Escudo de armas dos "Wittelsbach".
A **casa de Wittelsbach** é unha casa Real europea e unha dinastía alemá orixinaria de Baviera, unha das máis antigas e poderosas do Sacro Imperio Romano Xermánico.

Membros da familia reinaron como duques, electores e reis de Baviera (1180-1918), condes Palatinos do Rin (1214–1803 e 1816-1918), Margraves de Brandeburgo (1323–1373), condes de Holanda, Hainaut e Zelandia (1345–1432), electores-arcebispos de Colonia (1583–1761), duques de Jülich e Berg (1614–1794/1806), reis de Suecia (1441–1448 e 1654-1720) e duques de Bremen-Verden (1654-1719).

A familia deu dous emperadores do Sacro Imperio (1328-1347 e 1742-1745), un Rei de romanos (1400-1410), dous antireis de Bohemia (1619-1620 e 1742-1743), un rei de Hungría (1305–1309), un rei de Dinamarca e Noruega (1440–1447) e un rey de Grecia. (1832-1862).

A cabeza da familia, desde 1996, é Francisco de Baviera, duque de Baviera.

Orixes
------

Bertoldo, margrave en Baviera (falecido en 980), foi un devanceiro de Otón I, conde de Scheyern (morto en 1072), cuxo terceiro fillo Otón II, conde de Dachau, adquiriu o castelo de Wittelsbach (*Burg Wittelsbach* preto de Aichach). No ano 1119 a dinastía trasladouse a dito castelo, adoptando o seu nome.

O conde Otón II foi un antepasado do conde palatino de Baviera, Otón IV (falecido en 1156), cuxo fillo Otón I de Wittelsbach foi investido co Ducado de Baviera en 1180, á caída do anterior duque da casa güelfa, Henrique o León. Lois I de Wittelsbach, duque de Baviera, fillo do primeiro duque da casa Wittelsbach (de aí o ordinal, Lois I), adquiriu o Palatinado en 1214.

Reinado en Alemaña
------------------

A familia Wittelsbach foi unha dinastía gobernante alemá dos territorios de Baviera desde 1180 até 1918 e do Palatinado do Rin desde 1214 até 1805; en 1815 este territorio foi parcialmente incorporado a Baviera, que foi elevada á categoría de Reino por Napoleón en 1806.

A familia deu dous emperadores do Sacro Imperio Romano Xermánico: Lois IV (1314-1347) e Carlos VII (1742-1745), ambos os dous membros da rama menor (bávara) da familia, e un Rei de romanos (formalmente*Rei de Alemaña*), Roberto do Palatinado (1400-1410), un membro da rama principal (palatina).

A casa de Wittelsbach dividiuse nesas dúas ramas en 1329 en que, polo tratado de Pavia, o emperador Lois IV deu o Palatinado aos descendentes do seu irmán o duque Rodolfo I de Baviera, Rodolfo II, Ruperto I e Ruperto II. Rodolfo I converteuse desta maneira no antepasado da *liña Palatina máis antiga* da dinastía Wittelsbach, que retomou o poder en Baviera en 1777 despois da extinción da *liña bávara máis nova*, os descendentes de Lois IV.

### Rama bávara

A rama bávara mantivo o Ducado de Baviera desde 1317 até a súa extinción en 1777. En 1623 os duques foron investidos coa dignidade electoral no Sacro Imperio, en detrimento da rama palatina que foi sometida á prohibición imperial pola súa intervención na orixe da guerra dos Trinta Anos.

Durante medio século, desde 1323 até 1373, a liña máis nova da dinastía tamén gobernou Brandeburgo, no nordeste de Alemaña. E, no sur, mantivo o Tirol entre 1342 e 1363. Entre 1345 e 1432 gobernaron así mesmo en Holanda, Hainaut e Zelandia (nos Países Baixos), mo noroeste do Sacro Imperio Romano Xermánico. Desde 1583 até 1761, a rama bávara da dinastía deu príncipes electores-arcebispos de Colonia, e moitos outros bispos católicos do Sacro Imperio.

o elector Maximiliano II Manuel de Baviera serviu como Gobernador dos Países Baixos españois (1692-1706) e como duque de Luxemburgo (1712-1714).

### Rama palatina

A rama palatina conservou o Palatinado desde 1317/1329 até 1918, e gobernou tamén Baviera en 1777. Coa Bula de Ouro de 1356, os condes Palatinos foron investidos coa dignidade Príncipe elector do Sacro Imperio.

