Coordenadas: 13°45′S 139°00′L﻿ / ﻿-13.75, 139

O **golfo de Carpentaria** (inglés *Gulf of Carpentaria*) é un grande entrante pouco profundo na costa setentrional australiana do mar de Arafura, o mar localizado entre Australia e a Illa de Nova Guinea. Administrativamente, as costas do golfo pretencen aos estados australianos de Territorio do Norte e Queensland.

Xeografía
---------

O golfo de Carpentaria, xeralmente, ten como límite norte unha liña definida desde punta Slade (a esquina noroeste da península de Cabo York), no nordés, ata o cabo Arnhem (o punto máis oriental da Terra de Arnhem), no oeste. Na súa boca, o golfo ten 590 km de ancho, e máis ao sur, 675 km. A lonxitude de norte a sur é de máis de 700 km. Comprende unha superficie de auga de ao redor de 300.000 km². A profundidade en xeral é de entre 55 e 66 m e non excede de 82 m. A amplitude das mareas no golfo de Carpentaria esta entre os dous e tres metros.

A terra que rodea o golfo é polo xeral plana e baixa. Cara ao oeste atópase a terra de Arnhem e a parte norte do Territorio do Norte. Polo leste esténdese a península de Cabo York. A área cara ao sur (que do mesmo xeito que a península de cabo York, forma parte do estado de Queensland) é chamada «territorio do golfo» ou «o golfo» a secas.

En termos xeolóxicos, o golfo é xove, xa que durante a última era glacial estivo seco (gran parte da plataforma continental Sahul, que subxace baixo o golfo, era terra firme).

### Xeografía marítima

Algunhas veces o golfo de Carpentaria adoita considerarse como un mar independente do mar de Arafura, pero a máxima autoridade internacional en materia de delimitación de mares, a Organización Hidrográfica Internacional («International Hydrographic Organization, IHO), non o considera como un mar senón parte do mar de Arafura. Na súa publicación de referencia mundial, «Limits of oceans and seas» (Límites de océanos e mares, 3ª edición de 1953) o mar de Arafura ten asignado o número de identificación 48h.

Clima
-----

Unha formación de nubes *Morning Glory* entre as cidades de Burketown e Normanton, en Australia.
O clima é cálido e húmido, con dúas estacións ao ano. A estación seca comeza en abril e chega ata novembro e caracterízase por ventos do sueste e son sumamente secos, xerados polo desprazamento invernal dos sistemas de alta presión cara ao sur. A estación húmida esténdese desde decembro ata marzo. A maioría da precipitación pluvial prodúcese nestes meses, e moitas áreas baixas aláganse durante este período.

En moitas outras partes de Australia prodúcense transicións climáticas bruscas en distancias relativamente curtas. A cordilleira australiana, que corre paralela á costa leste e sueste do continente, é responsable do patrón de clima consistente nunha franxa costeira cun réxime de choivas razoable, unha zona relativamente angosta de montañas, e logo unha ampla conca plana interior que recibe choivas moi escasas. No golfo, con todo, non existen montañas que limiten a precipitación pluvial á franxa costeira e por iso a transición desde a profusa vexetación tropical das áreas próximas ao mar ata as zonas desérticas do centro de Australia é gradual.

No golfo, de setembro a outubro, obsérvase un fenómeno meteorolóxico pouco frecuente, que é a formación das nubes tipo *Morning Glory* (en inglés, *Morning Glory Cloud*, que en galego significa, «nube gloria da mañá»). Son nubes en forma de rolo que poden alcanzar os 1 000 km de longo, de 1 a 2 km de altura e que chegan a desprazarse a velocidades de ata 60 km/h.

Exploración europea
-------------------

O golfo nun mapa neerlandés de 1859
O primeiro explorador europeo que visitou a rexión do que se teñen noticias foi o holandés Willem Janszoon (cuxo nome tamén adoita escribirse como Jansz) na súa viaxe de 1606. O seu compatriota Jan Carstenszoon (ou Carstensz) visitou o golfo en 1623 e nomeouno en honra a Pieter de Carpentier, que nesa época era o gobernador xeral das Indias Orientais Neerlandesas. Abel Tasman tamén explorou as súas costas en 1644.

A rexión foi explorada posteriormente por Matthew Flinders en 1802 e 1803, que levantou mapas da área.

O primeiro explorador que penetrou en terra na zona foi o prusiano Ludwig Leichhardt que atravesou a área en 1844 e 1845. Foi seguido por Augustus Gregory da expedición ao norte de Australia en 1856, e logo pola expedición de Burke e Wills en 1861. John McKinlay, Frederick Walker e William Landsborough encabezaron distintos grupos na zona do golfo en busca de Burke e Wills en 1861 e 1862.

