recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Placa de homenaxe á revolta contra os exércitos de Napoleón, o 2 de maio de 1808 na fachada do Real Casa de Correos, Madrid, Reino de España.
O **Día da Comunidade de Madrid** celébrase cada 2 de maio. É o día oficial da Comunidade Autónoma de Madrid, Reino de España.

Con ela, conmemórase o levantamento do 2 de maio de 1808, No que o pobo de Madrid colleu as armas para se rebelar contra a ocupación francesa de Madrid e para expulsar este exército da cidade, o cal estaba a invadir gran parte da Península Ibérica. Este evento foi o primeiro da Guerra da Independencia española.

Centenario
----------

En 1908 houbo eventos especiais na conmemoración presidida polo rei Afonso XIII por mor do centenario do alzamento.

Bicentenario
------------

Nas festas do 2 de maio do 2008 celebráronse diversas actividades culturais na capital e foran realizadas unha ofrenda con flores aos caídos en 1808 no Cemiterio da Florida, un desfile na Porta do Sol, unha colocación dunha coroa de flores ás placas conmemorativas como agradecemento a todos aqueles que loitaran o día 2 de maio de 1808, como tamén os cidadáns que axudaran as vítimas do ataque de 11 de marzo de 2004, e unha cerimonia na sede da Presidencia da Comunidade de Madrid.

Notas
-----

1. ↑   Arquivado 01 de maio de 2016 en Wayback Machine. 2 de maio de 2016
2. ↑  A capital terá 14 festivos en 2016 co traslado da festa de San Isidro ao luns

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Día da Comunidade de Madrid Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Levantamento do 2 de maio
O **Cordal Ralik** (Marshalés: **Rālik**, Modelo:IPAc-mh) é un cordal de illas dentro da nación insular das Illas Marshall. Ralik significa "solpor". Está ao oeste do Cordal Ratak. En 1999 a poboación total das illas Ralik era de 19.915.[] Christopher Loeak, quen chegou a ser presidente das Illas Marshall en 2012, era anteriormente ministro do cordal Ralik Cadea.

Lista de atois e illas periféricas do cordal:

* Atol Ailinginae
* Atol Ailinglaplap
* Atol Bikini
* Atol Ebon
* Atol Enewetak
* Illa Jabat
* Atol Jaluit
* Atol Kili
* Atol Kwajalein
* Atol Lae
* Lib
* Atol Namorik
* Atol Namu
* Atol Rongrik
* Atol Rongelap
* Atol Ujae
* Atol Ujelang
* Atol Wotho

Idioma
------

*Artigo principal**:* Lingua marshalesa.
O cordal Rālik é o fogar do dialecto Rālik (ou dialecto occidental) da lingua marshalesa. É mutuamente intelixible co dialecto Ratak (ou dialecto oriental) situado no Cordal Ratak. Os dous dialectos diferéncianse principalmente no léxico e en certos reflexos fonolóxicos regulares.

Notas
-----

Referencias

1. ↑  Marshallese-English Dictionary

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cordal Ralik*** |

### Outros artigos

* Lista de lugares Patrimonio da Humanidade en Oceanía

### Ligazóns externas
O **Día da Liberdade dos Documentos** (***D**ocument **F**reedom **D**ay* en inglés) é un día internacional pensado para «concienciar á xente da importancia da liberdade dos documentos» «durante o último mércores de marzo". O primeiro día da liberdade dos documentos celebrouse o 26 de marzo do 2008. No ano 2009 caeu en 25, no 2010 o 31, e no ano 2011 celebrarase o día 30 de marzo.

Segundo a publicación tecnolóxica Ars Technica, hai máis de «200 grupos en 60 países» involucrados activamente no día da liberdade dos documentos, entre os que cabe salientar a Free Software Foundation Europe, a ODF Alliance, o OpenForum Europa, IBM, Red Hat e Sun Microsystems.

Obxectivos
----------

Os principais obxectivos do día da liberdade do *software* son os seguintes:

* Promover e adoptar formatos libres de documentos.
* Formar unha rede a nivel mundial.
* Coordinar as actividades que teñan lugar o último mércores de marzo, o día da liberdade dos documentos.

Notas
-----

1. ↑  Bitácora oficial de Google (ed.). "*Today is Document Freedom Day*" (en inglés). Consultado o 27 de marzo do 2008.
2. 1 2  "*About - Document Freedom Day*". Arquivado dende o orixinal o 09 de abril de 2010. Consultado o 27 de marzo do 2008.
3. ↑  "*Happy Document Freedom Day, a day of "document liberation"*". Consultado o 27 de marzo do 2008.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial.
***Dreamtime*** é o álbum de estrea da banda inglesa de rock The Cult, publicado o 10 de setembro de 1984 a través do selo Beggars Banquet Records. Acadou o número 2 no Reino Unido e sería certificado prata pola BPI tras vender 60.000 copias. O primeiro sinxelo, "Spiritwalker", foi número 1 na lista indie británica. Posteriormente *Dreamtime* foi reeditado nuns 30 países de todo o mundo.

As letras da canción "Horse Nation" están collidas case textualmente do libro *Bury My Heart at Wounded Knee*. "Spiritwalker" é unha referencia ao xamanismo, mentres que "Dreamtime" está inspirada polos aborixes australianos e "Butterflies" fai referencia ó baile cerimonial Hopi das bolboretas. "A Flower in the Desert" é unha reelaboración do tema de Southern Death Cult "Flowers in the Forest".

O disco inicialmente estaba a ser producido por Joe Julian, pero despois de gravas as baterías a banda decidiu sustituílo, e Beggars Banquet suxeríu a John Brand. Finalmete o traballo sería producido por Brand, pero o guitarrista Billy Duffy dixo que as pistas de batería usadas no álbum foron as que se gravaron con Julian, xa que o batería do grupo, Nigel Preston, fixérase pouco fiable nese tempo.

Listaxe de cancións
-------------------

Todos os temas compostos por Ian Astbury e Billy Duffy, agás onde se indique.

