recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **Aeroporto Internacional Rafael Núñez** (código IATA: **CTG**, código OACI: **SKCG**) atópase en Cartaxena de Indias, Colombia, capital do departamento de Bolívar. É o máis importante da costa Caribe colombiana e o terceiro a nivel nacional en tráfico de pasaxeiros.

O aeroporto atópase ó norte da cidade, exactamente no barrio de Crespo. O seu nome, Rafael Núñez, fai referencia ó expresidente homónimo colombiano, quen escribiu as estrofas do himno nacional de Colombia e quen naceu na cidade.

Dende 1996 é administrado baixo a figura de concesión pola Sociedade Aeroportuaria da Costa S.A. (SACSA), empresa colombiana que conta coa experiencia e tecnoloxía do seu socio operador de España AENA.

Algunhas aeroliñas como: Avianca, Copa Airlines Colombia, Spirit Airlines, Delta Airlines e KLM teñen voos dende este terminal aéreo cara a cidades de Norte, Centro, Suramérica e Europa.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Colombia*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2670003
* GeoNames: 3680560
* Google Maps: 10855754845146891185
* IATA: CTG
* ICAO: SKCG

 |
**Manuel Vázquez Río**, nado cara a 1926 e finado en Lugo o 29 de outubro de 2016, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Constantino Vázquez López e Carmen Río Río. Estudou dereito na Universidade de Santiago de Compostela, colexiándose en Lugo en 1952. No franquismo foi secretario técnico da Obra Sindical. Militante de Alianza Popular, foi designado membro do grupo de traballo redactor do proxecto de Estatuto de Autonomía de Galicia. Foi proposto como canidato a senador pola Coalición Democrática para as eleccións xerais de 1979, pero dimitiu aos poucos días. En 1985 foi nomeado secretario da Delegación Provincial da Consellería de Ordenación do Territorio de Lugo.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica
2. ↑  *El Progreso*, 13-2-1952, p. 2.
3. ↑  *La Voz de Galicia*, 3-1-1979, p. 23.
4. ↑  *La Voz de Galicia*, 17-1-1979, p. 27.
5. ↑  *La Voz de Galicia*, 20-1-1979, p. 18.
6. ↑  *La Voz de Galicia*, 19-1-1985, p. 21.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Estatuto dos dezaseis
Busto de **Agustín Díaz Sánchez** na praza de San Cristovo das Viñas.
**Agustín Díaz Sánchez**, nado na Coruña en 1911 e finado na mesma cidade o 16 de agosto de 1986, foi un mestre galego.

Traxectoria
-----------

O seu primeiro emprego foi nas Escolas Populares Gratuítas da Cidade Vella. Foi na escola pública da parroquia de San Cristovo das Viñas onde exerceu a maior parte do seu labor docente pois foi mestre dela durante corenta e sete anos, desenvolvendo unha intensa actividade alfabetizando a moitos veciños e asistindo a doentes. Tamén dirixiu o Colexio Alborada.

Recoñecementos
--------------

Polo seu labor social, recibiu en 1978 a Cruz de Afonso X o Sabio. O 27 de maio de 2009 foi descuberto o seu busto na praza de San Cristovo das Viñas.

Vida persoal
------------

Casou con Mercedes García Caridad e foi pai de Agustín, Jesús Arsenio, María del Pilar e Gustavo Díaz García.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 17-8-1986, p. 59.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* "El teniente de alcalde Carlos González-Garcés descubrió ayer la placa que da el nombre de Agustín Díaz Sánchez a una plaza del barrio de San Cristóbal das Viñas". *La Opinión* (en castelán). 27 de maio de 2009. Consultado o 2 de novembro de 2020.
**Begoña Castellanos García**, nada en 1967, é unha deseñadora de moedas española.

Traxectoria
-----------

Begoña Castellanos García, gravadora da Real Casa da Moeda - Fábrica Nacional de Moeda e Timbre (RCM-FNMT), de Madrid, igual que o seu marido, Luis José Díaz Salas, é a autora de máis de medio cento de moedas, tanto circulantes como conmemorativas, dos sistemas da peseta e do euro.

En 1993 deseñou a súa primeira moeda, a de 10 pesetas co busto de Joan Miró, e durante a década de 1990 creou varias das moedas máis populares de curso legal en España co seu valor en pesetas.

20 cents de euro (1999).
Coa Chegada do euro, o seu deseño co busto de Miguel de Cervantes foi o escollido para os anversos da serie divisionaria de moedas de 10, de 20 e de 50 céntimos de euro. De igual xeito, foi a creadora de varias moedas circulantes conmemorativas de dous euros e doutras cuñaxes da RCM-FNMT destinadas especificamente ao coleccionismo e ao investimento.

En 2004 ocupouse tamén do deseño de tres moedas conmemorativas uruguaias dedicadas ao centenario da UEFA e ao Campionato Mundial de Fútbol de Alemaña en 2006, cuñadas na ceca pública española.

Escolma de traballos
--------------------

* 5 pesetas (1995). Asturias.5 pesetas (1995). Asturias.
* 10 pesetas (1993). Joan Miró.10 pesetas (1993). Joan Miró.
* 25 pesetas (1999). Navarra.25 pesetas (1999). Navarra (reverso).
* 50 pesetas (1993). Estremadura.50 pesetas (1993). Estremadura.
* 2.000 pesetas (2000). Carlos V.2.000 pesetas (2000). Carlos V (reverso).

Notas
-----

1. ↑  "Luis José Díaz Sala". *Conoce tu moneda*.
2. 1 2  "Begoña Castellanos García". *Conoce tu moneda*.
3. ↑  "10 Pesetas Joan Miró". *Numista.com*
4. 1 2 3  Moedas deseñadas por Begoña Castellanos. *Numista.com*
5. ↑  "20 Euro Cent". *Numista.com*
6. ↑  "Monedas de la República Oriental del Uruguay". *Monedasuruguay.com*
7. ↑  "5 Pesetas Asturias". *Numista.com*
8. ↑  "10 Pesetas Joan Miró". *Numista.com*
9. ↑  "25 Pesetas Navarre". *Numista.com*
10. ↑  "50 Pesetas Extremadura". *Numista.com*
11. ↑  "2000 Pesetas - Juan Carlos I Charles V". *Numista.com*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de deseñadores das moedas de euro
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Accidente.
O Grand Canyon ou Gran Canón, Arizona (Estados Unidos).
Un **accidente xeográfico** é unha particularidade xeomorfolóxica no relevo do planeta Terra, tanto na formación de solos continentais e costeiros. Os accidentes xeográficos adoitan clasificarse por características tales como a elevación, pendente, orientación, estratificación, formación rochosa e tipo de solo.

