Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Sanguñedo.

**San Salvador de Sanguñedo** é unha parroquia do concello de Verea na comarca da Terra de Celanova, na provincia de Ourense. No ano 2020 tiña noventa e sete habitantes, deles cincuenta eran homes e corenta e sete eran mulleres, o que supón unha diminución de 84 habitantes en relación ao ano 2000. A parroquia engloba os lugares de Abeleda, Balín, Casal de Abade, Os Casares, Outeiro e Sanguñedo.

Demografía
----------

Sanguñedo atópase nunha situación de crise demográfica, situación bastante común no interior de Galicia, sobre todo no rural. No ano 2020 tiña 97 habitantes, deles 50 eran homes e 47 eran mulleres, o que supón unha diminución de 84 habitantes en relación ao ano 2000.

Xeografía
---------

### Extensión parroquial

Con 12,69 quilómetros cadrados, Sanguñedo é a terceira parroquia máis extensa do concello de Verea, tras San Miguel de Bangueses e santo Andrao de Cexo. Nela atopamos os núcleos de poboación de Abeleda, Casal de Abade, Casares, Outeiro e Sanguñedo.

### Cursos fluviais

* Río Ourille
* Regato de Balín
* Regato da Cernadela
* Regato de Sanguñedo
* Regato do Sobradiño
* Regato de Quintela

Toponimia
---------

San Salvador é un dos nomes que recibe Xesús como "salvador do xénero humano". Salvador empregouse en substitución de Xesús, xa que se consideraba grave irreverencia empregar este último como nome de persoa. O étimo vén do latín s*alvator/-oris* (salvador, liberador, redentor). Con este nome é tamén coñecido San Salvador de Horta. Por outra banda, Sanguñedo é un fitotopónimo, ven do arbusto sangomiño, sanguino, sanguvino ou sanguineto (*Rhamnus sanguineus) (Cornus sanguinea)* .

Lugares de interese
-------------------

### Igrexa de San Salvador de Sanguñedo

Igrexa de San Salvador de Sanguñedo.
A igrexa de San Salvador foi construída a principios do século XVIII, conta con algúns elementos complementados no século XIX. Segundo a inscrición do canteiro que se atopa na fachada posterior, a obra foi rematada no ano 1707. A fachada ten unha porta de lintel sinxela e remata cunha cornixa curva. Nos extremos da cornixa érguense dous pináculos puntiagudos rematados en esfera. O campanario está conformado por dous arcos romanos, nos cales se atopan dúas campás, unha por arco. Por riba deste corpo hai outros dous pináculos, similares aos situados na cornixa, e máis unha estrutura triangular sobre a cal está un pararaios ornamental con forma de cruz grega. A igrexa conta con tres altares; o altar maior ten un retablo construído en 1713 polo escultor Gregorio Álvarez, veciño de Quintela de Leirado e dourado por Agustín Vázquez; nel atópanse as imaxes da Inmaculada, San Francisco, Santo Antón e San Xosé. Os altares colaterais do Evanxeo da Nosa Señora do Carme e da Epístola da Nosa Señora das Dores, albergan as tallas da Virxe do Carme, Santa Tereixa, Santo Antón e San Bieito. 

### Cruceiro do Campo de Outeiro

O cruceiro de Sanguñedo está situado no Campo do Outeiro, diante da igrexa de San Salvador de Sanguñedo a medio camiño entre o lugar de Sanguñedo e Outeiro. Data do mesmo século que a igrexa (s. XVIII). O pedestal consta de tres chanzos, sobre el atópase un varal, primeiro cuadrangular e logo octogonal, que engarza cun capitel dórico e remata nunha cruz florenzada ocupada, no anverso, por un Cristo de expresividade dramática con pano de pureza e, no reverso, por unha Virxe orante sobre anxo. 

### Capela da Virxe dos Remedios

A capela, que se atopa en Casares, é de planta rectangular e ten o tellado a ter augas. Accédese á mesma por un adro porticado con asentos pétreos ao redor, apoiado en columnas de cemento. No retablo atopamos a Virxe dos Remedios e do Amparo. 

