recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Ono no Komachi** (小野 小町, *825 — 900*?) foi unha poetisa xaponesa, que se distinguiu no xénero waka, sendo considerada un dos seis mellores poetas deste xénero: os *rokkasen*, durante o período Heian. A súa beleza tornouse proverbial e é mesmo un dos símbolos da beleza feminina no Xapón.

Traxectoria
-----------

O lugar de nacemento e morte de Komachi é incerto. De acordo con certa tradición, naceu na actual provincia de Akita. Descoñécese, tamén, o seu status social. Se cadra era unha das esposas do emperador de baixo nivel xerárquico, o emperador Nimmyō (c. 833-850).

Como poetisa, especializouse en temas amorosos. A maior parte dos seus waka refírense á ansiedade, a soidade ou amor apaixonado. É a única muller referida no prefacio do *Kokinshu*, que describe o seu estilo como "contendo a inxenuidade propia do estilo antigo mais, tamén, delicadeza".

Existen varias lendas respecto ás paixóns de Komachi, sendo a máis famosa a que a relaciona con Fukakusa no Shosho, un importante cortesán. Komachi teríalle prometido que se a visitaba cen noites consecutivas, sería a súa amante. Fukakusa no Shosho visitouna todas esas noites mais fallou unha vez. Por mor da desesperanza, o cortesán adoeceu e morreu. Komachi ficaría profundamente trastornada coa súa responsabilidade no caso.

Notas
-----

1. ↑  *Digital Daijisen* entry "komachi". Shogakukan.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Hirshfield, Jane; Aratani, Mariko (1990). *The Ink Dark Moon: Love Poems by Ono no Komachi and Izumi Shikibu, Women of the Ancient Court of Japan*. Nova York: Vintage Books. ISBN 0-679-72958-5.

* Portal:Muller
* Portal:Xapón

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q198984
* WorldCat
* VIAF: 79259186
* BIBSYS: 1053617
* BMT: 3220
* BNF: 16753865r
* BRE: 2689799
* CERL: cnp00286504
* CiNii: DA05650386
* DeutscheBio: 102416745
* FAST: 1839340
* GND: 102416745
* IMSLP: ID
* ISNI: 0000 0000 5724 9086
* LCCN: n81108459
* NDL: 00271403
* NKC: jn20040316001
* NTA: 134488806
* OL: OL603005A
* SELIBR: 81713
* SUDOC: 035269812

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

***Mobile Suit Gundam: Hathaway's Flash*** (機動戦士ガンダム 閃光のハサウェイ, *Kidō Senshi Gandamu: Senkō no Hasauei*?) tamén coñecido como ***Mobile Suit Gundam Hathaway***, é unha serie de novelas creadas e escritas por Yoshiyuki Tomino. Oficialemente parte da metaserie *Gundam*, foron publicadas orixinalmente por Kadokawa Shoten baixo o selo *Kadokawa Sneaker Bunko* dende o 1 de febreiro de 1989 até o 1 de abril de 1990, cun total de tres volumes. A historia conta as aventuras de Hathaway Noa. Unha adaptación cinematográfica de tres partes foi formalmente anunciada por Sunrise como parte do proxecto "UC NexT 0100". O primeiro filme estreouse o 11 de xuño de 2021.

Notas
-----

1. ↑  "40th anniversary of Mobile Suit Gundam". *GIGAZINE*. 2018-04-20. Consultado o 2018-04-20.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en inglés)*

* Portal:Cine
* Portal:Xapón

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1622815
* MyAnimeList: 5206

 |
***Gràcies per la propina*** é unha novela de Ferran Torrent escrita en variante valenciana, publicada en 1994 pola editorial Columna. Foi levada ao cinema por Francesc Bellmunt en 1997.

Trama
-----

Ferran Torres narra de forma retrospectiva a súa infancia e mocidade en Benicorlí, unha vila imaxinaria da Horta de València. Logo do suicidio da súa nai, marcha xunto ao seu irmán Pepín á casa do seu avó e dos seus tíos Tomàs e Ramonet, unha familia liberal e pouco convencional, pero feliz e unida.

Narración
---------

A trama discorre entre 1960 e 1974, entre os 9 e os 23 anos do protagonista-narrador. Desde a súa primeira comuñón, a escola cos xesuítas, os comezos coa masturbación e o sexo, o traballo como comercial, montador de mobles e camareiro, a práctica do boxeo e o servizo militar.

Descríbese a sociedade valenciana, coas oposicións da época entre o mundo rural e o urbano, así como entre as clases populares e aburguesadas. Descríbense os ambientes tabernarios, o ámbito da prostitución e dos espectáculos de variedades (coa vedete Rosita Amores) e do deporte, cos enfrontamentos entre o Valencia CF e o Levante.

Tamén se fala bastante da política do tempo, no tardofranquismo, con varios personaxes comunistas e anarquistas. Fálase da importancia da relixión católica no réxime, especialmente nos enterros e nas procesións.

### Personaxes

* Ferran Torres. Narrador e protagonista.
* Pepín Torres. Irmán máis novo de Ferran.
* O tío Tomàs.
* O tío Ramonet. Tímido, moi boa persoa, coida de toda a familia. Logo de moitos anos, descobren que é homosexual.
* O avó Ramon. Xubilado bondadoso e tolerante, moi respectado na vila.
* Carraca. Amigo íntimo de Tomàs e compañeiro de negocios.
* Tono. Amigo de Tomàs e forneiro de Benicorlí.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Vilar.

**Chao de Vilar** é un lugar da parroquia de Vilar no concello coruñés de Pontedeume na comarca do Eume. Segundo o Instituto Nacional de Estadística en 2010 tiña 487 habitantes (235 homes e 252 mulleres).

É o lugar máis poboado da parroquia de Vilar e o segundo do concello despois do centro urbano debido en gran medida á Urbanización Olmo, construída na década de 1970 para as persoas que traballaban no estaleiro ASTANO e as súas familias. Así, dos 487 habitantes do lugar en 2010, 382 vivían nesta urbanización, dos que 186 eran homes e 196 eran mulleres.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Vilar

| Lugares da parroquia de Vilar no concello coruñés de Pontedeume |  |
| --- | --- |
| Ar | O Barro | Campo Longo | Chao de Vilar | Cornide | Fonte Melendre | A Igrexa | A Torre |

### Parroquias de Pontedeume

| * v
* c
* e
Galicia  ·  Provincia da Coruña  ·  Parroquias de Pontedeume |
| --- |
| Andrade (San Martiño) - Boebre (Santiago) - Breamo (San Miguel) - Centroña (Santa María) - Nogueirosa (San Cosme) - Ombre (Santa María) - Pontedeume (Santiago) - Vilar (San Pedro) |
***Digital Fortress*** ("fotaleza dixital"), é a primeira novela de ciencia ficción escrita polo norteamericano Dan Brown, publicada en 1998.

