recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Maria Angela Cassol**, nada en Nettuno, Roma, o 27 de outubro de 1956, é unha medallista e deseñadora de moedas italiana, vinculada ao *Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato*.

Traxectoria
-----------

En 1976 acadou unha diplomatura en Artes Aplicadas, sección de Arte Metálica e Xoiaría, no Instituto Estatal de Arte de Anzio, Roma, e en 1981 graduouse en escultura na Academia de Belas Artes de Roma, onde foi alumna do escultor Emilio Greco. Logo complementou a súa formación durante tres na Escola de Arte da Medalla do Instituto Poligráfico e Ceca do Estado, institución na que desde 1987 exerce como gravadora.

Obra
----

Entre os seus traballos hai varias moedas circulantes destacadas, como é o caso do anverso os 20 céntimos de euro italianos cuñados a partir de 2002, dedicada á obra de Umberto Boccioni *Forme uniche della continuità nello spazio* ("Formas únicas de continuidade no espazo"). Cassol tamén é autora da moeda de 2 euros de Italia de 2019 dedicada a Leonardo da Vinci, e de máis dunha vintena de moedas conmemorativas italianas, tanto do sistema da lira como do do euro.

Ademais das moedas italianas, tamén están entre os seus deseños diversas moedas circulantes e conmemorativas da serie do euro emitidas polo Vaticano e por San Marino, e cuñadas na ceca pública italiana.

Notas
-----

1. ↑  "Maria Angela Cassol". *Mebnet.altervista.org*
2. 1 2  Moedas gravadas por Angela Cassol. *Numista.com*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de deseñadores das moedas de euro

* Portal:Italia
**Moshé Dayán** (Degania Alef 1915 – Tel Aviv 1981) foi un líder militar e político israelí.

Moshe Dayan naceu no kibbutz de Palestina, entón aínda parte do Imperio Otomán. Aos 14 anos ingresou na Haganah, quedou moi influído polas ensinanzas militares do oficial inglés prosionista, Orde Wingate cando Dayán era sarxento tras ingresar nunha academia militar británica en Bulgaria. En 1939 as autoridades británicas ilegalizan a Haganah e Dayán foi arrestado, liberado en 1941 únese ás forzas aliadas, destinado nunha división australiana en Siria, perde o ollo dereito nunha operación militar contra os franceses.

En 1948 participou na guerra de independencia israelí como xefe de defensa do val do río Xordán. En 1953 asumiu o posto de Xefe de Estado Maior do Exército Israelí. En 1956 mandou a operación militar sobre a península do Sinaí e a franxa de Gaza durante a crise da canle de Suez. En 1958 deixou o exército para dedicarse á política, entrou no MAPAI liderado por David Ben-Gurion, foi ministro de agricultura ata 1964. En xuño de 1967, durante a terceira guerra árabe-israelí foi nomeado ministro de Defensa, e comandou as operacións da guerra dos seis días. O seu prestixio declinou en outubro de 1973 cando Exipto e Siria atacaron Israel por sorpresa e desencadenaron a guerra do Yom Kippur.

En 1978, foi nomeado ministro de exteriores por Menachem Begin, o que os seus antigos compañeiros do Partido Laborista viron como unha traizón, pero foi un dos arquitectos dos acordos de Camp David, asinados ao ano seguinte por Exipto e Israel. Dayán dimitiu en outubro de 1978 tras un enfrontamento con Begin sobre os territorios ocupados, e fundou un novo partido, Telem, que defendía a cesión incondicional e unilateral dos territorios ocupados.


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q188783
* WorldCat
* VIAF: 22140607
* BIBSYS: 90051915
* BNF: 11898857n
* BVMC: 53982
* CANTIC: a2042310x
* CiNii: DA01489223
* DeutscheBio: 118524127
* Discogs: 2356751
* EBID: ID
* EGAXA: vtls001112118
* FAST: 41812
* Filmportal: ID
* GEC: 0021661
* GND: 118524127
* IMDb: nm0206660
* ISNI: 0000 0001 2022 1933
* LCCN: n79099011
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000005768
* NDL: 00437429
* NKC: jx20140708002
* NLA: 35034130
* NNDB: 000024874
* NTA: 068444613
* OL: OL766547A
* PTBNP: 35051
* SELIBR: 48292
* SNAC: w6902jm2
* SUDOC: 026814447
* WikiTree: Dayan-18

 |
**Mário López da Vasa César Alves de Noronha**, nado en Lisboa o 15 de xaneiro de 1885 e finado na mesma cidade o 9 de xullo de 1973, foi un tirador de esgrima portugués, gañador dunha medalla olímpica.

Traxectoria
-----------

Fillo do militar e xornalista Eduardo de Noronha, foi un esgrimista de sona, varias veces campión portugués de espada, participou en varios Xogos Olímpicos, logrando nos Xogos Olímpicos de 1928 en Ámsterdan, xunto con Paulo d'Eça Leal, Jorge de Paiva, Frederico Paredes, João Sassetti e Henrique da Silveira, a medalla de bronce en espada por equipos.. Despois da morte de seu pai en 1948 asumiu o título de viceconde de Santa Cruz, que como título nobiliario o goberno da república portuguesa non recoñece. Era oficial da Orde de Benemerencia, foi membro do Comité Olímpico Portugués e presidente da Federación Portuguesa de Esgrima e nesa cualidade foi procurador na IV lexislatura da Cámara Corporativa (1945-1949) .

Notas
-----

1. ↑  "Olympics Statistics: Mário de Noronha". *Databaseolympics.com*. Consultado o 28 de março de 2010.
2. ↑  "Mário de Noronha Olympic Results". *Sports-reference.com*. Arquivado dende o orixinal o 24 de setembro de 2013. Consultado o 28 de março de 2010.
3. ↑  "Cidadãos Nacionais Agraciados com Ordens Portuguesas". *Presidência da República Portuguesa*. Consultado o 2013-03-01.
4. ↑  Perfil na web da Asemblea da República Portuguesa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q113929
* WorldCat
* VIAF: 99938238
* ISNI: 0000 0000 7100 0017
* PTBNP: 714397
* Sports Reference: mario-de-noronha-1

 |
Maqueta dun Longa Marcha 4B.
**Longa Marcha 4** (*Chang Zheng 4* en Pinyin, e normalmente referido abreviadamente como **CZ-4**) é unha subfamilia de foguetes espaciais operados pola República Popular da China pertencente á familia máis grande de foguetes Longa Marcha.

