A **beta-queratina** (β-queratina) é unha proteína da familia da queratina con estrutura de tipo folla β. Comparada co outro tipo de queratina, a alfa-queratina (α-queratina), a β-queratina é a máis dura das dúas. Estruturalmente a α-queratina ten unha estrutura α-helicoidal en hélice superenrolada, e as súas cadeas asócianse formando filamentos intermedios helicoidais e asociacións superiores, mentres que a β-queratina ten unha estrutura en folla β enroscada. As follas β permiten os enlaces de hidróxeno sen impedimentos estéricos entre os grupos amino e carboxilo do enlace peptídico en cadeas proteicas adxacentes, facilitando o seu estreito aliñamento e unha unión forte.

A diferenza da α-queratina, que se encontra en mamíferos, a β-queratina encóntrase en réptiles e aves.

A β-queratina deposítase no estrato córneo da pel dos réptiles, dándolle moita rixidez (maior que a da pel dos mamíferos con α-queratina) e facéndoa impermeable á auga, o que impide a deshidratación do animal.

Nas aves, as escamas, peteiros, gadoupas e plumas conteñen tamén unha β-queratina pertencente á familia aviaria. Os estudos filoxenéticos das ecuencias da β-queratina mostran que as β-queratinas das plumas evolucionaron a partir das β-queratinas das escamas. As β-queratinas das escamas forman o grupo basal de queratinas nas aves. Eventos de duplicación e diverxencia xénica levaron á aparición das β-queratinas das gadoupas, e unha ulterior recombinación orixinou novos xenes de β-queratinas aviarias das plumas ou similares ao tipo das plumas. As probas destes eventos de duplicación proceden da correlación da estrutura do clado da β-queratina das plumas cos seus loci xenómicos.

Os cambios nas β-queratinas puideron influenciar o desenvolvemento do voo. Un estudo recente feito usando métodos de datación molecular para ligar a evolución dos xenes das β-queratinas aviarias en xeral coa das plumas en particular revelou que a familia das β-queratinas aviarias empezou a diverxer da familia das crocodilianas hai uns 216 millóns de anos. Pero a familia das β-queratinas das plumas non empezou a diverxer ata hai 125 millóns de anos, unha data consistente coa radiación adaptativa das aves durante o Cretáceo. As β-queratinas encontradas nas plumas modernas incrementaron a súa elasticidade, o que seguramente contribuíu ao seu papel no voo. Así, os anntepasados emplumados das aves, como *Anchiornis* e *Archaeopteryx*, cuxas capacidades de voo foron cuestionadas, terían β-queratinas aviarias, pero non as do tipo das plumas.

O pequeno dinosauro alvarezsáurido *Shuvuuia deserti* mostrou probas de que riña unha pel cuberta de plumas. As análises de Schweitzer *et al.* (1999) mostraron que estas estruturas de tipo pluma estaban formadas por β-queratina.

Notas
-----

1. ↑  Dalla Valle L, Nardi A, Belvedere P, Toni M, Alibardi L (July 2007). "Beta-keratins of differentiating epidermis of snake comprise glycine-proline-serine-rich proteins with an avian-like gene organization". *Dev. Dyn.* **236** (7): 1939–53. PMID 17576619. doi:10.1002/dvdy.21202.
2. ↑  Dalla Valle L, Nardi A, Toffolo V, Niero C, Toni M, Alibardi L (February 2007). "Cloning and characterization of scale beta-keratins in the differentiating epidermis of geckoes show they are glycine-proline-serine-rich proteins with a central motif homologous to avian beta-keratins". *Dev. Dyn.* **236** (2): 374–88. PMID 17191254. doi:10.1002/dvdy.21022.
3. ↑  Greenwold, M.J.; Sawyer, R.H. (2010). "Genomic organization and molecular phylogenies of the beta (β) keratin multigene family in the chicken (Gallus gallus) and zebra finch (Taeniopygia guttata): implications for feather evolution". *BMC Evolutionary Biology* **10**: 148. PMC 2894828. PMID 20482795. doi:10.1186/1471-2148-10-148.
4. 1 2 3  Greenwold, M.J.; Sawyer, R.H. (2011). "Linking the molecular evolution of avian beta (β) keratins to the evolution of feathers". *Journal of Experimental Zoology* **316B**: 609–616. doi:10.1002/jez.b.21436.
5. ↑  Nudds, R.L.; Dyke, G.J. (14 May 2010). "Narrow Primary Feather Rachises in Confuciusornis and Archaeopteryx Suggest Poor Flight Ability". *Science* **328**: 887–889. PMID 20466930. doi:10.1126/science.1188895.
6. ↑  .Schweitzer, Mary Higby, Watt, J.A. Avci, R. Knapp, L. Chiappe, L, Norell, Mark A. Marshall, M. (1999). "Beta-Keratin Specific Immunological reactivity in Feather-Like Structures of the Cretaceous Alvarezsaurid, *Shuvuuia deserti* Journal of Experimental Biology (Mol Dev Evol) 255:146-157

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* beta-Keratins *Medical Subject Headings* (MeSH) na Biblioteca Nacional de Medicina dos EUA.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2930097
* MAG: 2781152709

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D053800
* UMLS: C0005239

 |