| Lebre de piornalLebre de Castroviejo*Lepus castroviejoi* |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| VulnerableVulnerable |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Lagomorpha |
| Familia: | Leporidae |
| Xénero: | *Lepus* |
| Subxénero: | *Eulagos* |
| Especie: | ***L. castroviejoi*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Lepus castroviejoi***Palacios, 1976 |
| Distribución da lebre de piornal en EspañaDistribución da lebre de piornal en EspañaDistribución da lebre de piornal en España |
| Distribución da lebre de piornal en GaliciaDistribución da lebre de piornal en GaliciaDistribución da lebre de piornal en Galicia |

A **lebre de piornal**, ou **lebre de Castroviejo** (*Lepus castroviejoi*) é unha especie de mamífero lagomorfo da familia dos *lepóridos* pertencente ao xénero *Lepus*, encadrada no subxénero *Eulagos*.

É endémica da Galicia oriental, o sur de Asturias e os montes de León, en España.

Taxonomía
---------

### Descrición

A especie foi mencionada por primeira vez polo biólogo galego Javier Castroviejo no ano 1970, que a identificou como *Lepus capensis*, de acordo cos criterios taxonómicos existentes nesa data, sendo reclasificada co nome actual en 1977 polo enxeñeiro de montes e biólogo, investigador do CSIC no Museo Nacional de Ciencias Naturais de Madrid Fernando Palacios Arribas, no seu traballo "Descripción de una nueva especie de liebre (*Lepus castroviejoi*) endémica de la cordillera Cantábrica. *Doñana Acta Vertebrata* **3**: 205-222.

### Nome específico

O epíteto específico, *castroviejoi*, foi, como se deduce do anteriormente escrito, unha homensxe que lle fixo Palacios a Castroviejo.

### Nomes vulgares

**Lebre do piornal** débese a que un dos hábitats característicos desta especie son as ladeiras montañosas cubertas de piornos (*Cytisus oromediterraneus*). A orixe do nome **lebre de Castroviejo**, polo xa dito, é evidente.

Características
---------------

A lebre de Castroviejo e un animal de tamaño intermedio entre os das outras dúas especies de lebres que viven na Península Ibérica, a lebre europea (*Lepus europaeus*), máis corpulenta, e a lebre ibérica (*Lepus granatensis*), máis pequena. Mide de 49 a 52 cm de lonxitude e cabeza e tronco, aos que hai que sumar ao redor de 8 cm da cola; o seu peso oscila entre os 2,60 e os 3,45 kg. O seu corpo, repoludo e flexíbel, presenta as orellas e a cola de tamaño máis reducido que *L. granatiensis*. Como adaptación aos solos da alta montaña onde vive, con frecuencia cubertos de neve, ten os pés proporcionalmente máis grandes que a maioría das outras lebres (agás a lebre ártica), e coas plantas e a parte inferior das dedas cubertas por almofadiñas cubertas de pelos.

A coloración da súa pelaxe é parda amarelada polas partes superiores e abrancazada no ventre, estendéndose nesta parte menos que en *L. granatiensis*, pero máis que en *L. europaeus*; ademais, como outra diferenza coas outras lebres ibéricas, presenta unha banda parda (máis clara que no lombo) entre a parte dorsal e a ventral. Tamén é branca a parte inferior da cola e máis un *colar* na cara desde o fociño até os ollos. A punta das orellas é negra, como en todas as lebres, así como a cara dorsal da cola.

Hábitat e distribución
----------------------

### Hábitat

A lebre do piornal vive nas montaña a altitudes de 1 300 a 1 900 m, descendendo en inverno aos 1 000 m para evitar no posíbel a neve. No seu hábitat predominan as breixeiras nas que s formas de vexetación dominantes son *Erica*, *Calluna* e *Vaccinium* e arbustos de *Cytisus*, *Genista* e *Juniperus*. Un modelo de aptitude do hábitat determinou que *L. castroviejoi*, «selecciona áreas caracterizadas por unha alta porcentaxe de matorgueiras de *Genista* e breixos, de grande altitude e pendentes, e accesibilidade humana limitada». O seu hábitat tamén inclúe áreas despexadas en bosques deciduos mixtos de *Fagus* e *Quercus*. *L. castroviejoi* tamén escolle hábitats que foron queimados e as áreas onde se impón a xesta dentro do Parque Natural de Somiedo. Censos nocturnos no Parque Natural de Somiedo determinaron densidades medias de 6,83 a 100 ha.

### Distribución

A área de distribución da lebre de Castroviejo limítase ás montañas cántabras no noroeste de España. Ocupa altitudes de 1 000 a 1 900 m entre a serra dos Ancares e a serra de Peña Labra. A distribución total é de aproximadamente de 25 a 40 km de norte a sur, e de 230 km de leste a oeste, estimándose que a extensión onde vive é de 5 000 km², pero a súa poboación considérase fragmentada, xa que ocupa espazos altamente especializados de hábitat que son escasos.

Bioloxía
--------

Sábese pouco sobre a súa área de distribución, a súa densidade de poboación e as súas preferencias alimentarias, pero é probábel que sexan similares ás das outras lebres europeas que vivan en hábitats comparábeis.

É un animal de hábitos nocturnos, permanecendo durante o día encamado nunha concavidade da superficie do solo (non nun tobo), que só abandona en caso de perigo.

