En sociolingüística, **a planificación lingüística** (tamén coñecida como **enxeñería lingüística**) é un esforzo deliberado para influír na función, estrutura ou adquisición de linguas ou variedades lingüísticas dentro dunha comunidade de fala. Robert L. Cooper (1989) define a planificación lingüística como *"a actividade de preparar unha ortografía, gramática e dicionario normativos para a orientación de escritores e falantes nunha comunidade de fala non homoxénea"* (p. 8). Xunto coa ideoloxía lingüística e as prácticas lingüísticas, a planificación lingüística forma parte da política lingüística, unha tipoloxía extraída da teoría de Bernard Spolsky. Segundo Spolsky, a **xestión lingüística** é un termo máis preciso que a planificación lingüística. A xestión lingüística defínese como *"o esforzo explícito e observable de alguén ou algún grupo que ten ou reclama autoridade sobre os participantes no dominio para modificar as súas prácticas ou crenzas"* (p. 4)  A planificación lingüística adoita asociarse coa planificación do goberno, pero tamén é usado por unha variedade de organizacións non gobernamentais, como organizacións de base e individuos. Os obxectivos desta planificación varían. Unha mellor comunicación a través da asimilación dunha única lingua dominante pode traer beneficios económicos ás minorías pero tamén se percibe que facilita o seu dominio político. Implica o establecemento de reguladores lingüísticos, como axencias formais ou informais, comités, sociedades ou academias para deseñar ou desenvolver novas estruturas para satisfacer as necesidades contemporáneas.

Ideoloxía da lingua
-------------------

Catro ideoloxías lingüísticas xerais teñen o propósito de explicar as motivacións e decisións: 

* Internacionalización: a adopción dunha lingua non indíxena como medio de comunicación máis amplo, como lingua oficial ou nun dominio determinado, como o uso do inglés na India, Singapur, Filipinas, Papúa Nova Guinea ou Suráfrica.

* Asimilación lingüística: a crenza de que cada membro dunha sociedade, independentemente da súa lingua nativa, debe aprender e utilizar a lingua dominante da sociedade na que vive. Un exemplo é o movemento só en inglés (*English-only*) dalgúns residentes dos Estados Unidos.

* Pluralismo lingüístico: o recoñecemento e apoio de moitas linguas dentro dunha mesma sociedade. Os exemplos inclúen a coexistencia de francés, alemán, italiano e romanche en Suíza; e o estado oficial compartido do inglés, o malayo, o tamil e o chinés mandarín en Singapur. A coexistencia de moitas linguas pode non xurdir necesariamente dunha ideoloxía lingüística consciente senón da relativa eficiencia de comunicarse nunha lingua compartida.

* Vernacularización: restauración e desenvolvemento dunha lingua indíxena, xunto coa súa adopción polo Estado como lingua oficial. Os exemplos inclúen o hebreo no estado de Israel e o quechua no Perú .

Obxectivos
----------

Recoñecéronse once obxectivos de planificación lingüística (Nahir 2003): 

1. Purificación da lingua: prescrición de normas de uso para preservar a "pureza lingüística", protexer a lingua das influencias estranxeiras e protexerse contra a desviación da lingua percibida desde dentro.
2. Renacemento da lingua o intento de restablecer ao uso común unha lingua que ten poucos ou ningún falantes nativos
3. Reforma lingüística: cambio deliberado en aspectos específicos da lingua ou elementos extralingüísticos, como a gramática e a ortografía, para facilitar o uso.
4. Normalización: intento de gañar prestixio para unha lingua ou dialecto rexional, desenvolvéndoo como a lingua estándar escollida dunha rexión.
5. Difusión da lingua: intento de aumentar o número de falantes dunha lingua
6. Modernización léxica: acuñación ou adaptación de palabras
7. Unificación terminolóxica: desenvolvemento de terminoloxías unificadas, principalmente en dominios técnicos
8. Simplificación estilística: simplificación do uso da lingua no léxico, gramática e estilo. Iso inclúe cambiar o uso da lingua en contextos sociais e formais.
9. Comunicación interlingüística: facilitación da comunicación lingüística entre membros de distintas comunidades de fala
10. Mantemento da lingua: preservación da lingua nativa dun grupo como primeira ou segunda lingua onde as presións ameazan ou provocan un descenso no status da lingua.
11. Normalización de códigos auxiliares: estandarización de aspectos marxinais e auxiliares da linguaxe, como signos para xordos, topónimos ou regras de transliteración e transcrición.

