A **anatasa** —tamén coñecida como octaedrita— é unha das cinco formas minerais do óxido de titanio (IV) ou dióxido de titanio (**TiO2**).
A verba anatasa procede do grego ἀνάτασις *anátasis* ("extensión"), en alusión á lonxitude das caras piramidais, máis longas en relación ás súas bases que as doutros minerais tetragonais.

Propiedades físicas e químicas
------------------------------

A anatasa pode ter cores moi variados, dende a marrón marelada até a anil e negra. A súa raia é clara, de cor branca ou branca-marelada.
Como principais impurezas pode conter ferro, estaño, vanadio e niobio.

É insoluble en ácidos, polo que se pode limpar con ácidos diluídos.
É infusible e cando se quenta por encima de 915 °C, a anatasa transfórmase en rútilo —outra forma mineral de TiO2—, o que deriva nun aumento da súa densidade até 4,1 g/cm3.

Propiedades cristalográficas
----------------------------

Estrutura cristalina da anatasa.
Ao igual que o rútilo, a anatasa cristaliza no sistema tetragonal.
Aínda que o grao de simetría sexa o mesmo para ambas especies, non hai ningunha relación entre os ángulos interfaciais dos dous minerais, excepto na zona do prisma.
A pirámide habitual da anatasa, paralela ás caras que teñen exfoliación perfecta, presenta un ángulo sobre o bordo polar de 82°9', moito maior que o correspondente ángulo do rútilo (56°52 ½'). O carácter alongado da pirámide foi o que inspirou ao mineraloxista René Just Haüyle para outorgarlle o nome de anatasa —"extensión" en grego— a este mineral en 1801.
Ademais, existen importantes diferenzas físicas entre ambas especies minerais; a anatasa non é tan dura e é menos densa que o rútilo, e o seu brillo é máis adamantino.

Cristais de anatasa de Minas Gerais (Brasil).
A anatasa presenta dous tipos de hábitos cristalinos. O máis común consiste en dobres pirámides agudas simples de cor anil e brillo aceirado.
O segundo tipo caracterízase pola existencia de numerosas caras piramidais, adoitando ser máis planas e ás veces prismáticas. Neste caso a coloración vai desde a marelo mel até a marrón. Ditos cristais teñen un aspecto moi similar aos de xenotima e, de feito, durante moito tempo considerouse que pertencían a esta especie.
Esta clase de cristais abundan en Bourg-d'Oisans (Rhône-Alpes, Francia), depósito tipo da anatasa, onde se atopan asociados a cristais de rochas, feldespato e axinita en físgoas de granitos e micas-xistos.

Depósitos
---------

Polo xeral a anatasa é un mineral secundario, proveniente doutros minerais portadores de titanio.
Pódese encontrar en filóns alpinos, en rochas ígneas e metamórficas, así como en pegmatitas.
Tamén é un mineral detrítico común.

Entre os principais depósitos cabe destacar os existentes nos Alpes, no val de Binn (Suíza) e en Rauris (Austria).
Tamén hai diversos depósitos no estado de Minas Gerais (Brasil).

Aplicacións
-----------

No laboratorio pódense preparar cristais de anatasa mediante procesos sol-xel.
Como exemplos, cabe citar a hidrólise controlada de tetracloruro de titanio (TiCl4) ou de alcóxidos de titanio.
Estas anatasas sintéticas son de interese considerable para a fotocatálise e para celas solares Graetzel dentro da enerxía fotovoltaica.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de minerais

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Anatasa*** |

* Anatase (Mindat.org)
* Anatase Mineral Data (Webmineral)
* Handbook of Mineralogy Arquivado 01 de agosto de 2012 en Wayback Machine.

| * v
* c
* e
Minerais do Titanio |
| --- |
| Minerais Óxidos | 

|  |  |
| --- | --- |
| Simples | 
* Anatasa
* Brookita
* Rútilo

 |
| Mixtos | 
* Euxenita
* Ilmenita

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q413357
* BRE: 1820759
* EBID: ID
* GEC: 0127262
* JSTOR: anatase
* MAG: 2777402863
* Mindat: 213

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 1317-70-0
* DTXSID: DTXSID9050432
* ECHA: 100.013.892

 |