recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Un **azeótropo** é unha mestura líquida de dous ou máis compoñentes que posúe un único punto de ebulición constante e fixo, e que ao pasar ao estado vapor compórtase como un líquido puro, ou sexa coma se fose un só compoñente.

Un azeótropo, pode ferver a unha temperatura superior, intermedia ou inferior á dos constituíntes da mestura, permanecendo o líquido coa mesma composición inicial, do mesmo xeito que o vapor, polo que non é posible separalos por destilación simple.

O azeótropo que ferve a unha temperatura máxima chámase **azeótropo de ebulición máxima** e o que o fai a unha temperatura mínima chámase **azeótropo de ebulición mínima**. Os sistemas azeotrópicos de ebulición mínima son máis frecuentes cós de ebulición máxima.

Un exemplo é a mestura de etanol e auga, que forma un azeótropo para unha concentración do 95% en peso de alcohol, que ferve a unha temperatura de 78,2 °C. Cunha destilación simple obtense un alcohol con este título, pero para conseguir un composto máis puro necesítase utilizar recursos especiais como unha destilación azeotrópica.

Exemplos
--------

* Ácido nítrico (68,4 %) / auga, ferve a 122 °C;
* Ácido perclórico (28,4 %) / auga, ferve a 203 °C (azeótropo negativo);
* Ácido fluorhídrico (35,6 %) / auga, ferve a 111,35 °C (azeótropo negativo);
* Etanol (95%) / auga, ferve a 78,2 °C;
* Ácido sulfúrico (98,3%) / auga, ferve a 336 °C;
* Acetona / metanol / cloroformo forma un azeótropo intermedio.

Véxase tamén
------------

* Eutéctico

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q325401
* EBID: ID
* GEC: 0082457
* JSTOR: azeotropes
* MAG: 151572726
* NDL: 00560423

 |
A colleita tense realizado a man ao longo da historia humana.
Fardo ou bala de feno nun campo de Schleswig-Holstein, Alemaña.
A **colleita** é o conxunto dos produtos do agro, ou dun produto en particular, que se recollen ao chegar a época, normalmente unha vez ao ano. Por extensión, tamén se denomina colleita á operación e ao tempo de recolectar eses froitos, sementes ou hortalizas maduras dos campos. A colleita marca o final do crecemento dunha estación, xeira ou a fin do ciclo dun froito ou cultivo en particular. O termo colleitar no seu uso xeral inclúe tamén as accións posteriores á recolección do froito propiamente dita, tales como a limpeza, clasificación e embalado do recolectado até a súa almacenaxe na granxa (no celeiro ou hórreo), ou o seu envío ao mercado de venda a por xunto ou ao consumidor.

A sincronización de plantación e recolleita é unha decisión crítica, que depende do equilibrio entre as posíbeis condicións atmosféricas e o grao de madureza da colleita. As condicións atmosféricas como as xeadas ou períodos fríos e quentes fóra de tempada poden afectar a produción e calidade.

Colleitar cedo pode evitar as condicións prexudiciais amis dar lugar a unha produción máis pobre en cantidade e calidade. A colleita serodia pode redundar nunha maior cantidade e calidade, pola contra fai máis probábel a exposición a condicións climatolóxicas non desexadas. Atinar coa data ideal da colleita ten a súa parte de xogo de azar.

Nas granxas máis cativas onde a mecanización é mínima, na recolleita, o traballo manual é máis intenso durante a época de recolección. Nas granxas grandes e mecanizadas é nesta época cando se emprega a maquinaria máis pesada e sofisticada coma a colleitadora.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Colleita*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***colleita*** |

### Outros artigos

* Malla
* Seitura
* Palleiro

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q213753
* AAT: 300417516
* BNF: 11976292s
* EBID: ID
* GND: 4152839-6
* HDS: 007889
* JSTOR: crop-year
* LCCN: sh85059214

 |
| Betuláceas (*Betulaceae*) |
| --- |
| O carpe (*Carpinus betulus*) |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| Subreino: | Tracheobionta |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Subclase: | Hamamelidae |
| Orde: | Fagales |
| Familia: | Betulaceae |

 |
| Xéneros |
| Véxase no texto |
| Sinonimia |
| * Carpinaceae
* Corylaceae
 |

**Betulaceae**, as **Betuláceas,** son unha familia da orde das fagais. Está composta por árbores ou arbustos dicotiledóneos caducifolios e monoicos que se atopan en rexións temperadas e zonas de montaña nos trópicos. A ela pertencen os amieiros e os bidueiros.

No pasado, esta familia estaba dividida en dúas, **Betulaceae** (*Alnus* e *Betula*) e **Corylaceae** (o resto); porén, estudos recentes no *Angiosperms Phylogeny Group*, levaron a incluír a antiga familia Corylaceae dentro das Betulaceae.

Descrición
----------

Posúen follas simples, alternas, con estípulas caedizas. Flores masculinas con perianto sinxelo, en grupos de 3 na axila dunha bráctea, dispostas en candeas pénsiles. Flores femininas sen perianto, de xineceo ínfero bicarpelar, en grupos de 2 ou 3 na axila dunha bráctea, dispostas en candeas dereitas. As brácteas florais están acompañadas por xeralmente dúa bractéolas. Polinización anemófila. Froitos en núcula aplanada, a miúdo con ás, situados nunha infrutescencia estrobiliforme formada polas brácteas e bractéolas acrecidas e endurecidas. Arredor de 70 a 157 especies repartidas en 6 xéneros (véxase cadro), a meirande parte naturais dos países temperados do hemisferio norte.

Xéneros
-------

* *Alnus*, os amieiros.
* *Betula*, os bidueiros.
* *Carpinus*, os carpes.
* *Corylus*, as abeleiras.
* *Ostrya*, os carpes lupulinos.
* *Ostryopsis*, os carpes abeleiras.
* *Palaeocarpinus*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Betuláceas*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Betuláceas*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q156064
* AAT: 300343618
* BNCF: 24688
* BNF: 12260218n
* BRE: 1859968
* EBID: ID
* GEC: 0084226
* GND: 4145679-8
* LCCN: sh85013490
* MAG: 2777920390
* NDL: 00708279
* Treccani: betulacee

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APNI: 54673
* BioLib: 3208
* Dyntaxa: 2002755
* EOL: 5528
* EPPO: 1BETF
* FNA: 10101
* FoC: 10101
* Fossilworks: 54589
* GBIF: 4688
* iNaturalist: 49155
* IPNI: 77126723-1
* IRMNG: 115922
* ITIS: 19465
* NBN: NBNSYS0000159503
* NCBI: 3514
* Plazi: ID
* POWO: ID
* Soortenregister: 120581
* Tela Botanica: 100960
* Tropicos: 42000064
* VASCAN: 94
* VicFlora: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D029401

 |
Amplexo no sapo común europeo (*Bufo bufo*).
O **amplexo**, do latín *amplexus*, abrazo, aperta, denomínase en bioloxía a un tipo de comportamento reprodutor que se dá fundamentalmente nos anfibios anuros, e que consiste en que o macho sobe ao dorso da femia, dándolle unha aperta, e mantense agarrado a ela ata que esta pon os ovos, momento en que o macho os fertiliza.

