O **Ducado de Friúl** foi un dos grandes ducados da Lombardía. Serviu de 'parachoques' entre Italia e os pobos eslavos, a pesar de que, a miúdo, xunto cos ducados de Spoleto, Benevento e Trento, Friúl intentaba establecer a súa independencia da autoridade real.

A provincia de Friúl foi a primeira de Italia que conquistaron os longobardos guiados por Alboíno o ano 568. Alboíno deixou o goberno da rexión en mans do seu sobriño, Xisulfo I de Friúl, ao cal se lle permitir escoller as familias nobres coas que se quería establecer. O lugar orixinal situouse entre os Alpes Cárnicos polo norte e os Alpes Xulianos polo leste, onde o acceso era bastante difícil. Estaba rodeado polo Exarcado de Rávena polo sur, onde non tivo acceso ao mar ata máis adiante, e por unha chaira que conducía a Panonia, un punto de acceso perfecto para os invasores como os croatas, os ávaros, e posteriormente os húngaros. A beira oeste do territorio estivo sen definir ata que posteriores conquistas estableceron o Ducado de Ceneda, situado alén do río Tagliamento. Orixinalmente a capital da provincia foi Aquileia, pero a capital longobarda de Friúl foi *Forum Iulii*, actualmente Friúl.

O ano 615 conquistouse Concordia (situada na actual Suíza) e o 642 Opitergium (actual Oderzo). De dita forma os duques estenderon a súa autoridade cara ao sur en contra do Exarcado de Rávena. O ano 663, a capital foi conquistada polos ávaros por un breve período de tempo, xa que Grimoaldo I de Benevento non tardou en recuperala. Despois do asedio de Pavia o ano 774, Carlomagno permitiu a Hrodgaud de Friúl conservar o ducado, o cal continuou baixo o poder dos francos ata o ano 828, momento en que se dividiu en condados e desapareceu. Posteriormente volvéronse reunir baixo a Marca de Friúl o ano 846.

Lista de duques e marqueses de Friúl
------------------------------------

Os **duques e marqueses de Friúl** foron os gobernantes do Ducado e a Marca de Friúl durante a Idade Media.

Duques longobardos
------------------

* 568/c.584-590: Xisulfo I de Friúl.
* 590-610: Xisulfo II de Friúl.
* 610-617: Tasón de Friúl.
* 610-617: Caccón de Friúl.
* 617-651: Grasulfo II de Friúl.
* 651-663: Agón de Friúl.
* 663-666: Lopo de Friúl.
* 666: Arnefrido de Friúl.
* 666-678: Vechtari de Friúl.
* 678-???: Landari de Friúl.
* ???-694: Rodoaldo de Friúl.
* 694: Ansfrido de Friúl.
* 694-705: Adón de Friúl.
* 705: Ferdulfo de Friúl.
* 705-706: Córvulo de Friúl.
* 706-739: Pemón de Friúl.
* 739-744: Ratchis, tamén Rei dos longobardos.
* 744-749: Aistulfo, tamén Rei dos longobardos.
* 749-751: Anselmo de Friúl.
* 751-774: Pedro de Friúl.
* 774-776: Hrodgaud de Friúl.

Nomeamentos carolinxios
-----------------------

### Duque

* 776-787: Marcario de Friúl.
* 789-799: Eric de Friúl.
* 799-808: Hunfrido de Friúl.
* 808-817: Aión de Friúl.
* 817-819: Cadaloh de Friúl.
* 819-823: Baldrico de Friúl.

### Marqueses

* 846-863: Eberardo tamén Duque de Friúl.
* 863-874: Unroch (III).
* 874-888: Berengario, tamén Emperador.
* 891-896: Walfredo.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Paulo Diácono. *Historia Langobardorum*. Tradución ao inglés.
* Hodgkin, Thomas. *Italy and her Invaders*. Clarendon Press: 1895.

| * v
* c
* e
Ducados do Reino longobardo |
| --- |
| Langobardia Maior | 
Ducado de Friúl • 
Ducado de Ceneda • 
Ducado de Treviso • 
Ducado de Vicenza • 
Ducado de Verona • 
Ducado de Trento • 
Ducado de Parma • 
Ducado de Piacenza • 
Ducado de Reggio • 
Ducado de Brescia • 
Ducado de Bérgamo • 
Ducado de San Giulio • 
Ducado de Turín • 
Ducado de Asti • 
Ducado de Pavia • 
Ducado de Tuscia
 |
| Langobardia Minor | 
Ducado de Spoleto • 
Ducado de Benevento
 |