| Amigo dos anticuarios |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Clase: | Insecta |
| Orde: | Hymenoptera |
| Familia: | Bethylidae |
| Subfamilia: | Lucaninae |
| Xénero: | ***Sclerodermus*** |
| Especie: | ***S. domesticus*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Sclerodermus domesticus***(Klug, 1809) |

***Sclerodermus domesticus***, tamén mencionado ás veces como ***Scleroderma domesticus***, ***Scleroderma domesticum*** ou ***Scleroderma domestica*** (coñecido vulgarmente como ‘amigo dos anticuarios’ e outros nomes, como 'luisitos'), é unha pequena especie de insecto da orde dos himenópteros, pertencente á familia dos betílidos.

Descrición
----------

Ilustración
É unha especie predadora que se nutre principalmente das larvas de caruncho ou couza (*Anobium punctatum*), aínda que tampouco despreza as doutros coleópteros, (como *Stegobium paniceum*, *Lasioderma serricorne*, *Hylotrupes bajulus* e *Nicobium castaneum*) ou mesmo lepidópteros.

O macho é alado e carece de aguillón, pero vese raramente; a femia pode medir de 2 a 5 milímetros de longo, ten aguillón pero non ás, é de cor marrón-negro e semellante a unha formiga. A femia introdúcese nos buratos escavados polas súas presas, que paraliza coas picadas do seu aguillón, e deposita os seus ovos: unha vez que eclosionan, estes aliméntanse da vítima. O aguillón, como nos outros himenópteros, encóntrase na parte posterior do corpo e sae dun ovopositor modificado, comunicando cunha glándula de veleno.

### Interacción coa especie humana

Este insecto nútrese de larvas doutros insectos tradicionalmente recoñecidos como daniños polo home, en particular o caruncho ou couza que devoran a madeira, característica pola cal ás veces se menciona como ‘amigo dos anticuarios’.

A pesar diso, ocasionalmente, pode picar persoas, de día ou de noite. A picada é moi dolorosa, e á parte da picadela ou pápula prurixinosa pode causar malestar xeral, febre, diarrea, dermatite e/ou reaccións alérxicas. Un só exemplar pode inflixir numerosas picaduras, e os seus efectos poden durar ata dúas semanas. Mesmo os profesionais sanitarios poden confundir estas lesións coas provocadas por ’’Pyemotes ventricosus *(unha especie de ácaro de hábitos semellantes), ou por outros insectos, de xeito que moitas persoas chegan a convivir durante anos con ’Sclerodermus’ sen saber exactamente a causa dos seus males e postergando dese xeito a súa curación, o cal pode xerar mesmo danos psicolóxicos en forma de crises de ansiedade desatadas polas picaduras.*

Ademais dos referidos danos á saúde, hai que ter en conta os danos económicos que causa ‘Sclerodermus domesticus’ polo custo da desinsectación, que só é posible erradicando ó mesmo tempo os carunchos ou couzas dos que se alimenta.

Distribución e hábitat
----------------------

*Sclerodermus domesticus*
’Sclerodermus domesticus’ é unha especie cosmopolita, aínda que prefire os climas temperados. Hai informes da súa presenza en España, Italia, Francia, Alemaña, as Illas Británicas, a antiga Iugoslavia Próximo Oriente, Estados Unidos e Costa Rica.

Encóntrase principalmente dentro das casas, nos ambientes frecuentados polas súas presas, como os mobles de madeira antigos; no exterior pode atoparse en toros vellos.

Notas
-----

1. ↑  Citado así nunha publicación realizada polo dep. de Bioloxía do IES de Ribadeo Dionisio Gamallo para a Feira da Ciencia de Ribadeo en 2014

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Enlace a un artigo sobre un caso clínico en Barcelona:
* Enlace a un artigo sobre un caso clínico en Italia: Arquivado 04 de xaneiro de 2018 en Wayback Machine.
* Enlace a un artigo sobre un caso clínico na antiga Iugoslavia:
* Caso clínico en Costa Rica: Jirón, L. Hanson, P. & Zeledón, R. (2016). "Un brote de dermatitis producido por picaduras de Sclerodermus sp. (Hymenoptera, Bethylidae) en Costa Rica, América Centra". *Acta Médica Costarricense* (en castelán) **58** (3): 122–125. Arquivado dende o orixinal o 16 de novembro de 2018. Consultado o 16 de novembro de 2018.
* Enlace á páxina dunha empresa de fumigación con información sobre 'Sclerodermus':  Arquivado 04 de xaneiro de 2018 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 71047
* EOL: 3766852
* EPPO: SCLMDO
* EUNIS: 77233
* FE: 67428
* FE-New: ID
* GBIF: 4492738
* iNaturalist: 211605
* NCBI: 1903304
* TAXREF: 217884

 |