recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Xosé Carlos Sierra Rodríguez**, nado en Pontevedra o 22 de marzo de 1950, é un historiador e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou Historia na Universidade de Santiago de Compostela e a Universidade de Valladolid. Foi profesor axudante de Prehistoria e Antropoloxía no Colexio Universitario de Ourense e na Facultade de Xeografía e Historia de Santiago de Compostela. Desde 1985 pertence ao corpo facultativo de conservadores de museos do Estado. Foi conservador do Museo Etnolóxico de Ribadavia, do que foi despois director. Dirixiu o Museo das Peregrinacións de Santiago de Compostela e foi subdirector xeral de Museos e Patrimonio Histórico e Documental. En setembro de 2005 foi nomeado delegado da Consellería de Cultura e Deporte en Ourense e en 2008 secretario xeral da Consellaría de Cultura e Deporte.

Obras
-----

* *Sobre la tecnología del Bronce Final en los talleres del N.O. hispánico*, 1978.
* *El depósito del bronce final de Samieira*, 1984.

Notas
-----

1. ↑  Xosé Carlos Sierra substitúe a Carlos Amoedo como secretario xeral de Cultura

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Currículo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12402775
* WorldCat
* VIAF: 77623757
* BNE: XX1121839
* CANTIC: a1196828x
* ISNI: 0000 0000 5933 2270
* LCCN: n80148573
* SELIBR: 198464
* SUDOC: 159739772

 |
**Vitória da Conquista**| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|

 |
| Estado | Baía |
| Superficie | 3 204,6 km² |
| Poboación | 294 203 (2006) |
| Densidade | 90,4/km² |
| Latitude | 14º 52' S |
| Lonxitude | 40º50'22" O |
| Altitude | 923 m sobre o nivel do mar |
| Distancia de Salvador | 509 Km |
| Código postal (CEP) | 45000-000 |
| Internet: |  |
| Alcalde (*Prefeito*) | Herzem Gusmão |
| Mapa de localización |
|  |

**Vitória da Conquista** é un municipio brasileiro do estado de Baía, sendo o terceiro do estado en poboación total. Localízase á latitude 14º51'58" S e á lonxitude 40º50'22" O, a unha altitude de 923 msnm. O seu clima é semiárido, e existen problemas de fornezo de auga nalgunhas zonas.

Economía
--------

Ata a década de 1940, a base económica do municipio fundábase na gandería extensiva. A partir de aí, a estrutura económica e social entraría nunha nova etapa, co comercio ocupando un lugar destacado na economía local.

En función da súa privilexiada localización xeográfica, coa apertura da estrada Río-Baía (actual *BR 116*) e da estrada Ilhéus-Lapa, o municipio púidose integrar ás outras rexións do Estado e ao resto do País.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q22062839
* WorldCat
* VIAF: 305127100
* EBID: ID
* GEC: 0266960
* GeoNames: 6321096
* GND: 10137718-6
* Google Maps: 8700467693517089507
* LCCN: n82151497
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge1083042
* OSM: 362423

 |
**Petrópolis**| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|

 |
| Estado | Río de Xaneiro |
| Superficie | 774,6 km² |
| PoboaciónDensidade | 312 183 (2006)400,5 hab./km² |
| Altitude | 830 m sobre o nivel do mar |
| Latitude | 22° 30' S |
| Lonxitude | 43° 11' O |
| Distancia da cidade do Río de Xaneiro | 68 km |
| Código postal (CEP) | 25680-000 |
| Administración local | Prefeitura Municipal de Petrópolis - Av. Koeller, 260, Centro |
| Internet |  |
| Alcalde (*Prefeito*) | Rubens Bomtempo |
| Mapa no estado do Río de Xaneiro |
|  |
|

**Petrópolis** é unha cidade brasileira situada no Estado do Río de Xaneiro, nas montañas da *Serra dos Órgãos*. Ten unha área de 774,606 km² e unha poboación estimada de 302.477 habitantes para o ano de 2004. Sitúase a uns 68 km da capital do estado, Río de Xaneiro pola estrada BR-040 e a 463 km da cidade de São Paulo.

Historia
--------

Foi a primeira cidade proxectada do Brasil. Antes de ser construída, a rexión era coñecida como Fazenda do Córrego Seco, e servía como pasaxe do Río de Xaneiro ao estado de Minas Gerais. Chámase Petrópolis (ou sexa, *a cidade de Pedro*) en homenaxe ao seu fundador, o emperador Pedro II. O clima agradable da rexión atraiu a Familia Real brasileira, que alí construíu a súa estancia de verán. Para acoller a corte foron construídos moitos palacios e construcións luxosas. Ademais, foron "importadas" 600 familias de inmigrantes alemáns no século XIX para colonizar a área.

Museo Imperial de Petrópolis, na antiga vivenda de verán do Emperador Pedro II
Aínda hoxe os descendentes da familia real teñen terras na rexión.

### Economía

O seu agradable clima, as súas construcións históricas, e a abundante vexetación da *Serra dos Órgãos* e as súas montañas serven como grandes atractivos turísticos. Ademais, a cidade posúe un activo comercio e servizos e tamén produción agropecuaria (na que destacan as plantacións de froitas de clima temperado) e industrias.

#### Turismo

Palacio de Cristal. Construído como unha estufa para exposicións de plantas
* Museo Imperial
* Palacio de Cristal
* Palacio *Quitandinha*
* Casa de Santos Dumont
* Palacio Río Negro
* Casa da Princesa Isabel
* Catedral de San Pedro de Alcántara
* Palacio Amarelo
* Palacio Grão Pará
* Trono de Fátima
* Casa de Joaquim Nabuco
* Florália
* Morro Açu (Parque Nacional da Serra dos Órgãos)

Notas
-----

1. ↑  "Emperor Street". *World Digital Library*. 1860-1870. Consultado o 2013-08-24.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Petrópolis Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Prefeitura de Petrópolis (páxina oficial)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q189043
* WorldCat
* VIAF: 123125591
* BNE: XX456838
* EBID: ID
* GEC: 0050634
* GeoNames: 6322047
* GND: 4103032-1
* LCCN: n50062329
* MusicBrainz: ID
* OSM: 2219094

 |
**Teresópolis**| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|

 |
| Estado | Río de Xaneiro |
| Superficie | 770,5 km² |
| PoboaciónDensidade | 163 746 (2010)217,52 hab./km² |
| Altitude | 871 msnm |
| Latitude | 22º 24' 44" S |
| Lonxitude | 42º 57' 56" O |
| Distancia da capital do estado | 95 Km |
| Código postal (CEP) | 25900-000 |
| Administración local | *Prefeitura Municipal de Teresópolis* - Av. Feliciano Sodré, 675, Várzea |
| Internet |  |
| Alcalde (*Prefeito*) | Arlei Rosa |
| Mapa da cidade no Estado do Río de Xaneiro |
|  |

**Teresópolis** é un municipio brasileiro do estado do Río de Xaneiro, situado nas montañas da *Rexión Serrana Fluminense*. Foi bautizado como homenaxe á esposa do emperador Pedro II do Brasil, Teresa Cristina (*Teresópolis* = cidade de Teresa).

