recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Parque Mercedes Ábrego en Cúcuta.
**Mercedes Ábrego de Reyes**, nada en Cúcuta ou San Cayetano en 1771 ou 1775 e finada en Cúcuta en 1813, foi unha mártir da independencia de Colombia. Foi executada sen ser xulgada polos españois por tecer o uniforme de brigadier a Simón Bolívar.

Traxectoria
-----------

O escritor colombiano José Monsalve ―autor de *Mujeres de la independencia―* afirma que a súa familia era de Socorro. Casou con Marcelo Reyes, que posuía a facenda de Urimaco, onde cultivaron cacao que enviaban a Maracaibo. Tiveron tres fillos ―José Miguel, Pedro María e José María― todos educados no Colexio Bogotá. Enviuvou antes da independencia.

A súa familia afirma que ela pagou coa súa vida por presentar a Bolívar cun bo uniforme. Ela foi sen protestar, deu a bendición aos seus perturbados fillos, que foran enviados por Francisco de Paula Santander a buscar os movementos de *Matute* e *Casas*. A execución tivo lugar en fronte dos seus dous fillos que se perturbaron ao vela chorar cando morría. Os seus fillos foron encarcerados para que puidesen chorala unha vez fose executada.

No departamento de Norte de Santander hai un concello que leva como nome o seu primeiro apelido, Ábrego.

Notas
-----

1. ↑  Na maioría das referencias, o seu apelido escríbese como esdrúxula:

	* «El Instituto Mercedes Ábrego, ganador en el festival de cometas», artigo do 21 de agosto de 2016 na páxian web Mercedes Ábrego Palmira (Colombia).
	* "Mercedes Ábrego" Arquivado 24 de decembro de 2017 en Wayback Machine. artigo en Banrepcultural (Bogotá).
	* Instituto Técnico Mercedes Ábrego Arquivado 18 de outubro de 2016 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Arciniegas, Germán (1961): *América mágica: II Las mujeres y las horas*.
* Calle, Manuel J. (1955): *Leyendas del tiempo heroico*.
* Monsalve, José D. (1926): *Mujeres de la independencia*.
* Knaster, Meri (1977): *Women in Spanish America: an annotated bibliography from pre-conquest to contemporary times*.

* Portal:Colombia
* Portal:Muller

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9031670
* WorldCat
* VIAF: 51453585
* FAST: 1659459
* LCCN: no2006119253

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: A Cova da Serpe.
Coordenadas: 43°05′19″N 7°54′45″O﻿ / ﻿43.0885949, -7.9123983

A Cova da Serpe.
A **Cova da Serpe** é a maior elevación da serra do mesmo nome con 841 m sobre o nivel do mar, e sitúase xusto no punto onde conflúen os lindes dos concellos de Guitiriz, Friol e Sobrado.

O monte é citado xa no século X como *Cova de Serpente* e era un dos fitos que sinalaban a doazón inicial ao mosteiro de Sobrado. O nome procede dunha caverna localizada nas proximidades da cima, dunha lonxitude duns 12 metros, e un altor na boca de sobre 2 metros; a anchura máxima é de 5 metros.

Inscrición no monte da Cova da Serpe.
Domingo Fontán, durante a elaboración da súa *Carta xeométrica de Galiza*, estivo até tres veces na Cova da Serpe: en 1822, 1828 e 1830. A última vez, grazas ao acompañamento de bo tempo, puido ver polos seus aparellos a Torre de Hércules, situada a uns 70 quilómetros.

Lendas
------

Estanislao Fernández de la Cigoña recolleu dúas lendas diferentes sobre a cova. Nunha fálase dunha enorme serpe, capaz de tragar gando, dun bocado en Miraz (Friol), a uns 8 quilómetros de distancia, sen que o rabo do réptil saíra do gruta. Os veciños acaban por matar o monstro dándolle de cebo un burro de alcatrán, e prendéndolle lume. Na segunda lenda a filla do señor de Miraz escapa cun mozo aldeán, do que está namorada, acabando os amantes por refuxiarse na cova, onde o mozo será quen de matar á serpe. Porén, nas lendas recollidas por Carré, o señor de Miraz é substituído polo señor da torre de Narla.

Galería de imaxes
-----------------

* Cova da Serpe e miradoiro.Cova da Serpe e miradoiro.
* Casa da Neve vista dende a parte superior.Casa da Neve vista dende a parte superior.
* Casa da Neve vista dende a parte inferior.Casa da Neve vista dende a parte inferior.

Notas
-----

1. ↑  Hugo Brandalise, Vitor (30.8.2012). "La Cova da Serpe: geografía, montañismo y… leyendas". *El primer rostro de Galicia* (en castelán). Consultado o 27.1.2019.
2. ↑  Fernández de la Cigoña, E. (1995). *As covas de Galicia. Guía práctica para visitar as arcas, grutas, furnas, palas, buratos, cavernas, bolas e covas galegas*. Vigo: Xerais. ISBN 84-7507-897-4.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* de Torres Luna, P.; Pazo Labrador, A.; Santos Solla, J. M. (1990). *Galicia, rexión de contrastes xeográficos*. Servizo de Publicacións e Intercambio Científico da Universidade de Santiago de Compostela. ISBN 84-7191-592-8.
Coordenadas: 42°19′15″N 8°36′08″O﻿ / ﻿42.32084754474, -8.6023472814002
O **Monte de Baltar**, tamén coñecido coma **Monte Outeiro Grande**, é un macizo granítico de 260 metros de altura que se atopa no concello pontevedrés de Redondela, na parroquia do Viso.

Desde o ano 2008 conta cunha estación meteorolóxica, na que se rexistran datos de temperaturas, humidade, presións, velocidade e dirección do vento e precipitacións.

Dende o ano 2001 celébrase no seu cumio o festival A Noite da Lúa Meiga de música tradicional galega.

Notas
-----

1. ↑  "Estación meteorolóxica de O Viso.". Meteogalicia. Arquivado dende o orixinal o 12 de setembro de 2019. Consultado o 23 de xaneiro de 2014.
2. ↑  "A lúa meiga brilla no Viso.". La Voz de Galicia. Consultado o 23 de xaneiro de 2014.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Monte da Peneda

### Ligazóns externas

* Xeografía de Redondela. Anecdotario Redondelán.Arquivado 27 de decembro de 2013 en Wayback Machine.
**Mercedes Roldós Caballero**, nada en Mugardos o 6 de marzo do 1956, é unha médica e política galega.

