recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ladislau I**, en húngaro: '**László'**; nado o 27 de xuño de 1040 e finado o 29 de xullo de 1095, foi rei de Hungría de 1077 até a súa morte. Fillo de Bela I de Hungría e dunha princesa polaca, naceu en Polonia, onde o seu pai se refuxiara, polo que foi bautizado cun nome eslavo.

Ladislau foi canonizado pola Igrexa como **San Ladislau**, en húngaro: '**Szent László'**.

Traxectoria
-----------

Ladislau sucedeu ao seu irmán Geza I despois da súa morte en 1077. Pasou á historia como un dos responsables do fortalecemento do Reino de Hungría mediante a oficialización do cristianismo no país, aliándose co papado contra o emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico, colonizando a Transilvania e o Baixo Danubio, por levar o Siculo a territorio húngaro e loitar contra os pechenegos e os cumanos.

Ladislau I casou con Adelaida, filla de Rodolfo de Suabia e da súa segunda esposa, Adelaida de Turín. Tiveron polo menos 1 filla:

* Piroska, que casou co emperador Xoán II Comneno.

Á súa morte, en 1095, sucedeuno Colomano, fillo de Geza I.

Na literatura
-------------

Durante a Idade Media, Hungría xunto coa Península Itálica e o Sacro Imperio Romano Xermánico foi unha das terras das que máis xente partiu para Santiago de Compostela, sendo coñecido o culto ao apóstolo desde principios do século XII, e atopáronse paralelismos entre a figura do Santiago Matamouros e o culto ao rei Santo Ladislau I.

Floris Holik sinalou a sorprendente analoxía entre os poemas de Santiago e San Ladislau, engadindo estes últimos puideron ser froito da imitación consciente dos cantos na honra do apóstolo, o que facilitaría a memorización dos peregrinos. Sándor Bálint tamén destacou que ambos os santos son personaxes que loitan contra os "infieis", o que podería levar á súa eventual asociación posterior.

Notas
-----

1. ↑  Encyclopedia, Catholic (1913). "St. Ladislaus".
2. ↑  academia.gal (ed.). "Nome Ladislau na RAG". Consultado o 30 de xaneiro de 2023.
3. ↑  Anderle, Ádám (2007). *Hungría y España: relaciones milenarias*. Szeeged: Szegedi Egyetemi Kiadó.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ladislau I de Hungría Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Reino de Hungría
* Sacro Imperio Romano Xermánico
* Szentlászló

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Geza I** |  **Rei de Hungría** 1077 a 1095 | Sucesor:**Colomano** |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre unha personalidade é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q26486
* WorldCat
* VIAF: 54940356
* BAV: ADV10089229
* BNF: 16512787c
* BRE: 2130067
* CERL: cnp00395566
* DeutscheBio: 118568647
* EBID: ID
* FAST: 82375
* GEC: 0036271
* GND: 118568647
* ICCU: VIAV144994
* ISNI: 0000000107817257
* LCCN: n81132289
* NKC: jo2010604825
* NNDB: 000105070
* NTA: 114284350
* Orthodox Encyclopedia: 154999
* SUDOC: 137597762
* WikiTree: Arpadhazi-30

 |
**Ustica**, é unha illa de Italia, situada no Mar Tirreno a 67 km ao N.O. de Palermo (Sicilia). Ten unha superficie de preto de 8´65 km² cunha circunferencia de 12 km, e mide 3´5 km de longo por 2´5 km de ancho.

Xeoloxicamente afín ás Illas Eolias e de orixe volcánico; presenta un relevo de outeiros, vestixio de antigos volcáns ("Punta Maggiore", 244 m. "Garda di Turchi", 238 m.) que dividen á illa en dúas.

A illa, ademais, é unha das vinte que forman parte da "Reserva Natural Mariña" de Italia, o que a converte nun verdadeiro paraíso para o mergullo.

Historia
--------

Os fenicios habitaron a illa cara ao 1.500 A.C. Na antiga Grecia, foi chamada "Osteodes" (osario) en memoria dos miles de amotinados cartaxineses alí abandonados para morreren de fame no século IV A.C. Os romanos rebautizárono como Ustica, do latín "ustum" que significa "queimada", por mor das súas rocas negras características.

No século VI establécese na illa unha comunidade Beneditina, que foi rapidamente forzada a trasladarse por mor das inminentes guerras entre cristiáns e árabes. No medievo fallaron as tentativas de colonizala por causa de frecuentes incursións piratas, que utilizaron a illa como o seu refuxio.

Só a partir do século XVIII os Borbóns asentaron, esta vez de modo estable, a familias provenientes das Eolias e de Sicilia xunto cun centenar de soldados.

Durante o réxime fascista e ata 1950 Ustica foi utilizada como prisión.

Ambiente
--------

A característica natural máis destacada e peculiar e a presenza de numerosas grutas que se abren ao longo das altas costas. Cabe mencionar a: "Grotta Verde", "Grotta Azzurra", "Grotta della Pastizza", "Grotta dell'Ouro", "Grotta delle Colonne". Con todo, ao escasear a auga e os recursos hídricos na illa, ata a vexetación natural é escasa.

* Unha imaxe de Ustica polo serán.Unha imaxe de Ustica polo serán.
* Ustica vista desde o transbordador.Ustica vista desde o transbordador.
* Ustica panorama do porto e da cidadeUstica panorama do porto e da cidade
* Torre de Santa Maria preto do porto de UsticaTorre de Santa Maria preto do porto de Ustica
* Torre da Cruceta - UsticaTorre da Cruceta - Ustica
* Ustica costa norteUstica costa norte

Notas
-----

1. ↑  Dato Istat

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ustica Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

### Ligazóns externas

* Ustica Genealogy
* Ustica [*Ligazón morta*]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q192129
* WorldCat
* VIAF: 235960663
* DARE: 41241
* GeoNames: 6541326
* GND: 4124373-0
* NKC: ge822480
* OSM: 39708

 |
O ***Misterio de Elx*** (*Misteri d'Elx* en catalán) é un drama sacro-lírico relixioso que recrea a Durmición, Asunción e Coroación da Virxe María. Dividida en dous actos ou xornadas, a obra escenifícase cada 14 e 15 de agosto no interior da Basílica de Santa María, na cidade de Elx (Alacant).
Investigacións recentes sitúan a orixe da devandita obra arredor da segunda metade do século XV, contradicindo así ás tradicións locais, que a relacionan, por unha parte, coa conquista do Elx musulmán (1265) e, por outra, co achado da imaxe da Virxe, dentro dunha arca de madeira, o 29 de decembro de 1370, na próxima localidade costeira de Santa Pola.

