Coordenadas: 37°58′17″N 23°43′30″L﻿ / ﻿37.9715, 23.7249

O **Templo de Atenea Nike** (en grego antigo Ναός Αθηνάς Νίκης: *Atenea Vitoriosa*) ou **Nike Áptera** (Αθηνάς Νίκης: *Vitoria sen ás*) conmemora a vitoria sobre os persas na batalla de Salamina (448 a. C.). A idea da súa construción na Acrópole de Atenas, xurdiu no 449 a. C. trala paz cos persas. Porén, Pericles opúxose ao levantamento do mesmo e non se comezaron as obras ata o 421 a. C. ou o 425 a.C. comezada xa a Guerra do Peloponeso (431 a. C. - 404 a. C.).

Historia
--------

O proxecto encargáronllo Calícrates (Καλλικράτης), arquitecto que tamén colaborou na construción do Partenón xunto con Ictino, e que deseñou un templo de orde xónica que tivo que adaptarse ao pequeno espazo que se lle asignou: un bastión (torre grande) dos Propileos, que domina o ascenso á Acrópole.

No seu interior houbo un *xóanon*, imaxe de Atenea personificada como Niké, ou deusa alada, símbolo das vitorias navais, á que lle cortaron as ás (*áptera*: sen ás) para que nunca puidese abandonar a cidade. Pero o templo non estaba destinado a grandes reunións, para iso tiña enfronte un altar que permitía celebrar cerimonias ao aire libre.

O templo no seu estado actual foi fielmente restaurado, pero perdeu parte do friso, a cuberta e os frontóns. É o templo xónico máis antigo da Acrópole.

Os turcos desmontaron gran parte da estrutura para realizar fortificacións coa pedra, mais no século XIX foi restaurado.

Vistas
------

### Alzado

O alzado do templo (de 8 metros de altura): sobre a plataforma en chanzos (crepidoma) aséntanse os muros e as **columnas xónicas** de mármore compostas de *basa*, *fuste monolítico* con estrías de ángulos matados e chapitel con *volutas*. O entaboamento consta dunha *arquitrabe* de tres bandas, un *friso* corrido que tivo unha decoración mitolóxica alusiva ás Guerras médicas e unha *cornixa*, sobre ela os frontóns dedicados a Atenea.

O alzado tamén presenta unha anomalía particular: mentres a proporción da medida da altura da columna en relación ao diámetro da base na orde xónica é de 9:1, neste caso é baixa (7:1) quizais para axeitarse á proporción da estrutura dórica próxima, que eran o propíleos e que tiñan un módulo de 5:1  


|  |  |
| --- | --- |
| 
Alzado reconstruído hipoteticamente.
 | 
Planta.
 |

### Planta

A planta, de moi pequenas dimensións, é propia dun templo *anfipróstilo*-*tetrástilo*, no que tanto o vestíbulo dianteiro (*pronao*) como o traseiro (*opistódomos*) se converten en pequenos pórticos. A cella ou *sala da deusa*, é case cadrada (4 x 4 metros). É, polo tanto, un templo moi pequeno, de dimensións humanas; moi harmonioso nas súas proporcións. Todas as medidas están matematicamente estudadas para daren esa sensación de esvelteza, a pesar do seu escaso tamaño.

|  |  |
| --- | --- |
| 
Restos do friso.
 | Atenea atándose unha sandalia
 |

* A decoración escultórica no friso do templo, que representa a Atenea, Zeus e Poseidón axudando os atenienses, é sen dúbida un intento de elevar a moral da cidade, que naqueles anos estaba sumida noutra contenda que acabaría perdendo, a Guerra do Peloponeso. Así mesmo, o parapeto do bastión sobre o que se alza o edificio foi decorado con relevos (entre eles o de *Atenea Niké atándose a sandalia*) intentando expresar a determinación pola vitoria que nunca chegou. Este paramento, obra da escola de Fidias mostra as súas principais características, como os panos mollados (xa esculpidos ao trépano) ou figuras divinas (como a propia Atenea) en accións "cotiás" como atarse unha sandalia, que demostran o afastamento do idealismo do primeiro clasicismo.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Trachtenberg &Hyman (1990), p. 107
2. 1 2 3  Hartt (1989), p. 198

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Templo de Atenea Nike Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Hartt, Frederick (1989). *Arte. Historia de la pintura, escultura y arquitectura*. Col. Arte / Estética. Madrid: Akal. ISBN 84-7600-411-7.
* Trachtenberg, Marvin; Hyman, Isabelle (1990). *Arquitectura. De la Prehistoria a la Postmodernidad. Madrid*. Madrid: Akal. ISBN 978-84-7600-628-3.

### Outros artigos

* Niké
* Orde xónica

### Ligazóns externas

* Fotografías do friso en ancient-greece.org *(en inglés).*
* Sitio oficial do Ministerio de cultura de Grecia sobre o templo de Atenea Niké Arquivado 04 de febreiro de 2015 en Wayback Machine. (*en inglés*).

| * v
* c
* e
Acrópole de Atenas: Patrimonio da Humanidade |
| --- |
| Acrópole de Atenas |
| 1 Partenón - 2 Antigo templo de Atenea ou Hecatompedón - 3 Erecteion - 4 Estatua de Atenea Prómakhos - 5 Propileos - 6 Templo de Nike Áptera - 7 Eleusinion - 8 Santuario de Artemisa Brauronia - 9 Calcoteca - 10 Pandroseion - 11 Arreforión - 12 Altar de Atenea - 13 Santuario de Zeus Polieo - 14 Santuario de Pandión - 15 Odeón de Herodes Ático - 16 Stoá de Eumenes - 17 Santuario de Asclepio - 18 Teatro de Dioniso - 19 Odeón de Pericles - 20 Témenos de Dioniso - 21 Aglaureion |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q384813
* WorldCat
* VIAF: 316594191
* DARE: 25117
* EBID: ID
* GeoNames: 8354436
* Structurae: 20013130
* WHC: 404-005

 |