recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Cobalt Air** é unha aeroliña chipriota baseada no aeroporto de Larnaca. A compañía realizou o seu voo inaugural o 1 de xuño de 2016 dende Larnaca ata Atenas. É a segunda aeroliña chipriota en nacer, despois de Tus Airways, desde a disolución de Cyprus Airways en 2015. En xuño de 2017 era a segunda aeroliña máis grande no aeroporto de Larnaca cun 8,2% de capacidade semanal tras Aegean Airlines. Agárdase que sexa a aeroliña con máis presenza para o verán de 2018 tras a súa expansión en Larnaca.

Historia
--------

O primeiro Airbus A320 de Cobalt Air chegou en abril de 2016 e a aeroliña rebibiu o seu certificado de operador o 18 de maio dese ano despois dun voo de proba entre Larnaca e Heraclión. Segundo o seu presidente Gregory Diacou, Cobalt planeaba recibir outros tres avións do mesmo tipo cara finais do mes de xuño.

Despois do seu exitoso voo inaugural entre Larnaca e Atenas, Cobalt comezou a vender billetes o 14 de xuño para esa ruta e outras cinco novas rutas máis: Dublín, Heraclión, Londres-Stansted, Manchester e Tesalónica.

O 4 de marzo de 2017 o ministro de transporte de Chipre anunciou que Cobalt comezaría a operar tres veces por semana a ruta entre Paphos e Athens enchendo o baleiro deixado por Ryanair que deixaría de operar ese voo a finais do mes.

En agosto de 2017 a aeroliña anunciou plans para instalar nos seus avións Wi-Fi para permitirlle aos seus pasaxeiros descargar contidos nos seus dispositivos persoais. Trátase dun movemento para afastarse da súa concepción orixinal como unha aeroliña de baixo custo cara a unha modelo de servizos plenos.

Frota
-----

Airbus A319-100
Airbus A320-200
En maio de 2018 a frota de Cobalt Air estaba formada polos seguintes avións:


Frota de Cobalt Air| Avión | En servizo | Pedidos | Pasaxeiros | Notas |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| C | Y | Total |
| Airbus A319-100 | 2 | — | — | 144 | 144 |  |
| Airbus A320-200 | 4 | — | 12 | 144 | 156 |  |
| Total | 6 | — |  |

Notas
-----

1. 1 2  Centre for Aviation (ed.). "Cobalt Air". Consultado o 17 de maio de 2018.
2. ↑  Cyprus Mail (ed.). "COBALT – the new airline of Cyprus – conquers the skies.". Consultado o 17 de maio de 2018.
3. ↑  anna.aero (ed.). "Cobalt prepares to go long-haul; anna.aero visits Cyprus’ leading airline as it gets ready to enter its second year of operations". Consultado o 17 de maio de 2018.
4. ↑  In-Cyprus (ed.). "COBALT officially Cyprus’ new airline". Archived from the original on 19 de maio de 2016. Consultado o 17 de maio de 2018.
5. ↑  anna.aero (ed.). "Cobalt takes to the skies from Cyprus". Consultado o 17 de maio de 2018.
6. ↑  Cyprus Mail (ed.). "Cobalt to fill Ryanair’s Paphos-Athens gap". Consultado o 17 de maio de 2018.
7. ↑  Aviation Week (ed.). "Cobalt Air To Install Onboard Wi-Fi". Consultado o 17 de maio de 2018.
8. 1 2 3  Cobalt Air (ed.). "Fleet". Consultado o 17 de maio de 2018.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web da aeroliña
**Kristin Gierisch**, nada en Zwickau, Saxonia (Alemaña) o 20 de agosto de 1990, é unha atleta alemá especializada na proba de triplo salto.

Gañou a medalla de prata no Campionato mundial en pista cuberta de 2016, no Campionato de Europa de 2018 e a de ouro no Campionato de Europa en pista cuberta de 2017. Ademais, foi cuarta no Campionato de Europa en pista cuberta de 2015 e novena no Campionato de Europa de 2014.

As súas mellores marcas personais na competición de triplo salto son 14,45 m ao aire libre (-0,5 m/s, Berlín 2018) e 14,46 m en pista cuberta (Praga 2015).

Traxectoria
-----------

### Principais eventos

No Campionato do mundo de atletismo en pista cuberta de 2016 gañou a medalla de prata no triplo salto, cun salto de 14,30 m, sendo superada pola venezolana Yulimar Rojas (ouro con 14,41 m) e por diante da atleta grega Paraskeví Papachristou (bronce con 14,15 m).

O 10 de agosto de 2018, no Campionato de Europa de atletismo, no Estadio Olímpico de Berlín, Gierisch gañou a medallla de prata cun salto de 14,45 m, detrás da grega Paraskeví Papachristou (ouro, cun salto de 14,60 m), e por diante da española (galega) Ana Peleteiro (bronce, cun salto de 14,44 m).

Notas
-----

1. 1 2  Ficha. Asociación Internacional de Federacións de Atletismo (IAAF). Consultado el 17 de agosto de 2018.
2. ↑  "Bronce para la historia de Peleteiro". *La Voz de Galicia*, 11-08-2018.
3. ↑  "IAAF: Teenage Ingebrigtsen kicks to 1500m gold at European Championships. News". Consultado o 17 de agosto de 2018. .

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Kristin Gierisch*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1238480
* Munzinger: 01000009247
* AllAthletics: 124119
* IAAF: 14277718
* OCID: kristin-gierisch
* Sports Reference: kristin-gierisch-1

 |
**Webmin** é unha aplicación web pensada para a administración de servidores dende calquera navegador licenciada baixo licenza BSD. Este software fai que os servidores poidan ser manexados de xeito remoto e cunha interface amigable, tendo cada servidor o seu propio panel de control en modo GUI, sen necesidade de usar unha terminal en liña de comandos.

Características
---------------

Inserindo credenciais en Webmin.
Desenvolvido na versión 5.002 da linguaxe Perl, Webmin permite o control de moitos dos principais servidores utilizados hoxe en día (BIND, ProFTPD, Apache, Samba, MySQL, PostgreSQL, SSH, etc). O seu porto por defecto é o 10000 

Está optimizado principalmente para sistemas Unix sendo Linux onde é máis corrente atopalo, inda que pode ser usado en sistemas Windows cunha funcionalidade algo limitada.

