**Frank Henry Netter**, nado en Nova York o 25 de abril de 1906 e finado na mesma cidade o 17 setembro de 1991, foi un médico e ilustrador estadounidense, autor entre outras obras do célebre "*Atlas of Human Anatomy".*

Traxectoria
-----------

### Infancia e adolescencia

Frank Henry Netter naceu en Nova York en 1906. Os seus dous nomes, Frank e Henry, déronllos para lembrar a dúas figuras da historia americana, Benjamin Franklin e Patrick Henry. Foi o terceiro de tres fillos, e desde rapaz demostrou ser un agudo observador, demostrando que posuía un talento artístico e imaxinación.
Apaixonado polo debuxo desde moi novo, Frank decidiu que a súa carreira e as súas obras estarían baseadas no estudo expresivo das persoas, movementos e estados de ánimo, así como na súa representación.  Como proba das súas habilidades particulares, abonda con recordar o retrato da súa nai Esther.

Os anos seguintes foron ben peores para Netter, Nova York foi afectada pola epidemia da gripe de 1918 durante a cal perdeu ao seu pai Charles por un tumor pancreático e ao seu tío Abraham por infeccións pulmonares. O seu irmán George tamén enfermou, pero conseguiu recuperarse completamente da doenza.

En 1919 ingresou na DeWitt Clinton High School onde asistiu a cursos de arte. Grazas ao seu profesor, o impresionista estadounidense Bernard I. Green, Netter aprendeu técnicas que lle serían fundamentais máis tarde. Nos mesmos anos convérterse no principal ilustrador da revista *Magpie*. Máis tarde estudou debuxo na Art Student's League e na Academia Nacional de Deseño.

  

### Estudos universitarios e primeiras ilustracións

Ao final da escolar e tras de reflexións familiares, Netter decidiu inscribirse no New York University Medical College en 1927, motivado polas palabras da súa irmá (que se licenciou en Medicina e Cirurxía en 1927): "*Sé médico!"* Ao comezar os seus estudos, Netter decatouse de que o mellor método de aprendizaxe pa el era debuxar o que lía nos libros de texto ou nas súas notas. Partindo de sinxelos esbozos anatómicos, Netter chegou a debuxar e pintar táboas explicativas enteiras e ilustracións anatomo-fisiolóxicas.A súa gran dedicación permitiulle ser moi apreciado polos compañeiros. As súas táboas, explicativas e perfectamente feitas, eran ansiadas polos estudantes de Medicina da NYUMC, e os profesores acabaron empregando as súas táboas na docencia.>

Durante o curso dos seus estudos, Netter mostrou unha particular admiración pola súa irmá Rose. Despois de graduarse en NYUMC, ela foi a primeira muller interina no hospital Beth Israel, continuando o espírito innovador que compartía o seu avó Jacob Mortdecai Netter, aventureiro e viaxeiro.

En 1929 Frank Netter coñeceu a Mary MacFayden, acabada de chegar da Universidade de Carolina do Norte que se convertería na súa muller dous anos despois.

### Segunda guerra mundial, colaboración con Ciba-Geigy e Atlante

 Sede da compañía farmacéutica *Ciba Geigy,* agora *Novartis Pharmaceuticals.*
Frank Netter converteuse nun prestixioso cirurxián e abriu un ambulatorio en 1933. A pesar diso, seguiu facendo ilustracións anatómicas como actividade secundaria. Uns dez anos despois prestou o servizo militar durante a segunda guerra mundial no exército americano e nese momento escribiu varios manuais de medicamentos e urxencias acompañados de novas táboas. O seu estilo combinaba a precisión milimétrica na representación de detalles cunha forte compoñente humanística nas expresións dos seus modelos. Cada enfermidade, patoloxía ou lesión caracterizábase por unha expresión facial diferente que, ligada ás explicacións diagnósticas, proporcionaba máis detalles sobre o posible estado de ánimo do paciente. A Netter encantáballe empregar a familiares, amigos e coñecidos como modelos para as súas mesas, ás veces incluíndose a si mesmo.

Despois de divorciarse da súa primeira esposa, casou con Vera Burrows en 1956. A nova situación, máis tranquila que a anterior, axudoulle a tomar a decisión de abandonar a profesión médica para dedicarse unicamente á ilustración anatómica.

Após a solicitude de numerosas farmacéuticas, Netter aceptou a colaboración con Ciba-Geigy (agora Novartis Pharmaceuticals), con sede en Basilea e xigante da industria química suíza. Dende aquela e durante máis de cincuenta anos Frank Netter seguiu sendo socio da compañía, publicando inicialmente os *Simposios clínicos* e posteriormente unha colección maior co nome de *Ciba Collection.*

 Placa pertencente á *colección Ciba que* representa o quiasma óptico, os globos oculares e a fisioloxía oftalmo-nerviosa.
Durante os anos seguintes, Netter viaxou polo mundo en busca de novos ensaios clínicos, interesándose tamén por medicinas tradicionais.