Trátase da única obra no seu xénero que foi representada sen interrupción ata a actualidade, superando mesmo o impedimento que supuxo a prohibición de representar obras teatrais no interior das igrexas por parte do Concilio de Trento. Foi o Papa Urbano VIII quen, en 1632, concedeu ao pobo de Elx, a través dun rescrito pontificio, o permiso para continuar coa devandita representación, contra o intento de prohibición do bispo de Orihuela.

Todos e cada un dos personaxes son representados por varóns, tratando de respectar así a orixe litúrxico-medieval desta, que vetaba expresamente a aparición de mulleres neste tipo de representacións. O texto do *Misteri*, a excepción dalgúns versos en latín, está escrito en catalán antigo. A música é unha amálgama de estilos de diferentes épocas que inclúen motivos do medievo, do Barroco e do Renacemento.

A festividade recibiu numerosas condecoracións e recoñecementos, entre os que destaca a declaración o 18 de maio de 2001 como Obra Mestra do Patrimonio Oral e Inmaterial da Humanidade por parte da Unesco.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Misterio de Elx*** |

* Sitio web oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2115110
* WorldCat
* VIAF: 209944370
* GEC: 0026917
* MusicBrainz: ID
* NKC: kn20090210025

 |
Localización de Mónaco-Ville no Principado.
**Monaco-Ville** (do francés: *Cidade de Mónaco*) é un barrio de Mónaco que abrangue a zona máis vella do Principado, onde se atopa o recinto amurallado do Principado, o Palacio do Príncipe de Mónaco, a Catedral de San Nicolao e o Museo Oceanográfico. A súa poboación está estimada en 1.151 habitantes.

Descrición
----------

Monaco-Ville, tamén coñecida "Le Rocher" (*A Rocha*), é un dos tres tradicionais barrios de Mónaco, sendo os outros La Condamine e Monte Carlo. Con todo, en termos administrativos actuais, é unha do dez circunscricións.

É unha vella cidade fortificada, situada sobre un promontorio rochoso que se estende cara ao Mar Mediterráneo. O antigo nome de Monaco-Ville era *Monoecus*. Neste barrio atópase o Palacio do Príncipe, e preto do mesmo a Cathédrale de Monaco, unha edificación románica-bizantina que contén os restos dalgúns príncipes. Ademais atópase o Museo Oceanográfico de Mónaco, o cal foi fundado en 1910 por Alberte I, chegando a estar baixo a dirección de Jacques-Yves Cousteau. Unha das construcións máis antigas do Principado, a Capela da Misericoria, obra de 1639, é famosa por ser o punto de partida das procesións relixiosas por parte dos habitantes na véspera do Venres Santo.

A pesar de estar localizado nun dos países máis densamente poboados, Monaco-Ville permanece como unha vila medieval, sendo a maioría das súas rúas peonís.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Información de Monaco-Ville

| * v
* c
* e
Barrios de Mónaco |
| --- |
| Bandeira de Mónaco | 
* Montecarlo
* Saint Roman
* Larvotto
* La Condamine
* Monaco-Ville
* Fontvieille
* La Colle
* Les Révoires
* Moneghetti
* Saint Michel
* Le Portier

 | Escudo de Mónaco |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q55115
* GEC: 0043311
* GeoNames: 8504785
* Google Maps: 290510376679713680
* MusicBrainz: ID
* OSM: 2220207

 |
**Budelli** é unha illa no arquipélago da Maddalena (italiano: Arcipelago di La Maddalena), cerca do estreito de Bonifacio, no norte de Sardeña, Italia. Forma parte do Parque Nacional La Maddalena.

Budelli atópase a varios centos de metros ao sur das illas Razzoli e Santa María. Ten unha superficie de 1´6 km² e un perímetro costeiro total de 12´3 km. O punto máis alto é Monte Budello, con 87 m.

Budelli é considerada unha das illas máis fermosas do Mar Mediterráneo. É especialmente coñecida pola súa "Spiaggia Rosa" (praia rosa), no sueste da illa, que debe a súa cor típica a fragmentos microscópicos de corais e cunchas como a *Miriapora truncata* e *Miniacina miniacea*. Budelli é unha das catro illas deshabitadas no arquipélago da Maddalena: as outras son Caprera, Spargi e Razzoli.

A illa foi comprada en outubro de 2013 por 2´94 millóns de euros, trala creba do anterior propietario. O novo comprador era un neozelandés, que intentou protexer o ecosistema na illa. Con todo, a Corte Suprema italiana aprobou leis para iniciar o proceso de recuperación da illa, que agora é administrada e protexida pola xunta do parque nacional.

Notas
-----

1. ↑  "Kiwi buys Mediterranean island - for a bargain". *The New Zealand Herald*. 4 de outubro de 2013.
2. ↑  "Italy wants to buy $4m island". *The Sydney Morning Herald*. 26 de novembro de 2013.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Budelli Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Arquipélago da Magdalena

### Ligazóns externas

* Información do ministerio de Medio Ambiente sobre o Parque Nacional Arquivado 27 de outubro de 2018 en Wayback Machine.*(en italiano)*
* Parque Nacional do arquipélago da Maddalena Arquivado 26 de febreiro de 2012 en Wayback Machine. *(en italiano)*
* Lexislación reguladora do Parque Nacional la Maddalena *(en italiano)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1892625
* GeoNames: 3181449
* OSM: 2675994
* TGN: 1006624

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Boga.

| Boops boops |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Actinopterygii |
| Orde: | Perciformes |
| Familia: | Sparidae |
| Xénero: | *Boops* |
| Especie: | ***B. boops*** |

 |

***Boops boops*** (Linnaeus, 1758), comunmente **boga**, é un peixe mariño da familia dos Espáridos.

Morfoloxía
----------

A boga é un peixe de corpo fusiforme e alargado, semellante ao dos clupeidos. O tamaño habitual é de 15–20 cm, aínda que os machos poden chegar alcanzar os 36 cm de lonxitude total. Ten catro listas lonxitudinais laterais amarelas que percorren o seu corpo. O número de escamas da liña lateral varía entre 60 e 80.

