A **casa Real de Aragón** foi a primeira dinastía que ostentou o título de reis de Aragón.

Ao longo dos seus cinco séculos de vixencia (desde o Século XI até o Século XVI) gobernaron vinte e un monarcas, mantendo, en liñas xenais, unha certa proxección mediterránea e unha política de acercamento a Francia e a outras grandes casas reais europeas.

Orixes
------

Miniatura da primeira metade do século XII que representa, barbado, a Ramiro I de Aragón e imberbe a Sancho Ramírez, fundadores da casa de Aragón.
*Signum regis* (sinatura real) de Afonso II, tamén empregada por outros reis precedentes da casa de Aragón, como Pedro I e Afonso I o Batallador.
Fernando II de Aragón.
A actual rexión de Aragón vivía, entre os séculos VIII e X unha certa autonomía que emanaba da súa resistencia aos musulmáns que invadiron a península Ibérica. Tratouse dunha fase de transición dun protofeudalismo a un Estado Feudal, e todos os enclaves da zona mantiñan dinastías propias, aínda que frecuentemente enlazadas entre si.

A orixe da casa de Aragón está en Sancho III o Maior (1004-1035) que, tras un reinado esplendoroso no que obtivo gran número de territorios decidiu dividilos á súa morte entre os seus fillos. Así, en 1035, dexaría ao seu fillo Ramiro o territorio de Aragón, que pasou ao seu descendente Sancho Ramírez xa convertido en Reino.

Etapas
------

As tres etapas, definidas pola historiografía actual, apuntan a tres momentos claves: os primeiros pasos da casa, a súa asunción da casa de Barcelona e a inclusión nos Trastámara. Nos tres momentos seguiríase mantendo conciencia de casa de Aragón.

### Casa de Aragón-Pamplona

*Artigo principal**:* Dinastía Ximena.
Nesta primeira etapa reinan Ramiro I de Aragón, Sancho Ramírez de Aragón, Pedro I de Aragón, Afonso I de Aragón, Ramiro II de Aragón e Petronila de Aragón, que casou con Ramón Berenguer IV o Santo e, en certo sentido, vese como a liña marcada por Sancho III o Maior, de acercamento ás grandes familias reais europeas, mantense.

Entre 1035 e 1164 consolídase unha dinastía forte, pero de influencia unicamente no ámbito aragonés. Por iso hai que prestar atención ao último enlace desta dinastía, entre Petronila e Ramón Berenguer IV de Barcelona, que se celebrou conforme ao dereito aragonés, nun tipo de matrimonio mediante o cal o marido integrábase na casa como un membro de pleno dereito (segundo a fórmula xurídica tradicional do "casamento na casa").

En calquera caso, esta unión propicia, a través do seu sucesor, o paso a unha nova etapa, na que os reis da casa de Aragón gobernarían conxuntamente Aragón e o Condado de Barcelona.

### Casa de Aragón-Barcelona

*Artigo principal**:* Condado de Barcelona.
Esta etapa está formada por dez reis de Aragón e condes de Barcelona, desde Afonso II de Aragón (1164) até Martiño I *o Humano* (morto en 1410), pasando por Pedro II de Aragón, Xaime I de Aragón, Pedro III de Aragón, Afonso III de Aragón, Xaime II de Aragón, Afonso IV de Aragón, Pedro IV de Aragón e Xoán I de Aragón.

Ao longo dsta dilatada etapa estimulouse e rematouse a reconquista, empezando polos macizos montañosos de Teruel e finalizando en Valencia en 1245.

En todo caso, a pesar do paso dos anos os catro territorios da Coroa, Aragón, Barcelona, Mallorca e Valencia, seguiron conservando as súas identidades.

O reinado de Pedro III (1276-1285) é de importancia capital para a proxección mediterránea da casa, dados os seus intereses en Sicilia.

A morte de Martiño I en 1410 sen sucesor fixo que se elixise no Compromiso de Caspe (1412) como rei a Fernando de Antequera. Deste xeito implantouse a casa de Trastámara na Coroa de Aragón.

### Casa de Aragón-Trastámara

*Artigos principais**:* Casa de Trastámara e Compromiso de Caspe.
A última etapa da casa de Aragón ten os seguintes monarcas: Fernando I de Aragón, Afonso V de Aragón, Xoán II de Aragón e Fernando II de Aragón (*Fernando o Católico*).

Neste sentido, a unión de Fernando con Isabel I de Castela supuxo a unión de Castela e Aragón. A filla de ambos os monarcas, popularmente coñecida como Xoana ''a Tola'', a través do seu matrimonio con Filipe de Habsburgo, chamado *o Fermoso*, deu paso á implantación dunha nova Casa Real en Aragón, os Austrias, poñendo fin definitivamente a unha conciencia de casa de Aragón que si se mantivera na época dos Trastámara.