Cara 1
1. "Horse Nation" – 3:45
2. "Spiritwalker" – 3:39
3. "83rd Dream" – 3:38
4. "Butterflies" – 3:00
5. "Go West (Crazy Spinning Circles)" – 3:59

Cara 2
1. "Gimmick" – 3:33
2. "A Flower in the Desert" (Ian Astbury, Barry Jepson, David Burroughs, Haq Qureshi) – 3:42
3. "Dreamtime" – 2:47
4. "Rider in the Snow" – 3:11
5. "Bad Medicine Waltz" – 5:55

### Temas extra do CD

1. "Bone Bag" – 3:47
2. "Sea and Sky" – 3:32
3. "Ressurection Joe" – 6:07
4. "Love Removal Machine" ("Peace" version) (só en Rusia e o leste de Europa)
5. "Zap City" (só en Rusia e o leste de Europa)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1446203
* Discogs: 584
* MusicBrainz: ID

 |
**DreamWorks Records** foi un selo discográfico estadounidense. Fundado en 1996 por David Geffen, Steven Spielberg e Jeffrey Katzenberg como unha subsidiaria de DreamWorks SKG, o selo operou ata 2003, cando foi vendido ao Universal Music Group. A compañía tamén operou unha subsidiaria baseada en Nashville, Tennessee, chamada DreamWorks Nashville, que estaba especializada en música country e que pechou en 2005. O logo da discográfica foi deseñado por Roy Lichtenstein, sendo o seu derradeiro encargo antes de que morrese en 1997.

Historia
--------

En 1996, seis anos despois de que Geffen vendese Geffen Records a MCA Music Entertainment, este uniuse a Spielberg e Katzenberg para crear DreamWorks SKG, que incluía a subsidiaria DreamWorks Records. Rufus Wainwright sería o primeiro artista en asinar co novo selo a comezos de 1996. Henry Rollins (tanto como artista en solitario como con Rollins Band), Tamar Braxton, George Michael, Randy Newman, Morphine, Eels, Chris Rock ou Powerman 5000 entre outros tamén asinaron con DreamWorks.

O logo do selo foi o derradeiro proxecto completado polo artista Roy Lichtenstein. O distintivo deseño estreouse co disco *Beautiful Freak*, o primeiro álbum de Eels e o segundo lanzamento do selo. Geffen Records ditribuiu o material de DreamWorks ata 1999, cando Interscope Records fíxose coas tarefas de distribución, aínda que a distrubución internacional quedou en mans de Polydor. O selo foi presidido por Lenny Waronker e Mo Ostin, que dirixira Warner Bros. Records ata mediados dos 90.

O 11 de novembro de 2003 anunciouse que Universal Music Group (antigo MCA Music Entertainment, e nai de Interscope, Geffen e Polydor) chegara a un acordo para mercarlle DreamWorks Records a DreamWorks SKG por "uns 100 millóns de dólares". A compra chegou no momento no que o negocio da música "estaba atravesando grandes cambios", xa que loitaba para "contrarrestar a caída de vendas e o impacto das vendas non oficiais de música online". Mo Ostin, o principal executivo de DreamWorks Records, dixo: "A pesar dos retos do negocio da música hoxe en día, Universal está mercando un activo morabilloso e a venda asegurará o futuro máis forte posible para os nosos artistas". Baixo o novo contrato, DreamWorks Records situouse dentro do selo Interscope Geffen A&M, dirixido por of Jimmy Iovine. DreamWorks integrouse en Geffen Records en 2004.

Pola súa banda, a súa división de música country estivo operativa ata o 29 de xaneiro de 2006, cando foi pechada por Universal Music Group Nashville.

Notas
-----

1. ↑  King, Tom (2001). Broadway Books, ed. *The Operator: David Geffen Builds, Buys, and Sells the New Hollywood*. Nova York. p. 538. ISBN 978-0767907576.
2. 1 2  Billboard (ed.). "UMG To Acquire DreamWorks Records". Consultado o 9 de maio de 2017.
3. ↑  BBC (ed.). "Universal buys Dreamworks Records". Consultado o 9 de maio de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1899781
* Discogs: 4887
* MusicBrainz: ID

 |
**Cristino Martos Balbi**, nado en Granada o 13 de setembro de 1830 e finado en Madrid o 17 de xaneiro de 1893, foi un avogado e político español.

Traxectoria
-----------

Logo de estudar en Granada, Toledo e Madrid licenciouse en Dereito. Participou na Revolución de 1854 que deu orixe ao Bienio Progresista e no intento de golpe de Estado que en 1866 encabezou Prim e que lle supuxo unha condena a morte que lle foi conmutada pola de desterro. A Revolución de 1868 permitiulle regresar a España iniciando a súa carreira política como presidente da Deputación Provincial de Madrid.

Deputado por Toledo nas Cortes Constituíntes de 1869, volveu obter escano nas eleccións de 1872 por Madrid e por Valencia nos comicios celebrados entre 1879 e 1886 para finalmente volver ser elixido por Toledo en 1891.

Membro do sector monárquico (denominado os *cimbrios*) do Partido Democrático, un grupo de demócratas que aceptou a solución monárquica proposta por Prim, uniuse á rama esquerda do Partido Constitucional para formar o Partido Demócrata-Radical.

Foi Ministro de Estado entre o 1 de novembro de 1869 e o 9 de xaneiro de 1870 nun goberno presidido por Prim volvendo ocupar esta carteira ministerial, xa durante o reinado de Amadeu I, en dúas ocasiones: entre o 4 de xaneiro e o 24 de xullo de 1871 nun gabinete que presidiu o xeneral Serrano, e entre o 13 de xuño de 1872 e o 12 de febreiro de 1873 nun goberno presidido por Manuel Ruiz Zorrilla.

Coa I República volveu ser ministro ao ocupar a carteira de Graza e Xustiza entre o 4 de xaneiro e o 13 de maio de 1874 no goberno que sucesivamente presidiron Francisco Serrano Domínguez e Juan Zabala de la Puente.

Na Restauración uniuse ao Partido Republicano Progresista, pero abandonouno para integrarse no Partido Liberal con Sagasta.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Manuel SilvelaJuan Bautista TopeteAugusto Ulloa Castañón** | **Ministro de Estado**1869 - 187018711872 - 1873 | Sucesor:**Práxedes Mateo SagastaFernando Fernández de CórdovaEmilio Castelar** |
| Predecesor:**Eugenio García Ruiz** | **Ministro de Graza e Xustiza**1874 | Sucesor:**Manuel Alonso Martínez** |
| Predecesor:**Nicolás María RiveroAntonio Cánovas del Castillo** | **Presidente do Congreso dos Deputados**12 de febreiro - 18 de marzo de 187310 de maio de 1886 - 3 de xuño de 1889 | Sucesor:**Francisco SalmerónManuel Alonso Martínez** |

Vida persoal
------------

O seu fillo Cristino Martos Llovet chegou a ser gobernador civil da Coruña en 1898.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3323160
* WorldCat
* VIAF: 100920001
* BNE: XX1510033
* DBE: cristino-martos-y-balbi
* LCCN: no2010105239
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 70300

 |
**O Día Internacional do Riso** celébrase dende 1998 o primeiro domingo do mes de maio .

