| Carballo mediterráneo |
| --- |
| Carballo mediterráneo (*Quercus canariensis*) |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| Subreino: | Tracheobionta |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Subclase: | Hamamelidae |
| Orde: | Fagales |
| Familia: | Fagaceae |
| Xénero: | *Quercus* |
| Subxénero: | *Quercus* |
| Sección: | *Mesobalanus* |
| Especie: | ***Quercus canariensis*** |

 |

O **carballo mediterráneo** (***Quercus canariensis***), é unha árbore rexa, de até 30 m de altura cando medra en boas condicións, con copa ampla e densa que proxecta unha boa sombra, arredondada ou irregular. Está clasificada na *Sección Mesobalanus*, onde fican o carballo de Hungría e os seuss parentes de Europa e Asia. Ten os estilos longos; as landras madurecen nuns 6 meses e teñen un sabor agre, o interior das landras teñen pelo. A *sección Mesobalanus* está estreitamente ligada á *sección Quercus* (a do carballo veriño) e, ás veces, está incluída na mesma.

Vista da árbore.
Follas e landras.
Inflorescencia.
No seu hábitat.
Follas.

Descrición
----------

Tronco dereito, robusto, con casca pardo-agrisada ou cinsenta, rachada en fendas pouco fondas, lonxitudinais e transversais, nos exemplares máis vellos.
Franzas novas cubertas de vilosidades. Follas adultas algo coriáceas, moi variábeis segundo a orixe, de 6 a 18 cm, elípticas ou alongadas e con figura de punta de lanza, teñen o bordo festonado, con dentes grosos, pouco profundos e nervios laterais moi pronunciados, pola face inferior, de forma regular case paralelos.

Flores masculinas con envolta de 5 a 7 pezas agrupadas en candeas pénsiles de cor amarela. Os froitos son landras, que nacen solitarias ou en grupos, sobre pedúnculos moi curtos e grosos, con cúpula ou cascabullo de escamas algo desiguais.

Florea por abril ou maio, madurecendo as landras en outubro ou novembro.

Distribución e hábitat
----------------------

Medra nas carricovas, abas avesedas e proximidades dos regueiros, case sempre por baixo dos 500 m, aínda que pode ascender até os 1000 m; sobre solos profundos e frescos, desprovistos de cal ou con este moi lavado, en especial nos desenvolvidos sobre arenitas. Cómpre dun clima suave, sen xeadas frecuentes, e bastante húmido, polo que non adoita se afastar da influencia marítima. Asóciase con frecuencia á sobreira e hibrida con suma facilidade cos caxigos (*Quercus faginea*), pubescentes (*Quercus pubescens*) e cos albariñoss (*Quercus petraea*); con estas dúas últimas soamente no nordés da Península Ibérica.

Habita no norte de África onde forma bosques de considerábel extensión en Kabylia e de xeito máis fragmentado polas demais montañas do Tell en Alxeria, en Marrocos (Rif e Medio Atlas) e na Península Ibérica; nesta última cunha área moi espallada, pola Cordilleira Litoral catalá, Serra Morena, Montes de Toledo, sur de Portugal e especialmente en Andalucía occidental (Cádiz, Málaga, Sevilla, Huelva), encontrándose as súas mellores forestas nas ladeiras frescas da metade meridional da provincia de Cádiz, no Parque Natural de los Alcornocales.

Observacións
------------

Sobre a orixe canaria (que ten no nome científico, así coma no nome en portugués (*carvalho-das-Canárias*) ou inglés (*Canary oak*), hai varias hipóteses, das cales salientan dúas: Segundo a primeira, o botanista alemán Carl Ludwig Willdenow que a describiu en Berlín, non ollara esta planta no campo; ou el ou o recolledor (Broussonet), deberon confundir a etiqueta crendo que fora recolleita nas Illas Canarias. Segundo a segunda hipótese, Carl Ludwig Willdenow non se equivocou e ademais referiuse ás notas de Alexander von Humboldt, que indicou ter visto un *Quercus* autóctono nas Canarias. Así, queda a posibilidade de que esta árbore existise noutrora neste arquipélago, mais despois desapareceu de alí, mentres que se terían mantido as súas poboacións continentais.

É unha árbore elegante que proxecta unha sombra moi agradábel, polo que se ten cultivado ás veces coma ornamental; a madeira é de boa calidade, axeitada para construcións e apeiros de labranza, así como para queimar e facer carbón.

Taxonomía
---------

*Quercus canariensis* foi descrita por Carl Ludwig Willdenow e publicado en *Enumeratio Plantarum Horti Botanici Berolinensis*,. .. 975. 1809.

