recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jacinto Nogueira Nogueira**, nado en Vigo cara a 1910 e finado en febreiro de 1988, foi un político comunista galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Ángel Nogueira Grossi, e irmán de Ángel Nogueira Nogueira, que se suicidou no asalto do bou Eva coa súa muller Carmen Miguel Agra. Con ese motivo rexistraron o seu domicilio e foi detido. Foi destinado a un batallón de traballadores. Regresou a Vigo e estivo agochado. Integróuse na dirección do Partido Comunista de España en Vigo na clandestinidade xunto con Eladio Rodríguez González, axudados por Francisco Herrera. Foi secretario xeral do Comité Rexional do PCE de Galicia, que tiña a Francisco Barreiro como secretario de Axitación e Propaganda e a Francisco Herrera como secretario de organización. Trala caída de Eleuterio Lobo Martín foi detido en Vigo por axentes da Brigada Político Social 26 de outubro de 1941 xunto con Eladio Rodríguez e Francisco Barreiro. Xulgado en Madrid, foi condendo a pena de morte. Conmutada a trinta anos de prisión, pasou por varias cadeas recalando finalmente no penal de El Dueso (Santoña) de onde saíu en liberdade condicional en 1949. Nos anos cincuenta foi axente de COPIBA en Barcelona.

Vida persoal
------------

Casou con María Cao Rodríguez e foi pai de Ángel Nogueira Cao.

Notas
-----

1. ↑  "Jacinto Nogueira y el bou «Eva»", *La Voz de Galicia*, Vigo, 19-5-2012, L8.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 13-3-1957, p. 5.
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 10-9-1941, p. 4.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández Rodríguez, Carlos (2020). *Los otros camaradas: El PCE en los orígenes del franquismo (1939-1945)* (en castelán). Zaragoza: Prensas Universitarias de Zaragoza. pp. 348–351. ISBN 9788417873707.

### Ligazóns externas

* Jacinto Nogueira y el bou Eva
Coordenadas: 28°11′46″N 112°58′20″L﻿ / ﻿28.19611, -112.97222

Imaxes de Changsha

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Changsha** (en chinés simplificado: 长沙; pinyin: *Chángshā*; Tradución: "Longo areal") é a capital e cidade máis poboada da provincia de Hunan, no centro sur de China. Está situada na beira leste do río Xiang, afluente do Yangzé, que flúe cen quilómetros ao norte. A municipalidade conta con 8 154 700 habitantes (2018) e unha superficie de 11.819 km2.

Antiga capital fortificada do estado de Chu, un dos Reinos combatentes (481-221 a.C.). Foi un importante centro comercial entre 750-1100 cando a súa poboación decuplicóuse. Cidade da primeira etapa na carreira de Mao Zedong, é hoxe un porto fluvial concorrido e nó de comunicacións así como centro industrial e cultural da rica rexión agrícola circundante.

Ligazóns externas
-----------------

* Páxina web oficial da cidade Arquivado 08 de febreiro de 2014 en Wayback Machine. *(en chinés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q174091
* WorldCat
* VIAF: 124344581
* GEC: 0017352
* GeoNames: 1815551
* GND: 4009742-0
* LCCN: n81066397
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00641497
* NKC: xx0037258
* OSM: 3202711
* Treccani: changsha

 |
Coordenadas: 30°39′31″N 104°3′53″L﻿ / ﻿30.65861, -104.06472



|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Chengdu** (en chinés: 成都; pinyin: *Chéngdū*) é unha cidade da China, capital da provincia de Sichuan, na bacía do mesmo nome pertencente ao curso medio do río Yangtzé, no centro do país.

Historia e características
--------------------------

A beira dun dos seus afluentes, o río Min, que irriga a fértil chaira de Chengdu. A municipalidade, de 12.346 km², ten unha poboación de arredor de 16 millóns de persoas (2019), dos que 4 520 000 (1-1-2005) habitan a cidade propiamente.

De fundación tan antiga coma a dinastía Zhou (1027-256 aC), coa trama en grella ortogonal típica do urbanismo chinés primixenio, foi sempre a principal capital desa rexión inda que periférica respecto as capitais imperiais.

Prestixioso centro manufactureiro de teas, brocados e lacados, asemade cultural coma conservador das esencias da ópera chinesa, converteuse dende a segunda guerra mundial nunha metrópole industrial e comercial.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Chengdu Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Historia urbana de Chengdu

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en chinés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q30002
* WorldCat
* VIAF: 265184140
* BNF: 13745600g
* BRE: 4689371
* EBID: ID
* GEC: 0017490
* GeoNames: 1815286
* GND: 4249575-1
* Google Maps: 13368463589386751490
* LCCN: n81020054
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00638347
* NKC: xx0048197
* NLA: 36603745
* OSM: 2110264
* SUDOC: 066838339
* TGN: 7001761
* Treccani: chengdu

 |
A **Marina Baixa** é unha comarca costeira valenciano-parlante do sur da Comunidade Valenciana. A súa capital tradicional é La Vila Joiosa pero o maior núcleo urbano e a súa capital económica é Benidorm.

Xeografía
---------

A Marina Baixa é unha comarca costeira, pero á vez moi montañosa. Pódese dividir en dúas claras zonas, a liña costeira e os vales interiores. Ten grandes serras e montañas coma o Puig Campana, a Serra d'Aitana, a Serra Bèrnia ou a Serra da Xortà e ríos autóctonos coma o Amadòrio, o Algar ou o Guadalest.

Limita ao norte co Comtat e a Marina Alta, a leste e ao sur co Mar Mediterránea, ao sueste co Alacantí e ao oeste co Alcoià.

Economía
--------

Aínda que se poden destacar algunhas industrias tradicionais da zona, como son a industria do chocolate na La Vila Joiosa ou o cultivo da néspera en Callosa d'en Sarrià, a actividade máis propia desta comarca é o turismo. Tódolos municipios costeiros notaron un gran crecemento de poboación debido ao gran fluxo de turistas, así como os municipios do interior viron freada a perda de poboación debido á chegada de novos residentes procedentes do norte de Europa. Dentro desta comarca sitúase o encravamento turístico máis importante de toda a península, a vila de Benidorm.

Tamén se poden atopar numerosos parques temáticos e de lecer, coma Terra Mítica, Terra Natura ou Aqualandia.

