recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Coordenadas: 42°18′23″N 7°01′58″O﻿ / ﻿42.306436111111, -7.0327416666667

Vista do encoro de Prada.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Alberguería.
**Alberguería** foi unha aldea e unha parroquia do concello da Veiga, asolagada en 1958 pola construción do encoro de Prada, do río Xares. No momento do asolagamento tiña 103 veciños e 536 habitantes. A maioría destes marchou á emigración a Arxentina, Venezuela, Brasil, Francia, Alemaña, Suíza, o País Vasco e Cataluña e uns poucos desprazáronse a Ourense e Vigo. A igrexa parroquial, de estilo neoclásico, foi reconstruída en 1959 na Veiga de Cascallá (Rubiá). Existe unha asociación cultural que traballa para a recuperación da memoria da comunidade.

Referencia histórica
--------------------

a placa indica en latín que a igrexa foi trasladada da Alberguería (A Veiga) debido á creación do encoroInscrición da igrexa da Veiga de Cascallá, Rubiá, trasladada da Alberguería
O *Diccionario geográfico-estadístico-historico de España y sus posesiones de ultramar* de Pascual Madoz (1846-1850) recolle o lugar como Abergaría (p. 52) e Albergaría (p. 314) que identifica como "felig. en la prov. de Orense, part. jud. de Valdeorras, y ayunt. de Vega del Bollo". O artigo describe en detalle a vida da aldea na época con clima san, muíños fariñeiros, monte abundante, prados, terras de regadío, terras de secaño destinadas ao cultivo de cereais, e viñedo, que define "en general de buena calidad". O núcleo reunía unhas 140 casas e outras 4 "separadas, al N. constituyen el barrio de Olleros" (seguramente *Oleiros*). Tiña unha escola "para niños y niñas en la que llegan a reunirse hasta 135 en algunas temporadas". Unha transcrición completa foi feita por Eulogio Diéguez Pérez (2009).

Notas
-----

1. ↑  Habitantes en 1958, en www.albergueria.es
2. ↑  "Aquí nos vendría bien la iglesia de Alberguería", artigo en *La Voz de Galicia*, 10 de setembro de 1995.
3. ↑  "Albergueria". *Albergueria*. Consultado o 17/08/2022.
4. ↑  Madoz, Pascual (1846-1850). *Diccionario geográfico-estadístico-historico de España y sus posesiones de ultramar (Tomo I)*. Madrid: Establecimiento tipográfico de P. Madoz y L. Sagasti.
5. ↑  Denominación anterior da Veiga en español. *Bollo* fai referencia ao concello do Bolo que identificaba toda a comarca. Nesta mesma obra, nomean *La Vega del Bollo* (Tomo XV, p. 629) e *Viana del Bollo* (Tomo XVI, p. 12).
6. ↑  Diéguez Pérez, Eulogio. "Alberguería en el diccionario Madoz". *rioxares.blogspot.com*. Consultado o 2022-08-17. [*Ligazón morta*]

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web da Asociación Cultural Alberguería - Oleiros.
* Casas da vila, traballo realizado en marzo de 2006 por Secundino Lorenzo Fernández, rexistrado no Arquivo Histórico Provincial de Ourense.
**Buraka Som Sistema** é un grupo de música electrónica de Amadora (Portugal). A formación está especializada no son *kuduro*, e están acreditados coma os creadores do *kuduro* progresivo.

Traxectoria
-----------

**Buraka Som Sistema** formouse en 2006 da man de João Barbosa (Li'l John), Rui Pité (DJ Riot), Andro Carvalho (Conductor) e Kalaf Ângelo. Barbosa e Pité eran produtores de Cool Train Crew, do que Kalaf era un dos vocalistas. Os tres estaban interesados en crear un proxecto baseado no *kuduro*, e decidiron poñelo en marcha tras coñecer a Carvalho, un produtor de hip hop de Angola que estaba de paso por Portugal. O nome da formación está inspirado na freguesía de Buraca, do concello de Amadora.

O seu primeiro traballo foi o EP *From Buraka*, distribuído polo selo independente Enchufada. Nel estaba o que sería o seu primeiro éxito, o sinxelo "Yah!", coa colaboración da cantante angolana MC Petty. O álbum foi reeditado en formato CD, e valeulles para comezar darse a coñecer e actuar en festivais como Glastonbury, Roskilde ou Sónar.

En 2007 lanzaron un segundo EP, *Sound of Kuduro*, no que colabora M.I.A. e outros artistas angolanos e portugueses. Este traballo serviu de punto de partida para o lanzamento do segundo disco, *Black Diamond* (Sony BMG, 2008). O sinxelo de lanzamento, "Kalemba (wegue wegue)", conta coa voz de Pongolove. Ese mesmo ano Buraka Som Sistema gañou o premio ao mellor artista portugués nos MTV Europe Music Awards.

Discografía
-----------

* *From Buraka to the World* (2006, Enchufada)
* *Black Diamond* (2008, Sony BMG)

Notas
-----

1. ↑  "Kuduro: the sound of Angolan dancefloors" Arquivado 17 de abril de 2009 en Wayback Machine. artigo en www.bbc.com *(en inglés)*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* MySpace de Buraka Som Sistema

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1010243
* WorldCat
* VIAF: 261962445
* AllMusic: mn0000944949
* BNF: 169078609
* Discogs: 587435
* ISNI: 0000 0004 7081 6937
* LCCN: no2012063127
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 419263

 |
O *Esperanza del Mar*.
Un **buque hospital**, ou **barco hospital**, é un barco deseñado para servir principalmente como instalación de tratamento médico ou hospital, sendo operado na maioría dos casos por persoal militar. 

Un barco hospital é un barco construído, ou adaptado, que está equipado para rescatar a náufragos, tratar aos enfermos e curar aos feridos. 

A súa función é servir como centro de atención médica e ofrecer ao doente os mesmos coidados que un hospital en terra firme. A maioría dos buques hospital son barcos operados poas mariñas militares dos diferentes estados do mundo.

Durante a primeira e a segunda guerra mundial, algúns transatlánticos foron adaptados para usarse como barcos hospitais. O RMS Aquitania e o HMHS Britannic foron algúns deles. Os barcos hospitais modernos locen grandes cruces vermellas para gozar da protección das Convencións de Xenebra baixo a lexislación bélica.

