recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Agapito Rey**, nado en Pontevedra o 24 de marzo de 1892 e finado en Bloomington (Indiana) o 29 de novembro de 1987, foi un historiador da literatura española.

Traxectoria
-----------

Aos vinte anos marchou de Pontevedra rumbo a Arxentina. En 1914 retornou a Galicia pasando polos Estados Unidos, pero ante a entrada en guerra dos americanos, quedou no país e alistouse no exército. O rematar a guerra matriculouse na Universidade de Indiana, onde se licenciou. Foi profesor en Míchigan (1921), despois pasou á Universidade de Dakota do Norte e en 1925 trasladouse á Universidade de Indiana.

Obras
-----

Editou e estudou as *Sumas de historia troyana* de Leomarte, Madrid: S. Aguirre imp. 1932; os *Castigos e documentos del rey don Sancho*, (Bloomington, 1952); o *Regimiento de Príncipes* (1952); o *Libro de los cien capítulos*, (Bloomington, 1960), un dos principais títulos de prosa sapiencial castelá, sobre a base dos catro códices coñecidos na época (Biblioteca Nacional de Madrid, manuscritos 9216, 6608 e 8405, e Biblioteca Menéndez Pelayo de Santander, manuscrito 108), aínda que hoxe coñécense dous máis, sen contar as copias incompletas e o *Libro del Consejo y de los Consejeros* (Zaragoza, 1962).

En colaboración con Antonio García Solalinde escribiu *Ensayo de una bibliografía de las leyendas troyanas* (Bloomington, 1942), e con George Peter Hammond, *The Rodriguez Narrative of the Chamuscado Expedition to New Mexico* (Santa Fe, 1927); *Obregon's History of the Southwest*, (Los Ángeles, 1928); *Espejo's Expedition to New Mexico*, (Los Ángeles, 1929); *New México in 1602* (Albuquerque, 1938); *Narratives of the Coronado Expedition*, (Albuquerque, 1940); *The Benavides Memorial of 1634*, (Albuquerque, 1944) e *Juan de Oñate, Colonizer of New Mexico* (Albuquerque, 1953).

Notas
-----

1. ↑  *La Noche*, 26-7-1962, p. 8.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Obituario
* Nota biográfica
* Obituario

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5659641
* WorldCat
* VIAF: 54533002
* BNE: XX1086361
* FAST: 1723012
* GND: 1051773180
* ISNI: 0000 0000 8133 8062
* LCCN: n50045233
* NTA: 129588016
* SUDOC: 060834218

 |
**Agapito Serra Fernández**, nado en Redondo (Barcia de Mera, Covelo) na segunda metade do século XIX e finado en Portugal en xullo de 1939, foi un empresario e filántropo galego.

Traxectoria
-----------

Moi novo emigrou a Portugal. Instalouse en Lisboa e montou un restaurante chamado A Estrela de Ouro. Tamén creou unha fábrica de alimentos co mesmo nome e logrou un importante éxito empresarial.

En 1907 encargoulle ao arquitecto Norte Júnior edificar unha barriada de casas, que levaría o nome das súas empresas. Estas casas eran alugadas por un módico prezo aos seus traballadores e hoxe constitúen un dos barrios lisboetas máis característicos. Formado por uns 120 edificios, de dous e tres andares, tiñan acceso directo ao exterior e seguían modelos arquitectónicos de carácter ecléctico. Os edificios destacaban polos paneis de azulexos e os balcóns de ferro forxado.

Foi un destacado membro da colectividade galega asentada en Portugal, directivo de varias sociedades de socorros mutuos, como a Asociación Galaica e a Fraternidad Española, e un dos promotores da fusión de ambas, que deu lugar, en 1931, á creación do Centro Galego de Lisboa.

Mandou construír na súa aldea natal unha escola "con capacidad para setenta alumnos y casa habitación correspondiente para el maestro con todas las comodidades". Ao seu carón, financiou tamén a construción dunha capela dedicada ao seu santo patrón, San Xosé.

En agosto de 1931, como recoñecemento ao seu labor, os veciños erixiron un busto no recinto onde estaban a capela e a escola que el financiou.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 29-7-1939, p. 5.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ficha
Antefixo etrusco de Vulci, século I adC.
Antefixo etrusco de Cerveteri, século VI adC.
O **antefixo** ou **antefixa** (do latín *antefigere*, literalmente *fixar por diante*) é un bloque ornamental colocado verticalmente ao longo dos beirís dos tellados para protexer os extremos das tellas e esconder a unión entre elas.

En grandes edificios, a cara dos antefixos de pedra eran tallados con detalle. En edificios de menores proporcións empregábanse antefixos modelados en cerámica, polo xeral terracota, e que adoitaban estar decorados con figuras ou máscaras, especialmente durante o período romano. Nesta época era común atopalos en numerosos edificios e casas particulares.

Antefixos nunha cuberta.

| * v
* c
* e
Templo grego |
| --- |
| Áreas | Áditon ·  Naos ·  Opistódomo ·  Períbolo ·  Perístilo ·  Pronao |
| Ordes | Corintia ·  Dórica ·  Xónica |
| Elementos | Ábaco ·  Acroterio ·  Antefixo ·  Arquitrabe  ·  Atlante ·  Acanaladura ·  Capitel ·  Cariátide ·  Columna ·  Cornixa ·  Crepidoma ·  Entaboamento ·  Éntase ·  Equino ·  Estereóbata ·  Estilóbata ·  Friso ·  Frontón ·  Fuste ·  Métopa ·  Mútulo ·  Propileos ·  Tímpano ·  Tríglifo |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q571723
* AAT: 300002217
* EBID: ID
* GEC: 0078790
* Treccani: antefissa

 |
**Aadu Hint** ( **Adolf Edmund Hint**) nado o 10 de xaneiro de 1910 en Külasema e finado o 26 de outubro de 1989 en Tallin, foi un escritor estoniano.

