**Raquel Lesteiro López**, nada en Pontevedra o 29 de agosto de 1902 e finada en Bilbao o 24 de xullo de 1967, foi unha hispanista e arquiveira galega, membro da Sección Hispanoamericana do Centro de Estudos Históricos e Directora do Arquivo Histórico de Pontevedra.

Traxectoria
-----------

### Formación e docencia

Filla de Manuel Lesteiro Martínez e Ramona López Franco. En 1921 trasladouse a Madrid para instalarse na Residencia de Señoritas de María de Maeztu. Licenciouse na Sección de Historia de Filosofía e Letras pola Universidade de Madrid en 1925, sendo unha das poucas mulleres universitarias da súa época, e só un ano despois obtivo o grao de doutora en Filosofía e Letras. Durante a súa etapa como estudante converteuse nunha das primeiras cen socias do Ateneo de Madrid e compartiu vivenda por un breve espazo de tempo con Victoria Kent antes de fixar a súa residencia definitivamente no número 64 da rúa Núñez de Balboa.

Ao rematar o doutoramento, exerceu durante dous anos como profesora de Lingua Española no Instituto-Escuela de Madrid, onde ademais de compartir claustro con Dámaso Alonso, Navarro Tomás, Sánchez-Albornoz, Gili Gaya e Amado Alonso coñeceu ao historiador Ramón Iglesia, con quen casou en 1928. Ese mesmo ano, ao gañar o seu home e ela cos números dous e un respectivamente as prazas convocadas pola Junta de Ampliación de Estudios para leitorados no estranxeiro, trasladáronse a Suecia como lectores de Lingua Española na Universidade de Gotemburgo, onde permaneceron durante dous cursos.

### Etapa americanista

De regreso a Madrid entrou a formar parte do Centro de Estudios Históricos, dirixido por Menéndez Pidal, que fora o seu profesor na universidade. Fue con Ramón Iglesia e Ángel Rosenblat un dos tres especialistas en estudos lingüísticos e literarios que Américo Castro elixiu para encabezar a recentemente fundada Sección Hispanoamericana e compoñer o equipo de redacción da súa revista, *Tierra Firme*, co cometido de fomentar a memoria cultural dos pobos de fala española.

En 1932 comezou a traballar co seu home n primeira edición crítica da *Historia verdadera de la conquista de la Nueva España* de Bernal Díaz del Castillo. O proxecto quedou inconcluso a causa do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, e coa desaparición do Centro de Estudios Históricos pasou a mans do CSIC.

### Actividade como arquiveira

En 1933 iniciou a súa carreira de arquiveira ao acceder por oposición ao Cprpo Auxiliar de Arquiiveiros, Bibliotecarios e Arqueólogos, adscrita en comisión á Biblioteca de Dereito e á Biblioteca de Filosofía e Letras da Universidade de Madrid, e dende 1935, ao Arquivo Histórico de Ávila. Durante esta etapa converteuse nunha das socias fundadoras da Asociación de Bibliotecarios e Bibliógrafos de España, e participou activamente na difusión das Misións Pedagóxicas en Galicia. En 1941 por oposición, entrou no Corpo Facultativo e regresou a Pontevedra como Xefa do Arquivo da Delegación de Facenda na cidade, cuxa dirección alcanzou en 1954.

En 1955 foi nomeada directora do Arquiivo Histórico Provincial de Pontevedra, sucedendo no cargo a Enrique Fernández-Villamil como segunda directora na historia da institución ata a súa xubilación. Como directora do Arquivo publicou varios artigos sobre os seus fondos e traballos de catalogación, incorporou os libros das antigas Contadurías de Hipotecas, e deixou o legado de ter emprendido e supervisado o traslado do Arquivo á súa sede actual na Casa dos Fonseca en 1960, o que permitiu a incorporación de protocolos centenarios e documentación da Delegación de Facenda, especialmente a correspondente ao Real de Legos do Catastro de Ensenada.

Obra
----

* *El Archivo Histórico Provincial de Pontevedra* (1962). Madrid: Tipografía Moderna.

Vida persoal
------------

Irmá de Manuel Lesteiro López. Casou con Ramón Iglesia Parga en xuño de 1928. Foi tía terceira do médico e político José María David Suárez Núñez. Amiga persoal de Dámaso Alonso, que foi padriño da súa primeira filla. A súa filla María-Fernanda Iglesia Lesteiro, casou co poeta Gregorio San Juan, foi profesora da Universidade de Madrid e da Universidade de Deusto, e a primeira directora da Biblioteca da Universidade do País Vasco.

