|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Li He** (chinés tradicional: 李賀; chinés simplificado: 李贺; *pinyin*: *Lǐ Hè*; Wade-Giles: *Li3 Ho4*), nado en 791 e finado en 817, foi un escritor chinés da dinastía Tang. O seu nome de cortesía foi **Changji**, e tamén foi coñecido como **Guicai** ou **Shigui**; os xaponeses coñéceno como **Ri Ga**.

Impediuselle realizar os exames imperiais debido a un tabú co seu nome. Morreu moi novo, e sempre destacou polo seu aspecto enfermizo. Foi un poeta dilixente, escribindo inmediatamente calquera verso que se lle ocorría, aínda estando fóra da casa, completando o poema ao volver ao fogar. A súa obra explora o fantasmal, o sobrenatural e mais o fantástico.

A súa popularidade e lugar no canon literario chinés variou co paso dos séculos. O seu estilo idiosincrático foi moi imitado durante a dinastía Qing. Durante esta época, a súa popularidade viuse afectada por un cambio nos gustos literarios, e as súas pezas foron excluídas da importante compilación *San bai Tang shi* 三百唐诗 ("Trescentos poemas dos Tang"). Porén, a súa obra recuperouse ao longo do século XX; foi un dos poetas de Tang máis apreciados por Mao Zedong.

Fontes
------

O capítulo 137 do *Jiu Tang shu* 舊唐書 ("O antigo libro dos Tang") e o capítulo 203 do *Xin Tang shu* ("O novo libro dos Tang") ofrecen un breve resumo da biografía de Li He.

Li Shangyin, un poeta da xeración posterior a Li He, escribiu *Li He xiao chuan* 李賀小傳 ("Unha pequena biografía de Li He"). Du Mu, no 831, redactou un prefacio aos poemas de Li He, menos emotivo ca o libro de Li Shangyin, pero no que apenas hai datos biográficos.

As historias oficiais baseanse nestes rexistros previos, especialmente na obra de Li Shangyin.

Nomes
-----

O seu nome de cortesía era Changji, polo que tamén é coñecido como Li Changji. Así mesmo, foi chamado Guicai 鬼才 ("Talento demoníaco"), xa que o seu estilo morboso contrasta cos de Li Bai (chamado Tiancai 天才 ou "talento do ceo") e Bai Juyi (alcumado Rencai 人才 ou "talento humano"). Este título foille outorgado polo erudito da dinastía Song Qian Yi.

Outro dos seus nomes foi Shigui 詩鬼 ("O demo da poesía"), tamén en referencia a Li Bai (Shixian 詩仙 ou "inmortal da poesía") e a Du Fu (Shisheng 詩聖 ou "sabio da poesía").

Traxectoria
-----------

### Primeiros anos

A súa familia estaba emparentada coa dinastía gobernante, mais pertencía a unha rama secundaria que caera en declive en xeracións anteriores, polo que na época de Li He posuían un rango moi baixo. As historias oficiais da dinastía Tang refírense a el como "descendente de Zheng Wang", mais non hai consenso sobre a identidade deste Zheng Wang. A teoría máis aceptada é que se trata de Zheng Xiao Wang Liang, un dos tíos de Li Yuan, o primeiro emperador dos Tang, aínda que outras teorías o identifican con Zheng Wang Yuan Yi, décimo terceiro fillo de Li Yuan.

Li He naceu en 790 ou 791; é probable que nacera no ano do cabalo, xa que vinte e tres dos seus poemas conservados empregan este animal como símbolo do propio poeta. Nativo do condado de Fuchang (na actual provincia de Henan), comezou a compoñer poesía aos sete anos, e cando tiña só quince foi comparado co mestre de *yuefu* Li Yi.

### Carreira política

Cando contaba con vinte anos, intentou presentarse aos exames imperiais, pero prohibiuselle por un tabú co seu nome: o primeiro carácter do nome do seu pai, Jinsu 晉肅, é homófono co primeiro carácter de Jinshi 進士, o nome do grao que tería obtido de superar os exames. Este rexeitamento podería ser un pretexto elaborado polos seus rivais, que tiñan envexa do seu talento poético.

Han Yu, que admiraba a súa poesía, escribiu o seu *Hui bian* 諱弁 para animalo a facer os exames, pero Li He non tivo éxito. Serviu só durante tres anos nun posto moi baixo, antes de regresar ao seu pobo natal.

### Falecemento

Li He é descrito sempre como enfermizo. Era un home extremadamente fraco, cunha soa cella, e que deixaba crecer moito as súas unllas. Morreu no ano 816 ou 817, sendo un oficial pobre de baixo rango, á idade de vinte e seis ou vinte e sete. Segundo o *Li He xiao chuan*, na hora da súa morte foi visitado por unha figura escarlata que o informou de que o señor do ceo (*shangdi* 上帝) o convocara para escribir poesía.