Réxime xurídico
---------------

O *Juan de la Cosa* atracado no Porto de Vigo.
Os barcos hospitais están amparados baixo a X Conferencia da Haia de 1907. O artigo cuarto desta Convención esbozou as restricións existentes para os buques hospital en tempos de guerra:

* O buque debe estar claramente identificado como barco hospital.
* O buque deberá subministrar asistencia médica ao persoal ferido de calquera nacionalidade.
* O buque non será utilizado para fins militares.
* Os buques non interferirán ou obstaculizarán aos navíos inimigos.
* A Convención da Haia poderá autorizar que nacións belixerantes rexistren calquera buque hospital para investigar posíbeis violacións das restricións arriba sinaladas.

De violarse calquera das restricións, o buque será catalogado como unidade combatente inimiga e afundida. Porén, abrir fogo contra un buque hospital que cumpra coas regulacións poderá ser xulgado como un crime de guerra.

Notas
-----

1. ↑  "Laws of War: Adaptation to Maritime War of the Principles of the Geneva Convention (Hague X); 18 de outubro de 1907" (en inglés). Universidade de Yale. Consultado o 12 de maio de 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q15888
* AAT: 300232813
* BNCF: 49436
* BNF: 12213003r
* JSTOR: hospital-ships
* KulturNav: ID
* LCCN: sh85062263
* NDL: 00577213
* NKC: ph369428

 |
**Amancio Caamaño Cimadevila**, nado en Negreira en 1894 e finado en Poio o 12 de novembro de 1936, foi un médico e político galego.

Traxectoria
-----------

En Santiago de Compostela licenciouse en Medicina e Veterinaria e foi profesor de piano. En 1922 asentouse en Pontevedra onde foi propietario dun importante sanatorio rematado en 1931. Foi director do Hospital Provincial de Pontevedra.

Maquieira, daquela presidente da Deputación, Castelao e Caamaño, daquela Gobernador Civil, en 1934.
En 1930 foi elixido presidente da Xunta Directiva fundacional do Centro Republicano de Pontevedra, permaneceu no cargo ata xuño de 1931. Foi un dos asinantes do manifesto fundacional da Federación Republicana Gallega e formou parte do seu Comité Executivo.

Nomeado membro da Comisión Xestora da Deputación Provincial de Pontevedra, o 25 de maio de 1931 foi elixido presidente da Deputación. Nas eleccións xerais de 1933 foi candidato do Partido Republicano Gallego, pero non saíu elixido. Ingresou despois en Izquierda Republicana, sendo un dos representantes galegos elixidos para participar a asemblea fundacional de IR en Madrid. Foi Gobernador Civil de Pontevedra até febreiro de 1936, en xaneiro abandonara IR por estar en desacordo coa formación da coalición da Fronte Popular.

Placa en Pontevedra en memoria dos fusilados o 12-11-1936.
Foi o principal doador da provincia pontevedresa para as vítimas da Revolución de Asturias de 1934, ademais de cooperar co Socorro Vermello Internacional. Foi presidente da Sociedad Recreo de Artesanos de Pontevedra.

Logo da sublevación militar, foi detido o 24 de xullo e recluído na Prisión Provincial establecida na Escola Normal. Foi destituído da súa praza de médico. Procesado e condenado a morte, foi fusilado na Caeira o 12 de novembro. O seu sanatorio e bens foron incautados. Nos anos corenta, logo dun longo proceso, fóronlle restituídos á familia.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Bibiano Fernández Osorio-Tafall** |  **Presidente da Deputación de Pontevedra** 1931 | Sucesor:**Vicente García Temes** |

Vida persoal
------------

Casou en 1920 con Matilde Caamaño Pato, irmá de Alfredo e Manuel Caamaño Pato, coa que tivo tres fillos: Matulas, Milocha e Amancio.

Querela arxentina contra os crimes do franquismo
------------------------------------------------

En 2019 a súa familia incorporouse á Querela arxentina contra os crimes do franquismo.

Notas
-----

1. ↑  Pereira Martínez, Carlos (2004). "A Familia Poza: Un exemplo de republicanismo e librepensamento en Pontevedra" (PDF). *Anuario Brigantino* (27): 265–312. Consultado o 28 de agosto de 2012.
2. ↑  *El Ideal Gallego*, 10-4-1920, p. 2.
3. ↑  "Amalia Bóveda: "Aquí o futuro nos foi roubado, aquí o presente comeza a reclamalo"". *Praza Pública*. 2019-11-17. Consultado o 2019-11-18.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Amancio Caamaño Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Liñares Giraut, Xosé Amancio (1993). *Negreira na guerra do 36* Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-656-4.

### Ligazóns externas

* 

* Amancio Caamaño na páxina web *Nomes e Voces*.
**Maria Amélia Carvalheira da Silva**, nada en Vila Nova de Cerveira o 4 de setembro de 1904 e finada en Lisboa o 31 de decembro de 1998, foi unha escultora portuguesa, considerada un dos máximos expoñentes da arte sacra do país.

Traxectoria
-----------

Orixinaria da freguesía de Gondarém, foi discípula de Salvador Barata Feyo, profesor da Escola de Belas Artes do Porto. Deuse a coñecer en 1949 ao lograr o premio de Artes Plásticas Mestre Manuel Pereira coa obra *San Xoán de Deus*, en barro policromado. Realizou e participou en exposicións tanto en Portugal coma no estranxeiro.

É autora da escultura *O Anxo de Portugal* (1958) e da escultura da Nosa Señora e de todas as Estacións da Vía Sacra dos Valinhos (1956) en Fátima, así como de seis estatuas da columnata do santuario da Nosa Señora de Fátima, de 2,3 metros cada unha e que representan a Santa Tareixa de Ávila, San Francisco de Sales, Santo Afonso María de Ligorio, San Simón Stock, Santo Ignacio de Loyola e San Xoán da Cruz. Tamén é autora doutras moitas esculturas de arte sacra espalladas por todo Portugal.

En 1992 recibiu, do entón cardeal patriarca de Lisboa, António Ribeiro, a condecoración da Santa Sé *Pro Eclesia et Pontificia*. O 28 de maio de 1992 o presidente portugués Mário Soares atribuíulle o grao de comendadora da Orde do Mérito.

O concello de Lisboa deulle no ano 2004 o seu nome a un xardín da freguesía das Avenidas Novas .