Femias e machos reúnense na auga, grazas ás sonoras chamadas dos machos, e axústanse nun modo característico. O macho, xeralmente máis pequeno que a femia, abrázase a ela suxeitándoa inmediatamente por baixo das súas extremidades anteriores ou por encima das posteriores. Os anfibios producen ovos sen cubertas, salvo unha cápsula mucosa, que son vertidos na auga sen fecundar. Os espermatozoides son liberados ao medio á vez, producíndose inmediatamente a fecundación.

O amplexo culmina necesariamente na auga, mesmo naquelas especies, coma o sapo común europeo (*Bufo bufo*), cuxa vida adulta transcorre no medio terrestre.

Segundo as especies, o amplexo pode durar desde uns poucos minutos até varios días.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q477209
* EBID: ID
* MAG: 63986658

 |
Bidé do século XVIII en uso
﻿Un **bidé** é un elemento sanitario destinado ao lavado íntimo dos xenitais e do ano. Pode servir tamén para lavar outras partes do corpo humano, como os pés ou os cabelos.

A pesar da súa semellanza co retrete, a súa función é máis próxima á dunha cunca ou dunha bañeira. É práctico para lavar un bebé ou para axudar a que as persoas con mobilidade reducida manteñan unha hixiene corpórea adecuada. Quen non teñen costume de usar o bidé confúndenno a miúdo cun urinario ou mesmo cunha fonte de auga. O bidé adoita utilizarse sentando enriba, de costas ou de fronte á billa.

Os máis antigos modelos de bidés eran mobles inamovíbeis, conformados polo xeral por unha cubeta de porcelana dentro dun moble de madeira provisto de catro pés e cunha tapadeira tamén de madeira. Hoxe en día fabrícanse de porcelana ou de esmalte. Están equipados cunha billa mesturadora para enchelos de auga e un sistema de drenaxe para baleiralos. A billa debe estar orientada de xeito que proxecte un chorro de auga dirixido directamente cara aos xenitais.

Galería de imaxes
-----------------

* Bidé con tres billas.Bidé con tres billas.
* Un bidé complementario.Un bidé complementario.
* Un bidé moderno.Un bidé moderno.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Bidé*** |

### Outros artigos

* Cuarto de baño
* Casa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q371213
* AAT: 300052630
* GEC: 0084357
* MAG: 2780043152

 |
A **balanza comercial** é o rexistro das importacións e exportacións dun país durante un período. O saldo da mesma é a diferenza entre exportacións e importacións. As importacións son as compras que os cidadáns, as empresas ou o goberno dun país fan de bens e servizos que se producen noutros países e que se traen desde esoutros países. As exportacións son os bens e servizos que se producen no país e que se venden e envían a clientes doutros países.

Tipos
-----

Hai dous tipos: 

* Positiva: Cando o valor das compras é menor que o das vendas. (Vendes máis que compras)
* Negativa: Cando o valor das vendas é menor que o das compras. (Compras e non vendes todo)

*Saldo Balanza comercial* = Exportacións - Importacións

O saldo da balanza comercial defínese como a diferenza que existe entre o total das exportacións menos o total das importacións que o levan a cabo no país. É a diferenza entre os bens que un país vende ao exterior e os que compra a outros países.

Esta diferenza, segundo cales sexan as importacións e as exportacións nun momento determinado, podería ser positiva (superávit comercial) ou negativa (déficit comercial). Hai déficit comercial cando a cantidade de bens e servizos que un país exporta é menor que a cantidade de bens que importa. Pola contra, un superávit comercial implica que a cantidade de bens e servizos que un país exporta é maior á cantidade de bens que importa.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Balanza de pagamentos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q192796
* BNCF: 29277
* BNE: XX525210
* BNF: 11980085q
* EBID: ID
* FAST: 825688
* GND: 4023231-1
* JSTOR: trade-surplus
* LCCN: sh85011129
* MAG: 22674136
* NDL: 00560814
* PSH: 1506
* SUDOC: 027847063

 |
O **balance** ou **balanza de pagamentos** é un documento contable no que se rexistran, de xeito sistemático, as operacións comerciais, de servizos e de movementos de capitais levadas a cabo polos residentes nun país co resto do mundo durante un período determinado, normalmente un ano.

Características
---------------

A balanza de pagamentos fornece información detallada sobre todas as transaccións entre residentes e non residentes.

As transaccións rexistradas na balanza de pagamentos aparecen agrupadas en diferentes sub-balanzas, de acordo co carácter que teñan. A diferenza entre ingresos e pagos dunha determinada sub-balanza denomínase saldo da mesma. O saldo final da balanza de pagamentoss no seu conxunto dependerá do réxime de tipo de cambio da economía. No caso dun sistema de flotación limpa a balanza de pagamento sempre está equilibrada, isto é, ten saldo cero. En cambio, cando a economía réxese por un tipo de cambio fixo, o saldo é equivalente ao cambio nas reservas netas do Banco Central.

A estrutura e as directrices para a elaboración da balanza de pagamento plásmanse no Quinto Manual de Balanzas de Pagamentos do Fondo Monetario Internacional (FMI).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Balanza comercial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q140845
* BNCF: 14313
* BNE: XX525580
* BNF: 11948908v
* BRE: 3144088
* EBID: ID
* FAST: 825672
* GEA: 1789
* GEC: 0222493
* GND: 4067281-5
* HDS: 013838
* JSTOR: balance-of-payments
* LCCN: sh85011127
* MAG: 109948328
* NDL: 00566443
* PSH: 1481
* SUDOC: 027450619

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
Mapa do bispado de Ourense de 1763, no que aparece sinalada a comarca das Frieiras.
**As Frieiras** é unha comarca natural galega situada no sueste da provincia de Ourense. A súa superficie coincide a grandes liñas co territorio dos municipios da Mezquita, A Gudiña e Riós, polo que suma 390 km² e 3.793 habitantes en 2019.

