuela, fillo de pai vasco (o avogado donostiarra José María Benegas Echeverría, militante do Partido Nacionalista Vasco e exiliado en Venezuela por mor da Guerra civil) e de nai venezolana de orixe libanesa e xudía, Doris Haddad. A súa irmá Doris Benegas (1951-2016) foi unha política nacionalista castelá e presidenta do partido Izquierda Castellana. Presentouse ás eleccións europeas de 2009 como número dous da candidatura Iniciativa Internacionalista, que encabezou Alfonso Sastre.

Estaba casado con Maite Urabayen, coa que tivo dous fillos, Teresa e Pablo Benegas (1976), este último integrante do grupo musical español La Oreja de Van Gogh.

Notas
-----

1. ↑  "Fallece el histórico socialista Txiki Benegas". *Ecodiario.es* (en castelán). 25/8/2015.
2. ↑  Gómez, Javier "Doris, el cisma familiar de los Benegas" *El Mundo*, 17/5/2009 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha Arquivado 10 de agosto de 2018 en Wayback Machine. no Congreso dos Deputados.
* Ficha no Parlamento Vasco.
* Pacto de Ajuria Enea.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3751332
* WorldCat
* VIAF: 107010994
* Auñamendi: 590
* BNE: XX836506
* DBE: jose-maria-benegas-haddad
* Dialnet: 53902
* FAST: 32839
* GEC: 21787528
* GND: 1131650484
* IMDb: nm1654562
* ISNI: 0000 0000 7827 8177
* LCCN: n79031929
* NTA: 170221415
* SUDOC: 137646194

 |
**Spoleto** é unha cidade de Italia na rexión de Umbría, provincia de Perugia, cunha poboación a 31 de decembro de 2004 de 38.563 habitantes. Está a 385 m sobre o nivel do mar no somonte dos Apeninos.

Historia
--------

*Spoletum* ou *Spoletium* (Σπωλήτιον) foi unha cidade da Umbría, entre *Interamna* (Terni) e *Trebia* (Trevi) a uns 15 km ao sur do nacemento do *Clitumnus*.

Non se mencionada antes do establecemento da colonia romana (de dereito latino) o -240 xusto despois do final da primeira guerra púnica. O -217 despois da batalla do Lago Trasimeno, Aníbal avanzou ata as portas da cidade e asaltouna pero foi rexeitado.

O -209 foi unha das colonias que se distinguiu pola súa fidelidade. Despois case non se fala nada dela, pero sábese que foi unha cidade importante. O -167 o senado escolleuna como lugar de confinamento do rei Xentio de Iliria e os seus fillos, pero a cidade rexeitou o honor e entón serían levados a *Iguvium*.

Na guerra civil entre Gaio Mario e Sila sufriu severamente. O -82 librouse unha batalla entre Pompeio e Craso, xenerais de Sila, e Carrinas, lugartenente de Carbo, xusto diante da cidade, e o segundo foi derrotado e tívose que refuxiar tras os muros da cidade. Despois da vitoria de Sila a cidade foi castigada severamente, e o seu territorio foi confiscado para o establecemento dunha colonia militar.

Floro chámaa nesta época "*municipia Italiae splendidissima*" seguramente unha esaxeración retórica. Cicerón ao cabo dun tempo menciónaa como "*colonia Latina in primis sinatura te illustris*". A Lei Xulia fíxoa municipio como outras colonias latinas e o título de colonia xa non o vai obter máis malia que recibiu diversas colonias.

Á guerra de Perugia (-41) foi lugar de retirada de Munacio Planco despois de ser derrotado por Octavio.

Baixo o imperio continuou sendo un municipio importante e próspero. Emiliano estaba acampado preto da cidade cando a morte dos seus rivais Galo e Volusiano lle deu o imperio, e aquí mesmo foi asasinado polos seus soldados despois dun reinado de só tres meses.

Á caída do Imperio (476), e despois do período de Odoacro, pasou aos ostrogodos (493) ata que o 534 foi recuperada por Belisario. O 543 recuperouna Tótila e destruíu parcialmente as súas fortificacións; cando Narsés a conquistou o 555 restaurou as murallas destruídas. O 570 foi ocupada polos longobardos e estableceron nela a sede dun ducado longobardo.

Ver: Ducado de Spoleto.