Notas
-----

1. ↑  "O Anjo de Portugal- enriquece exposição de homenagem a Carvalheira da Silva em Vila Nova de Cerveira". *infominho.com*. 14 de novembro de 2018.
2. 1 2  "Jardim Amélia Carvalheira". *Concello de Lisboa*.
3. ↑  *Guia do Peregrino de Fátima*. Santuário de Fátima. 1997. pp. 44–45.
4. ↑  "Cidadãos Nacionais Agraciados com Ordens Portuguesas".

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20048209
* WorldCat
* VIAF: 98765769
* ISNI: 0000 0000 7040 0860
* PTBNP: 1180889

 |
| Amynthas mekongianus |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Annelida |
| Clase: | Clitellata |
| Orde: | Haplotaxida |
| Familia: | Megascolicidae |
| Xénero: | *Amynthas* |
| Especie: | *Amynthas mekongianus*(Cognetti, 1922) |

 |
| Sinonimia |
| *Megascolex mekongianus* |

***Amynthas mekongianus***, antes chamado *Megascolex mekongianus*, é unha especie de verme oligoqueto de gran tamaño da familia Megascolecidae. É nativo da zona do río Mekong no sueste asiático. Pode ter máis de 500 segmentos corporais e crecer ata os 2,9 m.

Descrición
----------

Este verme xigante do Mekong pode medrar ata unha lonxitude de 2,9 m. En comparación coa súa grande lonxitude, estes vermes son relativamente delgados. O espécime tipo tiña un metro de longo e 8 mm de largo no punto de maior anchura, que é o segmento 5. Tiña 370 segmentos e era dunha cor cincenta, máis claro na parte ventral. O prostomio estaba mal conservado. O segundo segmento tiña 46 sedas (quetas) nun anel incompleto cun oco na superfice ventral. Os segmentos 3 ao 25 tiñan unhas 100 sedas cada un, dispostas nun anel completo. Os poros do macho estaban no segmento 17, pero este espécime co que se fixo a descrición da especie tipo era inmaturo e faltáballe o clitelo.

Distribución e hábitat
----------------------

O espécime tipo foi rexistrado como recollido en "Ban Leum no río Mekong, Annam". Creuse por erro que se refería a unha vila no centro de Vietnam que está bastante lonxe do río Mekong, pero despois descubriuse que "Ban leum" significa "Esquecín o lugar" no dialecto local, e a localidade tipo crese que está en Tailandia ou Laos. O río forma un delta nese punto e contén amplas chairas lamacentas e areosas e terrapléns onde vive o verme. Cómeno os porcos e os pescadores escavan para apañalo para que lles sirva de isco.

Ecoloxía
--------

A diferenza da maioría das outras especies de vermes xigantes, que xeralmente habitan en zonas de pasteiros, os túneles que fai o verme do Mekong están en ribeiras lamacentas do río Mekong en Laos. O verme forma redes complexas de túneles e leva grandes cantidades de terra que inxeriu á superficie en forma de compost de verme. Os vermes poden ser recollidos da lama, pero son máis doados de coller baixo a auga a profundidades duns 40 cm. Pouco se sabe da súa ecoloxía.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Blakemore, Robert J.; Csuzdi, Csaba; Ito, M.T.; Kaneko, N.; Paoletti, M.G.; Spiridonov, S.E.; Uchida, T.; Van Praahg, B.D. (2007). "*Megascolex (Promegascolex) mekongianus* Cognetti, 1922 – its extent, ecology and allocation to *Amynthas* (Clitellata/Oligochaeta: Megascolecidae)". *Opuscula Zoologica* (Budapest) **36**: 19–30.
2. 1 2  Grime, J. Philip; Pierce, Simon (2012). *The Evolutionary Strategies that Shape Ecosystems*. John Wiley & Sons. p. 121. ISBN 978-1-118-22327-7.
3. ↑  Blakemore, R.J. "Terrestrial earthworms: body size range". Consultado o 28 October 2017.
4. ↑  Ritz, Karl (2011). *The Architecture and Biology of Soils: Life in Inner Space*. CABI. p. 72. ISBN 978-1-84593-533-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* GBIF: 9587943
* ITIS: 975208
* NCBI: 1920437

 |
**Apolonio de Rodas**, nado en Alexandría no 295 a. C. e finado posiblemente en Rodas no 215 a. C. foi un poeta grego, autor do poema épico *Argonáuticas*.

Traxectoria
-----------

A tradición dubida entre se naceu en Alexandría ou en Naucratis, pero é máis probable o primeiro, aínda que a súa familia procedía da segunda. Chámase *de Rodas* porque alí pasou a maior parte da súa vida e porque case con total seguridade adoptou a cidadanía rodia. Realizou estudos en Alexandría, tendo como mestre ao poeta Calímaco e como compañeiro de escola ao físico e astrónomo Eratóstenes, destinado a sucedelo na dirección da famosa Biblioteca de Alexandría. Cando tiña uns trinta anos foi nomeado por Tolomeo II Filadelfo bibliotecario para suceder ao célebre gramático Zenódoto de Éfeso. Ao mesmo tempo recibiu o encargo de educar ao fillo de Tolomeo Filadelfo, o futuro Tolomeo III Everxetes.

Durante os vinte anos que estivo no cargo compuxo o seu famoso poema épico *Argonáuticas* ou *A viaxe dos argonautas*, que narra a viaxe da nave Argos, dirixida por Xasón e tripulada por todo tipo de heroes míticos, cara a Cólquida, en busca do vélaro de ouro.

Tamén escribiu numerosos libros sobre gramática. Discutiu por entón co seu mestre Calímaco, que era un inimigo declarado dos poemas narrativos e extensos. Iso, e a inimizade da raíña Berenice, coa que se casara o seu alumno, chegado ao fin ao poder, motivaron a súa caída na corte do rei e a súa marcha cara a Rodas, onde morreu.

Outra tradición afirma que a súa primeira composición do poema *Argonáuticas* provocou as burlas dos seus colegas en Alexandría. Por iso, exiliouse a Rodas, onde reescribiu de novo a obra coa que alcanzou fama e recoñecemento.

