recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
A **VII Asemblea Agraria de Galicia** celebrouse na Coruña entre o 15 e o 21 de agosto de 1919.

Historia e características
--------------------------

Asistiron socialistas, nacionalistas (Lois Peña Novo), antigos solidarios (Rodrigo Sanz e Casares Quiroga), abolicionistas radicais (Dionisio Quintillán) e unha ampla representación de dereitas e caciquil. Foi presidida por José Asúnsolo Obanza, sendo o secretario Juan Rof Codina. Converteuse nunha pugna entre os sindicatos católico-agrarios e as sociedades agrarias neutras. Nas setes sesións de que constou houbo moita axitación (28 incidentes e 14 escándalos) e resultou inconclusa.

Notas
-----

1. ↑  *Diario de Pontevedra*, 16-8-1919, p. 2.
2. ↑  *El Tea*, 23-8-1919, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* VI Asemblea Agraria de Galicia

| * v
* c
* e
Asembleas agrarias |
| --- |
| 
**I** - Monforte (1908)   •  
**II** - Monforte (1910)   •  
**III** - Monforte (1911)   •  
**IV** - Ribadavia (1912)   •  
**V** - Ribadavia (1913)   •  
**VI** - Redondela (1915)   •  
**VII** - A Coruña (1919)
 |
**Sara Carbonero Arévalo**, nada en Corral de Almaguer, Toledo, o 3 de febreiro de 1984, é unha xornalista deportiva española. Deuse a coñecer en laSexta, pero en abril de 2009 fíxose público a súa fichaxe por Telecinco.

Traxectoria
-----------

Sen finalizar a licenciatura en Xornalismo pola Universidade Complutense de Madrid, comezou a súa carreira profesional en Radio Marca, emisora na que cubriu todo tipo de eventos deportivos, ademais de colaborar no espazo matinal *Balón desastre* e presentar en solitario o programa musical *SuperMarca*. Tras un breve paso pola Cadena SER, incorporouse en maio de 2007 a laSexta, cadea na que se fixo cargo da información deportiva en prime time, seguiu de cerca á Selección Española no Eurobasket 2007 e formou parte do equipo de *Minuto y resultado.* Ademais conduciu o programa de deportes de risco e aventura, *6º Nivel*.

En abril de 2009, fichou por Telecinco como presentadora de deportes. O seu primeiro traballo na cadea de Fuencarral foi cubrir como reporteira a Copa Confederacións de fútbol en Suráfrica. Actualmente é subdirectora de deportes da cadea e presentadora de deportes da primeira edición de *Informativos Telecinco*. Foi elixida en xullo de 2009 pola edición norteamericana da revista FHM como a reporteira deportiva máis sexy do mundo.

Durante a celebración da Copa Mundial de Fútbol de 2010, na que traballou como reporteira de Telecinco, foi obxecto de atención mundial dos medios ao suxerirse desde a portada do diario británico The Times unha vinculación entre a derrota da Selección de fútbol de España no primeiro partido do campionato e a súa relación co xogador Iker Casillas, porteiro da mesma durante devandito encontro.

Finalizado o mundial, no mesmo mes de xullo, anunciouse que a xornalista colaboraría durante a tempada 2010/11 coa plataforma italiana de televisión dixital terrestre de pago Mediaset Premium, facéndose cargo da información sobre o desenvolvemento da Liga e, especialmente, sobre a traxectoria de José Mourinho á fronte do Real Madrid. A súa colaboración comezou o 28 de agosto.

Desde marzo de 2011 compaxina os seus traballos en *Informativos Telecinco* e Mediaset Premium, con colaborar os venres na sección de deportes de *Noticias Cuatro 1*.

Premios
-------

* Antena de Ouro 2010, no apartado de televisión.
* TP de Ouro (2011), nomeada á mellor presentadora de informativos.

Notas
-----

1. ↑  Cf. elpais.com, A culpa é de Sara Carbonero... asegura 'The Times', 17-06-2010, consultado o 26-7-2010.
2. ↑  Cf. lavanguardia.es, Sara Carbonero colaborará coa televisión de Berlusconi en Italia Arquivado 29 de xullo de 2010 en Wayback Machine..
3. ↑  Cf. vertele.com, O primeiro premio para Sara Carbonero Arquivado 08 de decembro de 2010 en Wayback Machine. 4-10-2010.
4. ↑  Cf. El Mundo, Sara Carbonero queda sen o TP de Ouro, 01-03-2011.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Entrevista coa xornalista *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q234667
* IMDb: nm3481510
* TMDb: 1537324

 |
**Venezolanismos históricos** son palabras ou expresións referidas a un feito histórico acontecido ou centrado en Venezuela, que poden ser relativos a unha situación social, económica, política, etc. 

Cando se di só nunha parte concreta do país, chámase *rexionalismo venezolano*. Este tipo de "-*ismos* "nacionais son fáciles de definir e moi difíciles de atopar, xa que os coñecen os cidadáns que residen nese lugar concreto. Pódense mencionar, entre outros, o mexicanismo histórico ou o arxentinismo histórico, que teñen cada un as súas particularidades e diferenzas; o máis significativo é a distribución de lexemas na oración.

Entre os venezolanismos históricos temos:

* Sampablera
* Godo
* Gran cacao
* Camisa de mochila
* Catajarra
* Cachucha

As palabras poden orixinarse a partir dos nomes de personaxes reais ou de ficción:

* Pachano
* Pacheco
* Juan Bimba ( "juambimbada" é un termo que se refire a unha situación confusa. A expresión foi popularizada por Andrés Eloy Blanco Meaño).

Notas
-----

1. ↑  Colmenares, Edgar; Castañeda, Francisco; Medina, Celso (2020-01-01). ".Entreletras. Centro de Investigación de Literatura Latinoamericana y Caribeña del Instituto Pedagógico de Maturín. Universidad Pedagógica Experimental Libertador. CILLCA. Año IV. N° 7.". *Entrevista a Edgar Colmenares del Valle*.

Véxase tamén
------------

* Americanismo (lingüística)
* Rexionalismo (lingüística)
* Rexionalismo (política)

Ligazóns externas
-----------------

* Exemplos de venezolanismos (en castelán)
* Mexicanismo típico
* Os "ismos" colorean e enriquecen o castelán
**Vendula Pizingerová**, anteriormente **Svobodová,** nada como **Václava Horová** en Praga o 18 de febreiro de 1972, é unha activista checa contra a leucemia, presidenta do fondo da fundación Kapka naděje. Polo seu labor recibiu o título de muller do ano checa en varias ocasións.

