recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Vida*** foi unha revista editada na Coruña entre 1920 e 1921.

Historia e características
--------------------------

Subtitulada *Revista mensual ilustrada*, apareceu en xullo de 1920. De periodicidade irregular, estaba dirixida por Jacobo Casal que tamén era o xerente. Tiña un deseño vangardista e de gran calidade, incluíu artigos de literatura, arte, historia, música, viaxes e deportes. Entre os seus colaboradores figuraron Ramón Fernández Mato, Valentín Paz Andrade, Ángel Ferrant, Ángel del Castillo, José Calviño Domínguez, Alfonso Mosquera, Julio Wonenburger, Arturo Taracido, Roberto Nóvoa e Juan González del Valle; foi ilustrada por Barradas, Francisco Miguel, Luís Huici, Núñez Carnicer e Vázquez Díaz. Mantivo a sección fixa "Libros nuevos" na que apareceron referencias a escritores galegos. Publicou a traxedia *Os homildes* de Leandro Carré Alvarellos. Apareceron cinco números, cesando a súa publicación en setembro de 1921. Algúns autores considérana un precedente de *Alfar*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Carballo-Calero Ramos, M. V. (1997): *La revista VIDA, una aventura antes de ALFAR*. Discurso de ingreso como académica de número da Real Academia Galega de Belas Artes.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da literatura galega. Publicacións Periódicas* **II**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-137-X.

### Ligazóns externas

* *Vida (revista)* na hemeroteca virtual da Real Academia Galega.
***La Monarquía*** foi un periódico editado en Ferrol entre 1886 e 1896.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Diario político*, apareceu en 1886. Dirixido por Faustino Salanova e Vicente Carnota Pérez. De tendencia monárquica e conservadora, estivo vinculado a Nicasio Pérez López. En 1896 estaba dirixido por José Lapique Adrio. Entre os seus colaboradores figuraban Lorenzo Gómez Quintero, Emilio Butrón, capitán de fragata que asinaba co pseudónimo de Fulano de Tal, e os oficiais do corpo xeral da Armada Ignacio Fernández Flórez e Joaquín de Arévalo Otero. Tivo unha segunda época a partir de 1897, na que foi propiedade de Ricardo Pita.

Notas
-----

1. ↑  *El Correo Gallego*, 29-4-1896, p. 1.
2. ↑  *El Lucense*, 20-9-1897, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Edicións do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20545734
* Galiciana: 580365

 |
Coordenadas: 43°22′8.52″N 8°23′27.17″O﻿ / ﻿43.3690333, -8.3908806

Edificio principal do Arquivo do Reino de Galicia. Fachada que dá ao Xardín de San Carlos.
O **Arquivo do Reino de Galicia** é un arquivo cuxa titularidade pertence ao Ministerio de Cultura e cuxa xestión está cedida á Xunta de Galicia desde 1989. Atópase na Cidade Vella da Coruña.

Exerce funcións de **Arquivo Histórico Xeral de Galicia** e de **Arquivo Histórico Provincial da Coruña**, polo que custodia a documentación de ámbito galego ou provincial que producen as administracións locais, autonómicas e estatais.

Arquivo

Historia
--------

As súas orixes datan da Real Cédula emitida por Carlos I de Castela o 3 de febreiro de 1529 e dunha Real Provisión do mesmo monarca e a súa nai, a raíña Xoana I de Castela do 1 de marzo de 1543, cando se ordenou a salvagarda e custodia dos procedementos da Real Audiencia de Galicia, un organismo creado polos Reis Católicos mediante diversas disposicións a partir de 1480. O seu inicio formal data da Real Cédula de Carlos III emitida o 22 de outubro de 1775, cando se crea o Arquivo, asignándolle tamén persoal e unhas normas de funcionamento. A súa sede orixinal era o Palacio da Real Audiencia, un edificio que actualmente alberga a Capitanía Xeneral, onde permaneceu até o seu traslado en 1936 aos sotos do Palacio de Xustiza.

En 1898 o arquitecto Luis Bellido redactou o primeiro proxecto de construción dun edificio propio, ao que seguiron outros proxecto de Pedro Mariño (1923) e Rafael González Villar e Leoncio Bescansa (1929). Finalmente, en 1956 o Arquivo foi trasladado á súa actual localización, xunto ao Xardín de San Carlos, nun edificio concibido por Antonio Tenreiro e inaugurado en 1955.

O núcleo dos fondos do Arquivo provén dos procedementos da Real Audiencia de Galicia. Porén, desde mediados do século XIX foi adquirindo fondos de orixe diversa, até chegar a máis de 250. O Arquivo alberga fondos que se remontan, no caso de diversos diplomas en pergamiño, ao século IX.

Manuel Murguía exerceu de xefe do arquivo de 1870 a 1875.

En 2008 foille concedido o Premio da Crítica Galicia dentro da categoría "Iniciativas culturais".

Galería de imaxes
-----------------

* 
* Detalle da fachada.Detalle da fachada.

Notas
-----

1. ↑  Agrasar, Fernando, ed. (2007). *Antonio Tenreiro 1893-1972* (en castelán). COAG. ISBN 978-84-96712-08-9.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Arquivo do Reino de Galicia*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***A Coruña*** |

### Outros artigos

* Xardín de San Carlos

### Ligazóns externas

* Fondos do Arquivo do Reino de Galicia
* Páxina web do Arquivo do Reino de Galicia
* Arquivo Histórico do Reino de Galicia na web do Concello da Coruña

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8203682
* WorldCat
* VIAF: 130319948
* BNE: XX145171
* BNF: 13333924x
* CANTIC: a11383719
* GEC: 0522616
* GND: 5307457-9
* ISNI: 0000000121572807
* LCCN: nr90024038
* PTBNP: 863719
* SUDOC: 035748982

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El Anunciador.

