**Norah Borges**, pseudónimo de **Leonor Fanny Borges**, nada en Buenos Aires o 4 de marzo de 1901 e finada na mesma cidade o 20 de xullo de 1998, foi unha artista plástica e crítica de arte arxentina pertencente ao Grupo de Florida.

Era irmá do escritor Jorge Luis Borges, quen a alcumaba Norah e retratábaa así

> 
> 
> En todos os nosos xogos era ela sempre o caudillo, eu o que ficaba atrás, o tímido, o submiso. Ela subía á azotea, rubía ás árbores e aos outeiros. Eu seguíaa con menos entusiasmo que medo.
> J. L. Borges, *Norah*
>

Traxectoria
-----------

Norah Borges y Guillermo de TorreNorah Borges e Guillermo de Torre (1928)
O seu pai foi o avogado Jorge Guillermo Borges; e a súa nai, a tradutora Leonor Rita Acevedo. En 1912 marchou coa familia a Suíza para tratar a cegueira progresiva do pai. Estudou na École deas Beaux-Arts de Xenebra co escultor clasicista Maurice Sarkisoff e con Arnaldo Bossi en Lugano, preto de expresionistas alemáns no exilio como Ernst Kirchner. Con Bossi aprendeu xilografía e a estética expresionista, segundo declarou ela mesma nunha reportaxe de 1940 na revista *Atlántida*. En Suíza escribiu e ilustrou o seu primeiro libro poético, *Notas lejanas* (1915). A estancia en Europa prolongouse por mor da Primeira Guerra Mundial até 4 anos. 

Nunha viaxe pola Provenza, Norah ficou moi abraiada con Nîmes, paisaxe ao que dedicou algunhas pezas. Posteriormente entraron en España, onde ampliou os seus estudos e participou nas Vangardas. Instaláronse primeiro en Barcelona e logo, en 1919, en Palma de Mallorca, onde Norah estudou con Sven Westman. Alí os irmáns Borges colaboraron na revista *Baleares*, Norah co seu «Músicos ciegos». Despois, en Sevilla, entraron no Ultraísmo; publicou traballos seus en *Grecia*, *Vltra*, *Tableros* e *Reflector*, así como o proxecto de portada para *El jardín del centauro* en 1920, un libro de poemas de Adriano del Valle. Pasaron por Granada e finalmente recalaron en Madrid, onde Norah estudou co pintor Julio Romero de Torres, e estabeleceu amizade amais con Juan Ramón Jiménez. Ilustrou algúns dos seus poemas, mentres que el dedicoulle un dos retratos líricos do seu libro *Españoles de tres mundos*. Volveron a Palma de Mallorca en xuño de 1920 e en marzo de 1921 tomaron un barco de regreso a Buenos Aires.

Como pintora naíf, Norah vinculouse á vangarda literaria formada polo Grupo de Florida e dende a revista *Prisma* empezou a divulgar o ultraísmo na Arxentina. Porén, tamén explotou o influxo do cubismo que xa comezara a asimilar cos seus contactos franceses en España nas súas ilustracións para revistas como *Mural*, *Proa* ou *Martín Fierro*. Recuperou as imaxes de balaustradas e testos das casas porteñas e imaxes en extinción como as que compoñen a primeira edición de *Fervor de Buenos Aires* (1923), o poemario do seu irmán Jorge Luis.

En 1923 a revista surrealista *Manomètre* de Lyon e en 1924 a *Martín Fierro* publicaron as súas pinturas. En 1926 expuxo 75 traballos (óleos, xilografías, debuxos, acuarelas e tapices) na Asociación Amigos del Arte. En 1928 contraeu matrimonio co español Guillermo de Torre, escritor, crítico, estudoso do ultraísmo e experto nas vangardas artísticas e literarias. Coñecéranse en España cando Norah tiña apenas 19 anos. Tiveron dous fillos: Luis Guillermo (1937-2019) e Miguel (1939-2022).

Na Segunda Guerra Mundial foi vogal suplente na Xunta da Vitoria na Arxentina, asociación feminista antifascista que dirixían Cora Ratto e Ana Rosa Schlieper. Nela militaron a escritora María Rosa Oliver, a fotógrafa Annemarie Heinrich, a psicanalista Mimí Langer, a artista Raquel Forner e o poeta Silvina Ocampo. Norah ilustrou a edición do seu *Cuaderno San Martín* como fixera antes con *Luna de enfrente* e *Fervor de Buenos Aires*, e cos libros *Las invitadas* (1961) e *Autobiografía de Irene* (1962) de Silvina Ocampo.

Exerceu a crítica de arte en *Anales de Buenos Aires* co pseudónimo de Manuel Pinedo. Investigou sobre o gravado e non deixou de pintar practicamente até a súa morte, aínda que regalaba a súa obra e non coidou de realizar exposicións regularmente.

En 1942 publicouse na Arxentina unha edición de *Platero y yo* de Juan Ramón Jiménez con ilustracións e viñetas de Norah. Tamén exerceu como artista gráfica noutros libros de españois emigrados na Arxentina como Ramón Gómez de la Serna, Rafael Alberti e León Felipe. Amais dos do seu irmán, tamén ilustrou libros doutros escritores arxentinos como Silvina Ocampo, Victoria Ocampo, Adolfo Bioy Casases, Norah Lange e Julio Cortázar. Tamén deseñou escenografía para Federico García Lorca. Foi amiga de Maruxa Mallo e Xul Solar.

