recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Leira.

O **río Leira** é un pequeno curso fluvial da comarca de Valdeorras. É afluente do río Sil pola súa beira dereita.

Percorrido
----------

O río Leira nace ao pé do monte Montouto, a uns 1.260 m de altitude en terras que pertencen a Vilamartín de Valdeorras, preto da estrema entre Galicia e Castela e León. Ten unha lonxitude total de 12 km[], ao cabo dos que desemboca no río Sil á altura da vila Vilamartín de Valdeorras. O conxunto da súa conca atinxe 45 km².

Todo o seu percorrido descende polo concello de Vilamartín.

Explotación
-----------

Un tradicional aproveitamento do río foi para unha ferraría ou mazo, que remontaba ao século XVI, e que era propiedade do mosteiro lucense de Samos. Desamortizada no XIX, seguiu en funcionamento en mans privadas até ben entrado o século XX.

Foi dos primeiros leitos da comarca de Valdeorras, que se utilizaron para a produción de enerxía eléctrica.

  


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre ríos de Galicia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9071875
* GeoNames: 3118578

 |
**Johann Balthasar Held**, finado en 1709, foi un respectado construtor de órganod en Lüneburg e Stettin.

Traxectoria
-----------

Held foi traballador do taller de Georg Nitrowski en Gdańsk (Danzig) entre 1672 e 1675, e posteriormente mestre traballador do taller de Arp Schnitger. Entre outros traballos, Held axudou na construción do órgano de St.-Katharinenkirche. Logo de traballar no órgano de Martinikerk en Groningen entre 1691 e 1692, Held trasladouse a Lübeck, onde levou a cabo varios proxectos de órganos, así como reparar o órgano de Dietrich Buxtehude en 1695. En 1701, coñeceu a Johann Sebastian Bach en Lüneburg mentres realizaba reparacións no órgano da Igrexa de San Miguel da cidade alemá. Con el o xove Bach aprendeu máis sobre a construción de órganos. Morreu en 1709.

Notas
-----

1. ↑  classichistory.net (ed.). "Johann Sebastian Bach - His early life" (en inglés). Consultado o 12 de xuño de 2015.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fock, Gustav (1974). Bärenreiter, ed. *Arp Schnitger und seine Schule. Ein Beitrag zur Geschichte des Orgelbaues im Nord- und Ostseeküstengebiet* (en alemán). Kassel. pp. 186–187. ISBN 3-7618-0261-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1692489
* WorldCat
* VIAF: 102518782
* CERL: cnp01202010
* DeutscheBio: 139656367
* GND: 139656367

 |
**Melquíades Lestón Romero**, nado en Porto do Son en 1906 e finado en Santiago de Compostela en 1959, foi un mariñeiro e sindicalista libertario galego.

Traxectoria
-----------

Emigrado nos Estados Unidos, retornou e afiliouse ao sindicato Protección Obrera de Porto do Son. Traballou na frota do Gran Sol radicada no porto de Xixón. Alí foi un dos fundadores da Unión Pesquera, que se integrou na UGT en maio de 1931, e un dos que contribuíu á integración do sindicato na CNT. Foi propagandista da Federación Regional de Industria Pesquera. O golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 sorprendeuno en Xixón, onde foi delegado de Frota Mayor no Comité de Industrias Pesquera e participou na Confederación Regional Galaica en Asturias. Cando caeu a fronte norte, conseguiu escapar a Valencia onde foi secretario da Federación de Agrupaciones de Gallegos Libertarios. Detido no campo de Albaterra ao rematar a guerra, foi xulgado en Valencia por auxilio á rebelión e condenado a cadea perpetua. Pasou seis anos no Penal de San Miguel de los Reyes. Liberado en 1945, marchou ao exilio en Tunisia, onde foi asesor do presidente Habib Bourguiba en materia de pesca. A mediados dos anos cincuenta perdeu a razón e foi repatriado.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández, Eliseo; Pereira, Dionisio (2004). Positivas, ed. *O anarquismo na Galiza*. Santiago de Compostela. pp. 155–156. ISBN 84-87783-79-1.

### Ligazóns externas

* Melquíades Lestón na páxina web *Nomes e Voces*.
O **Krka** é un río de Eslovenia, afluente do Sava, que flúe principalmente pola rexión da Baixa Carniola (*Dolenjska* en esloveno). Con 93 km de curso é un dos símbolos desa rexión.

Percorrido
----------

A lonxitude do río é de algo máis de 93 km}}. O seu curso comeza en Gradiček, a 312 m de altura, preto da aldea de Krka, a uns 10 km de Ivančna Gorica e a uns 25 km ao sueste da capital do país, Ljubljana. As súas augas móvense en dirección sueste, antes de xuntarse co gran río Sava, afluente do Danubio, á altura da cidade de Brežice, a 114 m de altitude, preto da fronteira con Croacia. Novo Mesto é a cidade máis importante situada nas súas beiras.

### Afluentes

Os seus afluentes principais son os regos *Klamfer*, *Težka voda* e *Lešnica*.

Contorna ambiental
------------------

É o único río esloveno no que se produce toba. A fauna do río é rica, con presenza de numerosas aves, peixes, anfibios mesmo animais cavernícolas, propios das zonas cársticas das beiras. Estas características levaron a declarar o Krka zona protexida desde 1969.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1126509
* WorldCat
* VIAF: 238378995
* DARE: 44022
* GeoNames: 3197204
* GND: 4094289-2
* NKC: ge750042

 |
*"Neste lugar ás dúas beiras da estrada ao mencer do 15 de setembro de 1936 apareceron asasinados polos fascistas os corpos de*  
*Marcial Araújo Conde*  
*Eugenio Arbones Castellanzuelo*  
*Luís Bilbatúa Zubeldia*  
*Segundo Echegaray García*  
*Adolfo Morgade Pazos*  
*Abraham Muñoz Arconada*  
*Inocencio Taboada Montoto.*  
  
*O pobo non esquece*.  
*15 de setembro de 2007."*
**Marcial Araujo Conde**, nado en Vigo e finado na mesma cidade o 15 de setembro de 1936, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Militante do PCE. Irmán de Eduardo e Florencio Araujo Conde. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido no Frontón e asasinado polos falanxistas en Cabral o 15 de setembro, con Eugenio Arbones Castellanzuelo, Segundo Echegaray García, Adolfo Morgade Pazos, Luís Bilbatúa Zubeldia, Inocencio Taboada Montoto e Abraham Muñoz Arconada.