A cidade alberga a sede dun importante parque nacional brasileiro, o *Parque Nacional da Serra dos Órgãos*, que conserva restos da foresta tropical coñecida como *Mata Atlântica*. Tamén alberga un parque estatal, o *Parque Estatal dos Três Picos*, recentemente creado. É unha cidade cercada por matas e por montañas como o *Dedo de Deus*, a *Pedra do Sino*, a *Agulla do Diabo*, a *Pedra da Tartaruga* e a *Muller de Pedra*. Polas súas formacións montañosas, a cidade é considerada a *capital brasileira do alpinismo*.

A montaña *Dedo de Deus* próxima a Teresópolis.
Polo seu clima agradable (tropical de altitude), a cidade foi escollida como sede de adestramento da Confederación Brasileira de Fútbol, estando o local de concentración da Selección Brasileira de Fútbol situado nunha propiedade chamada *Granxa Comary*.

A economía da cidade baséase principalmente para o turismo. A cidade ten un comercio diversificado e un sector hoteleiro desenvolvido. Forma parte tamén do cinto verde do estado do Río de Xaneiro, rexión responsábel pola produción da maior parte dos produtos hortícolas consumidos no estado. As principais industrias son as de roupas e de bebidas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Portal Terê, informacións sobre a cidade, en portugués.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q622836
* WorldCat
* VIAF: 127862664
* EBID: ID
* GEC: 0456665
* GeoNames: 3446606
* GND: 5313037-6
* OSM: 2219098

 |
| Franxa de Aragón*Franja d'Aragó* |
| --- |
| Localización |
|  |
| Datos |
| Capital | Fraga |
| País | España |
| Superficie | 3.925 km² |
| Poboación (2007) | 68.089 hab. |

A **Franxa de Aragón**, **Franxa Oriental** ou **Franxa de Poñente** (*Franja d'Aragó* ou *Franja de Ponent* en catalán; *Francha Oriental* en aragonés; *La Franja* en castelán) é a zona do leste de Aragón, limítrofe con Cataluña, formada polos concellos de fala catalá.

Características
---------------

É un territorio xeolingüístico que comprende os concellos de fala catalá de Aragón, limítrofes con Cataluña, é unha franxa estreita de 250 quilómetros de longo e 30 de largo máximo, cunha superficie aproximada de 5000 km² e cunha poboación de 47.771 no ano 2006. O territorio da Franxa non ten nin tivo nunca unha estrutura administrativa común, agás o feito de que todas as bisbarras pertencen á Comunidade Autónoma de Aragón, e de feito abranguen territorios das tres provincias aragonesas.

### Bisbarras

As bisbarras oficiais actuais nas que se inclúen os concellos da Franxa son as seguintes (de norte a sur):

* Baixa Ribagorça.
* La Llitera.
* Baix Cinca.
* Matarranya.

e algúns concellos das comarcas de

* Baix Aragó.
* Baix Aragó-Casp.

| * v
* c
* e
Países Cataláns |
| --- |
|  | Cataluña • País Valenciano • Illas Baleares • Franxa de Aragón • El Carche • Cataluña do Norte • Andorra • L'Alguer |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q15579
* WorldCat
* VIAF: 315130187
* GEC: 0028076
* OSM: 11744144

 |
**Punjab**  
Provincia de Paquistán|  |
| **Capital** | Lahore |
| **Área** | 205.344 km² |
| **Poboación** | 91.379.615 (2012) |
| **Densidade** | 490 hab./km² |

**Punjab** é unha das catro provincias de Paquistán. Está situada no leste do país, facendo fronteira coa India. Con preto de 100 millóns de habitantes, é a rexión máis poboada e desenvolvida de Paquistán. A súa capital é Lahore, cidade que supera os 10 millóns de habitantes. Outras cidades millonarias en Punjab son Faisalabad, Rawalpindi, Multan e Gujranwala.

O nome da provincia ten a súa orixe no século XVII cando os mongois mesturaron as palabras persas *punj* (cinco) e *āb* (auga) facendo referencia ós cinco ríos que percorren o territorio antes de desembocar no río Indo. Hai un Punjab na India, pois a rexión histórica quedou dividida trala separación dos estados indio e paquistaní en 1947.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Punjab, Paquistán*** |

* División administrativa de Paquistán

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4478
* BRE: 2710009
* EBID: ID
* GEC: 0048841
* GeoNames: 1167710
* Google Maps: 4223866383685840032
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge753552
* OSM: 357988
* TGN: 1001490

 |
**Joinville**| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|

 |
| Informacións xerais |
| Estado | Santa Catarina |
| Poboación | 480 000 (2004) |
| Superficie | 1.183 km² |
| Fundación da cidade | 9 de marzo de 1851. |
| Latitude | 26° 18' 05" S |
| Lonxitude | 48° 50' 38" O |
| Clima | Temperado |
| Pobos que fundaron a cidade | Alemáns, Suízos e Dinamarqueses |
| Outras informacións |
| Prefectura Municipal | (47) 431-3233, 433-2480 (fax) |
| Internet | joinville.sc.gov.br |
| Correo electrónico | pmjnews@netville.com.br |
| Mapa da cidade en Santa Catarina |
|  |

**Joinville** é a máis grande cidade do Estado brasileiro de Santa Catarina (mais non é a súa capital). Foi fundada en 1851 por 191 familias de inmigrantes, orixinarias de Alemaña, Suíza e Noruega.

As súas terras localízanse xunto ao río Cachoeira, non moi distante do litoral. A sede do municipio sitúase a uns 4,5 m sobre o nivel do mar. Hai algunhas montañas próximas cubertas por vexetación remanecente da Mata Atlántica.

A cidade de Joinville.

### Historia

Joinville ten ese nome pois foi fundada en terras de François Ferdinand Philippe, príncipe de Joinville e marido da irmá do emperador Pedro II do Brasil, Dona Francisca. As terras foron un regalo do casamento. O príncipe e Dona Francisca xamais visitaron as terras, mais unha casa foi construída para eles, que é hoxe o "Museu Nacional de Inmigración e Colonización Palacio dos Príncipes de Joinville". Non obstante, os primeiros habitantes da rexión foron os indios tupis e guaranís, feito comprobado por 40 sitios arqueolóxicos encontrados nas súas proximidades.