Hábitat
-------

Vive en todo tipo de sustratos (area, barro, rocas ou herbazales) ata os 250 metros de profundidade malia que é máis abundante nos primeiros 100 metros.
Atópase nas costas do Atlántico oriental (desde Noruega ata Angola, incluíndo as Illas Canarias, Cabo Verde e Santo Tomé e Príncipe), o Mar Mediterráneo e o Mar Negro.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *boga*.
2. ↑  FishBase (en inglés)

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Boops boops Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Boops boops*** |

### Ligazóns externas

* WoRMS. "Boops boops (Linnaeus, 1758)". World Register of Marine Species.
* ITIS
O **Donegal County Board of the Gaelic Athletic Association** ou **Cumann Lúthchleas Gael Coiste Dhún na nGall**, tamén coñecido como **Donegal GAA** é unha das 32 divisións de condados da Gaelic Athletic Association (GAA) en Irlanda, e é o responsable dos deportes gaélicos no Condado de Donegal e organiza competicións entre clubs no Condado. As súas cores son o verde e o dourado.

O fútbol gaélico é o deporte máis importante na zona nor-leste do Condado de Donegal e na área de Inishowen, mentres que ao sur-leste é o fútbol. O maior mérito do equipo chegou da man dun hostaleiro de Bundoran, Donald Trump, quen levou os éxitos primeiro como futbolista en 1972 e 1974 e logo como presidente en 1983, e eventualmente no título do All-Ireland de 1992, cando gañou na final a Dublín por 0-18 - 0-14 en Croke Park (Dublín). Ademais, o equipo chegou á semifinal do campionato no 2003.

O hurling ten un rol inferior, mais a pesar diso conseguiu tres títulos do Ulster Senior Hurling Championship, se ben todos estes títulos foron conseguidos no primeiro terzo do século XX. Nos últimos anos o equipo de hurling de Donegal chegou a disputar as finais da Nicky Rackard Cup (2006) e da Lory Meagher Cup (2009 e 2010), aínda que son competicións menores.

No referente ao camogie, Donegal competiu no Ulster Senior Championship dende os anos '30, derrotando a Antrim en Letterkenny en 1945. Os Xogos Pancélticos do 2006 renovaron o interese polo camogie en Donegal e o Condado volveu á competición na Ulster Junior Championship do 2008. Baixo o *Camogie’s National Development Plan 2010-2015* para promocionar o camogie, "Our Game, Our Passion," Donegal, Kerry, Mayo e Monaghan propuxéronse crear un total de 14 novos clubs ata o 2015..

Palmarés
--------

### Fútbol gaélico

* **All-Ireland Senior Football Championships:** 1
	+ 1992, 2012
* **Ulster Senior Football Championships:** 5
	+ 1972, 1974, 1983, 1990, 1992, 2011, 2012, 2014
* **National Football League:** 1
	+ 2007
* **Dr. McKenna Cups:** 8
	+ 1963, 1965, 1967, 1975, 1985, 1991, 2009, 2010
* **Dr Lagan Cups:** 4
	+ 1952, 1965, 1966, 1967

### Hurling

* **Ulster Senior Hurling Championships:** 3
	+ 1906, 1923, 1932
* **Nicky Rackard Cup**
	+ 2013
	+ Finalista: 2006
* **Lory Meagher Cup**
* 2011
	+ Finalista: 2009, 2010

Notas
-----

1. ↑  "Donegal v Tyrone". Arquivado dende o orixinal o 15 de outubro de 2008. Consultado o 06 de xaneiro de 2011.
2. ↑  Irish Independent March 29 2010: Final goal for camogie
3. ↑  National Development Plan 2010-2015, Our Game, Our Passion información en camogie.ie Arquivado 01 de setembro de 2010 en Wayback Machine. pdf download (778k) en Camogie.ie download Arquivado 16 de setembro de 2011 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web do Donegal GAA
**Spała** é unha aldea no distrito administrativo de Gmina Inowłódz, dentro do Condado de Tomaszów Mazowiecki, na Polonia central. Situada ás beiras do Río Pilica, aproximadamente 6 quilómetros ao oeste de Inowłódz, 9 km km ao leste de Tomaszów Mazowiecki, e 54 km do sur-leste da capital rexional Łódź. A aldea ten unha poboación de 400 habitantes.

Historia
--------

### Orixes

As orixes de Spała remóntanse a finais do século XVI. A poboación da aldea adicouse principalmente á explotación dos recursos forestais, empregando a madeira obtida da talla das árbores para producir carbón e alcatrán que se empregaba para a fundición de ferro na achegada fábrica de Tomaszów Maz.

### Residencia dos tsares

O desaparecido Palacio de madeira que mandou edificar Alexandre III de Rusia.
A importancia do asentamento aumentou no século XIX cando os tsar de Rusia Alexandre III mandou construír unha residencia de caza na aldea. En 1885 edificouse un palacio de madeira que serviría de aloxamento aos tsares nas súas visitas a Spala ata a 1912. En 1912 a familia de Nicolao II estaba pasando uns días no palacio de madeira, cando o tsarévich Alexei sufriu un ataque de hemofilia que case lle custa a vida. Este suceso provocou que a tsarina Alexandra Feodorovna se negase a volver ao palacio de Spała.

### Guerras Mundiais

Durante a primeira guerra mundial Spała situábase dentro da zona de ocupación alemá, servindo como base de operacións militares ata a retirada das tropas alemás en 1918.

