| *Fóvea* |
| --- |
|  |
| Esquema dunha sección horizontal do ollo humano dereito, coa fóvea ao fondo. |
|
|
| Latín | *fovea centralis* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

A **fóvea** da retina (do latín *fovea*, pozo) ou **fóvea central** é unha parte da retina do ollo humano coa máxima agudeza visual, onde o ollo enfoca os obxectos nos que queremos fixarnos en detalle. É unha pequena depresión que se atopa preto do centro da retina, localizada no centro da mácula lútea, composta por conos densamente empaquetados. A luz non ten obstáculos para incidir nas células fotorreceptoras da fóvea, xa que se retiraron as capas que hai normalmente enriba noutras zonas da retina e case non ten vasos sanguíneos.

A fóvea é a responsable da visión central aguda (tamén chamada visión foveal), que é necesaria para as actividades humanas onde a captación visual dos detalles é importante, como ler ou guiar un coche. Aproximadamente a metade das fibras nerviosas do nervio óptico levan información procedente da fóvea, mentres que a outra metade leva información do resto da retina.

Estrutura
---------

 Diagrama da agudeza visual relativa do ollo esquerdo humano (sección horizontal) en graos desde a fóvea. 
A fóvea é unha depresión situada na superficie interna da retina, duns 1,5 mm de largo, que ten unha capa de fotorreceptores formada só por conos e especializada en ter unha máxima agudeza visual. A fóvea corresponde aproximadamente á zona avascular da retina (que carece de vasos sanguíneos). Isto permite que a luz poida percibirse sen ningunha dispersión ou perda. Esta anatomía é responsable da depresión que ten a fóvea. O pozo foveal está rodeado polo bordo foveal que contén as neuronas desprazadas do pozo. Esta é a parte máis grosa da retina.

A fóvea está localizada nunha pequena zona avascular e recibe a maióría do seu oxíxeno dos vasos da coroide, que están alén do epitelio pigmentario retinal e da membrana de Bruch. A alta densidade espacial de conos xunto coa ausencia de vasos sanguíneos na fóvea explica a alta agudeza visual da fóvea.

O centro da fóvea é a foveola, duns 0,2 mm de diámetro. A fóvea consta só de conos moi compactos, máis delgados e con aspecto máis parecido a bastóns que os conos que presentes noutras partes. Estes conos están moi densamente empaquetados nun patrón hexagonal. Porén, empezando polas partes periféricas da fóvea, os bastóns van aparecendo gradualmente, e a densidade absoluta de conos vai diminuíndo.

A fóvea forma parte da mácula lútea e está rodeada polo cinto da *parafovea*, e a rexión máis externa da *perifovea*. A parafovea esténdese ata un raio de 1,25 mm desde a fóvea central, e a perifovea encóntrase a uns 2,75 mm de raio desde a fóvea central. Na parafóvea a capa de células ganglionares da retina está composta por máis de cinco ringleiras de células, e coa maior densidade de conos. Na perifóvea a capa de células ganglionares contén de dúas a catro ringleiras de células, e nela a agudeza visual non é óptima. A perifovea contén unha menor densidade de conos, uns 12 por 100 micrómetros fronte a 50 por 100 micrómetros aos que se chegan na fóvea central. Esta, á súa vez, está rodeada por unha área periférica maior que envía información moi comprimida de baixa resolución seguindo o patrón de compresión da imaxe foveada.

Función
-------

Ilustración da distribución de células cono na fóvea dun individuo con visión da cor normal (esquerda), e unha retina (protanópica) cega para as cores. Nótese que o centro da fóvea ten moi poucos conos sensibles ao azul.
Na fóvea dos primates superiores (humanos incluídos) a proporción de células ganglionares con respecto aos fotorreceptores é de aproximadamente 2,5; case cada célula ganglionar recibe datos dun só cono, e cada cono está conectado a entre unha e tres células ganglionares. Por tanto, a agudeza da visión foveal está limitada só pola densidade do mosaico de conos, e a fóvea é a área do ollo coa maior sensibilidade a pequenos detalles. Os conos da fóvea central teñen pigmentos que son sensibles á luz verde e vermella.