Sobre a súa inimizade co seu mestre Calímaco, non se poñen de acordo os estudosos.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Apolonio de Rodas (1996). *Argonaúticas*. Madrid: Editorial Gredos. ISBN 978-84-249-1827-9.
* Apolonio de Rodas, *El viaje de los Argonautas*. Madrid, Alianza Editorial, introdución e tradución de Carlos García Gual.
* Rudolph Pfeiffer, *Historia de la filologia clásica*. Ed Gredos (castelán).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q192638
* WorldCat
* VIAF: 262974255
* BAV: ADV11479648
* BIBSYS: 90261737
* BLBNB: 000171833
* BMT: 17520
* BNA: 000046486
* BNCHL: 000057125
* BNE: XX987060
* BNF: 118889807
* BRE: 1824588
* BVMC: 71767
* CANTIC: a11141657
* CERL: cnp01316393
* CiNii: DA01321021
* DeutscheBio: 118503677
* EBID: ID
* FAST: 49101
* GEC: 0004534
* GND: 118503677
* Gutenberg: 433
* ICCU: CFIV051236
* ISNI: 0000 0004 4926 5181
* LCCN: n80008541
* LibriVox: 6053
* NDL: 00431621
* NKC: jn19981000127
* NLA: 35173337
* NLG: 14940
* NTA: 069664757
* OBP: ID
* OL: OL325079A
* openMLOL: 18019
* Pinakothek: apollonius-rhodios
* PTBNP: 5633
* SELIBR: 174778
* SUDOC: 026688697
* TESF: apollonius\_of\_rhodes
* Treccani: apollonio-rodio
* UNZ: ApolloniusRhodes

 |
***Adán e Eva*** (en alemán: *Adam und Eva*) é unha parella de pinturas realizada polo artista alemán Albrecht Dürer. Están pintadas ó óleo sobre táboa. Datan do ano 1507, segundo consta nun cartel xunto a Eva. Ambas miden 209 cm de alto, e en canto á anchura, unha mide 81 cm e a outra 80. Exhíbense no Museo do Prado de Madrid (España).

Descrición
----------

Durero representou, en dúas táboas independentes, a Adán e Eva. Na de Adán preséntase a figura deste sobre un fondo escuro, de xeito que toda a atención se centra na figura masculina que está de pé, pintado de corpo enteiro, sobre un terreo irregular cheo de pedras. O corpo de Adán presenta un lixeira inclinación. Suxeita unha póla da maceira no que se atopa enrolada a cobra, de tal xeito que os seus xenitais quedan cubertos con esta póla con follas e unha mazá. O seu rostro é novo, de faccións proporcionadas, amosando unha expresión de sorpresa. Os seus rizos louros ondean ó vento. 

Copia de ambos os cadros, realizada por Hans Baldung Grien cara a 1520 (Galería dos Uffizi de Florencia).
Eva permanece á beira da árbore, véndose a serpe enrolada ó redor dunha das pólas. Tamén está representada de corpo enteiro, pero a súa postura é distinta. Preséntase de fronte, adiantando a perna dereita. O seu sexo, como o de Adán, está tapado; no caso de Eva, coas follas dunha póla que se atopa na zona esquerda da composición. Como é tradicional na arte, a cor da pel de Eva é máis claro que o de Adán. O rostro de Eva é claro, e aínda desprende inocencia. A súa longa melena loura tamén ondea ó vento.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q351300
* EBID: ID
* GND: 4662064-3

 |
| *Aponeurose bicipital* |
| --- |
|  |
| Aponeurose bicipital |
|
|
| Latín | *aponeurosis musculi bicipitis brachii* |
|
| Gray's | *pág.444* |
|
|
|
|
|
|
|
|

A **aponeurose bicipital** é unha aponeurose do membro superior que envolve o músculo bíceps braquial ao seu paso pola fosa do cóbado, onde separa os elementos superficiais dos fondos. Esta aponeurose insírese na inserción distal do bíceps, na tuberosidade radial, e na propia fosa cubital. Neste punto, ademais de cubrir ao seu músculo correspondente, axuda a protexer o nervio mediano e a arteria umeral. Durante a extracción de sangue da vea mediana cubital, a aponeurose evita danos nesas estruturas.

O 3% da poboación xeral posúe unha arteria cubital moi superficial, que discorre por enriba desta aponeurose, podendo causarlle danos a esta arteria na extracción sanguínea.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Gray. Anatomy of the human body* *(en inglés)*. Edición de 1918 de dominio público.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4903640
* MAG: 2778222146

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 39085
* TA: A04.6.02.016

 |
**Flavio Aecio**, (en latín, **Aetius**) nado en Durostorum, Mesia, no 396 e finado en Rávena o 21 de setembro do 454, foi un xeneral romano. 

Orixinario da provincia de Moesia, era fillo do *magister equitum* Gaudencio e da dama Aurelia. Os primeiros anos de aprendizaxe pasounos como refén de Alarico I, o que lle permitiu coñecer o modo de pensar e loitar dos godos. Serve á súa vez como *magister equitum* nas Galias durante a xefatura militar de Félix, ata que no 433 alcanza el mesmo a dita maxistratura de *magister militum*.

Precedido por mediocres e efémeros predecesores, Aecio destaca no seu cargo por ser quen de poñer orde nun caótico Imperio de Occidente que está en proceso de derrube. Protexe Italia e detén a expansión dos bárbaros: frea aos visigodos na Galia e reduce aos burgundios en Savoia. Outras decisións son mal recibidas, pero inevitábeis, como o recoñecemento do asentamento vándalo no norte de África.

Pero a súa campaña máis notábel, a que lle ha valer para a historia o sobrenome de "o derradeiro romano", será a que dirixirá contra os hunos. Sentíndose insultado o seu caudillo Atila polo emperador Valentiniano III ante o rexeitamento da petición de man da súa irmá Honoria, lánzase a destruír Roma. Para isto convoca unha gran confederación de tribos escitas, sármatas, xépidas, ostrogodas, alanas, que se unen aos hunos na súa marcha. Pero Aecio dirixindo maxistralmente, a francos, vándalos, visigodos e as tropas romanas que quedan acada unha gran vitoria nos Campos Cataláunicos no ano 451: é a última gran batalla do Imperio de Occidente.

Para a súa desgraza, esta gran vitoria halle valer a envexa do emperador, que, abrigando sospeitas dunha hipotética pretensión ao trono, ordena matalo no 454. Posteriormente, a intriga vólvese contra o propio Valentiniano, que é asasinado un ano despois por seguidores de Aecio.

