recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Theodor Evertz** (fl. c. 1554) foi un compositor dos Países Baixos dos Absburgo, da época do Renacemento, pertencente á escola francoflamenga.

Traxectoria
-----------

Pouco se coñece hoxe acerca de Evertz. Tres das súas cancións holandesas consérvanse na antoloxía de cancións holandesas titulada *Dat ierste boeck vanden nieuwe Duijtsche liedekens*, publicada por Jacob Baethen en Maastricht en 1554. Son as seguintes :

* *O Venus jent aensiet toch mijn torment* ("Oh Venus, torturador, ten piedade de min").
* *Ontwaect Van slaep nu wij ghij sijt* ("Esperta, quen queira que sexas").
* *Schoen lief ic mach wel claeghen* ("Miña amada, chora ao ceo").

Non se conserva ningún conxunto completo de partituras da antoloxía de Jacob Baethen (falta a voz de soprano), mais unha das cancións para catro voces foi publicada por Petrus Phalesius na súa obra *Een Duijtsch musijck boeck*, en 1572, da que se conserva polo menos unha copia.

Notas
-----

1. ↑  "Theodor Evertz" en *Encyclo.nl Nederlandse Encyclopedie*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Bonda, Jan Willem. *De meerstemmige Nederlandse liederen van de vijftiende en zestiende eeuw*. Hilversum. Verloen, 1996. [ISBN 90-6550-545-8]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1808516
* Europeana: ID
* MusicBrainz: ID

 |
A **salsa biscaíña** é unha salsa moi versátil empregada na gastronomía vasca. Emprégase xeralmente na preparación de peixes, a maioría das veces bacallau. É posible atopar, no entanto, empregos da mesma en preparados de carnes e/ou verduras.

Características
---------------

Os seus ingredientes son: a polpa duns pementos chouriceiros previamente hidratados en auga quente (non se recomenda o emprego de ñoras) e a cebola todo iso finamente picado. Frítense nunha tixola (ou nunha cazola de barro) cun pouco de aceite (hai receitas que empregan manteiga de porco) e líganse empregando fariña con fumet ou un fondo, segundo o uso final que se lle queira dar. O contido adóitase pasar por un chinés varias veces e o sobrante machúcase cun morteiro e incorpórase posteriormente.

Algunhas receitas inclúen salsa de tomate e os expertos discuten acerca da tradición de facer isto ou non, xeralmente inclúese o tomate nas receitas elaboradas fóra de España. Un truco moi mencionado polos cociñeiros é o emprego de galletas maría co obxecto de aumentar a ligazón final da salsa.

Usos
----

Existen moitos pratos aos que se lle engade esta salsa, pero quizais o máis coñecido con peixe sexa o bacallau á biscaíña. Con porco un dos pratos máis mencionados son as "Mans de porco con salsa biscaíña".
Salsa holandesa servida sobre uns espárragos e patacas.
A **salsa holandesa** é unha emulsión elaborada con manteiga e zume de limón que emprega xemas de ovos como axente emulsionante, xeralmente sazónase con sal e unha pouca pementa branca ou incluso con po de hibisco. Trátase dun prebe de orixe francesa a pesar de que o seu nome faga referencia aos Países Baixos. A salsa holandesa é o ingrediente principal dos ovos Benedict.

Receita
-------

Dilúense as xemas de ovo limpas (sen restos de clara) en auga fría. Bátese sobre fogo ao baño maría, até conseguir unha crema espesa e escumosa, que chegue a dobrar o seu volume. Agrégaselle manteiga previamente clarificada e morna, pouco a pouco e sen deixar de bater. Despois engádeselle sal, pementa e zume dun cuarto de limón e mestúrase de forma envolvente. En ocasións crese que a salsa holandesa debe ter unha consistencia similar á maionesa, mais cabe aclarar que esta salsa debe ter consistencia escumosa. Mantense na calor dun baño María até a súa utilización, pois é moi inestable.

Variantes
---------

Existen variantes da salsa que derivan noutras:

* *Sauce maltaise* (*salsa maltesa*) - Saborizada con zume de laranxa en lugar de empregar o zume de limón (ou incluso unha mestura con el). Acostúmase servir con espárragos na cociña tradicional francesa.
* *Sauce mousselina* (*salsa muselina*) - Emprégase na salsa holandesa unha pequena cantidade de nata montada para alixeirar xusto antes de servir.
* *Sauce noisette* (*salsa noisette*) - Engádeselle manteiga para mudar o seu sabor.
* *Salsa Rachel* - Tomando a base dunha salsa holandesa, engádeselle mostaza, estragón fresco e trufa negra.
* *Salsa moscovita* (denominada tamén *salsa de caviar*) - Tomando como base a salsa holandesa agrégaselle caviar.
* *Salsa Cédard* - Tomando como partida a holandesa engádeselle esencia de cogomelos.
* *Salsa de Djion* - Engádeselle mostaza á salsa holandesa.

Notas
-----

1. ↑  James Peterson, (1998), "*Sauces*", John Willey & Son, pp:347-350

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q58259
* JSTOR: hollandaise-sauce

 |
**Seguriño** foi unha personaxe de ficción creada pola Xunta de Galicia e a Televisión de Galicia para promocionar e educar ás nenas e aos nenos, por medio de campañas televisivas emitidas en horario infantil, na educación viaria. Por medio de anuncios ou cancións, emitidas en programas infantís coma o Xabarín Club, Seguriño ensinaba aos galegos e galegas a se comportaren axeitadamente coma peóns ou a respectaren os sinais de tráfico, ademais de tomaren conciencia da importancia da seguridade viaria.

A campaña foi considerada un éxito tanto na Galiza coma a nivel estatal, de xeito que foi exportada a outras administracións, coma a Comunidade de Madrid.

Características
---------------

A personaxe de Seguriño, cuxo nome intentaba transmitir prudencia e responsabilidade, era un homiño vestido cunha funda de cor azul con catro botóns dourados e unhas zapatillas e un gorro azuis. Acompañando a Seguriño, adoitaban aparecer nenos e nenas, os cales eran educados con consellos de seguridade viaria.