Descrición
----------

A bisbarra, que na actualidade carece de entidade administrativa, conformou canda os lugares de Hermisende, A Teixeira, Padornelo e Lubián unha unidade organizativa integrada na xurisdición de Baronceli ou Varoncelle, que existiu ata 1851. Esta relación histórica é reflexo da continuidade orográfica das Frieiras maila parte meridional da comarca das Portelas, coa que conforma unha especie de anfiteatro aberto ao sur que constitúe a cabeceira do sistema fluvial do río Tua, tributario do Douro. Os mananciais na zona galega aflúen nos ríos Mente e Rabazal e os provenientes de León no río Tuela.

Etimoloxía
----------

Verbo da orixe do nome desta terra existen varias teorías. A menos fundamentada explícao como un adxectivo derivado de freire, de xeito que 'terras frieiras' serían as propiedades que tiñan os monxes na zona. Outra posibilidade é que nome remita ao clima, aínda que se ben os invernos de certo son fríos, non destacan pola súa crueza en comparación cos doutras comarcas do redor. Unha terceira hipótese relaciona o topónimo co termo latino *frivolum*, nun sentido laso co significado de efémero ou pasadío, que faría referencia a malladas precarias e temporais ou, aplicado ás terras, a pasteiros estacionais.

Notas
-----

1. ↑  J, Sr (2007-04-28). "ARBOLÍCIA: A Nova Geografia Galega (II): Terras do Bolo, as Frieiras e as Portelas". *ARBOLÍCIA*. Consultado o 2020-11-17.
2. ↑  Rivas Quintas, E.; Rodríguez Cruz, X. (2002). *Terra das Frieiras*. Ourense: Deputación Provincial. pp. 15–17.
3. ↑  "Información Xeográfica. Concello de A Mezquita" (en castelán). Consultado o 2020-11-17.
4. 1 2  Álvarez Pousa, C. (2019). "O vianés e o galego da área zamorana. Particularidades en común destas variedades do galego oriental". *Madrygal. Revista de estudios gallegos* (22): 18.

| * v
* c
* e
Galicia Galicia  ·  Comarcas de Galicia |
| --- |
| A Coruña | 
* Arzúa
* Barbanza
* A Barcala
* Bergantiños
* Betanzos
* A Coruña
* O Eume
* Ferrol
* Fisterra
* Muros
* Noia
* Ordes
* Ortegal
* Santiago
* O Sar
* A Terra de Melide
* A Terra de Soneira
* O Xallas

 |
| Lugo | 
* Os Ancares
* Chantada
* A Fonsagrada
* Lugo
* A Mariña Central
* A Mariña Occidental
* A Mariña Oriental
* Meira
* Quiroga
* Sarria
* A Terra Chá
* A Terra de Lemos
* A Ulloa

 |
| Ourense | 
* Allariz - Maceda
* A Baixa Limia
* O Carballiño
* A Limia
* Ourense
* O Ribeiro
* A Terra de Caldelas
* A Terra de Celanova
* A Terra de Trives
* Valdeorras
* Verín
* Viana

 |
| Pontevedra | 
* O Baixo Miño
* Caldas
* O Condado
* Deza
* O Morrazo
* A Paradanta
* Pontevedra
* O Salnés
* Tabeirós - Terra de Montes
* Vigo

 |
| Naturais | 
* As Frieiras
* Mariña de Lugo
* Terra de Montes
* Val da Louriña
* Val Miñor

 |
**Changua** (sopa de leite con ovos) é un almorzo de sopa típico da rexión dos Andes centrais de Colombia, en particular das áreas de Boyacá e Cundinamarca, incluíndo a capital, Bogotá. O prato ten orixes chibcha. Tamén ten a reputación de curar a resaca, sendo unha comida popular nocturna.

Unha mestura de cantidades iguais de auga e leite é quentada cun chisco de sal. Unha vez fervendo, engádese un ovo aberto sen desfacer a xema, deixando que se cociñe durante un minuto mentres queda cuberto. A sopa é servida nun prato fondo, acompañado de ceboliñas, as cales poden ser fritidas de antemán, un pouco coandro, e unha peza o pan chamado "calado" que suaviza no changua. Ás veces sérvese con pezas de queixo que se funden na sopa.

Versións modernas de "changua" inclúen caldo de polo no canto de auga, tomate, coandro, almojábana e arepas de "choclo".

Notas
-----

1. ↑  Vega, Óscar (2012). "Alimentos típicos de Boyacá" (PDF). *Perspectivas en nutrición humana (Escuela de Nutrición y Dietética, Universidad de Antioquia. Medellín, Colombia)* **14** (2). ISSN 0124-4108.
2. ↑  Gómez, Diego F. & Gómez, José Manuel. Muisquismos léxicos. 2019
3. ↑  @NatGeoUK (2020-12-22). "Nine hangover cures from around the world". *National Geographic* (en inglés). Consultado o 2021-09-20.
4. ↑  Hopson, Phoebe (2017-05-19). "Drunk food: Night out nosh". *The Bogotá Post* (en inglés). Consultado o 2021-09-20.
5. ↑  "A History of Bogotá in 9 Dishes". *Roads & Kingdoms* (en inglés). 2018-03-15. Consultado o 2021-09-20.

* Portal:Colombia
O **Banco de La Coruña**, foi un banco galego con sede na cidade da Coruña, activo entre 1859 e 1970.

Historia e características
--------------------------

Fundado ao amparo da Lei de Bancos de 28 de xaneiro de 1856, autorizado por Real Decreto de 25 de novembro de 1857 (publicado o 9 de xaneiro de 1858), abriu as súas portas o 1 de xullo de 1859.

Foi fundado como banco emisor por 25 anos, cun capital social de catro millóns de reais de billón. Naceu por iniciativa dun grupo de comerciantes e empresarios coruñeses, que promoveron a creación dun banco propio que salvagardase a autonomía local fronte ao establecemento dunha sucursal do Banco de España que puidese supor un obstáculo ao desenvolvemento do comercio da Coruña.

O 15 de novembro de 1875, desapareceu como tal por mor do Decreto Echegaray de 1874 que establecía o monopolio da emisión de billetes no Banco de España. Posteriormente unha gran parte dos accionistas crearon El Crédito Gallego. De novo, volverá a aparecer coa denominación anterior o 8 de decembro de 1917 cun capital de 5 000 000 de pesetas. En 1934 era o 34º banco español. En 1970 absorbeuno o Banco de Bilbao.