Unha característica deste xestor é a sinxeleza coa que se manexa a paquetería de software para a instalación de novos programas ou a actualización dos mesmos, xa que as dependencias son resoltas de xeito automático por Webmin. A parte negativa deste proceso é que o administrador dos sistemas terá que confiar nos repositorios de Webmin .
Por outra banda, a interface gráfica non é tan potente ou flexible como a liña de comandos.

Existen moreas de plugins para o programa cos que pode ser personalizado para conseguiren certas características coas que non conta a aplicación cando se instala, sendo este un programa de xestión modular 

Ten soporte para moitas linguas, entre elas todos os idiomas oficiais na Península Ibérica (castelán, portugués, catalán, éuscaro e inglés) agás o idioma galego.

Notas
-----

1. ↑  Porto por defecto
2. ↑  Webmin en Windows
3. ↑  "Inyectada una puerta trasera de Webmin en los repositorios de SourceForge". *Una al Día*. *(en castelán)*
4. ↑  Módulos estándar
5. ↑  Idiomas

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Webmin*** |

* Wiki con documentación de Webmin *(en inglés)*
* Páxina oficial *(en inglés)*
* Manual de instalación en Ubuntu *(en inglés)*
Publicación sobre o Plan das Bicicletas Brancas.
O **Plan das Bicicletas Brancas** (en neerlandés *Witte Fietsenplan*) foi un das accións levadas a cabo polo movemento *Provo*, que actuou nos Países Baixos entre 1965 e 1967. Formaba parte dunha serie de accións que se desenvolveron baixo o nome de *Plans Brancos*.

Historia
--------

O Plan das Bicicletas Brancas foi o máis famoso dos Plans Brancos. Foi ideado como última solución ao *"tráfico terrorista dunha minoría motorizada"*. Inventado polo militante *provo* e deseñador industrial Luud Schimmelpenninck, este plan pretendía socializar os transporte pechando o centro de Ámsterdam ao tráfico motorizado, aumentando o transporte público nun 40% e obrigando aos taxis a ser eléctricos e non superar os 40 km/h. Tamén defendían a compra anual de 20.000 bicicletas que haberían de ser dispostas por toda a cidade. Estas bicicletas estarían pintadas de branco, sen cadeado e accesibles aos usuarios para asegurar a súa dispoñibilidade. O folleto que anunciaba o plan definía a bici branca como o "transporte comunitario gratuíto". Schimmelpenninck calculou que, incluso dende un estrito punto de vista económico, o plan ía proporcionar grandes beneficios para a cidade de Ámsterdam.

Os *provos* decidiron poñer en marcha o Plan das Bicicletas Brancas proporcionando as primeiras cincuenta bicicletas. Como provocación contra o capitalismo e na defensa da ecoloxía o Plan das Bicicletas Brancas foi un éxito, porén a súa aplicación práctica resultou un fracaso: a policía confiscou as primeiras bicicletas socializadas co pretexto de seren unha invitación ao roubo e acabou incautando toda bicicleta que se atopou na rúa sen cadeado co pretexto de que unha ordenanza municipal prohibía abandonar bicicletas sen aseguralas. Ante isto os *provos* volveron poñer as bicicletas nas rúas, pero esta vez cun cadeado cuxa combinación estaba pintada sobre o propio vehículo. Xa na presentación da primeira Bicicleta Branca a policía cargou con contundencia contra os presentes. Os *provos*, en represalia, roubaron unhas cantas bicicletas da policía.

Paralelamente, os *provos* lanzaron o seu "Plan dos Corpos Brancos", que establecía que calquera que causase un accidente mortal de automóbil debería ser forzado a pintar con pintura branca o perfil do corpo da vítima na beirarrúa onde se producira o accidente, para impedir que se ignorasen as mortes que causaban os coches.

Notas
-----

1. ↑  IRIMIA, A. (10/2005). www.divergencia.bitacoras.com, ed. "Las armas de la provocación. De yippies, motherfuckers, provos y demás sin-vergüenzas.". Arquivado dende o orixinal o 13/09/2019. Consultado o 12/10/2010.  *(en castelán)*
2. ↑  VOETEN, T. (01/1990). www.ardjoena.nl, ed. "The true story of the Dutch Provos". Consultado o 11/10/2010.  *(en inglés)*
3. ↑  "Los provos holandeses". Arquivado dende o orixinal o 16/03/2010. Consultado o 12/10/2010.  *(en castelán)*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Movemento Provo
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Hidromel.
Un vaso de hidromel
O **hidromel** é unha bebida alcohólica fermentada a base de mel e auga. Consumida desde a antigüidade, a súa fabricación é anterior á do viño e seguramente á da cervexa.

Na Grecia clásica chamábase "melikraton" e os romanos chamábanlle "auga mulsum", aínda que esta poida ser unha variante feita con viño de uva adozado con mel. Plinio conta que foi Aristeo quen criou a primeira fórmula do hidromel.

Outras culturas antigas consumidoras desta bebida foron a celta, a saxoa e a viquinga. Tamén era coñecido o consumo dunha bebida similar na civilización maia.

Existía a tradición de que os matrimonios acabados de casar debían consumir esta beberaxe durante o primeiro ciclo lunar despois da voda para teren un fillo home. De aí provén a **lúa de mel**.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *hidromel*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Hidromel Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q184442
* EBID: ID
* GEC: 0076019
* GiantBomb: 3055-4896
* GND: 4212831-6
* JSTOR: mead
* NKC: ph115256

 |
A **Immune Epitope Database and Analysis Resource** ou IEDB (Base de datos de epítopos inmunes e recurso de análise) é un proxecto científico realizado en La Jolla Institute for Allergy and Immunology (LIAI), coa axuda de National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID) dos Esttados Unidos, que forma parte dos National Institutes of Health (NIH) e o Department of Health and Human Services (HHS). O seu obxectivo é a diseminación de información sobre epítopos inmunes para facilitar a xeración de novas ferramentas de investigación, técnicas de diagnóstico, vacinas e terapias.

Base de datos
-------------

A IEDB contén datos relacionados con anticorpos e epitopos de células T para os humanos, primates non humanos, roedores e outros animais. A curación dos datos relacionados con patóxenos de prioridade das categorías A, B, C e D da NIAID (incluíndo o da gripe) e enfermidades infecciosas emerxentes e reemerxentes da NIAID é unha das de máis alta prioridade e está sendo posta ao día decote. Ademais, tamén están sendo curados os epítopos doutros axentes infecciosos, alérxenos e autoantíxenos. 