Traxectoria
-----------

Aadu Hint naceu na illa de Muhu mais pasou gran parte da súa infancia na aldea de Kuusnõmmes, na illa de Saaremaa. Entre 1923 e 1929 estudou no instituto en Kuressaare e tras graduarse traballou como profesor de primaria na escola da aldea de Rootsiküla e de 1936 a 1940 foi profesor en Tartu. En 1940 ingresou no Partido Comunista de Estonia e foi editor da revista cultural *Viisnurk*. Durante a segunda guerra mundial e a ocupación alemá de Estonia (1941-1944) loitou no Exército Vermello e foi membro do Consello Supremo de Estonia e do Soviet Supremo da URSS e entre 1945 e 1946 foi presidente da Asociación de Pescadores de Estonia.

Obra literaria
--------------

Desde 1946 ata a súa morte Hint dedicouse case exclusivamente á creación literaria pero xa empezara a escribir antes, na década de 1930. En 1934 publicou a novela *Pidalitõbi* e en 1936 apareceu *Vatku tõbilas*, ambas as dúas tratan o tema da lepra na illa de Saaremaa. En 1937 deu ao prelo unha novela psicolóxica *Kuldne värav*, á que lle seguiu en 1939 *Tulemees*, onde trata dun tema que será recurente no resto das súas obras, a vida dos pescadores de Saaremaa e a súa relación co mar. Despois da guerra escribiu *Vesse poeg* (1948) e *Angerja teekond* (1950) dirixidas aos lectores xuvenís e os dramas *Tagaranna meeste kalakuunar* (1947) e *Kuhu lähed, seltsimees direktor* (1949). Entre 1951 e 1966 apareceron os catro volumes da que se considera a súa obra mestra *Tuuline rand* no que describe a vida de varias xeracións de humildes familias das illas estonianas ao longo do século XIX e principios do XX, que recibiu críticas das autoridades soviéticas por non facer fincapé na amizade soviético-estonianas e na revolución proletaria, o que provocou que en edicións posteriores do primeiro volume Hint engadiu pormenores da revolución en Tallin.

Notas
-----

1. ↑  HASSELBLATT, Cornelius, *Geschichte der estnischen Literatur* (2006). Berlin, New York, pp. 554-556 e 599-602

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q300783
* WorldCat
* VIAF: 107059328
* BIBSYS: 90119213
* BNE: XX847953
* BNF: 16179295v
* FAST: 146428
* GND: 1043826300
* ISNI: 0000 0001 0930 4498
* LCCN: n84219467
* NKC: xx0004410
* NLA: 52351353
* SUDOC: 188629424

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Rubinstein.

**Akiba Kiwelowicz Rubinstein**, máis coñecido como **Akiba Rubinstein**, nado o 12 de decembro de 1882 en Stawiski (Polonia) e finado o 15 de marzo de 1961 en Antwerp (Bélxica), foi un xogador de xadrez de principios do século XX. A pesar de que non chegou a ser campión do mundo, as súas partidas estúdanse aínda hoxe en día e teñen unha grande influencia no xadrez actual.

Traxectoria
-----------

De pais xudeus, pronto decidiu dedicarse por completo ao xadrez; crese que foi en 1903, logo de alcanzar o quinto posto nun torneo en Kíiv. O xogo de Rubinstein floreceu especialmente entre 1907 e 1912. Comezando cunha vitoria en Carlsbad en 1907 e un primeiro posto compartido en San Petersburgo o mesmo ano, en 1912 alcanzou un refacho récord de vitorias, alcanzando a vitoria en cinco grandes torneos consecutivos: Donostia, Piešťany, Wrocław (campionato xermano), Varsovia e Vilna.

Na época de Rubinstein non existía un ciclo polo título de campión do mundo nin nada semellante, senón que un xogador tiña que xuntar certa cantidade de diñeiro e patrocinadores para conseguir disputar un match pola coroa. Rubinstein nunca tivo a posibilidade de enfrontarse ao entón campión Emanuel Lasker, xa que nunca puido xuntar este diñeiro. Ademais as súas posibilidades diminuíron tras un pobre resultado en San Petersburgo en 1914, e finalmente polo estalido da primeira guerra mundial e a aparición do novo talento, José Raúl Capablanca.

Tras a guerra, Rubinstein continuou sendo un gran xogador, aínda que os seus resultados non volveron ser os mesmos que no período 1907-1912. Aínda así, venceu un importante torneo en Viena en 1922, por diante do futuro campión mundial Alexander Alekhine, e foi o líder da selección polaca que venceu nas Olimpíadas de xadrez de Hamburgo en 1930. Nesta competición conseguiu a gran marca de 13 vitorias e 4 táboas. Un ano máis tarde, gañou a medalla de prata olímpica.

Tras 1932 retirouse do xogo activo, principalmente por problemas de esquizofrenia (parece ser que sufría de antropofobia). Aínda que viviu case 30 anos máis, non deixou tras de si ningún legado en forma de libro, como fixeron outros grandes xogadores de xadrez. Existen moitos esquemas, plans e aperturas que proveñen directamente das súas partidas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Akiba Rubinstein*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q318597
* WorldCat
* VIAF: 32789118
* BNE: XX1081593
* BNF: 17024184n
* BRE: 3517769
* FAST: 178428
* GND: 118603604
* ICCU: MILV255480
* ISNI: 0000 0001 0737 4310
* LCCN: n86003556
* NKC: pna2010608438
* NLG: 253740
* NTA: 075044838
* OL: OL2170615A
* SELIBR: 284999
* WikiTree: Rubinstein-87
* 365chess: Akiba\_Rubinstein
* ChessGames.com: 10841
* ChessTempo: 245204
* OlimpBase: n1dzlh9h

 |
Afumadura da matanza en Donís (Cervantes)
Arenque secado e afumado
Un exemplo de carne afumada: o Kasseler
A **afumadura** é unha técnica que consiste en someter alimentos a fume proveniente de lumes realizados de madeiras de pouco nivel de resina. Este proceso, ademais de dar sabores afumados serve como conservador alongando a vida dos alimentos.

Características
---------------

Existen dous tipos de afumadura: en frío e en quente. En frío, o proceso dura aproximadamente de 24 a 48 horas (dependendo do alimento) e non debe superar os 30 °C, e en quente a temperatura debe ser maior aos 60º e non superar o 75 °C. Recoméndase primeiro realizar o afumado en frío e logo en quente.