Traxectoria
-----------

A súa familia era xudía, orixinaria de Černošice. Despois de graduarse na escola secundaria, traballou nunha axencia de publicidade e logo como encargada de prensa para o Partido dos Empresarios. En 1995 casou co compositor de música popular Karel Svoboda e a parella aveciñouse en Jevany En xaneiro do ano seguinte naceu a súa filla Klárka, pero contraeu leucemia e morreu con catro anos. A raíz desa experiencia, fundou no ano 2000 o fondo benéfico Kapka naděje co obxectivo de recadar cartos para axudar os enfermos de leucemia e ao seu tratamento.

Notas
-----

1. ↑  "Profil: Vendula Svobodová". *Super.CZ*. 14 de abril de 2011.
2. ↑  "Vendula Svobodová". *Osobnosti*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11879250
* WorldCat
* VIAF: 84138270
* NKC: jo2002106443

 |
**Srđan Bajčetić** (en serbio cirílico: Cpђaн Бajчeтић) nado en Zrenjanin (na República Federal Socialista de Iugoslavia, actual Serbia) o 7 de novembro de 1971, é un exfutbolista que xogaba na demarcación de centrocampista e actual adestrador.

Traxectoria
-----------

Comezou a xogar no FK Vojvodina, de onde o fichou para o Celta de Vigo o adestrador Carlos Aimar que xa o tentara fichar o ano anterior para o CD Logroñés. O primeiro ano foi cedido no mercado de inverno ao Estrela Vermella de Belgrado.

Xa de volta en Vigo tivo a súa oportunidade, sendo un fixo no once inicial co adestrador Fernando Castro Santos, porén unha grave lesión rompeu a súa progresión. Unha vez recuperado e finalizado o contrato co Celta fichou polo SC Braga, onde militou solo un ano.

No ano 1998 fichou polo Estrela Vermella de Belgrado serbio, tras tres tempadas chegoulle unha oferta do fútbol chinés e fichou polo Dalian Shide e despois polo Hunan Xiangjun, durante a súa experiencia na China proclamouse campión da primeira divisón dúas veces, tamén en dúas ocasión da Copa e chegou a semifinais da Copa de Campións de Asia.

Foi o segundo adestrador do Rápido de Bouzas, dirixido por Xurxo Otero. Na actualidade, é adestrador do Gran Peña, o equipo C do Celta de Vigo. É o pai dos xogadores Stefan Bajčetić e Jovan Bajčetić.

Notas
-----

1. ↑  Xulio Vázquez (5 de xuño de 2009). "«Coincidí con Eusebio en el Celta, pero yo colgué las botas en China»". *La Voz de Galicia* (en castelán).
2. ↑  "Bajcetic, segundo de Otero en el Rápido". *Atlántico Diario* (en castelán). 4 de xullo de 2014. Arquivado dende o orixinal o 10 de novembro de 2014. Consultado o 10 de novembro de 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7586593
* BDFutbol: 2525
* FootballDatabase: 31562
* Thefinalball: 31036
* Transfermarkt: 213087

 |
O **Stabat Mater** de Antonín Dvořák é unha composición para solistas, coro e orquestra, estreada por vez primeira no 1877.

Composición
-----------

O primeiro borrador da obra foi realizado entre o 19 de febreiro e o 7 de maio do 1876. Porén a orquestración realizouse no outono do ano seguinte. Este parón puido deberse á morte no 1876, primeiro da súa filla Růžena, e unhas semanas despois do seu único fillo sobrevivente Otakar. A orquestración foi rematada a finais do ano 1877.

Estrea e recepción
------------------

A estrea realizouse o 13 de novembro de 1877 co gallo do aniversario da asociación de artistas musicais de Praga. A segunda representación foi en Brno o 2 de abril de 1882, dirixida polo amigo persoal Leoš Janáček. Porén a representación máis importante realizouse en Londres o 10 de marzo de 1883 no Royal Albert Hall cunha orquestra e coros moito máis numerosos. Este concerto foi de grande importancia para Dvořák xa que consolidou a súa sona no estranxeiro e ademais conseguiu importantes encargos como a Misa de Réquiem para o Festival de Birmingham do 1891.

Influencias
-----------

O Stabat Mater de Dvořák é o meirande de calquera compositor. A notación non parece seguir ningún modelo previo, aínda que mostra o carácter e influencias do compositor. Parte dos movementos mostran o influxo da ópera Italiana (especialmente de Verdi), coma por exemplo no uso da Viola. Noutros aspectos a composición mostra o coñecemento profundo do compositor das bases barrocas e dos seus principais creadores, coma Bach ou compositores checos do século XVIII predecesores de Dvořák. Así é frecuente que a música acade diversos clímax que son inmediatamente cortados, dando lugar a un certo sentido de traxedia épica.

Movementos
----------

* *Stabat Mater dolorosa* para cuartero e coro
* *Quis est homo, qui non fleret* para cuarteto
* *Eja, Mater, Fons amoris* para coro
* *Fac, ut ardeat cor meum* para baixo solista e coro
* *Tui nati vulnerati* para coro
* *Fac me vere tecum flere* para tenor e coro
* *Virgo virginum praeclara* para coro
* *Fac, ut portem Christi mortem* para dúo de soprano e tenor
* *Inflammatus er accensus* Alto solo
* *Quando corpus morietur* para cuarteto e coro

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

Libreto: Dvorak, Stabat Mater Staatskappelle Dresden e Giuseppe Sinopoli, 2001 Deutsche Grammophon GmbH

### Outras ligazóns de interese

* Stabat Mater

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2299142
* WorldCat
* VIAF: 182807787
* BNE: XX1956228
* BNF: 157697232
* GND: 300048319
* LCCN: no97083050
* MusicBrainz: ID
* NLA: 35269527
* SUDOC: 059242256

 |
***Speculum Maius*** é o nome da enciclopedia medieval de Vincent de Beauvais, unha das obras de referencia máis ambiciosas da época, con aproximadamente 3 millóns de palabras. O seu título, que significa ***Gran espello***, resume a pretensión de reflectir por escrito todo o coñecemento dispoñíbel. Publicado no século XIII, gozou dunha considerable difusión até o Renacemento.

Estrutura
---------

A enciclopedia consta de tres partes: *Speculum Naturale*, *Speculum Doctrinale* e *Speculum Historiale*, que tratan sobre a natureza, a ciencia e a historia respectivamente. Posteriormente engadiuse un volume apócrifo sobre a moral, recollendo pensamento de diversos autores.