Historia
--------

A súa orixe esá na India, na cidade de Bombai o doutor Madan Kataria tras constatar que "os pacientes que se recuperan mellor son os que están máis ledos"  en 1995 comezou a ensinar un ioga específico baseado na riso "sen razón" que permite a liberación de endorfinas, a pretensión era encarnar a paz mundial e o obxectivo lograr unha conciencia global da saúde, a felicidade e a paz por medio do riso. A primeira edición celebrouse o 10 de xaneiro de 1998 e acabou por se converter nunha celebración que se realiza en numerosos lugares do mundo , as celebracións consisten en xente que se axunta para rir. Na India as celebracións parten dos aproximadamente 8000 clubs do ioga do riso. Fóra da India a primeira celebración foi en Copenhague no ano 2000 na que se axuntaron 10000 persoas a rir na praza do concello. En Francia a primeira celebración foi en 2003.

Notas
-----

1. 1 2  Journée mondiale du rire, site journee-mondiale.com.
2. ↑  La Journée mondiale du rire c'est aujourd'hui !. *Rolling Stone*, 5 mai 2015.
3. ↑  Nerenberg, Albert (1 de maio de 2013). "World Laughter Day: How a Laughing Fit Sparked an International Movement". *Huffingtonpost.com*.
4. ↑  Ritman, Alex (6 de maio de 2012). "It's World Laughter Day". *The National*.
5. ↑  Sameer Deshpande e Nancy R. Lee (2013). *Social Marketing in India*. SAGE. p. 188.
6. ↑  "Journée mondiale du rire demain à Frontignan". *France Blue*. 4 de maio de 2019. Arquivado dende o orixinal o 28 de maio de 2020. Consultado o 04 de maio de 2020.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Dólar.
O **dólar antártico** (*Antarctican dollar* en inglés) é un obxecto de colección producido pola compañía *Antarctica Overseas Exchange Office Ltd.*, coa aparencia de billetes de banco nacionais supostamente para ser empregados no continente antártico. Estes billetes non son de curso legal na Antártida, nin en ningún país, se ben a compañía emisora promete rescatalos "ao seu valor nominal durante todo o seu período de validez".

Antarctica Overseas Exchange Office sostén que inviste unha parte de todo o recadado pola venda dos dólares antárticos para contribuír con organizacións que procuran levar a cabo proxectos de investigación e humanitarios na rexión antártica.

Notas
-----

1. ↑  "Antarctica Overseas Exchange Office Website". Arquivado dende o orixinal o 07 de xullo de 2011. Consultado o 18 de marzo de 2010.
2. ↑  "Peter Symes Review". Arquivado dende o orixinal o 11 de abril de 2013. Consultado o 18 de marzo de 2010.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web Oficial de Antarctica Overseas Exchange Office Ltd.
* Ilustracións dos billetes.
O **dístico elexíaco** é unha estrofa clásica de dous versos, un hexámetro e un pentámetro. Na métrica grecolatina esta forma era moi habitual.

Estrutura
---------

\_ U U ou ben \_ \_ / \_U U ou ben \_ \_ / \_U U ou ben \_ \_ / \_ U U ou ben \_ \_ / \_ U U / \_ U 
\_ U U ou ben \_ \_/ \_ U U ou ben \_ \_ / \_ / || \_ U U / \_ U U / \_ ou ben U
En latín, escribíronse grandes obras en dísticos elexíacos, como por exemplo, parte dos epigramas de Catulo e o posterior Marcial, as elexías amorosas de Tibulo e Propercio e a lírica amorosa de Ovidio (as *Metamorfoses* están en hexámetros), incluído o seu poema didáctico *Ars amatoria* e as melancólicas epístolas tituladas *Tristia* e *Ex Ponto*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Crusius, Federico (1987). Bosch, ed. *Iniciación en la métrica latina*. Barcelona. ISBN 9788471620484.
* Luque Moreno, Jesús (1994). Ediciones Clásicas, ed. *El dístico elegíaco: Lecciones de métrica latina*. ISBN 978-84-7882-158-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2082412
* BNCF: 61493

 |
O **córdoba** nicaraguano ou **córdoba** de ouro (**C$**) é a unidade monetaria de curso legal en Nicaragua dividida en 100 centavos. O seu código ISO 4217 é **NIO**. A súa circulación é controlada polo Banco Central de Nicaragua.

Historia
--------

O córdoba foi introducido o 20 de marzal de 1912. Promulgada a Lei de Conversión Monetaria, os Billetes do Tesouro foron trocados gradualmente pola nova moeda que tiña un tipo de cambio de paridade de 5 córdobas = 1 libra esterlina. O 13 de novembro de 1931, o córdoba comezou a cotizarse a un tipo de paridade de 1.10 córdobas = 1 dólar estadounidense. Logo de sucesivas desvalorizacións, o córdoba comezou a cotizarse a un tipo de paridade estábel de 7 córdobas = 1 dólar estadounidense entre 1946 e abril de 1979.

O córdoba foi chamado así na lembranza do segundo apelido do conquistador español, natural de Córdoba, Capitán Francisco Hernández de Córdoba, fundador das cidades de Santiago de Granada e de León Santiago dos Cabaleiros, capital da nacente Provincia de Nicaragua.

No 1987, o goberno introduciu o novo córdoba (ou formalmente chamado *córdoba revaluado*) con valor de 1.000 antigos córdobas. Nicaragua abre a década do 90 baixo a Administración Presidencial de Dona Violeta Barrios de Chamorro, e o Plan do Goberno de Salvación NAcional dentro da estabilización e axuste estrutural, inclúe a emisión do *córdoba* ouro (formalmente chamado *córdoba*) que a partir do 13 de agosto de 1990, pasa a converterse nun novo medio circulante, expresado na mesma moeda córdoba, co paridade ao dólar estadounidense.

### Moedas

* 5 córdobas
* 2 córdobas
* 1 córdoba
* 50 centavos
* 25 centavos
* 10 centavos
* 5 centavos

### Billetes

* 500 córdobas
* 100 córdobas
* 50 córdobas
* 20 córdobas
* 10 córdobas

Notas
-----

* Banco Central de Nicaragua
* Imaxes de tódolos billetes nicaraguanos
* Billetes e Moedas en Circulación

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Córdoba*** |
Coñécese como **equilibrio de Nash** unha teoría elaborada polo matemático norteamericano John Forbes Nash, Jr. para aplicación na teoría de xogos, que define un equilibrio que marca a óptima estratexia de todos os xogadores dun xogo dado.

