Non confundir con co fungo *Saproamanita*, un de cuxos sinónimos é *Aspidella*.

| AspidellaRango fósil: Ediacárico |
| --- |
| Exemplares de *Aspidella* nun estrato da Formación Fermeuse, Terra Nova |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | *incertae sedis* |
| Xénero: | ***Aspidella***Billings, 1872 |
| Especie: | ***A. terranovica*** |

 |
| Nome binomial |
| *Aspidella terranovica*Billings, 1872 |
| Sinonimia |
| Posiblemente numerosa, ver texto. |

***Aspidella*** é un fósil que vivu no Ediacárico con forma de disco e de afinidades incertas.

Morfoloxía
----------

Os *Aspidella* eran fósiles discoidais, con aneis concéntricos e/ou raios centrípetos. O diámetro dos individuos circulares variaba de 1 a 180 mm.A maioría dos individuos están entre 4 e 10 mm, pero pénsase que os individuos menores degradábanse e desaparecían antes de fosilizar. Outros *Aspidella* teñen forma de elipse, de 3–8 cm de longo e 1–4 cm de largo. A maioría teñen un vultiño ou protuberancia central. As beiras e cristas de todos os espécimes están feitas de raios de bordo elevado e/ou aneis concéntricos.

Ecoloxía
--------

Discos de *Aspidella* grandes e pequenos nunha superficie dun leito da Formación Fermeuse
A escaseza de individuos grandes probablemente indica que os *Aspidella* eran estrategas do r, que producían numerosa proxenie, a maioría da cal morría. É moi común en sedimentos de augas profundas, pero está presente na maioría das ensamblaxes de fósiles de Ediacara, incluíndo os depositados por riba da base de ondas de tormenta (profundidade á que as ondas xa non alteran os sedimentos do fondo). Estes organismos podían alcanzar densidades de 3000 m−2.

Afinidade
---------

Igual que o taxon *Ediacaria* (ver tamén máis abaixo), *Aspidella* considerouse inicialmente un escifozoo (un tipo de augamar). Esta designación inicial foi despois refutada; demostrouse que algúns espécimes eran o disco de suxeición (unha especie de rizoide) dalgún organismo, cuxo corpo principal se estendía nas augas abertas pero que se desprendía antes da fosilización (uns poucos espécimes levan esbozos de pedúnculos opostos ao vultiño central ao que se unían); mentres que outros representaban colonias microbianas.

Algúns individuos están asociados con rastros de movementos deixados no sedimento que lembran os producidos hoxe polas modernas anemones (Cnidaria).

Tafonomía
---------

As superficies superior e inferior dos fósiles teñen unha composición elemental distintiva que lembra a de biopelículas fosilizadas. O sedimento dentro dos fósiles tan tamén unha composición distintiva, xa que está enriquecido en certos elementos con respecto á matriz de rocha. Como é difícil explicar esa distribución de elementos por procesos diaxenéticos post mortem, parece que os elementos (e os sedimentos) foron incorporados ao interior do organismo cando este estaba vivo.

Historia da investigación
-------------------------

***Aspidella terranovica*** foi descuberta en 1868 polo xeólogo escocés Alexander Murray e foi o primeiro fósil do Ediacárico nomeado. En 1872, Elkanah Billings describiu fósiles de *Aspidella terranovica* da rúa Duckworth de St. John's, Terra Nova (47°34′01.3″N 52°42′18.3″O﻿ / ﻿47.567028, -52.705083﻿ (Aspidella)). Estaban nun afloramento de lousas negras do Precámbrico accesible nunha rúa da cidade. Billings era o paleontólogo xefe do Geological Survey of Canada daquela. Aínda así, o seu descubrimento foi cuestionado por Charles Doolittle Walcott, que citou a opinión de que as formas conservadas nas rochas eran concrecións formadas inorganicamente. Outras explicacións que se deron nesa época foron que os círculos eran orixinados polo escape de burbullas, ou mesmo simulacións enganosas colocadas alí por Deus para levar ao erro aos que tiñan pouca fe. Foron os primeiros fósiles da biota de Ediacara (do Ediacárico ou Vendiano) descritos por un científico.

