| Carballo carrasco |
| --- |
| *Quercus coccifera* |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| Subreino: | Tracheobionta |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Subclase: | Hamamelidae |
| Orde: | Fagales |
| Familia: | Fagaceae |
| Xénero: | *Quercus* |
| Subxénero: | *Quercus* |
| Sección: | Cerris |
| Especie: | ***Quercus coccifera***L. |

 |
| Mapa de distribución.Mapa de distribución. |

O **carballo carrasco** ou simplemente **carrasco** (***Quercus coccifera***) é unha especie de arbusto, ás veces unha arboriña duns 6 metros, pertencente á familia das fagáceas orixinaria da rexión do Mediterráneo. Non aparece en Galiza.

Landra

Descrición
----------

É un carballo (xénero *Quercus)* de folla perenne e verde todo o ano, arbusto de non máis de 2 m de altura, aínda que ás veces pódese converter nunha arboriña de até 4 ou 6 m; adoita ramificarse abundantemente desde a base, de forma que as pólas, de casca lisa e cinsenta, entrelázanse a miúdo facéndoa impenetrábel. Ten follas sinxelas, alternas, membranosas que caen axiña, ríxidas, lampinas polas dúas faces, coa marxe ondulada e armada de dentes espiñentos en maior ou menor número; teñen cor verde intenso, forma aovada ou alongada e superficie brillante e lustrosa.

As flores masculinas son miúdas, pouco aparentes, cunha envolta acopada dividida en 4, 5, ou 6 esgallos e un número variábel de estames (4 a 10); agrúpanse en espigas curtas, de cor amarelada, delgadas, que colgan en grupos. As femininas nacen na mesma planta, solitarias ou agrupadas por dúas ou tres. O froito é unha landra, dunha soa semente, separábel en dúas metades (cotiledóns) lonxitudinalmente.

Floración
---------

Florea contra abril ou maio, madurecendo as landras ao final do verán ou xa polo outono (outubro) do ano seguinte; son de sabor amargo, más para comer.

Hábitat
-------

*Quercus coccifera*
Asóciase ao espiño negro (*Rhamnus lycioides*), mirto, palmeira anana, efedra, sabina, cimbro, lentisco, oliveira brava (ou zambullo), silvamar, esparragueira, etc. formando comunidades características que reciben varios nomes.

Esta especie de carballo desenvólvese nas ladeiras secas e asolladas.

Prolifera sobre terreos calcáreos, pedrentos e solos pobres. É indiferente á natureza química do solo, e amante dos climas cálidos polo que empeza a faltar a partir dos 1000 m de altitude; soporta ben as secas estivais.

O carrasco é un carballo moi resistente, de clima seco e semiárido que é capaz de soportar o clima mediterráneo continental con temperaturas extremas e escasas precipitacións, substitúe á aciñeira nas zonas máis secas, onde a avantaxa en resistencia hídrica.

As precipitacións, nos lugares onde se desenvolve, están entre os 400 ou 600 mm, cun máximo durante o outono e a primavera. Soporta ben os veráns calorosos e os invernos fríos do clima mediterráneo continental; coa estación estival seca e que supera os 35 °C, alcanzándose esporadicamente máis de 40 °C. Con todo, no inverno é frecuente que as temperaturas baixen dos 0 °C, producíndose a humidade por neboeiros de condensación, numerosas xeadas nas noites despexadas de nubes e nevaradas esporádicas. Tamén crece xunto ao mar en cantís e zonas ventosas onde outras especies de carballos ou piñeiros non poden desenvolverse pola dureza das condicións meteorolóxicas.

Distribución
------------

Forma parte importante das matogueiras altas, ás que moitas veces dá o nome en castelán (*maquis*, *coscojar*, *carrascal*, *chaparral*, *garriga*); 
A *garriga* en ocasións é un hábitat que substitúe ás formacións de aciñeiras e outras carballeiras queimadas, talladas ou degradadas.

O carrasco forma comunidades monoespecíficas ou integrado a comunidades con piñeiro bravo, espiño negro, mirto, palmiteiro, sabina, xenebreiro, lentisco, oliveira brava, etc.

En castelán chámaselle: *chaparro* en referencia ao seu pequeno talle; o termo *chaparro* vén do éuscaro *txaparro*, co mesmo significado.. Enportugués chámaselle curiosamente *carrasco-galego* ou simplemente carrasco. En francés *chêne des garrigues* (carballo das garrigas). O termo *garriga* provén do catalán ou do occitano *garric*, como se denomina a *Quercus coccifera* neses idiomas.

Na Península Ibérica localízase na contorna da rexión mediterránea. No Val do Ebro, as Baleares, nas illas de Mallorca e Eivisa, e na península por case toda a zona mediterránea, especialmente no centro e metades meridional e oriental, faltando case sempre nas rexións elevadas e continentais e nas atlánticas, fóra das zonas semiáridas do interior do Val do Ebro onde é a especie dominante.

