**Manuel García Barros** ("**Ken Keirades**"), nado no lugar de Ulla (Berres, A Estrada) o 16 de novembro de 1876 e finado en Callobre (A Estrada) o 11 de abril de 1972, foi un mestre, escritor e xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Nado nunha familia labrega, Manuel García Barros comezou sendo pastor e torneiro e estudou por libre a carreira de maxisterio na Escola Normal de Santiago de Compostela, que rematou en 1905, para ocupar a praza de mestre de primeiro ensino na parroquia de Rubín (A Estrada). No ano 1906 casou para Callobre con Carme Insua, onde viviu o resto da súa vida.

Xa en 1903, cando estaba a realizar o servizo militar en Vigo, comezou a colaborar en revistas e a tomar contacto cos movementos culturais de Vigo, moi especialmente co teatro. No ano 1907, e por mor do seu labor como director do xornal *El Estradense*, pasou por primeira vez pola cadea, feito que se volveu repetir no ano seguinte, acusado de calumnias.

En 1916 a sociedade de instrución "Unión de Rubín" concédelle unha distinción con motivo do "triunfo alcanzado por la escuela de su dirección [Rubín], en el Certamen Escolar celebrado en Lagartones"

Nos primeiros anos do século foi nomeado vicepresidente da Federación Sindical Agrícola do concello da Estrada. Os seus contactos e simpatía cos movementos agrarios de comezos de século son moi salientábeis, así como cos membros das Irmandades da Fala e posteriormente co Grupo Nós, moi especialmente co seu grande amigo e soporte cultural Ramón Otero Pedrayo. Xa a partir do 1920 pasou a ser un persoeiro recoñecido nas letras galegas e no galeguismo, canto máis ao ser un dos "alma máter" do xornal *El Emigrado* (1920)*,* que foi o xornal de maior duración da Estrada ata hoxe, e no cal colaborou con todo tipo de traballos. Neste último xornal escribía unha sección chamada *Rexoubas* na cal, usando o pseudónimo *Ken Keirades*, promoveu unha afamada campaña contra o caciquismo. En 1925 participa na viaxe ao Pico Sagro con Castelao.

No ano 1927 aprobou as oposicións de Mestre Nacional, co seu primeiro destino en Pepín (Castrelo do Val). O golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 provoca que sexa detido e levado ao *cuartelillo* de Tabeirós, onde estivo a piques de ser paseado polos falanxistas. Foi suspendido de emprego e soldo por orde do gobernador civil, cando xa fora trasladado a unha parroquia da beira (San Pedro de Ancorados). O 20 de maio de 1940 publícase a orde para separar definitivamente a Manuel García Barros do servizo como mestre nacional. Este emprego non lle foi xamais restituído. Na súa casa de Callobre agocháronse Ramiro Alfonso Castro Dono e José María Sánchez Brea.

No ano 1955 foi levado de novo ao cárcere, xunto con Francisco Fernández del Riego e Domingo Lemos Suárez, no seu caso simplemente por lle atoparen unhas revistas (*Bohemias*) que lle mandaran dende Cuba: "diversas revistas de carácter comunista editadas en Buenos Aires por los rojos en el exilio"

No ano 1957 foi nomeado membro correspondente da Real Academia Galega.

### Traxectoria literaria

Os seus primeiros escritos xa saíran da súa pluma a finais do século XIX, sendo nestes comezos case en exclusiva poemas, que apareceron publicados por separado nos máis variados medios.

O seu primeiro artigo coñecido publicouse en *Luz y Sombra* de Vigo no ano 1898. A partir de aquí é destacable o seu labor xornalístico, especialmente no semanario *El Estradense*, unha publicación agrícola-social que se comezou a publicar no 1906 e na cal participou con artigos, relatos curtos etc. e da cal foi director. O periódico deixou de se publicar en 1909. Tamén publicou colaboracións poéticas e literarias en *Eco de La Estrada*. O 15 de setembro de 1916 recibe un accésit nun premio literario en Pontevedra e a súa foto sae en *Vida Gallega.*

