**William Crookes**, nado o 17 de xuño de 1832 e finado o 4 de abril de 1919, foi un químico inglés, un dos científicos máis importantes en Europa do século XIX, tanto no campo da física como no da química. En 1863 ingresou na Royal Society, e foi nomeado *Sir* en 1910.

É coñecido por ser o inventor do tubo de raios catódicos, polo descubrimento do elemento talio, e por ser o primeiro en analizar o gas helio en laboratorio.

Tamén foi un dos máis importantes e destacados investigadores, e logo defensor, do que hoxe día se coñece como Espiritismo Científico.

Traxectoria
-----------

A vida de Crookes foi dunha actividade científica ininterrompida. Químico de formación, fixo compatibles os seus descubrimentos científicos co seu cargo de Meteoroloxía e coa súa intensa actividade como conferenciante. Traballou tanto en química como en física. Os seus experimentos foron notables pola orixinalidade do seu deseño e a habilidade na súa execución que lle caracterizaba. Estaba interesado en múltiples campos: a ciencia pura e aplicada; problemas económicos teóricos e prácticos; a investigación psiquiátrica; e mesmo o espiritismo. Gozou dunha notable popularidade, e a súa personalidade e os seus logros son ben coñecidos.

### Primeiros anos

William Crookes naceu en Londres en 1832, sendo o maior de 16 irmáns. O seu pai, Joseph Crookes, era un xastre orixinario do norte do país. Por entón vivía coa súa segunda esposa, Mary Scott Lewis Rutherford Johnson.

Crookes estudou química no Royal College of Chemistry, e foi asistente do seu titor August Wilhelm von Hofmann entre 1850 e 1854. Pronto se embarcou nun traballo orixinal, investigando novos compostos de selenio, obxecto dos seus primeiros artigos publicados en 1851. Curiosamente, non se dedicou á química orgánica, a especialidade do seu mestre.

William Crookes.
Ingresou no departamento meteorolóxico do Observatorio Radcliffe de Oxford en 1854, e en 1855 foi nomeado profesor de química no Chester Diocesan Training College. En 1856 casou con Ellen, filla de William Humphrey de Darlington. Tiveron tres fillos e unha filla. Tras casar, trasladouse a vivir a Londres, dedicándose principalmente a traballar pola súa conta.

En 1859, fundou o *Chemical News*, unha revista científica que editou durante moitos anos, caracterizada pola concisión formal dos seus artigos (contrariamente ao que era habitual nas revistas das sociedades científicas da época). Tamén foi editor do *Quarterly Journal for Science*.

O método de análise espectral, introducido por Bunsen e Kirchhoff, foi recibido por Crookes (experimentador moi eficaz) con grande entusiasmo e con grande efecto: precisamente o seu primeiro descubrimento importante foi efectuado coa axuda da espectroscopía. En 1861, Crookes identificou o elemento talio. Grazas a este descubrimento a súa reputación consolidouse firmemente, e foi elixido membro da Royal Society en 1863.

Realizou numerosos traballos sobre espectroscopía e levou a cabo investigacións sobre unha gran variedade de temas menores. En 1871 publicou o tratado titulado *Select Methods in Chemical Analysis.*

Posteriormente desenvolveu o tubo de Crookes, co que investigou os raios catódicos. Foi un pioneiro na construción e o uso de tubos sen carga para o estudo de fenómenos físicos..

Entre os seus traballos máis importantes está o ser o primeiro en identificar o Plasma (estado da materia) en 1879. Tamén ideou un dos primeiros instrumentos para estudar a radioactividade nuclear, o *espintariscopio*.

Placa conmemorativa nº 7 Kensington Park Gardens, (Londres)  

  

Despois de 1880, viviu no n° 7 de Kensington Park Gardens, onde realizou toda a súa obra posterior no seu laboratorio privado. Ademais de ser un brillante investigador, Crookes soubo dar rendibilidade económica aos seus descubrimentos, o que lle permitiu manter polos seus propios medios o seu laboratorio privado en Londres.