A base de datos tamén contén datos de unión ao complexo maior de histocompatibilidade (MHC) dunha variedade de fontes antixénicas e datos de epítopos inmunes das bases de datos FIMM (Brusic), ligando HLA (Hildebrand), TopBank (Sette), e unión ao MHC (Buus). Estas bases de datos e os seus investigadores son recoñecidos como uns grandes contribuídores á IEDB.

Ferramentas
-----------

Ademais das bases de datos, a páxina web da IEDB alberga un Recurso de Análise, que contén unha colección de ferramentas para predicir e analizar epítopos.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Immune Epitope Database
* IEDB Analysis Resource

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1653430
* MAG: 2780614124

 |
**Novartis International AG** é unha empresa farmacéutica e multinacional suíza con sede en Basilea, Suíza. É un das meirandes empresas farmacéuticas en mercado e vendas.

Novartis fabrica fármacos como clozapina (Clozaril), diclofenaco (Voltaren), carbamazepina (Tegretol), valsartan (Diovan) e imatinib mesylate (Gleevec/Glivec). Entre os axentes farmacéuticos adicionais inclúense ciclosporina (Neoral/Sandimmun), letrozol (Femara), metilfenidato (Ritalin), terbinafina (Lamisil), e outros.

En 1996, Ciba-Geigy fusionouse con Sandoz, e as divisións farmacéutico e agroquímica de ámbalas dúas empresas formaron Novartis como unha entidade independente. Outros negocios de Ciba-Geigy e Sandoz foron vendidos, como Ciba Specialty Químicos, que se fixo unha empresa independente. A marca Sandoz desapareceu durante 3 anos, mais foi revivido no 2003 cando Novartis consolidou os seus negocios de fármacos xenéricos a unha soa filial soa e foi nomeada Sandoz. Novartis a súa división de negocio agroquímico e de cultivos transxénicos no 2000 con Syngenta en colaboración con AstraZeneca, o cal tamén vendeu o seu negocio agroquímico.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Páxina web oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q507154
* WorldCat
* VIAF: 125985140
* BNE: XX200153
* BNF: 13190060g
* CANTIC: a10283869
* EBID: ID
* GND: 2163228-5
* GRID: grid.419481.1
* HDS: 043678
* ISNI: 0000000115159979
* LCCN: n98048862
* LEI: 5493007HIVTX6SY6XD66
* MAG: 1283582996
* NKC: ko2003198510
* PTBNP: 273737
* SUDOC: 035447486

 |
| Melitaea trivia |
| --- |
| *Melitaea trivia*, femia. |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Clase: | Insecta |
| Orde: | Lepidoptera |
| Familia: | Nymphalidae |
| Xénero: | *Melitaea* |
| Especie: | ***M. trivia***Denis & Schiffermüller, 1775 |

 |

A ***Melitaea trivia*** é un lepidóptero ropalócero da familia Nymphalidae descrito por Denis & Schiffermüller en 1775.

*Melitaea trivia.*

Distribución
------------

Distribúese polo sur de Europa, Turquía, Oriente Medio, Irán, Afganistán, sur de Rusia, Casaquistán, norte de Paquistán e norte da India. Na península ibérica atópase na Cordilleira Cantábrica, poboacións ao norte e centro e algunha illada nas principais serras andaluzas.

Hábitat
-------

Zonas con flores, cálidas e secas; tamén campos de cultivo abandonados. A eiruga aliméntase de plantas do xénero *Verbascum*, na península ibérica sobre todo de *Verbascum thapsus* e *Verbascum pulverulentum*.

Período de voo e hibernación
----------------------------

Bivoltina, dúas xeracións ao ano: a primeira entre mediados de abril e comezos de maio e a segunda entre xuño e agosto. Hiberna como eiruga en niños de seda.

Descrición
----------

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Tolman (2009)
2. ↑    Melitaea trivia

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Tolman, Tom; Lewington, Richard (2009). *Guide des papillons d'Europe et d'Afrique du Nord : 440 espèces illustrées en 2000 dessins en couleurs* (en francés). París: Delachaux et Niestlé. ISBN 9782603016497.

### Ligazóns externas

* Biodiversidad Virtual
* European Butterflies (inglés)
* Asturnatura

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2055710
* MAG: 2778260111

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 51610
* EOL: 157202
* EUNIS: 90921
* FE: 441591
* FE-New: ID
* GBIF: 1899349
* iNaturalist: 132890
* NBN: NHMSYS0000516515
* NCBI: 113345

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1053805

 |
O **Boeing XB-38 Flying Fortress** foi un único exemplar dunha conversión dun B-17E Flying Fortress de produción para probar se o motor V12 Allison V-1710 podería substituír ao motor radial estándar Wright R-1820 a principios da segunda guerra mundial.

Deseño e desenvolvemento
------------------------

O XB-38 foi o resultado dun proxecto de modificación realizado por Vega (unha filial de Lockheed) nun Boeing B-17 Flying Fortress para equipalo co motor V12 de refrixeración por líquido Allison V-1710-89. Foi pensado como unha versión mellorada do B-17, e como unha variante que podería usarse se os motores radiais refrixerados por aire Wright R-1820 escaseaban. Completar as modificacións levou menos dun ano, e o XB-38 realizou o seu primeiro voo o 19 de maio de 1943. Só se fabricou un prototipo, desenvolvido a partir dun B-17 existente.

Aínda que o XB-38 entregaba unha velocidade máxima substancialmente maior, o seu teito de servizo era máis baixo. Tras un feixe de voos quedou en terra por un problema coas xuntas do colector do motor que tiñan fugas de gases de escape. Tras arranxar o problema as probas continuaron ata o noveno voo o 16 de xuño de 1943. Ese día o motor número tres (o interior dereito) incendiouse e a tripulación viuse obrigada a saltar do avión. O XB-38 quedou esnaquizado e o proxecto cancelouse, en parte debido a que os motores V-1710 eran necesarios para outros proxectos como os cazas Lockheed P-38 Lightning, Bell P-39 Airacobra, Curtiss P-40 Warhawk, North American P-51A Mustang, e Bell P-63 Kingcobra.

