**Efialtes** (en grego antigo: Ἐφιάλτης) finado en -461, foi un antigo político ateniense do século -V, que se converteu no xefe do partido democrático de Atenas, a partir de -465, e que se opuxo ao aristócrata Cimón, cabeza do partido aristocrático. Xunto con Pericles, emprendeu unha serie de reformas políticas e sociais. 

Efialtes é considerado por moitos historiadores modernos, como o político que marcou o inicio da "democracia radical", pola que Atenas sería famosa en diante. Efialtes, con todo, non viviría durante moito tempo para participar desta nova forma de goberno. En -461, foi asasinado a instigación de oligarcas resentidos, e o mando político de Atenas pasou ao seu adxunto: Pericles.

Traxectoria
-----------

### Primeiras accións

Efialtes aparece na historia primeiro como estratego ao mando dunha frota ateniense no mar Exeo, en -465. Sostiña que Esparta rivalizaba con Atenas pola hexemonía, e dirixiu en balde a campaña contra o envío de reforzos aos espartanos durante a rebelión dos hilotas (-462). Despois, en agosto do -463, de rexeitamento á petición de axuda militar de Esparta para acabar cunha revolta dos hilotas. Cimón, o político ateniense máis destacado da época, era pro-espartano e avogou por enviar axuda argumentando que Grecia non debía permitirse coxear, nin Atenas verse privada da súa compañeira de xunta. Efialtes, mentres tanto, argumentou que Esparta e Atenas eran inimigas por natureza, e que Atenas debía alegrarse da desgraza de Esparta mellor que axudala a recuperarse. Cimón, con todo, venceu no debate, e foi enviado a Esparta con 4.000 hoplitas.

### Ataque ao Areópago

En -462, Efialtes e os seus aliados políticos empezaron a atacar ao Areópago, un consello composto de antigos arcontes que era unha forza tradicionalmente conservadora baixo o control da aristocracia, dado que estas maxistraturas estaban restrinxidas ás clases máis ricas. Segundo Aristóteles e algúns historiadores modernos, Atenas fora gobernada, desde aproximadamente o -478, baixo unha informal «Constitución Areopaxita», baixo o liderado de Cimón de Atenas. Na época das Guerras Médicas alcanzou un prestixio considerábel e un influente papel político: tras a vitoria sobre os persas, o Areópago intentou impedir a democratización do sistema apoiando a Cimón. Logo do mais as atribucións do Areópago non estaban moi definidas pois dende as reformas de Clístenes algunhas das competencias do Consello dos Cincocenteos (*Bulé*) e o Areópago se solapaban. 

O asunto de maior polémica entre as institucións era o control dos arcontados. Logo do seu exercicio, estes maxistrados rendían contas ante o Areópago, aínda que os sectores reformistas esixían que fose a *Bulé* a encargada de facelo reclamando o control popular sobre a xestión. Efialtes empezou a súa campaña contra este corpo axuizando a certos membros por mala administración. Cara ao ano 462 a. C, Efialtes persuadiu á Asemblea para reformar o Areópago, limitou o seu poder e deixoulle unicamente xurisdición para os casos de homicidio e crimes relixiosos; e a administración das propiedades sacras. Efialtes propuxo á Ecclesia, ou asemblea popular, unha serie radical das reformas que dividiu os poderes, tradicionalmente exercidos polo Areópago, entre o consello democrático da *Bulé*, a propia Ecclesia, e os tribunais populares. Deste xeito, a *Bulé* gañou o control dos arcontes e poderes xudiciais para asegurar a orde pública.

Algúns historiadores argumentaron que Cimón e os seus hoplitas estaban aínda no Peloponeso na época desta proposta, mentres que outros argumentaron que a proposta foi despois do seu regreso. Aqueles que sitúan as propostas durante a ausencia de Cimón, suxiren que tentaron derrocalo ao seu regreso, mentres que aqueles que cren que estaba presente durante as propostas, cren que se opuxo a elas no debate inicial. Todos están de acordo en que a súa resistencia foi condenada ao fracaso, debido ao feito de que o seu exército de hoplitas foi despedido polos espartanos groseiramente, acción que demoleu o prestixio político de Cimón e doutro atenienses pro-espartanos.