Esta forma de preservación de alimentos, provén de épocas remotas onde se descubriu, posiblemente por casualidade, que os alimentos pendurados arriba dos fogóns empregados para calefacción e cociñar duraban máis cós alimentos que non estaban en contacto co fume. Este proceso de preservación poderíase comparar coa salgadura para preservar o alimento; basicamente, quítalle a humidade aos alimentos e transfírelles sabores.

Alimentos afumados
------------------

* **Embutidos**: algúns produtos do porco como o touciño entrefebrado, xamón, chourizos, chuletas. No caso da vaca: chacina, o Pastrami
* **Queixos**, como o queixo de Gamonedo, o afumado de Áliva (Quesucos de Liébana), unha variedade do Ragusano italiano, o damski polaco ou o rächerkäse alemán.
* **Peixes**: salmón afumado, Kipper
* **Cervexas**: Rauchbier
* **Tés**: Lapsang souchong
* **Whiskies**: Whisky escocés (algunhas marcas)
* **Condimentos**: sales de afumadura, pemento etc

Bibliografía
------------

* "Home Book of Smoke-cooking Meat, Fish & Game", Jack Sleight, Raymond Hull

Véxase tamén
------------

* Conservante

Ligazóns externas
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Afumadura*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q193713
* BNCF: 49270
* EBID: ID
* GEC: 0110642
* GND: 4048275-3
* LCCN: sh88006897

 |
*Acis tocando a frauta*. Escultura de Jean-Baptiste Tuby nos Xardíns de Versalles.
Polifemo sorprendendo a Acis et Galatea, por Ottin (1866), París.
**Acis**, personaxe mitolóxico grego, era un pastor siciliano, fillo de Fauno e da ninfa Simetis. Amado pola ninfa Galatea, matouno por celos o ciclope Polifemo ao lle botar unha rocha enriba. O sangue de Acis formou un regato pequecho debaixo da rocha que o matara: Galatea converteu o regato en río.  

Ovidio dedicoulle un poema na súa obra *Metamorfoses*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Acis***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q419156
* WorldCat
* VIAF: 50030693
* BNF: 150826777
* CERL: cnp00550303
* EBID: ID
* GEC: 0000583
* GND: 119216159
* SUDOC: 24153416X
* Theoi: PotamosAkis

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre mitoloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Coordenadas: 34°26′39″N 35°53′31″L﻿ / ﻿34.44417, -35.89194
**Ardata** foi unha cidade situada nas montañas ao leste da moderna Trípoli e non lonxe de Ullasa (próxima de Trípoli) que se chama actualmente Tell Arde e foi escavada.

Foi a primeira cidade interior que ocuparon os exipcios sobre a metade do século –XV despois de desembarcar en Ullassa. Pertencía ata entón a Tunip, un reino vasalo de Mitanni. Mentres os exipcios atacaban Qadesh e conquistaban outra cidade máis ao norte, Sumur, a cidade sublevouse instigada por Tunip, pero os exipcios acoraron a revolta.

O príncipe de Arasni, aliado a Abdi-Asirta xefe dos apiru de Amurru, conquistou Ardata sobre a metade do século -XV. Con esta cidade e Sigata como base do seu poder, os apiru estendéronse ao norte e ao sur. Morto Abdi-Asirta sobre o -1340, o seu fillo Pu-Bahla púidoa manter, pero a residencia tívoa na próxima Ullassa. Sobre -1330 quedou integrada no Reino de Amurru creado polo rei hitita Suppiluliumas I. É posíbel que entón Ardata fose a capital do reino con Aziru como rei.
Esquema dun acio
O **acio** (do termo latino *acinus*) é un tipo de inflorescencia indefinida, caracterizado por presentar un eixo ou raque que medra indefinidamente mentres que aos costados prodúcense as xemas florais pediceladas que se abren a medida que aquel se desenvolve. A floración prodúcese en sentido acrópeto, é dicir, ábrense antes as flores inferiores do eixo e a maduración progresa cara ao ápice da inflorescencia. 

Acio en *Barbaraea vulgaris*
O resto dos tipos de inflorescencias de tipo acio simples (espiga, amento, umbela etc.) pódense derivar facilmente desta estrutura. A inflorescencia composta formada por un acio de acios (acio composto) recibe o nome de panícula, como na vide. Popularmente a inflorescencia e a infrutescencia da vide coñécese como acio ou **cacho**.

Notas
-----

1. ↑  Ricardo, Carballo Calero. *Gramática elemental del gallego común*. Xerais.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Dimitri, M. 1987. Enciclopedia Arxentina de Agricultura e Xardinaría. Editorial ACME, BsAs.
* Font Quer, P. 1953. Dicionario de botánica. Barcelona, Editorial Labor.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q158583
* BRE: 2068365
* EBID: ID
* GEC: 0136757
* GND: 4185953-4
* MAG: 145555007
* Treccani: racemo

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Aviso médico | **Advertencia: A Wikipedia non dá consellos médicos.***Se cre que pode requirir tratamento, por favor, consúltello ao médico.* |

A **acidose respiratoria** é un trastorno do equilibrio ácido-base caracterizado por un pH inferior a 7,35 debido a unha patoloxía respiratoria.

A acidose prodúcese cando por mor dun problema ventilatorio vese elevada a presión parcial de dióxido de carbono (CO2). O aumento da CO2 produce un aumento dos protóns, causando unha baixada no pH sanguíneo. No organismo humano o CO2 disóciase nunha molécula de auga e nunha de ácido carbónico (H2CO3), e este á súa vez disóciase no ión bicarbonato e nun hidroxenión. A acumulación de CO2 ocasiona un aumento de hidroxenións e unha acidose.

