**David Paul Cronenberg**, nado en Toronto o 15 de marzo de 1943, é un actor e director de cine canadense. É un dos principais creadores do que se denomina "horror corporal", que explora os medos humanos ante a transformación corporal e a infección. Nas súas películas, o psicolóxico é tipicamente mesturado co físico. Na primeira metade da súa carreira explorou estes temas principalmente a través do terror e a ciencia ficción, aínda que co tempo foise afastando destes xéneros.

Traxectoria
-----------

Naceu no seo dunha familia lituana e xudía en Toronto. O seu pai era xornalista e a súa nai pianista. Asistiu ó Harbord Collegiate Institute na súa mocidade e logo graduouse en literatura na Universidade de Toronto. Citou a William S. Burroughs e Vladimir Nabokov como as súas maiores influencias.

Obra
----

Despois de dous sketches e dúas curtametraxes de art cinema (*Stereo*, en branco e negro, e *Crimes of the Future*, en cor), Cronenberg asociouse con Ivan Reitman. O goberno canadense financiou as películas de Cronenberg durante os anos 70. Cronenberg alternou as súas orixinais películas de horror corporal, como *Viñeron de dentro de...*, con proxectos que reflectían o seu interese nas carreiras de autos e as pandillas de motociclistas. *Rabia* explotou o insospeitado talento na actuación da estrela porno Marilyn Chambers (a primeira elección de Cronenberg fora unha descoñecida moza chamada Sissy Spacek). *Rabia* foi unha revelación coa distribución internacional e as súas dúas seguintes películas de terror gañaron un apoio máis sólido.

Durante a súa carreira, as películas de Cronenberg seguiron unha progresión definida, un movemento do mundo social á vida interior. Nas súas primeiras películas, científicos modificaban corpos humanos, o que daba lugar a unha anarquía social (como *Viñeron de dentro de...* ou *A rabia*). No seu período intermedio, o caos causado polo científico é máis persoal, (*The Brood*, *Scanners*, *Videodrome*). No período máis recente é o científico o que é alterado polo seu experimento (como o remake de *A mosca*). Este período conclúe con *Dead Ringers* - presumiblemente a súa mellor obra - na que un par de xinecólogos xemelgos se internan na codependencia e a adicción ás drogas. As súas películas máis recentes tenden máis cara ao psicolóxico, decotío contrastando con realidades subxectivas e obxectivas (*eXistenZ*, *M. Butterfly*, *Spider*).

Cronenberg dixo que as súas películas deberían ser vistas "desde o punto de vista da enfermidade" o que identifica cos personaxes en *Shivers* logo de seren infectados cos parasitos anárquicos. Esta perspectiva está ilustrada en *A mosca* cando o heroe descobre que foi xeneticamente fusionado cun insecto. En vez de dicir "O meu telepod descompúxose", di "O meu telepod transformouse nun empalmador xenético". Enfermidade e desastre, no traballo de Cronenberg, son mellores problemas con que pelexar que os axentes de transformación persoal. Similarmente, en *Crash* (1996), a xente que resultou ferida en accidentes de circulación trata de ver o seu calvario como "un fertilizante en vez dun evento destrutivo". En 2006, Cronenberg manifestou que estaba molesto con Paul Haggis por elixir o mesmo nome para a súa galardoada película *Crash*, sentindo que non só era eticamente incorrecto, senón tamén irritante.

Á parte de *The Dead Zone* (1983) e *A mosca* (1986), Cronenberg non traballou dentro do mundo do cine comercial e de alto presuposto de Hollywood, aínda que tivo acercamentos ocasionais. Nalgún momento foi considerado por George Lucas como un posible director para a película *O retorno do Jedi*, pero foi desestimado. Cronenberg tamén traballou durante case un ano nunha versión de *Total Recall*, pero experimentou "diferenzas creativas" cos produtores Dino de Laurentiis e Ronald Shusett. Unha versión diferente da película foi finalmente realizada por Paul Verhoeven. A finais dos 90 anunciouse a Cronenberg como director dunha secuela doutra película de Verhoeven, *Instinto básico*, pero isto tamén fracasou. O seu traballo recente, o *thriller* *A History of Violence (2005), é un dos de máis alto presuposto e máis masivo ata a data. Dixo que a decisión de dirixila foi influenciada por ter que aprazar o seu salario na cinta de baixo presuposto* Spider*, malia ser unha das súas películas máis aclamadas pola crítica.*

Cronenberg contratou a Howard Shore para compor a banda sonora na maioría das súas películas. Outros colaboradores regulares son o actor Robert Silverman, o director de arte Carol Spier, o editor de son Bryan Day, o editor Ronald Sanders, a súa irmá, a deseñadora de vestiario Denise Cronenberg, e, entre 1979 e 1988, o director de fotografía Mark Irwin.