Tipos
-----

A planificación lingüística dividiuse en tres tipos:

### Planificación do status

A planificación do status é a asignación ou reasignación dunha lingua ou dialecto a dominios funcionais dentro dunha sociedade, afectando así o status ou a posición dunha lingua.

#### Status da lingua

O **status lingüístico** é distinto, aínda que está entrelazado, co **prestixio** e **a función lingüística**. O status lingüístico é a posición (ou posición) dada dunha lingua fronte a outras linguas. Unha lingua adquire status segundo o cumprimento de catro atributos, descritos en 1968 por dous autores diferentes, Heinz Kloss e William Stewart. Tanto Kloss como Stewart estipularon catro calidades dunha lingua que determinan o seu status. Os seus respectivos marcos difiren lixeiramente, pero enfatizan catro atributos comúns:

1. Orixe da lingua: se unha determinada lingua é indíxena ou importada á comunidade de fala
2. Grao de estandarización: o grao de desenvolvemento dun conxunto formal de normas que definen o uso "correcto".
3. Estatuto xurídico
	1. Única lingua oficial (p. ex. francés en Francia e turco en Turquía)
	2. Lingua oficial común (p. ex inglés e afrikáans en Suráfrica ; francés, alemán, italiano e romanche en Suíza)
	3. Lingua oficial rexional (p. ex. igbo en Nixeria; Marathi en Maharashtra, India)
	4. Lingua promovida: carece de status oficial a nivel nacional ou rexional, pero é promovida e ás veces usada polas autoridades públicas para funcións específicas (p. ex. castelán en Novo México ; Pidgin de África Occidental (inglés en Camerún)
	5. Lingua tolerada: nin promovida nin prohibida; recoñecida pero ignorada (p. ex. Linguas nativas americanas nos Estados Unidos na actualidade)
	6. Lingua prohibida: desaconsellada por sancións ou restricións oficiais (p. ex. galego, éuscaro e catalán durante o franquismo en España; macedonio en Grecia; linguas indíxenas americanas durante a era dos internados)
4. Vitalidade: a proporción, ou porcentaxe, de usuarios dunha lingua con respecto a outra variable, como a poboación total. Kloss e Stewart distinguen seis clases de distribución estatística. Non obstante, trazan a liña entre as clases en diferentes porcentaxes. Segundo Kloss, a primeira clase, o nivel máis alto de vitalidade, está delimitada por un 90% ou máis de falantes. As cinco clases restantes en orde decrecente son 70-89%, 40-69%, 20-39%, 3-19% e menos do 3%. Stewart define que as seis clases están determinadas polas seguintes porcentaxes de falantes: 75%, 50%, 25%, 10%, 5% e menos do 5%.

En conxunto, a orixe, o grao de normalización, o estatuto xurídico e a vitalidade expresan o status dunha lingua.

William Stewart describe dez dominios funcionais na planificación lingüística:

1. Oficial: unha lingua oficial "funciona como unha lingua legalmente apropiada para todos os fins representativos política e culturalmente a nivel nacional". A función oficial dunha lingua adoita especificarse nunha constitución .
2. Provincial: unha lingua provincial funciona como lingua oficial para unha área xeográfica menor que un Estado-nación, normalmente unha provincia ou rexión (p. ex. francés en Quebec)
3. Comunicación máis ampla: unha lingua de comunicación máis ampla pode ser oficial ou provincial, pero o máis importante é que funciona como un medio de comunicación a través das fronteiras lingüísticas dentro dunha nación (p. ex. hindi na India; Lingua suahili en África Oriental)
4. Internacional: unha lingua internacional funciona como medio de comunicación a través das fronteiras nacionais (p. ex. o inglés, antes o francés como lingua diplomática e internacional)
5. Capital: unha lingua capital funciona como unha lingua destacada dentro e arredor dunha capital nacional (p. ex holandés e francés en Bruxelas)
6. Grupo: unha lingua de grupo funciona como unha lingua convencional entre os membros dun único grupo cultural ou étnico (p. ex hebreo entre os xudeus)
7. Educativo: unha lingua educativa funciona como medio de ensino nas escolas primarias e secundarias a nivel rexional ou nacional ( urdú no Paquistán Occidental e bengalí no Paquistán Oriental)
8. Materia escolar: unha lingua de materia escolar ensínase como materia no ensino secundario ou superior (p. ex. Latín e Grego antigo nas escolas de lingua inglesa, ou en diversos períodos de ensino secundario no Estado español)
9. Literaria: unha lingua literaria funciona como lingua para fins literarios ou académicos (grego antigo)
10. Relixiosa: unha lingua relixiosa funciona como unha lingua para os propósitos rituais dunha relixión particular (p. ex Latín para o rito latino dentro da Igrexa Católica Romana; Árabe para a lectura do Corán; Zenda para o zoroastrismo)

Robert Cooper, ao revisar a lista de Stewart, fai varias incorporacións. En primeiro lugar, define tres subtipos de funcións oficiais: estatutarias, laborais e simbólicas. Unha lingua estatutaria é unha lingua que un goberno declarou oficial por lei. Un goberno usa unha lingua de traballo para as actividades diarias, e unha linguaxe simbólica úsase como símbolo estatal. Cooper tamén engade dous dominios funcionais á lista de Stewart: os medios de comunicación e o traballo.

