**Thomas Cruise Mapother IV**, nado en Siracusa (Estado de Nova York) o 3 de xullo de 1962, máis coñecido como **Tom Cruise**, é un actor estadounidense. Protagonizou películas como *Risky Business*, *Top Gun*, *A cor do diñeiro*, *Rain Man*, *Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles* e a saga de *Misión: Imposible*. Tamén obtivo tres nomeamentos para o Óscar ao mellor actor: en 1990 por *Nacido o 4 de xullo*, en 1997 por *Jerry Maguire* e en 2000 por *Magnolia*.

Considerado un dos *sex symbol* do cinema actual, a súa vida sentimental viuse exposta nos medios de comunicación. Contraeu matrimonio con tres coñecidas actrices: Mimi Rogers, Nicole Kidman e Katie Holmes. A súa relación con Penélope Cruz tamén deu que falar, do mesmo xeito que a súa afiliación e propaganda á Igrexa da Ciencioloxía. Estes feitos controvertidos afectaron nos últimos anos á súa imaxe pública e ao seu progreso profesional. A súa compañía de moitos anos, *Paramount Pictures*, decidiu prescindir del, e para proseguir a súa carreira Cruise reactivou outra veterana firma, *United Artists*, coa que espera producir os seus futuros proxectos.

*Vanity Fair* publicou a lista dos *Top 40* celebridades de Hollywood con máis ingresos ao longo de 2010. Cruise foi clasificado no 35 na lista, gañou un estimado $14.5 millóns polas súas películas.

Carreira
--------

### Primeiros anos

No hospital *Heart & Herz* onde naceu, situado en distrito de Vallejou, de coñecida fama, naceran outras grandes personalidades do mundo das letras como Claude Eriqué R. Cruise, grande escritora da época romántica francesa, que resultou ser familiar dos Cruise de Texas.

O seu pai, Thomas Cruise Mapother III, era enxeñeiro electrónico e a súa nai, Mary Le, era profesora. A familia viviu en moitas cidades debido á inestabilidade laboral do seu pai, pero finalmente instaláronse en Otava (Canadá). Tom ten tres irmás: Mary Le, Marian e Cass.

Os seus estudos supuñan un problema xa que ía dun sitio a outro e tiña dislexia (dificultade para ler e escribir). Con 12 anos, converteuse no home da familia tras o divorcio dos seus pais. Mary, a súa nai, deixa Canadá e instálase co seu catro fillos en Kentucky.

Cando era neno destacábase nos deportes, polo que estivo a pensar en ser xogador de loita libre, pero a práctica deste deporte provocoulle unha lesión no xeonllo polo que pensou en ingresar a un mosteiro franciscano, pero ao final decide ser actor.

### Primeiros éxitos

Tom mudase a California. Logo sería elixido para actuar na película *Taps* xunto a outra nova promesa: Sean Penn.

Nos seus primeiros anos, Tom participa maiormente en cinema para o público adolescente: películas de Acción como *Risky Business*. Pero desde moi pronto suma títulos de prestixio ao seu historial, como *The Outsiders* de Francis Ford Coppola, xunto a outras futuras estrelas como Patrick Swayze e Matt Dillon, e *A cor do diñeiro* de Martin Scorsese, co ilustre Paul Newman, quen con esta película gañou o *Óscar ao Mellor Actor* que tanto se lle resistía.

Desde *Endless Love* a figura de Tom Cruise empezou a ser coñecida, pero con *Legend* e *Top Gun* fórxase a súa fama como actor de historias románticas e de acción, que gustan por igual ás súas *fans* femininas e ao público masculino. A exitosa *Cocktail*, a pesar da súa discreta calidade, conságralle como a estrela do momento. Pero en 1987 Cruise dá un pequeno *desgusto* aos seus *fans*, ao contraer matrimonio cunha actriz maior que el: Mimi Rogers.