Demografía
----------

Os concellos pertencentes á comarca da Marina Baixa son os seguintes:


| Municipio | Poboación | Extensión | Densidade |
| --- | --- | --- | --- |
| L'Alfàs del Pi | 19.913 | 19,26 | 1.033,9 |
| Altea | 22.648 | 35,3 | 641,58 |
| Beniardà | 220 | 15,74 | 13,97 |
| Benidorm | 69.058 | 38,51 | 1.793,24 |
| Benifato | 188 | 11,9 | 15,79 |
| Benimantell | 466 | 37'90 | 12'29 |
| Bolulla | 399 | 13,6 | 29,33 |
| Callosa d'en Sarrià | 8.008 | 34,66 | 231,04 |
| El Castell de Guadalest | 215 | 16 |  |
| Confrides | 303 | 40 | 7,57 |
| Finestrat | 4.945 | 42,25 | 117,04 |
| La Nucia | 15.519 | 21,36 | 726,54 |
| Orxeta | 758 | 24,06 | 31,50 |
| Polop | 3.869 | 22,58 | 171,34 |
| Relleu | 1.090 | 76,87 | 14,17 |
| Sella | 639 | 38,72 | 16,5 |
| Tàrbena | 758 | 31,67 | 23,93 |
| La Vila Joiosa | 30.550 | 59,25 | 515,61 |
| Totais: | 187.711 | 578,8 | 310,2 |


| * v
* c
* e
Comarcas da Comunidade Valenciana |
| --- |
| 
* Alacantí
* Alcoià
* Alcalatén
* Alt Maestrat
* Alto Mijares
* Alto Palancia
* Alt Vinalopó
* Baix Maestrat
* Baix Segura
* Baixo Vinalopó
* Camp de Morvedre
* Camp de Túria
* Canal de Navarrés
* Comtat
* La Costera
* Foia de Bunyol
* Horta Nord
* Horta Oest
* Horta Sud
* Marina Alta
* Marina Baixa
* Els Ports
* Plana Alta
* Plana Baixa
* Plana d'Utiel
* Rincón de Ademuz
* Ribera Alta
* Ribera Baixa
* La Safor
* Los Serranos
* Ciutat de València
* Vall d'Albaida
* Vall de Cofrents
* Vinalopó Mitjà

 | Bandeira da Comunidade Valenciana |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2247607
* GEC: 0040361
* OSM: 1692445

 |
Coordenadas: 43°19′07″N 1°57′15″O﻿ / ﻿43.318699, -1.954042

Situación de Intxaurrondo
**Intxaurrondo** (en éuscaro significa "nogueira") é un barrio da cidade vasca de Donostia. Ten unha poboación de 16.211 habitantes. Está situado ao sur do barrio de Ategorrieta e limita polo oeste e o leste cos barrios de Egia e Altza, respectivamente. Pertenceu ao municipio de Altza até o ano 1939, en que foi anexionado por Donostia.

O barrio está dividido en dúas partes: Hego Intxaurrondo (sur) e Ipar Intxaurrondo (norte). As festas do sur, Kaldero Jaun, celébranse entre o 28 de xuño e o 1 de xullo, e as do norte, Intxaurrondo Zaharreko Festak, na segunda semana de setembro.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Intxaurrondo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Información sobre Intxaurrondo no sitio web do concello

| * v
* c
* e
Barrios de Donostia |
| --- |
| Aiete  ·  Altza  ·  Amara  ·  Amara Berri  ·  Antigua  ·  Añorga  ·  Ategorrieta-Ulia  ·  Benta Berri  ·  Erdialdea  ·  Egia  ·  Gros  ·  Ibaeta  ·  Igara  ·  Igeldo  ·  Intxaurrondo  ·  Loiola  ·  Loiolako Erriberak  ·  Martutene  ·  Miracruz-Bidebieta  ·  Mirakontxa  ·  Miramon-Zorroaga  ·  Morlans  ·  Parte Zaharra  ·  Zubieta | Escudo de Donostia |
Coordenadas: 36°36′N 114°29′L﻿ / ﻿36.600, -114.483

**Handan** é unha cidade da China, unha das maiores da provincia de Hebei, no centro norte do país.

Está na beira occidental da gran chaira chinesa ao pé das Montañas Taihang, que fan fronteira coa provincia de Shanxi.

Situada nun dos berces da civilización chinesa, tense constancia de asentamentos no área dende a Dinastía Shang no segundo milenio antes da nosa era. A primeira mención data do 500aC pero a súa fama é consecuencia de ser elixida coma capital do Estado de Zhao (386-228aC) durante o período dos Reinos combatentes.

A poboación da municipalidade era de 8 499 000 (2004) para 12.000km2, dos que 1 390 000 considéranse da cidade propiamente dita.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Historia urbana de Handan.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q58570
* WorldCat
* VIAF: 157110160
* EBID: ID
* GEC: 0265447
* GeoNames: 1808961
* GND: 6140507-3
* MusicBrainz: ID

 |
**Kunming** é unha cidade chinesa capital da provincia de Yunnan situada na meseta homónima do extremo meridional da República Popular da China. A carón do lago Dian Chi goza dun clima temperado pola altitude (1.890 m) a pesar da súa latitude tropical.
Centro industrial e comercial conta cunha poboación de máis de 3 000 000 de habitantes (2010 censo; 6 432 212 na municipalidade de 21.473 km²).

Aínda que nas beiras do lago Dian Chi houbo asentamentos dende o -279, a cidade chinesa foi unha fundación Han, que pasou definitivamente ao imperio chinés cos Yuan e Ming (s. XIII-XIV) cando se rodeou de murallas. O seu desenvolvemento veu coa construción de grandes complexos siderúrxicos e químicos despois de 1949.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q182852
* WorldCat
* VIAF: 137213369
* BNF: 12366710w
* BRE: 2122215
* EBID: ID
* FAST: 1212365
* GEC: 0036094
* GeoNames: 1804651
* GND: 4098836-3
* LCCN: n81026044
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00634724
* NKC: xx0038239
* OSM: 2723597
* SUDOC: 032685033
* Treccani: kunming

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Kunming Modificar a ligazón no Wikidata*** |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Mateo de Prado**, nado en Cumbraos (Sobrado) cara a 1614 e finado en Santiago de Compostela o 27 de agosto de 1677, foi unha das meirandes figuras da escultura barroca galega.

