**Luís Roldán Ibáñez**, nado en Zaragoza, o 22 de agosto de 1943 e finado Ib. o 24 de marzo de 2022, foi un político español pertencente ao Partido Socialista Obreiro Español. Tras exercer diversos cargos políticos, foi especialmente coñecido pola súa época á fronte da Dirección Xeral da Garda Civil, sendo o primeiro civil nomeado no cargo.

Desde esta dirección xeral valeuse para o seu enriquecemento ilícito. Ao iniciarse as dilixencias xudiciais polas súas actividades delituosas, Luís Roldán fuxiu de España en 1994. Entregouse en 1995 no aeroporto de Bangkok. Entre 1996 e 1998 foi xulgado ante un tribunal de Madrid. Foi condenado a 28 anos de prisión por malversación, suborno, fraude fiscal e estafa, que o Tribunal Supremo incrementou a 31 anos. Estivo desde febreiro de 1995 no cárcere feminino de Brieva (Ávila) e a Audiencia Provincial de Madrid desde o 2005 permitiulle saír do cárcere para traballar, nun réxime intermedio entre o segundo e o terceiro grao.

Biografía
---------

### Carreira política

Afiliouse ao Partido Socialista Obreiro Español en 1976. Licenciouse en Ciencias Políticas e Sociología pola Universidade Nacional de Educación a Distancia, tras o seu ingreso en prisión. Con anterioridade, presentábase falsamente como enxeñeiro industrial e economista, carreiras que nunca acreditou. 

Entre o 29 de decembro de 1982 e o 31 de outubro de 1986 foi delegado do Goberno en Navarra. 

Despois, foi nomeado director xeral da Garda Civil, sendo o primeiro civil que ocupaba o cargo deste corpo policial que mantén disciplina militar. Neste período realizáronse cambios na institución, acelerando o seu proceso de modernización. Realizou un gran programa de obras para mellorar as casas cuartel que moitas estaban en moi mal estado. Baixo o seu mandato produciuse o acceso da muller ao corpo. Creou en 1991 o Servizo Marítimo da Garda Civil e potenciou os servizos de información antiterroristas que obterán grandes éxitos no seu labor de infiltración dentro de grupos, entre outras detencións, conseguiron a localización e detención por parte da Policía francesa da dirección de ETA na localidade de Bidarte o 29 de marzo de 1992.

### Acusacións de corrupción

En 1993 o xornal *Diario 16* publicou as primeiras sospeitas de aumento desmedido do patrimonio de Luís Roldán, que levaron finalmente á súa destitución o 3 de decembro dese mesmo ano. Os trámites xudiciais fóronse incrementando, e o 29 de abril de 1994, Roldán fuxiu de España. Dado que o Ministerio de Interior se fixera responsable da súa vixilancia, o seu responsable Antoni Asunción presentou a súa dimisión inmediata. Comentouse durante un tempo que puido estar escondido no municipio zamorano de Mombuey, de onde a súa muller é natural.

### Detención e xuízo

Foi detido por policías españois o 27 de febreiro de 1995, no aeroporto de Bangkok (Tailandia), nunha entrega pouco clara e na que supostamente participou o axente do CESID Francisco Paesa. Antes de entregarse pactou desde Laos, con documentación laosiana falsificada, coñecida posteriormente como «os papeis de Laos», que só podería ser xulgado por dous delitos: suborno e malversación.

Foi xulgado pola Audiencia Nacional e condenado o 26 de febreiro de 1998 a 28 anos de cárcere, por malversación de fondos públicos, suborno, fraude fiscal e estafa. Entre o que quedou demostrado estaba que levou 435 millóns de pesetas dos fondos reservados e 1800 millóns en comisións,  boa parte delas relacionadas co seu programa de modernización das casas cuartel. Por iso impúxoselle unha multa de 1600 millóns de pesetas 3] e unha indemnización ao Estado de 578,9 millóns. Con el foron condenados a súa exesposa Blanca Rodríguez-Porto por encubrimento e delito contra a Facenda pública e o seu home de palla Jorge Esparza Martín. O 21 de decembro de 1999, o Tribunal Supremo de España confirmou os delitos e incrementou a condena a 31 anos de cárcere.

Ademais dos seus delitos monetarios realizou acusacións de varios altos cargos en delitos referentes ao GAL na guerra sucia do estado contra ETA.

### Condena e vida posterior

Estivo desde febreiro de 1995 no cárcere feminino de Brieva (Ávila) e a Audiencia Provincial de Madrid desde o 2005 permitiulle saír do cárcere para traballar. O 14 de novembro de 2008, Roldán reapareceu en televisión: concedeulle unha entrevista en directo a María Teresa Campos na canle Tele 5, onde non achegou datos relevantes.