Notas
-----

1. 1 2  Imaxe.com (ed.). "Seguriño · Xunta de Galicia.". Arquivado dende o orixinal o 25 de xuño de 2016. Consultado o 17 de maio de 2016.
2. ↑  Beltrán Llera, Jesús. Comunidad de Madrid, ed. "El impacto de la comunicación audiovisual en al modificación conductual y cognitiva de los niños, en la Comunidad de Madrid." (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 22 de setembro de 2010. Consultado o 17 de maio de 2016.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Xabarín Club

### Ligazóns externas

* Spot protagonizado por Seguriño sobre seguridade vial en YouTube.
***¡Prohibido casar, papá!*** é unha obra literatura xuvenil escrita por Fina Casalderrey e publicada en 1996 por Editorial Galaxia. O libro foi incluído na selección "The White Ravens 1998" da Biblioteca Internacional da Xuventude de Múnic.

Trama
-----

Elia é unha unha rapaza de 14 anos orfa de nai. O seu pai comeza unha relación con Berta, pero esta non lle cae ben á filla. Elia é internada nun hospital logo dunha apendicite, e alí recorda os momentos máis importantes da súa vida xunto ás visitas dos amigos e familiares, incluída Berta.

Trata os temas da familia e da morte desde a perspectiva da adolescencia, valorando a importancia das relacións afectivas e o amor.

Traducións
----------

A obra foi traducida ao castelán (*¡No te cases, papá!*; SM, 1997), catalán (*No et pots casar, pare!*; Bromera, 2003), portugués (*Não te cases, papá!* en Portugal; Ambar, 2000. *Não se case, papai!* no Brasil; Paulinas, 2002) e éuscaro (*Ez ezkondu, aita!*; Elkar, 2009).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha na web da autora.
* Ficha na web da editorial.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12403032
* BiTraGa: 1732

 |
**María Salomé Álvarez Blanco**, nada en Pontevedra o 29 de outubro de 1947, é unha profesora e política galega.

Traxectoria
-----------

Licenciada en Filosofía e Letras pola Universidade de Santiago de Compostela, é Catedrática de Lingua Española e profesora no IES A Xunqueira de Pontevedra. Foi concelleira do BNG en Pontevedra dende 1991, foi responsable de Educación e da área de Muller. Foi elixida parlamentaria pola provincia da Coruña nas eleccións autonómicas de 1997. Volveu ser elixida parlamentaria nas autonómicas de 2001. En 2001 asumiu o posto da vicepresidencia segunda da mesa do Parlamento.

Vida persoal
------------

Está casada con Afonso Ribas Fraga, co que ten catro fillos: Pedro, Alberto, Alfonso e Pablo.

Notas
-----

1. ↑  Barral, Serxio (13 de novembro de 2001). "Salomé Álvarez abandona el Concello para ocupar una vicepresidencia d…". *La Voz de Galicia Pontevedra*. Arquivado dende o orixinal o 01 de xullo de 2013. Consultado o 04 de xaneiro de 2013.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Barrera, F. ed. (2002). *Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI*. *El Correo Gallego*. p. 26. ISBN 84-8064-113-4.
**TV.com** é un sitio web propiedade de CNET Networks. O sitio alberga contido sobre os programas e canles de televisión e tamén alberga información sobre a radio dos Estados Unidos, Reino Unido, Canadá, Australia, Xapón, e de Irlanda. Ofrece unha guía de televisión, noticias, comentarios, fotos, tráileres e anuncios de televisión.

O sitio é parte de *CNET Networks Entertainment Family* e está afiliado con outros sitios webs (GameFAQs, GameSpot, MP3.com, e FilmSpot).

Os usuarios poden ter unha páxina de usuario persoal no sitio web e unha lista de seguimento. Os usuarios poden contribuír á web mediante a adición de información sobre os últimos detalles de episodios xa emitidos.

TV.com proporciona descricións, unha listaxe de programas emitidos en televisión. Nestas guías pódense atopar sinopses, notas, curiosidades, citas etc. Esta información depende da cantidade que acheguen os mesmos usuarios.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web Arquivado 20 de maio de 2019 en Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos coreanos. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Samsung** (en hangul: 삼성; en hanja: 三星; en coreano: Samseong) é unha das máis fortes e recoñecidas empresas de Corea do Sur a nivel mundial e líder en diversas ramas da industria electrónica e a industria en xeral.

**Samsung Electronics**, fundada en 1969, é o membro máis grande do Grupo Samsung, que é á vez unha das compañías de aparellos eléctricos máis importantes ao redor do mundo. Fundada en Daegu, Corea do Sur, opera en ao redor de 58 países e ten máis de 208.000 empregados. As súas vendas no ano 2003 foron de ao redor de 101.700 millóns de dólares (uns 86.200 millóns de Euros).

Samsung Electronics é recoñecida por ser unha das dez meirandes marcas de fabricantes no mundo; é especificamente a segunda maior produtora do mundo, tendo o primeiro lugar, a tamén coreana Hyundai; a cal ten á venda produtos de telecomunicacións, electrodomésticos e pantallas.

Foi a empresa que lanzou a primeira TV de plasma. Na área da electrónica, hoxe en día é a compañía con maior valor no mercado, gañándolle á xaponesa Sony.

Hoxe en día, é a empresa número 20 con maiores ganancias e as súas maiores ganancias están na venda de teléfonos celulares e chips de memoria.

Os teléfonos celulares Samsung utilizan as tecnoloxías celulares utilizadas polos principais operadores de telecomunicación móbil: CDMA, GSM e GPRS.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web de Samsung Korea

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20716
* WorldCat
* VIAF: 144098226
* GEC: 0248749
* GRID: grid.419666.a
* ISNI: 0000 0001 1945 5898
* LCCN: n85022222
* MAG: 2250650973
* MusicBrainz: ID

 |
A **Serie 596 de Renfe** (TRDL) é unha familia de automotores rexionais diésel dun só coche dedicados a cubrir liñas de Media Distancia de Renfe Operadora.

Un automotor S-596 estacionado en Ourense-Empalme.
Poden acadar unha velocidade máxima de 120 km/h en tipo A e realizan servizos denominados Rexional e Rexional Exprés. Ás veces son alcumadas como Tamagochi ou Galindos polo seu pequeno tamaño. Tamén se lles alcuma como Tamagochis pola continua atención que requiren.

Historia
--------

O nacemento desta serie responde á baixa demanda das liñas que atendían os automotores da serie 593, o que levou a que RENFE adoptara a decisión de crear un tren máis pequeno e lixeiro. En lugar de crear un novo modelo, e dado que estaban destinados a substituír a serie 593, RENFE construíu a serie 596 reformando trens da 593.