Varios factores, desde a tectónica de placas até a erosión e a sedimentación, poden xerar e alterar accidentes xeográficos. Factores biolóxicos tamén poden influír neles, como é o caso das plantas no desenvolvemento das dunas e os saladares, e dos corais e algas na formación de arrecifes.

Variedades
----------

Cantil na costa de Cariño (Costa Ártabra).
Vista por satélite da Gran Barreira de Coral (Queensland, Australia).
Río Sil ao seu paso pola provincia de Lugo.
### Por inclinación

* Barranca
* Cantil
* Cavorco
* Conca
* Cordilleira
* Costa
* Montaña
* Serra
* Socalco
* Val
* Val glaciar

### Accidentes marítimos

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Albufeira
* Baía
* Barreira de coral
* Cala
* Delta
 | * Enseada
* Esteiro
* Estreito
* Fiorde
* Golfo
 | * Istmo
* Ría
* Tómbolo
* Salar
 |

### Accidentes fluviais

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| * Cantil
* Arquipélago
* Regato
* Barra
 | * Fervenza
* Zona húmida
* Cunca
* Cova
 | * Dique
* Illa
* Lago
* Manancial
 | * Mar
* Meandro
* Oasis
* Océano
 | * Pantano
* Praia
* Río
* Val
 |

### Accidentes montañosos e glaciares

* Cumio
* Glaciar
* Iceberg
* Porto de montaña

### Accidentes volcánicos

* Volcán
* Supervolcán
* Caldeira volcánica
* Cova volcánica
* Fonte hidrotermal
* Tubo de lava
* Géyser

Notas
-----

1. ↑  Enciclopedia Online National Geographic. (ed.). "Landform.". Consultado o 22 de outubro de 2015.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Accidente xeográfico*** |

### Outros artigos

* Xeomorfoloxía
* Relevo terrestre
* Xeografía de Galicia

### Ligazóns externas

* Open-Geomorphometry Project

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q271669
* AAT: 300266060
* FAST: 991689
* JSTOR: landforms
* MAG: 108497213
* NDL: 01066586

 |
**Emilio Antón Miranda**, nado en Ferrol o 16 de xuño de 1921 e finado en Madrid o 16 de abril de 2016, foi un militar, enxeñeiro e empresario galego.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha importante familia ferrolá: seu pai Matías Cristóbal Antón, consignatario de buques, ocupou cargos importantes na sociedade ferrolá e presidiu a Cámara de Comercio local durante case catro décadas, antes e despois da Guerra. Tamén seu avó, Emilio Antón Iboleón fora alcalde de Ferrol en tres ocasións nas primeiras décadas do século XX, e o seu outro avó, Augusto Miranda Godoy fora militar e ministro da Mariña en cinco ocasións entre 1913 e 1919.

Xusto ao remate da Guerra, en 1940, ingresou na Escola Naval Militar de San Fernando (San Fernando) e continou a carreira na Mariña a partir de 1943 na Escola Naval Militar de Marín. Nesa etapa de formación sufriu un accidente onde pereceron dous compañeiros del e el foi o único que se salvou. Vinculado á formación militar, ascendeu a alférez de navío en 1944 e posteriormemnte a tenente de navío. Cursou enxeñaría de armas navais na Armada en Madrid, e ao rematala ascendeu primeiro a comandante, en 1954, e anos máis tarde a tenente coronel, en 1963.

En 1952 entrou ao servizo persoal como asistente do tamén ferrolán Juan Antonio Suanzes, daquela xeneral inspector de enxeñeiros navais, e que acababa de ser destituído como ministro de Industria e Comercio, pero que continuara co posto de director xeral do INI. Do posto de asistente pasou, como enxeñeiro, a traballar na petroquímica daquela coñecida como Empresa Nacional Calvo Sotelo, que acabaría sendo Repsol, e onde dirixiu a instalación da planta de Puertollano. Xubilouse precisamente na planta petroquímica de Puertollano logo de desempeñar distintos postos directivos ao longo de dúas décadas.

Vida persoal
------------

Casou en 1947 con Carmen Suanzes (filla de Juan Antonio Suanzes) e tiveron dez fillos. Un dos seus irmáns foi o escritor José Luis Antón.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  (Redacción). "Ferrolanos.-Emilio Antón Miranda, marino de guerra, ingeniero y directivo de empresas del INI". *Galicia Ártabra Digital* (en castelán). Consultado o 2019-01-16.
**Anthonie (Antoon) Cornelis Oudemans**, nado o 12 de novembro de 1858 en Batavia e finado do 14 de xaneiro de 1943 en Arnhem, foi un zoólogo neerlandés.

Traxectoria
-----------

Era fillo do astrónomo neerlandés Jean Abraham Chrétien Oudemans e neto do filólogo Anthonie Cornelis Oudemans, polo que recibiu o seu nome. A súa tese de doutoramente foi sobre os *platihelmintos*. En 1885 nomeárono director dos xardíns zoolóxicos da Haia, descrubriu varios insectos e unha especie de primate, o *Lophocebus aterrimus*. En 1892 publicou *The Great Sea Serpent*, un estudo dos informes de avistamento de serpes mariñas nos océanos do mundo, e concluíu que tales criaturas debía ser un membro descoñecido dos pinnípedes que el chamou *Megophias megophias*. Bernard Heuvelmans referiuse a este libro como o comezo da criptozooloxía.

En 1895 deixou A Haia para ensinar bioloxía en Snits. Publicou múltiples artigos científicos, e en 1917 un sobre o extinto dodo, *Dodo-studiën: naar aanleiding van de vondst van een gevelsteen met dodo-beeld van 1561 te Vere*. En 1942 doou ao Rijksmuseum van Natuurlijke Historie a súa importante colección de ácaros que consistía en 5.981 exemplares de 1.316 especies..

Notas
-----

1. ↑  Buitendijk, A.M. (1945). *Voorloopige Catalogus van de Acari in de Collectie-Oudemans*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2524065
* WorldCat
* VIAF: 72164985
* GND: 1024596486
* ISNI: 0000 0000 8262 3105
* LCCN: nr00017240
* NTA: 155274767
* OBP: ID
* OL: OL6836176A
* SUDOC: 194917703

 |
O **Mikoyan-Gurevich MiG-25** (designación OTAN: **Foxbat**) é un avión de recoñecemento e interceptor de alta velocidade deseñado e producido na Unión Soviética pola oficina de deseño Mikoyan-Guverich, sendo un dos poucos avións de combate feito principalmente de aceiro inoxidábel. Foi o derrradeiro avión deseñado por Mikhail Gurevich antes de retirarse.

