| Oxiúro
ICD 127.4 |
| --- |
| *Enterobius vermicularis* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Nematoda |
| Clase: | Secernentea |
| Subclase: | Spiruria |
| Orde: | Oxyurida |
| Familia: | Oxyuridae |
| Xénero: | ***Enterobius*** |

 |
| Especies |
| * *Enterobius vermicularis* (Linnaeus, 1758)
* *Enterobius anthropopitheci* (Gedoelst, 1916)
* *Enterobius gregorii* (Hugot, 1983) (discutida)
 |

Os **oxiúros** son vermes nematodos parasitos intestinais de humanos e outros primates pertencentes ao xénero ***Enterobius***, especialmente á especie ***Enterobius vermicularis***. A infestación por estes vermes denomínase oxiuríase ou enterobíase.

Clasificación
-------------

Os oxiúros (xénero *Enterobius*) son un tipo de nematodo do cal se identificaron tres especies. A única especie que parasita aos humanos é a *Enterobius vermicularis* (que anteriormente se chamaba *Oxyuris vermicularis*). Os chimpancés hospedan ao *Enterobius anthropopitheci*, que é distinguible morfoloxicamente do oxiúro humano. Hugot (1983) considera que hai outra especie que afecta aos humanos chamada *Enterobius gregorii*, que se supón que é unha especie irmá de *E. vermicularis*, e ten unha espícula (órgano sexual) lixeiramente máis pequena. A existencia desta última especie é controvertida; así, Totkova et al. (2003) consideran que non hai suficientes probas para aceptala, e Hasegawa et al. (2006) opinan que *E. gregorii* é un estadio máis inmaturo de *E. vermicularis*. Independetemente do seu status como especie ou non, *E. gregorii* considérase clinicamente idéntica a *E. vermicularis*.

Morfoloxía
----------

Dúas femias de oxiúros preto dunha regra milimetrada.
A femia adulta ten un extremo posterior con forma de punta aguda (de onde vén o nome de oxiúro = cola aguda), ten unha lonxitude de 8 a 13 milímetros, e 0,.5 milímetros de grosor. O macho adulto é considerablemente menor, de 2 a 5 mm de longo e 0,2 de grosor, e ten un extremo posterior curvado. Os ovos son translúcidos e teñen unha superficie que se adhire doadamente aos obxectos do seu ambiente. Os ovos son algo ovoides e miden de 50 a 60 micrómetros por 20 a 30 micrómetros, e teñen unha grosa cuberta que está aplanada por un lado. O pequeno tamaño e a falta de cor dos ovos fan que sexan invisibles a simple vista, agás que se trate dun grupo de miles de ovos. Os ovos poden conter un embrión en desenvolvemento ou unha larva de oxiúro completamente formada. A larva medra ata os 140–150 micrómetros de longo.

Distribución
------------

Os oxiúros están distribuídos por todo o mundo, e causan as infestacións por vermes parasitos máis comúns en Europa Occidental, Estados Unidos e Australia. Os oxiúiros son especialmente comúns en nenos, cunha prevalencia neste grupo de idade do 61% na India, 50% en Inglaterra, 39% en Tailandia, 37% en Suecia, e 29% en Dinamarca, por exemplo. O hábito de chuchar os dedos de moitos nenos incrementa a incidencia e a reaparición da infestación, e comer as uñas ten un efecto similar. Como se transmite de hóspede a hóspede por contaminación, os oxiúros son comúns entre as persoas que viven en estreito contacto, e tende a aparecer en todas as persoas que viven na mesma casa. A prevalencia dos oxiúros non está asociada co sexo, nin coa clase social, raza ou cultura. En realidade, os oxiúros son unha excepción ao principio xeral de que os parasitos intrestinais son pouco comúns en comunidades prósperas e desenvolvidas. O exemplo máis antigo coñecido da presenza de oxiúros son ovos destes animais atopados en coprólitos (feces fosilizadas), datados no ano 7837 aC atopadas no oeste de Utah.

