**Rafael Altamira y Crevea,** nado en Alacant o 10 de febreiro de 1866 e finado na Cidade de México o 1 de xuño de 1951, foi un humanista, historiador e americanista; pedagogo, xurista, crítico literario e escritor español. Estreitamente vinculado aos proxectos da Institución Libre de Enseñanza, alumno e amigo de Francisco Giner de los Ríos, foi secretario do Museo Pedagóxico Nacional. Doutor honoris causa en oito universidades de América e Europa, e membro de nove institucións académicas, exiliouse en México en 1944.

Labor
-----

Retrato de Rafael Altamira por Joaquín Sorolla para Hispanic Society of America (1913), con traxe académico (muceta de doutor en Dereito que porta a gran cruz da Orde de Afonso XII).
Rafael Altamira foi un dos primeiros historiadores que impulsaron a Historiografía en España, partindo da súa relación coa cultura e a historia das ideas. Aínda que impulsou e apoiou sempre á Institución Libre de Ensino e as ideas do institucionismo, na que traballou como docente, mantivo sempre independencia de criterio respecto ao krausismo, nunha orientación ideolóxica liberal-progresista. Promoveu a educación popular e propugnou unha pedagoxía con forte sentido moral. En 1898 creou, xunto con outros catedráticos da Facultade de Dereito da Universidade de Oviedo, a Extensión Universitaria como área definida da universidade co propósito de difundir os coñecementos xerados nesta institución a través de conferencias, cursos, e outras actividades a aquelas clases sociais que non podían acceder a eles, seguindo o exemplo de varias universidades inglesas que xa se estendeu a outros países europeos como Alemaña e Bélxica. Nesa liña, e como secretario do Museo Pedagóxico Nacional, adxudicóuselle a responsabilidade de materializar o proxecto dunha rede de *bibliotecas circulantes*, recuperando do esquecemento as bibliotecas populares creadas por Manuel Ruiz Zorrilla en 1869. Ademais de coordinar e administras todas esas institucións non deixou de impartir cursos e conferencias en numerosas universidades españolas e estranxeiras (Arxentina, Perú, Estados Unidos, Francia e Inglaterra, entre outras).

A súa obra inscríbese igualmente dentro do rexeneracionismo como continuadora da de Joaquín Costa e baixo unha grande influencia do evolucionismo e un grande interese pola ciencia experimental. Cultivou asiduamente o xornalismo e a crítica literaria e deixou escritos máis de setenta libros, entre eles libros de narracións, como os seus *Cuentos de amor y tristeza* ou a súa novela *Reposo*, hai que destacar a súa soada *Historia de España y de la civilización española*, así como a *Psicoloxía del pueblo español* e a *Historia del Derecho español*.

Notas
-----

1. ↑  "A la cultura por la lectura. Las bibliotecas populares (1869-1885)".
2. ↑  "La tradición lectora en España: Las bibliotecas populares en Asturias" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 29 de marzo de 2017. Consultado o 27 de marzo de 2018.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Rafael Altamira Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Rafael Altamira na Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Aureliano de Beruete y Moret** |  **Real Academia da Historia. Medalla 4**1922-1951 | Sucesor:**Julio Guillén y Tato** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q425592
* WorldCat
* VIAF: 56630614
* BAV: ADV10017386
* BNA: 000046376
* BNB: ID
* BNE: XX1115125
* BNF: 12058915x
* BRE: 1816091
* BVMC: 5050
* CANTIC: a10419007
* CiNii: DA06034388
* DBE: rafael-altamira-y-crevea
* DeutscheBio: 118949624
* Dialnet: 3593715
* Dodis: P38605
* FAST: 7006
* Galiciana: 191067
* GEC: 0003081
* GND: 118949624
* ICCU: RAVV082117
* ISNI: 0000 0001 2134 0969
* LCCN: n50021473
* LibriVox: 11352
* NKC: jn19990000129
* NLA: 36502089
* NLG: 106866
* NTA: 070232628
* OL: OL116140A
* openMLOL: 300638
* Persée: 176800
* PTBNP: 121083
* SELIBR: 35239
* SNAC: w6b27wcz
* SUDOC: 028156633
* Senadores de España (1834-1923): 128

 |