### Planificación do corpus

A planificación do corpus refírese á intervención prescritiva nas formas dunha lingua, mediante a cal se toman decisións de planificación para xerar cambios na estrutura da lingua.  As actividades de planificación do corpus adoitan xorden como resultado das crenzas sobre a adecuación da forma dunha lingua para cumprir as funcións desexadas.  A diferenza da planificación do status, que é realizada maioritariamente por administradores e políticos, a planificación do corpus é xeralmente o traballo de persoas con maior coñecementos lingüísticos.  Existen tres tipos tradicionalmente recoñecidos de planificación de corpus: grafización, estandarización e modernización.

#### Grafización

A grafización refírese ao desenvolvemento, selección e modificación de guións e convencións ortográficas para unha lingua. O uso da escritura nunha comunidade de fala pode ter efectos socioculturais duradeiros, que inclúen a transmisión máis sinxela de material a través das xeracións, a comunicación cun maior número de persoas e un estándar co que se adoita comparar variedades de linguas faladas. O lingüista Charles A. Ferguson fixo dúas observacións fundamentais sobre os resultados da adopción dun sistema de escritura. En primeiro lugar, o uso da escritura engade outra forma da lingua ao repertorio da comunidade. Aínda que a lingua escrita adoita considerarse secundaria á falada, o vocabulario, as estruturas gramaticais e as estruturas fonolóxicas dunha lingua adoitan adoptar características na forma escrita que son distintas da forma falada. En segundo lugar, o uso da escritura adoita levar á crenza popular de que a lingua escrita é a lingua "real" e que a fala é unha corrupción da mesma. A linguaxe escrita é vista como máis conservadora, mentres que a forma falada é máis susceptible ao cambio de lingua. Áreas reliquias illadas da lingua falada poden ser menos innovadoras que a forma escrita, ou a lingua escrita pode estar baseada nunha variedade diverxente da lingua falada.

Ao establecer un sistema de escritura para unha lingua, os planificadores de corpus teñen a opción de utilizar un sistema existente ou deseñar un novo. Os ainu do Xapón optaron por adoptar o silabario katakana da lingua xaponesa como sistema de escritura para a lingua ainu. O katakana está deseñado para unha linguaxe cunha estrutura de sílabas CV básica, pero o ainu contén moitas sílabas CVC que non se poden adaptar facilmente a este silabario. Polo tanto, o ainu usa un sistema katakana modificado, no que as codas finais de sílaba son consoantes por unha versión en subíndice dun símbolo katakana que comeza coa consoante desexada.

Un exemplo de guión orixinal inclúe o desenvolvemento da escritura armenia no 405 d. C. por San Mesrop Mashtots. Aínda que a escritura foi modelada seguindo o alfabeto grego, distinguía o armenio dos alfabetos grego e siríaco dos pobos veciños. Así mesmo, a principios do século XIX, Sequoyah (do pobo cherokee) deseñou unha ortografía para a lingua cherokee no sueste dos actuais Estados Unidos. Emprega algúns caracteres latinos pero tamén introduce outros novos.

#### Normalización

O proceso de estandarización adoita implicar unha variedade dunha lingua que prima sobre outros dialectos sociais e rexionais dunha lingua. Outro enfoque, onde os dialectos son mutuamente intelixibles, é introducir unha forma escrita polifonémica que pretende representar todos os dialectos dunha lingua de forma adecuada pero sen unha forma falada estándar. Se se escolle un dialecto, pasa a ser percibido como supradialectal e a "mellor" forma da lingua. 

A elección da lingua estándar ten importantes consecuencias sociais, xa que beneficia aos falantes cuxo dialecto falado e escrito se axuste máis ao estándar elixido. O estándar elixido é xeralmente falado polo grupo social máis poderoso dentro da sociedade, e imponse a outros grupos como a forma de emular, facendo que a norma estándar sexa necesaria para a mobilidade socioeconómica. Na práctica, a normalización implica en xeral aumentar a uniformidade da norma, así como a codificación da norma.

