**Provincia de Pontevedra**|  |
| **Capital** | Pontevedra |
| **Área** | 4.494,64 km² |
| **Poboación** | 942.665 (2021) |
| **Densidade** | 210,32 hab./km² |
| **Concellos** | 61 |
| **Xentilicio** | Pontevedrés, Pontevedresa |

**Pontevedra** é unha das catro provincias de Galicia creadas por Javier de Burgos en 1833. Limita ao norte coa provincia da Coruña, ao leste coa provincia de Ourense e a provincia de Lugo, ao sur con Portugal e ao oeste co océano Atlántico. A súa capital é a cidade de Pontevedra, con 82.828
habitantes en 2022, sendo Vigo a súa maior cidade cunha poboación de 292.374 habitantes (2022). É a provincia máis pequena e a segunda máis poboada de Galicia trala da Coruña.

Pontevedra, por Francisco Coello, 1856.

Historia
--------

Demografía
----------

A súa poboación é de 945.408 habitantes en 2020 (456.452 homes e 488.956 mulleres). Representa o 34,99 % da poboación galega aínda que, en superficie, Pontevedra só supón o 15,2 %. A cidade máis grande e poboada da provincia é Vigo.


|  |
| --- |
| **Evolución da poboación de Provincia de Pontevedra**   Fontes: INE e IGE. |
| **1900** | **1930** | **1950** | **1981** | **2004** | **2009** | **2011** | **2012** | **2013** | **2014** | **2015** | **2016** | **2017** | **2018** | **2019** | **2020** | **2021** | **2022** |
| 457.262 | 568.011 | 671.609 | 859.897 | 930.931 | 959.764 | 963.511 | 958.428 | 955.050 | 950.919 | 947.374 | 944.346 | 942.731 | 941.772 | 942.665 | 945.408 | {{{17}}} | {{{2022}}} |
| *(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)* |

Obsérvase un crecemento demográfico constante desde os censos que tiña xa no XIX (457.262 habitantes en 1900, 641.763 en 1940), atenuándose o incremento notablemente entre os anos 1940 e 1960 a consecuencia da emigración a Europa e a outras zonas de España. Esta tendencia estabilizadora rómpese co desenvolvemento industrial de Vigo que, nos últimos decenios do século XX, permite incrementos no censo de ata o 13 % entre os anos 70 e 80. A partir deste momento prodúcese unha nova desaceleración (a poboación crece só un 2 % entre os anos 1990 e 2000) mantendo unha liña ascendente até o ano 2011.

Pontevedra é a segunda provincia máis poboada da Comunidade e tamén a máis pequena, cunha densidade de poboación en 2020 de 210,34 habitantes por km², fronte á media de 91,36 no conxunto de Galicia. A poboación distribúese de forma moi irregular e aparece concentrada nos municipios costeiros: só Pontevedra e Vigo concentran o 40,19 % dos habitantes da provincia.

Evolución demográfica de Vigo desde 1900.
A concentración de habitantes en Vigo  trouxo consigo a demanda desta cidade de situar alí certos servizos administrativos. Tanto a Administración autonómica como a periférica estatal localizaron en Vigo diversas unidades administrativas, como a Delegación Provincial de Pesca. Este fenómeno tamén deu pé a movementos sociais que reivindican a capitalidade ou a creación dunha quinta provincia galega que acolla a Vigo e a súa área de influencia. Coa reforma da estrutura orgánica periférica da Xunta aprobada polo goberno de Feijóo a principios de 2009, Vigo equipárase ás catro capitais de provincia coa creación de cinco Delegados do Goberno.

Xeografía
---------

A extensión xeográfica da provincia é de 4.494,64 km², o que a converte nunha das provincias menos extensas de España, só por riba das provincias vascas e canarias.

Xeoloxicamente, considérase dividida en tres seccións verticais: unha zona costeira cara a occidente, unha zona de montaña cara a oriente e unha depresión central.