Historia e características
--------------------------

O CZ-4 orixinal foi desenvolvido e é fabricado pola Academia de Shanghai de Tecnoloxía do Voo Espacial. As súas dúas primeiras etapas son basicamente as mesmas que as do Longa Marcha 3, mentres que a terceira é completamente nova. Usa dous tipos de cofia, *A* e *B*. A súa misión principal é enviar satélites a órbitas polares. A súa capacidade de carga típica é de 1650 kg a unha órbita heliosincrónica, e 4680 kg a unha órbita de 200 km de altura. Fixo o seu primeiro voo o 7 de setembro de 1988. Hai tres versións do Longa Marcha 4:

* Longa Marcha 4A
* Longa Marcha 4B
* Longa Marcha 4C

Notas
-----

1. 1 2  Mark Wade (2018). "Chang Zheng 4" (en inglés). Consultado o 14 de outubro de 2018.
2. 1 2  Gunter Dirk Krebs (2018). Gunter's Space Page, ed. "CZ-4 (Chang Zheng-4)" (en inglés). Consultado o 14 de outubro de 2018.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Longa Marcha 4*** |

| * v
* c
* e
Longa Marcha |
| --- |
| Foguetes | 
* Feng Bao 1
* Longa Marcha 1
	+ 1D
* Longa Marcha 2
	+ 2A
	+ 2C
	+ 2D
	+ 2E
	+ 2F
* Longa Marcha 3
	+ 3A
	+ 3B
	+ 3B/E
	+ 3C
* Longa Marcha 4
	+ 4A
	+ 4B
	+ 4C
* Longa Marcha 5
* Longa Marcha 6
* Longa Marcha 7
* Longa Marcha 8
* Longa Marcha 9
* Longa Marcha 11

 | Long March (CZ) 2F |
| Lugares de lanzamento | 
* Centro de lanzamento de Jiuquan
* Centro de lanzamento de Taiyuan
* Centro de lanzamento de Wenchang
* Centro de lanzamento de Xichang

 |
| Fabricantes | 
* Academia chinesa de tecnoloxía de vehículos de lanzamento
* Academia de Shanghai para a tecnoloxía dos voos espaciais

 |
A **maldición da novena sinfonía** é unha superstición segundo a cal calquera compositor de sinfonías, a partir de Ludwig van Beethoven, morrería pouco tempo despois de escribir a súa novena sinfonía.

Exemplos e contraexemplos
-------------------------

Os casos máis notorios que avalan esta crenza de mal agoiro son os de compositores como Franz Schubert, Antonín Dvořák, Anton Bruckner, Gustav Mahler e mais o británico Ralph Vaughan Williams.

Non obstante, o fundamento desta superstición é feble, posto que a listaxe de contraexemplos é marcadamente máis longa: Andrzej Panufnik (con 10, e de incluír dúas sinfonías perdidas serían 12), Hans Werner Henze (10, a novena sinfonía era de feito unha coral), Eduard Tubin (10, finou escribindo a undécima), William Schuman (10), Alun Hoddinott (10), David Diamond (11), Edmund Rubbra (11, a novena foi coral), Robert Simpson (11), Heitor Villa-Lobos e Darius Milhaud (con 12 cadaquén), Vagn Holmboe (13), Roy Harris (13), Glenn Branca (14), Gloria Coates (15), Rued Langgaard (16 máis un bo número de sinfonía corais), Henry Cowell (17), Allan Pettersson (17), Lev Knipper (20), Jānis Ivanovs (21), Moisei Vainberg (22), Nikolai Myaskovsky (27), Havergal Brian (32), Alan Hovhaness (67), e Leif Segerstam (230).
**Mário César Cardoso de Pinna** é un ictiólogo brasileiro.

Traxectoria
-----------

Graduado en Bioloxía pola Universidade Federal do Rio de Janeiro en 1988, e Doutor en Bioloxía Evolutiva pola Universidade da Cidade de Nova York en 1993.

En 2000 foi docente na Universidade de São Paulo. As súas actividades de investigación en zooloxía, céntranse na ictioloxía, especialmente na sistemática e na filoxenia dos siluriformes e os clupeiformes. Así mesmo algunhas das súas actividades tamén son a sistemática teórica e a popularización da teoría da evolución.

Foi investigador asociado no Museo Americano de Historia Natural (Nova York) e na Smithsonian Institution (Washington, DC), e profesor visitante e investigador no Museo Nacional de Historia Natural de Francia (París) desde 2014 a 2015.

Tamén exerce como editor asociado do *Zoological Journal of the Linnean Society* da Sociedade Linneana de Londres e *Papeis Avulsos de Zoologia* e é membro do consello editorial do *International Journal of Ichthyology* e da *Revista Brasileira de Zoologia*.

Actualmente é profesor titular do Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo.

Co seu colega Naércio Aquino de Menezes foi o descritor da nova especie *Pristigaster whiteheadi*.

Algunhas publicacións
---------------------

* Mário de Pinna, Jansen Zuanon, Lucia Rapp Py-Daniel & Paulo Petry (2017): "A new family of neotropical freshwater fishes from deep fossorial Amazonian habitat, with a reappraisal of morphological characiform phylogeny (Teleostei: Ostariophysi)". *Zoological Journal of the Linnean Society* **182** (1): 76–106. (Resume).
* Meneces, N. A. & M. C. C. de Pinna (2000): "A new species of *Pristigaster*, with comments on the genus and redescription of *P. cayana* (Teleostei: Clupeomorpha: Pristigasteridae)". *Proceedings of the Biological Society of Washington* **113** (1): 238-248.

Algúns taxons nomeados por de Pinna
-----------------------------------

* *Ammoglanis pulex*
* *Copionodon*
* *Copionodon lianae*
* *Copionodon orthiocarinatus*
* *Copionodon pecten*
* *Copionodontinae*
* *Glaphyropoma rodriguesi*
* *Glaphyropoma spinosum*
* *Pristigaster whiteheadi*

Abreviatura
-----------

A abreviatura **de Pinna** emprégase para recoñecer a Mário César Cardoso de Pinna como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