A historia do inglés ofrece un exemplo de estandarización durante un período prolongado, sen unha planificación lingüística formalmente recoñecida. O proceso de estandarización comezou cando William Caxton introduciu a imprenta en Inglaterra en 1476. Isto foi seguido pola adopción do dialecto de Midlands do sueste, falado en Londres, como lingua impresa. Debido ao uso do dialecto para fins administrativos, gobernamentais, comerciais e literarios, afianzouse como a máis prestixiosa variedade do inglés. Despois do desenvolvemento das gramáticas e dos dicionarios no século XVIII, o auxe do capitalismo, a industrialización, a urbanización e a educación de masas levaron á difusión deste dialecto como norma cultural para a lingua inglesa.

#### Modernización

A modernización prodúcese cando unha lingua necesita ampliar os seus recursos para cumprir funcións. A modernización prodúcese a miúdo cando unha lingua sofre un cambio de status, como cando un país obtén a independencia dunha potencia colonial ou cando se produce un cambio na política de educación lingüística.  A principal forza na modernización é a expansión do léxico, que permite que a lingua discuta temas nos dominios semánticos modernos. Os planificadores lingüísticos xeralmente elaboran novas listas e glosarios para describir novos termos técnicos, pero tamén é necesario asegurarse de que os novos termos sexan utilizados de forma consistente polos sectores adecuados dentro da sociedade. Aínda que algunhas linguas, como o xaponés e o húngaro, experimentaron unha rápida expansión léxica para satisfacer as demandas da modernización, outras linguas, como o hindi e o árabe, non o lograron. Esta expansión é axudada polo uso de novos termos en libros de texto e publicacións profesionais. As cuestións do purismo lingüístico adoitan desempeñar un papel importante na expansión léxica, pero o vocabulario técnico pode ser eficaz dentro dunha lingua, independentemente de que proceda do propio proceso de formación de palabras da lingua ou dun amplo préstamo doutra lingua. Aínda que o húngaro usou case exclusivamente procesos internos da lingua para acuñar novas palabras, o xaponés tomou prestado moito do inglés para derivar novas palabras como parte da súa modernización.

### Planificación de adquisicións

A planificación da adquisición é un tipo de planificación lingüística no que un sistema de goberno nacional, estatal ou local pretende influír en aspectos da lingua, como o estado da lingua, a distribución e a alfabetización a través da educación. A planificación de adquisicións tamén pode ser utilizada por organizacións non gobernamentais, pero asóciase máis habitualmente coa planificación do goberno.

A planificación da adquisición adoita integrarse nun proceso de planificación lingüística máis amplo no que se avalían os estados das linguas, se revisan os corpus e finalmente se introducen os cambios na sociedade a nivel nacional, estatal ou local a través dos sistemas educativos, que van dende as escolas primarias até as universidades. Este proceso de cambio pode supoñer unha alteración no formato dos libros de texto do alumnado, un cambio nos métodos de ensino dunha lingua oficial ou o desenvolvemento dun programa lingüístico bilingüe, só por citar algúns. Por exemplo, se un goberno opta por elevar o nivel de status dunha determinada lingua ou cambiar o seu nivel de prestixio, pode establecer unha lei que obrigue aos profesores a ensinar só nesta lingua ou que os libros de texto se escriban utilizando só a escritura desta lingua. Isto, á súa vez, apoiaría a elevación do status da lingua ou podería aumentar o seu prestixio. Deste xeito, a planificación da adquisición utilízase a miúdo para promover a revitalización lingüística, que pode cambiar o estado dunha lingua ou revertir un cambio lingüístico, ou para promover o purismo lingüístico. No caso de que un goberno revise un corpus, os novos dicionarios e materiais educativos terán que ser revisados nas escolas para manter unha adquisición eficaz da lingua.

#### O sector educativo

O ministerio de educación ou o sector educativo do goberno normalmente encárgase de tomar as opcións de adquisición da lingua nacionais baseándose nos informes de avaliación estatais e locais. Os deberes dos sectores educativos varían segundo o país; Robert B. Kaplan e Richard B. Baldauf describen os seis obxectivos principais dos sectores:

1. Elixir as linguas que se deben ensinar dentro do currículo.
2. Determinar a cantidade e calidade da formación do profesorado.
3. Implicar as comunidades locais.
4. Determinar que materiais se empregarán e como se incorporarán ao temario.
5. Establecer un sistema de avaliación local e estatal para supervisar o progreso.
6. Para determinar os custos financeiros.

