recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Shulamit Firestone**, nada en Otava o 7 de xaneiro de 1954 e finada en Nova York o 28 de agosto de 2012, foi unha pensadora e activista do feminismo.

Traxectoria
-----------

Foi a segunda dos seis fillos dunha familia xudía ortodoxa. Asistiu a unha escola rabínica e máis tarde graduouse en pintura no School of the Art Institute of Chicago. En 1967 mudouse a Nova York, onde fundou o New York Radical Woman e comezou a escribir ensaios sobre os dereitos das mulleres e o poder feminino. Liderou grupos e actividades pola liberación feminina nesa cidade e en Chicago, como a denominada Blue Stockings Society e, tras abandonala, a New York Radical Feminist.

A súa obra de 1970 *The Dialectic of Sex* foi bandeira da denominada "segunda onda" do feminismo. Nela acolle ideas da psicanálise de Sigmund Freud e Wilhelm Reich así como dos clásicos do marxismo para sentar as bases dunha nova ideoloxía feminista liberadora dos condicionantes biolóxicos, sociais e culturais que teñen anulada á muller na sociedade capitalista occidental.

A súa delicada saúde mental condicionou a súa vida ata que apareceu morta no seu apartamento onde vivía recluída de xeito asocial nunha loita de décadas contra a súa esquizofrenia.

Pensamento
----------

A cópula, o embarazo o parto e a lactación son condicionantes biolóxicos que escravizan a muller e sobre os cales se impón unha sociedade patriarcal estruturada sobre a dominación masculina. Por iso a defensa do dereito ao aborto é ferramenta imprescindible e fundamental da liberación da muller.

Avoga pola cibernética para unha fertilización en laboratorios que ceibe á muller das súas cadeas biolóxicas e lle permita subvertir a orde establecida pola sociedade patriarcal e falocéntrica. É necesario que os homes se encarguen da crianza dos meniños ata que se rache coa familia biolóxica mediante unha sociedade de comunas que controle comunitariamente a fertilidade humana e onde as diferenzas xenitais non supoñan diferenzas inducidas culturalmente. Igual que a sociedade socialista se acada mediante a revolta da clase traballadora dominada e a súa ditadura para controlar os medios de produción, a sociedade patriarcal debe ser derrotada mediante a revolta da clase feminina dominada co fin de que esta acade o poder para controlar os medios de reprodución.

Unha das súas ideas controvertidas foi a ruptura do tabú do incesto e a apoloxía da pederastia ao defender que a idade de iniciación sexual humana non debe guiarse por criterios de idade (nin xénero, nin clase, nin raza).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q271551
* WorldCat
* VIAF: 25143185
* BIBSYS: 90214337
* BNF: 126059036
* CiNii: DA02222295
* DeutscheBio: 108391191
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 48592
* FemBio: 9787
* GND: 108391191
* ICCU: IEIV007004
* ISNI: 0000 0001 1751 8832
* LCCN: n80004201
* NLG: 89360
* NTA: 068091907
* OL: OL1652010A
* PTBNP: 215924
* SUDOC: 069245517
* WikiTree: Feuerstein-339

 |
Minamoto no Yoritomo, primeiro *shōgun* do *shogunato Kamakura*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

Na historia do Xapón, o termo ***shōgun*** (将軍, lit. «comandante do exército») refírese a un rango militar e título histórico concedido directamente polo emperador. A verba *shōgun* é a abreviación de ***seii taishōgun*** (征夷大将軍, lit. «gran xeneral que acouga os bárbaros"), nomeamento que até 1192 fora temporal e era empregado para referirse ó xeneral que comandaba o exército enviado a combater os emishi, que habitaban no norte do país.

Durante o século XII e até o ano 1868, o *shogun* constituíuse como o gobernante *de facto* de todo o país, aínda que, teoricamente, o emperador era o lexítimo gobernante e dispoñía de autoridade no *shogun* para gobernar no seu nome. Durante este tempo, o emperador viuse obrigado a delegar completamente calquera atribución ou autoridade civil, militar, diplomática e xudicial a quen tivese este título.

Durante os primeiros contactos con Occidente e mesmo nalgúns países asiáticos, como na China, o *shōgun* era considerado como o «rei do Xapón», e descoñecíase a existencia de dúas estruturas de autoridade. Actualmente, algúns escritores e historiadores describiron o *shogun* con apelativos como «ditador militar» ou «xeneralísimo» coa finalidade de explicar as súas funcións a un público non familiarizado coa historia do país.

Ó longo da historia do Xapón existiron tres *shogunatos*. O primeiro estabeleceuno en 1192 Minamoto no Yoritomo, coñecido como *shogunato Kamakura*. Este goberno só foi controlado por tres membros do clan Minamoto, xa que o poder usurpouno o clan Hōjō, que baixo o título de rexentes nomeaban a *shoguns marioneta*, nenos e mozos que non ben cumpriran os vinte anos. O segundo *shogunato* é coñecido como Ashikaga e foi fundado en 1338 por Ashikaga Takauji. Durante este *shogunato*, quince membros do clan Ashikaga mantivéronse no poder até que un prominente militar do período Azuchi-Momoyama chamado Oda Nobunaga derrocou o *shogun* en 1573. O derradeiro foi o *shogunato Tokugawa*, instituído oficialmente por Ieyasu Tokugawa en 1603 e que rematou en 1868 despois da renuncia ó cargo de Tokugawa Yoshinobu, cando o emperador Meiji recuperou o seu papel protagonista na política do país e a figura do *shogun* foi abolida.

Notas
-----

1. ↑  Izuka & Sinclaire, 2001:13.
2. ↑  Turnbull, 2006a:40.
3. ↑  About.com. "what is a Shogun?" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 22 de xaneiro de 2017. Consultado o 20 de xaneiro de 2009.
4. ↑  Maki, 2008:30.
5. ↑  Kuno, 2007:245.
6. ↑  Fernandes Pinto, Ana. "Japanese elites as seen by jesuit missionaries" (en inglés). Consultado o 9 de febreiro de 2009.
7. ↑  Gaskin & Cebrian, 2005:11.
8. ↑  Johnson, 2000:741.
9. ↑  Hall, 1988:230.
10. ↑  Bryant, 1995:80.
11. ↑  Turnbull, 1996:153.

