**Gabriel Esteban León Trilla**, nado en Valladolid o 3 de agosto de 1899 e finado en Madrid o 6 de setembro de 1945, foi un dirixente comunista e loitador antifranquista. Foi asasinado por orde do PCE.

Traxectoria
-----------

Fillo dun comandante de infantaría orixinario de Santander, Desiderio León, e da leridana Ignacia Trilla. A súa irmá Carmen casou con José Bullejos Sánchez, que chegou a ser secretario xeral do PCE.
Estudou Filosofía e Letras na Universidade Central de Madrid, onde tamén aprendeu francés e ruso. O 1 de marzo de 1918 ingresou na Agrupación Socialista Madrileña do PSOE, pero o 30 de xullo de 1920 deuse de baixa para participar na fundación do Partido Comunista de España. Cando o seu cuñado Bullejos foi nomeado secretario xeral do PCE en 1925 el foi nomeado secretario de axitación e propaganda. De novembro de 1928 a marzo de 1930 foi encarcerado pola ditadura de Primo de Rivera. Durante estes anos frecuentou o Ateneo de Madrid, onde coñeceu á súa futura esposa, a rusa Lydia Kúper de Velasco.

En 1931 viaxou á URSS como delegado do PCE na Komintern. Ao volver posicionouse ao lado de Bullejos, Adame, Vega e outros contra a Internacional Comunista, polo que en agosto de 1932 foi expulsado do PCE. Entón volveu ao PSOE e ingresou na Federación de Trabajadores de la Enseñanza, ao tempo que traballou como profesor de francés en Madrid, Calatayud e Burgos.

Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi readmitido no PCE, dirixiu a revista *Nuestra Bandera* e loitou na batalla do Ebro como comisario político do V Corpo de Exército. Ao rematar a guerra exiliouse en Francia, e despois de pasar polos campos de concentración de Argelès-sur-Mer e Vernet d'Ariège en xuño de 1939 marchou a Aix-en-Provence, onde colaborou con Jesús Monzón na reorganización do PCE no interior.

Seguindo as orientacións do partido volveu da Francia ocupada polos nazis á España franquista o 30 de decembro de 1943 para ocupar un posto no traballo do PCE. En marzo de 1944 foi nomeado secretario de axitación e propaganda co pseudónimo de Julio Torres Alarcón e organizou a dirección do partido composta por Casto García Roza, Apolinario Boveda, Enrique Alegre, Narciso González, Pedro Canales e Josep Serradell "Román". Tamén se encargou da edición clandestina de *Mundo Obrero*. Logo do fracaso da invasión do val de Arán o 27 de outubro de 1944 a dirección do PCE, encabezada por Santiago Carrillo e Dolores Ibárruri, acusou a Jesús Monzón e a Gabriel León Trilla do fracaso.

En abril de 1945 foi destituído da secretaría de axitación e propaganda e a dirección do PCE encargou a súa morte ao maquis Cristino García, quen se negou a executalo el mesmo e enviou dous homes do seu grupo para facer o traballo. O 6 de setembro de 1945 foi apuñalado nun antigo cemiterio despoboado na rúa Abascal de Madrid (o Campo de las Calaveras) por Francisco Esteban Carranque e José Olmedo González Gitano. Morreu no traxecto ao Hospital Clínico de Madrid. Executárono deixándoo espido, para que parecera un asunto de homosexuais.

Dolores Ibárruri, no seu informe ao V Congreso do PCE en outono de 1954, dixo:

> 
> 
> *Como un viejo y experimentado provocador, Trilla entregó a la policía la organización del partido y de guerrilleros... Monzón y Trilla estuvieron ligados con el policía norteamericano Field, dándole la posibilidad de reclutar para su trabajo a elementos vacilantes, aventureros y arribistas ...*
> 
> 

Polo que respecta aos seus dous asasinos, Francisco Esteban Carranque foi fusilado polas autoridades franquistas con outros guerrilleiros da partida de Cristino García o 21 de febreiro de 1946. José Olmedo foi detido en setembro de 1947, encerrado no penal de Ocaña, condenado a morte e fusilado o 17 de novembro de 1948.

Referencias literarias
----------------------

En 1977 Jorge Semprún publicou *Autobiografía de Federico Sánchez*, no que contaba o caso de León Trilla e explicaba as circunstancias da súa morte clandestina.

Notas
-----

1. ↑  Asesinado a manos de sus camaradas, El Norte de Castilla (06/02/2018)
2. 1 2 3  Semprún, Jorge (23 de abril de 1980). El País, ed. "Con motivo de un aniversario". Consultado o 14 de outubro de 2012.
3. ↑  Gregorio Morán, "Tabucchi y la responsabilidad", sinpermiso.info, 9 de abril de 2012

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández Rodríguez, Carlos (2006). "Gabriel León Trilla. Un dirigente comunista purgado a manos del estalinismo" (PDF).

* Estruch Tobella, Joan (1996). "Referentes históricos en "Beltenebros", de A. Muñoz Molina". *Iberoamericana* **20** (63/64): 5–13. ISSN 1577-3388.
* Morán, Gregorio (1986). *Miseria y grandeza del Partido Comunista de España: 1939-1985*. Barcelona: Planeta. ISBN 84-320-5852-1.

### Ligazóns externas

* Los hijos perdidos de Trilla

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5873403
* DBE: gabriel-leon-trilla

 |