Notas
-----

1. 1 2  Vázquez Ramil 2014, p. 316.
2. ↑  "Apuntes noticieros". *El Diario de Pontevedra*. 9 de xuño de 1925. p. 3.
3. ↑  Guil Bozal 2015, p. 132.
4. ↑  "De viaje". *Progreso*. 11 de xuño de 1926. p. 2.
5. ↑  Ezama Gil 2019, p. 361.
6. ↑  Gutiérrez-Vega 2001, p. 43.
7. ↑  Ateneo de Madrid. Listado de socios anteriores a 1 de abril de 1939. Referencia: ES 28079 AAM 01.01-03
8. ↑  *Memoria correspondiente a los cursos 1926-7 y 1927-8*. Madrid: Junta para Ampliación de Estudios e Investigaciones Científicas. 1929. pp. 172, 325.
9. ↑  "De sociedad". *El Diario de Pontevedra*. 28 de junio de 1928. p. 2.
10. ↑  Iglesia Lesteiro 1999, p. 1243.
11. ↑  De Mora 2013, p. 297.
12. ↑  Domínguez Gregorio 2018, p. 155.
13. ↑  Bernabéu Albert 2007, p. 132.
14. ↑  Redondo Abal 2013, p. 152.
15. ↑  Iglesia Lesteiro 1999, p. 1259.
16. ↑  "Galicia al día". *Vida Gallega*. 10 de marzo de 1933. p. 49.
17. ↑  "Oposiciones y concursos". *El Sol*. 16 de xullo de 1935. p. 4.
18. ↑  Torres Santo Domingo 2011, p. 173.
19. ↑  Ramón G. Balado (25 de xuño de 2017). "Airas Ensemble, quinteto de vientos". *El Correo Gallego*.
20. ↑  "Orden de 3 de noviembre de 1941". *Boletín Oficial del Estado*: 8723. 1941.
21. ↑  "El Archivo Histórico Provincial". *La Voz de Galicia*. 5 de febrero de 1995. p. 32.
22. ↑  "El Archivo Histórico también quiere disponer de un edificio nuevo, por la falta de adecuación de la Casa de la Cultura". *La Voz de Galicia*. 6 de xaneiro de 1985. p. 31.
23. ↑  *El Diario de Pontevedra*, 28-6-1928, p. 2.
24. ↑  Calvo 2005, p. 249.
25. ↑  Bernardo Estornés Lasa, ed. (2011). "San Juan García, Gregorio". *Auñamendi Eusko Entziklopedia*.
26. ↑  "In memoriam: María Fernanda Iglesia Lesteiro".

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Bernabéu Albert, Salvador; Naranjo Orovio, Consuelo (2007). "Los estudios americanistas y la JAE". *Tiempos de Investigación. JAE-CSIC, cien años de ciencia en España*.
* Calvo, Blanca; Salaverría, Ramón, eds. (2005). *Biblioteca en guerra*. Madrid: Biblioteca Nacional.
* Mora, Carmen de (2013). "El impulso renovador del americanismo durante la Segunda República: temas coloniales en la revista Tierra Firme". *Revista Chilena de Literatura* (85).
* Domínguez Gregorio, Ignacio (2018). *Historia de la antropología americanista española (1892-1992)* (Tese). Universidad Complutense de Madrid. \* Ezama Gil, Ángeles (2019). *Las musas suben a la tribuna. Visibilidad y autoridad de las mujeres en el Ateneo de Madrid*. Logroño: Genueve Ediciones.
* Guil Bozal, Ana; Flecha García, Consuelo (2015). "Universitarias en España: de los inicios a la actualidad". *Revista Historia de la Educación Latinoamericana* **17** (24).
* Gutiérrez-Vega, Zenaida (2001). *Victoria Kent: una vida al servicio del humanismo liberal*. Málaga: Servicio de Publicaciones de la Universidad de Málaga.
* Iglesia Lesteiro, María-Fernanda (1999). "Mi padre, Ramón Iglesia (un historiador de la Generación del 27)". *Cinguidos por unha arela común* (Universidad de Santiago de Compostela) **1**.
* Redondo Abal, Francisco Xavier (2013). "O bibliotecario que falaba cinco idiomas: traxectoria vital e exilio de Ramón Iglesia Parga". *Madrygal* (16).
* Torres Santo Domingo, Marta (2011). *La Biblioteca de la Universidad de Madrid durante la Segunda República y la Guerra Civil* (Tese). Universidad Complutense de Madrid.
* Vázquez Ramil, Raquel (2014). "A pegada das galegas na Residencia de Señoritas de Madrid: facendo camiño ao andar". *Innovación Educativa* (24).

### Ligazóns externas

* Raquel Lesteiro na páxina web do proxecto Do Gris ao violeta.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q62861186
* WorldCat
* VIAF: 1847169865873792150001
* BNE: XX998958
* PARES: 152429

 |