Os **chipewyan**, **chippewyan** ou **dënesųłı̨ne** son un pobo na-dené, do grupo atapascano, tamén chamados *chpewya*. Este nome provén do cree *Chepau-wayanuk*  (*"peles afiadas"*), mais eles chamábanse a si mesmos *Saw-cssaw-dineh*, *homes do levante*. Dividíanse en numerosas tribos, como os *thilanottine*, os *ethelnedi*, os *athabasca* e os *desdekenade*.

Vivían entre as Montañas Rochosas e a Baía de Hudson, canda as marxes do Gran Lago do Escravo, o lago Athabasca e o río Churchill, no delta do río Mackenzie. Actualmente ocupan cinco reservas en Alberta, seis en Saskatchewan, dúas en Manitoba e dúas nos Territorios do Noroeste, todo iso no Canadá.

Demografía
----------

No 1900 eran probablemente uns dous mil quiñentos, segundo a Enciclopedia Británica eran 4.400 en 1980, xuntos cos *slave* e os *yellowknife*. Mais segundo o censo canadense do 2000 eran 13.056 persoas así repartidas:

* En Alberta, 2.016 individuos nas reservas Fort Chippewyan (779 habitantes), Fort McKay (592 habitantes), Janvier (645 habitantes) e outros cos cree nas de Fort McMurray (590 habitantes) e Cold Lake (2.180 habitantes).
* En Manitoba, 2.463 persoas nas reservas de Barren Lands (895 habitantes), Churchill ou Sayisi (672 habitantes) e Northlands (896 habitantes).
* En Saskatchewan, 7.508 individuos nas de Buffalo River (1.088 habitantes), English River (1.269 habitantes), Font du Lac (1.574 habitantes), Lac la Hache (1.310 habitantes), Stoney Rapids (1.678 habitantes), Turnor Lake (589 habitantes).
* Nos Territorios do Noroeste, 1.069 habitantes nas de Deninu K'ue First Nation (774 habitantes) e Smiths Landing (295 habitantes).

Costumes
--------

Eran veciños dos sarsi e dos cree, e eran os intermediarios comerciais entre os cree e os inuit. Adicábanse á caza e á pesca, aínda que eran tamén belicosos. Valoraban ás mulleres como forza de traballo, e vivían en wigwams de pel de caribú ou ante, cortiza e arbustos.
Eran bastante organizados con respecto á caza, vixiando as mandas de caribús dende moitas partes.

Aproveitaban todo do caribú, curtían a pel, curaban a afumaban a carne, e con coas peles facían vestidos.

Historia
--------

No 1717, os ingleses xa construíron o posto comercial de Fort Churchill na baía de Hudson. En 1760-1776 foron visitados por Samuel Hearne, de Fort Churchill, e o seu caudillo, Makonabee, axudoulles a explorar os ríos Coppermine e Slave.
En 1789-1793, tamén serviron como guías a Alexander Mackenzie, da Compañía do Noroeste. E no 1788 construíron no seu territorio Fort Chippewyan.
Dende 1781 empezaron a chegar ao territorio franceses, que lles vendian armas aos cree.
Isto, e a varíola, fixo reducila prosperidade dos *chipewyan*.
No 1858, o relixioso católico de Fort Resolution, Henry Faraud, traduceu o Novo Testamento á súa lingua. Asinaron co Canadá diversos tratados en 1876, 1877, 1899 e 1906.
Xunto cos dogrib, os cree e os salteaux (chippewa) forman a Confederación de Primeiras Nacións dos Tratado Seis, pois firmaron en 1871-1877 o sexto tratado coa Colonia do Canadá, segundo o cal se instalaban reservas de 1,5 km2 por familia de cinco membros, tiñan dereitos de caza e pesca, e garantíaselles atencións médicas e pensións.
A Constitución de 1982 obviou o tratado cos indios, o que provocou numerosas protestas. Tamén existe un alto índice de desemprego. O personaxe *chippewyan* máis destacado foi Alex Simeon Janvier.

Notas
-----

1. ↑  Statistics Canada, *2006 Census Profile of Federal Electoral Districts (2003 Representation Order): Language, Mobility and Migration and Immigration and Citizenship* Ottawa, 2007, pp. 2, 6, 10.
2. ↑

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Cook, Eung-Do. (2004). *A grammar of Dëne Sųłiné (Chipewyan)*. Algonquian and Iroquoian Linguistics - Special Athabaskan Number, Memoir 17. Winnipeg: Algonquian and Iroquoian Linguistics. ISBN 0-9210-6417-9.
* Li, Fang-Kuei. (1946). Chipewyan. In C. Osgood & H. Hoijer (Eds.), *Linguistic structures of native America* (pp. 398–423). Nova York: The Viking Fund.
* Osgood, Cornelius; & Hoijer, Harry (Eds.). (1946). *Linguistic structures of native America*. Viking fund publications in anthropology (No. 6). Nova York: The Viking Fund. (Reprinted 1963, 1965, 1967, & 1971, Nova York: Johnson Reprint Corp.).

### Ligazóns externas

* Páxina Oficial
* Artigo en Allrefer.com

* Portal:Pobos indíxenas de América
* Portal:Canadá

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q127515
* AAT: 300017476
* EBID: ID
* LCCN: sh85024416
* NKC: ph929574

 |