| Mopane*Colophospermum mopane* |
| --- |
| Vista da árbore |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Orde: | Fabales |
| Familia: | Fabaceae |
| Subfamilia: | Caesalpinioideae |
| Tribo: | Detarieae |
| Xénero: | ***Colophospermum*** |
| Especie: | ***C. mopane*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Colophospermum mopane***(Kirk ex Benth.) J.Léonard |
| Área de distribución de C. mopaneÁrea de distribución de ***C. mopane***Área de distribución de ***C. mopane*** |
| Sinonimia |
| *Véxase o texto* |

Follas de mopane
Un elefante ábrese paso nun bosque de mopanes no Parque nacional Etosha
Rama de mopane con verme do mopane (*Gonimbrasia belina*)
O **mopane**, *Colophospermum mopane*, é unha árbore da orde das fabales, familia das fabáceas, subfamilia das cesalpinioideas e tribo das detarieas, a única comprendida no xénero ***Colophospermum**.*

Taxonomía
---------

### Descrición

*Colophospermum mopane* foi descrita en 1866 por (Kirk ex Benth.) J.Léonard, nun traballo publicado en *Transactions of the Linnean Society of London* **25**: 316.

### Etimoloxías

* O nome do xénero, *Colophospermum*, vén do grego antigo e significa "semente aceitosa", debido ás súas sementes resinosas. Colofón (latinizado *Colophon*) foi o lugar de nacemento de Homero en Xonia, e era famoso pola súa colofonia, unha substancia obtida da trementina o exsudado gomoso dalgunhas árbores.

* O epíteto específico *mopane* é o nome local da árbore.[]

### Sinónimos

Ademais de polo nome actualmente válido, coñeceuse tamén polos sinónimos:

* *Copaiba mopane* (J.Kirk ex Benth.) Kuntze (protónimo)
* *Copaifera mopane* J.Kirk
* *Copaifera mopane* J.Kirk ex Benth.
* *Hardwickia mopane* (J.Kirk ex Benth.) Breteler

Características
---------------

As follas do mopane distínguense facilmente porque son compostas, teñen dous folíolos que toman entre ambos os dous a forma das ás dunha bolboreta. Onde se xuntan os dous folíolos advírtese o remanente dun terceiro. É unha árbore caducifolia (as follas caen en primavera e brotan en outubro, antes da estación das chuvias), ou semicaducifolio (as follas caen cando brotan as novas). Entre decembro e abril brotan as flores, pequenas e amarelas, a penas visíbeis. O froito ten forma ovalada ou de ril e madura entre abril e xuño.

Hábitat e distribución
----------------------

*Colophospermum mopane* crece en lugares cálidos e secos, entre os 200 e os 1 150 m de altitude, no norte de Namibia, bo sur de Angola, no nordeste de Botsuana, en Zimbabue, no sur de Zambia e de Malaui e en Mozambique.

En Botsuana e Zimbabue, onde chove máis, pode alcanzar os 18 m de altura e, ao estaren moi xuntas as árbores, forman verdadeiras *catedrais forestais. En zonas máis secas ou con xeadas invernais forman bosques abertos onde non supera os 2 m de atura.*

Ecoloxía
--------

Aos elefantes encántanlle as follas a as vaíñas do mopane, e é frecuente velos onde están estas árbores. Tamén lle gustan ás xirafas, aos rinocerontes e aosbabuínos. A estes últimos gústall un psílido que se alimenta da seiba\* e que, na súa etapa xuvenil, é moi saboroso, o *Arytaina mopani*. Unha pequena abella tamén é característica visitante desta árbore, a *Plebeina hildebrandti*.

A larva da bolboreta *Gonimbrasia belina*, coñecida como *vderme do mopane*, vive nas ramas desta árbore. É moi rica en proteínas e serve de alimento aos habitantes das rexións onde crece a árbore. A larva, que alcanza os 10 cm, pode ser comida torrada ou seca.

Usos
----

A madeira do mopane é moi dura e difícil de traballar. Úsase para a construción porque é moi resistente e non poden atacala as térmites. Tamén utilízase para fabricar travesas ferrocarril e os soportes das minas. 

Ultimamente incrementouse o su uso para fabricar instrumentos musicais, especialmente os de vento, pois é máis fácil de encontrar que *Dalbergia melanoxylon*, o ébano de Mozambique, usado para os clarinetes, gaitas e outros análogos.

Nos Estados Unidos e en Europa úsase cada vez máis como madeira decorativa polas súa cores e a súa textura, xa sexa para lámpadas, pés de esculturas, xardíns, terrarios etc. De feito, é unha madeira moi prezada en acuariofilia.

Notas
-----

1. 1 2  *Colophospermum mopane* (J.Kirk ex Benth.) J.Léonard no GBIF. Consultado o 21 de xullo de 2022.
2. ↑  "*Colophospermum mopane*". *Tropicos.org. Missouri Botanical Garden*. Consultado o 21 de xullo de 2022.
3. ↑  Unha referencia á semente resinosa da especie pode verse en W. P. U. Jackson (1990): *Origins and Meanings of Names of South African Plant Genera*
4. ↑  "*PlantZAfrica*", South African National Biodiversity Institute / Páxina Web Arquivado 28 de abril de 2021 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mopame Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Breteler, F. J. *et al*. (1997): "*Colophospermum* reduced to *Hardwickia* (Fabaceae-Caesalpinioideae)". *Bull. Mus. Natl. Hist. Nat. B, Adansonia* **19**: 279–291. [= Hardwickia Roxb.].
* Brummitt, R. K. (2000): "Report of the Committee for Spermatophyta: 49". *Taxon* **49**: 275–276.
* Brummitt, R. K. (2005): "Report of the Committee for Spermatophyta: 57". *Taxon* **54**: 1096.
* Léonard, J. (1999): "Colophospermum n'est pas synonyme d'Hardwickia (Caesalpiniaceae). Conclusion d'une méthode objective de travail". *Bull. Jard. Bot. Natl. Belg*.**67**: 21–43.
* Lewis, G. ed. (2005): *Legumes of the world*. Royal Botanic Gardens, Kew.
* Smith, P. P. *et al*. (1998): "Proposal to conserve the name *Colophospermum* against *Hardwickia* (Leguminosae, Caesalpinioideae)". *Taxon* **47**: 751–752.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q641513
* EBID: ID
* GND: 4466998-7
* LCCN: sh96007691
* MAG: 2780078593

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 69742
* APNI: 50658339
* Ecocrop: 4779
* EOL: 418082
* EPPO: CXOMO
* FloraBase: 48334
* GBIF: 2974567
* iNaturalist: 428749
* IPNI: 486795-1
* IRMNG: 10173555
* ITIS: 819915
* IUCN: 62021750
* NCBI: 162715
* PlantList: ild-1160
* POWO: ID
* Tropicos: 13051074
* PLANTS: COMO14

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1077602

 |