Nai con fillos nos ombros. Chaco boliviano. Gran Chaco
A **maternidade** é a condición de nai, o feito de traer un bebé ao mundo. Por extensión o termo designa tamén o estabelecemento hospitalario onde se atende as mulleres durante o embarazo, parto e puerperio, así como os lactantes. É un concepto que abrangue moitos puntos de vista e o uso en plural. No século XX e XXI iniciáronse varios debates sobre a maternidade, sobre todo desde o pensamento feminista nos que se cuestiona a súa transcendencia no económico, político e social.

Etimoloxía
----------

Procede de matrem (*mater*-*matris*) e está próxima en morfoloxía e significado a *matrix*, matriz.

Definición
----------

Segundo a historiadora Rosa María Cid López remite a feitos biolóxicos, funcións sociais, representación simbólica e a unha construción cultural e social.

A maternidade vista desde o feminismo
-------------------------------------

Simone de Beauvoir
Antes que o estudo da historia foi o feminismo o que se ocupou da análise da maternidade.

Hai diferentes análises de como enfrontou a primeira onda do feminismo a maternidade. Anne Cova analiza que en numerosos países servíronse da maternidade como trunfo para penetrar na esfera pública reivindicando dereitos para as nais e para as mulleres en xeral. Carmen Suárez Suárez denomina feminismo maternalista ou maternalismo feminista á reivindicación desde o feminismo de dereitos especiais ou específicos para as mulleres por ser nais nas primeiras décadas do século XX.

Na segunda onda do feminismo no feminismo da igualdade a maternidade foi cuestionada desde a necesidade de independencia que se analizaba coartada por esta. *O segundo sexo* de Simone de Beauvoir é clave nesta formulación. Logo, cobrou moita importancia a denuncia da imposición do modelo de muller e de familia na obra de Betty Friedan *The Feminine Mystique*..
Shulamith Firestone, na década de 1970, en *The Dialectic of Sex* (a dialéctica do sexo) propuxo unha maternidade artificial para superar a suxeición das mulleres á maternidade.

Adrienne Rich en *Of Woman Born: Motherhood as Experience and Institution* (Nacemos de muller. A maternidade como experiencia e institución) disocia a maternidade como experiencia da maternidade como institución e oponse á análise da segunda onda do feminismo. Rich considera que a maternidade é un espazo de poder que a muller ten que recuperar. 
O feminismo da diferenza compartiu esta visión na súa reivindicación dos valores culturalmente atribuídos ao feminino. Valores asociados á maternidade e á socialización diferenciada das mulleres. A maternidade está contemplada na obra de Luisa Muraro *L'ordine simbolico della madre* (A orde simbólica da nai).

Nas análises desde o feminismo, tamén foi importante o cuestionamento do amor maternal que fixo Elisabeth Badinter na súa obra *L'Amour en plus*  e a obra de Kate Millett.

Historia
--------

As transformacións sociais inflúen na forma de concibir e representar a maternidade, mais é un tema que aínda está pouco estudado.

No Antigo Exipto existían significados especiais na maternidade e que usualmente se manifestaban no hábito funerario.

Na investigación histórica na análise da maternidade en occidente estabelecen dous períodos diferenciados, antes e despois do século XVIII. Na antigüidade e na Idade Media habería unha desvalorización da maternidade relacionada coa énfase no poder paterno.
No século XVIII deseñaríase unha nova imaxe da relación da muller coa maternidade e unha exaltación do amor materno.

### Século XX

A Segunda República Española lexislou sobre a maternidade coa instauración do Seguro de Maternidade. Foi controvertido e xerou varios conflitos, sobre todo en Cataluña. No franquismo a Igrexa Católica e a Falange configuraron un modelo de muller tradicional que tiña na maternidade e a perpetuación da familia a súa misión suprema. 
No Estado Español considérase que unha figura importante na imposición dun modelo maternal foi a do médico Gregorio Marañón.

Na URSS concedeuse desde 1944 a Medalla á Maternidade ás nais que tivesen e educasen cinco fillos (segunda clase) ou seis e máis fillos (primeira clase).

A maternidade desde a antropoloxía
----------------------------------

A Antropoloxía clásica, Bronisław Malinowski, Margaret Mead, Claude Lévi-Strauss, non se interesou pola maternidade. Comezou a ser obxecto de estudo na década de 1970 coa aparición da antropoloxía feminista.

Conceptualización da maternidade
--------------------------------

Sharon Hays elaborou o concepto de maternidade intensiva para denominar o tipo de maternidade que se desenvolveu nas décadas de 1970 e 1980 nos países ricos.

Sepáranse como distintos conceptos a maternaxe da maternidade.