Sinopse
-------

Susan Fletcher é unha criptógrafa estrela da NSA, unha axencia de intelixencia estadounidense especializada na interceptación de información. Susan e chamada polo xefe do departamento de criptografía para que lle axude cunha emerxencia; un ex-membro da NSA, Ensei Tankado desenvolveu un algoritmo que nin o maior ordenador do mundo especializado na desencriptación o deu conseguido, o ordenador é o TRANSLTR en poder da NSA obviamente. Ensei Tankado colgou o programa criptográfico na súa web, pero estaba autocifrado e tiña a intención de vender o contrasinal que o descifraba a empresa que lle pagara máis por el. A única forma de que non publique o contrasinal é que a NSA recoñeza a existencia do TRANSLTR; se Tankado morrese asasinado pola NSA un compañeiro sería o encargado de revelarlle a todo o mundo o contrasinal. A NSA esta en crise, xa que se o programa se distribúe non poderán descifrar as mensaxes.

Ensei Tankado aparece morto en Sevilla, supostamente por un ataque o corazón, a NSA debe atopar o amigo de Tankado que ten o contrasinal, pero sen que este se entere de que morreu xa que podería dar a coñecer o contrasinal do programa e entón sería a ruína para a NSA.

Mentres Trevor Strathmore envía a David Becker a España para que leve todas as pertenzas de Ensei Tankado a NSA para atopar algunha pista.

Código criptográfico
--------------------

Ó remate do libro aparece o seguinte código:
128 - 10 - 93 - 85 - 10 - 128 - 98 - 112 - 6 - 6 - 25 - 126 - 39 - 1 - 68 - 78

Para descifralo debemos anotar a primeira letra do capítulo correspondente a cada número. Unha vez feito sae a luz a mensaxe *We are watching you*, que significa *Estamoste observando*, referíndose ó lema da NSA que o controla todo.

* Nota: O código só ten sentido na versión inglesa do libro.

Personaxes
----------

* Susan Fletcher: Criptógrafa da NSA
* David Becker: Mestre de idiomas na universidade de Georgetown e prometido de Susan Fletcher
* Trevor Strathmore: Subdirector da NSA e xefe do departamento de criptografía
* Ensei Tankado: Ex-criptógrafo da NSA, creador do programa Fortaleza Dixital
* Greg Hale: Criptógrafo da NSA, ex-marine
* Leland Fontaine: Director da NSA
* Midge Milken: Analista de seguridade internaNSA
* Hulohot: Asasino enviado por Strathmore para matar David Becker e a todos os que viran o anel de Ensei Tankado.
* Chad Brinkerhoff: Oficinista de Fontaine
* Phil Chartrukian: Empregado do Dpt. de Sys-sec da NSA
* Tokugen Numataka: Empresario xaponés dono dunha gran multinacional, e pai de Ensei Tankado
* Jabba: Experto en seguridade informática

Polémica
--------

A novela provocou unha polémica sobre todo nos cidadáns de Sevilla xa que o autor reflicte esta cidade como corrupta e terceiromundista.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q207964
* EBID: ID
* ISBN: 978-84-89367-01-2
* ISFDB: 182617
* MusicBrainz: ID
* OCLC: 55045760
* OL: OL9488480M

 |
***Os saltimbanquis no paraíso*** é unha novela escrita por Xelís de Toro, publicada en 1999 por Sotelo Blanco. No ano 2000 acadou o premio Arcebispo San Clemente.

Trama
-----

Vicente é un mozo galego que vive en Londres, emigrado coa súa familia sendo mozo. Trala morte de seus pais, vive nos ambientes marxinais dos *squat* (casas ocupadas) con tres amigos cos que fai funcións malabares e circenses. Logo de atracaren un establecemento, vense obrigados a "saír do mapa", e el e dous máis deciden marchar á súa vila natal, na costa galega.

Os seus amigos intégranse na sociedade da aldea onde viven, pero Vicente ten unha crise de identidade, e decide regresar e ver se as cousas están ben por Londres. Alí descobre que Lizard, o cuarto amigo, ocupou en certo modo o seu lugar.

Tralo seu regreso a Galiza, enfermo, emparéllase cunha antiga moza, pero pouco a pouco vai sufrindo unha metamorfose persoal.

Narración
---------

O libro está narrado en terceira persoa, cun narrador omnisciente, que coñece os pensamentos e setimentos dos personaxes, especialmente do protagonista.

O tempo da narración abrangue aproximadamente un ano, desde agosto até o verán seguinte.

O espazo está moi ben definido, tanto nos diferentes barrios do sur de Londres (especialmente Brixton), até a vila galega. Asemade, hai unha fonda descrición das respectivas paisanaxes: desde os inmigrantes londinienses de diferentes procedencias e clases, até a poboación oriúnda da vila galega.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha na páxina da editorial[*Ligazón morta*]
***A cova dos mouros*** é unha novela de aventuras para nenos do ano 2000, escrita por Xabier Barreiro Liz.

Características
---------------

Estrutúrase en dezanove capítulos. Dun xeito realista nun principio, cóntase como Abdul, un rapaz mouro que vive en Compostela e que se dedica a venderlles postais aos turistas, vese inmerso nun mundo fantástico. Lendo un libro no Museo do Pobo Galego descobre as lendas das covas dos mouros e os seus tesouros e decide introducirse nunha cova. Deste xeito percorre diferentes paisaxes e lugares moi estraños, coma o mundo-sombra, no que coñece diferentes sistemas de vida e traballo; viaxa por diferentes dimensións espaciais e coñece diversos personaxes que lle axudan no seu cometido -o sapo greñudo, a deusa Xema, os mineiros das doas de sal, unha xeneta, o anano-esponxa...- e que lle desvelan unha das condicións necesarias para conseguir o tesouro: perder catro obxectos -un mercado, un regalado, un amigo e unha cousa valiosa. O protagonista decátase de que o tesouro non é algo material, como esperaba, senón máis ben un estado de ánimo: a súa felicidade interior. Abdul unha vez que consegue o seu obxectivo deixa o mundo marabilloso e volve a Santiago de Compostela.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha na páxina da editorial Arquivado 08 de decembro de 2021 en Wayback Machine.
***La tetería del oso malayo*** é o segundo grande álbum do debuxante de banda deseñada David Rubín. Publicado pola editorial vasca Astiberri en novembro de 2006, recolle na súa maior parte historias breves publicadas na revista *Dos veces breve*, pero cun fío condutor: a "tetería psico-anímica" do oso malaio Sigfrido.