A obra foi amplamente difundida e conservada en diversos manuscritos. A crítica textual identificou as familias que transmitiron a obra: para a primeira e a segunda parte hai dúas, a versión Tournai e a Douai (a máis aceptada) mentres que para a terceira, a de maior éxito, ademais do exemplar Douai, consérvanse catro versións máis.

### *Speculum Naturale*

O primeiro volume narra como se produciu a Creación, seguindo o punto de vista do Xénese pero incorporando achados de diversos pensadores cristiáns e pagáns. Comeza explicando a doutrina da Santísima Trindade e as características dos anxos e máis tarde indica como foron creados e os atributos da luz e os catro elementos clásicos, a esencia de todo o que existe. Máis tarde recrea a traizón de Lucifer e reflexiona sobre o tempo e a cosmoloxía imperantes.

A medida que se achega á Terra, resume as nocións de xeografía da Idade Media e fai un compendio completo de seres vivos coñecidos, cada un con atributos médicos asociados. Finalmente, incorpora un tratado de anatomía humana.

### *Speculum Doutrinal*

Este volume aborda cuestións relacionadas coa educación e os diferentes oficios, abranguendo tanto os conceptos básicos de *trivium* e *quadrivium* como as nocións das distintas ciencias. Inclúe un pequeno dicionario latino e algunhas das historias máis famosas da antigüidade greco-latina.

Nesta segunda parte tamén resume a súa filosofía, de carácter escolástico. Destacan os tratados das distintas virtudes. Máis tarde deu consellos sobre as artes prácticas, seguindo a división de coñecementos de Hugo de San Víctor. Tamén hai un capítulo relevante sobre música, que segue a Boecio.

### *Speculum Historiale*

O terceiro volume resume a historia do mundo até 1250, seguindo de preto o *Chronicon* de Hélinand de Froidmont. Comeza cos relatos da Biblia, conta as lendas de Babilonia, detense principalmente na época grega e romana e continúa explicando os acontecementos máis importantes de Oriente. A continuación céntrase na Europa medieval, destacando a contribución de Carlomagno e dos distintos reinos. A sección tamén consta dunha lista de autores literarios famosos.

Notas
-----

1. ↑  "Vincent de Beauvais; eTexts". *cs.uu.nl*. Arquivado dende o orixinal o 14 de maio de 2011. Consultado o 16 de abril de 2022.
Vall de Núria
O **Val de Núria** é un val do Pireneo situado no concello de Queralbs, na comarca do Ripollès, na provincia de Xirona (Cataluña).

Localización e características
------------------------------

Situado nunha altitude de 2000 metros sobre o nivel do mar, este val é accesible mediante o Cremalleira de Núria ou a pé, seguindo algún dos camiños de montaña que chegan ata Núria. Aquí redactouse no ano 1931 o Estatuto de Autonomía de Cataluña de 1932, coñecido como o "Estatuto de Núria".

Hai no val unha estación de esquí, chamada Vall de Núria.

### A Virxe de Núria

Segundo a tradición, San Xil chegou ao val no ano 700 e residiu durante catro anos. Sempre segundo a lenda, San Xil esculpiu unha imaxe da Virxe que escondeu dentro dunha cova ao fuxir do val cando os romanos iniciaron unha persecución contra os cristiáns.

O certo é que a imaxe da Virxe de Núria que hoxe venérase é unha talla datada do século XII ou XIII. Trátase dunha talla de madeira de estilo románico.

Con trazos de carácter primitivo, a talla conserva aínda a súa policromía en perfecto estado de conservación. Os pastores consideraban esta Virxe a patroa da fertilidade. A coroación canónica de Virxe de Núria tivo lugar no ano 1965. A súa festividade celébrase o 8 de setembro.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Val de Núria*** |

* Información xeral sobre o val

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2166915
* GEC: 0046642
* GeoNames: 6269477
* LCCN: sh2002001261

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

***Sobre os males que provoca o tabaco*** (en ruso: *О вреде табака*; romanizado como *O vredye tabaka*) é unha obra dun só acto de Anton Chekhov. Ten un único personaxe, Ivan Ivanovich Nyukhin. Foi publicada por vez primeira en 1886, mais foi revisada por Chekhov e a versión máis coñecida é a de 1902.

Foi traducida ó galego por Francisco Pillado Mayor e foi publicada pola editorial Sotelo Blanco no ano 1991. No ano 2005, foi publicado de novo cunha tradución de Pillado Mayor dentro da colección Biblioteca Galega de Clásicos Universais.

Sinopse
-------

A acción ten lugar nunha pequena vila. A esposa de Nyukhin dille que dea unha conferencia sobre "os efectos nocivos do tabaco", aínda que el é fumador. Pola súa banda, el salienta que será unha conferencia seca e aburrida, mais sempre pospón o tema real ó falar sobre os seus problemas coa súa dominante esposa.

Nyukhin quere enfrontarse á súa esposa, quere fuxir, esquecer e estar só. Quita o chaleco vello e en mal estado (unha metáfora de si mesmo). Ó final do monólogo, Nyukhin apenas dixo nada relevante sobre os efectos nocivos do tabaco, pero pídelle á audiencia que non o traizoen.

Notas
-----

1. 1 2  *Sobre os males que provoca o tabaco*. Traducido por Francisco Pillado Mayor (1ª ed.). Barcelona: Sotelo Blanco. 1991. ISBN 84-7824-098-5 – vía Biblioteca da Tradución Galega.
2. ↑  *Sobre os males que provoca o tabaco*. Traducido por Francisco Pillado Mayor (1ª ed.). Arteixo: La Voz de Galicia. 2005. ISBN 84-9757-200-9 – vía Biblioteca da Tradución Galega.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Biblioteca Galega de Clásicos Universais

### Bibliografía

* Schmidt Paul, *The Plays of Anton Chekhov, A New Translation*, Harper Perennial ISBN 978-0-06-092875-9

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2022683
* WorldCat
* VIAF: 179830763
* IBDB: 10584
* LCCN: n81128608

 |
O ***rauschpfeife*** (en alemán *Rauschpfeife,* os substantivos van sempre en maiúscula) é un instrumento musical da familia de vento-madeira nado no século XVI. Trátase dun instrumento de dobre palleta de burato cónico, moi semellante ao *cromorno* e ás cornamusas antigas.

Características
---------------

*Rauschpfeife* diferénciase do *cromorno* principalmente pola forma do corpo, que, como na charamela, é cónica. Como resultado, o instrumento emite un son moi alto, polo que é adecuado para impresionar ao inimigo na batalla.

