O **Reino dos xardíns de Dessau-Wörlitz**, (en alemán: *Dessau-Wörlitzer Gartenreich*) é unha paisaxe cultural e Patrimonio da Humanidade en Alemaña, situada entre a cidade de Dessau e a cidade de Wörlitz na Alemaña Central. Un dos primeiros e máis grandes parques ingleses de Alemaña e da Europa continental, creado a finais do século XVIII baixo a rexencia de  Duque Leopoldo III de Anhalt-Dessau. Hoxe, a paisaxe cultural de Dessau-Wörlitz abarca unha área de 142 km² dentro da Reserva da Biosfera do Elba Medio no estado alemán de Saxonia-Anhalt. Debido ao seu deseño paisaxístico excepcional e ao seu testemuño dos ideais da Idade das Luces, o reino dos xardíns de Dessau-Wörlitz designouse patrimonio da humanidade en 2000.

Orixe
-----

Os Xardíns tiveron a súa orixe no século XVII, cando o matrimonio do bisavó de Leopoldo Príncipe Xoán Xurxo II de Anhalt-Dessau coa princesa holandesa Henriette Catharina, filla de Príncipe Frederico Henrique de Orange (neerlandés: *Oranje*), en 1659 trouxo un equipo de enxeñeiros e arquitectos dos Países Baixos baixo a supervisión do arquitecto Cornelis Ryckwaert para acondicionar a cidade, o palacio e un xardín barroco no antigo asentamento de *Nischwitz*, que rebautizouse como Oranienbaum en 1673.[] A influencia holandesa mantívose predominante no Principado de Anhalt-Dessau durante moitas décadas.

En 1758, o príncipe Leopoldo III converteuse no duque de Anhalt-Dessau, e cinco anos despois el e o seu amigo, o arquitecto Friedrich Wilhelm von Erdmannsdorff, emprenderon un Grand Tour por Europa. O percorrido (en particular a arquitectura antiga de Italia e os xardíns paisaxísticos ingleses), e os ideais da Ilustración que atoparon no estranxeiro influíron moito nas súas tendencias artísticas. Os dous homes apuntaron pasar do concepto de xardín formal da era Barroca a unha paisaxe máis naturalista, como viran en Stourhead Gardens e Ermenonville.

Xa en 1765, Leopoldo III comezou a facer cambios arquitectónicos e paisaxísticos no campo para realizar estes ideais. Os xardíns de Wörlitz serviron como punto de partida do programa, converténdose no primeiro xardín paisaxístico da Europa continental.  Durante os seguintes 40 anos, Leopoldo adaptou ou desenvolveu outros parques e pazos para adaptarse á estética da Ilustración, incluíndo o Palacio de Oranienbaum, o Castelo de Georgium, o Castelo de Mosigkau e o Castelo de Großkühnau.

Parque Wörlitzer
----------------

Palacio de Wörlitz
Casa gótica (Wörlitz)
Volcán artificial en erupción
O parque central Wörlitzer atópase adxacente á pequena cidade de Wörlitz nun anabranquio do río Elba, o que faino rico en auga e diversidade. Creado entre 1769 e 1773 como un dos primeiros xardíns ingleses do continente. Segundo os ideais do duque Leopoldo III o parque tamén serviría como institución educativa en arquitectura, xardinería e agricultura, polo que grandes partes estiveron abertas ao público dende o principio. A maioría dos edificios deseñounos Erdmannsdorff, mentres que os xardíns deseñounos Johann Friedrich Eyserbeck (1734-1818), un arquitecto de xardíns que estaba en débeda con antecedentes ingleses como Claremont, Stourhead e Stowe Landscape Garden. Os xardíns están protexidos das enchentes do río Elba no norte por un encoro que tamén é un paseo de circunvalación que ofrece numerosas vistas ao longo das liñas de visión do parque.