Nótase tal equilibrio cando un xogador de dito xogo non pode beneficiarse mudando de estratexia, se se manteñen todas as estratexias dos outros xogadores constantes. Exemplificando, nun xogo de escoller números do 1 a 9, inclusive, xogado por dúas persoas, no que quen escolla o maior número é o vencedor, é posíbel que ocorra só unha situación de equilibrio de Nash: cando ambos xogadores escollan 9. Se o xogo consistise en proclamar vencedores aqueles que escolleran os mesmos números, habería a posibilidade de ter 10 equilibrios de Nash.
Outro caso no que é observado o equilibrio de Nash é no Dilema do Prisioneiro.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q23389
* GND: 4171190-7
* JSTOR: nash-equilibrium
* MAG: 46814582

 |
Carreira de cabalos

A **equitación** é un deporte ecuestre que consiste en manter o control preciso sobre un cabalo e require dun moi bo coidado e limpeza do animal por parte do xinete.

Os cabalos utilizanse para deportes de alta competición, coma o Salto, Adestramento, Concurso completo, Salto alto, Enduro Ecuestre, enganches, volteo, Polo, Hípica e Rodeo. Os cabalos tamén se montan para os propósitos terapéuticos, xa que o montar a cabalo en forma non competitiva mellora a saúde humana e o desenvolvemento emocional. Nalgunhas partes do mundo, aínda os utilizan para os propósitos prácticos, como por exemplo para o arado.

A equitación está rexida pola Federación Ecuestre Internacional e é un deporte olímpico dende 1900 nas disciplinas de salto, adestramento e concurso completo de equitación.

Historia
--------

Na prehistoria, o cabalo só servía de alimento para o ser humano. Pero na Idade de Bronce percataronse de que o cabalo podíase empregar como ferramenta de traballo. Na Época Antiga o cabalo foi utilizado para a guerra. Os principais exércitos contaban con cabalaría, nesta época aparece o primeiro cabalo famoso na historia: Bucéfalo, o cabalo de Alexandre Magno, cazado e domado por el. A Idade Media caracterizouse pola cabalaría española ou "Escola de Cabaleiros".

Véxase tamén
------------

* Polo (deporte)
Liña de tempo gráfica do cenozoicover • conversa • editar-70 —–-60 —–-50 —–-40 —–-30 —–-20 —–-10 —–0 —**Mesozoico**paleoxenoneoxenocuaternario    **C  
e  
n  
o  
z  
o  
i  
c  
o** fanerozoico  
Escala de tempo aproximada dos acontecementos claves do cenozoico.  
Escala do eixe: millóns de anos de antigüidade.
Oroxenia alpina.
A **era cenozoica**, **Cenozoico** ou **era terciaria** é, na escala de tempo xeolóxico, a era xeolóxica que se iniciou hai uns 65,5 ± 0,3 millóns de anos e que se estende até a actualidade.

É a terceira e última era do eón fanerozoico e segue á era mesozoica. O seu nome procede do lingua grega e significa 'animais novos' (de καινός *kainós*, 'novo' e ζωή *zoé*, 'animal' ou 'vida'). O **período terciario**, actualmente non recoñecido pola Comisión Internacional sobre Estratigrafía, comprendía a era cenozoica excepto os últimos 2,5 millóns de anos, cando se inicia o período cuaternario.

Durante a era cenozoica, a India colidiu con Asia hai 55-45 millóns de anos, e Arabia colidiu despois con Eurasia, pechando o mar de Tetis, hai uns 35 millóns de anos. Como consecuencia diso, produciuse a gran pregamento alpino que formou as principais cordilleiras do sur de Europa e Asia, como os Pireneos, Alpes e Himalaias.

Ao cenozoico tamén se lle chama a era dos mamíferos, animais que, ao extinguírense os dinosauros a finais do Cretáceo, experimentaron unha extraordinaria radiación adaptativa e pasaron a ser a fauna característica.

Hai uns 30 millóns de anos xurdiron os primeiros primates superiores (os máis primitivos estaban xa presentes hai máis 65 millóns de anos), aínda que *Homo sapiens* non apareceu até hai uns 200.000 anos.

Subdivisións
------------

O Cenozoico divídese en tres períodos, Paleoxeno, Neoxeno e Cuaternario, que á súa vez se dividen en épocas. O Paleoxeno comprende as épocas Paleoceno, Eoceno e Oligoceno; o Neoxeno comprende Mioceno e Plioceno, mentres que o Cuaternario comprende as épocas Plistoceno e Holoceno, a última das cales está actualmente en curso. O antigo período terciario comprendía Paleoxeno e Neoxeno.

Notas
-----

1. 1 2  Global Boundary Stratotype Section and Point (GSSP) of the International Commission of Stratigraphy, Status on 2009.
2. 1 2  International Stratigraphic Chart, 2008
3. ↑  Tertiary Informal Sub-era. Based On: Gradstein, Ogg, Smith, \_A Geologic Time Scale 2004\_

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Era cenozoica Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Xeoloxía histórica

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q102416
* AAT: 300391256
* BNCF: 32659
* BNF: 12194175m
* BRE: 2034126
* EBID: ID
* GEA: 3536
* GEC: 0016861
* GND: 4075273-2
* JSTOR: cenozoic-era
* LCCN: sh97006640
* MAG: 73707237
* NDL: 00571137
* NKC: ph138114

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeoloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Barco no Canal do Panamá.
A economía de Panamá é unha das máis estables, dinámicas e con maior crecemento de América Latina. O ben desenvolvido sector de servizos é responsable por 80% do PIB. Os servizos inclúen o funcionamento do Canle de Panamá, as actividades bancarias, a zona franca de Colón, as actividades de seguro, os portos no Atlántico e no Pacífico, o rexistro de barcos que utilizan a bandeira do país, e o turismo. O crecemento económico será impulsado pola ampliación da Canle de Panamá, que comezou o 2007 e debe ser concluída o 2014 a un custo de 3,5 mil millóns de dólares - aproximadamente 25% do PIB actual. A expansión duplicará a capacidade da canle, permitindo acomodar navíos que son actualmente moi anchos para facer a travesía, e axudará a reducir o desemprego.

