Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Ártabros (homónimos).

Localización aproximada do pobo dos árabros na provincia romana da Gallaecia.
Os **ártabros** ou **arrotrebos** (en latín: *Artabri ou Arrotrebae*) eran unha tribo de orixe celta asentada na Gallaecia lucense ó noroeste da península Ibérica. Eran os poboadores da zona que comprende a ría da Coruña e a ría de Ferrol ata a chegada de Xulio César no ano 62 a. C. Segundo o historiador Benito Vicetto o fundador dos ártabros sería Artai, o primoxénito de Breogán.

Segundo Luís Monteagudo estaban formado por tres subtribos nas que se contan os brigantinos, os lapatiancos e os nerios. configurando un grupo diferenciado dentro do pobo dos galaicos. Viría en apoio desta hipótese a ausencia das habituais ofrendas aos deuses galaico-lusitanos, Bandua e Reue, en substitución de Cosso (divindade tamén presente en territorio dos ástures pero non na Bracarense e Lusitania). A súa diferenciación respecto doutros galaicos tamén é comentada por Estrabón:

> 
> 
> Os que viven máis afastados son os ártabros, na rexión do cabo que chaman Nerio, que separa os flancos occidental e norte. Nela viven tamén célticos, emparentados cos das beiras do Anas. Din que nunha ocasión en que fixeron alí unha campaña militar estes xunto cos túrdulos, fixeron defección tras pasar o río Limia.
> 
> 

Estrabón refírese aos célticos da Beturia, asentados no val do actual Guadiana, e aos túrdulos célticos da costa media de Portugal. Se desertaron tras cruzar o río Limia, despréndese que non atoparon nos brácaros e nos callaecos, as mesmas relacións de identidade que cos célticos do norte.

Etimoloxía
----------

Segundo Higinio Martins Esteves, na súa obra *As tribos Calaicas: proto-história da Galiza à luz dos dados linguísticos*, ártabros estaría formada por ARTOS, en latín *ursos*, que significa 'oso'; e por \*MROG, que é 'país fronteirizo'. O oso non faría referencia á presenza do animal nos soutos galegos, senón á constelación da Osa Maior, que sinala o Polo Norte celeste. O mito da Osa Maior é de orixe paneuropea, anterior á difusión que lle deu a Grecia clásica. Así, ártabro sería 'do país limítrofe á Osa'. É dicir, do norte. Mentres que arrotrebas estaría formado por ARRO 'masculino' e TREBĀ 'casa familiar; unidade agraria'. Logo ARROTREBĀS sería 'casas de machos'. Nas designacións propias das tribos era habitual facer alarde da afouteza dos seus membros. Por tanto, para empregar con precisión a lingua calaica, ao referírmonos a esta tribo habería que falar de arrotrebas e non de ártabros.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *ártabro*.
2. ↑  Definición de ártabros no *Dicionario de Galego* de Ir Indo e a Xunta de Galicia.
3. ↑  Definición de arrotrebos no *Dicionario de Galego* de Ir Indo e a Xunta de Galicia.
4. ↑  Vicetto, Benito (1865). *Historia de Galicia. Tomo I*. Nicasio Taxonera.
5. ↑  García Alonso, Juan L. *La Península Ibérica en la Geografía de Claudio Ptolomeo*. Universidade do País Vasco, Servizo Editorial,. p. 151. Consultado o 15 de xuño de 2020.
6. ↑  Estrabón 3.3.5:
7. ↑  Martins Esteves, Higinio (2008). *As tribos calaicas: proto-história da Galiza à luz dos dados linguísticos* (PDF). Edições da Galiza. ISBN 9788493621803. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 03 de marzo de 2016. Consultado o 03 de marzo de 2017.  Arquivado 03 de marzo de 2016 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de tribos celtas

### Ligazóns externas

* Xeografía e Historia de Hispania de Estrabón *(en castelán)*.

| * v
* c
* e
Pobos galaicos e ástures |
| --- |
| Galaicos bracarenses | Anfílocos · · Avobriguenses · Bibalos · Brácaros · Callaecos · Coelernos · Equaesos · Grovios · Helenos · Interamnicos · Leunos · Límicos · Luancos · Lubenos · Nebisocos · Narbasos · Nemetatos · Quarquernos · Seurbos · Tamaganos · Turodos |  |
| Galaicos lucenses | Albións · Arróns · Ártabros (Brigantinos · Lapatiancos) · Baeduos · Cibarcos · Cilenos · Caporos · Egobarros · Iadovos · Lemavos · Nerios · Poemanos · Praestamarcos · Seurros · Supertamarcos |
| Ástures | Amacos · Bedunienses · Brigaecinos · Guigurros · Lancienses · Lougueos · Lugones · Orniacos · Pésicos · Saelinos · Superatios · Tiburos · Zoelas |
| Outros | Oestrimnios · Saefes |