Biosfera da Terra.
A **biosfera** (do grego βίος *bíos* "vida" e σφαῖρα *sphaira* "esfera"), tamén coñecida como **ecosfera** (do grego οἶκος *oîkos* "ambiente" e σφαῖρα) é o conxunto total de ecosistemas do planeta. Tamén se pode comprender como a zona de vida na Terra, que é un sistema pechado (sempre que non se teña en conta a radiación solar e cósmica e a calor do interior da Terra), e en boa parte autorregulada. Unha definición biofisiolóxica máis xeralista indica que a biosfera é o sistema ecolóxico global que integra a todos os seres vivos e xunto coas súas relacións mutuas, incluíndo a súa interacción cos elementos da litosfera, xeosfera, hidrosfera e atmosfera. Postúlase que a biosfera evolucionou comezando como un proceso de biopoiese (onde a vida se crea dun xeito natural a partir de material non viva, como serían os compostos orgánicos simples) ou un proceso de bioxénese (onde a vida se crea a partir de materia viva), e que aconteceu hai cando menos 3.5 mil millóns de anos.

Dun xeito máis xeral, as biosferas son aqueles sistemas pechados e auto-regulados que conteñen ecosistemas. Esa definición inclúe ás biosferas artificiais como son a Biosphere 2 e BIOS-3, e aqueloutras que potencialmente poderían existir noutros planetas ou lúas.

Orixe e uso do termo
--------------------

Unha praia onde se atopan tanto un solo, da litosfera, o mar, da hidrosfera, e o aire, da atmosfera; e onde habita fauna e flora.
O termo "biosfera" empregouno por primeira vez o xeólogo Eduard Suess en 1875 Definiuna como o lugar da superficie da Terra onde a vida mora.

Aínda que o concepto tivo unha orixe na xeolóxica, postulouse grazas a traballos como os de Charles Darwin e Matthew Maury nas ciencias da Terra. O uso do termo para conceptos que se foron postulando na nacente ciencia da Ecoloxía deuse nos anos 1920. O xeólogo Vladimir I. Vernadsky abriu a pregunta de se a vida foi unha forza que modificou a Terra ao longo da súa historia, antes de que en 1935 o Sr. Arthur Tansley introducise o termo de "ecosistema". Vernadsky despois definiu a ecoloxía como a ciencia da biosfera.

É, porén, un concepto interdisciplinario para integrar coa astronomía, a xeofísica, a meteoroloxía, a bioxeografía, a evolución, a xeoloxía, a xeoquímica ou, entre outras, a hidroloxía. Nalgúns campos como a xeoquímica a biosfera defínese estritamente como a suma total dos organismos vivos (que polo xeral se citan como a biomasa ou a biota). Neses modelos bioxeoquímicos, nos que se consideran tamén a xeosfera, hidrosfera e a atmosfera, a biosfera é unha unidade independente. Cando esas catro esferas se consideran como un sistema denomínanse **Ecosfera**. Este termo foi acuñado durante a década de 1960 e abarca os compoñentes biolóxicos e físicos do planeta.

A biosfera da terra
-------------------

### Idade

Entre os primeiros xacementos que indican a aparición da vida na Terra están as de grafito bioxénico, que data de 3.7 mil millóns de anos e que están en rochas metastéricas da Groenlandia occidental, ou en fósiles en rochas sedimentarias de foxas con microorganismos, que datan de 3,48 e 4,1 mil millóns de anos e que están na Australia Occidental. En 2018 o resto máis antigo é o de microfósiles que se atopou foi un nas precipitacións das fontes hidrotermais mariñas de Nuvvuagittuq Belt en Quebec, Canadá, e que son de máis de 4,28 mil millóns de anos, e pouco posteriores á formación da terra. É rexistro máis antigo da vida na Terra, o que suxire que "é case instantáneo emerxencia da vida "despois da formación do océano hai 4,4 mil millóns de anos, e non moito tempo despois da formación da Terra fai 4.54 millóns de anos. Segundo o biólogo Stephen Blair Hedges, "*se a vida xurdiu relativamente rápido na Terra ... entón podería ser común no universo*".

