O **pintor de Neso**, tamén coñecido como **Netos**, **Nessus** ou **pintor** **Nettos**, foi un pioneiro da pintura ática de figuras negras. Considéraselle o primeiro ateniense en adoptar o estilo corintio que desenvolveu o seu propio estilo e introduciu innovacións. O pintor de Neso é a miúdo coñecido por ser un dos pintores orixinais de figuras negras. Só traballou neste estilo, que se mostra no vaso co seu nome no Museo Arqueolóxico Nacional de Atenas. A maioría das cerámicas coñecidas do pintor de Neso foron atopadas en cemiterios e morgues.

Para o período que nos ocupa, é a primeira personalidade claramente definida dun oleiro que chega até nós, e que foi a primeira gran personalidade da nova cerámica ática está testemuñado pola presenza dun dos seus vasos na Península Itálica, o primeiro vaso ático atopado nun territorio que ata entón fora monopolio comercial corintio; o fragmento que se conserva agora consérvase en Leipzig, e foi atopado en Caere, actual Cerveteri, en Etruria.

Vaso epónimo
------------

No pescozo dun ánfora no Museo Arqueolóxico Nacional de Atenas, denominada Ánfora de Neso, o pintor representou a Neso loitando contra Heracles. A figura tamén está marcada co nome "Netos", a forma ática dialectal do nome Neso. John Beazley, autoridade en pintura de vasos áticos, atribuíu o nome de "O pintor de Neso" a este artista. Máis tarde, tras novos achados en Atenas e nun cemiterio fóra da cidade, concretamente en Vari as pinturas de quimera foron identificadas con este pintor e Beazley tratou de usar o nome de "pintor das quimeras", pero non tivo aceptación xeral. Aínda que moitos escultores gregos asinaron as súas obras en frisos esculpidos, os pintores de vasos non asinaron a miúdo as súas obras, permanecendo descoñecidos até que historiadores como Beazley lles deron nomes modernos.

Estilo e temas
--------------

Vaso epónimo, no Museo Arqueolóxico Nacional de Atenas.
Moitas das obras coñecidas do artista presentan personaxes de mitos e lendas gregas. No pescozo dun vaso do protoático medio do século VII  a. C. conservado no Museo Arqueolóxico Nacional de Atenas, o pintor representou a Neso loitando contra Heracles. Nesta representación, Heracles móvese de esquerda a dereita, en dirección contraria á que tomaría un vencedor, o que fai pensar que a maioría dos vasos do pintor de Neso atópanse en contornas funerarias. As primeiras obras do pintor lembran ao estilo protocorintio, utilizando unha ornamentación que enche o espazo como a do Pintor de Berlín. O vaso "Neso" mostra ao artista establecendo un estilo distinto do estilo corintio, que nesta etapa (finais do s. VII  a. C.) caracterizábase polos campos de arxila clara e o debuxo de contornos. A ornamentación e o debuxo de contorno era a distinción crítica do novo estilo de figuras negras. A maior parte do seu traballo sitúase no último cuarto do século VII  a. C. durante a transición do protocorintio ao corintio. Durante este tempo non abandonou completamente o debuxo de contornos, pero ao usar dous ou máis liñas gravadas introduciu unha nova nitidez e suxestión de forma - máis particularmente con rizos, plumas e deseños de resortes.

O pintor de Neso tamén utilizou o estilo de figuras negras xunto con artistas como Exequias e Sófilos. Este estilo pode contribuír ao realismo ateniense. O estilo de figuras negras orixinouse en Corinto, pero fíxose moi popular entre os atenienses. O realismo ateniense tamén pode comezar coa pintura de figuras negras. A pintura do vaso co nome de Neso utiliza emocións representadas a través da historia de Heracles matando a Neso. Segundo Martin Robertson, o Pintor de Neso é considerado polos historiadores como o vínculo esencial entre a pintura clásica da cerámica ática e o novo estilo corintio, que utiliza motivos de animais e figuras e escenas mitolóxicas. É parco no seu uso do branco opaco, pero a miúdo utiliza o pigmento vermello para intensificar a cor roxa da arxila. John Boardman teoriza que a pintura de figuras exipcias pode que influíse no Pintor de Neso e os seus contemporáneos, xa que os exipcios usaban o branco para significar que un rostro pertencía a unha muller e o vermello para indicar que pertencía a un home. Scullard sostén que Grecia non produciu cerámica de figuras negras, o que contribuíu á demanda de vasos importados nun estilo que se fixo popular entre os cidadáns que viaxaran a Atenas. Tampouco se coñecía a Grecia por producir cerámica centrada en temas relixiosos, o que fixo que Atenas e artistas como o pintor de Neso fosen aínda máis populares entre os viaxeiros estranxeiros.