Notas
-----

1. ↑   en *escavador.com*.
2. ↑  Mário César Cardoso de Pinna en Museu de Zoologia da USP.
3. ↑  *Pristigaster whiteheadi* Menezes & de Pinna, 2000 no WoRMS.
4. ↑  *Pristigaster whiteheadi* Menezes & de Pinna, 2000 na BioLib.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Peter Moon (6 de febreiro de 2018): Descoberta nova família de peixes amazônicos, a primeira em 40 anos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q21392886
* WorldCat
* VIAF: 23837460
* BIBSYS: 90858745
* CiNii: DA09288021
* ISNI: 0000 0001 1045 9905
* LCCN: n94121700
* NTA: 145672476
* SUDOC: 260266906

 |
**Máximo Leyes Posse**, nado na Torre, Sarces (Laxe) en 1855 e finado na Estrada o 29 de setembro de 1899, foi un político, xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Estudou na Universidade de Santiago de Compostela onde comezou a súa carreira literaria na revista estudantil *El Tricornio* da que foi director interino. Licenciouse en Dereito e Filosofía e Letras, e foi profesor de inglés e despois catedrático do Instituto de Santiago de Compostela. En 1882 publicou a *Acta general de los trabajos realizados por el Ateneo Escolar Gallego, desde la iniciación hasta el día de la apertura solemne*. Foi Secretario da Asociación Central Regionalista (1893). Foi redactor xefe de *La Cítara*, director de *El País Gallego* e colaborou en *El Eco de Galicia*, *O Novo Galiciano* e *Galicia Humorística*. Publicou por entregas en 1888 a novela curta *Sacar o aire* en *O Tio Marcos d'a Portela*. Instalouse na Estrada onde exerceu como avogado e foi director dun colexio de primeira e segunda ensinanza.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Centro Ramón Piñeiro, ed. (2003). *Narradores ocasionais do século XIX (Relato breve)* (PDF). Santiago de Compostela. pp. 171–172. ISBN 84-453-3736-X. Consultado o 8 de novembro de 2013.
**Máire Mhac an tSaoi**, nada o 4 de abril de 1922 en Dublín e finada o 16 de outubro de 2021, foi unha das máis aclamadas e respectadas poetisas, escritoras e académicas da literatura moderna en lingua irlandesa. Xunto con Seán Ó Ríordáin e Máirtín Ó Direáin, formou a trindade que revolucionou a poesía en irlandés entre os anos 1940 e 1950.

Traxectoria
-----------

Filla do político e fundador do Fianna Fáil Seán MacEntee e de Margaret Browne, mestra no Alexandra College, medrou no seo dunha familia de fortes conviccións republicanas. O seu tío, Pádraig de Brún, foi un dos académicos da lingua irlandesa máis respectados do século XX.

En 1962, casou co tamén escritor e político Conor Cruise O'Brien, co que tivo dous fillos adoptados, Patrick e Margaret.

Mhac an tSaoi demostrou dende sempre unha gran paixón polo irlandés e foi unha das máximas autoridades no irlandés do Munster. Tamén foi membro de Aosdána.

Obra
----

### Poesía

* *Margadh na Saoire* (1956)
* *Codladh an Ghaiscigh* (1973)
* *An Galar Dubhach* (1980)
* *An Cion go dtí Seo* (1987)
* *Shoa agus dánta eile* (1999)

### Ficción

* *A Bhean Óg Ón* (2001)

### Outros

* *Dhá sgéal Artúraíochta* (1946)
* *A Concise History of Ireland*, ISBN 0-500-45011-0 (1972)
* *The Same Age as the State* (2007)
* *Cérbh í Meg Russell?* (2008)
* *"Writing In Modern Irish — A Benign Anachronism?"* (1995)
* *Scéal Ghearóid Iarla*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3321188
* WorldCat
* VIAF: 72876575
* CiNii: DA02630757
* FAST: 1474074
* GND: 1042482748
* ISNI: 0000 0001 1671 0160
* LCCN: n86102319
* MusicBrainz: ID
* NKC: jo20221164831
* NTA: 127353135
* OL: OL984063A
* SUDOC: 11775966X
* WikiTree: MacEntee-21

 |
**Manuel Crespo Alfaya**, nado en Ponteareas o 22 de decembro de 1918 e finado en Pontevedra o 2 de abril de 2006, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Manuel Crespo Medal, secretario do Concello de Pazos de Borbén, e Engracia Alfaya Cerdeira. Estudou Maxisterio e fíxose mestre. Foi oficial maior e secretario comarcal do Frente de Juventudes de Pontevedra e despois secretario provincial. Manuel Crespo Alfaya foi un home de peso na ditadura, funcionario e xefe dos servizos técnicos, foi secretario local de FET y de las JONS en Pontevedra e secretario da Obra Social do Movimiento nos anos 50, nos anos 60 delegado do Ministerio de Información e Turismo que dirixía Manuel Fraga Iribarne. Promoveu a Festa do Marisco do Grove. Foi un dos fundadores de Alianza Popular. Pío Cabanillas nomeouno delegado de Cultura en 1977, converténdoo no seu home de confianza na cidade de Pontevedra. Crespo Alfaya coñeceu a Mariano Rajoy e converteuse nun dos seus principais homes de confianza, e logo ao seu sucesor na Deputación, Xosé Cuíña.

Rajoy nomeouno en 1986 Xefe do Gabinete Técnico cando Xerardo Fernández Albor lle ofreceu a Vicepresidencia da Xunta de Galicia, cargo do que cesou a petición propia o 16 de outubro de 1987. Crespo Alfaya pasou a ser conselleiro da CRTVG, posto ao que tamén renunciou.

Obras
-----

* *España en Paz. Pontevedra*, 1964.
* *Las bienales 1969-1981*, 1987 (con Miguel Pereira Figueroa).
* *Pontevedra turística. Guía provincial*, 1989 (con Miguel Pereira Figueroa).

Recoñecementos
--------------

* Fillo predilecto de Ponteareas.

Vida persoal
------------

Casou en Pontevedra con María Teresa Freijeiro Villaverde en 1946. Enviuvou en 1951, casou con María de los Remedios Sabarís e foi pai do tamén político Pablo Crespo Sabarís.

Notas
-----

1. ↑  *El Tea*, 13-1-1919, p. 2.
2. ↑  *Diario de Pontevedra*, 3-4-2006, p. 26.
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 29-6-1935, p. 12.
4. ↑  *La Voz de Galicia*, 8-11-1977, p. 9.
5. ↑  *Ciudad*, 9-12-1946, p. 5.
6. ↑  *El Pueblo Gallego*, 22-6-1951, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Barrera, F. ed. (2002). *Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI*. *El Correo Gallego*. ISBN 84-8064-113-4.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12392702
* BNE: XX1235103

 |
Campo magnético xirante como a suma de tres vectores
As **máquinas asíncronas** son un tipo de máquinas eléctricas nas que se teñen dous campos magnéticos xirantes con distinta velocidade de rotación.

Partes
------

Unha máquina asíncrona é composta basicamente de dúas partes: Estator (parte estática) e Rotor (parte móbil). O espazo entre o estator e o rotor é denominado entreferro. O estator é composto de chapas finas de aceiro magnético tratadas termicamente para reducir ao mínimo as perdas por correntes parasitas e histerese. Estas chapas teñen o formato dun anel con rañuras internas (vista frontal) de tal maneira que poidan ser aloxados enrolamentos, os cales por súa vez, cando en operación, deberán crear un campo magnético no estator. O rotor tamén é composto de chapas finas de azo magnético tratadas termicamente, co formato tamén de anel (vista frontal) e cos enrolamentos aloxados lonxitudinalmente.

