Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Moldavia (homónimos).
*Non confundir co Río Moldova, romanés, afluente do Río Siret.*
*Non confundir co Río Moldava ou Vltava, checo, afluente do Río Elba.*
Coordenadas: 47°N 29°L﻿ / ﻿47, -29

A **República Moldova**, ou máis común e simplemente **Moldova** ou **Moldavia**, (en romanés: *Republica Moldova*) é un país sen saída ó mar da Europa do Leste, que limita con Romanía polo Oeste e con Ucraína polo Leste. Foi unha das repúblicas constituíntes da Unión Soviética ata 1991.

Historia
--------

Na súa historia, Moldavia está fortemente vencellada a Romanía. O territorio da actual Moldavia foi habitado na Antigüidade polos dacios. Emprazada sobre unha ruta estratéxica entre Asia e Europa, Moldavia foi vítima de numerosas invasións, incluíndo o Principado de Kíiv e os mongois.

A fins da Idade Media a Moldavia comprendía todo o territorio poboado maioritariamente por romaneses emprazado entre os Montes Cárpatos ó oeste e o río Nistru ó leste. No século XIV tendo por núcleo a Bucovina constituíuse o principado de Moldavia que foi invadido e ocupado polos turcos en 1512, a familia de "*beŷs*" (especie) de "vicerreis" apelidada *Besarab* ó servizo da chamada "Sublime Porta" (Imperio Otomán) deu o nome ó sector de Moldavia emprazado ó nordeste do río Codrii, así xurdiu a provincia de Besarabia, que incluía case a totalidade da actual República de Moldavia aínda que tamén algúns distritos cara ó sur (que tras 1947 pasaron a Ucraína), deste modo se conformou a parte oriental do principado de Moldavia. Este volveuse tributario do Imperio Otomán tendo como límite oriental o Xedisán e setentrional a Podolia, aínda que en 1812 o Tratado de Bucarest transferiu Besarabia a Rusia como un dos "Principados Danubianos". A parte occidental de Moldavia converteuse máis tarde en parte de Romanía. A Guerra de Crimea fixo retroceder as fronteiras rusas na rexión, aínda que a Besarabia (cuxo territorio é o que constitúe xunto á Transnistria a maior parte da actual república de Moldavia) mantívose baixo control ruso.

Trala Revolución Rusa de 1917, Besarabia foi rapidamente convertida nunha república independente en 1918, pero uniuse a Romanía ese mesmo ano, quedando só a pequena franxa da Transnistria dentro da URSS. O pacto Molotov-Ribbentrop permitiu á Unión Soviética tomar Besarabia en xuño de 1940 e, a pesar de seren expulsadas novamente en 1941 trala Operación Barbavermella, as tropas soviéticas reocuparon a área en agosto de 1944. Baixo o goberno soviético as rexións do norte e o sur habitadas por ucraínos e romaneses foron transferidas a Ucraína e Transnistria (cunha importante poboación rusa) uniuse co resto nun mesmo estado chamado "República Soviética Socialista de Moldavia", a cal ocupaba o actual territorio da República de Moldavia.

Cando a Unión Soviética desapareceu, en agosto de 1991, Moldavia proclamouse independente converténdose en membro da Comunidade de Estados Independentes en decembro dese mesmo ano, ó igual cá maioría das anteriores repúblicas soviéticas. Nun principio houbo un movemento pro-reunificación con Romanía, pero un referendo en marzo de 1994 recibiu unha enorme maioría de votos a favor da conservación da independencia.

Ese mesmo ano, a nova Constitución de Moldavia, en vistas de acomodar ás minorías rusa, ucraína e gagauza, recoñece a creación das súas propias entidades territoriais dentro da estrutura nacional da República de Moldavia, permitindo a creación de organismos lexislativos propios, goberno e competencias lingüísticas. Do mesmo modo, permitíase para estes territorios a secesión se Moldavia se unise a Romanía.

As eleccións presidenciais de 1996 resultaron propicias para os agrarios e os socialistas, principais partidos da esquerda moldova, e Petro Lucinschi foi nomeado Presidente da República, cun 54 por cento dos votos. Dende o principio do seu mandato, Lucinschi tratou de soluciona-lo problema, xa endémico, de Transnistria, achegando posicións coa Federación Rusa. Así a todo, as conversas entre os nacionalistas de Transnistria e os representantes da República de Moldavia continúan sendo intermitentes e pouco produtivas, pese ó amplo grao de autonomía que o Estado moldovo outorgou a este territorio.