Causas de acidose respiratoria
------------------------------

As causas deste trastorno metabólico localízanse a nivel respiratorio. Unha malfunción deste é a causa do incremento da CO2. Son posibles varias causas:

* Alteracións no esqueleto: anomalías no tórax, como o pectus excavatum.
* Alteracións na musculatura respiratoria: poden ser doenzas xeneralizadas, coma a miastenia gravis ou localizadas, coma a parálise do diafragma.
* Alteracións nos centros respiratorios do sistema nervioso central, localizados no bulbo raquídeo ou na protuberancia. Un dos máis comúns é unha inxesta excesiva de depresores do sistema nervioso, como poden ser os barbitúricos ou derivados mórficos.

Complicacións
-------------

A depresión respiratoria pode producir unha parada cardiorespiratoria ou diversas arritmias, incluíndo fibrilación ventricular. A acumulación excesiva de CO2 pode producir en casos leves cefalea e vómitos. En casos máis graves produce unha vasodilatación periférica e risco de shock distributivo. A súa toxicidade sobre estruturas vasculares pode producir o fenómeno contrario de vasoconstrición.

Tratamento
----------

De forma xenérica pode ser precisa ventilación mecánica. Nalgunhas intoxicacións, o bicarbonato permite alcalinizar os ouriños e eliminar parte do tóxico, que adoita ser unha substancia ácida débil.

Na maioría dos casos é imprescindible o tratamento etiolóxico adoitado.

Notas
-----

* Harrison, Principios de Medicina Interna 17ª edición. Páxina 292 (en castelán) ISBN 978-970-10-6676-8

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2145935
* EBID: ID
* JSTOR: respiratory-acidosis
* MAG: 2776989520

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 95
* eMedicine: 301574
* HPO: HP:0005972
* ICD-9: 276.2
* ICD-10: E87.2
* MedlinePlus: 000092
* MeSH: D000142
* NCIt: C50728
* UMLS: C0001127

 |
Localización da provincia de Muharraq en Bahréin

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras árabes. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Al-Muharraq** (*المحرق*) é a cidade máis poboada de Bahréin e antiga capital do país, ata 1923. É tamén un importante centro relixioso.

Historia
--------

As orixes da cidade son moi antigos, hai uns 5.000 anos, na época de Dilmun. A cidade realmente comezou a ter importancia na época de Tylos, cando Bahréin formaba parte do Imperio Seléucida, para entón Al Muharraq era o centro dun culto a Awal, o Deus quenlla. No centro da cidade tiñan unha estatua a este Deus, á que adoraban.

Os habitantes dependían economicamente do pexego e o comercio.

Transportes
-----------

Rúa de Al Muharraq.
O Aeroporto Internacional de Bahréin está situado na illa na que está situada Al Muharraq. Preto da cidade hai unha illa artificial con gran cantidade de hoteis, praias....

Deportes
--------

Na illa de al Muharraq está situado *Muharraq Club*, o máis vello da rexión. O club de fútbol gañou 29 veces a liga.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q270500
* WorldCat
* VIAF: 146621871
* BNF: 13735273c
* BRE: 2240327
* EBID: ID
* GeoNames: 290332
* GND: 7571841-8
* LCCN: n83197462

 |
***Al-Mugrib fī ḥulā al-Magrib*** (en árabe المغرب في حلى المغرب) é unha obra do granadino Ibn Sa'īd al Magribī escrita no século XIII. O seu título significa *O extraordinario sobre as xoias de Occidente*. Está a metade de camiño entre unha antoloxía poética e unha obra xeográfica, xa que reúne información sobre os poetas do Magrebe organizados segundo a súa orixe xeográfica: os de Córdoba, os toledanos, os valencianos etc.

Cada capítulo rexional está ademais divido en sub-seccións, primeiro a capital provincial, logo as localidades máis importantes. Esta clasificación é moi interesante desde o punto de vista xeográfico, xa que dá fe de cales eran as divisións, como estaban subdivididas, cales eran as principais localidades e a categoría das mesmas. O seu método, sistemático, divide os núcleos de poboación en tres categorías principais: medina (cidade), hisn (fortificación) e qarya (aldea ou alquería). Esta terminoloxía foi a habitual durante os séculos XII e XIII en al-Ándalus.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ruiz Molina, Liborio (1990‑1991). "El Hisn rural de Yecla: aportaciones a la arqueología musulmana de la Región de Murcia en áreas del interior". *Miscelánea medieval murciana* (en español) **16**: 235–272. ISSN 0210-4903. Consultado o 14 de abril de 2012.
* Bazzana, A.; Cressier, P.; Guichard, P. (1988). Publications de la Casa de Velázquez, ed. *Les chateaux ruraux d'Al-Andalus. Histoire et Arqueologie des Hussun du sud-est de l'Espagne*.
***A Wednesday!*** é un filme indio en lingua hindi do ano 2008 escrito e dirixido por Neeraj Pandey coprotagonizado por Anupam Kher e Naseeruddin Shah. Por medio do relato dun policía a piques de se retirar sabemos dunha serie de acontecementos que aconteceron un mércores entre as dúas e as seis da tarde e que constituíron o seu caso máis complexo e que teñen un contexto real baseado nos Atentados de 2006 en Bombai. Filme de relativamente baixo presuposto foi un éxito de público e crítica e gañou o premio ao mellor filme nos National Film Awards. No ano 2009 o director Chakri Toleti realizou dúas versións, unha en támil co título de *Eeenadu* e outra en telugú, *Unnaipol Oruvan*. Tamén se filmou unha versión en inglés dirixida por Chandran Rutnam coprotagonizada por Ben Kingsley e Ben Cross, *A Common Man*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* A Wednesday! na IMDb *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2151097
* FilmAffinity: 443211
* IMDb: tt1280558
* OFDb: 168671
* OMDB: 85671
* Rotten Tomatoes: a-wednesday
* TMDb: 19703

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Allegro ma non troppo.

***Allegro ma non troppo*** é un libro do historiador e economista italiano Carlo Maria Cipolla, publicado en 1988 pola editorial boloñesa Il Mulino. Componse de dous ensaios humorísticos distintos, que parodian as técnicas metodolóxicas da análise humanística e da historiografía.

