|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras xeorxianas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

Relevo representando a Pharnavaz I
**Pharnavaz** (xeorxiano: ფარნავაზი) foi o primeiro rei de Kartii, un antigo reino xeorxiano coñecido como Iberia nas fontes clásicas. Segundo os rexistros escritos xeorxianos medievais foi o fundador do reino e da dinastía Pharnavaziana. Non se coñece a data exacta do seu reinado, que podería variar entre o 302–237 a. C. segundo Vakhushti de Kartli, 299–234 a. C. para Cyril Toumanoff ou 284–219 a. C. consonte Pavle Ingorokva.

Orixe mítica
------------

Conforme as *Crónicas xeorxianas*, Pharnavaz descendía de Uplos, fillo de Mtskhetos, fillo de Kartlos, que era un dos famosos e poderosos oito irmáns, que pola súa parte eran descendentes de Targamos, fillo de Tarsi, o neto de Jafet, fillo do Noaé bíblico. Pharnavaz non figura directamente en fontes non xeorxians e non hai unha indicación contemporánea definitiva para afirmar que foi o primeiro dos reis xeorxianos. A súa historia esta mesturada con trazos e imaxes de fantasía, acumulando o Pharnavaz real unha fachada mítica emerxendo como un modelo de monarca precristián nos anais xeorxianos.

Na crónica do 800 *A vida dos reis*, a xenealoxía de Pharnavaz remóntase a Kartlos, o etnarca mítico de Kartli. Seu tío paterno, Samara, era o *mamasakhlisi* ("pai da casa") das tribos xeorxianas de Mtskheta. A nai de Pharnavaz era unha muller persa de Isfahan Toda a historia de Pharnavaz, aínda que escrita por un cronista cristián, abonda en alusións do iranianas antigas, un reflexo dos lazos entre Kartli e Irán nesa época, confirmados pola arqueoloxía e que tamén ilustra o propio nome "Pharnavaz" coa raíz *par*- baseada no persa *farnah*. Cando Pharnavaz tiña tres anos a súa familia quedou destruída e as súas posesións usurpadas por Azo, instalado por Alexandre o Grande durante a súa campaña en Kartli. A invasión de Iberia por Alexandre non aparece só na tradición histórica xeorxiana, senón tamén en Plinio o Vello (4.10.39) e Solino (9.19).

Reinado
-------

Pharnavaz medrou orfo, un día tivo un soño máxico no que el se unxía coa esencia do sol, que anuncia a peripeteia, esta visión lévao ao convencemento de dedicarse a misións nobres. A continuación marchou a cazar e seguindo un cervo atopou un tesouro agochado nunha cova. Pharnavaz recuperou o tesouro para armar un exército leal contra a tiranía de Azon. Tivo a axuda de Kuji de Cólquida, que casou cunha irmá súa. Aos rebeldes tamén se suman 1000 soldados do campo de Azon .

Reino de Iberia durante o reinado de Pharnavaz I
Na batalla seguinte os eu exército derrotou e matou a Azon e Pharnavaz converteuse no rei de of Kartlii aos 27 anos. recoñecendo a soberanía dos seléucidas, os sucesores de Alexandre no Oriente Medio, e probablemente seguiu na súa administración o modelo iraniano, introducindo unha organización militar-administrativa baseada nunha rede de gobernadores rexionais ou *eristavi*. quedando a estrutura xerárquica creada por Pharnavaz co rei no cume, seguido dun comandante en xefe do exército real (spaspet)e sete eristavis; os altos comandantes (*atasistavis tsikhistavis*) das gornicións estacionadas nas fortalezas reais e os comandantes (*asistavis*) que eran os fillos máis novos das familias aristocráticas; os guerreiros mercenarios profesionais procedentes dos países veciños e os soldados do exército real estaban distribuídos por todo o reino. Pero a atribución destas reformas a Pharnavaz podería ser unha proxección de reformas medievais proxectadas ao un remoto pasado..