As eleccións lexislativas celebradas en 1998 estiveron caracterizadas pola soidade en que quedou o partido gañador, o Partido Comunista da República de Moldavia, que non puido formar goberno. Boa parte dos partidos restantes da cámara uníronse en torno ó Bloque para unha Moldavia Próspera e á Convención Democrática, formando un goberno de coalición.

A falta de acordos, a crispación política e o fracaso á hora de elixir un novo Presidente da República, provocaron a convocatoria de eleccións anticipadas para o 25 de abril de 2001. O Partido Comunista, con Vladimir Voronin e Vasile Tarlev á cabeza, obtivo unha importante vitoria electoral, conseguindo a metade dos votos emitidos, e obtendo a maioría absoluta na cámara. Voronin converteuse en Presidente da República de Moldavia, e Tarlev en Primeiro Ministro. O partido comezou un amplo proceso de reformas económicas e sociais para favorece-la súa entrada na Unión Europea. Os esforzos do goberno tamén se orientaron na creación de emprego. O distanciamento de Moldova con respecto á Federación Rusa foi, no entanto, un crecente problema no asunto de Transnistria.

Os comunistas revalidaron a maioría absoluta nas eleccións de marzo de 2005, aínda que reduciron o seu número de representantes na cámara de 70 a 56.

Goberno e política
------------------

O Parlamento unicameral moldovo conta con 101 asentos e os seus membros son electos a través do sufraxio popular por catro anos. O Parlamento logo elixe ó presidente, quen exerce como xefe de Estado. O presidente nomea a un primeiro ministro como xefe de goberno, quen á súa vez confecciona un gabinete, ambos os sometidos á aprobación do Parlamento. Na actualidade o cargo de presidente ocúpao Igor Dodon e o de primeiro ministro Ion Chicu.

División territorial
--------------------

División administrativa de Moldavia.
Dende 2003 (mediante unha Lei aprobada o 19 de marzo de 2003), Moldavia está dividida en 32 distritos (*raion*, en plural *raioane*), 3 municipios (Chişinău, Bălţi e Tighina), e dúas rexións semi-autónomas (Găgăuzia e Transnistria).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Anenii Noi distrito
* Bălţi municipio
* Basarabeasca distrito
* Briceni distrito
* Cahul distrito
* Cantemir distrito
* Călăraşi distrito
* Căuşeni distrito
* Chisinau municipio
* Cimişlia distrito
* Criuleni distrito
* Donduşeni distrito
* Drochia distrito
 | * Dubăsari distrito
* Edineţ distrito
* Faleşti distrito
* Floreşti distrito
* Găgăuzia rexión semiautónoma
* Glodeni distrito
* Hînceşti distrito
* Ialoveni distrito
* Leova distrito
* Nisporeni distrito
* Ocniţa distrito
* Orhei distrito
 | * Rezina distrito
* Rîşcani distrito
* Sîngerei distrito
* Soroca distrito
* Străşeni distrito
* Şoldăneşti distrito
* Ştefan Voda distrito
* Taraclia distrito
* Teleneşti distrito
* Bender municipio
* Stânga Nistrului rexión semiautónoma
* Ungheni distrito
 |

Demografía
----------

A poboación de Moldavia alcanza os 4,4 millóns (2006), e está decrecendo a un ritmo do 0,12 % anual. A maioría da poboación pertence á etnia romanesa (80 %), seguida por unha importante colectividade de rusos (7 %), ucraínos (7 %), alemáns, turcos, búlgaros e serbios que constitúen o resto da poboación. Os habitantes concéntranse nas chairas, onde están os centros industriais e desenvólvese a agricultura a grande escala.

O 72,2 % dos moldovos vive nas cidades, o que representa unha da proporcións máis baixas de Europa só superada por algúns dos seus veciños balcánicos. As principais cidades do país son Chisinau, a capital, con 1 millón de habitantes.

Moldova é un estado sen relixión oficial, aínda que máis do 70 % da poboación adscríbese á Igrexa ortodoxa romanesa. Tamén hai cantidades significativas de católicos protestantes (4 % da poboación) ou grupos pentecostais. Segundo o censo de 2002, tamén vivían no país 23.105 ateos e arrelixiosos e 6100 xudeus.

A romanés, co nome de moldovo, é a lingua oficial do país. Séguenlle en importancia o húngaro e o romaní, falados polas poboacións desas etnias. O francés é falado por un significativo número de persoas (entre 1 e 2 millóns), e Moldova é membro da Francofonía.