Cada unidade da serie 593 estaba composto de tres coches: dous motores extremos e un remolque intermedio. A serie 596 está composta dos motores extremos, obténdose dúas novas unidades e refugando o remolque intermedio.

A maior transformación consistiu en engadir unha cabina a cada motor polo lado no que antes estaba o remolque intermedio. Debido á escasa fiabilidade dos seus predecesores, RENFE tamén introduciu melloras no sistema de transmisión, como o autómata que coordina e sincroniza todos os movementos que afectan a engrenaxes e embragues. Ademais, modificouse a sala de viaxeiros. Toda a reforma levou a cabo no TCR de Integria en Valladolid.

As 6 primeiras unidades reformadas tiñan un frontal semellante aos camelos 593 pero sen porta.

Servizos
--------

Os 596 realizaron principalmente servizos denominados Rexional e Rexional Exprés, en liñas de baixa demanda (Granada-Linares-Baeza, A Coruña-Ferrol, A Coruña-Monforte de Lemos, Madrid-Chamartín-Soria, Zamora-Pobra de Seabra...) ou como tren de reforzo en liñas de maior demanda (Lleida-Pobla de Segur, Murcia-Cartaxena, Sevilla-Santa Justa-Osuna,...).

Na maioría das liñas foron relevados por trens con maior capacidade, en ocasións máis da necesaria. Posteriormente, moitos trens foron recuperados para volver prestar servizo, tanto en liñas de baixa ocupación como en novos servizos turísticos cunha decoración especial.

Notas
-----

1. ↑  FFE, José Mariano Rodríguez -. "Material - Revista VÍA LIBRE - Fundación de los Ferrocarriles Españoles". *vialibre.org* (en castelán). Consultado o 2018-01-01.
2. ↑  Casas, Juan Carlos (2006). "Trenes diesel 593-596" (PDF). *www.docutren.com* (en castelán). Vía Libre. Consultado o 01-01-2018.
3. ↑  Europa Press (2009-11-24). "RENFE retirará desde mañana los trenes automotores 596 de la línea Zaragoza-Teruel-Valencia". *europapress.es* (en castelán). Consultado o 2018-01-01.
4. ↑  "Servicios de los trenes 592, 593 y 596" (PDF). *Vía Libre* (en castelán). Consultado o 01-01-2018.
5. ↑  "La nueva oferta de trenes turisticos de jornada de Renfe en Galicia". *www.vialibre-ffe.com* (en castelán). Consultado o 2018-01-01.
A **Segregación racial** consiste na separación de grupos de poboación considerados "racialmente diferentes" de forma institucionalizada, o que implica a miúdo unha presunción de inferioridade biolóxica ou cultural. O apartheid é a forma máis coñecida de segregación racial, pero non é a única, houbo e hai segregación racial en múltiplas épocas e en diversos países do mundo, dende a colocación dos xudeus en guetos en Europa, os palestinos en campos de refuxiados en Israel, os indíxenas nos países latinoamericanos, empuxados ás terras estériles ou inhóspitas, e especialmente en Estados Unidos, onde os negros e outros grupos raciais vense obrigados a vivir en determinados lugares.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Apartheid
* Nelson Mandela
* Rosa Parks

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q59816
* BNCF: 44918
* BNF: 11941793p
* BRE: 3545024
* EBID: ID
* GND: 4115696-1
* JSTOR: school-segregation
* LCCN: sh85119585

 |
Catro dos aparellos de ximnasia artística: barra de equilibrio, barra fixa, chan e barras asimétricas.
A **ximnasia artística** é un deporte olímpico que forma parte dunha das 5 disciplinas que hai na ximnasia. Consiste en executar diferentes exercicios en diversos aparellos. Estes varían segundo o xénero do deportista, existindo polo tanto dúas modalidades, a feminina e a masculina. A ximnasia artística feminina consta de 4 aparellos: barra de equilibrio, exercicio de chan, salto de poldro e barras asimétricas. En troques, a masculina ten dous exercicios máis: exercicios de chan, salto de poldro, cabalo con aros, argolas, paralelas e barra fixa.  

Este está composto por unha gran variedade de elementos que requiren unha gran técnica en cada un dos aparatos. Interrelaciónanse o risco, o equilibrio e a beleza estética dos movementos. Os exercicios son moi técnicos, difíciles de realizar e esixen ó ximnasta unha gran perfección. Para poder facelos requírese unha gran capacidade de concentración, forza, axilidade, disciplina e coordinación.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ximnasia artística Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Federación Internacional de Ximnasia *(en inglés)*
* Comité Olímpico Internacional *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q326827
* BNCF: 15828
* BNF: 12651411h
* BRE: 4160480
* GND: 4020301-3
* LCCN: sh2001010761
* NKC: ph125945
* PSH: 9958

 |
A **Sociedad Deportiva Colloto** é un club de fútbol do lugar de Colloto, no concello asturiano de Oviedo. Foi fundado en 1987 e actualmente xoga na Rexional Preferente de Asturias.

Historia
--------

O equipo foi fundado no ano 1987 pola fusión de tres clubs de fútbol da zona: o Águila Negra, o Colloto CF e o Club Deportivo Central Lechera. O seu primeiro éxito deportivo ten lugar na tempada 1994/1995 cando consegue o ascenso a Terceira División por primeira vez na súa historia. Manteríase nesta categoría ata a tempada 2002/2003 na que descendería. Na actualidade é un equipo ascensor que leva varias tempadas subindo e baixando de categoría e que non logrou asentarse en Terceira.

Uniforme
--------

**Uniforme titular**: Camiseta verde, pantalón branco e medias verdes. 
**Uniforme alternativo**: Camiseta branca con raias negras horizontais, pantalón branco e medias negras.

Estadio
-------

O club disputa os seus partidos como local no Estadio Municipal El Nora con capacidade para 2.000 espectadores.