***El Anunciador*** foi un xornal editado en Pontevedra entre 1877 e 1893.

Traxectoria
-----------

Subtitulado ***Diario de noticias, anuncios, e intereses morales y materiales***, apareceu 1 de xaneiro de 1877. José María Madrigal foi o seu fundador e propietario. Foron os seus directores: José María Madrigal, a quen sucedeu en 1879 Indalecio Armesto, José Suárez, Juan Manuel Rodríguez, Cosme Fernández Soler, Emilio Couto e José Sequeiros Matos. Foi un xornal de tendencia primeiramente independente, cunha segunda etapa liberal e unha terceira plenamente republicana, sempre ao servizo da democracia e con aversión á monarquía. En xaneiro de 1881 tivo unha denuncia pola súa política liberal, polo que suspendeu a súa publicación, aparecendo para substituílo *El Avisador* os días que durou a sanción. A partir de novembro de 1879 cambiou de subtítulo por ***Diario de intereses generales, noticias y anuncios*** e dende principios de 1885 ***Diario de Pontevedra***. En maio de 1891 o Partido Republicano encargouse da súa redacción e serviulle de voceiro co subtítulo ***Diario Republicano***, que cambiou a ***Diario republicano progresista*** cando a principios de 1892 por desavinzas na coalición republicana se fan cargo del os progresistas do partido. Cesou a súa publicación en maio de 1893.

Notas
-----

1. ↑  *Gaceta de Galicia*, 20-1-1881, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Anunciador, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986* (en castelán). Sada: Ediciós do Castro. p. 203. ISBN 84-7492-489-8.
* Vicenti, Alfredo (8-10-1881). "La prensa periódica en Galicia". *La Ilustración Gallega y Asturiana* (28): 333. Consultado o 16 de novembro de 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20547012
* Galiciana: 3814

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Martín Codax (homónimos).

***Martín Codax*** foi unha revista de periodicidade mensual editada en Vigo entre 1935 e 1941 pola Agrupación Martín Codax.

Historia e características
--------------------------

Subtitulada *Órgano de esta agrupación*, apareceu o 1 de febreiro de 1935. Publicación mensual, estaba dirixida por José Vázquez Fernández, con Jesús Villot Vidal como redactor xefe. Entre os colaboradores figuraron Blas Agra Mancebo, Humberto Cuíñas, Eugenio López Aydillo, José María Pemán e Jaime Solá. Informaba das actividades da Agrupación e publicaba poemas e artigos superficiais sobre cuestións literarias e artísticas. Tiña unha tendencia ultradereitista. Nos últimos anos fíxose cargo da dirección da revista o fundador da Agrupación, o presbítero Emilio Álvarez Martínez. Cesou a súa publicación co número 73, un monográfico dedicado a José Calvo Sotelo, que apareceu o 13 de xullo de 1941.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Martín Codax". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Pérez Pais, María del Carmen (2005). *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. ISBN 84-87804-88-8.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Ediciós do Castro. p. 636. ISBN 84-7492-489-8.


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q61379013
* Galiciana: 2710

 |
***La Voz de la Verdad*** foi un xornal editado en Lugo entre 1910 e 1937.

Historia e características
--------------------------

Apareceu o 3 de outubro de 1910 co subtítulo de *Diario católico con censura eclesiástica*, que cambiou por *Diario católico antiliberal*, e logo polo de *Diario católico y antiliberal* e a partir de 1920 cualifícase exclusivamente como *Diario Católico.* De tendencia católica, xorde por iniciativa das Damas de la Buena Prensa e co apoio de Acción Social Católica, organismo do que se fai portavoz.

En 1921 foi adquirido pola Editorial Católica Lucense e publicouse baixo censura eclesiástica, como toda a prensa confesional. En 1930 mercárono particulares aída que posteriormente quedou como único propietario e director Luis Sánchez Arrieta.. A maioría das novas que aparecen no xornal proceden da Agencia Católica de Prensa Asociada. Segue unha tradición antiliberal e tradicionalista e na II República, acabou converténdose no voceiro da CEDA.

Foron os seus directores: Eugenio Zabala, Antonio Cedrón Grandas, Julio Pérez de Guerra, Ramón Robles Neira, Antonio Goyanes Pérez, Alfredo Lorenzo López, Jesús Cora Lira, Francisco Vázquez Saco, Luís Sánchez Arrieta, Fernando Pérez Barreiro e o derradeiro Xosé Trapero Pardo. Entre os seus redactores contouse Ramón Salgado Toimil, e entre os colaboradores, Francisco Varela Ouro.

Cesou a súa publicación o 15 de xaneiro de 1937 polas dificultades económicas derivadas da guerra civil, ao non poder conseguir papel para continuar coa publicación.

Notas
-----

1. 1 2  Teijeira (1997); p. 113
2. 1 2  Teijeira (1997); p. 114
3. ↑  Teijeira (1997), p. 117

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Voz de la Verdad, La". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* "Voz de la Verdad, La". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la prensa gallega 1800-1986*. Cuadernos do Seminario de Sargadelos (en castelán) **52**. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
* Teijeira, Mari Paz; de la Torre, María (1997). *A prensa en Lugo, dous séculos de historia*. Lugo: Servizo de Publicacións da Deputación de Lugo. ISBN 84-8192-110-6.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da literatura galega. Publicacións Periódicas* **II**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-137-X.

### Outros artigos

* Lista de publicacións impresas da provincia de Lugo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12391444
* Galiciana: 3928

 |
***La Voz del Tecla*** foi un semanario editado na Guarda entre 1911 e 1920.

Traxectoria
-----------

Subtitulado *Semanario católico e independiente*, apareceu o 30 de abril de 1911. De carácter conservador e católico, publicábase os domingos. O propietario e director era Vicente de Vicente Táboas; como redactores figuraban os sacerdotes José Alonso Obregón, José Vicente Álvarez, Juan Rey Iglesias e Martín Álvarez Álvarez e o farmacéutico Julián López García; como redactor gráfico Mariano Jiménez Hueto. Entre os seus colaboradores estaba Juan Domínguez Fontenla. Tiña entre outras as seccións "Del Distrito" e "Ecos del Tecla". Cesou a súa publicación por dificultades económicas co número 485, o 4 de setembro de 1920.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Voz del Tecla, La". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la prensa gallega 1800-1986*. Cuadernos do Seminario de Sargadelos (en castelán) **52**. Sada: Ediciós do Castro. p. 376. ISBN 84-7492-489-8.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da literatura galega. Publicacións Periódicas* **II**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-137-X.