A palabra *rauschpfeife*, ademais de referirse a un instrumento de vento concreto, utilizábase no pasado para indicar o vento-madeira en xeral: por exemplo, un encargo de compra de instrumentos, feito polo concello de Nürnberg en 1538, indicaba a necesidade de *Rauschpfeiffen*, pero no corpo da orde foron listados frautas, cornetas, charamelas e outros instrumentos.

Como ocorre con moitos instrumentos deste período e xénero, a práctica filolóxica da música antiga permitiu redescubrir o *rauschpfeife* nas últimas décadas; de feito, os exemplos modernos son construídos e interpretados por admiradores da música antiga en todo o mundo. Tamén son empregados na música folk por grupos como Capercaille.

Co mesmo nome existe tamén un rexistro particular do órgano.

Notas
-----

1. ↑  Instrumento semellante ao rauschpfeife pero cunha campá pechada, que non hai que confundir coa cornamusa moderna.
2. ↑  Barra Boydell. "Rauschpfeife", *Grove Music Online*, ed. L. Macy (acceso o 8 de febreiro de 2006), grovemusic.com Arquivado 16 de maio de 2008 en Wayback Machine..
3. ↑  "Capercaillie - Cascade". *www.discogs.com*. Consultado o 2022-08-13.
4. ↑  "Encyclopedia of Organ Stops". *web.archive.org*. 2013-01-20. Archived from the original on 20 de xaneiro de 2013. Consultado o 2022-08-13.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Música*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Rauschpfeife Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Charamela
* Punteiro
* Clarinete
* Cornamusa
* Óboe
* Fagot
* Vento-madeira

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1753689
* AAT: 300387664
* MusicBrainz: ID

 |
A **segunda lei da termodinámica** ou **segundo principio da termodinámica** expresa, dunha forma concisa, que "a cantidade de entropía de calquera sistema illado termodinamicamente tende a incrementarse co tempo, até alcanzar un valor máximo".

Matematicamente, exprésase así:

{\displaystyle {\frac {dS}{dt}}\geq 0\qquad {\mbox{(1)}}}
onde *S* é a entropía e o símbolo de igualdade só existe cando a entropía se encontra no seu valor máximo (en equilibrio).

{\displaystyle \int {\frac {\delta Q}{T}}=-S}
Mentres a primeira lei da termodinámica estabelece a conservación de enerxía en calquera transformación, a segunda lei estabelece condicións para que as transformacións termodinámicas poidan ocorrer. En relación á transferencia de calor, de acordo coa **segunda lei**: "a calor non pasa espontaneamente dun corpo de menor temperatura (frío) a un corpo de maior temperatura (quente)".

Outra maneira de ver a segunda lei é pola observación da súa relevancia. A primeira lei é en verdade, un principio de contabilidade de enerxía: as parcelas de enerxía deben sumarse. Ou sexa, a primeira lei trata das cantidades de enerxía. A segunda lei, entrementres, ao dicir que a enerxía cinética (por exemplo) pode ser integramente transformada en enerxía térmica (calor) mais non ao contrario, indica unha cualidade para a enerxía:

Imaxine un automóbil a 50 km/h. Subitamente é freado. Toda a súa enerxía cinética será eventualmente transformada en enerxía interna das pastillas de freo (e outras fontes de fricción) que quecerán. Finalmente, unha certa cantidade de calor será transferida ao medio ambiente. Entre tanto, se eu cedo esta mesma cantidade de calor ao automóbil (ou ao freo), non botará a andar. A enerxía mecánica é máis *nobre* que a calor.

Máquina térmica
Para transformar calor en enerxía cinética é preciso unha máquina térmica e esta non é 100% eficiente; sempre ten que haber un fluxo de calor dun foco quente a un foco frío para que algún calor se converta en traballo, ademais a porcentaxe mínima que esa calor representa depende das temperaturas dos focos, isto é, a eficiencia máxima dunha máquina térmica depende das temperaturas dos focos de calor entre os que traballa. É por isto que se fala de **degradación da calor** cando este pasa a un corpo de temperatura inferior.

Porén o proceso inverso, a conversión de traballo en calor, pode ser íntegra: todo o traballo é transformábel en calor nun proceso.

Este principio dá lugar á definición da entropía, de xeito que outra formulación do mesmo é que en calquera proceso físico, a entropía dun sistema illado (por exemplo, *o universo*) aumenta (proceso irreversíbel) ou todo o máis mantense constante (proceso reversíbel).

Esta característica da **entropía** forneceu a base para que for considerada como a garante da irreversibilidade do tempo, e daquela a imposibilidade de *viaxar ao pasado*. As especulacións neste sentido fixeron furor na literatura de ciencia ficción.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q177045
* BRE: 2335202
* EBID: ID
* GEC: 0213342
* MAG: 119820323
* PSH: 3260

 |
***Una o ninguna*** é o quinto álbum de estudio da banda viguesa Aerolíneas Federales.

Editado por RCA en 1991, nel xa non participan Miguel Costas nin Coral Alonso, que foran até entón dous dos alicerces do grupo.

No disco participa como vocalista Silvia García (coñecida como *Silvia Superstar*), que tras este proxecto fundaría Killer Barbies. Segue fiel ao estilo da traxectoria da banda, con cancións sinxelas e desenfadadas de ar adolescente. O rock e o pop mestúranse con sons coma o punk ou o ska.

Tras a publicación deste álbum a banda aínda seguiría un tempo en activo. Entre outros actos, colaboraron co programa de televisión infantil *Xabarín Club* da TVG. Incluíronse cancións súas na serie de discos *A cantar con Xabarín*, xunto con outros grupos galegos e lusófonos.

Lista de cancións
-----------------

* "Asesiné a mi novio" - 3:10
* "No sigas mi camino" - 3:00
* "Otro domingo" - 3:50
* "Bésame" - 2:01
* "Esta es nuestra noche" - 3:20
* "Huesos, sangre y trozos de carne" - 3:00
* "Quiero que me lobotomices" - 2:40
* "Una madre es una madre" - 3:15
* "Voy a cantar" - 2:52
* "Lulú" - 3:42
* "Una o ninguna" - 3:45

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Crítica do disco en lafonoteca.net

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6155863
* Discogs: 1360958
* MusicBrainz: ID

 |
**Segundo Cotovad Díaz** foi un comerciante e político galego.