#### Problemas

Aínda que a planificación de adquisicións pode ser útil para os gobernos, hai problemas que deben ser considerados. Mesmo cun sistema sólido de avaliación e avaliación, os efectos dos métodos de planificación nunca poden ser certos; os gobernos deben considerar os efectos sobre outros aspectos da planificación estatal, como a planificación económica e política. Algúns cambios de adquisición propostos tamén poderían ser demasiado drásticos ou instituírse de súpeto sen unha planificación e organización adecuadas. A planificación da adquisición tamén pode ser un esgotamento financeiro, polo que é esencial unha planificación adecuada e a concienciación dos recursos financeiros. Polo tanto, é importante que os obxectivos do goberno sexan organizados e planificados con coidado.

#### Multilingüismo

Tamén hai unha crecente preocupación polo tratamento do multilingüismo na educación, especialmente en moitos países que antes foron colonizados. Elixir a lingua de ensino que sería máis beneficiosa para unha comunicación eficaz a nivel local e estatal require unha planificación reflexiva e está rodeada de debate. Algúns estados prefiren ensinar só na lingua oficial, pero algúns pretenden fomentar a diversidade lingüística e, polo tanto, social, fomentando o ensino en varias linguas (nativas). O uso dunha única lingua de ensino apoia a unidade e a homoxeneidade nacional mentres que a incorporación de diferentes linguas pode axudar aos estudantes a aprender mellor ao ofrecer perspectivas alternativas.

#### Organizacións non gobernamentais

Ademais do sector educativo, hai sectores ou organizacións non gobernamentais que inciden significativamente na adquisición da lingua, como a Académie Française de Francia ou a RAE, entre outras academias de castelán (ASALE). Estas organizacións adoitan escribir os seus propios dicionarios e gramáticas, afectando así aos materiais aos que están expostos os estudantes nas escolas. Aínda que estas organizacións non teñen o poder oficial, inflúen nas decisións de planificación do goberno, como os materiais educativos, que afectan á adquisición.

#### Irlanda

Antes da partición de Irlanda, comezou un movemento que tiña como obxectivo a restauración do irlandés, como lingua principal da nación, baseado nun sentimento estendido polo nacionalismo e a identidade cultural irlandeses.  Durante e despois da colonización, os irlandeses competiran con ingleses e escoceses; o movemento para restaurar a lingua gañou impulso despois da Guerra de Independencia irlandesa. A Liga Gaélica foi fundada para promover a adquisición de irlandés nas escolas e "desanglicizar" Irlanda. Inmediatamente despois de que o Estado Libre obtivese a independencia en 1922, a Liga declarou que o irlandés debía ser a lingua de ensino durante polo menos unha hora nas escolas primarias do estado. Foron recrutados profesores de fala irlandesa e establecéronse colexios preparatorios para formar novos profesores.

A implementación do programa deixouse principalmente ás escolas individuais, que non a levaron a cabo de forma consistente. Ademais, educar a unha xeración é un proceso longo, para o que a Liga non estaba preparada. Non había consenso sobre como se debería restablecer a lingua irlandesa; a Liga e as escolas non desenvolveron un plan de avaliación do sistema para supervisar o progreso. Así, o movemento perdeu forza e o número de falantes nativos de irlandés foi en constante descenso.

Estudo de caso: o quechua no Perú
---------------------------------

### Planificación do status

A historia da planificación lingüística do Perú comeza no século XVI coa colonización hispánica. Cando os conquistadores casteláns chegaron ao Perú, o quechua serviu como lingua de comunicación máis ampla, lingua franca, entre españois e nativos peruanos. Co paso dos anos, os casteláns afirmaban a superioridade da lingua castelá; como resultado, o castelán gañou prestixio, tomando o relevo como lingua de comunicación máis ampla e lingua dominante do Perú. En 1975, baixo a dirección do presidente Juan Velasco Alvarado, o goberno revolucionario do Perú declarou o quechua lingua oficial do Estado peruano, "co-igual co español". Catro anos despois, a lei foi revertida. A constitución do Perú de 1979 declara o castelán a única lingua oficial do Estado; O quechua e o aimara quedan relegados a "zonas de uso oficiais", equivalentes á función provincial de Stewart descrita anteriormente. O quechua segue sendo oficialmente unha lingua provincial desde 1979. Hoxe, o quechua tamén cumpre unha función internacional limitada en toda América do Sur na Arxentina, Bolivia, o Brasil, Chile, Colombia e Ecuador; comunidades de falantes de quechua fóra do Perú permiten a comunicación en quechua a través das fronteiras. Aínda así, debido ao baixo status do quechua, case sempre se usa o castelán como lingua franca. Recentemente, o quechua tamén gañou terreo no mundo académico, tanto como materia escolar como tema de interese literario.