Notas
-----

1. ↑  "Un recuerdo que no fue bien acogido por algunos". *La Voz de Galicia* (en castelán). 24/10/2007.
2. ↑  "Un monumento recordará a un grupo de siete personas fusiladas en Cabral en septiembre de 1936" *La Voz de Galicia*, 16/9/2007 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Marcial Araujo Conde na páxina web *Nomes e Voces*.
**Tiuya** (en castelán: *Tuilla*, en asturiano: *Tiuya* e oficialmente **Tiuya/Tuilla**) é unha parroquia do concello de Langreu, no Principado de Asturias, e un lugar de devandita parroquia.

A parroquia ten unha extensión de 9,62 km² e unha poboación de 1.429 habitantes (2010). Está situada no extremo nordés do concello, limitando coa parroquia de La Felguera, e cos concellos de Siero e San Martín del Rey Aurelio.

Tiuya non foi parroquia ata a súa segregación de La Felguera no século XIX. É unha zona de profunda tradición mineira que se sitúa na zona do val do río Candín, o cal dá nome ao campo de fútbol do CD Tuilla, equipo que milita en Terceira División.

O lugar de Tiuya atópase a unha altitude de 260 m e atópase a escasa distancia de La Felguera. Tiña unha poboación de 839 habitantes no ano 2009. Celebra anualmente as súas festas en honra á Virxe do Amparo no mes de agosto. Outras das poboacións importantes da parroquia son La Braña ou El Fondaque.

Historia
--------

Foi un lugar moi próspero co auxe do carbón, chegando a ter uns 5.000 habitantes, e con iso comercios, dous cines, bares, escolas etc. e decaíu coa reestruturación da industria hullera nos anos 1980.

### Lugares de interese

A senda do Trole ou a Senda da Braña son algúns dos itinerarios naturais que rodean a parroquia, ademais de vellos vestixios mineiros, entre eles o Pozo El Terrerón, o Pozo Mosquitera, túneles de trens mineiros, ou explotacións ao descuberto que formaron lagos e áreas recreativas etc.

### Etimoloxía

*Tiuya* pode significar *terra de hulla* ou ser, pola contra, un antropónimo feminino de orixe centroeuropeo ou masculino xermánico (*Tiuya Teodilda* ou *Teudivigia*).

Comunicacións
-------------

As súas liñas de comunicación son a AS-323 e a liña Xixón-Laviana de FEVE, antigo Ferrocarril de Langreu, un dos primeiros construídos en España. Ademais, un autobús da empresa Coalla desprázase regularmente ata La Felguera.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3321981
* código INE: 33031070000
* GeoNames: 3107404

 |
Coordenadas: 43°03′15″N 5°46′11″O﻿ / ﻿43.05408777, -5.76979032

Igrexa da parroquia.
Mapa parroquial de Ḷḷena.
**Cabezón** é unha parroquia do concello asturiano de Ḷḷena. Atópase na parte centroriental do concello e linda ao noroeste coa parroquia de Las Puentes, ao nordés coa de Parana, ao sur coa de Payares e ao leste e o sueste coa provincia de León. Ten unha extensión de 12,11 km² e unha poboación de 26 habitantes segundo datos do INE de 2010, repartidos nos seguintes núcleos de poboación: Cabezón, La Muela, Naveo, La Romía Baxo e La Romía Riba. Casarías: El Posaúriu e Ventaveranes.

Notas
-----

1. ↑  "Topónimos oficiais do concello de Ḷḷena" (PDF). *sede.asturias.es*. Consultado o 6 de agosto de 2021.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* VV.AA. *Diccionario geográfico de Asturias*. Oviedo, Editorial Prensa Asturiana, 2000.

| * v
* c
* e
Asturias Parroquias de Ḷḷena  |
| --- |
| 
* Cabezón
* Campumanes
* Carabanzo
* Casorvía
* Castieḷḷo
* Columbieḷḷo
* Congostinas
* Chanos de Somerón
* Erías
* Felgueras
* Muñón Cimiru
* Muñón Fondiru
* Parana
* Payares
* Piñera
* La Pola
* Las Puentes
* Samiguel del Río
* Sotieḷḷo
* Teyeo
* Tuíza
* Viḷḷayana
* Xomezana
* Zurea

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13146841
* código INE: 33033010000

 |
Coordenadas: 43°10′19″N 5°50′01″O﻿ / ﻿43.17199941, -5.83371196

Mapa parroquial de Ḷḷena.
**Muñón Fondiru** é unha parroquia do concello asturiano de Ḷḷena. Atópase na parte noroccidental do concello, ten unha extensión de 4,2 km² e linda ao noroeste coa parroquia de Muñón Cimiru e ao nordés coa de Viḷḷayana. O resto da súa extensión está arrodeada por terras da parroquia de La Pola. A súa poboación, que se reparte entre a vila homónima (142 habitantes) e as casarías de El Vayo, Brañaḷḷamosa, El Cortijo e Torneros, é de 160 habitantes (INE, 2010).

Segundo recolle o investigador Luciano Castañón, os habitantes da vila son coñecidos como *marmechirus* pola abundancia de *marmichus* (marmeleiros) que hai na parroquia.

Notas
-----

1. ↑  "Topónimos oficiais do concello de Ḷḷena" (PDF). *sede.asturias.es*. Consultado o 6 de agosto de 2021.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* VV.AA. *Diccionario geográfico de Asturias*. Oviedo, Editorial Prensa Asturiana, 2000.

| * v
* c
* e
Asturias Parroquias de Ḷḷena  |
| --- |
| 
* Cabezón
* Campumanes
* Carabanzo
* Casorvía
* Castieḷḷo
* Columbieḷḷo
* Congostinas
* Chanos de Somerón
* Erías
* Felgueras
* Muñón Cimiru
* Muñón Fondiru
* Parana
* Payares
* Piñera
* La Pola
* Las Puentes
* Samiguel del Río
* Sotieḷḷo
* Teyeo
* Tuíza
* Viḷḷayana
* Xomezana
* Zurea

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13147795
* código INE: 33033240000

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Lavadoiro (homónimos).
Antigo lavadoiro.
Un **lavadoiro** é un lugar destinado ao lavado da roupa.

Antigamente, o lavadoiro era o lugar dentro ou fóra do fogar no que se lavaba a roupa á man sobre unha táboa ou pedra lisa que tamén recibía este nome, moitas veces no mesmo río ou regueiro.