* Portal:Xapón

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131767
* AAT: 300395652
* BRE: 3545038
* EBID: ID
* FAST: 1116798
* GND: 4322825-2
* LCCN: sh85121748
* Treccani: shogun

 |
O **sistema de dous imperios** foi un dos máis aceptados e o máis alto sistema de clasificación de uso xeral antes do establecemento do Sistema de tres dominios. Todo o que existe clasifícase en "sen vida" (*Mineralia*), e "vida" (Biota ou *Vitae*), que se subdividía nos imperios Cytota  ou vida celular, e *Acytota* ou *Aphanobionta*, ou vida non celular. O imperio Cytota subdividíase nos superdominios Prokaryota (procariotas) e Eukaryota (eucariotas).

Cando o sistema de tres dominios se introduciu, algúns biólogos preferiron o *sistema de dous imperios*, alegando que o sistema de tres dominios exaxera a división entre as archaeas e as bacterias. Porén, dado o estado actual dos coñecementos e o rápido progreso científico biolóxico, sobre todo debido ás análises xenéticas, este sistema desapareceu totalmente.

|  | Dous series | **Dous imperios** | **Tres dominios** | **Seis reinos** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Mineralia (sen vida) |
| Biota / Vitae  (Vida*)* | Acytota / Aphanobionta (Virus, Viroides, Prións?, ...) Vida non celular |
| Cytota  Vida celular | Prokaryota  | Bacteria | Eubacteria |
| Archaea | Archaebacteria |
| Eukaryota | Protista |
| Fungi |
| Plantae |
| Animalia |
|

A este sistema precedeuno o sistema de tres reinos de Haeckel: Animalia (animais); Plantae (plantas) e Protista (protistas).

Notas
-----

1. ↑  En taxonomía biolóxica o termo Cytota, (derivado do grego κύτος, "cavidade", aquí co significado de "célula", e o suf. *-ota*, indicando plural) é o superdomino que inclúe toda vida celular. Cando a definición de vida inclúe as formas de vida non celular e celular, esta é unha das dúas divisións principais, sendo a outra Acytota.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Reino (bioloxía).
* Dominio (bioloxía).
Representación no sistema diédrico dun «L»: Os dous debuxos da esquerda son as proxección ou vistas principais da peza, o da dereita é a vista de perfil.
O **sistema diédrico** é un sistema de representación xeométrica dos elementos do espazo sobre un plano, é dicir, reducindo as tres dimensións do espazo ás dúas dimensións do plano, utilizando unha proxección cilíndrica ortogonal, sobre dous planos que se cortan perpendicularmente. Para xerar as vistas diédricas, un dos planos abátese sobre o segundo.

As proxeccións diédricas ou vistas usualmente empregadas denomínanse alzado (para o proxectado no plano vertical) e planta (para o proxectado no plano horizontal). Tamén, en ocasións, engádeselle, por claridade, unha terceira proxección denominada *perfil*, ou proxección do plano de perfil, aínda que propiamente este plano non pertence ao sistema de representación diédrico, senón máis ben é un plano auxiliar. O sistema diédrico é o universalmente empregado en arquitectura e enxeñería especialmente nos planos de cotas e de despece.

Segundo as proxeccións estean reflectidas ou non no plano do debuxo, existen dous sistemas de representación:

* Sistema europeo: As proxeccións recóllense tralo obxecto.
* Sistema americano: As proxeccións reflíctense desde o obxecto.

Aínda que en ambos sistemas as proxeccións (representacións do obxecto) son exactamente as mesmas, a súa disposición no plano do debuxo é a contraria.

Planos proxectantes principais
------------------------------

Os dous planos proxectantes principais son o horizontal (PH) e o vertical (PV). A súa intersección forma a liña de terra (LT), onde se considera unha orixe.

Diante do plano vertical, e arriba do plano horizontal, atópase o 1º diedro ou cuadrante, delimitado polo plano vertical superior e o plano horizontal anterior. O 2º diedro abrangue o plano horizontal posterior e o vertical superior. O 3º o plano horizontal posterior (detrás) e o plano vertical inferior. E o 4º cuadrante é o que queda, plano horizontal anterior e vertical inferior. Estas catro división pódense dividir entre dous, dando lugar aos octantes, e aos planos bisectores, planos que pasan pola liña de terra formando 45º cos planos de proxección.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1999437
* AAT: 300034063
* JSTOR: plan-view

 |
**Spanish Benevolent Society Gallery** é unha institución cultural fundada por españois para servir á comunidade española da zona de Nova York. Hoxe, a Sociedade é a institución cultural española máis antiga dos Estados Unidos.[]

Historia
--------

Moitos e destacados artistas españois, expatriados, inmigrantes e personalidades viviron na sociedade como artistas residentes durante os máis de 150 anos da súa existencia, como Picasso, Dalí, Luis Buñuel ou Federico García Lorca. En 2010, o cineasta e escritor hispanoamericano Artur Balder, que viviu no edificio como artista en residencia durante máis dun ano, creou o documental Pequena España, que mostra por primeira vez a historia non contada desta sociedade. O arquivo contén máis de 450 fotografías e 150 documentos que nunca se mostraron publicamente.

Misión
------

Desde a súa fundación en 1868, o obxectivo primordial do Centro Español – Sociedade Benéfica Española é "promover, fomentar e difundir o espírito de fraternidade e solidariedade entre os españois e hispanoamericanos residentes neste país".

Neses primeiros anos, a Sociedade serviu como sistema de apoio esencial aos españois que emigraban aos Estados Unidos, proporcionándolles alimento e abrigo; coidar das súas necesidades de atención sanitaria; Organización de servizos para o máis aló; e actuando como o seu fogar de facto lonxe de casa en Nova York.

Notas
-----

1. ↑  Arturo Conde. "Saga gallega en manhattan/". Laopinioncoruna. Archived from the original on 16 de decembro de 2010. Consultado o 11 de febreiro de 2022.
2. ↑  Juanjo Payá. "Artur Balder rescata documental memoria". Informacion.es.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial da Spanish Benevolent Society Gallery *(en inglés)* *(en castelán)*
***Space Invaders*** é un videoxogo de arcade deseñado por Toshihiro Nishikado e lanzado ao mercado en 1978. Nun principio foi fabricado e vendido por Taito Co. no Xapón, para posteriormente ser licenciado para produción e distribución en Estados Unidos por Midway, división de Bally Technologies.