*Contiños da terra*, de García Barros, é o v. 21 da Biblioteca Galega 120.
No ano 1920 creouse o xornal *El Emigrado*, publicación financiada polos *Hijos del Ayuntamiento de La Estrada* de Cuba. Neste xornal comezou a publicar periodicamente os seus "Contiños da terra" e comezou a ser recoñecido e respectado no eido cultural galego e no movemento galeguista. No ano 1924, o seu conto *O fútbol en Malpocados* foi premiado nos xogos florais de Santiago. No Nadal de 1926 púxose en escena a súa pequena peza teatral *Carta da Habana* (publicada na *Revista Céltiga*, Edicións Fervenza, 2002) no Salón Novedades da Estrada en solidariedade con Cuba, arrasada por un trebón o 20 de outubro dese ano. No 1929, o seu longo traballo *Falemos na nosa fala* gañou o Certame Literario de Exaltación da Muller Galega (Pontevedra). Posteriormente recolleu os contos e relatos breves que fora sacando en *El Emigrado*, e publicounos so o título *Contiños da terra* (Nós, 1930). 

En 1933 comeza a súa sección "Aguilloadas" no xornal *EI País* de Pontevedra. En 1939 redacta e difunde clandestinamente *Divagaciones sobre lo discutible e indiscutible*. En 1942 remata de escribir *Aventuras de Alberte Quiñoi*. En 1943 escribe *Para el buzón del padre P.* En 1952 presenta *Fiúnchos* ao concurso literario do Centro Galego. *Contos de Fiúnchos* están incluídos en *Enredos*. En 1958 *O Gaiteiro de Lugo* edita varias poesías súas.

Desde entón non chegou a ver publicadas máis obras, malia pasar toda a vida escribindo. No ano do seu pasamento, meses despois, saíu á rúa *Aventuras de Alberte Quiñoi*, a pesar de que xa fora finalista nun concurso literario convocado polo Centro Gallego de Buenos Aires no 1949.

Toda a súa obra está escrita en galego, excepto un artigo: *Divagaciones sobre lo discutible y lo indiscutible*, no cal se manifestaba contra a guerra e o fanatismo relixioso. Vén recollido no *Pensamento  galeguista da posguerra. Antoloxía*. publicado pol'A Nosa Terra en 1997.

Obra
----

* *Contiños da terra* (1930). Nós. 1952: Ed. Centro Cultural del Partido de la Estrada. Buenos Aires, Hnos. Caporaletti. 1999: Biblioteca das Letras Galegas, Edicións Xerais de Galicia. 2002: Biblioteca Galega 120, *La Voz de Galicia.*
	+ (2021). Vigo Galaxia. 304 páxs. ISBN 978-84-9151-622-4. Edición de Carlos Loureiro Rodríguez e Xesús Domínguez Dono.
* *Aventuras de Alberte Quiñoi* (1972). Ed.Castrelos. Col Pombal. Vigo; 2ª Ed. 1976. 1990: Vía Láctea. 2020: Galaxia, 476 páxs.
* *Enredos* (2000). Editorial Galaxia. 160 páxs. ISBN 978-84-8288-407-3. Textos breves en prosa.
* *Dos meus recordos* (2001). Galaxia. 196 páxs. ISBN 978-84-8288-468-4. Miscelánea que conta con humor e amenidade moitos dos casos e cousas que deixaron pegada na memoria do autor. Nova edición de 206 páxs. ISBN 978-84-9151-956-0, 2023.
* *A pluma insubmisa. Ensaios inéditos* (2019). Galaxia. 204 páxs. ISBN 978-84-9151-343-8. Tres ensaios inéditos escritos entre 1939 e 1945 e asinados como Fulgencio Tizón. Editado por Carlos Loureiro e Xesús Domínguez.
* *Estampas desde o val. Artigos xornalísticos 1901-1963* (2020). Galaxia. 204 páxs. ISBN 978-84-9151-454-1.
* *Sonoridade das auras. Poesía reunida* (2022). Edición de Carlos Loureiro Rodríguez e Xesús Domínguez Dono. Vigo: Galaxia. 218 páxs. ISBN 978-84-9151-847-1.

