|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

Mesquita en Maikop.
O río Kubán en Jatukái, nordeste da república.
O encoro de Krasnodar, cos pobos de Pshikuijabl (esquerda) e Tauijabl (dereita).
A **República de Adiguesia** (en ruso: *Республика Адыгея*, *"Adygeia"*; en adigueo: *Адыгэ Республик*) é un suxeito federal (unidade administrativa) da Federación Rusa, unha república enclavada dentro do krai de Krasnodar.

A República de Adiguesia está situada nas montañas do norte do Cáucaso, descendendo cara á fértil chaira do Kuban. A súa extensión é de 7.800 km² e a súa poboación é de 440.327 habitantes (2011). Os principais grupos étnicos na actualidade son o adigueo e o ruso. A república está organizada en 2 cidades, 7 distritos, 5 comunidades urbanas e 55 distritos rurais. A capital da república é Maikop e as principais cidades ou asentamentos de tipo urbano son Adygueisk, Enem e Yablonovski. Os ríos Kuban, Laba, Belaya e o conxunto de Adiguesia forman parte importante da tradición histórica da república que formaba parte da Gran ruta da seda cara a Asia, durante a Idade Media. A cultura de Maikop, estudada polos arqueólogos, representa o legado prehistórico da zona.

Os adigueos, que lle dan o nome á república, son os habitantes máis antigos do nordeste do Cáucaso e foron coñecidos en Europa como os circasianos a partir do século XIII. O circasiano (occidental) é idioma oficial da república (canda o ruso), e forma parte do grupo abkhazo-adigueo das linguas do Cáucaso.

Xeografía
---------

A república de Adiguesia está no sueste de Europa, nas vertentes setentrionais do Gran Cáucaso, que cruzan a república polo sur, e nas chairas aluviais do Kuban. O 40 % do seu territorio está cuberto de bosque temperado de caducifolios (faia, carballo, carpe, pradairo).

Topografía de Adiguesia (en ruso).
O territorio encóntrase sucado de ríos da cunca do Kuban, río que debuxa co seu curso parte da fronteira setentrional da república co veciño krai de Krasnodar. Entre eles cabe destacar:

* O río Belaya.
* O río Chojrak.
* O río Daj.
* O río Fars.
* O río Jodz.
* O río Kisha.
* O río Laba (que forma parte da fronteira oriental da república).
* O río Psekups.
* O río Pshish.
* O río Sajrai.
* O río Kurdzhips.

Non existen na república lagos de importancia, aínda que si que existen varios encoros a destacar: o encoro de Krasnodar (a parte que queda semiillada antes da desembocadura do Belaya chámase *Tshiski*, era un encoro previo), o encoro Shapsug, o encoro de Oktiabrski e o de Shendzhi.

A república é atravesada na súa zona meridional polo Gran Cáucaso, polo que se encontran nesta zona varios picos de importancia: o monte Chugush (3.238 m.), o monte Fisht (2.868 m.), o monte Oshten, o monte Pseashjo e o monte Shepsi.

### División administrativa

División administrativa de Adiguesia:
  
1.Cidade de Maikop.  
2.Cidade de Adygeisk.  
3.Raión de Guiaguinskaya.  
4.Raión de Koshejabl  
5.Raión de Krasnogvardeiskoye  
6.Raión de Maikop  
7.Raión de Tajtamukai  
8.Raión de Teuchezh  
9.Raión de Shovgenovski.
Divídese en 2 ókrug urbanos (Maikop e Adygeisk) e 7 raións:

* Raión de Guiaguinskaya
* Raión de Koshejabl
* Raión de Krasnogvardeiskoye
* Raión de Maikop
* Raión de Tajtamukai
* Raión de Teuchezh
* Raión de Shovguenovski

### Principais localidades (2010)

* Maikop: 144.249 hab.
* Yablonovski: 25.500 hab.
* Enem: 18.200 hab.
* Guiaguinskaya: 15.000 hab. (2008)
* Adygeisk: 12.200 hab.
* Janskaya: 11.100 hab. (2008)
* Tulski: 10.600 hab.
* Krasnogvardeiskoye: 9.000 hab. (2008)
* Koshejabl: 7.700 hab. (2008)
* Kamennomostski: 7.500 hab.
* Dondukovskaya: 6.500 hab. (2008)
* Krasnooktiabrski: 5.400 hab. (2008)
* Tajtamukai: 5.200 hab. (2008)

Historia
--------

O territorio formaba parte da antiga Circasia até que foi incorporado a Rusia en 1864. Isto provocou emigración cara ao Imperio otomán de numerosos circasianos e a colonización por parte de poboación rusa. Os que quedaron asentáronse nas chairas da beira esquerda do Kubán.