Notas
-----

1. ↑  Heather (2005), p. 472
2. ↑  Maier (1986), p.122

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Aecio*** |

### Bibliografía

* Heather, Peter (2005). *La caída del imperio romano* (en castelán). Barcelona: Crítica/Círculo de Lectores. ISBN 978-84-672-3049-9.
* Maier, Franz George (1986). *Las transformaciones del mundo mediterráneo. Siglos III-VIII*. Colección: Historia universal Siglo XXI (en castelán). Madrid: Editorial Siglo XXI. ISBN 968-23-0887-9.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q185476
* WorldCat
* VIAF: 89676542
* BMT: 203525
* BNE: XX4808202
* BRE: 1844024
* CANTIC: a11856312
* CERL: cnp00576340
* DeutscheBio: 118643932
* EBID: ID
* FAST: 1801912
* GEC: 0000828
* GND: 118643932
* HDS: 010326
* ISNI: 0000 0000 8565 5516
* LCCN: n85070668
* NTA: 375529810
* SELIBR: 216665
* SUDOC: 030029678
* Treccani: ezio
* WikiTree: Aetius-1

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Aviso médico | **Advertencia: A Wikipedia non dá consellos médicos.***Se cre que pode requirir tratamento, por favor, consúltello ao médico.* |

A **anemia megaloblástica** é un trastorno sanguíneo caracterizado por anemia, con glóbulos vermellos máis grandes do normal, xeralmente é resultado dunha deficiencia de ácido fólico ou de vitamina B12.

Na anemia megaloblástica prodúcese unha diminución no número de eritrocitos ou glóbulos vermellos e un aumento de tamaño dos mesmos debido a unha deficiencia das substancias que interveñen no proceso de formación dos eritrocitos, como é a vitamina B12.

Causas
------

As deficiencias de vitamina B12 e de ácido fólico son as causas máis comúns. Outras causas son:

* leucemia
* mielofibrose
* mieloma múltiple
* fármacos quimioterápicos
* consumo excesivo de alcol
* trastornos hereditarios

Síntomas
--------

* perda do apetito
* diarrea
* formigueo e entumecemento de manos e pés
* palidez
* cansazo
* dores de cabeza
* úlceras na boca e na lingua
* cambio da coloración da pel

Tratamento
----------

O tratamento da anemia megaloblástica vai depender da causa da mesma, polo tanto o principal obxectivo sería atopar esa causa. Baixo o tratamento adecuado, este trastorno ten un bo prognóstico.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Anemia perniciosa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q10832211
* BNCF: 40144
* EBID: ID
* JSTOR: megaloblastic-anemia
* MAG: 2779405478

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 29507
* DOID: DOID:13382
* eMedicine: 204066
* GARD: 7006
* HPO: HP:0001889
* MedlinePlus: 000567
* MeSH: D000749
* MeSH: C15.378.071.252.196
* NCIt: C34382
* OMIM: 261100
* UMLS: C0002888

 |
**Alfred Korzybski**, nado en Varsovia o 3 de xullo de 1879 e finado en Lakeville (Estados Unidos de América) o 1 de marzo de 1950, foi un enxeñeiro, filósofo e lingüista polonés lembrado por desenvolver a teoría da semántica xeral.

Traxectoria
-----------

Naceu en Varsovia cando Polonia pertencía ao Imperio Ruso, no seo dunha familia aristócrata e tradicional con antecedentes de matemáticos, enxeñeiros e científicos. Aprendeu polonés na casa, ruso na escola, e francés e alemán de neno con dúas profesoras. Estudou Enxeñaría na Universidade de Tecnoloxía de Varsovia.

Durante a primeira guerra mundial serviu como oficial de intelixencia no exército ruso, mais logo de ferir unha perna e ter outras lesións en 1916 mudouse a América do Norte, primeiro ao Canadá e despois aos Estados Unidos, para coordinar o envío de artillaría ao seu país. Deu unha serie de conferencias para emigrantes poloneses sobre o conflito bélico, promovendo a venda de bonos de guerra.

En xaneiro de 1919 casou coa pintora Mira Edgerly. Establecéronse nos Estados Unidos, e obtivo a dupla nacionalidade en 1940.

Ideoloxía
---------

A obra de Korzybski culminou na fundación da teoría da semántica xeral, desenvolvida na súa obra *Science and Sanity* (1933). En 1938 Korzybski fundou o Instituto de Semántica Xeral, que dirixiu até o seu falecemento. A esencia da obra de Korzybski é a declaración de que o ser humano está limitado no seu coñecemento pola estrutura do seu sistema nervioso e pola estrutura das súas linguas. O ser humano non pode experimentar o mundo directamente, senón a través das súas abstraccións (impresións non verbais procedentes do sistema nervioso e indicadores verbais procedentes da lingua). Por veces as percepciónss e a lingua confunden o home, que cre que son os feitos cos que debe lidar. Defendeu os beneficios de adestrar a toma de consciencia da abstracción a través de técnicas obtidas no estudo da matemática e a ciencia.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Villar Ponte, A. (15 de Nadal de 1922). "Unha nova teoría encol do home. A terceira dimensión da vida". *Nós* (14): 12-14.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q333402
* WorldCat
* VIAF: 41848675
* BIBSYS: 2076327
* BNF: 11968365f
* CiNii: DA04355132
* EBID: ID
* FAST: 14660
* GND: 120132672
* Gutenberg: 31349
* ISNI: 0000 0001 1058 9136
* LCCN: n50042676
* NLA: 35280523
* NTA: 069405417
* OBP: ID
* OL: OL2210794A
* openMLOL: 173819
* SNAC: w6ff478b
* SUDOC: 02769674X
* TESF: korzybski\_alfred
* Treccani: alfred-habdank-skarbek-korzybski
* zbMATH: korzybski.alfred

 |
Clásicos en Galego 6:  
*Anfitrión* e *Asinaria*.
***Anfitrión*** é unha traxicomedia do poeta latino Tito Maccio Plauto.

Argumento
---------

A obra conta como Xúpiter se disfraza do xeneral Anfitrión para enganar á súa muller Alcmena e así gozar dunha longa noite de paixón con ela. Coa axuda do seu fillo, o deus Mercurio, disfrazado do escravo Sosia, consegue os seus propósitos, creando unha serie de malentendidos, onde reside a comicidade da obra. Destas relacións do deus coa matrona Alcmena nace o heroe Hércules.

