***El Correo***, anteriormente coñecido como ***El Correo Español-El Pueblo Vasco***, é un xornal matutino diario de pago español con sede en Bilbao, pertencente ao Grupo Vocento. Consta de dez edicións rexionais, seis delas na provincia de Biscaia: Biscaia, Marxe Esquerda, Marxe Dereita, Duranguesado, Costa, Nervión-Ibaizábal, Álava, Miranda de Ebro, Guipúscoa e A Rioxa. Edítase principalmente en idioma español, aínda que inclúe artigos e suplementos en éuscaro.

O primeiro número do xornal, baixo o título *El Correo Español-El Pueblo Vasco*, apareceu o 13 de abril de 1938, como fusión de dúas publicacións previas: El Pueblo Vasco, fundada o 1 de maio de 1910 polos irmáns Gabriel e Emilio Ybarra de la Revilla, e *El Correo Español* *diario da* *Falanxe Española Tradicionalista e das JONS*".

Dende a década de 1970, *El Correo* foi obxectivo das accións de ETA, sufrindo atentados contra as súas instalacións en varias ocasións, incluído o asasinato do seu directivo Javier de Ybarra y Bergé en 1977.

Trátase do xornal máis lido de Biscaia e Álava, superando o 60% de cota de mercado en 2007. Segundo datos da Oficina de Xustificación da Difusión, conta cunha tirada media de 137.725 exemplares diarios. Doutra banda, é o sétimo periódico de pago de información xeral máis lido de España, con 520.000 lectores ao día.

Traxectoria
-----------

### Antecedentes

*El Pueblo Vasco* foi creado co obxectivo de apoiar ao novo Partido Conservador de Antonio Maura en Biscaia; autodefiníase ideoloxicamente como de inspiración cristiá, español, partidario da autonomía vasca, defensor da libre empresa e monárquico afonsino. Para iso, asócianse co editor do xornal do mesmo nome en San Sebastián, Rafael Picavea. O seu primeiro director foi Juan de la Cruz Elizondo, e a súa primeira sede estivo na praza circular de Bilbao, trasladándose en marzo de 1912 á rúa Ledesma. Pronto se viu enfrontado co seu gran opoñente, *La Gaceta del Norte*.

O 14 de xuño de 1911, cando o diario leva trece meses na rúa, constitúese a "Sociedade Civil El Pueblo Vasco de Bilbao", que vai durar vinte e oito anos, até a súa disolución en agosto de 1939. Outorgan a escritura Gabriel e Emilio de Ybarra Revilla, Rafael Picavea, Luciano Zubiría Urízar, J. J. Zayas e J. L. Goyoaga. Non figura Fernando de Ybarra para non restar independencia ao novo diario, pois é xefe do Partido Conservador. O primeiro Consello de Administración da Sociedade quedou constituído deste xeito: presidente, Rafael Picavea; vicepresidente, Gabriel de Ybarra; vogais, Emilio de Ybarra, Luciano Zubiría, J. J. Zayas e J. L. Goyoaga.

Nesta época colaboraban co periódico escritores da xeración do 98 como Azorín, Valle-Inclán ou Pío Baroja, así como Julio Camba, José María Salaverría, Concha Espina ou Pedro Mourlane Michelena.

O 17 de xullo de 1936 o xornal é intervido polo goberno republicano, tras meses de censura, non volvéndose a publicar até o ano seguinte.

Ao dezasete días de tomar Bilba*o* o exército franquista, o 6 de xullo de 1937 comeza a publicarse o primeiro número de *El Correo Español diario da Falanxe Española Tradicionalista e das JONS* órgano da Falanxe Española Tradicionalista e das JONS, desde os talleres incautados polo franquismo ao diario Euskadi. Ese mesmo día sae, de novo, *El Pueblo Vasco* ao mercado.

### Fusión de *El Pueblo Vasco* y *El Correo Español*

O 13 de abril de 1938, *El Pueblo Vasco* e *El Correo Español,* son obrigados a se fusionaren polo goberno franquista, publicándose desde entón como *El Correo Español-El Pueblo* Vasco, baixo o control da Falanxe, que designa como director a Santiago Nadal. A sociedade resultante é a *Sociedade Anónima El Pueblo Vasco*. Durante esa época denominouse *Diario da Falanxe Española Tradicionalista e das JONS*.

*El Pueblo Vasco e El Correo Español* dispuxo dende esta época da rotativa "Goss" doada anos antes ao diario *Euskadi* polo magnate norteamericano William Randolph Hearst. O Goberno Vasco da época non destruíu a rotativa e, esta, foi incautada polo goberno franquista e entregada ao novo proxecto.