Estrutura
---------

A obra estrutúrase nunha serie de oito historias curtas, completadas por un prólogo e un epílogo de marco e por un *dramatis personae*. Ademais, a primeira edición incluía tamén os prólogos textuais de Enrique Ventura e José V. Galadí.

* "Comienza a girar...". (prólogo)
* "Detrás de la barra". Historia publicada orixinalmente na revista *Dos veces breve*, no seu número 3, e redebuxada para a edición neste volume.
* "La luciérnaga". Historia publicada orixinalmente na revista *Dos veces breve*, no seu número 4, e redebuxada e pasada a branco e negro para a edición neste volume.
* "Antón en llamas". Historia inédita.
* "Gira la llave". Historia publicada orixinalmente na revista *Dos veces breve*, no seu número 5, e retocada para a edición neste volume.
* "Órdenes". Historia publicada orixinalmente na revista *Dos veces breve*, no seu número 7, e retocada para esta edición.
* "Chaleco antibalas para una niña". Historia publicada orixinalmente na revista *Dos veces breve*, no seu número 8, e retocada para esta edición.
* "Patatas". Edición retocada e traducida ao castelán de *Patacas*, historia gañadora do certame de banda deseñada *Na vangarda*, convocado pola Xunta de Galicia e publicado anteriormente no catálogo dese premio (2005).
* "Las cosas que terminan por romperse*. Historia inédita e a máis longa do volume.*
* "Clientes asiduos". Definido polo autor como "algo máis ca un *dramatis personae*".
* "... se detiene". Epílogo.

Sinopse
-------

As historias, que son independentes e autoconclusivas, narran as peripecias vitais dunha galería de heroes derrotados e vítimas do desamor que acoden á tetería que posúe un oso malaio chamado Sigfrido, pero que en realidade o seu propietario define como "consultorio psico-anímico".

Por aí pasan Caetano Crayón, antigo superheroe que deixou cego un robot xigante, e mais unha gorgona chamada Herminia que petrifica a quen a mira; o lobishome esquizofrénico Antón, que acaba de matar a muller e mais as fillas; Kent, un ex-superheroe que colgou a capa cando a moza lle morreu de cancro dez anos atrás; o soldado Daumier, que vive cos remorsos de ser o único sobrevivente do exército de Jaques Marfil; Espartano, un súbdito da emperatriz que por fidelidade á súa muller ten que fuxir nunha moto coa súa filla pequena, para poñela a salvo do exército imperial; Donatello, un hipopótamo solitario e depresivo que acaba por soterrarse vivo como unha pataca; ou de Edgardo, vítima do desamor.
***La Roca Maldita***  é unha obra de literatura infantil do escritor madrileño Rubén Serrano, ilustrada polo debuxante Rubén Francia.

Argumento
---------

Alba é a segunda de catro irmáns, fillos dun pescador dunha pequena vila costeira. Un día, o pescador regálalle a Alba unha preciosa cuncha mariña que quedara enganchada nas súas redes. Nela resulta habitar o espírito dun mariño que amaba tanto o mar que a súa alma quedou alí no canto de ascender ao Mundo dos Espíritos. Pouco despois, sobrevén a traxedia: o pai de Alba vese atrapado nunha tormenta e a súa barca termina estrelándose contra unha gran roca no medio do mar á que se coñece como "A Ladroa", debido a que rouba as almas dos mortos.

O pai de Alba acaba afogándose e a súa familia chora a súa morte durante días. Con todo, a rapariga non se resigna a quedar sen o seu pai, polo que, coa axuda de Nicolás, o espírito do mariño encerrado na caracola, aventúrase a ir até A Ladroa para descubrir o seu segredo e conseguir así que llo devolva.

Non sen dificultade, a moza logra desembarcar na Ladroa, onde atopa unha entrada que a leva até as profundidades. Alí dará cun escuro personaxe, que Alba deberá descubrir quen é e que resulta ser a mismísima Morte. Ao final, a Morte propón á rapariga que lle entregue outra alma a cambio da do seu pai. Alba está disposta a sacrificarse, pero Nicolás ofrécese a tomar o seu lugar para que ela poida reunirse co seu pai. Deste xeito, a Morte devolve ao pai de Alba á vida e ambos abandonan a roca maldita para regresar coa súa familia.

Notas
-----

1. ↑  *La Roca Maldita* de Rubén Serrano. Ed. Punto Omega, 2008. ISBN 978-84-612-7843-5.

Ligazóns externas
-----------------

* A Roca Maldita en Leelibros.com Arquivado 11 de setembro de 2019 en Wayback Machine.
* Noticia sobre a presentacion do libro[*Ligazón morta*]
* A Roca Maldita en EducaMadrid

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q614533
* ISBN: 978-84-612-7843-5
* OCLC: 733682728

 |
**Combarro** é un lugar da parroquia de Combarro no concello pontevedrés de Poio na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 1.251 habitantes (607 homes e 644 mulleres).

É o núcleo principal da parroquia poiense do mesmo nome. Ademais, contén un dos conxuntos históricos máis fermosos e mellor conservados de Galicia. É famoso tamén polos seus hórreos, á beira do mar.

Comunicacións
-------------

A principal estrada para chegar a Combarro é a PO-308, que bordea a costa norte da ría. Atópase preto de Poio, Sanxenxo ou Pontevedra

Economía
--------

O sector turístico e comercial é o máis importante. Ten numerosos restaurantes, marisquerías e tendas no núcleo histórico. Tamén é importante o sector pesqueiro, co porto de Combarro. O sector secundario é case inexistente e poucas persoas traballan no sector primario, dado o ambiente urbano da vila.