### Planificación do corpus

Os tres tipos principais de planificación de corpus son evidentes no desenvolvemento das linguas quechuas no Perú desde a época colonial. A grafización estivo en proceso dende a chegada do castelán á rexión, cando os imperialistas españois tentaron describir os sons exóticos da lingua aos europeos.

Cando o quechua se converteu en lingua oficial no Perú en 1975, a introdución da lingua nos dominios educativos e gobernamentais fixo imprescindible ter unha lingua escrita estándar. A tarefa de adoptar un sistema de escritura resultou ser un punto de discusión entre os lingüistas peruanos. Aínda que a maioría aceptaron usar o alfabeto latino, os lingüistas non estaban de acordo sobre como representar o sistema fonolóxico do quechua, especialmente no que respecta ao sistema vocálico. Representantes da Academia Peruana da Lingua Quechua e do Instituto de Verán de Lingüística quixeron representar os alófonos das vogais /i/ e /u/ con letras separadas <e> e <o>, o que crea un aparente sistema de cinco vogais. Argumentaron que isto facilita a aprendizaxe do idioma para persoas que xa están familiarizadas co castelán escrito. Porén, outros lingüistas peruanos argumentaron que un sistema de tres vogais era máis fiel á fonoloxía do quechua. Despois de anos de debate e desacordo, en 1985 os lingüistas peruanos propuxeron o alfabeto pan-quechua como unha representación precisa da lingua, e este foi adoptado nos programas de educación intercultural bilingüe e nos libros de texto. Porén, a Academia Peruana e o SIL negáronse a adoptalo e continuaron propoñendo novos alfabetos, deixando o asunto sen resolver. (Véxase tamén Sistema de escritura en linguas quechuas e Cambio de ortografía en quechua e aimará. Outro desacordo foi sobre como reflectir as diferenzas fonolóxicas aparentes nos diferentes dialectos do quechua. Por exemplo, algúns dialectos distintos utilizan versións aspiradas e glotalizadas da parada uvular sen voz /q/, mentres que outros non o fan e algúns planificadores lingüísticos consideraron importante reflectir estas diferenzas dialectais.

A procura dun alfabeto unificado reflicte o proceso de estandarización. A diferenza doutros casos de normalización, en quechua só se aplicou á lingua escrita, non á lingua falada, e non se intentou cambiar a lingua falada dos falantes nativos, que variaba segundo as rexións. Máis ben, foi necesaria a estandarización para producir un sistema de escritura uniforme para proporcionar educación aos falantes de quechua na súa lingua nativa.

Os planificadores lingüísticos do Perú propuxeron varias variedades para servir como norma falada supradialectal. Algúns viron Qusqu-Qullaw como a opción natural para un estándar xa que se recoñece como a forma máis semellante á falada polos incas. Outros favorecen o quechua ayacucho xa que é máis conservador, mentres que o Qusqu-Qullaw foi influenciado polo contacto coa lingua aimara.

Rodolfo Cerrón-Palomino propuxo un estándar literario, o quechua do sur que combina características de ambos os dialectos. Esta norma foi aceptada por moitas institucións do Perú.

A modernización léxica tamén foi fundamental para o desenvolvemento do quechua. Os planificadores lingüísticos tentaron acuñar novas palabras en quechua combinando morfemas para dar novos significados. Xeralmente, os préstamos considéranse só cando as palabras non se poden desenvolver mediante estruturas quechuas existentes. Se se adoptan palabras en préstamo, os lingüistas poden axustalas para que coincidan coa fonoloxía típica do quechua.