### Ligazóns externas

* Un periódico, una imprenta y un periodista (XI)
* Contido de varios números
* Contido do número 1
En zooloxía coñécese como **dactilóporo** a cada un dos varios poros de pequeno tamaño que presentan algúns cnidarios hidrozoos como, por exemplo, as especies do xénero *Millepora*, no exoesqueleto da colonia, ou cenósteo, e que aloxan un dactilozoide. Estes poros dispóñense en círculo ao redor de cada gastróporo.

Etimoloxía
----------

O nome *dactilóporo* está formado polos elementos do *Vocabulario Científico Internacional* *dactil-* e *-poro*. O primeiro deriva do grego antigo δάκτυλος *dáktylos*, "dedo" (en alusión á súa forma alongada e delgada), e o segundo do latín *porus*, "poro", tirado do grego antigo πόρος *póros*, "paso", "pasaxe"

Notas
-----

1. ↑  Garrido, Carlos (1997): *Dicionário terminológico quadrilíngue de zoologia dos invertebrados*. A Coruha: Associaçom Galega da Língua. ISBN 84-8730-512-1, p. 163.
2. ↑  Veron, J .E. N. (2000): *Corals of the World. Vol. 3*. Townsville, Queensland, Australia: Australian Institute of Marine Sciences.
3. ↑  dactylopore en *wordnik.com* *(en inglés)*.
4. ↑  Parker, Sybil P. (2002): McGraw-Hill *Scientific and Thechnical Terms*. McGraw-Hill Education, 6th Edition. ISBN 978-0-0704-2313-8.
5. ↑  pore no *Merriam-Webster Dictionary*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Dactilozoide
* *Millepora*
Fonte de Carrais
Muíño de Carrais
**Carrais** é un lugar da parroquia de Herbogo no concello coruñés de Rois, na comarca do Sar. Esta aldea ten 32 casas con 55 persoas e está dividida en dúas partes: Carrais de Arriba e Carrais de Abaixo.

A festa parroquial é o día 28 de xuño, na honra de San Pedro.

O nome de carrais deriva de "carral", que está relacionada coa palabra "carro" e designa as antigas pegadas ou carrís producidos polo paso continuo dos carros.

Hai anos a aldea tiña tres muíños onde a xente ía moer o millo. Na actualidade, dos tres muíños só funciona un onde aínda se segue moendo.

Parte do patrimonio da aldea é un antigo pombal que agora xa está medio derruído. Outro elemento do patrimonio son as súas dúas fontes. Unha delas situada no Oeste da aldea, foi hai anos nomeada unha das mellores fontes con auga potable de toda Galicia.

A súa lenda conta que hai 200 anos, unha muller que foi á Pascua de Padrón, foi ao "desexo do paxaro" que era un sitio onde un paxaro tocaba papeis co pico. O papel que tocaba o paxaro era o que lle tocaba á muller. Nese papel poñía que a muller ía morrer afogada. Ela riuse e non creu. Un día foi visitar uns familiares. Chovía moito e no camiño había un regato grande de auga que tiña que cruzar para poder seguir o camiño. Colleu o pano que tiña e botouno a unha árbore para agarrarse e poder cruzar. No momento en se dispoñía a cruzar, o pano soltóuse e a muller caeu ao regato morrendo afogada. Diseque ao cabo dunhas horas a muller apareceu morta no regato de Carrais.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Herbogo

| Lugares da parroquia de Herbogo no concello de Rois (A Coruña) |  |
| --- | --- |
| Carrais | As Casas Novas | Espai | Herbogo | A Pereira | Rubieiro | Socastro | Soutelo |

### Parroquias de Rois

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Rois |  |
| --- | --- |
| Augasantas (San Vicente) | Buxán (San Xoán) | Costa (San Miguel) | Ermedelo (San Martiño) | Herbogo (San Pedro) | Leroño (Santa María) | Oín (Santa María) | Ribasar (Santa Mariña) | Rois (San Mamede) | Seira (San Lourenzo) | Sorribas (San Tomé) | Urdilde (Santa María) |
A **Universidade de Zúric** (**UZH**, en alemán: *Universität Zürich*), situada na cidade de Zúric, é a universidade máis grande de Suíza, con máis de 24.000 estudantes. Foi fundada en 1833 a partir dos actuais institutos de Teoloxía, Dereito, Medicina e da creación dunha facultade de Filosofía. Actualmente, a universidade ten as facultades de Artes, Economía, Dereito, Medicina, Ciencias, Teoloxía e Medicina Veterinario, ofrecendo a máis ampla gama de materias e cursos de calquera institución de educación superior de Suíza.

Historia
--------

A universidade de Zúric foi fundada o 29 de abril de 1833, cando os colexios de Teoloxía (fundado por Huldrych Zwingli en 1525), Dereito e Medicina fusionaron xunto cunha nova facultade de Filosofía. Foi a primeira universidade en Europa que se fundou polo propio Estado en lugar de por un monarca ou unha confesión relixiosa. A universidade permite ás mulleres asistir a clases de filosofía desde 1847, e admitiu a primeira muller para estudos de doutoramento en 1866. A Facultade de Medicina Veterinaria engadiuse en 1901, e é a máis antiga deste tipo no mundo docente. En 1914, a universidade trasladouse a novas instalacións deseñadas polo arquitecto Karl Moser en Ramistrasse 71.

Facultades
----------

As súas mellores facultades en termos de calidade son a Facultade de Ciencias Económicas, que se atopa no décimo segundo posto de Europa e no primeiro posto de Suíza(ver: ), a Facultade de Medicina e a Facultade de Ciencias, que se sitúan entre o dez primeiras de Europa. A Universidade de Zúric no seu conxunto tamén se clasifica entre as dez primeiras do continente e entre as cincuenta mellores do mundo. Destaca nos campos da biociencia e finanzas, existindo unha estreita colaboración entre esta universidade e a Escola Politécnica Federal.

Premios Nobel
-------------

A Universidade de Zúric contou con varios premios Nobel como Albert Einstein, Erwin Schrödinger, un dos fundadores da mecánica cuántica e Wilhelm Conrad Röntgen, a primeira persoa en gañar o Premio Nobel de Física.

### Antigos alumnos galardoados co Nobel

* Carl Spitteler (Literatura, 1919)
* Albert Einstein (Física, 1921); tamén traballou na Universidade.
* Walter Rudolf Hess (Medicina 1949); tamén traballou na Universidade.

