**Olga**, nada en Lima, Perú en 2008 e finada ibídem o 28 de marzo de 2019, foi unha cadela mestiza peruana, popularmente coñecida como **Perrovaca**, recoñecida como a mascota non oficial da Universidade Nacional Maior de San Marcos e símbolo do can mestizo e do activismo animal no Perú. Dado o simbolismo da súa figura, a súa relevancia transcendeu a comunidade universitaria, chegando a espertar interese e preocupación na cultura popular local. A súa vida e historia foron cubertos polos principais medios de comunicación do Perú. Faleceu o 28 de marzo de 2019, estando baixo custodia dunha familia e en continua vixilancia médico-veterinaria debido ao seu delicado estado de saúde, produto do seu diagnóstico previo de cancro e outras complicacións que a levaron ao seu falecemento.

Traxectoria
-----------

Perrovaca naceu en 2008 na Cidade Universitaria da Universidade Nacional Maior de San Marcos, espazo que foi refuxio para algúns cans mestizos rueiros da cidade de Lima. Perrovaca empezou a gañar notoriedade a partir da súa activa participación liderando marchas estudantís da Federación Universitaria de San Marcos, do movemento *Nin unha menos*, e doutros gremios locais, así como pola súa recorrente presenza nos exteriores do comedor universitario, onde a alimentaban os estudantes.

Aínda que se lle deu o nome de Olga debido ao seu redondo corpo e suave pelame, similar ao dun peluche, os estudantes empezárona a chamar Perrovaca, nome polo cal se popularizaría primeiro a nivel da comunidade universitaria, e logo a nivel nacional. Até 2018, Perrovaca gañouse o agarimo da comunidade estudantil e traballadores da universidade, quen desde entón a coidaron, alimentaron e velaron pola súa saúde.

Aínda que a popularidade de Perrovaca a nivel universitario era elevada, esta alcanza unha maior difusión en 2014, xa que ese ano participou nun concurso organizado pola recoñecida empresa Field do Perú, a cal buscaba atopar a través dunha votación online ao personaxe peruano máis simbólico do ano. Logo dunha longa campaña, sendo unha das poucas mascotas participantes, Perrovaca alcanzou o primeiro posto do concurso. Como premiación a compañía outorgoulle a Perrovaca un diploma de recoñecemento, unha casa e alimento equilibrado para cans. Desde entón alcanzou unha gran popularidade, creándose varias páxinas en redes sociais coa súa imaxe. Perrovaca foi de especial interese para os novos estudantes que se incorporan anualmente á universidade. 

En 2017, o programa de televisión peruano *Sucedeu no Perú*, conducido por Norma Martínez e producido por TV Perú, emitiu un episodio titulado "Universidade de San Marcos", no cal se narrou a historia e importancia que tivo a institución no desenvolvemento académico universitario de América Latina e Perú. Nun dos vídeos promocionais de devandito documental presentouse a Perrovaca como un dos máis famosos personaxes da cultura popular sanmarquina. Desde 2018, Perrovaca foi protagonista de diversas publicacións e memes nas redes sociais e Internet en xeral.
Varios deles aluden á saúde da mascota, que captou a atención e pronunciamentos oficiais de institucións como a Facultade de Medicina Veterinaria da Universidade Nacional Maior de San Marcos e a Clínica Veterinaria Pancho Cavero, do médico veterinario e presentador de televisión de prográmalos *Dr. Vet* de América Televisión e *Os Animais Impórtanme* de Latina Televisión. Este proceso de concienciación levou ao desenvolvemento de iniciativas para a mellor alimentación dos cans mestizos mascota da Universidade Nacional Maior de San Marcos, e en xeral para o coidado e protección dos animais rueiros da capital.

Logo de varias atencións médicas, en marzo de 2019 diagnosticóuselle cancro a partir da análise de dous tumores identificados no seu tórax e abdome. Finalmente seguiu un tratamento paliativo para mellorar a súa calidade de vida, o cal incluía o uso permanente dunha cadeira de rodas canina. O 11 de marzo deu unha última visita á Cidade Universitaria da Universidade Nacional Maior de San Marcos, especificamente aos exteriores do comedor universitario que adoitaba frecuentar. Faleceu o 28 de marzo de 2019, estando baixo custodia dunha familia e en continua vixilancia médica debido ao seu delicado estado de saúde, produto do seu diagnóstico previo de cancro e outras complicacións. Foi enterrada nunha íntima despedida nunha zona coñecida como o "bosquecillo", situada entre o comedor universitario que tanto frecuentaba e o Estadio da Universidade Nacional Maior de San Marcos.

Perrovaca foi considerada como símbolo da comunidade de cans mestizos, e outros animais rueiros en procura de fogar, que eventualmente foron adoptados polo persoal e alumnado da Universidade Nacional Maior de San Marcos. Dado o simbolismo da súa figura, a súa relevancia transcendeu a comunidade universitaria, chegando a espertar interese e preocupación na cultura popular local. A súa vida, historia, saúde e falecemento foron cubertos polos principais medios de comunicación do país, tales como O Comercio, A República, Perú 21, RPP, Trome, Publimetro, Somos, Radio Capital, entre outros.