Traxectoria
-----------

Coro do mosteiro de San Martiño Pinario.
Traballou no relicario de Villagarcía de Campos (Reino de Castela) e máis tarde traballou no santuario de Arantzazu (Guipúscoa). En 1639 encargáronlle facer o cadeirado do mosteiro de San Martiño Pinario, en Santiago de Compostela. No coro baixo preside a iconografía a figura da Inmaculada, eixo do desenvolvemento da vida da Virxe. Salienta o naturalismo das texturas e a expresividade das emocións, nunhas escenas, e os fondos arquitectónicos das figuras, noutras. No coro alto San Bieito, cunha figura de corpo enteiro, preside a iconografía onde non faltan santos venerados popularmente en Galicia. Percíbese a influencia de Gregorio Fernández.

Realizou varias figuras para a igrexa de Santa María de Frades (A Estrada) e para a igrexa de Santo André de Barrantes (Ribadumia). O mosteiro de Sobrado dos Monxes tamén reclamou os seus servizos, onde realizou unha talla de San Bernardo. No ano 1643 estaba traballando na catedral de Santiago. Máis adiante realizou esculturas para o convento de San Domingos da Coruña e para o Hostal dos Reis Católicos, estas perdidas.

Consérvanse tamén varias realizacións para a catedral de Ourense. Salientan senllas inmaculadas conservadas no museo diocesano e unha Asunción no retablo da capela do mesmo nome. En terras ourensás, semella que traballou tamén para o mosteiro de Oseira (Oseira) e con certeza para o de Montederramo, deixando testemuño da súa mestría no retablo do mosteiro.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mateo de Prado Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Vila Jato, María Dolores: "PRADO, Mateo de" na *Gran Enciclopedia Galega*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9030479
* WorldCat
* VIAF: 96563279
* CERL: cnp02073800
* DBE: mateo-de-prado
* GND: 1033884995
* ULAN: 500119190

 |
Coordenadas: 43°15′41″N 2°55′38″O﻿ / ﻿43.26139, -2.92722

Situación do barrio na cidade de Bilbao.
**Abando** é un barrio do distrito de Abando da cidade de Bilbao. Ten unha superficie de 11,6 km² e unha poboación de 23.407 habitantes (2008).

Limita ao norte co barrio de Deustuko Doneperiaga, ao oeste con Indautxu e Ametzola, ao sur con San Frantzisko e Zazpikaleak e ao leste con Gazteleku. O centro tradicional do barrio son os Xardíns de Albia, onde se situaba a praza maior da elizate de Abando antes de anexionarse a Bilbao.

Mentres que o centro do barrio sempre tivo un uso residencial, coas vivendas máis grandes e caras da cidade, a zona máis próxima á ría tivo un uso exclusivamente industrial. Así, na contorna da ría, a zona de Abandoibarra, predominaron os estaleiros, entre eles o máis importante Estaleiros Euskalduna. Ademais, tamén se situaron aquí outras empresas relacionadas coa construción naval. Hoxe en día, con todo, toda a zona industrial desapareceu, dando paso a unha rexeneración da zona de Abandoibarra e Uribitarte.

| * v
* c
* e
Distritos e barrios de Bilbao |
| --- |
| Abando (6) | 
* Abando
* Indautxu

 | Escudo de Bilbao |
| Basurtu-Zorrotza (8) | 
* Altamira
* Basurtu
* Masustegi
* Olabeaga
* Zorrotza

 |
| Begoña (4) | 
* Begoña
* Bolueta
* Santutxu

 |
| Deusto (1) | 
* Arangoiti
* Deustuko Doneperiaga
* Elorrieta
* Ibarrekolanda
* San Ignazio

 |
| Errekalde (7) | 
* Ametzola
* Errekaldeberri
* Iralabarri
* Iturrigorri
* Uretamendi

 |
| Ibaiondo (5) | 
* Abusu
* Atxuri
* Bilbo Zaharra
* Iturrialde
* Miribilla
* San Adrian
* San Frantzisko
* Solokoetxe
* Zabala
* Zazpikaleak

 |
| Otxarkoaga-Txurdinaga (3) | 
* Otxarkoaga
* Txurdinaga

 |
| Uribarri (2) | 
* Arabella
* Gazteleku
* Lorategi-hiri
* Matiko
* Uribarri
* Zurbaran

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13568338
* WorldCat
* VIAF: 316432740
* OSM: 8674907

 |
O **misticismo** é un estado de unión inefable co sagrado que adoita traducirse nunha experiencia de éxtase. Adquire diversas significacións consonte a filosofía ou a relixión de quen o experimenta. Denomínase así tamén a doutrina ou conxunto de doutrinas que estudan e promoven a experiencia mística.

Tipos e características
-----------------------

No budismo a experiencia mística pódese identificar co nirvana no que o ego se disolve no nada tras acadar a iluminación mediante unha esforzada disciplina física e espiritual. Isto ten precedentes que perduran no hinduísmo onde a personalidade se esvae no gran océano divino fundíndose o atman co Brahma.

No xudaísmo a principal corrente mística denomínase Cábala. O fillo de Isaac, Xacob cambiou o seu nome polo de Israel (*forte con Deus*, e *o que loita contra Deus*) tras unha experiencia mística de loita coa divindade. Aquí a experiencia non supón a dilución da personalidade senón a súa purificación e reafirmación individual e colectiva. A experiencia de Moisés coa silveira ardente tradúcese nun mandato de liberación da escravitude de Exipto. O canto erótico do Cantar dos Cantares, sen perder o seu contido de sexualidade carnal, ten unha lectura mística que completa o seu sentido onde Deus é o amado e Israel a amada. Este cántico será a referencia simbólica e literaria do misticismo cristián.

Filósofos neoplatónicos como Plotino describen unha experiencia de fusión co Un que pode ser cualificada de mística.

No cristianismo, a experiencia non é de fusión nin de esvaemento senón de comuñón. Nas Igrexas Siríacas Católica e Ortodoxa seguen moi vivas a nivel litúrxico as experiencias místicas que se trasladaron aos cantos de Efrén o Sirio. Na Igrexa Ortodoxa Copta a vida ascética de Antón Abade segue a ser exemplo a imitar. Na Igrexa Apostólica Armenia os poemas místicos de Narek son un dos cumes literarios da lingua armenia. Na Igrexa Ortodoxa a espiritualidade pneumatolóxica recolle a tradición de Pais da Igrexa como Gregorio de Nisa e pervive a través do pensamento de Gregorio Palamas e as súas vivencias sobre as *energeias* divinas propias do hesicasmo.

Na Igrexa Católica teñen particular importancia os escritos e predicacións de Bernardo de Claraval e Hildegarda de Bingen na Idade media, así como o misticismo do século de ouro español con Tareixa de Xesús e Xoán da Cruz.