### Morte e legado

O éxito das reformas de Efialtes foi seguido polo ostracismo de Cimón, que deixou a Efialtes e a súa facción o control do estado, aínda que a democracia ateniense ben establecida dos anos posteriores non se asentou aínda completamente; as reformas de Efialtes parecen ser soamente o primeiro paso do programa do partido democrático. Efialtes, con todo, non viviría para ver o desenvolvemento adicional desta nova forma de goberno. No -461, foi asasinado por un tal Aristódico de Tanagra, como parte dun complot oligárquico. Pericles, o seu aliado político encargaríase de terminar a transformación gobernamental e dirixir a Atenas durante varias décadas.

A traxedia *As Euménides*, de Esquilo, testemuña en certa medida as ideas e sentimentos espertados no pobo ateniense por estas novas medidas.

Notas
-----

1. ↑  "Ephialtes (4)," from *The Oxford Classical Dictionary*, Simon Hornblower and Antony Spawforth, ed.
2. ↑  Plutarco, *Cimón* 16, 8.
3. ↑  Kagan: *The Outbreak of the Peloponnesian War*, 72.
4. ↑  Kagan, *The Outbreak of the Peloponnesian War*, 64-5.
5. ↑  Aristóteles, *Constitución dos atenienses*, 23.
6. ↑  Aristóteles, *Constitución dos atenienses, 25.*
7. ↑  Gómez Espelosín, Javier (2001). *Historia de Grecia Antigua*. Akal. p. 175. ISBN 84-460-1428-9.
8. ↑  Hignett, *History of the Athenian Constitution*, 341.
9. ↑  De Ste. Croix, *The Origins of the Peloponnesian War*, 179.
10. ↑  Kagan, *Outbreak of the Peloponnesian War*, 73-74.
11. ↑  Hignett, *History of the Athenian Constitution*, 217-18
12. ↑  Plutarco: *Pericles*, 10,6-7.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* de Ste. Croix, G.E.M.: *The Origins of the Peloponnesian War* (*Los orígenes de la Guerra del Peloponeso*), (Duckworth and Co. 1972) ISBN 0-7156-0640-9
* Hignett, Charles: *A History of the Athenian Constitution* (Oxford, 1962) ISBN 0-19-814213-7
* Hornblower, Simon; Spawforth, Anthony (2003). *Oxford Classical Dictionary* [*Diccionario clásico de Oxford*] (en inglés). Oxford University Press. ISBN 0-19-866172-X.
* Kagan, Donald. *The Outbreak of the Peloponnesian War*. Cornell UNiversity Press, 1969. ISBN 0-8014-9556-3
* Plutarco, Cimón
* Plutarco, Pericles

### Ligazóns externas

* Thomas R. Martin: *An Overview of Classical Greek History from Mycenae to Alexander* (*Panorama da historia da Grecia Antiga desde a* *época micénica* *até a de* *Alexandre*); texto inglés, con índice electrónico, no Proxecto Perseus.
	+ Véxanse este apartado e o seguinte: *The Reforms of Ephialtes* (*As reformas de Efialtes*).

| * v
* c
* e
Democracia ateniense |
| --- |
| Nove arcontes | Arconte epónimo · Arconte rei · Arconte polemarco · Arcontes tesmótetas (6) |  |
| Outros cargos | Estratego · Prítane · Epístata |
| Organismos e procedementos | Areópago · Bulé · Ecclesía · Ostracismo |
| Tribunais e xuíces | Heliea · Dietetas · Loxistas · Paredros · Tamías |
| Períodos non democráticos | Tiranía dos Pisistrátidas (-561 a -555 e -549 a -510) · Bulé dos Catrocentos (-411) · Trinta tiranos (-404 a -403) |
| Reformadores | Solón · Clístenes · Efialtes · Pericles · Teramenes |
| Reformas | Reforma de Solón · Reforma de Clístenes |
| Subdivisións administrativas | Tribo · Demos (Demarcos) |
| Política exterior | Liga delio-ática (Helenotamías) · Segunda liga delio-ática |
| Outro | Cidadanía na Grecia antiga |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q318731
* WorldCat
* VIAF: 52483482
* BRE: 4917447
* CERL: cnp00584801
* EBID: ID
* FAST: 1817466
* GEC: 0023525
* GND: 118682172
* ISNI: 000000035785232X
* LCCN: n90630880
* NTA: 081830548
* SUDOC: 120688891
* Treccani: efialte

 |