### Profesores galardoados co Nobel

* Theodor Mommsen (Literatura, 1902)
* Alfred Werner (Química 1913)
* Max von Laue (Física 1914)
* Albert Einstein (Física, 1921)
* Erwin Schrödinger (Física 1933)
* Peter Debye (Química 1936)
* Paul Karrer (Química 1937)
* Leopold Ružička (Química 1939)
* Walter Rudolf Hess (Medicina 1949)
* Karl Alexander Müller (Física 1987)
* Rolf M. Zinkernagel (Medicina 1996)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q206702
* WorldCat
* VIAF: 122255956
* BIBSYS: 90872989
* BNF: 118679870
* EBID: ID
* EUFP: 999976396
* GeoNames: 6930857
* GND: 36190-2
* Google Maps: 13425505722783685327
* GRID: grid.7400.3
* HDS: 010977
* ISNI: 0000000419370650
* LCCN: n80001441
* MAG: 202697423
* NKC: mzk2004225241
* NLA: 35681270
* QS: ID
* SUDOC: 026431092
* TePapa: 17570
* THE: ID
* U-Multirank: ID

 |
Vista frontal
A **cabeza de guerreiro de Rubiás** é unha estatua dunha cabeza masculina realizada en granito e datada no século I d.C. Trátase dun dos exemplares máis representativos da escultura galaico romana, no esplendor da cultura castrexa. Na actualidade consérvase no Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense.

Historia
--------

### Descuberta

A súa descuberta tivo lugar no Castro de Rubiás situado ao carón do río Cadós, na parroquia de Santiago de Cadós do ourensán concello de Bande.

A existencia deste castro xa era coñecida desde antigo, pero non foi ata o 24 de outubro de 1935 que se puxo de manifesto a súa importancia arqueolóxica grazas á visita dun grupo de membros da **Comisión de Monumentos**, entre eles López Cuevillas, Otero Pedrayo e Jesús Soria. Esta visita foi recollida pouco despois por Domingo Fontenla no *Boletín da Comisión*. No seu relato destacou a calidade dos achados materiais e entre eles: unha pequena aguia de bronce, unha inscrición dedicada a Traxano, frisos, xambas e trísceis das cabanas e esta cabeza que foi atopada coroando unha fonte do pobo, completamente descontextualizada.

### Estudo

Lateral da cabeza
Tradicionalmente tense considerado que esta cabeza é parte da estatua de ADRONO VEROTI F. estatua xa citada como existente no lugar da descuberta no ano 1609 polo celanovense Mauro Castellá Ferrer na súa obra *Historia de Santiago Apostol* onde fai a seguinte descrición:

> 
> 
> ... una figura de hombre de piedra, desnudos los brazos, con un saio largo hasta mas arriba cuatro dedos de la rodilla, ceñido con una cinta gravada, y desnudas las piernas, en las manos tiene una rodela o escudo redondo con una punta en medio.
> 
> 

No ano 1733 Huerta y Vega recolleu esta referencia nos seus *Annales de Galicia* e, un século máis tarde, fixo eco de Juan Agustín Ceán Bermúdez no *Sumario de Antigüedades Romanas que hay en España* (1832).

Descrición
----------

Trátase dunha peza moi ben executada. Un certo aire cadavérico fai semellar que fose elaborada a partir dunha máscara funeraria.

As súas medidas son: 30 x 30 x 20 cm.

Ollos grandes e de forma amendoada e sen pupilas, o nariz prominente e alongado. A boca de beizos moi pouco perfilados represéntase pechada e cun rictus que transmite a idea dunha melancólica ironía. O cabelo represéntase como un lixeiro reborde detrás da cabeza na zona occipital. Algúns autores interpretan este reborde como a representación do casco.

Cabelo ou casco non tapan as ben definidas orellas. O pescozo decórase cun torque do que non se conserva a fronte.

Notas
-----

1. ↑  Tamén indica que no escudo figura a inscrición que lle dá o nome.
2. ↑  A súa punta foi restaurada despois de ser depositada no museo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cabeza de guerreiro de Rubiás*** |

### Bibliografía

* Veiga Romero, Ana María. *Peza do Mes, novembro 2006, Cabeza de Guerreiro, Rubiás, Bande.* Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense. ISSN 1579-9956

### Outros artigos

* Cultura castrexa.
Vista do *Xardín Massey*, en Tarbes, Francia.
Exemplo de xardín xaponés.
Vista do *Xardín de San Carlos*, na Coruña.
Un **xardín** é unha zona de terreo onde se cultivan especies vexetais para o pracer dos sentidos. Facer estas hortas sen finalidade económica vén dunha larga tradición, e xa eran famosos os *Xardíns colgantes de Babilonia*, considerados como unha das marabillas do mundo antigo, o que denota que estes espazos de ocio teñen desde entón unha larga tradición.

Un xardín pode incorporar tanto materiais naturais como feitos polo ser humano.

Etimoloxía
----------

O termo **xardín** provén do francés *jardin*, horta. En castelán, ás veces chámase o xardín *"horta de flor"*, para distinguilo da horta onde se cultivan verduras. A adopción da palabra francesa fixo máis fácil a distinción entre un e outro termo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Xardinaxe
* Xardineiro
* Xardíns de Galicia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1107656
* AAT: 300008090
* BNCF: 3125
* BNE: XX530952
* BNF: 11936865q
* EBID: ID
* GEC: 0118163
* GiantBomb: 3035-1458
* GND: 4019286-6
* HDS: 007953
* JSTOR: public-gardens
* LCCN: sh85053101
* NDL: 00572757
* NKC: ph116727
* PSH: 13237
* Treccani: giardino

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D000072506
* MeSH: J01.040.415

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
Club gay en Puerto Vallarta (Xalisco).
A expresión inglesa ***gay-friendly*** (traducida ó galego como **simpatizante LGTB**[]) fai referencia a lugares, políticas, persoas ou institucións que buscan activamente crear unha contorna amigable cara á xente GLBT. Este é un concepto moi estendido nos últimos anos do século XX nos Estados Unidos e actualmente está estendido o seu uso en moitos países.

Lugares *gay-friendly*
----------------------

Algúns lugares son historicamente considerados *gay-friendly*: cidades como Ámsterdan ou San Francisco, barrios como o Soho en Londres, o Village neoiorquino, illas gregas como Mykonos ou Lesbos, Eivisa, Sitges ou máis recentemente os barrios de Chueca en Madrid ou o Gayxample en Barcelona.