Traxectoria
-----------

Licenciada en Medicina e Cirurxía e especialista en bioquímica clínica, traballaba como doutora do hospital universitario de Gran Canaria ata a súa entrada na política. Militante do Partido Popular, foi elixida deputada en 1999 por esta formación no Parlamento das Canarias, en representación de Gran Canaria. En 2003 repetiu escano, e ademais foi voceira de Sanidade da súa formación, ata que nas eleccións españolas de 2004 resultou escollida deputada polo Partido Popular. En 2007 abandonou o Congreso dos Deputados tras ser elixida novamente deputada no Parlamento das Canarias na súa VII e VIII Lexislatura, ocupando o cargo de Conselleira de Sanidade do Goberno das Canarias (formado por Coalición Canaria e Partido Popular) entre o 2007 e o 2010. Foi tamén senadora pola Comunidade Autónoma das Canarias entre 2015 e 2016. O 16 de decembro do 2016 o Consello de Ministros noméaa Delegada do Goberno nas Canarias, cargo que ocupa actualmente e no que substitúe a Enrique Hernández Bento.

É membro da Sociedade Española de Biopatoloxía.
En ciencias aplicadas, un **modelo matemático** é un dos tipos de modelos científicos que emprega algún tipo de formulismo matemático para expresar relacións, proposicións substantivas de feitos, variábeIs, parámetros, entidades e relacións entre variábeis e/ou entidades ou operacións, para estudar comportamentos de sistemas complexos ante situacións difíciles de observar na realidade.

O termo **modelización matemática** utilízase tamén en deseño gráfico cando se fala de modelos xeométricos dos obxectos en dúas ou en tres dimensións.

O significado de *modelo matemático* en matemática fundamental porén é algo diferente. En concreto, en matemáticas trabállase con modelos formais. Un **modelo formal** para unha certa teoría matemática é un conxunto sobre o que definiron un conxunto de relacións unarias, binarias e trinarias, que satisfai as proposicións derivadas do conxunto de axiomas da teoría. A rama da matemática que se encarga de estudar sistematicamente as propiedades dos modelos é a **teoría de modelos**.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ríos, Sixto (1995): *Modelización*. Madrid: Alianza Editorial. ISBN 978-84-206-2822-6.
* Stewart, James (2002): *Cálculo, Trascendentes Tempranas*. 4ª ed. México: Ed. Thomson Learning. ISBN 9706861270.

### Outros arttigos

### Ligazóns externas

* Tipos de modelos matemáticos *(en castelán)* Consultada o 25/12/2012.
* Modelación Matemática *(en castelán)* Consultada o 25/12/2012.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre matemáticas é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q486902
* AAT: 300065075
* BNCF: 16593
* BNF: 11956771s
* BRE: 2221641
* EBID: ID
* FAST: 1012085
* GND: 4114528-8
* JSTOR: mathematical-models
* LCCN: sh85082124
* MAG: 76969082
* NDL: 01157664

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D008962
* MeSH: E05.599

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Modesto García.

**Modesto García Nóvoa**, nado en Buenos Aires en 1896 e finado en Vigo en 1978, foi un médico e político galego.

Traxectoria
-----------

Os seus pais eran naturais de Gomesende e estiveron emigrados na Arxentina principios do século XX, cando regresaron a Ourense. Estudou Medicina en Valladolid e colexiouse nesa provincia en 1925. Simpatizante de Izquierda Republicana e admirador de Manuel Azaña, co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e condenado sen xuízo a ser confinado no campo de concentración das Cocheras dos tranvías de Valladolid. A súa familia foi sometida a acosos e rexistros. Foi expulsado do Colexio de Médicos en decembro de 1936. Saíu do cárcere en decembro de 1937 e foi expedientado coa prohibición para exercer a nivel público a súa profesión. Trasladouse a Vigo e instalouse en Canido. A súa esposa faleceu en xaneiro de 1938, quedando viúvo con tres nenos pequenos. Nos anos corenta abriu consulta en Vigo, pero non foi rehabilitado para a función pública ata os anos sesenta, e obtivo unha praza en Baiona. Colaborou coa rede da oposición antifranquista de Vigo, deu apoio e axuda sanitaria a enlaces da guerrilla e escapados e fuxidos da zona de Vigo. Foi detido en varias ocasións, a máis perigosa o 8 de setembro de 1947, acusado polas súas supostas actividades políticas. Foi procesado na causa 438/47 da Coruña contra Francisco Rey Drox e outros. Finalmente foi posto en liberdade o día 20 ao non aparecer cargos contra na súa contra.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Simón Lorda, David (2011). "Recuperando a Memoria (histórica) na sanidade galega (II): Médicos, Practicantes e "Maquis": O apoio á guerrilla e aos represaliados na posguerra" (PDF). *Cadernos de Atención Primaria* **18**: 167. Consultado o 6 de xuño de 2014.

### Ligazóns externas

* Modesto García Nóvoa. Un médico perseguido *(en castelán)*
**Modesto Ordóñez Gómez**, finado en Mens (Malpica de Bergantiños) o 13 de abril de 1979, foi un empresario e político galego.

Traxectoria
-----------

Empresario da conserva. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi xefe local de Falange Española Tradicionalista y de las JONS. Foi nomeado alcalde de Malpica de Bergantiños en outubro de 1938. Permaneceu no cargo até marzo de 1939. Volveu ser nomeado alcalde para substituír a Pedro Loureiro González. Permaneceu no cargo até 1968. Foi patrón maior da Confraría de Pescadores do Porto de Malpica.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Alejo Centeno Soto** |  **Alcalde de Malpica de Bergantiños** 1938 - 1939 | Sucesor:**Celestino Barizo Castiñeira** |
| Predecesor:**Pedro Loureiro González** |  **Alcalde de Malpica de Bergantiños** ? - 1968 | Sucesor:**José Antonio Seoane Vázquez** |

Vida persoal
------------

Casou con María Cousillas Suárez.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 15-4-1979, p. 47.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2011). *O mar e a memoria. O expediente Armesto*. A Coruña: Laiovento. ISBN 978-84-8487-221-4.
Prototipos de antenas LOFAR.
**LOFAR**, acrónimo de **Low Frequency ARray**, é un radiotelescopio empregado en astronomía. Trátase dun ambicioso proxecto consistente en construír un array interferométrico distribuído ao longo dos Países Baixos e o norte de Alemaña, cunha área efectiva total de até 1 quilómetro cadrado.