No Islamismo unha corrente mística por antonomasia é o sufismo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Misticismo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q45996
* AAT: 300055967
* BNCF: 6702
* BNE: XX525400
* BNF: 11967657d
* GEC: 0124042
* GND: 4041003-1
* HDS: 011416
* JSTOR: mysticism
* LCCN: sh85089345
* MAG: 169081014
* NDL: 00571092
* NKC: ph123078
* PSH: 2640

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D009228

 |
Coordenadas: 43°15′38″N 2°56′37″O﻿ / ﻿43.26056, -2.94361

Situación do barrio na cidade de Bilbao.
**Indautxu** é un barrio do distrito de Abando da cidade de Bilbao. Ten unha superficie de 9,7 km² e unha poboación de 28.276 habitantes (2008).

Limita ao norte co barrio de Deustuko Doneperiaga, ao oeste con Basurtu ao sur con Ametzola e ao leste con Abando. O barrio está centrado na praza de Indautxu, unha praza grande, nova e reformada baixo a cal hai un pequeno centro comercial e unha estación do metro de Bilbao. O barrio conta con numerosos hospitais e clínicas privadas, a escola dos Xesuítas e o parque Doña Casilda Iturrizar.

O barrio ten o seu propio equipo de fútbol, a Sociedad Deportiva Indautxu, fundado en 1924.

| * v
* c
* e
Distritos e barrios de Bilbao |
| --- |
| Abando (6) | 
* Abando
* Indautxu

 | Escudo de Bilbao |
| Basurtu-Zorrotza (8) | 
* Altamira
* Basurtu
* Masustegi
* Olabeaga
* Zorrotza

 |
| Begoña (4) | 
* Begoña
* Bolueta
* Santutxu

 |
| Deusto (1) | 
* Arangoiti
* Deustuko Doneperiaga
* Elorrieta
* Ibarrekolanda
* San Ignazio

 |
| Errekalde (7) | 
* Ametzola
* Errekaldeberri
* Iralabarri
* Iturrigorri
* Uretamendi

 |
| Ibaiondo (5) | 
* Abusu
* Atxuri
* Bilbo Zaharra
* Iturrialde
* Miribilla
* San Adrian
* San Frantzisko
* Solokoetxe
* Zabala
* Zazpikaleak

 |
| Otxarkoaga-Txurdinaga (3) | 
* Otxarkoaga
* Txurdinaga

 |
| Uribarri (2) | 
* Arabella
* Gazteleku
* Lorategi-hiri
* Matiko
* Uribarri
* Zurbaran

 |
Coordenadas: 43°21′5.1″N 3°00′44.68″O﻿ / ﻿43.351417, -3.0124111

Igrexa de San Loyola
**Algorta** é un barrio da cidade de Getxo, en Biscaia. É o maior núcleo de poboación do concello con 39.184 habitantes (2008).

O seu centro neurálxico é a praza da Estación ou praza do Metro, na rúa Telletxe. Nesa zona atópase a maior parte do comercio do barrio. Articúlase arredor da avenida Basagoiti, peonil e que une as prazas históricas da localidade, as de San Nicolás e San Ignacio.

O barrio pode dividirse en pequenos barrios como son: Sarrikobaso, Fadura, Villamonte, Alango, Aldapa e Portu Zaharra.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Algorta Modificar a ligazón no Wikidata*** |

| * v
* c
* e
Barrios de Getxo |
| --- |
| 
* Aiboa
* Algorta
* Areeta
* Elexalde
* Itzubaltzeta
* Neguri
* Portu Zaharra

 | Escudo de Getxo |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q29353
* GeoNames: 3130380
* WOEID: 752080

 |
**Jesús Manuel Pérez Mariñas**, coñecido simplemente como **Jesús Mariñas**, nado na Coruña o 3 de outubro de 1943 e finado en Madrid o 10 de maio de 2022, foi un xornalista galego, que traballou fundamentalmente no eido da prensa do corazón.

Traxectoria
-----------

De novo quería ser actor, pero a súa profesora do conservatorio animouno a ser xornalista. Comezou a súa carreira en *El Ideal Gallego* como mozo dos recados.

En 1959 traballaba coidando ao fillo de Carlos Larrañaga, polo que estivo presente na voda do actor con María Luisa Merlo. Así, con 16 anos, comezou a traballar na crónica de sociedade. Empezou a escribir para revistas como *Semana* ou *Pronto*. En 1967 traballou en Barcelona para *Tele Expres*, cubrindo a viaxe de Richard Nixon coa súa filla.

En 1972 iniciou a súa sección no programa *Protagonistas*, con Luis del Olmo en Barcelona, Marbella e Madrid. Viviu unha época dourada na radio, colaborando con Luis del Olmo durante 20 anos.

Na década de 1980 comezou a participar na revista *Época* na sección "La vida es rosa", que mantivo até o 2000. Máis tarde pasou a colaborar de forma estable no programa *Tómbola* de Canal Nou, con xente como Lydia Lozano. Foi substituído por Karmele Marchante, amiga e compañeira durante anos até que deixaron de falarse por mor das súas continuas pelexas no polémico programa.

Na década de 1990 comezou a colaborar con María Teresa Campos en *Pasa la vida* de TVE, facendo a súa sección propia e a tertulia do corazón xunto a Mayka Vergara, Rosa Villacastín, Enrique Miguel, Cuca García de Vinuesa, Josemi Rodríguez Sieiro, Carmen Rigalt, Amalia Enrique e Karmele Marchante entre outros.

Entre setembro de 1996 e 2004, Jesús Mariñas seguiu con María Teresa Campos en Telecinco, en *Día a día* e outros programas da mesma canle. Desde 2004, Jesús Mariñas traballa con María Teresa Campos en programas como *Cada día* e *Lo que interesa*.

A partir de 1998 escribiu no xornal *La Razón*, e desde o na revista *Tiempo*.

Colaborou en programas como *Tela Marinera*, *Cafe de Ximo* ou en *Matí, matí* e *Amb el cor en la mà*, de Canal Nou. Tamén traballou en Antena 3 en *En Antena* (2006-2007), *¿Dónde estás corazón?* (setembro de 2007) *A 3 bandas* (setembro de 2008) *El método por dos*, *Tal cual lo contamos* (outubro de 2008) e desde o verán de 2009 en *Vaya par* xunto a María Patiño.