Conxunto histórico artístico
----------------------------

Hai un catálogo dixital aberto do conxunto artístico de Combarro.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Combarro

| Lugares da parroquia de Combarro no concello pontevedrés de Poio |  |
| --- | --- |
| A Armada | Chancelas | Chousa | Cidrás | Combarro | A Costa | Tarrío | Xuviño |

### Parroquias de Poio

| Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Poio |  |
| --- | --- |
| Combarro (San Roque) | Poio (San Salvador) | Poio (San Xoán) | Raxó (San Gregorio) | Samieira (Santa María) |

Notas
-----

1. ↑  IGE (ed.). "IGE - Nomenclátor estatístico de Galicia" (en galego). Consultado o 26 de febreiro de 2023.
2. ↑  "A palleira". Arquivado dende o orixinal o 25 de outubro de 2017. Consultado o 25 de outubro de 2017.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Poio
**Luciano Grostein Huck**, nado en São Paulo o 3 de setembro de 1971, máis coñecido como **Luciano Huck** é un presentador de televisión, empresario e actor brasileiro. Está casado coa tamén presentadora Angélica.

Traxectoria
-----------

Luciano Huck é fillo da deseñadora e urbanista Marta Dora Grostein e Hermes Marcelo Huck, profesor titular de Dereito Económico da Facultade de Dereito da Universidade de São Paulo.

Cursou Dereito na Universidade de São Paulo, cursando despois Xornalismo na mesma institución. En seguida foi chamado para traballar como xornalista na 95 FM, antiga radio rock de São Paulo, onde protagonizou programas de moito éxito, ademais foi propietario, con outros tres empresarios, dunha filial da emisora no Río de Xaneiro entre os anos 2000 e 2008. Comezou a súa carreira televisiva na TV Gazeta de São Paulo co programa *Circulando*, que duraba dez minutos ao final da tarde. Pouco despois gañou fama nacional presentando o *Programa H*, un programa de variedades destinado ao público xuvenil, no cal creou as personaxes Tiazinha e Feiticeira. Actualmente presenta o programa *Caldeirão do Huck*, na Rede Globo de Televisión, emitido polas tardes do sábado.

Participa anualmente do Show *Criança Esperança*

É o ideólogo da organización non gobernamental Instituto Criar de TV e Cinema, creada en agosto de 2003, que ten coma obxectivo educar a xoves de baixo poder económico en técnicas do mundo cinematográfico.

Ata o momento participou en cinco películas: *Um Show de Verão* e *Xuxa e os Duendes* dos cales foi o protagonista, e os outros tres que non foron divulgados pola *Globo*.

### Cinema e TV

* *Xuxa Requebra* (1999; presentador)
* *Xuxa e os Duendes* (2001; Tomate)
* *Um Show de Verão* (2004; Marcelo)
* *Turma da Mônica em Cine Gibi* (2005; Luciano Huck)
* *Casseta & Planeta* (2005; varios papeis)
* *Beleza Pura* (2007; Luciano Huck)
* *Malhação* (2008; Luciano Huck)
* *Xuxa e o Mistério de Feiurinha* (2009; Príncipe da Rapunzel)
* *Geral.com* (2010; Luciano Huck)
* *As Cariocas (série)* (2010; Cícero)
* *Enrolados* (2010; Flynn Ryder na dobraxe e Príncipe da Rapunzel)
* *A Grande Família* (2011; como el mesmo)
* *Fina Estampa* (2011; como el mesmo)

### Dobraxes

* *Enrolados* (2010; Flynn Rider)

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Luciano Huck Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Instituro Criar *(en portugués)*.
* Caldeirão do Huck *(en portugués)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3329376
* WorldCat
* VIAF: 9153150325556710090000
* IMDb: nm1045603
* LCCN: n2018250243
* TMDb: 1178179

 |
**Zerbino** é un personaxe de ficción da Materia de Francia. Aparece en *Orlando Furioso*, a epopea italiana do século XVI de Ludovico Ariosto. É fillo do rei de Escocia, duque de Ross, e irmán de Ginevra. Participa nunha xusta en Galicia, onde Isabella, filla do rei de Galiza, namórase del. En combate cos pagáns fóra de París, persegue a Cloridano e Medoro. Un dos seus cabaleiros escoceses apuñala a Medoro. Zerbino deixa a Medoro por morto, pero Anxélica cóidao para recuperar a súa saúde. Zerbino é traizoado por Gabrina, e está a piques de ser executado cando é rescatado por Orlando e Isabella. Despois de que Orlando tolee, Zerbino vai na súa procura. Zerbino atopa os brazos e armaduras de Orlando, que descartara na súa loucura. Mandricardo loita con Zerbino e gañalle a espada Durendal. 

A relación de Zervino e Isabella serve como un eixo narrativo para explorar os temas do amor cabaleiresco e a traxedia. Isabella amosa unha grande lealdade cara a Zerbino, mesmo despois de que as circunstancias os separan e, máis tarde, culmina na súa morte desgarradora.

Combate de Manricardo e **Zerbino**, ilustración para *Orlando Furioso* atribuída a Raphaël de La Planche.

Antonomasia
-----------

A pesar da interpretación extremadamente positiva que Ariosto fai del, o nome Zerbino en italiano converteuse en sinónimo dun 'mozo galante, ben composto e elegante, pero de maneira excesiva e ostentosa, revelando unha falta de suavidade ou dozura, e ausencia de bo gusto'.

Notas
-----

1. ↑  Ginevra/Guinevere/Xenevra é un nome coincidente na Materia de Bretaña e na Materia de Francia, pero esta Xenevra e a raíña Xenevra son personaxes distintas e pertencen a diferentes tradicións narrativas. Zerbino tampouco ten conexións directas con personaxes ou reis históricos da Galiza/Gallaecia ou con figuras do ciclo artúrico, a pesar das similitudes nominais. Ariosto, creando un universo narrativo propio, mestura nomes, lugares e tradicións diversas, sen adhesión estrita a datos históricos ou mitolóxicos.
2. ↑  "probably Manufactory of Raphaël de La Planche ; The Combat of Manricardo and Zerbino from a set illustrating Ariosto's Orlando Furioso ; French, Paris". *The Metropolitan Museum of Art* (en inglés). Consultado o 2023-10-13.
3. ↑  "zerbino2 in Vocabolario - Treccani". *www.treccani.it* (en italiano). Consultado o 2023-10-13.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Orlando furioso* ed. Marcello Turchi (Garzanti, 1974)
* *Orlando Furioso: A Selection* ed. Pamela Waley (Manchester University Press, 1975)

Modelo:Matter of FranceModelo:Orlando Furioso
***Sombra do aire na herba*** é un libro de corenta e dous poemas do lugués Luís Pimentel (1895-1958), no que aparece a súa obra fundamental. Publicouse postumamente, en 1959, pola Editorial Galaxia, ao ano seguinte do pasamento do autor,

Contido
-------

O texto ten un prólogo de Celestino Fernández de la Vega, amigo de Pimentel, e inclúe *Triscos*, un opúsculo de oito poesías publicado en 1950 na Colección Benito Soto.