Posterior ao seu falecemento e o seu enterro, rexistrouse unha alta actividade en redes sociais con publicacións en memoria de Perrovaca. Entre estas destacou unha que fixo solicitude da construción dunha estatua e memorial á figura de Perrovaca (similar ao caso do can xaponés Hachiko, que conta cunha estatua na estación Shibuya e outra na Universidade de Tokio), como símbolo dos cans mestizos peruanos e do coidado que se lles debe dar. A Universidade Nacional Maior de San Marcos, empresas e outras institucións realizaron pronunciamentos oficiais expresando condolencias. Orestes Cachay Boza, reitor da referida universidade, anunciou publicamente que se realizará un monumento en honra a Perrovaca nos exteriores do comedor da Cidade Universitaria, lugar que habitou Perrovaca a maior parte da súa vida.

O día do seu falecemento, o noticiero *90 segundos* de Latina Televisión reportou que Perrovaca foi un dos tres termos tendencia do día nas redes sociais do Perú, xunto a Chumbivilcas (pola crise social na mina "As Bambas") e ao escritor sanmarquino Mario Vargas Llosa (polo seu onomástico 83).

Notas
-----

Todas as referencias en castelán agás cando se indique o contrario.

1. ↑  "UNMSM: una de sus mascotas más queridas padece lamentable mal". 2016-12-13. Consultado o 2019-03-12.
2. 1 2  Diario Trome. "San Marcos: Perrovaca la mascota más adorable de la Decana de América". Archived from the original on 08 de setembro de 2016. Consultado o 12 de maio de 2016.
3. 1 2  Wapa.pe. "¿Quién es perrovaca y por qué es la mascota más querida del Perú?". Consultado o 3 de marzo de 2019.
4. ↑  "‘Perrovaca’, la mascota símbolo de UNMSM, falleció esta tarde". 2019-03-28. Consultado o 2019-03-28.
5. ↑  "'Perrovaca': Murió la popular mascota de San Marcos | UNMSM". 28 de marzo de 2019. Consultado o 2019-03-28.
6. 1 2 3  Diario Perú 21. "Perrovaca tiene pronóstico reservado y será operada". Consultado o 27 de febreiro de 2019.
7. 1 2  Diario Correo. "Perrovaca fue dada de alta pero ahora caminará con silla de ruedas". Consultado o 14 de marzo de 2019.
8. 1 2  Diario El Comercio. "San Marcos: mascota conocida como Perrovaca recibió silla de ruedas". Consultado o 14 de marzo de 2019.
9. ↑  Portal Sin Sentido Crítico. "Entrevista a una ilustre sanmarquina". Consultado o 1 de xaneiro de 2014.
10. ↑  Diario El Popular. "UNMSM: Denuncian desaparición de Perrovaca tras ingreso de la Policía a la institucións". Consultado o 5 de marzo de 2019.
11. ↑  RPP Noticias. "Diez cosas únicas que solo encontrarás en San Marcos". Consultado o 14 de maio de 2017.
12. ↑  Diario Trome. "San Marcos: Perrovaca sigue siendo la mascota preferida de la comunidad universitaria". Consultado o 5 de decembro de 2018.
13. ↑  Sucedió en el Perú. "Universidad de San Marcos (TV Perú)". Consultado o 15 de maio de 2017.
14. ↑  Diario Correo. "Viral por meme que propone a mascota de la UNMSM como nuevo rector". Consultado o 5 de xaneiro de 2016.
15. ↑  Diario La República. "WhatsApp: solo así podrás obtener los stickers ocultos de Perrovaca, la mascota de la UNMSM". Consultado o 3 de marzo de 2019.
16. ↑  Diario Correo. "Perrovaca será sometida hoy a una operación para salvarle la vida". Consultado o 5 de marzo de 2019.
17. ↑  Diario Perú 21. "Pancho Cavero está al cuidado de Perrovaca, la mascota más querida de la San Marcos". Consultado o 27 de febreiro de 2019.
18. ↑  Diario El Comercio. "San Marcos: conocida mascota Perrovaca recibe atención por problemas en cadera". Consultado o 27 de febreiro de 2019.
19. ↑  Diario La República. "Facebook: estudiantes de la UNMSM intentan salvar a Perrovaca lanzando campaña". Consultado o 26 de febreiro de 2019.
20. ↑  RPP Noticias. "Perrovaca tiene pronóstico reservado: La mascota no oficial de la UNMSM está enferma y será operada pronto". Consultado o 27 de febreiro de 2019.
21. ↑  "Pancho Cavero acogió a la ‘perrovaca’ y reveló detalles de su estado de salud". 28 de febreiro 2019. Arquivado dende o orixinal o 30 de marzo de 2019. Consultado o 2019-03-12.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Comunicado oficial da Facultade de Medicina Veterinaria da Universidade Nacional Maior de San Marcos sobre Perrovaca
* Vídeo reportaxe de RTV San Marcos sobre Perrovaca