Principio de funcionamento
--------------------------

Ao aplicar ao estator un sistema trifásico equilibrado prodúcese un campo magnético xirante (teorema de Ferraris) en sincronismo coa frecuencia da rede eléctrica.

A velocidade co campo xirante depende da frecuencia da rede e do número de pólos:

{\displaystyle n=-{\frac {f\times 60}{p}}}

Onde **n** é a velocidade do campo en rotacións por minuto, **f** a frecuencia da rede (en Europa 50 Hz e **p** o número de *pares* de pólos)
Ao estar o circuíto do rotor fechado comezan a circular por el correntes inducidas que se opoñen á variación de fluxo (Lei de Lenz), estas correntes fan que se produza unha forza no rotor tendente a que este xire en sincronismo co campo xirante, porén, se se alcanzase este sincronismo deixaria de haber variación de fluxo e polo tanto non habería corrente nin forza, polo que o motor nunca alcanza o sincronismo e ten un "escorregamento" **s**

{\displaystyle s={\frac {n-n\_{e}}{n}}}

onde **n** é a velocidade do campo xirante e **ne** a velocidade do rotor.

Se outra máquina arrastra o rotor até unha velocidad superior a ne a máquina comezaría a funcionar como un xerador producindo enerxía eléctrica.
O uso fundamental da máquina asíncrona é como motor, aplicación na que é predominante e vai desprazando aos outros tipos de motores eléctricos pola súa robustez e simplicidade construtiva.

Circuíto equivalente
--------------------

Circuíto equivalente
As máquinas síncronas modelizanse co circuíto da figura, onde:

Usando un circuíto reducido ao primario,

* **Xe** é a reactancia do estator
* **Re** é a resistencia do estator
* **Xr** é a reactancia do rotor
* **Rr** é a resistencia do rotor
* {\displaystyle R'\_{r}=\left({\frac {1}{s}}-1\right)R\_{r}} modeliza a potencia transmitida no eixo da máquina


| Máquinas eléctricas |
| --- |
| **Máquinas de corrente continua** | **Máquinas síncronas** | **Máquinas asíncronas** | **Transformadores** |
| Dínamo |  | Motor de indución |  |
**Mariano Marcos Abalo**, nado na Pobra do Caramiñal en 1937 e finado en Vigo o 7 de febreiro de 2022, foi un artista polifacético galego, creador do *Conxuro da queimada.*

Traxectoria
-----------

Mudouse a Vigo en 1960, onde comezou a traballar de administrativo na banca. Comezou, de modo autodidacta, a desenvolver diversas actividades artísticas, como miniaturas, medallas talladas en marfil e madeira, deseño de pergamiños conmemorativos, escudos heráldicos ou debuxos humorísticos.

En 1976 gañou o I Premio da festa da Camelia, convocada polo Corte Inglés, ó presentar unha camelia tallada en marfil. No mesmo premio recibe un áccesit por un póster. Nos anos 80 comezou a compor poesía, sendo algúns poemas publicados na revista trimestral *Galicia en Madrid*.

Colaborou como humorista gráfico nas desaparecidas revistas *Chan* e *Can sen dono*, así como no semanario *Vigo Deportivo*, nas seccións de humor e heráldica. Tamén publicou na revista mensual *A Peneira* de Ponteareas, na sección de Heráldica, e na revista da Asociación Nacional de Profesores Estatales na sección de humor.

Forma parte do grupo de *Humoristas Galegos*, reunidos anualmente nunha xuntanza convocada pola Sociedade Cultural Deportiva do Condado, de Salvaterra de Miño. Ten expostos varios debuxos no Museo do Humor de Fene. En 1988 foi pregoeiro do Entroido no concello do Porriño. O 3 de abril dese mesmo ano foi condecorado en Portomarín coa distinción da Serenísima *Orde da Alquitara*, sendo nomeado cabaleiro de devandita orde.

Gañou o primeiro premio no Primeiro Concurso de Tarxetas de Nadal, convocado polo Concello de Baiona. En febreiro de 1989 publicou o seu primeiro libro, *100 chistes en galego*.

Notas
-----

1. ↑  V, R. (2022-02-07). "Muere Mariano Marcos de Abalo, autor del Conxuro da Queimada". *Faro de Vigo* (en castelán). Consultado o 2022-02-07.
2. ↑  entrevista de R. Queimaliños (9 de agosto de 2005). *La Voz de Galicia*, ed. "«O café na queimada é unha copia dos cataláns»". Arquivado dende o orixinal o 09/07/2015. Consultado o 16 de marzo de 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20534390
* BNE: XX1015647

 |
**Mariano Tito Vázquez Sánchez**, nado en Hellín (provincia de Albacete) o 19 de xaneiro de 1870 e finado en Santiago de Compostela o 13 de decembro de 1952, foi un militar e pintor galego.

Traxectoria
-----------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| Copias destes dous cadros conservados no Prado, feitas por Mariano Tito Vázquez, poden apreciarse na Igrexa dos Remedios de Castro Caldelas. |

Comezou pintando en Murcia, como alumno da Escola de Artes e Oficios de Santiago. Cursa a carreira superior de Belas Artes na Escola de San Carlos de Valencia, onde foi alumno de Ignacio Pinazo, e logo rematou os estudos en Madrid, como copista no Museo do Prado. En 1899 vai para Santiago como militar. Alí, establecido na rúa do Vilar, combina a pintura coa súa vocación pola literatura e as artes escénicas: chegou a ser codirector do grupo teatral da universidade, o que o levará a emprender unha duradeira relación de amizade con intelectuais como Xoán Xesús González ou Armando Cotarelo Valledor.

Na Igrexa dos Remedios de Castro Caldelas hai dúas copias de gran formato feitas por el, en 1917, de dúas obras de Bartolomé Esteban Murillo: *Aparición da Virxe a San Bernardo* e *Imposición da casula a San Ildefonso*.

Exerce como profesor de debuxo e pintura na Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago desde 1919. De 1927 a 1936 será profesor auxiliar na Escola de Artes e Oficios compostelá. Participou en distintas iniciativas artísticas de Galiza, como a súa intervención na Exposición de Arte Rexional de 1926. Dedícase dun xeito especial á pintura costumista e ao retrato. Foi un grande debuxante e un pintor realista, cun certo toque romántico.

