Jan Arnošt Smoler (1816-1884)
**Jan Arnošt Smoler**, nado o 3 de marzo de 1816 en Łućo e finado o 13 de xuño de 1884 en Bautzen foi un filólogo e escritor sorabo, un dos máximos expoñentes do rexurdimento sorabo do século XIX.

Traxectoria
-----------

Área de lingua soraba na época de Jan Arnošt Smoler, ca. 1843
Tumba de Smolers en Protschenberg
O pai de Smolers era un cantor luterano e profesor, establecido desde 1823 en Łaz, onde Jan Arnošt rematou a escola primaria, continuando a partir de 1827 os estudos de secundaria en Bautzen. Non puido realizar a carreira de estudos eslavos como desexaba por non existir na época nas universidades prusianas eses cursos, e así en 1836 comezou os estudos de teoloxía na Universidade de Breslau, e alí foi un dos membros fundadores da Akademischen Verein für lausitzische Geschichte und Sprache en 1838. Completou os seus estudos o ano seguinte e volveu a Łaz. Xunto con Leopold Hauptal e Handrij Zejler recolleu a colección de cántigas *Die Volkslieder der Wenden in der Ober- und Nieder-Lausitz*. En *Wendisch-deutsche Gespräche* e no seu dicionario de 1843, *Deutsch-Wendisches Wörterbuch*, Smoler realizou unha serie de reformas na ortografía modeladas segundo outras linguas eslavas occidentais e que tendían a diluír as diferenzas entre o alto e o baixo sorabo.

En 1847 foi un dos fundadores da asociación de promoción da cultura soraba Maćica Serbska, que adoptou a súa ortografía e que se implicou na defensa dos dereitos dos sorabos no contexto da revolución de 1848 e que logrou concesións do goberno saxón, como que a partir de 1850 a lingua soraba fose o medio de instrución nalgunhas escolas. Smoler estivo entre os primeiros profesores que en 1850 deron clases en sorabo no instituto de Bautzen, e tamén deu clases no colexio local escribindo algúns libros de texto. En 1851, Smoler, estableceu en Bautzen, a súa propia casa de edición que se fixo cargo da publicación do semanario *Tydźenska nowina*, que baixo a dirección de Smoler cambiou o seu nome a *Serbske Nowiny* en 1854. Entre 1852 e 1856 Smoler tamén publicou o anuario *Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft*  , e de 1865 a 1868 o semanario *Slawische Zentralblatt – Wochenschrift für Literatur, Kunst, Wissenschaft und nationale Interessen des Gesamtslawentums*.

Smoler foi un defensor do paneslavismo cultural e da teoría da reciprocidade eslava, esperando que os contactos coas principais nacións eslavas fomentasen e promovesen a cultura soraba en Lusacia, e así entre 1859 e 1883 realizou varias viaxes a Rusia, entre outras razóns para recoller doazóns para o financiamento de proxectos culturais.

Obra
----

* *Wendisch-deutsche Gespräche*. Bautzen 1841
* *Volkslieder der Wenden in der Ober- und Nieder-Lausitz*, 2. Bde. 1841 u. 1843 (hrsg. gemeinsam mit Leopold Haupt)
* *Krotke wułpoženje powšitkomneho Serskeho prawjepisanja* Bautzen 1843.
* *Deutsch-Wendisches Wörterbuch*. Mit einer Darstellung der allgemeinen wendischen Rechtschreibung. Bautzen 1843
* *Überreste der alten Mythologie in der wendischen Lausitz*. [1848]
* *Sorbisch-wendische Sprachlehre*. Bautzen 1850
* *Kleine Grammatik der serbisch-wendischen Sprache in der Oberlausitz*. Bautzen 1852
* *Die slavischen Ortsnamen in der Oberlausitz und ihre Bedeutung*. Festschrift zum 300 jährigen Jubiläum des Gymnasiums zu Budissin. Bautzen 1867.

Notas
-----

1. ↑  Ficha en Zeijler-Smoler Haus
2. ↑  Heinz-Gerhard Haupt, Dieter Langewiesche (2001): *Nation und Religion in der deutschen Geschichte*. Frankfurt a.M.: Campus, p. 429
3. ↑  Peter Kunze, Smoler (Schmaler), Jan Arnošt (Johann Ernst), in: Sächsische Biografie, hrsg. vom Institut für Sächsische Geschichte und Volkskunde e.V. bearb. von Martina Schattkowsky
4. ↑  Karel Kucera, "History and Development of the Latin Writing System in the Slavic Languages / Geschichte und Entwicklung der lateinischen Schrift in den slavischen Sprachen" en Sebastian Kempgen (2014) *Die slavischen Sprachen / The Slavic Languages. Halbband 2* Walter de Gruyter:Berlín

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q65559
* WorldCat
* VIAF: 27160452
* BNF: 12446617s
* CERL: cnp00567329
* DeutscheBio: 118615068
* FAST: 275441
* GND: 118615068
* ISNI: 0000 0001 0882 001X
* LCCN: no90018289
* NKC: jn20000728640
* NTA: 074988018
* OL: OL4479403A
* SUDOC: 165985046
* WikiTree: Smoler-6

 |