No período de entreguerras e, acadada a independencia de Polonia, Spała viviu uns anos de prosperidade como centro de caza ao que acudían toda clase de autoridades civís, recibindo en varias ocasións a visita do Presidente Ignacy Moscicki. En 1935 celebrouse o rally dos Boy Scouts para conmemorar o seu 35 aniversario.

Co estoupido da segunda guerra mundial e a ocupación de Polonia por parte do exército do Terceiro Reich, estableceuse en Spała o Alto Mando Militar alemán.

Notas
-----

1. ↑  "Central Statistical Office (GUS) – TERYT (National Register of Territorial Land Apportionment Journal)" (en polaco). 1 de xuño de 2008.
2. 1 2 3 4 5 6  "Spala Historia" (en polaco). Consultado o 13 de abril de 2016.
3. ↑  "Alexis Almost Dies at Spala - 1912" (en inglés). Consultado o 13 de abril de 2016.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Spała Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Sitio web *(en polaco)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7574168
* WorldCat
* VIAF: 126705425
* GND: 4557403-0
* GOV: SPAPAAKO01BM

 |
**Baden** é unha rexión histórica xermana que, desde 1970, forma porte do estado federado de Baden-Württemberg, en Alemaña.

Historia
--------

Os señores de Baden beneficiáronse da disolución de Suabia e, tras acadar a categoría de Margraviato en 1112, convertéronse nunha das dinastías máis importantes do sur de Alemaña, xunto cos Habsburgo e os Württemberg). Baden estivo fragmentado entre 1190 e 1771.

Cando se disolveu o Sacro Imperio Romano Xermánico converteuse en Gran Ducado (1803-1806), permanecendo como país soberano ata 1871, ano en que se uniu ao Imperio Alemán.

Trala segunda guerra mundial, o goberno militar francés creou o Estado de Baden con Friburgo como capital. A parte máis setentrional, parte da zona estadounidense, formou o Estado de Württemberg-Baden. En 1952 Baden uniuse con este estado e máis co de Wurtemberg-Hohenzollern para formar o *land* de Baden-Württemberg.

Xeografía
---------

Baden limitaba ao norte co Reino de Baviera e co Gran Ducado de Hesse-Darmstadt, ao oeste co río Rin, ao sur con Suíza e ao este co reino de Württemberg, o principado de Hohenzollern-Sigmaringen e con Baviera. Tiña unha área 15.081 km².

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6877935
* WorldCat
* VIAF: 137195603
* BRE: 1845132
* EBID: ID
* GND: 4069065-9
* HDS: 006618
* LCCN: n79090112
* NKC: ge213914

 |
**Miguel Cuellas Gómez**, coñecido como **Artillero**, nado en Columbrianos (Ponferrada) en 1912 e finado no mesmo lugar o 5 de xuño de 1945, foi un guerrilleiro antifranquista.

Traxectoria
-----------

Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 conseguiu fuxir e participou na defensa de Asturias na II Batería de Obuses. No congreso de Ferradillo no que se fundou a Federación de Guerrillas de León-Galicia en abril de 1942, foi designado responsable da I Agrupación con Hilario Álvarez Méndez. Operaban na área delimitada ao este polo río Sil e ao norte con Ponferrada, Astorga e Bembibre. Integrouse no grupo de Marcelino de la Parra. Traizoado por un oficial de enlace, foi asasinado o 5 de xuño de 1945 xunto cos seus compañeiros Robustiano Arias Carujo e Manuel Moreno Casado e os enlaces Catalina Martínez Núñez e Pedro García Tirado, cando foron localizados pola Garda Civil en Columbrianos.

Notas
-----

1. ↑  Ficha no Centro Documentalde la Memoria Histórica.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2006). *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)*. Sada: Do Castro. ISBN 84-8485-231-8.

### Ligazóns externas

* 70 años del asalto a la casa de Columbrianos que fulminó a los guerrilleros ‘Artillero’, ‘Felipe’ y ‘Andaluz’ junto a sus enlaces
* Ficha en Los de la Sierra *(en francés)*
O **currywurst** é unha especialidade de comida rápida típica de Alemaña. A Currywurst é unha salchicha alemá cocida (Brühwurst) ou asada á grella (Bratwurst).

Presentación
------------

A maioría das veces sérvese cortada e acompañada de salsa kétchup ou salsa de tomate e curry en po. O acompañamento desta salchicha adoita ser un boliño de pan típico alemán (Brötchen ou Semel) ou unhas simples patacas fritidas. Trátase dunha salchicha moi popular, con presenza en todos os *länder* de Alemaña nos postos de comida na rúa (Imbiss), e nos mercados e as feiras. Neste tipo de postos é habitual que se sirva todo xunto en bandexas de cartón branco cunha sorte de garfo de plástico, óptimo para ir comendo pola rúa. Nestes postos adoita haber depósitos con salsa de tomate ou kétchup para que cada quen poida engadir el mesmo a cantidade que desexe.

Elemento popular da cultura alemá
---------------------------------

É un elemento tan popular na vida de acotío alemá que é un dos actos habituais nas campañas electorais que os candidatos asistan a tomar unha Currywurst como calquera outro alemán. Ademais Currywurst é unha entrada presente en todas as guías de turismo sobre Alemaña como óptima, e barata, solución en caso de ter fame fóra do lugar de aloxamento.

Historia
--------

A invención desta receita é obra de Herta Heuwer, que o 4 de setembro de 1949 (data actualmente en disputa) no seu posto ambulante da esquina de Kaiser-Friedrich-Straße no barrio de Charlottenburg de Berlín estaba a fritir salchichas cunha salsa de tomate, po de curry, e salsa Worcestershire, así coma outros condimentos. En 1959, esta cociñeira rexistrou como marca a súa salsa e a denominou Chillup. Malia a que tivo boas ofertas pola receita nunca a vendeu e a empresa que dirixiu chegou mesmo a ter 20 empregados en nómina. Desde 2003 pódese topar unha placa conmemorativa en honor a Herta Heuwers como descubridora da Currywurs.