Notas
-----

1. ↑  Cf. López Vázquez 1997.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* García Iglesias, José Manuel (2012). *Da fantasía á realidade: Pintura en Galicia de 1833 a 1936*. Novacaixagalicia. ISBN 978-84-96982-58-1.
* López Vázquez, José Manuel (1997). *Tito Vázquez. Artistas gallegos. Pintores. El regionalismo. I*. Vigo, Nova Galicia Edicións.
* Pablos, Francisco (1981). *Plástica Gallega* (en castelán). Caja de Ahorros Municipal de Vigo. pp. 322–323. ISBN 84-7231-603-3.
**Mariano Fernández Bermejo**, nado en Arenas de San Pedro (Ávila), o 10 de febreiro de 1948, é un fiscal e político español.

Traxectoria
-----------

Licenciouse en Dereito pola Universidade Complutense de Madrid en novembro de 1969. Ingresou na carreira fiscal en marzo de 1974. A seguir foi avogado fiscal da Audiencia provincial de Santa Cruz de Tenerife entre abril dese ano e decembro de 1976, e despois foi destinado no mesmo posto á audiencia de Cáceres (ata outubro de 1981). Nesa época consegue unha praza de profesor auxiliar interino de Dereito Penal na Universidade de Estremadura (1977-1980, e posteriormente na UNED durante un curso. En 1981 ascende a tenente fiscal e destínano á audiencia provincial de Segovia, posto que ocupará ata que en decembro de 1984 sexa nomeado fiscal xefe nesa mesma audiencia.

Entre 1986 e 1989 ten a súa primeira experiencia política, ao traballar como asesor do ministro de Xustiza, primeiro con Fernando Ledesma e despois con Fernando Múgica. Durante esta etapa participa nos estudos que precederon á reforma da lexislación sobre menores, Código civil incluído, así coma na elaboración e seguimento parlamentario do Proxecto de Reforma da Lei de Axuizamento Criminal e na elaboración do Proxecto de Decreto regulador da Policía Xudicial.

Dimitiu en 1989 para ocupar o cargo de fiscal do Tribunal Supremo. Desde xullo de 1992 a xullo de 2003 ocupa o cargo de fiscal xefe do Tribunal Superior de Xustiza da Comunidade de Madrid. Nesa data é substituído e pasa a desempeñar o posto de fiscal na sección de contencioso administrativo da Fiscalía de Madrid. Desde xullo de 2004 a febreiro de 2007 ocupa o cargo de fiscal xefe de sala da sección de contencioso administrativo do Tribunal Supremo. O 12 de febreiro de 2007 regresa á política ao ser designado por José Luis Rodríguez Zapatero como ministro de Xustiza.

En febreiro de 2009 o xuíz Baltasar Garzón inicia unha operación xudicial contra delitos de corrupción onde se vén implicados políticos do Partido Popular e fíltrase á prensa que neses días Baltasar Garzón fora de cacería a Xaén con Fernández Bermejo. Nos días seguintes coñécese o custo da cacería e que o ministro carecía de permiso de caza na comunidade autónoma de Andalucía, e o 23 de febreiro presenta a súa dimisión.

É membro cofundador da Unión Progresista de Fiscais (UPF)

Premios e condecoracións
------------------------

* Cruz de Honra de San Raimundo de Peñafort.
* Cruz de Prata ó Mérito da Garda Civil.
* Medalla ó Mérito Policial, con distintivo branco.

Vida persoal
------------

Nos anos 60 era o baixista do grupo *Los Cirros*.

Notas
-----

1. ↑  Cuando el ministro era bajista pop, *El País*, 11/2/2007

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Juan Fernando López Aguilar** |  **Ministro de Xustiza de España** 2007 - 2009 | Sucesor:**Francisco Caamaño** |
O **Mapa de Sawley** é un mapamundi datado no ano 1190, e considérase o mapa enciclopédico máis antigo conservado das Illas Británicas.

Datos
-----

Foi atopado na abadía de Sawley, un mosteiro cisterciense de Yorkshire, e está custodiado na Biblioteca Parker da Universidade de Cambridge. A súa atribución ao arcebispo Henrique de Mainz é dubidosa.
Simboliza a catedral de Santiago de Compostela como o edificio máis importante dos representados, e emprégase na teorización de que na Idade Media se asociaba Compostela coa fin da Historia, coa apocalipse.

Foi un dos obxectos incluídos na exposición *Galicia, un relato no mundo*.

Notas
-----

1. 1 2  "O Mapa de Sawley: Galicia como centro do mundo". *GCiencia*. 2019-11-09. Consultado o 2020-05-24.
2. ↑  Torna, Cilia. "O Mapa de Sawley: Galiza arredor de 1150". *Nós Diario*. Consultado o 2020-05-24.
3. ↑  Fraga, Xesús (2014-10-09). "Un mapa británico de 1190 sitúa Santiago como «final de la Historia»". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 2020-05-24.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Mapa de Sawley
O acrónimo **MUFACE** fai referencia á *Mutualidad General de Funcionarios Civiles del Estado*, neste caso, do Estado español. Muface é o organismo público da administración do Estado español que xestiona as prestacións sociais dos funcionarios do Estado en España: sanidade, xubilación, axudas por fillos etc. É, por tanto, un Réxime Especial, e de carácter mutualista, e distinto do Réxime Xeral da seguridade Social española, a que se adscriben a maioría dos cidadáns.

Sentáronse as bases da súa creación na Lei 109/1963, do 20 de xullo, de Funcionarios Civís do Estado, e no Decreto 315/1964, do 7 de febreiro, e, especialmente, a Lei 29/1975, do 27 de xuño, sobre Seguridade Social dos funcionarios Civís do Estado. Con anterioridade a estas disposicións o panorama mutualista dos funcionarios civís españois era variado e inseguro, existindo un total de 65 mutualidades, que non cubrían as prestacións de tódolos funcionarios (pois chegaron a estar excluídos ata 100.000 persoas). Muface non é o único Réxime Especial que existe na administración española. Existen tamén:

* MUGEJU: para os funcionarios da administración de xustiza.
* ISFAS: para os membros das forzas armadas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de Muface *(en castelán)*
**Manuel Dieste Mos**, nado en Ribeira en 1967 e finado na mesma vila o 16 de outubro de 2017, foi un político e empresario galego.

Traxectoria
-----------

Veciño de Carreira, foi creador da agrupación de Protección Civil do seu concello. En 1993 foi un dos creadores de Novas Xeracións en Ribeira. Foi de terceiro nas listas ás eleccións municipais de 1995 polo PPdG, con José Luis Torres Colomer como líder.

Foi presidente do Atlético de Riveira e directivo do Carreira CF.

Foi empresario no sector marisqueiro nas depuradoras Amegovre e Remagro do Grove, e foi vicepresidente do consello regulador do Mexillón de Galicia.

Morreu a causa dunha leucemia.