Ciclo de vida
-------------

Ciclo de vida dos oxiúros.
O ciclo de vida completo de ovo a adulto destes animais ten lugar no tracto gastrointestinal dun só hóspede humano. Cook et al. (2009) e Burkhart & Burkhart (2005) non están de acordo sobre a duración do proceso, que para Cook et al. é de dúas a catro semanas, e para Burkhart & Burkhart de catro a oito semanas.

O ciclo empeza cando unha persoa inxire os ovos. Os ovos eclosionan no duodeno. As larvas de oxiúro emerxentes medran rapidamente ata un tamaño de 140 a 150 micrómetros, e migran ao longo do intestino delgado cara ao colon. Durante esta migración mudan a pel dúas veces e fanse adultos. As femias viven de 5 a 13 semanas, e os machos unhas 7 semanas. O apareamento entre machos e femias ten lugar no íleo, e despois os oxiúros xeralmente morren, e son evacuados coas feces. A femia grávida establécese no íleo, cego, apéndice vermiforme e colon ascendente, onde se adhiren á mucosa intestinal e inxiren os contidos do colon. Case todo o corpo dunha femia grávida está cheo de ovos, e estímase que poden chegar a conter de 11.000 a 16.000 ovos. O proceso de posta dos ovos empeza aproximadamente cinco semanas despois da inxestión inicial dos ovos polo hóspede humano. As femias grávidas migran polo colon cara ao recto a unha velocidade de 12 a 14 centímetros por hora. Emerxen do ano, e mentres se moven sobre a pel da área que rodea ao ano van depositando os ovos nos pregamentos perianais de tres formas posibles: (1) contraéndose e expulsando os ovos, (2) morrendo e desintegrándose liberándoos, ou (3) por rotura do corpo debido a que o hóspede rasca esa rexión para aliviar o proído. Despois de deposiitar os ovos, a femia faise opaca e morre. A razón de que a femia emerxa polo ano é para obter o oxíxeno necesario para a maduración dos ovos.

Transmisión
-----------

Os oxiúros transmítense de humano a humano, ao inxerirse os ovos ou por inserción anal. Os ovos son resistentes e poden permanecer viables nun ambiente húmido ata tres semanas. Non toleran ben a calor, pero poden sobrevivir a baixa temperatura: 2/3 dos ovos son aínda viables despois de 18 horas a −8 °C.

Unha vez que os ovos foron inicialmente depositados preto do ano, son rapidamente transmitidos a outras superficies por contaminación. A superficie dos ovos é pegañenta cando os depositan, e os ovos son rapidamente transmitidos desde o seu depósito inicial preto do ano ás uñas dos dedos, mans, roupas de durmir e sabas da cama. Desde alí, os ovos poden transmitirse á comida, auga, mobles, xoguetes, pezas do cuarto de baño e outros obxectos. Os animais mascotas poden con frecuencia levar ovos na súa pelaxe, aínda que eles non están infectados. O po das casas que contén ovos pode ser levado polo vento, o que axuda a dispersar os ovos, por exemplo ao sacudir roupa de cama. En consecuencia, os ovos poden entrar na boca e o nariz por inhalación, e despois son tragados. Aínda que xeralmente os oxiúros non se multiplican estritamente falando dentro de corpo humano (só se aparean), algunhas poucas larvas poden eclosionar na mucosa anal, e migraren polo intestino arriba do seu hóspede orixinal. Este proceso chámase *retroinfección*. Segundo Burkhart (2005), cando ocorre unha retroinfección, causa unha carga parasítica maior e iso asegura a continuidade da infestación polo oxiúro. Esta opinión é contraria á que mantén Caldwelli (1982), que afirma que a retroinfección é rara e non é clinicamente significativa. Malia a limitada duración da vida dos oxiúros, de poucas semanas, a autoinfección (é dicir, a infección do hóspede orixinal a el mesmo), pola ruta ano-boca ou por retroinfección, fai que os oxiúros poidan habitar no mesmo hóspede indefinidamente.