Traxectoria
-----------

Dono da fábrica de chocolates La Helvetia de Ferrol. Na II República foi concelleiro de Ferrol e deputado provincial. Cesou como deputado provincial en abril de 1932. Foi presidente do Casino Ferrolano, xefe do Partido Republicano Radical de Ferrol e primeiro tenente alcalde de Ferrol. En setembro de 1934 Xaime Quintanilla Martínez foi suspendido como alcalde e Segundo Cotovad foi nomeado delegado gobernativo de Ferrol e máis tarde presidente da Comisión Xestora. Dimitiu o 19 de febreiro de 1936.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Xaime Quintanilla Martínez** |  **Alcalde de Ferrol** 1934 - 1936 | Sucesor:**Xaime Quintanilla Martínez** |

Vida persoal
------------

Casou con Evangelina García Luaces, que morreu en 1933.

Notas
-----

1. ↑  *El Compostelano*, 16-11-1923, p. 1.
2. ↑  *El Orzán*, 6-5-1931, p. 1.
3. ↑  *El Compostelano*, 22-4-1932, p. 2.
4. ↑  *El Correo Gallego*, 23-9-1934, p. 1.
5. ↑  *El Correo Gallego*, 20-2-1936, p. 1.
6. ↑  *El Correo Gallego*, 5-2-1933, p. 3.
**Severino Martínez Barcia**, nado en Tui, foi un avogado, xuíz e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou Filosofía e Letras e despois Dereito na Universidade Central de Madrid. Membro do Partido Republicano Federal, foi elixido deputado polo distrito de Tui en 1871, 1872 e 1873. Foi xuíz de primeira instancia de Pobra de Seabra (1872), Sanlúcar de Barrameda (1883), Betanzos, Celanova (1883), fiscal da Audiencia de Pamplona, maxistrado de Tinéu, fiscal de Cangas de Onís, maxistrado da Audiencia de Xaén (1895), da de Almería (1901), e da de Granada (1904), maxistrado da Audiencia da Coruña ata 1907 e despois da Audiencia Territorial de Oviedo ata 1910.

Vida persoal
------------

Foi pai de Francisco de Asís Martínez Elda.

Notas
-----

1. ↑  Parlamentarios tudenses VI: Militares (Pedro Cuenca e Alejandro Marquina), propietarios (Joaquín Vázquez de Puga) e republicanos (Severino Martínez Barcia)
2. ↑  *Crónica Meridional*, 10-1-1915, p. 2.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12400429
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 68580

 |
*Aires da miña terra*, de Curros. 2ª ed. de 1881.
Un **soneto** é un subxénero da lírica consistente nunha composición poética de catorce versos hendecasílabos (de once sílabas), dispostos en dous cuartetos e dous tercetos. Pode ter rima abba abba cdc dcd, abba abba cde cde, abba abba cde edc (soneto italiano), abba abba ccd eed, abba abba cdc ede (soneto francés) ou abab cdcd efef gg (soneto inglés, cuxas dúas primeiras estrofas son serventesios).

Francesco Petrarca foi o máis famoso autor de sonetos.

Posteriormente diversos autores contribuíron á renovación rítmica e estílistica do soneto. Entre os máis salientábeis figura Charles Baudelaire, do que se pode destacar:

* *Sur les débuts d'Amina Boschetti* con rima AABB AABB CCD EDE

Uso na literatura galega
------------------------

Como estrutura poética culta, o soneto ten sido empregado por diversos autores. Xa Manuel Curros Enríquez no seu poemario *Aires da miña terra*, publicado no 1880, inclúe sonetos de rima tradicional: abba abba cdc dcd. Como exemplo pódense citar os sonetos *Pelegrinos, a Roma*, *Diante unha imaxe de Íñigo de Loyola* ou *A Luciano Puga*.

Porén foi Ramón Cabanillas quen máis traballou esta estrutura. No seu poemario *Da terra asoballada* pódense atopar sonetos con rima tradicional abba abba cde cde, por exemplo os sonetos *O noso señor Santiago* e *¡Pondal!* Mais tamén hai exemplos de soneto francés con rima abba abba cdc ede (como os poemas *A Rosalía de Castro*, *A Brañas*) e de soneto francés en rima abba abba ccd eed (como o poema *A Don Manuel Murguía*).

Outros exemplos
---------------

* Guido Cavalcanti, L’anima mia vilment’ è sbigotita.
* Dante Alighieri, A ciascun’alma presa e gentil core.
* Francesco Petrarca, Voi ch’ascoltate in rime sparse il suono.
* Francisco de Sá de Miranda, O sol é grande, caem co'a calma as aves.
* Luís Vaz de Camões, Amor é um fogo que arde sem se ver;
* Lope de Vega, Un soneto me manda hacer Violante.
* William Shakespeare, From fairest creatures we desire increase.
* Stéphane Mallarmé, Sonnet en X.
* Emma Lazarus, The New Colossus.
* Rainer Maria Rilke, Die Flamingos

Notas
-----

1. 1 2  Encyclopaedia Britannica
2. ↑  Encyclopaedia Britannica.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre literatura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q80056
* AAT: 300266382
* BNCF: 20000
* BNF: 11945901q
* BRE: 3637014
* EBID: ID
* GEC: 0143450
* JSTOR: sonnets
* LCCN: sh85125233
* MAG: 38721330
* NKC: ph270277

 |
**Severino Nóvoa Gutiérrez**, nado en Ourense cara a 1911 e finado na mesma cidade o 11 de outubro de 1937, foi un sindicalista e xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Camareiro e militante das Xuventudes Socialistas de Ourense. Foi presidente da Sociedade de Camareiros, cociñeiros e similares de Ourense afiliada á UGT. Na folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido. Foi director do periódico antifascista *Espartaco*. Interveu no mitin de Maceda na campaña da Fronte Popular en abril de 1936, e no mitin do Primeiro de Maio dese ano en Ourense con Luis Acuña Nóvoa e Adriano Romero Cachinero.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou na reunión celebrada no Goberno Civil de Ourense para organizar a resistencia. Fuxiu e agochouse na casa do seu avó José María Nóvoa en Sabadelle, onde foi detido na madrugada do 16 de marzo de 1937. Acusado dun delito de rebelión militar con perversidade e transcendencia, foi xulgado en consello de guerra o 23 de xullo de 1937, e condenado á pena de morte. Foi executado no Campo de Aragón o 11 de outubro de 1937 xunto con José Fernández Pérez, Enrique Nanín Ansias, José González Tesouro e Gerardo Rodríguez Fernández.