Desde *Dead Ringers* (1988), Cronenberg traballou co director de fotografía Peter Suschitzky en cada unha das súas películas. Suschitzky foi tamén o director de fotografía de *O imperio contraataca*, e Cronenberg ten dito que o traballo de Suschitzky nesa película fixo que sexa a máis fermosa película de ciencia ficción que vira, o que foi un factor que o motivou a traballar con el en *Dead Ringers*.

Asociado coa lealdade que amosa ós seus colaboradores clave, Cronenberg segue a ser un cineasta canadense incondicional, con case tódalas súas películas -incluíndo as grandes de estudio *The Dead Zone* e *A mosca*- filmadas na súa provincia natal de Ontario (excepcións notables inclúen *M. Butterfly* e *Spider*, maiormente filmadas na China e Inglaterra respectivamente). Ademais, *Rabia* foi filmada nos arredores de Montreal). A maioría das súas películas foron polo menos parcialmente financiadas por Telefilm Canada, e Cronenberg é un partidario dos proxectos fílmicos apoiados polos gobernos, dicindo "cada país necesita un sistema de fondos gobernamentais coa fin de ter un cine nacional fronte a Hollywood."

Como actor
----------

Cronenberg tamén apareceu como actor en películas doutros directores. A maioría dos seus papeis son cameos, como en *Into The Night*, *Todo por un soño*, e *Alias*, pero nalgunha ocasión interpretou papeis principais, como en *Nightbreed* ou *Last Night*. Non interpretou ningún papel principal nas súas películas; só fixo unha breve aparición como xinecólogo en *A mosca*; pódese escoitar fóra de cámara como un aparcador en *Crash*, e tamén pode ser visto fugazmente entre a multitude de obsesos sexuais en *Viñeron de dentro de...*.

En 2002 foi nomeado Oficial da Orde do Canadá.

Filmografía
-----------

* *Transfer* (1966) (curtametraxe).
* *From the Drain* (1967) (curtametraxe).
* *Stereo* (1969).
* *Crimes of the Future* (1970).
* *Letter from Michelangelo* (1971) (TV).
* *Tourettes* (1971) (TV).
* *Jim Ritchie Sculptor* (1971) (TV).
* *In the Dirt* (1972) (TV).
* *Lakeshore* (1972) (TV).
* *Don Valley* (1972) (TV).
* *Scarborough Bluffs* (1972) (TV).
* *Fort York* (1972) (TV).
* *Winter Garden* (1972) (TV).
* *Secret Weapons* (TV) (1972) (episodio da serie *Programme X*).
* *The Victim* (TV) (1975) (episodio da serie *Peep Show* da CBC).
* *The Lie Chair* (TV) (1975) episodio da serie *Peep Show* da CBC).
* *Viñeron de dentro de...* (1975).
* *The Italian Machine* (TV) (1976) (episodio da serie *Teleplay* da CBC) aquí (RealMedia).
* *A rabia* (1977).
* *Fast Company* (1979).
* *The Brood* (1979).
* *Scanners* (1981).
* *Videodrome* (1983).
* *The Dead Zone* (1983).
* *A mosca* (1986)
* *Faith Healer* (1988) (episodio da serie *Friday the 13th*).
* *Dead Ringers* (1988).
* *Regina vs Logan* (199?) (episodio da serie *Scales of Justice*).
* *Naked lunch* (1991).
* *Nightbreed* (1990, como actor).
* *M. Butterfly* (1993).
* *Todo por un soño* (1995, como actor).
* *Crash* (1996).
* *Last Night* (1998, como actor).
* *eXistenZ* (1999).
* *Camera* (2000) (curtametraxe).
* *Jason X* (2001, como actor).
* *Spider* (2002).
* *A History of Violence* (2005).
* *At the Suicide of the Last Jew in the World* (2007) (segmento do filme *Chacun son cinéma ou Ce petit coup au coeur quand la lumière s'éteint et que le film commence*).
* *Eastern Promises* (2007).
* *A Dangerous Method* (2011).
* *Cosmopolis* (2012).
* *Maps to the Stars* (2014).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***David Cronenberg Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* David Cronenberg Bibliography (via UC Berkeley)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q55422
* WorldCat
* VIAF: 97752099
* Allmovie: p86249
* AlloCiné: 1033
* BIBSYS: 90706229
* BLBNB: 001120865
* BNB: ID
* BNE: XX1265976
* BNF: 120143264
* CANTIC: a10457276
* CineRessources: 8966
* CiNii: DA09217646
* DeutscheBio: 119114852
* Discogs: 3201515
* EBID: ID
* FAST: 126742
* Filmportal: ID
* GEC: 0246489
* GND: 119114852
* ICCU: RAVV087559
* IMDb: nm0000343
* ISNI: 0000000122833052
* LCCN: n83327625
* Munzinger: 00000020340
* NDL: 00465087
* NKC: js20051121009
* NLA: 35032271
* NNDB: 000031323
* NTA: 071610596
* openMLOL: 162716
* SNAC: w6ht3k2t
* SUDOC: 028273397
* TESF: cronenberg\_david
* TMDb: 224
* TVcom: david-cronenberg
* ULAN: 500253104

 |