O primeiro protitipo voou o 6 de marzo de 1964 e o avión entrou en servizo en 1970. Tiña unha velocidade máxima operacional de Mach 2,83 (podíase chegar a Mach 3,2 pero con risco de causar un dano significante ao avión e aos motores) e contaba cun potente radar e catro mísiles aire-aire. Cando foi visto por primeira vez nunha fotografía de recoñecemento, as súas longas ás suxerían un enorme caza de gran manobrabilidade, nun momento no que as teorías de deseño estadounidenses tamén evolucionaban cara avións máis manobrables pola experiencia en combate da guerra de Vietnam. A aparición do Foxbat causou conmoción entre os analistas militares e observadores estadounidenses, que pediron apurar o desenvolvemento do F-15 Eagle a finais dos anos 60. Os occidentais entenderon mellor as capacidades do avión en 1976, cando o piloto soviético Viktor Belenko desertou nun MiG-25 aos Estados Unidos a través do Xapón. O peso do avión requiría grandes ás.

A produción da serie MiG-25 rematou no ano 1984 despois de fabricarse 1 190 exemplares. Foi un símbolo da Guerra fría e voou con diversas forzas aéreas de países do bloque soviético, e na actualidade aínda permanece en servizo limitado nalgúns países. É un dos avións militares que máis alto pode voar e o segundo máis rápido producido en serie, despois do SR-71 de recoñecemento que foi fabricado en moita menor cantidade.

Notas
-----

1. ↑  L. Egenburg, A. Saweljew (1993). "Das G im Wörtchen "MiG": Michail Josifowitsch Gurjewitsch". *Fliegerrevue*. 5. ISSN 0941-889X.
2. ↑  "Powered Aeroplanes". *web.archive.org*. 2016-05-10. Archived from the original on 10 de maio de 2016. Consultado o 2020-12-27.
3. ↑  "Global Aircraft -- Top 50 Fastest Aircraft". *www.globalaircraft.org*. Consultado o 2020-12-27.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q199570
* EBID: ID
* LCCN: sh85085061
* NKC: ph348287

 |
**Palm** é unha banda estadounidense de rock experimental procedente de Filadelfia. O grupo foi formado polos compositores, guitarristas e vocalistas Eve Alpert e Kasra Kurt, que recrutaron ao baixista Gerasimos Livitsanos e ao bateríar Hugo Stanley do Bard College en Nova York.

A música de Palm adoita ter cambios de tempo abruptos e estruturas de cancións pouco convencionais – nunha recensión positiva do seu EP *Shadow Expert*, Pitchfork referiuse ás súas melodías duais e ás voces entrelazadas como "comunicarse constantemente en taquigrafía esotérica, a miúdo en varias conversas cruzadas á vez". *The New York Times*, que chamou á banda "un dos artistas máis ambiciosos e prometedores na escena actual do art-rock", describiu a música de Palm como "cheo de tempos pouco ortodoxos, explosións inesperadas de ruído de guitarra, e outras trampas e trucos".

Discografía
-----------

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Ostrich Vacation* | 2015 | JMC Aggregate |
| *Trading Basics* | 2015 | Exploding in Sound, Inflated Records |
| *Audiotree Live* | 2016 | Audiotree |
| *Shadow Expert* | 2017 | Carpark Records |
| *Rock Island* | 2018 | Carpark Records |

Notas
-----

1. 1 2  "Palm: Shadow Expert EP". *Pitchfork* (en inglés). Consultado o 2019-04-02.
2. ↑  "Pop, Rock and Jazz in NYC This Week". *The New York Times* (en inglés). 2017-06-22. ISSN 0362-4331. Consultado o 2019-04-04.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q30668449
* Discogs: 698176
* MusicBrainz: ID

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Poro.
Pole de *Ipomoea purpurea*.  
Obsérvense os poros.
En bioloxía denomínase **poro** a calquera orificio invisíbel a simple vista polo seu pequeno tamaño, que hai na superficie dos animais e vexetais.

Dentro das ciencias naturais o termo úsase tamén en física e en química.

Etimoloxía
----------

O termo deriva do grego antigo πόρος *póros*, "paso", "pasaxe", "conduto", e foi empregado no sentido de "orificio polo que pasan fluídos", por Aristóteles, no século IV a.C. aplicado aos vexetais, e por Hipócrates, referido á anatomía, no século V a.C. Do grego pasou ao latín vulgar como *porus* e, de aí, ao latín científico e ao francés medieval como *pore* e a outros romances medievais como *poro*.

Historia
--------

### Bioloxía

En francés empregouse por primeira vez a finais do século XIII como *"ouverture imperceptible dans la peau"* ('abertura imperceptíbel na pel', falando dos poros do coiro) nuha tradución do *De Arte venandi cum avibus*  do emperador do Sacro Imperio Frederico II.

No setido de orificio moi pequeno na superficie dun corpo, ou de cavidade moi pequena nun corpo, como poros da madeira, da casca de ovo, das esponxas etc. na cita *Les pores absorbans des parois du tube alimentaire ou intestinal* (Os poros absorbentes das paredes do tracto alimentario ou intestinal) en Lamarck, *Philos. Zool*. t. 2, 1809, p. 133.

En botánica, como sinónimo antigo de estoma, en 1870: *Dans les étamines, les anthères opèrent quelquefois leur déhiscence (...) par un pore*. (Nos estames, as anteras ás veces efectúan a súa dehiscencia (...) por un poro).

### Física

En física, como "intersticio que separa as moléculas dun corpo" en *Nous nous représentons les parties intimes de tous les corps de la nature, séparées les unes des autres par des espaces vides, que nous appelons les pores de la substance* (Imaxinamos as partes privadas de todos os corpos da natureza, separados entre si por espazos baleiros, aos que chamamos poros da substancia), en Poisson, Mécan. t. 2, 1811, p. 2.

### Química

*Le brunissage est un travail assez coûteux mais qui a l'avantage de durcir par écrouissage les dépôts galvaniques et d'en resserrer les pores* (O brunido é un traballo bastante caro, pero ten a vantaxe de endurecer os depósitos galvánicos e apertar os seus poros). En Gasnier, *Dépôts métall*. 1927, p. 256.

