Os themata bizantinos de Asia Menor.
O ***thema* de Samos** (grego: *θέμα Σάμου* , *théma Sámu*) foi un *thema* (provincia civil-militar bizantina), localizado na beira oriental do mar Exeo. Foi establecido a finais do século IX como un dos tres *themas* navais (en grego θέματα ναυτικᾶ) que organizaban os barcos e tropas da mariña bizantina.

Orixes
------

As datas de establecemento do *thema* son incertas, con diferentes autores propondo datas desde o século VII ao IX. Despois da división da mariña *Karabisianoi* a principio do século VIII, establecéronse frotas rexionais co *thema* naval de Cibyrrhaeota como o primeiro e máis importante. No século X, o emperador bizantino Constantino VII Porfiroxéneta rexistrou que "cando o Imperio foi dividido en *themas*", Samos foi a sede do "*thema* dos mariñeiros" (en grego: *θέμα τῶν πλοϊζομένων*). O significado desta afirmación é incerto. O historiador Warren Treadgold interprétao como que Samos foi a sede da frota *Karabisianoi* até o seu final en c. 727. Outros, que era parte do sistema *Karabisianoi* e foi abolido con el ou seguido dalgún breve sucesor similar ao Cibyrrhaeotis. A existencia dun "strategos de Samos" no século VIII é testemuñada a través dun selo sobrevivente dun *strategos* chamado Teodoro.

A finais do século VIII, o sur do Exeo parece caer baixo a xurisdición do "drungario do Dodecaneso" a quen algúns académicos (seguindo o criterio de Hélène Ahrweiler) identifican co cargo de "*drungarios* de Cos" e o subseguinte "*drungarios* do Golfo (*Kolpos*)" do *Taktikon Uspensky* de mediados do século IX. O cargo, ou polo menos a parte oriental do seu territorio, aparentemente evolucionou ao *thema* de Samos.

Historia
--------

O *thema* de Samos, co seu *strategos*, é documentado por primeira vez por Filoteo no seu *Kletorologion* de 899. Incluía as illas orientais do Exeo, así como a costa occidental de Asia Menor entre Adramitio e Éfeso (tamén chamado *Theologos* nesa época). A capital do *thema* era *Smyrna*, con *turmarkhai* subordinados (vicealmirantes) en Adramitio e Éfeso.

En 911, as forzas do *thema* naval de Samos sumaban 3.980 remeiros e 600 infantes de mariña nunha frota de 22 navíos. A porción terrestre do *thema*, aínda así, é tamén explicitamente mencionada como parte do *thema* tracesiano, que tiña un *turmarkhes* específico a cargo da defensa costeira. Isto, xunto coa ausencia de oficiais civís nos documentos parece indicar unha división de tarefas: o strategos de Samos e os seus oficiais eran responsábeis dos barcos e tripulacións da frota do *thema* así como de defender as illas, mentres a costa, coas súas cidades e poboación, quedaban baixo o control do *strategos* tracesiano e os seus oficiais, que asumían o control dos seus impostos e defensa. Samos parece ter así unha función puramente militar até o século XI tardío, cando a súa frota foi disolta e o *thema* reconvertido nun *thema* regular cos seus propios funcionarios civís.

Notas
-----

1. ↑  Nesbitt & Oikonomides 1994, p. 110.
2. 1 2  Nesbitt & Oikonomides 1994, pp. 110, 134.
3. ↑  Treadgold 1995, pp. 27, 73.
4. ↑  *Dodekanesos* era usado en época bizantina para referirse ás Cícladas, non ao territorio hoxe chamado Dodecaneso.
5. ↑  Ahrweiler et al. 1996, p. 80.
6. ↑  Ahrweiler et al. 1966, p. 79-81, 108.
7. ↑  Nesbitt et al. 1994, p. 110-111, 130.
8. 1 2 3  Nesbitt et al. 1994, p. 131.
9. ↑  Kazhdan et al. 1991, p. 1836.
10. ↑  Treadgold et al. 1995, p. 67,76.
11. ↑  Ahrweiler et al. 1966, p. 402.
12. ↑  Nesbitt et al. 1994, p. 109,131.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ahrweiler, Hélène (1966). *Byzance et la mer. La marine de guerre, la politique et les institutions maritimes de Byzance aux VIIe-XVe siècles* (en francés). París: Presses universitaires de France.
* Nesbitt, John W. ed. (1994). *Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art, Volume 2: South of the Balkans, the Islands, South of Asia Minor*. Washington, DC: Dumbarton Oaks Research Library and Collection. ISBN 0-88402-226-9.
* Treadgold, Warren T. (1995). *Byzantium and Its Army, 284–1081*. Stanford, California: Stanford University Press. ISBN 0-8047-3163-2.
* Kazhdan, Alexander (1991). *Oxford Dictionary of Byzantium*. Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.

| * v
* c
* e
*themata* do Imperio Bizantino de acordo con *Sobre os themata* (ca. 950) |
| --- |
| *themata* orientais ou asiáticos | 
* 1. Anatólico
* 2. Armenio (incl. Capadocia e Carsiano)
* 3. Tracesiano
* 4. Opsiciano
* 5. Optimates
* 6. Bucelario
* 7. Paflagonio
* 8. Caldio
* 9. Mesopotámico
* 10. Colonea
* 11. Sebasteia
* 12. Licando
* 13. Seleucia
* 14. Cibirreota
* 15. Chipre
* 16. Samos
* 17. Mar Exeo

 |
| *themata* occidentais ou europeos | 
* 1. Tracio§
* 2. Macedonio§
* 3. Estrimón
* 4. Salónica
* 5. Hélade
* 6. Peloponeso
* 7. Cefalonia
* 8. Nicópole
* 9. Dirraquio
* 10. Sicilia
* 11. Longobardia
* 12. Quersoneso (*Clímata*)

 |
| Outros *themata* non citados en *Sobre os themas* | 
* 1. Calabria
* 2. Lucania
* 3. Dalmacia
* 4. Búlgaro
* 5. Iberia
* 6. Italia
* 7. Paristrio
* 8. Milasa e Melanudio
* 9. Melitene
* 10. Neocastra
* 11. Servia (incl. Sirmio)
* 12. Tzamando
* 13. Bolero
* 14. Baspracania
* 15. Carpezicio

 |
| § Tracia e Macedonia foron contados entre os *themata* orientais por motivos xerárquicos |