***O Mariscal*** é unha obra teatral de intención política escrita por Ramón Cabanillas e Antón Villar Ponte, baseada na vida de Pardo de Cela. Se ben o primeiro manuscrito está datado en Mos en 1920, foi publicada pola editorial Lar en 1926, con debuxos de Álvaro Cebreiro.

Creación
--------

A trama foi idea de Antón Villar Ponte, que pretendía introducirse na recreación do mito popular máis ca na realidade histórica. A escrita levouna a cabo Cabanillas, influenciado polo irlandés William Butler Yeats.

Retoma a confrontación entre Galiza (representada pola torre da Frouseira) e Castela, cunha fonda oposición de valores (ben-mal, nobreza-traizón, idealismo-materialismo, cabaleiros-mercenarios, luz-sombra, Graal-bens materiais). Amais, trátanse temas como a relixión, a liberdade e a morte.

Personaxes
----------

Hai un forte simbolismo na caracterización. Unha vella representa a raza. O propio mariscal aparece representado como un mártir, parello a Cristo. Como personaxes reais, aparecen tamén a súa muller (Sabela de Castro), o seu curmán (Pedro de Miranda), o seu fillo Pedro e as súas fillas Xoana e Beatriz, e o nobre Afonso Yáñez e Aguiar. Outros personaxes son Lois Marcos Mudarra (francés ao servizo de Castela) e a súa tropa, servidores do pazo de Castrodouro e cóengos do cabido de Mondoñedo.

Recupera a figura do mariscal Pardo de Cela, executado en 1483 por orde dos Reis Católicos.

Estilo
------

O estilo poético é similar ao usado por Cabanillas en *Na noite estrelecida*. Adoita usar o romance octosílabo para os monólogos, usando tamén pareados alexandrinos, ao igual que a estrutura principal do ciclo artúrico.

*O Mariscal* é un símbolo da resistencia galega fronte á política centralista dos reis, e convértese nunha referencia fundamental para o nacionalismo de comezos do século XX.

Espazo e tempo
--------------

A historia comeza cun prólogo ambientado na actualidade. O acto primeiro desenvólvese nun día e unha noite de inverno. O acto segundo ten lugar a noite do 7 de decembro de 1483. O acto terceiro abrangue o amencer e a mañá dun día pouco despois do anterior.

A ponte do Pasatempo en Mondoñedo.
O prólogo está ambientado nun espazo mítico. O espazo real aparece representado na campía de Valadouro (primeiro acto), o pazo de Castrodouro (primeiro e segundo acto), o calabozo da cadea de Mondoñedo e a ponte do Pasatempo (terceiro acto).

Adaptacións
-----------

En 1929 a obra foi musicada por Eduardo Rodríguez-Losada Rebellón, co libreto adaptado polos propios autores. A peza lírica foi estreada o 31 de maio de 1929 no Teatro Circo Tamberlick de Vigo. Representouse tamén en Pontevedra, Ferrol, A Coruña e Madrid, con figurinos e decorados deseñados por Camilo Díaz Baliño. No 2010 volveu aos escenarios, musicada pola Orquestra Sinfónica de Galicia e dirixida por Joám Trillo. Nas voces estiveron Teresa Novoa (soprano), Javier Franco (barítono) e Pablo Carballido (tenor).

En 1994 foi representada polo Centro Dramático Galego como teatro de monicreques, baixo dirección de Marcelino de Santiago.

Notas
-----

1. ↑  "Descubrir a pie el relato cultural del Vigo de preguerra". *Faro de Vigo*. 5 de xuño de 2016.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Álvarez Blázquez, X. M. (1965): "Literatura popular galega en torno a Pardo de Cela", no *Cuaderno de estudios gallegos* (tomo XX).
* Cabanillas, R. (1996): *Obra dramática*. Vigo, Edicións Xerais. Edición de López Bernárdez, C. e Vieites, M. F..
* Fernández Castro, X. M. (1996): "Cuestións históricas e teóricas en *O Mariscal* de R. Cabanillas e A. Villar Ponte", no *Anuario de Estudos Literarios Galegos*.
* Ísua López, E. X. (2005): *Sobre 'O Mariscal', de Cabanillas e Villar Ponte*. Universidade da Coruña.
* Vilavedra, Dolores, ed. (2000). *Diccionario da literatura galega. Obras* **III**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-365-8.

### Ligazóns externas

* Iglesias, Xabier: Os libros de Ánxel Casal, 21/12/2012.