Notas
-----

1. ↑  "Vega XB-38". *www.joebaugher.com*. Consultado o 2022-04-04.
Pía na PenaFurada (Coirós)
Pía na necrópole de Moldes (A Pobra do Caramiñal).
Unha **pía megalítica** é un baleirado xeométrico realizado nun penedo. Esta actividade cultural da Idade de Ferro ten presenza no noroeste da Península Ibérica, coincidente xeograficamente coas zonas de presenza de poboados castrexos e as súas cámaras de incineración abovedadas, polo que se presume que tiñan relación con ritos funerarios.

Dous exemplos son os de Augas Santas (Allariz) e Forneiros, pero polo parecido formal, autores clásicos da arqueoloxía galega adoitan relacionalas co santuario de Panóias, en Vila Real (Portugal). Acostuman ser rectangulares con bordos angulosos, e en ocasións presentan anexos, tales como canais de desaugadoiro, marcos de tapas para pechalas ou cazoletas de formas variadas.

Os estudos sobor delas relaciónanas con ritos funerarios castrexos de incineración ou con prácticas de sacrificios. Ambas as dúas teorías se basean nos achados das pías megalíticas de Augas Santas e o santuario de Panóias: ambos os dous contextos xeográficos amosan parecidos formais. As pías de Augas Santas aparecen ó pé do mesmo castro de Armeá, relacionado co templo románico arruinado que contén no seu nivel subterráneo unha cámara con forno e *pedra formosa*; mentres que o coñecido santuario de Panóias en Portugal consta de varios penedos con pías de diferente tamaño e grosor e inscricións romanas nas que se ditan normas para os rituais de sacrificio que nesas pedras se realizaban en época imperial.

Outros exemplos na provincia de Ourense son o de Louredo (Cortegada), Cameixa (Boborás), castro de Lapela (A Arnoia), Pía da Moura (Xinzo de Limia). En Pontevedra destaca a pía megalítica de Mougás, (Oia), e en Lugo, Bodán e Penamoura (O Vicedo).
Cranio datado no Neolítico, con grande orificio de trépano, descuberto en Nogent-les-Vierges (Seine-et-Oise, Francia). Conservado no Musée de l’Homme (París).
A **historia da medicina** é a póla da historia dedicada ó estudo dos coñecementos e prácticas médicas ó longo do tempo.

Desde as súas orixes, o ser humano tratou de explicar a realidade e os acontecementos transcendentais que nela teñen lugar como a vida, a morte ou a doenza.
As primeiras civilizacións e culturas humanas basearon a súa práctica médica en dous alicerces aparentemente opostos: un empirismo primitivo e de carácter pragmático (aplicado fundamentalmente ó uso de herbas ou remedios obtidos da natureza) e unha medicina máxico-relixiosa, que recorreu ós deuses para tentar comprender o inexplicable.
Con Alcmeón de Crotona, no ano 500 a. C. deuse inicio a unha etapa baseada na *tekhné* (‘técnica’), definida pola convicción de que a doenza se orixinaba por unha serie de fenómenos naturais susceptibles de ser modificados ou revertidos.
Ese foi o xerme da medicina moderno, aínda que ó longo dos seguintes dous milenios xurdirán outras moitas correntes (mecanicismo, vitalismo...) e incorporaranse modelos médicos procedentes doutras culturas cunha longa tradición médica, como a chinesa.

A finais do século XIX, os médicos franceses Auguste Bérard e Adolphe Marie Gubler resumían o papel da medicina até ese momento: «Curar poucas veces, aliviar a miúdo, consolar sempre».

A medicina do século XX, impulsada polo desenvolvemento científico e técnico, foise consolidando como unha disciplina máis resolutiva, aínda que sen deixar de ser o froito sinérxico das prácticas médicas experimentadas até ese momento: a medicina científica, baseada na evidencia, apóiase nun paradigma fundamentalmente bioloxicista, pero admite e propón un modelo de saúde-doenza determinado por factores biolóxicos, psicolóxicos e socioculturais.

*Lección de anatomía do Dr. Willem van der Meer*, polo pintor neerlandés Michiel Jansz. van Mierevelt (1617).

Notas
-----

1. ↑  La Organización Mundial de la Salud definía en 1948 la salud como «un estado completo de bienestar físico, mental y social, y no solamente la ausencia de enfermedad».

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* José María López Piñeiro: "La medicina en la antigüedad", en *Cuadernos Historia 16*, nº 256, 1985

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q380274
* AAT: 300247283
* EBID: ID
* GND: 4169211-1
* HDS: 011538
* JSTOR: history-of-medicine
* LCCN: sh85083080
* MAG: 72636640
* NKC: ph484341

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D006666
* UMLS: C0019667

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Morado.
Varias tonalidades de morado
**Morado** ou **morada** é unha cor entre azulada e púrpura, que pode ser escura e profunda, cuxa referencia orixinal é a cor da moreira negra.

A denominación de cor "morado" non denota unha cor específica ou precisa, só designa unha familia de cores que son similares entre si.

Cores frías (en inglés *Cool colors*, á esquerda) e cores cálidas (en inglés *Warm colors*, á dereita).

### Lingüística

***Morado*** provén do latín *morātu*, de *moru* -, *amora*, ou do galego-portugués antigo *mora*, de amora + participio pasado, -ado. 

#### Morado e roxo en portugués

O termo *roxo* hoxe en portugués, e segundo dicionarios de galego reintegracionista, designa unha cor moi similar ou coincidente co **morado**.

Aínda que recentemente variou o seu matiz semántico tanto en galego como en portugués, en galego normativo cara ao alaranxado e en portugués cara ao violeta/azulado, o termo *roxo* designaba até unha época relativamente recente a cor vermella (como o *roxo vivo*, en inglés *red hot* e *red heat,* e en castelán *rojo vivo)* e en particular a cor dos corpos incandescentes, tanto en galego como en portugués. Así, o termo *roxo* abranguía toda a parte cálida do espectro.

Hoxe, en galego e portugués a **cor morada** é un termo que designa unha cor fría segundo a teoría da cor, e non mudou de significado como o termo *roxo*.