Principais ríos do golfo
------------------------

* **Top End**
	+ Río Roper (máis de 500 km), co seu afluente o río Wilton;
* **Gulf Country**
	+ Río Cox
	+ Río Calvert
	+ Río Leichhardt
	+ Río MacArthur
	+ Río Flinders (840 km)
	+ Río Norman (420 km)
	+ Río Gilbert (610 km )
* **Península do Cabo York**
	+ Río Smithburne
	+ Río Mitchell (750 km), co seu afluente o río Alice;
	+ Río Staaten
	+ Río Mission
	+ Río Wenlock
	+ Río Archer

Notas
-----

1. ↑  NORTH COAST OF AUSTRALIA—GULF OF CARPENTARIA
2. ↑  David Hopley; Scott Smithers (2010). "Queensland". En Eric C.F. Bird. *Encyclopedia of World's Coastal Landforms*. Springer. p. 1255. ISBN 978-1-4020-8638-0.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Golfo de Carpentaria Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Vídeo aéreo da Illa Sweers no Golfo de Carpentaria

| * v
* c
* e
Mares do mundo |
| --- |
| Océano Pacífico | 
* Golfo de Alasca
* Mar Amarelo
* Golfo de Anadyr
* Mar de Arafura
* Mar de Banda
* Mar de Bering
* Mar de Bismarck
* Mar de Bohai
* Mar de Bohol (ou de Mindanao)
* Golfo de California
* Mar de Camotes
* Golfo de Carpentaria
* Mar de Célebes
* Mar de Ceram
* Mar de Chile
* Mar da China Oriental
* Mar da China Meridional
* Mar do Coral
* Mar de Filipinas
* Mar de Flores
* Golfo de Fonseca
* Mar de Grau
* Mar de Halmahera
* Mar de Koro
* Mar das Molucas
* Golfo Moro
* Mar de Okhotsk
* Golfo de Panamá
* Mar de Salish
* Mar de Salomón
* Mar Interior de Seto
* Mar de Savu
* Mar de Sulu
* Mar de Sibuyan
* Golfo de Tailandia
* golfo de Tonkin
* Mar de Tasmania
* Mar de Visayas
* Mar do Xapón

 |
| Océano Atlántico | 
* Mar Adriático
* Mar de Åland
* Mar de Alborán
* Mar dos Argazos
* Mar do Arquipélago
* Mar Arxentino
* Mar de Azov
* Baía de Baffin
* Mar Balear
* Mar Báltico
* Baía de Botnia
* Golfo de Botnia
* Mar de Botnia
* Golfo de Biscaia
* Golfo de Campeche
* Mar Cantábrico
* Mar Caribe
* Mar Céltico
* Mar de Creta
* Mar Exeo
* Golfo de Finlandia
* Baía de Fundy
* Mar de Groenlandia
* Golfo da Guinea
* Mar das Hébridas
* Baía de Hudson
* Mar de Irlanda
* Mar de Irminger
* Baía de James
* Mar do Labrador
* Golfo de León
* Mar de Libia
* Mar da Liguria
* Golfo de San Lourenzo
* Golfo de Maine
* Canal da Mancha
* Mar de Mármara
* Mar Mediterráneo
* Golfo de México
* Mar de Mirtoon
* Mar Negro
* Mar do Norte
* Mar de Noruega
* Golfo de Sidra
* Mar Tirreno
* Mar de Tracia
* Golfo de Venezuela
* Mar de Wadden
* Mar Xónico

 |
| Océano Índico | 
* Golfo de Adén
* Mar de Andaman
* Gran Baía Australiana
* Mar Arábigo
* Golfo de Aqaba
* Mar de Balí
* Golfo de Bengala
* Mar de Flores
* Golfo de Khambhat
* Golfo de Kutch
* Mar das Laquedivas
* Estreito de Malaca
* Canle de Mozambique
* Golfo de Omán
* Golfo de Suez
* Golfo Pérsico
* Mar de Timor
* Mar Vermello
* Mar de Xava

 |
| Océano Ártico | 
* Golfo de Amundsen
* Mar de Barents
* Mar de Beaufort
* Golfo de Boothia
* Mar Branco
* Mar de Chukchi
* Mar de Groenlandia
* Baía de Hudson
* Mar de Kara
* Mar de Laptev
* Mar de Lincoln
* Mar de Pechora
* Mar do Principe Gustavo Adolfo
* Mar Raiña Victoria
* Mar de Siberia Oriental
* Mar de Wandel

 |
| Océano Antártico | 
* Mar de Amundsen
* Mar de Bellingshausen
* Mar da Cooperación
* Mar dos Cosmonautas
* Mar de Davis
* Mar Dumont d'Urville
* Mar de Lázarev
* Mar de Mawson
* Mar do Rei Haakon VII
* Mar de Riiser-Larsen
* Mar de Ross
* Mar de Scotia
* Mar de Somov
* Mar de Weddell

 |
| Mares Continentais | 
* Mar de Aral
* Mar Caspio
* Mar Morto
* Mar de Galilea

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q180844
* WorldCat
* VIAF: 238972632
* EBID: ID
* GEC: 0015251
* GeoNames: 2074837
* LCCN: sh92006777
* TGN: 1112362

 |