*La magnésie (...) reste pulvérulente et remplit les pores du ciment* (A magnesia (...) permanece en po e enche os poros do cemento). En Cléret de Langavant, *Ciments et bétons*, 1953, p. 77.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *poro*.
2. 1 2  poro en dicciomed. diccionario médico-biológico, histórico y etimológico.
3. 1 2 3 4 5  *pore* no *Trésor de la Langue Française informatisé*.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Moda.

En estatística, a **moda** é o parámetro estatístico calculado como o valor con maior frecuencia nunha distribución de datos.

Unha distribución é bimodal cando aparecen dúas modas, é dicir, dous datos teñen a mesma frecuencia absoluta máxima. Analogamente fálase de distribución trimodal. Se todos os datos teñen a mesma frecuencia dicimos que non hai moda.

O **intervalo modal** é o intervalo de maior frecuencia absoluta. Emprégase cando os datos aparecen agrupados. Para obter a moda en datos agrupados emprégase a seguinte fórmula:

{\displaystyle M=L\_{i}+\left({\frac {D\_{1}}{D\_{1}+D\_{2}}}\right)A\_{i}}
onde:

{\displaystyle L\_{i}} = {\displaystyle L}-inferior da clase modal.
{\displaystyle D\_{1}} = é o delta de frecuencia absoluta modal e a frecuencia absoluta do intervalo anterior ao modal.
{\displaystyle D\_{2}} = é o delta de frecuencia absoluta modal e a frecuencia absoluta do intervalo posterior ao modal.
{\displaystyle A\_{i}} = amplitude do intervalo modal

Propiedades
-----------

As principais propiedades da moda son:

* O seu cálculo é sinxelo.
* A súa interpretación é moi clara.
* Ao depender unicamente das frecuencias pódese calcular para variables cualitativas, polo que é o parámetro máis empregado cando non se poden realizar outros cálculos, como cando se enumeran nos medios xornalísticos as características máis frecuentes dun determinado sector social (coñecido informalmente como "retrato robot").

Pola contra, a moda ten varios inconvenientes:

* O seu valor é independente da meirande parte dos datos, polo que a fai moi sensible ás variacións da mostra. No caso de variables agrupadas en intervalos, o seu valor depende excesivamente do número de intervalos e da súa amplitude.
* Emprega moi poucas observacións, polo que grandes variacións nos datos fóra da moda non afectan en modo ningún ao seu valor.
* Non sempre se sitúa cara ao centro da distribución.
* Pode haber máis dunha moda.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *moda*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Media
* Mediana
* Valor esperado

### Ligazóns externas

* Cajael. "Simulación estatística de la moda con R-Project y con Mathemática". *cajael.com* (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 07 de marzo de 2013. Consultado o 30 de xullo de 2014.
"Carniceiro de Bogotá" de Ramón Torres Méndez, litografía que amosa a un home con *ruana* (á dereita).
A **ruana** (posiblemente do castelán que quere dicir "manta raída" ou do quechua *ruana* "tecido") é un tipo de poncho solto sen mangas e aberto na súa parte central baixo o oco onde se coloca a cabeza de quen o viste, en forma de capote fabricado de maneira artesanal que se usa enriba doutras pezas, o cal ten forma cadrada ou rectangular e que no centro posúe un buraco para pasar a cabeza. A ruana é orixinaria dos Andes colombianos. En Colombia, a ruana constitúe a peza característica e tradicional do departamento de Boyacá elaborada inicialmente por indíxenas e mestizos e utilizada dende a época da colonia, aínda que tamén é elaborada nos departamentos de Cundinamarca, Antioquia, Nariño, Bogotá, Santander (Colombia), Norte de Santander e Caldas. En Venezuela é moi utilizada e elaborada nos estados andinos de Táchira, Mérida e Trujillo, utilizada dende a colonia por todos os habitantes venezolanos, actualmente só na rexión andina se mantén o seu uso tradicional.

Orixe
-----

A verba ruana é de orixe descoñecida, mais pode vir do castelán "*ruana*" en referencia a unha tea de la, irregular ou relacionada coa rúa. Porén, aínda que de maneira dubidosa, segundo ProColombia (former Proexport), a axencia oficial de Colombia ó cargo do turismo internacional e o investimento estranxeiro, a palabra ruana provén do muisca *ruana* quere dicir "terra de mantas", en referencia ós tecidos de la manufacturados polos muiscas e os timoto-cuicas.

A orixe desta peza aínda é descoñecida. Algúns cren que se trata dunha fusión dos capotes españois coa manta ou chircate tradicional dos indíxenas muiscas, quen tiveron asentamento nos actuais departamentos de Boyacá, Cundinamarca e sur de Santander, sendo usada tamén por tribos dos timoto-cuicas; mentres que outros cren que se tomou ese nome dos panos que os españois trouxeron dende Ruán, en Francia.

Notas
-----

1. ↑  Orosco, Eujenio del Castillo i (1877). *Vocabulario Paez-Castellano catecismo nociones gramaticales i dos platicas con adiciones, correciones i un vocabulario Castellano-Paez* (en castelán). p. 19. Ruana, con r, es quechua tambien, quiere decir tejido.
2. ↑  "Proexport. Consultado o 2 de decembro de 2011". Arquivado dende o orixinal o 03 de setembro de 2014. Consultado o 02 de maio de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ruana Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de Proexport con información sobre ruanas *(en inglés)*

* Portal:Colombia
O **aeroporto de Kärdla** (IATA: **KDL**, OACI: **EEKA**) é un aeroporto estoniano situado a 13 quilómetros ao leste da cidade de Kärdla, na illa de Hiiumaa.

O aeroporto foi inaugurado en 1963. Durante os seguintes anos tivo a súa máxima actividade, con voos regulares cara Talín, Haapsalu, Vormsi, Kuressaare, Riga, Pärnu, Viljandi e Tartu, e voos chárter a Murmansk, Vilnius e Kaunas. No ano 1987 usaron o aeroporto 24 335 pasaxeiros, pero o tráfico aéreo descendeu dramaticamente tras a independencia de Estonia en 1991. En 1995 só 727 pasaxeiros viaxaron a través do aeroporto. Dende entón o tráfico foi incrementándose novamente e en 2017 pasaron polas súas instalacións un total de 9 168 pasaxeiros.

O 23 de novembro de 2001 un avión procedende de Talín con 17 persoas a bordo esnafrouse na ruta a Kärdla, preto de Palade en Hiiumaa, a uns 2 quilómetros da pista. Dúas persoas morreron no accidente.

