| *Didunculus strigirostris*Pomba manumeana |
| --- |
| *Didunculus strigirostris* fotografado o 1 de xaneiro de 1901 |
| Estado de conservación |
| En perigoEn perigo |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Columbiformes |
| Familia: | Columbidae |
| Subfamilia: | Didunculinae |
| Xénero: | ***Didunculus*** |
| Especie: | ***D. strigirostris*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Didunculus strigirostris***(Jardine, 1845) |

***Didunculus strigirostris***, coñecida na bibliografía internacional como **pomba naumeana** ou, simplemente, como **naumeana**, é unha especie de ave a orde das columbiformes e familia dos colúmbidos, endémica das illas de Savaii e Upolu (Samoa), que está considerada como especie en perigo de extinción pola UICN.

É o único representante actual do xénero *Didunculus*, e non se lle recoñecen subespecies.

Unha especie extinta relacionada, *Didunculus placopedetes*, só se coñece a partir de restos subfósiles en varios sitios arqueolóxicos en Tonga.

É a ave nacional de Samoa, e aparece nos billetes de 20 tālā e nas moedas de 50 sene (céntimos) das series 2008/2011 do país.

Características
---------------

É unha pomba de tamaño medio, que mide ao redor de 31 cm de longo, co peteiro grande e curvado en forma de gancho, de cor vermella intensa, coa mandíbula inferior serrada. A plumaxe é de tons escuros, aínda que as patas e a carúncula que ten ao redor dos ollos son vermellas. A cabeza, o pescozo e as partes inferiores son de cor agrisado escuro, cunha lixera iridiscencia verde azulada, e a cola e as plumas coberteiras das ás e as terciarias son de cor parda avermellada, mentres que o resto das remeiras son mouras. Ambos os sexos teñen un aspecto similar, pero os xuvenís son de tons máis discretos, coa cabeza apardazada e o peteiro negro, con algo de cor alaranxado na base.

Taxonomía e sistemática
-----------------------

Ilustración no seu hábitat, de Gustav Mützel, 31 de decembro de 1881.
*Didunculus strigirostris* taxidermizado.
A especie probabelmente foi encontrada en outubro ou novembro de 1839, pola expedición de exploración dos Estados Unidos ao mando do comandante Wilkes. O descubrimento da ave foi anunciado por Hugh Edwin Strickland en setembro de 1844, como unha das rarezas obtidas por Titian Peale, o naturalista da expedición. A descrición formal foi feita por William Jardine en *Ann. Nat. Hist. Xvi.* páx. 175, lámina 9, baixo o nome de *Gnathodon strigirostris*, pero o nome do xénero xa estaba en uso para un molusco.

Ilustración de John Gould, baseada en espécimes taxidermizados.
A especie non ten parentes próximos vivos, pero se demostrou que é xeneticamente achegado ao dodo. e o nome no xénero, *Didunculus*, quere dicir "pequeno dodo".

A estrutura da mandíbula e da lingua, e o peteiro superficialmente similar ao dun papagaio suxeriron unha relación cos psitácidos, pero estas características xurdiron da súa dieta especializada, pero sen ningunha relación real con estes.

O seguinte cladograma, de Shapiro e os seus colaboradores (2002), mostra as relacións máis achegadas destas pombas con *dentes facturados* dentro dos colúmbidos, un clado formado por especies endémicas de iilas que xeralmente habitan no solo.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Goura victoria* |
|   |
|   | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Caloenas nicobarica* |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Pezophaps solitaria* |
|   |
|   | *Raphus cucullatus* |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |
|   | ***Didunculus strigirostris*** |
|   |

 |
|   |

Un cladograma similar publicouse en 2007, diferenciándose só na colocación invertida de *Goura* e *Dicunculus*, así como na inclusión da pomba faisán (*Otidiphaps nobilis*) e da pomba terrestre de peteiro groso (*Trugon terrestris*) na base do clado.

Distribución e hábitat
----------------------

A pomba naumeana está confinada nos bosques primarios de Samoa no Pacífico, onde viven desde o nivel do mar até os 1 600 m de altitude, e tamén de ven nos bordos dos bosques, ao longo de camiños forestais e ás veces visitando claros onde permanecen árbores nativas. Os seus hábitats naturais inclúen a selva tropical de Savaii Central, a reserva Tafua, a baía de Fagaloa - zona de conservación de Tafia Uafato na illa de Upolu e a illa de Nuulua.

Bioloxía
--------

Pouco se sabe sobre a bioloxía e a ecoloxía da especie, pero crese que se alimenta das sementes de *Dysoxylum* ssp. (árbores da familia da caoba) usando a para a factura dos froitos o seu pouco usual peteiro para accederen a elas a través do pericarpo duro e fibroso, alimentándose tamén doutros froitos carnosos. Manuscritos dos anos 1800 suxiren que os pitos están confinados no chan do bosque. Porén, a localización dos niños (nunha árbore ou no chan) aínda non está confirmada.

