O Khanato de **Kara Khitai** ou **Qara Khitai** ou **Liao Occidental**, oficialmente o **Gran Liao**, foi un imperio khitan de Asia Central influenciado pola cultura chinesa. O fundador da dinastía foi Yelü Dashi, quen conduciu os restos das dinastía Liao ata Asia Central despois de fuxir da conquista dos jurchen abandonando a súa patria no norte e nordeste da actual China. O imperio foi usurpado polos naiman baixo o poder de Kuchlug en 1211; as fontes tradicionais chinesas, persas, e árabes consideran que a usurpación foi o final do goberno Kara Khitai. Máis tarde o imperio foi conquistado polos mongois (ano 1218).

Historia
--------

Mapa dos acontecementos de Asia Oriental en 1142, onde se mostra o Imperio Kara-Khitai (en verde claro no oeste)
### Fundación do Imperio Kara Khitai

Foi establecido por Yelü Dashi, que levou os khitan nómades ao oeste a través de Mongolia tras a caída da dinastía Liao. Os jurchen, algunha vez vasalos dos khitan, aliáranse coa China Song e atacaron aos Liao. Yelü capturou Balasagun do Khanato Kara-Khanid en 1134, o que marca o comezo do imperio en Asia Central. As forzas dos khitan pronto uníronse con 10.000 khitan que foran súbditos do Khanato Kara-Khanid. Os khitan conquistaron Kashgar, Khotan, e Beshbalik, e venceron ao Khanato Kara-Khanid Occidental en Khujand en 1137, asumindo finalmente o seu control no val de Fergana. Gañaron a batalla de Qatwan contra os Kara-Khanid occidentais e o Imperio Sexúcida o 9 de setembro de 1141, o que fixo que controlasen Transoxiana.

### Sucesores de Yelü Dashi

Yelü Dashi morreu en 1143, e a súa esposa, Xiao Tabuyan, entón asumiu como rexente no lugar do seu fillo. El, Yelü Yiliu, comezou a gobernar en 1150 e morreu en 1163, cando foi sucedido pola súa irmá, Yelü Pusuwan. Ela enviou o seu marido, Xiao Duolubu, a moitas campañas militares. Finalmente namorouse do irmán máis novo del, Xiao Fuguzhi. Foron executados en 1177 polo seu sogro, Xiao Wolila, quen entón puxo no trono a Yelü Zhilugu en 1178. O imperio debilitouse por causa de rebelións e guerras internas entre os seus vasalos.

### Usurpación de Kuchlug e fin do Khanato

En 1208, un príncipe naiman, Kuchlug, fuxiu das súas terras tras ser derrotado polos mongois. Kuchlug foi benvido no Imperio dos Kara-Khitan, e casou coa filla de Zhilugu. Porén, en 1211, Kuchlug rebelouse e capturou a Yelü Zhilugu mentres o derradeiro estaba de cazaría. Zhilugu permaneceu como gobernante nominal pero morreu dous anos despois, e moitos historiadores consideran súa morte o final do Imperio. En 1216, Xenxis Kan mandou o seu xeneral Jebe capturar a Kuchlug; Kuchlug fuxiu, pero en 1218 finalmente foi achado e decapitado. Os mongois completaron a conquista dos antigos territorios dos Kara-Khitan en 1220.

### Consecuencias

Os Kara Khitan remataron absorbidos polo Imperio Mongol; unha parte das tropas Kara-Khitan xa uníranse aos exércitos mongois cando loitaban contra Kuchlug. Outra parte dos Kara-Khitan, nunha dinastía fundada por Buraq Hajib, persistiron na provincia de Kerman como vasalos dos mongois, mais deixaron de existir como entidade durante o reinado de Öljaitü. Os Kara-Khitan espalláronse amplamente por toda Eurasia como parte do exército mongol. No s. XIV, comezaron a perder a súa identidade étnica, trazas da súa presenza, porén, pódense atopar como nomes de clans ou topónimos de Afganistan a Moldova. Hoxe aínda existen tribos no norte de Kirguistán.

Administración
--------------

Máscara funeraria dos Liao, antepasados dos Kara-Khitan, s. X-XII.
Os Khitan gobernaron desde a súa capital en Balasagun (hoxe en Kirguistán), controlando directamente a rexión central do imperio. O resto do imperio consitiu en estados vasalos autónomos.

Os gobernantes adoptaron moitos elementos administrativos dos Liao, incluíndo os usos da administración confuciana. O Imperio tamén adoptou o título de *Gurkhan* (khan universal). Os khitan usaron o calendario chinés, mantiveron títulos imperiais administrativos chineses, usaron moedas de estilo chinés e enviaron selos imperiais aos seus vasalos. Aínda que os seus títulos derivaban dos chinenes, tamén houbo títulos admnistrativos locais como *tayangyu* (túrquico) e visir.

Os mapas europeos mostraban a terra de "Kara-Kithay" nalgures en Asia Central aínda séculos despois da desaparición do Khanato de Kara-Khitan. Este mapa de 1610, de Jodocus Hondius localízao ao norte de Tashkent
Os khitan mantiveron as súas antigas costumes, mesmo en Asia Central. Continuaron a ser nómades e a usar a súa vestimenta tradicional, e mantiveron as prácticas relixiosas dos khitan da dinastía Liao. A elite gobernante tentou conservar os matrimonios entre o clan real masculino Yelü e o feminino Xiao. Os kitan de Kara-Khitai seguían unha mestura de budismo e relixión tradicional khitan, que incluía a adoración do fogo e costumes tribais, como o scrificio dun boi gris xunto cun cabalo branco. Nunha innovación única para os Kara-Khitai, os khitan pagaron un salario os seus soldados.

O imperio rexeu unha poboación diversa moi diferente dos seus gobernantes. A maioría dos habitantes eran sedentarios, aínda que a poboación de súpeto se fixo máis nómade cara ao final do imperio, debido ao influxo dos naiman. A maioría dos súbditos era musulmá, aínda que unha minoría significativa practicaba o budismo e o nestorianismo. Se ben o chinés e o khitan eran as lingas principais na administración, tamén usábase o persa e o uyghur.

Notas
-----

1. ↑  *The Empire of the Qara Khitai in Eurasian History: Between China and the Islamic World*, pp. 2
2. ↑  Grousset, Rene, *The Empire of the Steppes: A History of Central Asia* , (Rutgers University Press, 2002), 165.
3. ↑  Michal Biran, p. 87
4. ↑  Sinor, D. (1998), "Chapter 11 - The Kitan and the Kara Kitay", en Asimov, M.S.; Bosworth, C.E. History of Civilisations of Central Asia, 4 part I, UNESCO Publishing, ISBN 92-3-103467-7
5. ↑  Gurkhan probablemente era un título orixinario dos nómades de Asia Central. *The Empire of the Qara Khitai in Eurasian History: Between China and the Islamic World* p. 1
6. ↑  *The Empire of the Qara Khitai in Eurasian History: Between China and the Islamic World*, pp. 93-131
7. ↑  *The Empire of the Qara Khitai in Eurasian History: Between China and the Islamic World*, p. 94

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q862304
* WorldCat
* VIAF: 235701994
* EBID: ID
* GND: 7520320-0
* NKC: ge395216

 |