Patoloxía
---------

*Artigo principal**:* Oxiuríase.
Nos humanos, o *E. vermicularis* causa a enterobíase ou oxiuríase, cuxo principal síntoma é un proído anal. Normalmente permanece no intestino e non pasa ao sangue nin a outros órganos. Os produtos principalmente usados para o tratamento son Albendazole ou Mebendazole; outra alternativa é o Payrantel Pamoate.

Galería de imaxes
-----------------

* Os oxiúros son ás veces diagnosticados casualmente por outras patoloxías. Micrografía de oxiúros no apéndice vermiforme. Tinguidura de hematoxilina-eosina.Os oxiúros son ás veces diagnosticados casualmente por outras patoloxías. Micrografía de oxiúros no apéndice vermiforme. Tinguidura de hematoxilina-eosina.
* Micrografía a grande aumento dun oxiúro nun corte transversal do apéndice. Tinguidura de hematoxilina-eosina.Micrografía a grande aumento dun oxiúro nun corte transversal do apéndice. Tinguidura de hematoxilina-eosina.
* Ovo de E. vermicularis visto con microscopio óptico.Ovo de *E. vermicularis* visto con microscopio óptico.
* Micrografía dun oxiúro macho en sección transversal. Ás ou alae cefálicas (frecha azul), intestino (frecha vermella) e testículos (frecha negra). Tinguidura de hematoxilina-eosina.Micrografía dun oxiúro macho en sección transversal. Ás ou *alae* cefálicas (frecha azul), intestino (frecha vermella) e testículos (frecha negra). Tinguidura de hematoxilina-eosina.
* Ovos de oxiúro vistos con microscopio.Ovos de oxiúro vistos con microscopio.
* Esta micrografía mostra a rexión da cabeza coas ás (alae) cefálicas de E. vermicularis.Esta micrografía mostra a rexión da cabeza coas ás (*alae*) cefálicas de *E. vermicularis*.

Notas e referencias
-------------------

1. 1 2  Hasegawa et al. 2005.
2. 1 2  Hasegawa et al. 1998
3. 1 2 3  Hasegawa et al. 2006
4. 1 2  Totkova et al. 2003
5. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *oxiúro*.
6. ↑  Encyclopædia Britannica.
7. ↑  Merriam-Webster: Enterobiasis
8. ↑  Merriam-Webster: Oxyuriasis
9. ↑  NCBI taxonomy database 2009
10. 1 2  dpdx 2009
11. ↑  Hugot 1983
12. 1 2 3 4 5 6  Gutiérrez 2005, p. 354.
13. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  Cook 1994, p. 1159
14. 1 2 3 4  Gutiérrez 2005, p. 355.
15. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 10 de xaneiro de 2014. Consultado o 02 de marzo de 2014.
16. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19  Burkhart & burkhart 2005, p. 837
17. ↑  Cook 1994, p. 1160
18. 1 2 3 4 5 6  Cook et al. 2009, p. 1516
19. 1 2 3 4 5 6 7 8  Garcia 1999, p. 246
20. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Caldwell 1982, p. 307.
21. 1 2  Caldwell 1982, p. 308.
22. ↑  "Enterobiasis leads to itching". Consultado o 20 de agosto de 2011.