### Últimos anos

Crookes identificou a primeira mostra coñecida de helio en 1895, demostrando que coincidía co elemento observado uns anos antes no espectro da luz do sol.

En 1903, comezou a estudar a radioactividade, logrando separar o protactinio do uranio, aínda que non foi capaz de identificalo.

Foi nomeado Cabaleiro en 1897 e Sir en 1910. Tamén foi presidente da *Chemical Society* e da *Institution of Electrical Engineers*.

Durante anos realizou experimentos con médiums na súa propia casa para tentar avanzar no campo da "*Metapsíquica*", da que era un convencido partidario. Faleceu en Londres, en 1919.

Investigación científica
------------------------

Espectro visible do talio, coa súa característica liña verde.
O primeiro logro importante de William Crookes foi o descubrimento do elemento metálico talio. O novo método de análise espectral, introducido por Bunsen e Kirchhoff, foi recibido por Crookes (experimentador moi eficaz) con grande entusiasmo e con grande efecto, sendo a clave para que puidese identificar o novo elemento grazas a unha liña de emisión de cor verde brillante no seu espectro. Debido a esta circunstancia, denominouno talio, do grego "*Thallos*", *brote verde*.

En metalurgia, desenvolveu un proceso de amalgamación para separar a prata e o ouro dos seus minerais.

En química aplicada traballou en diversos temas: tratamento de augas residuais, fabricación do azucre de remolacha, e tinción de tecidos musculares, entre outros.

Tubo de Crookes iluminado polo paso da corrente eléctrica a través dun gas enrarecido. Experimento para demostrar a traxectoria rectilínea dos raios.
Con todo, o seu traballo máis importante foi a investigación sobre a condución da electricidade nos gases. Inventou o tubo de Crookes, que utilizou para o estudo das propiedades dos raios catódicos. Nas súas investigacións da condución da electricidade nos gases a baixa presión, descubriu que a medida que se reduce a presión, o eléctrodo negativo (cátodo) empeza a emitir raios (os chamados "raios catódicos", agora sábese que son unha corrente libre de electróns). Demostrou que viaxan en liña recta, que son a causa da fluorescencia cando caen sobre algunhas substancias, e que o seu impacto pode producir gran calor. Cría que descubrira un cuarto estado da materia, á que chamou "materia radiante", pero os seus puntos de vista teóricos sobre a natureza da "materia radiante" ían ser rapidamente superados. Opinaba que os raios consistían en correntes de partículas de magnitude molecular ordinaria. Quedou para Sir JJ Thomson descubrir a natureza subatómica dos raios catódicos (formados por correntes negativas de electróns). O traballo experimental de Crookes neste campo foi a base dos descubrimentos que eventualmente cambiaron o conxunto da química e a física.

Foi un dos primeiros científicos en investigar o que agora se coñece como plasma e identificouno como o cuarto estado da materia.

Un radiómetro en funcionamento
Tamén inventou o radiómetro, e o espintariscopio, un detector de partículas. Para fabricar o radiómetro (tamén chamado *muíño de luz* ou *light-mill* en inglés), Crookes utilizou unha *bomba de Sprengel* mellorada no seu laboratorio. Esta bomba consiste nun tubo capilar de vidro dunha altura aproximadamente de 76 cm. No seu parte superior leva unha especie de embude que contén mercurio (aproximadamente 12 kg) e na parte de abaixo un recipiente para recibir as pingas. Antes de esgotarse o mercurio do depósito superior, recárgase co que xa baixou. As pingas de mercurio ao baixar por efecto da gravidade, extraen lentamente pequenas porcións de aire do bulbo ao que se quere facer o baleiro. Para chegar á presión do radiómetro necesitáronse de seis a oito horas, polo que Crookes puido observar o inicio do xiro do radiómetro sen necesidade de medir a presión.

Identificou a primeira mostra coñecida de helio nun laboratorio, aínda que o descubrimento do gas atribúese a dous astrónomos: o francés Pierre Janssen e o británico Norman Lockyer, que identificaron o novo elemento nas liñas do espectro da luz detectada nas observacións da coroa solar durante unha eclipse. Crookes foi capaz de obter o gas nas mostras do mineral cleveíta que lle facilitou o seu colega William Ramsay, comprobando que o seu espectro coincidía co detectado na luz solar.