Notas
-----

1. ↑  "Morado". Consultado o 25 de Outubro de 2014.
2. ↑  S.A, Priberam Informática. "Dicionário Priberam da Língua Portuguesa". *Dicionário Priberam da Língua Portuguesa* (en portugués). Consultado o 2024-01-13.
3. ↑  "Significado de roxo no Dicionário Estraviz". *estraviz.org*. Consultado o 2024-01-13.
4. ↑  "Termo "roxo" nos dicionarios históricos do galego". *sli.uvigo.es ; DdD; "Dise auga roxa á agua a ferver. É transposición ou sinestesia popular da cor roxa do metal en fusión á sensación de calor"*.
5. ↑  "Sobre o uso de "roxo" en portugués no século XVI". *ciberduvidas.iscte-iul.pt*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cor anil ou índigo
* Cor azul
* Cor lila ou violeta
* Cor púrpura
* Cor bordeos
* Cor borgoña
| Kaukura |
| --- |
|  |
| Atol |
| Datos |
| País | Francia |
| Illa principal | Motu Panao |
| Linguas |  |
| Poboación (2007) | 542 hab. |
| Superficie | 11 km² |
| Superficie lagoa | 434 km² |
| Nº de illas | 65 |
| Coordenadas | 15°39′S 146°53′O﻿ / ﻿-15.650, -146.883Coordenadas: 15°39′S 146°53′O﻿ / ﻿-15.650, -146.883 |
| Maior Altura |  |
| Localización |
| Localización do atol |
|

**Kaukura** é un atol na Tuamotu no grupo Polinesia Francesa de 48 km de longo e 15 km de ancho. Atópase na zona occidental do arquipélago, a 58 km ao suroeste de Rangiroa. A terra máis próxima é o atol de Arutua, só a 16 km ó Leste.

O atol Kaukura é alargado, cunha lonxitude de 46 km e un ancho máximo de 14 km. O bordo norte dos arrecifes é estreito, mentres que o sur é amplo. Hai dous grupos de 65 illotes. A superficie da lagoa de Kaukura é de 436 km². Só ten un paso navegable a través dos arrecifes.

A illa máis importante é Motu Panao, situada no noroeste do atol. Kaukura ten 542 habitantes, o pobo principal é Raitahiti. Os habitantes viven principalmente da pesca e provén o mercado de Tahití.

Xeograficamente Kaukura pertence ás Illas Palliser (Îles Palliser) subgrupo das Tuamotu.

Historia
--------

O primeiro europeo en chegar a Kaukura foi navegante neerlandés Jakob Roggeveen na súa expedición para a neerlandés West India Company para buscar Terra Australis en 1722.

Antigamente a pesca era a principal ocupación dos habitantes de Kaukura. Pero actualmente o turismo substituíu as actividades tradicionais como fonte de ingresos.

Hai un pequeno Aeroporto en Kaukura que se abriu en 1994.

== == Administración 
Kaukura pertence á comuna de Arutua. A cidade de **Arutua** consiste en Arutua, así como os atois de Apataki e **Kaukura**.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1606236
* GEC: 0511352
* GeoNames: 4034344
* OSM: 6062961

 |
O **Partido Republicano** (en inglés: *Republican Party*; tamén coñecido como *Grand Old Party* ou *GOP*) é un dos dous maiores partidos políticos dos Estados Unidos xunto co Partido Demócrata, ámbolos dous, únicos partidos que chegaron ao poder no país dende o século XIX.

Historia
--------

É o gran partido conservador do país, aínda que cando se fundou o 20 de marzo de 1854 representaba ós que se opuñan a expansión da escravitude e pretendían a modernización dos Estados Unidos.

Son catalogados comunmente como dereita ou centrodereita no espectro político; e están ligados a un pensamento liberal económico. A súa orixe devén da desintegración do Partido Whig no 1854, naquel momento o segundo partido máis importante dos EUA tras o Partido Demócrata. Após a promulgación da Lei Kansas-Nebraska que fomentaba a expansión da escravitude ao Vello Oeste e á entrada de novos "estados escravos", en resposta antigos dirixentes *Whig* como Abraham Lincoln e Horace Greeley cofundaron o novo partido como forma de resposta a esa lei, con base ideolóxica abolicionista.

A día de hoxe é líder da maioría no Senado da man de Mitch McConnell, mais non na Cámara dos Representantes. A figura máis salientábel e visíbel a día de hoxe do propio partido é a do empresario multimillonario Donald Trump, quen chegou ao poder o 20 de xaneiro do 2017.

Notas
-----

1. ↑  "Republican Party". *Encyclopædia Britannica* (en inglés).
2. ↑  "Abraham Lincoln and Horace Greeley – Abraham Lincoln's Classroom" (en inglés). Consultado o 2023-09-15.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Partidos políticos nos Estados Unidos de América
* Partido Demócrata

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q29468
* WorldCat
* VIAF: 123152632
* BNE: XX134626
* BRE: 3507059
* EBID: ID
* GEC: 0054973
* GND: 4102625-1
* ISNI: 000000012216651X
* LCCN: n80067040
* NKC: kn20050512028
* SUDOC: 027522091

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre política é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Cortiza amoreada. A sobreira é un das árbores máis prezadas do bosque mediterráneo.
A **Silvicultura** (do latín *silva*, selva, bosque, e *cultura*, cultivo) é o cultivo dos bosques ou montes e tamén a ciencia que trata deste cultivo. Forman parte do seu campo a arte de crear ou conservar un bosque, e a teoría e a práctica de regular o establecemento dunha masa arbórea, a súa composición e desenvolvemento; para iso apóiase na xeografía, ecoloxía, edafoloxía e climatoloxía entre outras.

A silvicultura é moito máis nova que a agricultura. Os señores feudais de Europa Central comezaron a xestionar os seus bosques na Idade Media, con vistas á caza e ao favorecimiento de árbores especialmente valiosas para, por exemplo, a construción de barcos. A silvicultura como unha disciplina científica non emerxeu ata comezos do século XIX, cando Alemaña e Francia fundaron as primeiras escolas de enxeñaría forestal.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q720362
* AAT: 300179397
* BNCF: 7865
* BNE: XX525826
* BNF: 123291611
* EBID: ID
* GEC: 0142570
* GND: 4064356-6
* JSTOR: silviculture
* MAG: 2775966360
* NDL: 00569479
* NKC: ph124859
* Treccani: selvicoltura

 |
**Fernando Montero Doiztua**, nado en Oviedo cara 1890, foi un enxeñeiro, xornalista e político español.

