A **lista Swadesh** é unha compilación de 100 palabras (207 na súa versión estendida) de *vocabulario estable* aplicable a calquera lingua, compilado por Morris Swadesh (1909-1967).

Características
---------------

A lista Swadesh é un instrumento fundamental en lingüística histórica comparativa, glotocronoloxía e lexicoestatística. Está dirixida a poder establecer unha comparación medible entre o léxico ou vocabulario de dúas linguas entre as que se supón parentesco, de maneira que poida acharse o seu grao de diverxencia ao longo do tempo.

O principal problema que pretende resolver a lista Swadesh nestes labores de comparación é o de homoxeneizar a base de vocabulario sobre o que realizar inferencias fiables. Ocorre que a maior parte do vocabulario dunha lingua cambia non por evolución histórica (que é o que permite establecer o parentesco e a diverxencia entre linguas irmás) senón por motivos que escapan ao control da pura lingüística. Principalmente os cambios non controlados débense a razóns culturais, motivos de difusión tecnolóxica (a palabra *televisión* atópase en case tódalas linguas actuais), políticos, económicos etc. En suma, existen demasiados factores culturais de consecuencias non predicibles que afectan ao vocabulario dunha lingua. Por esa razón, é altamente infiable facer comparacións sobre palabras como *pataca*, que actualmente se atopa en todas as linguas romances, dado que podería levar á conclusión errónea de que é unha voz proveniente do latín *\*\*potatus*, algo imposible sendo que a pataca foi descuberta polos europeos no século XVI. Foron outras razóns culturais as que levaron a palabra *pataca* ao vocabulario das linguas romances, pero non a evolución dunha palabra latina que nunca existiu.

Consciente deste problema, Morris Swadesh supuxo que, con todo, existía o que o chamaba *vocabulario básico*. Non se trataba doutra cousa que dun vocabulario estable e non suxeito a cambios culturais, senón a unha evolución moito máis lenta e non influída por factores incontrolables. Este vocabulario básico tiña que carecer de conceptos culturais (e xa que logo impredecibles), tiña que ser común e susceptible de atoparse en calquera lingua e en calquera época de desenvolvemento da mesma. Por exemplo, a palabra *neve* non serve para comparar linguas tropicais da África central, nin *television* para comparar en grego clásico co moderno grego.

Este vocabulario básico constaba de palabras como *auga*, *man* ou *muller*, coñecidas en calquera cultura e tan fundamentais e simples que dificilmente fosen ser substituídas mediante préstamos doutras linguas. A lista Swadesh trata ser a plasmación deste vocabulario estable e prové aos lingüistas dun patrón fiable para a comparación entre linguas.

A glotocronoloxía supón que existe unha taxa constante de cambio na evolución lingüística. Esa taxa calculouse nun 14% de palabras de vocabulario básico perdidas cada mil anos. Esta presunción foi altamente criticada pois está baseada en resultados obtidos para o grupo de linguas indoeuropeas e máis concretamente para as linguas romances. Non é razoable pensar que ata unha mesma lingua evolucione a unha taxa constante en dous momentos históricos distintos. Moito menos tódalas linguas poden compartir unha taxa de cambio idéntica sempre. Tamén se critica que a taxa obtida para as linguas indoeuropeas non ten por que aplicarse a tódalas linguas do planeta. En xeral, considérase que, mentres que a lista Swadesh estabilizou a base léxica da comparación glotocronolóxica, non ocorreu o mesmo coa taxa de cambio das linguas, que segue suxeita a multitude de factores culturais e históricos, todos eles incontrolables.

A seguinte ecuación rexe a glotocronoloxía:

**t = (log c) / (2 log r)**

Sendo:

* t = tempo de separación entre linguas
* c = coeficiente de semellanza léxica (usando as listas Swadesh)
* r = constante glotocronolóxica (establecida nun 14%)

Lista Swadesh
-------------

A lista está orixinalmente en inglés, pero dáse tamén o seu equivalente en galego:

| **Inglés** | **Galego** |
| --- | --- |
| I, me | eu, me |
| you | ti |
| we | nós |
| this | isto |
| that | iso |
| who | quen |
| what | que |
| not | non |
| all | todo/s |
| many | moitos |
| one | un |
| two | dous |
| big | grande |
| long | longo |
| small | pequeno |
| woman | muller |
| man | home |
| person | persoa |
| fish | peixe |
| bird | paxaro |
| dog | can |
| louse | piollo |
| tree | árbore |
| seed | semente |
| leaf | folla |
| root | raíz |
| bark | cortiza |
| skin | pel |
| flesh | carne |
| blood | sangue |
| bone | óso |
| grease | graxa |
| egg | ovo |
| horn | corno |
| tail | rabo |
| feather | pluma |
| hair | pelo |
| head | cabeza |
| ear | orella |
| eye | ollo |
| nose | nariz |
| mouth | boca |
| tongue | lingua |
| tooth | dente |
| claw | gadoupa |
| foot | pé |
| knee | xeonllo |
| hand | man |
| belly | barriga |
| neck | pescozo |
| breasts | seos |
| heart | corazón |
| liver | fígado |
| to eat | comer |
| to drink | beber |
| to bite | morder |
| to see | ver |
| to hear | oír |
| to know | saber |
| to sleep | durmir |
| to die | morrer |
| to kill | matar |
| to swim | nadar |
| to fly | voar |
| to walk | camiñar |
| to lie | deitarse |
| to come | vir |
| to sit | sentarse |
| to stand | estar en pé |
| to say | dicir |
| sun | sol |
| moon | lúa |
| star | estrela |
| water | auga |
| rain | choiva |
| stone | pedra |
| sand | area |
| earth | terra |
| cloud | nube |
| smoke | fume |
| fire | lume |
| ash | cinza |
| burn | queimar |
| path | camiño |
| mountain | montaña |
| red | vermello |
| green | verde |
| yellow | amarelo |
| white | branco |
| black | negro |
| night | noite |
| hot | quente |
| cold | frío |
| full | cheo |
| new | novo |
| good | bo |
| round | redondo |
| dry | seco |
| name | nome |
| to give | dar |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q152392
* MAG: 2780012443

 |