recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Pito quente servido en porongo.
Muller remexendo pito nunha cociña tradicional.
**Pito** é un tipo de cervexa realizada a partir de paínzo ou sorgo fermentado. Elabórase na zona norte de Ghana, parte de Nixeria e noutros sitios de África occidental. É realizada por pequenos produtores, de forma caseira e usualmente é servida nunha cucurbitácea chamada porongo.

Pódese beber quente ou frío. O pito quente obtén a súa calor do proceso de fermentación. O seu contido en alcol é baixo (3%), e pódese conservar entre 48 horas e unha semana. De cor pardo escuro, o seu sabor é algo acedo e ten sólidos en suspensión. A produción de pito convértese nalgúns casos nunha importante fonte de ingresos da poboación de áreas rurais pobres. Non se vende embotellada ou enlatada e, xeralmente, é vendida directamente polo produtor.

Notas
-----

1. ↑  Google Books *Yeasts in Food: Beneficial and Detrimental Aspects*, T. Boekhout, Behr's Verlag DE (2003), ISBN 3-86022-961-3
2. ↑  "El sorgo y el mijo en la nutrición humana", FAO, 1995, pp 115.
3. ↑  "Utilización de alimentos tropicales: cereales", FAO, 1990, pp 125.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Akyeampong (1995); Sefa-Dedeh (1999) - *greenfacts.org*
Mapa con algunhas das principais cidades da antiga Tesalia. Iolco estaba situada ó norte do golfo Pelásgico (hoxe, Pagatésico)
A cidade de **Iolco** ou **Iolcos** estaba situada na rexión de Tesalia, na Grecia continental, ó norte do golfo Pagasético. Adoita identificarse cos restos micénicos achados en Dímini. A súa sona está relacionada co heroe Xasón.

Actualmente pertence ó concello de Volos.

Segundo a mitoloxía, Iolco foi fundada por Creteo. O seu fillo Esón (ou Aesón), lexítimo herdeiro de Iolco, ou non chegou a reinar ou foi expulsado polo seu medio irmán Pelias , que usurpou o trono .

Un oráculo advertira a Pelias que se coidara dun home cunha soa sandalia. E este home foi Xasón, fillo de Esón, a quen Pelias ordenou traer o vélaro de ouro, esperando que morrese no intento, e así evitar que terminara intentando destronalo. Xasón e os seus Argonautas partiron desde Iolco e, grazas a Medea, coa que casou Xasón, puido conseguir o seu obxectivo e regresar con éxito. Á volta, soubo que Pelias asasinara a tódolos seus parentes e que se negaba a entregarlle o trono e intentaba matalo, pero Medea adiantouse e conseguiu que as fillas de Pelias o mataran, aínda que isto provocou que Xasón e Medea fosen expulsados de Iolco.

Foi Acasto, fillo de Pelias, quen se fixo co trono, ata que Xasón, xunto a Peleo e os Dióscuros, conquistaron e saquearon Iolco. Trala morte de Acasto, o trono recaeu sobre Tésalo, fillo de Xasón.

Notas
-----

1. ↑  Pseudo-Apolodoro: *Biblioteca mitológica* I, 9, 11.
2. ↑  Pelias era fillo de Poseidón e da muller de Creteo, Tiro. Xunto ó seu irmán Neleo, foi adoptado por Esón.
3. ↑  Se ben outra versión di que Esón o nomeu rexente cando morreu.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Grimal, Pierre (1981). *Diccionario de mitología griega y romana*. Paidós. ISBN 9788449324574.  *(en castelán)*
* Pseudo-Apolodoro (2016). *Biblioteca mitológica*. Alianza Editorial. ISBN 9788491044277.  *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q662613
* WorldCat
* VIAF: 240012400
* DARE: 29365
* Pleiades: 540837
* Trismegistos: 33510

 |
**Gonzalo Gómez Caridad**, nado na Coruña en 1919 e finado na mesma cidade o 15 de novembro de 2007, foi un antifranquista galego.

Traxectoria
-----------

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi mobilizado e participou na guerra no bando franquista. Funcionario do Concello da Coruña. Embarcou en 1948 coa súa muller no "Marques de Comillas" rumbo a Venezuela. Fixeron unha parada na Habana para visitar a familia de Jesús Vázquez Gayoso. En Caracas entrou en contacto cos exiliados galegos Xosé Velo Mosquera e Xoán Noya. Participou na fundación do Lar Gallego en 1948 e foi secretario da xunta directiva que presidiu Xosé Velo. Fixo viaxes constantes a Galicia, algún que durou dous anos (entre 1956 e 1959). Na súa derradeira etapa estivo no interior de Venezuela, no estado Barinas e na cidade de Valencia, capital do estado Carabobo. En Barinas tivo unha ferraxería, foi secretario de Cultura da Irmandade Galega de Valencia e editou a revista *Aturuxo*. Colaborou co periódico *A Nosa Terra* e no xornal electrónico venezolano *Aporrea*. Pouco antes de morrer escribiu e editou electrónicamente as súas memorias da guerra civil co título *Renacer de esperanzas*, nas que o protagonista, Antón Dopazo (heterónimo de Gonzalo), describe a súa participación na guerra no lado faccioso en oposición aos seus ideais progresistas e democráticos. Finou na Coruña o 15 de novembro de 2007.

Obras
-----

* *Renacer de esperanzas. Memoria de Antón Dopazo en la Guerra Civil Española*, 2004.

Vida persoal
------------

Casou con Josefa Freire Patiño, e foi pai de Gonzalo Gómez Freire.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 17-11-2007, p. 51.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Gonzalo Gómez Caridad (1919-2007), in memoriam na Enciclopedia da emigración galega.
**Antonio Pena Abal**, nado en Cuntis en 1968, é un político galego do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Nas eleccións municipais de 2003 encabezou a candidatura do PPdeG á alcaldía de Cuntis e foi a segunda forza política máis votada tralo PSdeG. Repetiu nas municipais de 2007 e nesa ocasión foi a forza máis votada pero sen lograla alcaldía, xa que PSdeG e BNG alcanzaron un pacto de goberno. Nas municipais de 2011 volveu ser cabeza de lista do PPdeG e foi elixido alcalde como candidato da forza máis votada pola falta de acordo entre o PSdeG-PSOE e o BNG.. Nas eleccións de 2015 volveu presentarse á alcaldía polo PPdeG sendo a forza máis votada, aínda que nesta ocasión non foi elixido alcalde debido ao pacto entre PSdeG-PSOE, Vecñanza e BNG, sendo elixido alcalde o socialista Manuel Campos Velay.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Fátima Monteagudo Pereira** |  **Alcalde de Cuntis** 2011 - 2015 | Sucesor:**Manuel Campos Velay** |

Fóra da política é profesor de francés no instituto de Barro. Tamén leva a Asociación Amigos da Monxa do Penedo, asociación que se centra en dar a coñecer a madre María Antonia , coñecida na vila de Cuntis como "A Monxiña do Penedo", fundadora do Convento do Carme de Santiago de Compostela, sendo este o primeiro da Orde do Carmelo en Galicia.

