O **gliceraldehido 3-fosfato** , tamén chamado **gliceraldehido-3-fosfato** ou 3-fosfogliceraldehido (G3P, GAP, PGAL) é un composto fosfatado de tres carbonos coa fórmula C3H7O6P moi importante no metabolismo. É un éster fosfórico do azucre de 3 carbonos gliceraldehido, que, xunto coa dihidroxiacetona fosfato, forma parte do grupo das triosas fosfato. Intervén na glicólise, gliconeoxénese e no ciclo de Calvin da fotosíntese entre outras rutas metabólicas, onde actúa o estereoisómero D.

Glicólise e gliconeoxénese
--------------------------

Na glicólise o D-gliceraldehido 3-fosfato fórmase pola rotura encimática da frutosa 1,6-difosfato catalizada polo encima frutosa-bisfosfato aldolase. Nesta reacción, que é reversible, orixínase dihidroxiacetona fosfato e gliceraldehido 3-fosfato .

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |        |  |    +    |  |
| Frutosa 1,6-difosfato |   | Gliceraldehido 3-fosfato |   | Dihidroxiacetona fosfato |
| *Frutosa-bisfosfato aldolase* |

  

Despois, a dihidroxiacetona fosfato formada vaise isomerizar reversiblemente a gliceraldehido 3-fosfato pola acción do encima triosa fosfato isomerase. Debido a isto, fórmanse dúas moléculas de gliceraldehido 3-fosfato por cada glicosa que inicia a glicólise, as cales continúan na ruta glicolítica.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |        |  |
| Dihidroxiacetona fosfato |   | Gliceraldehido 3-fosfato |
| *Triosa fosfato isomerase* |

Na seguinte reacción da glicólise, o gliceraldehido 3-fosfato dá lugar a 1,3-difosfoglicerato en reacción reversible catalizada pola D-gliceraldehido 3-fosfato deshidroxenase, na que se forma NADH e se consome un fosfato do medio, que proporciona o segundo fosfato do produto e orixina un enlace de alta enerxía.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |   + NAD+ + Pi    NADH + H+ +   |  |
| Gliceraldehido 3-fosfato |   | 1,3-difosfoglicerato |
| *Gliceraldehido 3-fosfato deshidroxenase* |

Na gliconeoxénese o gliceraldehido 3 fosfato realiza as tres reaccións anteriores, pero en sentido inverso, xa que son reversibles.

Ruta da pentosa fosfato
-----------------------

O gliceraldehido 3-fosfato participa tamén na fase non oxidativa da ruta da pentosa fosfato. Na reacción desta ruta, catalizada pola transcetolase, entre a ribosa 5-fosfato e a xilulosa 5-fosfato orixínase gliceraldehido 3-fosfato e sedoheptulosa 7-fosfato. Despois, o gliceraldehido 3-fosfato e a sedoheptulosa 7-fosfato formados reaccionan, en reacción catalizada pola transaldolase, para dar frutosa 6-fosfato e eritrosa 4-fosfato. Por último, a transcetolase cataliza a reacción entre a eritrosa 4-fosfato e a xilulosa 5-fosfato, que volve a orixinar gliceraldehido 3-fosfato e frutosa 6-fosfato.

Fotosíntese
-----------

No ciclo de Calvin da fase escura da fotosíntese fórmanse moléculas de gliceraldehido 3-fosfato, que formarán o conxunto de triosas fosfato que servirán para rexenerar a ribulosa 1,5-bifosfato que inicia o ciclo, e a glicosa que sae do ciclo como produto neto producido. O gliceraldehido 3-fosfato orixínase a partir do 1,3-difosfoglicerato.

|  |
| --- |
|  |
|  |   + NADPH + H+    NADP+ + Pi +   |  |
| 1,3-difosfoglicerato |   | Gliceraldehido 3-fosfato |

Despois, parte das moléculas de gliceraldehido 3-fosfato isomerízanse a dihidroxiacetona fosfato e o resto reaccionan como tales nas seguintes reaccións do ciclo. Prodúcense as seguintes reaccións:

* gliceraldehido 3-fosfato + dihidroxiacetona fosfato → frutosa 1,6-difosfato.
* frutosa 6-fosfato + gliceraldehido 3-fosfato → xilulosa 5-fosfato + eritrosa 4-fosfato.
* sedoheptulosa 7-fosfato + gliceraldehido 3-fosfato → ribosa 5-fosfato + xilulosa 5-fosfato.

Se en 6 voltas do ciclo de Calvin se orixinan 12 moléculas de gliceraldehido 3-fosfato, os carbonos de dúas delas vanse utilizar para formar o produto final que sae do ciclo, a glicosa, que é o azucre obtido pola planta. Os carbonos das outras 10 moléculas de gliceraldehido 3 fosfato utilízanse para rexenerar a ribulosa 1,5-difosfato, que é a molécula que inicia o ciclo de Calvin, "fixando" o CO2 atmosférico.

Biosíntese de triptófano
------------------------

O gliceraldehido 3-fosfato fórmase como un subproduto na vía de síntese do aminoácido esencial triptófano.

Biosíntese de tiamina
---------------------

O gliceraldehido 3-fosfato participa como un reactivo na vía de biosíntese de tiamina (vitamina B1).

Notas
-----

1. ↑  PubChem compound Glyceraldehyde 3-phosphate
2. ↑  ChemSpider d-glyceraldehyde 3-phosphate
3. ↑  "CHEBI". Arquivado dende o orixinal o 13 de maio de 2013. Consultado o 02 de xaneiro de 2012.
4. 1 2  A. Lehninger. Principios de Bioquímica. (1988). Omega. Páxinas 404-408, 665. ISBN 84-282-0738-0

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* D-Gliceraldehido 3-fosfato e as reaccións e rutas nas que participa, da KEGG PATHWAY Database
* Gliceraldehido 3-fosfato e as reaccións e rutas nas que participa, da KEGG PATHWAY Database

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q794810
* EBID: ID
* MAG: 2779549023

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 591-59-3
* ChEBI: 17138
* ChemSpider: 709
* DTXSID: DTXSID40861814
* ECHA: 100.008.839
* HMDB: HMDB0001112
* KEGG: C00661
* KNApSAcK: C00007285
* MeSH: D005986
* PubChem: 729
* UNII: 7466PL1110

 |