Anos despois dirixiu a súa atención ao fenómeno recentemente descuberto da radioactividade, logrando separar o uranio do seu produto de transformación activa, inicialmente denominado *uranio-X*, e máis tarde finalmente coñecido como **protactinio.** Crookes observou a gradual descomposición do produto de transformación separado, e a aparición simultánea de novas cantidades de protactinio no orixinal de uranio. Case ao mesmo tempo que este importante descubrimento, observouse que cando "P-partículas", expulsadas ​​por substancias radioactivas, inciden sobre sulfuro de zinc, cada impacto acompáñase dun minuto de centelleo, unha observación que forma a base dunha dos métodos máis útiles na técnica da radioactividade.

Espiritismo
-----------

Sir William Crookes por Sir Leslie Ward 1902
Sir William Crookes foi un dos pioneiros na investigación de fenómenos psíquicos, especificamente nas áreas de materialización e de mediumnidad. Compartía esta inquietude co matemático Augustus De Morgan. En 1870, formou parte da corrente que se coñece como *"Metapsíquica"* (predecesora da Parapsicología) coas súas investigacións sobre o espiritismo e os fenómenos mediúmnicos. Estudou en profundidade e con rigor aos grandes médiums físicos da época, como Kate Fox, Daniel Dunglas Home, Eusapia Palladino e Florence Cook, recoñecendo a realidade das súas extraordinarias facultades. Un dos seus artigos máis lidos sobre o tema é: "Spiritualism Viewed by the Lixeiro of Modern Science". Outro escrito seu sobre leste mesmo tema é o libro titulado: *Novos Experimentos sobre a Forza Psíquica*.

Cadro baseado na descrición do investigador sir William Crookes: a médium Florence Cook atópase no piso, e Crookes ilumina o ectoplasma da falecida Katie King.
Irmás Fox: Margaret, Kate e Leah.
Con todo, todos estes presuntos sucesos paranormales foron revisados posteriormente, e hai moitas evidencias de que Crookes, ou ben puido ser enganado na súa boa fe, ou ben puido estar implicado románticamente cunha médium, e despois negouse a recoñecer que fora vítima dunha fraude. O antropólogo Edward Clodd sinalou que Crookes era moi curto de vista, o que pode explicar a súa crenza en fenómenos espiritistas (cita ao seu amigo William Ramsay, comentando que Crookes é "tan miope que, a pesar da súa honestidade incuestionable, non se pode confiar no que di que viu.") O biógrafo William Brock escribiu que Crookes era "evidentemente miope, pero que non usou lentes até a década de 1890. Até entón, puido usar un monóculo ou unha lupa de peto cando fose necesario. Só podemos imaxinar as limitacións que este feito impuxo ás súas investigacións psíquicas."

Despois de estudar os informes sobre Florence Cook, a historiadora da ciencia Sherrie Lynne Lyons escribiu que o suposto espírito de "Katie King" era a mesma Cook e noutras ocasións unha cómplice. En canto a Crookes, Lyons escribiu que: "Aquí había un home cunha reputación científica impecable, que descubriu un novo elemento, pero que non puido detectar a unha verdadeira doncela absolutamente viva que foi disfrazada como unha pantasma." Cook foi denunciada en repetidas ocasións como unha médium fraudulenta, pero fora tan ben "adestrada na arte das sesións de espiritismo", que logrou enganar a Crookes. Algúns investigadores como Trevor H. Hall sospeitaron que Crookes puido ter un romance con Cook.

Nunha serie de experimentos en Londres na casa de Crookes en febreiro de 1875, a médium Anna Eva Fay logrou enganar a Crookes na crenza de que tiña auténticos poderes psíquicos. Fay máis tarde confesou a súa fraude e revelou os trucos que usara. En canto a Crookes e os seus experimentos cos médiums, o mago Harry Houdini suxeriu que Crookes fora enganado. O físico Victor Stenger escribiu que os experimentos foron mal controlados e "o seu desexo de crer cegouno ás argucias das psíquicas que examinaba."