Para Celia Amorós o proxecto de ter un fillo cando é un proxecto dunha maternidade pensada, cando é un proxecto humano, non é inmanencia, non é mera repetición da vida, é transcendencia.

No plano político considérase que falar da maternidade tanto apunta ao dereito de ser nai e de vivenciar unha maternidade plena como ao dereito da muller de escoller non ser nai.

Para Elisabeth Badinter a maternidade converteuse nunha nova forma de escravitude como resultado da crise económica nos inicios do século XXI en Europa.. Desde a heterodoxia Casilda Rodrigáñez Bustos considera que a maternidade está robotizada.

No plano económico para Carolina del Olmo a maternidade é "un lugar atravesado pola economía, a política e a moral e que ao mesmo tempo constitúe o centro da nosa estrutura social e lle dá forma ao sentido común e á ética compartida".

No século XXI hai unha familia posfamiliar para a que foi preciso que houbese varias disociacións sucesivas, o sexo con respecto á reprodución, a maternidade con respecto ao matrimonio e a maternidade con respecto á parella.

Desde a antropoloxía cultural, como explica a antropóloga Henrietta Moore, *en todas as sociedades as mulleres dan a luz, mais este feito non merece sempre idéntico recoñecemento*. Para Cristina Palomar Verea "A maternidade non é un "feito natural", senón unha construción cultural multideterminada, definida e organizada por normas que se desprenden das necesidades dun grupo social específico e dunha época definida da súa historia." Para Perrot a maternidade non comeza co embarazo, xa que para moitas mulleres a maternidade é fonte de identidade aínda cando non fose unha etapa vivida.

En España a propia definición do que é a maternidade quedou traspasada polo cuestionamento da súa existencia máis aló do biolóxico nas sociedades patriarcais e da súa non equiparación e secundarización con respecto da paternidade no libro *El vacío de la maternidad* de Victoria Sau:

> 
> 
> *A maternidade biolóxica (concepción, embarazo e parto) así como por extensión a crianza, non pode ser considerada maternidade desde unha perspectiva de rango humano se non vai seguida da súa correspondente transcendencia no económico, político e social. A Nai foi rebaixada á condición de funcionaria do Pai*.
> 
> 

A situación legal sobre os permisos de maternidade e de paternidade están converxendo en 2018 en Galiza.. A confluencia pode ser considerada como un índice de maior corresponsabilidade.

> 
> 
> Para apoiar o valor social da maternidade e a paternidade é preciso evitar os efectos negativos da maternidade nos dereitos das mulleres e promover a consideración da paternidade nun contexto familiar e social de corresponsabilidade, de acordo cos novos modelos de familia
> 
> 

Marga Tojo en *Maternidade fóra de catálogo* escribe un ensaio sobre a maternidade  no que considera que 

> 
> 
> os debates da maternidade non se limitan, como con frecuencia se suxire, a dilemas interiores irresolúbeis (...) Temos diante tamén un dilema exterior. Unha situación social analizábel. A procura da corresponsabilidade inclúe sinalar a función dos gobernos no benestar da infancia e a súa implicación na precarización da crianza.
> 
> 

Diana López Varela escribiu *Maternofobia* que analiza as presións cara a ela na vida das mulleres.

Susana Carro investiga na construción simbólica e xurídica da maternidade.

Na ciencia
----------

Desde o sexismo científico opúxose intelecto e maternidade.

A científica María de la Fuente propuxo no século XXI mecanismos correctores para que a maternidade non limitase as carreiras científicas.

No asociacionismo
-----------------

Da maternidade compartida xorden asociacións de acción política como o caso das Nais de Praza de Maio ou o caso das nais contra a droga no xermolo de Érguete.

Na arte
-------

*Artigo principal**:* Maternidade na arte.
A maternidade está amplamente representada na arte sendo central a través da representación da Virxe María evolucionado o seu tratamento na arte contemporánea.