Norah Borges en 1996 nunha entrevista de televisión de Canal 7 (Arxentina)
Utilizou as técnicas do óleo, a acuarela, o gravado, a xilografía, o debuxo a tinta e lapis, a témperas, o acrílico e o tapiz.

Norah e o seu irmán pertencían a un colectivo de escritores coñecido como o Grupo de Florida. Recibiu este nome porque a redacción de *Martín Fierro*, a revista en que publicaban, situábase nas proximidades desta rúa bonaerense. Reuníanse na Confeitaría Richmond escritores como Victoria Ocampo, Leopoldo Marechal e Oliverio Girondo, entre outros escritores arxentinos. Situábanse en contraposición dialéctica e literaria co Grupo de Boedo, que publicaba na Editorial Claridad e reuníase no Café El Japonés, de orixe moito máis humilde. Os seus integrantes incluían, entre outros, a Roberto Arlt.

En 2020 organizouse no Museo Nacional de Belas Artes de Buenos Aires (MNBA) a exposición *Norah Borges, una mujer en la vanguardia*, unha retrospectiva de toda a súa obra. A mostra, con máis de 200 obras entre pinturas, gravados, ilustracións, tapices e textos, foi comisariada polo investigador Sergio Baur.

Os seus restos atópanse na bóveda familiar do Cemiterio de Recoleta xunto ao seu esposo e os seus pais.

Notas
-----

1. ↑  Juan Fernández, Jorge Juan (2019). *El hecho religioso diario* (en castelán). PPC Editorial. ISBN 9788428833578.
2. ↑  "Norah Borges: una mujer en la vanguardia". *Ministerio de Cultura* (en castelán). 20 de xaneiro de 2020.
3. ↑  "Norah Borges, ilustradora". *La Nación* (en castelán). 21 de febreiro de 2001. Consultado o 5 de decembro de 2023.
4. ↑  Cultura, Equipo de Desarrollo de la Dirección de Sistemas | Secretaría de Gobierno de. "Museo Nacional de Bellas Artes". Consultado o 2021-06-02.
5. ↑  "Las pinturas sin viento de Norah Borges". *Ramona* (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 2 de xuño de 2021.
6. ↑  Bradford, Matías Serra (2019-12-13). "Norah Borges en el MNBA. Momento de ser norahístas" (en castelán). Consultado o 2021-06-02.
7. ↑  Borges, Norah (febreiro de 1927). "Pinturas". *Martín Fierro* (en castelán) (38): 307.
8. ↑  García Chacón, Irene; Garcerá, Fran (2018). "Cuando la patria es el idioma: la correspondencia inédita de Norah Borges a Gabriela Mistral (1935-1948)". *Investigaciones Feministas* (en castelán) **9** (1): 29–46. ISSN 2171-6080. doi:10.5209/INFE.56000.
9. ↑  "Otro cuadro de la Colección Paideia del Estudio Garrido elegido por Correo Argentino para celebrar la Navidad" (en castelán). 5 de xaneiro de 2017. Consultado o 7 de decembro de 2023.
10. ↑  Torresi, Guillermina (23 de agosto de 2016). "Historia de un descubrimiento: Norah Borges, la artista que creaba en la oscuridad". *La Vanguardia* (en castelán) (Barcelona). Consultado o 7 de decembro de 2023.
11. ↑  Canteros, Gabriela (19 de xullo de 2020). "Con B de Borges". *Agencia Paco Urondo* (en castelán). Consultado o 7 de decembro de 2023.
12. ↑  Zurbaran El Arte de los Argentinos (14 de novembro de 2014). *Arte - Norah Borges, "El Arte de los Argentinos" Programa 024, Bloque 2 – Zurbarán* (en castelán).
13. ↑  "Norah Borges y sus personajes que sueñan con el amor.". *3 Minutos de Arte* (en castelán).
14. ↑  Centenera, Mar (9 de xaneiro de 2020). "Norah Borges sale de las sombras en Argentina". *El País* (en castelán) (Buenos Aires). ISSN 1134-6582. Consultado o 8 de decembro de 2023.
15. ↑  "Una retrospectiva pone en valor la obra de Norah Borges, "la pintora del ultraísmo"". *Artishock* (en castelán). 13 de xaneiro de 2020. Consultado o 8 de decembro de 2023.

Bibliografía
------------

* Baur, Sergio (2001). "Norah Borges, musa de las vanguardias". *Cuadernos hispanoamericanos* (en castelán) (610): 87–96. ISSN 0011-250X.
* Lorenzo Alcalá, May (2009). *Norah Borges: La Vanguardia Enmascarada*. Lectores (en castelán). Buenos Aires: Eudeba. ISBN 9789502316970.

Ligazóns externas
-----------------

* Completa monografía sobre Norah Borges
* Biografía de Norah Borges en educ.ar Copia arquivada en Wayback Machine
* Biografía e obras de Norah Borges en Museo Ralli Marbella


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3343469
* WorldCat
* VIAF: 72662971
* BNA: 000049185
* BNE: XX934139
* BNF: 179983218
* CiNii: DA14656543
* DeutscheBio: 121397904
* Europeana: ID
* FAST: 31714
* FemBio: 3822
* GND: 121397904
* Gutenberg: 2110
* ICCU: PALV040484
* ISNI: 0000 0001 0858 5400
* LCCN: n79021465
* MNCARS: borges-norah-borges-acevedo-leonor-fanny
* NTA: 11582913X
* openMLOL: 213082
* RKD: 226828
* SNAC: w6sf4f9c
* SUDOC: 122614399
* ULAN: 500185694
* WikiTree: Borges\_Acevedo-1

 |