A enerxía termosolar de concentración utiliza un recurso natural como a enerxía solar, e é por tanto unha fonte de enerxía renovable. De esquerda a dereita centrais térmicas solares de torre PS10 e PS20, en Andalucía, España.
Denomínase **desenvolvemento sostible** ou **desenvolvemento sustentábel** a un concepto económico, ecolóxico e social aparecido no final do século xx coa constatación de que o desenvolvemento económico precisa ponderar o impacto humano por explotación dos ecosistemas e na biodiversidade coa preservación da calidade de vida das poboacións humanas a nivel global. Iso implica, por exemplo, a xestión racional e equilibrada dos recursos minerais e o uso racional dos recursos dos ecosistemas do planeta.

A idea de desenvolvemento sustentábel ten por base o principio de que o ser humano debería gastar os recursos naturais de acordo coa capacidade de renovación dos mesmos, de modo a evitar o seu esgotamento.

A súa definición é "o desenvolvemento que atende ás necesidades do presente sen prexudicar a capacidade das futuras xeracións de atender as súas propias necesidades" que se formalizou por primeira vez en 1987 no documento das Nacións Unidas coñecido como o *Informe Brundtland*. Denominado así pola primeira ministra norueguesa Gro Harlem Brundtland, froito da Comisión Mundial de Ambiente e Desenvolvemento de Nacións Unidas, creada durante a Asemblea das Nacións Unidas en 1983. Dita definición asumiuse no Principio 3º da Declaración de Río (1992) aprobada na "Conferencia das Nacións Unidas sobre o ambiente e o desenvolvemento". É a partir deste informe cando se acatou o termo inglés *sustainable development*.

### A Axenda 2030 para o Desenvolvemento Sustentable: Galicia e España

Foi asinada no ano 2015 por todos os países membros das Nacións Unidas e representa o compromiso internacional para facer fronte aos retos sociais, económicos e ambientais da globalización, poñendo no centro ás persoas, o planeta, a prosperidade e a paz, baixo o lema de non deixar a ninguén atrás.

O núcleo da Axenda 2030 para o Desenvolvemento Sustentable son os denominados Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable. Trátase de 17 obxectivos concretados en 169 metas de carácter universal, integrado e indivisible, que constitúen un ambicioso plan de acción cara ao desenvolvemento sustentable que ten que ser alcanzado antes do ano 2030. A Asemblea Xeral das Nacións Unidas estableceu que estes 17 obxectivos e 169 metas foran obxecto de seguimento utilizando o marco de indicadores proposto pola Comisión de Estatística das Nacións Unidas, actualmente formado por 247 indicadores (231 indicadores diferentes, xa que algúns indicadores se repiten).
Cos indicadores dispoñibles para Galicia e España ofrecidos polo Instituto Galego de Estatística podemos facer unha avaliación para a década 2010-2019 (ano previo á pandemia da Covid-19) segundo recollemos no seguinte recadro.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 2010 | 2010 | final | final |
| INDICADORES DE SOSTIBILIDADE AMBIENTAL (IGE) | GALICIA | ESPAÑA | GALICIA | ESPAÑA |
| Intensidade enerxética primaria (Ktep/Meur2010) (2019) | 150,0 | 120,0 | 123,0 | 106,0 |
| Emisións de gases invernadoiro por unidades de PIB (2019) | 0,5 | 0,3 | 0,4 | 0,3 |
| Emisións de gases invernadoiro por habitante (2019) | 10,1 | 7,8 | 8,5 | 6,9 |
| Emisións efecto invernadoiro (2019, 2010 = 100) | 100,0 | 100,0 | 82,0 | 88,0 |
| Viaxeiros no transporte urbano regular (2019) (% G/E) | 2,1 | 100,0 | 3,5 | 100,0 |
| Auga consumida nos fogares (litros/hab/día) (2018) | 131,0 | 142,0 | 125,0 | 133,0 |
| Consumo auga sectores económicos (2018, 2010=100) | 100,0 | 100,0 | 130,0 | 93,0 |
| Poboación en vivendas inaxeitadas (2020) | 26,7 | 21,8 | 24,3 | 14,7 |
| Resíduos sólidos urbanos (RSU) (2018, 2010 = 100) | 100,0 | 100,0 | 93,5 | 93,1 |
| Porcentaxe de RSU incinerados (2018) | 49,6 | 11,8 | 46,6 | 11,5 |
| Porcentaxe de RSU reciclados (2018) | 19,3 | 31,3 | 19,7 | 35,1 |