Obxectivo
---------

A misión do LOFAR consiste en sondear o universo con frecuencias de radio desde ~10 – 240 MHz con maior resolución e sensibilidade que outras investigacións de sondaxes anteriores, coma a 7C e a 8C, e as sondaxes do Very Large Array (VLA) e mais o Giant Meterwave Radio Telescope (GMRT).

O 26 de abril de 2005, un superordenador IBM Blue Gene-L foi instalado no centro matemático da Universidade de Groningen para procesar os datos producidos polo LOFAR. Este supercomputador converteuse no máis poderoso de Europa segundo a listaxe TOP500.

Notas
-----

1. ↑  Astron presenta o ordenador máis potente de Europa *(en castelán)*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web de LOFAR *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1192324
* MAG: 2780590096

 |
**Modesto Domínguez Hervella**, nado en Verín o 24 de febreiro de 1827 e finado en Madrid o 8 de abril de 1913, foi un matemático e enxeñeiro galego.

Traxectoria
-----------

Formouse como enxeñeiro na Escola de Guadalaxara. Viviu en Bordeos, onde ocupou a cátedra de Matemáticas e Lingua Española. En 1855 volveu a España e ingresou no corpo de enxeñeiros da Armada. Ampliou estudos en Francia e Inglaterra. Dirixiu as obras civís e hidráulicas de Ferrol, as obras do dique de pedra do arsenal ferrolán e a construción de buques neste estaleiro. Foi director das Escuelas Especiales del Cuerpo y de la Maestranza, comandante de enxeñeiros en Ferrol e A Habana, e presidente da Xunta de Exames para o ingreso no corpo de enxeñeiros da Armada. Foi membro da Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas y Naturales.

Obras
-----

* *Elementos de geometría analítica*, 1880.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12393428
* WorldCat
* VIAF: 315947981
* BNE: XX1252769
* DBE: modesto-dominguez-hervella

 |
**Morgan Parker** é unha poeta e editora estadounidense. É autora das coleccións de poesía *Other People’s Comfort Keeps Me Up At Night* (Switchback Books, 2015) e *There are More Beautiful Things than Beyoncé* (Tin House Books, 2017).

Traxectoria
-----------

Parker graduouse en Antropoloxía e Escritura Creativa na Universidade de Columbia e obtivo un máster en poesía na Universidade de Nova York.

Parker é editora en Little A e Day One. Ensinou escritura creativa na Universidade de Columbia, foi coadxunta das series de lecturas Poets With Attitude (PWA) canda a Tommy Pico, creadora e anfitrioa de Reparations, Live! na Ace Hotel de Nova York, e é membro de The Other Black Girl Collective co poeta e intérprete Angel Nafis.

A súa poesía foi incluída en publicacións como *The Awl*, *Poetry Foundation*, *Tin House* e outros. O seu traballo tamén foi incluído en *Why I Am Not A Painter* (Argos Books), *The BreakBeat Poets: New American Poetry in the Age of Hip-Hop*, e *The Best American Poetry 2016*.

En decembro de 2015 foi seleccionada como blogueira destacada da Poetry Foundation.

Parker viviu en Nova York pero trasladouse ao sur de California no verán de 2017.

Recoñecementos
--------------

* 2017 - National Endowment for the Arts Literature Fellowship
* 2016 - Pushcart Prize
* 2013 - Gatewood Prize
* 2012 - Cave Canem Fellowship

Notas
-----

1. ↑  "About".
2. ↑  "Ace Hotel New York | Midtown Manhattan Hotel | NYC Hotel". Arquivado dende o orixinal o 14 de outubro de 2017. Consultado o 14 de decembro de 2017.
3. ↑  "The Other Black Girl Collective". Arquivado dende o orixinal o 09 de xaneiro de 2018. Consultado o 14 de decembro de 2017.
4. ↑  "Fractures Through Time: Our Eleventh Annual Look at Debut Poets | Poets & Writers".
5. ↑  "Let Me Handle My Business, Damn by Morgan Parker".
6. ↑  "Poets & Writers Looks at 2015 Debut Poetry Collections by Harriet Staff".
7. ↑  "«Cave Canem»".

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25189542
* WorldCat
* VIAF: 115152682499323310836
* LCCN: no2015132005
* SUDOC: 237408597

 |
A **modulación de amplitude en cuadratura** é un esquema de modulación tanto dixital como analóxica, onde se envía sinais con información cambiando, isto é modulando, a amplitude de dúas ondas portadoras, úsase a modulación por desprazamento da amplitude no esquema de modulación dixital e a amplitude modulada no analóxico. Estas dúas ondas, xeralmente sinusoides, están desfasadas 90º unha respecto á outra, ou o que é o mesmo está en cuadratura. Estas ondas acaban xuntándose e como resultado a nova onda é unha combinación de modulación por desprazamento de fase e modulación por desprazamento de amplitude no caso dixital e de modulación de fase e amplitude modulada no caso analóxico.

Usos
----

Entre outros usos utilízase para módems telefónicos de velocidades superiores a 2400bps, transmisión de sinais de televisión, microondas ou satélite, modulación TCM (Trellis Coded Modulation), que consegue velocidades de transmisión moi elevadas combinando a modulación coa codificación de canal e módems ADSL que traballan no bucle do subscritor, a frecuencias situadas entre 24KHze 1104KHz, onde se poden obter velocidades de datos de ata 9Mbps.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q749753
* EBID: ID
* MAG: 32409245

 |
**Modesto Moyrón Carreras**, nado en Zamora en 1849 e finado en Madrid o 30 de decembro de 1924, foi un escritor, xornalista e político republicano español.