Datos do club
-------------

* **Tempadas en 1ª**: 0
* **Tempadas en 2ª**: 0
* **Tempadas en 2ªB**: 0
* **Tempadas en 3ª**: 11

### Historial na liga

| Tempada | Categoría | Posto |
| --- | --- | --- |
| de 87-88 | Rexional | — |
| a 94-95 | Rexional | — |
| 1995/96 | 3ª | 17º |
| 1996/97 | 3ª | 16º |
| 1997/98 | 3ª | 17º |
| 1998/99 | 3ª | 9º |
| 1999/00 | 3ª | 16º |
| 2000/01 | 3ª | 11º |
| 2001/02 | 3ª | 7º |
| 2002/03 | 3ª | 19º |

| Tempada | Categoría | Posto |
| --- | --- | --- |
| 2003/04 | Rex. Preferente | 5º |
| 2004/05 | Rex. Preferente | 17º |
| 2005/06 | Rex. Preferente | 15º |
| 2006/07 | Rex. Preferente | 1º |
| 2007/08 | 3ª | 20º |
| 2008/09 | Rex. Preferente | 2º |
| 2009/10 | 3ª | 18º |
| 2010/11 | Rex. Preferente | 2º |
| 2011/12 | 3ª | 20º |
| 2012/13 | Rex. Preferente |  |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial *(en castelán)*
O **serialismo** é unha técnica de composición musical xurdida no século XX que ten as súas orixes no dodecafonismo de Arnold Schönberg, aínda que abarca posibilidades creativas máis amplas.

Diferenza co dodecafonismo
--------------------------

A distinción fundamental entre o serialismo e o dodecafonismo estriba en que o principio serial pódese aplicar a varios parámetros musicais (ritmo, dinámica, timbre, etc.), e non só á altura das notas, como suxería a proposta dodecafónica orixinal.

Características
---------------

O serialismo pode caracterizarse segundo a cantidade de parámetros musicais aos que o compositor aplique o principio serial. O serialismo básico é o dodecafonismo, que comprende só o parámetro da altura das doce notas da escala cromática (o dodecafonismo tamén se denomina "técnica das doce notas" na bibliografía anglosaxoa). Os desenvolventos posteriores, sobre todo a partir da segunda guerra mundial, buscaron o camiño cara a un serialismo integral, onde o principio serial rexera os demais parámetros musicais á parte da altura. Nalgunhas obras aplícase o principio serial tamén ao ritmo das notas, é dicir, ademais de tocar as notas da escala cromática en certa orde, engaden a cada unha das doce unha duración distinta. Outras obras inclúen o parámetro da dinámica e, en certos casos, o do timbre. Isto é, a cada unha das doce notas cunha duración distinta engádese unha intensidade sonora distinta (*pianissimo*, *forte*, *mezzoforte*, etc.) e un tipo de son distinto (a primeira nota sería tocada por un violín, a segunda por un piano, a terceira por un óboe, etc. aínda que algúns compositores prescinden deste último parámetro para que a peza poida ser interpretada por un só instrumento).

Notas
-----

1. ↑  Alison Latham, coord. (2010): *Diccionario enciclopédico de la música*. México; Fondo de Cultura Económica. ISBN 979-60-7160-020-2.
2. ↑  Paul Griffiths: en Stanley Sadie, ed. (1980): *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*. Londres: Macmillan, t. 17.
3. ↑  Michael Randel, ed. (1997): *Diccionario Harvard de música*. Madrid: Alianza.
4. ↑  *Dizionario Ricordi della musica e dei musicisti*. Milán; Ricordi, 1959.
5. ↑  *Enciclopedia Salvat de la música*. Barcelona: Salvat, 1967, t. 4.
6. ↑  O *Dicionario Grove* emprega na súa entrada sobre o serialismo as clasificacions "serialismo das doce notas", "serialismo de máis das doce notas ou menos", "serialismo rítmico" e "serialismo integral" (véase Paul Griffiths, *op, cit.*).

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q507246
* AAT: 300266054
* BRE: 3658596
* EBID: ID
* GEC: 0142036
* GND: 4054608-1
* JSTOR: serial-music
* MAG: 71832604

 |
En estatística e procesamento do sinal, unha **serie temporal** é a secuencia de datos, medidos normalmente en tempos consecutivos, e espazados a intervalos uniformes de tempo. A análise de series temporais comprende métodos que intentan comprender as ditas series de tempo, a miúdo para comprender a teoría que rexe os puntos de datos, ou para facer predicións. A predición de series temporais é o uso do modelo para predicir eventos futuros baseados no coñecemento de eventos pasados: predicir futuros datos antes de ser medidos. O exemplo típico é o prezo de apertura dunha acción baseándose no seu comportamento pasado.

Os modelos para as series temporais poden ter moitas formas. Dúas clases de importancia práctica son os modelos de *media móbil* (MA en inglés), e os modelos *autoregresivos* (AR en inglés). Estes dous casos dependen dos datos pasados de xeito lineal. A combinación de ambos modelos dá lugar a un modelo autorregresivo de media móbil (ARMA). A dependencia non lineal de datos pasados é de interese pola posibilidade de producir unha serie temporal caótica.

Úsanse diferentes notacións para a análise de series temporais

{\displaystyle X=\{X\_{1},X\_{2},\dots \}}
é a notación común que especifica a serie temporal *X* que está indexada polos números naturais.

As ferramentas para investigar datos de series temporais inclúen:

* Consideracións da función de autocorrelación e a función de densidade espectral.
* Realización da Transformada de Fourier para investigar a serie no dominio da frecuencia.
* Uso dun filtro para borrar ruído non desexado.
* Redes neuronais artificiais.
* Técnicas de análise de tempo-frecuencia:
	+ Transformada wavelet continua.
	+ Transformada Fourier Short-time.
	+ Transformada Chirplet.
	+ Transformada de Fourier fraccional.
* Análise de caos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q186588
* BNCF: 37142
* BNF: 11981940g
* BRE: 3524849
* EBID: ID
* JSTOR: time-series-models
* LCCN: sh85135430
* MAG: 151406439
* NDL: 00574724

 |
A **Sociedad Deportiva Formentera** é un club de fútbol español da localidade de Sant Francesc de Formentera, nas Illas Baleares. Foi fundado en 1969 e actualmente milita na Terceira División.

Historia
--------

Fundado en 1969, debutou na Terceira División na tempada 1979/80, na que quedou en 19ª posición, volvendo ás divisións rexionais. Nesa tempada tamén debutou na Copa do Rei, na que superou a primeira rolda contra o UD Porreras pero caeu na segunda contra o Atlético Baleares.