**EMISIÓNS**

As emisións de gases de efecto invernadoiro -que están por tras do colapso climático- tanto en relación ao PIB, como por habitante ou en volume absoluto melloran, redúcense, en Galicia entre 2010 e 2019. Pero seguimos por riba do conxunto de España nun 140 % e nun 124 % respectivamente. Téñase en conta que a referencia española media non é nada virtuosa. Referencia que tamén superamos na intensidade enerxética (consumo de enerxía por unidade de PIB). Polo lado da demanda o indicador de uso de transporte urbano colectivo fronte ao particular infórmanos de que a cota galega no total español está moi por baixo da que temos en poboación (un 3,5 % fronte a un 5,7 %).

**RESÍDUOS**

A cantidade de residuos xerados por persoa en Galicia está por baixo da media española e ten unha lixeira tendencia minguante. Neste caso a cualificación non é negativa. Non sucede o mesmo coa xestión dos residuos. Pois a cota de incineración é moi alta e a de reciclados moi baixa respecto do que sucede no conxunto de España. Temos unha estrutura inversa na xestión dos residuos. E hai que lembrar que o ambientalmente máis sustentable é a reciclaxe fronte a incineración.

**AUGA**

Nos indicadores relativos á subministración das augas Galicia acada un aprobado: un é positivo e outro negativo. É positivo o indicador de auga consumida ao día nos fogares, pois é minguante e segue a estar por baixo da cifra media española. É negativo o indicador que cuantifica a evolución dos consumos de auga non domésticos. Consumos que se reducen algo no conxunto de España mentres que en Galicia medran un trinta por cento.

**SÍNTESE FINAL**
Nas emisións contaminantes á atmosfera Galicia, sempre verbo do conxunto de España, ten un suspenso absoluto. Na xestión dos residuos un claro suspenso. E só no consumo de auga acadamos un aprobado raspado. Nestas tres dimensións ambientais a cualificación global de Galicia da derradeira década de crecemento económico é claramente desfavorable. Trátase da década 2010-2019: dende a post crise do 2008 ao ano previo á actual crise do Covid.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *sostible*.
2. ↑  "desenvolvemento sostible". *TERGAL*. Consultado o 22/11/2019.
3. ↑  El derecho privado y la sustentabilidad ambiental *(en castelán)*
4. ↑  "Axenda 2030 no IGE".
5. ↑  "Estatísticas por temas, IGE".
6. ↑  "Indicadores Axenda 2030, IGE".
7. ↑  "Indicadores Axenda 2030, IGE".
8. ↑  "Estatísticas por temas, IGE".
9. ↑  "Estatísticas por temas, IGE".
10. ↑  "Estatísticas por temas, IGE".
11. ↑  "Estatísticas por temas, IGE".
12. ↑  "Indicadores Axenda 2030, IGE".
13. ↑  "Estatísticas por temas, IGE".
14. ↑  "Indicadores Axenda 2030, IGE".
15. ↑  "Indicadores Axenda 2030, IGE".

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Agricultura de guerrilla
* Globalización
* Pegada ecolóxica

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131201
* AAT: 300180396
* BNCF: 20044
* BNE: XX4576813
* BRE: 4702883
* EBID: ID
* FAST: 1139731
* GEA: 4618
* GEC: 0250858
* JSTOR: sustainable-development
* LCCN: sh92005743
* MAG: 552854447
* NDL: 01022568
* NKC: ph126768
* PSH: 974

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D000076502
* MeSH: I01.655.500.608.700
* UMLS: C0282113

 |