Durante décadas, *Aspidella* e os fósiles do seu tipo non foron considerados formas de vida do Precámbrico. Houbo que esperar aos traballos realizados por Reg Sprigg, que descubriu os fósiles de Ediacara Hills, para que fosen recoñecidos. Fósiles como estes atopáronse en moitas outras partes do mundo en rochas de aproximadamente a mesma idade e acabaron sendo aceptados como auténticos restos de formas de vida.

Sistemática e taxonomía
-----------------------

Discos de 1-2 centiímetros de ancho de *Aspidella* (e algúns individuos máis pequenos dalgúns milímetros) nun leito fosilizado da Formación Fermeuse preto de Ferryland, Terra Nova
O nome *Aspidella* deriva do grego antigo *aspis* (Ασπις, un escudo redondo) coa terminación do diminutivo latino e *terranovica* en latín significa 'da terra nova', referíndose á illa de Terra Nova.

Diferentes formas morfolóxicas denomináronse *Ediacaria* ou *Spriggia*. Porén, as diferenzas entre os *Aspidella* "típicos" pequenos e elípticos, os *Spriggia wadea* planos e anelados e os *Ediacaria* grandes, con protuberancia central e raios débense a unhas diferentes condicións tafonómicas. Por exemplo, *Spriggia* e *Ediacaria* parecen ser restos dos mesmos animais, só que o primeiro fosilizou nunha arxila de gran fino mais compacta, mentres que o último atopouse en rochas que orixinalmente eran sedimentos predominantemente areosos.

Outros numerosos nomes de taxons poderían ser sinónimos júnior de *Aspidella*, como:

* *Beltanella*
* *Cyclomedusa*
* *Glaessneria*
* *Irridinitus*
* *Jampolium*
* *Madigania*
* *Medusinites*
* *Paliella*
* *Paramedusium*
* *Planomedusites*
* *Protodipleurosoma*
* *Tateana*
* *Tirasiana*
* *Vendella*

Debido á súa natureza non descrita, *Aspidella* pode considerarse un taxon forma, unha ensamblaxe artificial de organismos de aspecto e forma de vida similar sen relación filoxenética. Nese caso, algúns supostos sinónimos (como *Ediacaria* ou *Cyclomedusa*) poderían seguir sendo válidos. Os espécimes tipo eran os de tipo elipsoide (perdéronse, pero queda un molde). Así, se *Aspidella* no sentido amplo acaba por ser unha ensamblaxe de taxons máis ou menos relacionados, o nome do xénero aplicaríase só aos espécimes elipsoides pequenos. Independentemente da súa clasificación final, porque foi clasificado como animal, alga, ou fungo (lique), o nome *Aspidella* está aceptado en ambos os códigos de nomenclatura, e isto impide a adopción dun homónimo posterior "*Aspidella*" (Gilbert 1940) para un grupo de cogomelos hoxe existentes, que foron renomeados como *Saproamanita*.

Dsitribución
------------

Outros lugares onde se atoparon espécimes de *Aspidella* foron a península de Bonavista e o Mistaken Point en Terra Nova, a Formación Twitya na Columbia Británica e na Carolina do Norte central.

Os fósiles de *Aspidella* atópanse en estratos desde hai 610 a 555 millóns de anos, con posibles representantes que datan de hai 770 millóns de anos.

Notas
-----

1. ↑  Peterson, Kevin J.; Waggoner, Ben; Hagadorn, James W. (2003). "A Fungal Analog for Newfoundland Ediacaran Fossils?" (PDF). *Integrative and Comparative Biology* **43**: 127–136. PMID 21680417. doi:10.1093/icb/43.1.127.
2. 1 2 3 4  Laflamme, M.; Schiffbauer, J. D.; Narbonne, G. M.; Briggs, D. E. G. (2010). "Microbial biofilms and the preservation of the Ediacara biota". *Lethaia* **44** (2): 203–213. doi:10.1111/j.1502-3931.2010.00235.x.
3. ↑  Narbonne, G. M. (2005). "THE EDIACARA BIOTA: Neoproterozoic Origin of Animals and Their Ecosystems". *Annual Review of Earth and Planetary Sciences* **33**: 421–442. Bibcode:2005AREPS..33..421N. doi:10.1146/annurev.earth.33.092203.122519.
4. ↑  MacGabhann, B. A. (2007). "Discoidal fossils of the Ediacaran biota: a review of current understanding". *Geological Society, London, Special Publications* **286** (1): 297–313. Bibcode:2007GSLSP.286..297M. doi:10.1144/SP286.21.
5. ↑  GRAZHDANKIN, D.; GERDES, G. (2007). "Ediacaran microbial colonies". *Lethaia* **40** (3): 201–210. doi:10.1111/j.1502-3931.2007.00025.x. Arquivado dende o orixinal o 05 de xaneiro de 2013. Consultado o 18 de agosto de 2020.
6. ↑  Evidence for Cnidaria-like behavior in ca. 560 Ma Ediacaran Aspidella. Artigo en Geology 41:895-898 · Febreiro de 2013
7. ↑  Ver:

	* Murray, A. (1869). *Report upon the Geological Survey of Newfoundland for 1868*. St. John's, Newfoundland, Canada: Robert Winton.  ; ver p. 11.
	* Murray, Alexander; Howley, James P. (1881). *Geological Survey of Newfoundland*. London, England: Edward Stanford. pp. 286, 297.
8. ↑  Gehling, James G.; Narbonne, Guy M.; Anderson, Michael M. (2000). "The first named Ediacaran body fossil, "Aspidella terranovica"". *Palaeontology* **43** (3): 427–456. doi:10.1111/j.0031-0239.2000.00134.x.
9. ↑  Billings, E. (1872). "On some fossils from the primordial rocks of Newfoundland". *The Canadian Naturalist*. 2nd series **6** (4): 465–479.  ; ver p. 478.
10. ↑  Walcott, Charles D. (6 April 1899). "Pre-Cambrian fossiliferous formations". *Bulletin of the Geological Society of America* **10** (1): 199–244. Bibcode:1899GSAB...10..199W. doi:10.1130/GSAB-10-199. hdl:2027/hvd.32044107306292.  On p. 231, Walcott cita: "Mr. G.F. Matthew, de Saint John, Nova Brunswick": "Observei *Aspidella terranovica* no museo de Ottawa e dubido da súa orixe orgánica. Paréceme unha concreción de lama pulida e estriada pola presión."
11. ↑  Sprigg, Reg. C. (1947). "Early Cambrian (?) jellyfishes from the Flinders Ranges, South Australia". *Transactions of the Royal Society of South Australia* **71** (2): 212–224.
12. ↑  Redhead SA, Vizzini A, Drehmel DC, Contu M (2016). "*Saproamanita*, a new name for both *Lepidella* E.-J. Gilbert and *Aspidella* E.-J. Gilbert (Amaniteae, Amanitaceae)". *IMA Fungus* **7** (1): 119–129. PMC 4941681. PMID 27433443. doi:10.5598/imafungus.2016.07.01.07.
13. ↑  Hibbard, J. P.; Pollock, J. C.; Brennan, M.; Samson, S. D.; Secor, D. (2009). "Significance of New Ediacaran Fossils and U‐Pb Zircon Ages from the Albemarle Group, Carolina Terrane of North Carolina". *The Journal of Geology* **117** (5): 487–498. Bibcode:2009JG....117..487H. doi:10.1086/600863.
14. ↑  Meert, J. G.; Gibsher, A. S.; Levashova, N. M.; Grice, W. C.; Kamenov, G. D.; Rybanin, A. (2010). "Glaciation and ~770 Ma Ediacara (?) Fossils from the Lesser Karatau Microcontinent, Kazakhstan". *Gondwana Research* **19** (4): 867–880. Bibcode:2011GondR..19..867M. doi:10.1016/j.gr.2010.11.008.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Boyce, W. D.; K. Reynolds (2008). "The Ediacaran Fossil *Aspidella Terranovica* Billings, 1872 from St Johns Convention Centre Test Pit CjAe-33" (PDF). pp. 55–61. Consultado o 17 December 2011.
* Hibbard, J.P.; J.C. Pollock; M. Brennan; S.D. Samson; D. Secor (2009). "Significance of New Ediacaran Fossils and U-Pb Zircon Ages from the Albemarle Group, Carolina Terrane of North Carolina". *Journal of Geology* **117** (5): 487–498. Bibcode:2009JG....117..487H. doi:10.1086/600863.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3312081
* MAG: 2781076203

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Fossilworks: 112077
* GBIF: 8185599
* iNaturalist: 417580
* IRMNG: 1345116

 |