Foi unida ao Reino napoleónico de Italia (1805) e constituíu o departamento do Trasimeno o 1809. Volveu ao Papa o 1814. O 1860 pasou ao Reino de Sardeña que moi logo se había volver Reino de Italia.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20571
* WorldCat
* VIAF: 139544297
* BNF: 12245663c
* BRE: 4248051
* DARE: 1455
* EBID: ID
* GEC: 0063950
* GeoNames: 6541116
* GND: 4105495-7
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge606531
* OSM: 42105
* Pleiades: 413320
* Treccani: spoleto

 |
[[en tradución}}

Mammalian protein found in Homo sapiensModelo:SHORTDESC:Mammalian protein found in Homo sapiens
Modelo:Infobox gene
**Membrane-bound transcription factor site-1 protease**, or **site-1 protease** (**S1P**) for short, also known as **subtilisin/kexin-isozyme 1** (**SKI-1**), is an enzyme (EC 3.4.21.112) that in humans is encoded by the MBTPS1 gene. S1P cleaves the endoplasmic reticulum loop of sterol regulatory element-binding protein (SREBP) transcription factors.

Function
--------

This gene encodes a member of the subtilisin-like proprotein convertase family, which includes proteases that process protein and peptide precursors trafficking through regulated or constitutive branches of the secretory pathway. The encoded protein undergoes an initial autocatalytic processing event in the endoplasmic reticulum (ER) to generate a heterodimer which exits the ER and sorts to the cis/medial-Golgi where a second autocatalytic event takes place and the catalytic activity is acquired. It encodes a type 1 membrane bound protease which is ubiquitously expressed and regulates cholesterol or lipid homeostasis via cleavage of substrates at non-basic residues.

Clinical significance
---------------------

Mutations in this gene may be associated with lysosomal dysfunction.
-->

Notas
-----

1. 1 2 3  "Entrez Gene: Membrane-bound transcription factor peptidase, site 1".
2. ↑  Brown MS, Goldstein JL (1999). "A proteolytic pathway that controls the cholesterol content of membranes, cells, and blood". *Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.* **96** (20): 11041–8. Bibcode:1999PNAS...9611041B. PMC 34238. PMID 10500120. doi:10.1073/pnas.96.20.11041.  Parámetro descoñecido `|doi-access=` ignorado (Axuda)
3. ↑  Nakajima T, Iwaki K, Kodama T, Inazawa J, Emi M (2000). "Genomic structure and chromosomal mapping of the human site-1 protease (S1P) gene". *J. Hum. Genet.* **45** (4): 212–7. PMID 10944850. doi:10.1007/s100380070029.  Parámetro descoñecido `|doi-access=` ignorado (Axuda)

Véxase tamén
------------

=== Outros artigos ==0

* MTBPS2

### Ligazóns externas

* site-1 protease *Medical Subject Headings* (MeSH) na Biblioteca Nacional de Medicina dos EUA.

*Este artigo incorpora textos da Biblioteca Nacional de Medicina dos Estados Unidos, que están en dominio público.*



  


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre bioloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Savona** (*Sann-a* en lingua lígur, dialecto savonés, pronunciado "Sanha" con n nasal velar) é unha cidade de Italia, capital da provincia homónima na rexión da Liguria.

A Torre León Pancaldo, símbolo da cidade de Savona ("A Torretta")

Xeografía e Turismo
-------------------

Cos seus 61.946 habitantes (2007), foi sempre un porto importante da rexión e é hoxe central de chegada de numerosos cruceiros.

Atópase a 45 km. da capital da rexión, Xénova e ten conexión directa por ferrocarril e estrada (A6 Savona-Torino) con Turín.

Pola súa importancia de tráfico de mercancías e como central de cruceiros, é o segundo porto da Liguria despois de Xénova e figura entre os primeiros de Italia e do Mediterráneo.

É a saída ó mar dunha parte da industria das rexións do Piemonte e da Lombardía e ten unha importante actividade ferroviaria debido ás vías que a atravesan, que se dirixen ata o próximo territorio francés.

Esténdese por unha área de 65 km2, tendo unha densidade de poboación de 953 hab/km2. Fai fronteira con Albissola Marina, Albisola Superiore, Altare, Cairo Montenotte, Quiliano e Vado Ligure, na mesma provincia.