Notas
-----

1. ↑  Facal 2016, p. 381.
2. ↑  Facal 2016, p. 382.
3. 1 2  Mirás 2007, p. 106.
4. ↑  Mirás 2007, p. 110.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***A Coruña*** |

### Bibliografía

* Facal Rodríguez, María Jesús (1986). *La banca en Galicia durante la época de la Restauración: El Crédito Gallego* (PDF).
* Facal, Mª Jesús (2016). "El banco de La Coruña (1857-1874)". En Sudriá Triay, Carles; Blasco-Martel, Yolanda. *La pluralidad de emisión en España, 1844-1874*. Biblioteca Nueva S.L. pp. 380–402. ISBN 978-84-92937-63-9.
* Mirás Araujo, Jesús (2007). *Continuidad y cambio en la España urbana en el período de entreguerras. Análisis de una ciudad española*. Oleiros (A Coruña): Netbiblo. ISBN 978-84-9745-007-2.

### Ligazóns externas

* "Banco de La Coruña". *Monedas de Galicia* (en castelán).
O vehículo lunar (rover) yutu2O módulo de descenso e o vehículo lunar (rover) Yutu2.
**Chang'e 4**, módulo de descenso dun lanzamento espacial chinés, foi a primeira sonda en aluar na cara oculta da Lúa, o 3 de xaneiro de 2019, despois de ser lanzada o 7 de decembro de 2018. Aluou no interior do cráter Von Kármán. Levou unha serie de seres vivos para experimentar: algodón, colza, pataca, arabidopsis, Lévedo e moscas da froita. A finalidade era formar unha mini zona con condicións atmosféricas na que poder realizar un ciclo vital. A experiencia non sobreviviu as baixas temperaturas da noite lunar.

A nave levaba un vehículo lunar, o rover Yutu2.

Lugar de aluaxeLugar de aluaxe
Ó igual que as anteriores da serie Chang'e, o seu nome Chang'e 4 provén dunha lenda chinesa na que unha rapaza xove voa ata a Lúa.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Chang'e 1
* Chang'e 2
* Chang'e 5-T1

Notas
-----

1. ↑  "La sonda china, la cara oculta de la luna y los brotes que solo vivieron dos días en el espacio". *Eldiario.es* (en castelán). Consultado o 21/1/2019.
2. ↑  Wall, Mike; ET, 2019 01:40am (3/1/2019). "China Makes Historic 1st Landing on Mysterious Far Side of the Moon". *Space.com*. Consultado o 2019-01-21.  `|first2=` sen `|last2=` in Authors list (Axuda)
3. ↑  "China Focus: Moon sees first cotton-seed sprout - Xinhua English.news.cn". *www.xinhuanet.com*. Arquivado dende o orixinal o 30/12/2019. Consultado o 21/1/2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q723045
* NSSDC ID: 2018-103A
* SCN: 43845

 |
Unha **base de datos** é un ficheiro organizado de datos sobre un tema. Nos servizos públicos é empregado como un arquivo para ter un acceso rápido ós os seus datos administrados.

En informática, unha base de datos é un ficheiro informático que se emprega para preservar datos de xeito organizado e que permite atopar está información rapidamente cando sexa preciso.

As características que as definen son:

* Introdución de datos.
* Xestión e cálculo.
* Acceso e recuperación organizada.
* Manexabilidade.
* Economía.

O sistema máis doado conceptualmente é o de táboas (coma nos programas Lotus 1·2·3, Excel ou Access), pero hai outros métodos máis adaptados ó tipo de datos cos que debe traballar (e polo tanto menos versátiles).

Bases de datos na web
---------------------

En Internet cada vez son máis comúns as iniciativas públicas e privadas que xorden para compartir información bases de datos estruturadas seguindo os paradigmas da web semántica. Neste sentido, cabe mencionar proxectos como DBpedia, Freebase, Classora ou True Knowledge, da Universidade de Cambridge.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8513
* AAT: 300028543
* BNCF: 3181
* BNF: 11931023c
* BRE: 1845378
* EBID: ID
* GEC: 0221295
* GND: 4113276-2
* JSTOR: databases
* LCCN: sh86007767
* MAG: 77088390
* NDL: 00865521
* NKC: ph114295

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D019991
* MeSH: V02.300

 |
A **Asociación de Agricultores de Santa María de Sada** é a primeira agrupación agrarista sadense da que se ten coñecemento. Fundada o 12 de setembro do 1908 na casa de Juan Agra, no Tarabelo, estaba ligada ao movemento solidario que, a través de Solidaridad Gallega, impulsaran Manuel Lugrís Freire, Eugenio Carré Aldao ou Juan Vázquez de Mella.

#### Directiva

A primeira directiva, elixida o día da súa fundación, estaba composta por Gonzalo Pita da Veiga (Presidente Honorario), Fernando Gómez Pereiro (Vicepresidente), Manuel Arévalo Illobre (Secretario), Antonio Sanjurjo Pérez (Vicesecretario), Domingo Guitián Rodríguez, Manuel Lesta Horro, Manuel Mantiñán Caño, Ramón Suárez Mariñas, Antonio Vázquez Rodríguez, Antonio Rodríguez Salleres, Santiago Rey Incógnito, Ignacio Suárez Franco, José Antonio Suárez Salinas, Benito Montero Sánchez, José Chas Varela, Manuel Galán Martínez e Juan Agra (vocais). Ademais, exercían de "representantes en la Región" Víctor Naveira Pato, Juan Golpe Varela, Julio Romay Rodríguez e Manuel Lugrís Freire.

#### Actividade

Temos constancia da celebración dun mitin "solidario" nese mesmo ano, no que tería intervido, entre outros, o sadense Lugrís Freire.
**Chanida Phaengdara Potter**, nada en Vieng Xai o 28 de maio de 1984, é unha escritora e activista de Laos, traballadora nas comunidades da diáspora do sueste asiático e lao nos Estados Unidos de América.

Traxectoria
-----------

Naceu na zona agrícola de Viengxai, onde a súa familia fora levada como prisioneiros políticos despois da guerra a campos de traballo e reeducación. En 1987, logo de tres anos en campos de refuxiados, a familia solicitou asilo político nos Estados Unidos e estableceuse en Minneapolis (Minnesota).