Notas
-----

1. ↑  *La Región*, 13-10-1934, p. 3.
2. ↑  *El Compostelano*, 13-10-1937, p. 2.
3. ↑  *La Región*, 3-4-1936, p. 11.
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, 3-5-1936, p. 13.
5. ↑  *El Pueblo Gallego*, 18-3-1937, p. 9.
6. ↑  *La Región*, 19-3-1937, p. 3.
7. ↑  *La Región*, 24-7-1937, p. 3.
8. ↑  *La Región*, 12-10-1937, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Prada Rodríguez, Julio (2004). *Ourense, 1936-1939. Alzamento, guerra e represión*. Sada: Do Castro. ISBN 978-84-8485-157-8.

### Ligazóns externas

* Severino Nóvoa Gutiérrez en Ourense socialista.

* 

* Severino Nóvoa Gutiérrez na páxina web *Nomes e Voces*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q118192236
* DSBE: 15012\_novoa-gutierrez-severiano

 |
**Sondre Norheim**, nado como **Sondre Auverson** en Øverbø, o 10 de xuño de 1825 e finado o 9 de marzo de 1897, foi un esquiador noruegués que está considerado como o pioneiro do esquí moderno. Tamén é coñecido como o "pai" do esquí Telemark.

Biografía
---------

Sondre Auverson naceu en Øverbø e medrou en Morgedal unha localidade de Kviteseid, no condado de Telemark, Noruega. Esquiar era unha actividade moi popular en Morgedal, e Sondre fixo do descenso libre unha actividade recreativa, gañando fama pola súa habilidade. Realizou varias inovacións na tecnoloxía do esquí deseñando novos equipamentos, como diferentes ligazóns e esquís máis curtos cos lados curvos. Tamén creou o esquí de Telemark, que é a orixe dos prototipos actualmente producidos. Sondre Norheim foi recoñecido polos seus contemporáneos como un mestre na arte de esquiar. Combinou o esquí vulgar cos saltos e o *slalom*. En 1868, gañou a primeira competición nacional de esquí en Christiania, derrotando aos seus adversarios máis novos con moita vantaxe. Foi gañando reputación e creou novos termos como *ski* e *slalåm* coñecidos hoxe mundialmente.

Bibliografía
------------

* *Sondre Norheim - The Father of Modern Skiing* de Anne-Gry Blikom e Eivind Molde (North American Heritage Press. Minot, Dakota do Norte. Outubro de 2003)

Notas
-----

1. ↑  *(en inglés)* *The Cradle of Skiing* Ministerio dos Negocios Estranxeiros de Noruega. Febreiro de 1993 Arquivado 18 de febreiro de 2010 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de Sondre Norheim *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q968620
* WorldCat
* VIAF: 38124964
* BIBSYS: 90709555
* CERL: cnp01139885
* EBID: ID
* FAST: 250820
* GND: 134068653
* ISNI: 0000 0000 2881 9641
* LCCN: n88222210
* SNAC: w6nk52wz
* WikiTree: Øvrebø-49

 |
***Soul-Crusher*** é o álbum de estrea da banda estadounidense de heavy metal White Zombie, publicado en novembro de 1987 a través do selo independente Silent Explosion. Foi a segunda e derradeira edición do grupo con Tom "Five" Guay na guitarra (a primeira fora o EP de 1986 *Psycho-Head Blowout*). En 1988 o álbum foi adoptado e reeditado por Caroline Records. Cada selo realizou 2 000 copias, sendo unha rareza entre os coleccionistas. A pesar da súa inicial edición limitada e do relativamente descoñecido status da banda, o disco gañou a admiración de importantes músicos como Kurt Cobain, Iggy Pop e Thurston Moore.

Listaxe de cancións
-------------------

Todas as letras escritas por Rob Straker, toda a música composta por White Zombie.

| Cara 1 |
| --- |
| N.º | Título | Duración |
| 1. | "Ratmouth"   | 3:41 |
| 2. | "Shack of Hate"   | 2:55 |
| 3. | "Drowning the Colossus"   | 4:54 |
| 4. | "Crow III"   | 3:50 |
| 5. | "Die Zombie Die"   | 4:07 |

| Cara 2 |
| --- |
| N.º | Título | Duración |
| 1. | "Skin"   | 3:37 |
| 2. | "Truck on Fire"   | 4:06 |
| 3. | "Future Shock"   | 3:10 |
| 4. | "Scum Kill"   | 3:42 |
| 5. | "Diamond Ass"   | 3:40 |
| 37:40 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6763756
* Discogs: 39753
* MusicBrainz: ID

 |
**Silvestre García López**, coñecido como **Chimeneas**, nado en Cabañas Raras o 31 de decembro de 1923 e finado na Rúa o 27 de agosto de 1951, foi un guerrilleiro antifranquista.

Traxectoria
-----------

Tivo problemas cun veciño do seu concello informante da Garda Civil que denunciara varios puntos de apoio da guerrilla. En 1947, despois de dispararlle ao veciño, uniuse a Odilo Fernández Rodríguez "Blas" na guerrilla de Manuel Girón Bazán en 1947 na provincia de Ourense. Ambos incorporáronse o ano seguinte ao grupo de Mario Rodríguez Losada "Pinche". Na primavera de 1949, despois dos reveses na zona de Chavaga e Vilasinde, formou parte dun grupo que incluía a Silverio Yebra Granja "Atravesado", Manuel Zapico Terente "Asturiano", Pedro Juan Méndez "Jalisco", Augusto Diéguez Yáñez "Rubio", Roberto López Rodríguez "Virnes" e Odilo Fernández Rodríguez "Blas", que marcharon ao Bierzo instalándose na Cabrera onde varios deles se incorporaron ao grupo de Manuel Girón Bazán. Logo da traizón dun enlace, foi asasinado pola Garda Civil o 27 de agosto de 1951 en Fontei (A Rúa) xunto con Augusto Diéguez Yáñez .

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2006). *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)*. Sada: Do Castro. pp. 72–73. ISBN 84-8485-231-8.

### Ligazóns externas

* Ficha en Los de la sierra*(en francés)*
O **rock alectrónico**, tamén coñecido como **electro rock**, **digital rock** ou **synthrock**, é a combinación damúsica electrónica coa música rock tradicional. A súa aparición podería situarse nos anos 50 cunha lenta progresión ata os anos 60, porén, non foi ata a invención do MIDI, permitindo a comunicación entre varios instrumentos electrónicos e facendo que estes instrumentos fosen máis sinxelos de interpretar e gravar. Este feito fixo que a música electrónica e o rock se integrasen plenamente na escena musical.