Etimoloxía
***Quercus***: nome xenérico do latín para designar os carballos.

***canariensis***: epíteto xeográfico que alude á súa localización nas Illas Canarias.

Sinonimia
* *Quercus lusitanica var. baetica* Webb, Iter Hispan.: 12 (1838).
* *Quercus lusitanica var. salzmanniana* Webb, Iter Hispan.: 12 (1838).
* *Quercus mirbeckii* Durieu, Rev. Bot. Recueil Mens. 2: 426 (1847).
* *Quercus cypri* Kotschy ex A.DC. in A.P.de Candolle, Prodr. 16(2): 19 (1864).
* *Quercus lusitanica var. mirbeckii* (Durieu) A.DC. in A.P.de Candolle, Prodr. 16(2): 19 (1864).
* *Quercus esculenta* K.Koch, Dendrologie 2(2): 80 (1873).
* *Quercus gibraltarica* K.Koch, Dendrologie 2(2): 81 (1873).
* *Quercus corymbifolia* Ehrenb. ex Boiss. Fl. Orient. 4: 1167 (1879).
* *Quercus infectoria subsp. mirbeckii* (Durieu) Nyman, Consp. Fl. Eur.: 661 (1881).
* *Quercus lusitanica subsp. mirbeckii* (Durieu) Nyman, Consp. Fl. Eur. Suppl. 2: 279 (1890).
* *Quercus mirbeckii var. angustifolia* Trab. in J.A.Battandier & al. Fl. Algérie, Dicot.: 820 (1890).
* *Quercus mirbeckii var. fagifolia* Trab. in J.A.Battandier & al. Fl. Algérie, Dicot.: 820 (1890).
* *Quercus mirbeckii var. subpedunculata* Trab. in J.A.Battandier & al. Fl. Algérie, Dicot.: 820 (1890).
* *Quercus faginea var. baetica* (Webb) Samp. Ann. Sci. Acad. Polytecn. Porto 5: 164 (1910).
* *Quercus faginea var. salzmanniana* (Webb) Samp. Ann. Sci. Acad. Polytecn. Porto 5: 164 (1910).
* *Quercus faginea subsp. baetica* (Webb) Maire, Bull. Soc. Hist. Nat. Afrique N. 22: 65 (1931).
* *Quercus faginea var. spinosa* Maire & Trab. Bull. Soc. Hist. Nat. Afrique N.: 1127 (1931).
* *Quercus carpinifolia* Sennen, Exsicc. (Pl. Esp.): 4.807 (1932), nom. illeg.
* *Quercus lusitanica var. fagifolia* Jahand. & Maire, Cat. Pl. Maroc 2: 165 (1932).
* *Quercus salzmanniana* (Webb) Cout. Bol. Soc. Brot. II, 10: 76 (1935).
* *Quercus baetica* (Webb) Villar, Bull. Soc. Hist. Nat. Afrique N. 28: 455 (1937 publ. 1938).
* *Quercus nordafricana* Villar, Bull. Soc. Hist. Nat. Afrique N. 28: 450 (1937 publ. 1938).
* *Quercus mirbeckii var. spinosa* (Maire & Trab.) A.Camus, Chênes, Texte 2: 157 (1939).
* *Quercus mirbeckii var. typica* A.Camus, Chênes, Texte 2: 156 (1939), nom. inval.

Notas
-----

1. ↑  Nome vulgar galego en *Diccionario das ciencias da natureza e da saúde (A-C)*, A Coruña, Deputación da Coruña, 2000
2. ↑  Sección Mesobalanus en Wiki
3. ↑  Especies en wiki
4. ↑  "*Carballo mediterráneo*". *Tropicos.org. Missouri Botanical Garden*. Consultado o 18 de decembro de 2013.
5. ↑  "*Carballo mediterráneo*". *Royal Botanic Gardens, Kew: World Checklist of Selected Plant Families*. Consultado o 19 de marzo de 2010.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Carballo mediterráneo*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Carballo mediterráneo*** |

### Outros artigos

* Características das fagáceas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q638095
* MAG: 2777582396

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 143315
* EOL: 1151730
* EPPO: QUECN
* GBIF: 2880808
* iNaturalist: 322086
* IPNI: 295904-1
* IRMNG: 10940345
* ISC: 46397
* IUCN: 78809256
* NBN: NBNSYS0000014233
* NCBI: 568684
* PlantList: kew-171953
* POWO: ID
* TAXREF: 116669
* Tela Botanica: 54383
* Tropicos: 50276099
* WCSPF: 171953

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C2990341

 |