Aeroliñas e destinos
--------------------

| Aeroliñas | Destinos 
 |
| --- | --- |
| Transaviabaltika | Talín |

Notas
-----

1. ↑  Aviation Safety Network (ed.). "Accident description". Consultado o 15 de maio de 2018.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web do aeroporto Arquivado 16 de maio de 2021 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1431834
* GeoNames: 6296535
* IATA: KDL
* ICAO: EEKA

 |
O **aeroporto de Tampere-Härmälä** foi o aeroporto internacional da cidade de Tampere (Finlandia). Foi fundado cando a Valtion lentokonetehdas (en galego *Fábrica de Avións do Estado*) buscaba unha nova localización. A súa construción comezou en 1932, e cando se finalizou en 1936 era o único aerporto do interior de Finlandia. O edificio da terminal foi deseñado polo arquitecto municipal da cidade de Tampere Bertel Strömmer, e no edificio encontrábanse as oficinas do aeroporto, salas de espera para viaxeiras e viaxeiros, bar e unha estación meteorolóxica.

A predecesora de Finnair, Aero Oy operou voos a Helsinqui, Vaasa, Oulu e Kemi. Durante a Guerra de Continuación o aeroporto foi empregado polo 2º Rexemento de Aviación. En 1941, despois da Guerra de Inverno, construíuse a primeira terminal para pasaxeiras e pasaxeiros en Härmälä. O campo tiña carácter militar, xa que Valtion lentokonetehdas construía tamén avións militares.

A rota Helsinqui-Tampere foi a primeira rota regular nacional de Aero. Na década de 1950 os irmás Karhumäki comezaron os voos a Estocolmo. O campo foi asfaltado en 1958.

Na era dos reactores o aeroporto de Tampere precisaba dunha pista máis longa, mais o crecemento do barrio de Härmälä non permitía que se ampliara a antiga pista. O transporte de persoas trasladouse ao novo aeroporto de Tampere-Pirkkala en 1979, momento no quue 1,5 millóns de persoas pasaran por Härmälä. Aínda houbo aviación xeral en Härmälä ata 1982. O derradeiro voo de salto en paracaídas no aeroporto tivo lugar a finais de xuño de 1983.

O antigo campo de Härmälä conta aínda un edificio da terminal, un hangar para avións que forma parte do centro de exhibicións e deportes, e unha parte da antiga pista funciona como área de aparcadoiro do Pirkkahalli. No edificio da terminal está o club de paracaidismo de Tampere e as súas instalacións de adestramento. A cidade de Tampere vendeu o edificio da terminal ao club, que fora o seu inquilin durante moito tempo, en 2014.

Notas
-----

1. 1 2 3  Manninen, Jukka (17 de outubro de 2019). "Hyppääjät ponnistelevat lentoaseman kunnostamiseksi". *Aamulehti (Moro-liite)*. p. 10.
2. ↑  Saarinen, Ahti (2005). *Jäätukikohdan päiväkirja* (en finés). p. 12. ISBN 952-99412-3-4.

* Portal:Aviación
* Portal:Finlandia
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Clave.
Clavicémbalo do estilo *Flamand*.
O **clavicémbalo** ou **clavecín** é un instrumento de cordas beliscadas accionado por teclado.

Características
---------------

Pese a súa aparente semellanza co piano, os dous instrumentos son completamente distintos, xa que as cordas do piano non son beliscadas, se non percutidas. No clavicémbalo, en troques, son beliscadas por plectos accionados con listas de madeira que comunican coa tecla. O belisco pode ter lugar en distintos puntos da corda para obter diferentes timbres. Inventado no século XIV, o clavicémbalo fíxose famoso en Italia en 1400 grazas aos construtores Alessandro e Antonio de Módena, P. Bellisono de Pavia, Doménico de Pésaro e outros. Os músicos Domenico Scarlatti e Johann Sebastian Bach son autores de numerosas obras para este instrumento.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q81982
* AAT: 300041678
* BNCF: 26046
* BNF: 119454031
* BRE: 2070910
* EBID: ID
* GEC: 0091078
* GND: 4009667-1
* JSTOR: harpsichords
* LCCN: sh85059045
* MAG: 136095499
* MIMO: 2251
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00562972
* NKC: ph119095

 |
O **Caproni-Bergamaschi Ca.310 Libeccio** (vento do suroeste) foi un bombardeiro lixeiro e avión de recoñecemento italiano da segunda guerra mundial. Produciuse paralelamente ao Ca.309, co que compartía célula, pero tiña mellores motores e tren de aterraxe retráctil que melloraban as súas prestacións. Voou por primeira vez en febreiro de 1937 e fabricáronse uns 1.600 exemplares.

Estreouse en combate na guerra civil española, e tomou parte nas primairas faces da segunda guerra mundial en Libia. Algúns foron usados en grupos de ataque como substitución temporal do insatisfactorio Breda Ba.65. O derradeiro Ca.310 foi retirado fa Forza Aérea Italiana en 1948.

Deseño
------

O Ca.310 deseñouse como un avión de recoñecemento/bombardeiro monoplano bimotor de á baixa, sendo esencialmente unha versión do semi-militar Ca.309 con tren de aterraxe e mellores motores. A fuselaxe era de tubos de aceiros soldados cubertos por paneis de aliaxe lixeira e tea, mentres que a zona de cola era de madeira con recubrimento de contrachapado nas zonas fixas e tea nas superficies de control. Sobre a fuselaxe había unha torreta dorsal operada manualmente armada cunha metralladora de calibre 7,7 mm Breda-SAFAT.
O **Rethymno Cretan Kings BC** (en grego: Ρέθυμνο Κρητικός Κινγκς K.A.E.), é un equipo profesional de baloncesto da localidade de Retimno, na Illa de Creta (Grecia). O Rethymno foi fundado no ano 1986, o club compite actualmente na máxima categoría do baloncesto grego, a A1 Ethniki. Antes do ano 2015, o equipo era coñecido como Rethymno Aegean B.C. (Ρέθυμνο Αιγαίο K.A.E.) ou Athlitikos Gymnastikos Omilos Rethymno (Α.G.Ο.R.) (Αθλητικός Γυμναστικός Όμιλος Ρεθύμνο (Α.Γ.Ο.Ρ.). O Rethymno xoga os seus partidos como local no Pavillón Melina Merkouri, recinto con capacidade de 1.600 espectadores.