Hotel en Joinville con arquitectura en estilo alemán - chamada no Brasil de *estilo enxaimel*.
Entre os anos 1950 e 1980 a cidade tornouse eminentemente industrial, e recibiu a denominación de *Manchester catarinense*.

Hoxe a súa produción industrial é escoada por estradas para outras rexións do Brasil (ten acceso fácil ao sur do Brasil e Mercosur, e tamén a Curitiba, e desta até Sao Paulo e Río de Xaneiro), e por ferrocarril até os portos de Itajaí e de São Francisco do Sul, situados uns 40 e uns 90 km da cidade, respectivamente. Tamén posúe unha Universidade privada - UNIVILLE - e algúns cursos da Universidade estatal - UDESC.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q156819
* WorldCat
* VIAF: 25144898625950290547
* BNF: 16086136c
* BRE: 1983394
* EBID: ID
* GEC: 0034735
* GeoNames: 3459712
* GND: 4780214-5
* MusicBrainz: ID
* OSM: 296650
* WOEID: 455873

 |
**Waziristan**[] (paxto e urdú: وزیرستان, "terra dos Wazir") é unha rexión montañosa do noroeste de Paquistán, limítrofe con Afganistán e cunha superficie de 11.585 km². É parte das Áreas Tribais Administradas Federalmente e considérase fóra das catro provincias do país.

Historia e características
--------------------------

Waziristán comprende a área oeste e suroeste de Peshawar entre o río Tochi ao norte e o río Gomal ao sur. A rexión foi un territorio tribal independente ata 1893, permanecendo fóra do Imperio Británico. As incursións tribais no territorio controlado polos británicos foi un problema constante para estes, provocando frecuentes expedicións punitivas entre 1860 e 1945. A rexión incorporouse a Paquistán en 1947.

Administrativamente, Waziristán divídese en dúas "axencias", Waziristán do Norte e Waziristán do Sur, con poboacións estimadas (en 1998) de 361.246 e 429.841 respectivamente. As dúas partes teñen características moi diferentes, aínda que ámbalas dúas tribos son subgrupo da tribo Wazir e falan unha linguaxe común, o wazirí. Teñen reputación de guerreiros formidables, e son coñecidos polas súas frecuentes inimizades familiares.

As tribos Wazir divídense en subtribos gobernadas polos homes máis vellos da vila que se reúnen nunha jirga tribal. Social e relixiosamente, Waziristán é unha área extremadamente conservadora. As mulleres son gardadas coidadosamente, e cada familia debe estar liderada por unha figura masculina. A cohesión tribal mantense por medio dos chamados Actos de Responsabilidade Colectiva da Regulación de Delitos da Fronteira.Collective Responsibility Acts in the Frontier Crimes Regulation.

A presenza talibán na área foi un asunto de interese internacional, en particular desde a invasión estadounidense de Afganistán en 2001.

Notas
-----

1. ↑  Lawson, Alastair (2008-04-21). "Why Britons walked warily in Waziristan". *BBC News*. BBC. Consultado o 2008-04-21.
2. ↑  "Un poderoso xefe tribal advertiu aos militantes vencellados a al-Qaeda que abandonasen o distrito fronteirizo paquistaní logo da morte de oito membros do seu clan que apoiaban os esforzos de paz na rexión, Maulavi Nazir, que expulsaron a centos de guerreiros uzbekos nunha sanguenta batalla o pasado ano, dixo que os seus seguidores armados atacarían aos leais á facción de al-Qaeda en Waziristán do Sur. Mr Nazir, quen representa á influente tribo Wazir, culpou a Baitullah Mehsud..." (Australian News Network), 8 de xaneiro de 2008 (on-line)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190217
* WorldCat
* VIAF: 247394393
* EBID: ID
* GEC: 0071904
* NKC: ge320368

 |
Fidalgo.
A **fidalguía**, isto é, o conxunto dos fidalgos, constituía o estamento máis baixo da nobreza na Coroa de Castela (equivalente aos infanzóns na Coroa de Aragón).

O concepto de fidalguía cambiou moito co tempo e dentro do reino, así todos os vascos, cántabros e até un 80% dos asturianos eran fidalgos mentres que en Galiza, no catastro de Ensenada só aparecían 10935 fidalgos, menos do 3% da poboación, concentrados maioritariamente na provincia de Lugo

Fidalguía en Galicia
--------------------

A formación da fidalguía característica de Galiza tivo lugar no século XVI ligada ao fenómeno dos foros: escudeiros, cregos e funcionarios investían os seus capitais para convertérense en arrendatarios dos dereitos dos mosteiros, que posuían a maioría da terra en Galiza. Desta maneira, os fidalgos exerceron durante catro séculos como intermediarios, cobrándolles aos labregos e dándolle parte ao clero. O fenómeno de acumulación foi relativamente rápido e non exento de coaccións.

Esta transferencia de capitais vese no feito de que, segundo salienta Juan E. Gelabert, en Santiago en 1588 o 13% da riqueza pertencía aos fidalgos e o 39% aos mercadores, mentres que en 1635 o repartimento era 43%-10%. Estes primeiros foreiros engrandeceron os seus patrimonios, estabeleceron morgados e procuraron por todos os medios posíbeis a obtención dunha carta de fidalguía que confirmaba o seu ascenso social e os eximía de pagaren tributos directos.

Esta clase fidalga comezou a desaparecer coa desamortización e desapareceu definitivamente coa redención dos foros.

Notas
-----

1. ↑  Filipe II recoñeceu en 1562 a fidalguía de todos os guipuscoanos. *Etnogénesis y etnicidad en España*. Christiane Stallaert páx 72
2. ↑  *La hidalguía de solar conocido: normas jurídicas y doctrina*. Julio García-Gabilán Sangil. Revista de Derecho UNED, núm. 11, 2012, páx. 350: "[...] Aunque en el reino de Galicia la nobleza era minoritaria, en los territorios donde si era particularmente numerosa, como en las comarcas montañosas situadas al este de la provincia de Lugo, si bien los padrones suelen entremezclar los vecinos de uno y otro estamento, las calificaciones para los vecinos del estado noble aluden también a solares conocidos –abundantes en este ámbito geográfico–, a la calidad notoria, la de carta ejecutoria y a la simple posesión."
3. ↑  *Gran Enciclopedia Galega*: Vol. XVII, páx 106. Hidalguía.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Fidalguía Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* "fidalguía". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.