Os xuíces lograron recadar no procedemento civil 1 646 845 euros co embargo de contas correntes e a poxa dalgunhas das súas propiedades intervidas en España. O groso da súa fortuna, equivalente a 10 millóns de euros do ano 1993, atópase en paradoiro descoñecido.

O 19 de marzo de 2010 saíu de prisión despois de 15 anos de condena.

Morreu o 24 de marzo de 2022 na súa cidade natal, Zaragoza, aos 78 anos de idade.

Na cultura popular
------------------

* En 2015 o escritor Fernando Sánchez Dragó publicou unha biografía novelada sobre el, coa colaboración deste.
* A película *El hombre de las mil caras* do director Alberto Rodríguez conta a súa relación co axente Francisco Paesa e a súa fuxida de España e posterior extradición de Laos, tras estar envolto nun caso de extorsión.
* As súas andanzas e el mesmo foron parodiados no álbum *Corrupción a mogollón* da serie de cómics española "Mortadelo e Filemón", creada polo debuxante Francisco Ibáñez. En devandito álbum, Roldán aparece caricaturizado como "Rulfián", sendo a súa detención a misión que lle encargan aos axentes Mortadelo e Filemón.
* A novela *Roldán, ni vivo ni muerto* de Manuel Vázquez Montalbán mostra o detective Pepe Carvalho investigando o político.
* O caso Roldán aparece reflectido na serie española de televisión Cuéntame cómo pasó, emitida por Televisión Española desde 2001. Na tempada que conta os feitos sucedidos en 1993, o personaxe de Toni Alcántara, interpretado polo actor Pablo Rivero, vese involucrado no caso polo seu traballo no departamento de prensa do gabinete de Felipe González.

Notas
-----

1. ↑  "Cinco días de negociación". *El País* (en castelán). 1 de marzo de 1995. ISSN 1134-6582. Consultado o 4 de maio de 2022.
2. ↑  RODRÍGUEZ, J. A. (24 de marzo de 2022). "Muere Luis Roldán, el director de la Guardia Civil que se enriqueció con los fondos reservados" (en castelán). Consultado o 24 de marzo de 2022.
3. 1 2  "Muere Luis Roldán a los 78 años" (en castelán). 24 de marzo de 2022. Consultado o 24 de marzo de 2022.
4. 1 2  "Luis Roldán. El primer civil al frente de la Benemérita". *El Mundo*. 18 de outubro de 2004.
5. 1 2  "El juez deja a Roldán salir de la cárcel para ir a trabajar". *Diario de Córdoba*.
6. ↑  
Hernández, J.A. (20 de abril de 2005). "La Audiencia de Madrid permite a Roldán salir de la cárcel para trabajar". *El País*.
7. ↑  
Colpisa (14 de novembro de 2008). "María Teresa Campos entrevista a Luis Roldán". *Diario de Navarra*.
8. ↑  "Las mujeres podrán ingresar en la Guardia Civil en 1988". 23 de agosto de 1987. Consultado o 25 de xullo de 2021.
9. ↑  Jansa, Mercedes (25 de abril de 2014). "La huida circense de Luis Roldán". Consultado o 25 de xullo de 2021.
10. ↑  
"Francisco Paesa, el hombre que entregó a Roldán, sigue vivo seis años después de su presunta muerte". *El Mundo*. 15 de novembro de 2004.
11. ↑  
"Roldán, Condenado / Cronología (artículo no disponible)". *El Mundo*. 27 de febreiro de 1998.
12. ↑  
Lago, Concha (28 de febreiro de 2010). "Luis Roldán sale de prisión". *Diario de Noticias de Navarra*. Arquivado dende o orixinal o 7 de marzo de 2012.
13. ↑  Sánchez Dragó novela las memorias de Roldán, el prófugo más famoso de la historia reciente de España Arquivado 02 de abril de 2015 en Wayback Machine. en extraconfivencial.com
14. ↑  Angel Díaz Arenas (1997). *Quién es quién en la obra narrativa de Manuel Vázquez Montalbán* (Volumne 40 de Problemata literaria ed.). Edition Reichenberger. p. 38. ISBN 978-3-930700-53-0.

1. ↑  2 620 412,78 euros.
2. ↑  10 818 217,88 euros.
3. ↑  9 616 193,67 euros.
4. ↑  3 479 259,07 euros.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Luis Roldán*** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Antonio Sáenz de Santa María** | **Director xeral da Garda Civil**1986-1993 | Sucesor:**Fernando Cardenal de Alemany** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q380751
* WorldCat
* VIAF: 851144647717303028125
* BNF: 17024121r
* FAST: 360111
* GEC: 0520756
* ISNI: 0000000458429782
* LCCN: n95079824
* SUDOC: 188326448

 |