Características
---------------

Xogo de Space Invaders.
Space Invaders é un dos primeiros xogos shoot 'em up. É un dos videoxogos máis importantes da historia. O seu obxectivo é eliminar ondas de alieníxenas cun canón láser e obter a maior cantidade de puntos posíbel. Para o deseño do xogo, Nishikado inspirouse en *Breakout* e *Star Wars*.

Aínda que é un xogo simple para os estándares actuais, foi un dos precursores dos videoxogos modernos e axudou a expandir a industria do sector, dende unha mera novidade a unha industria global. Foi exitoso e popular desde o seu lanzamento, tanto que chegou a unha breve escaseza de moedas de cen iens no Xapón. Ao ano 2007, Taito gañou US$500 millóns en utilidades.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Space Invaders Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q220665
* Abandonia: 572
* AtariAge: 464
* BNF: 16704582q
* EBID: ID
* GameRankings: 915903
* Gaming-History: 2537
* GiantBomb: 3030-5099
* IGDB: space-invaders-fukkatsu-no-hi
* IMDb: tt0294933
* KLOV: 9662
* MobyGames: space-invaders\_\_\_\_\_\_\_\_
* Redump: 15089
* TESF: space\_invaders

 |
A auga e vapor son dúas formas diferentes dunha mesma substancia química
Unha **substancia química** é calquera material cunha composición química definida, sen importar a súa procedencia. Por exemplo, unha mostra de auga ten as mesmas propiedades e a mesma proporción de hidróxeno e osíxeno sen importar se a mostra íllase dun río ou créase nun laboratorio.

Unha **substancia pura** non pode separarse noutras substancias por ningún medio mecánico. Estas substancias poden clasificarse en dous grupos; elementos e compostos. Os elementos están formados por átomos dun mesmo número atómico e os compostos puros son combinacións de dúas ou máis elementos nunha proporción definida. Substancias químicas típicas que se poden atopar no fogar son auga, sal (cloruro de sodio) e azucre (sacarosa). En xeral, as substancias existen como *sólidos*, *líquidos*, ou *gases*, e poden transformarse entre estes *estados da materia* mediante cambios na temperatura ou presión.

O concepto de substancia química estableceuse a finais do século XVIII cos traballos do químico Joseph Proust sobre a composición dalgúns compostos químicos puros tales como o carbonato cúprico. Proust deduciu que:

*todas as mostras dun composto teñen a mesma composición; isto é, todas as mostras teñen as mesmas proporcións, por masa, dos elementos presentes no composto*
Isto coñécese como a lei das proporcións definidas, e é unha das bases da química moderna.

Notas
-----

1. ↑  Hill, J. W.; Petrucci, R. H.; McCreary, T. W.; Perry, S. S. *Xeral Chemistry*, 4th ed. p5, Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, New Xersei, 2005.
2. ↑  Ebbing, D. D.; Gammon, S. D. *Xeral Chemistry*, 7th ed. p12, Houghton Mifflin, Boston, Massachusetts, 2002.
3. ↑  Hill, J. W.; Petrucci, R. H.; McCreary, T. W.; Perry, S. S. *Xeral Chemistry*, 4th ed. p37, Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, New Xersei, 2005.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Substancia química***  |

### Bibliografía

* *Moléculas nunha exposición de Jhon Emsley*, Península, 2001.

### Ligazóns externas

* 3dchem Representación tridimensional de moléculas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q79529
* AAT: 300389811
* BNCF: 10287
* BRE: 1911520
* GND: 4183402-1
* JSTOR: chemicals
* LCCN: sh85022963
* MAG: 2776407913
* NDL: 00978846

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ChEBI: 59999
* NCIt: C48807
* UMLS: C0220806

 |
**Tarhuntassa** ou **Tarhuntasa** foi unha cidade e un reino que ocupou a parte suroeste de Anatolia, entre Cilicia e Licia. A cidade estaba na Terra Baixa Hitita, pero non se dá atopado exactamente o lugar, a pesar de que tiña que ser próximo do val do moderno río Gok Su ou nas inmediacións de Kayseri.

O rei hitita Muwatallis II (-1295 – -1272) trasladou a capital do reino desde Hattusa a Tarhuntasa, pero a capital do imperio retornou a Hattusa baixo o rei Urhi-Tesub ou Mursilis III (-1272 – 1267)

Reino de Tarhuntasa
-------------------

Tarhuntasa converteuse na capital dun reino hitita separado que se estendía por Panfília, Cilicia Occidental e as montañas do Tauro ata Konya, e cara a Lukka ao oeste, e tiña á fronte a Ulmi-Tesup, que era fillo de Muwatallis II e que sobre o -1266 asinou un tratado co rei hitita Hattusilis III. Foi creado por Hattusilis III para o seu sobriño para facer fronte aos ataques de Lukka, rebelde, e de Piyama-radu e o seu irmán Tawagalawa, que á fronte de aventureiros de Arzawa e de Lukka e coa axuda de Ahhiyawa e Millawanda (e da illa de Lazba de onde eran orixinarios) se apoderaran de todo o sueste de Anatolia. Ulmi-Tesub colleu o nome de reino de Kurunta.

O reino limitaba ao norte e oeste con Pitassa, Ussa e terras hititas, e para o sur e suroeste eran terras a dominar "en dirección á cidade de Saranduwa na terra do río Hulaya". Nos seguintes anos Kurunta dominou ata a costa ao sur, e ao oeste ata o río Kastaraya (Kaistros) e a cidade de Parha (Perge) na chaira panfilia.

O debilitamento de Hatti obrigou a facer concesións ao rei Ulmi-Tesub (Kurunta) de Tarhuntasa, o fillo de Muwatallis, que se atribuíu o título de Rei de Hattusa. O rei de Tarhuntasa na metade do século era aínda Kurunta, que despois desta data asinou un tratado con Tudhaliyas IV. Suppiluliumas II afirma nunha inscrición ter devolto o reino de Tarhuntasa á obediencia, pero o reino sobreviviu, e os seus reis continuáronse titulando reis de Hattusa ao igual que o fixeron os reis de Karkemish.

Suppiluliumas fixo campaña contra Tarhuntasa, segundo unha inscrición. Pero non se sabe a causa da campaña, existindo tres teorías: unha revolta do rei de Tarhuntasa (Kurunta ou un fillo de Kurunta); os primeiros ataques dos pobos do mar; ou rebeldes internos.