Notas
-----

1. ↑  El PP gobernará por primera vez en Cuntis con Antonio Pena

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Cuntis

### Ligazóns externas

* Entrevista en *La Voz de Galicia*
O **Sindicato Nacional de Comisións Obreiras de Galicia** (usualmente Comisións Obreiras ou CCOO) é un sindicato galego federado á Confederación Sindical de CCOO. O seu congreso fundacional tivo lugar en Vigo en 1978, dous anos despois da creación da Confederación estatal, e o seu primeiro secretario xeral foi Manuel Amor Deus. Na actualidade, a súa secretaria xeral é Meli Pérez.

Historia
--------

*Artigo principal*: **Historia da Confederación Sindical de CCOO.**
As resolucións da Asemblea de Barcelona (11 de xullo de 1976), na cal se constituíu CCOO no ámbito estatal, deron paso ao congreso constituínte do Sindicato Nacional de CCOO de Galicia, que tivo lugar en xuño de 1977. O metalúrxico Manuel Amor Deus foi elixido primeiro secretario xeral.

### Secretarios xerais

* 1978-1988: Manuel Amor Deus
* 1988-2000: Suso Díaz
* 2000-2009: Xan María Castro
* 2009-2017: Xosé Manuel Sánchez Aguión
* 2017-2021: Ramón Sarmiento.
* 2021- : Meli Pérez

Idioma oficial do Sindicato Nacional de CCOO
--------------------------------------------

No congreso constituínte, decidiuse que o idioma oficial da organización é o galego. Desde aquela, nos nove congresos do sindicato sempre hai un artigo que invariabelmente di o seguinte:

> 
> 
> O galego é o idioma oficial do S. N. de CCOO de Galicia.
> 
>

10 de Marzo, Día da Clase Obreira Galega
----------------------------------------

*Artigo principal**:* Día da Clase Obreira Galega.
O 10 de marzo de 1972, dous membros da dirección de CCOO en Ferrol que traballaban nos estaleiros de Bazán, Amador Rey e Daniel Niebla, foron asasinados pola policía franquista. O congreso constituínte do Sindicato Nacional de CCOO aprobou instaurar esa data como Día da Clase Obreira Galega. Desde 2006 a efeméride ten rango oficial.

Fundacións
----------

Do Sindicato Nacional de CCOO de Galicia dependen as seguintes fundacións:

* Fundación Formación e Emprego de Galicia (FOREM).
* Fundación Paz e Solidariedade Serafín Aliaga (PeS).
* Fundación 10 de Marzo (F10M).

Notas
-----

1. ↑  "Ramón Sarmiento: «A loita de Ascon hai corenta anos é como a loita de Alcoa hoxe, que precisa do apoio de todo o sindicato»". *ccoo.gal*. 22 de novembro de 2018. Consultado o 28 de maio de 2021.
2. 1 2  Historia do S.N. de CCOO de Galicia Arquivado 05 de marzo de 2016 en Wayback Machine. Consultado o 6 de febreiro de 2010.
3. ↑  *Estatutos aprobados no 9.º Congreso do S.N. de CCOO de Galicia*, páxina 3, artigo 6. Consultado o 6 de febreiro de 2010.
4. ↑  Apartado dedicado ás fundacións na web do S.N. de CCOO de Galicia Arquivado 10 de marzo de 2010 en Wayback Machine.. Consultado o 6 de febreiro de 2010.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Comisións Obreiras
* Día da Clase Obreira Galega
* Fundación 10 de Marzo

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial de CCOO Arquivado 15 de agosto de 2018 en Wayback Machine. *(en castelán)*
* Páxina web oficial do Sindicato Nacional de CCOO de Galicia
* Estatutos do Sindicato Nacional de CCOO de Galicia.
* Web da Fundación 10 de Marzo.
**María Luísa Piñeiro Arcos**, nada en Moraña en 1975, é unha política galega do PPdeG.

Traxectoria
-----------

É enxeñeira técnica industrial forestal e máster en Consultaría e Verificación Medioambiental. Foi xefa do Proxecto Galicia-Sur do Servizo de Tramitacións da empresa Applus-Norcontrol. Presentouse ás eleccións municipais de 2011 en Moraña encabezando a candidatura do PPdeG e foi elixida alcaldesa como líder da forza máis votada, gobernando en minoría ao non prosperar o tripartito que impulsaba o PSdeG-PSOE con AEM e o BNG. Nas sucesivas eleccións municipais de 2015 e 2019 volvería a ser elixida alcaldesa, en ambas ocasións por maioría absoluta. 

En setembro do 2020, foi nomeada delegada territorial da Xunta de Galicia na provincia de Pontevedra, sendo substituída na alcaldía de Moraña por José Cela Camiño. O 5 de febreiro de 2021 dimitiu logo de coñecerse a sentenza do Xulgado do Penal número 3 de Pontevedra pola que foi condenada por fraude a dous anos de cárcere e oito de inhabilitación para cargo público, xunto con Rafael Louzán.