 Mañá da miña rúa  

 ¿Tu que sabes...?  

 O bosque  

 Paseo   

 Pantomima  

 Nouturno  

 Galicia  

 A poesía é o gran milagre do mundo  

 A Rosalía   

 Outono  

 Vrao  

 Inverno  

 Marzo  

 Interior  

 Domingo  

 Nouturno  

 Nouturno  

 Quero cantar sin gaita  

 O día malo  

 Canción das tres cucharas  

 Primera comunión  

 Os nenos  

 O nome  

 Nouturno (Plaza do Campo)  

 Outra vez Rosalía  

 Enterro do neno probe  

 Inverno na miña vila  

 Paseos  

 Consello  

 Oración e gabanza dos nosos pés  

 Xogo ruín  

 Paisaxe sin historia  

 Forasteiro  

 ¡Si ti vises esta tarde!  

 Oración incompleta  

 O meu refuxio  

 Si eu souper  

 Non te atopo endexamais  

 Solpores da miña vila  

 Marcha fúnebre pra Rosalía  

 Outra vez  

 Oración derradeira  

  

*Triscos*  

 Fondo de espello (prologo de Ánxel Fole)  

 Nai de Galicia  

 Aprendiz de santo  

 O primeiro mosteiro  

 ¿-?  

 Eco  

 Cruceiro  

 Canzón pra que un neno non durma  

 O vals da nena probe

Reedicións
----------

Entre as reedicións do libro destacan as seguintes:

* Na Colección Dombate (número 5), en 1981.
* Na Biblioteca Básica da Cultura Galega (número 38), en 1982.

* Na Biblioteca Galega 120 (número 37), en 2002.

Notas
-----

1. ↑  Fernández de la Vega, C. (1983). "Vida e poesía de Luís Pimentel". *Sombra do aire na herba*. BBdCG.
2. ↑  Pozo Garza, Luz (1990). *A bordo de "Barco sin luces" (ou o mundo poético de Luís Pimentel)*. Sotelo Blanco. ISBN 84-7824-063-2.  Reeditado en 2011 por Alvarellos. Arquivado 02 de novembro de 2012 en Wayback Machine.
3. ↑  A poesía "Paseo" remata co verso: *como a sombra do aire sobre a herba*, que da título ao libro.
4. ↑  "A Rosalía" na Biblioteca Virtual Galega

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández de la Vega, C. (1983). "Vida e poesía de Luís Pimentel". *Sombra do aire na herba*. BBdCG. Galaxia.
* López-Casanova, A. (1990). *Luís Pimentel e Sombra do aire na herba*. Ágora. Galaxia. ISBN 84-7154-716-3.

### Outros artigos

* Surrealismo humanista

### Ligazóns externas

* Editorial Galaxia
***Cínicas*** é unha obra de teatro escrita por Teresa Moure en 2010. Foi editada dentro da colección Biblioteca-Arquivo Teatral Francisco Pillado Mayor, da Universidade da Coruña. A obra publicouse antes de ser representada. Vai precedida dun breve prólogo de Carlos Paulo Martínez Pereiro.

Trama
-----

Está dividida en tres actos. O primeiro é un monólogo da personaxe principal, Sara Fortes, unha señora que padece síndrome de Dióxenes. No segundo acto interveñen tamén un celador, un soldado ateniense e o filósofo cínico Dióxenes, que nesta peza é unha muller. O terceiro acto complétase coa presenza dunha artista e dunha representación da señora cando nova. O escenario da obra representa o piso cheo de lixo e refugallo da señora.

A obra conta as últimas horas na súa vivenda de Sara, unha muller que padece a síndrome de Dióxenes, e a quen os asistentes sociais do concello pretenden trasladar a unha residencia. O inmoble, cuberto polo lixo e en ruína, atópase no número 3 da rúa Liberdade. O encontro coa filósofa (muller) Dióxenes fai que se estableza un debate sobre a liberdade dos individuos. No terceiro acto, unha proxección de Sara no pasado, ante o estado de decadencia e sucidade en que se atopa a súa continuadora, opta por suicidarse. Finalmente, e grazas á actuación dunha artista que chega alí por azar, buscando o seu amante co que ten unha cita anual, entre as tres mulleres plántanlle lume á casa para fuxir así, de forma definitiva, dos servizos sociais municipais.

Outros datos
------------

Na obra menciónase o traballo artístico de Marina Abramović como guieiro para a escenografía

Notas
-----

1. 1 2  MOURE, T. (2010): *Cínicas*. A Coruña: Biblioteca-Arquivo Teatral Francisco Pillado Mayor, p. 16.
2. ↑  MOURE, T. (2010): *Cínicas*. A Coruña: Biblioteca-Arquivo Teatral Francisco Pillado Mayor, p. 43.
**Cancio** é un lugar da parroquia de Barcela, no concello de Negueira de Muñiz, na comarca da Fonsagrada, na provincia de Lugo. No ano 2009 tiña 6 habitantes, 3 homes e 3 mulleres, o que supón un aumento nunha persoa en relación ao padrón do ano 2000. No 2021, a poboación total era de 13 persoas: 10 homes e 3 mulleres.