Cos anos, e especialmente en Galicia, os lavadoiros, que adoitaban ser públicos e de uso colectivo, convertéronse nunha construción popular preto das fontes á que as veciñas do lugar acudían a lavar a roupa no que constituía unha actividade de socialización. Estes lavadoiros públicos consistían nunha canle que traía a auga a un ou varios depósitos de granito ou formigón. Ós lados destes depósitos había lousas inclinadas para lavar á man sobre elas. A miúdo contan cunha cuberta sostida por catro ou seis piares de pedra ou obra a xeito de alpendre. As cubertas adoitan ser a catro augas con dúas tesoiras de madeira.

O número de lavadoiros medrou nas aldeas especialmente no século XX, antes da chegada da lavadora individual.

Unha veciña do Grove, usuaria durante toda a súa vida dun destes lavadoiros tradicionais, relatou o labor de lavar a roupa á man, que foi resumido así:

> 
> 
> "*Lavar ben a roupa era unha arte, ademais dun traballo delicado e laborioso. As lavandeiras seguían un protocolo rigoroso que comezaba por separar a roupa branca da de cor. A roupa metíase peza a peza no lavadoiro. Empapábase, enxaboábase e fregábanse as manchas difíciles. Despois de enxaboada, a roupa amoreábase no lavadoiro para que fose amolecendo. Peza por peza mergullábase na auga e zapateábase contra o lavadoiro para deixala limpa e aclarada.*  
> *Lavar a roupa branca era máis laborioso. Enxaboada e sen torcer, botábase ao clareo. Estendíase ao sol sobre o campo de herba e a luz eliminaba as manchas máis difíciles, recuperando a súa brancura. Aclarada e relucente, quedaba a tender nos toxos dos arredores*"
> Carmen a dos Coupríns
> 

Nun fogar moderno, un lavadoiro está equipado cunha lavadora e unha secadora automáticas, e a miúdo un lavabo grande para lavar á man os artigos delicados, así como unha táboa de pasar o ferro. Moitas veces o lavadoiro áchase no soto das vivendas, mais en moitas casas modernas pódese atopar no piso terreo preto da cociña ou no sobrado preto dos cuartos.

Galería de imaxes
-----------------

* Lavadoiro en Sarria.Lavadoiro en Sarria.
* Lavadoiro en Arcos.Lavadoiro en Arcos.
* Gondomar.Gondomar.
* Lavadoiro do Chalón en Muros.Lavadoiro do Chalón en Muros.
* Ganade, Xinzo de Limia.Ganade, Xinzo de Limia.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lavadoiro Modificar a ligazón no Wikidata*** |
**Thomas "Quorthon" Forsberg**, nado o 17 de febreiro de 1966 e finado o 7 de xuño de 2004, foi un músico sueco, fundador e compositor da banda pioneira do Black metal e Viking Metal Bathory. Compositor e letrista de tódalas cancións da banda, está considerado o pai de ámbolos xéneros musicais.

Traxectoria
-----------

Quorthon formou a banda Bathory no ano 1984 cando contaba con 18 anos. Nos primeiros álbums crea un estilo que moitas bandas tratarían de emular tempo despois, o Black Metal coma tal aparece por vez primeira nestes discos.

A comezos dos 90, toma o control total da banda, adicándose a afondar no traballo de estudio e contratando músicos de sesión cando lle era preciso. En moitas ocasións tamén empregaba baterías sintéticas.

En 1993 deixa a Bathory aparcado por un tempo, sacando dous discos baixo o nome de "Quorthon". O primeiro foi chamado Album (1994) e o seguinte Purity of Essence (1997). Aquí atopamos unha música máis orientada ao Rock, alonxándose do que habitualmente fai con Bathory.

Os seguintes discos foron en certo xeito unha volta ao estilo dos primeiros, mais non tiveron o éxito daqueles. En 1996 Quorthon lanza Blood on Ice un albúm conceptual gravado en 1989 pero que non fora editado naqueles intres porque consideraba que estaba por rematar. Continuaría por este camiño coa saga Norland, facendo un intermedio con Destroyer of Worlds que é unha mistura dos estilos que veu desenvolvendo durante toda a súa carreira.

Foi atopado morto dun ataque ó corazón o 7 de xuño do 2004 no seu apartamento.  Tiña 38 anos e xa anteriormente sufrira dalgúns problemas de corazón.

O seu pai, Börje "Boss" Forsberg, é o propietario de Black Mark Productions, o selo discográfico independente que Quorthon fundou e baixo o que editou tódalas súas gravacións.

Discografía
-----------

**Con Bathory**

* *Bathory* (1984)
* *The Return* (1985)
* *Under the Sign of the Black Mark* (1986)
* *Blood Fire Death* (1988)
* *Hammerheart* (1990)
* *Twilight of the Gods* (1991)
* *Requiem* (1994)
* *Octagon* (1995)
* *Blood On Ice* (1996)
* *Destroyer of Worlds* (2001)
* *Nordland I* (2002)
* *Nordland II* (2003)

**Coma Quorthon**

* *Album* (1994)
* *Purity of Essence* (1997)

Equipo empregado
----------------

* Ibanez Destroyer I
* Gibson electric guitars
* Gibson electric bass guitars
* Dean Markley Strings
* Jim Dunlop picks
* Marshall amps

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Bathory's official Web siteArquivado 12 de novembro de 2020 en Wayback Machine.(en inglés)
* The Label Black-Mark (en inglés)
* Quorthon at Encyclopaedia Metallum (en inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q380318
* WorldCat
* VIAF: 39145969926332250147
* AllMusic: mn0000861981
* BIBSYS: 12025674
* Discogs: 268059
* Europeana: ID
* GND: 134798414
* IMDb: nm1524713
* ISNI: 0000 0000 5962 0416
* LCCN: no2009074713
* Metal Archives: 9306
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0176066

 |
O **Templo do Pobo**,[] foi unha organización relixiosa fundada nos Estados Unidos no ano 1955 polo reverendo James Warren Jones (Jim Jones), baixo a denominación de *Igrexa Cristiana de Pentecostal*, pero que en cuestión de anos cambiou as súas crenzas relixiosas para chegar a soster unha mestura de comunismo e cristianismo, cunha doutrina ecléctica que integraba a oposición ao racismo, a deificación do seu líder, a organización dunha comunidade marxista autárquica e a efectiva prohibición da apostasía dentro de dito culto.

