A **pediculose da cabeza** (chamada oficialmente no CIE10 **pediculose debida a *Pediculus humanus capitis*** e **infestación da cabeza debida a piollos**), tamén chamada **pediculosis capitis**, é a infestación dos cabelos e coiro cabeludo polo piollo da cabeza (*Pediculus humanus capitis*). O seu síntoma máis común é o proído debido ás picaduras que fai o piollo para alimentarse de sangue humano. Durante a primeira infección dunha persoa, o proído pode tardar en aparecer ata seis semanas. Se a persoa é infestada de novo, os síntomas empezan moito máis rapidamente. O proído pode causar problemas para durmir. Porén, xeralmente esta pediculose non é un problema grave. O piollo da cabeza, a diferenza do piollo do corpo, non transmite outras doenzas, polo menos en Europa.

O piollo da cabeza transmítese por contacto directo co cabelo doutra persoa infectada. A causa das infestacións polo piollo da cabeza non está relacionada coa falta de hixiene. Outros animais, como cans e gatos non interveñen na transmisión. O piollo da cabeza aliméntase só de sangue humano e só pode sobrevivir no cabelo humano. Cando chegan a adultos miden 2 ou 3 mm de longo. Cando non está adherido ao cabelo humano, só pode sobrevifir uns dous ou tres días. Os humanos tamén poden ser infectados polo piollo do corpo e o piollo pato, que orixinan outras variedades de pediculose. Para facer a diagnose , deben encontrarse piollos vivos no pelo. O uso dun peite especial é de grande axuda para a detección. A presenza de ovos (lendias) baleiras non é suficiente para diagnosticar esta pediculose.

Entre os posibles tratamentos están: peitear o pelo frecuentemente cun peite de dentes finos ou afeitar a cabeza completamente, usar varios medicamentos tópicos, como malatión, ivermectina, e dimeticona. A dimeticona, que é un aceite de silicona, ten un baixo risco de efectos secundarios. Os piretroides como a permetrina tamén se teñen usado moito; porén, fixéronse menos efectivos debido á aparición de resistencias. Hai poucas probas sobre a efectividade de medicinas alternativas.

As infestacións polo piollo da cabeza son comúns, especialmente en nenos. En Europa, segundo algunhas estimacións afectan do 1 ao 20% de diferentes grupos de persoas estudados. Nos Estados Unidos entre 6 e 12 millóns de nenos inféstanse cada ano. É máis común en nenas. Suxeriuse que historicamente, a infestación polo piollo da cabeza podía ser beneficiosa, xa que protexía contra o máis perigoso piollo do corpo. Ás veces, as infestacións poden estigmatizar á persoa afectada, sen unha razón lóxica.

Signos e síntomas
-----------------

Macho adulto (esquerda) e femia (dereita) de piollo da cabeza.
A infestación por piollos da cabeza é xeralmente desagradable, pero tipicamente non constitúe unha condición grave. Os síntomas máis comúns son proído na cabeza, que empeora ao avanzar a infestación. A reacción ás picaduras é moi suave, e é moi difícil velas entre os cabelos (poden verse as picaduras na zona da caluga se se apartan os cabelos de persoas con pelo longo, como se ve na foto). É raro que se produza inchamento dos ganglios linfáticos e febre. Rañarse pode causar feridas na pel e infeccións bacterianas.

Transmisión
-----------

Os piollo non voan (non teñen ás) e non poden saltar. Andan moi mal sobre superficies planas, pero gabean con rapidez polos pelos. Tampouco nadan nin se enterran na pel. A causa da infestación non está relacionada coa hixiene ou limpeza do cabelo. Tampouco está relacionado con ter o cabelo longo nin coa frecuencia con que se cepilla. A forma máis común de transmisión, con gran diferenza, é o contacto directo entre as cabezas, e é máis raro que se produza por contacto con roupas ou obxectos. Pódense resumir as causas de transmisión así:

1. **Contacto directo entre as cabezas** dunha persoa e doutra persoa infestada. Os piollos poden moverse rapidamente polos cabelos e pasan dunha cabeza a outra. Esta é a forma normal de transmisión. Para que haxa transmisión debe haber piollos vivos. As lendias non transmiten a infestación dunha persoa a outra, xa que se unha lendia se despega do pelo, xa non pode volver a pegarse a outro pelo, porque non ten o pegamento que segrega a femia no momento da posta (aínda que a presenza de lendias viables adheridas nunha persoa indica nesa persoa unha infestación; pero non se transmite por lendias). Os contactos entre cabezas son frecuentes entre nenos durante os seus xogos e relacións sociais, ou tamén entre familiares e nenos pequenos durante o seu coidado, xogos, apertas etc.
2. Poñerse **roupa** infestada, como sombreiros, gorras, bufandas, abrigos, uniformes deportivos, fitas para o cabelo etc. Pero, como se dixo, estas deben conter piollos vivos. É unha forma de transmisión pouco común comparada co contacto directo cabeza con cabeza.
3. Utilizar **peites ou toallas** infestados. Os peites, cepillos ou toallas que conteñan piollos vivos poden transmitir a pediculose. Pouco común.
4. Utilizar unha **cama**, na que están infestados con piollos vivos o colchón, sabas, almofada. Tamén un peluxe ou alfombras que estivesen recentemente en contacto cunha persoa infestada. Tamén compartir armario. Pouco común.

En Etiopía detectouse en certos casos que o piollo da cabeza contiña bacterias causantes do tifo exantemático e da febre das trincheiras, pero non quedou demostrado que o piollo da cabeza as transmitise (o piollo do corpo si pode). En Europa non se detectaron casos similares.

Diagnose
--------

Peite especial para piollos usado para o diagnóstico e tratamento, aplicado no cabelo húmido e con acondicionador. Na escuma que arrastra o peite poden verse os piollos que poida haber.
Esta condición diagnostícase cando se encontran piollos vivos no cabelo. Non é suficiente para o diagnóstico atopar ovos baleiros. É útil utilizar unha lupa para examinar os cabelos e o coiro cabeludo ou usar un peite especial para peitear os cabelos. Con frecuencia esta condición é sobrediagnosticada, xa que as manifestacións xa extintas poden tomarse por erro como activas. Como resultado, utilízanse con certa frecuencia tratamentos para matar piollos en nenos non infestados. O uso dun peite especial de dentes finos é a forma máis efectiva de detectar os piollos. Debe prestarse especial atención no exame da área da caluga e preto das orellas. O peite pode despois ser examinado a simple vista ou cunha lupa. Os piollos miden xeralmente 2 ou 3 mm.

A presenza só de lendias, pero non de piollos vivos non é un indicador adecuado dunha infestación activa de piollos. Xeralmente, poden atoparse ovos brancos ou baleiros, cando, en realidade, só os ovos (lendias) pardos conteñen larvas viables. Unha forma de determinar o tipo de lendia é aplastalo entre dúas uñas dos dedos e ver se produce un son característico cando o ovo explota. Os nenos nos que se detectan lendias no seu cabelo teñen unha probabilidade do 35–40% de estar infestados con lendias vivas; o resto teñen lendias non viables. Se se detectan piollos nun neno, tamén debería revisarse toda a familia usando o peite, e só os que teñan piollos vivos deberíasn ser tratados. En caso de non se detectaren piollos vivos, o neno debe considerarse negativo para a infestación, o que evita tratamentos innecesarios.

Prevención
----------

O exame da cabeza dos nenos en intervalos regulares usando un peite para piollos permite a diagnose de infestación por piollos en etapas temperás. O diagnóstico temperán fai que o tratamento sexa máis doado e reduce a posibilidade de infestar a outros. Son necesarios exames adicionais se o neno estivo en contacto con individuos infestados ou se se raña con frecuencia na cabeza.

As roupas e obxectos de aseo que estiveron en contacto cun individuo infestado, poden ser desinfectados deixándoos no exterior polo menos dúas semanas ou lavándoos a 60 °C durante 30 minutos. Os piollos adultos poden sobrevivir só uns dous días sen comer sangue e dependen moito da calor corporal humana. Non é necesario tratar con insecticidas a casa ou os mobles.

