Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Cálamo (sinónimos).
Cálamo de cana.
O **cálamo**, do latín *calamum*, acusativo de *calamus, -i* ('cana', 'cana delgada cortada para escribir', e tamén 'frauta'), que á súa vez deriva do grego antigo κάλαμος, *kálamos*, cos mesmos significados, é unha cana (caule oco de certas plantas), ou unha pluma de ave, ambos obxectos cortados oblicuamente, que se utilizaba para escribir na antigüidade.

Historia
--------

O precedente do cálamo é exipcio, unha especie de pincel, pero a súa orixe é grega.[1]

Para escribir co cálamo introducíase previamente nun recipiente con tinta (tinteiro), e a tinta ascendía polo oco por capilaridade; logo, mediante unha lixeira presión, fluía e servía para escribir sobre un soporte de papiro, pergamiño e, posteriormente, de papel.

Cálamo de bambú.
Cálamos de cana para a caligrafía árabe.
Os cálamos confeccionados coas plumas remeiras externas das ás de gansos, patos, pavos, cisnes e mesmo corvos, as aves preferidas, xa eran citados por San Isidoro de Sevilla no século VI.[2]

Do uso das plumas das aves para farer cálamos é de onde xurdiu a palabra ***pluma*** co significado de instrumento para escribir.

Suponse que os romanos xa usaban plumas de bronce, aínda que as primeiras referencias datan do século XV, sendo moi difundidas a principios do século XIX.

O cálamo, e a *pluma* de ave, caeron en desuso coa invención da *pluma de aceiro*, que patentou o enxeñeiro inglés Bryan Donkin en 1803. Os *plumíns* de aceiro, para engastar nun mango, xurdiron en 1829 e, poucos anos despois, xa eran moi populares. Foron o precedente das estilográficas, ou *plumas estilográficas* ou, simplemente, ***plumas***, utilizadas nos nosos días.

Na escritura caligráfica árabe aínda se utiliza o cálamo, ou *qalam*, que en árabe moderno tamén significa lapis.

*Varia*
-------

Estilo.
Escritura cuneiforme.
A *pluma* o *cálamo* da lura *Sepioleuthis lessoniana*.
### O estilo

Outro instrumento de escritura, ás veces mal chamado cálamo, era o estilo ou *punzón*, que se obtiña dun caule ou dunha póla, era macizo (no oco), e remataba en punta (tamén os había *biselados*).

Utilizouse na Mesopotamia da antigüidade como instrumento de escritura, incidindo e gravando, en táboas de arxila fresca, os signos da denominada escritura cuneiforme.

Na antiga Roma utilizouse o estilo para escribir en soportes encerados.

### *Lapsus calami*

Unha falta na escritura (supostamente invuoluntaria) é, en ocasións, chamada *lapsus calami*, equivalente, nun texto, ao *lapsus linguae* oral.

### As *plumas* das luras

O nome italiano *calamare*, que pasou para o castelán como *calamar* e para o francés *calmar*, foille adxudicado a estes moluscos por dúas razóns:

* cando se senten ameazados expelen a borra, unha especie de tinta escura, coa cal confunden aos seus posíbeis predadores e, sobre todo,
* porque a cuncha interna das luras ten unha estrutura que recorda a unha "pluma de ave" (realmente, outros moluscos cefalópodos, como o polbo, tamén expulsan borra, pero a *pluma* ou *cálamo* é exclusiva das luras e outras especies semellantes).

Notas
-----

1. ↑  Carvalho, David N. (2007): *Forty Centuries of Ink*. Echo Library. ISBN 1-4068-4413-6  Google books
2. ↑  Wong, Frederick (1999): *The Complete Calligrapher* Courier Dover. ISBN 0-486-40711-X Google books

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Caligrafía.
* Escritura.
* Escritura cuneiforme.
* *Lapsus calami*.

### Ligazóns externas

* Artigo en Linotype *(en inglés)*
* Das Schneiden einer Rohrfeder (Como cortar unha cana para facer un cálamo) *(en alemán)* (con ilustracións).