### Distribución espacial e cambios estacionais

En calquera parte do planeta, a diferentes latitudes, desde os casquetes polares ata o ecuador, atópase algunha forma de vida. Os avances da microbioloxía foron revelando como hai microorganismos vivindo en profundidades importantes e que nalgunhas rexións, chamadas "zonas inhabitables", a súa biomasa supera á de macroorganismos (animais e plantas). A vida dáse en cada recuncho da biosfera do planeta: no solo, nas augas termais, como endolitos en rochas nas profundidades da terra, nos fondos oceánicos e a 64 km de altura na atmosfera.

En canto ás latitudes, hai aves que voan a alturas de ata 1,800 m e peixes a 8,372 m en fosas submariñas de Porto Rico. Algunhas especies están adaptadas a esas alturas ou profundidades extremas, como son as cabras montesas adaptadas a altitudes de 3.050 m, o voitre Rüpell que chega a voar a alturas de 11.300 metros ou gansos a 8.300 m.

Nos fondos oceánicos hai vida nas fontes termais e outras rochas dos substratos oceánicos en profundidades de ata 19 km. Na superficie da atmosfera chega a haber vida ata nos 64 km de altura. Algúns microorganismos están adaptados ás condicións extremas de baixas presións atmosféricas que esas alturas significan. Os microorganismos mariños barófilos chegáronse a atopar na foxa das Marianas e no abismo de Challenger, que son os puntos de maior profundidade dos océanos e que están a máis de 11 km.

Incluso algúns microorganismos prosperan dentro das rochas ata 580 m por debaixo do fondo do mar en puntos de profundidades de máis de 2,500 m na costa do noroeste dos Estados Unidos e do Xapón. A partir dalgunhas mostras extraídas a 5 mil m de profundidade de rochas a 65-75 °C da codia terrestre, en Suecia, déronse cultivado microorganismos termofílicos. Do mesmo xeito, atopáronse microorganismos a 800 m de profundidade do casquete polar da Antártida. É por iso que se ten dito dos microorganismos que están en calquera lugar: que son extremadamente adaptables ás condicións, e que sobreviven en calquera lugar.

A biosfera da Terra pódese agrupar en múltiples biomas, habitados por diferentes conxuntos de flora e fauna bastante similar. Os biomas están separados fundamentalmente pola latitude. Os biomas terrestres situados dentro dos círculos Ártico e Antártico son relativamente áridos para a vida animal e vexetal, macroorganismos en particular. Namentres que a maior parte dos biomas máis poboados están preto do ecuador. Existen variacións nas densidade e extensións dos biomas de carácter estacional.


Na terra a vexetación aparece nunha escala que vai de cor marrón (baixa densidade de biomasa vexetal) a verde escuro (alta densidade). Nos océanos o presenza de fitoplancto indícase nunha escala que vai do lila (baixo) a amarelo (alta biomasa). Estas representacións creáronse empregando os datos de satélites como SeaWiFS e outras ferramentas como o radíometro de cor infravermella visible e do espectroradiómetro de resolución moderada da NASA/NOAA.

Biosferas artificiais
---------------------

Hai sistemas ecolóxicos pechados, ou biosferas experimentais, que se crearon para estudar os ecosistemas e para avaliar a vida fóra do planeta. Esas biosferas pechadas creáronse en satélites espaciais e laboratorios terrestres; como o da Biosphere 2 de Arizona, BIOS-1, BIOS-2 e BIOS-3 creado polo instituto biofísico da Unión Soviética en Krasnoyarsk, Siberia, a Biosfera J no Xapón ou o proxecto micro-ecolóxico MELiSSA na Universitat Autónoma de Barcelona.

Biosferas extraterrestres
-------------------------

Non se coñece a presenza de biosferas máis aló da terrestre, inda que a súa presenza é unha hipótese que se avalía como unha posibilidade. A hipótese da Terra rara suxire que estas serían casos eventuais e nos que os organismos presentes serían microbiais. Por outra banda, a hipótese das Terras análogas suxire que serían casos habituais as biosferas como a terrestre, cando menos na Vía Láctea, xa que hai un número alto de plantas de grandes tamaños que se descubriron.