Notas
-----

1. ↑  Redacción (5 de maio de 2010). "Louzán situó a Luisa Piñeiro al frente de la formación con la vista puesta en las municipales del 2011". *lavozdegalicia.es* (en castelán). Consultado o 14 de xaneiro de 2021.
2. ↑  G.P. M. (11 de setembro de 2020). "Luisa Piñeiro sustituye a Cores Tourís como delegada de la Xunta en Pontevedra". *diariodepontevedra.es* (en castelán). Consultado o 7 de febreiro de 2021.
3. ↑  Redacción (5 de febreiro de 2021). "A delegada territorial da Xunta, Luísa Piñeiro, dimite tras ser condenada por fraude". *nosdiario.gal*. Consultado o 7 de febreiro de 2021.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Moraña

### Ligazóns externas

* Artigo en *La Voz de Galicia*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Eiras Paz** |  **Alcaldesa de Moraña** 2011 - 2020 | Sucesor:**José Cela Camiño** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12392521
* BNE: XX4612311

 |
**Justo José González Ballesta**, nado en Lugo o 9 de outubro de 1951, é un médico e político galego do PPdeG

Traxectoria
-----------

Licenciado en Medicina e Cirurxía pola Universidade de Santiago de Compostela e especializado en Medicina de Empresa, Familiar e Comunitaria e Xestión e Administración Sanitaria. Foi elixido concelleiro de Mos por AP nas municipais de 1983 e nomeado primeiro tenente de alcalde. Foi elixido alcalde polo PPdeG nas municipais de 1987 e permaneceu no posto até 1999. Foi deputado provincial entre 1987 e 1991. Era o home de Xosé Cuíña na zona. Foi director provincial do Sergas en Pontevedra de 1991 a 1993, e delegado da Consellería de Política Territorial entre 1993 e 1995. Foi secretario provincial de Organización e secretario xeral do PPdeG da provincia de Pontevedra entre 1990 e 1999. Foi elixido deputado no Parlamento de Galicia nas eleccións autonómicas de 1997. É presidente do Club Náutico de Vigo dende 2016.

Notas
-----

1. ↑  La alcaldía de Mos ultima la querella contra un edil por asuntos urbanísticos
2. ↑  "Justo González Ballesta se convierte en el vigésimo segundo presidente del Náutico". Arquivado dende o orixinal o 08 de abril de 2018. Consultado o 07 de abril de 2018.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Mos

### Ligazóns externas

* Biografía

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Olegario Rodríguez Pérez** |  **Alcalde de Mos** 1987 - 1999 | Sucesor:**Ramón Alonso Fernández** |
**Paraná** é a cidade capital da provincia de Entre Ríos, República Arxentina. Atópase no centro-leste do país, sobre a marxe esquerda do río Paraná.

Posúe 137 km² e unha poboación de 247 863 habitantes, segundo datos definitivos do censo de 2010, sendo a cidade máis poboada da provincia. Ademais, é o principal compoñente do aglomerado chamado Gran Paraná. Xunto ao Gran Santa Fe conforman unha área urbana de máis de 850 000 habitantes, unidas por un túnel que atravesa o río. É a décimo cuarta poboación máis grande do país.

Paraná foi formándose na época da colonización española, pero non foi fundada como cidade, senón que a súa formación foi gradual. Entre 1853 e 1861 foi a capital da Confederación Arxentina.

Administrativamente é un municipio cabeceira do departamento Paraná, comprende unha área rural e a localidade do mesmo nome. Desde 2009 existe unha zonificación da cidade, a través de catro unidades relativamente autónomas.

Toponimia
---------

O topónimo da cidade provén do río Paraná, en cuxa beira se encontra. A expresión deriva da lingua tupí-guaraní **pará** = *"mar"* e **ná** = *"parente"*. Paraná é, entón "parente do mar", en relación ao seu tamaño.

Notas
-----

1. ↑  Datos Censo 2010 por municipio en Entre Ríos
2. ↑  Gianello, Leoncio (1951). *Historia de Entre Ríos (1520-1910)*. Biblioteca Entrerriana "General Perón". Tomo III. Paraná: Ministerio de Educación. Pág. 22.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Paraná, Arxentina*** |

### Ligazóns externas

* Municipalidad de Paraná\* Concejo DeliberanteArquivado 21 de abril de 2018 en Wayback Machine.
* Facultad Regional (UTN)
* Universidad Autónoma (UADER)
* Turismo en Paraná, Entre Ríos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q44213
* WorldCat
* VIAF: 4781150749010516420007
* GEC: 0048965
* GeoNames: 3841956
* GND: 4044621-9
* LCCN: n81027852
* MusicBrainz: ID

 |
*Un optimista e un pesimista*, cadro do pintor Vladimir Makovsky, 1893.
**Pesimismo** (do latín *pessimum*, "o peor"), doutrina filosófica que sostén (invertendo a tese leibniziana) que vivimos no peor dos mundos posibles.

Dentro do contexto do pensamento occidental, esta idea xorde co chamado "pesimismo grego" ou coa doutrina do filósofo cirenaico Hexesias. Xa Plutarco refire, tomándoa de Aristóteles, a famosa lenda do Sileno, quen declara:

> 
> 
> Unha vida vivida no descoñecemento dos propios males é a menos penosa. É imposible para os homes que lles suceda a mellor das cousas, nin que poidan compartir a natureza do que é mellor. Por isto é o mellor, para todos os homes e mulleres, non nacer; e o segundo logo disto -a primeira cousa que poden conseguir os homes- é, unha vez nados, morrer tan rápido como se poida. (*Consolatio ad Apollonium*, 27, 115B-C)
> 
> 

Con todo, a fundamentación máis ou menos sistemática do pesimismo ten lugar cos filósofos do irracionalismo do século XIX, tales como Schopenhauer, Mainländer, Eduard von Hartmann e Søren Kierkegaard, e algúns grandes poetas asumírono, como Giacomo Leopardi. Xa no século XX, enrólanse tamén nesta corrente de pensamento Martin Heidegger, Jean-Paul Sartre e Emil Cioran.

É posible referirse tamén a certo contexto pesimista inherente ás relixións (particularmente o budismo), aínda que todas tenden, en maior ou menor medida, a garantir algún tipo de redención. Para o cristianismo, por exemplo, a esperanza é unha das chamadas virtudes teologales.

O pesimismo adhire, en consonancia co espírito de certas eséxesis bíblicas, á noción de que este mundo é a morada do mal. Por iso é polo que este concepto se relaciona, bastante frecuentemente, con doutrinas tales como o escepticismo, o nihilismo, o maniqueísmo, o ascetismo e ata o misticismo, entre outras.