Fixo Estudos Globais e Comunicación na Universidade de Minnesota-Twin Cities, e fixo un mestrado na Universidade Hamline. Traballou no *Twin Cities Daily Planet*, *Asian American Press*, *The Uptake*, *Minnesota Public Radio*, *Star Tribune*, *Pioneer Press* e *Voice of America*. As súas publicacións céntranse na diáspora lao, os asuntos internacionais e o desenvolvemento sustentable a través dos medios de comunicación.
En 2010 estivo presente na primeira Conferencia de Escritores Lao dos Estados Unidos canda a Saymoukda Vongsay, Catzie Vilayphonh e Bryan Thao Worra. Tamén estivo presente na segunda Conferencia de 2015, celebrada co Simposio Lao-estadounidense, co tema "A nosa viaxe compartida". En 2011 cofundou a publicación dixital *Little Laos on the Prairie* canda a Danny Khotsombath.

Notas
-----

1. ↑  "Chanida Phaengdara Potter on the Twin Cities Daily Planet". Arquivado dende o orixinal o 02 de abril de 2015. Consultado o 02 de abril de 2015.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Little Laos on the Prairie

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q19894045
* WorldCat
* VIAF: 13154620811044591456
* LCCN: no2018174342

 |
A **Batalla do Abismo de Helmo** é unha batalla ficticia, pertencente á Guerra do Anel, que se narra na novela *O Señor dos Aneis*, do escritor británico J. R. R. Tolkien. Nesta batalla enfrontáronse as forzas de Rohan e as de Isengarda. Participaron tamén varios membros da Irmandade do Anel e os cuornos.

Historia
--------

Durante a Guerra do Anel, os homes de Rohan refuxiáronse no Abismo de Helmo do asedio do exército de Saruman o Branco, formado por máis de 10 000 Uruk-hais, orcos|orcos e lobos de Isengarda. O obxectivo das forzas de Isengarda era aniquilar totalmente ó pobo de Rohan dun golpe, e deixar a Gondor sen aliados formais ante as lexións de Sauron. Algúns heroes coñecidos desta batalla son Aragorn, Legolas e Gimli, ademais de Théoden, rei de Rohan e Éomer, o seu sobriño e herdeiro.

A vitoria de Rohan produciuse a pesar da diferenza de forzas pola combinación de tres factores:

* A excelente defensa que proporcionaba a fortaleza, combinada coas heroicidades persoais dalgúns defensores.
* A chegada de Gandalf *o Branco* e Erkenbrand cun exército de reforzo recrutado entre os homes dispersos por todo o oeste de Rohan.
* A entrada en escena dos Cuornos, misteriosas criaturas metade Ent e metade árbore corrente. Os c son moi hostís, e foran espertados para loitar contra Saruman. Un enorme bosque cuorno apareceu fronte ó Abismo de Helmo tras unha noite de asedio, eliminando a cantos orcos ou homes se internaron nel.

A derrota de Isengarda supuxo unha gran vitoria para os Pobos Libres sobre o maior aliado de Sauron neses momentos. Tamén provocou que Mordor lle declarara a guerra aberta á toda a Terra Media. As baixas no exército de Isengarda foron practicamente totais, aínda que Rohan tamén perdeu unha cantidade considerable de poboación.

Adaptacións
-----------

No filme de Peter Jackson *The Lord of the Rings: The Two Towers*, engádese a chegada dos elfos dende Lothlórien enviados a petición de Elrond, algo que non aparece no libro e que, no mundo que describe Tolkien, sería difícil pois o camiño era longo e probablemente cheo de perigos como para chegar con tempo á batalla. Asemade, os elfos estaban decaendo na Terra Media e, con algunhas excepcións, non se interesaron polos devires desta batalla contra Sauron e Saruman.

No filme *The Lord of the Rings* de Ralph Bakshi, a batalla segue case os mesmos movementos que no libro, mais o lume de Isengarda é retratado como un enorme cometa que deixa un burato na muralla.

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Terra Media*** |
A **Asociación de Escritores de Galicia** foi unha asociación constituída en 1936 que representaba aos escritores galegos e que apenas tivo actividade.

Historia e características
--------------------------

Tras diversos chamamentos de Antón Vilar Ponte aparecidos na prensa, e logo da súa morte en febreiro de 1936 a iniciativa de Álvaro das Casas constituíuse o 29 de marzo de 1936 en Santiago de Compostela, elixíndose unha xunta directiva con Gonzalo López Abente de presidente e Álvaro das Casas de secretario xeral e establecendo a sede provisional nos locais da Editorial Nós, en total á AEG pertencían 72 escritores. A Guerra Civil española coutou as actividades que tiña en proxecto, e na práctica tan só puido organizar unha das conferencias dun ciclo previsto en Radio Vigo, concretamente a de Eugenio López Aydillo o 16 de xullo de 1936. A AEG foi o primeiro intento de crear un organismo que representase os intereses dos escritores galegos, aínda que houbo un precedente, a Asociación de Escritores Gallegos constituída en xullo de 1930 por iniciativa de Álvaro das Casas en Ourense pero que esmoreceu sen chegar a realizar actividade ningunha.

Notas
-----

1. ↑  Antón Capelán Rey, *Contra a Casa da Troia*, Santiago de Compostela, 1994, páx. 254
2. ↑  Álvaro das Casas, *Asociación de Escritores de Galicia. Una nota del secretario general*, El Pueblo Gallego, 9 de maio de 1936
3. ↑  Antón Capelán Rey, *Contra a Casa da Troia*, Santiago de Compostela, 1994, páx. 237-239

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Asociación de Escritores Gallegos
* Asociación de Escritores en Lingua Galega
**Basilio, o Louco por Cristo**, coñecido tamén coma **Basilio o Bieito** ou ***Vasily Blazhenny*** (en ruso: Василий Блаженный), nado en Elójov en decembro de 1468 e finado en Moscova en 1557, é un santo ortodoxo, venerado na Igrexa ortodoxa.

Traxectoria
-----------

Basilio é considerado coma un dos máis importantes loucos ou tolos por Cristo, figura que, xa presente na experiencia bizantina, consolidouse en Rusia, e que indica a quen, simulando loucura, viven da caridade e desprezan o propio corpo, convencidos de participar así da paixón de Xesús Cristo. Estas persoas, que camiñan descalzas e manifiestan comportamentos extravagantes, estaban dotados dun carisma que atraía o afecto e a devoción da xente.

A sonada Catedral de San Basilio en Moscova, está consagrada na súa honra.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

O Beato San Basilio Necio por Cristo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q469788
* WorldCat
* VIAF: 102931306
* BRE: 1901369
* FAST: 1946878
* LCCN: n2009072949
* NKC: js2017969457
* Orthodox Encyclopedia: 150789

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Biblos (homónimos).