Entre os seus monumentos están a famosa Torretta León Pancaldo, o Cû de Bêu (a vella dársena), a Fortaleza do Priamar, a Catedral e a Capela Sistina, o Prolungamento, a Campanassa (torres medievais) e a Madonnetta.

Historia
--------

Antigo centro dos Lígures Sabacios, a cidade lígur foi aliada de Cartago na segunda guerra púnica contra Roma, entón aliada de Xénova.

Roma someteu finalmente Savona sobre o 180 a.C. e deulle o nome de *Savo Oppidum Alpinum*.

En épocas romanas Savona suplantou desde fins do segundo século a.C. o rol de Xénova como porto principal da Liguria.

A Savona atribúese a invención do xabón sólido, de feito é interesante notar a relación entre o nome desta cidade e a palabra francesa "savon" (xabón).

Cidades irmás
-------------

Savona está irmandada con:

* Bayamo, Cuba.
* Illa Saona, República Dominicana.
* Villingen-Schwenningen, Alemaña.

Imaxes
------

* A Torre León Pancaldo, no porto de Savona
* Savona vista desde a Madonna del Monte.
* Praza A. Saffi e a Prefectura.
* Santuario Nostra Signora della Misericordia
* O novo barrio situado na zona turística do porto
* A Fortaleza do Priamar, edificada no 1542
* Parte da Fortaleza do Priamar
* A Fortaleza do Priamar e panorama do porto
* A Fortaleza do Priamar, interior
* A impoñente estrutura da Fortaleza do Priamar
* Ingreso á Fortaleza
* Cattedrale dell'Assunta de Savona
* As torres medievais de Savona
* A casa que foi de Domenico Colombo (pai de Cristóbal Colón), en Valcada, nas alturas de Légino.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13320
* WorldCat
* VIAF: 257880936
* BNE: XX457366
* DARE: 10568
* EBID: ID
* GEC: 0061196
* GeoNames: 6542009
* GND: 4118459-2
* ISNI: 0000 0001 1537 6287
* LCCN: n79100750
* MusicBrainz: ID
* OSM: 43007
* TGN: 7005371
* Treccani: savona

 |
Antiga provincia de Suruga.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Suruga** (駿河国, するがのくに, *Suruga-no-kuni* ou 駿河, するが) foi unha provincia histórica do Xapón, nunha zona que hoxe forma a parte oeste da prefectura de Shizuoka, historicamente na parte de Tōkaidō (東海道), actualmente na rexión de Chūbu ou rexión de Tōkai, na illa de Honshū. A capital da provincia era Sunpu, actualmente chámase Shizuoka.

Suruga limitaba coas provincias de Tōtōmi (遠江), Shinano (信濃), Kai (甲斐) e Izu (伊豆).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q864170
* WorldCat
* VIAF: 253874157
* NDL: 00636848
* OSM: 9454748

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Francisco Barbosa Vieites**, máis coñecido como **Fran Vieites**, nado en Pontecesures o 7 de maio de 1999, é un futbolista galego que xoga como porteiro no Betis Deportivo, da Segunda División RFEF.

Traxectoria
-----------

Formouse como gardameta de fútbol nas categorías inferiores do Bertamiráns ata completar a súa etapa como cadete. Con só 15 anos debutou co primeiro equipo na Terceira División, substituíndo a Fran Dacuña nos minutos finais dun partido ante o Cerceda no Roxo. En 2015 ingresou na canteira do Celta de Vigo.

Tras xogar co xuvenil na División de Honra, para a tempada 2018/19 formou parte do Celta B na Segunda División B, aínda que non chegou a xogar ningún minuto, sendo Iván Villar o gardameta aliñado por Rubén Albés en case tódolos partidos.

Debutou finalmente na tempada 2019/20, na que disputou 15 partidos co filial e foi convocado 6 veces polo primeiro equipo.

En setembro de 2020 fichou polo Lugo, da Segunda División, nun principio como terceiro porteiro por detrás de Ander Cantero e Varo.

Na tempada 2021/22 pasou a ser o segundo gardameta do primeiro equipo e na sexta xornada tivo a oportunidade de debutar ante o Cartagena, aproveitando a lesión do porteiro titular, Óscar Whalley. Continuou defendendo a portería do Anxo Carro durante as seguintes 11 xornadas, ata a recuperación do aragonés.