Na socioloxía
-------------

En 2016 Orna Donath publicou un ensaio sobre a maternidade como unha opción valorada desde o arrepentimento.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *maternidade*.
2. ↑  "Maternidades: ser o no ser (madre)". *eldiario.es* (en castelán). Consultado o 2019-10-12.
3. ↑  Tembrás, Dores (21 de marzo de 2019). "Maternidades". *Luzes*. Consultado o 21 de maio de 2019.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Cid López, Rosa María. Atti del VI Congresso della Societá Italiana delle Storiche, Il Poligrafo, ed. *La maternidad en Occidente. Reflexiones desde el feminismo y la historia* (en Castelán).
5. ↑  Cova, Anne. "História da Maternidade: em que ponto estamos?1" (PDF) (en portugués). Consultado o 26 de xaneiro de 2018.
6. ↑  *Maternidades : (de)construcciones feministas*. Oviedo: Krk Ediciones. 2009. p. 147. ISBN 9788483671610. OCLC 588972188.
7. 1 2  Sánchez, C.: *Simone de Beauvoir: Del sexo al género*.
8. ↑  Fernández Pujana, Irati (Setembro de 2014). *Feminismo y maternidad: ¿una relación incómoda?* (en español). Emakunde. p. 44. ISBN 978-84-697-1242-9.
9. ↑  Sánchez Benítez, Natalie (Abril de 2016). *La experiencia de la maternidad en mujeres feministas* (en español). Nómadas 44. p. 257.
10. ↑  Fernández Pujana, Irati (Setembro de 2014). *Feminismo y maternidad: ¿una relación incómoda?* (en español). Emakunde. p. 27. ISBN 978-84-697-1242-9.
11. ↑  Jamille, Márcia. "Ser mãe no Egito Antigo" (en portugués). Consultado o 30 de xaneiro de 2018.
12. ↑  Sobottka Rolim de Moura, Solange Maria; Araújo, Maria de Fátima (2004). PSICOLOGIA CIÊNCIA E PROFISSÃO, ed. "A Maternidade na História e a História dos Cuidados Maternos" (PDF) (en portugués). p. 47. Consultado o 26 de xaneiro de 2018.
13. ↑  Giménez Baeza, Estela. Universidad Autónoma de Barcelona, ed. "Segunda República: Relaciones laborales y género" (PDF) (en Castelán). p. 3. Consultado o 28 de xaneiro de 2018.
14. ↑  Martínez Cuesta, Francisco Javier. Revista de Comunicación y Salud, ed. "Maternidad y primer franquismo" (en Castelán). Arquivado dende o orixinal o 06 de febreiro de 2018. Consultado o 28 de xaneiro de 2018.
15. ↑  Volodin, A.; Merlai, H. (1997): *Медаль CCCP - Medals of the URSS*. Riga. ISBN 5-7062-01110
16. ↑  Fernández Pujana, Irati (Setembro de 2014). *Feminismo y maternidad: ¿una relación incómoda?* (en español). Emakunde. p. 24. ISBN 978-84-697-1242-9.
17. ↑  Gimeno, Beatriz. Revista Anfibia, ed. "Madres en la trampa del amor romántico". Consultado o 25 de xaneiro de 2018.
18. ↑  Sobottka Rolim de Moura, Solange Maria; Araújo, Maria de Fátima (2004). PSICOLOGIA CIÊNCIA E PROFISSÃO, ed. "A Maternidade na História e a História dos Cuidados Maternos" (PDF) (en portugués). p. 45. Consultado o 26 de xaneiro de 2018.
19. ↑  Youtube (ed.). "Teoría feminista. Celia Amorós". Consultado o 8 de maio de 2018.
20. ↑  Souza, Lizandra (10 de decembro de 2016). Diarios de uma feminista, ed. "Maternidade e feminismo, um diálogo pertinente" (en portugués). Consultado o 24 de xaneiro de 2018.
21. ↑  Lara, Sandra (1 de febreiro de 2016). Pikara Magazine, ed. "La verdadera evolución de la especie. Un artículo sobre la no maternidad" (en Castelán). Consultado o 24 de xaneiro de 2018.
22. ↑  Cejudo, Conchi. Cadena Ser, ed. "Elisabeth Badinter: "La maternidad es una nueva forma de esclavitud"" (en Castelán). Consultado o 1 de febreiro de 2018.
23. ↑  Blog. Todo es lo mismo (ed.). "Entrevista a Casilda Rodrigáñez". Consultado o 8 de febreiro de 2018.
24. ↑  "Camiñamos cara a un mundo no que coidar persoalmente dos teus fillos vai ser un luxo", entrevista de Marcos Pérez Pena a Carolina del Olmo en *Praza Pública*, 21 de xaneiro de 2018.
25. ↑  Barceló Tous, María Inmaculada. Revista de Antropología Ibeoamericana, ed. "Un camino hacia la maternidad pospatriarcal" (PDF) (en Castelán). p. 133. Consultado o 29 de xaneiro de 2018.
26. ↑
27. ↑  Palomar Verea, Cristina (2005). "Maternidad: historia y cultura". *La Ventana* (22).  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
28. ↑  Barceló Tous, María Inmaculada. Revista de Antropología Ibeoamericana, ed. "Un camino hacia la maternidad pospatriarcal" (PDF) (en Castelán). p. 133. Consultado o 29 de xaneiro de 2018.
29. ↑  Victoria Sau. *El vacío de la maternidad*.
30. ↑  Pérez Pena, Marcos. Praza Pública, ed. "Só 293 pais galegos compartiron o permiso de maternidade en 2017". Consultado o 2 de febreiro de 2018.
31. ↑  "II Plan estratéxico de igualdade de oportunidades entre mulleres e homes da USC 2014-2018" (PDF). p. 12. Consultado o 2 de febreiro de 2018.
32. ↑  Dopico, Montse. Praza Pública, ed. "Marga Tojo: "Reducir a maternidade a unha guerra entre malas nais e hipernais non axuda. Debilita, divide, quita a voz"". Consultado o 16 de abril de 2018.
33. ↑  Tojo, Marga (marzo de 2018). "Maternidade fóra de catálogo". *Luzes* (54): 91.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
34. ↑  López Varela, Diana (2 de xuño de 2019). *"Las generaciones anteriores de mujeres estaban menos sometidas que ahora a la presión de 'la buena madre"*. *eldiario.es* (en castelán). Entrevista con Marta Borraz. Consultado o 3 de xuño de 2019.
35. ↑  "El sexismo «científico» en la Europa decimonónica | Ciencia y más". *Mujeres con ciencia* (en castelán). 2015-03-09. Consultado o 2020-06-16.
36. ↑  de la Fuente, María (12 de febreiro de 2021). *"Non se trata de priorizar a carreira científica ou a maternidade. As dúas deben ser compatibles"*. *Praza Pública*. Entrevista con Marcos Pérez Pena. Consultado o 12 de febreiro de 2021.
37. ↑  "Las madres viguesas contra la droga cumplen 35 años". *Atlántico* (en castelán). 2020-10-07. Consultado o 2021-01-08.
38. ↑