Contido
-------

A primeira parte titúlase *Il ruolo delle spezie (e del pepe in particolare) nello sviluppo economico del Medioevo* ("O papel das especies, e da pementa en particular, no desenvolvemento económico da Idade Media"). Nel Cipolla traza unha historia fantástica da importancia económica da pementa na Idade Media europea en base ás súas propiedades afrodisíacas, ás que atribúe tanto a creación do movemento das cruzadas coma o desenvolvemento da economía inglesa na Idade Moderna.

Na segunda parte, *Le leggi fondamentali della stupidità umana* ("As leis fundamentais da estupidez humana"), clasifica a poboación humana en catro grandes grupos: as persoas inxenuas, as intelixentes, as malvadas e as estúpidas. Ademais, enuncia as cinco leis da estupidez, que definen o comportamento da estupidez na humanidade:

1. *Sempre e inevitabelmente, cada un de nós subestima o número de individuos estúpidos que hai no mundo*.
2. *A probabilidade de que unha persoa determinada sexa estúpida é independente de calquera outra característica da mesma*.
3. *Unha persoa é estúpida se lle causa un dano a outra ou a un grupo sen obter ningún beneficio para si, ou mesmo sufrindo un prexuízo*.
4. *As persoas non estúpidas infravaloran sempre o potencial nocivo das persoas estúpidas; esquecen constantemente que en calquera momento e lugar, e en calquera circunstancia, tratar ou asociarse con individuos estúpidos constitúe infaliblemente un custoso erro*.
5. *A persoa estúpida é o tipo de persoa máis perigoso que existe*.

Edicións
--------

Os dous escritos foron publicados por separado en 1973 e 1976 en edición limitada en lingua inglesa, reservada para as persoas achegadas ao autor. Porén, tiveron tanto éxito que comezaron a circular fotocopias, e o autor decidiu publicar os dous textos. A primeira edición de 1988 foi unha tradución ao italiano de Anna Parish.

A segunda parte do libro foi traducida ao galego por Moisés Barcia e publicada por Rinoceronte Editora en 2016 como *As leis fundamentais da estupidez humana*

Foi traducido ao castelán por María Pons (Ed. Crítica, 1991), ao francés (Ed. Balland) e ao portugués (Ed. Celta).

Notas
-----

1. ↑  *As leis fundamentais da estupidez humana*, ficha na web da editorial.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5669239
* ISBN: 978-88-15-01980-6
* OCLC: 231032688
* OL: OL2257920M

 |
O **altermundismo**, tamén denominado **antiglobalización**, é un amplo conxunto de movementos sociais formado por activistas provenientes de distintas correntes políticas, que a finais do século XX converxeron na crítica social ao denominado pensamento único neoliberal e á globalización capitalista. Acusan a este proceso de beneficiar as grandes multinacionais e países máis ricos e de acentuar a precarización do traballo e consolidar un modelo de desenvolvemento económico inxusto e insustentábel; tamén acusan a expansión do capitalismo de socavar a capacidade democrática dos Estados, entre outros aspectos negativos.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Altermundismo***  |

### Ligazóns externas

* Altermundo.org portal altermundista en galego (pechado en 2014).
* Monográfico do diario *El País* *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2385364
* MAG: 2776953410

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Antes.

**San Cosme de Antes** é unha parroquia que se localiza no nordeste do concello de Mazaricos. Segundo o IGE en 2018 tiña 312 habitantes (162 mulleres e 150 homes), 155 menos ca en 199. Ten catro entidades de poboación.

Xeografía
---------

Consta de 4 lugares, Cumbráns, Grille, Pazos e A Xunqueira. 

O río Xallas percorre esta parroquia servindo de fronteira con outras parroquias como a de San Cristovo de Mallón, San Xoán de Grixoa, no concello de Santa Comba, e San Pedro de Brandomil no concello de Zas.

Servizos
--------

Posúe un colexio de educación primaria no centro da parroquia que está en actual funcionamento.

Símbolos
--------

No adro desta parroquia atópase o seu símbolo máis coñecido, un carballo centenario partido pola metade por un raio.
Esta parroquia refírese habitualmente como o lugar de orixe do "sancosmeiro", un sombreiro de palla trenzada e cosida que servía para traballar no campo. Porén a súa implantación dende Fisterra ata Santiago fai que unha parte importante da doutrina desbote esta teoría que trata de explicar a orixe deste chapeu.

Festas
------

Nesta parroquia celébranse seis festas, o 19 de marzo, o San Xosé, o 30 de maio, o Santo Antonio, o 20 de agosto, o San Bernardo, o 7 de setembro, o Santísimo Sacramento, o 8 de setembro, a Nosa Señora do Rubín e o 26 de setembro os seus patróns San Cosme e San Damián.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Antes

| Lugares da parroquia de Antes no concello de Mazaricos (A Coruña) |  |
| --- | --- |
| Cumbráns | Grille | Pazos | A Xunqueira |

### Parroquias de Mazaricos

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Mazaricos |  |
| --- | --- |
| Alborés (San Mamede) | Antes (San Cosme) | Arcos (Santiago) | Beba (San Xián) | Chacín (Santa Baia) | Coiro (Santa María) | Colúns (San Salvador) | Corzón (San Cristovo) | As Maroñas (Santa Mariña) | Mazaricos (San Xoán) | San Fins de Eirón (San Fins) | Os Vaos (San Tomé) |

Notas
-----

1. 1 2 3  DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña.
2. ↑  IGE (ed.). "IGE - Nomenclátor de Galicia". Arquivado dende o orixinal o 30 de decembro de 2020. Consultado o 29 de abril de 2021.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Mazaricos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11155830
* código INE: 15045020000

 |
K'inich Janaab' Pakal, *ahau* de Palenque.
O **ajaw** ou **ahau** é a denominación da clase gobernante (os dignatarios) das cidades-estado da cultura maia. Este termo foi interpretado como un sinónimo de *señor*, *dirixente*, *rei* ou *líder*, pero este termo abarca a todos os membros da caste gobernante, e non só a un individuo. O título de *ajaw* tamén lle foi concedido á caste sacerdotal maia. Tamén foi o nome do vixésimo día do calendario ritual dos maias.