Biblos, castelo dos cruzados.
**Biblos** foi unha antiga cidade fenicia situada nun outeiro chamada *Gubla* nos textos cuneiformes e *Gebal* na Biblia. Actualmente é unha cidade do Líbano denominada *Djubayl*, trinta quilómetros ao norte de Beirut.

A súa etimoloxía provén do outeiro no que estaba situada (*Gablu*, montaña en lingua hebrea) que derivou no seu nome orixinal hebreo *Gebal*, pasando de aquí á forma grega **Byblos** e de alí a palabra **Biblion** "libro", que tamén orixinará o termo *Biblia*.

Foi unha activa cidade mercantil, mercado de papiros, madeira de cedro, e cobre do Cáucaso, convertida no centro comercial do Mediterráneo oriental. Mantivo vasalaxe cos faraóns do antigo Exipto; posteriormente foi cidade tributaria de asirios e persas.

Da antiga Biblos consérvase unha muralla de comezos da Idade de Bronce, o templo *Baalat Gebal*, unha necrópole e numerosos restos da época romana e medieval.

Foi declarada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1984

Notas
-----

1. ↑  "A antiga Biblos". *www.elcorreogallego.es*. Consultado o 2020-08-13.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Nina Jidéjian, *Byblos through the ages*, Dar al-Machreq, Beyrouth, 1968
* Jean-Pierre Thiollet, *Je m'appelle Byblos*, H & D, París, 2005

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Biblos*** |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**A batalla do Holme** foi un conflito bélico que enfrontou aos exércitos do reino de Kent e os daneses de Danelaw nalgún lugar de reino de Anglia Oriental, hoxe descoñecido, pero pode tratarse de Holme, en Huntingdonshire (hoxe parte de Cambridgeshire).

Tras a morte de Alfredo o Grande en 899, o seu fillo Eduardo o Vello foi coroado como rei dos anglosaxóns de Wessex, pero o seu primo Æthelwold, fillo de Aethelred I irmán de Alfredo, reclamou o trono de Wessex. A súa iniciativa fracasou e refuxiouse no territorio dos escandinavos de Anglia Oriental, onde gobernaba o caudillo viquingo Eirík (segundo a crónica anglosaxoa, foi declarado rei de Anglia Oriental, pero é improbábel e a versión que recibe máis peso é, como moito, que recibiu un rango de jarl de Sigfrøðr e Knútr que gobernaban en diarquía Jórvik). En 901 Æthelwold preparouse para a guerra cunha frota e dirixiuse a Essex e persuadiu aos viquingos do Danelaw para atacar Mercia e o norte de Wessex. Eduardo adiantouse para devastar Anglia Oriental e os viquingos tiveron que retroceder para protexer o seu territorio, a partir de aí Eduardo apostou por non desencadear un maior derramamento de sangue e retirouse, pero o exército de Kent vía a alianza polo trono de Wessex como unha ameaza e decidiu atacar pola súa conta enfrontándose no campo de batalla.

Non se coñecen os detalles da batalla, pero percíbese que os viquingos gañaron a partida e a *crónica anglosaxoa* achega algo de luz sobre iso cando cita que os daneses de Anglia Oriental «conservaron o lugar da matanza». aínda que é indubidábel que sufriron importantes baixas, entre eles o mesmo pretendente de Wessex, Æthelwold e o rei viquingo Eric.

Notas
-----

1. ↑  "Ryan Lavelle, *Æthelwold of Wessex: King of the Pagans*". Arquivado dende o orixinal o 17 de xaneiro de 2018. Consultado o 17 de xaneiro de 2018.
2. ↑  Campbell, James (2001) *What is not known about the reign of Edward the Elder*, editorial de N. J. Higham & D. H. Hill, *Edward the Elder 899-924*, Routledge, p. 21.
3. ↑  *Anglo-Saxon England*. Clarendon Press. 1943. ISBN 0-19-821716-1.  p. 321-2
Queixo appenzeller
O **appenzeller** é un queixo suízo feito a base de leite de vaca de pasta dura cun gusto intenso, refinado e característico, especialidade dos cantóns de Appenzell Interior e Appenzell Exterior.

Elaboración
-----------

O ambiente prealpino intacto e as herbas da rexión facilitan obter este queixo, que forma parte do patrimonio do Appenzell. Prodúcese nunhas 80 queixerías esparexidas polas vilas e aldeas da rexión, e nunha pequena parte dos cantóns de Sankt Gallen e Turgovia. O queixo madurece durante un mínimo de tres meses. O seu gusto potente recíbeo ao untalo repetidas veces, de dúas a tres veces por semana, cunha moira a base de plantas denominada *sulz*, e que se mantén en segredo, só a coñecen dúas persoas por xeración que poden acceder á caixa do banco onde se garda a receita. As pezas de Appenzeller pesan entre 6,2 e 8 kg e teñen un diámetro de 30 a 33 cm que se obteñen con 80 litros de leite.

### Variedades

Un anaco de *Classic* á esquerda, e outro de *Surchoix* á dereita
* *Classic* : madurecido de 3 a 4 meses. A etiqueta é azul e vermella.
* *Surchoix* : madurecido de 4 a 6 meses cun gusto máis acentuado. A etiqueta é áurea.
* *Extra* : madurecido de 6 a 8 meses. A etiqueta é negra

Comercialización
----------------

Prodúcense menos de 10.000 toneladas por ano, concretamente no ano 2014, 8.831, exportándose en gran parte, principalmente a Alemaña. Comercialízao Appenzeller Käse baixo a denominación **Appenzeller Switzerland** .

Notas
-----

1. ↑  Appenzeller®, el queso suizo con las ‘hierbas mágicas’. Con Mucha Gula, 6 de novembro de 2013
2. ↑  Jérôme Estèbe *Histoires fromagères*, *Tribune de Genève,* 27 de novembro de 2009 , p.40
3. ↑  TSM-GM. Produción do mercado de leite Arquivado 02 de abril de 2015 en Wayback Machine. *(en francés)*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Appenzeller*** |

### Ligazóns externas

* Web oficial de Appenzeller Käse  *(en alemán)*, *(en francés)*, *(en inglés)*, *(en sueco)*, *(en finés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q620951
* GND: 4473889-4

 |
Vista xeral do círculo central en Avebury.
**Avebury** é o lugar dun círculo de pedras feito hai máis de 5.000 anos. Está no condado inglés de Wiltshire, cerca da cidade do mesmo nome. En 1986 foi declarado Patrimonio da Humanidade pola Unesco.