Os mitos de Heracles deron lugar á fascinación dos etruscos polo semideus e as historias das súas viaxes ao inframundo e da súa ascensión ao monte Olimpo para vivir cos deuses despois da súa morte. O mito representado no barco mostra a Heracles tentando rescatar a Deianira do centauro Nessus, a quen dispara coa súa frecha. A historia consiste en que Deianira e Heracles convocan ao centauro Nessus para que cruce o río Evenus para escapar de Eneo que estaba molesto polo asasinato do seu sobriño. Heracles cruza o río primeiro, deixando a Deianira con Nessus que tenta violala. Heracles, ao estar tan lonxe, só pode usar o seu arco e frecha para disparar a Nessus. Mentres Nessus xace morrendo, ofrece a Deianira parte do seu sangue para que o use como poción de amor para Heracles. Sen o saber ela, o seu sangue é velenoso. Finalmente, Deianira, celosa das moitas conquistas sexuais de Heracles, unta o sangue de Neso na capa de Heracles, queimándolle a pel, enloquecendo e matándoo. O vaso tamén ten unha representación de Deianira montada nun carro con catro cabalos, unha escena que ocorre despois de que Heracles salvase a Deianira e volve golpear ao centauro unha vez máis para asegurarse de que está morto. Este mito era tan popular entre os etruscos que acabaron mercando moitas vasillas e outras pezas cerámicas que representaban a escena.

Outra característica distintiva do Pintor Nessus foi a escala dalgunhas das súas obras, que alcanzaban máis dun metro de altura, chegando ás veces ata os dez metros. Estes grandes buques ("cráteres skifoides") están provistos dunha cuberta abovedada e un alto pé cónico (obras mestras das escavacións de Vari). Unha gran ánfora de pescozo, o seu xa mencionado floreiro homónimo, e un novo invento do barrio dos oleiros, o Cerámico, é a ánfora de barriga, cuxas liñas continuas ofrecen unha maior superficie para a decoración figurativa, aínda que existen numerosos exemplos de pezas antigas. Levan unha banda para o pescozo separada. Os únicos vasos que pintou doutro tipo, tamén novedoso, son a cunca de fondo plano ou lécane, reservada para frisos de animais, decorada con animais ou cun gorgoneion no fondo redondo.

Tamén usou o debuxo de contornos para algúns rostros de mulleres, para os dentes de león ou para as súas gorgonas. Desenvolveu novas convencións especialmente sobrias,  para as figuras negras, utilizando liñas incisas dobres ou triplas para acentuar trazos importantes onde os animais corintios máis pequenos non consistían máis que en liñas simples. As dobres liñas dos ombreiros dos animais convertéronse axiña nun signo distintivo da pintura cerámica ática, así como a atención prestada ao detalle dos trazos e das extremidades dos animais.

En particular, foi un mestre na arte da incisión de motivos de superficie nos corpos: pelo, escamas, plumas ou círculos. Empregaba pouca cor branca, agás as liñas de puntos ao estilo corintio e, ás veces, a pel dos personaxes femininos; En cambio, fixo un uso extensivo do vermello para as superficies amplas, e utilizouno alternativamente co negro para as plumas, para os personaxes masculinos e para algunhas caras de monstros. Tal práctica podería referirse directamente á convención (e non necesariamente racialización) da arte exipcia que asociaba o vermello co carácter masculino e o branco co feminino.

Hai que destacar que a ornamentación de recheo debe a súa influencia a Corinto, pero áchase tamén en versións de figuras negras de delicados *zarcillos* ou gabiáns de palmetas que están representados en vasos protoáticos e sobre os das illas gregas. Os animais heráldicos representados nos vasos do pintor de Neso destacan polas súas amplas barrigas, así como polos ocos abovedados que os decoran. Atópanse nos frisos máis pequenos, que consisten en cabalos pastando, figuras raras en Corinto pero comúns nos vasos áticos desde o período xeométrico.

As súas escenas mitolóxicas teñen todo o aspecto monumental da arte protoática, pero Corinto ensinaralle a introducir un movemento novo e sutil nas súas representacións figurativas; Puido dedicar grandes áreas dos seus vasos a temas mitolóxicos e mesmo a fragmentos dunha escena de repertorio, como aquelas gorognas que perseguen a unha presa ausente no vaso que lle deu nome. Foi capaz de combinar as mellores calidades da tradición da pintura de vasos ateniense cos temas e técnicas importados de Corinto.