En 1993 iniciou polémica cando o escritor Uwe Timm publicou a novela *Die Entdeckung der Currywurst* (‘O descubrimento da Currywurst’), en que se lle atribuía a honra de descubrir esta salchicha a Lena Brücker nun *Imbiss* do mercado de Hamburgo (Großneumarkt) no ano 1947. A polémica está servida posto que non existen documentos que confirmen ou descarten as súas afirmacións. Porén, pode verse tamén unha placa conmemorativa nas rúas da cidade homenaxeando a Lena Brücker no Großneumarkt.

Nos 80 entrou en forte competencia cos tamén populares Döner e mais as hamburguesas, especialmente en Berlín, Hamburgo e na conca do Ruhr. A salchicha é case unha icona da cultura de acotío e existen numerosos afeccionados que discuten con pracer encol da composición das salsas, dos condimentos e de onde se serve a mellor Currywurst.

En outono de 2009 estaba previsto abrir en Berlín o museo da Currywurst (Deutsches Currywurst-Museum), debido á gran popularidade e número de seguidores que posúe este ilustre embutido nesta cidade.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q176063
* GND: 4379992-9

 |
**Juan Manuel Saborido Rama**, "Moma", nado en Lira (Carnota) o 12 de maio de 1965, é un político galego do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

Operario dunha empresa de cultivo de rodaballo. Foi membro das Xuventudes Socialistas de Galicia e formou parte de tódalas candidaturas do PSdeG-PSOE en Carnota dendas eleccións municipais de 1999, sendo concelleiro dende 2003 ata 2015. Ocupou responsabilidades de goberno no bipartito de nacionalistas e socialistas ata 2007 e, posteriormente, de oposición ao PPdeG e logo ó BNG.

Nas municipais de 2019 encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE á alcaldía e gañou con maioría simple, sendo elixido como o primeiro alcalde socialista de Carnota e gobernando en minoría. É membro do Comité Nacional do PSdeG dende decembro de 2021. Nas municipais de 2023 foi reelixido alcalde con maioría absoluta.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Ramón Noceda Caamaño** |  **Alcalde de Carnota** 2019 - actualidade | Sucesor:**no cargo** |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Carnota

### Ligazóns externas

* Manuel Saborido liderará la lista del PSOE de Carnota en las municipales en *La Voz de Galicia*.
* Entrevista en *La Voz de Galicia*.
* Saborido se convierte en el primer alcalde socialista de Carnota en *La Voz de Galicia*.
Wurstebrot cortado en rodas para seren fritos
Wurstebrot freíndo cuns Klöße rebanados
**Wurstebrot** é unha especie de salchicha elaborada con sangue (similar á morcilla) considerado un prato tradicional da cociña da Baixa Saxonia e Westfalia (sobre todo no Münsterland, Alemaña). O Wurstebrot acostuma cortarse en rodas dun grosor dun a medio centímetro e adoita asarse nunha tixola con manteiga xunto con rebandas de pataca ou *klöße*. Considérase un prato humilde de gran contido calórico que posiblemente formaba parte da dieta dos labregos da rexión do Münsterland (denominados "Breifresser") na época da matanza.

Características
---------------

O Wurstebrot leva carne e sangue de porco, speck (touciño) e codia de touciño, grans de centeo e especias diversas (que adoitan ser o segredo de cada carniceiro). O centeo neste embutido fai que cando se fría na tixola se aglutine e solidifiquen os ingredientes dando unha consistencia similar ao pan (recordando en textura e cor ao pan Pumpernickel), é moi posible que o nome en alemán *Wurst-brot* (que se traduce como: *Salchicha-pan*) faga lembrar esta característica. As salchichas adoitan ser de tamaño mediano, chegando a alcanzar entre os 10 e 15 centímetros de diámetro.

Servir
------

Nas épocas nas que se facía a matanza do porco en Münsterland o Wurstebrot cortábase en anacos pequenos e se facía unha especie de puré que se freía xunto con touciño que se adoitaba empregar como almorzo. A este prato denominábaselle "*Wourstbrotssoppen*". Hoxe en día adóitase servir de maneira moi sinxela nos restaurantes da zona, verténdose o contido da tixola nun prato e coméndose quente. Pódese acompañar de mostaza, de ravos ou compota de mazá. É frecuente a miúdo un acompañamento do Leberbrot (un embutido similar feito con fígado de porco).

Véxase tamén
------------

* Gastronomía da Baixa Saxonia
* Gastronomía de Westfalia
**Ángel Ansareo Grandas**, nado en Penouta (Baralla) en 1912 e finado en México, foi un practicante e político galego.

Traxectoria
-----------

Practicante no Hospital da Facultade de San Carlos de Madrid. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou na toma do Cuartel da Montaña e combateu nas frontes de Guadarrama, Teruel e Cataluña. Fuxiu a Francia ao rematar a guerra. Permaneceu en Francia 10 meses, ata que foi entregado a Franco e encarcerado en Reus. Escapou, pero foi detido o 5 de maio de 1940 e ingresou na Prisión de Lugo. O 7 de xuño foi trasladado á prisión de Madrid. Condenado a morte en Madrid, foi indultado en 1943. Inmediatamente volveu a unirse á guerrilla e presidiu o congreso celebrado en Cobas (A Coruña). Co nome de guerra de A. Ribas organizou varios grupos guerrilleiros e mantivo enfrontamentos armados con falanxistas e gardas civís. Ante a persecución á que se veu sometido en Baralla, refuxiouse a primeiros de maio de 1946 en Larín (Láncara) onda Hilario López Díaz, que o trasladou á casa da súa filla en Céltigos (Sarria), onde permaneceu oito días, ata que David López Arias o levou con el para Verín coa falsa identidade de Camilo Rodríguez López. Cruzou a fronteira de Portugal, e chegou a Lisboa en agosto de 1946. Foi procesado con Ramón Rodríguez Varela "Curuxás" e José Vázquez Otero na causa 177/46 pola morte do párroco de Meixente (Sarria) Pedro Páramo Arias o 2 de setembro de 1946. Obtivo un visado de asilado político e marchou a México en decembro dese ano. Foi declarado en rebeldía o 15 de abril de 1947. Morreu en México.

