Soldados de Fort Riley, Kansas, doentes de gripe nun hospital de Camp Funston.
Coñécese como **gripe de 1918** unha pandemia de gripe que afectou a todo o planeta precisamente cando remataba a primeira guerra mundial. Entre xaneiro de 1918 e decembro de 1920 infectou 500 millóns de persoas, aproximadamente un cuarto da poboación da época , e matou entre 17  e 50 millóns de persoas, un número tres veces maior que o de baixas na guerra.

Nome
----

Aínda que se ignora onde apareceu o virus, as primeiras noticias sobre a súa intensidade publicáronse en xornais españois. España era un país neutral no conflito que asolaba o resto de Europa, e tiña unha política de censura liberal, sen aplicar a censura previa na prensa. Xa que logo, as informacións sobre a propagación da epidemia nin se suprimían nin se adozaban, e cando o rei Afonso XIII colleu a enfermidade en maio de 1918 a axencia Reuters informou da aparición en Madrid dunha estraña enfermidade da que non había constancia de mortos. A partir de xuño incrementouse o uso do termo **gripe española** nas informacións da prensa internacional. A prensa española da época para se referir á epidemia empregaba formas como *soldado de Nápoles*, *dama española* ou *enfermedad de moda*  e aparecían informacións levando a orixe da enfermidade a Francia, traída supostamente a España por emigrantes retornados. Noutros países tamén recibiu nomes locais, así en Alemaña os soldados denominárona ao primeiro *Blitzkatarrh* (catarro lóstrego)  e os militares británicos chamárona *Flanders Flu*.

Historia e características
--------------------------

"A ignorancia é máis destrutiva cá guerra". Folla volante publicada polas autoridades sanitarias de Illinois (EUA) para coutar a expansión da gripe; ca. 1919.
Con efecto, na primavera e comezos do verán de 1918, a enfermidade estendeuse por ambos os dous lados das frontes europeas, afectando a divisións enteiras. Declinou unhas semanas e logo, a finais do verán, rexurdiu moi violentamente. Os doentes sentían febre, dor de cabeza e dores nas articulacións. Curiosamente, moitos eran novos, a quen a gripe apenas afecta. Un 5% das vítimas morreron, algunhas en só dous ou tres días. Os seus pulmóns revelábanse nas autopsias completamente anegados de sangue; os rostros dos mortos tornábanse de cor violeta.

A epidemia afectou os campamentos militares de Europa e os Estados Unidos e pasou logo ás cidades portuarias e industriais, matando miles de persoas cada día e estendéndose finalmente por todo o planeta. Estímase que todos os seres humanos respiraron o virus e que a metade enfermaron.

No século XX houbo outras pandemias de gripe en 1957 e 1968 e a gripe A (2009).

O artigo "The Persistent Legacy of the 1918 Influenza Virus", de David M. Morens, Jeffery K. Taubenberger, e Anthony S. Fauci, publicado na edición dixital da revista *The New England Journal of Medicine* o 16 de xullo de 2009, estableceu que o virus gripal de 1918 deu lugar a unha cepa resistente da cal o virus A/H1N1 do 2009 é herdeira.

Notas
-----

1. ↑  Taubenberger JK, Morens DM (xaneiro de 2006)."1918 Influenza: the mother of all pandemics". *Emerging Infectious Diseases*. 12 (1): 15–22. doi:10.3201/eid1201.050979. PMC 3291398. PMID 16494711
2. ↑  P. Spreeuwenberg; et al. (1 de decembro de 2018). "Reassessing the Global Mortality Burden of the 1918 Influenza Pandemic". *American Journal of Epidemiology*. 187 (12): 2561–2567. doi:10.1093/aje/kwy191. PMID 30202996.
3. ↑  Niall P. A. S. Johnson e Juergen Mueller (febreiro de 2002)"Updating the Accounts: Global Mortality of the 1918-1920 "Spanish" Influenza Pandemic". *Bulletin of the History of Medicine* 76(1):105-15. DOI: 10.1353/bhm.2002.0022 ·
4. ↑  Estaba en vigor a lei de prensa de 1883, considerada garantista na liberdade de prensa. Manuel Suárez Cortina "Élites republicanas y periodismo en la España de fines del siglo XIX" en Paul Aubert e Jean-Michel Desvois (2001) *Les élites et la presse en Espagne et en Amérique latine des Lumières à la seconde guerre mondiale*. Casa de Velázquez-Université de Provence, pp. 67-87
5. ↑  Pete Davies (1999) *Catching Cold – The Hunt for a Killer Virus*. Londres:Penguin Books, Londres 1999, p. 59
6. ↑  Manfred Vasold (2009) *Die Spanische Grippe. Die Seuche und der Erste Weltkrieg*. Darmstadt:Primus Verlag, p. 31.
7. ↑  Manuel Sánchez "Del "soldado de Nápoles" a la "dama española". La pandemia de 1918" *HALLALI. Revista de estudios culturales sobre la Gran Guerra y el mundo hispánico* nº4. 2009
8. ↑  Alfred W. Crosby (2003) *America's Forgotten Pandemic: The Influenza of 1918* Cambridge University Press, p. 26
9. ↑  W. Mitchinson (2014) *The Territorial Force at War, 1914-16* Springer, p. 95

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gripe de 1918***  |

### Bibliografía

* David M. Morens, M.D. Jeffery K. Taubenberger, M.D. Ph.D. e Anthony S. Fauci, M.D. "The Persistent Legacy of the 1918 Influenza Virus", Edición dixital do The New England Journal of Medicine, 16 de xullo de 2009, .

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q178275
* BNCF: 23599
* BNE: XX557254
* BNF: 131794532
* BRE: 2633578
* EBID: ID
* GND: 4278432-3
* LCCN: sh2003011372
* SUDOC: 035290692
* Treccani: spagnola

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D064149

 |