Orixe
-----

A palabra provén do maia clásico, e aínda existe entre as actuais linguas maias, con algunhas variacións de pronuncia ou de escrita. A enciclopedia *Iucatán no Tempo* di que segundo o *Dicionario de Motul*, *ajaw* significa rei ou emperador, monarca, príncipe ou gran señor. Igualmente significa corcovado. Ajaw é tamén o nome dun día do calendario maia.

A forma *ajaw* foi proposta e aprobada en 1994 pola Academia de Linguas Maias de Guatemala, e foi adoptada polos maias contemporáneos. Antes esta normalización das linguas maias, este termo era normalmente escrito como *ahau*, derivado das primeiras transcricións de textos en maia iucateco ó español. No sistema de escrita maia, o termo *ajaw* era escrito por medio de glifos.

Uso
---

O título de *kuhul ajaw* (*señor divino*) éralle outorgado a un individuo con gran poder e influencia na política maia. O poder e a influencia dun ajaw variaba considerablemente, xa que o dominio dun só individuo podía abarcar varias cidades, e a súa influencia podía estenderse máis aló desta esfera. Este dominio podía tamén recoñecérselle á súa dinastía ou á súa cidade.

O título de ajaw tamén lle foi outorgado a varias mulleres, a quen se lles antepuña o prefixo ***ix-*** ("muller") ó seu título para indicar o seu sexo.

*Ajaw* como unidade de tempo
----------------------------

Cronoloxicamente, dentro do ciclo maia, o *Ajaw* é un ciclo composto por 13 katunes (93.600 kines/días ou 256,28 anos) ou 260 Tunes (períodos de 360 días) ou 360 Tzolkin. Á súa vez, 20 ciclos ajaw compoñen unha das capas do ciclo da Conta longa. Por tanto, o *Ahau* é a 20ª parte da Conta Longa e tamén é a centésima parte do ciclo de 5 contas longas.

Notas
-----

1. ↑  Casares G. Cantón, Raúl; Duch Colell, Juan; Antochiw Kolpa, Michel; Zavala Vallado, Silvio et ál (1998). *Yucatán en el tiempo*. Mérida, Iucatán. ISBN 970 9071 04 1.

* Portal:Pobos indíxenas de América
**Antonio Magariños García**, nado en Madrid o 4 de febreiro de 1907 e finado o 4 de abril de 1966, foi un profesor español. É coñecido por ser o fundador e primeiro presidente do CB Estudiantes de Madrid.

Traxectoria
-----------

Naceu en Madrid o 4 de febreiro de 1907. Foi o segundo dos tres fillos de Manuel Magariños Mera (madrileño fillo de emigrantes galegos) e de Ignacia García del Pozo.

Formouse na Universidade de Madrid antes da Guerra Civil e traballou no Instituto de Granada. Foi profesor de idiomas clásicos nas universidades de Madrid e Salamanca, onde obtivo a cátedra de lingua latina, sendo o número 1. Isto permitiulle ser profesor de latín no Instituto-Escola de Madrid.

Despois da guerra, decidiu dedicarse totalmente á educación secundaria e foi profesor de latín e xefe de estudos no Instituto Ramiro de Maeztu. Foi o fundador e primeiro presidente do Club de Baloncesto Estudiantes. O Polideportivo Antonio Magariños, un pavillón que rende homenaxe ao profesor Magariños, foi fundado en 1966 e foi campo oficial do Estudiantes de 1971 a 1988 e do Atlético de Madrid de balonmán. Dedicou gran parte da súa vida ao Instituto Ramiro de Maeztu, onde ademais de profesor de latín, foi xefe de Estudos, director accidental, director dos Internados, creador e primeiro director do Bacharelato Nocturno e profesor do Bacharelato Radiofónico.

Morreu de insuficiencia cardíaca o 4 de abril de 1966.

O seu ensino centrado no ensino da lingua latina, deixou unha ampla pegada en moitas xeracións que o recordan hoxe. No 50 aniversario da súa morte, celebrouse unha homenaxe á súa figura.

Notas
-----

1. 1 2 3  "50 años sin don Antonio Magariños" (en castelán). 4 de abril de 2016. Consultado o 11 de maio de 2021.
2. ↑  Tello, Martín (27 de marzo de 2007). "Estudiantes crea un premio en honor de su fundador". *As* (en castelán). Consultado o 11 de maio de 2021.
3. ↑  "Antonio Magariños García por Juan Manuel Magariños Ramón".

Obra
----

* *Desarrollo de la idea de Roma*, 1952. CSIC. Madrid.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web dedicada á vida e á obra de Antonio Magariños *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17612405
* WorldCat
* VIAF: 89173408
* BAV: ADV10898548
* BNE: XX1352165
* CiNii: DA12601143
* DBE: antonio-magarinos-garcia
* ISNI: 0000 0000 6204 8510
* NTA: 072109017
* PTBNP: 184582
* SUDOC: 139802525

 |
Un **arquifonema** é o conxunto de trazos comúns a dous fonemas dunha oposición que se neutraliza nun determinado contexto

En fonoloxía a neutralización consiste na eliminación da **oposición** (diferenza) entre dous fonemas nun determinado contexto, de maneira que foneticamente soen igual, aínda que se trate da realización de dous fonemas distintos. É un termo introducido por Trubetzkoy

Un dos exemplos máis evidentes de arquifonema na lingua galega dáse no sistema vocálico átono. O galego posúe sete vogais en posición tónica:

Vocalismo tónico do galego
* /i/: fonema vocálico anterior pechado
* /e/: fonema vocálico anterior semipechado
* /ɛ/: fonema vocálico anterior semiaberto
* /a/: fonema vocálico medio aberto
* /ɔ/: fonema vocálico posterior semiaberto
* /o/: fonema vocálico posterior semipechado
* /u/: fonema vocálico posterior pechado.

mais en posición átona postónica este sistema redúcese a cinco vogais porque se neutraliza a oposición que hai entre /e/ e /ɛ/ e entre /ɔ/ e /o/

Vocalismo átono do galego
* /i/: fonema vocálico anterior pechado
* /E/: **arquifonema** vocálico anterior de abertura media
* /a/: fonema vocálico medio aberto
* /O/: **arquifonema** vocálico posterior de abertura media
* /u/: fonema vocálico posterior pechado.

