O **columnario** inspirou a creación do símbolo do dólar: $. Este exemplar cuñouse a nome de Fernando VI, na Casa da Moeda de México
En numismática, coñécese como **columnario** a moeda de prata con valor facial en reais (principalmente o real de oito ou peso), cuñada pola monarquía española nalgúns dos seus territorios de América no século XVIII, entre os anos 1732 e 1773, cando foi substituída pola moeda de busto.

Cuñáronse sobre todo nas cecas de México, Potosí e Lima, aínda que tamén noutras americanas como Guatemala, Popayán, Novo Reino ou Santiago de Chile.

Historia
--------

O nome de "columnario" non responde a unha nova unidade monetaria senón a unha tipoloxía de moeda, con valores de medio, un, dous, catro e, sinaladamente, oito reais. Este último circulou e colleu sona por todo o mundo, debido en parte a ter un acabamento e unha calidade moi superiores aos das antigas moedas cuñadas a martelo.

As moedas coloniais anteriores, coñecidas como "macuquinas", adoitaban ter forma irregular e por iso eran doadas de cernar no seu canto, para lles subtraer fraudulentamente parte da súa a prata (ou ouro, no caso dos escudos). Pola contra, os columnarios tiñan unha forma ben arredondada e contaban cun bordo gravado, o que facía imposible a cernadura da moeda e a súa nova posta en circulación.

A través de dúas disposicións reais de 1728 e 1730 iniciouse o proxecto de establecer novas casas de moeda na América española, co obxectivo de cambiar a antiga moeda macuquina, cuñada a martelo, pola nova moeda. Primeiramente implantouse para este efecto a ceca de México (1733), logo a de Lima (1754) e máis tarde a de Potosí (1767).

A moeda columnaria foi substituída paulatinamente a partir de 1772 pola chamada "de busto", por amosar a imaxe do monarca nos seus anversos.

Caracterización
---------------

### Reverso

Anverso e reverso dun **columnario** de 1770 da ceca de PotosíOs columnarios caracterizábanse fundamentalmente polos motivos dos seus reversos, que amosaban unha tipoloxía moi característica: dous globos terráqueos que representan os hemisferios oriental e occidental, cunha coroa real por riba, e por baixo un deseño de ondas mariñas (o océano Atlántico, que separa o Novo Mundo do Vello Mundo). A ambos os lados dos globos erguíase unha columna coroada (o que lles dá o nome), que simbolizaban as Columnas de Hércules, cada unha delas cinguida cun pano co lema en latín PLVS VLTRA ("máis aló"; lema nacional de España).

No bordo superior dos anversos aparece a lenda VTRAQUE VNUM ("ambos son un"), que alude á unidade entre os territorios do Imperio Español en cada hemisferio. O espazo entre a data e a lenda está ocupado comunmente pola marca de ceca.

### Anverso

A tipoloxía habitual dos anversos dos columnarios consistía no nome do monarca español seguido pola lenda D[EI] G[RATIA] HISPAN[IARUM] ET IND[IARUM] REX ("pola graza de Deus, rei das Españas e das Indias"). Á esquerda aparecían as iniciais do ensaiador e no centro o escudo de España coa coroa real na parte superior. Á dereita deste, un número arábigo indicaba o valor facial en reais.

Notas
-----

1. ↑  Crespo-Francés, J-A. *El origen del dólar*.
2. ↑  "Columnario". No Dicionario da RAG e no Portal das Palabras.
3. ↑  "Columnario Arquivado 19 de decembro de 2018 en Wayback Machine." en *Digalego.gal*.
4. ↑  "Los reales ‘columnarios’ y ‘de busto’ (1732-1788) Arquivado 19 de decembro de 2018 en Wayback Machine.". En *Corvera Colecciones*.
5. ↑  Ruiz Calleja, A. "Los 8 reales columnarios". En *Ruiz Calleja Blognumismatico.com*.
6. ↑  "Moneda cercenada". En Alfaro Asins (2009).
7. ↑  "Macuquina". En Alfaro Asins, C. (2009).
8. ↑  "Spanish 8 Reales, Milled and Pillar Dollars". En *CoinSite.com*
9. ↑  Serrera Contreras, R. "La introdución de la 'moneda de busto' en España e Indias: la real pragmática de 29 de mayo de 1772 Arquivado 19 de decembro de 2018 en Wayback Machine.". En *Revista de estudios extremeños*, 71 (3), 1973-1990. 2015.
10. ↑  "Moneda columnaria". En Alfaro Asins, C. (2009).
11. ↑  "Columnario". En *Tesorillo.com*.
12. ↑  "Columnario". En *Portal Fuenterrebollo*.
13. ↑  "Catálogo del real de a 8 columnario". En *La moneda hispánica*.
14. ↑  Ruiz Calleja, A. "Columnarios". En *Ruiz Calleja. Blognumismatico.com*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Columnario*** |

### Outros artigos

* Peso
* Real español
* Real de oito

### Bibliografía

* Alfaro Asins, C. et al. *Diccionario de numismática*. Ministerio de Cultura. Madrid, 2009. ISBN 978-84-8181-405-7
* Castán Ramírez, C. "Los columnarios de la ceca de Popayán". En *Gaceta Nuimismática*, 18 (1970), 46-48.
* Gilboy, F. F. *The Milled Columnarios of Central and South America: Spanish American Pillar Coinage, 1732 to 1772*. Prairie Wind Publishing. 1999. ISBN 978-0968520604
* Harris, R. *Pillars & Portraits. An illustrated catalogue of the numismatic history of the Spanish American Empire*. Bonanza Press. 1968.
* Palmer JR, Darwin, & Almanzar Alcedo F. l. *Pillar and Portrait: Four Reales of the New World*. Almanzar's Coins of the World, 1982. ISBN 9780882420257

### Ligazóns externas

* *Columnario.com*
* The colonial Coinage of Spanish America