| Roma |
| --- |
| **Monarquía** |
| **República** |
| **Imperio** |
| **Principado** | **Dominado** |
| **Imperio de Occidente** | **Imperio de Oriente** |
| **Maxistrados Ordinarios:** |
| * Cónsul
* Pretor
* Cuestor
* Promaxistrado
 | * Edil
* Tribuno da plebe
* Censor
* Gobernador
 |
| **Maxistrados Extraordinarios:** |
| * Ditador
* Magister equitum
 | * Triumvirato
* Decénviro
 |
| **Oficiais e Títulos:**  |
| * Pontífice Máximo
* Legatus
* Dux
* Officium
* Praefectus
* Vicarius
* Vigintisexviri
 | * Magister militum
* Imperator
* Princeps Senatus
* Emperador
* Augusto
* César
* Tetrarquía
 |
| **Institucións e normas**: |
| * Asembleas romanas
* Senado romano
* Constitución republicana
 | * Dereito romano
* Cursus honorum
* Colexiatura
 |

Un **pretor** (do latín *prætor*) era un maxistrado romano cuxa xerarquía era inmediatamente inferior á do cónsul, e que tiña xurisdición sobre as causas civís. Hoxe, sería como un xuíz menor.

Nos primeiros tempos da república romana, o termo *pretor* servía para designar aos cónsules, porque estaban colocados á fronte dos exércitos. Pero no ano -366 creouse en Roma co título particular de *pretor*, unha nova maxistratura, cuxa función consistía en administrar xustiza. Os plebeos non chegaron á pretura senón ata o -337.

O pretor na antiga Roma
-----------------------

Eran os encargados de presidir os tribunais, durante un ano, aínda que finalizado este tempo podían convertérense en propretores e gobernar outro ano sobre uns territorios determinados. Eran oito, e podían considerarse os axudantes dos cónsules.

O pretor de Roma dividiu as súas funcións a partir do -246: o Praetor Urbanus ocupouse das cuestións dos cidadáns; e o Praetor Peregrinus das cuestións suscitadas entre cidadáns e non cidadáns. A división de funcións foi necesaria polo incremento das causas.

O cónsul perdeu as funcións xudiciais civís en favor dun maxistrado curul designado como pretor, por prazo dun ano, quen posuía o *imperium* e figuraba entre os maxistrados de maior xerarquía. O seu nomeamento recaeu nos Comicios Centuriados e co mesmo cerimonial relixioso que se usaba para a elección do cónsul. A insignia do seu cargo era a toga pretexta. Ao pretor correspondían ademais as funcións consulares cando os cónsules estaban ausentes.

O pretor era patricio ata o -337 en que puideron acceder á pretura os plebeos. Progresivamente os plebeos ostentan a maxistratura na maioría das ocasións.

Máis tarde xurdiu un segundo pretor (chamado *Praetor Peregrinus*) encargado de resolver os asuntos civís suscitados entre cidadáns e visitantes non cidadáns.

A medida que a dominación romana se estendeu fóra de Italia, creáronse os chamados *praetores provinciales*, destinados a gobernar os países conquistados e comandar os exércitos, cando había varios campos de operacións. Os pretores entón tiñan o dereito de *publicar edictos*. Sobre a porta do seu tribunal había unha pedra branca, onde cada pretor novo, ao entrar en funcións, facía gravar o seu *edicto*, é dicir, anunciaba as regras de dereito segundo as cales se administraría xustiza durante o curso da súa maxistratura. Cando atopaban lagoas na lexislación, os pretores redactaban as regras necesarias sobre o caso que se presentaba; ou se xulgaban que as do dereito antigo non conviñan ás novas necesidades, sen abrogalo expresamente, temperaban o seu rigor.

Esta lexislación anual tiña a vantaxe de seguir facilmente os progresos da civilización; serviu para perpetuar o *ius ciuile* e regular o paso dese dereito ao *ius gentium*.

En tempos de Hadriano, o xurisconsulto Salvius Iulianus reuniu e ordenou todos os edictos dos pretores, ese corpo de edictos recibiu o nome de *edictum perpetuum* (edicto perpetuo).

Os pretores subsistiron ata fins do imperio, pero, aos poucos, desposuídos das súas antigas atribucións, acabaron por conservar unicamente a intendencia dos xogos.

Notas
-----

1. ↑  Aramburu (2020), p. 124

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Aramburu Córdoba, Romina del Valle (2020). *Historia e instituciones del Derecho Romano* (en castelán). La Plata: Editorial de la Universidad Nacional de La Plata (Edulp). ISBN 978-987-8348-31-5.

### Outros artigos

* Pretoriano
* Pretor peregrino
* Maxistraturas romanas
* Roma antiga
* Roma (República)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q172907
* AAT: 300247693
* BNCF: 58126
* BNF: 123464230
* BRE: 3176531
* EBID: ID
* LCCN: sh85106589
* Treccani: pretore

 |