A maioría das cidades contan con locais de lecer ou tendas consideradas *gay-friendly*. Ás veces, un xeito empregado por estes lugares para seren recoñecidos como tal é mostrando un adhesivo coa bandeira multicolor nun lugar visible.

Personaxes *gay-friendly*
-------------------------

Algúns dos personaxes *gay-friendly* máis célebres a nivel mundial, convertéronse en grandes iconas gays. A maioría son mulleres e distinguíronse por apoiar as reivindicacións dos colectivos LGTB nos momentos máis difíciles, como Madonna, Cher, Barbra Streisand, Kylie Minogue, Anne Rice, ou Liz Taylor.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gay-friendly Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Capitalismo rosa
* *Pinkwashing*
**Eustaquio Ilundáin y Esteban**, nado en Pamplona o 20 de setembro de 1862 e finado en Sevilla o 10 de agosto de 1937, foi bispo de Ourense entre os anos 1904 e 1920 e posteriormente arcebispo de Sevilla ata a súa morte.

Traxectoria
-----------

Recibiu formación en Teoloxía nos seminarios de Pamplona e Cidade Real. Na capital navarra foi ordenado sacerdote no ano 1886 e alí serviu ata 1891. Entre 1901 e 1904 foi reitor do Seminario de Segovia.

Durante o seu período na diocese de Ourense prestou especial atención á formación dos seminaristas e promoveu os seus coñecementos científicos. Realizou importantes investimentos para subministrar aparellos ao gabinete de Física e Historia natural que el mesmo fundou.

En 1914 suspendeu *a divinis* ao crego e líder agrarista Basilio Álvarez pola campaña xornalística e política que este emprendera en defensa do campesiñado e contra os poderes conservadores. Eustaquio Ilundáin viviu tamén mentres foi bispo de Ourense a aceptación por parte da poboación de novas formas de ocio, entre elas o cinematógrafo, que foi visto como unha ameaza á doutrina da Igrexa e aos seus valores morais[], visión esta que retratou Carlos Casares na novela *Ilustrísima*.

| Dignidades da Igrexa católica |
| --- |
| Predecesor:**Pascual Carrascosa** |  **Bispo de Ourense** 1904 - 1920 | Sucesor:**Florencio Cerviño González** |

Notas
-----

1. ↑  Luis Aguirre Prado (1964). SIE, ed. *La Iglesia y la Guerra Española* (en castelán). p. 54.
2. ↑  José Sánchez Herrero (2003). *La Semana Santa de Sevilla*. Sílex Ediciones. p. 262. ISBN 9788477371205.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Perfil de Eustaquio Ilundáin na páxina do Bispado de Ourense *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q716487
* WorldCat
* VIAF: 88985263
* Auñamendi: 73504
* BAV: ADV10233221
* BNE: XX1315158
* BNF: 16643505p
* Catholic-Hierarchy: ilundain
* DBE: eustaquio-ilundain-esteban
* ISNI: 0000000061646324
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 56080
* Senadores de España (1834-1923): 1469

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: ADN.
Logotipo
O diario **ADN** foi un xornal español gratuíto fundado no ano 2005 e desaparecido en 2011.

O 1 de decembro de 2008, asinou unha alianza estratéxica co xornal gratuíto galego *De luns a venres*, que dende ese día pasou a chamarse *ADN De luns a venres*.

Constou de cinco seccións *Actualidade* (inclúe as seccións locais, política, internacional e economía); *Sociedade*; *Deporte*; 'Cultura e lecer *e* Televisión e radio*.*

Notas
-----

1. ↑  "Pacto en la prensa gratuíta: ADN y LV buscan liderar el nicho gallego". *Diario de Pontevedra* (en castelán). 2008-11-26. Consultado o 2021-02-18.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2709098
* WorldCat
* VIAF: 157064913
* GEC: 0280484
* ISSN: 1886-1768

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xornalismo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
A **bandeira da Illa de Nadal** é o símbolo oficial do territorio australiano da Illa de Nadal. Foi adoptado de xeito extraoficial en 1986 tras ser elixido vencedora nun concurso para unha bandeira para o territorio. Foi deseñada por Tony Couch de Sydney, Australia. A bandeira foi oficializada en 2002 no Día de Australia, cando o administrador do territorio, Bill Taylor, presentou a bandeira á Comarca da Illa de Nadal.

Deseño
------

A bandeira da Illa de Nadal consiste nun fondo verde e azul, dividido dende a esquina superior esquerda ata a parte inferior dereita. Estas cores pretenden representar a terra e o mar respectivamente. A constelación da Cruz do Sur aparece na parte inferior esquerda da bandeira do mesmo xeito que na bandeira de Australia. Na parte superior dereita, aparece o paxaro *Phaethon lepturus fulvus* unha das seis subespecies de *Phaethon lepturus*. Esta ave está considerada como un símbolo da illa. O último motivo que aparece no centro da bandeira nun disco dourado é o mapa da illa en verde. O disco dourado incluíuse orixinalmente para compensar a cor verde do mapa, mais quedou vinculado á industria mineira.

Notas
-----

1. 1 2  "The Flag of the Territory of Christmas Island". Shire of Christmas Island. 21 de xuño de 2013. Arquivado dende o orixinal o 2 de marzo de 2015. Consultado o 9 de decembro de 2014.
2. ↑  "Birds of Christmas Island". Christmas Island Tourism Association. Arquivado dende o orixinal o 6 de marzo de 2016. Consultado o 9 de decembro de 2014.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Bandeira da Illa de Nadal Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* 

* Illa de Nadal en Flags of the World *(en inglés)*

| * v
* c
* e
Bandeiras dos estados de Oceanía |
| --- |
| 
* Australia
* Fidxi
* Illas Marshall
* Illas Salomón
* Indonesia
* Kiribati
* Micronesia
* Nauru
* Nova Zelandia
* Papúa Nova Guinea
* Palau
* Samoa
* Timor Leste
* Tonga
* Tuvalu
* Vanuatu

 |
| 
* Bandeiras de estados libres asociados

 |
| 
* Illas Cook
* Niue

 |
| 
* Bandeiras de dependencias e outros territorios

 |
| 
* Illas Cocos
* Guam
* Hawai
* Illas Marianas do Norte
* Illa de Nadal
* Illa Norfolk
* Nova Caledonia
* Illa de Pascua
* Illas Pitcairn
* Polinesia Francesa
* Samoa Americana
* Tokelau
* Wallis e Futuna

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Forcas.

