**Zenón de Somodevilla y Bengoechea**, nado en Hervías (A Rioxa), probablemente o 20 de abril (día de san Zenón) de 1702 e finado en Medina del Campo o 2 de decembro de 1781, máis coñecido co nome de **marqués de la Ensenada**, foi un político e ilustrado castelán.

Foi Conselleiro de Estado, sucesivamente, nos reinados de Filipe V, Fernando VI e Carlos III. Tamén ostentou moitos outros cargos como secretario de Facenda, de Guerra e Mariña e de Indias. Igualmente, foi nomeado sucesivamente superintendente xeral de Rendas, lugartenente xeral do Almirantazgo, secretario de Estado, notario dos reinos de España e Cabaleiro do Vélaro de Ouro e da Orde de Malta.

Foi o encargado de executar a denominada Gran Redada.

Traxectoria
-----------

Foi o primeiro artífice dun programa de despotismo ilustrado e o paradigma dos políticos que ían dirixir España polos seus méritos e non polos seus títulos. De orixe humilde, fillo dun fidalgo pobre rioxano, chegaría ser ministro de Facenda, Guerra e Indias co rei Fernando VI. Político fundamental na historia do século XVIII, serviu a tres reis: Filipe V, Fernando VI e Carlos III.

Hai que destacar del a reforma que tentou levar adiante sobre o sistema fiscal imperante, a magna pescuda catastral coñecida polo nome de Catastro de Ensenada, de maneira que os diferentes tributos que percibía o Estado se unificaran nun único imposto, proxecto saldado cun gran fracaso. A maior obra de Ensenada foi a a súa espectacular reorganización dos estaleiros e a construción de potentes buques de guerra. Tamén como político ilustrado destacou no impulso das obras públicas, como a construción de canais —coma o de Castela— e a mellora de camiños (como o de Madrid ó Guadarrama e de Burgos a Santander).

### A Gran Redada

*Artigo principal**:* Gran Redada.
En 1749 executou, xunto co bispo de Oviedo Gaspar José Vázquez Tablada, un plano denominado Gran Redada que pretendía o exterminio biolóxico do pobo xitano en España e que, naquela altura, foi tamén coñecido como Prisión Xeral de ciganos. Tralo arresto, e decretado que debían de permanecer cativos até a morte, os ciganos foran separados en dous grupos: os nenos maiores de sete anos e os homes foron escravizados nos arsenais da Mariña española, como foi o caso do arsenal da Graña en Ferrol, e as mulleres e os meniños menores de sete anos foron escravizadas en fábricas ou ingresadas na cadea. A separación das familias tiña o obxectivo de evitar novos nacementos. Esta práctica xenocida durou até o ano 1765, mais sempre contando coa forte resistencia das mulleres e mais dos homes, como foi no caso das revoltas e fuxidas na Casa de Misericordia en Zaragoza. Calcúlase que entre 9 000 e 12 000 ciganos sofreron persecución, cadea ou escravitude neste período.

Recoñecemento
-------------

En Ferrol hai dúas estatuas adicadas á súa figura. Unha, nos xardíns de San Francisco, feita por César Lombera. Outra, un busto, no parque Raíña Sofía.

Notas
-----

1. ↑  Gómez Urdáñez, José Luis. "Zenón de Somodevilla y Bengoechea". *Diccionario biográfico* (en castelán). Consultado o 14-8-2019.
2. ↑  Martínez Martínez, Manuel (2014). *Los gitanos y las gitanas de España a mediados del siglo XVIII : el fracaso de un proyecto de "exterminio" (1748-1765)*. Almería: Universidad de Almería. p. 23. ISBN 9788416027316. OCLC 884722358.
3. ↑  Martínez Martínez, Manuel (2014). *Los gitanos y las gitanas de España a mediados del siglo XVIII : el fracaso de un proyecto de "exterminio" (1748-1765)*. Almería: Universidad de Almería. p. 60. ISBN 9788416027316. OCLC 884722358.
4. ↑  Márquez García, María Jesús (2015-10-22). "Los gitanos y gitanas de España a mediados del siglo XVIII. El fracaso de un proyecto de "exterminio" (1748-1765)". *Social and Education History* **4** (3): 312. ISSN 2014-3567. doi:10.17583/hse.2015.1737.
5. ↑  nicolasjimenezgonzalez (2017-07-25). "Para conocer la Gran Redada" (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 13 de agosto de 2019. Consultado o 2019-08-13.  Arquivado 13 de agosto de 2019 en Wayback Machine.
6. ↑  P, Redacción. "Ferrol homenajea al Marqués de la Ensenada con una estatua en los jardines de San Francisco". *Galicia Ártabra Digital* (en castelán). Consultado o 2019-08-13.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Zenón de Somodevilla y Bengoechea Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Gómez Urdáñez, José Luis (1995). *El proyecto reformista de Ensenada*. Col. Hispania Nº 3 (en castelán). Lleida: Ed. Milenio. ISBN 978-84-921502-5-0.

### Outros artigos

* Filipe V
* Fernando VI
* Carlos III

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q191321
* WorldCat
* VIAF: 66558582
* Auñamendi: 109350
* BNE: XX935466
* BNF: 12435906h
* CANTIC: a11209884
* CERL: cnp00559685
* DBE: zenon-de-somodevilla-y-bengoechea
* DeutscheBio: 120123800
* E-Enlightment: somodzenon029021
* EBID: ID
* FAST: 115476
* GEC: 0063573
* GND: 120123800
* ISNI: 0000000120963144
* LCCN: n83141993
* NKC: jo20181016201
* OL: OL6987939A
* PARES: 24757
* SNAC: w6932459
* SUDOC: 028009037

 |