Historia
--------

A aldea de Cancio foi deshabitándose pouco a pouco tras a construción do encoro do Salime, nos anos 1950, ata que chegou a despoboarse totalmente. Nos anos 1980, unha parella que chegou ao lugar para participar na experiencia da coñecida como Comuna del Foxo comprou e habitou unha das vivendas, onde aínda residen. En 2010 habitáronse outras tres casas. Unha delas foi adquirida e rehabilitada polos promotores de 27113 Comuna, S. Coop. Galega, empresa cooperativa de traballo asociada creada no ano 2011. A empresa habilitou a propiedade coñecida antigamente como «El casarío de Cancio» e os terreos de arredor para poñer en marcha un proxecto de autoemprego que permitise ás socias establecerse no lugar e promover melloras sociais concretas, como a potenciación socioeconómica do rural, o fomento do cooperativismo ou o coidado medioambiental.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Barcela

| Lugares da parroquia de Barcela no concello de Negueira de Muñiz (Lugo) |  |
| --- | --- |
| Barcela | Cancio | Castelo | El Foxo | Rozadas | Santalla | Vilauxín |

### Parroquias de Negueira de Muñiz

| Galicia | Provincia de Lugo | Parroquias de Negueira de Muñiz |  |
| --- | --- |
| Barcela (San Miguel) | Marentes (Santa María Madanela) | Negueira (San Salvador) | Ouviaño (Santiago) | Río de Porto (San Brais da Barqueiría) | San Pedro de Ernes (San Pedro) |

Notas
-----

1. ↑  "Nomenclátor estatístico de Galicia. Ano 2021". *ige.eu*. Arquivado dende o orixinal o 26 de outubro de 2022. Consultado o 26 de outubro de 2022.
2. ↑  "Comuna s. coop. galega, entrevistada en BenBo". *espazo.coop*. 27 de maio de 2014. Consultado o 26 de outubro de 2022.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Dorna (homónimos).
O **Dorna FG** é un equipo de fútbol gaélico formado no ano 2015 na Illa de Arousa. Está asociado a Asociación Galega de Fútbol Gaélico e compite na Liga Galega de Fútbol Gaélico, na Copa Galega de Fútbol Gaélico e no Campionato Ibérico de Fútbol Gaélico.

Historia
--------

Nace no ano 2015 e participa na Liga Galega de Fútbol Gaélico, na Copa Galega de Fútbol Gaélico e no Campionato Ibérico de Fútbol Gaélico.

Clasificación Masculina
-----------------------

### 2014/2015

8º Copa Galega de Fútbol Gaélico

16º Campionato Ibérico de Fútbol Gaélico

8º Campionato Pan-Europeo da Estrada

### 2015/2016

3º Liga Galega de Fútbol Gaélico de Segunda División

Uniforme
--------

* Uniforme titular: Camisola branca coa metade superior negra. Pantalón negro. Medias brancas.
* Uniforme suplente: Camisola azul mar coa metade superior negra. Pantalón negro. Medias azul mar.

Xogadores/as
------------

### Cadro Masculino 2014/15

*Datos do 1 de xullo de 2015.*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Nº | Posto | País | Xogador |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | 

| Nº | Posto | País | Xogador |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |

* Capitán Capitán

Corpo técnico
-------------

| Cargo | Técnico |
| --- | --- |
| **Adestrador** |  |
| **Adestrador asistente** |  |
| **Adestrador de porteiros** |  |
| **Preparador físico** |  |
| **Delegado** |  |
|

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina do club en Facebook
* Páxina Asociación Galega de Fútbol Gaélico
***O carteiro de Bagdad*** é unha novela do escritor Marcos Calveiro, publicada por primeira vez no ano 2007 por [[Edicións Tambre. Recibiu o XVIII Premio Ala Delta de Literatura Infantil nese mesmo ano, e o Premio White Ravens no 2008. Consta de doce capítulos.

A historia deste libro transcorre no seo dunha familia do barrio de Karrada, en Bagdad. Atópanse sumidos na guerra, a pobreza e o medo, enfróntandose sunitas e chiítas e provocando o desastre. A novela é tamén un retrato da realidade desta cidade e das diferenzas étnico-relixiosas do país que se remontan á primeira guerra mundial.

Personaxes principais
---------------------

* Abdulwahid (o neno)
* Ibrahim (o pai)
* Fatiha (a nai)
* Ahmed (o amigo)

Trama
-----

A historia transcorre no barrio de Karrada, en Bagdad, a antiga cidade máis grande da Terra ou Cidade da Paz. Atópase en guerra, e móstrase toda a pobreza e o medo ao que están expostos os habitantes. A cidade resiste baixo as bombas, os comercios están tapiados, os colexios non funcionan e os nenos xogan nas súas casas. O país recibe ameazas externas dos Estados Unidos e a coalición de países que atacan a Iraq, e mostra os enfrontamentos entre sunitas e chiítas. 

O protagonista da historia é Abdulwahid, un neno de once anos chamado igual que o levantador de pesas do seu país, recordado por todos por conseguir unha medalla de bronce nas olimpíadas, sendo o único na historia de Iraq; un feito inesquecible. Pertence a unha familia sunita, e non entende porque non pode xogar co seu amigo Ahmed, de familia chiíta. O seu pai é carteiro e todos os días vai traballar na súa motocicleta con esperanza, convencido da importancia de levar noticias ás familias castigadas pola dor de non saber o destino dos seus familiares. No seu peto leva unha carta que se propón entregar, custe o que custe.

Ao longo do libro, o carteiro cóntalle ao seu fillo historias, noticias, mitos e anécdotas de todo tipo.

Traducións
----------

* Ao castelán por Ignacio Chao co título de *El cartero de Bagdad,* publicado en 2007 por Editorial Edelvives, colección Ala Delta.

Notas
-----

1. ↑  "O galego Marcos S. Calveiro recibe en Madrid o XVIII Premio Ala Delta". Arquivado dende o orixinal o 06 de maio de 2019.
2. ↑  "Entrevista a Marcos Calveiro" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 06 de maio de 2019.
3. ↑  "Informe de literatura" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 01 de abril de 2019.
4. ↑  "El cartero de Bagdad". *bibliotraducion.uvigo.es*. Arquivado dende o orixinal o 02 de xuño de 2020. Consultado o 2019-10-28.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Calveiro, M. (2010). *O carteiro de Bagdad*. Ilust. Miguel Ángel Díez. Vigo: Tambre, col. Ala Delta, núm. 21.
**Amoroce** é unha aldea da parroquia de Santiago de Amoroce, no concello ourensán de Celanova, na comarca da Terra de Celanova. Tiña 12 habitantes no ano 2010 segundo datos do Instituto Nacional de Estadística dos cales eran 6 homes e 6 eran mulleres.

Este lugar sitúase a 1,6 quilómetros da capital do concello.

