| Rhus coriaria |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| VulnerableVulnerable |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Orde: | Sapindales |
| Familia: | **Anacardiaceae**Lindl. |
| Xénero: | '**Rhus'** |
| Especie: | ''***R. coriaria''*** |

 |
| Nome binomial |
| ''***Rhus coriaria''***L. 1753 |

***Rhus coriaria*** é unha especie de **Rhus** que se emprega principalmente no curtido de coiro; o seu nome científico en latín indícao: *coriarii* (curtir). É orixinaria do sur de Europa.

Características
---------------

É un arbusto que adoita medrar por riba de 1 m de altura (chegando en ocasións a tres), posúe follas moi verdes con tacto suave que producen un aceite chamado urushiol que non é velenoso pero que ao contacto coa pel xera unha reacción alérxica xerando erupción, o cal aparece de 24 a 48 horas despois do contacto. As flores crecen en forma de ramalletes e posúen unha cor amarela verdosa (despiden un lixeiro cheiro a madreselva), o froito é do tamaño dun chícharo de cor parda-avermellada.

Cultivo
-------

Cultivo de *Rhus coriaria*.
Ilustración.
Hoxe en día cultívase no sur de Italia, así como Sicilia e todo o Oriente Medio. Recóllese xeralmente a finais de verán (mesmo outono) cando a froita da planta empeza a arroibar. Os conxuntos de arbustos atopados espontaneamente polo campo (xeralmente en ribazos ou ladeiras) adoitan ser cultivos de outrora dedicados ao curtido do coiro que se asilvestraron.

Usos
----

### Culinarios

Aínda que o froito inmaturo da planta consumido en certas cantidades pode ser tóxico, pola contra, o froito maduro desta especie de *Rhus* é coñecido desde a época dos romanos como un acidulante sustitutivo do limón ou o vinagre. É posible que se empregase en vinagretas. 

Hoxe emprégase seco (moitas veces xunto con grans de sal ) nas cociñas libanesa e siria como condimento característico para o peixe; os iraquís e turcos (por exemplo en lahmacun), en ensaladas, e os iranianos en pinchos de carne. Se se bota sobre arroz dá unha cor avermellada. É un dos ingredientes da mestura de especias chamada zahtar; tamén se usa na mestura exipcia chamada dukkah .

### Industriais

Sumac en po.
Froitos.
Un dos principais usos de *Rhus coriaria* é no emprego no curtido de coiro debido ao seu alto contido de tanino (13 % e 28 %), emprégase desde moi antigo nos países da zona mediterránea; é moi empregada en Marrocos. Adoita empregarse moído e proporciona ao coiro un cheiro agradable a té, o seu emprego fai ao coiro resistente á luz, debido en parte ás propiedades antioxidantes do ácido gálico que posúe en froito. Hoxe en día é un produto que pode comprarse comercializado.

Nalgunhas ocasións adóitase empregar como mordente para fixar cores no coiro, mellora algunhas cores.

Taxonomía
---------

*Rhus coriaria* foi descrita por Carl von Linné e publicada en *Species Plantarum* 1: 265. 1753.

Etimoloxía

***Rhus***: nome xenérico que deriva da palabra grega para "vermello", unha alusión ás rechamantes cores de outono dalgunhas especies.

***coriaria***: epíteto latino que significa "como coiro".

Sinonimia

* *Rhus sumac* O.Targ.Tozz.
* *Toxicodendron coriaria* (L.) Kuntze
* *Rhus amoena* Salisb.

Notas
-----

1. ↑  Participants of the FFI/IUCN SSC Central Asian regional tree Red Listing workshop, Bishkek, Kyrgyzstan (11-13 de xullo de 2006). "*Rhus coriaria*". *Lista Vermella de especies ameazadas.* (en inglés). Unión Internacional para a Conservación da Natureza.
2. ↑  "*Flowers of Greece and the Balkans*". Polunin. O. Oxford University Press 1980 ISBN 0-19-217626-9.
3. ↑  "*Edible Plants of the World*". Hedrick. U. P. Sturtevant's. Dover Publications 1972 ISBN 0-486-20459-6
4. ↑  "*Economic Botany*". Hill. A. F. The Maple Press 1952
5. ↑  "*Rhus coriaria*". *Tropicos.org. Missouri Botanical Garden*. Consultado o 15 de xullo de 2013.
6. ↑  En Epítetos Botánicos
7. ↑  Sinónimos en Tela Botánica

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q159546
* EBID: ID
* GEC: 0144356
* MAG: 2778373625

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 131959
* Dyntaxa: 235016
* EOL: 483496
* EPPO: RHUCR
* EUNIS: 150952
* GBIF: 3190563
* iNaturalist: 122987
* IPNI: 70477-1
* IRMNG: 10206334
* ITIS: 506465
* IUCN: 63485
* NBN: NBNSYS0000042193
* NCBI: 298661
* Plantarium: 44936
* PlantList: kew-2422872
* POWO: ID
* TAXREF: 117712
* Tela Botanica: 56068
* Tropicos: 1300831
* PLANTS: RHCO14

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1680017
* UNII: EVN6Z7HZPD

 |