Historia
--------

O Club Atlético Ximnástico Rethymo foi fundado no ano 1965, non nacendo a súa sección de baloncesto até o ano 1986. Un dos momentos históricos do equipo produciuse durante a temporada 2006-07, cando o equipo se clasificou para xogar a final da Copa de Grecia despois de derrotar a varios equipos da primeira división: PAOK, Panionios, Sporting Atenas e Kolossos Rodou. Con todo, o foron finalmente derrotados cun resultado de 87-48 polo todopoderoso Panathinaikos. Ese mesmo ano o equipo consegue o ascenso á máxima categoría tras finalizar no terceiro posto da A2 Ethniki. Porén, o equipo aguanta tan só un ano, descendendo tras finalizar no trixésimo primeiro posto. Tras varias temporadas na segunda categoría, o club regresa á A1 na temporada 2010−11.

### Traxectoria

| Ano | Nivel | División | Pos. | P/S | Copa de Grecia | Europa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
| 2000–01 | 4 | G Ethniki | 6 |  — |  — | — |
| 2001–02 | 4 | G Ethniki | 3 |  — |  — | — |
| 2002–03 | 4 | G Ethniki | 4 |  — |  — | — |
| 2003–04 | 4 | G Ethniki | 1 | Ascenso |  — | — |
| 2004–05 | 3 | B Ethniki | 1 | Ascenso |  — | — |
| 2005–06 | 2 | A2 Ethniki | 3 |  — |  — | — |
| 2006–07 | 2 | A2 Ethniki | 3 | Ascenso | Subcampión | — |
| 2007–08 | 1 | A1 Ethniki | 13 | Descenso |  — | — |
| 2008–09 | 2 | A2 Ethniki | 6 |  — |  — | — |
|
| 2009–10 | 2 | A2 Ethniki | 7 |  — |  — | — |
|
| 2010–11 | 2 | A2 Ethniki | 2 | Ascenso |  — | — |
| 2011–12 | 1 | A1 Ethniki | 5 | Cuartofinalista |  — | — |
| 2012–13 | 1 | A1 Ethniki | 5 | Cuarto posto |  — | — |
| 2013–14 | 1 | A1 Ethniki | 9 |  — |  — | — |
| 2014–15 | 1 | A1 Ethniki | 6 | Cuartofinalista |  — | — |
| 2015–16 | 1 | A1 Ethniki | 8 | Cuartofinalista | Cuartos de final | — |
| 2016–17 | 1 | A1 Ethniki | 6 | Cuartofinalista |  — | — |

Palmarés
--------

### Competicións domésticas

* **Copa de Grecia**
	+ *Subcampións (1):* 2007
* **Segunda División de Grecia**
	+ **Campións (1):** 2005

Notas
-----

1. ↑  "Κύπελλα Ανδρών. Τελικοί". *E.O.K.* (en grego). Arquivado dende o orixinal o 14 de marzo de 2016. Consultado o 08 de maio de 2018.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial Arquivado 30 de abril de 2018 en Wayback Machine.
**Manuel Lago García**, coñecido tamén como **Manu Malabaranda**, nado en Vigo o 9 de xaneiro de 1976 e finado en Santiago de Compostela o 16 de decembro de 2018, foi un actor de circo e malabarista galego.

Traxectoria
-----------

Comezou a actuar como pallaso e malabarista en espectáculos na rúa en Galicia, coincidindo coa súa formación universitaria (cursou estudos de bioloxía), a finais dos anos noventa e principios do século XXI. En 2003 marchou a estudar circo ao Reino Unido, onde se licenciou en 2006 pola Universidade de Kent. 

Foi un dos membros fundadores de Pistacatro, un colectivo heteroxéneo de artistas de circo, pallasos e malabaristas que se creou en Santiago de Compostela no ano 2006. A súa carreira profesional estivo vinculada ás obras e producións de Pistacatro desde ese momento.

Notas
-----




1. ↑  erregueté (2018-12-16). "Morre Manu Lago García, referente do circo galego". *Erregueté*. Consultado o 2019-01-31.
2. ↑  "Currículo Manu Lago" (PDF). *Pistacatro*. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 01/02/2019. Consultado o 31/1/2019.
***Blanca Madison*** é unha produción cinematográfica dirixida polo galego Carlos Amil. Estreouse no ano 2000, aínda que a súa rodaxe tivo lugar na Coruña dous anos antes.

Argumento
---------

Bocanegra rexenta un club nunha cidade atlántica, axudado por Nonó, coa que mantén unha complexa relación, na que Nonó exerce unha actitude protectora, maternal, e de amante non correspondida, que a leva mesmo a descoidar os seus deberes para con Urbano, un fillo ao que case non coñece. Este, que vén de saír do cárcere, entra ao servizo de Bocanegra como taxista.

Urbano recolle co seu taxi unhas prostitutas, coas que tamén viaxa unha meniña. Sen que el o saiba, é seguido por Blanca Madison, cantante de boleros, muller ferida física e psiquicamente na súa puberdade. Blanca volve á cidade onde sufriu con Bocanegra, para organizar, con desesperada frialdade matemática, unha quente vinganza que arrastrará tódolos personaxes do relato.  

Bocanegra vive nun delicado equilibrio entre o mundo da familia que forma coa súa muller e a filla de doce anos, e o mundo da noite polo que se move como peixe na auga. A chegada de Blanca Madison altera a súa vida familiar e revive o monstro que leva dentro.   

Blanca Madison utiliza a Urbano como levaetrae das súas mensaxes a Bocanegra. Pero o taxista non se conforma co papel de mensaxeiro e converte á cantante no seu obxecto de desexo. Os acontecementos precipítanse cando Urbano se decata de que só é un pelello utilizado por Blanca Madison ao seu antollo e como medio para achegarse a Bocanegra.

Notas
-----

1. ↑  Catálogo ICAA (ed.). "Ficha da ICAA de Blanca Madison". Consultado o 2 de novembro de 2019.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de filmes en galego con maior recadación

### Ligazóns externas

* IMDb
* Consello da Cultura Galega

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12384500
* FilmAffinity: 704911
* IMDb: tt0283943
* LUMIERE: 21804
* TMDb: 289972

 |
**Marie-Hortense Fiquet**, nada en Saligney (Distrito de Dole, no departamento de Jura) o 22 de abril de 1850 e finada en 1922, foi a compañeira, máis tarde dona e musa, de Paul Cézanne, pintor posimpresionista do século XIX e comezos do XX.

Traxectoria
-----------

*A señora Cézanne no invernadeiro*, 1891-1892, óleo sobre lenzo, 92 × 73 cm, Museo Metropolitano de Arte, Nova York.
Cando Cézanne a coñeceu, ela traballaba como libreira. En 1870, Hortense viaxou co artista a L'Estaque, para evitar que fose recrutado. Tiveron un fillo chamado Paul en 1872. Despois trasladáronse co seu fillo a Auvers-sur-Oise. Durante anos, a relación ocultouse ao pai de Cézanne. Non casaron ata 28 de abril de 1886 en Aix-en-Provence. As relacións posteriores entre o artista e a súa muller foron difíciles, e co tempo ela marchou a París. 

