**Luis Eleizalde Brenosa**, máis coñecido como **Koldo Eleizalde**, nado en Bergara o  9 de xuño de 1878 e finado en Bilbao o 24 de xullo de 1923, foi un escritor en lingua vasca e castelá, político, educador e académico vasco.

Traxectoria
-----------

Estudou cos dominicos en Bergara e cos xesuítas en Zaragoza, comezando ciencias na Universidade de Zaragoza e licenciouse en 1899 en Madrid. Volveu a Euskadi e alí organizou escolas de barrio, logo logrou unha cátedra de matemáticas no Instituto de Vitoria-Gasteiz e despois foi inspector de educación primaria.

En 1907 comezou a colaborar na *Revista Internacional de Estudios Vascos*, non obstante en 1908 por mor de desacordos ideolóxicos co seu fundador Julio Urquijo abandonou esa colaboración. Procedente ideoloxicamente do carlismo, ao igual ca Urquijo, evolucionara durante a súa etapa como estudante influenciado por Sabino Arana cara ao nacionalismo vasco.

E dentro do nacionalismo vasco de principios de século Eleizalde tivo un papel destacado como ideólogo. Colaborou en *Patria* e dirixiu a revista nacionalista *Euskadi* en Bilbao a partir de 1912. Dentro do PNV, Eleizalde defendeu posturas moderadas, tendendo cara a un nacionalismo posibilista, non separatista. En 1919 foi candidato do PNV nas eleccións xerais por Álava. En 1921 cando o PNV se escindiu en dúas fraccións, Eleizalde, integrou a maioritaria e moderada Comuñón Nacionalista Vasca .

Escribiu libros e artigos sobre a lingua vasca,  *La lucha por el propio idioma* (1919), *Morfología de conjugación vasca sintética* (1913), *Listas de alfabéticas Voces toponomásticas vascas* (Revista Internacional de Estudos vascos, a partir de 1922). Tamén publicou unha novela, *Landibar* (1918), *Razas, lengua y nación vasca* (1914), *El problema de la enseñanza en el País Vasco* (1919, Congreso de estudos vascos), e algunhas traducións en éuscaro como *Gurutza Deunaren bidea* (Kempis), *Halidon Murua* (Halidon Hill), tamén escribiu poemas orixinais en éuscaro.

So a dirección de  Eleizalde, a Sociedade de Estudos Vascos realizou dende o primeiro momento investigacións sobre a toponimia e antroponimia .

Euskaltzaindia
--------------

Elizalde participou na constitución da Euskaltzaindia, a Academia da Lingua Vasca, durante a primavera e o verán de 1919, as deputacións provinciais comunicáronlle á Sociedade de Estudos Vascos a  aprobación do proxecto de regulamento dunha academia vasca. A reunión para a constitución da Euskaltzaindia foi o 21 de setembro de 1919 no Palacio da Deputación Provincial de Guipúscoa, sede de Eusko Ikaskuntza, asistiron Resurrección María de Azkue, Arturo Campión, Eleizalde e Julio Urquijo, como académicos de pleno dereito nomeados polo Congreso de Estudos Vascos, así como oito compromisarios incluíndo a Jean-Blaise Adema, como representantes das revistas e sociedades que apoiaron o nacemento da Academia: Txomin Agirre, Pierre Broussain, Ramón Intzagarai, José Agerre, Juan Bautista Eguzkitza, Raimundo Olabide e Pierre Lhande .

Obra
----

* *Notas acerca del léxico y de las flexiones simples del P. Mendiburu en su obra "Otoitz-gayak" Arquivado 04 de marzo de 2016 en Wayback Machine.*, 1907.
* *Raza, lengua y nación vascas*, 1911.
* *Morfología de la conjugación vasca sintética*, 1913.
* *Listas alfabéticas de voces toponomásticas vascasArquivado 03/03/2016, en Wayback Machine.*, 1913.
* *Países y razas*, 1914.
* *Gurutza deunaren bidea*, Amorebietan. 1917.
* *Metodología para la restauración del euzkera*, 1918.
* *Landibar (novela en castelán)*, 1918.
* *El problema de la enseñanza en el País Vasco*, 1918.
* *Euskal-zenbakistia*.
* *Euskeraz irakurtzeko irakaspidea*.
* *La lucha por el idioma propio*, conferencia de Luis Eleizalde, Bilbao, Bilbaína de Artes Gráficas Juan J. Rochelt, 1919.

Libros relixiosos
* *Otoyak euzkeraz : (bizkai-eraz) euzkeraldu dauz Eleizalde'tar Koldobika'k, 1908, Elexpuru, Bilbao*

Traducións
* *Halidon Murua*; *Walter Scott*, 1912, Euskadi.

Notas
-----

1. ↑  Estornés Lasa, Bernardo. "Eleizalde Brenosa, Luis de". Enciclopedia Auñamendi
2. ↑  Santiago de Pablo, José Luis de la Granja, Coro Rubio Pobes (2011) *Breve historia de Euskadi: De los fueros a la autonomía* Random House
3. ↑  Eleizalde y Breñosa, Koldo de, Bergarako Udala
4. ↑  Iñaki Egaña (1996) *Diccionario histórico-político de Euskal Herria*, Txalaparta, p. 63
5. ↑  Euskaltzaindia, 1919: historia de un nacimiento
6. ↑  *(en éuscaro)* Libro electrónico Gurutza Deunaren Bidea / Porto-Mauricio'tar Lonarta deunak idatzi ebanaren lez ; euzkeraldu dau, bizkayeraz, Elizalde'tar Koldobika'k.
7. ↑  *(en éuscaro)* Libro electrónico Otoyak euzkeraz : (bizkai-eraz) euzkeraldu dauz Eleizalde'tar Koldobika'k

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3266657
* WorldCat
* VIAF: 68265242
* Auñamendi: 37835
* BNE: XX1092536
* FAST: 1551421
* ISNI: 0000 0000 6149 1852
* LCCN: n99276621
* OL: OL5185626A
* SUDOC: 083495835

 |