Esta aldea, xunto coa outras doce da parroquia (Barreiros, Carballeira, Casal, Casbasco, Casiña, Goterre, A Granxa, Mociños, Outeiro, Quintairos, Rial e Sampli), depende do concello e arciprestado celanovés, e da diocese de Ourense. A súa poboación total rolda os 50 habitantes, sendo a de toda a parroquia dunhas 300 persoas.

É un claro exemplo de dispersión xeográfica minifundista, formada por varias aldeas que teñen á parroquia como vínculo de unión, coa súa igrexa, Santo patrón, camposanto, festas etc..

Aquí impartiu docencia primaria o escritor, pedagogo e poeta ourensán Albino Núñez Domínguez, mestre moi querido entre os veciños das distintas aldeas que formaban a parroquia de Santiago de Amoroce.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Amoroce

| Lugares da parroquia de Amoroce no concello de Celanova (Ourense) |  |
| --- | --- |
|  Amoroce |  Os Barreiros |  Carballeira |  Casal |  A Casiña |  Casvasco |  Goterre |  A Granxa |  Mociños |  Outeiro |  Quintairos |  Rial |  Sampil |}
Parroquias de Celanova

| Galicia | Provincia de Ourense | Parroquias de Celanova |  |
| --- | --- |
| Acevedo do Río (San Xurxo) | Alcázar de Milmanda (Santa María) | Amoroce (Santiago) | 
Ansemil (Santa María) | Barxa (San Tomé) | Bobadela (Santa María) | Cañón (San Lourenzo) | Casardeita (Santiago) |Castromao (Santa María) | Celanova (San Rosendo) | Fechas (Santa María) | Freixo (Santa Cristina) | Milmanda (Santa Eufemia) | Mourillós (San Pedro) | Orga (San Miguel) | Rabal (San Salvador) | A Veiga (San Paio) | Vilanova dos Infantes (San Salvador) | Viveiro (San Xoán) |

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Cardeita.

**Cardeita** é un núcleo de poboación da parroquia de Sandiás, pertencente ó concello de Sandiás. Segundo o IGE en 2010 tiña 83 habitantes (38 homes e 45 mulleres), o que supón unha diminución respecto do ano 1999 cando tiña 112 habitantes.

Cóntase que os veciños de Cardeita foron quen de atopar nas terras asolagadas da lagoa de Antela *unha trabe, un pote vello, un pozo con escaleiras e non sei si outras cousas* procedentes da cidade de Antioquía á que Deus castigou por non socorrerlle cando veu a Galicia.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Sandiás

| Lugares da parroquia de Sandiás no concello de Sandiás (Ourense) |  |
| --- | --- |
| Cardeita | O Castro | Coalloso | As Pegas | Sandiás | Santa Ana |

### Parroquias de Sandiás

| **Galicia** | Provincia de Ourense | Parroquias de Sandiás |  |
| --- | --- |
| Couso de Limia (Santa María) | Piñeira de Arcos (San Xoán) | Sandiás (Santo Estevo) |

Notas
-----

1. ↑  SANTANA, Urbano: "Resume xeneral de folk-lore de Sandiás", en *Nós*, xuño-setembro, 1931 .
Exemplar de femia de suffolk, nunha feira gandeira de Dunblane.
A **suffolk** é unha raza de ovella de cabeza escura, moi popular en Gran Bretaña, en Australia e nos Estados Unidos.

Características
---------------

A suffolk é unha raza cruzada entre carneiros de southdown e femias de norfolk de cornos. É unha ovella de tamaño medio, con carneiros adultos que acadan entre os 115 e os 160 kgs. e femias que se moven entre os 80 e os 115 kgs. Caracterízase pola súa cabeza negra e sen cornos, sen la, pero cuberta de pelo. O fociño é alongado e romo, e as orellas, de tamaño medio, caen aos lados da cabeza cara a adiante, facendo ángulo coa boca. A la é branca.

As patas, non demasiado longas, son tamén escuras.

Historia
--------

As suffolk orixinarias foron o resultado do cruzamento de carneiros de southdown con ovellas de norfolk de cornos, cruzamentos que se comezaron a realizar na área de Suffolk, en Inglaterra. Era unha ovella que se adaptaba ben ao sistema tradicional de gandaría extensiva no inverno e de granxa no verán. En 1810 recoñécese a raza como tal, pero aínda tardan en formarse os primeiros rabaños. En 1886 a Sociedade Inglesa das Suffolk organiza o primeiro libro de rexistro da raza.

En 1888 comezan as exportacións de ovellas suffolk aos Estados Unidos, pero non se expande realmente ata a partir de 1919.

Rendibilidade
-------------

Cabeza de femia de suffolk, coas orellas en ángulo coa boca
A raza, primeiramente dedicada á produción de carne, ofrece tamén uns bos rexistros de produción de la: un exemplar adulto de suffolk acada entre 2,2 e 3,6 kgs.

Véxase tamén
------------

* Lista de razas de ovellas

### Ligazóns externas

* Web da Asociación británica de criadores de ovella suffolk

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q787795
* EBID: ID

 |
Porca berkshire nunha granxa nas proximidades de Doune, en Escocia.
O **porco berkshire** é unha raza de porco doméstico orixinaria de Gran Bretaña. É moi escasa no Reino Unido e en Nova Zelandia existen non máis dun cento de cabezas de pura raza berkshire.

Características
---------------

Os porcos berkshire son uns porcos temperáns de cor negra uniforme, que presentan frecuentemente as patas, a cara e a punta do rabo de cor branca. As orellas son bastante grandes, e poden telas tesas ou lixeiramente caídas cara a adiante. O fociño é de tamaño medio. Non teñen engurras no pescozo e as omoplatas están ben orientadas. Son de perna curta e dereita, e o ventre tamén é recto.

Historia
--------

Dise da raza berkshire que é a máis antiga raza de porco de Gran Bretaña. Son orixinarios das rexións de Faringdon e Wantage, no condado inglés de Berkshire (hoxe Oxfordshire. A lenda di que se fixeron populares logo de que as tropas de Oliver Cromwell se aproveitasen deles mentres paraban en Reading durante a Guerra Civil inglesa.