Sector primario
---------------

Preto do 9% do chan de Panamá está cultivado. A maior parte da súa produción agrícola obtense en explotacións de carácter comercial e está destinada á exportación. Os principais cultivos e grupos de cultivos —produción de 2006 en toneladas— son: cana de azucre (1,77 millóns); froita (659.283 t), principalmente banana, laranxa; arroz (280.000); millo (70.000); café (13.153) e tomate.

En 2006 a gandería contaba con 1,56 millóns de cabezas de gando vacún, 286.200 de gando porcino e aproximadamente 14,9 millóns de aves de curral.

Os produtos forestais de Panamá están conformados por unha ampla variedade de madeiras. O país conta con reservas forestais considerables, case un 57% do seu chan, ás veces difíciles de explotar debido á mala infraestrutura do transporte. En 2006 a produción anual de madeira era duns 1,35 millóns de m³.

Sectores secundario e terciario
-------------------------------

A industria de Panamá está basicamente orientada cara á satisfacción da demanda doméstica. O país depende sobre todo do seu conglomerado de servizos de transporte e loxística orientados cara ao comercio mundial, cuxo epicentro é a Canle de Panamá. Ao redor da Canle de Panamá están portos de trasbordo de contedores, zonas francas de comercio, ferrocarril e o máis grande entroncamento aéreo de pasaxeiros de América Latina. Tamén conta co centro financeiro máis grande de América Latina.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  "*The World Factbook.*". Arquivado dende o orixinal o 09 de maio de 2020. Consultado o 8 de novembro de 2013.
2. ↑  CIA. "Real GDP (purchasing power parity)". *The World Factbook* (en inglés).
**Eneko Goia Laso**, nado en Donostia o 30 de outubro de 1971, é un político español, membro do Partido Nacionalista Vasco. Dende o 13 de xuño de 2015 é alcalde de Donostia.

Biografía
---------

Eneko Goia naceu no barrio donostiarra de Amara o 30 de outubro de 1971. Estudou nos colexios Ikasbide Ikastola e Barandiaran Lizeoa. Licenciouse en Dereito na Universidade do País Vasco para máis tarde diplomarse en Dereito da Unión Europea na Universidade de Deusto. Foi profesor no Instituto de Mercadotecnia do País Vasco.

Entre a súa actividade política, vinculada ao Partido Nacionalista Vasco (EAJ-PNV), destaca a de Deputado no Parlamento Vasco (2005-2007), Deputado Foral de Infraestruturas Viarias na Deputación Foral de Guipúscoa (2007-2011) e concelleiro e voceiro do Partido Nacionalista Vasco, na oposición, no Concello de Donostia na lexislatura 2011-2015. No ano 2015 é elixido alcalde da cidade mediante un acordo de goberno realizado co Partido Socialista de Euskadi.

Notas
-----

1. ↑  Eneko Goia, novo alcalde de Donostia

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Juan Karlos Izagirre** | **Alcalde de Donostia**13 de xuño de 2015 - actualidade | Sucesor:***No cargo*** |
En Termodinámica, a **enerxía libre de Gibbs** (ou **entalpía libre**) é unha expresión matemática -máis concretamente unha función de estado extensiva-, que dá a condición de equilibrio e de espontaneidade para calquera proceso que teña lugar a presión constante (por exemplo moitas reaccións químicas). Cambios na enerxía libre simbolízanse como ΔG e representa a enerxía que queda dispoñible para traballo químico útil.

Δ*G* = Δ*H* - *T* Δ*S*
onde *H* é o contido de calor; *T* é a temperatura e *S* é a entropía do sistema. Foi desenvolvida nos anos 1870 polo físico-matemático estadounidense Williard Gibbs.

* A condición de equilibrio é {\displaystyle \Delta \ G=0}
* A condición de espontaneidade é {\displaystyle \Delta \ G\leq \ 0}
* A condición de equilibrio na dirección oposta é {\displaystyle \Delta \ G\geq \ 0}

A enerxía de Gibbs molar parcial, é o que se coñece co nome de potencial químico, que é o que se manexa en cálculos termodinámicos en equilibrio, xa que o equilibrio químico entre dous sistemas implica a igualdade de potenciais químicos e o seu uso facilita os cálculos.

### Unidades

Pódese expresar como unha magnitude extensiva, é dicir, que depende da cantidade de sistema, ou intensiva. Neste caso, se cadra máis frecuente, as unidades serían de enerxía por unidade de cantidade de materia. As máis utilizadas son:

* {\displaystyle {\frac {kJ}{mol}}}
* {\displaystyle {\frac {kcal}{mol}}}

### Véxase tamén

* Termodinámica
* Reacción química
* Termoquímica

### Ligazóns externas

* Máis información[*Ligazón morta*]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q334631
* EBID: ID
* GEC: 0029864
* GND: 4157325-0
* JSTOR: gibbs-free-energy
* LCCN: sh85054858
* MAG: 146477669

 |
Os Escalvianos no contexto das outras tribos bálticas, polo 1200. Os bálticos orientais amósanse nunha tonalidade marrón mentres que os bálticos occidentais amósanse en tonalidade verde. As fronteiras son aproximadas, orientativas.
Os **escalvianos** (alemán: Schalauer; lituano: Skalviai), tamén coñecidos coma **escalovianos**, eran unha tribo báltica relacionados cos prusianos. De acordo co *Chronicon terrae Prussiae* de Peter von Dusburg, os hoxe extintos escalovianos habitaban a terra de Escalovia ao sur dos curonianos, pola ribeira baixa do río Neman sobre o 1240.

De acordo coas crónicas de Prusia, o nome da tribo deriva dos irmáns prusianos chamados *Schalauo*. O centro de Escalovia suponse que tiña que ser Ragnit (Raganite).

Segundo as escavacións arqueolóxicas, crese que os escalovianos estiveron relacionados con outros pobos bálticos coma os curonianos e moito máis distantes dos bálticos orientais coma os letóns e lituanos.

| * v
* c
* e
Clans dos prusianos antigos |
| --- |
| 
Incluídos por modernos historiadores: Bartianos  ·  Nadruvianos  ·  Natanxianos  ·  Poxesanianos  ·  Pomesanianos  ·  Sambianos  ·  Varmianos
Incluídos por Peter von Dusburg: Galindianos  ·  Kulmerland  ·  Escalvianos  ·  Sudovianos
 |
Un crebacabezas solucionado nun *escape room*.
Un **escape room** é un xogo físico de aventuras no que os xogadores resolven unha serie de crebacabezas empregando contrasinais, combinacións e estratexia para completar os obxectivos. Os xogadores teñen un tempo límite para solucionalo e descubrir as chaves agochadas en cada un dos cuartos. Os escape rooms están inspirados nos videoxogos deste estilo, e están ambientados nunha gran variedade de locazacións científicas, como celas de prisión, alxubes e estacións espaciais, e son populares como exercicios de team building.