En 1906, William Hope enganou a Crookes cunha fotografía falsa do espírito da súa esposa. Oliver Lodge revelou que houbera signos evidentes de dobre exposición, e que a imaxe de Lady Crookes fora copiada dunha fotografía do aniversario de voda. Con todo, Crookes foi un espiritualista convencido e afirmou que era unha evidencia xenuína para a existencia da fotografía de espíritos.

O fisiólogo Gordon Stein sospeitaba que Crookes estaba demasiado avergoñado para admitir que fora enganado pola médium Florence Cook, ou conspirou con ela a cambio de favores sexuais. Tamén suxeriu que Crookes conspirara con Anna Eva Fay. Sinalou que, contrariamente á crenza popular inicial, o caso *Home* fora exposto como unha fraude en varias ocasións. Stein chegou á conclusión de que todas as fazañas eran froito da prestidixitación de Home. Nunha revisión do caso, o biógrafo William Brock escribiu que Stein levara o seu "caso contra Crookes e Home clara e loxicamente."

Crookes uniuse á Sociedade para a Investigación Psíquica, converténdose no seu presidente na década de 1890: tamén se uniu á Sociedade Teosófica e ao Ghost Club, do que foi presidente de 1907 a 1912. En 1890 iniciouse no Hermetic Order of the Golden Dawn.

### Experimento con Daniel Dunglas Home

* Portada da obra Estudos Científicos de W. Crookes (cara 1870)Portada da obra Estudos Científicos de W. Crookes (cara 1870)
* Exemplos de experimentos psíquicos: 1) Un acordeón novo, comprado por Crookes, colocado nunha caia enreixada.Exemplos de experimentos psíquicos: 1) Un acordeón novo, comprado por Crookes, colocado nunha caia enreixada.
* 2) En presenza de Daniel Dunglas Home, o acordeón interpreta unha melodía «totalmente só».2) En presenza de Daniel Dunglas Home, o acordeón interpreta unha melodía «totalmente só».

Recoñecementos e honras
-----------------------

* (1863) Membro da Royal Society
* (1875) Medalla Real da Royal Society.
* (1888) Medalla Davy da Royal Society.
* (1897) Nomeado Caballero
* (1904) Medalla Copley da Royal Society.
* (1910) Nomeado Sir, coa designación de *Sir Crookes*, recibindo a Orde do Mérito.
* O cráter lunar Crookes denominouse así na súa honra.