Ramas menores
-------------

Con orixe na casa real xurdiron outras ramas menores da casa de Aragón, como a rama dos duques de Villahermosa e condes de Luna e a rama dos duques de Montalto.

Brasóns
-------

* Armas da casa de Aragón.Armas da casa de Aragón.
* Escudo do Reino de Sicilia baixo o dominio da casa de AragónEscudo do Reino de Sicilia baixo o dominio da casa de Aragón
* Armas de Aragón e SiciliaArmas de Aragón e Sicilia
* Bandeira do Reino de Sicilia (1243 - 1410)Bandeira do Reino de Sicilia (1243 - 1410)

Notas
-----

1. 1 2 3 4  La Casa de Aragón: Genealogía de una monarquía mediterránea, por Fuertes de Gilbert Rojo, M. (2004).
2. 1 2  Menéndez Pidal de Navascués, Faustino (2000), pp. 97-99.
3. 1 2 3 4  García de Cortázar, J. Á. e Sesma Muñoz, J. Á. (2003). *Historia de la Edad Media. Una síntesis interpretativa* (3ª ed.). Madrid: Alianza Editorial. pp. 408–409. ISBN 84-206-8690-5.
4. 1 2  Mitre, E. (1979). *La España medieval* (1ª ed.). Madrid: Istmo. pp. 339-354. ISBN 84-7090-094-3.
5. ↑  «No que fai á cuestión heráldica, dado que [..] non hai dúbida de que o primeiro posuidor dos *paus de ouro e gules* foi Ramón Berenguer IV, non pode habela tampouco de que este emblema persoal o era entón (1150) dun membro da casa de Aragón, dentro da cal fíxose símbolo hereditario a partir da súa adopción polos tres fillos de aque, Afonso, Pedro e Sancho». Alberto Montaner Frutos (1995): *El señal del rey de Aragón: Historia y significado*. Zaragoza: Institución «Fernando el Católico», páxs. 27-28. ISBN 978-84-7820-283-8.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Casa de Aragón Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Fatás Cabeza, Guillermo e Guillermo Redondo Veintemillas (1995): *Blasón de Aragón: el escudo y la bandera*. Zaragoza: Deputación Xeral de Aragón. ISBN 84-7753-543-4 *(en castelán)*.
* Fluvià i Escorsa, Armand (1995): *Els Quatre Pals. L'escut dels Comtes de Barcelona*. Barcelona: Ed. Rafael Dalmau Editor (Episodis de la Història, 300). ISBN 84-232-0478-2 *(en catalán)*.
* Menéndez Pidal de Navascués, Faustino (2000): *Símbolos de España*. Madrid: Centro de Estudios Políticos y Constitucionales. ISBN 978-84-259-1110-1 *(en castelán)*.
* Serrano Daura, Josep (1997): "La donación de Ramiro II de Aragón a Ramon Berenguer IV de Barcelona, de 1137, y la institución del "Casamiento en Casa" *Estudis Històrics i Documents dels Arxius de Protocols* nº. 15 *(en castelán)*.
* Soldevila Zubiburu, Ferran (1935): *Història de Catalunya, Volum 1* Barcelona: Editorial Alpha. ISBN 84-7013-227-X (reed. 1963, 1968) *(en catalán)*.
* Torres-Solanot y García de Buestelo, Ignacio de (2002): Barras de Aragón. Barcelona: Torres-Solanot. ISBN 84-607-4148-6 *(en castelán)*.
* Ubieto Arteta, Antonio (1987): *Creación y desarrollo de la Corona de Aragón*. La Muela, Zaragoza: Anubar Ediciones. ISBN 84-7013-227-X *(en castelán)*.
* VV. AA. *Gran Enciclopèdia Catalana*: Aragó Arquivado 18 de outubro de 2019 en Wayback Machine. *(en catalán)*.

### Outros artigos

* Condado de Aragón
* Condado de Barcelona
* Coroa de Aragón
* Reino de Aragón
* Reino de Mallorca
* Reino de Sicilia
* Reino de Valencia
* Lista de monarcas de Aragón

### Ligazóns externas

* Juan Bassegoda Nonell: La reina Petronila en la Catedral de Barcelona *(en castelán)*.
* Antonio Durán Gudiol: "El rito de la coronación del rey en Aragón". *Argensola: Revista de Ciencias Sociales del Instituto de Estudios Altoaragoneses*, ISSN 0518-4088, Nº 103, páxs. 17-40. (ler completo en PDF) *(en castelán)*.
* "Coronación real" Arquivado 19 de setembro de 2016 en Wayback Machine. Gran Enciclopedia Aragonesa *(en castelán)*.