Tres dos planetas que se descubriron coa TRAPPIST-1 poderían ser candidatos a ter biosferas. Con todo, os coñecementos limitados que hai da abioxénese non se pode estimar que porcentaxe deses planetas podería desenvolver biosferas. Ademais é posible que as biosferas poidan aparecer máis adiante no futuro, por exemplo no caso hipotético de que se colonice Marte e se lle dean condicións para facela habitable. O proceso de crear un sistema que reproduza as funcións da Terra chámase terraformación.

Notas
-----

1. ↑  Columbia University Press, eds. (2004). *The Columbia Encyclopedia* (6º ed.).
2. 1 2  Campbell, Neil A.; Williamson, Brad; Heyden, Robin J. (2006). Pearson Prentice Hall, eds. *Biology: Exploring Life*. Boston, Massachusetts. ISBN 0-13-250882-6.
3. ↑  Zimmer, Carl (3/10/2013). "Earth’s Oxygen: A Mystery Easy to Take for Granted". *New York Times*.
4. ↑  Seuss, E. (1875). W. Braunmuller, eds. *Die Entstehung Der Alpen (The Origin of the Alps)*. Vienna.
5. ↑  Möller, Detlev (Decembro de 2010). De Gruyter, eds. *Chemistry of the Climate System*. pp. 118–119. ISBN 978-3-11-022835-9.
6. ↑  Yoko Ohtomo; Takeshi Kakegawa; Akizumi Ishida; Toshiro Nagase; Minik T. Rosing (8/12/2013). "Evidence for biogenic graphite in early Archaean Isua metasedimentary rocks". *Nature Geoscience* **7**: 25–28. Bibcode:2014NatGe...7...25O. doi:10.1038/ngeo2025.
7. ↑  Borenstein, Seth (13/11/2013). "Oldest fossil found: Meet your microbial mom". *AP News*.
8. ↑  Noffke, Nora; Christian, Daniel; Wacey, David; Hazen, Robert M. (8/11/2013). "Microbially Induced Sedimentary Structures Recording an Ancient Ecosystem in the ca. 3.48 Billion-Year-Old Dresser Formation, Pilbara, Western Australia". *Astrobiology* **13** (12): 1103–24. Bibcode:2013AsBio..13.1103N. PMC 3870916. PMID 24205812. doi:10.1089/ast.2013.1030.
9. 1 2  Borenstein, Seth (19/10/2015). "Hints of life on what was thought to be desolate early Earth". *Excite* (Yonkers, NY: Mindspark Interactive Network). Associated Press.
10. ↑  Bell, Elizabeth A.; Boehnike, Patrick; Harrison, T. Mark; et al. (19/10/2015). "Copia arquivada" (PDF). *Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.* (Washington, D.C.: National Academy of Sciences) **112** (47): 14518–21. Bibcode:2015PNAS..11214518B. ISSN 1091-6490. PMC 4664351. PMID 26483481. doi:10.1073/pnas.1517557112. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 06/11/2015. Consultado o 23/03/2018.  Early edition, published online before print.
11. 1 2  Dodd, Matthew S.; Papineau, Dominic; Grenne, Tor; Slack, John F.; Rittner, Martin; Pirajno, Franco; O'Neil, Jonathan; Little, Crispin T. S. (2/03/2017). "Evidence for early life in Earth's oldest hydrothermal vent precipitates". *Nature* **343** (7643): 60. Bibcode:2017Natur.543...60D. doi:10.1038/nature21377. Archived from the original on 02/12/2017. Consultado o 23/03/2018 – vía eprints.whiterose.ac.uk.
12. ↑  Zimmer, Carl (1 March 2017). "Scientists Say Canadian Bacteria Fossils May Be Earth’s Oldest". *New York Times*.
13. 1 2  Ghosh, Pallab (1/03/2017). "Earliest evidence of life on Earth 'found". *BBC News*.
14. 1 2  Dunham, Will (1/03/2017). "Canadian bacteria-like fossils called oldest evidence of life". Reuters.
15. ↑  Zimmer, Carl (1/03/2017). "Scientists Say Canadian Bacteria Fossils May Be Earth’s Oldest". *New York Times*.