Sobre o -1185 o imperio Hitita fundiuse. Tarhuntasa sufriu os ataques dos pobos do mar ao mesmo tempo e desapareceu, xunto co imperio.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1068171
* WorldCat
* VIAF: 150777458
* EBID: ID

 |
A **suspensión de bésta** é un sistema de amortecemento empregado en vehículos. No presente é empregado eminentemente por vehículos pesados. Poderíase resumir a súa función como a dun resorte plano que permite unha gran variedade de formas de instalación.

Descrición
----------

A bésta é un conxunto elástico realizado con láminas de aceiro da mesma composición que o empregado para os resortes helicoidais noutros sistemas de suspensión, é dicir, aleado con silicio e manganeso. Esta composición máis o seu especial forxado e amorne permiten a estas láminas dobrarse baixo a acción dunha forza, retornando á súa posición inicial tras o cesamento da mesma.

As láminas de aceiro que compoñen a bésta reciben o nome de *follas*, e a súa lonxitude sempre é diferente respecto ás contiguas, de maior a menor. As follas mantéñense unidas mediante un orificio central común a todas elas, atravesado por un parafuso chamado *parafuso capuchino*. O conxunto da bésta únese ao bastidor do vehículo mediante a folla máis longa, usualmente situada na posición máis alta. Esta folla recibe o nome de *folla mestra*, e os seus extremos están curvados tomando unha forma cilíndrica para permitir o seu encaixe no bastidor. Estes extremos curvados denomínanse *ollos*, sendo habitual conectar polo menos un deles ao bastidor mediante un arco separador -*shackle*- que absorba as variacións de lonxitude das béstas a medida que as súas follas se comprimen.

Para manter a aliñación das follas, ademais do parafuso capuchino central disponse de varias bridas en U que impiden o desaliñado durante o proceso de absorción de golpes do sistema de suspensión. Estas bridas chámanse abarcóns.

 * Béstas rectas nun vagón de tren. Carecen de bridas laterais de aliñación debido a súa curta longura.
* Béstas curvas nun vagón de tren, cunha extensión horizontal mesmo menor que as rectas.
* Vehículo pesado equipado con béstas, aprécianse as bridas de aliñación e o arco de separación.
* Béstas invertidas nun Cadillac Thirty de 1910, coa folla mestra en posición inferior.

 
### Tipos

Nas seguintes imaxes amósanse os diferentes tipos de béstas:

 * Elíptica
* Semielíptica
* Cuarto de elíptica
* Transversal

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* de Castro, Miguel (2005). *4x4: manual del mecánico*. Ediciones CEAC. pp. 123–124. ISBN 8432911666.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q773544
* BRE: 3507146
* EBID: ID
* JSTOR: leaf-springs
* MAG: 53788299

 |
Coordenadas: 57°42′52″N 27°03′33″L﻿ / ﻿57.71444, -27.05917

Suur Munamägi é a zona boscosa do fondo.
**Suur Munamägi** é o punto máis alto de Estonia e dos países Bálticos, malia ter unha altitude de 318 metros sobre o nivel do mar. Atópase no sueste do país, ó sur do concello de Haanja, no condado de Võru. O seu nome quere dicir 'o grande outeiro do ovo'. A paisaxe arredor do cumio está composta por outeiros. Preto do cumio a rocha inferior vólvese impermeable dando lugar a pequenos lagos.

Sobre o pico foi construído unha torre de observación de 29,1 m. á que se pode subir pagando un importe. A primeira torre de observación foi construída arredor do ano 1816 por Friedrich Georg Wilhelm von Struve como un vértice xeodésico. Dende o seu cumio pódense observar panorámicas de rexións rusas e letoas.

Notas
-----

1. ↑  Maa-amet, Eesti põhikaart, consultado o 14 de outubro de 2017
2. ↑  "Ajalugu" (en estoniano). Arquivado dende o orixinal o 02 de xaneiro de 2019. Consultado o 11 de outubro de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Estonia*** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q504991
* EBID: ID
* GeoNames: 588492
* Peakbagger: 10278

 |
Coordenadas: 45°51′13″N 6°49′47″L﻿ / ﻿45.85361, -6.82972

Imaxe do refuxio de Goûter.
O **refuxio de Goûter** é un refuxio de montaña dos Alpes franceses situado no macizo do Mont Blanc, no departamento de Alta Savoia (Ródano-Alpes, Francia). Está a unha altitude de 3.817 metros.

Historia
--------

A estrutura actual foi construída en 1962 polo Club Alpino Francés, que posúe a propiedade. Cando se creou o refuxio decidiuse o nome debido á presenza da Aiguille du Goûter.

En xullo de 2010 iniciouse a construción dun segundo refuxio, situado a uns 200 m. ao sur do actual. Esta nova estrutura contará con 120 camas e substituirá por completo ao refuxio actual. Estímase que as obras rematen en 2012.

Acceso
------

Atópase ao longo da vía normal de acceso ao Mont Blanc, atópase a continuación do refuxio de Tête Rousse (3.167 m.).

Ascensións
----------

* Mont Blanc (4.810 m.)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos en refuges.info *(en francés)*
Tombo A da Catedral de Santiago de Compostela cunha miniatura do rei Ramiro II de León.
Un **tombo** (do grego τύμβος, "túmulo") é un cartulario onde os mosteiros, catedrais, igrexas ou concellos rexistraban datos de interese para a súa historia e control dos seus privilexios, doazóns, escrituras e pertenzas. Os máis antigos estaban en pergamiño e os máis modernos, en papel.

Estes manuscritos, dependendo da riqueza da entidade e da importancia política que os emitía, adoitaban inserir decoración de folio ou nas marxes do texto. Neste caso, era frecuente o elemento figurativo para representar a un santo, nobre ou rei coas súas insignias características de poder.

Tombo Menor de Castela con miniaturas de Afonso VIII e Leonor Plantagenet entregando o castelo e vila de Uclés ao maestre da Orde de Santiago Ferrand. Aparece tamén o estandarte da Orde e dous cabaleiros.
En Galicia existen por exemplo o Tombo de Toxos Outos ou o Tombo de Caaveiro, pero son especialmente significativos do poder da Igrexa os tombos da Catedral de Santiago de Compostela. No denominado Tombo A, cuxo contido comeza no século IX aparecen, entre outras, miniaturas románicas producidas polo scriptorium compostelán
a partir de 1129, por mandato do arcebispo Diego Xelmírez. Este tombo contén rexistros que chegan até o século XVII.