Economía
--------

Billete de 1000 leus moldavos (anverso).

*Artigo principal**:* Economía de Moldavia.
A economía moldova, tradicionalmente agrícola, comezou, en consonancia co resto de territorios da Unión Soviética, un acelerado proceso de industrialización, especialmente alimentario (viño e azucre refinado). A produción de refrixeradores, confección, materiais de construción e maquinaria agrícola é tamén significativa.

A moeda en Moldavia é o leu moldovo.

A agricultura, sendo aínda un importante motor económico, perdeu peso, a raíz da acelerada industrialización. Con todo, conseguiu florecer de novo ante a crise do seu sector industrial. Máis da metade da poboación activa da República de Moldavia dedícase á agricultura.

A produción agrícola moldova é variada: xirasol, tabaco, cereais, vide, hortalizas, remolacha azucreira e pataca. A gandería é pouco significativa, e é principalmente bovina e porcina, ademais da cría de aves de curral.

Existe en Moldavia petróleo, aínda que en pouca cantidade, e extráese sal dalgunhas minas. É unha das ex-repúblicas soviéticas máis pobres en recursos do subsolo explotados.

Como sucedeu no resto das antigas repúblicas que formaron a Unión Soviética, a economía moldova sufriu un forte retroceso tras a independencia. O conflito da República de Moldavia coa zona rebelde de Trans-Dniéster ou Transnistria agravou aínda máis a situación.

### Comercio

Con respecto ao comercio exterior, en 2013, Rusia concentrou o 26% das exportacións moldavas seguido por Romanía (17%), Italia (7%), e Ucraína (5%). Por outra parte, tamén en 2013, Rusia subministrou a Moldavia o 14% das súas importacións, seguido por Romanía (13%), Ucraína (12%), e China (8%).

Notas
-----

1. 1 2  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *moldovo, moldova*.
2. 1 2  Rodríguez, Anaír; Davila Ventura, Montserrat (2004). *Lingua galega: dúbidas lingüísticas* (PDF). UVigo, Servizo de Publicacións. p. 110, 118 e 130. ISBN 84-8158-266-2. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 05/04/2016. Consultado o 28/8/2019.  Nótese, nesta publicación, a convivencia das dúas formas: "Moldova" e "Moldavia"
3. ↑  Sanmartín, Goretti, ed. (2012). *Criterios para o uso da lingua* (PDF). Universidade da Coruña, Servizo de Normalización Lingüística. p. 131. ISBN 978-84-9749-504-2.
4. ↑  "Entrada moldavo en Digalego". Ir Indo. Consultado o 5/2/2018.
5. ↑  *Diccionario enciclopédico galego universal*
6. ↑  *Diciopedia do século 21*.
7. ↑  *Enciclopedia Galega Universal*.
8. ↑  *Atlas de Galicia e de España*. Grupo Anaya.
9. ↑  *Atlas xeográfico e histórico de Galicia e do Mundo*. Edicións do Cumio.
10. ↑  Faginas Souto, Sandra; et al. (2002). "galego-topónimos". *Libro de estilo de La Voz de Galicia* (PDF) (1ª ed.). p. 178. ISBN 84-9757-065-0. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 06 de novembro de 2016. Consultado o 22 de decembro de 2019.
11. ↑  *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.  A forma "Moldova" non aparece en ningún artigo; a forma "Moldavia" aparece nos artigos: "COSERIU, Eugenio", "FRAGA, Conchita" e "VÁZQUEZ ARIAS, Fernando".
12. ↑  "El Parlamento moldavo aprueba el nuevo Gobierno, liderado por el exministro Ion Chicu" (en castelán). Europa Press. 14/11/2019. Consultado o 15/11/2019.
13. ↑  Territorio de status político non definido.
14. ↑  CIA (2014). "Moldova". *The World Factbook* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 07 de xaneiro de 2019. Consultado o 20 de xullo de 2014.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Moldavia Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* "Moldavia". *Diccionario enciclopédico galego universal* **42**. *La Voz de Galicia*. 2003-2004. pp. 85–87. ISBN 84-7680-429-6.
* "Moldavia". *Diciopedia do século 21* **2**. Do Cumio, Galaxia e do Castro. 2006. p. 1390. ISBN 978-84-8288-942-9.
* "Moldavia". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. pp. 162–163. ISBN 84-7680-288-9.
* Fernández y Fernández, José Armando (dir. e coord.) (1996). "Moldavia". *Atlas de Galicia e de España*. Grupo Anaya. pp. 28–29 E21 32–33 C8. ISBN 84-207-6594-5.