Pharnavaz realizou alianzas con varios pobos do Cáucaso norte durante o seu reinado para axudalo tanto contra forzas internas como contra os macedonios.. Seguindo os anais reais xeorxianos fixo da lingua xeorxiana a lingua oficial do reino e creou o alfabeto xeorxiano, mais non existe confirmación arqueolóxica e hai un rexeitamento unánime entre os historiadores de que el fora o creador do alfabeto. Documentándose a existencia dunha forma peculiar local do alfabeto arameo na Xeorxia precristiá. Reinou durante 65 anos segundo as crónicas e tras a súa morte enterrouse en fronte do ídolo Armazi.

Notas
-----

1. ↑  Rapp, p. 274.
2. 1 2 3  Rapp, p. 276.
3. ↑  Rapp, pp. 275-276.
4. ↑  Toumanoff, p. 8
5. 1 2  Toumanoff, p. 9
6. ↑  Rayfield, p. 61; Rapp, p. 276.
7. ↑  Rapp, p. 275.
8. ↑  Rapp, p. 277; Suny, p. 12.
9. ↑  Gamkrelidze, p. 135
10. ↑  Rapp, p. 277.
11. ↑  Anchabadze, George. *The Vainakhs*. Page 19-31.
12. ↑  Stephen H. Rapp Jr (2010). "Georgian Christianity". En Ken Parry. *The Blackwell Companion to Eastern Christianity*. John Wiley & Sons. p. 139. ISBN 978-1-4443-3361-9.
13. ↑  Seibt, Werner. "The Creation of the Caucasian Alphabets as Phenomenon of Cultural History".
14. ↑  Donald Rayfield *The Literature of Georgia: A History (Caucasus World)*. RoutledgeCurzon. ISBN 0-7007-1163-5. P. 19.
15. ↑  Nino Kemertelidze (1999). "The Origin of Kartuli (Georgian) Writing (Alphabet)". En David Cram, Andrew R. Linn, Elke Nowak. *History of Linguistics 1996: Volume 1: Traditions in Linguistics Worldwide*. John Benjamins Publishing Company. p. 228. ISBN 978-90-272-8382-5.
16. ↑  Lang, David Marshall. *Iran, Armenia and Georgia*. In: Yar-Shater, p. 515.
17. ↑  Rapp, p. 280.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Rapp, Stephen H. (2003), *Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts*. Peeters Bvba ISBN 90-429-1318-5.
* Rayfield, Donald (2000), *The Literature of Georgia: A History*. Routledge, ISBN 0-7007-1163-5.
* Suny, Ronald Grigor (1994), *The Making of the Georgian Nation* (2nd edition). Indiana University Press, ISBN 0-253-20915-3.
* Toumanoff, Cyril (1963), *Studies in Christian Caucasian History*. Georgetown University Press.
* Salia, Kalistrat, *Histoire de la nation géorgienne*, 1980
* Gamkrelidze, Gela *Researches in Iberia-Colchology*, David Braund ed. 2012
* Yar-Shater, Ehsan (ed. 1983), *The Cambridge History of Iran*. Cambridge University Press, ISBN 0-521-24693-8.
* «Обращение Грузии», перевод с древнегрузинского Е. С. Такаишвили. Редакционная обработка, исследование и комментарии М. И. Чхартишвили. Тбилиси — 1989
* Otar Lordkipanidze, « La Géorgie à l'époque hellénistique », dans *Dialogues d'histoire ancienne*, vol. 9, 1983, pp. 197–216.
* Marie-Félicité Brosset, *Histoire de la Géorgie*, Saint-Pétersbourg, 1849.
* Toumanoff *Chronology of the early Kings of Iberia* Traditio, Vol. 25 (1969), pp. 1–33

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q372698
* WorldCat
* VIAF: 4215860
* FAST: 1840308
* LCCN: n97058397

 |