Polo demais, a noción de pesimismo oponse ao concepto filosófico de optimismo.

| * v
* c
* e
Emocións |
| --- |
| Emocións | 
* Adoración
* Afectividade
* Aflición
* Amor
* Angustia
* Ansiedade
* Arrepentimento
* Atención
* Atracción
* Carisma
* Celos
* Compaixón
* Coraxe
* Culpabilidade
* Curiosidade
* Decepción
* Depresión
* Desexo
* Desprezo
* Dó
* Dor
* Diversión
* Empatía
* Entusiasmo
* Envexa
* Esperanza
* Euforia
* Excitación
* Éxtase
* Felicidade
* Frustración
* Histeria
* Hostilidade
* Humillación
* Inseguridade
* Interese
* Ira
* Irresponsabilidade
* Luxuria
* Medo
* Molestia
* Morriña
* Noxo
* Obsesión
* Odio
* Optimismo
* Paixón
* Pánico
* Pesimismo
* Piedade
* Pracer
* Preocupación
* Remordemento
* Rancor
* Resentimento
* Satisfacción
* Saudade
* Simpatía
* Soberbia
* Soidade
* Sorpresa
* Sufrimento
* Tristura
* Vergoña
* Vinganza
* Xenreira

 |  |
| Cosmovisións | 
* Compatibilismo
* Existencialismo
* Fatalismo
* Metafísica
* Nihilismo
* Optimismo
* Pesimismo
* Xustiza social
* Weltschmerz

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q484954
* BNCF: 36841
* BNF: 11976137c
* BRE: 2691833
* EBID: ID
* GEC: 0131506
* GND: 4045324-8
* JSTOR: pessimism
* LCCN: sh85100264
* MAG: 9992130
* NKC: ph398856
* TESF: pessimism

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D000067657
* UMLS: C0424134

 |
Fragmento dunha polifonía de Bach.
A **polifonía** é, en xeral, a composición musical a varias voces, en oposición á monodia, é dicir, composición a unha soa voz.

Historia e características
--------------------------

Porén, o seu significado adoita ser máis concreto, e referirse a unha técnica de composición a varias voces que se moven independentemente, seguindo as regras do contrapunto, neste caso oporíase ao concepto de homofonía, orixinaria de Francia chegou a Galicia polo Camiño de Santiago, o *Códice Calixtino* contén algunhas das primeiras pezas polifónicas.

A orixe da polifonía está en relación coa filosofía escolástica, os polifonistas eran sobre todo intelectuais que gozaban co experimento deixando o contido do texto nun plano secundario. O motete dos séculos XII e XIII é a expresión musical perfecta do escolasticismo, París a través da Sorbona vai ser o centro do escolasticismo que é tamén a capital da polifonía grazas á Escola de Notre-Dame, conséguese un avance na notación musical ao poder reflectir con exactitude a duración dos sons, o que permite sincronizar máis eficazmente as voces entre si e unha maior participación do ritmo na composición polifónica, dotando dunha maior liberdade ao compositor. No século XV coa escola flamenga é cando a polifonía acada o seu máximo esplendor.

Notas
-----

1. ↑  Vicente Almazán *Galicia: breviario para o galego ausente*. Galaxia, 1999, páxina 164

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Sinfonía coral
* Polifonía (literatura)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q179465
* BNCF: 2374
* BRE: 3154742
* EBID: ID
* GEC: 0133172
* GND: 4175288-0
* JSTOR: polyphony
* MAG: 128979739
* NKC: ph281870

 |
Talla de madeira dun cuélebre.
O **cuélebre** na mitoloxía asturiana é un ser con forma de dragón-serpe con ás.

En Asturias cóntase que unha das súas funcións é a de ollar polos tesouros. Na mitoloxía ástur son comúns as referencias a estes tesouros agochados, que xeralmente consisten en pezas de ouro de moito valor. Para a súa procura hai unhas guías chamadas *lliendas* que describen os lugares onde se atopan.

O Cuélebre é molesto para os homes que moran preto de onde se agochan, que pode ser unha fraga, unha cova ou unha fonte, xa que deixar ouvir asubíos terríbeis e ten por costume xantar persoas, tanto vivas coma mortas. Para evitar que isto ocorra dánselle alimentos, como boroña.

O punto feble do Cuélebre é a gorxa, xa que o resto do corpo fica cuberto por unhas duras escamas que o tornan invulnerábel. Ao facerse vellos, vanse ao fondo do mar a coidar os seus tesouros e descansar.

Lendas
------

Hai moitas historias nas que se conta como os campesiños chegaron a vencelo mediante enganos e así vense ceibes de ter que alimentalo, como por exemplo a que conta que uns monxes, cansados de teren que darlle de xantar para evitar que se levara os cadáveres do convento, decidiron darlle un pan con alfinetes que lle causou a morte.

Ramón Sordo Sotres recolle unha lenda de Valle Baju onde os nuberus entran nas simas (*torcas* en asturiano) para extraerlles sangue ós cuélebres. Outra historia semellante de Cabrales fala duns misteriosos persoeiros chamados *gurmantes* que entraron nunha torca a capturar un cuélebre, avisando á xente que recollera o gando, pois provocarían unha tormenta de saraiba. Finalmente conseguen atrapar o cuélebre atándoo cos cordóns dos zapatos. Estes mesmos persoeiros, chamados tamén *grumantes*, aparecen nun relato recollido por Álvarez Peña en Piloña.

Notas
-----

1. ↑  Sordo Sotres, Ramón: *Mitos de la naturaleza en Asturias y Cantabria*. Colección El Jogueru. 1994.
2. ↑  Álvarez Peña, Alberto: *Asturias mágica*. Ed. Conceyu Bable. 1992.
Banco de pedra. San Martiño do Grove.
Un **banco** é un moble no que poden tomar asento varias persoas ao mesmo tempo. Esencialmente ten forma de cadeira alongada, feito normalmente de madeira tamén se usan outros materiais como o metal, a pedra ou materiais sintéticos. Moitos bancos teñen respaldo, os que non os teñen adoitan a ser accesibles polos dous lados. Normalmente tamén teñen repousabrazos, dispostos aos extremos.

Historia
--------

Atopáronse bancos de pedra, pegados aos muros interiores de edificios, nas antigas construcións cretenses e do período micénico. Tamén se utilizaron bancos de pedra para conformar as butacas dispostas nas bancadas dos teatros, hipódromos, circos e edificios similares de época grega e romana. Da época grega e romana coñecemos a *klinè*, un banco que se utilizaba para comer deitado e durmir. Os gregos non o inventaron, senón que se inspiraron nos modelos exipcios. No senado, as cortes e os teatros (agás os anfiteatros, que eran de pedra) estaban os *subsellia* (singular *subsellium*), uns bancos sen respaldo. A súa forma sinxela e austera era un símbolo de humildade e modestia para os ediles.

Xunto a banqueta, durante a Idade Media, era o único moble para sentarse, e a xente levábao aos distintos lugares onde o necesitaban. Eran mobles (móbiles, no sentido etimolóxico da palabra) para levar ás diferentes casas do nobre, normalmente moi escasamente amobladas. Nas igrexas, os fregueses seguían as cerimonias de pé, só había asentos para o clero.