Despois de máis dunha década consecutiva en Preferente, na tempada 2011/12 consegue o ascenso a Terceira División. Na tempada 2012/13, acabou en terceira posición e xogou por primeira vez na súa historia a promoción de ascenso a Segunda B, na que perdeu na primeira rolda contra o CD Cayón. Na tempada 2013/14, repetiu posición e xogou de novo a promoción. Nesta ocasión superou as dúas primeiras roldas contra o Villarrobledo e o Montañesa, pero caeu na terceira e definitiva contra o Eldense.

Na tempada 2014/15, proclamouse por primeira vez na súa historia campión da categoría. Neste caso disputou a eliminatoria de ascenso de campións, na que caeu derrotado polo Peña Sport. Na tempada 2015/16, acabou na segunda posición, xogando por cuarto ano consecutivo a promoción de ascenso, sendo eliminado na primeira rolda polo Mar Menor CF. Nesa tempada volveu xogar na Copa do Rei, na que superou en primeira rolda ao Alcoyano pero caeu en segunda rolda contra o Barakaldo.

Na tempada 2016/17 participa novamente na Copa do Rei. Nesta ocasión superou nas primeiras roldas a Atlético Saguntino, Lorca FC e Tudelano. En dezaseisavos de final, como equipo de Terceira División tocoulle xogar contra un dos mellores equipos de Primeira. O equipo caeu eliminado contra o Sevilla FC, despois de perder 1-5 en Sant Francesc e 9-1 no Sánchez Pizjuán.

Datos do club
-------------

* **Tempadas en 1ª**: 0
* **Tempadas en 2ª**: 0
* **Tempadas en 2ªB**: 0
* **Tempadas en 3ª**: 6
* **Participacións na Copa do Rei**: 3

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial *(en castelán)*

| * v
* c
* e
Segunda División RFEF - Grupo 3 · 2021-22 |
| --- |
| Andratx · Badalona · Brea · Cerdanyola del Vallès · Ebro · Ejea · Espanyol B · Europa · Formentera · Huesca B · Ibiza Islas Pitiusas · Lleida Esportiu · Numancia · Peña Deportiva · Prat · Tarazona · Terrassa · Teruel |
Togado de Emerita Augusta (Mérida), século I.
Na antiga Roma, a **toga** era o vestido público dos cidadáns. O seu uso era requirido en todos os actos da vida oficial, tanto civil como militar ou relixiosa e estáballes prohibido levala aos estranxeiros, os escravos ou os proscritos.

Unha toga era un pano branco, habitualmente de lá, semicircular e de aproximadamente tres por catro metros. Unha parte estaba plisada ou pranchada en pregues paralelos cuxa disposición variou. Dobrábase en sentido lonxitudinal, de modo que unha das dúas metades era máis grande. Botábase un extremo por riba do ombro esquerdo de xeito que chegase até ao chan por diante e que por detrás fose case o dobre de longa que quen a levaba. Este extremo libre pasábase por baixo do brazo dereito e logo volvía de novo sobre o ombro esquerdo. Desta maneira o costado dereito quedaba completamente cuberto entre a axila e a canela. O peito cubríase en diagonal e esa parte, o *sinos*, formaba un pregue no que se podían levar obxectos pequenos.

O seu primeiro uso foi militar, pois antes de que se crease un uniforme propio levábase ao modo da cidade de Gabies (*cinctus gabinus*): o extremo que cubría o ombro esquerdo anudábase á cintura, servindo de cíngulo e impedindo que a toga se desprendese do corpo.

Coa incorporación dunha vestidura militar específica, a toga pasou a ser un símbolo de paz e xerarquía civil. As mulleres deixárona de usar, aínda que as prostitutas non, xa que a estas estáballes prohibido levar a stola.

A *toga uirilis*, ou *toga pura*, era a dos homes e era branca. Os pobres levábana negra e tamén se usaba esta cor como sinal de loito; neste caso recibía o nome de *toga pulla*.

A *toga praetexta*, que tiña unha franxa púrpura na parte baixa, vestíana os adolescentes, os maxistrados e os funcionarios superiores.

A *toga picta*, con estrelas douradas, usábana os xenerais vitoriosos, os cónsules con imperio e determinados maxistrados que presidían celebracións públicas.

A *toga candida*, branqueada con xeso ou amidón, levábana os aspirantes a maxistraturas (e de aí que se lles chamase *candidati*).

A *toga palmata* era sinal do triunfo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q183171
* AAT: 300209868
* BNCF: 50935
* BRE: 4194713
* EBID: ID
* GEC: 0146690
* GND: 4229019-3
* JSTOR: togas
* LCCN: sh95002772

 |
| Tofua |
| --- |
|  |
| Vista da illa |
|  |
| Datos |
| Capital |  |
| País | Tonga |
| Localización | Océano Pacífico |
| Arquipélago |  |
| Linguas |  |
| Poboación (1996) | 5 hab. |
| Superficie | 55´63 km² |
| Densidade |  |
| Coordenadas | 19°45′S 175°4′O﻿ / ﻿-19.750, -175.067 |
| Maior Altura | 507 m. |
|  |
| Localización |
| Localización |
|

**Tofua** (transcrito antigamente como *Amattafoa*) é unha illa e un volcán do reino de Tonga. Está situado ao leste do grupo Ha'apai (grupo Gálvez), a 26 km ao nordés de Kotu e 155 km ao norte de Tongatapu.

Xeoloxía
--------

A illa é a caldeira dun volcán activo que sobresae 507 metros da auga. A illa ten 8 km de diámetro e no interior do cráter ten un lago pechado de 4 km que só está a 20 metros sobre o nivel do mar. A temperatura da auga do lago é de 25 °C no inverno. A superficie total é de 55,63 km².

Historia
--------

Cando foi descuberto en 1774 por James Cook, estaba en actividade. As erupciones históricas rexistradas son dos anos: 1774, 1792, 1854, 1885, 1906 e 1958. Actualmente o volcán segue activo con fumarolas intermitentes no norte do lago. En 1854 o rei Tupou ordenou o traslado dos habitantes de Tofua á illa Kotu. Algúns foron volvendo e hoxe en día hai dúas vilas. No censo de 1996 rexistrábanse 5 habitantes permanentes. Ocasionalmente recibe as visitas de aventureiros atraídos pola escalada e a experiencia de bañarse no lago dun cráter activo.

