| Cabra montesa |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | *Animalia* |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Artiodactyla |
| Familia: | Bovidae |
| Xénero: | *Capra* |
| Especie: | ***C. pyrenaica*** |

 |
| Nome binomial |
| *Capra pyrenaica*Schinz, 1838 |
| Distribución da Capra pyrenaica victoriaeDistribución da *Capra pyrenaica victoriae*Distribución da *Capra pyrenaica victoriae* |
| Distribución en GaliciaDistribución en GaliciaDistribución en Galicia |
| Subespecies |
| * *C. pyrenaica hispanica*
* *C. pyrenaica lusitanica*; extinta (1892)
* *C. pyrenaica pyrenaica*; extinta (2000)
* *C. pyrenaica victoriae*
 |

A **cabra montesa** (*Capra pyrenaica*) é unha das especies de bóvidos do xénero *Capra* que existen en Europa, sendo as outras o íbice ou cabra dos Alpes, as cabras salvaxes do Cáucaso e a cabra doméstica. Trátase dun endemismo que actualmente non se atopa fóra das áreas montañosas da Península Ibérica.

Descrición
----------

A cabra montesa é unha especie con forte dimorfismo sexual, do mesmo xeito que moitos outros bóvidos. As femias miden uns 1,20 metros de longo e 60 cm de altura na cruz, pesando entre 30 e 45 quilos de peso. Teñen cornos bastante curtos e parécense bastante a unha cabra doméstica.

Os machos, en cambio, poden chegar aos 148 centímetros de longo e ter unha altura de 77 centímetros na cruz, acadando un peso máximo de 110 quilos. Os cornos dos machos son notablemente grosos e poden chegar a ser o triplo de longos que os das femias. Están máis separados entre si cós cornos doutras especies do xénero *Capra*. Os machos adultos teñen tamén unha cara máis alongada e a típica *barba de chivo* escura baixo a mandíbula.

A cor e lonxitude da pelaxe varía segundo as subespecies e a época do ano, tornándose máis longa e agrisada no inverno. Tralas mudas de pelo de abril e maio, a cor é parda ou canela, con manchas escuras na parte inferior das patas que nos machos adultos poden espallarse cara aos costados, ombreiros e ventre. A parte central deste é branca en ambos sexos, e a cola negra e curta (12–13 cm).

Hábitos
-------

Esta especie desenvólvese por igual de día e de noite, aínda que as súas máximas horas de actividade localízanse pola mañá e a finais da tarde, preto do solpor. No inverno desenvolven a súa actividade nas horas centrais do día, que é cando fai máis calor.

Son animais sociables, pero cambian a miúdo de manda. Esta pode estar constituída por machos adultos, femias cos seus años ou adolescentes de ambos sexos (neste último caso, só durante o verán). Os machos e as femias adultas reúnense na época de celo, nos meses de novembro e decembro -caracterizados polos violentos combates cabeza contra cabeza dos machos- e os años (un por parto) nacen todos en maio.

Habitan tanto en bosques como en extensións herbáceas, en cotas montañosas de entre 500 e 2.500 metros de altura. A dieta é predominantemente herbácea, aínda que no inverno tórnase máis arbustiva. Se é necesario, escavan na neve para acceder ata a vexetación.

Subespecies
-----------

Coñécense catro subespecies de cabras montesas, dúas das cales se extinguiron en tempos recentes. No entanto, varios autores puxeron en dúbida a súa validez. Estas subespecies son as seguintes:

* *Capra pyrenaica lusitanica*. Distribuída orixinalmente polas montañas fronteirizas entre Galicia e Portugal, extinguiuse en 1892 na Serra do Gerês (Portugal).
* *Capra pyrenaica pyrenaica*, subespecie-tipo atopada orixinalmente nos Pireneos franceses e españois, chamada popularmente *bucardo*. O derradeiro exemplar morreu en xaneiro de 2000.
* *Capra pyrenaica hispanica*, cunha distribución punteada que se estende polas cordilleiras próximas ao Mar Mediterráneo. Acada a súa maior concentración na Serra Nevada.
* *Capra pyrenaica victoriae*, distribuída de forma desigual nas cordilleiras do centro e norte de España. A súa principal poboación está na Serra de Gredos, onde moran uns 10.000 exemplares. Subespecie cinexética, baixo certas restricións.

