| Tritón marmorado |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Amphibia |
| Orde: | Urodela |
| Familia: | Salamandridae |
| Xénero: | *Triturus* |
| Especie: | ***T. marmoratus*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Triturus marmoratus***(Latreille, 1800) |
|  |

O **tritón marmorado** ou **tritón verde** (*Triturus marmoratus*) é unha especie de anfibio caudado pertencente á familia dos salamándridos.

Descrición
----------

O tritón marmorado ten cor castaña escura ou negra e presenta manchas verdes de forma irregular. Os machos adultos teñen unha raia branca ou beixe no rabo e presentan unha crista dorsal durante a época de reprodución. Esta raia é relativamente pequena comparada coas dos seus parentes, os tritóns cristados, e lixeiramente maior ca o da súa especie irmá, o tritón pigmeo. As femias e os exemplares xuvenís non presentan crista dorsal, mais si unha raia vermella ou alaranxada. O ventre pode ir desde o beixe até o negro, podendo presentar un número variábel de manchas brancas ou negras.

Distribución xeográfica
-----------------------

O tritón marmorado ten o seu hábitat no suroeste de Francia e no centro de España e Portugal. Aínda que sexan bastante comúns nestas áreas, non se encontran facilmente pois normalmente permanecen en lugares escondidos, como debaixo de troncos caídos, rochas, ou outros lugares húmidos. Durante a época de reprodución, que vai de xaneiro até maio, poden encontrarse en charcos, gabias, estanques, pozos e outros lugares con auga estancada.

En Francia, vive en simpatría co tritón cristado (*Triturus cristatus*). Ao sur, está en parapatría co tritón pigmeo (*Triturus pygmaeus*). O límite de distribución destas dúas especies acompaña aproximadamente o Sistema Central en España, co tritón marmorado ocupando as vertentes norte e o pigmeo a ocupar as planicies ao sur. En Portugal, o límite acompaña o río Texo até a zona de Abrantes.

Reprodución
-----------

*Triturus marmoratus* en Trasalba, Amoeiro
A reprodución nesta especie non comporta copulación, non obstante a fertilización é interna. O modo de reprodución é compartido cos outros membros do xénero *Triturus*. Nos lugares de reprodución, o macho realiza unha 'danza' ritual consistente en sucesivos golpes laterais co rabo en fronte da femia, que permanece relativamente apática durante todo o proceso. Despois, o macho deposita un espermatóforo que a femia recollerá (aínda que non sempre) coas patas, e encamiñará á cloaca.

Trala fecundación, fórmanse os ovos, que serán depositados individualmente en follas de vexetación acuática. A femia dobra a folla onde depositou o ovo para escondelo dos predadores.

Algúns días despois de seren depositados, o 50% dos ovos morren debido á chamada síndrome do cromosoma-1. Esta síndrome resulta da necesidade, nos tritóns do xénero *Triturus*, de que os dous cromosomas 1 teñan tamaños diferentes, aínda que a razón exacta non sexa polo momento coñecida.

Algúns estudos revelaron que os tritóns marmorados usan as estrelas para se orientaren camiño dos lugares de reprodución.

Notas
-----

1. 1 2  Conde Teira, M. A. (1996): "Acerca dos nomes dos anfibios e réptiles galegos" Arquivado 27 de agosto de 2016 en Wayback Machine. en *Cadernos de Lingua, 13*, páx. 84. Real Academia Galega.
2. ↑  Francillon-Vieillot, Helene; Arntzen, J. W.; Geraudie, Jacqueline (1990-03). "Age, Growth and Longevity of Sympatric Triturus cristatus, T. marmoratus and Their Hybrids (Amphibia, Urodela): A Skeletochronological Comparison". *Journal of Herpetology* **24** (1): 13. doi:10.2307/1564284.
3. ↑  M. García-París, B. Arano, & P. Herrero (2001). "Molecular Characterization of the contact zone between Triturus pygmaeus and T. marmoratus (Caudata: Salamandridae) in Central Spain and their taxonomic assessment.". *Revista Española de Herpetología* **15**: 115–126.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
4. ↑  J. W.Arntzen e G. Espregueira Themudo (2008). "Environmental parameters that determine species geographical range limits as a matter of time and space". *Journal of Biogeography* **35**: 1177–1186. doi:10.1111/j.1365-2699.2007.01875.x.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
5. ↑  Macgregor, H. C. and H. Horner. 1980. Heteromorphism for chromosome 1, a requirement for normal development in crested newts. Chromosoma 76:111-122.
6. ↑  Diego-Rasilla, Javier F.; Luengo, Rosa M. (2002-09-01). "Celestial orientation in the marbled newt (Triturus marmoratus)". *Journal of Ethology* (en inglés) **20** (2): 137–141. ISSN 1439-5444. doi:10.1007/s10164-002-0066-7. Consultado o 22 de xaneiro de 2021.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Arntzen, J.W. Jehle, R. Bosch, J. Miaud, C. Tejedo, M. Lizana, M. Martínez-Solano, I. Salvador, A. García-París, M. & Gil, E.R. 2004. *Triturus marmoratus* Arquivado 26 de setembro de 2008 en Wayback Machine.. In: IUCN 2007. 2007 IUCN Red List of Threatened Species. <www.iucnredlist.org>. Consultado o 13 de setembro de 2008.
* Ferrand de Almeida, N. Ferrand de Almeida, P. Gonçalves, H. Sequeira, F. Teixeira, J. e Ferrand de Almeida, F. 2001. Guia FAPAS Anfibios e Répteis de Portugal. FAPAS-Cámara Municipal de Porto. Porto.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Amphibiaweb: 4300
* EOL: 332572
* EUNIS: 823
* FE: 177863
* FE-New: ID
* Fossilworks: 252937
* GBIF: 2431886
* iNaturalist: 27712
* IRMNG: 10597839
* ITIS: 668406
* IUCN: 59477
* NBN: NHMSYS0000376071
* NCBI: 8328
* SeaLifeBase: 66860
* TAXREF: 163
* uBio: 6917387

 |