1. ↑  *A Real Academia Galega acordou informar favorablemente e respaldar como correctas as solucións lingüísticas ofrecidas no Atlas de Galicia e de España do Grupo Anaya, tanto no que se refiere ó tratamento da toponimia galega, como no que se refiere á adaptación dos topónimos foráneos á lingua galega* [*sic*].

* Santa María, I.; Massó, N. (2009). "Moldavia". *Atlas xeográfico e histórico de Galicia e do Mundo*. Do Cumio. p. 143 A3 B3. ISBN 978-84-8289-328-0.

### Outros artigos

* Principado de Moldavia

| * v
* c
* e
Divisións administrativas de Moldavia |
| --- |
| Distritos | Anenii Noi ·  Basarabeasca ·  Briceni ·  Cahul ·  Cantemir ·  Călărași ·  Căușeni ·  Cimișlia ·  Criuleni ·  Dondușeni ·  Drochia ·  Dubăsari ·  Edineț ·  Fălești ·  Florești ·  Glodeni ·  Hîncești ·  Ialoveni ·  Leova ·  Nisporeni ·  Ocnița ·  Orhei ·  Rezina ·  Rîșcani ·  Sîngerei ·  Soroca ·  Strășeni ·  Șoldănești ·  Ștefan Vodă ·  Taraclia ·  Telenești ·  Ungheni | Flag of Moldova |
| Rexións autónomas | Găgăuzia ·  Transnistria1 |
| Municipios | Chișinău  ·  Bălți ·  Bender |
| 1 O estatuto político da Transnístria não está resolvido. |

| * v
* c
* e
Países e dependencias de Europa |
| --- |
| Estados soberanos | 
* Acerbaixán
* Albania
* Alemaña
* Andorra
* Armenia
* Austria
* Belarús
* Bélxica
* Bosnia e Hercegovina
* Bulgaria
* Casaquistán
* Chipre
* Cidade do Vaticano
* Croacia
* Dinamarca
* Eslovaquia
* Eslovenia
* España
* Estonia
* Finlandia
* Francia
* Grecia
* Hungría
* Islandia
* Irlanda
* Italia
* Letonia
* Liechtenstein
* Lituania
* Luxemburgo
* Macedonia do Norte
* Malta
* Moldavia
* Mónaco
* Montenegro
* Noruega
* Países Baixos
* Polonia
* Portugal
* Reino Unido
* República Checa
* Romanía
* Rusia
* San Marino
* Serbia
* Suecia
* Suíza
* Turquía
* Ucraína
* Xeorxia

 |  |
| Estados conrecoñemento limitado | 
* Abkhazia
* Artsakh
* Chipre do Norte
* Kosovo
* Osetia do Sur
* Transnistria

 |
| Dependencias | 

|  |  |
| --- | --- |
| Dinamarca | 
* Illas Feroe
	+ país autónomo do Reino de Dinamarca

 |
| Reino Unido | 
* Akrotiri e Dhekelia
	+ bases soberanas
* Xibraltar
	+ Territorio Británico de Ultramar
* Guernsey
* Illa de Man
* Jersey
	+ dependencias da Coroa

 |

 |
| Áreas especiais desoberanía interna | 

|  |  |
| --- | --- |
| Finlandia | 
* Illas Åland
	+ rexión autónoma suxeita á convención de Åland de 1921

 |
| Noruega | 
* Svalbard
	+ área non incorporada suxeita ao Tratado de Svalbard

 |
| Reino Unido | 
* Irlanda do Norte
	+ país do Reino Unido suxeito ao Acordo de Belfast

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q217
* WorldCat
* VIAF: 152364951
* BIBSYS: 90885010
* BLBNB: 000079382
* BNF: 119395392
* BRE: 2223324
* CiNii: DA12486340
* EBID: ID
* FAST: 1256791
* GEC: 0043148
* GeoNames: 617790
* GeoNLP: wZ2CeG
* GND: 4039967-9
* HDS: 044993
* LAC: 0007G6922F
* LCCN: n90720192
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00577536
* NKC: ge130063
* OSM: 58974
* Orthodox Encyclopedia: 2564036
* SELIBR: 154376
* SUDOC: 027329690
* TGN: 7006656

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D008966
* UMLS: C0026374

 |