*Xúraa de Santa Gadea*, de Armando Menocal. 1887 (Alfafar).
A **Xura de Santa Gadea** é unha lenda medieval transmitida por romances como o *Romance de la Jura de Santa Gadea*, na que se narra o xuramento que supostamente houbo de prestar o rei Afonso VI de León na igrexa de Santa Gadea de Burgos, a finais do ano 1072, a fin de demostrar que non tomara parte no asasinato do seu propio irmán, o rei Sancho II de Castela, quen fora asasinado durante o Cerco de Zamora, que se achaba en mans da súa irmá, a infanta Urraca.

A lenda
-------

O relato difundido pola tradición conta que Rodrigo Díaz de Vivar, o Cid Campeador, obrigou a Afonso VI, rei de León, de Galiza e de Castela, a xurar que non tomara parte no asasinato do seu propio irmán, o rei Sancho II, quen foi asasinado diante dos muros da cidade de Zamora no ano 1072, cidade que se achaba en mans da súa irmá, a infanta Urraca, que protexía os intereses do seu irmán Alfonso, quen se achaba refuxiado na Taifa de Toledo.

Segundo a tradición, o xuramento que houbo de prestar Alfonso tivo lugar na igrexa de Santa Gadea da cidade de Burgos, a finais do ano 1072.

Mito medieval
-------------

A historiografía e os estudos de literatura afirman que este feito nunca tivo lugar e que é un mito creado no século XIII, ao redor do ano 1236, tras a unión definitiva dos reinos de Castela e de León na persoa de Fernando III, fillo de Afonso VIII de León e Galiza:

> 
> 
> *Non houbo, pois, xuras na igrexa de Santa Gadea, nen enemistade do rei nen desterro por este motivo. Esas son lendas elaboradas en épocas máis tardías. Ao contrario, nun principio o Cid gozou da amizade e o favor do rei máis do que ningún outro nobre da Corte: foi colmado de privilexios, casou cunha sobriña súa, dona Ximena, foi delegado do rei en varios xuízos, aparte doutras consideracións.*
> (Timoteo Riaño Rodríguez)
> 
> 

Obrigando ao rei a prestar xuramento en público, o Cid convertíase en representante dos dereitos dos casteláns, quen non sentían demasiada simpatía por Alfonso, á vez que pasaba a ser paladín da verdade, da xustiza e do ben común.

  

A referencia máis antiga á Xura que se coñece é de Lucas de Tui , un século e medio despois das vidas de Afonso VI e o Cid. Non será até o último terzo do século XIII cando a lenda adquira o relevo e os detalles con que pasou a formar parte das crónicas e o *romancero*, e de aí ao teatro do Século de Ouro, coa súa inclusión na *Leyenda de Cardeña* que foi introducida na *Estoria de España* alfonsí cara a 1270. Nos últimos anos hai máis estudos sobre este feito que puido ter lugar na igrexa de Santiago dos Cabaleiros de Zamora e non na cidade de Burgos como sostivo a tradición en base unicamente ao *romancero*. 

En Burgos hai unha pequena localidade chamada Santa Gadea del Cid, que se chamaba Término no século XI, máis tarde foi chamada Santa Gadea, e despois foi completado o seu nome como "del Cid" no século XIX.

A Xura no cine
--------------

*Jura de Santa Gadea*, de Marcos Hiráldez Acosta. 1864. (Palacio do Senado, Madrid).
Na película O Cid, rodada no ano 1961 e protagonizada por Charlton Heston, no papel do Cid Campeador, e Sophia Loren no de Dona Ximena, hai unha secuencia na escena da Xura de Santa Gadea.

Notas
-----

1. ↑  

> 
> 
> Trátase dunha belísima e poética escenificación carente de calquera base histórica ou documental. Non precisaba Alonso VI de ningún xuramento solemne nen dunha nova proclamación en Burgos.
> Martínez Diez, capítulo IV, p. 71
>
2. ↑  

> 
> 
> O Cid convértese en conciencia social e guardián do ben común, pasando a representar o "mito do cambio social, pero do cambio social asumíbel, non revolucionario", ao actuar como garante da continuidade do exercicio da autoridade, mais do exercicio correcto da mesma.
> García Fitz, p. 216
>
3. ↑  Antón, Jacinto (2019-12-22). "Un Cid sin ‘Tizona’, ‘Babieca’ ni jura de Santa Gadea". *El País* (en castelán). ISSN 1134-6582. Consultado o 2022-03-19.
4. ↑  Peña Pérez, pp. 124 e seguintes
5. ↑  "Historia ; Santa Gadea del Cid". *www.santagadeadelcid.es*. Consultado o 2022-03-19.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Afonso VI de León
* Igrexa de Santa Gadea
* Juan Eugenio Hartzenbusch
* Rodrigo Díaz de Vivar
* Sancho II de Castela
* Lucas de Tui

### Bibliografía

* GARCÍA FITZ, Francisco (2002). "Bibliografía Cidiana: últimas aportaciones (1999-2002)" (12). Sociedad Española de Estudios Medievales: 197–224. ISSN 1131-8155.
* LUIS MUNTADA, Eduardo (1998). *El Cid, la novela*. Madrid: Ediciones Alcántara. ISBN 84-95218-01-1.
* MARTÍNEZ DIEZ, Gonzalo (2001). *El Cid histórico* (1ª ed.). Editorial Planeta. ISBN 84-08-03932-6.
* PEÑA PÉREZ, Francisco Javier (2005). *El surgimiento de una nación: Castilla en su historia y en sus mitos*. Barcelona: Editorial Crítica. ISBN 978-84-843-2664-9.

### Ligazóns externas

* Exemplar en PDF do *Cantar de Mío Cid*. 3. Texto Modernizado, de Timoteo Riaño Rodríguez e María del Carmen Gutiérrez Aja Arquivado 18 de febreiro de 2009 en Wayback Machine.
* Texto do «Romance da 'Jura de Santa Gadea'»
* *La Jura de Santa Gadea*. Drama en tres actos e en verso de Juan Eugenio Hartzenbusch