O Templo do Pobo estaba afiliado coa denominación protestante Discípulos de Cristo á cal se uniu Jim Jones en 1952, até que fundou a súa propia comunidade relixiosa no ano 1955, usando a denominación de Templo do Pobo na cidade de Indianápolis, Illinois, nos Estados Unidos onde Jones patrocinaba programas de beneficiencia en favor de pobres e xente sen fogar, ademais de abrir a súa congregación á poboación negra da cidade, rexeitando así a segregación racial imperante entón no país. Cara a 1959 o Templo do Pobo comezou a requirirlle ós seus adherentes que intensificasen os seus vínculos deixando así de lado as relacións cos seus familiares alleos a congregación, prohibindo que as festividades relixiosas fosen celebradas con persoas alleas a congregación. Mentres tanto as ideas comunistas de Jones pasaron a ser o fundamento da orde relixiosa, aínda que os líderes do *Templo do Pobo* (incluído o propio Jim Jones) loitaron por evitar que a doutrina marxista da súa congregación fose demasiado visible para os seus fieis.

En 1963, o Templo do Pobo comezou a aceptar oficialmente a idea de crear unha comunidade agraria autosuficiente e illada do resto da sociedade, baseada no comunismo e convocando todos os seus crentes a unirse a este esforzo e saír da zona de Indianápolis. O punto elixido por Jim Jones para a nova sede da organización relixiosa foi a localidade de Ukiah en California, en 1965, cando xa a metade da congregación estaba formada por xente de raza negra. A partir desta data, rotas as relacions amigables e familiares dos fregueses, Jim Jones manifestou a ruptura coa Biblia cristiá e denunciou os Estados Unidos e o capitalismo coma o anticristo, proclamando que tan só o comunismo era a doutrina que aseguraba a salvación dos seguidores do Templo do Pobo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q477125
* WorldCat
* VIAF: 159431464
* BNF: 12008939w
* EBID: ID
* GND: 2086442-5
* LCCN: n79017271
* NKC: kn20040218007
* SUDOC: 028207319

 |
**Valga maakond**| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bandeira | Escudo de armas |

 |
| **Capital** | Valga, Estonia |
| **Gobernador** | Georg Trašanov |
| **Área** | 2,044 km² |
| **Poboación** ;- Densidade | 35,05917.2/km² |
|  |

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Valga (homónimos).
O **Condado de Valga** (en estoniano **Valga maakond** ou **Valgamaa**) é o nome dun dos quince condados nos que está dividida administrativamente Estonia. Está situado na parte meridional do país e limita co Condado de Põlva e o Condado de Võru ao leste, con Letonia ao sur e ao oeste, e co Condado de Viljandi e o Condado de Tartu ao norte. A súa capital é Valga).

Goberno rexional
----------------

O goberno do condado (en estoniano *Maakonnavalitsus*) é dirixido por un gobernador ou *maavanem*, que é nomeado polo goberno de Estonia por un período de cinco anos.

Subdivisión administrativa
--------------------------

O condado está dividido en 13 concellos: dous urbanos (en estoniano *linn*; unha terceira cidade, Otepää, é parte dun concellos rural) e 11 concellos rurais (en estoniano *vald*).

### Concellos urbanos

* Tõrva
* Valga

Concellos do condado de Valga
### Concellos rurais

* Helme
* Hummuli
* Karula
* Otepää
* Palupera
* Puka
* Põdrala
* Sangaste
* Taheva
* Tõlliste
* Õru

| * v
* c
* e
Condados de Estonia |
| --- |
| 
* Harju
* Hiiu
* Ida-Viru
* Järva
* Jõgeva
* Lääne
* Lääne-Viru
* Pärnu
* Põlva
* Rapla
* Saare
* Tartu
* Valga
* Viljandi
* Võru

 |  |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q192362
* GeoNames: 587875
* MusicBrainz: ID
* OSM: 351379

 |
**FIP** (orixinalmente **France Inter Paris**) é unha emisora de radio francesa de ámbito nacional pertencente á cadea pública Radio France. Iniciou as súas emisións o 5 de xaneiro de 1971.

Formato
-------

O concepto que hai detrás de FIP apenas cambiou dende a súa creación: música continua, interrompida só para boletíns de tráfico, anuncios ocasionais sobre próximos eventos, e emisión de noticias breves 10 minutos antes de cada hora, pero sen publicidade.

A programación de FIP é unha mistura ecléctica de xéneros musicais: chanson, clásica, música de cine, jazz, rock, música do mundo e máis, pero poñendo un especial coidado no paso dun tema a outro. FIP é unha das poucas emisoras do mundo en transmitir este tipo de programación durante todo o día.

Historia
--------

A emisora foi creada o 5 de xaneiro de 1971 por Jean Garetto e Pierre Codou, ambos presentadores de fin de semana en France Inter. Emitía desde París, en 514 m (585 kHz) na onda media, de aí o seu nome orixinal **F**rance **I**nter **P**aris 514. Destacou polo seu particular estilo de programar e o ton doce dos seus locutores informando dos problemas de tráfico con humor e ironía.

Logo de París, a emisora foi emulada noutras cidades (Lión, Marsella e así sucesivamente), nas cales emiten a mesma música e noticias cos eventos e o estado do tráfico local. A letra P en FIP cambia segundo a localización: FIB, FIL, FIM e así sucesivamente.

Como a maioría de emisoras de Radio Francia, FIP pasou á FM e estéreo.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial da emisora *(en francés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q961891
* WorldCat
* VIAF: 128456641
* BNF: 122729842
* LCCN: n81082459
* MusicBrainz: ID

 |
Molécula de ácido nítricoMolécula de ácido nítrico.
O **ácido nítrico** (HNO3) é un ácido forte monoprótico. É un líquido viscoso e corrosivo que pode ocasionar queimaduras graves nos seres vivos. Úsase como reactivo de laboratorio e para fabricar explosivos como a nitroglicerina e o trinitrotolueno (TNT), así como fertilizantes como o nitrato de amonio. Ademais, emprégase en metalurxia e en refinado, ó reaccionar coa meirande parte dos metais e na síntese química. Cando se mistura co ácido clorhídrico forma a auga rexia, un reactivo capaz de disolver o ouro e o platino. É un compoñente da choiva ácida.

Na industria química, o ácido nítrico emprégase co amoníaco para producir nitrato de amonio, un fertilizante.

Foi usado como protector da corrosión do aceiro no espazo exterior.