O palacio de Wörlitz rematado en 1773, residencia do duque Leopoldo e da súa esposa Luísa de Brandenburg-Schwedt, foi o primeiro edificio neoclásico da actual Alemaña. O palacio e o seu interior con valiosos gabinetes do estudo de Abraham e David Roentgen, así como unha gran colección de porcelana Wedgwood eran accesibles ao público. Louise tiña a súa casa privada na *Graues Haus* (Casa Gris) adxacente. No bordo oriental do xardín do palacio atópase a Sinagoga Wörlitz construída en 1790 como unha rotonda inspirada no antigo "Templo de Vesta en Tívoli, Italia. O edificio que expresaba a tolerancia relixiosa de Leopoldo salvouse da demolición no pogrom "A noite dos cristais rotos" de 1938 grazas ao garda do parque, polo que logo perdeu o seu emprego. A igrexa neogótica de San Pedro, no oeste, co seu campanario de 66 m. rematouse en 1809.

A filosofía de Jean-Jacques Rousseau e a estética de Johann Joachim Winckelmann subxacen no deseño do parque e levaron á creación de tolemias. Rousseau viu na agricultura a base da vida cotiá e sinalou as funcións educativas da paisaxe natural. Como era de esperar, a paisaxe máis elegante da zona é a illa Rousseau no xardín de Neumark, que pretende imitar a illa do parque Ermenonville onde foi enterrado o filósofo.

Unha illa no lago artificial Wörlitz presenta o único volcán artificial de Europa. Cando Leopoldo III fixo un grand tour por Europa na década de 1760, quedou cativado por unha viaxe a Nápoles na que viu o Monte Vesubio fumeante e oíu falar da cidade recentemente descuberta de Pompeia. Vinte e dous anos despois, o nobre alemá decidiu levar un anaco de Nápoles a Alemaña, fixo que o seu arquitecto construíse un edificio interior de ladrillo de case cinco pisos de altura e o cubríuno con pedras locais, fíxose un cono oco e contiña unha cámara alta, completa con tres chemineas e un teito que contiña un "cráter artificial" que podía encherse de auga. Despois construíu un lago ao redor do volcán e invitou aos seus amigos a ver unha erupción. Só os relatos contemporáneos detallan como sería a erupción artificial do século XVIII, pero a práctica aínda ten lugar hoxe en día, con efectos modernos, despois de que a illa restaurárase á súa gloria pasada.

As estruturas menores do Reino dos Xardíns, que se estenden por uns 25 km, tiveron ramificacións de grande alcance na arquitectura de Europa Central. A "Casa Gótica", iniciada por Erdmannsdorff en 1774, inspirada na vila de Horace Walpole en Strawberry Hill, foi unha das primeiras estruturas neogóticas do continente. O parque tamén presenta réplicas de templo romano, incluíndo o Panteón construído en 1795. Nos primeiros anos do século seguinte, a paisaxe enriqueceuse coas igrexas neogóticas das vilas veciñas de Riesigk (1800) e Vockerode (1811).

Os terreos, que quedaron divididos en catro partes desde as construcións dunha liña de ferrocarril e da Bundesautobahn 9 na década de 1930, foron designados Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 2000. ICOMOS, con todo, sinalou que "a estrutura xeral da paisaxe sufriu unha gran deterioración".

Oranienbaum
-----------

Palacio de Oranienbaum
O orixinal palacio de Oranienbaum rematouse en 1683 como residencia de verán de Henriette Catharina, onde retirouse despois da morte do seu marido en 1693. O rico mobiliario inclúe papel pintado de coiro e un comedor equipado con Louza de Delft. Porén, en 1780 o duque Leopoldo III fixo reconstruír o palacio e o parque nun estilo chinés, segundo as teorías de Sir William Chambers, con varias ponte de arco, un casa de té e unha pagoda. En 1811, construíuse o invernadoiro, cunha lonxitude de 175 m. un dos máis grandes de Europa, que aínda serve para protexer unha ampla colección de cítricos. O palacio de Oranienbaum xunto co parque e a concepción xeométrica do asentamento forman un dos poucos trazados orixinais da cidade barroca holandesa en Alemaña. A raíña Beatriz dos Países Baixos, princesa de Orange-Nassau, inspeccionou as obras de restauración o 3 de marzo de 2004.

