| Galiñola negra cristada |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Gruiformes |
| Familia: | Rallidae |
| Xénero: | *Fulica* |
| Especie: | ***F. cristata*** |

 |
| Nome binomial |
| *Fulica cristata*Gmelin, 1789 |

A **galiñola negra cristada** ou **galiñola cristada** (***Fulica cristata***) é unha especie de ave gruiforme da familia Rallidae que habita en África e a Península Ibérica. En Galicia é unha ave accidental.

Descrición
----------

Detalle da cabeza.
A galiñola negra cristada mide entre 38 e 45 cm de longo, ten unha envergadura alar de 75 a 85 cm e pesa entre 585 e 1085 g. A plumaxe dos adultos é totalmente negra, en contraste co branco do seu escudo frontal e o bico cor celeste. Diferénciase da galiñola negra común por presentar dúas protuberancias vermellas na parte superior do escudo, ser lixeiramente meirande e ter o pescozo máis longo. As patas son cincentas e teñen dedas lobuladas longas que lle permiten nadar. O iris dos ollos é vemello.

Os polos que acaban de facer eclosión están cubertos de penuxe cincento agás na gorxa e meixelas, que son amarelas e teñen o bico avermellado. Ao creceren adquiren un ton cincento uniforme. Os xuvenís son pardos cincentos, coa gorxa e a parte dianteira do pescozo claras, e carecen do escudo frontal. Adquiren a plumaxe adulta aos 3 ou 4 meses, mais non se desenvolve o escudo frontal ata o ano de idade.

Os xuvenís carecen de escudo frontal e protuberancias coloradas.

Taxonomía e etimoloxía
----------------------

Viven tanto en hábitats de auga doce coma salobre.
A galiñola negra cristada, como outras galiñolas, pertence ao xénero *Fulica*, incluído na familia Rallidae, unha familia de aves acuáticas e semiacuáticas de tamaño medio, aínda que pequenas en comparación co resto de Gruiformes. Os rálidos adoitan ter o percozo relativamente longo, a cola curta, robustas patas con dedas longas e plumaxes discretas en contraste cos seus coloridos bicos e escudos frontais.

A galiñola negra cristada foi descrita cientificamente polo zoólogo alemán Johann Friedrich Gmelin en 1789, co seu nome científico actual, *Fulica cristata*. *Fulica* en latín significa simplemente 'galiñola', e *cristata* significa 'cristada', en referencia ás súas características protuberancias vermellas da cabeza.

Non se recoñecen subespecies diferenciadas.

Distribución e hábitat
----------------------

É unha ave sedentaria que se distribúe por África austral e oriental, ademais de Marrocos e o sur e leste da Península Ibérica, en zonas húmidas con vexetación alta, como os lagos de auga doce, estanques e marismas.

Aínda que antes era moi abondosa en todo o arco mediterráneo ibérico, arestora só se encontra en zonas húmidas de Andalucía e algunhas da Comunidade Valenciana, desde onde se está intentando recuperar a especie noutras zons como o delta do Ebro. Aínda que a nivel global se clasifica como especie pouco preocupante, en España está considerada como especie en perigo de extinción. En Galicia só aparece como ave accidental.

Comportamento
-------------

Adulto coa súa cría.
O comportamento da galiñola negra cristada é practicamente igual ao da galiñola negra común (que é nativa e común en Galicia). É de hábitos menos discretos que a maioría dos demais rálidos. Durante a época de cría é territorial e agresiva e adoita desafiar e atacar a calquera intruso, mesmo a aves de maior tamaño como o ganso de Exipto. Pode ser albiscada nadando en augas abertas e camiñando polas herbeiras próximas ás ribeiras.

Posta de ovos de galiñola negra cristada.
Ten un voo pesado e adoita ser reticente a voar para curtas distancias. Para fuxir ou atacar na auga adoita correr patuxando pola superficie da auga movendo as ás, mais sen engalar de todo. Mentres nada adoita baixar e subir a cabeza e pode mergullarse en curtas distancias meténdose na auga dun salto.

Aínda que a galiñola negra cristada é omnívora, aliméntase principalmente de plantas acuáticas como as especies de *Potamogeton*. Tamén caza unha gran variedade de pequenos animais, incluídos os ovos e os polos doutras aves acuáticas.

Durante a época de cría é moi ruidosa e as súas chamadas son bastante diferentes das da galiñola negra común. Emite rápidos *kerrre* similares aos da galiñola pequena, ásperos *ka-haa* e gruñidos de tipo "uut uut". Constrúe un niño de canas secas e ramas peto da beira da auga ou flotando sobre ela ancorado na vexetación emerxente. Pon arredor de oito ovos no mes de abril, que incuba durante 25 días.

Notas
-----

1. 1 2  BirdLife International (2012). "Fulica cristata". *Lista Vermella de especies ameazadas. Versión 2014.3* (en inglés). Unión Internacional para a Conservación da Natureza. Consultado o 6 de maio de 2015.
2. 1 2 3  Penas Patiño, Xosé M.; Pedreira López, Carlos (setembro de 2004). Guía das aves de Galicia. Ilustrado por Calros Silvar (2ª ed.). A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-96128-69-5.
3. ↑  Conde Teira, M. A. (1999). "Nomes galegos para as aves ibéricas: lista completa e comentada" (PDF). *Chioglossa* (A Coruña) **1**: 121–138. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 15 de marzo de 2016. Consultado o 28 de setembro de 2016.
4. ↑  *CRC Handbook of Avian Body Masses* by John B. Dunning Jr. (Editor). CRC Press (1992), ISBN 978-0-8493-4258-5.
5. ↑   (2011).
6. ↑  Zoonomen. "Taxonomía de Gruiformes." (en inglés). Consultado o 6 de maio de 2015.
7. ↑  James A. Jobling. *Helm Dictionary of Scientific Bird Names*. Bloomsbury Publishing p. 122 e 158 ISBN 1-4081-2501-3
8. ↑  Frank Gill e David Donsker. *Rails, gallinules & cranes Arquivado 06 de maio de 2014 en Wayback Machine.*. IOC World Bird List versión 5.1.
9. ↑  Ficha da especie Arquivado 06 de marzo de 2016 en Wayback Machine. no Ministerio de Medio Ambiente de España.
10. 1 2  Liversidge, Richard. "The birds around us: Birds of the Southern African region" Pub: Fontein 1991 ISBN 978-1-874851-01-1
11. ↑  MacLean, Gordon L. Roberts, Austin; "Roberts Birds of Southern Africa". Pub. Hyperion Books 1988. ISBN 978-1-85368-037-3
12. ↑  Brown, Lesley; Trumble, William R.; Stevenson, Angus (2002). Oxford University Press, ed. *Shorter Oxford English dictionary on historical principles*. Oxford [Oxfordshire]. ISBN 0-19-860575-7.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Galiñola negra cristada*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Galiñola negra cristada Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Texto sobre a especie en The Atlas of Southern African Birds
* Vídeos, fotos e sons da galiñola negra cristada en Internet Bird Collection

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Fulica\_cristata
* Avibase: 53235FDC4FC130F5
* BirdLife: 22692907
* eBird: rekcoo1
* EUNIS: 1053
* FE: 96788
* FE-New: ID
* Fossilworks: 373521
* GBIF: 2474381
* iNaturalist: 487
* IRMNG: 10588358
* ITIS: 176297
* IUCN: 22692907
* NBN: NHMSYS0000533139
* NCBI: 89387
* TAXREF: 3072
* Xeno-canto: Fulica-cristata

 |