As primeiras escape rooms foron creadas na década de 2000, e fixéronse populares nos Estados Unidos, no Xapón, en Taiwán, no Canadá, en Israel e na China na década de 2010. Os primeiros escape rooms en lugares fixos foron abertas en Asia e máis tarde en América do Norte, Europa, Australia, Nova Zelandia, Rusia e América do Sur.

Notas
-----

1. ↑  "The unbelievably lucrative business of escape rooms". *MarketWatch*. Consultado o 20 de xullo de 2015.
2. ↑  "Escape Room Directory". *Escape Room Directory*. Consultado o 11 de decembro de 2015.
3. ↑  Raspopina, Sasha (23 de xullo de 2015). "Great escapes: the strange rise of live-action quest games in Russia". *The Guardian* (en inglés). ISSN 0261-3077. Consultado o 16 de xaneiro de 2017.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Escape room***  |

### Ligazóns externas

* Directorio de Escape Rooms *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17015069
* LCCN: sh2018003147

 |
Escalope de porco cru.
Escalope ao estilo vienés.
Un **escalope** é un corte de carne sen óso que se estira coa axuda dun mazo ou co mango dun coitelo. A carne, ao estar estirada, cocíñase máis axiña, polo que é moi empregado na cociña rápida.

As carnes que se adoitan empregar para preparar escalopes son a de vitela, porco, salmón e pavo, aínda que tamén se poden usar outras como a de polo. O tamaño típico dun escalope na industria alimentaria vai de 113 a 227 g.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *escalope*.
2. ↑  "Kitchen Dictionary: escalope". *Food.com*. Arquivado dende o orixinal o 29 de maio de 2020. Consultado o 1 de xaneiro de 2016.
3. ↑  "Escalope". Arquivado dende o orixinal o 02 de abril de 2012. Consultado o 1 de xaneiro de 2016.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Escalope*** |

### Outros artigos

* Milanesa
* Cachopu
* Scaloppine

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6099
* EBID: ID
* GND: 4330781-4

 |
Imaxe do Marquet de les Roques
**El Marquet de les Roques** é unha residencia edificada ó costado dunha masía no interior do Parque Natural de Sant Llorenç de Munt i l'Obac. Foi construída a partir do 1895 polo arquitecto Juli Batllevell, nado en Sabadell por encargo da familia do escritor Joan Oliver. Familia que foi propietaria ata a guerra civil.

Habitada durante os veráns , recibía a visita de grandes nomes da literatura catalá do momento coma Josep Carner, Carles Riba ou Guerau de Liost. Joan Oliver e outros escritores coma Francesc Trabal ou Armand Obiols, membros da chamada Colla de Sabadel e fundadores da editorial La Mirada adoitaban pasar longas tempadas na casa. Actualmente a propiedade é da Deputación de Barcelona e contén un punto de información do Parque Natural de Sant Llorenç e unha exposición sobre Joan Oliver e a Colla de Sabadell. Os fins de semana prográmanse visitas guiadas e diferentes actividades exposicións temporais ou talleres para escolas.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Guia de rutes literàries per la Xarxa de Parcs Naturals, Diputació de Barcelona *(en catalán)*.

### Ligazóns externas

* El Marquet de Les Roques, equipamento cultural do Parque natural[*Ligazón morta*] *(en catalán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11918375
* GEC: 0409133

 |
O **escudo de Xamaica** é un dos símbolos oficiais do país, e foi adoptado oficialmente en 1962. Considerado como un legado británico con lixeiras modificacións, o escudo foi creado en 1661. O deseño orixinal é de William Sancroft, Arcebispo de Canterbury.

O lema orixinal era *INDUS UNTERQUE SERVIET VNI*, que traducido do latín significa "Os dous indios servirán como un só", ou tamén "Ámbolos indios servirán xuntos". Ese lema facía referencia á servidume colectiva dos taínos e arauacos. O lema foi substituído en 1962 por "Out of Many, One People", ("De moitos, un pobo") como un tributo á unidade das diferentes minorías que habitan a nación.

Escudos históricos
------------------

* Armas de Xamaica entre 1875 - 1906.
* Armas de Xamaica entre 1906 e o 8 de abril de 1957.
* Armas de Xamaica entre o 8 de abril de e o 13 de xullo de 1962.
* Armas de Xamaica entre o 13 de xullo ata o 6 de agosto de 1962.

Notas
-----

1. ↑  "National Symbols". The National Library of Jamaica. Consultado o 27 de decembro de 2012.
2. ↑  "This day in 1962". The Gleaner. 4 de abril de 2012. Consultado o 25 de decembro de 2012.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Bandeira de Xamaica
Estalactitas na cova de Valporquero.
Conxunto de estalactitas do tipo bandeira.
Grupo de estalactitas creadas pola disolución do cemento.
Unha **estalactita** (do grego σταλακτίτης *stalaktítēs*, de στάλαγμα *stálagma* "gota", de σταλάσσω *stalásso*, "gotexar"), é un tipo de espeleotema (depósito de minerais que se forman por precipitación química) que se forma no teito dunha cova nunha zona calcaria debido á decantación de solucións e a deposición de carbonato cálcico. Por veces poden unirse coas estalagmitas do solo e formaren *columnas* ou *piares*.