**Forcas** é un lugar da parroquia de Forcas, no concello ourensán de Parada de Sil, na comarca da Terra de Caldelas. Segundo o IGE, en 2023 tiña 12 habitantes (3 homes e 9 mulleres).

Patrimonio
----------

### Igrexa de San Mamede

É unha igrexa datada en 1822 e está dedicada a san Mamede, que preside unha das súas fachadas. No seu interior, consérvase un retablo de estilo barroco.

### Ponte medieval de Conceliñas

A xente do lugar refírese a esta ponte co nome de "Conceliñas". Este é un topónimo corrompido que na súa orixe recibía o nome de "Canceliñas", diminutivo de cancela, voz galega que deriva da voz latina *cancellus* "enreixado, barreira".

Existen varias posibilidades da orixe do nome outorgado á devandita ponte. Unha explicación é a designación das terras de labor situadas na parroquia de Pedrafita preto da ponte. Outro motivo polo que puido recibir este nome é porque esta ponte contaba cun enreixado ou barreira que regulaba fiscalmente o paso por ela.

A ponte atravesa o río Mao, afluente do río Sil. O río Mao, tamén chamado río Vello, nace ao pé da serra de San Mamede e foi descrito por Otero Pedrayo como "de variado e impresionante curso".

Esta ponte foi unha infraestrutura vital para as comunicacións entre o mosteiro de Montederramo e Castro Caldelas na idade media. No río atopouse unha espada, chamada espada de Forcas do final da Idade de Bronce (1250-1000 a.C.). Atopouse a comezos do século XX mentres se construía unha canle de auga para a fábrica de luz que está preto dese lugar.

### Ermida de Trigúas

É unha capela que se atopa nos arredores de Forcas e non ten culto permanente. Está caracterizada por un arco de medio punto e outros motivos que a identifican na arquitectura románica.

A ermida de Trigúas é un lugar de romaría e encontro festivo, que se celebraba na segunda semana de setembro. Unha lenda di que a ermida de Trigúas ten dúas irmás, que son a ermida de Cadeiras, ao outra beira do río, e a dos Remedios, en Castro Caldelas, e que as tres se ven e se escoitan.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Forcas

| Lugares da parroquia de Forcas no concello de Parada de Sil (Ourense) |  |
| --- | --- |
| As Cerdeiras | Cortiñas | Forcas | A Miranda | O Pombar | A Senra | Vilar |

### Parroquias de Parada de Sil

| Galicia | Provincia de Ourense | Parroquias de Parada de Sil |  |
| --- | --- |
| Caxide (Santa Cristina) | Chandrexa (Santa María) | Forcas (San Mamede) | A Hedrada (Santiago) | Parada de Sil (Santa Mariña) | As Paradellas (Santa María) | Pradomao (San Xiao) | Sacardebois (San Martiño) | San Lourenzo de Barxacova (San Lourenzo) |

Notas
-----

1. ↑  Nomenclátor de Galicia. Busca directa (ed.). "Lugares da parroquia de Forcas, Parada de Sil". Consultado o 18 de maio de 2023.
2. ↑  "Instituto Galego de Estatística, consulta do nomenclátor". Xunta de Galicia.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Parada de Sil
| Nihoa |
| --- |
|  |
| Vista da illa |
|  |
| Datos |
| Capital |  |
| País | Estados Unidos |
| Localización | Océano Pacífico |
| Arquipélago | Arquipélago de Hawai |
| Linguas |  |
| Poboación (2009) | Deshabitada |
| Superficie | 0,701 km² |
| Densidade |  |
| Coordenadas | 23°3′N 161°55′O﻿ / ﻿23.050, -161.917 |
| Maior Altura | 273 m. Miller's Peak |
|  |
| Localización |
|  |
|

**Nihoa** (tamén coñecida como **Bird Island** ou **Moku Manu**) é a máis grande das illas de Sotavento de Hawai. Está situada a 450 km ao noroeste de Honolulú.

Características
---------------

Nihoa é unha illa rochosa rodeada de arrecifes de coral. A superficie total é de 0,7 km². A altitude máxima é de 273 metros no Miller's Peak, o máis alto das illas de Sotavento. A orografía fai que resulte difícil desembarcar na illa. O litoral leste, norte e oeste está cheo de cantís e o sur é máis suave pero sen protección entre a resaca do océano e as rocas.

Hai dúas especies endémicas de aves. Cando en 1917 descubriuse o pinzón de Nihoa os científicos pensaron que seria a última especie de ave por clasificar e chamáronlle *telespyza ultima*. Non foi o caso, pero o nome quedóuselle.

Nihoa foi habitada polos antigos hawaianos entre os anos 1000 e 1500. As expedicións arqueolóxicas identificaron 35 casas, 15 refuxios, 15 altares e 28 bancais agrícolas. Pero estaba deshabitada cando foi descuberta, en 1789 con poucas semanas de diferenza, por dous mercantes de peles de Alasca: os capitáns ingleses James Colnett do *Prince of Wales* e William Douglas da *Iphigenia Nubiana*.

O 1822 a raíña Ka'ahumanu visitou Niihau e explicáronlle as historias tradicionais sobre unha illa denominada Nihoa. Organizou unha expedición, visitou a illa e anexionouna ao Reino de Hawai.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q843411
* GEC: 0516534
* GeoNames: 5851460
* LCCN: sh2002001944
* NRHP: 88000640

 |
**Joaquín Pesqueira Quiroga**, nado en Pontevedra e finado en Vigo pouco antes de 1957, foi un xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Eduardo Pesqueira Cotón, profesor da Normal de Pontevedra finado o 6 de marzo de 1894, e Cándida Quiroga. Mestre, foi profesor auxiliar na Normal de Pontevedra e colaborou en *Diario de Pontevedra* e *El Progreso*. Emigrou a Buenos Aires en 1907, onde foi xefe de redacción de *La Iberia* dende finais de 1908, e despois dirixiu a revista *Suevia*, publicada nesa cidade en 1913 e 1916. Na revista utilizou, durante a primeira época (1913), o pseudónimo de **Conde de Cela**, pero utilizou o seu nome nos textos que escribiu na segunda (1916). En 1915 dirixiu a *Revista Mensual de la Asociación Española de Socorros Mutuos*. Ademais do seu labor como director e asiduo colaborador en *Suevia*, tamén publicou diversos artigos nas revistas bonaerenses *Acción Gallega* (órgano de difusión da Casa de Galicia de Buenos Aires), no *Almanaque Gallego*, *Correo de Galicia* ou *La Nación*; en *Galicia Nueva* (Montevideo), no *Boletín do Centro Gallego de Avellaneda* (Arxentina) e en *Vida Gallega*.