Rías baixas galegas, con indicación dos ríos e illas.
A fachada marítima está formada por 398 km de costas peninsulares e 109 km de costas insulares, entre a ría de Arousa (que separa Pontevedra da Coruña) e a desembocadura do Miño (que a separa de Portugal). Outras rías definitorias da costa pontevedresa son a de Pontevedra e a de Vigo. Constitúen o conxunto denominado Rías Baixas e son as rías galegas máis grandes: de entre 20 e 30 km de lonxitude e de profundidades que chegan a supera-los 50 metros. Fronte a estas rías distribúese un importante número de illas e illotes, entre as que cómpre destaca-los arquipélagos de Ons e as Cíes, así como as illas de Cortegada, Malveiras, Arousa, A Toxa, Tambo, San Simón e Toralla.

A partir deste bordo costeiro ábrese unha chaira cunha altitude media que varía entre os 100 metros na foxa de Caldas ós 500-800 metros no centro e sur. Nesta chaira elévanse alturas residuais como os montes Xiabre, Castrove, o Galiñeiro ou A Groba.

Cara ó leste érguese unha zona montañosa conformada polas cadeas de Farelo, Faro, Candán ou do Suído, entre outras.

Hidrografía
-----------

A provincia está percorrida por diversos ríos, todos eles de dirección leste-oeste, de caudal abundante e regular. Son o Ulla (que marca o límite coa provincia da Coruña), o Umia, o Lérez, o Verdugo, o Oitavén e o Miño (que marca o límite con Portugal). A esta rede fluvial hai que sumar numerosos cursos menores que van desemboscar na costa atlántica.

Cómpre destaca-los encoros de Portodemouros (no río Ulla), Eiras (no río Oitavén), Pontillón, Caldas e Zamáns.

Climatoloxía
------------

O clima dominante é o atlántico temperado húmido, normalmente benigno polo efecto moderador oceánico. Tendo en conta os datos procedentes da estación de Lourizán (representativos das Rías Baixas) e de Mouriscade (Lalín) (representativos da zona alta do interior), a temperatura media oscila en torno ós 15 °C. As máximas superan os 30 °C en xullo e agosto e as mínimas chegan ós 0 °C en xaneiro, aínda que no interior poden chegar a -14 °C.

As choivas son abondosas, polas de masas de aire húmidas introducidas polas correntes de suroeste que penetran facilmente ó longo das rías. As cifras medias oscilan entre os 1.500 e os 2.000 milímetros de auga anuais na costa e superan os 2.000 mm no interior montañoso, onde non son raras as precipitacións en forma de neve. As néboas son un fenómeno habitual, sobre todo ó longo dos ríos.

Espazos naturais
----------------

Illas Cíes.
As condicións orográficas e climatolóxicas permitiron un alto nivel de biodiversidade en distintas zonas da provincia, algunhas delas recoñecidas como espazos naturais con diferente grao de protección:

* Parque Nacional:
	+ Illas Atlánticas  (agás o arquipélago de Sálvora que pertence ó concello coruñés de Ribeira)
* Parques Naturais:
	+ Monte Aloia.
* Zonas especiais de Conservación (ZEC):
	+ Baixo Miño.
	+ Costa da Vela.
	+ Enseada de San Simón.
	+ Brañas de Xestoso.
	+ Cabo Udra.
	+ Complexo Ons-O Grove.
	+ A Ramallosa.
	+ Gándaras de Budiño.
	+ Illas Cíes.
	+ Illas Estelas.
	+ Monte Faro.
	+ Serra do Candán.
	+ Serra do Cando.
	+ Río Lérez.
	+ Sobreiral do Arnego.
	+ Sistema fluvial Ulla-Deza.
	+ Río Tea.
* Monumento Natural:
	+ Fraga de Catasós.
* Zonas de Especial Protección para as Aves (ZEPA):
	+ Complexo Intermareal Umia-O Grove.
	+ Illas Cíes.
	+ A Ramallosa
* Zona Húmida de Importancia Internacional (RAMSAR):
	+ Complexo Intermareal Umia-O Grove.
* Outros espazos:
	+ Serra do Suído e do Faro de Avión.
	+ Río Umia.
	+ Costa de Baiona-A Guarda.

