**Catai** ou **Cataio** ás veces transcrito **Katai**, é un nome alternativo para China, orixinado da palabra ***quitai*** ou ***khitai***  (契丹, *Qìdān* ), nome dun pobo nómade que fundou a dinastía Liao, que dominou a maior parte do norte da China desde 907 até 1125, e que tiña un estado propio (o Kanato de Kara-Khitai) centrado arredor do territorio correspondente ao actual Kirguizistán, durante un século máis.

Orixinalmente "Catai" ou "Cataio" era o nome empregado polos europeos e os asiáticos occidentais e centrais para o norte da China, é dicir, a propia China, onde comezou a civilización chinesa e a etnia Han. O termo estendeuse rapidamente en Europa despois da publicación do libro de Marco Polo que se refería ao sur da China como ***Manji***.

Historia
--------

Unha forma do nome *Cathai* aparece nun documento uigur maniqueísta de arredor do ano 1000. O nome rapidamente fíxose igualmente coñecido na Asia Central islámica ; cando, en 1026, a corte dos Ghasnevid (en Gasni, no actual Afganistán), foi visitada por enviados do gobernante Liao e foi descrito como un Qata *Khan* ( *Qatā Ḫan* ), é dicir, o gobernante de Qaha; Cata ou Quita (*Qitā* ) aparece tamén nos escritos de Al Biruni e Abu-said Gardezí nas décadas seguintes. O erudito e administrador persa Nizan Almulque (1018–1092) menciona a *Quita* e a *China* no seu *Libro sobre a Administración do Estado*, ao parecer como dous países distintos,  (presumibelmente referíndose aos imperios Liao e Songue, respectivamente).

A forma do nome no mundo islámico sobreviviu finalmente á substitución da dinastía Liao Quitai pola dinastía Jin, de orixe jurchem, a principios século XII. Ao describir a caída do Imperio Jin ante os mongois (1234), a historiografía persa describiu o país conquistado como *Khitāy* ou *Djerdaj Khitāy* (é dicir, "o Cathay jurchém"). Os propios mongois, na súa *Historia Secreta* (século XIII), falan tanto de Quitals como de Karakital.

Cando os viaxeiros europeos e árabes comezaron a chegar ao Imperio Mongol, describiron o norte da China controlado polos mongois como "Catai" (tamén "Cathay" e varias outras variantes). O nome apareceu nos escritos de Xoán de Plano Carpini (c. 1180 - 1252) (como *Kitaia* ), Guillerme de Rubruck (c. 1220 - c. 1293) (como *Cataya* ou *Cathaia* ). Rashidadim de Hamadan, Ibn Batuta e Marco Polo referíanse ao norte da China como Cathay, mentres que a parte sur do territorio chamábase *Mangi*, *Manzi*, *Chin* ou *Sin*.

Nalgunhas linguas, especialmente o ruso, *Cathay* (Китай, *Kitai* ) aínda é o nome moderno de China.

Progresión etimolóxica
----------------------

Esta é a progresión etimolóxica que sufriu o termo ao ser usado en territorios occidentais:

* Mongol / Mongol clásico : *Khyatad* (Хятад) / *Kitad*
* Uigur (China Occidental): خىتاي, *Xitay*
* Casaco : قىتاي, Қытай, *Qıtay*
* Tártaro de Kazán ( Rusia Central): *Qıtay*
* Ruso : *Kitay* (Китай)
* Búlgaro : *Kitay* (Китай)
* Latín medieval : *Cataya*, *Kitai*
* Castelán : *Catay*
* Italiano : *Catai*
* Portugués : Cataio
* Inglés, alemán, holandés, idiomas escandinavos : *Cathay*

Notas
-----

1. ↑  Tamén é mencionada na forma anglicizada, **Cathay**.
2. ↑  *Cathay*. Encyclopædia Britannica. 2009. Consultado o 23-6-2009.
3. ↑  Serrão, Joel. "Cataio". *Dicionário de História de Portugal* (en português) **2**. Porto. p. 22.
4. 1 2 3 4  Wittfogel (1946), p. 1
5. 1 2  Wittfogel (1946), p. 2

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Catai*** |

### Bibliografía

* Wittfogel, Karl A. e Chia-Sheng, Feng. *History of Chinese Society: Liao (907-1125)*. en *Transactions of the American Philosophical Society* (vol. 36, Part 1, 1946). Dispoñible en Google Books.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1050868
* EBID: ID
* GEC: 0016380
* MAG: 2780286540

 |