Traxectoria
-----------

Instalouse no Barco de Valdeorras cara a 1882, onde casou coa filla de Casimiro Arias Rodríguez. Republicano federal, uniuse a José Núñez Núñez e Telesforo Ojea Somoza para constituír o grupo republicano de Valdeorras. Fundou no Barco os periódicos *El Porvenir de Valdeorras*, *La Voz de Valdeorras* e *Heraldo de Valdeorras*. Oficial da Deputación de Madrid, tamén dirixiu *El Nuevo Combate* (1893), foi un dos fundadores do *Diario Universal*, do que foi redactor, así como tamén foi redactor de *El País* e director de *La Idea* (1908). Autor de varios libros, algúns foron queimados publicamente nunha rúa do Barco durante unha Santa Misión. En 1898 presentouse como candidato republicano ás eleccións provinciais en Madrid, sendo derrotado. Volveu presentarse ás eleccións municipais de Madrid en 1901. En 1905 presentouse como candidato republicano ás eleccións a deputados polo distrito de Valdeorras. Finou en Madrid o 30 de decembro de 1924.

Pertenceu á masonaría.

Obras
-----

* *Algo huele a podrido ¿en Dinamarca? no, en la Diputación Provincial de Madrid: Folleto de actualidad*, 1899.

Vida persoal
------------

Foi pai de Modesto Moyrón Arias.

Notas
-----

1. ↑  *La Libertad*, 31-12-1924, p. 5.
2. ↑  Expediente personal de Modesto Moyrón Carrera

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández Fernández, Ángel (2012). "José Núñez Núñez. Don Pepito de Viloira, médico e valdeorrés ilustre". *Valnatura* (18): 34–36. Consultado o 5 de marzo de 2014.
**Morgan Robertson** nado o 30 de setembro de 1861 e finado en Nova Jersey o 24 de marzo de 1915, foi un escritor estadounidense de pequenos relatos e novelas, amais de estar considerado como o posible inventor do periscopio.

Traxectoria
-----------

É coñecido por ser o autor da novela *O afundimento do Titán*, publicada en 1898. A historia mostra a un barco de pasaxeiros inglés o *Titan*, do que se dicía que era insomerxible, polo que levaba poucos botes salvavidas. Nunha viaxe no mes de abril, o *Titan* choca contra un iceberg e afunde no océano Atlántico norte coa perda da maioría da pasaxe.

As semellanzas entre o afundimento do *Titan* e o afundimento do *RMS Titanic* en 1912 atraen aínda hoxe a atención aínda que haxa algunhas diferenzas: por exemplo, o *Titan* afunde case ó momento de chocar mentres que o *Titanic* tarda case tres horas.

En 1905, o libro de Robertson titulado *The Submarine Destroyer* saíu á venda. Describía como un submarino que empregaba un obxecto chamado periscopio. Malia coas reclamacións por parte de Roberson de ter inventado o prototipo de periscopio, Lake e Grubbs perfeccionárono empregándoo no U.S Navy no ano 1902, 3 anos antes da novela de Robertson.

O 24 de marzo de 1915, Morgan Robertson foi atopado morto no Hotel Alamac de Atlantic City en Nova Jersey.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q951594
* WorldCat
* VIAF: 56772036
* BNE: XX5084822
* BNF: 135387018
* FAST: 16781
* GND: 1025885376
* Gutenberg: 25902
* ISNI: 0000 0000 6310 4676
* LCCN: n50049183
* LibriVox: 4760
* NKC: xx0144376
* NLA: 35456322
* OBP: ID
* OL: OL4276865A
* openMLOL: 22483
* SNAC: w6cg0nqb
* SUDOC: 05069152X
* TESF: robertson\_morgan
* WikiTree: Robertson-8160

 |
Monstro mariño atacando un mariñeiro en *Vinte mil leguas baixo dos mares*.
Un **monstro**  (do latín: *monstrum*) é calquera criatura, xeralmente persoa ou animal fantásticos, que provoca medo ou dano físico pola súa aparencia ou accións. Adoita aparecer nas lendas e novelas de terror.

A palabra ten unha connotación de maldade, xa que os monstros son moralmente censurábeis. Tamén se aplica en sentido figurado a unha persoa malvada ou que cometes crimes.

Por outra banda, recentemente algúns medios presentaron monstros como personaxes simpáticos e ata heroicos, como por exemplo as películas de animación *Monsters, Inc.* e *Shrek*, e as franquías *Pokémon* e *Digimon*.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *monstro*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Monstro Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q276453
* BNCF: 2084
* BNF: 11963348n
* EBID: ID
* GEC: 0234992
* GND: 4078547-6
* JSTOR: monsters
* LCCN: sh85086994
* NDL: 00564482
* NKC: ph832430
* TESF: monsters

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: O Xuncal.

**O Xuncal** é un lugar da parroquia de Santa Cristina da Ramallosa, no concello de Baiona. Segundo o IGE, no ano 2008 tiña 232 habitantes.

Recibe o seu nome (ó igual que o da parroquia) polas súas características xeográficas e xeolóxicas. Debido a grande abundancia que houbo (e nalgúns sitios hai) de xuncos e ramallos, así coma terreos pantanosos e xunqueiras. Estes terreos dan á zona unha gran riqueza e variedade de flora e fauna.

O Xuncal divídese en dous polo río Groba que vai desembocar á praia Ladeira. Durante a posguerra, no período da autarquía do franquismo, construíronse en dito río dous muíños. Na actualidade un deles desapareceu por mor da construción do Club de Tenis Monterreal, e o outro foi restaurado para facer nel un restaurante.

| Lugares da parroquia de Santa Cristina da Ramallosa no concello pontevedrés de Baiona |  |
| --- | --- |
| As Areas | Bouzos | O Caeiro | O Cruceiro Novo | Devesa | Ladeira | Morade | O Outeiro | A Ponte | A Ponte Nova | A Ramallosa | A Ribeira | Sabarís | A Serralleira | Sopegal | Viso de Calvos | O Xuncal |


| Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Baiona |  |
| --- | --- |
| Baíña (Santa Mariña) | Baredo (Santa María) | Baiona (Santa María de Fóra) | Baiona (Santa María) | Belesar (San Lourenzo) | Santa Cristina da Ramallosa (Santa Cristina) |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Moulin Rouge (homónimos).
O *Moulin Rouge*, en París
Henri de Toulouse-Lautrec: *La danse au Moulin Rouge* (1890)
**Moulin Rouge** (que en galego significa *Muíño Vermello* e pronunciado algo semellante a 'mulén ghux') (48°53′3″N 2°19′56″L﻿ / ﻿48.88417, -2.33222) é un cabaré tradicional, construído no ano 1889 por Josep Oller, que xa era propietario anteriormente do *Paris Olympia*. Situado na zona de Pigalle no Boulevard de Clichy, ao pé de Montmartre, en París, Francia. É famoso polo gran muíño vermello que ten no seu faiado. O Moulin Rouge é un símbolo emblemático da noite parisiense, e ten unha rica historia ligada á bohemia da cidade.

