*Véxase tamén**:* Orbiting Solar Observatory.

| Úrsidos*Ursidae*OsosRango fósil: eoceno - actualidade |
| --- |
| Oso pardo, *Ursus arctos* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Clase: | Mammalia |
| Subclase: | Theria |
| Infraclase: | Eutheria |
| Orde: | Carnivora |
| Suborde: | Caniformia |
| Familia: | UrsidaeFischer, 1817  |

 |
| Subfamilias |
| * *Ailuropodinae*
* *Tremarctinae*
* *Ursinae*
 |

A dos **úrsidos** (*Ursidae*) é unha familia de mamíferos da orde dos carnívoros que inclúe animais de grandes dimensións coñecidos como **osos**, incluíndo o oso panda.

Aspecto
-------

Todos os osos teñen en común a pelaxe densa que pode ser de distintas cores segundo o oso, un rabo curto e un bo sentido do olfacto e do ouvido. Son animais corpulentos, aínda que isto depende, en último grao, da dieta de cada animal, e mesmo son quen de alzarse en pé sobre as patas posteriores. Posúen un fociño longo e orellas arredondadas.

Bioloxía
--------

### Hábitat

O osos adáptase a unha gran variedade de ambientes, desde os trópicos ao Ártico, e da selva até a banquisa. Normalmente son animais moi solitarios e non permanecen uns con outros máis que períodos moi curtos. Certas especies, como o oso polar (*Ursus maritimus*) e o oso pardo (*Ursus arctos*), poden ser perigosos para os humanos. Defenden, en especial, os seus territorios e tocos.

### Comportamento

Nas rexións temperadas e frías os osos pasan o período invernal nun estado de sono profundo e prolongado, que vén sendo denominado, erradamente, como estadio de letargo, e que é mais apropiado denominar como período de *repouso invernal*, portque, de feito, aínda que o seu organismo non consome alimento nin auga, o certo é que durante este tempo a súa temperatura corpórea non baixa moito, e as súas funcións fisiolóxicas, pese a reducírense, desenvólvense consonte á regra. As femias mesmo corren o risco de parir e ter que aleitar a prole. Mais a causa deste longo estado de torpor, as crías son de dimensións moi reducidas con respecto do tamaño da nai (até un 1/600 menores), aforrando así gastos elevados de enerxía, ora no parto, ora no aleitamento.

### Alimentación

Son omnívoros, aínda que algúns posúen unha dieta baseada só en carne, como ocorre co oso polar. Comen tamén liques, raíces e bagas. Son capaces de capturar peixes en cursos de auga. Cazan, especialmente, na tarde e na alba, salvo que haxa seres humanos na contorna.

### Reprodución

A época de reprodución dos osos é moi breve. Reprodúcense de maneira estacional, polo común logo do período de hibernación. As crías nacen desdentados, cegos e pelóns. O habitual son camadas de 1 a 3 crías, que permanecerán coa nai durante uns seis meses. Primeiro alimentados co leite materno; logo de tres meses comezarán a cazar en compaña da nai. Despois xa son xebrados, mais ficarán aínda nas mesmas paraxes durante tres anos. Ao cabo duns sete anos xa atinxen a madurez sexual.

Teñen unha esperanza de vida de entre 25 a 40 anos, segundo as especies.

Clasificación
-------------

**Familia *Ursidae***

* Subfamilia *Ailuropodinae*
	+ Xénero *Ailuropoda*
		- *Ailuropoda melanoleuca* – Oso panda ou panda xigante
* Subfamilia *Ursinae*
	+ Xénero *Helarctos*
		- *Helarctos malayanus*
	+ Xénero *Melursus*
		- *Melursus ursinus*
* Subfamilia *Tremarctinae*
	+ Xénero *Tremarctos*
		- *Tremarctos ornatus*
	+ Xénero *Ursus*
		- *Ursus americanus*
		- *Ursus arctos* – Oso pardo
		- *Ursus maritimus* – Oso polar
		- *Ursus thibetanus* - Oso tibetano

Relacións filoxenéticas
-----------------------

Os úrsidos son unha familia de evolución tardía, e comparten cos cánidos un antepasado común. Comparten trazos cos prociónidos (mapaches), os otaríidos (leóns mariños) e os odobénidos (morsas).

O mapaches e os osos diverxeron hai ao redor de 30 Ma. *Tremarctos ornatus* (o oso de anteollos) separarouse dos outros osos hai uns 3 Ma. As seis especies distintas de osos apareceron hai uns 6 Ma. O rexistros fósiles e as análises de ADN permitiron demostrar que o oso polar e o oso pardo se separaron hai tan só uns 200 000 anos.

### Unha clasificación controvertida

Houbo numerosos debates sobre a posición filoxenética dos pandas (o maior e o menor) e os mapaches, desde situalos a todos na familia dos prociónidos, até situar o xénero *Ailuropoda* nunha familia propia, a dos ailuropódidos. Porén, recentes análises xenéticas mostran que o panda xigante é un parente moi próximo dos osos, polo que a mairoía dos autores o sitúan dentro da familia dos **úrsidos** como único representante actual da subfamilia dos ailuropodinos, mentres que a clasificación do panda menor (*Ailurus fulgens*) aínda se discute.

Distribución xeográfica
-----------------------

            *Ailuropoda melanoleuca* (   ,    )  

            *Helarctos malayanus* (   )  

            *Melursus ursinus* (   )  

            *Tremarctos ornatus*  

            *Ursus americanus*  

            *Ursus thibetanus* (   ,    ,    ,    )  

            *Ursus arctos* (   )  

            *Ursus maritimus*

Notas
-----

1. ↑  *Ursidae* Fischer de Waldheim, 1817 no SIIT.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *úrsidos*.
3. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *oso*.
4. ↑  "**oso panda** no dicionario da RAG.". Arquivado dende o orixinal o 22 de xullo de 2013. Consultado o 09 de novembro de 2013.
5. ↑  Díaz d'a Silva e Cartelle (2007), p. 90.
6. ↑  *Ailuropodoidae* en The Free Dictyonary.
7. ↑  *Ailuropodinae* Arquivado 10 de novembro de 2013 en Wayback Machine. en Paleobiology Database.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Oso*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Oso*** |

### Bibliografía

* Díaz d'a Silva e Carrtelle, Y. (2007): *Guía dos mamíferos de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 978-84-96883-20-7.
* Kowalski, K. (1981): *Mamíferos. Manual de teriología*. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. Baltimore, Mariland, USA: Johns Hopkins University Press, 2 vols. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos

* Carnívoros

### Ligazóns externas

* *Ursidae* en ADW *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11788
* AAT: 300266516
* BNCF: 2906
* BNF: 119329144
* BRE: 2197368
* EBID: ID
* GEA: 9727
* GEC: 0216514
* GND: 4194162-7
* JSTOR: bears
* LCCN: sh85012691
* NKC: ph122739

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Ursidae
* BioLib: 1808
* Dyntaxa: 2002155
* EOL: 7664
* EPPO: 1URSUF
* FE: 12635
* FE-New: ID
* Fossiilid: 672
* Fossilworks: 41301
* GBIF: 9681
* GlobalSpecies: 115222
* iNaturalist: 41636
* IRMNG: 104793
* ITIS: 180540
* MSW: 14000939
* NBN: NHMSYS0000377309
* NCBI: 9632
* uBio: 11319754
* WoRMS: 136977

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D001503
* MeSH: B01.050.150.900.649.313.750.250.761
* UMLS: C0004897

 |