* Portal:Historia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q379053
* BRE: 2000030
* EBID: ID
* GEA: 6813

 |
**Entisar Elsaeed** (ou **Entessar El-Saeed**) é unha activista exipcia polos dereitos das mulleres e é a fundadora e directora do Cairo Foundation for Development and Law (en galego, Fundación do Cairo para o Desenvolvemento e o Dereito). A súa fundación e misión céntranse principalmente en frear a mutilación xenital femenina, axudar ás vítimas de abuso doméstico, e brindar educación sexual.

Traxectoria
-----------

Coa chegada da pandemia da COVID-19, Elsaeed e a súa fundación centráronse no aumento do abuso doméstico infrinxido a moitas mulleres. Cos peches que obrigan ós homes a estar fóra do traballo e a pasar máis horas ó día nas casas, estaba previsto que aumentaría o índice de abuso doméstico. Ademais, a educación sexual sufriu durante a pandemia, o que provocou unha crecente incapacidade para acceder a información sexual segura. Finalmente, observouse que a responsabilidade de manter os membros familiares seguros e socialmente distanciados recae con máis frecuencia na nai do fogar. Como resultado, a fundación de Elsaeed aumentou a súa produción de material educativo sobre estes tres temas, o que lles permitiu continuar axudando ás mulleres sen deixar de seguir os protocolos seguros contra a COVID.

Elsaeed pronunciouse en contra da mutilación xenital femenina en Exipto, que ten o maior número de mulleres que se someteron a mutilación xenital de calquera país. Aprobou as medidas dadas polo goberno exipcio para impor sentenzas máis severas para os condenado de perpetrar mutilación xenital femenina, pero pronunciouse sobre o afianzamento cultural da mutilación xenital feminina na sociedade exipcia. Elsaeed citou preocupacións que as leis non se farían cumprir e as condenas serían poucas e espazadas.

Ademais, Elsaeed apoiou a liberdade de expresión das mulleres que foron encarceradas por "incitar á libertinaxe" por publicar vídeos en TikTok, unha aplicación popular de redes sociais para compartir vídeos. Elsaeed criticou a incapacidade de moitos en Exipto para adaptarse ós novos cambios culturais que se desenvolveron por mor das redes sociais.

Notas
-----

1. 1 2
2. ↑
3. ↑
A **Universidade Europea Viadrina** (en alemán: *Europa-Universität Viadrina*) é unha universidade alemá situada na cidade de Frankfurt do Oder.

Historia
--------

### Entidade precursora

Na Idade Moderna fundouse na cidade unha universidade, a Viadrina, que funcionou de 1506 até o 1811, ano en el que foi trasladada a Breslau (hoxe Wrocław, Polonia). A palabra *Viadrina* provén do latín (o río "Oder" é *Viadra*) e significa que se atopa xunto ao Oder; o nome latino para a cidade era *Francofortum ad Viadrum*.

### Refundación

A Universidade Europea Viadrina, refundada en 1991, é un dos piares educativos da cidade. 

A súa apertura xusto despois da reunificación alemá buscaba revitalizar a rexión, promover a integración europea e crear un centro de ensino e investigación que fomentase o entendemento e a colaboración entre diferentes culturas e nacións. A súa localización en Frankfurt an der Oder, preto da fronteira con Polonia, foi especialmente significativa neste sentido, converténdoa nun símbolo da nova era de cooperación e unión en Europa após o fin da guerra fría.

O nome da institución indica o seu enfoque internacional e atrae a estudantes de toda Europa, contribuíndo ao seu carácter multicultural. Esta universidade é especialmente recoñecida polos seus programas en dereito, ciencias económicas e culturais.

Estudantes
----------

No semestre de inverno 2010/2011 cursaron estudos nas facultades de Ciencias da Cultura, Dereito e Economía 6.267 estudantes (23% estranxeiros).

Notas
-----

1. ↑  Aínda que a cidade foi fundada no século XIII, o uso do latín como lingua erudita e para nomes xeográficos era común en toda Europa até ben entrada a Idade Moderna. As universidades e documentos oficiais frecuentemente empregaban o latín, e era habitual dar nomes latinos ás cidades, especialmente en contextos académicos e legais.
2. ↑  Iryna, Kovalenko. "Alumni • European University Viadrina". *www.europa-uni.de* (en inglés). Consultado o 2023-12-05.
3. ↑  Heike, Stralau (2023-12-04). "European University Viadrina Frankfurt (Oder) • European University Viadrina". *www.europa-uni.de* (en inglés). Consultado o 2023-12-05.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Universidade Europea Viadrina Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial [de ]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q149481
* WorldCat
* VIAF: 154918664
* BIBSYS: 12035758
* BNF: 14409748h
* GND: 5059953-7
* GRID: grid.33018.39
* ISNI: 0000000122986761
* LCCN: n93051336
* MAG: 254029264
* NDL: 001228527
* NKC: kn20110106010
* SUDOC: 117805785
* THE: ID
* ULAN: 500312818

 |
Coordenadas: 24°20′02″N 123°47′58″L﻿ / ﻿24.33389, -123.79944

Mapa das illas Yaeyama, dentro do arquipélago das illas Ryukyu. No centro, a illa de Iriomote.
**Iriomote** (en xaponés 西表島 Iriomote-jima; en yaeyama *Irimutī*; en okinawés *Iriumuti*) é unha illa xaponesa do arquipélago de Ryukuy, a maior das illas Yaeyama e a segunda máis grande da prefectura de Okinawa, despois da propia illa de Okinawa.

Xeografía
---------

Mapa da prefectura de Okinawa.
### Suprficie e poboación

A illa ten unha superficie de 289 km², e a súa poboación non alcanza os 2 000 habitantes, polo que a súa densidade é duns 6,9 hab./km².

### Situación administrativa

Administrativamente, Iriomote pertence á cidad de Taketomi, na prefectura de Okinawa.

### Infraestruturas

A súa única infraestrutura é unha estrada costeira que conecta as aldeas do norte e do leste da illa.

Non posúe pista de aterraxe, polo que a maioría dos visitantes (máis de 150 000 en 2003) chegan en transbordador desde a illa de Ishigaki, que si ten aeroporto.

Particularidades da súa fauna
-----------------------------

A illa tee unha serpente velenosa, a *Trimeresurus elegans*, coñecida localmente como *habu*, cuxa picadura ten unha taxa de mortalidade do 3 %, e unha taxa de incapacidade permanente do 8,6 %.