"*Neutralizarse a oposición*" significa que o emprego dun son, por exemplo [o] ou [ɔ], non provoca nunca variación no significado nun contexto determinado, mentres que noutro contexto, neste caso en posición átona, si o provoca: *oso* / *óso*, *pola* / *póla*.

Arquifonemas da lingua galega
-----------------------------

Obsérvese que os arquifonemas se escriben con maiúscula

* /E/
* /O/
* /R/

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre lingüística é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
***Agália*** é unha revista galega creada en 1985, órgano de expresión da Associaçom Galega da Língua.

Historia
--------

A revista *Agália* apareceu en 1985 cunha periodicidade trimestral, co subtítulo de "Revista da Associaçom Galega da Língua", como órgano a través do cal informar das actividades da entidade e co obxectivo de contribuír como ferramenta de coexión da súa base asociativa. Pretendía, ademais, servir como espazo para a intervención no ámbito académico galego dunha óptica reintegracionista.

Entre 1985 e 2000 estivo dirixida por María do Carmo Henríquez Salido e por José Martinho Montero Santalha. No ano 2000 asumiu o cargo Carlos Quiroga, e a revista pasou a ser semestral con números duplos. En 2002, no número 69/70, a revista *Agália* mudou o seu subtítulo polo de "Revista de Ciências Sociais e Humanidades".

En 2011, coincidindo coa aparición do número 100, mudou novamente o subtítulo polo de "Revista de Estudos na Cultura", agora baixo a dirección de Roberto Samartim.

Características
---------------

*Agália* recolleu desde o seu nacemento tres orientacións básicas: de tipo asociativo, de tipo literaria (textos de creación en prosa e verso) e de tipo científica. Amais, inclúe noticias das actividades da AGaL relacionadas coa promoción da lingua galega e do reintegracionismo. Desde o número 62 inclúe tamén creación artística nos campos da ilustración e a fotografía.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Agália. Revista de Associaçom Galega da Língua". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Vilavedra, D. ed. (1997). *Diccionario da literatura galega*. II. Publicacións Periódicas. Editorial Galaxia. pp. 24–25. ISBN 84-8288-137-X.

### Ligazóns externas

* www.agalia.net

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9592536
* Dialnet: 6118
* ISSN: 1130-3557

 |
**Antonio Martínez López**, nado na Fonsagrada o 14 de xuño de 1942, é un mestre e político galego.

Traxectoria
-----------

Mestre de profesión, dirixiu o Colexio Público de Ribadeo, actual CEIP Gregorio Sanz, en dous períodos. O primeiro, dende a súa posta en marcha en 1973 durante seis anos, e, despois de algo máis dun curso, volve á dirección ata que o deixa polo seu desexo dun inminente traslado ó IES Porta da Auga.

Durante un curto período foi xuíz substituto do distrito de Ribadeo, elixido entre unha terna proposta polo propio xulgado, despois de Agustín Gutiérrez. Dimitiu do cargo ó presentarse ás eleccións no ano 1979. Foi alcalde de Ribadeo como primeiro da lista da Candidatura Progresista Independiente entre 1981 e 1983, despois de, no mesmo mandato, dous alcaldes de UCD. Non se presentou á reelección.

A finais da década de 1970 foi cofundador da Asociación de veciños Ronsel á que se lle debe a existencia do nome de Alfredo Deaño no rueiro ribadense. Foi cofundador tamén do Club de remo de Ribadeo, que marcou unha época de remo en bateis en Ribadeo.

Notas
-----

1. ↑  En conversa mantida o 25/05/2023
2. ↑  Pombo, Ernesto Sanchez (1979-01-19). "Una calle de Ribadeo llevará el nombre del filósofo Alfredo Deaño". *El País* (en castelán). ISSN 1134-6582. Consultado o 2023-06-04.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Ribadeo

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Fojo Barcia** |  **Alcalde de Ribadeo** 1981 - 1983 | Sucesor:**Jaime Vidaurrázaga Urbieta** |
**Antonio López Barro**, coñecido como **Ruso**, nado en Naves (Llanes) cara a 1906 e finado en Lugo o 29 de decembro de 1936, foi un funcionario e político asturiano.

Traxectoria
-----------

Coñecido como "Ruso" por ter sido adoptado polos propietarios dunha fonda do Saviñao coñecida como "Fonda do Ruso". Empregado nas oficinas do Concello do Saviñao e veciño de Escairón. Secretario da Agrupación Republicana de Escairón en 1931, foi nomeado fiscal municipal do Saviñao en xuño de 1931. Membro da UGT, foi secretario da Agrupación Socialista de Escairón dende 1932. Pola súa participación na folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido e estivo preso en Monforte de Lemos durante tres meses. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 29 de xullo. Xulgado en Lugo por rebelión militar o 9 de decembro, foi condenado a pena de morte. Foi executado as tapias do cuartel da Garda Civil de Lugo o 29 de decembro de 1936.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de la Verdad*, 9-6-1931, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Sampil Sánchez, Enrique (1999). "A carta do Ruso". *Circular polo Saviñao*. Escairón: Círculo Saviñao. pp. 207–218.
* Souto Blanco, Mª Jesús (2005). "Morir y ser muerto. Estudio de tres casos ejemplares entre los condenados a pena capital en el primer franquismo". *Semata. Ciencias Sociales y Humanidades* (17): 473–499.

### Ligazóns externas

* 

* Antonio López Barro na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha en Represión franquista en Lugo

* Carta de Antonio López Barro, el ruso

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q110830567
* DSBE: 14954\_lopez-barro-antonio

 |
Grupo funcional metoxi
En química orgánica, un **alcoxilo** ou **grupo alcoxi** é un grupo alquilo unido a un átomo de oxíxeno, é dicir, **RO-**. Onde **R** é o grupo alquilo.

Propiedades químicas
--------------------

É un aceptor electrónico pola alta electronegatividade do oxíxeno, e un dador electrónico polos pares electrónicos solitarios.