É dos maiores monumentos do neolítico de Europa, máis antigo que o de Stonehenge, localizado uns quilómetros ao sur.

O monumento está composto por varios círculos de pedras. O círculo exterior ten un diámetro de 335 metros e é o maior de todos os monumentos prehistóricos encontrados. En orixe estaba composto por 98 pedras; algunhas delas pesan máis de 40 toneladas. A altura das pedras vai desde os 3,6 aos 4,2 metros. As probas do carbono datáronas dos anos 2800 a 2400 a. C.

Preto do centro do monumento hai outros dous círculos de pedras, separados entre si. O círculo do norte mide 98 metros de diámetro aínda que só quedan en pé un par de pedras das que o compoñían. Unha cova realizada con tres pedras está no centro, coa súa entrada apuntando cara ao noroeste.

O círculo do sur ten 108 metros de diámetro. Está practicamente destruído e algunhas seccións están agora entre os edificios do pobo. Un monólito de 5,5 metros de alto estaba colocado no centro xunto cunha fileira de pequenas pedras que se destruíron no século XVIII.

Moitas das pedras orixinais colléronse no século XVI para empregalas de material de construción, así como tamén para facilitar o cultivo das terras.

Posible distribución orixinal das pedras.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Avebury*** |

* Sitio dedicado a Avebury, con mapas, fotos etc. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q661855
* WorldCat
* VIAF: 137244800
* BNF: 119496595
* BRE: 4939993
* GeoNames: 8739717
* LCCN: n83151872
* OSM: 8497688
* SUDOC: 112575781

 |
***Appetite for Destruction*** disco de estrea da banda de rock Guns N' Roses, editado o 21 de xullo de 1987.

"Welcome to the Jungle", "Paradise City", e "Sweet Child O' Mine" son as cancións máis recoñecidas e que caracterizan máis a miúdo a esta banda, as cales influíron a escena da música popular nos Estados Unidos, ademais de servir de inspiración a numerosos covers.

O álbum vendeu máis de 28 millóns de copias (15 millóns só nos Estados Unidos). Isto foi un ano logo de lanzado, xa que no primeiro ano vendera soamente 500.000 discos, en 1987.

A razón foi que a cadea MTV negouse a mostrar vídeos da banda, porque a cuberta orixinal do disco, baseado nunha pintura de Robert Williams, mostraba un robot violador, o cal foi considerado ofensivo pola cadea televisiva. A banda cambio entón a cuberta, e puxo a orixinal dentro do disco, mostrando agora un crucifixo cos cranios dos cinco membros da banda, algo así ao estilo das portadas dos álbums de Grateful Dead. Isto non foi suficiente para MTV, e a cadea continuou co seu bloqueo. Finalmente, David Geffen, entón presidente de Geffen Records, chamou a MTV e rogou que mostrasen o vídeo de "Welcome to the Jungle". MTV accedeu a mostralo só un domingo ás 2 da madrugada. A canción chegou a ser a canción máis solicitada en MTV en só 24 horas.

No 2001, a revista "Q" nomeou "Appetite for Destruction" como un dos *50 Álbums máis heavys de tódolos tempos*. No 2003, a cadea televisiva VH1 nomeouno como o *Álbum número 42 de tódolos tempos*.

A canción Welcome to the Jungle inspirou a obra teatral de denuncia social do mesmo nome do escritor antártico Sergio Salvatierra, en 1988.

Contido
-------

### Lista de cancións

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Appetite for Destruction* |
| **Nº** | **Título** | **Duración** |
| 01 | "Welcome to the Jungle" | 04:33
  |
| 02 | "It's So Easy" | 03:21 |
| 03 | "Nightrain" | 04:26 |
| 04 | "Out Ta Get Me" | 04:20 |
| 05 | "Mr. Brownstone" | 03:46 |
| 06 | "Paradise City" | 06:45 |
| 07 | "My Michelle" | 03:38 |
| 08 | "Think About You" | 03:49 |
| 09 | "Sweet Child O' Mine" | 05:54 |
| 10 | "You're Crazy" | 03:16 |
| 11 | "Anything Goes" | 03:25 |
| 12 | "Rocket Queen" | 06:14 |

Membros
-------

* Axl Rose: Voz principal
* Izzy Stradlin: Guitarra rítmica e coros
* Duff McKagan: Baixo e coros
* Saul "Slash" Hudson: Guitarra solista
* Steven Adler: Batería e percusión

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q270690
* AllMusic: mw0000192878
* Discogs: 9467
* MusicBrainz: ID

 |
«Avaro» redirixe aquí. Para outras páxinas con títulos homónimos, véxase lingua ávara.
A avaricia amosada por Hieronymus Bosch, detalle d'*Os sete pecados capitais e as últimas catro etapas do home*. É unha escena dun xuízo no que o xuíz, lonxe de impartir xustiza, acepta un suborno dunha das partes ou incluso das dúas partes en litixio.
A **avaricia** é a ansia de acumular e atesourar diñeiro, riquezas e máis obxectos mesmo privándose do máis necesario.

Está catalogada coma un pecado pola maioría das relixións e o termo te sempre connotacións negativas.

Dante considerábao o quinto pecado en importancia. Relaciónao con verbas coma: **cobiza**, **arela**, **degoiro** ou **devezo**. É o vicio por excelencia do capitalismo segundo os seus detractores, xa que é o que sustenta as arelas de consumo que permite que aguante o sistema. Por iso a publicidade tende a incitar a avaricia e adquirir moito máis do que é necesario.

O budismo di que a avaricia xorde da ligazón errónea entre riqueza e ledicia e por iso propugna eliminar o vínculo co mundo material, falso e fonte de tristura.

O avaro coma personaxe
----------------------

O avaro converteuse nun personaxe literario arquetípico (inicialmente eran sempre xudeus, polo antisemitismo reinante): unha persoa que vive miserabelmente malia ter diñeiro porque non o quere gastar e que sempre desconfía dos outros, potenciais ladróns ou desprendidos, feito que provoca que remate tendo mal carácter ou até actúe coma antagonista. A figura foi exportada ao cinema.

Os avaros de ficción adoitan ter un rol cómico (o seu amor ao diñeiro fainos vivir situacións ridículas) ou ben moral, xa que rematan recibindo un castigo.