Palacio de George
-----------------

Castelo de George
En 1780, John George (1748-1811), irmán máis novo do duque Leopoldo III, tiña o Castelo de Georgium de Erdmannsdorff. Situado nun bosque de ribeira ao norte de Dessau, o palacio presenta un xardín inglés con varios monumentos. O xardín é o segundo máis grande do Reino dos Xardíns, ademais dos xardíns de Wörlitz. Hoxe o Georgium alberga a colección de arte Anhalt, incluíndo obras de Albrecht Dürer, especialmente unha impresión mestra antiga da súa Melencolía I, e Lucas Cranach o Vello.

Castelo de Luisa
----------------

Castelo de Luisa
O castelo de Luisa está situado no distrito *Waldersee* de Dessau, e foi un agasallo do duque Leopoldo III á súa esposa Luisa. Construíuse entre 1774 e 1778 nun estilo sinxelo do Neoclásico como casa de campo segundo planos de Erdmannsdorff con xardíns adxacentes, pastos e unha granxa de sementais. As habitacións da planta baixa e do primeiro piso están decoradas con estuco ornamentado e pinturas na parede. O invernadoiro da Snake House toma o seu deseño dos Kew Gardens de Londres. Leopold morreu no castelo o 9 de agosto de 1817 polas consecuencias dun accidente de equitación.

Castelo de Mosigkau
-------------------

O castelo de Mosigkau, no oeste de Dessau, é un dos poucos pazos rococó da Alemaña Central, que se asemella a Sanssouci en Potsdam, que fora deseñado. por Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff. Construído entre 1752 e 1757 para Anna Wilhelmine de Anhalt-Dessau, a filla de Príncipe Leopoldo I. O conxunto inclúe un invernadoiro e unha colección de arte de pintura barroca flamenga, derivada da unión do duque Xoán Xurxo II coa Casa de Orange-Nassau, que presenta obras de Peter Paul Rubens e Anthony van Dyck.

Castelo de Großkühnau
---------------------

O castelo de Großkühnau marca o extremo occidental do Reino dos Xardíns. Construído en 1780 para Alberte de Anhalt-Dessau, irmán máis novo do duque Leopoldo III, no lago Kühnau. O parque inclúe varias illas artificiais, hortas de árbores froiteiras e un viñedo. Hoxe o castelo é a sede da *Kulturstiftung Dessau-Wörlitz*, a asociación que dirixe o parque. Ademais, o Reino dos Xardíns engloba o albergue forestal de Leiner Berg, construído en 1830, agora un restaurante preto da Ruta Ciclista do Elba, e o parque forestal de Sieglitzer Berg construído en 1777.

Galería
-------

| Reino dos xardíns de Dessau-Wörlitz |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| Vista desde unha góndola |
| Vista desde unha góndola  |

|  |
| --- |
| A illa da rocha e a vila Hamilton |
| A illa da rocha e a vila Hamilton  |

|  |
| --- |
| Lago Wörlitz e Igrexa de San Petri en Wörlitz |
| Lago Wörlitz e Igrexa de San Petri en Wörlitz  |

 |

Notas
-----

Referencias

1. 1 2 3  "Garden Kingdom of Dessau-Wörlitz". *UNESCO World Heritage Centre*. United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization. Consultado o 14 de agosto de 2022.
2. 1 2  "The Gartenreich Dessau-Wörlitz". Consultado o 14 de agosto de 2022.
3. 1 2 3 4 5  "The Garden Kingdom of Dessau-Wörlitz". Tourist Information Dessau. Consultado o 14 de agosto de 2022.
4. 1 2 3  Andrew Curry (30 de agosto de 2012). "That Time a German Prince Built an Artificial Volcano". Smithsonian Magazine. Arquivado dende o orixinal o 19 de abril de 2013. Consultado o 14 de febreiro de 2023.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Reino dos xardíns de Dessau-Wörlitz Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

### Outros artigos

* Patrimonio da Humanidade en Alemaña

### Ligazóns externas