Outro animal exclusivo da illa é *Prionailurus bengalensis iriomotensis*, un felino en estado crítico de extinción, do que se calcula que quedan apenas un cento de exemplares, polo que a UICN avalía o seu status por separado do da especie *Prionailurus bengalensis* na súa *Lista vermella*, cualificádoo como *CR* (crítico), porque a súa poboación é moi pequena e está illada.

Notas
-----

1. ↑  U.S. Department of the Navy; Bureau of Medicine (1991). *Poisonous snakes of the world*. New York: Dover Publications. ISBN 0-4862-6629-X.
2. ↑  Ross, J. Brodie, J. Cheyne, S. Hearn, A. Izawa, M. Loken, B. Lynam, A. McCarthy, J. Mukherjee, S. Phan, C. Rasphone, A. & Wilting, A. (2015): *Prionailurus bengalensis* na *Lista vermella* da UICN. Versión 2018-2. Consultada o 5 de decembro de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q432124
* WorldCat
* VIAF: 260258378
* GeoNames: 1861484
* LCCN: sh85068075
* NDL: 00638602
* OSM: 4858188
* TGN: 1007508
* WHC: 1574-005

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Galeusca (homónimos).

N.º 4, 1945.
***Galeuzca*** foi unha publicación do exilio, en lingua castelá, editada en Buenos Aires de agosto de 1945 a xullo de 1946, sumando un total de doce números.

Historia e características
--------------------------

Levou o subtítulo de "***Galiza-Euzkadi-Catalunya. Revista mensual***" e nela colaboraron destacados intelectuais e políticos exiliados do réxime franquista residentes en diversas partes do mundo, como a propia Arxentina, México, Londres, París, Nova York ou Chile. Entre eles estaban: Alfonso Rodríguez Castelao, Antón Alonso Ríos, José Núñez Búa, Manuel Portela Valladares, Rodolfo Prada, Nicolau D’Olwer, Francisco Elías de Tejada, Manuel de la Sota Arbuto, Pere Mas Perera, Manuel Serrat Moret, Carlos de Baraibar, Francisco de Basterrechea, A. de Sousa Gomes, Joaquín Xirau, Jesús María de Leizaola Sánchez e Ildefonso Gurrutxaga.

No derradeiro número publicouse a intención de proseguir a edición dende Francia con motivo do desprazamento alí de moitos colaboradores, cousa que nunca chegou a suceder.

Reedicións
----------

En 1976 Xesús Alonso Montero publicou unha antoloxía en Akal, Madrid, e ao ano seguinte foi reeditada completa en Durango, Biscaia, por Leopoldo Zugaza e Alejandro Finisterre, nun só volume, en formato facsimilar.

Notas
-----

1. ↑  "Galeuzca" en *Diccionario enciclopédico galego universal*, t. 29, p. 116.
2. ↑  "Galeuzca" (pp. 207-208) en: Vilavedra, D. (coord.): *Diccionario da literatura galega* II (*Publicacións periódicas*), Galaxia, 1997, ISBN 84-8288-137-X.
3. ↑  Entre eles Castelao, nomeado ministro da república no exilio
4. ↑  Xesús Alonso Montero: "Galeuzca" en *Gran enciclopedia galega Silverio Cañada*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Molina, César Antonio (1989). *Prensa literaria en Galicia (1920-1960)*. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. ISBN 84-7507-430-8.

### Ligazóns externas

* Revista *Galeuzca* escaneada en formato dixital
* *Catálogo de publicacións periódicas. Fondos do Arquivo da Emigración Galega*
***Umia y Lérez*** foi un periódico editado en Buenos Aires entre 1923 e 1935.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Órgano de la Sociedad Residentes del Ayuntamiento de Forcarey en el Plata Pro Cultura y Protección*, apareceu en maio de 1923. Publicación mensual órgano oficial da sociedade editora para informar do seu labor societario. Estaba dirixida por Pedro Campos Couceiro e o administrador era Enrique Chamoso. En xullo de 1926 pasou a dirixilo Manuel Pichel. Publicou artigos de carácter político sobre a situación galega cunha orientación republicana e autonomista e colaboracións literarias e artigos divulgativos. Incluíu tamén artigos sobre a comarca de orixe na sección "Noticias de Forcarey", colaboracións de Santiago Gómez Tato e José María Cabadas Vilar e novas sociais.

Notas
-----

1. ↑  "Umia y Lérez cambió de director. ¿Habrá cambiado, también, de credo político?" en *El Despertar Gallego*, 80, 18-7-1926, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Catálogo de publicacións periódicas do Arquivo da Emigración Galega
**Jim Marurai**, nado o 9 de xullo de 1947 en Ivirua na illa de Mangaia e finado na mesma localidade en novembro de 2020, foi un político das Illas Cook, primeiro ministro desde o 14 de decembro de 2004 ata o 30 de novembro de 2010.

Traxectoria
-----------

Marurai licenciouse na Universidade de Otango en Dunedin (Nova Zelandia), foi elixido deputado por primeira vez en 1994 polo Partido da Alianza, posteriormente ingresou no Partido Democrático e foi ministro de educación e máis tarde primeiro ministro, pero en 2005 logo de desputas internas deixou o seu partido para formar o Partido Demo Tumu que gobernou en coalición co Partido das Illas Cook ata que se rompeu o acordo de goberno e formou unha nova coalición cos demócratas, volvendo ao seo deste partido antes das eleccións de 2006, permanecendo despois como primeiro ministro sen ter o liderado do partido. O 23 de decembro de 2009, substituíu ao viceprimeiro ministro e líder do PD Terepai Maoate en favor de Robert Wigmore, provocando a dimisión dos ministros demócratas, e a expulsión de Marurai do partido.

En xaneiro de 2010, ante o anuncio dunha moción de censura apoiada por unha maioría dos deputados do Parlamento, Marurai anunciou que non ía convocar o parlamento por algúns meses, xa que non había necesidade da súa xuntanza ata a votación dos orzamentos, prevista para o 1 de xullo, os dous principais partidos, o Demócrata e o das Illas Cook decidiron acudir ao Representante da Raíña para que convocase ao parlamento, o que a constitución non prevé, xa que o Representante só pode actuar co refrendo do primeiro ministro.

O Partido Demócrata readmitiu a Marurai nunha conferencia celebrada en xuño de 2010. non obstante anunciou que non continuaría como primeiro ministro aínda se o seu partido gañase as eleccións de 2010. o que aconteceu revalidando Marurai o seu escano por Ivirua.