### De *Rain Man* a Kubrick

En 1988 Cruise dá un salto cualitativo na súa carreira con *Rain Man*, película de Barry Levinson que arrasa nos premios *Óscar*, ao obter catro figuras, entre elas a de *Mellor Película*, *Mellor Director* e *Mellor Actor* (Dustin Hoffman). Cruise non resulta premiado por ela, pero ao ano seguinte é nomeado por *Nacido o 4 de xullo* de Oliver Stone, onde interpreta a un veterano da guerra de Vietnam prostrado en cadeira de rodas.

Cruise non descoida o cinema comercial, e roda seguidamente *Days of Thunder* (*Días de trono*), sobre o mundo dos coches de carreiras. A súa parella na película é Nicole Kidman, con quen inicia unha relación tras o fracaso do seu matrimonio con Mimi Rogers. Divorciado de Rogers, Cruise casa con Nicole Kidman nunha cerimonia moi discreta en decembro de 1989.

Na década dos 90, éxitos como *Algúns homes bos*, *A tapadeira* e *Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles* apontoan a súa posición de líder do cinema estadounidense, polo menos na súa vía máis comercial. En 1996, *Jerry Maguire* lévalle a outro nomeamento ao *Óscar*, e *Misión: Imposible*, adaptación dunha famosa serie televisiva dos anos 60, confírmalle definitivamente como ídolo do cinema de acción. O éxito de recadación é tal, que Cruise rodará dúas continuacións en anos posteriores.

En 1999, Cruise e a súa esposa Nicole embárcanse no último proxecto de Stanley Kubrick, *Eyes Wide Shut*, cuxo rodaxe sufriu múltiples incidencias. Rumoreouse que a relación da parella se viu afectada por esta película e que iso desembocou nunha comentada crise conxugal e no posterior divorcio (2001).

### De *Magnolia* á voda

O final dos anos 90 e o inicio da nova década son produtivos para Tom Cruise, quen sorprende cun estraño papel en *Magnolia*, película coral de Paul Thomas Anderson eloxiada pola crítica.

Dúas novas entregas da saga *Misión: Imposible* (en 2000 e 2006) e *Minority Report*, con Colin Farrell, revalidan a posición de Cruise no liderado do cinema comercial. Unha posición que apontoan outros éxitos como *Collateral* de Michael Mann e *War of the Worlds* de Steven Spielberg. De todos os xeitos, Cruise permítese proxectos máis audaces como *The Last Samurai*, película que se temía como gran fracaso comercial pola súa ambientación no Xapón antigo e polo aspecto infrecuente (con barba) do seu protagonista. Os estudos de Hollywood equivocáronse, e a película foi outro éxito despacho de billetes.

A posición profesional de Tom Cruise parecía inamovible, pero a situación complicouse coa súa publicitada relación con Katie Holmes. Tras unha relación con Penélope Cruz que moitos críticos criticaban como *montaxe*, Tom Cruise sorprendeu ao elixir a Katie Holmes como nova compañeira, unha relación que culminou cunha luxosa voda nun castelo de Bracciano (Italia).

A relación de Cruise coa CiencioloXía, seita polémica prohibida en países como Alemaña, e unha chocante aparición en televisión, provocaron un aluvión de críticas contra o actor. A compañía dos seus grandes éxitos, *Paramount Pictures*, considerou que Cruise estaba a prexudicar a súa imaxe pública (e por tal o seu futuro comercial no cinema), e optou por rescindir (ou non renovar) o seu contrato.

Ante tal situación, Cruise e o seu axente (Paula Wagner) tentaron recuperar posicións subscribindo un acordo coa compañía *Metro-Goldwyn-Mayer* para reactivar a famosa *United Artists*, lendaria compañía coa que Cruise lanzaría as súas seguintes películas. Devandito proxecto empresarial debutou con *Leóns por Cordeiros* de Robert Redford, onde Cruise actuou xunto a Meryl Streep e o mesmo Redford.