Tecnoloxía
----------

A tecnoloxía xogou un papel crucial no desenvolvemento do rock electrónico. Os dous inventos que tiveron un impacto máis significativo na música electrónica e no electro-rock foron o sintetizador e o MIDI. O primeiro sintetizador foi creado no ano 1876 polo enxeñeiro eléctrico Elisha Gray, que tamén estivo involucrado na invención do teléfono. Porén, non foi ata 1964 cando Robert Moog creou o sintetizador Moog. Este instrumento electrónico úsase para producir unha variedade de sons distintos que poden ser modificados en ton e frecuencia. Este instrumento é a base de case todas as composicións da música electrónica. O MIDI (Musical Instrument Digital Interface), é a segunda invención máis importante para a música electrónica. Foi creado en 1982 e funciona enviando información entre distintos aparellos, como ordenadores ou sintetizadores, e instrumentos, traballando así máis eficazmente e sincronizados. Na actualidade hai moitos tipos de conectores e *interfaces* distintos que poden usar MIDI, polo que existen gran cantidade de dispositivos que o utilizan, como os videoxogos e os teléfonos móbiles.
**Valeriano Martínez García**, nado en Aldán (Cangas) en 1961 e finado en San Caetano (Santiago de Compostela) o 6 de outubro de 2021, chamado tamén **Tito Martínez**, foi un economista, funcionario e político galego que chegou a ser conselleiro de Facenda da Xunta de Galicia.

Traxectoria
-----------

Licenciouse en Económicas e Empresariais pola Universidade de Santiago de Compostela e diplomouse en Xestión de Xerencia Hospitalaria pola Escola de Alta Dirección e Administración. En 1985 aprobou as oposicións para ser funcionario do corpo superior de administración xeral da Consellería de Facenda. 

Na administración autonómica foi primeiro director xeral de Recursos Humanos do Sergas (1996-2002), e despois director xeral de Transporte ás ordes directas de Núñez Feijoo a partir de 2003. Cando logo das eleccións de 2005 o PP perde o goberno, é nomeado auditor do Consello de Contas de Galicia, ata que coa vitoria de Núñez Feijoo en 2009 é nomeado secretario xeral da presidencia da Xunta.

O 9 de febreiro de 2015 foi designado para ocupar o cargo de conselleiro de Facenda do goberno galego, baixo a presidencia de Alberte Núñez Feijoo. Uns meses despois concorreu nas listas do PPdeG e foi elixido deputado no Parlamento de Galicia nas autonómicas de 2016.

En xaneiro de 2017 renunciou ao cargo de deputado no Parlamento de Galicia para darlle entrada a outras persoas no hemiciclo do Hórreo. Volveu ser elixido nos comicios de 2020 como deputado e en setembro de 2021 de novo volveu deixar o escano a canda moitos dos outros deputados que tamén eran conselleiros.

O 6 de outubro de 2021 faleceu dun infarto mentres traballaba no edificio administrativo da Xunta de Galicia en San Caetano. Na súa lembranza colocouse unha placa nos xardíns deste complexo.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Helena Muñoz Fonteriz** |  **Conselleiro de Facenda** 2015 - 2021 | Sucesor:**Miguel Corgos** |

Vida persoal
------------

Casara e tivo un fillo. Viviu as últimas décadas da súa vida en Bueu.

Notas
-----

1. ↑  Redacción (6 de outubro de 2021). "Pesar polo falecemento do conselleiro de Facenda, Valeriano Martínez, aos 60 anos de idade". *nosdiario.gal*. Consultado o 8 de outubro de 2021.
2. 1 2 3  S, R. (2021-10-06). "Muere Valeriano Martínez, conselleiro de Facenda". *Faro de Vigo* (en castelán). Consultado o 2021-10-06.
3. ↑  *Román Rodríguez y Valeriano Martínez, nuevos conselleiros*, nova aparecida no diario *El País* o 9 de febreiro de 2015. *(en castelán)*
4. ↑  AMP.- Renuncian á súa acta de deputado os conselleiros de Facenda, Infraestruturas, Cultura, Sanidade e Medio Rural
5. ↑  "Feijóo hace renunciar al escaño del Parlamento de Galicia a 7 de sus conselleiros". *La Región* (en castelán). 2021-09-15. Consultado o 2021-09-15.
6. ↑  "Derradeira homenaxe a Valeriano Martínez en San Caetano". *G24*. Consultado o 2021-12-16.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Valeriano Martínez Modificar a ligazón no Wikidata*** |
**Silvia Rodríguez Díaz**, nada en Portomarín o 9 de xaneiro de 1976, é unha política galega do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

Licenciada en Historia, filla dun concelleiro do PSdeG-PSOE de Portomarín nos anos oitenta. Presentouse ás eleccións municipais de 2003 encabezando a candidatura socialista de Portomarín, logrando 2 concelleiros. Nas municipais de 2007 encabezou de novo o PSdeG-PSOE e logrou 3 concelleiros, polo que foi elixida alcaldesa co apoio do BNG. Nas municipais de 2011, pese a melloralos seus resultados, perdeu a alcaldía en favor do PPdeG ao lograr este a maioría absoluta. Volveu a encabezala candidatura socialista en 2015 e 2019 sen conseguir recuperala alcaldía, se ben consigueu mellores rexistros que nas anteriores ocasións.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Eloy Rodríguez López** |  **Alcaldesa de Portomarín** 2007 - 2011 | Sucesor:**Juan Carlos Serrano López** |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Portomarín

### Ligazóns externas

* Noticia en *El Progreso*
* Noticia en *Faro de Vigo*
Elvis Presley
O **rock and roll** ou **rock'n'roll** é un xénero musical orixinado na década de 1950, a partir do chamado rhythm and blues, música negra estadounidense.

Historia e características
--------------------------

As diferenzas do Rock coas músicas das que provén, (Country e Blues, son máis de énfase e de actitude que puramente musicais. A finais dos corenta comezaron a aparecer fusións entre os dous estilos, "Moving all over" (Hank Williams, 1947) e "Rocket 88" (Jackie Brenston, 1951) poden ser consideradas mostras iniciais de Rock, pero até que aparece a rebelión xuvenil, os topetes e o sexo entre adolescentes, a poder ser no asento traseiro dun automóbil, non se pode falar de Rock.