En maio de 1917 ambas etnias uníronse na "Alianza do Cáucaso Setentrional e Daguestán", reuníndose un Comité Central en Vladikavkaz. Non obstante, o país sería campo de batalla entre os menxeviques xeorxianos, os rusos brancos de Aleksandr Kolchak e os bolxeviques. O 15 de decembro constituíse en república laica e en maio de 1918 proclamouse independente.

En 1919-1920, os kabardinos e algúns adigueos uníronse á revolta de Uzun Hadji, pero os cosacos do Terek deron apoio a Anton Denikin, que asolou o país. Os exiliados apoiaron a Unión de Repúblicas do Cáucaso, creada en París o 10 de xuño de 1921, pero Iosif Stalin creou no interior, en agosto de 1921, a Federación de Repúblicas do Cáucaso ou *Gorskaya ASSR*, da que formarían parte os kabardinos e os "circasianos do alto Kuban", mentres que os do baixo Kubán pasaron a territorio de Krasnodar.

O 27 de xullo de 1922 foi creado a óblast autónoma Cherquesa dentro da República Socialista Federativa Soviética de Rusia, nos territorios da óblast de Kuban-Mar Negro. O 24 de agosto o seu nome mudou a Óblast Autónoma Adiguea Cherquesa. O 17 de outubro de 1924 foi transferida ao recentemente creado krai do Cáucaso Norte.

Foi renomeado como Óblast Autónoma Adiguea en xullo de 1928. O 10 de xaneiro de 1934 foi separada do krai do Cáucaso Norte ao crearse o krai de Azov-Mar Negro, no que se incluíu. En 1936, Maikop foi declarada centro administrativo da óblast autónoma, co que se ampliou o seu territorio. En 1962 incluíuse o actual raión de Maikop. A óblast foi incluído na krai de Krasnodar ao crearse este o 13 de setembro de 1937.

O 3 de xullo de 1991 foille concedido o status de república socialista soviética e a partir do 24 de marzo de 1992 converteuse na República de Adiguesia.

Política
--------

Adiguesia converteuse nunha república da Federación Rusa en 1991. O seu primeiro presidente foi Aslan Alievich Dzharimov. A constitución da república foi adoptada en maio de 1995 e está baseada en principios fundamentais de pertenza voluntaria á Federación Rusa, a preservación da unidade e integridade do país, a defensa dos intereses dos diferentes grupos de poboación da república, e a paz e a harmonía das diferentes etnias de Adiguesia.

O xefe de goberno en Adiguesia é o Xefe (chamado Presidente até maio de 2011), quen é nomeado para un período de cinco anos. O dominio da lingua adiguea é un requisito previo para o candidato.

O Xefe en 2011, Aslan Tjakushinov (desde o 13 de xaneiro de 2007), sucedeu a Hazret Sovmen, nomeado por Vladimir Putin, aínda que unicamente lograra o 2% dos votos en 2002. Non obstante, existe tamén un Consello de Estado (*Jase*) elixido directamente. A república envía tres representantes ao parlamento da Federación Rusa, un á Duma Estatal e dous ao Consello da Federación.

Composición étnica (2002)
-------------------------

A poboación da república está composta polos seguintes grupos étnicos:

* rusos: 64,5 %
* adigueos: 24,2 %
* armenios: 3,4 %
* ucraínos: 2 %
* O 5,9 % restante está composto principalmente por kurdos, tártaros, belarusos, xitanos, gregos, azarís, alemáns, chechenos etc.

Relixión
--------

A maioría da poboación é cristiá ortodoxa, arredor do 70 %. O 25 % son musulmáns, entre eles a maioría dos adigueos, que son sunnitas.

Educación e cultura
-------------------

Shendzhi, localidade do noroeste da república.
Estación de ferrocarril de Maikop.
O adigueo (*Adyghabze*) é un dos membros do grupo das linguas caucásicas do noroeste. É idioma oficial da república canda o ruso.

Hai 8 museos estatais e 23 públicos na república. O maior deles é o Museo Nacional da República de Adiguesia en Maikop.

A Universidade Estatal Adiguea e a Universidade Tecnolóxica Estatal Adiguea, ambas en Maikop, son as dúas entidades de educación máis importantes de Adiguesia.