Reactividade
------------

Actúa como nucleófilo poidendo desprazar a outros grupos como, por exemplo, halóxenos.

Nomenclatura
------------

Emprégase o nome do radical alquilo (R) engadindo a terminación -**oxi**. Por exemplo, no CH2=CH-CH2-O- o grupo alquilo sería *alilo* e, engadindo a terminación -*oxi*, resulta **aliloxi**.

Hai casos nos que o nome se acurta, por exemplo:

* **Metoxi**: CH3-O-
* **Fenoxi**: C6H5-O-

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Alcoxilo*** |

### Outros artigos

* Grupo funcional

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q39513
* GEC: 0076499
* MAG: 90150868

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ChEBI: 22338

 |
**Alfons Quintà i Sadurní**, nado en Figueres en 1943, e finado en Barcelona o 19 de decembro de 2016, foi un xornalista e avogado catalán, oficial da Mariña Mercante. Exerceu de xuíz.

Carreira xornalística
---------------------

Alfons Quintà destacou especialmente como xornalista. Creou os programas en catalán de Ràdio Barcelona. Foi delegado do xornal *El País* en Cataluña, onde escribiu unha serie de artigos que relacionaban a Jordi Pujol co caso da Banca Catalana. Porén, a administración Pujol nomeouno director xeral do Proxecto dunha Empresa Pública para a Produción e Transmisión de Televisión de Cataluña. Despois de deixar a xestión da TV3, Quintà colaborou no proxecto de *El Observador*, o xornal promovido por Lluís Prenafeta, e do que foi director ata poucos meses despois da saída da primeira copia. Foi asesor científico da *Gran Enciclopèdia Catalana*. Dende entón, Quintà foi columnista do xornal *Avui*, ata o 2005 na columna diaria "L'encenall" e no semanal "Planetàrium"; despois, comezou a perder espazo significativamente e deixou de escribir nel no ano 2009. En maio de 2012, foi nomeado director do xornal dixital El Debat, en substitución de Francisco Moreno. Tamén foi columnista do *Diari de Girona* e foi implicado como paroleiro en programas como *Amics, coneguts i saludats* de 8tv.

Morte
-----

O día 19 de decembro de 2016 foron atopado mortos na súa casa en Barcelona, a súa esposa e el. Ó parecer, asasinou á súa esposa cunha escopeta de caza e, a continuación, suicidouse. De feito, no primeiro andar, atopouse unha nota de suicidio.

Notas
-----

1. ↑  "Cambios en la Redacción de EL PAIS". *El País*. 11 de setembro de 1977.
2. 1 2  "Hallados muertos Alfons Quintà y su mujer en su domicilio de Barcelona". *La Vanguardia*.
3. 1 2   «Cambios en la Redacción de EL PAIS».
4. ↑  Guimerà Orts, Josep Àngel (2014). "La Corporació Catalana de Ràdio i Televisió: una institució estratègica". *Les polítiques de mitjans de comunicació durant els governs de Jordi Pujol*. Proa. ISBN 978-84-7588-497- 4.
5. ↑  Martínez, Félix; Oliveres, Jordi (2005). *Jordi Pujol: en nombre de Cataluña* (en castelán). Random House Mondadori. pp. p. 215. ISBN 978-84-8306-599-0.
6. ↑  Corporació Catalana de Mitjans Audiovisuals, SA, ed. (19 de decembro de 2016). "Trobats morts el primer director de TV3, Alfons Quintà, i la seva dona".

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Texto de José. M. Figueras extraído do libro *de Prensa e nacionalismo* (Terraza, 2002)
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Alexia.
A **alexia** é a perda da capacidade de ler cando xa fora adquirida previamente. Xeralmente vai acompañada pola perda da destreza na escrita (agrafía), aínda que a persoa pode falar e entender a lingua falada.

Un dos casos máis famosos foi o descrito en 1881 polo neurólogo francés Joseph Jules Dejerine. Un exame *postmortem* do paciente amosou unha lesión no *gyrus angularis* do hemisferio esquerdo e a sección esplénica do corpo caloso. Aínda que o suxeito dicía as palabras e as letras correctamente, estas carecían de significado para el: era incapaz de unir o que dicía co modelo de son correspondente. Os pacientes que padecen **alexia** e **agrafía** non poden recoñecer as verbas que se lles soletrea en voz alta nin soletrear eles unha verba en voz alta.

As investigacións amosan que os nenos recupéranse mellor cós adultos tras dunha lesión cerebral, o que confirma a hipótese de que o hemisferio dereito dos nenos pequenos tén a capacidade para realizar as funcións da linguaxe cando o hemisferio esquerdo esta danado, porque en realidade a causa de todas as alteracións anteriores na infancia está estreitamente relacionada con disfuncións fisiolóxicas do cerebro. A característica máis común de todos estes trastornos é unha dificultade para facer secuencias correctas de letras, de sons ou de movementos. Recoméndase que o ensino terapéutico comece por exercicios sinxelos de unión de letras (dunha consoante seguida por unha vogal) e máis tarde, cando o neno domine este proceso, deberían introducirse exercicios máis amplos e que requiran secuencas auditivo-vocálicas.

Trastornos da linguaxe| trazo | articular | fala | ortofonía | voz | comprender | escrita | sintaxe | oralidade | lectura | lexemas | ortografía | movemento | entoación |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ausencia | - | afasia e afasia evolutiva | - | afonía | agnosia | agrafía | agramatismo | alalia | alexia | anomia | - | apraxia | - |
| dificultade | disartria | disfasia | disfemia | disfonía | - | disgrafía | - | dislalia | dislexia | - | disortografía | dispraxia | disprosodia |
| erro | - | parafasia | - | - | - | paragrafía | - | - | paralexia | - | - | - | - |
| **Outros**: esquizofasia, coprolalia, ecolalia, paralalia |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1246050
* BRE: 1811930
* SUDOC: 050848208

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DOID: DOID:13417
* ICD-10: R48.0
* MeSH: D004411
* MeSH: C10.597.606.150.550.200.500
* UMLS: C0002018

 |