Hai máis de cen anos que o Moulin Rouge é lugar de "visita obrigatoria" para moitos turistas. O Moulin Rouge continúa a ofrecer na actualidade unha gran variedade de espectáculos para todos aqueles que queren evocar o ambiente bohemio da Belle Époque e que aínda está presente no interior da sala de espectáculos. Non obstante, o estilo e o nome do Moulin Rouge de París foron imitados por moitos clubs de variedades e salas de espectáculos en todo o mundo.

A sala, as bailarinas e os seus clientes constituíron un dos temas preferidos na obra do pintor Henri de Toulouse-Lautrec.
A súa grande estrela a inicios do século foi a inesquecíbel Mistinguett.

Filme
-----

Existen varios filmes inspirados no local parisiense.

En 2001 estreouse o filme *Moulin Rouge!*, de grande éxito, dirixido por Baz Luhrmann e protagonizado por Nicole Kidman e Ewan McGregor.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Moulin Rouge Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Moulin Rouge de París — Páxina Web Oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q151030
* WorldCat
* VIAF: 153220253
* CinemaTreasures: 7133
* EBID: ID
* GEC: 0044630
* GeoNames: 6452937
* GND: 4286680-7
* MusicBrainz: ID
* Structurae: 20012822

 |
Vista do castelo de Methoni.

**Modon** é o nome dado polos francos á cidade grega do Peloponeso chamada hoxe en día Methóni.

Historia
--------

Modon estaba situada na ruta cara aos mercados do leste, e dende o século XII os Venecianos estaban interesados neles. En 1125, mandan un ataque contra uns piratas que capturaran unhas mercadorías venecianas e, de paso, instálanse en Modon.

Entón os venecianos fortalecen Modon, que pasa a ser un importante centro comercial coñecendo unha grande prosperidade, e denominándose xunto a Coron os ollos da Venecia. A vila pasa a ser etapa para os viaxeiros que ían de Venicia a Terra Santa. Os turcos desaxaron así toma-la vila e, no curso dos anos 1490, o sultán Bayezid II reuniu as súas tropas para o ataque. Non foi doado a súa toma, e malia asediala duramente, os defensores abandonan as murallas, temerosos de que chegasen reforzos. Os xanízaros aproveitan esta vantaxe e derruban a fortaleza e despois os pazos do gobernador. Modon cae o 9 de agosto de 1500, despois de pertencer aos venecianos ao redor de trescentos anos. A cidade foi incendiada, o bispo asasinado, os homes decapitados, e as mulleres e os nenos vendidos para escravitude. Os muros son reparados e dá comezo o primeiro período turco.

Os venecianos retoman a vila baixo Francesco Morosini, durante a grande guerra turca dos anos 1680. Este segundo período veneciano non dura moito tempo, xa que os turcos retomana en 1715. O decline da vila será constante neste segundo período turco, o comercio esmorece considerablemente.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q998805
* WorldCat
* VIAF: 141876853
* DARE: 21910
* GeoNames: 257122
* LCCN: n78098273
* SUDOC: 152516158
* Trismegistos: 38107

 |
**Marcos Sebastián Pérez Pena**, nado en Montevideo o 11 de novembro de 1980, é un xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Doutor en Xornalismo pola Universidade de Santiago de Compostela desde o 24 de abril de 2006 cunha tese sobre o papel desempeñado polos medios de comunicación galegos no proceso da Transición. O seu labor investigador tense centrado na comunicación política, o estudo da opinión pública e as teorías da comunicación.

Traballou en *La Voz de Galicia*, *Diario de Ferrol*, *GzNación*, *Vieiros* e a Sección de Comunicación do Consello da Cultura Galega. Foi director de *Praza Pública*. Colaborou tamén con revistas como *Tempos Novos*, *Murguía* ou *ECO-Revista do Eixo Atlántico*.

Obras
-----

### Ensaio

* *Milladoiro. A Galicia de Maeloc. Unha fotobiografía*, 2006, Galaxia.
* *A prensa en Galicia na Transición*, 2016.

### Obras colectivas

* *A praza é nosa. Quen constrúe a democracia?*, 2011, 2.0 editora.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha do autor en Galaxia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12392908
* WorldCat
* VIAF: 106995828
* BNE: XX1682166
* Dialnet: 1820261
* ISNI: 0000 0000 7712 5873
* LCCN: n2017000867
* PTBNP: 1416199
* SUDOC: 199235929

 |
***La Unión Gallega*** foi un periódico editado en Montevideo entre 1881 e 1892.

Historia e características
--------------------------

Apareceu o 18 de agosto de 1881. De periodicidade variable (semanal, bisemanal, trimestral ou diaria) tentou promover "la unión y fraternidad de la colonia gallega" no Uruguai. Fundado por José F. Agrasar e Ramón Cerdeiras, estaba dirixido por Ramón Cerdeiras e Ramón García Vicetto. No seu primeiro número declaraba:

> 
> 
> Nuestro propósito y nuestra divisa es la de la Patria, de esa diosa a quien adoramos, de la madre tierra cariñosa por quien suspiramos y cuyo apacible regazo en mala hora abandonamos por causas bien ajenas a nuestra voluntad. Nuestro lema es la unión y la fraternidad de todos los buenos gallegos que, hasta hace poco, vagaban dispersos por esta tierra hospitalaria.
> 
> 

A súa primeira etapa rematou en xaneiro de 1889.

En xaneiro de 1892 inaugurou a segunda etapa, na que saíu case diariamente. O seu director foi César Cisneros Luces. Incluíu colaboracións literarias dos autores do Rexurdimento, moitas delas en folletíns. Cesou a súa publicación o 12 de xuño de 1892.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha e exemplares no Centro Ramón Piñeiro
**Modesto Villar Ínsua**, nado en Buenos Aires en 1911 e finado en Ortigueira o 1 de xuño de 1939, foi un político e guerrilleiro antifranquista galego.

