**Glicocálix** ou **glicocáliz** son termos xenéricos que designan o material polimérico extracelular (maiormente glicoproteínas), que se encontra cubrindo a superficie de moitas células animais, principalmente epiteliais e dalgunhas bacterias. O termo foi inicialmente aplicado á matriz polisacarídica excretada polas células epiteliais, que formaba unha cuberta sobre a superficie do tecido. Por fóra da membrana plasmática as células animais teñen unha cuberta borrosa, o glicocálix, formada por residuos de carbohidratos que sobresaen dos glicolípidos e glicoproteínas da parte externa da membrana plasmática. O conxunto destes residuos é quimicamente único en cada persoa (só coinciden en xemelgos idénticos). Por esa razón o glicocálix é un tipo de identificación que o corpo usa para distinguir entre células propias e transplantadas ou transfundidas, entre células sas e enfermas, e para recoñecer microorganismos invasores. O glicocálix tamén contén moléculas de adhesión celular que permiten ás células adherirse unhas a outras e guiar o movemento das células durante o desenvolvemento embrionario. Diversos estudos demostraron que o glicocálix do endotelio capilar intervén en diversas funcións do sistema vascular.

Tipos de glicocálix
-------------------

### Glicocálix de células epiteliales do tubo dixestivo

Presentan glicocálix as células do epitelio interno intestinal, especialmente do intestino delgado na porción apical dos seus *microvilli*. Este foi un dos primeiros glicocálix que foi descrito. Consta das glicoproteínas que se proxectan da membrana citoplasmática apical das células epiteliais. Proporciona unha superficie adicional para a absorción e contén encimas secretados polas células absorbentes, que son esenciais para os pasos finais da dixestión de proteínas e azucres.

### Glicocálix das plaquetas

Tamén se denomina glicocálix a unha estrutura específica dunha plaqueta madura, que é parecido ao glicocálix bacteriano en que está composto de glicoproteínas e permite que a plaqueta se adhira ás superficies tales como o coláxeno dos vasos danados. Este glicocálix plaquetario aparece como unha capa unida á membrana externa das plaquetas e contén moitas das proteínas receptoras que permiten a adherencia da célula.

### Glicocálix de células do endotelio dos vasos sanguíneos

O glicocálix tamén aparece nas células que forman os vasos sanguíneos (endotelio). Entre as súas funcións están a de reducir a fricción do fluxo sanguíneo e servir como barreira para evitar a perda de líquido a través da parede do vaso. En caso de inflamación, o glicocálix das células endoteliais rompe para permitir o acceso dos leucocitos e de auga desde os capilares.

Estruturas extracelulares bacterianas: 1-cápsula, 2-glicocálix (capa mucosa), 3-biopelícula.
### Glicocálix de bacterias

O glicocálix serve de protección ás bacterias e tamén permite que a bacteria se una a superficies inertes (como dentes ou rochas), a eucariontes (por exemplo, *Streptococcus pneumoniae* únese ás células do pulmón), ou a outras bacterias (os seus glicocálix fusiónanse para envolver a colonia).

O glicocálix encóntrase xusto por encima da parede celular da bacteria. É un material extracelular que se deforma con facilidade, que non ten límites definidos e que se une de forma laxa á bacteria. Polo contrario, cando se trata dunha estrutura organizada, con límites definidos e unida firmemente á bacteria denomínase cápsula. O glicocálix pode axudar a protexer ás bacterias contra os fagocitos. Tamén axuda á formación de biopelículas, como por exemplo, as capas que se forman sobre superficies inertes tales como dentes ou rochas. Ademais, o glicocálix ten a propiedade de fixar auga, evitando que a célula seque.

Funcións do glicocálix
----------------------

* **Protección**: protexe e amortece a membrana plasmática contra lesións físicas e químicas.
* **Inmunidade á infección**: permite ao sistema inmunitario recoñecer e atacar selectivamente a organismos estraños.
* **Defensa contra o cáncer**: os cambios no glicocálix das células cancerosas permiten ao sistema inmunitario recoñecelas e destruílas.
* **Compatibilidade dos transplantes**: forma a base para a compatibilidade das transfusións de sangue, do tecido enxertado e dos transplantes de órganos, xa que é o que responde e fai posible o recoñecemento das células compatibles.
* **Adherencia celular**: fixa unhas a outras as células que forman os tecidos.
* **Regulación da inflamación**: regula a unión dos linfocitos aos endotelios vasculares necesaria para a súa extravasación.
* **Fertilización**: permite ao esperma recoñecer e unirse aos óvulos.
* **Desenvolvemento embrionario**: guía as células embrionarias aos seus destinos no corpo.

Notas
-----

1. ↑  Saladin, Kenneth. "Anatomy & Physiology: The unity of form and function." McGraw Hill. 5th Edition. 2010. p. 94-95
2. ↑  Reitsma, Sietze. "The endothelial glycocalyx: composition, functions, and visualization." European Journal of Physiology. 2007. Vol. 454. Num. 3. p. 345-359
3. ↑  "Near-Wall {micro}-PIV Reveals a Hydrodynamically Relevant Endothelial Surface Layer in Venules In Vivo - Smith et al. 85 (1): 637 - Biophysical Journal". Arquivado dende o orixinal o 03 de decembro de 2008. Consultado o 15 de xuño de 2011.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Matriz extracelular
* Capa S
* Parede celular
* Envoltura celular bacteriana
* Cápsula bacteriana
* Biopelícula
* Membrana plasmática

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q898356
* EBID: ID
* JSTOR: glycocalyx
* LCCN: sh2017000049
* MAG: 2780098789

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 66838
* MeSH: D019276
* MeSH: A11.284.149.165.355

 |