Ata o século XIV o banco tiña formas moi sinxelas. A partir de entón, empezáronse a decorar como as cadeiras e foron evolucionando ata o sofá que coñecemos.

Galería
-------

* Banco no parque Eugenio Granell, Santiago de Compostela.Banco no parque Eugenio Granell, Santiago de Compostela.
* Banco en Loiba.Banco en Loiba.
* Bancos en Monte Porreiro.Bancos en Monte Porreiro.
* Banco feito dunha lousa dun sarcófago medieval, no adro da igrexa de San Xoán de Ouces, no concello de Bergondo.Banco feito dunha lousa dun sarcófago medieval, no adro da igrexa de San Xoán de Ouces, no concello de Bergondo.
* Banco na Universidade da Coruña.Banco na Universidade da Coruña.
* Bancos e mesa na carballeira do Cacharado.Bancos e mesa na carballeira do Cacharado.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Escano

Notas
-----

1. ↑  "banco". *academia.gal*. Consultado o 2023.
2. ↑  Kamperidou, Vasiliki; Vasileiou, Vasileios (2013). "Ancient greek furniture: source of inspiration for the designers and manufacturers of modern times" (PDF). *Proceedings of the xxvi International Conference Research for Furniture Industry*.
3. ↑  "Geschiedenis van het bankstel" [Historia do banco]. *isgeschiedenis.nl*. Consultado o 2017.
4. ↑  Viollet-le-Duc, Eugène (1873). "Banc". *Dictionnaire raisonné du mobilier français de l'époque carlovingienne à la Renaissance* (Librairie centrale d'architecture): 31–37. OCLC 47996543.
As **Asturias de Oviedo** fan referencia a unha comarca histórica, que se estendía desde o río Eo na parte occidental e ata a conca do río Deva na oriental, comprendendo todos os vales entre estes dous ríos desde a costa ata a cordilleira Cantábrica no sur. A capital estaba en Oviedo. Xunto ás de Oviedo existían tamén as Asturias de Santillana.

Comarca creada en 1230, por mor da reorganización territorial de Fernando III, cando os reinos de León e Castela se unen definitivamente. O territorio dos modernos concellos de Ribadeva, El Valle Altu de Peñamellera e El Valle Baju de Peñamellera, que ata entón dependía de Oviedo, pasa a formar parte do meiriñado castelán das Asturias de Santillana con capital en Santillana del Mar.

Esta comarca desaparece coa división territorial de España de 1833, creándose a provincia de Oviedo (actual provincia de Asturias). Os concellos de Ribadedeva e as dúas Peñamelleras volven formar parte de Asturias, da que foran separados en 1230.

Véxase tamén
------------

* Principado de Asturias
* Provincia de Oviedo
* Asturias de Santillana
Denominacións de orixe de viños en España
**Denominación de orixe** (**D.O.** ou **D.O.C.**, en Francia *Appellation d'Orixine Contrôlée*, AOC) é un tipo de indicación xeográfica aplicada a un produto agrícola ou alimenticio cuxa calidade ou características débense fundamental e exclusivamente ao medio xeográfico no que se produce, transforma e elabora.

Noutras palabras, é unha cualificación que se emprega para protexer legalmente certos alimentos que se producen nunha zona determinada, contra produtores doutras zonas que quixesen aproveitar o bo nome que crearon os orixinais, nun longo tempo de elaboración ou cultivo.

Os produtores que se acollen á denominación de orixe, comprométense a manter a calidade o máis alta posible e a manter tamén certos usos tradicionais na produción, por exemplo, no caso do viño, en certas zonas esíxese utilizar a uva tradicional da zona. Así mesmo, adoita existir un organismo público regulador da denominación de orixe, que autoriza exhibir o distintivo aos produtores da zona que cumpren as regras.

A ventaxe fundamental da denominación de orixe é que garante ao consumidor un nivel de calidade máis ou menos constante e unhas características específicas. A cambio, os produtores obteñen unha protección legal contra a produción ou elaboración de tales produtos noutras zonas, aínda que se utilicen os mesmos ingredientes e procedementos, que lles permite influír sobre o prezo final destes. Tamén se sinala que esta figura fomenta a organización do sector produtivo e facilita o acceso de produtores a mercados nacionais e internacionais.

Na actualidade existen 27 produtos galegos clasificados como denominación de orixe protexida.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Denominacións de orixe de Galicia
* Indicación Xeográfica Protexida

### Ligazóns externas

* DO de Galicia (Consellería de medio rural)[*Ligazón morta*]
* DO de España

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3139487
* GEA: 4593
* GEC: 0198068

 |
**Oviedo** era o nome que recibía anteriormente a provincia española de Asturias, a única que forma a actual comunidade autónoma do Principado de Asturias.

Historia e características
--------------------------

Foi creada en novembro de 1833, co nome do seu capital, a cidade de Oviedo, dentro da división territorial de 1833, que dividiu España en provincias. Na súa constitución comprendía os territorios da comarca histórica das Asturias de Oviedo salvo os territorios de A Fonsagrada-Burón, Conforto e Suarna que pasaron para a nova provincia de Lugo e Tresvisu que pasou á provincia de Santander. Á provincia de Oviedo engadiuse o territorio dos actuais concellos de Ribadedeva, Peñamellera Alta e Peñamellera Baja, que pertencían ás Asturias de Santillana (ata 1778) e Provincia de Cantabria (desde 1778).

Coa Lei 1/1983, de 5 de abril , sobre cambio de denominación da actual Provincia de Oviedo pola de Provincia de Asturias, cumpriuse coa Disposición Transitoria Oitava do Estatuto de Autonomía de Asturias, cambiándose o seu nome polo actual.

> 
> 
> *Artigo único. A actual provincia de Oviedo denominarase provincia de Asturias, manténdose o nome de Oviedo para a súa capital*
> 
>

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Principado de Asturias
* Asturias de Oviedo
* Asturias de Santillana

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q95006
* WorldCat
* VIAF: 123791943
* LCCN: n81050218

 |
Códice de Roda, dol. 1r.
O ***Códice de Roda*** ou ***Códice de Meyá*** é un manuscrito medieval que representa unha fonte primaria única para os detalles do Reino de Navarra dos séculos IX e comezos do X e dos principados veciños.