Notas
-----

1. ↑  "Fallece el ex concejal ribeirense Manuel Dieste Mos". *La Voz de Galicia* (en castelán). 16 de outubro de 2017.
2. ↑  M. Méndez (17 de outubro de 2017). "Muere Manuel Dieste, uno de los más firmes defensores del mejillón gallego de calidad". *Faro de Vigo* (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 29 de decembro de 2018. Consultado o 28 de decembro de 2018.
**Mariana Pajón Londoño**, nada en Medellín o 10 de outubro de 1991, é unha ciclista colombiana, especialista en BMX. É a campioa de 14 campionatos mundiais, 2 campionatos nacionais dos Estados Unidos, 9 campionatos latinoamericanos e 10 campionatos panamericanos. Ademais, gañou a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de 2012 en Londres, e nos Xogos Olímpicos de 2016 en Río de Xaneiro. Nos Xogos de 2020 en Toquio, gañou unha medalla de prata. É a primeira colombiana en gañar dúas medallas olímpicas de ouro. Os logros de Pajón en BMX valéronlle o alcume da "Raíña do BMX".

Traxectoria
-----------

Gañou o seu primeiro título nacional con 5 anos e o seu primeiro título mundial con 9 anos. 

Foi escollida para levar a bandeira de Colombia na cerimonia inaugural dos Xogos Olímpicos de 2012. A súa participación de Pajón na competición de BMX resultou na primeira medalla de ouro para Colombia neses Xogos e o segundo na historia da participación do seu país nas Olimpíadas. Despois de acadar a primeira posición nas tres carreiras das semifinais, fixo un tempo de 37,706 segundos durante a final.

Mariana Pajón gañou a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de 2016.
Nos Xogos Olímpicos de 2016, Pajón defendeu o seu título e gañou o seu segundo ouro olímpico, o quinto na historia de Colombia. Con esta vitoria, Pajón converteuse na primeira deportista colombiana en gañar dúas medallas de ouro. Nos Xogos Olímpicos de 2020 en Toquio, Pajón gañou a prata.

Notas
-----

1. ↑  Valledupar Noticias: Mariana Pajón gana Medalla de Oro para Colombia en los Juegos Olimpicos de Londres. valleduparnoticias.co (10 de agosto de 2012)
2. ↑  "Mariana Pajón, oro histórico para Colombia en Londres 2012". 11 de agosto de 2012. Archived from the original on 13 de agosto de 2012. Consultado o 19 de xullo de 2020.
3. 1 2  Mariana Pajon. london2012.com
4. ↑  With David Beckham watching, Mariana Pajon wins women’s BMX gold at the London Olympics. The Associated Press (10 de agosto de 2012)
5. ↑  "Cycling BMX Racing Schedule & Results - 30 Jul | Tokyo 2020". *..* (en inglés). 2021-07-30. Arquivado dende o orixinal o 30 de xullo de 2021. Consultado o 30 de xullo de 2021.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mariana Pajón Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Mariana Pajón.com
* Mariana Pajón-BMX Race

* Portal:Colombia
* Portal:Xogos Olímpicos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2358275
* CyclingArchives: 74886
* OCID: mariana-pajon
* Sports Reference: mariana-pajon-1

 |
**Maria Ubach Font**, nada na Massana o 14 de xuño de 1973, é unha diplomática e política andorrana, ministra de asuntos exteriores desde xullo de 2017.

Traxectoria
-----------

En 1998 obtivo unha licenciatura en ciencias económicas na Universidade de Tolosa II-Lle Mirail e un máster en relacións internacionais na Universidade de París I Panthéon-Sorbonne.

En 1998 iniciou a súa carreira no Ministerio de Asuntos Exteriores de Andorra como técnica. Até 2001 foi representante permanente adxunta ante o Consello de Europa en Estrasburgo. Entre 2001 e 2006 foi secretaria primeira na embaixada de Andorra en Francia e delegada permanente adxunta ante a UNESCO. Até 2011 foi directora de asuntos multilaterais e cooperación do ministerio.

Entre outubro de 2011 e xuño de 2015 foi embaixadora en Francia e Portugal (residindo en París), ademais de ser delegada permanente ante a UNESCO e representante ante o Consello Permanente da Francofonía. Entre 2015 e 2017 foi embaixadora ante Bélxica, Países Baixos, Luxemburgo, Alemaña e a Unión Europea, residindo en Bruxelas.

En xullo de 2017 asumiu a fronte do ministerio de asuntos exteriores, encabezando as negociacións para un acordo de asociación entre Andorra e a Unión Europea.

Notas
-----

1. 1 2 3  "MARIA UBACH FONT" (PDF). Goberno de Andorra.
2. 1 2 3  "Saboya, Ubach i Areny prenen possessió dels càrrecs de ministres i ambaixador" (en catalán). Diari d'Andorra. 17 de xullo de 2017.
3. 1 2  "Maria Ubach sera nommée à la tête du ministère des Affaires étrangères d’Andorre, Gilbert Saboya dirigera le ministère de l’Economie et de l’Innovation" (en francés). All Andorra. 20 de abril de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q55955802
* LinkedIn: maria-ubach-font-a4a83689

 |
**Lope de Aguirre** ou ben **Lope *o Tolo*** ou **Lope *o Tirano***, alcumes usados mesmo polos seus propios homes, e tamén como se denominaba a si mesmo **Lope de Aguirre** ***o Peregrino***, nado o 8 de novembro entre 1511 e 1515, e finado o 27 de outubro de 1561, foi un explorador vasco e conquistador de Suramérica.

Traxectoria
-----------

Segundo algunhas fontes, Aguirre naceu entre 1511 e 1515 no Val de Araoz do Señorío de Oñati, entón pertencente ó Reino de Castela. Araoz pertence actualmente ó municipio de Oñati (Guipúscoa).

Protagonizou un episodio de cruentos asasinatos selectivos para erixirse en líder dunha expedición na procura de El Dorado e, á súa vez, acaudillou unha rebelión contra a Monarquía Española. Rebelouse contra o rei Filipe II de España, ó que enviou cartas cunha linguaxe correcta pero rebelde. Como consecuencia, el e os seus homes foron perseguidos ó longo de miles de millas, e foi morto en Barquisimeto, en territorio da actual Venezuela.

Notas
-----

1. ↑  Biografía de Lope de Aguirre, Enciclopedia Auñamendi.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q529197
* WorldCat
* VIAF: 86695152
* Auñamendi: 6962
* BNE: XX1070736
* BNF: 12154063h
* BVMC: 11199
* CANTIC: a1154174x
* CERL: cnp00543238
* DBE: lope-de-aguirre
* EBID: ID
* FAST: 1803585
* GEC: 0001175
* GND: 118952838
* ISNI: 0000 0000 9315 1190
* LCCN: n79055049
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0208293
* NTA: 072829508
* SNAC: w6z921rn
* SUDOC: 030044286
* Treccani: lope-de-aguirre

 |
**Lope de Luna**, nado en 1315 e finado en Pedrola, Reino e Aragón en 1360, foi un nobre aragonés da Casa de Luna, da liñaxe dos *Ferrench de Luna*, IX señor de Luna, en calidade de tenente, III señor de Segorbe, e primeiro conde de Luna a partir de 1348.

