Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Ramón Fernández.

**Ramón Fernández Mato**, nado en Cespón (Boiro) o 13 de maio de 1889 e finado en Vilagarcía de Arousa o 22 de novembro de 1980, foi un xornalista, escritor e político galego.

Traxectoria
-----------

A súa familia materna era de Cespón, e a paterna era orixinaria de Outeiro de Rei (era tío de Manuel María). Estivo moi vinculado ao Valadouro polo seu matrimonio con Josefa López, natural de Ferreira e filla dun adiñeirado contratista que construíu numerosas estradas da rede viaria provincial.

Fernández Mato con José Calviño Domínguez no parque do Hotel Cristina, 1933.
Cursou estudos no colexio dos escolapios de Monforte de Lemos, e alí publicou ás súas primeiras colaboracións no semanario *El Cantaclaro*. Estudou medicina na Universidade de Santiago de Compostela. Foi amigo persoal de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao (con quen fundou na súa xuventude a revista *Galicia Moza*) e de Ramón María del Valle-Inclán. En 1910 presidiu en Santiago a asociación *Joven Galicia*, que esixía a creación da cátedra de Lingua e Literatura Galego-Portuguesa na Universidade e que se crease teatro en galego. Tamén foi redactor do periódico *La República*. Participou no movemento agrarista con Basilio Álvarez e foi un dos asinantes do Manifesto de Ourense da Liga Acción Gallega (1912). Residiu na Arxentina entre 1914 e 1915.

Anuncio de *La Zarpa*.
Pero a súa actividade máis importante é a de xornalista. Foi o primeiro director de *El Pueblo Gallego*, dirixiu a revista deportiva *Los Deportes* (1927), ademais de colaborar en múltiples xornais e revistas: *Suevia* (1917); a coruñesa *Vida*; *La Zarpa*, *Ronsel*, *Vida Gallega*, *El Regionalista* de Chantada, *Mi Tierra* (Ourense, 1911), *Gaceta de Galicia*; *Cultura Gallega* da Habana, onde publicou relatos entre 1936 e 1940; *Caras y Caretas* e *La Nación* de Bos Aires; *La Esfera*, *Nuevo Mundo* e *El Liberal* de Madrid; *Prensa Libre* e *Carteles* da Habana. Dirixiu tamén a revista *Raíz. España en América* da Habana.

Fundou unha biblioteca mariñeira en Bouzas, polo que foi condecorado coa *Gran Cruz del Mérito Naval*. Foi presidente do Celta de Vigo, Presidente de Mérito do Centro Galego de Madrid e membro correspondente da Real Academia Galega.

Figura destacada na Segunda República, participou nos gabinetes de Alejandro Lerroux, Manuel Portela Valladares e Santiago Casares Quiroga, con cargos como o de Director Xeral de Seguridade. Foi gobernador civil de Cidade Real (16-6-1932 a 19-3-1933), Málaga (19-3-1933 a 14-9-1933), Logroño (14-9-1933 a 19-9-1933) e Xaén (11-2-1934 a 27-11-1935). Nas eleccións xerais de 1936 foi elixido deputado nas Cortes da Segunda República pola provincia de Lugo.

A Guerra Civil obrigouno a exiliarse en Cuba, Venezuela e Santo Domingo, onde dirixiu o diario *La Nación* e escribiu, baixo a protección do ditador Rafael Leónidas Trujillo, o panexírico *Trujillo o la transfiguración dominicana*.

Foi, segundo Borobó, o único exiliado republicano galego que, xunto a Álvaro das Casas, se converteu ao franquismo no exilio. Volveu a España na década dos sesenta, da man do entón Ministro de Información e Turismo, Manuel Fraga, que, previo paso por Foz, conseguiulle a quinta *Miña Terra* en Vilagarcía.

Morreu en Vilagarcía de Arousa en 1980. Os seus restos foron trasladados ao cemiterio de Ferreira.

Obras
-----

Ramón Fernández Mato, retrato en *Vida Gallega*, 1915.
### Narrativa

* 1913: *El atrio profanado*.
* 1929: *La tragedia del delantero centro*.

### Teatro

* 1914: *La galleguita. Zarzuela en un acto* con José Ramón Lence.
* *La retirada*.
* *El altar*.
* 1917: *Muros de oro*.
* 1922: *Heroica cobardía*.
* *Estirpe*.
* *Yo quiero ser monja*.
* *La montaña*.

### Poesía

* 1931: *Títeres del corazón*.

### Ensaio

* 1916: *Patriotismo. Conferencia dada en el "Círculo de las Artes" el día 6 de noviembre de 1916* (Lugo, 1916).
* 1941: *Con los ojos del recuerdo. España*.
* 1945: *Trujillo o la transfiguración dominicana*.
* 1964: *Galicia como emoción y realidad*.
* 1965: *La pelea gozosa*.

Notas
-----

1. ↑  Serrallonga i Urquidi, Joan (2007). "El aparato provincial durante la Segunda República. Los gobernadores civiles, 1931-1939" (PDF). *Hispania Nova* (7). Consultado o 1 de setembro de 2012.
2. ↑  "Ficha no Congreso dos Deputados". Arquivado dende o orixinal o 07 de marzo de 2016. Consultado o 03 de setembro de 2021.
3. ↑  Borobó (2004). "A regresión do panexirista". En López Otero, María Luisa. *Lembrando a Ramón Fernández Mato*. Concello de Boiro.
4. ↑  Estreada no *Teatro de la Comedia* de Buenos Aires o 22 de outubro.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ramón Fernández Mato Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* *Dicionario biográfico de Galicia*. Ir Indo Edicións. 2010-2011.
* *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Couceiro Freijomil, Antonio (1951-53). *Diccionario bio-bibliográfico de escritores* (en castelán). Bibliófilos Gallegos.
* López Otero, María Luisa (2004). *Lembrando a Ramón Fernández Mato*. Boiro: Concello de Boiro.

### Ligazóns externas

* Ramón Fernández Mato no Dicionario de autores/as do Barbanza
* «Os escritores reivindican a figura de Fernández Mato como acto de xustiza» *La Voz de Galicia*, 16/11/2004.
* "Ramón Fernández Mato". *Álbum de Galicia* do Consello da Cultura Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11047427
* WorldCat
* VIAF: 201080218
* BNE: XX1208195
* CANTIC: a11302410
* ISNI: 0000 0003 5778 6342
* SUDOC: 102540551
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 38080

 |