16. ↑  University of Georgia (25/08/1998). "First-Ever Scientific Estimate Of Total Bacteria On Earth Shows Far Greater Numbers Than Ever Known Before". *Science Daily*.
17. ↑  Hadhazy, Adam (12/01/2015). "Life Might Thrive a Dozen Miles Beneath Earth's Surface". *Astrobiology Magazine*. Arquivado dende o orixinal o 16/08/2018. Consultado o 23/03/2018.
18. ↑  Fox-Skelly, Jasmin (24/11/2015). "The Strange Beasts That Live In Solid Rock Deep Underground". *BBC online*.
19. ↑  Takamia; et al. (1997). "Microbial flora in the deepest sea mud of the Mariana Trench". *FEMS Microbiology Letters* **152** (2): 279–285. doi:10.1111/j.1574-6968.1997.tb10440.x.
20. ↑  National Geographic, 2005
21. 1 2 3  Choi, Charles Q. (17/03/2013). "Microbes Thrive in Deepest Spot on Earth". LiveScience.
22. ↑  Glud, Ronnie; Wenzhöfer, Frank; Middelboe, Mathias; Oguri, Kazumasa; Turnewitsch, Robert; Canfield, Donald E.; Kitazato, Hiroshi (17/03/2013). "High rates of microbial carbon turnover in sediments in the deepest oceanic trench on Earth". *Nature Geoscience* **6** (4): 284–288. Bibcode:2013NatGe...6..284G. doi:10.1038/ngeo1773.
23. ↑  Oskin, Becky (14/03/2013). "Intraterrestrials: Life Thrives in Ocean Floor". LiveScience.
24. ↑  Morelle, Rebecca (15/12/2014). "Microbes discovered by deepest marine drill analysed". *BBC News*.
25. ↑  Szewzyk, U; Szewzyk, R; Stenstrom, TR. (1994). "Thermophilic, anaerobic bacteria isolated from a deep borehole in granite in Sweden". *Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA* **91** (5): 1810–1813. Bibcode:1994PNAS...91.1810S. PMC 43253. PMID 11607462. doi:10.1073/pnas.91.5.1810.
26. ↑  Fox, Douglas (20/08/2014). "Lakes under the ice: Antarctica's secret garden". *Nature* **512** (7514): 244–246. Bibcode:2014Natur.512..244F. PMID 25143097. doi:10.1038/512244a.
27. ↑  Mack, Eric (20/08/2014). "Life Confirmed Under Antarctic Ice; Is Space Next?". *Forbes*.
28. ↑  Nakano; et al. (1998). "Dynamic Simulation of Pressure Control System for the Closed Ecology Experiment Facility". *Transactions of the Japan Society of Mechanical Engineers* **64** (617): 107–114. doi:10.1299/kikaib.64.107.
29. ↑  "Institute for Environmental Sciences". Ies.or.jp.
30. ↑  Ward, Peter D.; Brownlee, Donald (2004). *Rare earth: why complex life is uncommon in the universe* (2nd rev. ed.). New York: Copernicus. ISBN 978-0-387-95289-5.
31. ↑  Choi, Charles Q. (21/03/2011). "New Estimate for Alien Earths: 2 Billion in Our Galaxy Alone". *Space.com*.
32. ↑  Rees, Sir Martin (22/02/2017). "These new worlds are just the start. There are many more life-supporting planets out there waiting to be discovered". *The Telegraph*.
33. ↑  Clarke, Robert Zubrin ; With Richard Wagner ; Foreword by Arthur C (2011). *The Case for Mars: The Plan to Settle the Red Planet and Why We Must* (Rev. Updated ed.). Simon & Schuster. ISBN 978-1451608113.
34. ↑  Fogg, M.J. (1998). "Terraforming Mars: A review of current research". *Advances in Space Research* **22** (3): 415–420. Bibcode:1998AdSpR..22..415F. ISSN 0273-1177. doi:10.1016/S0273-1177(98)00166-5.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Biosfera Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Bioma

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q42762
* BNCF: 18782
* BNF: 119407745
* BRE: 1867728
* EBID: ID
* GND: 4140407-5
* JSTOR: biosphere
* LCCN: sh85014261
* MAG: 107218244
* NKC: ph114177
* PSH: 4050
* Treccani: biosfera

 |