Obra
----

Escolma dos poemas de Li HePáxina do *Li He ge shipian* 李賀歌詩篇
Li He foi un poeta do chamado período Tang medio, entre finais do século VIII e comezos do IX. Entre as súas influencias literarias, están os seus contemporáneos Meng Jiao e Han Yu. Tamén se teñen identificado influencias chamánicas do *Chu Ci* 楚辭 e da particular poesía de Li Bai.

Consérvanse arredor de 240 poemas de Li He. Segundo o *Xin Han shu*, a escasa cantidade de pezas conservadas débese á estrañeza da súa obra e á súa morte temperá. Unha anécdota recollida no *Taiping guangji* 太平廣記 (978) conta que lle solicitaron a un curmán de Li que compilase os seus poemas; porén, este curmán desprezaba ao poeta, polo que se desfixo de moitos dos seus escritos.

Hai dúas antoloxías principais dos seus traballos: *Li He ge shipian* 李賀歌詩篇 ("Escolma de cancións e poemas de Li He"), e mais o *Waiji* 外集 ("Escolma adicional").

O *Li He xiao chuan* descríbeo como un poeta dilixente, que levaba sempre unha vella bolsa con papel para escribir e, sempre que se lle ocorría un verso, o anotaba e o gardaba dentro. Ao volver a casa, reunía as novas liñas nun poema.

A súa poesía é única, chea de imaxes fantásticas e inusuais, de onde procede o seu alcume de Guicai. Practicamente ningún dos seus poemas está en verso regular (un estilo moi popular, coñecido como *jintishi* 近體詩), e adoitan conter palabras de mal agoiro como "avellentar" (*lao* 老) ou "morte" (*si* 死). En poemas como *Tianshang yao* 天上谣 ("Balada celestial") e *Meng tian* 夢天 ("Un soño do ceo"), escribiu de maneira evocativa sobre o mundo dos deuses e o Buda.

Notas
-----

1. ↑  "Li He - Tang Dynasty, Poetry, Lyrical - Britannica". *www.britannica.com* (en inglés). Consultado o 2023-12-04.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Ozaki; et al. (2013). *Chugoku bunkashi daijiten* 中国文化史大辞典 (en xaponés). Taishukan Shoten. ISBN 978-4469012842.
3. ↑  Endō, Seiki (2005). "Gafu bungaku shijō ni okeru Ri Ga no ichi: Fuzan Takashi ni motozuku kōsatsu" (PDF). *Tōkyō daigaku chūgokugo Chūgoku bungaku kenkyūshitsu kiyō* (en xaponés) **8** (1): 1–24. Archived from the original on 02 de febreiro de 2017. Consultado o 14 de xaneiro de 2024.
4. 1 2 3 4  Ogawa, Tamaki, ed. (1975). *Tōdai no shijin: Sono denki*. Taishūkan Shoten.
5. 1 2  Kai, Katsuji; Higashi, Hidetoshi (2010). "Bantō godai no bungaku hihyō, shoron yakuchū (jō)". *Fukuoka daigaku jinbun ronsō* (en xaponés) **42** (3): 821–842.
6. 1 2 3 4 5  Matsuura, Tomohisa, ed. (1999). *Kanshi no jiten* 漢詩の事典 (en xaponés). Taishūkan Shoten.
7. ↑  Sugitani, Shizuka (2014). *Chūgoku tōdai bungaku kenkyū: Kō Shō, Kō Kōken, Ryū Shin'un o chūshin ni* (PDF) (en xaponés). Universidade de Kumamoto. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 15 de febreiro de 2017. Consultado o 14 de xaneiro de 2024.
8. 1 2 3  Frodsham, J.D. (1983). *The Poems of Li He (790-816), vol. 1* (en inglés). North Point Press. ISBN 0-86547-084-7.
9. 1 2 3 4  Hinton, David (2014). *Classical Chinese Poetry: An Anthology, vol. 1* (en inglés). Farrar, Straus and Giroux. ISBN 978-1-46687-322-3.
10. 1 2  Wu, Fusheng (1998). *The Poetics of Decadence: Chinese Poetry of the Southern Dynasties and Late Tang Periods* (en inglés). SUNY Press. ISBN 9780791437513.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Poemas inéditos de Li He. Arquivado 14 de outubro de 2013 en Wayback Machine.
* 李贺 (La literatura china traducida en España)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q856223
* WorldCat
* VIAF: 107037650
* BIBSYS: 97001204
* BNE: XX5640285
* BNF: 13479540h
* CBDB: 0093012
* CERL: cnp01906083
* CiNii: DA01062003
* EBID: ID
* FAST: 94256
* GEC: 0037255
* GND: 118933361
* Gutenberg: 31322
* IMSLP: ID
* ISNI: 0000000121036465
* LCCN: n82083394
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00420417
* NKC: jo2010609891
* NLA: 35158583
* NLG: 189321
* NTA: 14009556X
* OL: OL1563510A
* SNAC: w6hb2dfg
* SUDOC: 035310774

 |