Exemplos de obras
-----------------

 Ánfora de barriga de Berlín do pintor Neso, unha das ánforas de barriga máis antigas.
Na ánfora co vaso homónimo que representa a Neso loitando contra Heracles, o pintor utiliza unha iconografía como a representación de Heracles con bigote. Isto difire das obras de arte que adoitan mostrar a Heracles cunha barba e a súa roupa habitual de capa de pel de león e máscara de león. Neles están escritos os nomes de Nessus e Heracles, indicando que o artista ou alguén do seu taller era alfabetizado. O resto da escena presenta os símbolos típicos dos rosetóns tardíos. Os estudosos sinalaron que a escena puido ser representada baixo a auga debido aos símbolos que aparecen sobre a imaxe: patos, zigzags e espirais. A arte do vaso fai énfase en Heracles e non mostra a Deianira no centro, algo que historiadores como RM Linders crían que se fixo para salientar a Heracles que matou o centauro Neso. Outro raro exemplo das súas obras incluiría o fragmento de ánfora de pescozo de cerámica de figuras negras, descuberto en Ática, Grecia, de arredor do ano 620. a. c.

Notas
-----

1. 1 2  Heather Quinn, Elizabeth (1 de enero de 2012). "Changing Attitudes In A Athenian Mourning:A Study Of Funerary Vase Painting" (en inglés): 37–45. Consultado o 22 de febrero de 2020.
2. ↑  The Beazley Archive. "300027, Leipzig, Kunstgewerbemuseum, XXXX300027" (en inglés). Consultado o 23 de marzo de 2021.
3. ↑  Beazley 1986.
4. 1 2  Boardman 2007, p. 15.
5. ↑  Boardman 1996, p. 15.
6. ↑  Beazley, John (1947). *Etruscan Vase-Painting* (en inglés). Clarendon Press.
7. ↑  von Cles-reden, Sybylle (1955). *The Buried People: A Study of Etruscan World.* (en inglés). p. 94.
8. ↑  Lynne, Megan (2003). "Mythological Representation of the Herakles-Deianeira-Nessos Story on Tyrrhenian Amphora" (en inglés): 16–17.
9. ↑  Elizabeth, Heather Quinn (1 de xaneiro de 2012). "Changing Attitudes In Athenian Mourning:A Study Of Funerary Vase Painting" (en inglés): 37–38.
10. ↑  Robertson, Martin (1992). *The Art of Vase-Painting in Classical Athens* (en inglés). Cambridge University Press. ISBN 9780521338813. Consultado o 22 de febrero de 2020.
11. ↑  Boardman, John (2001). *The History of Greek Vases* (en inglés). Thames and Hudson. ISBN 978-0-500-23780-9.
12. ↑  Scullard, Howard Hayes (1967). *The Etruscan cities and Rome: H.H. Scullard.* (en inglés). Nueva York e Ithaca: Cornell University Press.
13. ↑  Brommer, Frank (1986). *Heracles: The Twelve Labors of the Hero in Ancient Art and Literature* (en inglés) (1ª ed.). Aristide D Caratzas. p. 6. ISBN 978-0892413751.
14. 1 2  Boardman 1996, p. 16.
15. 1 2 3 4 5  Boardman 2007, p. 16.
16. ↑  Lynne, Megan (2003). "The Herakles-Deianeira-Nessos Myth and its Representation in Athenian Vase-Painting" (en inglés): 17.
17. ↑  Linders (1992). *Nessos* (en inglés). LIMC. pp. 838–847.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Grecia antiga*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pintor de Neso Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Boardman, John (2007). *Les vases athéniens à figures noires* (en francés). París: Thames & Handson. ISBN 978-2-87811-103-3.
* Hurwit, Jeffrey Mark (1985). *The art and culture of early Greece : 1100-480 b.C.* (en inglés). Londres: Cornell University Press. ISBN 0-8014-1767-8.
* Beazley, John (1986). *Development of the Attic Black-Figure* (en inglés). Berkeley: University of California Press. ISBN 0-520-05593-4. Consultado o 23 de marzo de 2021.
* Thomas Mannack : *Griechische Vasenmalerei.* *Eine Einführung*. Theiss, Stuttgart 2002, ISBN 3-8062-1743-2.

### Outros artigos

* Pintura da Antiga Grecia
* Cerámica da Grecia antiga / Cerámica grega
* Cerámica de figuras negras

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1362491
* WorldCat
* VIAF: 28186025
* CERL: cnp00700535
* Europeana: ID
* GND: 130853631
* ISNI: 0000000448866874
* ULAN: 500116401

 |