Tratamento
----------

Hai varios tratamentos efectivos para a pediculose da cabeza. Entre estes métodos están o uso de peites especiais, afeitado da cabeza, pomadas médicas, e a aplicación de aire quente. As pomadas medicinais normalmente requiren dous tratamentos separados unha semana. Ter piollos da cabeza non é xustificación para que os nenos queden en casa sen ir á escola, xa que o risco de transmisión é baixo.

### Medidas mecánicas

O afeitado da cabeza pode servir para tratar eficazmente a infestación por estes piollos. O peiteado dos cabelos húmidos varias veces ao día durante unhas poucas semanas pode tamén servir para librarse da infestación na metade dos casos. Isto require o uso dun peite especial con dentes extrafinos. Este método está recomendado en nenos pequenos e mulleres embarazadas.

### Aire quente

Outro tratamento é o uso de aire quente aplicado cun secador de pelo.

### Medicacións

Hai moitas medicacións que poden matar os piollos. A dimeticona é efectiva entre o 70 e o 97% dos casos e ten poucos efectos secundarios, e é un dos tratamentos preferidos. Funciona por mecanismos físicos e non hai evidencias de resistencias. A ivermectina ten unha efectividade do 80%, pero pode causar irritacións locais na pel. O malatión ten unha efectividade de arredor do 90%, pero hai a posibilidade de toxicidade. Os piretroides como a permetrina, aínda que son moi usados, teñen unha efectividade baixa debido á resistencia que adquiriron os piollos, e a súa efectividade varía do 10 ao 80%, dependendo da poboación estudada. As medicacións en locións parecen funcionar mellor que en champú.

### Medicina alternativa

Promocionouse o aceite da árbore do té como tratamento para o piollo da cabeza; porén, hai un desacordo sobre a súa efectividade. Unha "revisión" de 2012 sobre o tratamento do piollo da cabeza recomendaba non usar o aceite da árbore do té cos nenos porque podía causar irritación na pel ou reaccións alérxicas, debido a contraindicacións, e á falta de coñecemento sobre a súa seguridade e grao de efectividade. Outros remedios caseiros como aplicar vinagre, alcohol isopropílico, aceite de oliva, maionesa, ou manteiga fundida baixo unha gorra de ducha, non se recomendan. O CDC dos Estados Unidos afirma que nadar non ten efecto sobre os piollos, e pode facer diminuír a efectividade dalgúns tratamentos.

### Medidas no contorno

Despois do tratamento, recoméndase lavar todas as roupas de cama e limpar con aspiradora todas as áreas que puidesen estar en contacto coa cabeza, como cadeiras, carapuchas de abrigos, e sofás, pero isto non sempre é necesario, xa que os piollos adultos morren nuns 2 días se non poden comer sangue, e os piollos acabados de nacer morren en cuestión de minutos separados do seu hóspede. Os peites e cepillos poden ser espiollados fervéndoos en auga durante 5 ou 10 minutos. Outros obxectos poden conxelarse durante 24 horas ben por debaixo de 0 °C para asegurarse de que se forman cristais de xeo nas células do piollo.

Epidemioloxía
-------------

> 
> 
> "Faltan datos fiables que describan a incidencia usual da infestación no público en xeral, na comunidade escolar media ou durante épocas específicas do ano."
> Janis Hootman, 2002
> 

O número de casos de infestacións por pediculose incrementouse en todo o mundo desde mediados da década de 1960, chegando a cifras de centos de millóns de persoas infestadas ao ano. En Europa estudáronse grupos en distintos países e a incidencia variaba segundo os casos entre o 1 e o 20%.

Malia as melloras nos tratamentos médicos e na prevención de enfermidades humanas realizada durante o século XX, a infestación por piollos da cabeza segue sendo moi prevalente. Por exemplo, en 1997, o 80% das escolas elementais norteamericanas informaron de polo menos un gromo de piollos. A infestación de piollos no mesmo período foi máis prevalente que a da varicela.

Hai elevadas taxas de infectación por todo o mundo, incluídos países desenvolvidos como Dinamarca, Suecia, Reino Unido, Francia, Israel, Australia ou os Estados Unidos. Por exemplo, nos Estados Unidos estímase entre 6 e 12 millóns o número de nenos entre os 3 e os 11 anos tratados contra os piollos.