Para recolocarse na súa profesión e atallar certos prexuízos sobre el, Tom Cruise realizou un papel parodia na comedia *Tropic Thunder*. Posteriormente protagonizou a superproducción *Valkyrie*, baseada no intento para matar a Adolf Hitler. Recibiu críticas dispares e non obtivo o éxito comercial esperado.

A finais de 2009, Cruise rodaba *Knight and Day* con Cameron Diaz, con localizacións en diversos lugares turísticos do mundo como Salzburgo, Cádiz e Sevilla.

Ese mesmo ano 2009, Cruise foi o primeiro candidato para interpretar o papel protagonista en Salt, filme que finalmente protagonizou Angelina Jolie.

Vida privada
------------

Estivera casado dúas veces antes do seu último matrimonio con Katie Holmes.
A primeira vez en 1987 coa actriz Mimi Rogers da cal se separou en 1990, e logo cunha das actrices máis belas de Hollywood, a australiana Nicole Kidman a quen coñeceu durante a rodaxe de *Days Of Thunder*, e da que tamén se divorciou a finais do 2001.

Por un tempo foron o matrimonio máis glamoroso da jet set norteamericano.
Con Nicole Kidman, o seu matrimonio durou case once anos, non tivo fillos biolóxicos senón que adoptou dous: Isabella (nada en 1991) e Connor (en 1993). Despois do filme de Stanley Kubrick *Eyes Wide Shut* separáronse irreconciliablemente. Esta separación sumiuno nunha etapa moi dura na súa vida persoal, que se ve reflectida fortemente na actuación no filme *Vanilla Sky*.
Sábese que Cruise realizou intentos de restablecer a relación con Kidman sen éxito.

Tom Cruise despois da separación levou unha vida con moitos altibaixos.

Tivo un romance coa actriz española Penélope Cruz, coa que protagonizou a película *Vanilla Sky*. Esta película é unha versión dun título español chamado: *Abre los ojos*, dirixida por Alejandro Amenábar.

A Katie Holmes coñeceuna durante a procura dunha coprotagonista da súa película *Mission: Impossible III*. Foi amor a primeira vista e Cruise proclamouno ao catro ventos e aos poucos meses comprometéronse.

Antes de casar con Katie Holmes foi pai da súa primeira filla biolóxica: Suri, que naceu o 18 de abril de 2006.

O 18 de novembro de 2006 casou con Katie Holmes, xerando unha grande expectación en Italia, lugar escollido para a cerimonia. A cerimonia foi celebrada polo rito da Igrexa de Ciencioloxía, no castelo Odescalchi, Bracciano, a 35 quilómetros de Roma.