Notas
-----

1. ↑  esa. "Can citric acid be a green alternative to protecting steel?". *European Space Agency* (en inglés). Consultado o 2019-09-29.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q83320
* AAT: 300011764
* BNCF: 25617
* BNF: 12141895d
* BRE: 1805071
* EBID: ID
* FAST: 1037979
* GEC: 0234432
* GND: 4178973-8
* LCCN: sh85092048
* MAG: 2778504605
* NDL: 00572280
* NKC: ph237389
* PSH: 5871

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 7697-37-2
* ChEBI: 48107
* ChEMBL: CHEMBL1352
* ChemSpider: 919
* DrugBank: 15995
* DTXSID: DTXSID5029685
* ECHA: 100.028.832
* KEGG: D02313
* MeSH: D017942
* NIOSH: 0447
* PubChem: 944
* RxNorm: 1311391
* UNII: 411VRN1TV4

 |
Coordenadas: 36°47′N 118°3′L﻿ / ﻿36.783, -118.050

Praza de Liuquan no distrito de Zichuan.
**Zibo** é unha municipalidade da provincia de Shandong no leste da China. Segundo o censo, en 2010 tiña 4.530.600 habitantes.

Ten unha superficie de 5.938 km².Limítrofe ao oeste coa capital provincial Jinan, é froito da unión da antiga cidade de Zichuan (século II a.n.e.) e a cidade mineira de Boshan (de aí o nome Zi-Bo), e que en 1954 anexionouse unha terceira cidade, Zhangdian, nó de comunicacións na chaira setentrional, onde pasou a residir a sede administrativa do municipio.

A riqueza mineira converteuna no século XX nun grande e diversificado centro industrial.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q198370
* WorldCat
* VIAF: 237459324
* EBID: ID
* GeoNames: 1785286
* GND: 4652170-7
* MusicBrainz: ID
* OSM: 3468503

 |


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Praza da Roda

**A Roda** é unha parroquia do occidente asturiano, pertencente ao concello de Tapia de Casarego. A poboación desta parroquia é de aproximadamente 200 persoas[].

A parroquia é de carácter rural, con terreo frondoso e pradaría adicada á gandaría e agricultura. Conta con dous establecementos hostaleiros, Casa Camilo e El Zapateiro.

Movemento asociativo
--------------------

O grupo de teatro Pico de Faro foi creado en 1983 na Roda, e recibiu o nome pouco despois en recordo da ermida onde estivera a imaxe da Virxe das Neves. Tras varias actuacións polo occidente de Asturias, constituíuse en asociación co nome doutra xa desaparecida, que formaba parte tan só das lembranzas dos máis maiores: Centro de Instrucción y Recreo, constituíndo a mesma os compoñentes do grupo de teatro, e deixándoa aberta a toda a veciñanza. A través dela iníciase á vez a restauración do local chamado El Centro, que queda definido coma a súa sede social. [] O 18 de novembro de 1994, o grupo de teatro independizouse do Centro de Instrucción y Recreo, constituíndose en asociación con autonomía propia, e co nome Pico de Faro, seguindo coa programación de sempre.[]

A Asociación xuvenil El Columpio foi constituída no ano 1994. O festexo máis importante promovido pola mesma é a réplica da antiga feira da Roda, realizada xunto ó grupo Pico de Faro, e que ten lugar tódolos anos no mes de agosto. Este evento é, dende o seu comezo e xunto coa Festa dos mártires, a actividade máis relevante e significativa que se celebra con periodicidade anual na Roda.[]

Parroquias de Tapia de Casarego
-------------------------------

| Asturias | Parroquias de Tapia de Casarego |  |
| --- | --- |
| A Roda | Salave | Serantes | Tapia |

Notas
-----

1. ↑  "Repertorio toponímico e xentilícico da terra Eo-Navia" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 20 de xuño de 2013. Consultado o 09 de decembro de 2015.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2882801
* código INE: 33070020000
* GeoNames: 3119094

 |
A **síndrome respiratoria aguda grave** (**SARS**, siglas en inglés) ou **pneumonía asiática** é unha enfermidade relacionada coa pneumonía, da que se coñecen dous episodios. O axente causante é o coronavirus da SARS.

Pneumonía asiática I
--------------------

A pneumonía asiática fixo a súa aparición na provincia de Guandong en novembro de 2002 e declarouse como finalizada 8 meses despois. Estendeuse a uns 30 países, principalmente de Asia, deixando un saldo de 774 mortos, 349 deles en China e 299 en Hong Kong.

Pneumonía asiática II
---------------------

(datos de comezos de 2004)

### Repunta da enfermidade

As autoridades chinesas, confirman o segundo caso de síndrome respiratoria aguda grave (xaneiro 2004), coñecido como pneumonía asiática. Mentres, a Organización Mundial da Saúde (OMS), envía ó país asiático a un equipo de expertos para identificar a fonte de contaxio do último caso. A alarma saltou en Pequín, onde unha muller ingresou cos síntomas desta epidemia.

### A primeira afectada

Unha rapaza de 20 anos, atópase en corentena e sometida a tratamento no hospital de Guangzhou. Os primeiros síntomas de febre producíronse o 26 de decembro (2003). Ata 48 persoas que tiveron contacto estreito coa paciente foron illadas e sometidas a un proceso de desinfección da zona onde residía. Outras 52 persoas que tamén estiveron en contacto con ela foron sometidas a estreita vixilancia médica.

### Segundo afectado

Un produtor de televisión de 32 anos protagonizou o segundo caso da síndrome respiratoria. Foi declarado sospeitoso polas autoridades da provincia de Guangdong, o sábado 27 de decembro e o luns 29, confirmouse que se trataba dun caso de pneumonía asiática. Ningunha das 81 persoas que estiveron en contacto con este paciente amosaron síntomas da enfermidade e a última delas debería saír de corentena onte (28 de xaneiro de 2004).

Notas
-----

1. ↑  Thiel V, ed. (2007). *Coronaviruses: Molecular and Cellular Biology* (1st ed.). Caister Academic Press. ISBN 978-1-904455-16-5.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Coronavirus

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q103177
* BNCF: 56233
* BNE: XX552680
* BNF: 144738014
* EBID: ID
* GND: 4792694-6
* JSTOR: severe-acute-respiratory-syndrome
* LCCN: sh2003006472
* NDL: 00923387
* PSH: 12591

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 32835
* DOID: DOID:2945
* eMedicine: 237755
* GARD: 9237
* ICD-9: 079.82079.82
* ICD-10: U04.9
* KEGG: H00402
* MedlinePlus: 007192
* MeSH: D045169
* MeSH: C08.730.730
* NCIt: C85064
* Orphanet: 140896
* Patientplus: severe-acute-respiratory-syndrome
* UMLS: C1175175

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Iza.