Traxectoria
-----------

Estudante de maxisterio na Coruña e profesor de ciencias na Escola de Traballo de Viveiro, era militante do Partido Galeguista dende 1933. Foi designado concelleiro de Viveiro en febreiro de 1936. Ao estalar o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 pasou á clandestinidade. O 23 de xuño de 1937 participou no intento de asalto da tarrafa viveirense Nosa Señora das Dores cos irmáns Benedicto e Cesareo Díaz Fuentes, Jesús Iglesias Escourido e Francisco Gómez Núñez "Trostky", co obxectivo de fuxir á zona republicana. En 1938 integrou a primeira agrupación guerrilleira constituída en Galicia, a Agrupación Chapaev (ou Tchapaief), encargándose de redactar os seus estatutos e da planificación dos golpes económicos. Xulgado en ausencia por traizón e rebelión militar. Morreu por fractura de cranio por disparos nunha cova de Montemeao en Ortigueira cando a Garda Civil e tropas do exército procedentes de Ferrol rodearon a cova na que estaba refuxiado canda os seus compañeiros os irmáns Amandino (que tamén foi abatido) e José Neira Fernández.

Notas
-----

1. ↑  "Nacionalismo a man armada" Arquivado 12 de xuño de 2018 en Wayback Machine. artigo de Cilia Torna en *Sermos Galiza*, 27 de agosto de 2014
2. ↑  Ficha en Souto Blanco, María Jesús "A represión franquista e as súas zonas de penumbra. Vítimas confirmadas e posibles en Lugo (1936-1940)". Concello de Lugo
3. ↑  *La Voz de Ortigueira*, 22-7-1939, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Parrado, Carlos (2009). *Curuxás, o guerrilleiro que non cazou Franco*. Vigo: A Nosa Terra. pp. 107–110. ISBN 84-87783-79-1.
* Nacionalismo e guerrilla: Un capítulo da loita antifranquista na Galiza

### Ligazóns externas

* 

* Modesto Villar Ínsua na páxina web *Nomes e Voces*.
* Vilar Insua, un nacionalista dirixente da agrupación guerrilleira ‘Tchapaief’ Arquivado 02 de xuño de 2019 en Wayback Machine.
***Morte da Vixe*** (en italiano: *Morte della Vergine*) é unha obra pictórica do pintor italiano Andrea Mantegna. É un cadro pintado con técnica mixta sobre táboa contra o ano 1462. Mide 54 cm de alto e 42 cm de ancho. Consérvase no Museo do Prado de Madrid, onde está exposta co nome *El Tránsito de la Virgen* ('o Transo da Virxe').

Descrición
----------

A obra representa a Dormición de María e é a parte meirande da táboa orixinal. Fáltalle logo o fragmento superior, conservado na Pinacoteca Nacional de Ferrara, que representa a Asunción da Virxe aos ceos, recibida por Cristo arrodeado de querubíns.

Mantegna amósase notablemente orixinal ao desprover o tema da morte da Virxe de trazos milagrosos. A escena está ambientada nun salón austero, pechado por pilastras que sostiñan os arcos de medio punto parcialmente visibles no fragmento de Ferrara e cun chan de mármore axadrezado que salienta a perspectiva. No centro ábrese unha gran fiestra cunha vista de Mantua ao fondo, facilmente recoñecible para os contemporáneos.

As liñas horizontais do cadaleito da Virxe dominan a metade inferior do cadro e ao seu redor congréganse os once apóstolos a velar o corpo. San Pedro le as Sagradas escrituras, un sostén un frasco de ungüentos, outros tres portan unha candea e cantan, e un outro de costas ao espectador inclínase para incensar o corpo de María.

O amolecemento das formas e cores, que o artista comezara xa no retablo da basílica de San Zenón, desenvólvese aquí grazas á naturalidade dos xestos e á amplitude da composición.

A luz non vén pola fiestra, senón da dereita, e acomete o primeiro apóstolo e logo o escorzo da Virxe. O espazo libre no primeiro plano invita o espectador a observar a profundidade da pintura, deténdose primeiro na Virxe e deseguida na paisaxe ao lonxe. Hai ademais abundantes exemplos de vivo realismo, como as posicións das mans e os pés dos apóstolos, o movemento e o brillo das auréolas, as pesadas vestiduras que secasí translocen a anatomía das figuras, ou o lustre metálico dos dous grandes candelabros.

Notas
-----

1. ↑  de Antonio, Trinidad; Riello, José (2012). *Guía de visita*. Museo do Prado. p. 12. ISBN 978-84-8480-137-5.
2. ↑  Galería on-line do Museo do Prado

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Cirlot, L. (dir.), *Museo del Prado II*, Col. «Museos del Mundo», Tomo 7, Espasa, 2007. ISBN 978-84-674-3810-9, páx. 137
* Monreal, L. *Grandes Museos*, Vol. 1, Planeta, 1975. ISBN 84-320-0460-X (obra completa)
* Olivar, M. *Cien obras maestras de la pintura*, Biblioteca Básica Salvat, 1971. ISBN 84-345-7215-X
**Odvar Nordli** (nado o 3 de novembro de 1927) é un político noruegués do Partido dos Traballadores Noruegueses. Foi Primeiro Ministro de Noruega entre 1976 e 1981.

Nordli medrou en Tangen en Stange, Hedmark. Despois da segunda guerra mundial serviu na brigada norueguesa, parte das forzas aliadas que ocupaban a Alemaña de posguerra. Despois de licenciarse traballou como auditor financeiro. Foi tenente de alcalde de Stange desde 1951 ata 1963. Electo ao Parlamento noruegués pola circunscrición de Hedmark en 1961, e relixido en cinco ocasións.

Nordli entrou no gabinete en 1971, como ministro de Administración Local no primeiro goberno Bratteli cesando ao ano seguinte. Nordli converteuse en Primeiro Ministro en 1976, sucendo ao segundo goberno Bratteli. Nordli tivo que afrontar casos difíciles como a denominada dobre resolución sobre a OTAN e a controversia sobre a construción dunha central hidroeléctrica no río Alta que crearía un lago artificial que asulagaría unha vila dos saami. O goberno Norldi mantívose ata 1981 trala derrota nas eleccións parlamentarias.

A súa carreira política rematou co posto de Gobernador do Condado de Hedmark no que estivo desde 1981 ata o seu retirada en 1993. Foi tamén membro do Comité Nobel Noruegués de 1985 ata 1993.

