| Toxo gateño |
| --- |
| Toxo molar (*Ulex minor*) en amarelo con queiroas (*Calluna vulgaris*), en rosa. |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Orde: | Fabales |
| Familia: | Fabaceae |
| Subfamilia: | Faboideae |
| Tribo: | Genisteae |
| Xénero: | *Ulex* |
| Especie: | ***U. minor*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Ulex minor'**Roth |

O **toxo gateño** ou **toxo molar** (***Ulex minor***) é un gamallo espiñento da familia das fabáceas. Tamén é chamado *toxo femia* (cómpre non confundilo co *Ulex gallii*) e *toxo albariño*. Común en Galicia.

Descrición
----------

Arbusto de até 2 m, moi ramalludo e espiñento, con espiñas densamente agrupadas na parte basal dunha espiña máis grosa (espiña primaria). Follas alternas, trifoliadas ou unifoliadas, frecuentemente reducidas a filodios (peciolo esmagado). Flores hermafroditas, zigomorfas, pentámeras, axilares. Cáliz de (6,5) 7-9,5 mm, dividido até a base en dous labios, un superior con dous dentes e outro inferior con tres dentes, laxamente peloso, con pelos aplicados. Corola amarela, con pétalo superior (estandarte) máis longo que os laterais (ás) e que a quilla formada por fusión dos dous pétalos inferiores. Androceo con 10 estames soldados polos filamentos na parte inferior para formar un tubo que envolve o ovario (androceo monadelfo). Ovario súpero, cun só carpelo. Froito en legume de 8-9,5 mm, plana, sen pelos.

Distribución e hábitat
----------------------

Distribución atlántica. En Portugal, noroeste de España, Francia e Gran Bretaña.
Adoita medrar en brañas e lameiros, formando matos de uceiras oligotrofas en solos temporalmente asolagados, mesturado con uces e queiroas. Florea e frutifica dende o verán até a primavera. Común en toda Galicia. Consegue vivir até os 900 metros de altitude. 
Está presente na metade sur das provincias de Pontevedra e Ourense.

Usos
----

En Galicia e nas montañas do norte e centro-oeste de Portugal, úsase coma estrume e na alimentación de animais herbívoros domésticos. Contribúe a fixar o nitróxeno no solo. Tamén se emprega na produción de adubos nitroxenados.

Notas
-----

1. 1 2  "Termos esenciais de botánica" (PDF). *Universidade de Santiago de Compostela*. Consultado o 27 de agosto de 2016.
2. 1 2 3  Santa-Bárbara Carrascosa, C.; Valdés Castrillón B. (2008). *Guía de la Flora y Vegetación del Andévalo*. Sevilla:Consejería de Medio Ambiente de la Junta de Andalucía. ISBN 978-84-96776-85-2.
3. ↑  Polunin, Oleg (1989). *Flores Silvestres de España y de Europa*. Barcelona: Omega. ISBN 84-282-0857-3.
4. 1 2  "Tojo-molar (Ulex minor)". Arquivado dende o orixinal o 22 de novembro de 2012. Consultado o 21 de julho de 2012.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Toxo gateño*** |

### Outros artigos

* Toxo femia
* Toxo
* Ulex

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q793774
* MAG: 2779698488

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 148278
* Dyntaxa: 221356
* EOL: 704162
* EPPO: ULEMI
* EUNIS: 171091
* GBIF: 2951968
* iNaturalist: 338109
* IPNI: 524331-1
* IRMNG: 10177570
* ITIS: 505622
* IUCN: 83827889
* NBN: NBNSYS0000003213
* NCBI: 183318
* PlantList: ild-9095
* POWO: ID
* Soortenregister: 181557
* TAXREF: 128123
* Tela Botanica: 70223
* PLANTS: ULMI3
* WoRMS: 993807

 |