Traxectoria
-----------

Enxeñeiro industrial da Compañía Telefónica. Nos anos dez foi director da Oficina Técnica de Lugo. Dirixiu na Coruña o semanario *Región Gallega* (1924) fundado por José Miñones Bernárdez, fundou e dirixiu a revista *Galicia* (1924-1926) e a súa continuadora *Galicia Gráfica* (1926-1929). En 1930 estaba destinado en Sevilla; en 1936 era inspector provincial de traballo en León e en abril dese ano foi nomeado inspector provincial de traballo da Coruña. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e estivo preso na Prisión provincial de Salamanca. Xulgado na Coruña por rebelión, foi condenado a 12 anos e un día de prisión. Foi separado definitivamente do servizo como inspector de traballo en 1938.

Vida persoal
------------

Casou en Sada con Emilia López Correa en 1917. Emilia morreu en Lugo o 19 de outubro de 1918. Fernando volveu casar en León con Josefina de Paz del Río en 1930.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 3-4-1936, p. 7.
2. ↑  *BOE*, 13-6-1938, p. 7.834.
3. ↑  *El Progreso*, 29-9-1916, p. 2.
4. ↑  *El Progreso*, 20-10-1918, p. 2.
5. ↑  *El Progreso*, 23-3-1930, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Fernando Montero Doiztua na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha en Memoria y Justicia
Coordenadas: 39°29′06″N 0°21′43″O﻿ / ﻿39.485, -0.362

Situación do distrito de Benimaclet.
Escultura no metro de Benimaclet.
Campus da Universidade Politécnica.
**Benimaclet** é o nome que recibe o distrito número 14 e un barrio da cidade de Valencia. A súa poboación era de 30.626 habitantes no 2009.

Situación
---------

Benimaclet áchase na parte norte da cidade, limita ao oeste co barrio de Orriols, ao norte co municipio de Alboraya, e co segundo cinto de rolda de Valencia (tradicionalmente chamado camiño de Tránsitos) ao sur. Na actualidade, o antigo municipio de Benimaclet conforma un distrito da cidade de Valencia, que engloba o antigo pobo e as zonas recentemente urbanizadas da súa ao redor, así como a zona na que se acha a Universidade Politécnica de Valencia, que se coñece como *Vera*. Coa finalización da rolda Norte de Valencia e a urbanización de terreo a horta vai desaparecendo.

Historia
--------

Benimaclet tivo sempre unha entidade propia, coa súa igrexa, coa súa praza maior e cunha distribución de rúas moi similar á de calquera pobo da comarca de L'Horta. Aínda existen carteis nalgunhas rúas nos que pon literalmente "Poble de Benimaclet". Foi municipio independente desde os inicios do século XVI até a súa anexión a Valencia en 1878. Até 1970, data na que pasou a ser un barrio máis da cidade foi unha pedanía da cidade de Valencia. A súa proximidade ás universidades literaria e politécnica de Valencia fixéronlle contar sempre cunha numerosa poboación estudantil.

Benimaclet foi unha das zonas da cidade con maior tradición asociativa, a *Associació de Veïns de Benimaclet* foi unha das máis importantes da cidade na época de maior auxe do movemento veciñal, existen numerosos casais falleiros e tamén a *Confraria do Crist da Providència de Benimaclet* (unha entidade fundada no século XVI e que actualmente persiste organizando as festas patronais no mes de setembro). É tamén un dos barrios da cidade onde aínda se escoita falar maioritariamente o catalán nas súas rúas, nos comercios e no seu típico mercado.

Poboación
---------

Benimaclet tiña 30.448 habitantes en 2007, distribuídos entre dous barrios:

* Benimaclet (24.673)
* Camí de Vera (5775)

Notas
-----

1. ↑  "Districte 14. Benimaclet" (PDF). *Oficina d'Estadística. Ajuntament de València* (en valenciano e español). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 05 de abril de 2010. Consultado o 27 de xaneiro de 2011.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Benimaclet*** |

### Ligazóns externas

* Antigo escudo de Benimaclet

| * v
* c
* e
Distritos de Valencia |
| --- |
| Bandeira da Cidade de Valencia | 
* Ciutat Vella
* L'Eixample
* Extramurs
* Campanar
* La Saïdia
* Pla del Real
* L'Olivereta
* Patraix
* Jesús
* Quatre Carreres
* Poblats Marítims
* Camins al Grau
* Algirós
* Benimaclet
* Rascanya
* Benicalap
* Pobles del Nord
* Pobles de l'Oest
* Pobles del Sud

 | Escudo de Valencia |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q536707
* GEC: 0009224
* GeoNames: 2521069

 |
**Narciso Vidal Fraga**, nado en Santiago de Compostela en 1901 e finado en Teo o 10 de agosto de 1936, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Manuel Vidal Cobas, naceu no barrio do Castiñeiriño (aínda Concello de Conxo). Estudou Dereito na USC, participou na FUE, formaba parte da tuna compostelá e era seguidor da Institución Libre de Enseñanza e da Residencia de Estudiantes. Ao rematar a carreira foi profesor de Lóxica e Psicoloxía na Academia Xelmírez. Membro do Centro Republicano de Santiago, do que foi elixido presidente a finais de abril de 1931, participou no pacto de Lestrobe. Foi un dos organizadores da Vanguardia de Izquierdas Republicanas. Delegado gobernativo en Santiago de Compostela en febreiro de 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e paseado por falanxistas en Espiño (Calo) o 10 de agosto, aparecendo o cadáver na estrada A Coruña-Pontevedra.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *El Compostelano*, 9-8-1937, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Narciso Vidal Fraga na páxina web *Nomes e Voces*.
O **Rexeneracionismo** foi o movemento intelectual que entre os séculos XIX e XX pretendeu reflexionar obxectiva e cientificamente sobre as causas da decadencia de España como nación.

Características
---------------

Convén diferencialo da Xeración do 98, coa cal adoita ser confundido, posto que, aínda que ambos os movementos expresan o mesmo xuízo pesimista sobre España, os rexeneracionistas fano dunha forma obxectiva, documentada e científica, mentres que a Xeración de 1898 faino de forma máis literaria, subxectiva e artística.

O autor máis importante deste movemento, e en certo xeito o seu líder, foi Joaquín Costa, que causou unha auténtica conmoción coas súas obras *Colectivismo agrario en España* (1898) e *Oligarquía e caciquismo como a forma actual de goberno en España* (1901), aínda que o seu camiño foi preparado anteriormente por *Os males da patria e a futura revolución española* (1890), de Lucas Mallada e *O problema español*, de Ricardo Macías Picavea, así como polas críticas que sobre o analfabetismo e a pedagoxía do estado fixeron os krausistas da Institución Libre de Enseñanza dirixida por Francisco Giner de los Ríos.