As nenas teñen unha frecuencia de infestación de 2 a 4 veces maior que os nenos. Os nenos entre 4 e 13 anos son os máis frecuentemente afectados. Outros dan o intervalo entre 3 e 10 anos como o máis afectado. A infestación en persoas de orixe africana é menos común debido á textura do seu pelo.

Notas
-----

1. ↑  CIE10. Ministerio de Sanidade, Servizos Sociais e Igualdade. B85.0 Arquivado 18 de decembro de 2015 en Wayback Machine.
2. ↑  Rapini, Ronald P.; Bolognia, Jean L.; Jorizzo, Joseph L. (2007). *Dermatology: 2-Volume Set*. St. Louis: Mosby. ISBN 1-4160-2999-0.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Feldmeier, H (Sep 2012). "Pediculosis capitis: new insights into epidemiology, diagnosis and treatment.". *European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases* **31** (9): 2105–10. PMID 22382818. doi:10.1007/s10096-012-1575-0.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  Smith, CH; Goldman, RD (Aug 2012). "An incurable itch: head lice.". *Canadian family physician Medecin de famille canadien* **58** (8): 839–41. PMID 22893334.
5. 1 2 3 4 5  "Parasites - Lice - Head Lice Frequently Asked Questions (FAQs)". *cdc.gov*. September 24, 2013. Consultado o 23 October 2014.
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  "Head lice. Dimeticone is the pediculicide of choice.". *Prescrire Int.* **151** (23): 187–90. Jul 2014. PMID 25162097.
7. ↑  "Parasites - Lice - Head Lice". *cdc.gov*. September 24, 2013. Consultado o 23 October 2014.
8. 1 2  Takano-Lee M, Edman JD, Mullens BA, Clark JM (December 2004). "Home remedies to control head lice: assessment of home remedies to control the human head louse, Pediculus humanus capitis (Anoplura: Pediculidae)". *Journal of Pediatric Nursing* **19** (6): 393–8. PMID 15637580. doi:10.1016/j.pedn.2004.11.002.
9. ↑  Rózsa, L; Apari, P (May 2012). "Why infest the loved ones--inherent human behaviour indicates former mutualism with head lice.". *Parasitology* **139** (6): 696–700. PMID 22309598. doi:10.1017/S0031182012000017.
10. ↑  Centers for Disease Control and Prevention. "Parasites - Lice - Head Lice" (en inglés).
11. ↑
12. 1 2  Devore, C. D.; Schutze, G. E. (27 April 2015). "Head Lice". *PEDIATRICS* **135** (5): e1355–e1365. doi:10.1542/peds.2015-0746.
13. 1 2  Division of Parasitic Diseases (DPD), National Center for Zoonotic, Vector-Borne, and Enteric Diseases (ZVED) (May 16, 2008). "Head lice fact sheet". *Centers for Disease Control and Prevention website*. Atlanta, GA: Department of Health and Human Services, US Government. Consultado o 28 May 2010.
14. ↑  Pollack RJ, Kiszewski AE, Spielman A; Kiszewski; Spielman (2000). "Overdiagnosis and consequent mismanagement of head louse infestations in North America". *The Pediatric Infectious Diseases Journal* **19** (8): 689–93. PMID 10959734. doi:10.1097/00006454-200008000-00003.
15. 1 2  Mumcuoglu KY, Friger M, Ioffe-Uspensky I, Ben-Ishai F, Miller J; Friger; Ioffe-Uspensky; Ben-Ishai; Miller (2001). "Louse comb versus direct visual examination for the diagnosis of head louse infestations". *Pediatric dermatology* **18** (1): 9–12. PMID 11207962. doi:10.1046/j.1525-1470.2001.018001009.x. Arquivado dende o orixinal o 02 de febreiro de 2019. Consultado o 15 de xullo de 2015.
16. ↑  Williams LK, Reichert A, MacKenzie WR, Hightower AW, Blake PA; Reichert; MacKenzie; Hightower; Blake (2001). "Lice, nits, and school policy". *Pediatrics* **107** (5): 1011–5. PMID 11331679. doi:10.1542/peds.107.5.1011.