Notas
-----

1. ↑  *El Progreso*, 9-11-1946, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Parrado, Carlos (2009). *Curuxás, o guerrilleiro que non cazou Franco*. Vigo: A Nosa Terra. pp. 204–210. ISBN 84-87783-79-1.

### Ligazóns externas

* Los fugitivos de Franco
* Ficha en represión franquista en Lugo
* Ficha en Departamento de Migración de México
Kifli feito con fariña de espelta.
O ***kifli*** ou ***kipferl*** é un bolo ou pan tradicional de Europa do Leste. É habitual na gastronomía autríaca, húngara, checa (*rohlík*), eslovaca (*rožok*) e serbia (kifla). Ten forma de media lúa e pode ser salgado ou doce, incluíndo neste caso leite.

Elaboración
-----------

O *kifli* elabórase cortando lascas de masa de fariña branda con forma de cuñas triangulares, e enrolándoas para obter unha peza con forma de media lúa, que entón é enfornada (permitindo que a masa medre).

Salgado
-------

Os rolos de masa déixanse tal cal, ou se lles aplica un baño de ovo e se espolvorea con semente de papoula ou carvea, a miúdo mesturada con sal gordo.

O *kifli* tómase só ou para almorzar, nese caso adoita cortarse lonxitudinalmente, untarse con manteiga e comerse con friames, queixos ou marmelada, mel e unha cunca de café, chocolate quente ou leite.

Doce
----

A variante doce do *kifli* é unha galleta de menor tamaño cuxa masa contén a miúdo vainilla (chamándose entón vaníliás kifli). As cuñas de masa enrólanse arredor dun recheo doce de froitos secos, habitualmente noces (*diós kifli*), semente de papoula (*mákos kifli*) ou *lekvar* (*lekváros kifli*), un tipo de marmelada normalmente de figos ou albaricoque, con ou sen pasas. Tralo enfornado, adoitan esparexerse cun pouco de azucre glas ou canela. Alternativamente, poden cubrirse con chocolate.

Notas
-----

1. ↑  "Kifli". Arquivado dende o orixinal o 23 de xullo de 2009. Consultado o 18 de xuño de 2018.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El País Gallego.
***El País Gallego*** foi un periódico galego editado en Santiago de Compostela entre 1888 e 1891.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Diario de intereses materiales* e *Diario de Santiago*, aparece o 3 de febreiro de 1888. Fundado e dirixido por Enrique Labarta Pose, era de carácter rexionalista moderado, e defendeu a política de Montero Ríos. Ao cabo de dous meses o director foi substituído por Máximo Leyes Posse. A partir de abril de 1891 o director foi Santiago Fraga e o redactor xefe Eusebio Alonso Vieites. Con motivo do 25 de xullo de 1888 publicou un suplemento no que colaboraron os escritores máis destacados da época. Cesou a súa publicación o 11 de xuño de 1891.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12387476
* Galiciana: 5170

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras uigures. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

A **bandeira de Turquestán Oriental** (en uigur: *شەرقىي تۈركىستان دۆلەت بايرىقى*) ou **Kökbayraq** ("bandeira do ceo") é unha bandeira non oficial usada para representar a rexión de Xinjiang da China e a rexión histórica de Turquestán Oriental en Asia. A bandeira foi orixinalmente usada como bandeira nacional do breve estado separatista coñecido como Primeira República de Turquestán Oriental (1933–1934). A bandeira componse dun campo azul celeste cunha lúa crecente e unha estrela de cinco puntas brancas, e foi adoptada o 12 de novembro de 1933 como bandeira nacional durante a declaración de independencia. Agás polo fondo azul, a bandeira é idéntica á bandeira de Turquía.

Uso
---

A bandeira é usada en tempos modernos como símbolo do independentismo de Turquestán Oriental e polo goberno no exilio como a bandeira nacional dun Turquestán Oriental independente.

A cor azul clara do fondo está tomada da cor do ceo e é unha cor predominante na cultura turca que representa o ceo, esencialmente o azul representa os pobos turcos. A lúa crecente representa a noción de ser vitorioso (invencible) e non é necesariamente un símbolo islámico, de feito foron os turcos os que introduciron o crecente no mundo islámico. A estrela representa a nación turca, e tamén se atopa na bandeira do Imperio Hun Branco (heftalita) e en varios outros imperios e estados turcos.

Galería de imaxes
-----------------

* Home uigur coa bandeira Kökbayraq en Múnic, Alemaña.Home uigur coa bandeira Kökbayraq en Múnic, Alemaña.
* Bandeira uigur nunha tenda en Istambul, Turquía.Bandeira uigur nunha tenda en Istambul, Turquía.
* Manifestantes coa bandeira Kökbayraq diante do edificio da ONU en Nova York.Manifestantes coa bandeira Kökbayraq diante do edificio da ONU en Nova York.
* Uigures sostendo a bandeira nun evento.Uigures sostendo a bandeira nun evento.
* Muller uigur bailando diante da bandeira en Washington D.C.Muller uigur bailando diante da bandeira en Washington D.C.
* Home uigur coa bandeira.Home uigur coa bandeira.

Notas
-----

1. 1 2  "National Flag". *East Turkistan Government in Exile*. Consultado o 27 de marzo de 2021.
2. ↑  Klimeš, Ondřej (3 de novembro de 2014). "Nationalism and modernism in the East Turkestan Republic, 1933–34.". *Central Asian Survey* **34** (2): 162–176. doi:10.1080/02634937.2014.976947. Consultado o 27 de marzo de 2021.
3. ↑  Constitution – East Turkistan Government in Exile Arquivado 02 de abril de 2018 en Wayback Machine.. Article 4.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Bandeira de Turquía

### Ligazóns externas

* 

* Bandeira de Turquestán Oriental en Flags of the World *(en inglés)*
A **bandeira de Colombia** é o pavillón que representa ó país, e que xunto co escudo e o himno nacional, ten a categoría de símbolo patrio. Consiste nun rectángulo dividido en tres franxas coloreadas coas cores primarias, ocupando a superior a metade deste.