En xullo de 2022 fichou polo Betis Deportivo, da Segunda División RFEF, onde foi titular indiscutible durante a 2022/23. O 16 de setembro de 2023 debutou co primeiro equipo do Betis na Primeira División, nun encontro ante o FC Barcelona no Lluís Companys, substituíndo na segunda parte ao lesionado Rui Silva.

Dous meses despois, e por mor das baixas de Rui Silva e Claudio Bravo, volveu actuar co primeiro partido, disputando o derbi contra o Sevilla no Sánchez Pizjuán. Na seguinte xornada xogou ante o Las Palmas no Benito Villamarín, sendo un dos máis destacados do equipo bético, que gañou por 1-0.

Notas
-----

1. ↑  "Vieites firma por el Celta". 10 de junio de 2015. Consultado o 8 de septiembre de 2020.
2. ↑  Lorenzo, Álvaro (8 de septiembre de 2020). "Vieites el futuro en la portería del Lugo". Consultado o 8 de septiembre de 2020.
3. ↑  "Fran Vieites, nuevo refuerzo para el Betis Deportivo". 18 de julio de 2022. Consultado o 18 de julio de 2022.
4. ↑  "Debut en el Villamarín. El héroe es Fran Vieites". 26 de noviembre de 2023.
**Ōno-shi - 大野市**  
| 

|  |
| --- |
|  |
|  |

 |
| Mapa |
|  |
| Localización de Ōno na prefectura de Fukui. |
|  |
| Localización da prefectura de Fukui no Xapón. |
| Información |
| País |  Xapón |
| Illa | Honshū |
| Rexión | Rexión de Chūbu, rexión de Hokuriku, rexión de Kinki |
| Prefectura | Prefectura de Fukui |
| Superficie | 872,30 km2 |
| Poboación | 35.996 hab. (2009) |
| Densidade | 41,3 h/km² |
| Alcalde |  |

**Ōno** (大野市, おおのし, *Ōno-shi*) é un concello da prefectura de Fukui no Xapón. Está situado ao oeste da zona de Hokuriku na rexión de Chūbu e ao nordeste da prefectura, no centro da illa de Honshū. A súa superficie é de 872,30 km², a poboación é de 35.996 habitantes (2009) e ten unha densidade de poboación de 41,3 h/km².

O concello de Ōno limita cos concellos de Katsuyama, Fukui, Ikeda (que son da prefectura de Fukui); Takayama, Gujō, Seki, Motosu, Ibigawa (que son da prefectura de Gifu); e Hakusan (este último é da prefectura de Ishikawa).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial da cidade de Ōno *(en xaponés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q385684
* WorldCat
* VIAF: 141935985
* CiNii: DA00900577
* FAST: 1314270
* GeoNames: 1854022
* GeoNLP: hVVDlz
* LCCN: n83199381
* NDL: 00296880
* OpenCorporates: 6000020182052
* OSM: 4799821

 |
Pradería na interior da provincia da Coruña, Galiza.
Pradería de sega en Valdáliga (España). A herba córtase segundo medios manuais ou mecánicos para a alimentación do gando.
Unha **pradaría** ou **pradería** é unha terra chá ou de relevo suave, húmida ou de regadío, na cal seméntase e medra a herba co fin de xerar pasto para o gando. Polo xeral os prados mesofíticos medran en rexións húmidas e non moi frías, nas que apenas existe seca, baixo o dominio dos bosque caducifolios ou aciculifolios. As praderías forman ecosistemas creados pola actividade humana como fundamento dunha economía rural baseada na gandaría, mantendo a vexetación nun estado de subclímax.

Características
---------------

Están formados por plantas herbáceas verdes de escasa altura e de raíces perennes, que forman un tapizado constituíndo un tupido e continuo céspede. A flora herbácea vivaz predominante nas praderías son as gramíneas: Cardamine pratensis, Centaura nigra, Festuca arundinacea, Linum bienne, Lolium perenne, Lotus corniculatus, Poa pratensis, Plantago lanceolata, Holcus lanatus, Dactilis glomerata, Primula vulgaris ou Taraxacum officinale, entre outras. Posúe unha gran potencia produtiva que vai en dependencia do estado de estrés destas. O período vexetativo e de pastoreo destes espazos varía en función do frío.

