**Gjirokastër** (pronunciase [ɟɪɾokaˈstəɾ] en albanés) ou **Gjirokastra** (en grego, Αργυρόκαστρο, *Argirókastro* ; en italiano, *Argirocastro; en* turco, *Ergiri* ou Argiri ou Ergeri) é unha cidade de Albania. É a principal cidade do sur do país, e a capital da comarca e distrito homónimos. A importancia de Gjirokastër reside no feito de que é o berce dalgúns dos albaneses máis famosos, como o político Enver Hoxha ou o escritor Ismail Kadare.

Demografía
----------

A súa poboación eran duns 12.000 habitantes en 1960. Case se triplicou até aproximadamente 34.000 habitantes (2003), e rebaixouse aos 24.000 habitantes segundo estimación de 2008.

Xeografía
---------

Está ao pé do Mali Gjerë, no val do Drin, afluente do Vijosë (Voytsa). Está dominado polo castelo medieval, probablemente veneciano. A cidade é considerada o centro da comunidade grega en Albania.

Urbanismo
---------

Por outra banda, o casco vello da cidade foi declarado *museo da cidade* durante o réxime comunista. En 2005, a UNESCO declarou a cidade museo de Gjirokastër Patrimonio da Humanidade, como un raro exemplo dunha vila otomá ben conservada construída polos propietarios. A localidade de Berat tamén forman parte dela como parte dos centros históricos de Berat e Gjirokastër.

Historia
--------

A cidade estaba preto da antiga Adrianópolis e toma o seu nome probablemente dunha tribo iliria.

### Idade Media

  

Era unha posesión bizantina e levaba o nome de *Argyropolis* ("Cidade de Prata", grego Αργυρόπολις) ou *Argyrokastron* ("Castelo de Prata", grego: Αργυρόκαστρον). En 1205, converteuse no déspota de Epiro.

Pasou aos otománs (1417) baixo Baiazet I (Argiri-kasri) e foi a capital do sandjak de Arvanya; menciónase como feudo da familia Zenebissi (Zenebish); en 1506, xa pertencía ao sandjak de Avlonya. 

### Idade contemporánea

#### Século XIX

En 1811, estivo durante un tempo en mans de Ali Tepelen. No século XIX, volveu ser a capital de sandjak co seu nome turco de Ergiri, dependente da wilayat de Ioannina e foi un centro de oposición ao dominio otomán. En 1880, acolleu a asemblea (nacionalista) de Gjirokastër.

#### Século XX

Na guerra dos Balcáns (1912-1913), Grecia reclamou a cidade cando os otománs se retiraron, pero foi concedida a Albania polo Tratado de Londres (1913) e o Protocolo de Florencia do 17 de decembro de 1913.

En marzo de 1914, os gregos declararon a cidade estado autónomo de Epiro, que foi recoñecido polo protocolo de Corfú, pero finalmente, no contexto da Primeira guerra mundial, os gregos ocuparon a cidade (outono de 1914 ) e Korçë, e en abril de 1916 o sur do territorio autónomo foi anexionado a Grecia, até que a conferencia de paz de París o devolveu a Albania segundo o establecido en 1913.

En abril de 1939 foi ocupada polos italianos; un intento por parte de Grecia de ocupar a cidade foi de curta duración; en setembro de 1943 pasou baixo control alemán tras a capitulación de Italia; en 1944 entraron os guerrilleiros comunistas. Baixo o réxime comunista converteuse nun centro industrial.

#### Século XXI

En 2005 a cidade-museo, xunto á vila de Butrint e o casco histórico de Berat foron declarados Patrimonio da Humanidade.

Notas
-----

1. ↑  "About Gjirokastra". *www.gjirokastra.org*. Consultado o 2022-08-12.
2. 1 2 3  Centre, UNESCO World Heritage. "Historic Centres of Berat and Gjirokastra". *UNESCO World Heritage Centre* (en inglés). Consultado o 2022-08-12.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gjirokastër Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Despotado de Epiro

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial da Organización de Conservación e Desenvolvemento de Gjirokastër
* Gjirokastra, cidade museo albanesa - artigo de Moncho Iglesias Míguez en Praza Pública
* Oficina de Administración e Coordinación da Cidade Museo de Gjirokastër Arquivado 11 de xullo de 2013 en Wayback Machine. Arquivado
* Aventuras na conservación en Gjirokastër
* Galería de fotos de Gjirokastër do Hotel Kalemi Arquivado 07 de setembro de 2004 en Wayback Machine. Arquivado
* Galería de fotos de Gjirokastër, ano 2015 Arquivado
* Sitio web do municipio de Gjirokastër Arquivado 06 de marzo de 2014 en Wayback Machine. Arquivado

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q173690
* WorldCat
* VIAF: 1558145424703386830781
* BNF: 12560913c
* BRE: 2362188
* DARE: 26397
* EBID: ID
* GeoNames: 783148
* GND: 4229382-0
* LCCN: n80036475
* MusicBrainz: ID
* Orthodox Encyclopedia: 165035

 |