|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras ge'ez. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Lalibela** (en amhárico: ላሊበላ) é unha cidade na rexión de Amhara, Etiopía, famosa pola súa arquitectura escavada en rocha e as súas igrexas monolíticas. A totalidade de Lalibela é unha grande antigüidade da civilización medieval e post-medieval de Etiopía. Lalibela é unha das cidades máis sagradas de Etiopía, superada só por Axum, e un centro de peregrinación. A diferenza de Axum, a poboación de Lalibela é case completamente Cristiana Ortodoxo Etíope.

Etiopía foi unha das primeiras nacións en adoptar o cristianismo na primeira metade do século IV, e as súas raíces históricas datan do tempo dos Apóstolos. As igrexas mesmas datan dos séculos séculos XIII, e tradicionalmente datan do reinado da dinastía Zagwe do rei Gebre Mesqel Lalibela (r. Ca. 1181–1221).

O deseño e os nomes dos edificios principais de Lalibela son amplamente aceptados, especialmente polo clero local, para ser unha representación simbólica de Xerusalén. Isto levou a algúns expertos a datar as formas actuais da igrexa aos anos seguintes á toma de Xerusalén en 1187 polo líder musulmán Saladino.

Lalibela está localizada na zona norte de Wollo na rexión de Amhara, a aproximadamente 2.500 m. por enriba do nivel do mar. É a cidade principal de Lasta *woreda*, que anteriormente formaba parte de Bugna *woreda*. As Igrexas talladas na rocha de Lalibela foron declaradas Patrimonio da humanidade en 1978.

Igrexas
-------

Mapa da zona de Lalibela
Esta cidade rural é coñecida en todo o mundo polas súas igrexas esculpidas desde dentro da terra desde "rocha viva", que desempeñan un papel importante na historia da arquitectura tallada na rocha. Aínda que a data das igrexas non está ben establecida, a maioría crese que construíronse durante o reinado de Lalibela, é dicir, durante os séculos XII e XIII. A Unesco identifica 11 igrexas, divididas en catro grupos:

O Grupo do Norte:

* Biete Medhane Alem (Casa do Salvador do Mundo), fogar do Cruz de Lalibela.
* Biete Maryam (Casa de María, nai de Xesús | María), posiblemente a máis antiga das igrexas, e unha réplica das Tumbas de Adán e Cristo.
* Biete Golgotha ​​Mikael (Casa do Golgota ​​Mikael), coñecida pola súa arte e que contén a tumba do rei Lalibela
* Biete Meskel (Casa da Cruz)
* Biete Denagel (Casa das Virxes)

Grupo occidental:

* Igrexa de San Xurxo, considerada a igrexa máis finamente executada e mellor conservada

O Grupo Oriental:

* Biete Amanuel (Casa de Emmanuel, posiblemente a antiga capela real
* Biete Qeddus Mercoreus (Casa de San Mercúrio / Casa de Marcos o Evanxelista), que pode ser unha antiga prisión
* Biete Abba Libanos (Casa do Abade Libanos)
* Biete Gabriel-Rufael (Casa dos anxos Gabriel, e Rafael) posiblemente un antigo palacio real, vinculado a unha panadería santa.
* Biete Lehem («Belén», hebreo:  *בֵּית לֶחֶם* «Casa do pan»).

Máis lonxe, atópanse o mosteiro de Ashetan Maryam e a Igrexa de Yemrehana Krestos (posiblemente do século XI, construída na moda Aksumite, pero dentro dunha cova).

Hai algunha controversia sobre cando se construíron algunhas das igrexas. David Buxton estableceu a cronoloxía xeralmente aceptada, observando que "dous deles seguen, con gran fidelidade de detalle, a tradición representada por Debra Damo segundo se modificou en Yemrahana Kristos. Dado que o tempo dedicado a esculpir estas estruturas na rocha viva debeu levar máis tempo que as poucas décadas do reinado do rei Lalibela, Buxton asume que a obra estendeuse ata o século XIV. Con todo, David Phillipson, profesor de arqueoloxía africana na Universidade de Cambridge, propuxo que as igrexas de Merkorios, Gabriel-Rufael e Danagel foron inicialmente esculpidas na rocha. medio milenio antes, como fortificacións ou outras estruturas palacianas nos últimos días do Reino de Aksum, e que o nome de Lalibela simplemente se asociou con elas logo da súa morte. Por outra banda, o historiador local Getachew Mekonnen acredita a Gebre Mesqel Lalibela, a raíña de Lalibela, cunha das igrexas rochosas, Biete Abba Libanos, construída en memoria para o seu esposo logo da súa morte.