Traxectoria
-----------

Era fillo de Artal de Luna y Urrea, VIII señor de Luna e de Martina Sanz de Huerta.

Foi un gran colaborador de Pedro IV *o Cerimonioso* durante a expedición a Sardeña.
Participou na Guerra da Unión e, en 1348, recibiu o título de Conde de Luna pola súa vitoria na batalla de Épila contra a Unión de Aragón, pasando Luna de tenencia a señorío hereditario.

Matrimonios e descendencia
--------------------------

Páxina do Armorial de Gelre, onde aparece o escudo da Casa de Luna.
Lope casou en primeiras nupcias con Violante de Aragón, filla de Xaime II de Aragón, que era viúva de Filipe, déspota de Romanía, con quen non tivo descendencia. Porén, deste modo emparentou coa Casa Real de Aragón.

Casou novamente con Brianda de Agoult, (ou de Got, ou de Aquaviva), filla do conde de Got, que era parente do papa Clemente V, con quen tivo a María de Luna, IV señora de Segorbe, que casaría co futuro rei Martiño *o Humano*. Deste matrimonio tamén naceu Brianda de Luna, que aída que casou lexitimamente con Lope Ximénez de Urrea, fuxiu para vivir co seu amado Luís Cornel, señor de Alfajarín, con quen tería tres fillos, Francisco Luís Cornel, señor de Vall de Almonacid e do seu castelo, Brianda e Leonor, desencadeando unha guerra.

Máis tarde casou con María de Altura, con quen tería a Fernando López de Luna, señor de Ricla, que casaría con Emilia Ruiz de Azagra, III señora de Villafeliche.

Notas
-----

1. ↑  Nicolau d'Olwer. "La duquessa d'Atenes i els "documents misteriosos"". Consultado o 27 de setembro de 2017.  *(en catalán)*
2. ↑  Briande d'Agoult.
3. ↑  Généalogie des familles nobles. D'Agout *(en francés)*
4. ↑  Sarasa Sánchez, Esteban.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Sarasa Sánchez, Esteban: "Mitos y ritos feudales en Aragón: el caso de doña Brianda de Luna" *(en castelán)*.
* Lope de Luna, I Conde de Luna y Señor de Segorbe

### Outros artigos

* Casa de Luna
* María de Luna

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Lope de Luna*** |

* Armorial de Gelre *(en francés)*.
* El acuerdo de Pedro IV y Lope de Luna
* Los Martínez de Luna, ricos hombres de sangre y naturaleza de Aragón
**Mundo Cão** é un grupo musical de rock portugués, formado en Braga no 2001, con voz do actor Pedro Laginha e letras de Adolfo Luxúria Canibal.

Traxectoria
-----------

Todo comezou coa idea de Miguel Pedro de chamar a Pedro Laginha para vocalizar algúns temas que tiña compostos. Pedro aceptou e, en poucos meses, viron que poderían facer algo máis que un dúo e convidaron a Vasco Vaz, Budda e Canoche e, despois dalgúns ensaios, chegou Mundo Cão.

Coa axuda de Adolfo Luxúria Canibal (autor do nome da banda e das letras), gravan o primeiro disco co selo Som Livre no 2007 e, nese ano, fan numerosos concertos e participan en festivais como o Super Bock Super Rock, Paredes de Coura, Live Earth e outros. Vencen nos Globos de Ouro 2007 como mellor grupo revelación.

O segundo disco, *A Geração da Matilha*, conta con Adolfo Luxúria Canibal e Valter Hugo Mãe como autores das letras.

Discografía
-----------

* *Mundo Cão* (2007)
* *A Geração da Matilha* (2009)

Notas
-----

1. ↑  CDGO. "A Geração Da Matilha - Mundo Cão". *CDGO* (en portugués). Consultado o 2022-04-23.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* MySpace
**Maqueto** (do éuscaro *makito* ou *maketo*) é o nome despectivo que recibiron as persoas que emigraron dende outras rexións de España a Biscaia, e en xeral ao País Vasco, a partir do último terzo do século XIX, como consecuencia do intenso proceso de industrialización que experimentaron estes territorios. O termo tiña un senso pexorativo, que foi estendido por Sabino Arana, fundador do nacionalismo vasco, a todos os españois (España era «Maquetania») a quen consideraba os responsábeis da «dexeneración» de Biscaia e de «Euzkadi» —un neoloxismo inventado por el—.

Uso e orixe da palabra
----------------------

Para designar aos obreiros que viñan de fóra, os capataces das minas utilizaron denominacións despectivas coma «os nosos chineses», e as máis claramente racistas de «belarri-motxas» («orellas curtas», por referencia aos non vascos) ou *azur baltzak* («negros ou liberais nos ósos», expresión que procede do carlismo). A máis usada, porén, foi a de «maquetos», que tamén era empregada polos patróns e por outros grupos sociais e políticos, tal e como o denunciaron os socialistas, entre os que destacou o xove Miguel de Unamuno que escribiu varios artigos sobre o tema no xornal socialista *La Lucha de Clases*, e máis tarde, no diario liberal *El Heraldo de Madrid*.

Ainhoa Arozamena recolle a idea de que o apelativo maqueto provén da zona mineira biscaíña e cita a Sabino Arana para corroboralo, quen escribiu que o seu uso inicialmente estaba restrinxido á zona «dende Galdakao até Portugalete e dende Mungia até Valmaseda». Así, segundo Arozamena, «maqueto» derivaría da palabra ou voz biscaíña *makutua*, que significa envoltorio, xa que os mineiros naturais do País Vasco chamaban *makutuak* aos vindos de fóra, querendo significar coa citada palabra «os do envoltorio», ou os da «casa ao lombo». Esta mesma interpretación é a que fai Juan José Solozábal, que di que o «vocábulo, con intención despectiva, aplicábase aos obreiros inmigrantes que chegaban doutras provincias para traballar nas minas co seu pobre hatillo, ou maco, ás costas».

Porén, tamén se sinalou que a palabra «maqueto» podería derivar da voz «rexional do noroeste de orixe descoñecida, probabelmente prerromano» *magüeto*, como aparece no *Diccionario crítico etimológico de la lengua castellana*, ou do *meteco* ('estranxeiro') da antiga Atenas.

