Primeira portada do xornal *O Irmandiño*.
No número de decembro de 1934 da revista *O Irmandiño*, a propia Irmandade definiuse a si mesma como unha entidade que non se adicaba en exclusive á política, senón que os seus principais obxectivos consistían en dar a coñecer grandes personalidades galegas que, debido ao réxime, morreron ou "vivían na escuridade" para así defender o idioma.

A Irmandade Galeguista do Uruguai fai un chamamento a todos os galegos e galegas do mundo, para tomar conciencia da situación da comunidade galega, ademais de facer fincapé na igualdade entre homes e mulleres, todos eles necesarios para a causa. Para apoiar este fin, en palabras de Antón Vilar Ponte, ínstase a mercar libros escritos no idioma galego, para continuar o legado da Editorial Nós, potenciando a literatura galega en Galicia e no resto do mundo.

A asociación acordou finalizar as súas funcións cando estalou a Guerra civil española, para apoiar todo o posíbel ao bando da República.

Fundación
---------

A Irmandade Galeguista do Uruguai fundouse no Café Brasileiro en maio de 1934, en Montevideo. A súa primeira aparición foi no xornal El Plata (diario uruguayo) o cal chamaba á afiliación. Na primeira reunión estaban Manuel Meilán, Pedro Fernández Veiga, Antón Crestar, Manuel Leiras, Camilo Bóveda Amor e Xaquín Bello. A súa sede situouse nunha leitería na rúa Pedras 411, propiedade de Antón Crestar.

Ao principio a súa labor centrouse basicamente na defensa da autonomía a través do seu xornal *O Irmandiño*, cuxo primeiro número saíu en outubro de 1934. O seus obxectivos eran a defensa da autonomía e o autogoberno ademais da concienciación da lingua, cultura e identidade como pobo galego.

Integrantes
-----------

Manuel Meilán en Montevideo en 1940.
* Manuel Meilán, personaxe máis que relevante no nacionalismo galego dada a súa participación na fundación do Partido Galeguista (histórico)
* Manuel Leiras Méndez, un dos donos do café Brasileiro e funcionario do Banco de Seguros.
* Camilo Bóveda Amor, medio irmán de Eduardo Blanco Amor, un home moi activo artisticamente en palabras do propio Manuel Meilán.
* Antón Crestar, un dos fundadores da audición *Sempre En Galiza*.

Colaboracións
-------------

* A Comisión de Festas da Casa de Galicia integrouse na organización dende a súa fundación.
* Dende Bos Aires chegaban *A Fouce (Buenos Aires)*, *El Heraldo Gallego (Buenos Aires)* e *Opinión Galeguista*
* Dende Cuba colaboraba *El Eco de Galicia (A Habana)*.
* Dende Galicia aportaban *El Emigrado*, *El Heraldo*, *Alento (1934)* e *Nós (revista)*.
* En decembro de 1934 recibiron dous libros de poesía do escritor Gonzalo López Abente, titulados *Escumas da Ribeira* e *Alento da Raza*.
* No mesmo número do Irmandiño mencionase o libro de versos galegos *Horas de Frebe*, escrito por Carmen Prieto Rouco quen lle dedica dito libro á asociación.
* No especial de 1935 a intervención de diversos autores como Fermín Bouza-Brey, Francisco Fernández del Riego, Antón Villar Ponte, Álvaro das Casas, Víctor Casas e Manuel García Barros.
* O sociólogo Ricardo Palmás, en 1959, realiza unha crítica á película *Un Viaje por Galicia*, definíndoa como pobre e de mal contada ademais dunha obra chea de prexuízos sobre os galegos.

Celebracións e homenaxes
------------------------

En 1934 organizouse no Día de Galiza un programa na radio internacional, presentado por María Dopico de Vázquez Anido.

O 22 de decembro de 1934 a asociación celebrou o Gran Festival Galego en homenaxe a Pardo de Cela, quen morreu pola liberdade dos galegos. O acto produciuse no Salón-Teatro do Centro Galego en San José e estaba dividido en dúas partes: a primeira parte comezaba co himno galego e finalizaba coa representación da comedia *O zoqueiro de Vilaboa*, escrita por Nan de Allariz e que se estreou neste acto, a segunda parte dividiuse nunha serie de cantos. Menciónase que ao defender a cultura galega o coherente é falar nesta lingua.

En 1935 o Día de Galiza celebrouse o 20 de xullo no Salón de Actos do Centro Galego. Comezou, como o do ano anterior, coa proclamación do himno galego e a continuación a conferencia titulada "En col da nosa Galiza". Esta conferencia foi presentada por Rodolfo Prada, quen á súa vez foi presentado por Manuel Meilán (Secretario de Propaganda).

No transcurso dos anos 30, destaca a asemblea celebrada en 1936 en Santiago de Compostela, na que se aprobou o ingreso do Partido Galeguista no Fronte Popular con ilustres candidatos coma Antón Villar Ponte, Castelao e Ramón Suárez Picallo entre os máis destacados.

En 1940, dada a morte de Lluís Companys, dedícaselle un apartado da revista lembrándoo como alguén admirable e agradecéndolle o apoio nos momentos nos que os galegos tiveron que fuxir das súas propias casas e Cataluña os acolleu.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Xornal O Irmandino Arquivado 26 de marzo de 2017 en Wayback Machine.. Orgao da Irmandade Galeguista do Uruguai. (Formato CD).
* *Conversas con Manuel Meilán*. Manuel Meilán, Cristina Samuelle. Edicións Xerais de Galicia, 1993.