Observacións
------------

O nome científico desta especie, ***coccifera*** deriva do verbo latino ***fero***: levar e do substantivo ***coccum***, quermes, cochinilla cuxa femia globosa desenvólvese sobre as pólas destes arbustos, nos climas máis cálidos e secos (xénero *Kermes*, da familia dos quermésidos); este quermes, chamado tamén semente de tinguiduras, semente de quermes ou coco de tinguiduras, empregábase antigamente como colorante e del deriva a cor carmín; algúns historiadores, relátannos que en tempos da dominación romana de Iberia pagábase un crecido tributo anual desta semente, que servía para tinguir a púrpura máis exquisita, a *<<bistincta>>*, que usaban os membros do Senado. A madeira de carrasca, polo seu tamaño, só serve como leña para queimar e para a obtención de carbón miúdo (*cisco*) que é de moi boa calidade. As landras utilízanse para alimento de porcos e cabras, a falta das de aciñeira.

Taxonomía
---------

*Quercus coccifera* foi descrita por Carl von Linné e publicado en *Species Plantarum* 995. 1753.

Citoloxía
Número de cromosomas de *Quercus coccifera* (Fam. Fagaceae) e táxones infraespecíficos: 2n=24

Etimoloxía
***Quercus***: nome xenérico do latín que designaba aos carballos.

***coccifera***: epíteto latino que significa "con bagas".

Sinonimia
* *Ilex aculeata* Garsault, Fig. Pl. Méd.: t. 117 (1764).
* *Quercus pseudococcifera* Desf. Fl. Atlant. 2: 349 (1799).
* *Quercus rigida* Willd. Sp. Pl. 4: 434 (1805).
* *Quercus calliprinos* Webb, Iter Hispan.: 15 (1838).
* *Scolodrys rigida* (Willd.) Raf. Alsogr. Amer.: 29 (1838).
* *Quercus mesto* Boiss. Vou. Bot. Espagne 2: 579 (1842).
* *Quercus fenzlii* Kotschy, Eich. Eur. Orient.: 24 (1860).
* *Quercus palaestina* Kotschy, Eich. Eur. Orient.: 19 (1860).
* *Quercus aquifolia* Kotschy ex A.DC. in A.P. de Candolle, Prodr. 16(2): 108 (1864).
* *Quercus arcuata* Kotschy ex A.DC. in A.P. de Candolle, Prodr. 16(2): 56 (1864).
* *Quercus brachybalanos* Kotschy ex A.DC. in A.P. de Candolle, Prodr. 16(2): 54 (1864).
* *Quercus chainolepis* Kotschy ex A.DC. in A.P. de Candolle, Prodr. 16(2): 55 (1864).
* *Quercus consobrina* Kotschy ex A.DC. in A.P. de Candolle, Prodr. 16(2): 54 (1864).
* *Quercus cretica* Raulin ex A.DC. in A.P. de Candolle, Prodr. 16(2): 54 (1864), prol syn.
* *Quercus dipsacina* Kotschy ex A.DC. in A.P. de Candolle, Prodr. 16(2): 55 (1864).
* *Quercus dispar* Kotschy ex A.DC. in A.P. de Candolle, Prodr. 16(2): 55 (1864).
* *Quercus echinata* Kotschy ex A.DC. in A.P. de Candolle, Prodr. 16(2): 55 (1864), nom. inval.
* *Quercus inops* Kotschy ex A.DC. in A.P. de Candolle, Prodr. 16(2): 54 (1864).
* *Quercus recurvans* Kotschy ex A.DC. in A.P. de Candolle, Prodr. 16(2): 56 (1864).
* *Quercus valida* Kotschy ex A.DC. in A.P. de Candolle, Prodr. 16(2): 55 (1864).
* *Quercus sibthorpii* Kotschy ex Boiss. Fl. Orient. 4: 1169 (1879).
* *Quercus pseudorigida* Kotschy ex A.Camus, Chênes, Atlas 1: 51 (1934).

Galería de imaxes
-----------------

* Inflorescencia.
* Vista da árbore.
* Follaxe.
* Detalle das follas.
* *Quercus coccifera (landras)*.

Notas
-----

1. ↑  Nomes galegos en *Nomenclatura vernácula da flora vascular galega*, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 1991
2. ↑  Nome común para as especies do xénero *Ephedra* recomendado polo Servizo de Normalización Lingüística da USC
3. ↑  Nome galego recomendado para a especie *Olea europea var. sylvestris* en *Vocabulario do medio agrícola*, Santiago de Compostela, Dirección Xeral de Política Lingüística, 1988
4. ↑  Diccionario de la RAE"chaparro".
5. ↑  "*Quercus coccifera*".
6. ↑  Recherches cytologiques sur quelques espèces et hybrides du genre Quercus.
7. ↑  En Epítetos Botánicos
8. ↑  "*Quercus coccifera*".

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Carballo carrasco***  |

### Outros artigos

* Historia da Botánica
* Características das fagáceas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q158178
* AAT: 300311343
* EBID: ID
* GEC: 0111335
* MAG: 2777325880

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 143317
* BioLib: 127660
* EOL: 1151700
* EPPO: QUECC
* EUNIS: 172498
* GBIF: 2879175
* iNaturalist: 82942
* IPNI: 295963-1
* IRMNG: 11136143
* IUCN: 194078
* NCBI: 58335
* PalDat: Quercus\_coccifera
* PlantList: kew-172199
* POWO: ID
* TAXREF: 116672
* Tela Botanica: 54390
* Tropicos: 13100190
* WCSPF: 172199

 |