Notas
-----

1. ↑  "Iluminaciones del Tumbo A de la catedral de Santiago de Compostela". Consultado o 1 de agosto de 2018.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Rodríguez Resino, Álvaro. "Documentación y arqueología: El caso del Tumbo A de Santiago de Compostela".  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)

### Outros artigos

* Carta (concesión)
* Diplomática
* Foro
**Victoriano Fabeiro García**, nado en 1879 e finado en Negreira o 25 de outubro de 1951, foi un médico e político galego.

Traxectoria
-----------

Busto en Negreira.
Membro da máis importante familia dos conservadores de Negreira, casou con Teresa Caamaño Ferreiro, dona do Pazo do Cotón e a máis importante vinculeira da familia liberal dos Caamaño.

Tío de José Reino Caamaño. Presidente do Sindicato católico de Negreira, foi nomeade alcalde de Negreira en abril de 1920, volveu ser elixido en abril de 1922, en 1930 e dende 1931 polo Partido Republicano Conservador cando a súa candidatura acadou nas eleccións a totalidade de concelleiros da Corporación. En 1934, despois da vitoria dos partidos conservadores nas eleccións xerais e a disolución das deputacións provinciais de esquerdas, ocupou a presidencia da Deputación da Coruña durante uns meses. Foi destituído como alcalde polo gobernador civil en outubro de 1936, e substituído por Jesús Magariños Pastoriza, novo alcalde franquista. Foi conselleiro de FINSA.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Manuel Caamaño Ferreiro** |  **Alcalde de Negreira** 1920 - 1921 | Sucesor:**Manuel Caamaño Rodríguez** |
| Predecesor:**Manuel Caamaño Rodríguez** |  **Alcalde de Negreira** 1922 - 1923 | Sucesor:**José Gómez Castro**
1923- |
| Predecesor:**Manuel Ruso Alonso** |  **Alcalde de Negreira** 1930 | Sucesor:**?** |
| Predecesor:**?** |  **Alcalde de Negreira** 1931 - 1936 | Sucesor:**Jesús Magariños Pastoriza** |
| Predecesor:**Manuel Ínsua Sánchez** |  **Presidente da Deputación da Coruña** 1934 | Sucesor:**Antonio Goyanes Cedrón** |

Recoñecementos
--------------

Unha comisión veciñal erixiu un busto por subscrición popular na entrada do Colexio Público, obra do escultor Andrés Barbazán.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *La Noche*, 26-10-1951, p. 2.
2. ↑  *El Ideal Gallego*, 7-4-1920, p. 3.
3. ↑  *La Voz de Galicia*, 4-4-1922, p. 2.
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, 30-10-1936, p. 7.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Liñares Giraut, X. Amancio (1988). FEIRACO, ed. *O Val de Barcala (1900-1936)*. Negreira. ISBN 84-398-7496-0.
* Liñares Giraut, X. Amancio (1993). Do Castro, ed. *Negreira na guerra do 36*. Sada. ISBN 84-7492-656-4.

### Ligazóns externas

* Don Victoriano
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Titán.
A familia de foguetes Titan.
**Titan** é o nome dunha familia de foguetes espaciais estadounidenses que ten súa orixe no mísil SM-68 Titan, desenvolvido a principios da década de 1960.

Historia
--------

Os foguetes Titan desenvolvéronse para cubrir as necesidades da USAF de levar cargas medias a órbita nos anos 1960, competindo en primeiro lugar co Saturno I e máis tarde cos transbordadores espaciais, sobrevivindo a ambos. Con todo non tivo éxito comercial e acabou sendo substituído polos foguetes Delta IV e Atlas V.

Orixinalmente tiñan que ter servido para lanzar o avión espacial tripulado X-20A Dynasoar, a Gemini B e as estación MOL, pero todos eses proxectos acabaron cancelados. No seu lugar usáronse para lanzar satélites de comunicación, recoñecemento e escoita electrónica na súa maior parte. Algúns lanzaron tamén sondas espaciais. O último Titan lanzouse o 19 de outubro de 2005.

Notas
-----

1. 1 2 3  Mark Wade (2011). "Titan" (en inglés). Consultado o 14 de febreiro de 2018.
2. 1 2 3  Gunter Dirk Krebs (2011). Gunter's Space Page, ed. "Titan family" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 11 de abril de 2016. Consultado o 14 de febreiro de 2018.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Titan*** |

### Outros artigos

* SM-68 Titan

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1136670
* EBID: ID
* LCCN: sh85135603
* MAG: 50805821

 |
| Toxo femia (*Ulex gallii*) |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| (sen clasif.) | Angiospermae |
| (sen clasif.): | Eudicots |
| (sen clasif.): | Rosids |
| Orde: | Fabales |
| Familia: | Fabaceae |
| Xénero: | *Ulex* |
| Especie: | ***U. gallii*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Ulex gallii'**Planch. |

Toxo femia (*Ulex gallii*)
O **toxo femia** é o nome común da especie de toxo ***Ulex gallii*** da familia das fabáceas, subfamilia das Faboideae. Tamén recibe os nomes de **toxo mouro** e *toxo molar* (aínda que este último nome tamén se lle dá as especies *Ulex micranthus* e *Ulex minor*). O *U. Minor* tamén recibe nalgunhas zonas o nome de toxo femia.

Foi descrito por Planchon en 1849 nos Anais de Ciencias Naturais de París (Ser. 3,11 : 213).

É un arbusto perenne da familia das fabáceas, nativo da Europa atlántica : sur da Escocia, Illa de Man, Inglaterra, Irlanda, País de Gales, oeste de Francia e norte da Península Ibérica, salientando en Galiza. Atópase polo xeral en zonas non moi frías, con solos acedos, frecuentemente en marítimos e de montañas. Distribúese en distintas subespecies. En Galicia concretamente aparecen dúas, a máis abundante é a subespecie *breoganii*. A subespecie *gallii* aparece só no norte das provincias da Coruña e Lugo.

Medra até 90 cm de altura. Os abrochos novos son verdes, con follas modificadas de 1 a 3 cm de lonxitude. A flor (chamada chorima) é amarela, 1 a 2 cm de longo, coa estrutura típica das flores da familia dos legumes.