A súa época de reprodución esténdese desde abril até setembro, mes en que adoitan naceren os lebratos, de 1 a 3 por camada, tras un período de xestación duns 44 días. O número de partos anuais pode que sexa algo inferior ao doutras lebres. O aleitado e a permanencia da crías canda a nai é ao redor dun mes.

Status
------

A principal ameaza para esta especie é a caza, que é excesiva en moitas áreas onde habitan, especialmente cando as lebres están iiladas durante o inverno. A poboación da lebre do piornal está experimentando nos últimos tempos unha diminución en partes específicas da súa área de distribución, que están perturbadas polas actividades humanas e a caza excesiva. A fragmentación, resultante da distribución irregular do hábitat adecuado, produciu unha poboación dispersa desta especie. Un modelo de aptitude do hábitat indicou que a súa poboación estaba experimentando unha tendencia decrecente do 16,67 %. Por todas estas causas, a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) cualifica o status da especie como VU (vulnerable).

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Smith, A. T. & Johnston, C. H. (2008): *Lepus castroviejoi* na *Lista vermella* da UICN. Versión 2018-2. Consultada o 31 de decembro de 2018.
2. 1 2 3 4 5 6  Díaz d'a Silva, J. I. & Cartelle, Y. 2007, p. 180.
3. ↑  Chapman, J. A. & Flux, J. E. C. (1990): *Rabbits, Hares and Pikas: Status Survey and Conservation Action Plan*. Gland, Suíza: IUCN/SSC Lagomorph Specialist Group. IUCN. ISBN 2-8317-0019-1.
4. 1 2  *Lepus (Eulagos) castroviejoi* Palacios, 1977 en MSW.
5. ↑  Carro, Francisco (18-12-2018): Liebre de piornal – Lepus castroviejoi Palacios, 1977. Madrid: CSIC. Museo Nacional de Ciencias Naturales (MNCN).
6. 1 2  Flux, J. E. C. & Angermann, R. (1990): "The Hares and Jackrabbits". En: J. A. Chapman & J. E. C. Flux eds. *Rabbits, Hares and Pikas: Status Survey and Conservation Action Plan*, pp. 61-94. Gland, Suía: The World Conservation Union.
7. ↑  Alves, P. C. & Niethammer, J. (2003): "Iberischen Hasen: *Lepus granatensis* and *Lepus castroviejoi*". En: F. Krapp, ed. *Handbuch der Saugetiere Europas*. Band 3/II. Hasentiere - Lagomorpha, pp. 137-154. Wiebelsheim, Renania-Palatinado, Alemaña: AULA-Verlag.
8. 1 2  Acevedo, P. Alzaga, V. Cassinello, J. & Gortazar, C. (2007): "Habitat suitability modelling reveals a strong niche overlap between two poorly known species, the Broom hare and the Pyrenean grey partridge, in the north of Spain". *Acta Oecologica* **31** (2): 174-184.
9. ↑  Palacios, F. (1977): "Descripción de una nueva especie de liebre (*Lepus castroviejoi*) endemica de la cordillera Cantábrica. *Doñana Acta Vertebrata* **3**: 205-223.
10. 1 2 3   Ballesteros, F. Benito, J. L. & González-Quirós, P. (1996): "Status, management and conservation of broom hare (*Lepus castroviejoi*) in the Cantabrian Mountains (northwest of Spain)". En: S. Golovatch & L. Penev (eds.), *Proceedings of the International Union of Game Biologists: XXII Congress*, pp. 123-127. Pensoft, Sofía, Bulgaria.
11. ↑  González-Quirós, P. Gil, J. Benito, J. L. e Ballesteros, F. (1992): *Distribución y estado de las poblaciones de liebres en Asturias*. Oviedo: Principado de Asturias.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lebre de piornal Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Lebre de piornal*** |

### Bibliografía

* Díaz d'a Silva, J. I. & Cartelle, Y. (2007): *Guía dos mamíferos de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 978-84-9689-320-7.
* Mitchell Jones, A. J. *et al*. (1999): *The Atlas of European Mammals*. 1ª ed. Londres, Reino Unido e San Diego, California, USA: Academic Press. Poyser Natural History. ISBN 978-0-8566-6113-8.
* Purroy, F. J. & Varela, J. M, (2003): *Guía de los Mamíferos de España: Península, Baleares y Canarias*. 1ª ed. Barcelona: Lynx Edicions. ISBN 978-84-8733-449-8.
* Walker, E. (1975): *Mammals of the World*. 2 Vols. Sixth edition. Baltimore, Maryland, USA e Londres, Reino Unido: Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-5789-8.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. editors (2005): *Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference*, 3rd ed. Baltimore, Maryland, USA: Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8221-0.

### Outros artigos

* Lepóridos
* *Lepus*
* Lebre europea
* Lebre ibérica

### Ligazóns externas

* *Lepus castroviejoi*. Broom hare na ADW.
* *Lepus castroviejoi* Palacios 1977 na EOL.
* Broom hare *(Lepus castroviejoi)* en ARKive.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EOL: 133005
* EUNIS: 11274
* FE: 305523
* FE-New: ID
* GBIF: 2436788
* iNaturalist: 43118
* IRMNG: 11007166
* ITIS: 625339
* IUCN: 11797
* MSW: 13500152
* NCBI: 187398

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1211010

 |