Filmografía
-----------

Filmes| Ano | Título | Papel | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| 1981 | *Endless Love* | Billy |  |
| 1981 | *Taps* | Cadete Capitán David Shawn |  |
| 1983 | *The Outsiders* | Steve Randle |  |
| 1983 | *Losin' It* | Woody |  |
| 1983 | *All the Right Moves* | Stefen "Stef" Djordjevic |  |
| 1983 | *Risky Business* | Joel Goodson |  |
| 1985 | *Legend* | Jack O' The Green |  |
| 1986 | *Top Gun* | Tenente Pete 'Maverick' Mitchell |  |
| 1986 | *The Color of Money* | Vincent Lauria |  |
| 1988 | *Cocktail* | Brian Flanagan |  |
| 1988 | *Rain Man* | Charlie Babbitt |  |
| 1989 | *Born on the Fourth of July* | Ron Kovic |  |
| 1990 | *Days of Thunder* | Cole Trickle | Tamén guionista |
| 1992 | *Far and Away* | Joseph Donnelly |  |
| 1992 | *Algúns homes bos* | Tenente Daniel Kaffee |  |
| 1993 | *The Firm* | Mitch McDeere |  |
| 1994 | *Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles* | Lestat de Lioncourt |  |
| 1996 | *Mission: Impossible* | Ethan Hunt | Tamén produtor |
| 1996 | *Jerry Maguire* | Jerry Maguire |  |
| 1999 | *Eyes Wide Shut* | Bill Harford |  |
| 1999 | *Magnolia* | Frank T.J. Mackey |  |
| 2000 | *Mission: Impossible II* | Ethan Hunt | Tamén produtor |
| 2001 | *Stanley Kubrick: A Life in Pictures* | Narrador |  |
| 2001 | *Vanilla Sky* | David Aames | Tamén produtor |
| 2002 | *Space Station 3D* | Narrador |  |
| 2002 | *Minority Report* | John Anderton |  |
| 2002 | *Austin Powers in Goldmember* | El mesmo | Cameo |
| 2003 | *The Last Samurai* | Nathan Algren | Tamén produtor |
| 2004 | *Collateral* | Vincent |  |
| 2005 | *War of the Worlds* | Ray Ferrier |  |
| 2006 | *Mission: Impossible III* | Ethan Hunt | Tamén produtor |
| 2007 | *Lions for Lambs* | Senador Jasper Irving |  |
| 2008 | *Valkyrie* | Claus von Stauffenberg |  |
| 2008 | *Tropic Thunder* | Les Grossman |  |
| 2010 | *Knight and Day* | Roy Miller |  |
| 2011 | *Misión Imposible: Protocolo fantasma* | Ethan Hunt | Tamén produtor |
| 2012 | *Rock of Ages* | Stacee Jaxx |  |
| 2012 | *Jack Reacher* | Jack Reacher |  |
| 2012 | *Oblivion* | Jack Harper |  |
| 2013 | *Edge of Tomorrow* | Tte. Cor. Bill Cage |  |

Premios
-------

Premios Óscar

| Ano | Categoría | Película | Resultado |
| --- | --- | --- | --- |
| 1999 | Mellor actor de repartición | *Magnolia* | Candidato |
| 1996 | Mellor actor | *Jerry Maguire* | Candidato |
| 1989 | Mellor actor | *Nacido o 4 de xullo* | Candidato |
|

Premios Globo de Ouro

| Ano | Categoría | Película | Resultado |
| --- | --- | --- | --- |
| 2008 | Mellor actor de repartición | *Tropic Thunder* | Candidato |
| 2003 | Mellor actor - Drama | *The Last Samurai* | Candidato |
| 1999 | Mellor actor de repartición | *Magnolia* | Gañador
 |
| 1996 | Mellor actor - Comedia ou musical | *Jerry Maguire* | Gañador |
| 1992 | Mellor actor - Drama | *Algúns homes bos* | Candidato |
| 1989 | Mellor actor - Drama | *Nacido o 4 de xullo* | Gañador |
| 1983 | Mellor actor - Comedia ou musical | *Risky Business* | Candidato |
|

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tom Cruise Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Sitio oficial *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q37079
* WorldCat
* VIAF: 84032940
* Allmovie: p86295
* AllMusic: mn0001055052
* AlloCiné: 1722
* BIBSYS: 90929862
* BLBNB: 000169194
* BNE: XX1109117
* BNF: 12199014b
* Box Office Mojo: tomcruise
* CANTIC: a11779627
* CineRessources: 47513
* CiNii: DA08938697
* DeutscheBio: 118872206
* Dialnet: 2601790
* Discogs: 3056482
* EBID: ID
* FAST: 208218
* Filmportal: ID
* GEC: 0242287
* Genius: Tom-cruise
* GiantBomb: 3040-167702
* GND: 118872206
* IMDb: nm0000129
* ISNI: 0000000121416345
* LCCN: n87880878
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000019496
* NDL: 00620541
* NKC: jn20000700340
* NLA: 35830645
* NNDB: 000022725
* NTA: 073163406
* Rotten Tomatoes: tom\_cruise
* SNAC: w6hx1k5f
* Songkick: 4316736
* SUDOC: 059677414
* Synchronkartei: 85
* TMDb: 500
* Treccani: tom-cruise
* TVcom: tom-cruise
* WikiTree: Mapother-1

 |