 Placa pertencente á *colección Ciba que* representa algunhas seccións do cerebro, o órgano de Corti e a fisioloxía do oído interno.
Despois de preto de 4.000 placas completadas  e case sesenta anos de traballo, inspirado na *Gray's Anatomy*, Netter perfeccionou e completou o prestixioso *Atlas of Human Anatomy* publicado en 1989. En abril do mesmo ano, Ciba-Geigy pediulle a Netter que deseñase unha mesa para un cartel a prol das doazóns para a Semana Nacional de Enfermeiros. Inspirado na "Creación de Adán "de Miguel Anxo, Netter representou unhas mans simbolizando o agarimo que nutren as enfermeiras polos pacientes.

En maio dese ano, 1989, Netter foi convidado a pronunciar un discurso na Universidade de Pensilvania para celebrar o centenario do departamento de ortopedia, o máis antigo dos Estados Unidos. Para a ocasión, Ciba-Geigy presentou no auditorio da universidade unha exposición con sesenta debuxos orixinais de Netter.

No verán de 1990, as obras de Netter foron premiadas na Conferencia Internacional de Comunicadores Médicos e participou na reunión da Asociación Americana de Anatomistas Clínicos en Saskatchewan (Canadá) na que foi nomeado membro de honra da asociación.

### Derradeiras ilustracións e falecemento

No inverno do 1989, os médicos diagnosticáronlle un aneurisma de aorta abdominal durante a cirurxía para extirparlle a vesícula biliar. Netter foi ingresado no Texas Medical Center e tivo que ser operado, resultando a operación resultou máis complexa do esperado xa que o aneurisma era moito máis grave do que fora diagnosticado. Houbo varias complicacións durante a cirurxía e Netter ingresou na UCI. Pasou unhas seis semanas en coidados intensivos antes de ser trasladado a unha habitación privada.

En maio de 1991 foi trasladado do Texas Medical Center ao hospital Mount Sinai de Nova York. No tempo en Nova York a súa filla Cornelia, proporcionoulle materiais para deseñar e Netter pasou os seus últimos meses de vida en compañía de amigos e familiares.

Despois dun período de mellora, o seu estado de saúde empeorou até que en setembro de 1991 faleceu por sepse.

Recoñecementos
--------------

 *Logotipo da Facultade de Medicina da Universidade de Quinnipiac* que leva o nome de Frank Henry Netter MD.
 Logotipo da *Johns Hopkins School of Medicine*
En 2004, familiares, colegas e amigos de Frank H. Netter co apoio da *Johns Hopkins School of Medicine* de Baltimore, unha das escolas de medicina máis prestixiosas do mundo decidiron honralo instituíndo un programa de especialización que promovía os seus ideais animando aos estudantes a acadar os maiores logros nos campos artístico e médico.

En 2013 a Universidade de Quinnipiac dedicou a Facultade de Medicina a Frank H. Netter.

Obras ilustradas e publicacións
-------------------------------

* 1936, *Medical Education Booklets, Novocain.*
* 1939, *Medical Education Booklets, Armour Atlas of Hematology.*
* 1940, *Medical Education Booklets, The Pituitary Gland* *(A glándula hipófise).*
* 1943, *Medical Education Booklets, The Thyroid Gland and Clinical Application of Medicinal Thyroid (*en galego*, A glándula tiroide e aplicación clínica).*
* 1946, *Medical Education Booklets, Function and Malfunction of the Biliary System* *(sistema biliar).*
* 1940-1947, *Portfolios, Ciba Pharmaceuticals.*
* 1948, *Medical Education Booklets, Control of Pain with Saddle Block and Higher Anesthesia.*
* 1949, *Armour Laboratories, Retratos de pioneros en endocrinoloxía.*
* 1953-1957, *serie Pfizer de transparencias anatómicas e patolóxicas.*
* 1982 *Clinical Symposia* *'Simposios clínicos*', en colaboración con Ciba-Geigy.
* 1989, *Atlas de anatomía e fisiopatoloxía clínica.*