Notas
-----

1. 1 2 3  "Sir William Crookes". *1911 Enciclopedia Británica* (en inglés). Consultado o 5 de novembro de 2015.
2. ↑  Alexander E. Outerbridge, Jr. A Fourth State of Matter. Lecture delivered before the Franklin Institute, 17 February 1881. Journal of the Franklin Institute of the State of Pennsylvania, Volume 81. By Franklin Institute (Philadelphia, Pa.). Page 287+
3. ↑  Hodson Brock, William. *William Crookes (1832-1919) and the Commercialization of Science Science, technology, and culture, 1700-1945* (en inglés). Ashgate Publishing, Ltd. 2008. p. 556. ISBN 9780754663225.
4. ↑  Emsley, John (2001). *Nature's Building Blocks* ((Hardcover, First Edition) ed.). Oxford University Press. pp. page 347. ISBN 0-19-850340-7.
5. ↑  "Sir William Crookes". *Encyclopedia Britannica* (en inglés). Consultado o 2020-04-22.
6. ↑  A diferenza entre un "tubo de Crookes" e un "tubo de Geissler" é que: Nun *tubo de Geissler* a exhaustión é moito menor que nun *tubo de Crookes*, a luz no tubo Geissler é produto da luminescencia do gas residual.
7. ↑  Radio-activity induced by the oscillatory discharge, or, The subsequent radio-active emanation from substances exposed to the Tesla oscillatory discharge.
8. ↑  Chemist & Druggist, Volume 60.
9. ↑  William Crookes, On Radiant Matter.
10. ↑  Edmund Edward Fournier d'Albe; Oliver Lodge. *The Life of Sir William Crookes, O.M. F.R.S.* (en inglés). Cambridge University Press, 2013. p. 348. ISBN 9781108061599. Cambridge Library Collection - Technology Cambridge library collection  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
11. ↑  Edward Clodd. (1917).
12. ↑  William Hodson Brock. (2008). *William Crookes (1832-1919) and the Commercialization of Science*. Ashgate Publishing. p. 140. ISBN 978-0-7546-6322-5
13. ↑  Sherrie Lynne Lyons. (2010). *Species, Serpents, Spirits, and Skulls: Science at the Margins in the Victorian Age*. State University of New York Press. p. 101. ISBN 978-1-4384-2798-0
14. ↑  M. Lamar Keene. (1997). *The Psychic Mafia*. Prometheus Books. p. 64. ISBN 978-1-57392-161-9 "A máis famosa das médium de materialización, Florence Cook -aínda que arranxouse para convencer a un científico, Sir William Crookes, dos seus poderes extraordinarios- foi sorprendida en varias ocasións cometendo fraude. Florence adestrouse nas artes da sesión de espiritismo por Frank Herne, un médium físico coñecido cuxa materialización atrapouse en máis dunha ocasión e comprobouse que era o propio médium."
15. ↑  Trevor H. Hall. (1963). *The Spiritualists: The Story of Florence Cook and William Crookes*. Helix Press.
16. ↑  Ruth Brandon. (1985). "Unsavoury Spirits". New Scientist 18 July. p. 52
17. ↑  John Thomas Sladek. (1974). *The New Apocrypha: A Guide to Strange Sciences and Occult Beliefs*. Panther. p. 194. ISBN 978-0-586-03974-8
18. ↑  Amy Lehman. (2009). *Victorian Women and the Theatre of Trance: Mediums, Spiritualists*. McFarland. p. 158. ISBN 978-0-7864-3479-4
19. ↑  Massimo Polidoro. (2000). *Anna Eva Fay: The Mentalist Who Baffled Sir William Crookes*. Skeptical Inquirer 24: 36-38.
20. ↑  Harry Houdini. (2011). *A Magician Among the Spirits*. Cambridge University Press. p. 205. ISBN 978-110802748.
21. ↑  Victor J. Stenger. (1990). *Physics and Psychics: The Search for a World Beyond the Senses*. Prometheus Books. pp. 156-157. ISBN 978-0-87975-575-1
22. ↑  William Hodson Brock. (2008). *William Crookes (1832–1919) and the Commercialization of Science*. Ashgate. p. 474. ISBN 978-0-7546-6322-5
23. ↑  Brock, William. (1994). *Was Crookes A Crook?*. *Nature* 367: 422-422.
24. ↑  Alex Owen (2007). *The Place of Enchantment: British Occultism and the Culture of the Modern*. Chicago: University of Chicago Press. p. 70.
25. ↑  "Copley Medal". *Encyclopedia Britannica* (en inglés). Consultado o 2020-04-22.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***William Crookes Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Radiómetro de Crookes
* Tubo de Crookes

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q189552
* WorldCat
* VIAF: 24698570
* BAV: ADV11393365
* BIBSYS: 2035666
* BLBNB: 000558772
* BMT: 122521
* BNE: XX1242148
* BNF: 124591923
* BRE: 2637376
* CANTIC: a1128173x
* CiNii: DA04212157
* DeutscheBio: 116740884
* EBID: ID
* FAST: 1728252
* GEC: 0020785
* GND: 116740884
* Gutenberg: 5544
* ISNI: 0000 0001 2277 5518
* LCCN: n85181973
* Luminous-Lint: William\_\_Crookes
* NDL: 00436923
* NKC: jn20030828031
* NLA: 35032297
* NLG: 157116
* NNDB: 000100665
* NPG: mp01118
* NTA: 068156685
* OBP: ID
* ODNB: 32639
* OL: OL165961A
* RKD: 388396
* SNAC: w6862hf5
* SUDOC: 033757097
* ULAN: 500021593
* UNZ: CrookesWilliam
* WikiTree: Crookes-51

 |