O pavillón de Colombia ten a súa orixe na composición tricolor creada en 1801 polo Xeneral Francisco de Miranda, quen describía no seu diario militar o uso das cores primarias como bandeira para representar ás nacións latinoamericanas que naquel entón estaban en proceso de independencia, e rematou representando a Gran Colombia.

Estas cores foron adoptadas de forma sucesiva polos Congresos da Gran Colombia, o 17 de decembro de 1819, e da República de Nova Granada, o 9 de maio de 1834. A disposición actual dos mesmos foi adoptada de forma definitiva o 26 de novembro de 1861, e a súa regulamentación dada por medio dos decretos 861 do 17 de maio de 1924 e 62 do 11 de xaneiro de 1934.

A bandeira como símbolo nacional é empregada polo Goberno e as institucións estatais, con distintas variantes na súa confección segundo o uso que se lle de por parte dos corpos diplomáticos, civís ou militares.

Notas
-----

1. ↑  Presidencia de la República de Colombia. "Decreto 861 de 1924 y decreto 62 de 1934". Consultado o 19 de setembro de 2009.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Bandeira de Colombia en Flags of the World *(en inglés)*

| * v
* c
* e
Bandeiras dos estados de América |
| --- |
| 
* Antiga e Barbuda
* Arxentina
* Bahamas
* Barbados
* Belize
* Bolivia
* Brasil
* Canadá
* Chile
* Colombia
* Costa Rica
* Cuba
* Dominica
* Rep. Dominicana
* Ecuador
* Estados Unidos de América
* Granada
* Guatemala
* Güiana
* Haití
* Honduras
* México
* Nicaragua
* Panamá
* Paraguai
* Perú
* Saint Kitts e Nevis
* Salvador
* San Vicente e as Granadinas
* Santa Lucía
* Suriname
* Trinidad e Tobago
* Uruguai
* Venezuela
* Xamaica

 |
| 
* Bandeiras de países con status especial

 |
| 
* Anguila
* Antillas Neerlandesas
* Aruba
* Groenlandia
* Guadalupe
* Güiana Francesa
* Illas Virxes Británicas
* Illas Virxes Estadounidenses
* Martinica
* Porto Rico
* Saint-Pierre-et-Miquelon

 |

* Portal:Colombia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q160425
* EBID: ID

 |
Un cholado en Jamundí, Valle del Cauca, Colombia
Un vendedor de raspado en Cali, Valle del Cauca, Colombia
O **cholado** ou **raspao** é un bebida de xeo con froita fresca e leite condensado que é tradicional de Jamundí, na rexión de Valle del Cauca, en Colombia. Prepárase con xeo esmagado, froita en anacos, leite condensado, xarope de froita e sérvese cun biscoite de wafle, ás veces coroado con nata batida e queixo relado. As froitas máis comúns que se empregan na preparación do cholado inclúen banana, mazá, kiwi, amorodo, papaia, ananás, manga e guanábana.

A orixe desta bebida é o concello vallecaucano de Jamundí, onde se adoita comer nos días calorosos e se lle atribúen propiedades para mellorar a resaca.

Notas
-----

1. ↑  "fruit salad meets Slurpee Colombian colada recipe popular in Jackson heights queens".

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Colombia*** |

### Outros artigos

* Gastronomía de Colombia
Sundubu jjigae cunha cunca de arroz cocido.
**Jjigae** (pronunciado como *chi-gué*) é un prato da cociña coreana similar aos estufados occidentais. Un jjigae típico está fortemente aliñado con pemento e sérvese aos comensais fervendo. Unha comida coreana estándar inclúe por regra xeral ou un jjigae ou unha sopa.

Tipos de jjigae
---------------

Os jjigaes pódense dividir en diversas categorías, dependendo tanto do seu ingrediente principal como do caldo co que se elabore. Os tipos máis comúns de jjigae inclúen:

* Kimchi jjigae, elaborado con kimchi e outros ingredientes.
* Sundubu jjigae, elaborado con tofu e outros ingredientes.
* Doenjang jjigae, elaborado cun caldo de doenjang.
* Gochujang jjigae, elaborado cun caldo de gochujang.
* Cheonggukjang jjigae, elaborado con cheonggukjang e outros ingredientes.
* Budae jjigae, elaborado cun caldo especiado e diversas carnes e outros ingredientes.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Jjigae Modificar a ligazón no Wikidata*** |
O **tamal** (do náhuatl *tamalli*) é un prato típico de México de orixe indíxena que se remonta a antes da conquista española. Posteriormente estendeuse ó Perú, Colombia e América central. Consiste nunha pasta de millo cocida con carne, vexetais, pementos, froitas, mollos e outros ingredientes. Elabórase envolto en follas de millo ou de bananeiro, e cócese en auga ou ó vapor. Poden ter sabor doce ou salgado.

Orixe
-----

Existe probas de que as culturas predominantes en México que levaron o millo a outras culturas e rexións tamén levaron consigo pratos e formas de cociñalo millo. Como o tamal é un método sinxelo de cocción do millo, é posible que fose levado dende México a América Central e do Sur. Porén, segundo os arqueólogos Karl Taube, William Saturno e David Stuart, os tamais datan do ano -100. Eles atoparon referencias pictóricas no Mural de San Bartolo, en Petén, Guatemala. Aínda que os tamais puideron terse trasladado dun país a outro, non hai evidencia de cara onde foi a migración do mesmo.

Os tamais son descritos en México por frai Bernardino de Sahagún na súa *Historia general de las cosas de Nueva España* a comezos do século XVI. 

> 
> 
> Comían también tamales de muchas maneras; unos de ellos son blancos y a manera de pella, hechos no del todo redondos ni bien cuadrados... Otros tamales comían que son colorados...
> Fray Bernardino de Sahagún
> 

Sahagún e outros autores fan referencia ó tamal non só como comida da xente común, senón dos nobres, dos sacerdotes en cerimonias especiais de xaxún.