En augas de Tofua produciuse o amotinamiento do *HMS Bounty* cando volvía de Tahití en 1789. O capitán William Bligh e os seus seguidores foron abandonados nunha barca. Intentaron desembarcar en Tofua pero foron atacados polos indíxenas. Desde aquí fixeron unha viaxe épica de 6.500 km ata Timor.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1414448
* GEC: 0515428
* GeoNames: 4032294
* OSM: 7412219
* VOGRIPA: 978

 |
*Quizais estea buscando **zoco (calzado rústico)**.*
Un posto no zoco de Dubai.
Zoco de Esna, Exipto.
Un **zoco** (do árabe سوق *sūq*) é a denominación que se dá en galego aos mercados tradicionais dos países árabes, especialmente os que se celebran ao aire libre e que, con frecuencia, teñen lugar un determinado día da semana ou nunha determinada época do ano, aínda que a palabra pode facerse extensiva a todo tipo de mercado tradicional. O significado de *zoco* está restrinxido respecto do orixinal árabe *suq*, que significa mercado.

Localizacións
-------------

Os zocos xeralmente sitúanse nunha praza no centro das cidades, xa que en torno a el xiran moitas outras actividades, e como é un lugar moi concorrido para todo tipo de compra-venda de artigos variados, tamén xorden á par actividades secundarias de servizos para quen o visita, como son o transporte, garderías...

Historia
--------

Nalgúns lugares a actividade pode ser semanal ou diaria dependendo da poboación e os postos cos que conte. Moitas poboacións reciben o seu nome do mercado estacional que nelas se celebra, como por exemplo, a marroquí Suq al-Arbaa ("mercado do mércores") ou a española Zocodover (de سوق الدواب *suq al-dawabb*, "mercado das bestas de carga"). En al-Ándalus, e máis tarde nos reinos cristiáns hispanos, estableceuse un sistema de administración do mercado, a cuxa fronte estaba un funcionario chamado zabazoque, do que dependían os restantes, entre eles os almotacéns.

Na literatura
-------------

Os zocos, tradicionalmente, non foron só lugares de compra e venda, senón espazos centrais da vida social. Por esta razón aparecen profundamente en toda a literatura tradicional como escenario no que se desenvolven as tramas ou parte delas. Na obra *As mil e unha noites*, aparece a historia de *Gran de beleza* no que o pai do protagonista, Chamseddin, é síndico do zoco do Cairo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Zoco Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* E. Lévi-Provençal, "El urbanismo musulmán", in: *Mélanges d’histoire et d’archéologie de l’Occident musulman*, Hommage à G. Marçais, Algeri, 1957, I, pp. 219–231.
* A. ‘Abd ar-Rāziq, "La *hisba* et le *muhtasib* en Égypte au temps des Mamlūks", in *Annales Islamologiques*, XIII (1977), pp. 115–178
**Zlata Ohnevych** (en ucraíno: *Злата Огневич*), nada o 12 de xaneiro de 1986 en Murmansk, Unión Soviética é unha cantante ucraína que representou a Ucraína no Festival de Eurovisión 2013 en Malmö, Suecia.

Eurovisión
----------

### Eurovisión 2010

No ano 2010, Zlata comezou a probar sorte no camiño a Europa, e intentou representar a Ucraína coa canción 'Tiny Island' onde ela acabou con esa canción quinta con 30 puntos.

### Eurovisión 2011

No ano 2011, Zlata presentouse coa canción 'The kukushka', esta vez en ucraíno, onde ela quedou cun segundo posto.

### Eurovision 2013

No 2012, Zlata, presentouse á preselección de Ucraína para representar a Ucraína no festival de Eurovisión en Malmö. Ela quedou primeira coa súa canción 'Gravity' con 40 puntos: 20 do xurado e 20 dos televotos.

Festival de Crimea 2011
-----------------------

No ano 2011, no Festival de Música de Crimea (Ucraína), proclamouse gañadora contra concursantes de todas as partes do mundo cun xurado profesional de cantantes e músicos ucraínos e rusos.

Singles
-------

* Tiny Island
* The kukushka
* Gravity

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:***"Be my guest"*Gaitana** | **Ucraína no Festival de Eurovisión**2013 | Sucesor:***"Tick Tock"*Maria Yaremchuk** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1574590
* AllMusic: mn0003109509
* Discogs: 5049014
* Europeana: ID
* IMDb: nm5433511
* MusicBrainz: ID
* TMDb: 3167326

 |
**Serafín Asensio-Vega y Muñoz**, nado en Badaxoz en 1836 e finado en La Parra o 8 de febreiro de 1905, foi un militar español.

Traxectoria
-----------

De familia acomodada, estudou na Academia General Militar de Toledo. No ano 1853 acadou o grao de alférez. Participou na Guerra de África e distinguiuse na batalla de Wad-Nivel (1860), motivo polo cal foi distinguido coa Cruz Laureada de San Fernando. No 1861 contribuíu a esmagar a revolta de Loja. Ascendido a tenente, loitou con Joan Prim i Prats na batalla dos Castillejos (1868), que supuxo o derrocamento de Isabel II de España.

Durante a terceira guerra carlista (1872-1876) foi nomeado comandante xeral de Valls, liberou Caldes de Montbui e levantou o asedio de Vilanova i la Geltrú. Trala abdicación de Amadeu I proclamou en Badaxoz a Primeira República Española. No 1876 foi declarado *benemérito da patria*. Cara a 1877 ingresou na francmasonería.

Ascendido a tenente coronel, o 25 de xullo de 1882 protagonizou un pronunciamento no que se proclamou a República en Badaxoz, promovido pola Asociación Republicana Militar (dirixida por Manuel Villacampa del Castillo e Manuel Ruiz Zorrilla) secundado polo seu Rexemento de Cabalaría de Villaviciosa; o golpe fracasou pola falta de coordinación coas outras unidades que debían sublevarse. Tralo fracaso do golpe fuxiu a Portugal coas súas tropas e de alí a Francia. Foi amnistiado en 1891 e retornou a España. Estableceuse en La Parra, onde morreu o 8 de febreiro de 1905.