En 1939, Joaquín de Zuazagoitia, até entón articulista de *El Diario Vasco*, pasa a ser o director até o seu abandono —en 1942— ao converterse en alcalde de Bilbao.

### Bilbao Editorial (1945-1976)

En 1945, únense á sociedade editora as familias Echevarría e Bergareche, editores do desaparecido *El Noticiero Bilbaíno*. En 1947, adquiren a maior parte do guipuscoano *El Diario Vasco*, recuperan a parte apropiada polos falanxistas, e convértense en Bilbao Editorial.

En 1951, Alejandro Echevarría substitúe a Ramón Sierra como director, até 1966. En 1955, o diario pasa a se-lo organizador da Volta Ciclista a España.

En marzo de 1965, sendo vicepresidente Luís Bergareche, o xornal trasládase á rúa Pintor Losada, no barrio de Bolueta, abandonando o formato "saba" polo tabloide, incrementando así o número de páxinas.

### Dende 1976

En 1976, consegue supera en vendas ao seu rival histórico, *La Gaceta del Norte*, converténdose no xornal máis vendido do norte de España. Nesta época aparece por primeira vez a tira de Don Celes, de Luis del Olmo (non confundir co xornalista radiofónico do mesmo nome), que se mantén até hoxe. Tamén por esa época, ETA secuestra e mata ao entón presidente do xornal, Javier de Ybarra y Bergé.

Nos anos 80 sácase unha edición específica para a marxe esquerda da ría do Nervión, e empeza a saír tamén os luns.

En 1984, a empresa empeza a súa expansión fóra do País Vasco coa compra do cántabro *El Diario Montañés*, expansión que continuaría posteriormente até a formación do actual Grupo Vocento (anteriormente Grupo Correo Prensa Española).

Tras anos sendo chamado comunmente así e para tentar facer esquecer o seu pasado franquista, o xornal é finalmente rebautizado como *El Correo*. Neste novo período foron directores:

* Antonio Barrena, até a súa xubilación en 1990.
* Antonio Guerreiro, dende 1990 até 1993.
* José Antonio Zarzalejos, dende 1993 até principios de 1998, cando se converte no director editorial do Grupo Correo.
* Ángel Arnedo, dende o 16 de xaneiro de 1998 até 2007.
* Juan Carlos Martínez, dende 2007.

Edicións
--------

O xornal ten diferentes edicións, dez en concreto, que cobren a información dun modo máis local. Seis edicións cobren a provincia de Biscaia e outras catro cobren Álava, A Rioxa, Guipúscoa e Miranda de Ebro.

Notas
-----

1. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 26 de febreiro de 2018. Consultado o 26 de febreiro de 2018.
2. 1 2  "El Correo". *vocento.com*. Arquivado dende o orixinal o 20 de febreiro de 2011. Consultado o 28 de xaneiro de 2021.
3. ↑  "Ha merecido la pena". *elcorreodigital.com*. 2 de febreiro de 2009. Consultado o 28 de xaneiro de 2021.
4. ↑  Europa Press (8 de xuño de 2008). "El Correo dice a ETA que "no les silenciarán" y que trabajará por seguir informando y plantar cara al terror"". *europapress.es* (en castelán). Consultado o 10 de decembro de 2020.
5. ↑  Guadilla, D. (9 de xuño de 2008). "Objetivo permanente de los terroristas". *elcorreodigital.com* (en castelán). Consultado o 2 de febreiro de 2009.
6. ↑  "Diarios. Medios impresos". *ojd.es*. 06-2008. Arquivado dende o orixinal o 19 de decembro de 2008. Consultado o 2 de febrero de 2009.
7. ↑  "Resumen general" (PDF). *egm.es*. 2008. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 17 de xaneiro de 2009. Consultado o 2 de febrero de 2009.
8. ↑  Checa Godoy (1989), p. 307
9. ↑  "Una "Joya Industrial" abandonada.". *El Correo*. 6 de junio de 2010. Consultado o 2 de febrero de 2009.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Checa Godoy, Antonio (1989). *Prensa y partidos políticos durante la II República* (en castelán). Salamanca: Universidad de Salamanca. ISBN 84-7481-521-5.

### Outros artigos

* La Gaceta del Norte
* El Pueblo Vasco
* Vocento

### Ligazóns externas

* Especial 90 Años de El Correo