Exemplar na provincia de Salamanca

Estado de conservación
----------------------

A cabra montesa conta con lobos, osos e aguias como depredadores naturais, pero estes desapareceron nos últimos tempos de amplas zonas da súa área de distribución. A caza desta especie por parte do home producíase xa na Prehistoria, primeiro a cargo do home de Neandertal e dende hai 40-35.000 anos, pola especie humana. Son abondosos os seus restos nas covas paleolíticas e aparece representada con frecuencia nas pinturas rupestres de toda a Península Ibérica.

Coa introdución da agricultura e o aumento da poboación humana (e con iso, da caza), a súa poboación desapareceu de varias zonas e noutras minguou ostensiblemente. En tempos recentes, o feito de ser unha especie única no mundo, endémica da Península, converteuna nunha cobizada especie de caza maior. Tense constancia da chegada expresa de cazadores procedentes de Francia e o Reino Unido durante os séculos XIX e XX, especialmente ao Pireneo, buscando unicamente a morte dalgún exemplar e os seus valiosos cornos como trofeo.

Xa a finais do século XIX, a poboación de cabra montesa estaba en rápida regresión, téndose extinguido a subespecie galega-portuguesa. Afonso XIII de España creou en 1905 o Refuxio Real de Caza da Serra de Gredos para limitar a caza deste animal na zona e salvar así á entón reducida poboación local, pero non tomou maiores medidas polo salvamento da especie. Non foi ata 1950 cando comezaron a crearse numerosas reservas para protexer a cabra montesa, aínda que en moitos casos non se crearon políticas axeitadas para o efecto. A extinción recente do bucardo débese en boa medida a iso, reducido a só 20 exemplares en 1970 e condenado xa que logo á desaparición nunhas poucas décadas. A falta de cabras montesas para as cacerías intentou cubrirse durante o tardofranquismo coa introdución doutros bóvidos foráneos, coma o muflón e o arruí, especies que tiveron un impacto desigual sobre a flora e fauna local e nalgúns casos puxeron aínda máis en apertos á cabra montesa, pois compiten con ela polos mesmos recursos. Mentres que a caza da especie non está permitida en moitas zonas, noutras, como en Gredos, só se usa como medio para controlar a súa poboación debido á escaseza de depredadores naturais.

### En Galicia

A Xunta de Galicia leva a cabo un plan de reintrodución a grande escala na comunidade autónoma galega dende 2003. Estimacións do 2006 achegaron un censo que rolda os 400 exemplares en Galicia. A maioría dos espécimes localízanse nos parques naturais da Baixa Limia-Serra do Xurés e no Invernadeiro, ambos os dous na provincia de Ourense.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *cabra*.
2. ↑  Ocasionalmente tamén recibe a denominación de **hirco**, así en Juan Ignacio Díaz d'a Silva, Yosy Cartelle, ilustracións Calros Silvar (2007). *Guía dos Mamíferos de Galicia*. Baía Edicións.
3. ↑  Solari, Sergio; Baker, Robert J. (2007-06-01). "Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference by D. E. Wilson; D. M. Reeder". *Journal of Mammalogy* (en inglés) **88** (3): 824–830. ISSN 0022-2372. doi:10.1644/06-MAMM-R-422.1.
4. ↑  A poboación de cabra montesa multiplicouse por sete nun decenio Arquivado 02 de abril de 2015 en Wayback Machine. lavozdegalicia.es. Introducida o 31/12/2010

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cabra montesa Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Cabra montesa*** |

### Ligazóns externas

* Fauna Ibérica: cabra montesa Información sobre especies animais da Península Ibérica.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q549108
* GEC: 0221852
* GND: 4750952-1
* LCCN: sh85126258
* NKC: ph1198637

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Capra\_pyrenaica
* EOL: 328694
* EPPO: CAPAPY
* FE: 305229
* FE-New: ID
* Fossilworks: 149646
* GBIF: 2441054
* iNaturalist: 42350
* IRMNG: 10767430
* ITIS: 625141
* IUCN: 3798
* MSW: 14200785
* NBN: NHMSYS0000376478
* NCBI: 80419
* TAXREF: 61100
* uBio: 106205

 |