Notas
-----

1. ↑  "‘Gentleman Jim’ – a man for the people". *Cook Island News*. Arquivado dende o orixinal o 8 de novembro de 2020. Consultado o 6 de novembro de 2020.
2. ↑  "Cooks Deputy Prime Minister replaced, prompting a walkout". Radio New Zealand International. 2009-12-24. Consultado o 2009-12-24.
3. ↑  "Cabinet Ministers Resign in Support of Party Leader". Democratic Party - Cook Islands. 2009-12-23. Arquivado dende o orixinal o 09 de xullo de 2011. Consultado o 2009-12-25.
4. ↑  "PM sacked by Demo Party". Cook Islands Herald. 2009-12-23. Consultado o 2009-12-27.
5. ↑  "Fearing ouster, Cooks PM won’t recall parliament for months". Radio New Zealand International. 2010-01-21. Consultado o 2010-01-21.
6. ↑  "New leadership for Cook Islands Democratic Party". Radio New Zealand International. 2010-06-03. Consultado o 2010-06-05.
7. ↑  "PM confirms his passing of the baton after the election". Cook Islands herald. 2010-06-10. Consultado o 2010-06-11.
8. ↑  "Preliminary results show Democrats ousted in Cook Islands election". Radio New Zealand International. 2010-11-18. Consultado o 2010-11-18.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio oficial da oficina do primeiro ministro
* Perfil do goberno de Jim Marurai
* Perfil de Marurai no Parlamento
O **Schlittschuh Club Bern** é un equipo profesional de hóckey sobre xeo da cidade de Berna, no cantón homónimo (Suíza). O club tivo a media de asistencia máis alta de Europa durante a tempada 2010-11, cunha media de 15.856 espectadores.

Mantén históricas rivalidades con HC Fribourg-Gottéron, EHC Biel, e SCL Tigers.

Historia
--------

SC Bern fronte a SCL Tigers nun partido ao aire libre o 14 de xaneiro do 2007.
A sección de hóckey sobre xeo do Bern Sports Club, que foi fundada o 3 de novembro de 1930, comezou oficialmente a xogar o 1 de xaneiro de 1931.

Actualmente, o SC Bernt é un equipo moi popular e rexistra grandes entradas no seu estadio, o PostFinance Arena, un dos estadios de hóckey sobre xeo máis grandes de Europa. No 2006 bateu un novo récord de asistencia media a nivel de clubs europeos, cunha media de 15.994 espectadores en 22 partidos como local. Proclamouse campión da liga suíza en 12 ocasións, coa súa vitoria máis lembrada en 1989 sobre o HC Lugano.

Durante o lockout da NHL na tempada 2004-05, Daniel Brière, Dany Heatley, J. P. Dumont, Marc Savard, Henrik Tallinder, e Chris Clark xogaron co SC Bern.

Logo do fracaso nos play-offs do 2006, o club substituíu ao seu primeiro adestrador Alpo Suhonen por John van Boxmeer e ao seu director xeral Roberto Triulzi por Sven Leuenberger. Leuenberger xogara anteriormente 13 tempadas defendendo a camiseta do club, anotando un total de 67 goles, 145 asistencias, e catro títulos nacionais. O número 16 da súa camiseta é un dos dorsais retirados polo SC Bern.

O 30 de setembro do 2008, o SC Bern disputou unha serie de partidos amigables contra os New York Rangers da National Hockey League con motivo dos 100 anos de hóckey sobre xeo en Suíza. 49 anos dende a última visita dos Rangers a Suíza, derrotaron ao equipo local por 8-1. A pesar dos resultados, o SC Bern xogou un partido igualado cun marcador de 2-0 ao final da segunda parte. O ex xogador dos Phoenix Coyotes nado no Canadá, o defensa Travis Roche marcou o gol do SC Bern a principios do terceiro período.

Palmarés
--------

* **12 National League A:** 1959, 1965, 1974, 1975, 1977, 1979, 1989, 1991, 1992, 1997, 2004, 2010
* **10 Europacup:** 1965, 1974, 1975, 1977, 1979, 1989, 1991, 1992, 1996, 1997

Notas
-----

1. ↑  (Europe) Arquivado 04 de marzo de 2016 en Wayback Machine. en www.hockeyarenas.net
2. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 19 de marzo de 2006. Consultado o 16 de decembro de 2011.
3. ↑  Bear season over in Switzerland Arquivado 06 de abril de 2012 en Wayback Machine. en www.iihf.com

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Hóckey sobre xeo*** |

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial do SC Bern
**Bernardo de Italia**, nado sobre 797 e finado o 17 de abril de 818, foi rei dos longobardos desde 813 ata 817. Neto de Carlomagno, era un fillo ilexítimo de Pipino, rei dos longobardos.

Biografía
---------

Á morte de seu pai, estaba destinado a ser rei dos longobardos, pero o seu avó, Carlomagno esperou a que cumprise os quince anos antes de envialo para tomar o control de Italia, en 812. Recibiu a dignidade real en abril de 813, gobernando pero, baixo a tutela dun neto de Carlos Martel, Adalhart, primo e antigo titor de seu pai e quizais parente de súa nai.

Logo da morte de Carlomagno, prestou homenaxe ao novo emperador, o seu tío Luís o Piadoso. En xullo de 817, este último, baixo a influencia da contorna da emperatriz Ermengarda, retiroulle o goberno de Italia e o título real, coa intención de proclamar algún dos seus fillos.

Malia que había motivos para a revolta, Bernardo, nun primeiro momento non fixo movemento ningún. Pero en decembro de 817, co apoio de grandes personaxes por exemplo Anselmo, bispo de Milán, toma as armas contra o seu tío. Este someteuno obrigándoo a lle implorar perdón en Chalon-sur-Saône. Deportado a Aix-la-Chapelle, condenárono a morte. Afectado pola axitación que se vive neses momentos, provocada polos seus propios fillos, Luís o Piadoso, parece que se vai apiadar do seu sobriño, conmutando a pena de morte pola de ser cegado cun ferro candente. Bernardo morreu tres días máis tarde, a consecuencia do suplicio.