O **río Iza** é un río afluente do río Tisza, no norte da Romanía. Nace no macizo de Rodna. Desemboca no río Tisza na cidade de Sighetu Marmației. Pasa polas comunas de Săcel, Săliștea de Sus, Dragomirești, Bogdan Vodă, Şieu, Rozavlea, Strâmtura, Bârsana, Onceşti, Vadu Izei, e Sighetu Marmației.

Afluentes
---------

Os seguintes ríos son afluentes do Río Iza:

Esquerda: Izişoara, Valea Teilor, Pârâul Repede, Valea Carelor, Bistriţa, Valea Largă, Băleasa, Valea Gropilor, Baicu, Slatina, Ieud, Gârbova Mare, Şieu, Salta, Slătioara, Valea Morii, Râul Vălenilor, Mara, Şugău e Valea Păstăilor, Ieudișor.

Dereita: Izvorul Baicului, Râul Satului, Valea Muntelui, Valea Caselor, Râul Corbului, Râul Porcului e Ronişoara.

Notas
-----

* Administrația Națională Apelor Române - Cadastrul Apelor - București
* Institutul de Meteorologie și Hidrologie - Rîurile României - București 1971
* Capitolul 3 Apa  Arquivado 17 de febreiro de 2021 en Wayback Machine.
* ICPA - Comune vulnerabile - Județul Maramureș
* Trasee turistice - județul Maramureș

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q786845
* GeoNames: 675409
* OSM: 15070592

 |
**Leticia** é un concello colombiano que se atopa no extremo sur do país. É a capital do departamento do Amazonas. Ten unha superficie de 5 968 km2 e unha poboación de 42 280 habitantes (2018), Malia estar arredada dos principais centros urbanos do país, sen comunicación por estrada, constitúe un nexo comercial importante co Brasil, debido á súa situación de cidade limítrofe sobre o río Amazonas e formando o trifinio coñecido como Tres Fronteiras co Perú e o Brasil.

Reúne case o 60% da poboación do departamento e a maior parte é indíxena de diversas comunidades como: os witotos, ingas, tucanos, ticunas e nukak. 
A cidade ten un gran crecemento demográfico e tecnicamente forma unha soa cidade xunto co concello brasileiro de Tabatinga.

Toponimia
---------

Leticia é un porto, chamado así polo transporte que se realiza a través de ríos, isto é común en Colombia que posúe unha rede fluvial de 24 725 km. Foi fundada como porto fluvial o 25 de abril de 1867 cando aínda pertencía ó Perú, e nun comezo chamouse San Antonio, nomeada así polo capitán peruano Benigno Bustamante, quen era Gobernador de Loreto (Perú). O 15 de decembro dese ano o porto cambiou de nome a Leticia, polo enxeñeiro Manuel Charón, na honra a Leticia Smith, a súa esposa. Este enxeñeiro era moi coñecido e importante na localidade.

Notas
-----

1. 1 2  "Información general de Leticia". Alcaldía municipal. Arquivado dende o orixinal o 03 de decembro de 2015. Consultado o 1 de maio de 2015.
2. ↑  "Resultados y proyecciones (2005-1020) del censo 2005". DANE. Arquivado dende o orixinal o 23 de setembro de 2015. Consultado o 1 de maio de 2015.
3. ↑  Población de Leticia, DANE, resultados oficiales del censo 2005, última consulta o 24 de xuño de 2010.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficialArquivado 08 de agosto de 2018 en Wayback Machine. *(en castelán)*

| * v
* c
* e
Concellos do Departamento de Amazonas |
| --- |
| 
* El Encanto
* La Chorrera
* La Pedrera
* La Victoria
* Leticia
* Mirití-Paraná
* Puerto Alegría
* Puerto Arica
* Puerto Nariño
* Puerto Santander
* Tarapacá

 |

* Portal:Colombia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q214913
* WorldCat
* VIAF: 158420544
* BNF: 11961782f
* EBID: ID
* GeoNames: 9172028
* LCCN: n92119379
* NKC: ge686036
* OSM: 1335174

 |
**Xefe Powhatan** ou ***Wahunsonacock*** (¿1547? - 1618) foi un líder dos powhatan, principal etnia da confederación de tribos que se estendía dende a actual cidade de Washington D. C. ata Carolina do Norte nos Estados Unidos. Rexía sobre uns 30 pobos, e gobernaba dende a poboación de Werowocomoco localizada no actual condado de Gloucester, Virxinia.

Segundo John Smith, en 1607 subxugou ás tribos do lugar e converteuse no seu xefe. Mantivo unha actitude ambigua cos colonos brancos, mais permitiu que no ano 1613, a súa filla Pocahontas casase con John Rolfe. Morreu no 1618 e foi sucedido polo seu irmán Opitchapan. Converteuse nun personaxe lendario para a posteridade, de xeito que algunhas familias da alta sociedade virxiniana afirman ser descendentes seus.

O personaxe homónimo do filme de Disney *Pocahontas* está baseado no personaxe histórico, ó cal pon a súa voz o actor sioux e militante do American Indian Movement Russell Means. No filme *The New World* é August Schellenberg quen interpreta o Xefe Powhatan.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Pobo powhatan

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q578878
* WorldCat
* VIAF: 28125001
* BMT: 206550
* CERL: cnp00495215
* EBID: ID
* FAST: 1842094
* GND: 128505737
* ISNI: 0000 0000 6681 4163
* LCCN: n83156257
* ODNB: 71111
* SNAC: w6j97kjr
* WikiTree: Powhatan-1

 |
| Kilkenny *Cill Chainnigh* |
| --- |
|  |
|  |
| **Provincia** | Leinster |
| **Condado** | condado de Kilkenny |
|
|
| **Poboación** | 22,179 hab. |
|
| **Altitude** | 60 m metros |
|
|
| Cidade da República de Irlanda  |

**Kilkenny** (en inglés) ou **Cill Chainnigh** (en irlandés) é unha cidade irlandesa da provincia de Leinster (Irlanda), á beira do río Nore no condado de Kilkenny do cal é a capital. Ten unha poboación de 22.179 habitantes (censo de 2006), dos cales 8.625 residen na cidade (facéndoa a cidade máis pequena de Irlanda), e ten unha altitude de 60 m sobre o nivel do mar.

