O **Ducado de Turín** foi un dos Ducados instituídos polos longobardos en Italia. Son bastante escasas as informacións sobre as súas vicisitudes internas; mesmo é a data da institución do Ducado, se ben probabelmente xorde no momento da ocupación longobarda da cidade (569). Luigi Cibrario precisou que o territorio do ducado *remataba nas Chiuse de Val de Susa, e os pés do Mombasso*.

Historia
--------

### O século VI.

O primeiro duque de Turín que menciona Paulo Diácono é Axilulfo, que no 591 se converte en rei dos longobardos grazas ao matrimonio contraído o ano anterior con Teodelinda, viúva do seu predecesor no trono de Pavia, Autari. Como duque, Axilulfo adaptara como palacio (*Curia Ducis*) os edificios existentes na actual praza IV de marzo e que correspondían, se cadra, á antiga sede das maxistraturas romanas. Por vontade de Teodolinda, san Xoán Bautista foi proclamado patrón de Turín e se cadra nesa época comezou a construción da igrexa homónima, na área que actualmente alberga o *duomo* da cidade e que daquela xa albergaba o templo dedicado aos mártires turineses Solutor, Aventor e Octavio.

### O século VII.

Á morte de Axilulfo (616), o trono dos longobardos pasou ao seu fillo Adaloaldo, so a rexencia de Teodolinda. Contra a política da raíña nai, que procuraba a conversión ao catolicismo dos longobardos e á renuncia a novas expansións territoriais, organizouse entre os duques unha facción, guiada polo novo duque de Turín, Arioaldo da estirpe dos *Caupu*. A oposición de Arioaldo, activa sobre todo nos primeiros anos do século VII, estoupou en aberta revolta no 624 e rematou cunha rápida vitoria do rebelde, que no 626 eliminou definitivamente o cuñado (Adaloaldo, fillo de Axilulfo e Teodolinda, era de feito medio irmán de Gundeperga, a muller de Arioaldo nada das primeiras nupcias de Teodolinda con Autari).

A continuación Paulo Diácono rexistra un duque Garibaldo, enviado como mensaxeiro polo rei Godeperto, ao que subiu ao trono, a Grimoaldo daquela duque de Benevento, para que o convencese a intervir no seu favor contra o seu irmán Perctarito co cal, segundo o testamento do seu pai Ariperto I, dividía o Reino longobardo (661). Garibaldo, porén, traizoou a Godeperto, exhortando a Grimoaldo a apartar os dous irmáns e a subir ao trono. Ä súa volta a Turín, Garibaldo cae vítima dun atentado.

### O século VIII

Poucos anos despois, quen subiu ao trono dos longobardos sería o novo duque de Turín, Raghinperto, á súa vez fillo de Godeperto: deu vencido ao lexítimo herdeiro ao trono Liutperto, tamén un expoñente da dinastía bávara, vencendo en batalla en Novara aos seus defensores Ansprando e Rotarit. Morreu pouco despois, tras apenas un ano de reinado (701), deixando o trono ao seu fillo Ariperto II que á súa vez asumira o título de duque de Turín e fora inmediatamente asociado ao trono polo seu pai.

Vestixios longobardos en Turín
------------------------------

Turín tivo unha forte presenza longobarda tamén entre a poboación simple, non só nas altas esferas do poder. As escavacións para a realización do metro da cidade (2004) trouxeron á luz unha necrópole longobarda preto de Collegno, malia que xa eran coñecidas outras necrópoles situadas preto dos actuais Sassi e na *via Nizza*, non lonxe do lugar onde hoxe se atopa o Lingotto.

Tamén as rexións que rodean a cidade tiveron asentamentos longobardos: quedan trazas deles arqueolóxicas (necrópole de Belmonte) ou toponomásticas: mostran unha derivación da lingua longobarda, por exemplo, localidades como Superga (ou Soperga), Valperga e Lombardore (*Castrum Longobardorum*).

Notas
-----

1. ↑  *Storia di Torino*, libro II, cap. II.
2. ↑  Paulo Diácono, *Historia Langobardorum*, IV, 51.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Paulo Diácono, *Historia Langobardorum* (*Storia dei Longobardi*, Lorenzo Valla/Mondadori, Milán 1992).
* Luigi Cibrario. *Storia di Torino*.
* Jörg Jarnut. *Storia dei Longobardi*. Torino, Einaudi, 2002. ISBN 8846440854

### Outros artigos

* Ducados longobardos
* longobardos
* Historia do Piemonte
* Historia de Turín
* Turín
* Marca de Turín

| * v
* c
* e
Ducados do Reino longobardo |
| --- |
| Langobardia Maior | 
Ducado de Friúl • 
Ducado de Ceneda • 
Ducado de Treviso • 
Ducado de Vicenza • 
Ducado de Verona • 
Ducado de Trento • 
Ducado de Parma • 
Ducado de Piacenza • 
Ducado de Reggio • 
Ducado de Brescia • 
Ducado de Bérgamo • 
Ducado de San Giulio • 
Ducado de Turín • 
Ducado de Asti • 
Ducado de Pavia • 
Ducado de Tuscia
 |
| Langobardia Minor | 
Ducado de Spoleto • 
Ducado de Benevento
 |