Por primeira vez os mozos non querían levar a vida dos seus pais e facían desta diferenza unha cuestión cultural. O rock canalizouna, deulle nome, serviulle de trilla sonora e moito máis que é difícil de comprender hoxe. Como ben dixo John Lennon, antes de Elvis Presley non había nada. A continuidade vese tamén en que a formación clásica do rock é aquela do Blues eléctrico de Chicago da que evolucionou principalmente: Voz, dúas guitarras, baixo e batería. Pese a tantas cousas en común non se pode falar do rock como un blues tocado por brancos, ao blues faltáballe o carácter explosivo e as gañas de vivir que transmiten desde os primeiros discos de Rockabilly até os Sex Pistols.

A partir de 1955 houbo unha explosión que abaneou os Estados Unidos. O rock invadiu as emisoras, os cines, as salas de baile e indignou á sociedade benpensante que contraatacou co escándalo Payola. A era do rock acabou en 1959, coa morte de Buddy Holly, Chuck Berry, Bo Diddley no caldeiro e Elvis facendo a mili en Alemaña, habería que agardar a que a semente prendese en Inglaterra e volvese no 1964 en forma de British Invasion para que o rock se convertese na plétora de variedades musicais co que o asociamos hoxe.

A invasión significou moitas cousas, desde unha volta ás raíces negras do rock até unha ampliación da súa base social e unha dignificación como forma artística, despois de discos como o "Revolver" dos Beatles ou o "Pet Sounds" dos Beach Boys o rock transcendeu o seu carácter de revolta xuvenil. Os setenta viron a disgregación da até entón sólida comunidade, por un lado os "dinosauros" (superbandas que facían tours interminábeis e tiñan un grande éxito repetindo o que fixeran nos sesenta) e o Rock sinfónico, por outro a música disco crearon un ambiente para a revolución do punk, que se musicalmente era un regreso á primitiva agresividade e proximidade do R'n'R, estética e politicamente significou unha ruptura que acentuou a división existente: un punk odiaba a un fan do rock comercial, nunha dicotomía que aínda se mantén.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7749
* BRE: 3513642
* EBID: ID
* GEC: 0139777
* GND: 4076762-0
* NKC: ph224438
* Treccani: rock-and-roll

 |
**Silvestre Rodríguez Lorenzo** é un político galego.

Traxectoria
-----------

Nas eleccións municipais de 2003 encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE á alcaldía de Baltar e foi elixido alcalde co apoio do BNG, sucedendo a José García Sanmiguel. O goberno bipartito durou pouco, pois os dous concelleiros do BNG saíron do goberno e os tres concelleiros socialistas completaron a lexislatura en minoría. Nas municipais de 2007 Silvestre Rodríguez encabezou a candidatura de Terra Galega, pero non foi elixido concelleiro.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José García Sanmiguel** |  **Alcalde de Baltar** 2003 - 2007 | Sucesor:**José Antonio Feijoo Alonso** |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Baltar

### Ligazóns externas

* El PSOE cambia alcalde polémico por empresario prometedor en Baltar, y el regidor socialista anuncia lista independiente *(en castelán)*
* El PSOE gana para su candidatura en Baltar a la veterana cabeza de lista del BNG *(en castelán)*
Estrutura dun ión sulfonato típico.
Un **sulfonato** é un sal ou éster dun ácido sulfónico. Contén o grupo funcional *R*-SO2O-.

Sales sulfonatos
----------------

Os anións coa fórmula xeral *R*SO2O− denomínanse sulfonatos. Son as bases conxugadas de ácidos sulfónicos coa fórmula *R*SO2OH. Como os ácidos sulfónicos tenden a ser ácidos fortes, os correspondentes sulfonatos son bases febles. Debido á estabilidade dos anións sulfonato, os catións de sales de sulfonato como o trifalto de escandio teñen aplicacións como ácidos de Lewis.

Unha reacción orgánica clásica para a preparación de sulfonatos é a que se produce entre un haluro de alquilo e un sulfito como o sulfito de sodio, que foi descrita primeiramente por Adolph Strecker en 1868 (**alquilación de sulfito de Strecker**). A reacción xeral é:

RX + M2SO3 → RSO3M + MX
O ioduro utilízase como un catalizador.

Éster sulfónico
---------------

Os ésteres coa fórmula xeral *R1*SO2O*R2* denomínanse *ésteres sulfónicos*. Os membros desta categoría denomínanse analogamente a como se denominen os ésteres carboxilo ordinarios. Por exemplo, se o grupo *R2* é un grupo metilo e o grupo *R1* é un grupo trifluorometilo, o composto resultante chamarase metil trifluorometanosulfonato.

Os ésteres sulfónicos utilízanse como reactivos en síntese orgánica, principalmente porque o grupo *R*SO2O- é un bo grupo saínte en reaccións Sn1, Sn2, E1 e E2. O metil triflato, por exemplo, é un reactivo metilante forte. Utilízanse comunmente para darlle solubilidade en auga a compostos que forman enlaces cruzados con proteínas como a N-hidroxisulfosuccinimida (Sulfo-NHS), o BS3, o Sulfo-SMCC etc.

### Sultonas

Os ésteres cíclicos sulfónicos denomínanse **sultonas** (non confundir con sulfonas). Un exemplo é a 1,3-propano sultona. Algunhas sultonas son intermediarios de vida curta, utilizados como axentes alquilantes fortes para introducir un grupo sulfonato cargado negativamente. En presenza de auga, hidrolízanse lentamente a ácidos hidroxi sulfónicos. As sultonas oximas son intermediarios clave na síntese do fármaco anticonvulsivo zonisamida.

Exemplos
--------

* Mesilato (metanosulfonato), CH3SO2O-

* Triflato (trifluorometanosulfonato), CF3SO2O-

* Esilato (etanosulfonato), C2H5SO2O-
* Besilato (bencenosulfonato), C6H5SO2O-
	+ Tosilato (*p*-toluenosulfonato), CH3C6H4SO2O-

Notas
-----

1. ↑  *Ueber eine neue Bildungsweise und die Constitution der Sulfosäuren* Annalen der Chemie und Pharmacie Volume 148, Issue 1 , Pages 90 - 96 (p 90-96) **1868** doi 10.1002/jlac.18681480108
2. ↑  R. J. Cremlyn "An Introduction to Organosulfur Chemistry" John Wiley and Sons: Chichester (1996). ISBN 0 471 95512 4.
3. ↑  Mondal, Shovan (2012). "Recent Developments in the Synthesis and Application of Sultones". *Chem. Rev* **112**: 5339–5355. doi:10.1021/cr2003294.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Sulfato
* Sulfóxido
* Sulfonilo
* Sulfoxilo
* Sulfona

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q922718
* BRE: 4173060
* GEC: 0144323
* MAG: 2778894819

 |