O froito é un legume ( vaíña), parcialmente incluído na rexión marrón pálida da flor.

Como todas as especies de *Ulex*, é unha planta cuxas raíces tornan a agomar despois dos lumes. As súas sementes están adaptadas tamén para xermolaren cando foron lixeiramente chamuscadas.

O nome científico da especie (*gallii*) débese a Nicolas Joseph Marie Le Gall, quen foi o primeiro a diferenciar este toxo do *Ulex parviflorus* (toxo da Provenza). Porén, non conseguiu publicar a descuberta antes que Planchon a describise en 1849. De calquera modo, Planchon dedicoulle o nome científico da nova especie.

Véxase tamén
------------

* Toxo
* Ulex

### Referencias

* 

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Toxo femia*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q793676
* MAG: 2776058455

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EOL: 704160
* EPPO: ULEGA
* GBIF: 2951998
* iNaturalist: 371831
* IPNI: 524303-1
* ITIS: 820297
* IUCN: 83827840
* NBN: NHMSYS0000464695
* NCBI: 183290
* PlantList: ild-9093
* POWO: ID
* TAXREF: 128116
* Tela Botanica: 75424
* Tropicos: 13034549
* uBio: 2308685
* PLANTS: ULGA

 |
Un prato de trufas de chocolate recubertas de cacao en po e azucre glas
A **trufa** é un doce de pequeno tamaño e forma esférica, elaborado con chocolate, manteiga e azucre e cuberto de cacao en po ou fideos de chocolate.

É un doce con aspecto e sabor semellante ao bombón mais elaborado cunha mestura de chocolate negro fundido (tipo fondant), manteiga, azucre glas, xema de ovo e crema de leite.

Etimoloxía
----------

A "trufa" tradicional orixinouse en Bélxica e foi chamada de ***trufa*** porque a forma e a textura aseméllase moito á do cogomelo mesmo nome. En América do Norte, o termo "trufa" utilízase de forma moi liberal e os chocolates chamados de ***trufas*** son tipicamente redondos e de forma de montaña cun centro rico e liso de chocolate, feito de po ou crema de cacao puro (ou ambas as dúas cuosas), úntaselle unha crema, preferibelmente unha elaborada a base de manteiga fina e finísimo azucre. En Bélxica denomínanse "garnache".

Notas
-----

1. ↑  Definición en VV. AA. (2012) *Dicionario de alimentación e restauración*, Santiago de Compostela, Termigal. Xunta de Galicia. Real Academia Galega

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Receita: trufas de chocolate *(en castelán)*
* Trufas de Chocolate Utilisima *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1063560
* GEC: 0215930
* LCCN: sh91005396

 |
A **translación** é a relación entre dúas palabras ou secuencias de palabras de natureza diferente (clase de palabra) mais coa mesma función gramatical.

Foi Lucien Tesnière o primeiro en falar de **translación**. Para el, na translación unha palabra plena dunha clase gramatical pasa a outra clase gramatical. Así, *azul* en *azul do ceo* foi transferido da clase dos adxectivos á clase dos substantivos. A terminoloxía que Tesnière utiliza é a seguinte:

* A **translación** é o cambio de categoría gramatical dunha palabra: a preposición permite que un substantivo actúe como adxectivo (*de Roma* = *romano*).
* **Transferendo** é a palabra tal e como se presenta antes de sufrir a translación.
* O marcante morfolóxico (a preposición no exemplo anterior) recibe a denominación de **translativo**.
* A palabra unha vez sufrida xa a translación é o **transferido**.

Dous tipos de translación:

* Hai **translación de primeiro grao** cando o transferendo é unha palabra: *de Paris* e *parisiense*.
* Hai **translación de segundo grao** cando o transferendo é unha frase enteira (A translación de segundo grao é recoñecida pola gramática tradicional co nome de subordinación): *(O rapaz) que traballa* e *traballador*.

Os marcantes de translación de primeiro grao son as preposicións. Mentres que os translativos de segundo grao son as conxuncións de subordinación. Así pois fronte a terminoloxía tradicional, que distingue entre conxuncións e preposicións, a terminoloxía adoptada por Tesniere distingue **xuntivos** (conxuncións de coordinación), **translativos de primeiro grao** (preposicións) e **translativos de segundo grao** (conxuncións de subordinación).

A noción de translación debe permitir que non haxa ambigüidade, como en *de París* e *de Pedro* en *O tren de París* e *O can de Pedro*, as dúas coa preposición *de*. neste caso, *de París* e *de Pedro* compórtanse sintacticamente como adxectivos pois, como estes últimos, son precedidos por un substantivo.

As translacións poden ser adxectivais, verbais, substantivas ou adverbiais cando o substantivo tórnase adxectivo, verbo, substantivo ou adverbio. Son desubstantivais, deadxectivais, deadverbiais ou deverbais cando a palabra transferida deixa de ter esas funcións.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1783534
* GND: 4240103-3
* LCCN: sh85136991

 |
**A Unión Monetaria escandinava** (en sueco *Skandinaviska myntunionen*, dinamarqués: *Skandinaviske møntunion*, noruegués: *Skandinaviske myntunion*) foi unha unión monetaria formada por Suecia e Dinamarca o 5 de maio de 1873 mediante a igualación das súas moedas fronte ao patrón ouro.
Noruega, en unión con Suecia, pero con plena autonomía interna, entrou na Unión dous anos despois, en 1875 para fixar a súa moeda ao mesmo nivel que Dinamarca e Suecia.

A unión monetaria escandinava foi un dos poucos resultados tanxibles do movemento político escandinavo do século XIX.

Os países, sempre fixados aos tipos de cambio e á estabilidade en termos monetarios, seguiron editando as súas moedas por separado e estas incluso chegaron a ser de curso legal en todo o territorio da unión.

No momento da súa adhesión á Unión, a moeda sueca pasou de ser o *Riksdaler Riksmynt* á coroa sueca; a coroa dinamarquesa xa era o nome da moeda dinamarquesa e cando Noruega se uniu tamén empregaba xa a coroa norueguesa.

En 1905, a unión política entre Suecia e Noruega chegou a súa fin, mais isto non afectou á Unión monetaria; foi o estoupido da primeira guerra mundial en 1914 o que puxo fin á Unión.