O irmán de Hortense tiña unha casa dende a que se vía a montaña Sainte-Victoire en L'Estaque, monte que lle impresionou e fíxose o tema de numerosos cadros de madurez. 

As dificultades financeiras fixeron que volvesen á Provenza, pero permaneceron en habitacións separadas. A diabetes do pintor, diagnosticada en 1890, provocou comportamentos que afectaron ao seu matrimonio. A morte da nai do pintor, en 1897, permitiulle reconciliarse coa súa muller, aínda que a súa relación seguiu sendo tormentosa. 

En 1902, fixo un borrador de testamento excluíndo á súa dona da súa herdanza e deixándollo todo ao seu fillo. Aparentemente a relación estaba de novo rota; dise que ela queimou os recordos da súa nai.

Notas
-----

1. ↑  Referencia

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Cézanne: Retratos da Sra. Cézanne *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q463803
* WorldCat
* VIAF: 57707563
* BNB: ID
* BNF: 155604033
* FAST: 1925219
* GND: 130011436
* ISNI: 0000 0001 1492 1757
* LCCN: no2008112509
* NKC: js20061215002
* SUDOC: 150608446
* WikiTree: Fiquet-3

 |
**Matej Rudan**, nado o 21 de marzo de 2001 en Zagreb, é un xogador croata de baloncesto profesional internacional. Formado nas categorías inferiores do KK Cibona, actualmente xoga para o Río Breogán da Liga ACB cedido polo Bayern München. Cunha altura de 2,00 m, xoga nas posicións de ala e ala-pivote.

Traxectoria
-----------

Nado en Zagreb, Rudan comezou a xogar baloncesto no KK Omiš-Cagalj Tours Galeb. En 2015, uniuse á canteira do principal equipo da súa cidade, o KK Cibona. Dous anos máis tarde, trasládase a Alemaña para unirse aos xuvenís do Bayern München. En 2018, Rudan ascendeu ao equipo reserva do Bayern München da ProB, terceira categoría do baloncesto alemán. No ano 2020, ascendeu ao primeiro equipo, onde fixo unha media de 3,4 puntos e 2,3 rebotes por partido. O 25 de agosto de 2021, foi cedido ao Mega Mozzart da Liga ABA, onde permaneceu até 2023. Na súa última temporada na liga adriática, fixo unha media de 12,8 puntos, 5,5 rebotes e 0,9 asistencias por encontro. Após finalizar a temporada, foi cedido de novo, esta vez ao Río Breogán da Liga ACB.

### Clubs

Ao longo da súa carreira, Rudan ten xogado para os seguintes equipos profesionais:

* Alemaña Bayern München II (ProB, 2018–2021)
* Alemaña Bayern München (BBL, 2020−2021)
* Mega Mozzart (ABA Liga, 2021−2023)
* Galicia CB Breogán (ACB, 2023−presente)

Notas
-----

1. 1 2  "O internacional croata Matej Rudan únese ao Río Breogán". *CB Breogán*. 14 de xuño de 2023. Consultado o 27 de xuño de 2023.
2. 1 2  "Matej Rudan, Basketball Player". *Proballers* (en inglés). Consultado o 27 de xuño de 2023.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Perfil en Proballers *(en inglés)*
**Matas Jogėla**, nado o 10 de xullo de 1998 en Tauragė, é un xogador lituano de baloncesto profesional. Formado nas categorías inferiores do BC Rytas de Vilnius, actualmente xoga para o Río Breogán da Liga ACB. Cunha altura de 2,01 m, xoga na posición de ala.

Traxectoria
-----------

Nado en Tauragė, Lituania, Jogėla comezou a súa carreira co equipo reserva do Lietuvos rytas de Vilnius, onde fixo unha media de 9,3 puntos, 2,0 rebotes e 1,0 asistencias por partido no Torneo Adidas Next Generation (ANGT) da temporada 2015–16. En 2016 asinou polo Žalgiris Kaunas, xogando durante as dúas seguintes campañas no filial Žalgiris-2 da Nacionalinė krepšinio lyga (NKL), segunda categoría do baloncesto lituano. Na temporada 2016-17, Jogėla fixo unha media de 5,6 puntos, 3,6 rebotes e 1,1 asistencias por partido. Con todo, unha lesión no pé deixouno inactivo durante boa parte da tempada. Ao ano seguinte, foi un dos xogadores destacados do equipo, cunha media de 11,5 puntos e 5 rebotes por xogo.

O 10 de abril de 2018, Jogėla anunciou a súa intención de participar no draft da NBA de 2018, aínda que finalmente non foi seleccionado. Na seguinte campaña fixo a pretemporada co primeiro equipo da Euroliga, mais finalmente foi cedido ao En agosto, Jogėla uniuse ao campamento de pretemporada do Žalgiris Kaunas, pero logo foi cedido Dzūkija Alytus da Lietuvos krepšinio lyga (LKL), a máxima categoría do país. Após finalizar a temporada, asinou co Neptūnas Klaipėda, un dos equipos lituanos máis prestixiosos, onde foi mellorando as súas prestacións cada ano até conseguir 12,8 puntos, 5,0 rebotes e 2,1 asistencias por partido na temporada 2022−23). Após finalizar a temporada, o 13 de xuño de 2023 asinou co Río Breogán da Liga ACB.

### Clubs

Ao longo da súa carreira, Jogėla ten xogado para os seguintes equipos profesionais:

* Lituania Žalgiris-2 Kaunas (NKL, 2016−2018)
* Lituania Dzūkija Alytus (LKL, 2018−2019)
* Lituania Neptūnas Klaipėda (LKL / BCL, 2019−2023)
* Galicia CB Breogán (ACB / BCL, 2023−presente)

Notas
-----

1. 1 2  "O aleiro lituano Matas Jogela, novo xogador do Río Breogán". *CB Breogán*. 13 de xuño de 2023. Consultado o 27 de xuño de 2022.
2. 1 2  "Matas Jogėla, Basketball Player". *Proballers* (en inglés). Consultado o 27 de xuño de 2023.
3. ↑  "Matas Jogėla pasidabino Europos čempionato sidabru". *Tauragės Žinios* (en lituano). Consultado o 27 de xuño de 2023.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Perfil en Proballers *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q51731008
* Euroleague: 006853
* FIBA: 130113

 |
**Fermín Maneiro Becerra**, nado en  Lousame  cara a 1901 e finado en Xixón o 17 de maio de 1938, foi un sindicalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Dirixente do Sindicato de Mineiros das Minas de San Fins da CNT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi un dos integrantes do grupo que marchou á Coruña para opoñerse ao triunfo do golpe. Retornou a Lousame ao ser rexeitados polo exército. Fuxiu dende Muros na evasión dos bous Santa Eulalia e Santa Rosa. Combateu no exército republicano na fronte de Asturias. Capturado cando intentaba fuxir no vapor *Mont Seny*, foi xulgado en Xixón e condenado a pena de morte.