Kilkenny recibiu o sobrenome durante séculos, e polo cal se fixo famosa, de "Cidade do mármore" (the "Marble City"), debido ao tipo de pedra negra que se atopa nas proximidades e que serve de adorno a moitos dos seus edificios.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q109092
* WorldCat
* VIAF: 134813710
* BNF: 12049048f
* EBID: ID
* GeoNames: 2963397
* GND: 4265639-4
* ISNI: 0000 0000 9642 2021
* MusicBrainz: ID

 |
Coordenadas: 31°15′07″N 131°04′55″L﻿ / ﻿31.251944444444, 131.08194444444

Un foguete Epsilon listo para ser lanzado desde Uchinoura.
O **Centro Espacial de Uchinoura**, antes denominado como **Centro Espacial de Kagoshima**, é un centro de lanzamento de foguetes do Xapón situado na prefectura de Kagoshima, ao sur do arquipélago xaponés.

Características
---------------

O centro espacial foi establecido en 1962 en Uchinoura, agora pertencente á cidade de Kimotsuki, na prefectura de Kagoshima. Orixinalmente era parte do Instituto de Ciencia Industrial da Universidade de Tokio, despois de que as instalacións equivalentes, en Iwaki (prefectura de Akita), pecharan. En 1964 o centro espacial pasou a ser parte do ISAS (*Institute of Space and Aeronautical Science*) e en 1981 converteuse nunha instalación de investigación independente, aínda que asociado ao ISAS. O seu nome cambiou de Centro Espacial de Kagoshima a Centro Espacial de Uchinoura ao formarse a JAXA (*Japan Aerospace Exploration Agency*). Desde o centro lánzanse tanto foguetes sonda como satélites, facendo tamén labores de seguimento e recolección de datos.

Notas
-----

1. 1 2  Mark Wade (2020). "Kagoshima" (en inglés). Consultado o 3 de agosto de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Centro Espacial de Uchinoura*** |

### Ligazóns externas

* Web do Centro Espacial de Uchinoura

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1077124
* Structurae: 10046142

 |
| Clifden *An Clochán* |
| --- |
|
|
| **Provincia** | Connacht |
| **Condado** | Condado de Galway |
|
|
| **Poboación** | 3.284 (1.255 na vila) hab. |
|
| **Altitude** | 50 metros |
|
|
| 

|  |
| --- |
| 53° 29' 00" N 10° 01' 00" O |

 |
| Cidade da República de Irlanda  |

**Clifden** (en irlandés: *An Clochán*) é unha vila de Connemara, no Condado de Galway, na provincia de Connacht, ao Oeste de Irlanda.

Xeografía
---------

A cidade máis grande de Connemara atópase entre a costa do océano Atlántico e o terreo escabroso das Montañas ao lado do Río Owenglen.

Historia
--------

Clifden é unha das últimas vilas construídas en Irlanda. John D’Arcy fundouno no século XIX nunha tentativa por atraer o comercio á zona.

Pola situación de Clifden ao lado do río e o océano Atlántico, a vila creceu rapidamente ata acadar a prosperidade na pesca. Ademais, a situación xeográfica da vila permítelle ser un lugar de turismo pola súa paisaxe de auga e montañas.

Na década de 1840, Clifden sufriu moitas dificultades a causa da fame. Moitas persoas morreron, o negocio perdeuse, e a vila quebrou. Porén, a vila puido reedificarse con subvencións estatais e volveu ser unha área próspera.

Clifden converteuse nunha vila de importancia na década de 1900, cando Guglielmo Marconi construíu o primeiro servizo radiofónico fixo que conectaba Europa con América do Norte.

Relixión
--------

O centro de Clifden dominado pola igrexa
Clifden encóntrase dentro da Diocese Católica de Tuam e da Diocese de Tuam, Killala e Achonry da Igrexa de Irlanda e o seu Omey Union Parroquial. Clifden ten dúas igrexas: St. Joseph's (católica) e Christ Church (anglicana).

Acceso
------

Situado a menos de 77 km dende Galway pola estrada N59, conta con servizos de autobús que conectan Galway e Clifden.

Turismo
-------

A situación da vila preto do océano e as montañas atrae a moitos turistas cada ano. A vila ofrece moitas oportunidades para ir de excursión. Tamén, ofrece moitas tendas, bares, restaurantes e locais, e hoteis para os turistas.

A bandeira de México ondea no centro da vila honrando a John Riley e ao seu Batallón de San Patricio, que serviron nas Forzas armadas de México na Guerra de Intervención estadounidense.

Lugares de interese
-------------------

Clifden dende Twelve Bens
* Twelve Bens.
* Connemara National Park.
* Abbazia di Kylemore.
* Castelo Ballynahinch.
* Sky Road.
* Derrygimlagh Bog .
* Inishbofin.
* Slyne Head Lighthouse.
* Omey Island.

Eventos
-------

* En agosto hai unha exhibición dos cabaliños de Connemara.
* En setembro hai un festival de obras de arte.
* Carreiras de cabalos.

Ligazóns
--------

* (en inglés)
* (en inglés)
* (en inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1024913
* WorldCat
* VIAF: 134829719
* EBID: ID
* GeoNames: 2965449
* LCCN: n00013975
* TGN: 1042714

 |
| Slane *Baile Shláine* |
| --- |
|
| Castelo de Slane |
| **Provincia** | Leinster |
| **Condado** | condado de Meath |
|
|
| **Poboación** | 1.587 (1.099 na vila) hab. |
|
| **Altitude** | 64 metros |
|
| **Páxina web** | Westport Town Council |
| 

|  |
| --- |
| 53° 42' 36" N 06° 32' 31" O |

 |
| Cidade da República de Irlanda  |

**Slane**, en irlandés **Baile Shláine**, é unha localidade situada no Condado de Meath, na provincia de Leinster (República de Irlanda). A vila está situada na marxe esquerda do río Boyne na intersección das vías que unen Dublín con Monaghan e Drogheda con Navan. No 2006 tiña unha poboación de 1.099 habitantes, o que supuxo un incremento de 823 habitantes respecto do ano 2002. A poboación da vila e do seu contorno rural no 2006 era de 1.587 fronte aos 1.336 do 2002. O centro da vila data do século XVIII e tanto a vila como os seus arredores conteñen moitos vestixios históricos de ata 5.000 anos.

Notas
-----

1. ↑  Censo do 2006 - Volume 1 - Population Classified by Area

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Slane na Historia
* The Boyne Valley Tourism Portal - Información e imaxes de Hill Of Slane
* Turismo de Slane
* Village Development Plan
* Meath Event Guide

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1778869
* WorldCat
* VIAF: 232800341
* GeoNames: 2961450
* GND: 4797922-7

 |
Coordenadas: 57°26′07″N 152°20′24″O﻿ / ﻿57.435277777778, -152.34

Entrada ao complexo de lanzamento espacial.
O **Complexo do Espazoporto do Pacífico - Alasca** (PSCA polas súas siglas en inglés), antes coñecido como **Complexo de Lanzamento Kodiak**, é un centro de lanzamento de foguetes espaciais dos Estados Unidos aberto en 1998.

