| *Euterpe edulis* |
| --- |
| Palmiteiro no Parque Nacional do Iguazú |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Liliopsida |
| Subclase: | Commelinidae |
| Orde: | Arecales |
| Familia: | Arecaceae |
| Subfamilia: | Arecoideae |
| Tribo: | Areceae |
| Subtribo: | Euterpeinae |
| Xénero: | *Euterpe* |
| Especie: | ***E. edulis*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Euterpe edulis***Mart. |

O **palmiteiro**[] (***Euterpe edulis***), chamado tamén palmito[] ou izara[] (do portugués do Brasil *içara*, *juçara* ou *jiçara*, nomes derivados do seu nome en tupí: *yu'sara*), é unha especie pertencente á familia das palmeiras (Arecaceae), nativa de Bolivia, o Brasil (Mata Atlántica), Paraguai, o Perú e a Arxentina (en Misiones exclusivamente) que vexeta soamente en solos arxilosos e húmidos e protexida da luz solar. É unha das palmeiras das que se tira o palmito. É unha especie en perigo de extinción pola talla masiva para extraer este alimento.

Descrición
----------

Palmeira de tronco magro e alto (entre 15 a 20 m de altura), as follas son moi numerosas, de forma lineal-lanceolada, flexíbeis e pénsiles, dispóñense de forma alterna e son pinnadas. Desde o final do toro até o nacemento das follas ten unha zona máis grosa de cor verde, semellante a unha vaíña, que forma a base das follas. O froito é unha drupa en forma de globo (1–2 cm de diámetro) de cor negra que contén unha única semente de 1 a 1,5 cm.

Potencial agroeconómico
-----------------------

Presentaba elevado potencial de manexo debido á súaa ampla distribución xeográfica, alta densidade de individuos na área de distribución, posicionamento no estrato medio da foresta e forte interacción coa fauna. No entanto, a explotación descontrolada levou a especie ao perigo de extinción.

Caracterízase por producir palmito de excelente calidade, con valor económico elevado e amplamente consumido na alimentación humana, no entanto é monocaule e o corte implica a súa morte. Coa morte da palmeira disponse de múltiples produtos: fibras para fabricación de vasoiras, trabes, pontóns e ripas para construcións civís, follas para coberturas temporarais e forraxe. Recentemente, o procesamento do seu froito, o uso en proxectos de paisaxismo e o recoñecemento das propiedades terapéuticas das súas raíces están sendo difundidos, sendo fundamental, entre tanto, que se teña un manexo axeitado para a especie.

Actualmente, unha alternativa altamente viábel e en crecente estudo e práctica é o procesamento da polpa dos froitos do palmiteiro, obtendo unha composición de bebida coñecida como *açaí de juçara* (zume de palmiteiro), moi semellante en termos de textura, cor, sabor e composición nutricional (agás algúns compostos) ao zume de froitos arroxados (*açaí*) da especie de palmeira *Euterpe oleraceae*, nativa da Rexión Amazónica.
Os froitos maduros, de cor arroxada escura, cando son collidos, seleccionados, hixienizados e postos en auga morna, son procesados artesanalmente en peneiras ou batidos en máquinas despolpadeiras adecuada (manivela/motor 0,5cv).

O manexo de *Euterpe edulis* a través da utilización dos seus froitos en lugar da explotación do palmito mantén as árbores vivas e difundindo sementes e mudas da especie por varios anos, cumprindo o seu papel na foresta e mantendo este recurso xenético e natural tan valioso. No corte ilegal de palmito, plantas adultas e novas córtanse sen coidado e se venden por valores irrisorios en relación aos custos ambientais que esta acción xera. A utilización dos froitos pode, alén dunha óptima forma de manter e dispersar a especie, tornarse coma unha óptima rede de empregos, cooperativas, renda e calidade de vida para produtores rurais.

Taxonomía
---------

*Euterpe edulis* foi descrita por Carl Friedrich Philipp von Martius e publicada en *Historia Naturalis Palmarum* 2(2): 33–34, t. 32, no ano 1824. (before 13 Apr 1824)

Etimoloxía
O xénero leva o nome da musa Euterpe da mitoloxía grega.

***edulis***: epíteto latino que significa "comestíbel".

Sinonimia
* *Euterpe edulis var. clausa* Mattos
* *Euterpe egusquizae* Bertoni ex Hauman
* *Euterpe espiritosantensis* H.Q.B.Fern.

Notas
-----

1. ↑  FERREIRA, A.B.H. *Novo Dicionário da Língua Portuguesa*. Segunda edición. Río de Xaneiro: Nova Fronteira, 1986. p. 992
2. ↑  *Palmiteiro* en Trópicos
3. ↑  (J. Dransfield, N. Uhl, C. Asmussen, W.J. Baker, M. Harley and C. Lewis. 2008)
4. ↑  *Palmiteiro* en Epítetos Botánicos
5. ↑  *Palmiteiro* en PlantList

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Palmiteiro Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Arbo, M. N. 1974. El polen de las palmeras argentinas. Bonplandia (Corrientes) 3(13): 172–192.
* Devoto & Rothkugel. 1942. Indice flora leñosa Argentina. Publ. Misc. Min. Agric. 140: 35–142.
* Forzza, R. C. & et al. 2010. 2010 Lista de espécies Flora do Brasil. .
* Henderson, A. & G. Galeano. 1996. Euterpe, Prestoea, and Neonicholsonia (Palmae). Fl. Neotrop. 72: 1–90.
* Henderson, A. G. Galeano & R. Bernal. 1995. Field Guide Palms Americas 1–352. Princeton University Press, Princeton, New Jersey.
* Latzina, E. 1937. Index de la Flora Dendrológica Argentina. Lilloa 1: 95–211.
* López, J. A. & J. E. L. Little. 1987. Arboles Comunes del Paraguay 425 pp.
* Molfino, J. F. 1925. Monocotiledóneas nuevas para la Argentina. III. Physis (Buenos Aires) 8: 241–242.
* Molina Rosito, A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.
* Ragonese, A. E. & J. A. Castiglioni. 1946. Bol. Soc. Argent. Bot. 1(2): 21–23.
* Ragonese, A. E. & R. M. Crovetto. 1947. Plantas indígenas de la Argentina con frutos o semillas comestibles. Revista Invest. Agríc. 1(3): 147–216.
* Reitz, R. R. Klein & A. Reis. 1983. Projeto madeira do Rio Grande do Sul. Sellowia 34–35: 1–525.
* Stutz. 1983. Candollea 38(2): 550.
* Tortorelli, L. A. 1955. La lucha por la vida en bosques argentinos. Acta Geographica 14: 379–392.
* Zuloaga, F. O. O. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi. (eds.) 2008. Catálogo de las Plantas Vasculares del Cono Sur (Argentina, Sur de Brasil, Chile, Paraguay y Uruguay). Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107(1): i–xcvi, 1–983; 107(2): i–xx, 985–2286; 107(3): i–xxi, 2287–3348.

### Ligazóns externas

* *Palmiteiro* en PalmWeb

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q311356
* MAG: 2776541419

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 1106321
* Ecocrop: 6052
* EOL: 1100381
* EPPO: ETQED
* GBIF: 5293403
* iNaturalist: 155135
* IPNI: 666911-1
* NCBI: 157786
* PlantList: kew-83063
* POWO: ID
* TAXREF: 629716
* Tropicos: 2400454
* uBio: 1850900
* WCSPF: 83063

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: 94V0DJG9UN

 |