Adaptacións
-----------

A obra foi traducida ao galego por Mercedes Voado e María Xesús Frei, publicada en 1991 por Editorial Galaxia xunto con *Asinaria*. Tamén foi adaptada ao teatro en 2012 por Cándido Pazó co título de *E ti quen vés sendo?* para Talía Teatro.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Plauto (1992). *Anfitrión, Asinaria*. *Vigo; Santiago de Compostela: Galaxia; Xunta de Galicia*. ISBN 978-84-453-0388-7.

### Outros artigos

* Clásicos en Galego

### Ligazóns externas

* The Latin Library - Texto orixinal en latín

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q475025
* WorldCat
* VIAF: 181526271
* BLBNB: 001486962
* BNE: XX1941487
* BNF: 12444805v
* GND: 4295288-8
* LCCN: nr97032623
* NLA: 35730099
* SUDOC: 059664126

 |
Imax de Londres do BFI.
O **British Filme Institute** (**BFI**) (galego: **Instituto de Cinema Británico**) é unha organización sen fins de lucro, estabelecida por Decreto Real para alentar o desenvolvemento das artes do cinema, a televisión e a imaxe en movemento en todo o Reino Unido. Está financiado polo Departamento para a Cultura, Medios de Comunicación e Deporte.

Historia
--------

O BFI foi fundado en 1933. A pesar da súa fundación resultado dunha recomendación nunha reportaxe sobre o *Cinema na vida nacional*, nese tempo o instituto era unha compañía privada, aínda que recibiu cartos públicos ó longo da súa historia, como ser do Consello Privado e de Tesouraría dende 1965 e os varios departamentos de cultura dende entón.

O instituto foi reestruturado seguindo o Informe Radcliffe de 1948, o cal recomendou que se debería concentrar en desenvolver a apreciación da arte fílmica, no canto de crear cinema el mesmo. Polo tanto o control da produción de cinema educativo pasou ó Comité Nacional para a Asistencia Visual en Educación e a Academia Británica de Cine asumiu o control para promover a produción. Dende 1952 até 2000, o BFI proveu de fondos a cineastas novos e experimentais vía a Xunta de Produción do BFI.

O instituto recibiu un Decreto Real en 1983. Este foi actualizado o 2000, mesmo ano en que o recentemente estabelecido Consello de Cine do RU asumiu a responsabilidade de prover a subvención anual do BFI (un subsidio do goberno). Como organización caritativa independente, o BFI é regulado pola Comisión de Caridade e o Consello Privado.

Notas
-----

1. ↑  Government of the United Kingdom (ed.). "British Film Institute".
2. ↑  Government of the United Kingdom (ed.). "British Film Institute – GOV.UK". Consultado o 24 de agosto de 2017.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***British Film Institute***  |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q260528
* WorldCat
* VIAF: 144730424
* BIBSYS: 90235304
* BNE: XX134324
* BNF: 12241264n
* CiNii: DA03673664
* EBID: ID
* GND: 1004046-8
* GRID: grid.423195.8
* ISNI: 0000 0004 0598 3640
* LCCN: n80075864
* MAG: 1312240494
* NKC: ko2002149484
* NLA: 35717811
* NLG: 218405
* SUDOC: 03119625X
* ULAN: 500301638

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: A Armada.

**A Armada** é un lugar da parroquia de Queimadelos no concello pontevedrés de Mondariz, na comarca do Condado. Tiña 49 habitantes no ano 2013 segundo datos do Instituto Galego de Estatística, dos cales eran 21 homes e 28 mulleres, o que supón unha diminución con relación ao ano 2000 cando tiña 70 habitantes. É o lugar da parroquia con máis poboación de Queimadelos. Comprende os barrios de O Outeiro, O Outeriro da Cruz, O Camiño da Igrexa e unha pequena parte da fraga.

Neste lugar localízase o Carballo da Armada con máis dun século de vida.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Queimadelos

| Lugares da parroquia de Queimadelos no concello de Mondariz (Pontevedra) |  |
| --- | --- |
| Aqueleido | A Armada |

### Parroquias de Mondariz

| Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Mondariz |  |
| --- | --- |
| Frades (San Martiño) | Gargamala (Santa María) | Lougares (San Fiz) | Meirol (Santo André) | Mondariz (Santa Baia) | Mouriscados (San Cibrán) | Queimadelos (Santa María) | Riofrío (San Miguel) | Sabaxáns (San Mamede) | Toutón (San Mateo) | Vilar (San Mamede) | Vilasobroso (San Martiño) |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Mondariz
| Andoa escura |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Fungi |
| División: | Basidiomycota |
| Clase: | Agaricomycetes |
| Orde: | Boletales |
| Familia: | Boletaceae |
| Xénero: | *Boletus* |
| Especie: | ***B. badius*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Boletus badius'**Fr. (1832) |
| Sinonimia |
| *Xerocomus badius* |

A **andoa escura** ***Boletus badius***, ou ***Xerocomus badius*** é un fungo basidiomiceto (tipo boleto) da familia Boletaceae, que medra en bosques de coníferas, e menos frecuentemente en bosques de follosas, das rexións temperadas de Europa e América do Norte, preferentemente en solos acedos. O corpo frutífero abrolla dende finais do verán até finais do outono. É comestíbel, aínda que menos apreciado ca outras especies do xénero, pola súa carne menos firme e compacta. O epíteto específico "*badius*" significa "marrón bonito".

Morfoloxía
----------

O cogomelo do *Boletus badius* ten un chapeu de entre 6 e 10 centímetros de diámetro, puidiendo chegar a acadar os 15 centímetros, carnoso, regular e hemisférico ou convexo ao principio e case achatado en exemplares máis maduros. A súa cutícula é algo viscosa en lugares con alta humidade relativa, glabro e de cor parda acastañada, ás veces case negra. Os tubos son regulares, amarelentos ou averdados e collen unha cor azulada ao tocalos. O pé do corpo frutífero mide de 5 a 12 cm de longo e de 1 a 5 cm de largo, é robusto fibroso e máis claro ca o chapeu, aínda que toma unha cor un chisco máis escura na base. A carne é branca ou amarelenta, de cor parda xusto por baixo da cutícula e toma unha cor lixeiramente azul ao cortala. O seu sabor é doce e ten un recendo moi feble. A esporada é marrón oliva.

Posibilidades de confusión
--------------------------

É posíbel confundilo coa andoa moura (*Boletus aereus*), cuxa carne é inmutábel, ou co *Gyroporus castaneus*, tamén comestíbel, cuxo pé é cavernoso (característico dos fungos do xénero *Gyroporus*, ten poros brancos e non toma cor azulada a o cortar.