Características
---------------

Pénsase que o códice data de finais do século X, aínda que hai engadidos do século XI, e foi compilado en Navarra, quizais en Nájera, escrito en minúscula visigótica por varias mans diferentes con notas marxinais cursivas. Ten 205 mm × 285 mm e contén 232 folios. O manuscrito parece que se depositou en Nájera no século XII, e posteriormente no arquivo da catedral de Roda de Isábena a finais do século XVII. No século seguinte, foi adquirido polo prior de Santa María de Meyá, pasando a mans privadas, tras o cal só quedaron á disposición da comunidade erudita copias e manuscritos derivados ata o redescubrimento do manuscrito orixinal en 1928.

### Contido

O códice inclúe copias de coñecidos textos antigos e medievais, así como material único. Os dous primeiros terzos da compilación reproducen unha única obra, *Historiarum adversus paganos libri septem* de Paulo Orosio. Tamén destacan a *Historia de regibus Gothorum, Vandalorum et Suevorum* de Isidoro de Sevilla, a *Chronica prophetica*, a *Historia de Melchisedech*, a *Storia de Mahometh*, o *Tultusceptru do libro Domni Metobii* e unha xenealoxía de Xesús. Os elementos únicos inclúen unha lista de gobernantes árabes e dos reis cristiáns; unha crónica do Reino de Navarra; a *Crónica de Afonso III*; unha necroloxía dos bispos de Pamplona; e a *De laude Pampilone epistola*. Tamén inclúe un canto en homenaxe a unha senón descoñecida Leodegundia Ordóñez, raíña de Navarra.

A pesar desta diversidade de material, o manuscrito é quizais máis coñecido polas súas xenealoxías das dinastías que gobernaban a ámbolos lados dos Pireneos.  As xenealoxías do *Códice Roda* xogaron un papel fundamental na interpretación do escaso rexistro histórico sobrevivente destas dinastías. Os relatos familiares abarcan ata cinco xeracións, rematando na primeira metade do século X. Entre eles están os gobernantes de Pamplona, os condados de Aragón, Sobrarbe, Ribagorza, Pallars, Toulouse e o ducado da Gascuña. Recentemente suxeriuse que estas xenealoxías, que lembran a obra de Ibn Hazm, foron elaboradas nun contexto ibérico musulmán no val do Ebro e pasaron a Navarra no momento en que se redactou o códice.

Notas
-----

1. 1 2 3  García Villada, Zacarías (1928). "El códice de Roda recuperado". *Revista de Filología Española* **15**: 113–130.
2. 1 2 3 4  Lacarra, José María (1945). "Textos navarros del Códice de Roda" (PDF). *Estudios de Edad Media de la Corona de Aragón* **1**: 194–283. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 03 de marzo de 2016. Consultado o 04 de decembro de 2023.
3. ↑  Wreglesworth, John (2010). *Crónica profetica*. Encyclopedia of the Medieval Chronicle. p. 400. ISBN 90-04-18464-3.
4. ↑  Gil Fernández, Juan (1971). "Textos olvidados del Códice de Roda". *Habis* **2**: 165–178.
5. 1 2  Lacarra, José María (1992). "Las Genealogías del Códice de Roda". *Medievalia* **10**: 213–216.
Coordenadas: 40°50′31″N 14°3′21″L﻿ / ﻿40.84194, -14.05583

Ruínas do templo de Zeus en Cumas
**Cumas** (e grego: Κύμη ou Κύμαι, en latín: *Cumae*, en italiano: *Cuma*) foi unha antiga colonia grega fundada sobre o -750 na Campania, a preto de vinte quilómetros de Nápoles, en Italia.

Historia
--------

Foi a primeira colonia grega fundada na Península Itálica, segundo o relato de Estrabón. Os colonos eran oriúndos da Calcidia, en Grecia, pero xa se estableceran algúns anos antes na illa de Pitecusa (moderna Isquia), situada fronte a Cumas. A cidade había fundar colonias propias: Zancle (moderna Messina, fundada en -725) e Nápoles (fundada en -600 e cuxo nome significa "nova polis")

A cidade estableceu relacións comerciais cos etruscos, aos que fornecía produtos como vasos de cerámica de Corinto, así como bens provenientes de Siria e Fenicia. Cumas chegaría tamén a se ver envolta en conflitos cos etruscos.

No -524 Aristodemo derrotou os etruscos, converténdose en tirano da cidade. En -474, aliada a Siracusa gobernada por Hierón I, Cumas conseguiu derrotar os etruscos nunha batalla naval. Con todo, os samnitas, un pobo de Italia, tomaron a cidade en -428 (ou -421). A cultura grega desapareceu entón da localidade.

Cumas foi conquistada por Roma en -338, e volveuse unha cidade pouco relevante durante o imperio romano. No 716 foi conquistada polo duque de Benevento Romualdo II, permanecendo no seu poder ata 717, data na que foi reconquistada polo duque de Nápoles, Xoán I. Sobreviviu ata 1205, ano en que foi destruída.

Véxase tamén
------------

* Sibila de Cumas.
* Libros sibilinos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q243456
* WorldCat
* VIAF: 315531502
* BNF: 12077087g
* BRE: 2121711
* DARE: 16719
* EBID: ID
* GEC: 0021049
* GeoNames: 3177706
* GND: 4010764-4
* Pleiades: 432808
* Treccani: cuma
* Trismegistos: 14437

 |
Ruínas de Tebas.
**Tebas** (en grego **Θῆϐαι**) era unha vila grega de Beocia, capital dun domo.

Tebas na mitoloxía
------------------

### Orixes da cidade

*Artigo principal**:* Cadmo.
A cidade foi fundada polo Cadmo (ou **Cadmos**), fillo de Axenor, rei de Tiro (Fenicia) e de Telefasa, e irmán de Europa.

Chegou a Grecia buscando á súa irmá Europa, raptada por Zeus. Ao non atopala, e seguindo o consello do Oráculo de Delfos buscou un lugar onde fundar unha cidade. No sitio previsto, un dragón matou os seus compañeiros pero el venceu ao dragón e sementou os seus dentes, dos que naceron os guerreiros que lle axudaron a fundar a cidade de Tebas.

Xa ancián, o pobo de Tebas rebélase contra el. Xunto coa súa esposa busca refuxio na Iliria, onde foron finalmente transformados en serpes.