### Planificación de adquisicións

Dado que o quechua xa non é unha lingua oficial do Perú, a alfabetización quechua non se fomenta constantemente nas escolas. O sistema educativo do Perú baséase no castelán, lingua oficial do país. A pesar do seu baixo prestixio, o quechua aínda é falado por millóns de indíxenas peruanos, unha gran parte dos cales son bilingües en quechua e castelán. Hai un desexo de preservar a singularidade do quechua como lingua con atributos propios e representacións da cultura. Algúns argumentan que promover un programa de alfabetización diverso dálle aos estudantes perspectivas diversas sobre a vida, que só poderían mellorar a súa experiencia educativa. Antes de 1975, o Perú tiña programas de educación bilingüe, pero o quechua non se ensinaba como materia nas escolas primarias e secundarias. Despois da reforma educativa de 1975, o quechua e o castelán tiñan posición en programas bilingües, pero só en comunidades de fala restrinxida. Estes programas experimentais foron entón cancelados debido a un cambio na planificación do goberno, pero de novo restablecidos en 1996. Mesmo cos programas nacionais de educación intercultural bilingüe, os profesores das escolas locais e os membros da comunidade adoitan prefiren usar o castelán, o apoio desestabilizador para a educación bilingüe. Isto subliña a importancia do apoio comunitario como obxectivo para o sector educativo, como se mencionou anteriormente. Algúns cren que, debido ao maior prestixio nacional do castelán, é máis beneficioso social e economicamente aprender esa lingua. É dubidoso se estes programas educativos beneficiarán á educación ou elevarán o status do quechua.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Kaplan B. Robert, and Richard B. Baldauf Jr. *Language Planning from Practice to Theory.* Clevedon: Multilingual Matters ltd. 1997
2. ↑  Cooper, Robert Leon (1989). *Language planning and social change*. Cambridge ; New York : Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-33359-7.
3. ↑  "Spolsky Bernard ; Department of English Literature and Linguistics". *english.biu.ac.il* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 01 de marzo de 2022. Consultado o 2022-06-16.
4. ↑  Spolsky, Bernard (2009). *Language Management*. Cambridge University Press.
5. 1 2 3  Covarrubias, Juan. *"Ethical Issues in Status Planning." Progress in Language Planning: International Perspectives.* Eds. Juan Cobarrubias & Joshua Fishman. Nova York: Mouton Publishers, 1983.
6. ↑  *Language: An Introduction,* Lehmann, W.P. 1983, Random House
7. ↑  Nahir, Moshe. "Language Planning Goals: A Classification." *Sociolinguistics: The Essential Readings.* Eds. Paulston, Christina Bratt and G. Richard Tucker. Oxford: Blackwell, 2003
8. ↑  O lingüista Ghil'ad Zuckermann afirma que calquera intento de revivir unha lingua que xa non se fala é probábel que acabe nun híbrido - ver Zuckermann, Ghil'ad,"Hybridity versus Revivability: Multiple Causation, Forms and Patterns". In *Journal of Language Contact*, Varia 2 (2009), 40-67.
9. ↑  Edwards, John. "Language, Prestige, and Stigma," en *Contact Linguistics*. Ed. Hans Goebel. Nova York: de Gruyter, 1996.
10. ↑  "Lenguas silenciadas a golpe de prohibición". *www.publico.es*. Consultado o 2022-06-26.
11. ↑  Wardhaugh, Ronald. "Planning," in *An Introduction to Sociolinguistics*. Malden: Blackwell Publishing, 2008
12. ↑  cita Jennifer Jones, Dee Ann Bosworth, Amy Lonetree, "American Indian Boarding Schools: An Exploration of Global Ethnic & Cultural Cleansing", Ziibiwing Center of Anishinabe Culture & Lifeways, 2011, consultado o 25 de xaneiro de 2014
13. 1 2  Stewart, William A. "Sociolinguistic Typology of Multilingualism," in *Readings in the Sociology of Language*. Ed. Joshua Fishman. The Hague: Mouton Publishers, 1968.
14. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Cooper, Robert L. *Language Planning and Social Change*. New York: Cambridge University Press, 1989.
15. 1 2 3  Ferguson, Gibson. (2006). *Language Planning and Education.* Edinburgh University Press.
16. ↑  Hornberger, Nancy H. (2006). "Frameworks and Models in Language Policy and Planning", in Thomas Ricento, *An Introduction to Language Policy*, Wiley-Blackwell, pp 24-41.
17. 1 2  Liddicoat, Anthony J. (2005). "Corpus Planning: Syllabus and Materials Development," en Eli Hinkel, *Handbook of Research in Second Language Teaching and Learning*, Routledge, pp 993-1012.
18. 1 2 3 4 5 6  Ferguson, Charles A. (1968). "Language Development", en Charles A. Ferguson, Thom Huebner (1996), *Sociolinguistic Perspectives: papers on language in society, 1959-1994*, Oxford University Press US, pp 40-47.
19. 1 2  Christian, Donna (1988). "Language Planning: the view from linguistics", in Frederick J. Newmeyer, *Language: the socio-cultural context*, Cambridge University Press, pp 193-211.
20. ↑  Wiley, Terrance G. (2003). "Language Planning and Policy," in Sandra McKay, Nancy H. Horberger, *Sociolinguistics and Language Teaching*, Cambridge University Press, pp 103-147.
21. ↑  Liddicoat, Anthony J. and Richard B. Baldauf, Jr. "Language Planning in Local Contexts: Agents, Contexts and Interactions." *Language Planning in Local Contexts*. Ed. Anthony J. Liddicoat and Richard B. Baldauf, Jr. Clevedon: Multilingual Matters Ltd. 2008
22. 1 2  Ferguson, Charles A. "Sociolinguistic Settings of Language Planning." *Language Planning Processes*. Ed. Rubin, Joan, Björn H. Jernudd, Jyotirindra Das Gupta, Joshua A. Fishman e Charles A. Ferguson. A Haia: Mouton Publishers, 1977
23. 1 2  Thorburn, Thomas. "Cost-Benefit Analysis in Language Planning." *Can Language Be Planned?* Ed. Rubin, Joan, and Björn H. Jernudd. Hawai: The University Press of Hawaii, 1971
24. ↑  Mansor, Sabiha. *Language Planning in Higher Education*. Nova York: Oxford University Press, 2005
25. ↑  Fishman, Joshua A. "The Impact of Nationalism on Language Planning," en *Can Language Be Planned?* Ed. Rubin, Joan e Björn H. Jernudd. Hawai: The University Press of Hawaii, 1971
26. 1 2  Macnamara, John. "Successes and Failures in the Movement for the Restoration of Irish," *Can Language Be Planned?* Ed. Rubin, Joan, and Björn H. Jernudd. Hawaii: The University Press of Hawaii, 1971
27. ↑  Mac Giolla Chriost, Diarmait. "Micro-level Language Planning in Ireland." *Language Planning in Local Contexts* Ed. Anthony J. Liddicoat e Richard B. Baldauf, Jr. Clevedon: Multilingual Matters Ltd. 2008
28. 1 2 3 4  Coronel-Molina, Serafin M. "Functional Domains of the Quechua Language in Peru: Issues of Status Planning." Universidade de Pensilvania
29. ↑  Hornberger, Nancy and Kendell A. King. "Authenticity and Unification in Quechua Language Planning." University of Pennsylvania: 1998.
30. 1 2 3 4 5 6  Coronel-Molina, Serafin M. (1996). "Corpus Planning for the Southern Peruvian Quechua Language." *Working Papers in Educational Linguistics,* 12 (2), pp 1-27.
31. 1 2  Hornberger, Nancy "Quechua Literacy and Empowerment." *Indigenous Literacies in the Americas* Ed. Hornberger, Nancy. Nova York: Mouton de Gruyter, 1996