Notas
-----

1. ↑  El pronunciamiento republicano del 5 de agosto de 1883 en Badajoz. 2ª parte, Fernando de la Iglesia Ruiz
2. ↑  Militares republicanos en la Restauración: de la rebelión al exilio (1883-1891), Eduardo Higueras Castañeda
3. ↑  Tras las huellas del heroico militar Asensio Vega 1866-1905, Valeriano Gutiérrez Macías

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* El pronunciamiento republicano de 1883 en Badajoz por José Raya Téllez *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q30303293
* BNE: XX1517290

 |
**Segundo Pampillón Rodríguez**, nado en Tameiga (Mos) o 24 de marzo de 1907 e finado en 1980, foi un empresario e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Anacleto Pampillón Sío. Cursou estudos primarios e secundarios nos Salesianos de Vigo e fíxose perito mercantil. Foi administrador da empresa madeireira da súa familia en Sanguiñeda. Na II República fundou en Mos Acción Republicana. Integrouse despois en Izquierda Republicana. Logo do triunfo do Frente Popular foi nomeado membro da xestora de Mos e elixido alcalde en marzo de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e estivo preso no cárcere de Tui e logo en Vigo. Logrou fuxir a Portugal onde foi reclamado polo seu irmán que vivía na Arxentina. Xulgado en Vigo por rebelión militar, foi sobresido provisionalmente. Chegou a Buenos Aires en 1937 e integrouse no Centro Republicano Español. En 1960 foi membro do Consello de Galicia. Foi o impulsor do Instituto de Cultura Galega do Centro Galego de Buens Aires. Dedicouse ao xornalismo radial participando do programa *Galiza en América* de Radio Nacional de Buenos Aires e colaborou con Luís Seoane no programa *Galicia Emigrante*. Retornou a Galicia en 1958 para dirixir a fábrica familiar. Volveu a Arxentina en 1962.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Paulino Pérez Rial** |  **Alcalde de Mos** 1936 | Sucesor:**Paulino Pérez Rial** |

Recoñecementos
--------------

O 2 de agosto de 1997 o concello de Mos tributoulle unha homenaxe póstuma, e púxolle o seu nome a unha rúa.

Vida persoal
------------

Casou no Porriño con María del Carmen Paz Domínguez, filla do médico Manuel Paz Varela, en 1932.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 18-3-1936, p. 13.
2. ↑  "Pampillón, «o alcalde mais longo da historia de Mos»", *La Voz de Galicia*, Vigo, 3-8-1947, p. 48.
3. ↑  *El Sobroso*, 1-9-1932, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Pampillón Rodríguez Segundo

* Segundo Pampillón Rodríguez
* 

* Segundo Pampillón Rodríguez na páxina web *Nomes e Voces*.
A **tinguidura de Schmorl** é empregada para a visualización da matriz ósea, das lagoas e dos canículos óseos. Schmorl tamén é debilmente positivo en granuloma cerebrifoide no endometrio.

Descrición
----------

A tinguidura provócana dous axentes colorantes: a tianina amoniacal e o ácido pícrico saturado. A tianina precipita nas lagoas e canalículos, mentres que o pícrico forma picratos na matriz ósea. O resultado é que lagoas e canalículos colóranse de marrón escuro a negro, e a matriz ósea de amarelo a marrón claro.

Esta técnica é apta para óso, fixado en formol e seccionado a 5 micrómetros, e incompatible cos fixadores que conteñen sublimado, cortes de conxelación ou celoidina. O pH da solución da tionina é decisivo para unha boa tinguidura, por iso se deberían de realizar varios ensaios coa porcentaxe deste colorante (20% e 50%), así como engadindo algunhas gotas de amoníaco para alcanzar a solución.

* Reactivos

1. Solución acuosa de tionina ao 0,25%
2. Solución saturada de ácido pícrico

* Procedemento

1. Lavar os cortes nun baño de auga destilada, 10 min.
2. Filtrar unha parte da disolución de tionina e diluír cun volume igual ó de auga destilada. Engadir inmediatamente antes da súa utilización unha gota de amoníaco por cada 100cc de solución.
3. Tinguir coa solución de tionina, 5-10 min.
4. Lavar en auga destilada.
5. Colorear coa solución de ácido pícrico, 30-60 seg.
6. Diferenciar en etanol ó 70% ata que cese a extracción da cor azul, aprox. 5-10 min.
7. Deshidratar, aclarar e montar.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* GARCÍA DEL MORAL, R. (1993). Interamericana Mc Graw Hill, ed. *Laboratorio de anatomía patológica* (1 Ed ed.).

### Ligazóns externas

* 
* Arquivado 07 de marzo de 2020 en Wayback Machine.
Os **ácidos sólidos** son ácidos que non se disolven no medio de reacción. Utilízanse a miúdo na catálise heteroxénea.

Exemplos
--------

A maioría dos ácidos en estado solido son ácidos orgánicos, como o ácido oxálico, ácido tartárico, ácido cítrico, ácido maleico, etc. Exemplos inorgánicos son os silico-aluminatos (ceolitas, alúmina, silico-alumino-fosfato), e circonia sulfatada. Moitos óxidos de metais de transición son ácidos, incluíndo os de titanio, circonio e niobio. Ditos ácidos son utilizados no cracking. Mitos ácidos de Brønsted sólidos tamén se empregan industrialmente, como o polistireno sulfonado, o ácido fosfórico sólido, o ácido nióbico e os heteropolioxometalatos.

Aplicacións
-----------

Os ácido sólidos úsanse en catálises en moitos procesos químicos industriais, desde o cracking catalítico a larga escala no refinado do petróleo para a síntese de varios compostos químicos valiosos.

Unha aplicación a larga escala é a alquilación, por exemplo, a combinación de benceno e etileno para orixinar etilbenceno. Outra aplicación é o rearranxo da ciclohexanona oxima a caprolactama. Moitas alquilaminas prepáranse por aminación de alcohois, catalizada por ácidos sólidos.

A ceolita, ZSM-5 é amplamente usada como catalizador ácido sólido.
Os ácidos sólidos poden utilizarse como electrólitos nas células de combustible.