Referencia
----------

* Stortinget.no - Biografía (noruegués)

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre unha personalidade é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q337295
* WorldCat
* VIAF: 1291808
* BIBSYS: 90073230
* EBID: ID
* FAST: 40253
* GND: 1150442573
* IMDb: nm3524229
* ISNI: 0000 0000 3002 9470
* KulturNav: ID
* LCCN: n79086012
* Munzinger: 00000014289
* SELIBR: 408149
* SUDOC: 145346447

 |
O **movemento polos dereitos animais**, é un movemento social que busca un fin á distinción moral e legal que hoxe en día se realiza entre os seres humanos e os animais non humanos, e que tería como finalidade, entre outras cousas, o fin do seu uso para comida, roupa, e nas industrias de lecer. Deste xeito, emprégase o termo "dereitos animais" (e non "dereitos dos animais") cun sentido semellante ao que tería o termo "dereitos humanos".

É un dos poucos exemplos dun movemento social que foi creado polos debates filosóficos. Se ben os seus precedentes históricos teñen sido moi numerosos, considérase que no mundo contemporáneo fixo aparición a raíz da aparición do termo "especismo", que foi acuñado en 1970 por Richard Ryder, e que sería semellante a "racismo" e "sexismo". Posteriormente este termo popularizouno o libro de Peter Singer, Liberación Animal.

Os obxectivos deste movemento consisten en incluír aos animais na comunidade moral e en dar un mesmo respecto aos seus intereses e os dos seres humanos. No campo legal deféndese darl aos animais personalidade legal e dereitos legais que protexan os seus intereses básicos.

Notas
-----

1. ↑  "Animal rights," *Encyclopædia Britannica*, 2007.
2. ↑  Ryder, Richard D. "All beings that feel pain deserve human rights", *The Guardian*, August 6, 2005.
3. ↑  Singer, Peter. 2011. *Liberación Animal*. Madrid: Taurus

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Movemento polos dereitos animais***  |
Imaxe do motor de xogo Blender Game Engine
Un **motor de xogo** (inglés: *game engine*) é un programa informático deseñado para a creación e desenvolvemento de videoxogos. Os desenvolvedores utilizan estes programas para crear xogos para consolas, dispositivos móbiles e ordenadores. As funcionalidades habituais que adoita fornecer un motor de xogo inclúen a renderización de gráficos 2D e 3D, un motor de físicas e detección de colisións, son, *scripting*, animación, intelixencia artificial e funcionalidades de rede entre outras. O proceso de desenvolvemento de videoxogos adoita economizarse en gran medida reutilizando ou adaptando o mesmo motor de xogo para a creación de diversos xogos.

Na maioría dos casos o motor de xogo fornece unha serie de ferramentas de desenvolvemento visuais ademais de compoñentes de software reutilizables. Estas ferramentas adoitan incluírse dentro dunha contorna integrada de desenvolvemento para permitir un desenvolvemento simplificado e rápido de videoxogos seguindo un deseño orientado a datos. Algúns motores de xogo cualifícanse en ocasións coma middleware, xa que fornecen unha plataforma de software flexible e reutilizable coas funcións básicas necesarias dende o comezo.

Notas
-----

1. ↑  "What is a Game Engine?". GameCareerGuide.com. Consultado o 24 de novembro de 2013.
2. ↑  Cowan, Danny. "My Turn: The Real Cost of Middleware". Gamedaily.com. Arquivado dende o orixinal o 19 de febreiro de 2008. Consultado o 24 de novembro de 2013.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Motor de xogo***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q193564
* GND: 103437396X

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre informática é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre videoxogos é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**José Miguel Gato Luaces**, nado en Ortigueira en 1946 e finado en Madrid o 19 de novembro de 2010 foi un xornalista e cineasta galego.

Traxectoria
-----------

Estudou na Escola Oficial de Cinematografía ata o peche do centro e formou parte do movemento do cinema galego xurdido na década de 1970. Tras varios traballos en filmes doutros directores realizou e coescribiu con Francisco Taxes a curtametraxe *A tola* (1974), que foi proxectada nas Xornadas de Cine de Ourense antes de ser censurada e secuestrada. O filme non se conserva.

Traballou ademais como xornalista cinematográfico en diversas revistas e suplementos culturais e como guionista en Televisión Española, Telemadrid e ETB.

Filmografía
-----------

* *A tola* (1974)
* *O herdeiro* (1976)
* *Eguas preñadas polo vento* (1977)
* *Os cigarróns (Viejas costumbres gallegas)* (1977)
* *Pesquisas. O caso das galiñas aforcadas* (1991)

Notas
-----

1. ↑  Outras fontes ( ou ) sitúan o seu nacemento en Moeche.
2. ↑  Fallece en Madrid el director gallego Miguel Gato

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Cabo Villaverde, José Luis; et al. eds. (2001). *Diccionario do cine en Galicia (1896-2000)*. Xunta de Galicia. p. 180. ISBN 84-453-3152-3.

### Ligazóns externas

* José Miguel Gato Luaces, pionero del cine gallego en Galicia Dixital
* Ficha na AVG

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q40862089
* IMDb: nm0309714

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Nadezhda Yakovlevna Mandelstam** (en ruso Надежда Яковлевна Мандельштам), nada en Saratov o 31 de outubro de 1899 e finada en Moscova o 29 de decembro de 1980 foi unha escritora rusa.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha familia xudía de clase media, pasou os seus anos mozos en Kíiv. Despois do instituto estudou arte. En 1921 casou co poeta Osip Mandelshtam, co que viviu en Ucraína, San Petersburgo, Moscova e Xeorxia. Osip foi arrestado en 1934 polo seu *Кремлёвский горец*, un epigrama onde describía o clima de terror na Unión Soviética, e exiliouse con Nadezhda a Cherdyn, na rexión de Perm, e mais tarde a Voronezh.

Após o segundo arresto de Osip Mandelshtam e a súa morte no campo de concentración "Vtoraya Rechka", preto de Vladivostok en 1938, Nadezdha Mandelstam levou un estilo de vida case nómade, esquivando ó arresto, mudando constantemente o seu lugar de residencia e sobrevivindo a base de traballos temporais. En polo menos unha ocasión, en Kalinin, a NKVD apareceu ó día seguinte de que escapase.

Como unha especie de misión vital, tentou preservar e publica-la herdanza poética do seu marido. Conseguiu manter a meirande parte memorizada xa que non confiaba no papel.

Após a morte de Stalin, Nadezhda Mandelstam completou a súa tese en 1956, e permitiuse que volvera a Moscova en 1958.