Nupcias e descendentes
----------------------

Cara a 813, estaba casado cunha muller chamada **Cunegunda**. A filiación desta muller non é coñecida, pero o seu nome coincide co de Cunegunda, esposa de Guillerme de Aquitania, e nai dun tal **Heriberto**, nome que aparece tamén entre os descendentes de Bernardo.
Cronoloxicamente a esposa de Bernardo podería ser a filla pequena de Guillerme de Xelona e Cunegunda.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Bernardo de Italia*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q333319
* WorldCat
* VIAF: 261122294
* BMT: 144105
* CERL: cnp01158153
* DBI: ID
* DeutscheBio: 136817025
* EBID: ID
* GND: 136817025
* ISNI: 0000 0003 8124 2951
* WikiTree: Carolingian-119

 |
**Folco de Baroncelli-Javon**, nado en Aix-en-Provence o 1 de novembro de 1869 e finado en Aviñón o 15 de decembro de 1943, foi un aristócrata e escritor provenzal. Poeta de forte conciencia política, foi un gran defensor do pobo e das tradicions camarguesas. Próximo a Frédéric Mistral e a Josèp Romanilha, fundou con eles o voceiro do Felibrige: *L'Aiòli*.

Traxectoria
-----------

Pertencía por parte de seu pai a unha antiga familia florentina instalada en Provenza no século XV. Criouse na cidade de Aviñón, onde a súa familia posuía o Palais du Roure. Malia a orixe aristocrática, a súa familia mantiña o provenzal como lingua familiar non obstante a substitución da lingua polo francés entre as clases aristocráticas e da alta burguesía da época. Parte da súa infancia e mocidade pasouna entre Arles, Nîmes e Bolhargues. Comezou a escribir en occitano á idade de 18 anos, durante os seus estudos en Nimes, coincidindo con Frederic Mistral. Foi director e fundador en 1891 do periódico adscrito ao Felibrige *L'Aiòli*, órgano de*Jovent Occitan* que xuntaría aos mozos Frederic Amouretti, August Marin e Charles Maurras, impulsores do Rexionalismo occitano. En 1899 deixou de publicar a revista, retirándose á Camarga, establecéndose como *gardian* da súa propia manda, a *Manada santenca* <*Manado santenco*> e loitando polo mantenento do carácter tradicional desta rexión e desde 1904 impulsou festas populares como as de Santas-de-la-Mer. É autor da colección de poesías *Lo rosari d'amour* (1889) e da novela sentimental *Babali* (1890).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Camarga
* Frédéric Mistral
* Joseph Roumanille
* Felibrige

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2724358
* WorldCat
* VIAF: 41858928
* BNF: 120514971
* Europeana: ID
* FAST: 497867
* GEC: 0007851
* GND: 124097987
* ISNI: 0000000121008704
* LCCN: n2003037047
* NTA: 088388336
* SUDOC: 028741048

 |
**Odiseo** é con moito o cráter de impacto máis grande da lúa de Saturno, Tetis. Ten 445 km de diámetro, máis de 2/5 partes do diámetro da propia lúa. Esta situado no hemisferio de cabeza (vangarda) e as coordenadas do centro do cráter son 32,82° N 128,89° O. O seu nome procede do heroe Odiseo da mitoloxía grega que aparece na Odisea.

Descrición
----------

Odiseo en primeiro plano, pódense ve-los seus picos centrais, os Sheria Montes que teñen máis de 185 km da diámetro.
Odiseo é un cráter moi pouco profundo, o seu leito está a uns 3 kms. de profundidade media, e na súa parte máis externa (preto dos bordos) ten unha profundidade duns 5 kms -profundidades de 6–9 km non serían nada excesivas para un cráter tan enorme. Pénsase que orixinalmente era bastante profundo e cuns bordos altos e uns picos centrais impoñentes. O longo do tempo, o leito do cráter *relaxouse* a unha forma máis esférica en concordancia co resto da superficie de Tetis, e tanto as montañas dos bordos coma o pico central (ou picos centrais) do cráter colapsáronse (de xeito semellante a aparente relaxación das superficies das lúas Calisto e Ganímedes do planeta Xúpiter). Isto indicaría que en tempos da formación de Odiseo, Tetis debería ter unha superficie o suficientemente morna e maleable para permitir á topografía colapsarse; posiblemente por que parte do interior da lúa estivese en estado líquido. Se Tetis, na época do impacto, estivese máis fría ou fose máis fráxil, a lúa posiblemente esnaquizaríase por culpa do impacto; e se a lúa non se tivese esnaquizado, o cráter tería gardado a súa forma orixinal, de xeito semellante ó cráter Herschel de Mimas.

No hemisferio oposto respecto de Odiseo, existe unha inmensa estrutura de vales e depresións chamada Ítaca Chasma, sobre a que se ten teorizado sobre a súa formación coma resultado do impacto que creou tamén o cráter Odiseo. Aínda que estudos recentes baseados en imaxes de alta definición tomadas pola sonda Cassini indicarían este feito coma bastante improbable.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  USGS Astrogeology (ed.). "Tethys: Odysseus". *Gazetteer of Planetary Nomenclature*. Consultado o 03-08-2009.
2. 1 2 3  Moore, Jeffrey M.; Schenk, Paul M.; Bruesch, Lindsey S. e colaboradores. (2004). "Large impact features on middle-sized icy satellites" (PDF). *Icarus* **171**: 421–43. doi:10.1016/j.icarus.2004.05.009. Arquivado dende o orixinal (pdf) o 27 de marzo de 2009. Consultado o 06 de maio de 2010.
3. ↑  "Tethys : Sceria Montes". Consultado o 06-05-2010.
4. ↑  Giese, Bernd; Wagner, Roland; Neukum, Gerhard *e colaboradores* (2007). "Tethys: Lithospheric thickness and heat flux from flexurally supported topography at Ithaca Chasma" (PDF). *Geophysical Research Letters* **34**: L2120. doi:10.1029/2007GL031467. Arquivado dende o orixinal (pdf) o 25 de xullo de 2011. Consultado o 06 de maio de 2010.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista dos accidentes xeolóxicos de Tetis
* Lista dos cuadrángulos de Tetis
* Tetis
* Ítaca Chasma
* Saturno

### Ligazóns externas

* Imaxe de astronomía do día 9 de setembro do 2007

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2361863
* EBID: ID
* GPN: 4406

 |
**Iecava** (en letón *Iecava*, en polaco *Ekawa*) é unha vila de Letonia. Forma parte da rexión administrativa de Zemgale, ocupa veciñanza coa capital do país ao localizarse a 46 km de Riga. O parque principal da cidade acolle o maior número de niños de corvos do país.

Historia
--------

Cemiterio de soldados soviéticos da segunda guerra mundial.
Iecava foi un dos campos de batalla entre tropas rusas e prusianas baixo o mando de Napoleón durante o seu intento de invasión ao Imperio Ruso. Na primeira guerra mundial voluntarios fineses achegaron en Iecava suficiente artillaría para conter o ataque do xeneral Radko Dimitriev contra tropas alemás.  Na vila hai un cemiterio formado por 1116 tumbas de soldados soviéticos caídos alí en batalla no ano 1944.