As tres formas principais de estalactitas son:

* vertical: cando é relativamente simétrica respecto a calquera plano vertical;
* bandeira: cando se deforma a causa dun vento de dirección e sentido constantes, deixando unha sorte de membrana a sotavento;
* excéntrica: cando a dirección ou sentido do ar na cova é variable e polo tanto o eixo lonxitudinal da estalactita é aleatorio (cf. helictita);

Igual que as covas, poden ter orixes variadas, pero principalmente son a orixe dos materiais disoltos ou en suspensión son tres:

* disolución de carbonato de calcio das rochas calcarias;
* disolución de materiais orgánicos no pseudokarst;
* disolución do hidróxido sódico do cemento (artificial);

As estalactitas poden ser macizas ou ter unha canle interior que alimenta a auga. Debido á súa beleza (normalmente o carbonato presenta iridisacións ante a iluminación exterior), ás veces córtanse vandalicamente para pretender desfrutalas na casa, pero é unha alternativa va: a estrutura de cada estalactita é estable unicamente nas condicións de humidade e temperatura nas que se formou.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Estalactita*** |

### Bibliografía

* Braund, Martin e Reiss, Jonathan (2004): *Learning Science Outside the Classroom*. Routledge. ISBN 0-415-32116-6
* Kramer, Stephen P. e Day, Kenrick L. (1995): *Caves'. Carolrhoda Books. ISBN 978-0-87614-447-3*

### Outros artigos

* Carso
* Covas de Galicia
* Espeleoloxía

### Ligazóns externas

* The Virtual Cave. Stalactites *(en inglés)* Consultada o 06/09/2012.
* Wolferam Demostration Projets Stalactites *(en inglés)* Consultada o 06/09/2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q177197
* BRE: 4162427
* EBID: ID
* GEC: 0106165
* GiantBomb: 3055-2851
* GND: 4780227-3
* JSTOR: stalactites
* MAG: 27577653

 |
Coordenadas: 17°00′25″N 61°45′52″O﻿ / ﻿17.00694, -61.76444

O **estaleiro de Nelson** (en inglés: *Nelson's Dockyard*) é un sitio de patrimonio cultural situado en English Harbour, na illa Antiga de Antiga e Barbuda. Forma parte do Parque Nacional do Estaleiro de Nelson, que tamén contén Clarence House e Shirley Heights. O estaleiro foi declarado Patrimonio da Humanidade en 2016 pola UNESCO.

Recibe o seu nome polo almirante Horatio Nelson, quen viviu en Royal Navy Dockyard dende 1784 até 1787.

O estaleiro de Nelson tamén alberga algúns dos eventos de vela e iates de Antiga, como a Antigua Sailing Week e o Antigua Charter Yacht Meeting, así como os Campionatos de América do Norte de 2015 e 2016.

Notas
-----

1. ↑  Fodors.com: Nelson's Dockyard Review

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Estaleiro de Nelson Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Patrimonio da Humanidade en Antiga e Barbuda

### Ligazóns externas

* "Estaleiro de Nelson" (en inglés). UNESCO. Consultado o 2 de xaneiro de 2022.

| * v
* c
* e
Patrimonio da Humanidade en Antiga e Barbuda |
| --- |
|  | Estaleiro de Nelson (2016) |  |
| Patrimonio da Humanidade  ·  Lista do Patrimonio da Humanidade en Perigo |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1435206
* WHC: 1499

 |
Exemplo de deseño dos equipamentos e o local de traballo para adecualo ó usuario.
A **ergonomía** é unha disciplina tecnolóxica que se encarga de aplicar o coñecemento científico sobre o ser humano para deseñar obxectos, sistemas e contornas de uso humano. Trátase dun campo multidisciplinar que incorpora achegas da psicoloxía, da enxeñaría, da biomecánica, do deseño industrial, do deseño gráfico, da estatística e da antropometría. Tamén se coñece popularmente como a forma na que as empresas deseñan tarefas e áreas de traballo para maximizar a eficiencia e a produtividade dos seus empregados.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* International Ergonomics Association (IEA) *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1750812
* AAT: 300054385
* BNCF: 15394
* BNE: XX528992
* BNF: 119312666
* GND: 4015249-2
* JSTOR: ergonomics
* LCCN: sh85062867
* MAG: 166735990
* NDL: 00568512
* PSH: 9232

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D006804
* MeSH: F02.784.412

 |
O **FC Argeș Pitești** é un equipo de fútbol romanés, da cidade de Piteşti, en Argeș. Actualmente xoga na segunda división romanesa.

Historia
--------

Na rexión de Argeș o primeiro equipo de fútbol foi o *Campulung Muscel*, fundado en 1915, e o primeiro na cidade de Piteşti o *Sageata*, fundado en 1921, a este seguírono o *Macaby* (1923), o *Triumf* (1923), o *Trivale* (1923) e o *Victoria i Sportivă Piteşti* (1924).

O 15 de agosto de 1926 creouse o *Sporting Club Pitesti*, que sería o equipo máis importante ata a segunda guerra mundial.

O Argeș Piteşti foi fundado en 1953 co nome de *Dinamo Pitești*, confirmado cunha orde do Ministerio do Interior o 6 de agosto de 1953, entrando en competición co outro club da cidade, o *Sporting Piteşti*. Debutou na Primeira División Romanesa no ano 1961 e foi un dos equipos máis importantes na década de 1970, gañando dous campionatos nacionais

### Evolución do nome

* 1953: Dinamo Piteşti
* 1968: FC Argeş Piteşti
* 1994: FC Argeş Dacia Piteşti
* 2002: FC Argeş Piteşti

Palmarés
--------

* Primeira División de Romanía (2): 1972 e 1979
* Segunda División de Romanía (4): 1961, 1963, 1994 e 2008.
* Terceira División de Romanía (1): 2017
* Cuarta División de Romanía (1): 2012

Xogadores históricos
--------------------

Adrian Mutu
* Paul Codrea
* Dănuţ Coman
* Nicolae Dică
* Nicolae Dobrin
* Adrian Mutu
* Valentin Năstase
* Adrian Neaga

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

Páxina oficial
O **F.C. København** (**FCK**) é un club de fútbol da capital de Dinamarca, Copenhaguen. Actualmente disputa a Superliga danesa.

Historia
--------

O club fundouse o 1 de xullo de 1992 a partir da fusión dos dous clubs históricos da capital danesa: o *Kjøbenhavns Boldklub* (club máis antigo do país) e *Boldklubben 1903* (campión de liga en sete ocasións). O novo club retivo a licenza do Kjøbenhavns para disputar a SAS Ligaen, xogando os seus partidos no flamante e moderno Parken Stadium.

Os primeiros anos tras a creación do club foron bos, conseguindo gañar o campionato de liga de Dinamarca na súa primeira participación, en 1993, e logrando o subcampionato e a Copa de Dinamarca en 1994. Con todo, o resto da década de 1990 viuse superado polos seus dous grandes rivais, o Odense BK e o Brøndby IF.

Tivo que agardar até 2001 para conseguir unha nova liga, que lograría ata tres veces máis, en 2003, 2004 e 2006, sumando así un total de cinco ligas no seu curto período de existencia, ás que hai que engadir tres Copas, unha Copa da Liga e tres Supercopas.

Tras o título de liga de 2006, conseguiu clasificarse por primeira vez na súa historia para a fase final da Liga de Campións da UEFA 2006-07, tras derrotar ao Ajax Ámsterdan na última rolda de clasificación.