A diferenza dos mitos e as teorías alternativas creadas e defendidas por escritores pseudoarqueoloxistas como Graham Hancock, Buxton afirma que as grandes igrexas de Lalibela non foron construídas coa axuda dos Cabaleiros Templários aportando abundante evidencia para demostrar que foron esculpidas unicamente pola civilización etíope medieval. Por exemplo, mentres Buxton sinala a existencia dunha tradición que "os abisinos invocaron a axuda dos estranxeiros" para construír estas igrexas monolíticas e admite que "hai claros signos de influencia coptas en algúns detalles decorativos" (non sorprendente dadas as conexións teolóxicas, eclesiásticas e culturais entre as igrexas Ortodoxas Tewahedo e Ortodoxa copta), está convencido das orixes nativas destas creacións: "Pero o feito significativo é que as igrexas rupestres seguen o estilo dos prototipos urbanos locais, que mesmo conservan evidencias claras sobre a súa orixe básicamente axumita. "

As igrexas tamén son unha fazaña de enxeñaría significativa, dado que están todas asociadas coa auga (que enche os pozos xunto a moitas das igrexas), explotando un sistema xeolóxico artesiano que trae a auga ata a cima da crista montañosa na que a descansa cidade.

Galería
-------

* Bete Medhane AlemBete Medhane Alem
* Bete AmanuelBete Amanuel
* Tambores rituais nunh á lateral de Bete GiyorgisTambores rituais nunh á lateral de Bete Giyorgis
* Bete Abba LibanosBete Abba Libanos
* Bete MaryamBete Maryam
* Sacerdote con cruces procesionais en Santa MaríaSacerdote con cruces procesionais en Santa María

Notas
-----

1. 1 2 3 4  UNESCO World Heritage Centre. "Rock-Hewn Churches, Lalibela". *unesco.org*.
2. ↑  Windmuller-Luna, Kristen (setiembre de 2014). "Las iglesias talladas en la roca de Lalibela". *Heilbrunn Cronología de la historia del arte*. New York: The Metropolitan Museum of Art. Consultado o 27 de xullo de 2017.
3. ↑  Phillipson, David (2009). *Ancient Churches of Ethiopia: Fourth-fourteenth Centuries*. Yale University Press. p. 181. ISBN 978-0-300-14156-6.
4. ↑  Phillipson, David (2009). *Ancient Churches of Ethiopia: Fourth-fourteenth Centuries*. Yale University Press. p. 179. ISBN 978-0-300-14156-6.
5. ↑  David Buxton, *The Abyssinians* (New York: Praeger, 1970), p. 110
6. ↑  Buxton, *The Abyssinians*, p. 108
7. ↑  "Medieval Houses of God, or Ancient Fortresses?" *Archaeology* (novembro/decembro, 2004), p. 10.
8. ↑  Getachew Mekonnen Hasen, *Wollo, Yager Dibab* (Addis Ababa: Nigd Matemiya Bet, 1992), p. 24.
9. ↑  Buxton," The Abysssinians ", pp. 103f

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lalibela Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Visit Lalibela in 360° photosphere
* Ethiopian Treasures – Zagwe Dynasty, Rock-hewn Churches – Lalibela Arquivado 13 de novembro de 2018 en Wayback Machine.
* Lalibela, a city carved from legend Arquivado 12 de novembro de 2006 en Wayback Machine.
* www.imperialethiopia.org/history2.htm
* History of Lalibela churches
* UNESCO World Heritage Site
* Lalibela site page in the Aluka digital library
* Ethiopia – Timkat Celebration in Lalibela
* The recording of Bet Giorgis, a 12th century rock-hewn church in Ethiopia, GIS
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q207590
* WorldCat
* VIAF: 123233020
* BNE: XX6057238
* BNF: 12651541q
* BRE: 2641766
* DARE: 42566
* EBID: ID
* FAST: 1237198
* GeoNames: 332288
* LCCN: no2020111190
* NKC: ge834733
* SUDOC: 165017589

 |