O personaxe de *Napoleón*, na novela de George Orwell *A revolta dos animais*, é un berkshire.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de razas de porcos

### Ligazóns externas

* Asociación Británica de Criadores de Berkshire

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q820953
* BRE: 1860488
* EBID: ID

 |
**Charles Messier**, nado en Badonviller (Meurthe-et-Moselle) o 26 de xuño de 1730 e finado en París o 12 de abril de 1817, foi un astrónomo francés coñecido por ser o creador do catálogo de 110 obxectos do espazo profundo (nebulosas, galaxias e cúmulos de estrelas) (os *obxectos Messier*) que levan o seu nome. Este catálogo publicouse por primeira vez en 1774. Os obxectos Messier numéranse do M1 ao M110, e aínda hoxe en día os afeccionados os coñecen por ese nome.

Traxectoria
-----------

Messier traballara moitos anos como asistente no Observatorio Mariño, instalado no Hôtel de Cluny, en pleno París, desde onde realizou todos os seus descubrimentos. Ao parecer, Messier, grande afeccionado á caza de cometas, inaugurou o seu catálogo con M1 (a Nebulosa do Cangrexo) a noite do 28 de agosto de 1758, cando buscaba no ceo o cometa 1P/Halley na súa primeira visita predita polo astrónomo inglés.

Messier non descubriu todos os obxectos do seu catálogo xa que moitos foron observados polo tamén francés Pierre Méchain e, anos antes, por outros astrónomos como Edmond Halley. O primeiro verdadeiro descubrimento de Messier foi o Cúmulo globular M3 en Canes Venaciti en 1764. Curiosamente Messier é máis famoso polo seu catalogo de non-cometas que polos cometas que descubriu.
O interese de Messier de catalogar aqueles obxectos fixos tiña como fin distinguir os errantes, o que lle facilitaría a tarefa de buscar cometas. Grazas á publicación do seu catálogo, William Herschel viuse estimulado para iniciar (1783) un ambicioso proxecto que, ao longo de 20 anos de investigación, lle permitiu catalogar un gran número de nebulosas e cúmulos no hemisferio norte,

O cráter Messier da Lúa e o asteroide 7359 Messier foron bautizados na súa honra.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Charles Messier*** |

* Información sobre Charles Messier en SEDS *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q14524
* WorldCat
* VIAF: 12409082
* BMT: 208836
* BNB: ID
* BNE: XX965957
* BNF: 124827900
* BRE: 2206872
* CERL: cnp00399124
* DeutscheBio: 118733133
* EBID: ID
* FAST: 32888
* GEC: 0042182
* GND: 118733133
* ICCU: MODV654135
* ISNI: 0000 0000 9129 5094
* LCCN: n79032325
* NKC: xx0029179
* NNDB: 000206637
* NTA: 070780102
* SNAC: w6m32zjz
* SUDOC: 034030662
* WikiTree: Messier-245

 |
Non confundir con Óso.

| Oso das cavernasRango fósil: Plistoceno medio - Plistoceno tardío |
| --- |
| Reconstrución da especie |
| Estado de conservación |
| Extinto |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Carnivora |
| Familia: | Ursidae |
| Xénero: | ***Ursus*** |
| Especie: | ***U. spelaeus*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Ursus spelaeus'**Rosenmüller, 1794 |

O **oso das cavernas** (*Ursus spelaeus*) é unha especie extinta de oso que viviu na Europa durante o Plistoceno e que desapareceu hai cerca de 10.000 anos, no fin da última Idade do xeo. O nome deriva do feito de moitos dos fósiles deste carnívoro teren sido encontrados en cavernas.

O oso das cavernas era bastante semellante en forma ao oso pardo moderno, coa diferenza principal no tamaño, cerca de 30% maior cunha estatura que chegaba preto dos 4 metros cando estaba de pé e 2,2 m de cernella e un peso estimado de 1,5 toneladas. A morfoloxía do cranio é tamén lixeiramente diferente, tendo o oso das cavernas unha testa máis inclinada. Este animal era omnívoro e alimentábase de pequenos mamíferos, herbas e froitos. Dado o clima bastante máis frío do Plistoceno, suponse que este animal hibernase durante máis tempo que os osos modernos. Esta hipótese xustifica a presenza frecuente do animal en cavernas.

As causas para a extinción do oso das cavernas non se coñecen con seguridade. Suponse que desapareceu debido a unha redución do seu hábitat no fin da Idade do Xeo e/ou a mudanzas contemporáneas da flora europea. Non é de excluír a interferencia do ser humano, unha vez que as comunidades primitivas partillaban o mesmo espazo que este oso. Hai evidencias de que algunhas tribos idolatraban o oso das cavernas a través de pinturas e esculturas. 

Cranio dun oso das cavernas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q188851
* AAT: 300310639
* BRE: 3137860
* EBID: ID
* GND: 4128442-2
* LCCN: sh85021487
* MAG: 2779335578
* NKC: ph115259

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 94955
* EOL: 4441383
* Fossiilid: 2812
* Fossilworks: 90654
* GBIF: 4833659
* iNaturalist: 555834
* IRMNG: 11048010
* NCBI: 39097
* TAXREF: 199763

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1007971

 |
representación da fórmula do ácido eláxico.
O **ácido eláxico** é un polifenol, que protexe a moitas plantas contra a luz ultravioleta, virus, bacterias e parasitos. O **AE** está presente nas plantas como elaxitanin, o que se activa baixo tensións a ácido eláxico.

O ácido eláxico (inglés: *Ellagic acid*, alemán: *Ellagsäure*) ten a fórmula sumaria C14H6O8. O número CAS-es 476-66-4.

Segundo estudos no Xapón, Alemaña e os Estados Unidos de América, os elaxitaníns comidos de plantas por mamíferos e humanos activan as súas propiedades protectoras no corpo, combatendo inflamacións crónicas (reuma, artrite), colesterol, radicais libres de osíxeno (peróxidos, superóxidos) e certos tipos de cancro.

Fontes de elaxitanins/ácido eláxico son varias noces e froitas, en especial as framboesas. As súas variedades escuras nas alturas de Colombia e México son extremamente ricos en AE.

Véxase tamén
------------

* Framboesa azul

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q422044
* MAG: 2781464872

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 476-66-4
* ChEBI: 4775
* ChEMBL: CHEMBL6246
* ChemSpider: 4445149
* DrugBank: 08846
* DTXSID: DTXSID2020557
* ECHA: 100.006.827
* HMDB: HMDB0002899
* KEGG: C10788
* KNApSAcK: C00011153
* MeSH: D004610
* MeSH: D03.383.663.283.500
* PubChem: 5281855
* RxNorm: 1043181
* UNII: 19YRN3ZS9P

 |