Economía
--------

A industría avícola e en concreto a produción de ovos, con case dous millóns ao día lideran a economía en Iecava. Balticovo posúe a súa factoría nos lindes da vila.

Notas
-----

1. ↑  Iecava Arquivado 02 de maio de 2019 en Wayback Machine.*(en inglés)*
2. ↑  Iecava*(en inglés)*
3. ↑  Iecava Arquivado 02 de maio de 2019 en Wayback Machine.*(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1023764
* WorldCat
* VIAF: 247898136
* GeoNames: 459624
* GND: 7716746-6
* TGN: 1054278

 |
Coordenadas: 16°10′S 144°53′O﻿ / ﻿-16.167, -144.883

| Raraka |
| --- |
|  |
|  |
| Datos |
| País | Francia |
| Illa principal |  |
| Linguas |  |
| Poboación (2009) | Deshabitado |
| Superficie | 7´2 km² |
| Superficie lagoa | 342 km² |
| Nº de illas |  |
| Coordenadas | 16°10′S 144°53′O﻿ / ﻿-16.167, -144.883 |
| Maior Altura |  |
| Localización |
|  |
|

  

**Raraka** é un atol das Tuamotu, na Polinesia francesa, incluído na comuna de Fakarava. Está situado no centro e ao oeste do arquipélago, a 40 km ao leste de Fakarava.

Xeografia
---------

O atol consta duns bancos de area, cunha superficie total de 8 km², que rodean a lagoa cun paso navegable. A vila principal é Matatapu, e os habitantes son ocasionais. Non dispón de infraestrutura algunha.

Historia
--------

Foi descuberto o 1 de outubro de 1831 polo capitán Ireland do buque Adhemar. Raraka foi visitado pola expedición de Charles Wilkes (1839-1842).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2035608
* WorldCat
* VIAF: 172778489
* GEC: 0511402
* GeoNames: 4033733

 |
Minas Ithil, por Matěj Čadil.
O emblema de Minas Morgul.
**Minas Ithil** (‘torre da Lúa’ en sindarin) é unha cidade-fortaleza ficticia creada polo escritor británico J. R. R. Tolkien para o seu *legendarium*. Tras caer baixo o influxo de Sauron, comezou a ser coñecida como **Minas Morgul** (‘torre da feiticería’).

Historia
--------

### Como Minas Ithil

No ano 3320 da S. E. Isildur, fillo de Elendil, fundou a cidade de Minas Ithil na rexión de Ithilien, sobre un contraforte das Montañas da Sombra, na fronteira con Mordor, co obxectivo de controlar esa entrada a Mordor. A cidade converteuse na capital da rexión, e foi gobernada polo mesmo Isildur.

No ano 3429 S. E. Sauron realiza un ataque definitivo á cidade, no cal logrou capturala. Isildur escapou, reuníndose co seu pai en Eriador. Trala Guerra da Última Alianza na que Sauron foi derrotado a mans de Isildur, os numenoréanos volven a ocupar Minas Ithil por moitos séculos máis.

Porén, no ano 1636 da T. E. a peste deixou a cidade practicamente despoboada.

### Como Minas Morgul

Aproveitándose da circunstancia anterior, no ano 2000 T. E. o Señor dos Nazgûl liderou un exército que atacou a cidade, que é finalmente capturada e rebautizada como Minas Morgul (que significa ‘torre da feiticería’). Dende entón, Sauron pasou a controlar a Palantír que alí se conservaba.

A partir desa data, Minas Morgul convértese na fortaleza do Rei Bruxo e un lugar de horror. Dende alí, décadas despois, atacou repetidamente a capital de Gondor, Osgiliath, á que foi debilitando pouco a pouco, o que obrigou a Gondor a cambiar de capital, nomeando a Minas Anor como capital do reino e rebautizándoa como Minas Tirith. Dende entón, ambas cidades, antes irmás, estiveron enfrontándose permanentemente. Cara a alí cabalgou Eärnur, derradeiro rei de Gondor, a contestar o desafío do Rei Bruxo, e nunca se lle volveu ver.

Séculos máis tarde, Frodo Bulseiro describiría Minas Morgul como unha cidade pantasmal, que causaba terror só con ollar para ela, iluminada cun resplandor espectral.

É durante a Guerra do Anel, no ano 3019 T. E. cando dende Minas Morgul se inicia o ataque contra a cidade de Minas Tirith. Frodo ve a saída do exército de orcos, liderado polo mesmo Señor dos Nazgûl, pero el e o seu exército caen derrotados na Batalla dos Campos de Pelennor.

Trala derrota de Sauron, Minas Morgul foi completamente destruída por orde do rei Elessar.

Notas
-----

1. ↑  Tolkien, J. R. R. (abril de 1993). «La torre de Cirith Ungol». El Señor de los Anillos. il. Alan Lee, trad. Luis Domènech e Matilde Horne. Barcelona: Minotauro. ISBN 978-84-450-7179-3.

1. ↑  *The Return of the King*, Appendix B, "The Tale of Years", entries in "The Third Age"

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Terra Media*** |
| Reitoru |
| --- |
|  |
|  |
| Datos |
| País | Francia |
| Illa principal |  |
| Linguas |  |
| Poboación (2009) | 10 hab. |
| Superficie | 1´4 km² |
| Superficie lagoa | 0´6 km² |
| Nº de illas |  |
| Coordenadas | 17°48′S 143°04′O﻿ / ﻿-17.800, -143.067Coordenadas: 17°48′S 143°04′O﻿ / ﻿-17.800, -143.067 |
| Maior Altura |  |
| Localización |
|  |
|

**Reitoru** ou Te Pirehi, é un atol das Tuamotu, na Polinesia francesa. Está situado no centro do arquipélago, a 50 km ao suroeste de Hikueru, e pertence á comuna de Hikueru.

Xeografia
---------

A lagoa interior está pechada sen paso navegable algún cara ao oceáno. A superficie é de 1´39 km². O atol está habitado por un pequeno grupo de dez persoas dedicadas ó cultivo e a colleita de perlas e de copra. Non ten ningunha infraestrutura.

Historia
--------

O atol foi descuberto polo francés Louis Antoine de Bougainville en 1768. O ano seguinte, o inglés James Cook chamouno *Bird Island* porque os paxaros eran os únicos habitantes que atopou. Durante o século XIX e comezos do XX foi un importante centro para os mergulladores que colleitaban perlas. En 1903 o atol quedou mergullado durante un ciclón provocando a morte dun centenar de persoas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2035647
* GEC: 0511407
* GeoNames: 4033714

 |