Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Rabisaco.

| Garduña |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Clase: | Mammalia |
| Subclase: | Theria |
| Infraclase: | Placentalia |
| Orde: | Carnivora |
| Suborde: | Caniformia |
| Familia: | Mustelidae |
| Subfamilia: | Mustelinae |
| Xénero: | ***Martes*** |
| Especie: | ***M. foina*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Martes foina*** |
| Distribución Martes foinaDistribución *Martes foina*Distribución *Martes foina* |
| Distribución no mundoDistribución no mundoDistribución no mundo |

Esqueleto.
A **garduña**, **fuíña**, **furatoxos**, **martaraña**, **martuxa**, **martuxo** **rabisaco** ou **gatela** (*Martes foina*) é un mamífero depredador nocturno de tamaño mediano da familia *Mustelidae*. En estado adulto, a garduña mide entre 40 e 50 cm de lonxitude sen contar coa cola, que mide entre 21 e 27 centímetros, e o seu peso oscila entre 1 e 2 kg. Moi semellante á *marta*, non en balde teñen antepasados comúns; distínguese desta polo seu babeiro de cor branca que se abre en pinza cara ás extremidades dianteiras. Ten un excelente oído e moi boa vista e olfacto.

(*Vexa embaixo a área de distribución da Garduña en Galicia*)

Hábitat
-------

É estritamente nocturna e pódese ver por toda a península ibérica por fragas, toxeiras, pedregais ou zonas rurais e suburbanas. Vive en zonas moi asolladas, normalmente prados, zonas montañosas e rochosas con pouca vexetación. Adaptouse a lugares onde vive o home e caza en granxas, pero tamén se pode atopar en fragas e bosques de aciñeiras.

Comportamento e alimentación
----------------------------

Aliméntase de pequenos roedores, pequenos mamíferos, paxaros, anfibios, ovos, insectos, froita e mel. É un animal solitario. Desprázase rapidamente a saltos polo seu amplo territorio de caza que pode ser de 2 a 10 km e non dubida en defendelo doutros machos adultos. Adoita dispoñer de varios tobos entre penedos e caracochas de árbores vellas que ocupa indistintamente. Moi a miúdo vive soa na súa toqueira (un oco entre rochas, nunha árbore ou o ocupado anteriormente por outro animal), marca o seu territorio que, normalmente, é de 80 hectáreas. É basicamente nocturna e silenciosa.

Reprodución
-----------

As garduñas alcanzan a madureza sexual entre os 18 meses e os 3 anos. A garduña ten dúas épocas de reprodución ao ano, a primeira durante o mes de febreiro e a outra entre xuño e agosto. Ao seren de costumes solitarios, machos e femias unicamente se xuntan para aparearse. Os machos pelexan e berran, percorren longas distancias ata atoparen unha femia. Este período de saída dura uns 15 días. A femia reterá os espermatozoides vivos do macho no seu interior ata máis ou menos o mes de xaneiro debido á implantación diferida. A xestación dura uns 56 días. Cría a partir do mes de marzo en tobos ou debaixo das cavidades dos bloques de pedras. Pode ter de 3 a 7 crías. Aliméntanas grazas aos seus catro glándulas mamarias.

Subespecies
-----------

Recoñécense as seguintes: subespecies:

* *Martes foina foina*
* *Martes foina bosniaca*
* *Martes foina bunites*
* *Martes foina kozlovi*
* *Martes foina intermedia*
* *Martes foina mediterranea*
* *Martes foina milleri*
* *Martes foina nehringi*
* *Martes foina rosanowi*
* *Martes foina syriaca*
* *Martes foina toufoeus*

Notas
-----

1. ↑  "Furatoxos". *DIGALEGO*. Arquivado dende o orixinal o 05 de agosto de 2016. Consultado o 20 de abril do 2016.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *martaraña*.
3. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *martuxa*.
4. ↑  "Fauna, ADEGA" (PDF).
5. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *rabisaco*.
6. ↑  "Gatela". *DIGALEGO*. Arquivado dende o orixinal o 05 de agosto de 2016. Consultado o 20 de abril do 2016.
7. ↑  Ángel Iglesias Izquierdo y Ángel Javier España Báez (2009). *Rastros y Huellas de Carnívoros Ibéricos*. Ediciones Jaguar. ISBN 978-84-96423-73-2.
8. ↑  *"Mammal Species of the World"*: **WILSON, Don E.; REEDER, Dee Ann M. (eds.):** Arquivado 10 de outubro de 2012 en Wayback Machine. ***"Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference"*. 3ª ed. Johns Hopkins University Press. Baltimore. 2005. ISBN 978-0-8018-8221-0.**

Ligazóns externas
-----------------

* Ficha do Atlas de Mamíferos, Ministerio de Medio Ambiente (castelán)
* A garduña Arquivado 27 de setembro de 2007 en Wayback Machine. (castelán)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q27366
* BNCF: 41301
* BNF: 122318078
* EBID: ID
* GEA: 6189
* GEC: 0112520
* GND: 4140488-9
* LCCN: sh85128319
* NKC: ph520045
* Treccani: faina

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Martes\_foina
* BioLib: 1749
* Dyntaxa: 6011585
* EOL: 311514
* EPPO: MRTSFO
* FE: 305307
* FE-New: ID
* Fossilworks: 157448
* GBIF: 5218887
* iNaturalist: 41800
* IRMNG: 11057184
* ITIS: 621941
* IUCN: 29672
* MSW: 14001228
* NBN: NHMSYS0000376874
* NCBI: 9659
* SeaLifeBase: 71092
* Soortenregister: 138995
* TAXREF: 60674
* ZooBank: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0999546

 |