O **segrel** (se.grel **sm** / do provenzal *segrer*) era un nobre de máis baixa escala que o trobador e que aceptaba unha retribución pola interpretación das súas composicións. É unha figura exclusiva da escola galego-portuguesa, xa que non existe nas demais literaturas europeas da época. A diferenciación entre segrel e xograr non está clara, é por isto que aparentemente o termo segrel facía referencia a músicos máis exitosos que os xograres, xa que eran fidalgos que andaban de cidade en cidade presentando as súas composicións.

Historia
--------

Non sabemos moito sobre esta figura da literatura galego-portuguesa. Os estudos afirman que eran persoas de orixe nobre, e polo tanto con acceso a educación. A súa posición permitíalles posuír cabalos e facer máis viaxes ás principais cidades da época para a presentación dos seus traballos. Mesmo existía unha especie de tarifa nas cidades de destino que, no caso dun xograr ou dun segrel o bastante adiñeirado como para dispor de montura, podía ascender ata os cen marabedís.
O segrel, aínda que de orixe nobre, carecía de recursos suficientes para ascender a cabaleiro e, polo tanto, procuraba a súa subsistencia de castelo en castelo, entretendo á alta nobreza.
Co auxe das cidades chegou tamén un incremento no número de poetas de orixe nobiliario fronte aos xograres. Esta situación provocou na lírica galego-portuguesa a aparición de dous puntos de vista enfrontados. Por unha banda estaban os trobadores e os segreles, que posuían unha maior conciencia clasista e, por outra, os xograres, os cales defendían unha reivindicación do seu oficio.

Existía unha forte competencia entre trobadores, xograres e segreles, especialmente no referente á calidade das composicións e ás retribucións económicas a percibir. Cando os primeiros vían perigar a súa arte podían negarlles os pagos aos segundos se estes ousaban compoñer.

Críticas
--------

A miúdo o termo segrel era empregado como un insulto ou menosprezo para referirse a outro trobador ou personalidade pública, especialmente nas cantigas de escarnio. Pero da Ponte compuxo unha cantiga deste tipo na que trata a Bernal de Bonaval de "segrel":

"mais vós, que tod´entendedes quant´entendede bon segrel [...] pera que demo queredes puta que nonha mester?" 

Bonaval a miúdo ía acompañado de malas mulleres, o cal non lle concedeu boa fama nas cortes reais.
Nunha tenzón entre Joán Soárez e Picandón menciónase:

"Joán Soárez, por me deostarden non perç’eu por eso mia jograria; e a vós, senhor, mehor estaría d’a tod’home de segrel ben buscardes"

Segreis coñecidos
-----------------

* Bernal de Bonaval:

Segrel galego do s.XIII. O seu nome aparece por veces como Bernaldo ou Bernardo.

Mantiña vínculos co Convento de San Domingos de Bonaval e a súa actividade poética desenvolveuse nas cortes de Fernando III de Castela e de Afonso X o Sabio.

No referente ao seu estilo, mantense fiel ás tradicións líricas pretobadorescas, en detrimento dos modelos provenzais.

Da súa obra consérvanse 19 cantigas; 10 cantigas de amor, 8 cantigas de amigo e a última é unha tenzón escrita xunto con Abril Pérez.

* Pero da Ponte:

Poeta medieval activo entre 1230-1260 aproximadamente.

Posiblemente galego e escudeiro, Alfonso Eanes de Coton denomínao segrel:

*"En nossa terra, se Deus me perdon a todo escudeiro que pede don a mais das gentes lhe chama segrel".*

Ao igual que Bernal de Bonaval, Pero da Ponte estivo activo nas cortes de Fernando III e Afonso X.

Con respecto a súa obra, cabe dicir que é autor de 53 textos: sete cantigas de amor, sete cantigas de amigo, vinte e tres cantigas de escarnio e maldicir, tres sátiras literarias contra Sueiro Eanes, un pranto burlesco, catro sirvientes morais, dous eloxios, catro prantos, unha tenzón e un partimén.

Cabe destacar que Pero da Ponte compuxo unha cantiga dirixida a María Balteira, unha das máis famosas entre as xa pouco coñecidas soldadeiras. O autor utiliza esta peza como unha escusa para criticar a Balteira pola súa coñecida vida libertina.

Exemplos de cantigas compostas por segreles
-------------------------------------------

* Bernal de Bonaval:

  Ai Deus! e quem mi tolherá  

  gram coita do meu coraçom  

  no mundo, pois mia senhor nom  

  quer que eu perça coita já?  

  E direi-vos como nom quer:  

  leixa-me, sem seu bem, viver  

  coitad'; e se mi nom valer  

  ela, que mi pode valer,  

    

  no mund'outra cousa nom há  

  que me coita nulha sazom  

  tolha, se Deus ou morte nom,  

  ou mia senhor, que nom querrá  

  tolher-ma. E pois eu hoer  

  por mia senhor mort'a prender,  

  Deus, meu Senhor, se lhi prouguer,  

  mi a leix'ant'ũa vez veer.  

    

  E se mi Deus quiser fazer  

  este bem, que m'é mui mester,  

  de a veer, pois eu poder  

  veer o seu bom parecer,  

  por en gram bem mi per fará  

  – se m'El mostrar ũa razom,  

  de quantas end'eu cuid'acá  

  a dizer, que lhi diga entom.

* Pero da Ponte:

  María Pérez, a nossa cruzada,  

  quando veo da terra d’Ultramar,  

  assí veo de pardón carregada  

  que se non podía con el emerger;  

  mais furtan-lho, cada u vai maer,  

  e do perdón ja non lhi ficou nada.  

  

  E o perdón é cousa mui preçada  

  e que se devía muit’a guardar;  

  mais ela non ha maeta ferrada  

  en que o guarde, nen a pod’haver,  

  ca, pois o cadead’én foi perder,  

  sempr’a maeta andou descadeada.  

  

  Tal maeta como será guardada,  

  pois rapazes albergan no logar,  

  que non haja seer mui trastornada?  

  Ca, o logar u eles han poder,  

  non ha pardón que s’i possa asconder,  

  assí saben trastornar a pousada!  

  

  E outra cousa vos quero dizer:  

  atal pardón ben se dev’a perder,  

  ca muito foi cousa mal ganhada.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *segrel*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "A Diferença Entre Trovadores, Jograis E Segréis". Artedetrovar.Blogspot.Com, 2016.
* "Estudios De Literatura Medieval. 25 Años De La Asociación Hispánica De Literatura Medieval". Pérez Martínez, Antonia; Baquero Escudero, Ana Luisa, 2012.
* Sérgio, Ricardo. "OS ARTISTAS DAS CANTIGAS - Estudos Literarios". Recanto Das Letras, 2013.
* "O Trovadorismo Galego-Português". Colégio Web, 2012.
* Magdalena. "TROBADORES, JUGLARES Y SEGRELES EN LA LÍRICA MEDIEVAL DE GALICIA", 2018.
* Oliveira, António Resende de. *Depois do espectáculo trovadoresco*. Ed. Colibri, 1994.