Características
---------------

O complexo foi fundado en xaneiro de 1998, cando a Corporación para o Desenvolvemento Aeroespacial de Alasca comezou os traballos para un espazoporto comercial na Illa Kodiak, a 400 km de Anchorage e a 40 km ao suroeste da cidade de Kodiak. A illa proporciona un amplo rango de acimuts para lanzamentos a órbitas polares, con inclinacións orbitais de entre 59° e 110°.

Foi o primeiro complexo de lanzamento estadounidense non relacionado cun sitio de lanzamento federal, contando cunha superficie de 11 hectáreas na súa zona activa divididas en catro sitios: o centro de control e xestión de lanzamento (LCC), as instalacións de procesamento de cargas útiles (PPF), a instalación de procesamento e integración (IPF) e transferencia de montaxes (SCAT) e finalmente a estrutura de servizo e rampla de lanzamento (LP1). O complexo promóvese como un centro de lanzamento idóneo para enviar cargas de ata 3500 kg a órbitas polares e órbitas Molniya. O primeiro lanzamento feito desde o complexo tivo lugar o 5 de novembro de 1998, consistindo nun foguete suborbital da Forza Aérea para probar tecnoloxías de intercepción. O primeiro lanzamento orbital tivo lugar o 30 de setembro de 2001 mediante un foguete Athena 1.

Notas
-----

1. 1 2 3  Mark Wade (2023). "Kodiak" (en inglés). Consultado o 31 de maio de 2023.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Complexo do Espazoporto do Pacífico - Alasca*** |

### Outros artigos

* Athena 1
* Minotaur 4
* Illa Kodiak

### Ligazóns externas

* Web do PSCA

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q283842
* WorldCat
* VIAF: 147917342
* LCCN: n96102797

 |
En lingüística, o **caso ablativo** indica as circunstancias de lugar, de tempo, de modo, de causa, axente,... expresadas en galego mediante as preposicións *en, por, con, sen, sobre,*... Por exemplo: *no xardín hai flores, morreu pola patria* etc. O ablativo recibe o nome tamén de *complemento circunstancial*.

O ablativo emprégase en linguas como o latín ou o sánscrito. O ablativo latino combina o ablativo indoeuropeo (que indica «dende», procedencia), o caso instrumental (que indica «por» en construcións pasivas ou «con») e o caso locativo (que indica "en"). Partindo do significado orixinal destes casos, algúns outros se foron desenvolvendo, por exemplo o ablativo de causa (que indica ao «causante»), o ablativo de tempo (que indica o «momento», derivado do locativo) e o ablativo absoluto.

O seu nome vén do latín *ablatiuus*, do supino *ablatum*, do verbo *auferre*, quitar.

**Exemplos**:

* Latín: rosa, rosa.
* Nominativo: rosa (a rosa).
* Ablativo sing: rosa (por, con... a rosa).
* Ablativo plural: rosis (por, con... as rosas).

O ablativo, di Monlau, «é exclusivamente propio do latín; *ablatiuus proprius est romanorum*, di Prisciano; e chamárono *ablativo* ou *quitativo*, porque quita o valor da preposición que vai envolvida ou comprendida no dativo. Xulio César, no medio da súa guerra das Galias, ditou na súa tenda de campaña un tratado gramatical *De Analogia*, que dedicou a Cicerón, e no cal se acha por primeira vez o nome *ablativo* para designar o sexto caso da declinación latina, o cal non tiña nome propio, porque non existe na lingua grega».

En latín, o ablativo adoptou as funcións que empregaban os antigos casos instrumental e locativo. A construción latina en ablativo absoluto é un desenvolvemento destes usos do ablativo.

En finés (*suomi*), o caso ablativo é o sexto caso locativo. O seu significado básico é «expresar o lugar (aberto) dende onde se produce un desprazamento».

Exemplo: en finés, o (sufixo *-lta/-ltä*) : *piha* significa «xardín» -> *pihalta* «dende o xardín».

Os outros casos locativos en finés son:

* Caso elativo («fóra de»).
* Caso inesivo («dentro de» indicando localización).
* Caso ilativo («dentro de» indicando desprazamento).
* Caso adesivo («sobre» indicando localización).
* Caso alativo («sobre» indicando desprazamento).

Proveñen do ablativo vocábulos galegos como latín LŎCO > *logo*, HĀC HORĀ > *agora*, adverbios rematados en -MENTE > -*mente*, HOC ANNO > *hogano*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Ablativo absoluto

| * v
* c
* e
Caso gramatical das linguas aglutinantes e flexivas |
| --- |
| 
* ablativo
* acusativo
* comitativo
* dativo
* ergativo
	+ ergatividade
* inesivo
* nominativo
* vocativo
* xenitivo
* temporal

 |
| Categoría:Morfosintaxe |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q156986
* EBID: ID
* GEC: 0073712
* GND: 4218743-6
* MAG: 19617505
* Treccani: ablativo

 |
**Rafael Ochoa Carrasco**, nado en Vilagarcía de Arousa en 1906 e finado en Francia, foi un mestre, pintor e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Rafael Ochoa Rodríguez, factor do ferrocarril no Carril. En 1910 instalouse coa familia a Pontecesures ao ser nomeado o seu pai xefe desta estación. Estudou o Bacharelato no Instituto de Pontevedra. Ceramista e debuxante, foi discípulo de Carlos Maside. Foi pensionado pola Deputación de Pontevedra en 1930 para estudar a cerámica española e francesa. En Pontecesures estivo á fronte da fábrica de cerámica Celta. Militou no Partido Comunista. En 1933 marchou coa súa familia a Ourense, onde o seu pai fora trasladado como xefe de estación. Colaborou con deseños en *La Zarpa*. Preso na guerra, foi internado nun campo de refuxiados en Francia. Despois instalouse en París. Morreu no exilio.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* García Domínguez, Raimundo (2002). Universidade, ed. *O novelo dos anacos e outros exemplos (2000-2001)*. Santiago de Compostela. pp. 74–76. ISBN 84-9750-123-3. Consultado o 5 de outubro de 2013.

### Ligazóns externas

* Rafael Ochoa Carrasco na páxina web *Nomes e Voces*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17413357
* DBE: rafael-ochoa-carrasco

 |