Os bicos dos xuvenís non son aptas para abriren sementes, e é plausíbel que se alimenten no chan até que se desenvolvan os seus peteiros.

Status
------

Debido á perda do seu hábitat nos últimos tempos, a súa área de dispersión limitada, o pequeno tamaño da poboación, a caza e os ciclóns ocasionais, así como o probábel impacto das especies introducidas como porcos, cans, ratos e gatos, a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) avalía á especie como *EN* (en perigo crítico de extinción) no seu *Libro vermello*. As enquisas suxiren que o número dos seus efectivois son críticos, e que de 70 a 380 individuos sobreviven na natureza e actualmente non hai poboacións en catividade.

Non se avistaron espécimes xuvenís durante as enquisas recentes até o avistamento dun só xuvenil nas terras baixas de Savaii durante unha enquisa realizada polo Ministerio de Recursos Naturais e Medio Ambiente de Samoa. É moi probábel que a mortalidade dos polos sexa alta, e que a poboación observada sexa unha poboación envellecida de aves adultas. As accións para salvar esta especie probabelmente requiran programas de educación para a conservación para reducir o risco de caza, e o coñecemento da bioloxía da poboación e as razóns do descenso actual. É probábel que o control da poboación por ratas e gatos sexa crítico, así como a continua deforestación e desaparición dos bosques primarios.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  BirdLife International (2018): *Didunculus strigirostris* na *Lista vermella* da UICN.
2. ↑  *Didunculus* Peale, 1848 no ITIS.
3. ↑  Zoonomen. "Birds of the World - Current valid scientific avian names.". Archived from the original on 03 de maio de 2019. Consultado o 27 de maio de 2019.
4. ↑  *Didunculus strigirostris* (Jardine, 1845). no ITIS.
5. ↑  Hume & Walters 2012, p. 544.
6. ↑  Tyrberg, T. 2009, p. 352.
7. ↑  Gibbs, David; Barnes, Eustace; Cox, John (2001). *Pigeons and doves: a guide to the pigeons and doves of the world*. A&C Black.
8. ↑  Newton, Alfred 1893–1896, p. 154.
9. ↑  Shapiro, B.; Sibthorpe, D.; Rambaut, A.; Austin, J.; Wragg, G. M.; Bininda-Emonds, O. R. P.; Lee, P. L. M.; Cooper, A. (2002): "Flight of the Dodo" (PDF). *Science* **295** (5560): 1683.
10. ↑  Rauzon, Mark J. (2007): "Island restoration: Exploring the past, anticipating the future" (PDF). *Marine Ornithology* **35** (2): 97–107.
11. ↑  Shapiro *et al*. 2002.
12. ↑  Pereira, S. L.; Johnson, K. P.; Clayton, D. H. & Baker, A. J. (2007): "Mitochondrial and nuclear DNA sequences support a Cretaceous origin of Columbiformes and a dispersal-driven radiation in the Paleogene". *Systematic Biology* **56** (4): 656–672.
13. 1 2  Beichle, U. (1987): "Lebensraum, Bestand und Nahrungsaufnahme der Zahntaube, *Didunculus strigirostris*·. *Journal für Ornithologie* *128'*: 75-89.
14. ↑  Collar, N. J. (2015): "Natural history and conservation biology of the tooth-billed pigeon (*Didunculus strigirostris*): a review". *Pacific Conservation Biology* **21** (3): 186-199.
15. ↑  Tooth-billed Pigeon *Didunculus strigirostris* en Birdlife International. Data Zone.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Didunculus strigirostris Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Didunculus strigirostris*** |

### Bibliografía

* Hume, J. P. & Walters, M. (2012): *Extinct Birds*. Londres: T & AD Poyser. ISBN 978-1-4081-5725-1.
* Newton, Alfred (1893–1896): *A Dictionary of Birds*. Londres: Adam & Charles Black.
* Tyrberg, T. (2009): "Holocene avian extinctions". En Turvey, S. T. (ed.) *Holocene extinctions*. Oxford, UK: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-953509-5.

### Outros artigos

* Colúmbidos
* Rafinos

### Ligazóns externas

* Jeremy Hance (4 de marzo de 2013): Extinction warning: racing to save the little dodo from its cousin’s fate *(en inglés)*.
* *Didunculus strigirostris* na ADW.
* *Didunculus strigirostris* (Jardine 1845) na EOL.
* Tooth-billed Pigeon *Didunculus strigirostris* en Birdlife International. Data Zone.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q144053
* EBID: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Didunculus\_strigirostris
* Avibase: 987DE55EDE81CF91
* BirdLife: 22691890
* eBird: tobpig1
* EOL: 1049834
* GBIF: 5231894
* iNaturalist: 3685
* IRMNG: 11282008
* ITIS: 177280
* IUCN: 22691890
* NCBI: 187111
* Species+: 9444
* Xeno-canto: Didunculus-strigirostris

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1210777

 |