O 11 de outubro de 2021 anunciou que padecía cancro de vexiga. Ese mesmo año publicou *Jesús por Mariñas, memorias desde el corazón*, un libro no que repasa a súa carreira como cronista social. O 31 de marzo de 2022 ingresou no Hospital Universitario Ramón y Cajal de Madrid, onde faleceu o 10 de maio dese mesmo ano por mor dunhas complicacións derivadas do tratamento oncolóxico que recibía polo cancro de vexiga.

Notas
-----

1. ↑  Jesús Mariñas desvela que tiene cáncer de vejiga: "Voy a salir de esta"
2. ↑  Barrientos, Paloma (2021-06-22). "Mariñas nos habla de sus memorias: de don Juan Carlos a la demanda de Rocío Carrasco". *vanitatis.elconfidencial.com* (en castelán).
3. ↑  Rodríguez, Raúl (10 de maio de 2022). "Muere Jesús Mariñas a los 79 años tras más de un mes ingresado en el hospital". *El Español* (Madrid).
Coordenadas: 43°08′39″N 4°48′44″O﻿ / ﻿43.144162, -4.812183

Vista da estación inferior do teleférico
O **teleférico de Fuente Dé** é un teleférico situado en Camaleño, na comarca de Liébana (Cantabria, España). Une a localidade de Fuente Dé e o miradoiro de El Cable, salvando un desnivel de 750 metros.

Historia
--------

A idea da súa construción xurdiu de José Antonio Odriozola (expresidente da Unión Europea de Montañismo), oriúndo da comarca de Liébana. Foi deseñado polo enxeñeiro de camiños, canais e portos José Calavera Ruiz e o arquitecto Ángel Hernández Morales, comezándose a construír o 20 de novembro de 1962 e sendo aberto ao público o 21 de agosto de 1966.

Características
---------------

O teleférico salva un desnivel de 750 metros. A estación base atópase a 1.090 metros de altitude e a base superior a 1.850 m. A capacidade das cabinas é de 20 prazas. Alcanza en 3 minutos e 40 segundos a cota de 1.847 metros, o que permite un rápido acceso ao macizo central dos Picos de Europa. O teleférico está composto dun tramo, con dúas seccións independentes, cun transportador en cada unha delas, de funcionamento independente e con regulación de velocidade. O cable ten unha lonxitude de 1.640 metros e as cabinas desprázanse a 10 metros por segundo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Fuente Dé
* Picos de Europa

### Ligazóns externas

* Páxina da Sociedad Regional Cántabra de Promoción Turística *(en castelán)* *(en inglés)*
Un exemplar nos arrecifes de coral do Mar Vermello
Os **escáridos** (Scaridae, Rafinesque 1810), tamén chamados **peixes papagaios**[] son unha familia de peixes mariños tropicais incluída na suborde Labroidei, da orde dos Perciformes. O nome procede do grego *skairos*, que significa saltar, debido á súa capacidade para saltar e golpear coa cola.

Morfoloxía
----------

Presentan unha dentición particular, formada por numerosos dentes agrupados nun paquete compacto cunha estrutura que lembra á do peteiro dun papagaio, á que deben o nome común de *peixes papagaios*. Esta especie de pico sérvelles para roer o coral e as rochas, pois se alimentan das algas que se fixan nestes soportes, ademais dos pequenos invertebrados que poidan agocharse entre as ramas do coral.

Na aleta dorsal teñen 9 radios espiñosos e 10 brandos. Na anal, 3 e 9 respectivamente. Na caudal, 11 radios ramificados.

Hábitat e bioloxía
------------------

A maioría son especies tropicais, que viven en arrecifes de coral do mar Vermello, océano Atlántico, Índico e Pacífico.

Parece ser común o cambio de sexo, cunha fase inicial formada por machos e femias e unha fase terminal como machos, na que adquiren as cores brillantes.

Pola cor vistosa que adoitan ter estes peixes, son moi apreciados para a súa cría en acuarios, se ben o seu mantemento é realmente difícil, de lento crecemento.

Taxonomía
---------

A familia divídese en 10 xéneros cunhas 90 especies.

* Xénero *Bolbometopon*
* Xénero *Calotomus*
* Xénero *Cetoscarus*
* Xénero *Chlorurus*
* Xénero *Cryptotomus*
* Xénero *Hipposcarus*
* Xénero *Leptoscarus*
* Xénero *Nicholsina*
* Xénero *Scarus*
* Xénero *Sparisoma*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Escáridos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Escáridos*** |

* Ficha en FishBase
* Ficha en World Register of Marine Species

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q502220
* BRE: 3667815
* EBID: ID
* LCCN: sh85118022
* MAG: 2779817669

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Scaridae
* EOL: 46572622
* Fossilworks: 266319
* GBIF: 4504
* iNaturalist: 49692
* IRMNG: 111648
* ITIS: 170809
* NCBI: 51763
* Plazi: ID
* uBio: 114357
* WoRMS: 125557

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: KML3Q4GR3Y

 |
***Á de mosca*** é unha novela do ano 1998 escrita por Aníbal Malvar.

Trama
-----

Carlos Ovelar, un fotógrafo *freelance* galego residente en Madrid. Antigo traballador dos servizos estatais de intelixencia, é chamado polo marido da súa ex muller para que atope á filla, desaparecida recentemente. Malia que só estivera unha vez coa rapaza, e que as relacións coa súa ex muller son inexistentes, decide ir.

Coa axuda do Gualtrapa, outro exmembro dos servizos de intelixencia, ao igual que o pai de Carlos, descubrirá que Ania, a desaparecida, está en relación cos fillos dun dos capos do tráfico de cocaína, residente na Illa de Arousa, e que a súa desaparición está relacionada co roubo de trinta quilos de droga.

Narración
---------

Está ambientada a medio camiño entre Santiago de Compostela e o Salnés. Está narrado en primeira persoa polo protagonista.

Traducións
----------

* Ao castelán por Susana Veiga co título de *Ala de mosca* publicado en 2009 pola Editorial InÉditor.

* Ao francés por Helène Serrano co título de *Comme un blues* publicado en 2017 por Asphalte éditions, col. Fictions.

Notas
-----

1. ↑  Ficha Arquivado 27 de marzo de 2018 en Wayback Machine. en BiTraGa.
2. ↑  Ficha Arquivado 27 de marzo de 2018 en Wayback Machine. en BiTraGa.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* ficha na páxina da editorial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12403037
* BiTraGa: 3981

 |
Coordenadas: 42°31′33″N 8°31′02″O﻿ / ﻿42.525833333333, -8.5172222222222

Círculos concéntricos na Pedra das Ferraduras
A **Pedra das Ferraduras** é un complexo conxunto de petróglifos ao ar libre, nos que atopamos gravuras datadas no calcolítico e os inicios da Idade de Bronce, arredor do 2.000 a.C. situada no concello de Cerdedo-Cotobade.