A fóvea utilízase para a visión aguda na dirección en que apunta. Comprende menos do 1% do tamaño da retina, pero ocupa un 50% do córtex visual do cerebro. A fóvea pode ver só os dous graos centrais do campo visual, (aproximadamente dúas veces a lonxitude dun dedo polgar situado á distancia dun brazo estendido). Se un obxecto é grande e cobre un ángulo grande, os ollos deben estar cambiando constantemente a súa mirada para captar diferentes porcións da imaxe na fóvea, como tamén ocorre ao ler.

Distribución de bastóns e conos ao longo da liña que pasa pola fóvea e o punto cego do ollo humano.
Como a fóvea non ten bastóns, non é sensible a intensidades de luz baixas.

A fóvea ten unha alta concentración dos pigmentos carotenoides amarelos luteína e zeaxantina. Están concentrados na *capa de fibras de Henle* (axóns de fotorreceptores que se dirixen radialmente cara a fóra desde a fóvea) e en menor medida nos conos. Crese que os pigmentos desempeñan unha función protectora contra os efectos de altas intensidades de luz azul, que danarían os conos. Os pigmentos tamén potencian a gudeza da fóvea ao reducir a sensibilidade da fóvea a lonxitudes de onda curtas e contrarrestando o efecto da aberración cromática. Isto está tamén acompañado dunha baixa densidade de conos azuis no centro da fóvea. A densidade máxima de conos azuis dáse nun anel arredor na fóvea. En consecuencia, a máxima agudeza para a luz azul é menor que para outras cores, e ocorre aproximadamente a 1° do centro.

### Efectos entópticos na fóvea

A presenza de pigmento nos axóns dispostos radialmente da capa de fibras de Henle causa que sexan dicroicos e birrefrinxentes á luz azul. Este efecto é visible por medio do fenómeno do cepillo de Haidinger cando a fóvea está apuntando a unha fonte de luz polarizada.

Os efectos combinados dos pigmentos maculares e a distribución dos conos para lonxitudes de onda curtas dá lugar a que a fóvea teña unha menor sensibilidade á luz azul (escotoma á luz azul). Aínda que isto non é visible en circunstancias normais debido a que o cerebro "completa" a información, con certos patróns de iluminación con luz azul, é visible unha mancha escura no punto de foco. Ademais, se se observa unha mestura de luz vermella e azul (ao ver luz branca a través dun filrtro dicroico), o punto do foco foveal terá unha mancha vermella central rodeada dalgúns bordos vermellos. Isto denomínase **mancha de Maxwell**, por James Clerk Maxwell que a descubriu.

Noutros animais
---------------

Tamén se atopan fóveas (depresións na retina) nalgúns outros vertebrados, como nalgúns peixes, réptiles e paxaros. Porén, nos mamíferos encóntrase só en homes e na maioría doutros primates simios. As aves rapaces teñen dúas fóveas. A fóvea retinal ten formas lixeiramente diferentes segundo o tipo de animal. por exemplo, en primates, os conos tapizan a base do poxzo foveal, xa que as células que noutras partes da retina forman as capas superficiais foron desprazadas da rexión foveal durante a vida tardía fetal e o inicio da vida postnatal. Outras fóveas poden presentar só unha redución do grosor desas capas superficiais en troques da súa case total ausencia.