Nas súas memorias, *Hope Against Hope* e *Hope Abandoned*, publicadas primeiro en Occidente, dá unha especie de análise épico da súa vida e critica a degradación moral e cultural da Unión Soviética a partir de década de 1920. Os títulos das súas memorias son xogos de palabras, xa que *Nadezhda* en ruso significa 'esperanza'.

En 1979, deu os seus arquivos á Universidade de Princeton. Morreu en 1980 en Moscova, ós 81 anos.

Obras
-----

* *Hope against Hope* (ISBN 1-86046-635-4)
* *Hope Abandoned* (ISBN 0-689-10549-5)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q234765
* WorldCat
* VIAF: 14318
* BIBSYS: 90306769
* BNCHL: 000212515
* BNE: XX1013686
* BNF: 11914216z
* CiNii: DA05465329
* DeutscheBio: 11857695X
* EBID: ID
* FAST: 62913
* FemBio: 18433
* GND: 11857695X
* ISNI: 0000 0001 1019 6690
* LCCN: n80138751
* LibraryThing: mandelstamnadezhda
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000016423
* NDL: 00448657
* NKC: jn19990210403
* NLA: 35325228
* NLG: 332544
* NTA: 069061300
* OL: OL1775917A
* PTBNP: 1580189
* SELIBR: 74051
* SNAC: w6697pq4
* SUDOC: 034259244

 |
O **Mitsubishi F-2** é un caza multirrol derivado do General Dynamics F-16 Fighting Falcon, e fabrcado por Mitsubishi Heavy Industries e Lockheed Martin para a Forza Aérea de Autodefensa do Xapón, cunha división do 60/40% na fabricación entre Xapón e os Estados Unidos. A base do deseño do F-2 é o F-16 Agile Falcon, unha oferta errada de General Dynamics para proporcionar unha alternativa de baixo custo á competición Advanced Tactical Fighter (ATF). A produción comezou en 1996 e o primeiro avión entrou en servizo no ano 2000. Os primeiros 76 entraron en servizo ata 2008, sendo fabricados un total de 98 aparellos. O primeiro radar de varredura electrónica activa (AESA) nun avión de combate foi o J/APG-1 introducido no Mitsubishi F-2 en 1995. O F-2 é alcumado "Viper Zero", unha referencia ao nome non oficial do F-16, "Viper", e ao Mitsubishi A6M Zero.

Notas
-----

1. ↑  "F-2 Support Fighter / FSX". *www.globalsecurity.org*. Consultado o 2022-03-12.
2. ↑  Roblin, Sebastien (2018-08-21). "Fact: A Tsunami Devastated Japan’s Souped-Up F-16s". *The National Interest* (en inglés). Consultado o 2022-03-12.
O **aguaruna** (**awajun**) é unha lingua xíbara do Perú, falada polo pobo aguaruna.

Distribución xeográfica
-----------------------

Fálase nos departamentos de San Martín, Amazonas, Cajamarca e Loreto. Orixinaria do curso alto do río Marañón, nas bacías dos ríos Potro e Cahuapanas, como consecuencia dun enfrontamento interno un grupo emigrou á zona do alto Mayo a comezos do século XX e asentouse na parte nororiental do val

Escrita e usos sociais
----------------------

A lingua emprégana case todos os membros da etnia, a escolarización nos primeiros graos faise en aguaruna, en 1953 organizouse o primeiro colexio bilingüe, que comezan a desenvolverse nos anos 1970s, na lingua publicáronse dicionarios, gramáticas, libros escolares e en 1973 traduciuse o Novo Testamento.  

O alfabeto aguaruna componse de 21 letras: a, b, ch, d, e, g, h, i, j, k, m, n, p, r, s, sh, t, ts, u, w, y.

Notas
-----

1. ↑  Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". *unesdoc.unesco.org*. Consultado o 11 de xullo de 2022.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a proba da Wikipedia en  ***Lingua aguaruna*** |

### Ligazóns externas

* O aguaruna no Ethnologue
* (Organización Aguaruna del Alto Mayo (castelán)
* Flora del Río Cenepa, Amazonas – Perú (bilingüe castelán-aguaruna

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1526530
* BNF: 12419487h
* ELCat: 1565
* Ethnologue: agr
* Glottolog: agua1253
* LCCN: sh85002512
* WALS: agr

 |
O **monofisismo** é unha doutrina cristiá que xorde no século VI e que defende a existencia dunha soa natureza en Cristo. Dentro do monofisismo existen diversas posturas explicativas desta unicidade natural, algunhas fusionistas como o monofisismo real ou eutiquianismo e outras que sen negar a humanidade e a divindade de Cristo consideran que existe unha soa natureza ou ser único: monofisismo verbal.

Monofisismo real
----------------

No monofisismo real deféndese que na encarnación de Cristo a natureza humana foi absorbida pola divina, de modo que en Cristo só se pode falar dunha natureza divina e unha aparencia humana. Esta doutrina foi condenada no Concilio de Calcedonia (451) onde se formulou definitivamente a que sería a doutrina oficial da igrexa: Que en Cristo existen dúas naturezas, humana e divina, que permanecen inconfusas, indivisas, inmutables e inseparables, reunidas nunha soa persoa ou hipóstase.

Monofisismo verbal
------------------

Como reacción a postura do Concilio de Calcedonia e a pesar de que se abandonou a posición realista algúns teólogos e igrexas seguiron mantendo posicións monofisitas máis moderadas. Aceptouse a existencia de humanidade e divindade en Cristo pero rexeitouse a idea da hipóstase ou persoa entendendo no seu lugar unha soa natureza. Esta posición vense considerando hoxe en día por algunhas igrexas como a católica como non herética na realidade, se non como herética na súa formulación verbal, de aí que se coñeza a postura como monofisismo verbal.

Dentro do monofisismo verbal, hoxe en día hai tres igrexas que se definen como monofisitas, a Igrexa apostólica armenia, a Igrexa ortodoxa siríaca e a Igrexa ortodoxa copta incluíndo nesta a Igrexa etíope tewahedo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eufemia de Calcedonia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q183091
* BNCF: 12870
* BNE: XX542555
* BNF: 11990877h
* BRE: 2227989
* EBID: ID
* GEC: 0195153
* GND: 4170477-0
* LCCN: sh85086960
* Treccani: monofisismo

 |