Situación
---------

A pedra sobre a que se realizaron os gravados sitúase na ladeira dun monte, no lugar de Fentáns, parroquia de San Xurxo de Sacos, concello de Cerdedo-Cotobade. Atópase na zona de Galicia, e unha das áreas do mundo, de maior concentración de representacións deste tipo, no val do río Lérez, desde onde semella terse estendido este fenómeno cultural, a través sempre dos vales dos ríos.

JUAN FAROOOO la farola
----------------------

A pedra é de regulares dimensións. A rocha é de gran tamaño e presenta forma alombada concentrándose as numerosas insculturas na parte superior, plana, e a cara orientada cara ao sur, de forte pendente.

Na parte superior amósase unha combinación de círculos concéntricos con trazos encostados ao anel externo, numerosas pegadas de cérvidos ou bóvidos e dúas combinacións circulares atípicas.

Na cara sur represéntanse sete figuras zoomórficas (un deles con gran cornamenta), tres deseños idoliformes (probablemente ídolos cilindro) e cinco figuras antropomórficas moi simples que, posiblemente armados, rodean os animais. A figura antropomorfa no centro da parte superior e central empuña na man dereita unha enorme espada moi desproporcionada en relación á figura humana, e sostén co outro brazo un escudo circular, entendéndose como unha posible representación xerárquica. Xunto a espada represéntase un puñal de menor tamaño.

Varios dos animais presentan dardos ou frechas cravadas no seu lombo, polo que nesta parte sur poderíamos estar a contemplar a representación dunha escena de caza.

Pese a dificultade dunha datación segura para este tipo de elementos, as representacións de ídolos cilíndricos póñense en relación coas pezas chamadas ídolos cilíndricos que teñen aparecido nalgúns megálitos de cronoloxía máis avanzada.

Trátase dun conxunto rupestre que presenta boa cantidade de recursos artísticos e de cuxa utilización só existen diversas teorías relacionadas coa relixión, ritos iniciáticos, marca delimitadora dun territorio... de moi difícil demostración.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* VVAA. *100 Obras maestras da Arte Galega*. páx. 18 e 19. (1996). Nigra Arte. Vigo. ISBN 84-87709-50-8.
* García Alén, Alfredo e de la Peña Santos, Antonio. *Grabados rupestres de la provincia de Pontevedra. Catalogación Arqueológica y artística de Galicia del Museo de Pontevedra*, páxs. 55 a 57 (1980). Fundación Pedro Barrié de la Maza. ISBN 84-85728-04-1
* Carballo Arceo, Xulio (xullo de 2006). *Arqueoloxía de Galicia. Itinerarios polo pasado*. Nigra Trea. ISBN 84-95364-40-9.

### Outros artigos

* Petróglifo.
* Petróglifos de Galicia.
O lago Niassa visto desde o espazo
O **lago Niassa** (tamén coñecido como **lago Malawi** ou **Nyasa** en kiswahili) é un dos Grandes Lagos Africanos e está localizado no Val do Rift, entre Malawi, Tanzania e Mozambique. Cunha orientación norte-sur, o lago ten 560 km de longo, 80 km de largura máxima e 700 m de profundidade.

É o único lago no mundo que conforma unha rexión bioxeográfica específica, con preto de 400 especies endémicas de cíclidos descritas (arredor do 30 % de todos os cíclidos coñecidos no mundo) e probabelmente quedan aínda moitas por descubir. Estímase que ten unha idade de entre un e dous millóns de anos. Posto que se encontra nunha rexión tropical e é moi profundo, o lago está permanentemente estratificado, cun epilimnio máis quente sobre un hipolimnio máis frío. O nivel da auga varía coas estacións do ano e ten aínda un ciclo de longa duración, cos niveis máis altos en anos recentes, desde que existen rexistros.

Na lingua chiNyanja, falada na beira mozambicana do lago, *niassa* significa *lago* - tal como o propio nome do pobo que usa aquela lingua, os Nyanja, significa *pobo do lago*. En chichewa, unha das linguas de Malawi, a palabra *malawi* significa *ao nacer do sol*, visto que, estando no occidente do lago, é desa forma que os habitantes de Malaui do sur ven nacer o día sobre o lago.

O Parque Nacional do Lago Malawi, no sur de Malawi, que abrangue a extremidade sur do lago, unha ducia de illas, unha rexión de reserva forestal e unha zona acuática até 100 m da costa foi inscrito pola UNESCO en 1984 na lista dos lugares que son Patrimonio da Humanidade.

### Véxase tamén

* Hidrografía

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5532
* WorldCat
* VIAF: 304911273
* BNE: XX458630
* BRE: 2281524
* EBID: ID
* GEC: 0046661
* GND: 4037201-7
* NKC: ge134342
* OSM: 2631184
* Treccani: lago-malawi

 |
Coordenadas: 41°47′15″N 1°12′51″O﻿ / ﻿41.78750, -1.21417

Casa do Concello
**Pedrola** é un municipio de España, na comarca da Ribera Alta del Ebro, provincia de Zaragoza, Comunidade Autónoma de Aragón. Forma parte do partido xudicial de Zaragoza.

Xeografía
---------

Escudo de Pedrola
Bandeira de Pedrola
Próxima ao río Ebro pola súa marxe dereita e á confluencia do Jalón pola esquerda, Pedrola está localizada na chamada Depresión do Vale do Ebro. A súa altitude é de 2 962​ msnm.

O concello ocupa unha superficie de 113,53 km² e, no ano 2016, tiña unha poboación de 3 450 habitantes (pedroleros/as), o que facía unha densidade de 30,39 hab./km².

Dista 36 km de Zaragoza.

Demografía
----------

Evolución demográfica| 1991 |  | 1996 |  | 2001 |  | 2004 |  | 2006 |  | 2007 |  | 2011 |  | 2013 |  | 2016 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2 460 |  | 2 582 |  | 2 812 |  | 2 906 |  | 3 168 |  | 3 302 |  | 3 758 |  | 3 800 |  | 3 450 |

**Nota.** Datos do Intituto Español de Estadística.

Economía
--------

A súa economía baséase nas actividades de carácter industrial, sobre todo desde a implantación na achegada Figueruelas da factoría Opel España. Porén, a fonte tradicional de ingresos, a agricultura, a pesar de que perdeu importacia, mantense en vigor.

