***Un millón de vacas*** é unha obra narrativa do escritor, xornalista e académico galego Manuel Rivas. Publicada no ano 1989, foi galardoada co Premio da Crítica de Narrativa Galega dese mesmo ano e considérase a primeira grande achega en prosa do autor. Consta de 17 relatos breves independentes entre si e mais un adicional engadido na reedición de 2007. Foi traducido ao castelán a principios dos 90. En 2019 chegou á súa 14ª edición.

En 2023 Xerais publicou unha nova edición, 104 páxs. ISBN 978-84-1110-440-1

Sinopse
-------

**"Primeiro amor"**

Narrado en primeira persoa, o protagonista retorna á súa aldea natal, Aita, para volver atoparse coa que, semella, fora o seu primeiro amor. Os dous manteñen unha conversa casual e ela amosa sutilmente seu pesar.

**"Meu curmán, o robot xigante"**

Un raparigo narra en primeira persoa as súas pescudas para descubrir se o seu curmán Dombodán é en realidade dun robot. Dombodán, fillo da tía do protagonista, Gala, podería se cadra sufrir algún tipo de deficiencia mental. Finalmente revélase que Dombodán e a tía Gala manteñen unha relación incestuosa.

**"O navegante solitario"**

Tras unha forte tormenta, un estraño de pelo loiro chega a un bar da costa e senta a tomar algo. O dono do bar intenta manter unha conversa con el mais o acabado de chegar asemella mudo. A vida cotiá do lugar vai transcorrendo con normalidade ata que aparece na televisión a noticia de que o cabaleiro de pelo loiro morrera na tormenta. O dono do bar pregúntalle ao estraño se ese era el e se estaba morto: el responde que si. O dono do bar tómao con tranquilidade.

**"Unha partida co irlandés"**

Un rapaz enrólase no buque británico Lady Mary, onde moito sofre debido ao seu medo ao mar. O único consolo que atopa é a imaxe dunha vaca que lle recorda o seu fogar. Tras unha noite de xogo contra outros mariñeiros do barco, perde todas as súas posesións e só as recupera tras apostar tamén a súa prezada foto da vaca. Tras iso, perde o medo ao mar. 

**"A estrada do cabalo coxo"**

Un condutor vese na obriga de parar o coche ante unha recua de cabalos que bloquean a estrada. O condutor espera ata que por fin os cabalos comezan a moverse unha vez chegou o líder, que está coxo. Máis tarde o mesmo home repite a mesma situación, mais desta vez coa procesión dun enterro da zona. Tras falar co que semella ser o xefe dos veciños da aldea, descobre que están indo de camiño a soterrar un rapaz que se suicidara recentemente; o cura da súa parroquia de nacemento negárase a oficiar as exequias xa que, segundo el, o rapaz morrera en pecado. Despois de trasladar o defunto á parroquia veciña, o condutor leva o xefe dos veciños no coche para ir buscar o cura, que por fin leva a cabo a cerimonia de sepultura de forma brusca e maleducada. O condutor sinálalle os malos modos do cura ao xefe dos veciños, pero semella non importarlle e volve á súa casa coxeando.

**"Un deses tipos que vén de lonxe"**

Marga, unha moza universitaria, acode a unha noite de troula con seus amigos e acompañada de quen parece ser o seu noivo, un rapaz moi alto, aparentemente mudo e que todo o mundo toma por parvo chamado Dombodán. Os amigos de Marga pasan a noite mófandose de Dombodán, que aguanta as burlas toda a festa ata que, xusto ao final, Raúl -un dos amigos de Marga- propón ao grupo xogar á ruleta rusa, pero trucando o resultado para facer crer a Dombodán que ía morrer. Ao se decatar do engano o amable xigante abre por primeira vez os beizos só para dicir ao grupo o mala xente que son.

**"O inglés"**

Un mozo pobre dunha aldea galega marcha cara a Inglaterra co obxectivo de facerse rico. No estranxeiro consegue unha pequena cantidade de cartos e retorna á súa terra. Alí, cun carácter máis mesurado e maduro, comeza a investir en mellorar o pobo. Gañará máis cartos e hase converter no home máis rico da súa terra.