Notas
-----

1. 1 2  "Simple Anatomy of the Retina". *Webvision*. University of Utah. Arquivado dende o orixinal o 15 de marzo de 2011. Consultado o 2011-09-28.
2. 1 2  "Relation Between Superficial Capillaries and Foveal Structures in the Human Retina" - (with nomenclature of fovea terms), Masayuki Iwasaki and Hajime Inomara, - *InvestigativeOphthalmology & Visual Science* (journal), - volume 27, pages 1698-1705, 1986, IOVS.org, webpage: - IOVS-fovea-capillaries. -
3. 1 2  "eye, human."Encyclopædia Britannica. 2008. Encyclopædia Britannica 2006 Ultimate Reference Suite DVD
4. ↑  Hans-Werner Hunziker, (2006) Im Auge des Lesers: foveale und periphere Wahrnehmung - vom Buchstabieren zur Lesefreude. (O ollo do lector: percepción periférica e foveal - desde o recoñecemento de letras ao pracer de ler). Transmedia Stäubli Verlag Zürich 2006 ISBN 978-3-7266-0068-6. Cita: "A función da fóvea é captar información visual detallada de 3 a 4 veces por segundo en diferentes partes do campo visual. O cerebro integra esta información na rede da visión periférica condensada (información extra-foveal)".
5. ↑  Emmett T. Cunningham, Paul Riordan-Eva. *Vaughan & Asbury's general ophthalmology.* (18th ed. ed.). McGraw-Hill Medical. p. 13. ISBN 978-0071634205.
6. ↑  Provis et al. Prog Retin Eye Res Vol35 pp63-81
7. ↑  Ahmad *et al.*, 2003. Cell density ratios in a foveal patch in macaque retina. *Vis. Neurosci.* 20:189-209.
8. ↑  Smithsonian/The National Academies, *Light:Student Guide and Source Book.* Carolina Biological Supply Company, 2002. ISBN 0-89278-892-5.
9. ↑  Krantz, John H. (1 October 2012). "Chapter 3: The Stimulus and Anatomy of the Visual System" (PDF). *Experiencing Sensation and Perception*. Pearson Education. ISBN 978-0-13-097793-9. OCLC 711948862. Consultado o 6 April 2012. dispoñible en liña antes da súa publicación.
10. ↑  Fairchild, Mark. (1998), *Color Appearance Models*. Reading, Mass.: Addison, Wesley, & Longman, p.7. ISBN 0-201-63464-3
11. ↑  Foundations of Vision Arquivado 03 de decembro de 2013 en Wayback Machine. Brian A. Wandell
12. ↑  Krinsky, N. I.; Landrum, J. T.; Bone, R. A. (2003). "Biologic mechanisms of the protective role of lutein and zeaxanthin in the eye". Annual Review of Nutrition 23: 171–201. doi:10.1146/annurev.nutr.23.011702.073307. PMID 12626691.
13. ↑  Landrum, J. T.; Bone, R. A. (2001). "Lutein, Zeaxanthin, and the Macular Pigment". Archives of Biochemistry and Biophysics 385 (1): 28–40. doi:10.1006/abbi.2000.2171. PMID 11361022.
14. ↑  Beatty, S.; Boulton, M.; Henson, D.; Koh, H. -H.; Murray, I. J. (1999). "Macular pigment and age related macular degeneration". British Journal of Ophthalmology 83 (7): 867–877. doi:10.1136/bjo.83.7.867. PMC 1723114. PMID 10381676.
15. 1 2  Curcio, C. A.; Allen, K. A.; Sloan, K. R.; Lerea, C. L.; Hurley, J. B.; Klock, I. B.; Milam, A. H. (1991). "Distribution and morphology of human cone photoreceptors stained with anti-blue opsin". The Journal of Comparative Neurology 312 (4): 610–624. doi:10.1002/cne.903120411. PMID 1722224.
16. ↑  Vannasdale, D. A.; Elsner, A. E.; Weber, A.; Miura, M.; Haggerty, B. P. (2009). "Determination of foveal location using scanning laser polarimetry". Journal of Vision 9 (3): 21.21–17. doi:10.1167/9.3.21. PMC 2970516. PMID 19757960.
17. 1 2  Magnussen, S.; Spillmann, L.; Stürzel, F.; Werner, J. S. (2001). "Filling-in of the foveal blue scotoma". Vision Research 41 (23): 2961–2967. doi:10.1016/S0042-6989(01)00178-X. PMC 2715890. PMID 11704235.
18. ↑  Isobe, K.; Motokawa, K. (1955). "Functional Structure of the Retinal Fovea and Maxwell's Spot". Nature 175 (4450): 306–307. doi:10.1038/175306a0. PMID 13235884.
19. ↑  Flom, M. C.; Weymouth, F. W. (1961). "Centricity of Maxwell's Spot in Strabismus and Amblyopia". Archives of Ophthalmology 66 (2): 260. doi:10.1001/archopht.1961.00960010262018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q865103
* GND: 4295458-7
* JSTOR: fovea-centralis
* MAG: 2779736970
* Treccani: fovea

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 58658
* MeSH: D005584
* MeSH: A09.371.729.522.436
* NCIt: C26463
* TA: A15.2.04.022
* Uberon: 0001786
* UMLS: C0016622

 |