Recoñecementos
--------------

Escultura na súa homenaxe na Estrada.
* O concello da Estrada adicou o ano 1997 á lembranza da súa memoria.
* Un instituto de educación secundaria do concello leva o seu nome, o IES García Barros da Estrada.
* Desde 1989 o concello da Estrada promove o Premio García Barros.
* En 2012 celebrouse unha homenaxe poética diante da súa estatua en Berres polos 40 anos do seu pasamento.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  "CENTRO CULTURAL DEL PARTIDO DE LA ESTRADA". *centroculturaldelpartidodelaestrada.blogspot.com* (en castelán). Consultado o 2020-07-14.
2. ↑  "Manuel García Barros". *Editorial Galaxia*. Arquivado dende o orixinal o 16 de xullo de 2020. Consultado o 2020-07-16.
3. ↑  "autor/a A. Editorial Xerais". *www.xerais.gal*. Consultado o 2020-07-16.
4. ↑  Blanco Valdés, Juan L. "Dos papeis de ManuelGarcía Barros. En lembranza (e homenaxe) dunha amizade" (PDF).
5. ↑  "Manuel García Barros" (PDF). *centros.edu.xunta.es/iesmanuelgarciabarros*.
6. ↑  "Ficha do autor". *bvg.udc.es*. Consultado o 2020-07-16.
7. ↑  "Enciclopedia Historia Literatura Galega". *literaturagalega.as-pg.gal*. Consultado o 2020-07-16.
8. ↑  Membros correspondentes RAG.
9. ↑  Vilavedra, Dolores, ed. (2000). *Diccionario da Literatura Galega. Obras* **III**.
10. ↑  "Aventuras de Alberte Quiñoi". *Editorial Galaxia*. Consultado o 2020-07-14.
11. ↑  "A pluma insubmisa. Ensaios inéditos". *Editorial Galaxia*. Consultado o 2/10/2019.
12. ↑  Vilas, Bertha (Xullo, agosto, setembro 2020). "Unha pluma recuperada". *Grial*. LVIII (227): 75–76. ISSN 0017-4181.
13. ↑  "Editorial Galaxia Sonoridade das auras. Poesía reunida". *Editorial Galaxia*. Consultado o 2022-06-28.
14. ↑  culturagalega.org (2022-06-16). "Galaxia compila a produción lírica do estradense en Sonoridade das auras". *culturagalega.org*. Consultado o 2022-06-28.
15. ↑  Ramos, Baldo (outubro, novembro, decembro 2022). "Desandar vellos camiños". *Grial* **LX** (236): 107–108. ISSN 0017-4181.
16. ↑  "IES García Barros da Estrada". *www.edu.xunta.gal*.
17. ↑  "Manuel García Barros". *www.aestrada.gal*. Arquivado dende o orixinal o 16 de xullo de 2020. Consultado o 2020-07-16.
18. ↑  "Vagalumes y la sociedad civil estradense recuerdan la figura de Ken Keirades". *www.elcorreogallego.es* (en castelán). Consultado o 2020-07-16.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Manuel García Barros Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Carballo Calero, R. (1975) [1963]. *Historia da literatura galega contemporánea*. Galaxia. ISBN 84-7154-227-7.
* Couceiro Freijomil, Antonio (1951-53). *Diccionario bio-bibliográfico de escritores* (en castelán). Bibliófilos Gallegos.
* Fernández del Riego, F. (1992) [1990]. *Diccionario de escritores en lingua galega* (2ª ed.). Do Castro. ISBN 84-7492-465-0.
* Freixeiro Mato, X.R. (1998). *Cos pés na Terra, Personalidade e obra inédita ou esquecida de Manuel García Barros*. Fouce.
* Garrido Couceiro, Xoán Carlos (1995). *Manuel García Barros. Loitando sempre* (PDF). Lugo: Fouce. ISBN 84-605-4289-0.
* Garrido Couceiro, Xoán Carlos (2002). *Manuel García Barros*. A Estrada: Fervenza.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1995). *Diccionario da literatura galega. Autores* **I**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-019-5.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da literatura galega. Publicacións Periódicas* **II**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-137-X.
* Vilavedra, Dolores, ed. (2000). *Diccionario da literatura galega. Obras* **III**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-365-8.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20533675
* WorldCat
* VIAF: 38878621
* BNE: XX1240825
* BNF: 17889495z
* GND: 138020167
* ISNI: 0000 0001 0889 2494
* LCCN: nb2001048338
* OL: OL5983777A
* SUDOC: 078676193

 |