Algúns avaros sonados son:

* Harpagon, de l'obra *O avaro* de Molière, probabelmente a orixe do nome do arquetipo.
* Montgomery Burns, de *The Simpson*.
* Ebenezer Scrooge, de *Un conto de Nadal* de (Dickens).
* Scrooge McDuck, personaxe da Disney que parodia o anterior (o nome en castelán é *Tío Gilito*)
* Shylock, d'*O mercador de Venecia* (*The Merchant of Venice*) de Shakespeare, a encarnación típica do xudeu avaro.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *avaricia*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Avaricia*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q193543
* BNCF: 49513
* BNF: 119808252
* GEC: 0082334
* GND: 4156377-3
* JSTOR: greed
* LCCN: sh85010500

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0424429

 |
Rembrandt: *A burra de Balaam*, 1626.
**Balaam** (**בִּלְעָם** en hebreo) é un profeta xentil da Biblia. A súa historia cóntase no libro dos Números.

Balac, rei de Moab, alarmado polas conquistas israelís, enviou a Balaam, fillo de Beor, para maldicir aos israelís que se aproximaban ao seu territorio. Deus apareceulle a Balaam en soños e prohibiulle ir onda eles. Logo dunha segunda visita dos emisarios de Balac, Deus permitiulle ir con eles. Pero cando marchaba montado nunha burra, Deus alporizouse e envioulle ao Anxo do Señor para lle impedir avanzar, a burra retrocedeu tres veces e diante o fustigamento de Balaaam, Deus abriulle a boca a burra para lle advertir ao seu dono da presenza do anxo coa espada.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q574641
* WorldCat
* VIAF: 123915857
* DeutscheBio: 11866316X
* EBID: ID
* FAST: 104970
* GEC: 0006871
* GND: 11866316X
* IMDb: ch0164160
* LCCN: n82220567
* NLA: 53004671
* Orthodox Encyclopedia: 153883
* Treccani: balaam

 |
*Ave Caesar Morituri te Salutant* de Jean-Léon Gérôme.
***Ave, Caesar, morituri te salutant*** (en galego, "Emperador, os que imos morrer desexámosche saúde") é unha expresión latina que aparece na obra de Suetonio, *De vita Caesarum liber V*, (Divo Claudio, XXI, 6).

Contexto histórico
------------------

O emperador romano Claudio tiña unha grande afección aos xogos do anfiteatro e a todas as súas manifestacións, tanto aos que enfrontaban persoas entre si, como os xogos de gladiadores, ademais doutros como cacerías e naumaquias.

Fontes
------

A única cita escrita contemporánea é a que recolle Suetonio en *De vita Caesarum liber V*:

> 
> 
> "Antes de desecar o lago Fucino patrocinou no mesmo lago unha naumaquia. Os loitadores berraron: "Emperador, os que imos morrer, desexámosche saúde". Claudio respondeulles: "Eu deséxovola a vós". Ningún quixo loitar despois de que ouvisen o que lles dixera e que interpretaron como que lles perdoaba a vida. Claudio dubidou durante bastante tempo se matalos a todos por medio do lume ou coa espada. Por fin, púxose en pé dun salto e indo de aquí para alá por arredor do lago cuns pasos vacilantes e ridículos, por medio de ameazas unhas veces e de súplicas outras, conseguiu que os loitadores contendesen".
> 
> 

Na expresión *Ave, Caesar, morituri te salutant*, a palabra *Ave* quere dicir "o saúdo", "a benvida", desexando saúde á persoa á que se dirixe. O mesmo que o verbo *salutant*, que ten a mesma raíz que a palabra "saúde", e ten que ver con "salvación". Para entender o episodio que narra Suetonio na biografía do emperador Claudio hai que ter en conta esta etimoloxía: o que lle din os loitadores é que desexan que o Emperador Claudio teña saúde. Como Claudio lles responde que tamén lla desexa a eles póñense contentos porque entenden que está a indultalos, xa que as loitas que se facían tanto nos anfiteatros como nas naumaquias eran a morte.

Notas
-----

1. ↑  Bibliotheca Augustana *(en latín)*.
2. ↑  Nesta locución, *Caesar* ("César") refírese ao título dos emperadores romanos e polo tanto trátase do emperador Caudio.
O proxecto e a construción das estradas está suxeito a avaliación de impacto ambiental.
A **avaliación de impacto ambiental** (AIA) é un proceso técnico e administrativo que se aplica ós proxectos con impactos ambientais significativos. Permite identificar e avaliar, antes da aprobación dun proxecto, o impacto ambiental que pode derivar a partir da implantación de infraestruturas ou instalacións previstas e/ou do seu funcionamento posterior. En consecuencia, o obxectivo da AIA é garantir que as decisións dos órganos competentes para a aprobación destes tipos de proxectos tomen en consideración as súas repercusións medioambientais potenciais. A consulta co público é un elemento chave dos procedementos de avaliación ambiental e, en particular, da AIA.

Esta técnica presenta, polo tanto, a variable ambiental na toma de decisións en proxectos cun grande impacto sobre o medio ambiente e demostrou ser o xeito máis eficaz para evitar agresións á natureza. Ofrece máis fiabilidade e confianza tendo en conta as decisións que se teñen que adoptar, xa que permite elixir, entre as diferentes alternativas posibles, a que mellor respecte o interese xeral dende a perspectiva global e integrada, e tendo en conta todos os efectos derivados da actividade prevista.

Notas
-----

1. ↑  MacKinnon, A. J. Duinker, P. N. Walker, T. R. (2018). The Application of Science in Environmental Impact Assessment. Routledge.
2. ↑  Eccleston, Charles H. (2011). Environmental Impact Assessment: A Guide to Best Professional Practices. Chapter 5. ISBN 978-1439828731
3. ↑  «Generalitat de Catalunya.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Avaliación de impacto ambiental***  |

### Ligazóns externas

* Generalitat de Cataluña. Departamento de Territorio e Sostibilidade. Empresa e Avaliación Ambiental
* Ministerio de Agricultura, Alimentación y Medio Ambiente. Arquivado 24 de setembro de 2016 en Wayback Machine. Calidad y evaluación ambiental Arquivado 24 de setembro de 2016 en Wayback Machine.
* Asociación internacional para a Avaliación de Impacto (IAIA)
* Asociación Española de Evaluación de Impacto Ambiental

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q320389
* BNCF: 48233
* BNF: 119522587
* EBID: ID
* GND: 4125275-5
* JSTOR: environmental-impact-assessment
* LCCN: sh85044178
* MAG: 164749845
* NDL: 00564906

 |