Da súa vida sábese moi pouco, agás que retornou a Galicia en 1924, foi correspondente de *La Nación* e presidente da Asociación da Prensa de Vigo entre 1925 e 1927. Alberto Vilanova di que sufriu en Vigo "*un sonoro fracaso social*" do que non explica máis. Despois da guerra publicou algunhas colaboracións en *Finisterre*, *Cartel*, *Spes* e *Litoral* de Pontevedra.

Obras
-----

* *Y vivió su vida*, 1913.
* *Historia de la Asociación Española de Socorros Mutuos de Buenos Aires*, 1919.

Notas
-----

1. ↑  *El Magisterio Gallego*, 15-3-1894, p. 2.
2. ↑  *El Progreso*, 3-1-1909, p. 2.
3. ↑  "Presidentes de la APV". Arquivado dende o orixinal o 02 de decembro de 2013. Consultado o 08 de agosto de 2012.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Alonso Girgado, Luís: "Estudio introdutorio" a *Suevia (Bos Aires, 1913, Revista Gallega Regionalista) (Bos Aires, 1916, Revista Gallega)*, ed. facsímile do CIRP, Santiago de Compostela, 2007. Toma a información de VILANOVA, Alberto: *Los gallegos en la Argentina*, Ediciones Galicia, Centro Gallego de Buenos Aires, 1966.
* Couceiro Freijomil, Antonio (1951-54). *Diccionario Bio-bibliográfico de Escritores* (en castelán) **III**. Bibliófilos Gallegos. p. 94.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Suevia.

***Suevia***, subtitulada *Revista Gallega Regionalista*, foi unha revista de periodicidade quincenal que se publicou en Buenos Aires, dirixida polo pontevedrés Joaquín Pesqueira, máis coñecido polo seu pseudónimo *Conde de Cela*.

Primeira época (1913)
---------------------

Na primeira época publicou 9 números, entre xaneiro de 1913 e o 28 de xuño do mesmo ano. Entre os colaboradores da revista estiveron Castelao, Valle Inclán, Murguía, Pondal, Brañas, Labarta Pose e outros, xunto ó propio *Conde de Cela*. Tamén cómpre destaca-lo traballo de ilustrador realizado por Lourido, ademais doutros debuxantes (as fotografías son contadísimas).

A lingua da revista foi maioritariamente o castelán, reservándose o galego para os textos poéticos e só, excepcionalmente, algunha prosa. Os contidos consistiron en noticias sobre Galicia e sobre persoeiros galegos, así como alegacións en prol do movemento rexionalista de Brañas e Murguía, con abundantes críticas á situación social do país -causante dunha crecente emigración-, ó caciquismo e ós foros.

Segunda época (1916)
--------------------

Balneario da Toxa, fotografía publicada no primeiro número de *Suevia* da segunda época (1 de xaneiro de 1916).
A revista, coa mesma cabeceira, director -que xa non utiliza o seu pseudónimo- e a maioría dos colaboradores, reapareceu o 1 de xaneiro de 1916. Realmente, en ningún momento fai mención da etapa anterior e a numeración comeza de novo como "*Primer año. Número 1*"; cambia tamén o subtítulo da revista, do que cae o adxectivo "*regionalista*" e agora pasa a ser só "Revista Gallega". En calquera caso, todo parece indicar unha continuidade editorial, se ben agora pesan máis os aspectos artístico e estético.

Nesta segunda época, tamén con periodicidade quincenal, só se publican 6 números, o último o 18 de marzo de 1916. Obsérvase un aumento espectacular do número e tamaño das ilustracións, o que fai que se poida definir como revista ilustrada, destacando maioritariamente as fotografías de cidades, monumentos e paisaxes de Galicia. Contén numerosas caricaturas e dibuxos varios de Castelao e Lourido.

O uso do galego mantense moi reducido e só como lingua poética ou dos pés dalgúns dos debuxos.

Reedición
---------

En 2007, o Centro Ramón Piñeiro publicou unha edición facsimilar dos 15 números publicados.

Notas
-----

1. ↑  A revista non indica a data exacta.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Edición facsimilar do Centro Ramón Piñeiro
Mercado dominical de teas nas proximidades de Karachi, Paquistán.
O **téxtil** (que provén do latín "textilis" que, á súa vez provén de "texere", tecer) é aquilo relacionado coas telas fabricadas por medio de tramas e tecidos. Trátase dun material flexible que consiste nunha rede de fibras, tanto naturais coma artificiais, chamadas fíos. Até o século XX había catro tipos de fibras empregadas, o algodón e o liño, que proveñen de fibras vexetais, e a la e a seda, que son fibras animais. No presente, a maioría de telas fanse con fibras artificiais.

Historia
--------

As primeiras roupas apareceron hai uns 70 000 anos, e se cadra mesmo antes, e estaban feitas de peles de animais que axudaron a protexer ós humanos do frío da glaciación. Nalgún punto da historia, os humanos aprenderon a tecer fibras de plantas para fabricar téxtiles.

O descubrimento de fibras de liño tinguidas nunha cova de Xeorxia, datadas do -34 000, suxire que o emprego de materiais téxtiles é propio tamén dos tempos prehistóricos.

Maquinaria téxtil en Llanwrtyd, Gales, na década de 1940.
A produción de produtos téxtiles sufriu unha constante evolución cuxa velocidade e escala de produción foi alterada pola industrialización e pola introdución das modernas técnicas de fabricación. Porén, os principais tipos de tecido, como o ligamento tafetán, ligamento sarga ou o raso sufriron poucas diferenzas entre a antigüidade e a era moderna.