Economía
--------

Divisións administrativa e relixiosa
------------------------------------

Mapa dos concellos de Pontevedra distribuídos por comarcas.
Pontevedra divídese en 61 concellos (véxase a lista de concellos de Pontevedra), distribuídos en 10 comarcas :

* O Baixo Miño: comprende os seguintes concellos: A Guarda, Oia, O Rosal, Tomiño e Tui.
* Caldas: comprende os concellos de Caldas de Reis, Catoira, Cuntis, Moraña, Pontecesures, Portas e Valga.
* O Condado: comprende os concellos de Mondariz, Mondariz-Balneario, As Neves, Ponteareas e Salvaterra de Miño.
* Deza: comprende os concellos de Agolada, Dozón, Lalín, Rodeiro, Silleda e Vila de Cruces.
* O Morrazo: comprende os concellos de Bueu, Cangas, Marín e Moaña.
* A Paradanta: comprende os concellos de Arbo, A Cañiza, Covelo e Crecente.
* Pontevedra: comprende os concellos de Barro, Campo Lameiro, Cotobade (fusionado co de Cerdedo, da comarca de Tabeirós-Terra de Montes), A Lama, Poio, Ponte Caldelas, Pontevedra e Vilaboa.
* O Salnés: comprende os concellos de Cambados, O Grove, A Illa de Arousa, Meaño, Meis, Ribadumia, Sanxenxo, Vilagarcía de Arousa e Vilanova de Arousa.
* Tabeirós-Terra de Montes: comprende os concellos de Cerdedo (fusionado con Cotobade, da comarca de Pontevedra), A Estrada e Forcarei.
* Vigo: comprende os concellos de Baiona, Fornelos de Montes, Gondomar, Mos, Nigrán, Pazos de Borbén, O Porriño, Redondela, Salceda de Caselas, Soutomaior e Vigo.

Así mesmo, a provincia está dividida en 7 partidos xudiciais (Cambados, A Estrada, Lalín, Ponteareas, Pontevedra, Tui e Vigo).

Os concellos pontevedreses distribúense en tres dioceses: de Tui-Vigo: ao sur da ría de Vigo e o río Verdugo, de Lugo: a comarca do Deza, e de Santiago de Compostela: resto da provincia.

* Lista dos concellos da provincia con máis de 10 000 habitantes en 2022:

     PSdeG
     PPdeG
     BNG
     En Marea
     CxG
     Converxencia 21
     Sanxenxo Agrupación Liberal
     Independientes Ribadumia
     Alternativa Canguesa de Esquerdas
     Movemento Salceda

| Posición | Concello | 2022 |
| --- | --- | --- |
| 1º | Vigo | 292 374 |
| 2º | Pontevedra | 82 828 |
| 3º | Vilagarcía de Arousa | 37 677 |
| 4º | Redondela | 29 055 |
| 5º | Cangas | 26 832 |
| 6º | Marín | 24 034 |
| 7º | Ponteareas | 23 049 |
| 8º | O Porriño | 20 408 |
| 9º | Lalín | 20 201 |
| 10º | A Estrada | 20 106 |
| 11º | Moaña | 19 474 |
| 12º | Nigrán | 18 054 |
| 13º | Sanxenxo | 17 760 |
| 14º | Tui | 17 375 |
| 15º | Poio | 17 276 |
| 16º | Mos | 15 199 |
| 17º | Gondomar | 14 970 |
| 18º | Tomiño | 13 779 |
| 19º | Cambados | 13 671 |
| 20º | Baiona | 12 349 |
| 21º | Bueu | 11 978 |
| 22º | O Grove | 10 809 |
| 23º | Vilanova de Arousa | 10 240 |
| 24º | Salvaterra de Miño | 10 079 |
| 25º | A Guarda | 10 013 |
|