### Ruta do Briñal

Ruta sendeirista que trascorre por camiños agropecuarios que conectan diversos lugares das parroquias de Sanguñedo, Ourille e Pitelos. Une Casal de Abade coa aldea de Sabucedo. Por este sendeiro os gandeiros conducían o gando entre os prados da zona. O nome da ruta vén dado polo miradoiro do Briñal.

### Eira dos canastros de Casal de Abade

Na aldea hai unha eira comunal con canastros *(denominación da zona)* do século XIX. 

### Pozo Mimón

Poza fluvial no transcurso do regato do Sobradiño. Conta unha lenda[] que un día pasaba un cura montado nunha besta ao carón do regato do Sobradiño cando de súpeto caeu el e máis a besta á poza. Dende aquela algunhas persoas intentaron atopar os corpos sen vida, os cales nunca foron atopados.

### Muíños de Caíde

Os muíños atópanse no curso do regato do Sobradiño. Foron empregados dende mediados do século XVII ata a mecanización do moído. Crese que en orixe eran propiedade do abade.

### Ponte do Cubo

Ponte empregada polos gandeiros para salvar o regato de Quintela. Forma parte da ruta do Briñal.

Galería de imaxes
-----------------

* Igrexa de San Salvador de Sanguñedo.Igrexa de San Salvador de Sanguñedo.
* Cruceiro do Campo de Outeiro.Cruceiro do Campo de Outeiro.
* Casal de Abade.Casal de Abade.
* Eira dos Canastros de Casal de Abade.Eira dos Canastros de Casal de Abade.
* Regato do Sobradiño.Regato do Sobradiño.
* Pozo Mimón.Pozo Mimón.
* Muíños de Caíde.Muíños de Caíde.
* Regato de Quintela.Regato de Quintela.
* Abeleiro da Abeleda.Abeleiro da Abeleda.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Sanguñedo

| Lugares da parroquia de Sanguñedo no concello de Verea (Ourense) |  |
| --- | --- |
| Abeleda | Balín | Casal de Abade | Os Casares | Outeiro | Sanguñedo |

### Parroquias de Verea

| Galicia | Provincia de Ourense | Parroquias de Verea |  |
| --- | --- |
| Albos (San Mamede) | Bangueses (San Miguel) | Cexo (Santo Adrao) | Domés (San Martiño) | Gontán (Santo André) | Ourille (San Pedro) | Pitelos (Santa María) | Portela (Santa Baia) | Sanguñedo (San Salvador) | Santa María de Cexo (Santa María) | Verea (Santiago) |

Notas
-----

1. 1 2  Decreto 332/1996, do 26 de xullo, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da Provincia de Orense.
2. ↑  "Instituto Nacional de Estadística. Nomeclátor. Relación de unidades poboacionais.". *www.ine.es*. Consultado o 2021-02-01.
3. 1 2 3 4 5  Méndez Míguez, Carlos (2020). *Toponimia de Verea*. Noia (A Coruña). ISBN 978-84-1217-313-0. OCLC 1254476944.
4. ↑  "SALVADOR, radicación". *Etimologías de Chile - Diccionario que explica el origen de las palabras* (en castelán). Consultado o 2021-09-02.
5. ↑  amil (2021-01-26). "Microtoponimia ou nomes dalgúns eidos na parroquia de Dadín (O Irixo)". *BadalNovas*. Consultado o 2021-01-31.
6. ↑  "Estudos de toponimia galega. Nicandro Ares Vázquez". Arquivado dende o orixinal o 13/02/2021. Consultado o 31/01/2021.
7. ↑  "Iglesia de San Salvador de Sanguñedo – Terra de Celanova — Serra do Xurés" (en castelán). Consultado o 2021-01-29.
8. ↑  "Ruta do Briñal". *Wikiloc | Rutas del Mundo* (en castelán). Consultado o 2021-01-30.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Verea

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20548147
* código INE: 32084100000

 |