Ó longo do século XX as fibras plásticas fixéronse cunha parte importante no uso. No século XXI as fibras feitas a partir de reciclados e a madeira están probando o seu uso.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *téxtil*.
2. ↑  Balter, M. (2009). "Clothes Make the (Hu) Man". *Science* **325** (5946): 1329. PMID 19745126. doi:10.1126/science.325\_1329a.
3. ↑  Kvavadze, E.; Bar-Yosef, O.; Belfer-Cohen, A.; Boaretto, E.; Jakeli, N.; Matskevich, Z.; Meshveliani, T. (27 de novembro de 2009). "30,000-Year-Old Wild Flax Fibers". *Science* **325** (5946): 1359. PMID 19745144. doi:10.1126/science.1175404. Arquivado dende o orixinal o 28 de novembro de 2018.
4. ↑  ambiente, Medio. "Esta camiseta está hecha con madera". *eldiario.es* (en castelán). Consultado o 2019-03-26.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Industria téxtil
* Roupa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q28823
* AAT: 300231565
* BNCF: 4480
* EBID: ID
* GND: 4135786-3
* JSTOR: textiles
* LCCN: sh85134321
* MAG: 164767435
* NDL: 00568929
* NKC: ph116443
* PSH: 10069

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D013784
* MeSH: J01.637.836
* UMLS: C0039717

 |
Merdeiro no Museo Galego do Entroido.
O **merdeiro** é unha personaxe do entroido vigués de carácter popular que remitiu nos anos 20 do século XX por medio de ordenanzas municipais que sen mencionalo atacaban a súa figura.

Historia e características
--------------------------

Vestirse no entroido de merdeiro era un costume típico entre os mariñeiros da ribeira viguesa. O seu obxectivo era incomodar a xente na época do entroido, refregando indiscriminadamente ás súas vítimas con restos de peixes podrecidos. O motivo da creación desta figura foi a xenreira existente entre mariñeiros e labregos. A vestimenta era á imitación dos escabicheiros, persoas do rural que collían os escabiches e baleiraban os pozos negros da cidade para cuitar as súas veigas, esaxerando os elementos do traxe e apeiros máis significativos: o pucho, os símbolos e o farol.

### O merdeiro na tradición escrita

A súa existencia queda reflectida na prensa de finais do século XIX e comezos do XX, e tamén por estudosos do folclore coma Vicente Risco ou Xaquín Lorenzo[]. No entroido de 2006 procurouse sentar a base teórica dun proxecto de recuperación desta figura, coa publicación dun libro sobre a súa figura e coa primeira saída á rúa dun grupo de merdeiros despois de máis de 80 anos.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Xerardo F. Santomé: *O Merdeiro: un persoaxe do entroido vigués (Apuntamentos para a súa recuperación)*. Editado pola Asociación Cultural "A Revolta" e a Asociación de Veciños do "Casco Vello". Vigo, febreiro 2006.
Barrios de L'Hospitalet
**Centre** é un barrio de L'Hospitalet de Llobregat, na provincia de Barcelona. Pertence ao Distrito I da cidade xunto cos barrios de Sant Josep e Sanfeliu. É un dos núcleos históricos da cidade, xunto co de Santa Eulàlia, e nel atopamos o Concello, o centro de actividades La Farga e parte dos equipamentos culturais, como o Museo de Historia, Can Sumarro e o Centro Cultural Barradas.

Limita cos barrios de Sanfeliu e Can Serra ao norte, con Bellvitge polo sur, con Sant Josep polo leste, e co municipio de Cornellà de Llobregat polo oeste. Ten unha superficie de 0,85 km² e tiña en 2006 unha poboación de 24.752 habitantes e unha densidade de 32.568 hab/km².

Características
---------------

A Rambla de Just Oliveras é un dos espazos públicos máis destacados do barrio e de toda a cidade de L'Hospitalet. É un punto de encontro e unha das principais zonas de ocio. O paseo cruza o barrio de norte a sur e nel podemos atopar terrazas, o Auditorio Barradas e L'Acollidora.

Outros espazos do barrio son o parque de Can Boixeres, coroado por un palacio do século XVIII, a praza de Lluís Companys, inaugurada en 1998 e no límite da Rambla de Just Oliveras polo sur, ou tamén a praza de l'Ajuntament, un dos principais escenarios dos grandes eventos cidadáns e da Festa Maior, que se celebra cara a noite de San Xoán. No contorno desta praza atopamos o Mercado do Centre, a Igrexa de Santa Eulàlia, o colexio Tecla Sala e a Biblioteca Can Sumarro, ademais do Museo de Historia, a rúa Maior, e outros edificios e vías destacables na historia do barrio e da cidade.

Transporte público
------------------

É un barrio ben comunicado por autobús, tanto urbanos como interurbanos, metro e ferrocarril. Atopamos nel a estación de L'Hospitalet de Llobregat de Rodalies Renfe, a estación Rambla de Just Oliveras da liña 1 do metro de Barcelona, e a estación de Avinguda Carrilet da liña 1 de metro e liña 8 de FGC.

Galería de imaxes
-----------------

* Casa da VilaCasa da Vila
* Plaça de l'AjuntamentPlaça de l'Ajuntament
* Plaça de l'AjuntamentPlaça de l'Ajuntament
* Casino do CentreCasino do Centre
* Carrer TerCarrer Ter
* La FargaLa Farga
* La FargaLa Farga
* EdificioEdificio
* CAPCAP
* TalaiaTalaia

Véxase tamén
------------

| * v
* c
* e
Distritos e barrios de L'Hospitalet de Llobregat |
| --- |
| Distrito I | 
* Centre
* Sant Josep
* Sanfeliu

 | Escudo de L'Hospitalet de Llobregat |
| Distrito II | 
* Collblanc
* La Torrassa

 |
| Distrito III | 
* Santa Eulàlia

 |
| Distrito IV | 
* La Florida
* Les Planes

 |
| Distrito V | 
* Can Serra
* Pubilla Cases

 |
| Distrito VI | 
* Bellvitge
* El Gornal

 |
| Distrito económico | 
* Granvia L'H

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q15632330
* WorldCat
* VIAF: 316430250
* GEC: 0404299
* OSM: 10401944

 |