O **lidio** foi unha lingua indoeuropea do grupo anatolio falada en Lidia, antigo reino de Anatolia occidental. Utilizaba un alfabeto específico considerado de base grega. O seu estudo é complicado, xa que só se atopou unha escasa serie de 64 inscricións (unhas poucas en verso) e grafitis datados entre os séculos -VI e -IV, a maioría nunha necrópole próxima a Sardes, ademais de lendas en diversas moedas. A pesar de todo, o idioma puido ser traducido en gran parte. Utilizado entre os séculos -VIII e -II, Estrabón escribiu que no s. -I xa apenas quedaban trazas residuais da súa existencia. Consérvanse unha serie de textos bilingües da Antigüidade que axudaron en gran medida a descifralo.

Escritura
---------

Os lidios escribían cun sistema de escritura alfabético derivado do alfabeto grego, aínda que os símbolos gregos non significaban os mesmos sons que os lidios. A maioría dos textos lidios conservados están escritos de dereita a esquerda, mentres que outros o están á inversa, polo que ambos os métodos deberon de ser válidos. Os textos posteriores mostran exclusivamente este último. O uso de palabras-divisores é variábel. Os máis de 100 textos de Lidia atópanse principalmente na antiga capital de Sardis. Inclúen decretos e epitafios, algúns das cales foron compostos en verso; a maioría foron escritos durante os séculos -V e -IV, aínda que algúns puideron ser creados xa no século -VII.

Descrición lingüística
----------------------

### Fonoloxía

O l*i*dio v*a*líase d*e* 7 vogais que poden ser nasais (*ã*, *ẽ*) ou non nasalizadas (a, e, i, o, *u*) e de 13 consoantes, incluíndo consoantes palatalizadas

### Gramática

Había dous xéneros: común e neutro, e dous números: singular e plural. Todos os nomes comúns terminaban en *s l 's*, o cal é moi probabelmente herdanza hitita, do mesmo xeito que o acusativo común n / v. Sábese a existencia dos pronomes *amu* (eu), *emi* (meu), *bi* (el) e *bili* (seu), aínda que habería máis.

#### Morfoloxía

Substantivos e adxectivos distinguen formas singulares e plurais e ocorren en dous xéneros, animado e inanimado. Só tres casos están ben testemuñados: nominativo, acusativo e dativo-locativo. Poida que haxa outros casos que permanecen descoñecidos debido á escaseza de material.

#### Sintaxe

A orde das palabras básica é suxeito obxecto verbo, pero os constituíntes poden estar extrapostos á dereita do verbo. O lidio tiña polo menos unha posposición. Os modificadores do substantivo normalmente preceden ao substantivo.

Texto de mostra
---------------

Unha inscrición en lidio e arameo, que estivo entre as primeiras das atopadas por investigadores estadounidenses a comezos do século XX, proporcionou un equivalente limitado da Pedra de Rosetta e permitiu unha primeira penetración do idioma. A primeira liña foi destruída, os oito restantes son:

[o]raλ islλ bakillλ est mrud eśśk [wãnaś]
laqrisak qelak kudkit ist esλ wãn[aλ]
bλtarwod akad manelid kumlilid silukalid akit n[ãqis]
esλ mruλ buk esλ wãnaλ buk esνaν
laqirisaν bukit kud ist esλ wãnaλ bλtarwo[d]
aktin nãqis qelλk fẽnsλifid fakmλ artimuś
ibśimsis artimuk kulumsis aaraλ biraλk
kλidaλ kofuλk qiraλ qelλk bilλ wcbaqẽnt
### Exemplos de palabras

 - **ora** - mes

 - **laqrisa** - muro

 - - **bira** - casa

 - **qira** - terra, chan, bens inmobles

### Palabras lidias aínda en uso

Unha palabra lidia que entrou na terminoloxía internacional moderna podería ser labrys, "dobre-machada'", unha palabra non grega non testemuñada aínda en inscrición lidia ningunha pero no tema de que Plutarco declara: «Os lidios chaman á machada labrys». Outro préstamo lidio agora usado internacionalmente podería ser *tirano* "gobernante mesquiño" , primeiro utilizado en fontes da Antiga Grecia, sen connotacións negativas, a finais do século -VIII / -VII. O rei Xixes de Lidia, fundador da dinastía mermnada. O nome derívase posibelmente da súa cidade natal, chamada Tyrrha na antigüidade clásica (actual Tire, Turquía).

Tamén outro é o elemento molibdeno, tomado do grego antigo *mólybdos*, "chumbo", do grego micénico *mo-ri-wo-do*, presumibelmente un préstamo lingüístico do lido *mariwda-* "escuro".

Notas
-----

1. ↑  Meriggi, Piero; *Der indogermanische Character des Lydischen. Hirt Festschrift II*, pp 285-290 (1936).
2. ↑  Rodríguez Adrados, Francisco; *Historia de la lengua griega* p. 72.
3. ↑  Lenguas Anatolias. Idioma lidio (Último acceso: 19-setembro-2008).
4. ↑  Ricardo Accurso: Los lidios, cultura y lengua Arquivado 14 de abril de 2018 en Wayback Machine. (Última consulta: 9-agosto-2010).
5. ↑  Burak Sansal - All about Turquey; en inglés (Último acceso: 20-setembro-2008.
6. ↑  Everson, Michael; *Proposal to encode the Lycian and Lydian scripts in the SMP of the UCS* (2006). Versión .pdf.
7. ↑
8. ↑  Plutarch - Frank Cole Babbitt. *Moralia ISBN 978-1-4179-0500-3, Volume 4, p. 235*. Kessinger Publishing.
9. ↑  Will Durant - Ariel Durant ISBN 978-1-56731-013-9. *The story of civilization, Volume 2, pp. 122*. Simon and Schuster.
10. ↑  Melchert, Craig. "Greek mólybdos as a Loanword from Lydian" (PDF). University of North Carolina at Chapel Hill. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 12 de outubro de 2008. Consultado o 13 de abril de 2018.

| * v
* c
* e
Linguas anatólicas |
| --- |
| Cario - Hitita - Kalasma - Licio - Lidio - Luvita - Palaíta - Pisidio - Sidético |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q36095
* BRE: 4324860
* EBID: ID
* Glottolog: lydi1241
* GND: 4120243-0

 |