Os escritores do Rexeneracionismo reaccionan contra a descomposición do sistema canovista publicando estudos e ensaios que denuncian esta situación, que chega a facerse evidente coa derrota do tecnicamente obsoleto exército español na guerra contra Estados Unidos en 1898 e a perda do pouco que restaba do imperio colonial español (Cuba, Porto Rico e as Illas Filipinas).

| * v
* c
* e
Restauración borbónica en España |
| --- |
| 
* Reinado de Afonso XII
* Reinado de Afonso XIII
* Guerra hispano-estadounidense
* Rexeneracionismo
* Ditadura de Primo de Rivera

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3047748
* GEA: 10735
* GEC: 0138026
* JSTOR: regenerationism

 |
| Fabales |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| Subreino: | Tracheobionta |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Orde: | **Fabales** |

 |
| Familias |
| * Fabaceae (legumes)
* Quillajaceae
* Polygalaceae
* Surianaceae
 |
| Sinonimia |
| * Polygales
* 
 |

***Fabales*** é unha orde de plantas da clase *magnoliopsida*, subclase *rosidae*, de distribución mundial (máis frecuente nas zonas tropicais) e con alta distribución altitudinal. Entre 16.000 e 18.000 especies (unha das maiores ordes), con grande importancia económica, como alimentación: froitos, sementes ou a planta enteira (forraxe); medicinal; industrial: gomas, aceites e perfumes; ornamental; etc.

Grupo moi homoxéneo. Flores actinomorfas ou cigomorfas (existe tendencia á cigomorfía, hermafrodita, pentámeras, con tendencia á redución do número de estames, cun carpelo. Follas en xeral compostas e estipuladas. Froito xeralmente seco: o legume.

É frecuente a formación de nódulos fixadores de nitróxeno.

Biotipos: árbores, arbustos e herbas (estes dous últimos máis frecuentes nas zonas tépedas. Relacionado con Rosaceae e con Saxifragaceae.

3 grupos, que adoitan distribuírse de dous fórmas diferentes:

* Unha familia Fabaceae.
* 3 Subfamilias Mimosoideae, Caesalpinioideae e Faboideae.

Ligazóns externas
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Fabales*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Fabales Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q21878
* AAT: 300343862
* BNCF: 36187
* BNF: 177863995
* EBID: ID
* GEC: 0191123
* MAG: 2775860790
* NKC: ph191023

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APNI: 214991
* Dyntaxa: 3000468
* EOL: 4276
* EPPO: 1FABO
* Fossilworks: 54922
* GBIF: 1370
* iNaturalist: 47123
* IRMNG: 10340
* ITIS: 500022
* NBN: NHMSYS0000066094
* NCBI: 72025
* Plazi: ID
* Soortenregister: 120445
* Tela Botanica: 102745
* Tropicos: 43000054
* VASCAN: 28
* VicFlora: ID
* WoRMS: 414691

 |
**DIAMETER** é un protocolo de rede para a autenticación dos usuarios que se conectan remotamente á Internet a través da conexión por liña conmutada ou TLC, tamén prové servizos de autorización e auditoría para aplicacións tales como acceso de rede ou mobilidade IP. O concepto básico do protocolo DIAMETER, cuxo desenvolvemento basear no protocolo RADIUS, é de proporcionar un protocolo base que poida ser estendido para proporcionar servizos de autenticación, autorización e auditoría, (denominados polos expertos polas súas siglas **AAA**) a novas tecnoloxías de acceso. DIAMETER está deseñado para traballar tanto dun xeito local como nun estado de alerta, sondaxe e captura, que en inglés se lle denomina *roaming* de AAA, que lle permite ofrecer servizos sumamente móbiles, dinámicos, flexibles e versátiles.

Mellora de RADIUS
-----------------

O nome é un xogo de palabras respecto ao protocolo RADIUS, o seu predecesor (un diámetro é o dobre do raio). DIAMETER non é directamente compatible cara a atrás, pero proporciona un método de actualización desde RADIUS. As principais diferenzas son:

* usa protocolos de transportes fiables (TCP ou SCTP, non UDP)
* usa seguridade a nivel de transporte (IPsec ou TLS)
* ten compatibilidade transicional con RADIUS
* ten un espazo de enderezos maior para AVPs (*Attribute Value Pairs*, pares atributo-valor) e identificadores (32 bits en lugar de 8)
* é un protocolo peer-to-peer en lugar de cliente-servidor: admite mensaxes iniciadas polo servidor
* poden usarse modelos con e sen estado
* ten descubrimento dinámico de peers (usando DNS SRV e NAPTR)
* ten negociación de capacidades
* admite ACKs no nivel de aplicación, definindo métodos de fallo e máquinas de estado (RFC 3539)
* ten notificación de erros
* ten mellor compatibilidade con roaming
* é máis fácil de estender, podendo definirse novos comandos e atributos
* inclúe unha implementación básica de sesións e control de usuarios

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* TACACS
* TACACS+

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1208648
* GND: 7625755-1
* MAG: 203957795

 |
***Tenemos que hablar*** foi un programa de televisión presentado por Ana García Lozano. Emitiuse desde o 4 de marzo ata o 14 de xuño de 2013 de luns a venres de 18:30 a 19:30 en La 1 de Televisión Española.

Historia
--------

*Tenemos que hablar* estreouse o luns 4 de marzo de 2013 ás 18:30. O programa substituíu os primeiros sesenta minutos do programa *+Gente*, que acurtou a súa duración unha hora debido aos seus baixos datos de audiencia. Desde o 27 ata o 31 de maio do mesmo ano, *Tenemos que hablar* pasou a emitirse desde as 19:20 ata as 20:20 horas debido aos seus discretos datos de audiencia. Aínda así, á semana seguinte recuperou o seu horario anterior ao empeorar os seus rexistros de audiencia. Finalmente, malia os esforzos da cadea pública por revitalizar a tarde de La 1, o *talk show* de Ana García Lozano despediuse o 14 de xuño de 2013 tras non enganchar á audiencia.

Formato
-------

O programa é un *talk show* que aborda cuestións e temas de actualidade contados en primeira persoa polos participantes. Conta cunha serie de colaboradores para tratar algúns dos temas, dos cales están presentes dous cada día, un cun perfil máis técnico e outro máis psicolóxico:

* Ángela Borja, coach.
* Marc Vidal, emprendedor.
* Laura García Agustín, psicóloga.
* Javier Urra, temas de infancia e xuventude.
* Ramón Sánchez-Ocaña, temas de saúde.
* Rosetta Forner.