Notas
-----

1. ↑  Nome vulgar galego en *Diccionario das ciencias da natureza e da saúde (A-C)* A Coruña, Deputación da Coruña, 2000

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *Boletus* (xénero)

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Andoa escura*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Andoa escura*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q752497
* BRE: 3177397
* GND: 4319149-6
* MAG: 2779499786

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 60221
* Dyntaxa: 3122
* EPPO: BOLTBA
* Fungorum: 550569
* GBIF: 7832732
* iNaturalist: 194194
* IRMNG: 10732083
* IUCN: 138329440
* MycoBank: 550569
* NBN: NHMSYS0001475893
* TAXREF: 971206

 |
Bendición a unha nena na súa primeira comuñón.
Unha **bendición**, ou **beizón**, é a expresión dun desexo benigno dirixido cara a unha persoa ou grupo delas que, en virtude do poder máxico da linguaxe, espérase que axude a lograr que ese desexo se cumpra. Gramaticalmente, trátase de oracións con modalidade desiderativa (o mesmo que o seu contrario, as maldicións). Así, son bendicións típicas *Que Deus che garde* ou *Que che vaia bonito*.

As bendicións teñen un papel destacado nas crenzas populares de moitos pobos, así como nos seus mitos e lendas. En especial, ten grande importancia a bendición que un pai ou unha nai dirixen aos seus fillos. Na Biblia, cóntase como Xacob engana ao seu pai cego, Isaac, para obter del a bendición paterna, que Isaac desexaba dar ao primoxénito, Esaú. A bendición di así: 

> 
> 
> *Deus déache da rosada do ceo e en grao sumo prezado da terra: trigo e viño en abundancia.* *Que os pobos che sirvan, e as nacións próstrense diante túa. Sei señor dos teus irmáns, e próstrense diante túa os fillos da túa nai. Sexan malditos os que che maldigan, e benditos os que che bendigan* (*Xénese* 27:28-29).
> 
> 

Achamos tamén bendicións na lírica tradicional (como a canción sefardí *Boa semana déanos Deus* / *alegres e sans*) e mesmo na música pop, con exemplos como *Forever Young* de Bob Dylan, bendición dirixida aos seus fillos (*May you stay forever young*), ou o canto que pecha *A Very Cellular Song*, da Incredible String Band:

> 
> 
> 
> *May the long time sun shine upon you,*
> *all love surround you*
> *and the pure light within you*
> *guide you all the way on.*
> : *Que o Sol brille moito tempo sobre ti,*
> *que o amor te rodee*
> *e a luz pura dentro de ti*
> *te guíe até o final.*
> 
>

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *bendición*.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *beizón*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***Bendición*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***Beizón*** |

### Outros artigos

* Desexo (filosofía)
* Euloxia
* Relixión
* Sorte

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q626510
* AAT: 300137784
* BNCF: 27707
* EBID: ID
* GEC: 0163217
* GND: 4180685-2
* LCCN: sh85013121
* MAG: 2776195157
* NKC: ph124485
* Orthodox Encyclopedia: 149325

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre relixión é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Amanda Spratt**, nada en Penrith o 17 de setembro de 1987, é unha ciclista profesional australiana.

Traxectoria
-----------

Comezou a competir profesionalmente en 2012 dentro da estrutura do Orica-AIS, na que segue competindo a pesar do cambio de nomenclatura a Mitchelton-Scott. Ten mais de vinte vitorias como profesional, entre as que destacan varios campionatos nacionais de Australia (2007, 2010 e 2020) e vitorias de etapa no Giro Rosa e na Emakumeen-Bira do País Vasco.

Son tamén destacadas as súas actuacións en campionatos do mundo onde foi prata e bronce respectivamente nas edicións de 2018 e 2019.

Notas
-----

1. ↑  "Amanda Spratt". *www.procyclingstats.com*. Consultado o 2020-04-30.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Amanda Spratt Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q454168
* CyclingArchives: 13462
* OCID: amanda-spratt
* ProCyclingStats: 139342
* Sports Reference: amanda-spratt-1

 |
O Benelux sitúase entre Francia e Alemaña.
O **Benelux** é unha rexión de Europa occidental que compoñen Bélxica, Países Baixos e Luxemburgo. O termo foi acuñado para referirmos á **Unión Económica do Benelux**, pero serve para designar a rexión histórica dos Países Baixos. A denominación Benelux formouse coas primeiras letras dos nomes dos países (na súa lingua orixinal) que forman a unión: BE de Bélxica, NE de Holanda (Nederland) e LUX de Luxemburgo.

A **Unión Económica do Benelux** foi aprobada trala liberación destes países durante a segunda guerra mundial en 1944. Entrou en vigor en 1948 legalizando o libre paso de persoas, bens de consumo e capitais, favorecendo así unha rápida recuperación económica. Este "experimento" tivo tanto éxito que en 1957 o Benelux mais Italia, Francia e Alemaña occidental asinaron o Tratado de Roma nacendo así a CEE que logo converteríase na actual UE. En certo senso, o Benelux pode considerarse un precursor da unión aduaneira e a liberdade de movementos e capitais que inspiran os principios fundamentais da UE.

O tratado, orixinalmente limitado a 50 anos, foi renovado antes do seu vencemento en 2008. A renovación do tratado supuxo o cambio na denominación do Benelux: pasou de chamarse Unión Económica do Benelux a ser simplemente **Unión de Benelux**. Este cambio de nome reflicte un cambio na énfase da unión, xa que o novo tratado ampliou o rango de competencias da unión alén das económicas.

A estrutura institucional do Benelux consta dun Consello de Ministros, un Parlamento, un Consello da Unión, un Tribunal de Xustiza, unha Secretaría Xeral e unha Oficina de Propiedade Intelectual. A Secretaría Xeral atópase en Bruxelas. O Parlamento do Benelux foi creado en 1955.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Benelux*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13116
* WorldCat
* VIAF: 171985634
* BNE: XX456359
* BNF: 11938092w
* EBID: ID
* GEC: 0009077
* GND: 4005490-1
* LCCN: sh85013135
* NDL: 00560588
* NKC: ge128394
* SUDOC: 027311058
* TESF: benelux

 |
**San Mamede de Andoio** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Tordoia. Segundo o IGE en 2022 tiña 251 habitantes (121 mulleres e 130 homes) distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 424 habitantes.