Suecia abandonouna o 2 de agosto de 1914 e sen un tipo de cambio fixado a libre circulación chegou á súa fin.

Os tres países seguen utilizando actualmente as mesmas moedas que durante a unión monetaria, mais perderon a súa paridade un a un.

A Coroa islandesa é un derivado da coroa dinamarquesa, establecida despois de que Islandia se declarara reino independente na unión con Dinamarca en 1918; máis tarde, en 1944, Islandia cortou os lazos completamente con Dinamarca pasando a ser unha república.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Coroa sueca
* Coroa dinamarquesa
* Coroa norueguesa
* Real Casa da Moeda de Dinamarca
* Real Casa da Moeda de Noruega
* Unión Monetaria Latina
* Unión Numismática Nórdica

### Ligazóns externas

*
A **Universidade Columbia** é unha universidade privada situada na cidade de Nova York, Estados Unidos de América.

Columbia é unha das oito universidades da Ivy League, sendo as outras Harvard, Princeton, Yale, Pensilvania, Cornell, Dartmouth, e Brown. A escola foi fundada no ano 1754 como *King's College* (Colexio do Rei). Cando Estados Unidos se declarou independente da Gran Bretaña, a universidade tamén fixo o mesmo. O seu nome mudou a *Columbia* porque neses anos aquel termo representaba aspiracións patrióticas.

Inicialmente, a universidade foi fundada case no final da illa de Manhattan, na terra da igrexa Trinity Church. No seguinte século mudaría máis ao norte da illa, onde agora se encontra Rockefeller Center, e no ano 1896 mudou unha última vez, desta vez ao barrio de Morningside Heights. Neses anos Morningside Heights era maiormente terra facendeira.

O seu equipo deportivo son os Columbia Lions e a súa mascota o león real.

Columbia Hoxe
-------------

A día de hoxe a universidade conta con máis de 132 000 m² só no seu campus principal. Alén do campus principal hai moitas residencias estudantís próximas ao campus propio, e no barrio de Washington Heights encóntrase o Campus de Facultades de Ciencias Médicas.

As escolas sub-graduadas da universidade son as seguintes: Columbia College (CC), The Fu Foundation School of Engineering and Applied Sciences (SEAS) e The School of General Studies (GS).

Columbia tamén ten moitas facultades de estudos graduados, incluíndo as de Dereito, Traballo Social, Xornalismo, Enxeñería, a de Políticas Internacionais e Públicas (SIPA).

O actual presidente da universidade é Lee C. Bollinger, sendo presidente desde o ano 2003.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Estados Unidos de América*** |

### Ligazóns externas

* www.columbia.edu

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q49088
* WorldCat
* VIAF: 124804870
* BAV: ADV10207151
* BIBSYS: 90066067
* BNE: XX113061
* BNF: 118720478
* BRE: 2082464
* CiNii: DA00017003
* Dialnet: 4066661
* EBID: ID
* EUFP: 950152928
* FAST: 554594
* GeoNames: 5113375
* GND: 8599-6
* Google Maps: 6303126299227793232
* GRID: grid.21729.3f
* ISNI: 0000 0004 1936 8729
* LCCN: n81024714
* LEI: 54930058W39DHS3GTG15
* LibraryThing: universitycolumbia
* MAG: 78577930
* MusicBrainz: ID
* NKC: kn20050121001
* NLA: 35029993
* NLG: 128138
* OL: OL124757A
* openMLOL: 30674
* PTBNP: 131555
* QS: ID
* ResearchGate: Columbia\_University
* SNAC: w61v93xh
* SUDOC: 026479532
* THE: ID
* ULAN: 500303588
* U-Multirank: ID

 |
**Valentina Iakovlevna Kozlovskaia** (en ruso: *Валенти́на Я́ковлевна Козло́вская*), nada o 18 de abril de 1938 en Iessentuki (RSSF de Rusia), é unha xadrecista rusa. Campioa da URSS en 1965, gañou dous torneos interzonais e participou en tres Torneos de Candidatas, competicións previas ao Mundial Feminino de Xadrez. Foi nomeada Gran Mestra Feminina en 1977, o ano en que se creou o título. En 1996 gañou o Mundial Sénior. En 2014, con 76 anos, gañou o Campionato de Europa para maiores de 65.

Traxectoria
-----------

Aprendeu a xogar ao xadrez aos quince anos e tres anos despois gañou o campionato xuvenil feminino da URSS e o Campionato feminino da URSS en 1965. No Torneo de Candidatas de Subotica 1967 empatou no segundo lugar con Tatiana Zatulovskaia (12½-17) e cunha vitoria sobre a gañadora Alla Kushnir.

No Interzonal Feminino de 1971 quedou sexta (10½-17), co que non se clasificou para o Torneo de Candidatas. En 1973 gañou o Interzonal de Menorca (13½-19), por diante de Marta Litinskaia, Irina Levitina e Nana Alexandria, e clasificouse para o Torneo de Candidatas. En 1974 caeu nas semifinais de dito Torneo ante Levitina (5½-6½). En 1976 empatou con Alla Kushnir no Interzonal de Roosendaal (9½-13). En 1977 perdeu ante Elena Fatalibekova (2-6) nos cuartos de final do Torneo de Candidatas.

Olimpíada de Xadrez
-------------------

En 1966 Kozlovskaia xogou no segundo taboleiro coa URSS na Olimpíada de Xadrez Feminina na Habana. Gañou a medalla de ouro por equipos.

### Campioa do Mundo Sénior

 Kozlovskaia (esquerda), medalla de bronce do Mundial Sénior Feminino de 1995. Nona Gaprindashvili (dereita) levou a medalla de ouro
En 1996 Kozlovskaia gañou o Mundial Sénior de Xadrez Feminino, despois de levar a medalla de bronce o ano anterior. En 2000 e 2001 foi segunda e terceira, respectivamente.

Vida persoal
------------

Kozlovskaia, bioquímica de profesión, é viúva do Gran Mestre soviético Igor Bondarevski.

Notas
-----

1. ↑  "Valentina Kozlovskaya - Women's Chess Olympiads". *OlimpBase* (en inglés). Consultado o 10 de maio de 2023.
2. ↑   Sunnucks, Anne (1970). *Encyclopaedia of Chess* (en inglés). Robert Hale Ltd. p. 270. ISBN 9780709110309.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q456805
* 365chess: Valentina\_Kozlovskaya
* ChessGames.com: 84374
* ChessTempo: 110184
* FIDE: 4107098

 |
**Valentín Alfonsín Somoza**, nado en Dodro en 1969, é un político galego de Xente de Dodro.