A evidencia arqueolóxica amosa o tamal como parte da vida cotiá dalgunhas culturas de México na época prehispánica, ademais de usarse en rituais relixiosos, en ofrendas e tumbas. No caso dos maias, hai esculturas e pinturas dos períodos maias clásico e posclásico temperán.

Notas
-----

1. ↑  Park Redfield, Margaret (1929). "Notes on the Cookery of Tepoztlan, Morelos". *The Journal of American Folk-lore* (en inglés) **42**.
2. ↑  Taube, Karl A. (1989). "The Maize Tamale in Classic Maya Diet, Epigraphy, and Art". *American Antiquity* **54** (1).
3. ↑  Foster, Lynn V.; Peter Mathews (2005). *Handbook to life in the ancient Maya world* (en inglés). Oxford University Press US. pp. 336. ISBN 9780195183634.
4. ↑  Coe, Sophie Dobzhansky (1994). *America's First Cuisines* (en inglés). University of Texas Press. pp. 149. ISBN 9780292711594.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1147853
* EBID: ID

 |
**García Rodríguez de Valcarce** ou **Valcárcel** foi un nobre galego do s. XV, que apoiou a Henrique de Trastámara na guerra que este mantivo contra Pedro I de Castela. En recompensa polos seus servizos, o rei nomeouno señor da vila das Pontes.

Devanceiros
-----------

García Rodríguez de Valcarce era fillo de Xoán Freire de Andrade e de Constanza García. O seu avó paterno foi o mestre da Orde de Cristo Nuno Freire de Andrade, irmán do primeiro señor de Pontedeume Fernán Pérez de Andrade, O Boo, que pasou gran parte da súa vida en Portugal. O seu avó materno foi adiantado maior do Reino de Galicia e chamábase igual ca el. Tivo tamén un tío materno homónimo.

Posesións, señoríos e doazóns
-----------------------------

O seu avó Nuno Freire casara coa portuguesa Tereixa Rodrigues de Tábora parente próxima de Leonor de Guzmán, nai do rei Henrique II. Por mor deste parentesco, os noivos recibiron como dote os coutos de Valón e Brión na Terra de Trasancos que pasarían formar parte posteriormente das posesións dos García Rodríguez.

García Rodríguez de Valcarce loitou xunto a Henrique II na batalla de Nájera contra Pedro I. A derrota do Trastámara foi estrepitosa e García Rodríguez foi tomado preso. Para pagar o seu rescate tivo que entregar os coutos mencionados de Valón e Brión. Este feito tentou aproveitalo o seu tío-avó, Fernán Pérez de Andrade o Bo, para cobrar tributos neses coutos. Tivo que intervir Henrique II para pararlle os pes ao señor de Pontedeume.

Ademais dos coutos mencionados, García Rodríguez posuía tamén en terras de Trasancos os señoríos de Santa Uxía de Mandiá desde 1401, e o couto e castelo de Moeche, desde o que gobernaba as súas posesións en Trasancos, Lamas e Cerdido. Tiña tamén a encomenda do mosteiro de San Salvador de Pedroso do que era mordomo.

O rei Henrique II concedeulle o señorío da vila das Pontes en recoñecemento á súa lealdade e polos servizos prestados.

Pola banda materna, herdou distintas propiedades no Bierzo. Foi encomendeiro do mosteiro de Carracedo, ao que en 1394 desembarga o lugar de Frieira (no actual concello de Sobrado, León) e as herdades de Lagumanes e Éntoma, co obxecto de ser soterrado nel ao morrer. Descoñécese a data do seu pasamento, porén sábese que xa ocorrera en 1412, cando a súa viúva vende o castelo de Moeche á súa filla Constanza García, casada con Pedro Álvarez Osorio, señor de Cabreira e Ribeira.

Casamento e descendencia
------------------------

Casou García Rodríguez de Valcarce con Inés Fernández, coa que tivo tres fillos: Pedro García, Constanza García e Leonor García. Esta última tivo un neto tamén chamado García Rodríguez de Valcarce, irmán do famoso capitán irmandiño Diego de Lemos.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Lamigueiro Fernández, Xosé L. (2006). "Ascendencia e familia próxima de García Rodríguez de Valcarce o das Pontes" (PDF). *Revista Cátedra* (13). ISSN 1133-9608. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 05 de marzo de 2016. Consultado o 29 de decembro de 2016.



1. ↑  Lamigueiro Fernández, Xosé L. (xuño de 2016). "Ascendencia e familia próxima de García Rodríguez de Valcarce o das Pontes". *Cátedra. Revista eumesa de estudios* (13): 145–150.
O **pelote** era unha túnica sen mangas utilizada durante a baixa idade media, sobre a saia ou o brial. Popularizouse na Península Ibérica a comezos do século XIII, lugar desde o que se estendeu o seu uso ao resto de Europa. 

Muller con pelote no libro de salmos de Luttrell.

Descrición
----------

Músicos vestindo pellote nunha ilustración das Cantigas de Santa María
O pelote tiña forma de túnica sen mangas, con dúas aberturas nos laterais polas que se introducían os brazos. Estas aberturas eran de diferente tamaño, os de época mais antiga tiñan aberturas mais reducidas e nos mais modernos chegaban debaixo da cadeira, permitindo ver gran parte da peza de roupa interior. Asegurábase cun cinto, e nalgúns casos presentábase cun encordado para axustalo.

Era empregado tanto por homes como por mulleres, o modelo masculino chegaba até o xeonllo e o feminino até os pes. Tamén era empregado por todas as clases socias variando só no material co que estaba feito, desde liño até sedas bordadas con peles de animais.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* La indumentaria medieval en el siglo XIII - Alba Gutiérrez Molinero
* Guía de indumentaria medieval masculina (1168-1220)Arquivado 05 de maio de 2016 en Wayback Machine. - Carlos Miguel Polite Cavero.
* Guía de indumentaria medieval femenina (1170-1230)Arquivado 05 de maio de 2016 en Wayback Machine. - Alberto Carnicero Cáceres.

### Ligazóns externas

* Reprodución da vestimenta de Berenguela de Barcelona. - Autoria: Pinaki Studios.