Notas
-----

1. 1 2  Boysen, Dane A.; Uda, Tetsuya; Chisholm, Calum R. I.; Haile, Sossina M. (2004-01-02). "High-Performance Solid Acid Fuel Cells Through Humidity Stabilization" (PDF). *Science* (en inglés) **303** (5654): 68–70. Bibcode:2004Sci...303...68B. ISSN 0036-8075. PMID 14631049. doi:10.1126/science.1090920.
2. ↑  Busca, Guido "Acid Catalysts in Industrial Hydrocarbon Chemistry" Chemical Reviews 2007, volume 107, 5366-5410. doi 10.1021/cr068042e
3. ↑  "Solid Acid Catalysis: From Fundamentals to Applications". *CRC Press*. Consultado o 2016-09-15.
4. ↑  Michael Röper, Eugen Gehrer, Thomas Narbeshuber, Wolfgang Siegel "Acylation and Alkylation" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim, 2000. doi 10.1002/14356007.a01\_185

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q28401288
* MAG: 2776549599

 |



---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
**Servando Fernández-Victorio Arenas**, nado en Galdo (Viveiro) en 1834 e finado en Barcelona o 20 de agosto de 1907, foi un avogado, xuíz e político galego.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Dereito pola Universidade de Madrid en 1858. Foi avogado en Viveiro, xuíz de Vilamartín de Valdeorras, Xinzo de Limia e Barcelona e instruíu inicialmente a causa polo asasinato do xeneral Prim. Despois foi maxistrado da Audiencia de Cáceres. Foi elixido deputado polo distrito de Lalín nas eleccións a Cortes Constituíntes de 1873. Na Restauración foi candidato a deputado polo distrito de Viveiro en 1893 pero non foi elixido, tiña como portavoz o periódico *El Baluarte de Galicia*. Foi presidente da Audiencia de Manila (1890), e despois de Oviedo e Barcelona. Finou en San Gervasio (Barcelona) o 20 de agosto de 1907.

Recoñecementos
--------------

Cabaleiro da Real Orde de Isabel a Católica, 1870.

Vida persoal
------------

Casou aos 25 anos con Acacia Cociña, filla de Vicente Manuel Cociña Vizoso, e foi pai de María de los Dolores, Nicolás, Francisco, Antonio, Augusto, Concepción e Servando Fernández-Victorio Cociña.

Notas
-----

1. ↑  *El Eco de Galicia*, 22-2-1893, p. 1.
2. ↑  *Gaceta de Galicia*, 4-3-1893, p. 2.
3. ↑  *La Correspondencia de España*, 26-8-1907, p. 6.
4. ↑  *El Regional*, 15-7-1900, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Chao Espina, Enrique (1953). "Servando Fernández Victorio. Un gallego ilustre entre los últimos de Filipinas". *Spes* **XX** (218): 18–20.
* "Un vivariense ilustre". *El Eco de Galicia* (2027): 1. 22/02/1893.

### Ligazóns externas

* A. Lage-Seara. "De Viveiro a Filipinas, un pueblo clave en la conquista del Pacífico". Mundiario.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20532783
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 38620

 |
**Tinerfe o Grande** foi un heroe lendario guanche, mencey da illa de Tenerife (Illas Canarias). Estímase que viviu a finais do século XIV.

Traxectoria
-----------

Era o fillo do mencey Sunta, quen gobernou toda a illa en tempos anteriores á conquista das Illas Canarias. Tinerfe o Grande, igual que todos os seus predecesores, tiña a súa corte en Adeje (aproximadamente cen anos antes da conquista).

Á morte do seu pai, Tinerfe herdou o reino único de Tenerife. Porén, ó igual que lles ocorreu ós seus predecesores, os seus tíos intentaron usurparlle a coroa. Chegou a ser o mencey máis poderoso do seu liñaxe, aínda que tamén o último: á súa morte, os seus fillos dividíronse a illa en nove menceyatos.

Na época da conquista os reis destes reinos eran:

* Acaimo: mencey de Tacoronte.
* Adjoña: mencey de Abona.
* Añaterve: mencey de Güímar.
* Bencomo: mencey de Taoro.
* Beneharo: mencey de Anaga.
* Pelicar: mencey de Icode.
* Pelinor: mencey de Adeje.
* Romen: mencey de Daute.
* Tegueste: mencey de Tegueste.

Notas
-----

1. ↑  "Historia de Nuestra Señora de Candelaria". Arquivado dende o orixinal o 05 de marzo de 2017. Consultado o 09 de decembro de 2016.
2. ↑  "Conquista de Tenerife". Arquivado dende o orixinal o 23 de novembro de 2018. Consultado o 09 de decembro de 2016.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Mencey
* Tenesor Semidán
* Bentejuí
**Ángel José Porto Anido**, nado en Santiago de Compostela o 24 de febreiro de 1919 e finado en Santiago de Compostela o 8 de setembro de 2006, foi un avogado, industrial e político galego.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Dereito e diplomado en Maxisterio. Foi concelleiro con 22 anos, tenente de alcalde e alcalde de Santiago de Compostela (1957-1964). Foi vicepresidente da Cámara Oficial de Comercio (1956), presidente do Aero Club de Santiago (1967-1970) e da Deputación da Coruña (1970-1974) e procurador en Cortes e conselleiro nacional (1970-1974) en representación da Deputación. Fundou a editorial Porto y Cía. e foi xerente do Sanatorio Psiquiátrico de Conxo (1976-1988). Despois da Transición, seguiu en política como dirixente de Falange Española en Galicia.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Enrique Otero Aenlle** |  **Alcalde de Santiago** 1957 - 1964 | Sucesor:**Francisco López Carballo** |
| Predecesor:**Rafael Puga Ramón** |  **Presidente da Deputación da Coruña** 1970 - 1974 | Sucesor:**Lino Rodríguez Madero** |

Outras mencións
---------------

Alférez provisional con 17 anos, conselleiro-administrador de Editorial Compostela, presidente do Consello Diocesano de Homes de Acción Católica, da Liga de Amigos de Compostela e do Grupo teatral Ditea.

Méritos
-------

Comendador da Orde do Mérito Civil, Medalla de Prata ao Mérito Turístico, Cruz de Guerra, Medalla da Cruz Vermella ao Mérito Militar, Medalla de Prata da Cidade de París e nomeamento como Concelleiro Honorario de París.

Notas
-----

1. ↑  "Fallece Ángel Porto, alcalde de Compostela entre 1957 y 1964". *El Correo Gallego* (en castelán). 9 de setembro de 2006. Arquivado dende o orixinal o 15 de setembro de 2014. Consultado o 24 de febreiro de 2012.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Porto y Cía. Editores

### Ligazóns externas

* Ficha no Congreso dos DeputadosArquivado 24 de setembro de 2019 en Wayback Machine.
* Noticia en *La Voz de Galicia*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12403078
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 90900

 |