| *Sciurus meridionalis*Esquío negro meridional |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| VulnerableVulnerable[] |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Rodentia |
| Familia: | Esciúridos |
| Subfamilia: | Esciurinos |
| Tribo: | Sciurini |
| Xénero: | *Sciurus* |
| Especie: | ***Sciurus meridionalis***Lucifero, 1907 |

 |
| Área de distribución de Sciurus meridionalisÁrea de distribución de ***Sciurus meridionalis***Área de distribución de ***Sciurus meridionalis*** |
| Sinonimia |
| *Véxase o texto* |

***Sciurus meridionalis***, coñecida vulgarmente como **esquío negro meridional** ou **esquío de Calabria**, é unha especie de mamífero da orde dos roedores, suborde dos esciuromorfos, familia dos esciúridos, subfamilia dos esciurinos e tribo dos Sciurini, pertencente ao xénero *Sciurus*. 

É endémica dos bosques do sur da Península Itálica.

Facilmente observábel nos bosques, desde os 600 a os 1 500 m de altitude, presenta unha cor escura. É probábel que pertenza a unha poboación que permaneceu illada, no período das glaciacións, das do esquío vermello presente máis ao norte, e que pouco a pouco foi diferenciándose até converterse nunha especie autónoma.

Taxonomía
---------

### Descrición

Esta especie foi descrita orixinarimente no ano 1907 polo naturalista Italiano Armando Lucifero, co mesmo nome científico que hoxe ten.

### Etimoloxía

Para a do xénero, ver *Sciurus*.

O epíteto específico *meridionalis*, fai referencia á situación xeográfica meridional, con respecto dos outros esquíos de Italia. 

### Historia taxonómica

En 1951 Ellerman e Morrison-Scott sinonimizaron a *S. meridionalis* en *Sciurus vulgaris italicus*; porén, aceptaron como unha subespecie válida a un sinónimo júnior de *S. meridionalis*: *Sciurus vulgaris silanus*, a cal ten a súa localidade tipo nas montañas Sila. Posteriormente, durante máis de medio século o esquío do sur italiano foi tratado como unha subespecie distinta do esquío vermello do norte de Italia, *Sciurus vulgaris meridionalis*.

Análises xenéticos publicados no ano 2009 demostraron que era un taxon independente. En 2013, seguindo o concepto filoxenético de especie, Gippoliti novamente elevouna ao rango de especie plena, aínda que a súa aplicación foi debatida. Finalmente, no ano 2017, foi formalmente elevada a especie plena.

### Historia evolutiva

Durante o Cuaternario, a rexión de Calabria quedo bioxeograficamente illada do resto da Península Itálica, ao quedar rodeada por auga mariña un conxunto de cadeas montañosas que, por evolución tectónica, foron elevadas a principios do Plistoceno medio, condición que persistiu até o Plistoceno superior. Á fauna que quedou alí enclaustrada hoxe mostra xenotipos distintos.

Grazas a un estudo de ADN mitocondrial, no ano 2009 Grill e os seus colegas concluíron que este esquío tamén formou parte da fauna que quedara illada en Calabria, e que a súa poboación nunca voleu a conectarse coas poblacións do esquío vermello do centro de Italia, formándose deste xeito unha unidade evolutiva endémica desa rexión peninsular austral.

### Sinónimos

Admais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:

* *Sciurus vulgaris meridionalis* (Lucifero, 1907)
* *Sciurus vulgaris silanus* Heinrich, 1934

Características
---------------

A súa pelaxe ten unha coloración de parda escura a anegrada polas partes superiores, e branca polas inferiores. Seu tamaño é maior que o de *Sciurus vulgaris*, da cal, como vimos, se a tiña considerado apenas como unha subespecie.

Distribución e hábitat
----------------------

Este roedor é endémico dos bosques do extremo austral da Italia continental, destribuíndose especificamente polas rexións de Calabria e a Basilicata, entre o mar Tirreno, que queda ao oeste, e o mar Xónico, polo leste.

Vive en bosques mixtos nas terras altas, e os seus niños a frecuntement se colocan en piñeiros ou carballos. Anbunda especialmente onde hai piñeiros negrais, xa que as súas sementes son unha importante fonte de alimento.