Véxase tamén
------------

* Linguaxe de xénero neutro
* Adquisición da linguaxe
* Política lingüística
* Dinamización lingüística
* Dereitos lingüísticos
* Interlingüística
* Normalización (sociolingüística)
* Normalización lingüística

### Bibliografía

* Bastardas-Boada, Albert. "Language planning and language ecology: Towards a theoretical integration." 2000.
* Cobarrubius, Juan & Joshua Fishman, eds. *Progress in Language Planning: International Perspective*. A Haia: Mouton, 1983.
* Cooper, R. L. *Language Planning and Social Change*. Nova York: Cambridge University Press, 1989.
* Hult, F.M. & Johnson, D.C. (eds.) (2015). *Research Methods in Language Policy and Planning: A Practical Guide.* Malden, MA: Wiley-Blackwell ISBN 978-1-118-30838-7.
* Kadochnikov, Denis (2016). *Languages, Regional Conflicts and Economic Development: Russia.* en: Ginsburgh, V. Weber, S. (Eds.). *The Palgrave Handbook of Economics and Language*. Londres: Palgrave Macmillan. pp. 538-580. ISBN 978-1-137-32505-1; ISBN 978-1-137-32505-1
* Rubin, Joan, Björn H. Jernudd, Jyotirindra Das Gupta, Joshua A. Fishman e Charles A. Ferguson, eds. *Language Planning Processes*. A Haia: Mouton Publishers, 1977.
* *Introduction to a Theory of Language Planning*. Studia philologiæ Scandinavicæ Upsaliensia, 6. 1968. ISSN 0081-6809.
* Silva, Diego B. (2019). Language policy in Oceania. *Alfa, Rev. Linguíst.* 63 (2).

#### Revistas relevantes

* *Current Issues in Language Planning* (Routledge) Páxina principal-
* *Language Policy* (Springer) Páxina principal
* *Language Problems and Language Planning.* Páxina principal

### Ligazóns externas

* Artigos sobre planificación lingüística en África Occidental (Journal of West African Languages)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q329499
* GEC: 0241685
* MAG: 2781281093

 |