**As Nogais** é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca dos Ancares linda con Pedrafita do Cebreiro, Cervantes, Becerreá e Triacastela. Segundo o IGE en 2015 tiña 1.191 habitantes (1.441 no 2006, 1.477 no 2005, 1.501 no 2004, 1.520 no 2003). O xentilicio é nogalego.

Xeografía
---------

O concello esténdese pola vertente meridional da serra dos Ancares e o val que forma o curso alto do río Navia. Limita ao noroeste con Becerreá, ao noroeste con Cervantes, ao sur con Pedrafita do Cebreiro e ao oeste con Triacastela. É un territorio extenso (112,4 km²), cunha densidade de poboación moi reducida, inferior aos 15 hab./km². Atravésao a N-VI e a A-6 (km 444).

As alturas máximas atópanse na serra dos Ancares, en serras pequenas como Travesa, Pintinidoira e Chan de Pereira (entre os 1.000 e os 2.000 m) e nos contrafortes das Serras do Piornal e Rañadoiro, para o sur e o suroeste, que superan os 1.300, chegando aos 1.387 m no Pico do Corvo. O fondo do val do Navia transcorre entre os 500 e os 800 m.

O Navia, que nace en Pedrafita do Cebreiro, atravesa As Nogais de sueste a noroeste e recolle a auga de, entre outros, o río de Valdeparada e o regato de Boullón.

Os invernos son fríos e os veráns frescos, cunha temperatura media anual é de 9 °C e unha oscilación térmica de 13 °C.

### Poboación

| Censo total | 1.191 (2015) |
| --- | --- |
| Menores de 15 anos | 80 (6.72 %) |
| Entre 15 e 64 anos | 649 (54.49 %) |
| Maiores de 65 anos | 462 (38.79 %) |

Historia
--------

Autovía A-6 ao seu paso por Noceda.
Houbo asentamentos castrexos como os do castro de Vilabol, Vilaesteva e Quintá. Sitúase aquí, posibelmente, a mansión romana de Ponte Naviae, da calzada de Braga a Astorga. No camiño real que levaba a Castela, a parte máis dura da subida a Pedrafita comezaba aquí. Esta entrada a Galiza era defendida pola torre de Doncos e os castelos de Doiras e Valcarce. No século XIV, Doncos era propiedade do adiantado maior de Galicia, García Rodríguez de Valcarce; no XV pertenceu ao conde de Ayala e a condesa de Monterrei, pero en 1603, cando era propiedade de Fernando de Toledo, figura xa como torre abandonada.

O beneficio eclesiástico correspondía á casa e señorío de Torés, tenencia do marquesado de Camarasa. Parece que no lugar de Santo André houbo un eremitorio, convertido en mosteiro e pronto desaparecido.

Durante a Guerra da Independencia Española, as tropas francesas incendiaron Doncos e outros lugares. En 1835, a veciñanza formou unha partida de voluntarios para perseguir os carlistas.

Até 1916 recibía simplemente o nome oficial de **Nogales**, pero nese ano pasou a ser chamado **Los Nogales** para distinguilo doutros concellos de España (*Nogales* de Badaxoz).

Da parroquia de Doncos foron naturais **Balbino Santín Aira**, de Sebrás e asasinado no campo de concentración nazi de **Mauthausen** o 10 de decembro de 1941 e Lisardo Freijo, nado en Doncos, e coñecido como **Tenente Freixo** ou **Teniente Freijo**, militar republicano primeiro, guerrilleiro antifranquista despois e morto o 26 de xuño de 1946 nun enfrontamento coa Garda Civil.

Economía
--------

A poboación decae rapidamente. O hábitat é concentrado, arredor dos cursos de auga e da estrada e con algúns núcleos dispersos. Máis da metade dedícase ao sector primario en explotacións familiares reducidas. Destaca a gandaría (vacas). Os cultivos máis importantes son os cereais (centeo, trigo e millo), patacas e hortalizas. Nos últimos anos tamén se repoboou moito o monte.

Non hai industria e o sector terciario dedícase á atención dos viaxeiros.

Galería de imaxes
-----------------

*Artigo principal**:* Galería de imaxes das Nogais.
* Torre de Doncos.Torre de Doncos.
* Casa en Doncos.Casa en Doncos.
* Igrexa de San Pedro de Quintá.Igrexa de San Pedro de Quintá.
* Placa altimétrica na casa do concello.Placa altimétrica na casa do concello.

Lugares das Nogais
------------------

Para unha lista completa de todos os lugares do concello das Nogais vexa: Lugares das Nogais.

Parroquias
----------

| Galicia | Provincia de Lugo | Parroquias das Nogais |  |
| --- | --- |
| A Alence (Santa Lucía) | Doncos (Santiago) | Noceda (San Xoán) | As Nogais (Santa María Madanela) | Nullán (San Cosmede) | Quintá (San Pedro) | Santo André (Santo André) | Torés (San Xoán) | Vilaicente (San Xoán) |

Notas
-----

1. ↑  Costas González, Xosé-Henrique (2016). *Os xentilicios de Galicia e dos outros territorios de lingua galega* (PDF). Vigo: Universidade de Vigo. p. 53. ISBN 978-84-8158-706-7.
2. ↑  Méndez Fernández, Luz (2016). Real Academia Galega, ed. "Galicia no Decreto de 1916". *Boletín da Real Academia Galega* (377): 365–383. ISSN 1576-8767.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***As Nogais Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* López Pombo, Luis (1993). *Concellos de As Nogais, Pedrafita do Cebreiro y Triacastela. Un recorrido por sus parroquias* (en castelán). Deputación de Lugo.

### Outros artigos

* Queixo do Cebreiro

| * v
* c
* e
Concellos da comarca dos Ancares |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
BecerreáBecerreá
 | 
As NogaisAs Nogais
 | 
BarallaBaralla
 | 
CervantesCervantes
 | 
Navia de SuarnaNavia de Suarna
 | 
Pedrafita do CebreiroPedrafita do Cebreiro
 |

 | Comarca dos Ancares |

| * v
* c
* e
Galicia Galicia  ·  Concellos da provincia de Lugo |
| --- |
| 
* Abadín
* Alfoz
* Antas de Ulla
* Baleira
* Baralla
* Barreiros
* Becerreá
* Begonte
* Bóveda
* Burela
* Carballedo
* Castro de Rei
* Castroverde
* Cervantes
* Cervo
* Chantada
* O Corgo
* Cospeito
* Folgoso do Courel
* A Fonsagrada
* Foz
* Friol
* Guitiriz
* Guntín
* O Incio
* Láncara
* Lourenzá
* Lugo
* Meira
* Mondoñedo
* Monforte de Lemos
* Monterroso
* Muras
* Navia de Suarna
* Negueira de Muñiz
* As Nogais
* Ourol
* Outeiro de Rei
* Palas de Rei
* Pantón
* Paradela
* O Páramo
* A Pastoriza
* Pedrafita do Cebreiro
* A Pobra do Brollón
* Pol
* A Pontenova
* Portomarín
* Quiroga
* Rábade
* Ribadeo
* Ribas de Sil
* Ribeira de Piquín
* Riotorto
* Samos
* Sarria
* O Saviñao
* Sober
* Taboada
* Trabada
* Triacastela
* O Valadouro
* O Vicedo
* Vilalba
* Viveiro
* Xermade
* Xove

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1605418
* WorldCat
* VIAF: 316733378
* código INE: 27037
* GEC: 0265322
* GeoNames: 6359197
* OSM: 344821

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre concellos de Galicia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---