Notas
-----

1. ↑  "Consejo General de Procuradores de España". Arquivado dende o orixinal o 16 de setembro de 2011. Consultado o 25 de setembro de 2017.
2. ↑  Gobierno de Aragón. "Zonas altimétricas por rangos en Aragón y España, y altitud de los municipios de Aragón.". *Datos geográficos*. Arquivado dende o orixinal o 04 de decembro de 2011. Consultado o 25 de setembro de 2017.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de concellos de Zaragoza

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pedrola*** |

* Páxina web do Concello de Pedrola
* Servizo deportivo municipal Pedrola

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q574869
* WorldCat
* VIAF: 58144648400931364486
* código INE: 50204
* GEA: 9934
* GEC: 0266450
* GeoNames: 6362891
* OSM: 342782
* WOEID: 769692

 |
**Provincia de Misiones**| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|

 |
| Capitalpoboación (ano) | Posadas252.981 habitantes (2001) |
|  |
| Gobernador | Oscar Herrera Ahuad (Frente Renovador de la Concordia) |
| Superficie | 29.801 km² |
| PoboaciónDensidade | 1.101.593 hab.(2010)36,84 hab./km² |
| Xentilicio | *misionero/a* |

A **provincia de Misiones** é unha das 23 provincias da Arxentina. Ten unha poboación de 1.101.593 habitantes (2010) e a súa capital é Posadas. Situada no nordeste do país, é a segunda provincia máis pequena do estado con 29.801 km², superando tan só a Tucumán. No 2008 a súa poboación alcanzaba 1.077.981 habitantes.

Misiones debe o seu nome ás misións xesuítas estabelecidas no seu territorio (reducións) e gobernadas por eles até o ano 1767, data na que foron expulsados dos territorios da coroa española.

Límites
-------

Misiones limita polo norte e polo leste co Brasil, polo oeste con Paraguai, e polo sur coa provincia de Corrientes.

Xeografía
---------

Corrientes está caracterizado polo seu terreo quebrado, aínda que propiamente non é terreo montuoso. Porén os ríos escavaron vales numerosos. Os principais ríos son o Paraná, o Paraguai e o Iguazú, cada un deles provisto de innúmeros afluentes.

O clima é tropical de tipo húmido, con chuvias repartidas ao longo de todo o ano, o que propicia unha abundante vexetación boscosa.

Principais cidades
------------------

* Posadas (253.000 hab.)
* Obera (55.000 hab.)
* Eldorado (54.000 hab.)
* San Vicente (38.000 hab.)
* Puerto Iguazú (32.000 hab.)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficialArquivado 30 de abril de 2011 en Wayback Machine. *(en castelán)*

| * v
* c
* e
Provincias da Arxentina |
| --- |
| Provincias | 
* A Rioxa
* Buenos Aires
* Catamarca
* Chaco
* Chubut
* Córdoba
* Corrientes
* Entre Ríos
* Formosa
* Jujuy
* La Pampa
* Mendoza
* Misiones
* Neuquén
* Río Negro
* Salta
* San Juan
* San Luis
* Santa Cruz
* Santa Fe
* Santiago del Estero
* Tierra del Fuego
* Tucumán

 |  |
| Cidade autónoma | 
* Cidade de Buenos Aires (Ciudad Autónoma de Buenos Aires)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q44798
* WorldCat
* VIAF: 240374796
* BNA: 000026243
* BNF: 122900359
* BVMC: 71329
* EBID: ID
* GEC: 0042890
* GeoNames: 3430657
* GND: 4115161-6
* LCCN: n80024395
* MusicBrainz: ID
* OSM: 153553
* TGN: 1001434

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: As Hedradas.

**As Hedradas** (*Las Hedradas* en castelán e oficialmente) é unha localidade do concello de Lubián, na provincia de Zamora (Castela e León).

Situación
---------

Atópanse situadas ao noroeste da provincia de Zamora, xunto á provincia galega de Ourense, limítrofe á comarca de Viana, e próximas á fronteira con Portugal, á altura da histórica rexión lusitana de Trás-os-Montes. Pertencen ás denominadas As Portelas, unha sub-bisbarra da bisbarra histórica e tradicional de Seabra.

As Hedradas atópanse situadas nun chairo alto, o que favoreceu que a escasos metros da poboación se instalase un parque eólico. O edificio máis representativo deste lugar é a súa igrexa, cuxo campanario é de nova construción por perder o antigo nun forte vendaval. É unha das poucas localidades bilingües da provincia de Zamora, xa que os seus habitantes utilizan habitualmente o castelán e o galego.

Topónimo
--------

O nome de lugar inscríbese nunha abundante familia de topónimos que aluden a elementos da paisaxe recubertos de hedra, é dicir, hedreiras.

Demografía
----------

Coma o resto das vilas e aldeas da zona, As Hedradas sufriron un grande éxodo rural a mediados do século XX, pasando a súa poboación a ter só 12 habitantes (INE, 2012). Outra das razóns desta baixa poboación é o forte envellecemento da zona, pois a media de idade supera os 70 anos.

Clima
-----

Situadas na serra xabresa, As Hedradas contan cun clima moi frío e húmido con temperaturas que poden chegar a -15 °C e que no verán non adoita superar os 30 °C e unhas precipitacións moi abundantes, 1500 mm ao ano sobre todo na época outoniza.

Notas
-----

1. ↑  As Hedradas na páxina web do INE
2. ↑  "Lubián segundo O Norte de Castela". Arquivado dende o orixinal o 28 de setembro de 2013. Consultado o 07 de agosto de 2013.
3. ↑  "Cultura de Lubián". Arquivado dende o orixinal o 29 de novembro de 2014. Consultado o 07 de agosto de 2013.
4. ↑  Pascual Risco Chueca (2000) "Medio natural e poblamiento na toponimia maior de Zamora Arquivado 12 de abril de 2012 en Wayback Machine.", no Anuario do Instituto de Estudos Zamoranos Florián de Ocampo, Deputación de Zamora, p. 449-500.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Falta algunha imaxe que ilustre o artigo |  **Este artigo non contén imaxes.** Pode axudar cargando imaxes, na Galipedia ou na Wikimedia Commons, relacionadas co contido do artigo, ou incluíndo unha xa existente. Debe ter en conta as políticas de uso de imaxes e o respecto polos dereitos de autoría. |

---
**Aelfwine**, nado c. 661 e finado en 679, foi un rei de Deira (670 - 679). Foi fillo de Oswiu de Northumbria e irmán de Ecgfrith de Northumbria.

