| Crista de galo grande |
| --- |
| Crista de galo grande |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Tracheobionta |
| Clase: | Liliopsida |
| Subclase: | Liliidae |
| Orde: | Orchidales |
| Familia: | Orchidaceae |
| Subfamilia: | Orchidoideae |
| Tribo: | Orchideae |
| Xénero: | ***Serapias***L. |

 |
| Nome binomial |
| '**Serapias cordigera'** |
| Subdivisións |
| Ver no texto |

A **crista de galo grande** (***Serapias cordigera***) é unha planta herbácea perenne da familia Orchidaceae.

Ilustración.
Detalle da flor.

Descrición
----------

A *serapias cordigera* presenta o labelo das flores moi ancho e cordiforme, de cor purpúreo, o que a diferenza doutras especies do xénero que teñen o labelo máis estreito. Na parte interior do labelo presenta dúas callosidades diverxentes (a lengüeira, *Serapias lingua* só presenta unha).

É de talos medianos, de 15 a 50 cm de altura, erectos e delgados, e na base do talo adoitan mostrar manchas de tinguiduras avermelladas.

As follas frecuentemente mostran manchas violáceas e son estreitas, lanceoladas e acanaladas.

Inflorescencia curta, densa, con 2 a 12 flores, relativamente grandes. Os seus tépalos formando un casco pechado, os externos purpúreos, ovado-lanceolados, acuminados, libres no extremo, os internos laterais ovados, con marxe ondulado e moi acuminados.

O labelo cunha constrición central que o divide en dúas partes, unha distal plana dirixida cara abaixo, lingüiforme, ancha e acorazonada, vilosa na zona media, e outra proximal cóncava de igual anchura que a anterior e con dúas callosidades púrpura na base, sen esporón.

Ten o epiquilo ensanchado desde a base, é dicir, con forma acorazonada. As dúas estrías da base do hipoquilo son diverxentes.

Tubérculos ovoides, en número de 3 a 5, sentados ou sobre estolóns.

A floración ten lugar de abril a xuño.

Distribución e hábitat
----------------------

Principalmente nos países mediterráneos occidentais, pero poden alcanzar localizacións tan afastadas cara ó leste coma o sur de Turquía. Atópanse algunhas comunidades no Val dos Pedroches, na Provincia de Córdoba. Tamén se atopa nas Illas Azores e o noroeste de África. En Galicia tamén está presente sendo unha das máis abundantes do xénero das orquídeas.

Vive en chans silíceos, en pradarías húmidas, matogueira alta, en oliveirais, e bosques claros que deixen pasar suficiente luz. 
Chega a desenvolverse en alturas de até 1.000 msnm. Especie protexida nas Illas Baleares.

Taxonomía
---------

*Serapias cordigera* foi descrita por Carl von Linné e publicada en *Species Plantarum, Editio Secunda* 1345. 1763.

Etimoloxía
***Serapias***: nome xenérico de orixe grega que se aplicou antigamente a unha orquídea non identificada con certeza, quizais *Orchis morio.* Provén dun deus exipcio chamado Serapis en cuxos templos os devotos se dedicaban ós praceres da carne. O nome que Linneo asignou a este xénero quizais se debe a que a algunhas orquídeas se lles atribúen efectos afrodisíacos.

***Cordigera***: epíteto latino que significa "con forma de corazón".

Subdivisións
* *Serapias cordigera subsp. azorica* (Schltr.) Soó
* *Serapias cordigera subsp. cordigera*
* *Serapias cordigera subsp. cossyrensis* (B.Baumann & H.Baumann) Kreutz
* *Serapias cordigera subsp. cretica* B.Baumann & H.Baumann

Sinonimia
* *Helleborine cordigera* (L.) Pers.
* *Lonchitis cordigera* (L.) Bubani
* *Serapias lingua var. cordigera* (L.) Savi
* *Serapiastrum cordigerum* (L.) A.A.Eaton

*subsp. azorica* (Schltr.) Soó
* *Serapias atlantica* D.Rückbr. & U.Rückbr.
* *Serapias azorica Schltr.*

*subsp. cordigera*
* *Serapias lorenziana* H.Baumann & Künkele
* *Serapias ovalis* Rich.
* *Serapias vomeracea f. artemisiae* (W.Hahn, Kreutz & Passin) P.Delforge
* *Serapias vomeracea subsp. artemisiae* W.Hahn, Kreutz & Passin
* *Serapias vomeracea var. mauritanica* E.G.Camus

*subsp. cossyrensis* (B.Baumann & H.Baumann) Kreutz
* *Serapias cossyrensis* B.Baumann & H.Baumann

Notas
-----

1. ↑  Ficha no libro *Guía das orquídeas de Galicia* de Carlos Cortizo Amaro e Elvira Sahuquillo Balbuena. 2006, Baía Edicións
2. ↑  "*Serapias cordigera*". *Tropicos.org. Missouri Botanical Garden*. Consultado o 8 de marzo de 2013.
3. ↑  En Epítetos Botánicos[*Ligazón morta*]
4. ↑  *Serapias cordigera* en PlantList

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Crista de galo grande*** |

### Outros artigos

* Orchidaceae

Ligazóns externas
-----------------

* Tela Botánica 63126

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1301974
* EBID: ID
* MAG: 2779549148

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 161423
* EOL: 1130768
* EPPO: SRJCO
* GBIF: 5314725
* iNaturalist: 341172
* IPNI: 657590-1
* NBN: NBNSYS0500000272
* NCBI: 243798
* PlantList: kew-190566
* POWO: ID
* Species+: 24905
* TAXREF: 122794
* Tela Botanica: 663126
* Tropicos: 23500528
* WCSPF: 190566

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1493386

 |