17. 1 2  Mumcuoglu, Kosta Y.; Barker CS; Burgess IF; Combescot-Lang C; Dagleish RC; Larsen KS; Miller J; Roberts RJ; Taylan-Ozkan A. (2007). "International Guidelines for Effective Control of Head Louse Infestations". *Journal of Drugs in Dermatology* **6** (4): 409–14. PMID 17668538.
18. ↑  Kidshealth.org – Head lice, page-3
19. ↑  University of Florida Dept of Entomology Circular 175
20. 1 2 3  Goates BM, Atkin JS, Wilding KG; et al. (November 2006). "An effective nonchemical treatment for head lice: a lot of hot air". *Pediatrics* **118** (5): 1962–70. PMID 17079567. doi:10.1542/peds.2005-1847.
21. ↑  Barker SC, Altman PM (2010). "A randomised, assessor blind, parallel group comparative efficacy trial of three products for the treatment of head lice in children--melaleuca oil and lavender oil, pyrethrins and piperonyl butoxide, and a 'suffocation' product". *BMC Dermatology* **10**: 6. PMC 2933647. PMID 20727129. doi:10.1186/1471-5945-10-6.
22. ↑  Jacobi, Tillmann (22 September 2011). "The Basics – The management of head lice". *GP*: 38. All in all, the evidence for alternative treatments, such as tea tree oil and neem seed oil, remains weak.
23. ↑  "Tea tree oil". Medline Plus, a service of the U.S. National Library of Medicine from the National Institutes of Health. 27 July 2012.
24. ↑  Eisenhower, Christine; Farrington, Elizabeth Anne (2012). "Advancements in the Treatment of Head Lice in Pediatrics". *Journal of Pediatric Health Care* **26** (6): 451–61; quiz 462–4. PMID 23099312. doi:10.1016/j.pedhc.2012.05.004.
25. ↑  "CDC – Frequently Asked Questions – Healthy Swimming & Recreational Water – Healthy Water". Cdc.gov. 2012-10-22. Consultado o 2012-11-22.
26. ↑  *Michigan Head Lice Manual*. State of Michigan. 2004. [*cómpre nº de páxina*]
27. ↑  Hootman J (April 2002). "Quality improvement projects related to pediculosis management". *The Journal of school nursing : the official publication of the National Association of School Nurses* **18** (2): 80–6. PMID 12017250. doi:10.1177/10598405020180020401.
28. ↑  Norman G. Gratz (1998). "Human lice: Their prevalence, control and resistance to insecticides. A review 1985–1997" (PDF). Geneva, Switzerland: World Health Organization. Consultado o 2008-01-02.
29. 1 2  "A modern scourge: Parents scratch their heads over lice". Consumer Reports. February 1998. pp. 62–63. Consultado o 2008-10-10.
30. ↑  Burgess, Ian F. (2004-01). "H UMAN L ICE AND T HEIR C ONTROL". *Annual Review of Entomology* (en inglés) **49** (1): 457–481. ISSN 0066-4170. doi:10.1146/annurev.ento.49.061802.123253. Arquivado dende o orixinal o 25 de novembro de 2022. Consultado o 25 de novembro de 2022.
31. ↑  Mumcuoglu KY, Miller J, Gofin R; et al. (September 1990). "Epidemiological studies on head lice infestation in Israel. I. Parasitological examination of children". *International Journal of Dermatology* **29** (7): 502–6. PMID 2228380. doi:10.1111/j.1365-4362.1990.tb04845.x. Arquivado dende o orixinal o 15 de decembro de 2018. Consultado o 15 de july de 2015.
32. 1 2  Nutanson I.; et al. (2008). "Pediculus humanus capitis: an update" (PDF). *Acta Dermatoven* **17** (4): 147–59.
33. ↑  James GH Dinulos (September 2008). "Lice (Pediculosis)". *The Merck Manual*. Merck & Co. Inc. Consultado o 2008-12-27.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* O piollo na cultura popular galega
* Pediculose

### Ligazóns externas

* CDC: Piollo da cabeza

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q532158
* MAG: 2780478508

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 9725
* DOID: DOID:5501
* eMedicine: 225013
* MedlinePlus: 000840
* UMLS: C0030757

 |