Un **hidroxenosoma** é un orgánulo limitado por membranas encontrado nas células de protozoos Ciliophora, *Trichomonas* e fungos. Trátase de organismos anaerobios ou aerotolerantes fermentativos. O orgánulo produce hidróxeno molecular e ATP e permite obter enerxía sen usar o O2. Crese que este orgánulo puido orixinarse a partir das mitocondrias.

Os hidroxenosomas teñen aproximadamente 1 μm de diámetro. Igual que as mitocondrias están limitados por membranas dobres, e a membrana interna presenta algunhas proxeccións de tipo crista. Os hidroxenosomas derivaron das mitocondrias pola perda de características mitocondriais básicas, a máis salientable das cales é a perda do seu xenoma, pero carecen tamén de ciclo de Krebs ou cadea respiratoria. Non se atopan xenomas nos hidroxenosomas do fungo *Neocallimastix*, nin nos protozoos *Trichomonas vaginalis* e *Trichomonas foetus*, aínda que si se atoparon no ciliado *Nyctotherus ovalis*.

Os hidroxenosomas mellor estudados son os dos parasitos transmitidos sexualmente *T. vaginalis* e *T. foetus* e os dos fungos Chytridiomycota do rume de herbívoros, tales como *Neocallimastix*.

O ciliado *Nyctotherus ovalis*, encontrado no interior de varias especies de cascuda, ten numerosos hidroxenosomas asociados intimamente con arqueas metanóxenas endosimbióticas que utilizan o hidróxeno producido polos hidroxenosomas. A matriz dos hidroxenosomas de *Nyctotherus ovalis* contén partículas parecidas a ribosomas e un tipo de ribosoma (de 70 S) da arquea metanóxena endosimbiótica. Isto suxeriu a presenza dun xenoma no orgánulo que foi posteriormente descuberto por Akhmanova e máis tarde secuenciado en parte por Boxma.

Abb.1: Modelo da síntese de ATP nos hidroxenosomas.  

abb.: CoA = Coencima A
Os hidroxenosomas foron descubertos a principios da década de 1970 por Lindmark e Müller nos Estados Unidos e por Kulda en Praga.

As reaccións encimaticas dos hidroxenosomas mellor estudadas son as descubertas en traballos con *Trichomonas*, organismos que oxidan piruvato producindo hidróxeno molecular, acetato, CO2 e ATP pola acción combinada dos encimas piruvato:ferredoxina oxidorredutase, hidroxenase, acetato:succinato CoA transferase e succinato tioquinase. Tamén se localizaron os encimas superóxido dismutase, malato deshidroxenase (descarboxilante), ferredoxina, adenilato quinase e NADH:ferredoxina oxidorredutase.

Notas
-----

1. ↑  van der Giezen et al, "Mitochondrion-derived organelles in protists and fungi", *Int Rev Cytol* 2005, 244:175-225.
2. 1 2  Akhmanova et al, *Nature* 1998 396:527.
3. ↑  Boxma et al, *Nature* 2005 434:74-79.
4. ↑  Müller M, Lindmark DG (1978). "Respiration of hydrogenosomes of Tritrichomonas foetus. II. Effect of CoA on pyruvate oxidation". *J. Biol. Chem.* **253** (4): 1215–8. PMID 624726.
5. ↑  Lindmark D G & Müller M, "Hydrogenosome, a cytoplasmic organelle of the anaerobic flagellate *Tritrichomonas foetus*, and its role in pyruvate metabolism" *J Biol Chem* 1973 248:7724−7728.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Mitocondria
* Mitosoma
* Mixotricha paradoxa

| * v
* c
* e
Estruturas e orgánulos da célula |
| --- |
| Sistema endomembranoso | Membrana celular - Núcleo (Nucléolo) - Retículo endoplasmático - Aparato de Golgi - ParentosomaVesículas (Lisosomas - Endosomas - Fagosomas - Vacúolos)Gránulo citoplasmático: Melanosoma - Microcorpo (Glioxisoma - Peroxisoma) - Corpo de Weibel-Palade |
| Endosimbiose | Mitocondria - Plastos (Cloroplasto - Cromoplasto - Amiloplasto) |
| Citoesqueleto | Microfilamentos - Filamentos intermedios - Microtúbulos - Centríolos |
| ADN | Cromosomas (Cromatina - Cromátide - Centrómero) - Plásmidos |
| Externas | Parede celular - Undulipodio: Cilio/Flaxelo - Acrosoma |
| Outras | Citoplasma - Ribosoma - Centro organizador de microtúbulos (Centrosoma - Corpo basal - Corpo polar do fuso) - Proteasoma - Inclusión citoplasmática |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q525328
* EBID: ID
* MAG: 135220588

 |