Premios e honores
-----------------

* 1966, *Medalla Townsend Harris*, City College de Nova York.
* 1969, *The Harold Swanberg Distinguished Service Award*, American Medical Writers Association.
* 1973, *Premio ao servizo distinguido*, Fundación Nacional do Ril dos Estados Unidos.
* 1979, *Resolution of Commendation*, lexislatura do estado de Florida.
* 1981, *Premio ao servizo distinguido*, American College of Cardiology.
* 1981, *Licenciado Honorario, Doutor en Ciencias*, Facultade de Medicina e Odontoloxía de Nova Jersey.
* 1985, *título honoris causa, doutor en ciencias*, Universidade de Georgetown.
* 1986, *Life Achievement Award*, Society of Illustrators.
* 1986, *The Solomon A. Berson Medical Alumni Achievement Award*, Facultade de Medicina da Universidade de Nova York.
* 1986, *título honoris causa, doutor en ciencias*, Universidade de Sherbrooke, Canadá.
* 1986, *Lifetime Achievement Award* (*Premio ao logro de toda a vida)*, Asociación de ilustradores médicos.
* 1986, Dedicatoria da *Biblioteca Netter*, CIBA-Geigy Corporation.
* 1987, *membro honorario da* Radiologic Society of North America.
* 1988, *Premio honorífico á contribución ao coñecemento do sistema músculo-esquelético*, Academia Americana de Cirurxiáns Ortopédicos.
* 1988, *bolsa honoraria*, Medical Artists Association de Gran Bretaña.
* 1990, *Premio de recoñecemento especial*, da Association of Medical Illustrators (Asociación de ilustradores médicos).
* 1990, *Premio de membro honorario*, Asociación Americana de Anatomistas Clínicos.

Notas
-----

1. ↑  Netter (2013).
2. ↑  Netter (2013), pp. 9-13.
3. ↑  Netter (2013), p. 13.
4. ↑  Netter (2013), pp. 14-16.
5. 1 2  Netter (2013), pp. 16-17.
6. ↑  Netter (2013), pp. 19-20.
7. ↑  Netter (2013), pp. 21-34.
8. ↑  Netter (2013), p. 17.
9. ↑  Netter (2013), pp. 135-36.
10. ↑  Netter (2013), pp. 35-38.
11. ↑  Netter (2013), p. 40.
12. ↑  Netter (2013), pp. 43-45.
13. ↑  Netter (2013), pp. 71-83.
14. ↑  Netter (2013), pp. 85-94.
15. ↑  Netter (2013), pp. 153-157.
16. ↑  Netter (2013), pp. 189-196.
17. ↑  Netter (2013), pp. 197-208.
18. ↑  Netter, 2013 & capítulos 23 a 26.
19. ↑  Netter (2013), pp. 311-325.
20. 1 2  Netter (2013), p. 343.
21. ↑  Netter (2013), p. 344.
22. ↑  Netter (2013), p. 345.
23. ↑  Netter (2013), pp. 354-355.
24. ↑  Netter (2013), p. 357.
25. ↑  Netter (2013), p. 357-358.
26. ↑  Netter (2013), p. 360.
27. ↑  Netter (2013), p. 362.
28. ↑  Netter (2013), p. 363.
29. ↑  Borghi (2012), p. 197.
30. ↑
31. ↑

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Frank H. Netter Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Borghi, Luca (2012). *Umori. Il fattore umano nella storia delle discipline biomediche* (en italiano). Roma: Società Editrice Universo. ISBN 978-8865150764.
* Flagler, Phillip B. (1992). *The Five Senses* (en inglés). (Ilustrador: Frank Henry Netter). CIBA-Geigy Corporation. ASIN B00A17MKVE.
* Netter, Frank H. (xaneiro 1981). "Frank Netter: the man, the artist, the surgeon". *Med Times* (en inglés) **109** (1): 3–31.
* Netter, Francine Mary (2013). *Medicine's Michelangelo: The Life & Art of Frank H. Netter, MD* (en inglés). Hamden, CT: Quinnipiac University Press. ISBN 9780989137607.

### Ligazóns externas

* Información no Frank Netter memorial de
* Sitio oficial de imaxes en  Arquivado 13 de decembro de 2021 en Wayback Machine.
* University of the Sciences in Philadelphia, *The BioArt of Frank H. Netter, MD Arquivado 14 de marzo de 2007 en Wayback Machine.*
* (EN) Opere di Frank H. Netter, su Open Library, Internet Archive.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q224629
* WorldCat
* VIAF: 17455040
* BIBSYS: 90124918
* BNE: XX997763
* BNF: 145068812
* CANTIC: a10219158
* CiNii: DA00735969
* Europeana: ID
* FAST: 35856
* GND: 122995767
* ICCU: CFIV018470
* ISNI: 0000 0000 8360 7975
* LCCN: n79056358
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00451152
* NKC: skuk0004297
* NLG: 82505
* NTA: 068382170
* OL: OL408261A
* PTBNP: 30493
* SELIBR: 243035
* SNAC: w6418sfs
* SUDOC: 058921109

 |