En certo lugares xeográficos a vexetación destes ecosistemas acadou un estado clímax, sendo praderías naturais. Este é o caso dos prados de montaña de tipo alpino, así como o das grandes formacións herbáceas do mundo, como as praderías norteamericanas de gramíneas altas anuais.

Aproveitamento
--------------

Segundo o xeito de aproveitamento pódense distinguir entre: 

* **Praderías de sega**. Aquelas cunha topografía chá ou convexa destinadas a un aproveitamento pouco intensivo e xeralmente estercados e abonados. Neles extráese a herba durante varios cortes ao longo do ano sen que entre o gando.
* **Praderías de dente**. Son os pasteiros sometidos a pastoreo intensivo situados polo xeral en lugares de difícil topografía para poder ser explotados como praderías de sega.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Braña (terreo)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1006733
* AAT: 300008874
* BNCF: 5943
* EBID: ID
* GiantBomb: 3035-2140
* JSTOR: grasslands
* LCCN: sh85056528
* MAG: 2775835988
* NDL: 01025306
* NKC: ph126724
* Treccani: prateria

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D065948
* MeSH: G16.500.275.157.531
* UMLS: C0442534

 |
A salamántiga rabilonga, endemismo do noroeste da Península Ibérica, ten en Galicia as súas principais poboacións.
**Endemismo** é un termo empregado na bioloxía para indicar que a distribución dun taxón está limitada a un ámbito xeográfico reducido, non se atopando de forma natural en ningunha outra parte do mundo. Por iso, cando se indica que unha especie é endémica de certa rexión, quérese dicir que só é posible atopala de forma natural nese lugar.

Características
---------------

O endemismo pode considerarse dentro dun abano moi amplo de escalas xeográficas: deste xeito, un organismo pode ser endémico dun cumio montañoso ou dun lago, dunha cordilleira ou un sistema fluvial, dunha illa, dun país ou ata dun continente. Normalmente o concepto aplícase a especies, pero tamén pode empregarse pra outros taxóns como subespecies, variedades, xéneros, familias etc.

Exemplos de endemismos
----------------------

Un endemismo típico é o lince ibérico, propio da Península Ibérica, e as xirafas, que unicamente habitan nas rexións semidesérticas do sur do Sáhara, ou a Secuoia xigante, que só se atopa na Sierra Nevada californiana.

As illas, dado o seu illamento, son lugares cunha elevada taxa de endemismos. Así, Australia, que non tivo contacto co resto de terras emerxidas dende hai máis de 50 millóns de anos, posúe unha flora e unha fauna de seu moi distinta do resto do mundo. A metade das aves de Papúa Nova Guinea e a metade dos mamíferos que habitan Filipinas son endémicos.

O drago, unha árbore endémica de Macaronesia.
Neste senso destaca Madagascar; todos os seus anfibios son endémicos, o 90% dos seus réptiles (a metade das especies de camaleóns do planeta), o 55% dos seus mamíferos (como os lemures e as fosas) e o 50% das súas aves son endemismos, e aproximadamente o 80% as súas plantas non habitan en ningunha outra rexión o mundo. O 95% das especies de peixes dos Grandes Lagos africanos son endémicas.

As illas volcánicas, que nunca estiveron en contacto co continente son especialmente ricas en especies endémicas; as especies que as habitan son descendentes das que chegaron accidentalmente en tempos pasados e puideron adaptarse. Son excelentes exemplos as Illas Hawai ou as Illas Galápagos (que inspiraron a Darwin a súa famosa teoría da evolución e, en España, as Illas Canarias, con 500 especies de plantas endémicas e en concreto a illa de Tenerife, que presenta a maior relación de endemismos florísticos da rexión macaronésica, só superada por Madagascar e Australia.

Notas
-----

1. ↑  "Entrada endemismo en Digalego". Arquivado dende o orixinal o 15 de novembro de 2017. Consultado o 15 de novembro de 2017.
2. 1 2  Plafóns informativos do Zoo de Barcelona.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q123452
* BNCF: 32701
* EBID: ID
* GEC: 0102054
* JSTOR: endemic-species
* MAG: 137664086
* PSH: 983
* Treccani: endemismo

 |