Economía
--------

Meseta Lago-Naki, no suroeste da república.
Guzeripl, no sur da república.
A agricultura é o principal recurso económico (xirasol e tabaco), ademais do sector das manufacturas. Maikop é un centro industrial, destaca a industria alimentaria, principalmente, muíños de gran e aceite. Non obstante, as principais industrias da rexión atópanse no veciño Krasnodar (ferramentas, instrumentos de precisión, compresores e refinaría de petróleo). En canto aos recursos naturais, cabe destacar as súas reservas de petróleo e gas natural. Tamén son importantes os depósitos de ouro, prata, ferro e tungsteno.

Transporte
----------

A rede ferroviaria entre Armavir e Sochi pasa ao norte de Maikop. Á altura de Belorechensk, no veciño krai de Krasnodar, nace un ramal que se dirixe a Maikop e Kamennomostski (estación *Jadzhoj*). A liña que une Krasnodar e Crimea atravesa a sección noroeste da república por Yablonovski e Enem.

Hai un pequeno aeroporto en Maikop (código ICAO: UKRM) e un en Enem (URKS).

Personalidades
--------------

* Kirimize Jadzhemusovich Zhane (1919-1983), novelista e poeta adigué e soviético.
* Tembot Magometovich Kerashov, escritor adigué, galardoado co Premio Estatal da URSS.
* Asia Aslanovna Yeutyj (1962-), ourive.

Notas
-----

1. ↑  Definición de adigueo, -a no *Dicionario de Galego* de Ir Indo e a Xunta de Galicia.
2. ↑  "***Adiguesia** Rep. de Rusia [...] Habitada por unha minoría de cherkeses (ou adigueses)...*" *Diciopedia do século 21* **1**. Isaac Díaz Pardo, Víctor F. Freixanes, Antón Mascato (edición). Editorial Galaxia. 2007. p. 52.
3. ↑  Казенин, Константин (2009). Regnum, ed. *«ТИХИЕ» КОНФЛИКТЫ НА СЕВЕРНОМ КАВКАЗЕ* (en ruso). Moscova. p. 17. ISBN 9785911500306.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Adiguesia Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina da República de Adiguesia Arquivado 15 de maio de 2011 en Wayback Machine.
* Estatísticas demográficas de Adiguesia *(en ruso)*
* Páxina do Museo Nacional de Adiguesia. *(en ruso)*
* Natureza de Adiguesia *(en inglés)*
* Sitio web de noticias sobre Adiguesia *(en ruso)*

| * v
* c
* e
Divisións administrativas de Rusia |
| --- |
| Repúblicas | 
* Adiguesia
* Altai
* Bashkortostán
* República dos Buriatos
* República dos Calmucos
* Carelia
* Chechenia
* República dos Chuvaxos
* Daguestán
* República dos Inguxos
* Kabardino-Balkaria
* Karachay-Cherkessia
* Khakassia
* República dos Komis
* República dos Maris
* Mordovia
* Osetia do Norte-Alania
* Sakha
* Tatarstán
* República dos Tuva
* Udmurtia

 | Flag of RussiaFlag of Russia |
| Krais | 
* Altai
* Kamchatka
* Khabarovsk
* Krasnodar
* Krasnoyarsk
* Perm
* Primorie
* Stavropol

 |
| Óblasts | 
* Amur
* Arkhanguelsk
* Astrakán
* Belgorod
* Bryansk
* Cheliábinsk
* Chita
* Irkutsk
* Ivánovo
* Kaliningrado
* Kaluga
* Kamchatka
* Kemerovo
* Kírov
* Kostroma
* Kurgan
* Kursk
* Leningrado
* Lipetsk
* Magadán
* Moscova
* Múrmansk
* Nizni Nóvgorod
* Nóvgorod
* Novosibirsk
* Omsk
* Orenburgo
* Oryol
* Penza
* Pskov
* Rostov
* Riazán
* Sakhalin
* Samara
* Saratov
* Smolensk
* Sverdlovsk
* Tambov
* Tomsk
* Tver
* Tula
* Tyumen
* Ulyanovsk
* Vladímir
* Volgogrado
* Vologda
* Voronezh
* Yaroslavl

 |
| Cidades autónomas | 
* Moscova
* San Petersburgo

 |
| Óblast Autónomos | 
* Óblast Autónomo Hebreo

 |
| Okrugs Autónomos | 
* Agin-Buryat
* Chukotka
* Khanty-Mansi
* Nenets
* Ust-Orda Buryat
* Yamalo-Nenets

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3734
* WorldCat
* VIAF: 141541386
* BRE: 1801701
* EBID: ID
* GEC: 0000739
* GeoNames: 584222
* GND: 5128158-2
* ISNI: 0000000405474088
* LCCN: n93089044
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge130566
* OSM: 253256
* Orthodox Encyclopedia: 63644

 |