* Lista de concellos de Pontevedra

| * v
* c
* e
Galicia Galicia  ·  Concellos da provincia de Pontevedra |
| --- |
| 
* Agolada
* Arbo
* Baiona
* Barro
* Bueu
* Caldas de Reis
* Cambados
* Campo Lameiro
* Cangas
* A Cañiza
* Catoira
* Cerdedo-Cotobade
* Covelo
* Crecente
* Cuntis
* Dozón
* A Estrada
* Forcarei
* Fornelos de Montes
* Gondomar
* O Grove
* A Guarda
* A Illa de Arousa
* Lalín
* A Lama
* Marín
* Meaño
* Meis
* Moaña
* Mondariz
* Mondariz-Balneario
* Moraña
* Mos
* As Neves
* Nigrán
* Oia
* Pazos de Borbén
* Poio
* Ponte Caldelas
* Ponteareas
* Pontecesures
* Pontevedra
* O Porriño
* Portas
* Redondela
* Ribadumia
* Rodeiro
* O Rosal
* Salceda de Caselas
* Salvaterra de Miño
* Sanxenxo
* Silleda
* Soutomaior
* Tomiño
* Tui
* Valga
* Vigo
* Vila de Cruces
* Vilaboa
* Vilagarcía de Arousa
* Vilanova de Arousa

 |  |

Símbolos de Pontevedra
----------------------

Escudo da cidade de Pontevedra.
No escudo de Pontevedra represéntase, sobre fondo azul, unha ponte de tres ollos, con elementos da muralla nos extremos da ponte e un cruceiro no centro. Estes mesmos elementos forman o escudo da capital.

Notas
-----

1. ↑  Vigo creceu desde os 30.000 habitantes en 1910 a 297.241 en 2011.
2. ↑  Compartido coa provincia da Coruña.
3. ↑  Decreto 65/1997, de 20 de febreiro, polo que se aproba definitivamente o mapa comarcal de Galicia (DOG nº 63, de 3.04.1997).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Provincia de Pontevedra Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* *Gran Enciclopedia Galega*, s. v. *Pontevedra*
* LEIRO, Adela; DAPORTA, Mon e CAAMAÑO RIVAS, Víctor: *Espazos naturais. Provincia de Pontevedra*. A Nosa Terra, Vigo, 2003.

### Outros artigos

* Deputación de Pontevedra
* Provincia de Vigo

### Ligazóns externas

* Deputación de Pontevedra
* Universidade de Vigo

| * v
* c
* e
Provincias de Galicia |
| --- |
|  | 
* A Coruña
* Lugo
* Ourense
* Pontevedra

 |  |

| * v
* c
* e
Provincias de España |
| --- |
| Alacant · Albacete · Almería · Áraba · Asturias · Ávila · Badaxoz · Illas Baleares · Barcelona · Biscaia · Burgos · Cáceres · Cádiz · Cantabria · Castelló · Cidade Real · Córdoba · A Coruña · Cuenca · Granada · Guadalaxara · Guipúscoa · Huelva · Huesca · León · Lleida · Lugo · Madrid · Málaga · Murcia · Navarra · Ourense · Palencia · As Palmas · Pontevedra · A Rioxa · Salamanca · Segovia · Sevilla · Soria · Tarragona · Santa Cruz de Tenerife · Teruel · Toledo · Valencia · Valladolid · Xaén · Xirona · Zamora · Zaragoza |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q95086
* WorldCat
* VIAF: 150089700
* BNF: 12322814r
* código INE: 36
* EBID: ID
* GEC: 0052069
* GeoNames: 3113208
* GND: 4226880-1
* LCCN: n80001335
* MusicBrainz: ID
* OSM: 348986
* SUDOC: 142672211

 |