* Hasegawa H, Ikeda Y, Fujisaki A; et al. (December 2005). "Morphology of chimpanzee pinworms, Enterobius (Enterobius) anthropopitheci (Gedoelst, 1916) (Nematoda: Oxyuridae), collected from chimpanzees, Pan troglodytes, on Rubondo Island, Tanzania". *The Journal of Parasitology* **91** (6): 1314–7. PMID 16539010. doi:10.1645/GE-569R.1.
* "Pinworm". Encyclopædia Britannica. Consultado o 8 April 2009.
* "Enterobiasis". *Merriam-Webster's Medical Dictionary*. Merriam-Webster. Consultado o 8 April 2009.
* "Oxyuriasis". *Merriam-Webster's Medical Dictionary*. Merriam-Webster. Consultado o 8 April 2009.
* Totkova A, Klobusicky M, Holkova R, Valent M (2003). "Enterobius gregorii—reality or fiction?" (PDF). *Bratislavské Lekárske Listy* **104** (3): 130–3. PMID 12940699. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 10 de setembro de 2011. Consultado o 02 de marzo de 2014.
* "Enterobius". *NCBI taxonomy database*. National Center for Biotechnology Information, U.S. National Library of Medicine. 2009. Consultado o 8 April 2009.
* "Enterobiasis". *DPDx*. Division of Parasitic Diseases, Centers for Disease Control and Prevention. Arquivado dende o orixinal o 27 de novembro de 2013. Consultado o 8 April 2009.
* Nakano T, Okamoto M, Ikeda Y, Hasegawa H (December 2006). "Mitochondrial cytochrome c oxidase subunit 1 gene and nuclear rDNA regions of Enterobius vermicularis parasitic in captive chimpanzees with special reference to its relationship with pinworms in humans". *Parasitology Research* **100** (1): 51–7. PMID 16788831. doi:10.1007/s00436-006-0238-4.
* Hugot JP (1983). "[Enterobius gregorii (Oxyuridae, Nematoda), a new human parasite]". *Annales de Parasitologie Humaine et Comparée* (en French) **58** (4): 403–4. PMID 6416131.
* Hasegawa H, Takao Y, Nakao M, Fukuma T, Tsuruta O, Ide K (February 1998). "Is Enterobius gregorii Hugot, 1983 (Nematoda: Oxyuridae) a distinct species?". *The Journal of Parasitology* **84** (1): 131–4. PMID 9488350. doi:10.2307/3284542.
* Gutiérrez, Yezid (2000). *Diagnostic pathology of parasitic infections with clinical correlations* (PDF) (Second ed.). Oxford University Press. pp. 354–366. ISBN 0-19-512143-0. Consultado o 21 August 2009.
* Cook, Gordon C; Zumla, Alimuddin I (2009). *Manson's tropical diseases* (22nd ed.). Saunders Elsevier. pp. 1515–1519. ISBN 978-1-4160-4470-3. Consultado o 18 November 2009.
* "B80: Enterobiasis". *International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems (ICD) 10th Revision*. World Health Organization. 2007. Consultado o 5 December 2009.
* Cook GC (September 1994). "Enterobius vermicularis infection". *Gut* **35** (9): 1159–62. PMC 1375686. PMID 7959218. doi:10.1136/gut.35.9.1159.
* Garcia, Lynne Shore (2009). *Practical guide to diagnostic parasitology*. American Society for Microbiology. pp. 246–247. ISBN 1-55581-154-X. Consultado o 5 December 2009.
* Burkhart CN, Burkhart CG (October 2005). "Assessment of frequency, transmission, and genitourinary complications of enterobiasis (pinworms)". *International Journal of Dermatology* **44** (10): 837–40. PMID 16207185. doi:10.1111/j.1365-4632.2004.02332.x.
* Caldwell JP (February 1982). "Pinworms (Enterobius Vermicularis)". *Canadian Family Physician* **28**: 306–9. PMC 2306321. PMID 21286054.
* Vanderkooi M (2000). *Village Medical Manual* (5th ed.).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Enterobius vermicularis libraría de imaxes en DPD

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q213912
* BRE: 2682196

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Dyntaxa: 1013325
* EOL: 58788
* EPPO: 1ENTRG
* FE: 392069
* FE-New: ID
* GBIF: 2284339
* iNaturalist: 622719
* IRMNG: 1275939
* ITIS: 63892
* NCBI: 51027
* Soortenregister: 175830

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D004757
* MeSH: B01.050.500.500.294.400.750.500.308
* UMLS: C0600211

 |