Ao comezo de cada programa, tras unha presentación en imaxes, analízase con eles o tema en profundidade. Ademais, durante o espazo, opinan e orientan aos invitados que o requiran. Trátase dun programa de participación aberta, no que se require a participación tanto do público do estudo como os espectadores para elixir a noticia do día como para saber a súa opinión. Así, no programa tamén ten o seu oco a experiencia dos usuarios, que poden contar a súa propia historia, propoñer temas e suxerir invitados afectados polos asuntos que se traten.

Audiencias
----------

| Tempada | Episodios | Estrea | Final | Audiencia media |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Espectadores | Cota |
|  | 1 | 72 | 4 de marzo de 2013 | 14 de xuño de 2013 | 492.000 | 5,1% |

Notas
-----

1. ↑  "Fecha de comienzo de emisiones para '"Tenemos que hablar"" (en castelán). Vertele. Arquivado dende o orixinal o 02 de marzo de 2013. Consultado o 3 de marzo de 2013.
2. 1 2  La 1 cancela 'TQH' desde este viernes (en castelán)
3. ↑  "Nuevo "talk show" para las tarde de la 1" (en castelán). Vertele. Arquivado dende o orixinal o 04 de febreiro de 2013. Consultado o 3 de marzo de 2013.
4. ↑  "Presentación de "Tenemos que hablar"" (en castelán). Vertele. Arquivado dende o orixinal o 05 de maio de 2013. Consultado o 3 de marzo de 2013.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial *(en castelán)*
Mapa das Illas Dispersas
As **Illas Dispersas do Océano Índico** son unhas illas coralinas baixo a soberanía francesa situadas no océano Índico:

* 1 : Atol Bassas da India
* 2 : Illa Europa
* 3 : Illas Gloriosas
* 4 : Illa Juan de Nova
* 5 : Illa Tromelin

(KM : Comores, MG : Madagascar, MU : Mauricio, MZ : Mozambique, RE : Reunión, YT : Mayotte)

Xeografía
---------

Estas illas permanecen normalmente deshabitadas logo de que se automatizasen as instalacións meteorolóxicas; a excepción é a Tromelin, onde adicionalmente existe unha guarnición militar francesa de aproximadamente quince soldados, cuxa misión é reforzar a soberanía francesa da rexión.

As illas son consideradas reservas naturais.

### Na canle de Mozambique, habitadas

Ao sur da canle: 

* **Bassas da India**: un atol en formación.
* **Europa**: 28 km² a 330 km ao nordés de Tuléar e 500 km da costa africana.

Na parte máis estreita da canle, aproximadamente a un terzo do camiño entre Madagascar e Mozambique : 

* **Juan de Novoa**: 4,4 km², 600 km ao suroeste de Mayotte e a 280 km das costas africanas (Mozambique).

Ao nordés do arquipélago das Comores e de Mayotte : 

* **Illas Gloriosas**: 5 km² en dous pequenos illotes, Roches Vertes e Île du Lys. A zona económica exclusiva das Gloriosas, situada ao norte de Madagascar, representa unha superficie de 48,350 km².

### Ao norte de Reunión

* **Tromelin**: 1 km² habitada por 19 meteorólogos.

Historia
--------

As Illas Dispersas foron administradas polo prefecto de Reunión ata o 3 de xaneiro de 2005. Logo de devandita data, son responsabilidade do prefecto que exerce de administrador xeral dos Territorios Austrais Franceses.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pierre Couesnon, « Les îles éparses. Un étrange rattachement aux TAAF », artigo ilustrado aparecido en *Timbres magazine* n°61, outubro de 2005, páxinas 73-76. O artigo describe a situación administrativa e a historia postal das illas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190571
* WorldCat
* VIAF: 742144783101798480313
* GeoNames: 6690916
* LCCN: sh2015002378
* OSM: 6063099
* TGN: 7031796

 |
Sabre talwar.
O **talwar** ou **tulwar** é un sabre do Indostán, de folla curva, principalmente dun só fío e cuxa característica principal que os distingue doutros sabres turco-musulmáns é a súa característica empuñadura, de puño aplanado, curtos gabiáns rectos rematados en labores semicirculares, con aro gardamán que sae do gabián no lado no que cae o fío, acabando a empuñadura nun notable pomo de forma circular aplanada e rematando con apéndice de motivos naturais. Esta espada permite técnicas de esgrima diferentes e orixinarias da India.

Etimoloxía
----------

A verba *talwar* provén do sánscrito *taravāri* (en sánscrito: *तरवारि*) que quere dicir "espada dun fío".

Orixes
------

Este sabre nativo da India xorde a partir do século XVI e é unha evolución ou copia —sobre todo pola súa folla— dos sabres kiliç turcos ou shamshir persa, e dos pulowar afgáns e khanda autóctonos hindús, dos que tomou parte do seu peculiar empuñadura e que ó cabo lle dará a súa propia identidade.

O feito de que sexa considerada un sabre con categoría propia é polas claras diferenzas con respecto dos sabres dos que proveñen e ás evolucións serodias destes últimos. Ademais, ó ser a arma que substituíu as demais espadas e sabres nativos indios, e por acabar os seus días como arma de parada da aristocracia, ó talwar recoñecéuselle o status de arma singular e non variante de.

Notas
-----

1. ↑  "Talwar". Arquivado dende o orixinal o 25 de outubro de 2018. Consultado o 25 de outubro de 2018.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Bull, Stephen. *An Historical Guide to Arms and Armour*. Londres: Studio Editions, 1991. ISBN 1-85170-723-9
* Evangelista, N. and Gaugler, W.M. (1995) *The encyclopedia of the sword.* Greenwood Publishing Group. ISBN 0-313-27896-2
* Nicolle, D. (2007) *Crusader Warfare: Muslims, Mongols and the struggle against the Crusades.* Hambledon Continuum. ISBN 1-84725-146-3, ISBN 978-1-84725-146-6
* Robson, B. (1975) *Swords of the British Army,* Arms and Armour Press.
* Stone, G.C. (1934) *A Glossary of the Construction, Decoration and Use of Arms and Armor*, Southworth Press, Portland Maine.