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández Pujana, I. (2014): *Feminismo y maternidad: ¿Una relación incómoda?*. Gasteiz: Emakunde.
* Patricia Merino Murga *Maternidad, Igualdad y Fraternidad*
* Jacqueline Rose. *Madres: un ensayo sobre la crueldad y el amor*. *(en castelán)*
* Adrienne Rich. *Of Woman Born: Motherhood*, 1976 *(en inglés)*
* *Las mujeres y los niños primero. Discursos de la maternidad*. Ángeles de la Concha (coord.) Raquel Osborne (coord.) ISBN 978-84-7426-693-9, 2004
* Yvonne Knibiehler. *Histoire des méres et de la maternité en Occident*, 2002. ISBN 9782130528609*(en francés)*
* Gisela Bock e Pat Thane, *Maternity and Gender Policies Women and the Rise of the European Welfare States, 1880-1950s*, 1991, ISBN 0415047730.*(en inglés)*
* Marina d´Amelia. *Storia della Maternita*, 1997. *(en italiano)*
* *Maternidades. (De)construcciones feministas*. Carmen Suárez Suárez editora. Ediciones KRK. 2009. Alternativas colección.
* Esther Vivas. *Mamá desobediente. Una mirada feminista a la maternidad*. Capitán Swing. 2019 *(en castelán)*
* *Debates sobre la maternidad : desde una perspectiva histórica (siglos XVI-XX)*. Barcelona: Icaria Editorial. 2010. ISBN 9788498882339. OCLC 676870930.
* Mesa Redonda "LA REPRESENTACIÓN CULTURAL DE LA MATERNIDAD" Arquivado 10 de xullo de 2020 en Wayback Machine.*(en castelán)*
* Rábade Villar, María do Cebreiro. *Maternidades virtuosas. Unha crítica aos modelos profesionais de crianza*. Galaxia.

### Outros artigos

* Nai
* Feminismo
* Maternidade libre
* Aborto
* Lactación
* Embarazo
* Permiso por maternidade
* Tristeza da maternidade
* Depresión posparto

### Ligazóns externas

* "La maternidad sale del armario", artigo de Laura Freixas en *La Vanguardia*, 7 de outubro de 2017 *(en castelán)*.
* Múltiples feminismos y discursos sobre las maternidades Arquivado 14 de agosto de 2015 en Wayback Machine. conferencia de Lorena Saletti *(en castelán)*.
* Luisa Muraro. El orden simbólico de la madre. En pdfArquivado 10 de agosto de 2018 en Wayback Machine.

1. ↑  Merino Murga, Patricia (20 de xuño de 2018). "Maternidad y políticas: confusiones, falsedades y mandatos". *El Diario* (en español). Consultado o 21 de xuño de 2018.
2. ↑  Zas Marcos, Mónica (26 de xuño de 2018). ""Una madre no tiene permitido, bajo ningún concepto, ser un sujeto sexual"". *El Diario*. Consultado o 2 de xullo de 2018.