O límite norte da súa área de distribución foi o norte do monte Pollino, pero na actualidade está estendéndose lentamente cara ao norte, até os Apeninos de Lucania (na Basilicata). O límite máis ao norte, e o máis meridional do esquío vermello, están separados por un espazo de máis de 100 km.

Ameazas
-------

O esquío negro de Calabria ten unha poboación estábel, pero a súa pequena área de ditribución significa que probabelmente o seu status sexa cualificado como case amenazada ou quizais vulnerábel. A ameaza máis grave é posibelmente *Callosciurus finlaysonii*, o esquío de Indochina, que se introducíu cerca da súa área de dispersión.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6  Wauters, Lucas A.; Giovanni Amori, Gaetano Aloise, Spartaco Gippoliti, Paolo Agnelli, Andrea Galimberti, Maurizio Casiraghi, Damiano Preatoni & Adriano Martinoli (2017): "New endemic mammal species for Europe: *Sciurus meridionalis* (Rodentia, Sciuridae)". *Hystrix* **28** (1): 1–28.
2. ↑  "Scoiattolo nero".
3. ↑  Redazione MeteoWeb (24 de febreiro de 2016). "Sulle montagne di Calabria vive una specie unica, lo Scoiattolo meridionale". Consultado o 29 de novembro d 2021.
4. ↑  Peppe Caridi (25 de abril de 2017). "Le stupende immagini dell’endemico Scoiattolo meridionale sui monti di Calabria". Consultado o 29 de novembro de 2021.
5. ↑  Lucifero, A. (1907): *Mammalia Calabra. Rivista Italiana di Scienze Naturali, Siena* **5-6**: 45-55.
6. ↑  Ellerman, J. R. & Morrison-Scott, T. C. S. (1951): "Checklist of Palaearctic and Indian mammals, 1758 to 1946". Order of the Trustees of the British Museum.
7. 1 2  Grill, A. Amori, G. Aloise, G. Lisi, I. Tosi, G. Wauters, L. A. & Randi, E. (2009): "Molecular phylogeography of European *Sciurus vulgaris*: refuge within refugia?. *Molecular Ecology* '*18* (12): 2687-2699.
8. ↑  Gippoliti, S. (2013): "Checklist delle specie dei mammiferi italiani (esclusi Mysticeti e Odontoceti): contributo per la conservazione della biodiversità". *Bolletino del Museo Civico di Storia Naturasle di Verona (Botanica e Zoologia)* **37**: 7-28.
9. ↑  Zachos, F. E. & Lovari, S. (2013): "Taxonomic inflation and the poverty of the Phylogenetic Species Concept—a reply to Gippoliti and Groves". *Hystrix* **24** (2): 142-144.
10. ↑  Castiglia, R. Annesi, F. Aloise, G. & Amori, G. (2007): "Mitochondrial DNA reveals different phylogeographic structures in the water shrews *Neomys anomalus* and *N. fodiens* (Insectivora: Soricidae) in Europe". *Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research* **45** (3): 255-262.
11. ↑  Canestrelli, D. Cimmaruta, R. & Nascetti, G. (2008): "Population genetic structure and diversity of the Apennine endemic stream frog, *Rana italica*–insights on the Pleistocene evolutionary history of the Italian peninsular biota". *Molecular Ecology* **17** (17): 3856-3872.
12. ↑  Cagnin, Mara; Gaetano Aloise, Fabiola Fiore, Vincenzo Oriolo, Luc A. Wauters & Randi, E. (2000): "Habitat use and population density of the red squirrel, *Sciurus vulgaris meridionalis*, in the Sila Grande mountain range (Calabria, South Italy)". *Italian Journal of Zoology* **67** (1): 81–87.
13. ↑  Alulagnier, S. Haffner, P. Mitchell-Jones, A. Moutou, F. & Zima, J. (2009). *Guía de los Mamíferos de Europa, del norte de África y de Oriente Medio*. Barcelona: Lynx Edicions. pp. 166–167. ISBN 978-84-9655-352-1.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Sciurus meridionalis Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Lo scoiattolo nero *(Sciurus meridionalis)* *(en italiano)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 803182
* EUNIS: 11702
* iNaturalist: 533979

 |