No ano 2010 logra clasificarse para a UEFA Champions League novamente.

Uniforme
--------

2001: A mascota do FCK lucindo o uniforme do club.
* **Uniforme titular**: Camiseta branca, pantalón branco, medias brancas.
* **Uniforme alternativo**: Camiseta negra, pantalón negro, medias negras.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do club

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q188430
* WorldCat
* VIAF: 9328149296259180670005
* LCCN: n2018058108

 |
**Erundino Vieito Baña**, nado en Lañas (A Baña) e finado en Val do Dubra o 5 de marzo de 1949, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

Traxectoria
-----------

Dirixente do Partido Galeguista na Baña. Foi mobilizado en 1936 e destinado á fronte de Asturias no Batallón nº 8 de Zapadores da Coruña. Desertou para pasarse ao exército republicano. Formou parte do Batallón Galicia nº 219 onde estivo destinado nunha batería en Colloto. Feito prisioneiro o 10 de novembro de 1937, foi internado nun campo de concentración. Fuxiu do campo o 4 de febreiro de 1938 e regresou á súa parroquia. Estivo agochado durante once anos, actuando como enlace da guerrilla. Quedou citado o 5 de marzo de 1949 cos compoñentes do destacamento Manolo Bello, da IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia, en Zas (Negreira), para cambiar de lugar. Descubertos pola Garda Civil, fuxiron e foron abatidos en Paramos (Val do Dubra).

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Nacionalismo e guerrilla: Un capítulo da loita antifranquista na Galiza

### Ligazóns externas

* Abrindo fosas, pechando feridas
* Los cuatro guerrilleros abatidos en Val do Dubra
Mancha no océano ao sur de El Hierro provocada pola erupción submarina. Imaxe satelital tomada o 23 de outubro polo sensor MODIS do satélite Tierra.
A **erupción volcánica de El Hierro** de outubro de 2011 refírese á erupción volcánica submarina iniciada o 10 de outubro de 2011, na illa de El Hierro, no arquipélago canario, en España. Á espera dun bautizo popular, o nome científico do novo volcán submarino é 1803-02.

Xeoloxía de El Hierro
---------------------

A orixe de El Hierro está asociada á súa actividade volcánica. A illa formouse como consecuencia dun abombamiento do manto, que conduciu finalmente á rotura da codia, por onde xurdiu o magma. O proceso iniciado fai 100 millóns de anos non finalizou aínda, e o Pico de Malpaso, o máis elevado de El Hierro con 1.500 metros de altura, segue crecendo a día de hoxe a base de erupciones volcánicas. Fronte ao crecemento por superposición volcánica, a illa perde material polos grandes deslizamientos gravitacionales, dos cales dous son visibles perfectamente hoxe en día: o do Golfo, que deu lugar ao val do mesmo nome, na fachada noroccidental; e o das Playas, que tamén procede do topónino local, na oriental. As formacións máis coñecidas, son as columnas de basalto que outrora foron columnas de magma líquido, atópanse agora por toda a illa, visibles nos cantís do extremo norte, e lávalas cordadas, tamén de material basáltico, cuxas superficies forman paisaxes sorprendentes, na zona sur, nos arredores de La Restinga.

Notas
-----

1. ↑  "O 1803-02, nome científico do volcán herreño". 14 de outubro de 2011. Arquivado dende o orixinal o 26 de decembro de 2011. Consultado o 14 de outubro de 2011.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Erupción de El Hierro de 2011*** |

* Páxina do Goberno de Canarias sobre o Sismo en El Hierro *(en castelán)*
* Páxina do Instituto Xeográfico Nacional de España sobre os últimos sismos en El Hierro *(en castelán)*
* Páxina do Instituto Xeográfico Nacional de España sobre tremor volcánico *(en castelán)*
* Todas as informacións xeradas sobre o evento desde o primeiro día elaboradas por EFEverde *(en castelán)*
**Enrique Rodríguez Lafuente**, finado en 1948, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Foi elixido alcalde de Vilagarcía de Arousa o 11 de abril de 1923, permanecendo no posto ata a proclamación da ditadura de Primo de Rivera en setembro dese ano. Volveu ser alcalde o 29 de xaneiro de 1924, permanecendo no posto ata o final da ditadura o 3 de marzo de 1930. Foi tamén deputado provincial. No franquismo foi fiscal da Vivenda da provincia de Pontevedra (1937), gobernador civil de Segovia (1938) e Ourense (1939).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Laureano Gómez Paratcha** |  **Alcalde de Vilagarcía de Arousa** 1923 | Sucesor:**Pío Carrasco Iglesias** |
| Predecesor:**Pío Carrasco Iglesias** |  **Alcalde de Vilagarcía de Arousa** 1924 - 1930 | Sucesor:**Valentín Viqueira Torrente** |

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Viana Martínez, Victor (2008). Autoridade Portuaria de Vilagarcía, ed. *Vilagarcianos poco conocidos (I)*. Vilagarcía de Arousa.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Enrique Santamarina.

**Enrique Santamarina Valcárcel**, nado en Tandil (Arxentina) o 8 de febreiro de 1870 e finado en Buenos Aires o 18 de abril de 1937, foi un banqueiro e político arxentino de orixes galegas.

Traxectoria
-----------

Foi director do Banco Nación e vicepresidente da República Arxentina no goberno do Xeneral Uriburu, tras a revolución do 6 de setembro de 1930, pero renunciou o 20 de outubro dese mesmo ano por enfermidade. Foi un gran propulsor de Monte Grande, onde foi o primeiro comisionado municipal e unha figura moi importante na creación do partido de Esteban Echeverría en 1913, cando cedeu os terreos onde se situou o Club Social. Actualmente recórdano nesta vila unha praza, unha avenida e un monumento, que contou coa colaboración de Santamarina e Fillos, xa que a empresa formou unha comisión para recadar os fondos necesarios para a construción deste..

Notas
-----

1. ↑  "Ramón Santamarina Valcárcel (o esforzado civilizador de Tandil)" (en español). Arquivado dende o orixinal o 07 de maio de 2009. Consultado o 10 de novembro de 2008.
2. ↑  Juan Cruz Jaime. "SANTAMARINA E HIJOS, 118 años en la consignación" (PDF) (en español). p. 1. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 30 de setembro de 2013. Consultado o 14 de marzo de 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5818407
* WorldCat
* VIAF: 988156811366145390000
* BNA: 000042488

 |