Etimoloxía
----------

O topónimo *Andoio* é *únicum*, de orixe e significado escuros. Podería estar emparentado con *Bormoio* (Coristanco), *Leiloio* (Malpica de Bergantiños) ou *Baldaio* (lugar da devandita parroquia), contendo todos o sufixo -*io*. 

O rexistro documental máis antigo en que se menciona a esta parroquia que se coñece, no Tombo A da Catedral de Santiago, é de 924, e cítase como *"in Montanos* villas *Andogio cum ecclesia Sancti Mametis*... (en Montaos, as vilas Andoio, coa igrexa de San Mamede). Nun texto de 1272 do Mosteiro de San Martiño Pinario, aparece como *sancto Mamete de Andoyo*, xa coa forma actual, mais coa grafía medieval.

A advocación desta parroquia é *San Mamede*, santo protector dos pastores e do gando nas montañas, que lle dá nome ao lugar de Samede. A orixe do nome está conectada aos cognomes romanos *Mameus*, *Mammeanus* e *Mammatus*, todos relacionados co latín *mamma*, 'peito, mamila', igual que a palabra *mámoa*.

Galería de imaxes
-----------------

* Escudo na fachada da igrexa de Andoio.Escudo na fachada da igrexa de Andoio.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Andoio

| Lugares da parroquia de Andoio no concello de Tordoia (A Coruña) |  |
| --- | --- |
| Altiboa | Ambroa | Baldaio | Bouzarán | O Casal | O Castiñeiro | A Folgueira | Fornelos | O Lestido | Os Pazos | O Rego | Samede |

### Parroquias de Tordoia

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Tordoia |  |
| --- | --- |
| Andoio (San Mamede) | Anxeriz (Santa Mariña) | Bardaos (Santa María) | Cabaleiros (San Xián) | Castenda da Torre (Santa María) | Gorgullos (Santaia) | Leobalde (San Cristovo) | Numide (Santiago) | Tordoia (San Xoán) | A Vila de Abade (San Cibrán) |

Notas
-----

1. 1 2 3  DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña.
2. ↑  "IGE - Nomenclátor estatístico de Galicia". *www.ige.gal*. Consultado o 2023-06-26.
3. ↑  Martínez, Lidia Gómez; Méndez, Luz. "Toponimia de Tordoia". *Real Academia Galega*. Consultado o 2022-05-07.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Tordoia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11133831
* código INE: 15084010000

 |
**Adrián Troitiño Alcobre**, nado en Moalde (Silleda) o 3 de xaneiro de 1869 e finado en Montevideo o 26 de maio de 1941, foi un sindicalista libertario.

Traxectoria
-----------

Emigrado como polisón a Bos Aires en 1880, axiña comezou a traballar de panadeiro. Comezou a contactar co movemento libertario e na dirección do seu gremio. Expulsado da Arxentina en 1902 as autoridades deportárono ao Uruguai.

Na súa actividade como sindicalista destacou como representante da Sociedad de Resistencia y Colocación de Obreros Panaderos en Montevideo e do Sindicato de Oficios Varios de Villa del Cerro. Participou en México na Conferencia Latino Americana del Trabajo, e foi membro da dirección do Sindicato de Vendedores de Diarios, ademais de xestor da "Casa del Canillita".

### Século XX

Nos primeiros anos do século XX compaxinou a actividade política e sindical coa participación en medios xornalísticos. Foi director da redacción da publicación *El Obrero*. A finais de 1902 foi expulsado da Arxentina xunto a Julio Camba. Tras chegaren a Cádiz foron levados a Barcelona. Alí foron apresados para previr atentados ante a presenza do vicepresidente da Arxentina. Trasladados á prisión de Pontevedra, foron postos en liberdade, pero Adrián Troitiño foi requirido polo goberno militar da Coruña para facer o servizo militar, malia ter xa 33 anos. Evitouno ó alegar ter unha hernia.

Ó chegar a España desde Arxentina viña coa súa muller e con cinco fillos, dos que un morreu en Barcelona, polo que pediu axuda a Julio Camba. Anos despois volveu emigrar a Latinoamérica e seguiu coa labor sindicalista, pero xamais regresou a Arxentina, onde tiña vedada a entrada. Morreu en Montevideo en 1941, onde foi moi homenaxeado, sendo o seu nome posto a unha avenida.

Notas
-----

1. ↑  Xosé Manuel Núñez Seixas *La Galicia austral: la inmigración gallega en la Argentina* Biblos, 2001, p. 169
**Advanced Communications Technology Satellite** ou **ACTS** é un satélite de comunicacións experimental da NASA lanzado o 12 de setembro de 1993 a bordo do transbordador espacial Discovery na misión STS-51.

Características
---------------

ACTS foi exectado da bodega de carga do Discovery acoplado a un foguete TOS-21H de propelente sólido que o levaría á súa órbita xeoestacionaria, situada a 100° de lonxitude oeste.

Foi o primeiro satélite de comunicacións completamente dixital. Funcionaba usando a banda K e foi construído por Lockheed Martin. Cos paneis solares e as antenas despregados mide uns 14 metros de longo e uns 9 metros de alto. Os estudos e experimentos comezaron 12 semanas tralo lanzamento e sucedéronse sen problema ata maio de 2000, en que o programa se deu por finalizado. En agosto de 2000 foi movido a unha posición a 105,2 graos de lonxitude oeste e foi desactivado definitivamente o 28 de abril de 2004

O ACTS pregado e acoplado ó foguete (en primeiro plano) que o levaría á órbita xeoestacionaria, tras ser soltados desde a bodega de carga do transbordador Discovery.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  N2YO (2011). Real Time Satellite Tracking, ed. "ACTS" (en inglés). Consultado o 6 de agosto de 2011.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  NASA (8 de xullo de 2011). "ACTS" (en inglés). Consultado o 8 de agosto de 2011.
3. 1 2 3 4  Gunter Dirk Krebs (2011). Gunter's Space Page, ed. "ACTS" (en inglés). Consultado o 6 de agosto de 2011.
4. 1 2  Mark Wade (2011). "ACTS" (en inglés). Consultado o 6 de agosto de 2011.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina do ACTSArquivado 05 de abril de 2012 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q15012
* WorldCat
* LCCN: n88098910
* NSSDC ID: 1993-058B
* SCN: 22796

 |