Traxectoria
-----------

Licenciado en empresariais, cun máster en mercadotecnia e mais empresario de transportes. Nas eleccións municipais de 2007 foi o candidato do PPdeG á alcaldía de Dodro, pero non logrou a maioría absoluta e gobernou un bipartito constituído polo PSdeG e o BNG co socialista Arturo Díaz á fronte.

Nas eleccións municipais de 2011 encabezou de novo a candidatura do PPdeG á alcaldía e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Revalidou a alcaldía con maioría absoluta tralas municipais de 2015 e, ata 2017, compaxinou o seu cargo co de xerente da empresa que ten en Dodro. Nas municipais de 2019 perdeu a maioría absoluta e a alcaldía, que foi para o socialista Xabier Castro Tourís. 

Para as municipais de 2023, foi excluído como candidato pola dirección provincial do partido, polo que encabezou a formación Xente de Dodro.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Arturo Díaz Díaz** |  **Alcalde de Dodro** 2011 - 2019 | Sucesor:**Xabier Castro Tourís** |

Notas
-----

1. ↑  "Valentín Alfonsín promete gobernar para todos os veciños de Dodro". *La Voz de Galicia*. 12-06-2011. Consultado o 02-05-2023.
2. ↑  "Marisol Boga releva a Alfonsín como candidata do PP en Dodro". *La Voz de Galica*. 26-02-2023. Consultado o 02-05-2023.
3. ↑  "A división do PP e o novo partido de Alfonsín achandan o camiño a Xabier Castro en Dodro". *La Voz de Galica*. 19-05-2023. Consultado o 24-05-2023.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Dodro

### Ligazóns externas

* Entrevista en *El Correo Gallego*
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Rela (homónimos) e caruncho.
Larva de *Tineola bisselliella* (unha traza da roupa).
Adulto de *Tineola bisselliella* (unha traza da roupa).
*Anobium punctatum* (unha traza da madeira) a piques de saír do seu burato.
Larva dunha traza da madeiraLarva dunha traza da madeira extraída dun tronco.
**Traza**, **couza**, **caruncho**, **trilla**, **corta** ou **rela** son as denominacións populares dadas a diferentes grupos de insectos que se alimentan dos tecidos, a madeira ou o papel, segundo os casos. 
Con este nome coñécense en galego dous grupos de insectos moi distintos:

* Traza da roupa: son larvas de certos lepidópteros que se alimentan dos tecidos da roupa.
* Traza da madeira: son larvas de certos coleópteros, que se alimentan de madeira.

Traza da roupa
--------------

As trazas que atacan a roupa (principalmente de la, pero tamén doutras fibras) e pezas de pel son larvas (eirugas) de certos lepidópteros, principalmente da familia Tineidae. As especies máis difundidas son *Tineola bisselliella*, *Tinea pellionella* e *Trichophaga tapetzella*. Os adultos son unhas avelaíñas voadoras inofensivas, pero reprodutoras, que se orixinaron pola metamorfose das larvas; só as larvas son directamente nocivas. Estas trazas pertencen ao gran grupo de lepidópteros dos heteróceros (as avelaíñas), pero a gran maioría das avelaíñas non se alimentan de roupa.

Traza da madeira
----------------

As trazas que atacan a madeira de mobles, construcións de madeira e troncos son as larvas de certas especies de coleópteros (escaravellos), principalmente da familia Anobiidae, pero tamén doutras familias. Constrúen túneles na madeira producindo os danos e xerando un característico po ou serraduras. Cando a larva sofre a metamorfose, convértese en adulto voador, que sae ao exterior, pon os ovos e vive pouco tempo (uns días).

Algunhas especies destrutivas son:

* Diversas especies de Platypodidae
* Diversas especies de Scolytidae
* *Ernobius mollis* (Anobiidae)
* *Anobium punctatum* (Anobiidae)
* *Xestobium rufovillosum* (Anobiidae)
* *Hylotrupes bajulus* (Cerambycidae)
* *Lyctus brunneus* (Bostrichidae, subfamilia Lyctinae)
* *Pentarthrum huttoni* (Curculionidae)

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *traza*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Traza*** |

### Outros artigos

* Avelaíña
* Lepidópteros
* Escaravellos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q56315380
* Treccani: tarma

 |
**Thierry I** ou **Teodorico I**, nado arredor de 965 e finado entre o 11 de abril de 1026 e o 2 de xaneiro de 1027, foi conde de Bar e duque de Alta Lorena ou Lorena. Era fillo de Frederico I de Lorena, conde de Bar e duque de Alta Lorena e de Beatriz de Francia, irmá de Hugo Capeto.

Traxectoria
-----------

Sucedeu ao seu pai en 978 e a súa nai ocupou a rexencia ata 987. En 985, xunto con outros señores de Lorena (incluído o seu primo Godofredo o Cativo, conde de Verdún), loitou contra o rei Lotario I de Francia que cercaba Verdún, pero foi feito prisioneiro.

Foi un partidario incondicional dos emperadores otonianos e loitou por Henrique II contra os seus curmáns en Luxemburgo en 1011. Foi capturado de novo en 1018 loitando en Borgoña, pero derrotou a Odón II de Blois, conde de Troyes e de Meaux.

En 1019, asociou ao seu fillo Frederico II no goberno do ducado. Á morte do emperador Henrique II (1024), loitou contra Conrado II, pero despois cambiou de bando e recoñeceu ao emperador.

Matrimonio e fillos
-------------------

Casou cara ao ano 985 con Riquilda, probabelmente filla de Folmar I de Bliesgau, conde de Lunéville e conde de Metz, e tivo:

* Adela (finada en 995), casada co conde Walram I de Arlon.
* Frederico II (995 - 1026), conde de Bar, duque de Lorena

Notas
-----

1. ↑  Genealogia a Medieval Lands

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Teodorico I de Lorena Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Dietrich I. Herzog von Ober-Lothringen (978-1026) Arquivado 12 de marzo de 2007 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q576692
* WorldCat
* VIAF: 80579568
* CERL: cnp01151903
* DeutscheBio: 136192564
* GND: 136192564
* WikiTree: Lorraine-162

 |