### O ciclo de Edipo

*Artigos principais**:* Edipo, Esfinxe e Antígona.
Edipo era fillo dos reis de Tebas Laio e Iocasta. Ao nacer, un oráculo revela que matará o seu pai, ante o cal decídese que morra. Un pastor é o encargado de executalo, pero só o abandona no monte, no que é atopado por outro pastor, este de Corinto, o cal o leva ante os reis de Corinto, que o adoptan dada a súa incapacidade para ter fillos.

Coñecedor da terrible profecía, foxe de Corinto, e nun camiño pelexa e mata a un home, que resulta ser Laio, o seu pai. Chegando a Tebas atopa á Esfinxe, un monstro que se alimenta dos viaxeiros e ten atemorizada a Tebas, que lle propón unha adiviña, *Cal é o único animal que na alborada anda con catro pés, ao mediodía con dous pés e á tardiña con tres pés?*, que Edipo resolve dicindo que é o home. Edipo salva a vida e a esfinxe suicídase.

Os habitantes de Tebas danlle como mostra de gratitude o trono baleiro e a man da raíña viúva, Iocasta. Xa no trono, as desgrazas que caen sobre a cidade apuntan a un home impío que atrae a cólera dos deuses. Por fin Edipo descobre toda a verdade e cégase polo que fixo. Guiado pola súa filla Antígona diríxese a Colono, alí os seus fillos pelexaran polo seu cadáver, pois será rei quen o posúa.

Máis tarde, Antígona foi condenada a ser enterrada viva como castigo por ter enterrado o cadáver do seu irmán, Polinices, a pesar da prohibición do tirano Creonte.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5760
* WorldCat
* VIAF: 167954647
* BNF: 13553870k
* BRE: 4710594
* DARE: 21952
* EBID: ID
* GEC: 0065363
* GeoNames: 252910
* GND: 4078237-2
* LCCN: n84229558
* NKC: ge139335
* SUDOC: 027253953
* Treccani: tebe

 |
**José Domingo Cipriano Oreiro Rodríguez**, nado o 24 de xaneiro de 1947 en Muros, é un político galego do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela, estudou pedagoxía e comezou a dar clase para rapaces con dificultades cognitivas no IES de Carnota.

Militante do Partido Popular de Galicia, foi elixido deputado autonómico nas eleccións galegas de 1993. Permaneceu durante dous anos na cámara do Hórreo, ata que en 1995 foi elixido alcalde de Carnota nas municipais dese ano, ao obter a súa agrupación política 6 concelleiros.

En 2004 integrou a candidatura do Partido Popular de Galicia ao Congreso dos Deputados nas xerais dese ano, e resultou elixido. Volvería a ser o alcalde de Carnota logo das eleccións de 2007, cando obtivo 7 concelleiros, despois do mandato de Xosé Manuel García Martínez, do BNG. Abandonou o Congreso en 2008, e a alcaldía en 2011, cando foi substituído á fronte do concello carnotán por Ramón Noceda Caamaño, do BNG, que xa fora o alcalde da vila entre 1983 e 1989.

No ano 2014 foi imputado por fraude na contratación dunha empregada municipal na súa última etapa na alcaldía. En 2020, confirmouse a acusación e tanto el coma a que fora a tenente de alcalde foron condenados a 7 anos de inhabilitación para cargo público.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Manuel Santiago Brea Beiro** |  **Alcalde de Carnota** 1995 - 1999 | Sucesor:**Xosé Manuel García Martínez** |
| Predecesor:**Xosé Manuel García Martínez** |  **Alcalde de Carnota** 2007 - 2011 | Sucesor:**Ramón Noceda Caamaño** |

Notas
-----

1. ↑  "El exalcalde, el secretario y la contratada, imputados por el enchufe de Carnota". Consultado o 7-1-2015.
2. ↑  "Inhabilitados ex-alcalde e ex-tenente de alcalde do PP de Carnota por prevaricación". 3/6/2020. Consultado o 3/6/2020.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Carnota

### Ligazóns externas

* Ficha no Congreso dos Deputados
**Nikon Corporation** é unha empresa xaponesa adicada á fabricación de cámaras fotográficas, prismáticos, microscopios e instrumentos de medición, sendo unha das empresas líderes neste sector.

Historia
--------

A sociedade foi creada en 1917, co nome de **Nippon Kōgaku Kōgyō Kabushikigaisha** (*en xaponés*: 日本光學工業株式會社), produto da unión de dúas sociedades líderes no sector da óptica. A sociedade especializouse na construción de lentes e instrumentos de precisión para cámaras fotográficas, binóculos, microscopios e instrumentos de medición. Durante a segunda guerra mundial Nikon converteuse en provedora de binóculos, microscopios e outros instrumentos ópticos para o exército xaponés, e creceu ata contar con 19 establecementos industriais e 23 000 empregados. Finalizada a guerra, regresa a súa produción civil, reducindose a unha soa fábrica e 1 400 empregados.

En 1946 a empresa muda o seu nome a Nikon, da unión de *Nippon Kōgaku* (óptica xaponesa) e *Ikon.*

### Fotografía dixital

Nikon creou algunhas das súas primeiras cámaras SLR dixitais para a NASA, utilizadas no transbordador espacial dende 1991. Despois dunha asociación con Kodak na década de 1990 para producir cámaras SLR dixitais baseadas en corpos de cámaras Nikon existentes, en xuño de 1999 a compañía lanzaría baixo a súa marca a Nikon D1.

Notas
-----

1. ↑  "Nikon NASA F4". *Revolvy* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 12 de setembro de 2019.
2. ↑  "The Nikon D1". *Nikon Corporation* (en inglés). Archived from the original on 12 de novembro de 2006.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Nikon Corp. *(en xaponés)*
* Nikon España *(en castelán)*
Rúa Strakonická, en Smíchov
**Smíchov** é unha área catastral, situada na marxe esquerda do río Moldava, no distrito 5 da cidade de Praga (República Checa). Antigamente foi unha localidade independente, pasando a formar parte da capital checa en 1922.

Edificios importantes
---------------------

Na área de Smíchov, encóntranse os seguintes edificios:

* A vila Bertramka, onde viviu Mozart. A vila Bertramka foi pechada ao público en 2009 sen ningunha explicación.
* A vila Portheimka construída por Kilian Ignace Dientzenhofer para a súa familia.
* O parque do sagrado corazón.
* A Sinagoga Smíchov.

Nova cara de Praga
------------------

A creación do centro comercial *Anděl* (O anxo), así como o inmoble *Zlatý Anděl* por Jean Nouvel, fixeron desta zona da cidade, dende mediados do século XX, un novo centro urbano. Os transportes están especialmente desenvolvidos coa estación de metro de Anděl, unha estación de tranvía e unha liña de autobús.