**"Que non quede nada"**

Un home ecoloxista e pacifista fala cun amigo sobre o que supuxo para el ter un fillo. Cando volve para casa decide comprarlle un paraugas ao seu neno, mais ao momento de entregarllo, o fillo cólleo a xeito de rifle e xoga a disparar a seu pai, para o desagrado deste.

**"Os ollos da cabra non teñen bágoas"**

Luís, un empregado de hotel, deixa o seu traballo tras recibir a noticia de que a casa de súa nai ía ser vendida e tras ser dado de lado polo último familiar que apreciaba. Sumido nunha profunda depresión, dedícase a vagar polas estradas ata que decide ir á porta da casa de súa nai, e ponse a mexar alí.

**"Unha visita ó mercado"**

Un político discute con seu asesor e mostra as dúbidas que sente pola reacción que a xente común mostra para o seu programa electoral.

**"Un millón de vacas"**

Un home diríxese cara a Vigo cando é detido por unha autostopista anciá. Os dous manteñen unha conversa sobre as experiencias da muller cando vivira en Madrid. Ela pídelle ao home que a leve ao hospital para atender unha cita. Xa en Vigo, a muller recoñece que se dirixe cara a unha discoteca.

**"Os fillos de Luc & Fer"**

Dous músicos son enrolados -por erro do seu promotor- nun concerto de estilo musical distinto á súa especialidade. O público enfádase e só se calman cando os músicos tocan a súa canción máis animada usando como instrumento unha choca.

**"O muíño"**

Un profesor de universidade mostra interese en comprar un vello muíño, mais tras falar coa inmobiliaria responsable insiste en coñecer os propietarios. Coa escusa de manter a privacidade destes, o profesor vese na obriga de pagar un sinal antes de coñecelos, máis todo resulta ser un calote.

**"O artista de provincias"**

Un pintor galego de recente éxito decide mudarse a Madrid para dar o salto definitivo á fama. Unha vez aló vese incapaz de seguir os cambios das tendencias artísticas e acaba tolo, pintando un cadro dunha vaca co seu propio sangue.

**"O amigo Tom"**

Un pai comparte unha tarde de xogos co seu fillo e a súa filla. Ela ten un amigo imaxinario chamado Tom. Tras xogaren a ir de pesca coa imaxinación, a nena ponse a chorar berrando que Tom quedara abandonado no medio do mar imaxinario.

**"Campos de algodón"**

O encargado da central telefónica do cuartel de infantaría da 3ª División responde a chamada dunha muller que pide desesperadamente un permiso para que o seu fillo José puidese volver para axudalos a recoller o algodón, pero sen especificar de que José en concreto está a falar. O encargado intenta calmala e explicarlle a situación cando, de repente, se ve obrigado a colgar o aparato á señora e deixala coa incerteza unicamente para que o seu Coronel poida facer unha chamada.

**"O domingo"**

Un grupo de amigos reúnese nunha feira un domingo. Manteñen unha conversa casual sobre temas varios, como a tarde de pesca dun deles, o próximo recrutamento doutro ou o feito de que o irmán dun terceiro botase moza.

Temática
--------

Ademais dos que se relacionan co núcleo de cada trama, os diferentes relatos que compoñen esta obra van abordando, aínda que sexa de forma puntual, temáticas moi variadas: os prexuízos reaccionarios contra as nais solteiras (en "Meu curmán, o robot xigante" a figura da tía Gala é tratada con vergoña e desprezo pola opinión pública e familiar), a posesión de armas ("Que non quede nada"), a visión dun mar temible e cruel ("Unha partida co irlandés") ou a emigración ("O inglés"). Con todo, o que está presente ao longo de toda a obra é o choque entre a Galicia tradicional e a moderna, a incomprensión mutua entre ambos os mundos; trátase dunha das claves das dificultades de adaptación que padecen varias personaxes. Dúas se fan especialmente presentes: a vaca e o neno; a primeira, en calidade de símbolo totémico que serve de ancoraxe nos momentos de desesperación ou incomodidade. Representa a Galicia tradicionalista e pechada. A inocencia da segunda personaxe máis visible, a do neno, serve como nexo entre ambos os dous mundos, unha visión pura e allea aos males sociais. Cómpre tamén aludir ao importante papel de Dombodán, home de clase baixa, sen voz, que vive no campo e é desprezado como inferior. Moi sensible, cala porque sabe, parece parvo porque non é cínico. Alto e forte, sofre algunha minusvalía mais ten o potencial de cambiar o curso das historias nas que se insire. Nos dous relatos nos que aparece ("Meu curmán o robot xigante" e "Un deses tipos que ven de lonxe") ten un rol protagonista. En todo momento mantén unha actitude pasiva e inocente pero -ao contrario dos menores- el si comprende a situación na que se atopa e os males que o rodean.

