O **bombardeo de Cabra** foi un ataque aéreo realizado pola aviación republicana sobre a localidade de Cabra, en poder do bando nacional o 7 de novembro de 1938. O bombardeo estivo dirixido contra a poboación civil por parte do bando republicano e saldouse con 109 mortos e máis de 200 feridos. A poboación de Cabra estaba situada a bastante distancia das liñas da fronte de interese militar. Algúns historiadores falan deste suceso como o *Gernika andaluz*.

Contexto
--------

De acordo cos partes de guerra as accións bélicas anteriores sitúanse o 22 de outubro en Villafranca de Córdoba por parte franquista, e o 24 en Cabeza del Buey por parte republicana. O 30 de outubro a Primeira División do exército sublevado, ao mando de El Mizzian, rompe a fronte ocupando a serra de Cavalls. A veciña localidade de Baena xa fora bombardeada pola aviación republicana o 28 de outubro de 1938. Desde unha semana antes dos bombardeos a aviación republicana fixo un recoñecemento da zona, inspeccionando as zonas ás que atacar.

O bombardeo
-----------

Cabra roldaba os 20.000 habitantes en 1938. O día 7 de novembro, cara ás 7:31 horas, tres avións soviéticos Katiuska SB-2, con tripulación totalmente española e procedentes do Campo de Aviación de "Los Guerreros" en Fuente Álamo de Murcia, atacaron a localidade. Os Katiuska, uns bombardeiros lixeiros e rápidos, empregábanse para o bombardeo estratéxico sobre a retagarda inimiga.

De acordo coas testemuñas dun dos observadores dos Katiuska SB-2 que participaron no ataque, o servizo de información da unidade á que pertencían os Katiuska foi advertido da presenza en Cabra dunha unidade italiana de paso. Pilotos e observadores esperaban atopar un campamento de tendas nas inmediacións da localidade e vehículos militares aos seus arredores. Ao chegar, puideron ver fugazmente un gran número de tendas na praza central de Cabra que resultaron ser o mercado de abastos e non un campamento militar, e atacaron sen confirmar o obxectivo que bombardeaban. A pesar de que Cabra dispoñía dunha significativa dotación antiaérea, esta non reaccionou coa suficiente rapidez e non puido dificultar o ataque.

Os avións deixaron caer unha vintena de bombas, que provocaron a perda de 109 vidas humanas (96 no acto) e máis de 200 feridos. O bombardeo afectou fundamentalmente a zonas do centro de Cabra, incluída a praza do mercado, e en especial ao barrio obreiro da vila. Segundo se calcula, cada aparato levaba nas súas adegas unhas dúas toneladas de bombas de diverso tamaño. A maior delas, que pesaba 200 quilogramos, caeu sobre o mercado de abastos provocando un gran número de vítimas entre mulleres, nenos e xornaleiros. Unha bomba similar detonou na esquina das rúas Platerías e Juan de Silva. De todas as explosións, a do mercado foi a máis potente, resultando mortas no acto 36 persoas, máis outras 14 posteriores a consecuencia das feridas causadas.

Seguindo a traxectoria de voo efectuada polos aparellos, apréciase unha diagonal en dirección nordeste-sueste respecto á caída das bombas. Isto significa o acceso dos bombardeiros á localidade polas antigas trincheiras da liña de ferrocarril e a súa saída polo Mirador de la Paz no barrio de la Villa (por aquel entón antigo cemiterio). A continuación, descargaron outro artefacto xunto ao Molino El Fondón, rumbo a Lucena, onde produciuse unha viraxe e a volta en dirección norte, chegando a Castro del Río e xirando de novo por Valenzuela.

Instrumentalización
-------------------

O bombardeo carecía de utilidade militar e causou un alto número de baixas civís, polo que foi aproveitado pola propaganda dos sublevados para lexitimar a súa causa. O feito de que unha das bombas caese no mercado de abastos implicou que resultasen afectados numerosos campesiños da rexión. Entre os mortos, pertencentes todos a poboación civil, achábanse tamén mulleres e nenos. O resultado dos bombardeos e a magnitude do masacre foron recollidos polo *NO-DO*, instrumentalizándoo con fins propagandísticos. Recolléronse imaxes e vídeos da poboación afectada polo bombardeo, así como do amontoamento dos cadáveres.

O parte de guerra do 9 de novembro de 1938 recollía a versión sublevada dos sucesos, cuns datos aínda erróneos do número de avións e de baixas:

> 
> 
> A aviación vermella, fuxindo dos encontros aéreos que tantas perdas cústanlle e afastándose de todo obxectivo militar, leva varios días dedicada a bater pobos civís da zona nacional, o máis afastados posible das actividades militares e desde os que lles é fácil a fuxida.
> 
> Hoxe correspondeu a covarde e inhumana agresión ao pobo de Cabra, onde, na madrugada, nove avións vermellos sorprenderon á poboación civil bombardeándoa e causaron 86 mortos e 117 feridos, na súa totalidade acodes civís e en gran número mulleres e nenos.
> 
> 
> 
> A España Nacional, xenerosa e xusta cos que enganados combatérona sen crueldades, non deixará, con todo, sen sanción nin debida resposta crimes desta natureza.
> 
>

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7  "80 años del bombardeo de Cabra: el día en que la aviación republicana escupió metralla y muerte". *ABC de Córdoba* (en castelán). 7 de novembro de 2018. Consultado o 7 de novembro de 2018.
2. ↑  Vidal 2004.
3. 1 2 3  Saiz Cidoncha 2006, «Desde la batalla del Ebro hasta el final de la guerra».
4. 1 2 3  "El bombardeo republicano sobre mujeres y niños que dejó 109 muertos en el pueblo de Carmen Calvo". *ABC* (en castelán). 7 de novembro de 2018.
5. 1 2 3  "80 años del ‘Guernica andaluz’: 2.000 kilos de bombas republicanas sobre Cabra, el pueblo de Carmen Calvo" (en castelán). Consultado o 7 de novembro de 2018.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Arrabal Maíz, Antonio (2012). *El bombardeo de Cabra. El Guernica de la Subbética*. Málaga: Sarriá. ISBN 978-84-96799-68-4.
* Calvo Poyato, José (2000). *Breve historia de Cabra*. Córdoba: Sarriá. p. 109. ISBN 84-95129-39-6.
* Casas Sánchez, José Luis (1999). *Guía histórica de Cabra*. Córdoba: Ilmo. Ayuntamiento de Cabra. pp. 157–158. ISBN 84-921552-5-6.
* Moreno Gómez, Francisco (1986). *La guerra civil en Córdoba, 1936-1939*. Córdoba: Alpuerto. pp. 64 *seqq*. ISBN 84-381-0091-0.
* Saiz Cidoncha, Carlos (2006). "Desde la batalla del Ebro hasta el final de la guerra". *Aviación republicana: historia de las Fuerzas Aéreas de la República Espanola (1931-1939)* **III**. Madrid. ISBN 84-96170-23-3.
* Thomas, Hugh (2001). *The Spanish Civil War*. Londres: Penguin Books. p. 773.
* Vidal, César (2004). *Memoria de la Guerra Civil Espanola, Partes de guerra nacionales y republicanos*. Barcelona: Belacqvua. ISBN 84-96326-10-1.

### Ligazóns externas

* "El bombardeo de Cabra" do profesor Antonio Arrabal.