En 1619, o protestante Frederico V da rama principal dos Wittelsbach foi elixido rei de Bohemia pola nobreza bohemia alzada contra o emperador Fernando II de Habsburgo, pero foi derrotado polo católico elector Maximiliano I de Baviera, o xefe da rama menor bávara. A resultas diso, ademais de perder momentaneamente a dignidade electoral (foi recuperada en 1648 coa derrota da casa de Habsburgo, na paz de Westfalia), a rama palatina dos Wittelsbach perdeu o Alto Palatinado a favor da rama bávara. A liña palatina obtivo así mesmo os Ducados de Jülich e de Berg.

Reinado fóra de Alemaña
-----------------------

Co duque Otón III, que foi elixido rei de Hungría, onde reinou co nome de Bela V (1305-1308), a dinastía Wittelsbach chegaou ao poder por primeira vez fóra do Sacro Imperio Romano Xermánico.

### Rama palatina

Cristóbal III, da rama principal palatina, foi rei de Dinamarca, Suecia e Noruega 1440/1442-1448. A casa Palatina-Zweibrücken contribuíu á mornarquía sueca outra vez en 1654-1720 baixo Carlos X Gustavo, Carlos XI, Carlos XII e Ulrica Leonor.

Finalmente, o príncipe bávaro Otto foi rei de Grecia (1832-1862).

A liña dos Xacobitas, pretendentes ao trono escocés está actualmente dentro da casa de Wittelsbach. Francisco, príncipe herdeiro de Baviera é recoñecido polos xacobitas como Francisco II, rei de Escocia, Inglaterra e Irlanda (pretendente ao trono).

### Rama bávara

Xosé Fernando de Baviera, Príncipe de Asturias era o herdeiro favorito de Inglaterra e dos Países Baixos para suceder a Carlos II de España, último soberano español da casa de Austria, como gobernante de España. O propio rei de España fixo testamento a favor do xove príncipe para que fose o seu sucesor. Pero, debido á inesperada morte de Xosé Fernando en 1699, os Wittelsbach non puideron alcanzar a coroa de España por vía directa: Filipe V de Borbón era Wittelsbach por parte de nai.

Outros membros sobresaíntes da familia
--------------------------------------

### Rama bávara

* Lois V, margrave de Brandeburgo, duque de Baviera e conde de Tirol (1323-1361).
* Isabel de Baviera (1371-1435), raíña consorte de Francia.
* Jacqueline, condesa de Henaut e de Holanda (1417-1432).
* Alberte IV, duque de Baviera (1465-1508).
* Maximiliano I, elector de Baviera (1597-1651).
* Maximiliano II Manuel, elector de Baviera (1662-1726).
* Violante Pissoni de Baviera (1673–1731), princesa hereira de Toscana e gobernante de Siena.
* Clemente Augusto de Baviera (1700-1761).

### Rama palatina

* Carlos I Lois, elector Palatino (1648-1680).
* Ruperto do Rin (1619-1682).
* María Ana do Palatinado-Neoburgo, raíña consorte de España, segunda esposa de Carlos II (1667-1740).
* Lois I de Baviera, rei de Baviera (1825-1848).
* Isabel de Wittelsbach (1837-1898), a emperatriz "Sissi" de Austria.
* Lois II de Baviera rei de Baviera (1864-1886).
* Isabel Gabriela de Baviera (1876-1965), raíña consorte de Bélxica, esposa do rei Alberete I.
* María Sofía (1841-1925), última raíña consorte do Reino das Dúas Sicilias.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Casa de Wittelsbach*** |

### Bibliografía

* Adalbert Prinz von Bayern (1980): *Die Wittelsbacher. Geschichte unserer Familie*. 2. Auflage. München: Prestel. ISBN 3-7913-0476-3.
* Cannuyer, Christian (1989): *Les Maisons Royales et Souveraines D'Europe: La Grande Famille Couronnee qui Fit Notre Vieux Continent*. Turnhout, Belgium: Brepols. ISBN 978-2-5035-0017-1.

### Outros artigos

* Lista de soberanos de Baviera
* Lista de soberanos do Palatinado
* Lista de emperadores do Sacro Imperio Romano
* Reino de Baviera

### Ligazóns externas

* The Royal Family of Bavaria. House of Wittelsbach *(en inglés)*. Consultada o 16 de novembro de 2016.
* Xenealoxía dos Wittelsbach Arquivado 07 de xullo de 2012 en Wayback Machine. *(en inglés)*. Consultada o 16 de novembro de 2016.
* Haus Bayern Web oficial da casa de Baviera *(en alemán)*. Consultada o 16 de novembro de 2016.
* Xenealoxía dos Wittelsbach *(en alemán)*. Consultada o 16 de novembro de 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131621
* WorldCat
* VIAF: 77109235
* BRE: 1917156
* CERL: cnp00572984
* DeutscheBio: 118634232
* EBID: ID
* GND: 118634232
* LCCN: sh85147181
* NKC: jx20060403106

 |