Smíchov concentra varios aspectos de Praga: 

* Numerosos edificios históricos e unha cidade vella correspondente a Náměstí 14. října (a praze do 14 outubro).
* Un centro urbano moderno, similar aos doutras capitais europeas.
* Unha área residencial.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Smíchov*** |

* Staropramen

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q942842
* WorldCat
* VIAF: 132672541
* GeoNames: 3065743
* GND: 4293952-5
* LCCN: n92114088
* NKC: ge128581
* OSM: 429381

 |
**José González Dopico**, nado en Ferrol o 9 de xuño de 1944 e finado na mesma cidade o de 17 de maio de 2007, foi un boxeador galego.

Traxectoria
-----------

Dopico criouse no barrio de Esteiro e comezou a practicar o boxeo dirixido por Joaquín Alejos, que fora campión de España. Debutou como afeccionado en 1957 e proclamouse campión de Galicia de peso pluma derrotando a Amando Dopico. Debutou como profesional o 17 de agosto de 1963.

O 5 de setembro de 1965, xa en peso wélter, venceu en Carballo o canario Carmelo García "Gancho" nun combate polo campionato de España, que non obstante o propio "Gancho" lle arrebatou en decembro. Dous anos despois volveu loitar polo título, mais foi derrotado por Antonio Torres. Conseguiu o título de campión de España o 23 de xullo de 1968 ao vencer a Toni Ortiz no primeiro asalto. Revalidou o título en varias ocasións. En novembro de 1973 enfrontouse en París co francés Roger Menetrey polo campionato de Europa, que non logrou. Entre 1970 e 1973 estivo entre os dez primeiros da clasificación dos mellores pesos wélter do Consello Mundial de Boxeo.

Abandonou o boxeo en 1975 tras revalidar o campionato de España e pasou a traballar como bombeiro na súa cidade natal.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  P.A.L. (20 de maio de 2007). "Un boxeador diferente que desmitificó sus mayores éxitos". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 10 de novembro de 2020.
2. 1 2 3 4 5 6  Barral (28 de marzo de 2020). "José González Dopico - Reseña biográfica publicada en mayo de 2015". *Boxeo de Medianoche* (en castelán). Consultado o 10 de novembro de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Ferrol*** |

### Ligazóns externas

* José González Dopico en BoxStat Arquivado 16 de novembro de 2020 en Wayback Machine.
* Homenaxe ao boxeador galego José González Dopico

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q101440075
* BoxRec: 15932

 |
**Bloqueo nervioso** ou **bloqueo nervioso periférico** é unha técnica anestésica na que, deliberadamente, interrómpese a condución nerviosa nun determinado nervio ou grupo de nervios coa finalidade de producir alivio ou abolición da dor. Xunto coa anestesia do neuroexe (epidural e espinal) conforman a anestesia locorrexional. Habitualmente os bloqueos nerviosos pódense realizar en case calquera nervio do corpo humano. O obxectivo é eliminar a condución nerviosa dunha rexión corporal, ben de xeito temporal, para unha intervención cirúrxica; ben a longo prazo para o tratamento da dor crónica. O bloqueo nervioso realízase depositando, a través dunha agulla, diferentes medicacións que actúan sobre as células nerviosas. Fundamentalmente adminístranse anestésicos locais, como a lidocaína. Tamén se poden adminitrar outras substancias que poden prolongar, complementar ou potenciar a acción dos anestésicos locais, como os corticoesteroides, os alfa agonistas (clonidina, dexmedetomidina), opioides, bicarbonato ou antiinflamatorios non esteroideos, entre outros. 

Para localizar o nervio, habitualmente emprégase algunha técnica de imaxe. A máis utilizada é a ecografía, por ser inocua e proporcionar imaxes a tempo real, aínda que tamén se poden empregar a radiografía continua ou a resonancia magnética nuclear.

Tipos
-----

Segundo a rexión que se bloquea, existen diferentes tipos de bloqueos:

* Bloqueo de nervio periférico, como por exemplo o nervio femoral.
* Bloqueo de plexos, como por exemplo o plexo braquial, que inclúe diferentes nervios, troncos ou raíces nerviosas.
* Bloqueo fascial ou interfascial, no que non se bloquean directamente os nervios, senón fascias musculares que se extenderán a estruturas nerviosas veciñas.
* Anestesia local ou infiltrativa

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Anestesioloxía e Reanimación
* Anestesia neuroaxial
* Anestesia epidural
**Carlos Álvarez Fernández-Cid**, nado en Santiago de Compostela en maio de 1918 e finado en Ribadeo no ano 1984, foi un farmacéutico e afeccionado á música galego.

Traxectoria
-----------

Nado en Santiago, chegou a Ribadeo antes de cumprir o ano. Farmacéutico, deu clases no instituto á súa creación. A súa faceta como músico é a que fixo del un persoeiro en Ribadeo. Ós 16 anos era organista da igrexa e director do Coro Parroquial. Dirixiu a tuna universitaria de Santiago nos anos 1943 e 1944 e tamén a Banda Municipal de Ribadeo no 1946 e logo en 1949. No 1948 dirixiu unha formación musical en Abres. 
Creou en 1955 e mantivo en Ribadeo a Coral Polifónica até o 1983, así como animou diversas outras formacións musicais. Refundou unha rondalla en funcionamento nos anos 1960 e 70,

Centenario
----------

Durante o 2018, ano do centenario do seu nacemento, organizados pola Coral Polifónica de Ribadeo e a Sociedade Filantrópico Dramática, preparáronse en Ribadeo diversos actos para a súa celebración, como a descoberta dunha placa na súa casa ou a charla de inicio de curso no IES de Ribadeo Dionisio Gamallo sobre a súa figura.

Notas
-----

1. 1 2  "Un ano de Centenario". 23/5/2018. Consultado o 24/5/2018.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Carlos Álvarez Fernández-Cid músico*. Xunta de Galicia. 2018. ISBN 9788417094492.
* Carlos Álvarez Lebredo, 2003: *Cincuenta anos de música en Ribadeo. Biografía musical de Carlos Álvarez e Fernández-Cid*. Deputación Provincial de Lugo. ISBN 84-8192-222-6.
* Coral Polifónica de Ribadeo, 2005: *50 aniversario Coral Polifónica de Ribadeo 1955 - 2005*. Deputación Provincial de Lugo.