| Rutáceas |
| --- |
| A ruda de xardín (*Ruta chalepensis*) |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Orde: | Sapindales |
| Familia: | **Rutaceae**Juss. 1789 |

 |
| Xéneros |
| Os xéneros máis importantes:* *Aegle*
* *Acronychia* J.R.Forst. & G.Forst - Lemon Aspen, et al
* *Adenandra* Willd.
* *Aegle* Corrêa
* *Amyris*
* *Choisya*
* *Citrus*
* *Dictamnus*
* *Fortunella*
* *Melicope*
* *Murraya*
* *Phellodendron*
* *Poncirus*
* *Ptelea*
* *Ruta*
* *Skimmia*
* *Tetradium*
* *Zanthoxylum*
 |
| Sinonimia |
| * *Amyridaceae*, *Aurantiaceae*, *Beroniaceae*, *Citraceae*, *Cneoraceae*, *Correaceae*, *Dictaninaceae*, *Diosmaceae*, *Diplolaenaceae*, *Flindersiaceae*, *Fraxinellaceae*, *Jamboliferaceae*, *Pilocarpaceae*, *Ptaeroxylaceae*, *Pteleaceae*, *Spatheliaceae*, *Zanthoxylaceae*.
 |

**Rutaceae**, as **rutáceas**, é unha familia de plantas anxiospermas pertencente á orde Sapindales. Agrupa arredor de 160 xéneros e 1.600 especies.

Descrición
----------

Plantas lígneas ou raramente herbáceas, provistas de glándulas secretoras oleíferas. Follas alternas ou opostas, simples ou compostas, sen estípulas, ás veces con espiños axilares. Flores xeralmente hermafroditas, actinomorfas ou zigomorfas, pentámeras ou tetrámeras, con pezas ceibas ou soldadas na base; androceo cun número variábel de estames, a miúdo o mesmo ou o duplo ca o de pétalos, con disco nectarífero carnoso intraestaminal; xineceo súpero ou semiínfero, pluricarpelar, xeralmente sincárpico e plurilocular. Inflorescencias diversas. Froitos en cápsula, polifolículo, hesperidio, drupa ou sámara.

Ten as subfamilias a seguir: Citroideae, Dictyolomatoideae, Flindersioideae, Rutoideae, Spathelioideae, e Toddalioideae. En total son unhas 1.600 especies, das cales a meirande parte medran en países tropicais e subtropicais.

Algunhas especies
-----------------

* *Balfourodendron*

*Balfourodendron riedelianum*, guatambú branco, excelente árbore madeirábel.
* *Casimiroa*

*Casimiroa edulis*, Zapote mexicano.
* *Galipea*

*Galipea cusparia* , corola soldada, pela do seu froito usada como aromatizante: angostura.
* *Citrus* (os cítricos)

*Citrus aurantium* L. variedade *amara*, laranxeira agre ou amarga; esta especie como a maioría das do xénero *Citrus* é usada en confeituras, marmeladas e doces, e como ornamental;
*Citrus reticulata* Blanco. mandarineiro;
*Citrus limon* (L.) Burm. limoeiro;
*Citrus medica* L. cidreira;
*Citrus × paradisi* Macfad. pomelo;
*Citrus sinensis* L. laranxeira doce;
*Citrus aurantifolia* (Christm.) Swingle, limeira;
*Citrus nobilis* Blanco. mandarineiro king;
*Citrus grandis* (L.) Burm.;
*Citrus limetta* Risso, limoeiro doce.
* *Dictamnus*

*Dictamnus albus* L. díctamo ou fraxinela ;
*Dictamus hispanicus*
* *Fagara*

*Fagara monophylla*
* *Galipea*

*Galipea cusparia*, Angostura.
* *Haplophyllum*

*Haplophyllum linifolium* (L.) G.Don
* *Murraya*

*Murraya koenigii* Árbore do curry;
*Murraya paniculata* Murraia.
* *Ruta*

*Ruta angustifolia* Pers. pétalos laciniados;
*Ruta chalepensis* L. pétalos laciniados;
*Ruta graveolens*; ruda de xardín
*R. montana* (L.) L. ruda de montaña, pétalos de bordo enteiro.
* *Zanthoxylum*

*Zanthoxylum americanum* Fresixo espiñento;
*Zantoxylum piperitum* Pementa xaponesa;
*Zantoxylum gilletii* Pementa chinesa.

Notas
-----

1. ↑  vermú

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Rutaceae***  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Rutaceae*** |

### Bibliografía

* Especias y plantas aromáticas Dr. Josep Luis Berdones. Océano Grupo editorial. 2001.
* Botánica, guía ilustrada de plantas, Geoff Burnie. Köneman editores.2003.
* Revista de Biología Tropical. Actividad antifúngica de extractos orgánicos del árbol Fagara monophylla (Rutaceae) en Venezuela. Yrma Gómez, Katiuska Gil, Elba González, Luz Marina Farías. Edición: Volume 55 (3-4) Setembro-decembro de 2007.
* Catálogo, ecología y usos populares de las RUTACEAS presentes en la provincia de Albasete. Fajardo Rodríguez José, Verde López Alonso. 2001
* 
* www.humboldt.org.co

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q146030
* AAT: 300374999
* BNCF: 3390
* BNE: XX557283
* BNF: 122676998
* BRE: 3522915
* EBID: ID
* GND: 4177105-9
* LCCN: sh85116078
* MAG: 2781353486

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APNI: 54479
* Dyntaxa: 2002782
* EOL: 4414
* EPPO: 1RUTF
* FloraBase: 22845
* FoC: 10781
* Fossilworks: 55733
* GBIF: 2396
* iNaturalist: 50623
* IPNI: 30001492-2
* IRMNG: 113079
* ITIS: 28848
* NBN: NBNSYS0000160913
* NCBI: 23513
* Plazi: ID
* POWO: ID
* Soortenregister: 121388
* Tela Botanica: 101022
* Tropicos: 42000265
* VASCAN: 210
* VicFlora: ID
* WoRMS: 414882

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D027821

 |