**James Whale**, nado en Dudley (Midlands Occidentais) o 22 de xuño de 1889 e finado en Hollywood (California) o 29 de maio de 1957 foi un director de cinema británico radicado nos Estados Unidos de América. É especialmente coñecido polo seu traballo en filmes de terror, como *Frankenstein* (1931), *A noiva de Frankenstein* (1935) e  *O home invisible (1933).*

Traxectoria
-----------

Whale foi o sexto dos sete fillos dun metalúrxico e unha enfermeira. Como non era moi forte para traballar na industria coma os seus irmáns máis vellos, conseguiu un emprego de zapateiro. O talento que tiña como compositor e a renda extra acadada no traballo valeulle para pagar os seus estudos na *Dudley School of Arts and Crafts*.

En outubro de 1915, co inicio da primeira guerra mundial, alistouse no exército e estivo no rexemento de Worcestershire en xullo de 1916. En agosto do ano seguinte fixérono prisioneiro e dedicouse logo a debuxar e escribir, descubrindo o seu talento para as producións teatrais.

Tralo armisticio volveu a Birmingham e comezou a traballar profesionalmente no teatro. En 1928 dirixiu a obra de R. C. Sherriff, *Journey's End*, con Laurence Olivier, que estaba a principiar a súa carreira. A peza foi un éxito e pasaron a un teatro do West End con Colin Clive no papel principal. A obra tivo seiscentas representacións e Whale tamén dirixiu a versión de Broadway e a adaptación cinematográfica, co mesmo Clive.

En Hollywood tivo o seu gran momento cando dirixiu o filme *Frankenstein* (1931) e a súa secuela, *A noiva de Frankenstein* (1935), ademais de *O home invisible* (1933), feitos para a Universal Pictures e que foron grandes éxitos de público.

Whale recibiu influencia do cinema mudo alemán, particularmente dos filmes de F. W. Murnau e os seus movementos de cámara. Os filmes serviron para lanzar as carreiras estadounidenses de Gloria Stuart, Colin Clive, Elsa Lanchester, Boris Karloff e Claude Rains, actores que coñecía de Inglaterra e para os que creou papeis axeitados ás súas personalidades.

Monumento en memoria de James Whale en Dudley
Para a Universal tamén dirixiu *The Road Back* (1937), pensado como unha secuela de *All Quiet on the Western Front*. A pesar das protestas de Whale, o filme foi remontado e cortado despois da súa estrea e resultou un fracaso de público, polo que Whale foi relegado aos filmes B da Universal. En 1937 rodou *The Great Garrick* da Warner Bros. único filme para este estudio e que, a pesar da coidada ambientación do século XVIII, tamén resultou un fracaso. Nesta época Whale tan só conseguiu o éxito con *The Man in the Iron Mask* (1939), protagonizado por Louis Hayward e Joan Bennett. *Green Hell*, filme de aventuras na selva con Douglas Fairbanks, Jr. Joan Bennett e Vincent Price, foi a súa última longametraxe estreada comercialmente. Trala adaptación da obra de William Saroyan *Hello-out there!*, que non conseguiu estrear, non volver dirixir para o cinema.

Viviu co produtor David Lewis, que divulgou a curta nota de suicidio de Whale en 1987. Whale tiña depresión nerviosa e suicidouse afogándose na piscina da súa casa o 29 de maio de 1957.

Filmografía
-----------

* *Journey's End* (1930)
* *Hell's Angels* (1930)
* *Waterloo Bridge* (1931)
* *Frankenstein* (1931)
* *Impatient Maiden* (1932)
* *O casarón das sombras* (1932)
* *The Kiss Before the Mirror* (1933)
* *O home invisible* (1933)
* *By Candlelight* (1933)
* *One More River* (1934)
* *A noiva de Frankenstein* (1935)
* *Remember Last Night?* (1935)
* *Show Boat* (1936)
* *The Road Back* (1937)
* *The Great Garrick* (1937)
* *Port of Seven Seas* (1938)
* *Sinners in Paradise* (1938)
* *Wives Under Suspicion* (1938)
* *The Man in the Iron Mask* (1939)
* *Green Hell* (1940)
* *They Dare Not Love* (1941)
* *Personnel Placement in the Army* (1942)
* *Hello Out There* (1950)

Notas
-----

1. ↑  Curtis, James (1998). Faber and Faber, ed. *James Whale: A New World of Gods and Monsters*. Boston. pp. 12. ISBN 0571192858.
2. ↑  Curtis p. 150

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* James Whale na IMDb *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q381831
* WorldCat
* VIAF: 100318974
* Allmovie: p116539
* AlloCiné: 2058
* BNE: XX1159197
* BNF: 140017644
* CANTIC: a11309167
* DeutscheBio: 119507323
* EBID: ID
* FAST: 1857766
* GND: 119507323
* IBDB: 16478
* IMDb: nm0001843
* ISNI: 0000000117982723
* LCCN: n80014931
* NKC: xx0165830
* NNDB: 000108025
* NPG: mp130512
* NTA: 18127986X
* ODNB: 57320
* OL: OL7527550A
* SNAC: w6z3548p
* SUDOC: 035796979
* TESF: whale\_james
* TMDb: 2917
* Treccani: james-whale

 |