Traxectoria
-----------

Despois de que Ecgfrith tomou o poder como rei de Northumbria en 670, nomeou a Aelfwine rei do reino de Deira. Aelfwine era apenas un neno nese momento, e nomeouno coa intención de designalo como o seu sucesor, xa que era solteiro e non tiña fillos. Con todo, morreu durante unha batalla contra os mercianos preto do río Trent en 679. Isto provocou a furia dos northumbrianos, pero previuse un conflito máis grande pola intercesión do arcebispo de Canterbury, Teodoro, quen persuadiu a Aethelred de Mercia a pagar unha suma monetaria como compensación pola morte de Aelfwine.

Referencias
-----------

1. ↑  Beda, *Historia ecclesiastica gentis Anglorum*, libro IV, capítulo 21.

| * v
* c
* e
Reis de Deira |
| --- |
| século VI | 
* Ælla (559–588)
* Æthelric (589–604)

 |
| século VII | 
* Æthelfrith (604–616)
* Edwin (616–632)
* Osric (633–634)
* Oswald (634–642)
* Oswiu (642–644)
* Oswine (644–651)
* Œthelwald (651–654)
* Oswiu (654–670)
* Alchfrith (656–664 – rei conxunto)
* Ælfwine (670–679)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q271386
* PASE: 7165

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras árabes. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O **baskir** (Башҡорт теле, *Başqort tele*, باشقۇرت تئلئ) é unha lingua da familia turca falada polo pobo baskir. É cooficial xunto co ruso na República de Bashkortostán e conta con preto de 1,2 millóns de falantes en Rusia. O baskir ten tres dialectos: meridional, oriental e setentrional.

Falantes
--------

O censo de 1989 declaraba que había 1 047 000 falantes nativos da lingua baskir vivindo na URSS. Outros 26.737 dicían que o baskir era a súa segunda lingua. Aproximadamente 300.000 baskires declararon que o tártaro era a súa lingua nativa. No censo de 2002 houbo declarados 1 379 727 falantes.

A maioría dos falantes do baskir habitan na república rusa de Bashkortostán, así como nos veciños Tartaristán e Udmurtia. Un número substancial de falantes viven no Krai de Perm e en Chelyabinsk, Oremburgo, Sverdlovsk e óblast de Kurgan. Existen importantes minorías baskires en Casaquistán e Uzbekistán.

Alfabeto e dialectos
--------------------

Inda que os baskires eran orixinariamente tribos úgricas ou finesas, adoptaron a lingua bolgar. Trala invasión mongol de Rusia, o kypchak fíxose máis habitual, xa que era o idioma falado pola maioría das tribos da Horda Dourada.

O baskir moderno, do mesmo modo que o tártaro, que é similar, toma as súas raíces do grupo de linguas kypchak. Hoxe en día o idioma ten moitos dialectos, que son moi similares ó tártaro. No pasado, os baskires usaban o tártaro coma lingua escrita. No século XV substituíuno o Chagatay (porén, segundo algúns historiadores[], foino pola variedade tártara antiga do Chagatay), que se utilizou ata 1923. Tanto o tártaro coma o chatay usaban a escritura árabe.

En 1923, creouse un sistema escrito para a lingua baskir. Tamén se creou unha linguaxe literaria propia. Ó principio utilizouse un alfabeto árabe modificado. En 1930 foi substituído por un alfabeto baseado no latino e este á súa vez por outro adaptado do cirílico en 1938.

O alfabeto utilizado polo baskir é o mesmo que o alfabeto ruso, co engadido das seguintes letras: Ә ә Ө ө Ү ү Ғ ғ Ҡ ҡ Ң ң Ҙ ҙ Ҫ ҫ Һ һ.

Notas
-----

1. ↑  Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". *unesdoc.unesco.org*. Consultado o 11 de xullo de 2022.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Existe unha versión da Wikipedia en  ***Lingua baskir*** |

### Outros artigos

* Wikipedia en baskir

### Ligazóns externas

* Facultade de Filoloxía baskir da Universidade Estatal de Bashkortostán (en inglés)
* Lista Swadesh en Bashkir
* "Bashkortostan" xornal
* "Ural batyr"
* textos de cancións do folclore baskir

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13389
* AAT: 300387954
* BRE: 1857853
* Ethnologue: bak
* GEC: 0222443
* Glottolog: bash1264
* GND: 4144089-4
* Linguasphere: 44-AAB-bg
* NDL: 00576104
* NKC: ph1107328
* WALS: bsk

 |
**L'Arcusgi**, fundado en 1984 é un grupo corso de música con raices tradicionais. O grupo, das rexións de Bastia e Lucianna, destaca pola música tradicional polifónica.
L'Arcusgi é o nome que recibían os pequenos arcabuces utilizados no século XVIII polo exército de Pasquale Paoli, que loitaba pola independencia de Córsega. En consonancia co nome escollido o grupo caracterízase polo seu compromiso político e cultural co Nacionalismo corso e coa lingua do seu país.

O grupo comezou estando formado por un guitarrista e catro cantantes pero ao longo do tempo foi evolucionando ata a actualidade, cando o compoñen tres músicos e nove cantantes.

Compoñentes
-----------

* Jean-Pierre Bonci (voz)
* Jean-Christophe Bastiani (voz)
* Louis Franceschi (voz)
* Pierre Bracci (voz)
* Anthony Battesti (voz)
* Nicolas Giustiniani (voz)
* Guillaume Savelli (voz)
* Jean-Marc Camurati (voz)
* Laurent Ducatillon (voz)
* Mathieu Camurati (guitarra)
* Jean-Paul Peretti (baixo)
* "Pilou" Barque (percusións)

Discografía
-----------

* *Resistenza* (1989)
* *So Elli* (1993)
* *Scrittori* (1995)
* *Testimone à l'eternu* (1998)
* *Compilation des 4 premiers álbums* (2002)
* *In vivu à fianc'a voi...* (2002)
* *L'arcusgi di Pasquale* (2005)
* *Voce ribella* (2008)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Recensión do grupo *(en francés)*
* Artigo sobre a súa relación con Euskadi *(en francés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2282380
* WorldCat
* VIAF: 316657867
* Discogs: 3915085

 |