O **bululú** era un solitario actor ou humorista que viaxaba a pé de cidade en vila realizando breves representacións, interpretando todos os personaxes que aparecían na loa, farsa ou entremés escollidos do seu variado repertorio (en palabras de Francisco de Quevedo), un *«bufo farandulero miserable»*). A súa orixe sitúase no Reino de Galicia cara a finais do século XVI, aínda que o espírito do personaxe debeu estar inspirado nos xograres italianos medievais e no teatro isabelino renacentista.[]

Termo
-----

### Uso na literatura

O **bululú** aparece citado en *El viaje entretenido*, de Agustín de Rojas Villandrando, en 1603, onde se recollen até oito tipos de compañías de teatro ambulante da época: *bululú, ñaque, gangarilla, cambaleo, garnacha, bojiganga, farándula* e *compañía*.

Na entretida descrición de Villandrando (presentada como un diálogo teatral), menciónase ao cura da vila como un 'empresario' improvisado e eficiente que preparará a representación do cómico forasteiro e organizará a recollida de moedas do público ocasional, na que segundo Rojas "non poderán faltar o barbeiro e o sacristán" (hipérbole de público diminuído). As loas e entremeses terían lugar nunha praza ou rúa da vila, e se for posible sobre un cofre ou obxecto similar que servise de escenario mínimo. A maior graza e destreza do humorista, que presentará cada un dos personaxes ao público, será darlle voz a todos, cambiando de rexistro tras os anuncios *"agora sae a dama"* ou *"o galán constéstalle".*

Aparece tamén en *Estebanillo González*, de 1646, e nas "Zahurdas" do seu libro dos *Soños*, Francisco de Quevedo escribía: *«Los bufones en racimo son los faranduleros miserables de bululú».*

### Variantes

A pesar da súa orixe galega, o termo non aparece nos dicionarios DRAG, DiGalego ou Dicionario de dicionarios de USC/UVigo. 

En dicionarios de castelán aparecen as variantes ***bululú***, ***bololó*** e ***boroló***  referido ao comediante que representaba obras el só, mudando a voz, e tamén, especialmente en América Latina, barullo, rebumbio ou escándalo, escrito para esta acepción en portugués ***bololô**.*

**Bululú** en *La vida y hechos de Estebanillo González* aparece como "tropa *representativa* de infantería" e coa grafía ***bolulu*** (noutras edicións posteriores aparece como ***bolulo***, ***bolula***, e no estudo sobre *La novela picaresca española* (1943), de Ángel Valbuena Prat, de novo como ***bolulu***. 

Nos *Soños* de Quevedo aparece coa mesma grafía que dan os dicionarios de castelán da RAE a partir de 1822, a empregada por Rojas Villandrando.

### Uso contemporáneo

A técnica elemental do bululú, dando vida camaleonicamente á súa narración e obrigando ao espectador a usar a súa imaxinación, foi recuperada séculos despois en montaxes populares actuais, como os dos cómicos televisivos ou os contacontos.

Foi un personaxe grotesco nunha das traxicomedias de Valle Inclán e un recurso habitual na obra de dramaturgos modernos como Dario Fo, e a finais dos anos 60 deu nome a un dos primeiros grupos de vangarda de teatro independente en Madrid.

Na Arxentina, durante a segunda metade do século XX, José María Vilches fíxose famoso baixo o nome artístico de *El Bululú*. 

Nos primeiros anos do século XXI, existiu en Francia unha compañía de orixe arxentina con este nome.

En Madrid hai unha sala teatral e unha escola de cine e teatro con ese nome e tamén se escribiron varias pezas co título "Bululú" ou "El bululú".

En Valladolid unha compañía de Teatro chámase *Bololó Teatro.*

Barriga verde publicou, a mediados do século XX, a revista *Bululú. A revista dos Títeres.*

Na Coruña hai unha editorial chamada Bululú que publica en galego e castelán.

O autor Cándido Pazó escribiu *O bululú do linier,* estreada en Compostela en 1999 con Josito Porto, foi traducida tamén ao castelán e incluída no volume colectivo *Al borde del área*.

A editorial pontevedresa Kalandraka publicou un libro infantil titulado *Bulubú*.

Notas
-----

1. ↑  *El viaje entretenido* (texto)
2. ↑  "bululú". *RAE* (en castelán).
3. ↑  ASALE. "bololó". *«Diccionario de americanismos»* (en castelán). Consultado o 2023-03-11.
4. ↑  S.A, Priberam Informática. "Bololô". *Dicionário Priberam* (en portugués). Consultado o 2023-03-11.
5. ↑  "Dicionário Online - Dicionário Caldas Aulete - Significado de bololô". *aulete.com.br* (en portugués). Consultado o 2023-03-11.
6. ↑  Agostina (2020-07-24). "Bululú". *easyespanol.org* (en inglés). Consultado o 2023-03-11. [*Ligazón morta*]
7. ↑  "Bululú2120 Escuela de interpretación en Madrid". *Bululu2120 - Escuela de Interpretación en Madrid* (en castelán). Consultado o 2023-03-11.
8. ↑  "Descripción de Rafael Álvarez ‘el Brujo’ (consultado el 15 de agosto de 2013)". Arquivado dende o orixinal o 12 de septiembre de 2013. Consultado o 15 de agosto de 2013.
9. ↑  León, Junta de Castilla y. "Bololo Teatro". *Bololo Teatro* (en castelán). Consultado o 2023-03-11.
10. ↑  "Editorial Bululú – Editorial de álbum ilustrado en galego e castelán na cidade de A Coruña.". Consultado o 2023-03-11.
11. ↑  "O bululú do linier". *Librotea*. Consultado o 2023-03-11.
12. ↑  "Al borde del área". *Libreria Yorick* (en castelán). Consultado o 2023-03-11.
13. ↑  "Bululú". *Giménez de Ory, Beatriz; Cabassa, Mariona; kalandraka.com*. Arquivado dende o orixinal o 11 de marzo de 2023. Consultado o 2023-03-11.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Entrada no "Proxecto TC/12 sobre Patrimonio Teatral Español Acceso o 15 de agosto de 2013
* Notas sobre bululú no tesauro do CVC Consultado o 1 de outubro de 2013