Estilo e significación
----------------------

A obra narrativa de Manuel Rivas evidencia o oficio periodístico dun autor que se ten definido a si mesmo, sobre todo, como poeta. O estilo literario d´*Un millón de Vacas* é unha prosa sinxela e de xorne espontáneo, moi vinculada co rexistro oral e coas diversas formas populares da lingua. Ao fondo, tanto os argumentos coma as personaxes están marcados por un profundo e reflexivo lirismo. Esa síntese será característica de toda súa obra narrativa, coma tamén o forte choque de rexistros e de visións entre a Galicia tradicional e a moderna. Afastado do retoricismo, a emoción e o orgullo ante a nosa vida cotiá, servidos con boas doses de amable ironía son a marca que permanece ao longo do libro todo.

Traducións
----------

* Ao asturiano por Pablo Antón Marín Estrada co título de *Un millón de vaques* publicado en 1993 por Editora del Norte.
* Ao castelán por Basilio Losada Castro co título de *Un millón de vacas* publicado en 1999 por Alfaguara.
* Ao húngaro por Éva Bánki e Lóránt Kertész co título de *Egymillió tehén* publicado en 2002 por Palimpszeszt Kult.
* Ao portugués por Maria do Carmo Abreu co título de *Un milhão de vacas* publicado en 2003 por Dom Quixote.
* Ao serbio por Ivana Jovanović co título de *Million krava* publicado en 2003.
* Ao italiano por Danilo Manera publicado en 2005 por Feltrinelli.

Recoñecementos
--------------

* Premio da Crítica de Narrativa Galega (1989)

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *A emigración cara a Europa na Literatura Galega*, Dolores Vilavedra
* Campos, Débora (2015). "Entrevista con el pedagogo y editor Manuel Bragado: Manuel Rivas y la visibilización de la literatura gallega". *Olivar: revista de literatura y cultura españolas* **16** (24): 9. ISSN 1515-1115.
* *La obra literaria de Manuel Rivas: notas para una lectura macrotextual*, Dolores Vilavedra
* *La radiografía del mundo marinero gallego en la narrativa de Manuel Rivas*, Marta Kobiela-Kwaśniewska
* *El lenguaje ecológico de Manuel Rivas: retranca, resiliencia y reexistencia*, Isabel Castro-Vázquez
* *La perspectiva humorística en la literatura gallega como expresión del Volksgeist gallego sobre el ejemplo de la narrativa de Manuel Rivas*, Marta Kobiela-Kwaśniewska


1. ↑  "Un millón de vaques". *bibliotraducion.uvigo.es*. Arquivado dende o orixinal o 12 de setembro de 2019. Consultado o 2019-08-06.
2. ↑  "Un millón de vacas". *bibliotraducion.uvigo.es*. Arquivado dende o orixinal o 19 de setembro de 2019. Consultado o 2019-08-06.
3. ↑  "Egymillió tehén". *bibliotraducion.uvigo.es*. Arquivado dende o orixinal o 12 de setembro de 2019. Consultado o 2019-08-06.
4. ↑  "Un milhão de vacas". *bibliotraducion.uvigo.es*. Arquivado dende o orixinal o 12 de setembro de 2019. Consultado o 2019-08-06.
5. ↑  "Million krava". *bibliotraducion.uvigo.es*. Arquivado dende o orixinal o 12 de setembro de 2019. Consultado o 2019-08-06.
6. ↑  "[Un millón de vacas]". *bibliotraducion.uvigo.es*. Arquivado dende o orixinal o 12 de setembro de 2019. Consultado o 2019-08-06.