Notas
-----

1. ↑  "Los evadidos por el puerto de Muros", *La Voz de Galicia*, 22-5-1937, p. 2.
2. ↑  "Emplazamiento judicial de unos evadidos", *La Voz de Galicia*, 4-7-1937, p. 4.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Fermín Maneiro Becerra na páxina web *Nomes e Voces*.

* Gallegos fusilados en Gijón. Arquivado 12 de agosto de 2022 en Wayback Machine.
A **Torre Colpatria** é un rañaceos que se atopa na cidade de Bogotá, na zona norte do barrio Las Nieves. A súa zona comercial constitúe unha prolongación do Centro Internacional da cidade. Cos seus 50 pisos, é o segundo edificio máis alto da cidade así como unha das súas iconas. Foi rematado en 1979 e ten unha altura de 196 m. Nela atópanse as oficinas de diversas compañías, entre as cales están as empresas do Grupo Colpatria, propietario da torre. Na súa azotea hai un miradoiro para apreciar gran parte da cidade e da sabana de Bogotá. En 1998, instaláronse trinta e seis luces de xenon, que a finais de 2012 foron substituídas con luces de tecnoloxía LED.

Localización
------------

Atópase na Carreira 7 Nº. 24 – 89, sobre unha das avenidas máis importantes de Bogotá: a Avenida Eldorado, que une o Centro co oeste e co Aeroporto Internacional El Dorado, e a Carreira Sétima, que conecta a zona cos centros financeiros do norte.

Altura
------

A torre Colpatria, no centro da imaxe, é a segunda construción máis alta de Bogotá e a terceira de Colombia, vista dende o Edificio Avianca.
A torre Colpatria foi un rañaceos de altura relevante no eido continental e rexional. En 1979, superou o Centro de Comercio Internacional como o edificio máis alto de América Latina. Foi superada en 1982 pola Torre Executiva Pemex de Cidade de México, á que á súa vez en 1983 pasaron as Torres de Parque Central en Caracas. Durante a última década, construíronse varios edificios de maior altura en diferentes países de América Latina. En Suramérica ocupa o cuarto lugar e en América Latina ocupa o lugar 26, despois de edificios situados en Cidade de México, Panamá, Caracas e Santiago de Chile.

O 19 de abril de 2015, a estrutura en construción do BD Bacatá, superou en número de pisos á Torre Colpatria, e o 2 de xuño, superouna en altura. A Torre Colpatria foi durante 36 anos o edificio máis alto de Colombia.

Notas
-----

1. ↑  *skyscraperpage* (ed.). "*Torre Colpatria*". Consultado o 21 de marzo de 2010.
2. ↑  Torres, Guillermo (18 de abril de 2015). "El techo de Colombia". Semana. Consultado o 19 de abril de 2015.
3. ↑  "Edificio BD Bacatá es oficialmente el más alto de Colombia y será entregado en agosto". El Espectador. 2 de xuño de 2015. Consultado o 3 de xuño de 2015.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Torre Colpatria Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Emporis.com con fotos do edificio

* Portal:Colombia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3120855
* CTBUH: 1918
* Emporis: 120014
* Structurae: 20022500

 |
A **Torre PwC**, antes chamada **Torre Sacyr Vallehermoso**, é o terceiro rañaceos máis alto de Madrid e de España, así como o sexto da Unión Europea, cunha altura de 236 metros e 58 plantas. A súa construción comezou en 2004 e acabou o 12 de abril de 2008.

Historia e características
--------------------------

A torre Sacyr Vallehermoso, de noite, xunto á entón Torre Caja Madrid, agora Torre Bankia.
O edificio está no barrio madrileño de Fuencarral-El Pardo, no complexo de rañaceos Cuatro Torres Business Area, onde se atopa tamén a Torre Bankia, a máis alta de España. Os arquitectos do proxecto, que inicialmente prevían unha altura de 215 metros, son Carlos Rubio Carvajal e Enrique Álvarez-Sala Walter. A súa planta é aproximadamente a dun triángulo equilátero cuxos lados son curvos (aínda que máis ben poderíase definir como tres arcos que envolven a tres cilindros situados en triángulo) e as fiestras teñen unha disposición especial que ofrece unha resistencia mínima ao vento.

Alberga o hotel de cinco estrelas *EuroStars Madrid Tower*, que ocupa ata a planta 31 (o 60% da torre) e dispón dun comedor de dúas alturas que ofrece unha vista panorámica de toda a cidade. A empresa de servizos profesionais PricewaterhouseCoopers (PwC) trasladou en xullo de 2011 todas as súas oficinas da capital (uns 2.500 profesionais) a este edificio, polo que ocupa dezasete plantas, entre os pisos 34 e 50, que quedaban vacantes ata ese momento na torre. Nesa mesma data, coa montaxe do logotipo de PwC no alto do edificio, instálase o logo máis alto de España, a case 236 metros de altura. Co traslado das oficinas de PwC á torre, o edificio renomeouse Torre PwC en lugar de Torre Sacyr Vallehermoso.

Todas as plantas de oficina teñen a mesma superficie de 1.258,23 m² e divídense en tres sectores. As plantas 51 a 54 están destinadas a instalacións xerais e equipos da torre. As plantas 55 a 58 están destinadas ás cubertas do edificio e outras instalacións xerais e equipos da torre.

É a única torre con fachada de dobre pel e está cuberta completamente de vidro a modo de escamas. Na cuberta superior hai 3 aeroxeradores capaces de producir enerxía eólica para uso do edificio. Estímase unha produción de 25kWh.

Notas
-----

1. 1 2  Rocío Ruiz (8-6-2011). "De Torre S&V a Torre PwC". *Expansión* (en castelán). Consultado o 22 de novembro de 2011.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Torre PwC Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Cuatro Torres Business Area
* Lista de rañaceos en Madrid

### Ligazóns externas

* A torre no sitio web de Rubio & Álvarez-Sala *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q651643
* CTBUH: 1039
* Emporis: 132273
* GeoNames: 7283956

 |