Notas
-----

1. ↑  Aranzadi, Juan (2 de agosto de 2000). "'Maketos' y moros". *elpais.com* (en castelán). Consultado o 16 de decembro de 2022.
2. ↑  Elorza, Antonio (2001). *Un pueblo escogido. Génesis, definición y desarrollo del nacionalismo vasco*, p. 143-144.
3. ↑  Solozábal, Juan José (1979). *El primer nacionalismo vasco. Industrialismo y conciencia nacional*, p. 189.
4. ↑  Arozamena, Ainhoa. "Maketo". *Auñamendi Eusko Enziklopeia*.
5. ↑  Elorza, Antonio (2001). *Un pueblo escogido. Génesis, definición y desarrollo del nacionalismo vasco*, p. 144.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Charnego
* Insulto
**Mara Tekach**, membro de carreira do Servizo Exterior Sénior (rango do Conselleiro do Ministro), é a Encargada de Negocios na embaixada dos Estados Unidos en Cuba.

Educación
---------

Tekach obtivo o título de Ciencias Económicas na Escola de negocios Wharton, en Pensilvania, un máster de Artes en Asuntos Internacionais da Escola de Asuntos Públicos e Internacionais na Universidade de Columbia e un doutoramento en Educación na Teachers College, Universidade de Columbia.

Carreira
--------

Tekach foi voluntaria das Forzas de Paz en Niamey, Níxer antes de unirse ao Servizo Exterior. Inmediatamente antes do seu posto en Cuba, serviu como Subsecretaria Adxunta de Diplomacia Pública para a Oficina de Asuntos Exteriores do Hemisferio Occidental do Departamento de Estado. Outros postos inclúen Subsecretaría para Intercambios Profesionais e Culturais da Oficina de Asuntos Educacionales e Culturais do Departamento de Estado e Vicedirectora de Comunicacións na Misión Diplomática dos Estados Unidos en Nova York.

Controversia en Cuba
--------------------

O 20 de novembro de 2019, Tekach foi acusada de traballar estreitamente co activista cubano José Daniel Ferrer. O goberno cubano considera que o propósito da misión estadounidense en Cuba é promover "relacións bilaterais pacíficas", pero no canto disto, "a embaixada e particularmente a encargada de negocios enfocáronse en meses recentes no propósito errado de recrutar mercenarios, promovendo división e confusión entre o noso pobo, identificando as áreas da economía contra as cales dirixir medidas coercitivas, e tentando difamar e desacreditar o labor do goberno cubano e a Revolución". A declaración continúa: "en aberta instigación á violencia".

A semana antes, a embaixada subiu un vídeo en Twitter mostrando a Tekach con Nelva Ismarays Ortega, quen é parella de Ferrer e líder da Unión Patriótica de Cuba (UNPACU), considerada como a organización opositora máis activa do país. Tekach e Ortega pediron a liberación de Ferrer. O Secretario de Estado estadounidense, Mike Pompeo condenou as acusacións declarando que os Estados Unidos continuaría denunciando o trato de activistas de dereitos humanos en Cuba e afirmou que era un intento de distracción do tratamento dado a Ferrer.

Notas
-----

1. ↑  "Chargé d'Affaires Mara Tekach". Arquivado dende o orixinal o 17 de agosto de 2020. Consultado o 9 de novembro de 2020.
2. ↑  "Mara Tekach". Consultado o 9 de novembro de 2020.
3. ↑  "Cuban government accuses U.S. chargé d'affaires of illegal actions in Cuba". Consultado o 9 de novembro de 2020.
**Magnum**, despois denominada **Orion**, foi unha serie de dous satélites de recoñemento dos Estados Unidos.

Características
---------------

Os satélites Magnum foron satélites de intelixencia colocados en órbita xeoestacionaria para interceptar sinais electrónicas doutros países. Foron os sucesores dos satélites Rhyolite e a súa misión principal era captar telemetría de mísiles da Unión Soviética e da China. Foron construídos por TRW e tiñan unha masa de entre 2200 e 2700 kg. O reflector da antena principal tiña un diámetro duns 100 m para poder captar sinais moi débiles en terra.

Magnum 1 (tamén denominado **USA 8**) foi lanzado o 24 de xaneiro de 1985 a bordo do transbordador espacial Discovery durante a misión STS-51-C, mentres que Magnum 2 (**USA 48**) foi posto en órbita o 23 de novembro de 1989 a bordo do mesmo transbordador na misión STS-33. Ambos satélites estiveron funcionando probablemente ata 2013.

Notas
-----

1. 1 2 3  Mark Wade (2020). "Magnum" (en inglés). Consultado o 4 de setembro de 2020.
2. 1 2 3  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "Orion 1, 2 (Magnum 1, 2)" (en inglés). Consultado o 4 de setembro de 2020.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* STS-51-C
* STS-33
* Rhyolite
Marino López Blanco, retrato en *Vida Gallega*, 1919.
**Marino López Blanco**, nado na Habana en 1891 e finado en Coral Gables (Florida) en 1986, foi un notario, político e escritor cubano, descendente de galegos.

Traxectoria
-----------

Banquete homenaxe a Mario López Blanco, director da revista *Maruxa* en 1917.
Fillo de José López Méndez, natural de Celeiro (Viveiro), aos trece anos veu a Compostela, onde fixo o bacharelato e estudou na USC. Alí fundou e dirixiu o semanario *Maruxa* e a revista *La Raza*. Colaborou en *Eco de Galicia*. Regresou a Cuba, onde foi secretario particular da muller do presidente da República, Alfredo Zayas Alfonso. Foi avogado e notario oficial do Centro Galego, conselleiro e accionista do Banco de Fomento Comercial e director do Banco Hispano Cubano. No goberno de Batista (1940-1944), foi subsecretario de Traballo e Ministro de Comunicacións. Foi Senador e Representante na Cámara pola Habana dende 1938 ata a súa saída de Cuba. Na segunda etapa de Batista foi Ministro de Facenda e Traballo (1952).

Obras
-----

* *Intimo*, 1917.
* *Beso de quimera*, 1921.
* *Ensayo sobre el mimetismo político*, 1931.
* *Maceo. Símbolo de la cubanidad*, 1942.
* *Perennidad de Martí*, 1956.

Vida persoal
------------

Casou en 1924 con Conchita Bouza Goás, filla de Jesús María Bouza Bello.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Marino L. Blanco, un viveirense ministro y socio de dos bancos y una aerolínea en Cuba

* "Don Marino López Blanco Un exministro cubano con juventud en Compostela", *El Pueblo Gallego*, 8-11-1950, p. 4.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20533462
* WorldCat
* VIAF: 439145857104522922334
* BNCHL: 000462610
* BNE: XX1346357

 |