Para o dramaturgo galego véxase: Roberto Vidal Bolaño.

**Roberto Bolaño Ávalos** (Roberto Bolaño.ogg pronunciación (axuda ·  info)), nado en Santiago de Chile o 28 de abril de 1953 e finado en Barcelona o 15 de xullo de 2003, foi un escritor e poeta chileno vinculado tamén a México e Cataluña. Autor de máis dunha vintena de libros, entre os cales salientan as súas novelas *Los detectives salvajes*, gañadora do Premio Herralde en 1998 e o Premio Rómulo Gallegos en 1999, e a póstuma *2666*.

Após a súa morte converteuse nun dos escritores máis influentes en lingua castelá, como o demostran as numerosas publicacións consagradas á súa obra e o feito de que tres novelas —ademais das devanditas *Los detectives salvajes* e *2666*, a breve *Estrella distante*— figuran nos 15 primeiros lugares da lista confeccionada en 2007 por 81 escritores e críticos latinoamericanos e españois, cos mellores 100 libros en lingua castelá dos últimos 25 anos.

A súa obra foi traducida a numerosas linguas, entre elas inglés, francés, alemán, italiano e neerlandés, tendo no intre da súa morte 37 contratos de publicación en dez países, e postumamente estendéndose a outros máis, entre eles os Estados Unidos, ascendendo a 50 contratos e 49 traducións en doce países, todos eles previos á publicación de *2666*, a súa novela máis ambiciosa. Ademais, o autor goza de boas críticas tanto de escritores como da crítica literaria contemporánea, sendo considerado un dos grandes autores hispanoamericanos do século XX, a carón doutros escritores do talle de Jorge Luis Borges e Julio Cortázar, con quen adoita ser comparado.

Traxectoria
-----------

### Primeiros anos

Roberto Bolaño naceu en Santiago de Chile en 1953 e pasou a súa infancia en cidades como Los Ángeles, Valparaíso, Quilpué, Viña del Mar e Cauquenes. Aos 13 anos, Bolaño trasladouse coa súa familia a México. Viviu a súa adolescencia concentrado na lectura, encerrado durante horas nunha biblioteca pública de Cidade de México.

### Regreso a Chile

En 1973 decidiu volver a Chile co propósito de apoiar o proceso de reformas socialistas de Salvador Allende. Tras unha longa viaxe en autobús, autostop e barco (atravesando practicamente toda América Latina) chega a Chile poucos días despois do golpe de estado protagonizado por Augusto Pinochet, polo que decidiu unirse á resistencia contra a nova orde ditatorial. Ao pouco tempo foi detido preto de Concepción e liberado logo de oito días grazas á axuda dun antigo compañeiro de estudos en Cauquenes que se atopaba entre os policías que debían custodialo e que quizais, se atope na orixe do seu conto *Detectives* publicado en *Chamadas telefónicas* (Narrativas Hispánicas, 1997).

O *infrarrealismo*
------------------

Meses despois regresa a México, onde xunto ao poeta Mario Santiago Papasquiaro (quen serviría de modelo para Ulises Lima en *Os detectives salvaxes*) fundou o movemento poético infrarrealista, que, xurdido a partir de reunións e faladoiros no Café La Habana da rúa Bucarelli, opúxose radicalmente aos poderes dominantes na poesía mexicana e ao *establishment* literario mexicano (o cal tiña a Octavio Paz como a súa figura preponderante). O movemento infrarrealista tivo como guías a ruptura co oficial e establecerse como vangarda. Aínda que se agruparon baixo o apelativo de infrarrealistas ao redor de quince poetas, Roberto Bolaño e Mario Santiago Papasquiaro foron os expoñentes estilisticamente máis sólidos, destacando ambos por unha poesía cotiá, disonante e con varios elementos dadaístas, xénero que Santiago cultivou ata o final da súa vida pero que Bolaño foi abandonando aos poucos pola prosa (aínda que o mesmo Bolaño nunca deixou de recoñecerse a si mesmo como poeta).

O movemento infrarrealista buscou, polas súas propias características fundacionais e polo seu espírito contestatario, inimigos e detractores que o mantiveron e ségueno mantendo marxinado e sen ningún tipo de recoñecemento, aínda que influíu decisivamente nunha xeración de creadores -que, cabe mencionar, tamén gardaron silencio sobre devandita influencia-. A popularidade alcanzada por Bolaño fixo que dita marxinalidade se vaia diluíndo lentamente. "Poderíase soster que o infrarrealismo determinouno como escritor da mesma forma que o afastamento da corrente permitiulle iniciar a súa carreira como novelista. México para el foi central, porque o determinou como escritor (...) o México nocturno, o México das rúas, da fala cotiá, dun destino crebado e ás veces tráxico e o humor cativárono. Non é casualidade que as súas dúas máis grandes novelas centrounas en México, Os detectives salvaxes e 2666", comentou Juan Villoro en referencia a Bolaño.

Logo emigrou a España, concretamente a Cataluña, onde xa vivía a súa nai. Alí desempeñou diversos oficios -vendimador no verán, vixilante nocturno dun cámping en Castelldefels, vendedor nun almacén de barrio- antes de poder dedicarse por completo á literatura. Bolaño faleceu o martes 14 de xullo de 2003 no hospital Vall d'Hebrón de Barcelona tras pasar dez días en coma como consecuencia dunha insuficiencia hepática. Deixou inconclusa a novela *2666*, na cal levou ao extremo a súa capacidade fabuladora, esta vez ao redor dun personaxe que retoma a figura do escritor desaparecido, neste caso, Benno von Archimboldi.

En 1998 gañou Premio Herralde de novela grazas a súa obra *Os detectives salvaxes*, pola que tamén obtivo o Premio Rómulo Gallegos en 1999. En 2004, un ano logo da súa morte, obtivo o premio Salambó á mellor novela escrita en castelán, por *2666*. O xurado do premio destacou o nivel e diversidade dos cinco finalistas, todos eles *«libros nobres, respectábeis e moi notábeis»*. E referiuse á novela gañadora, como *«o resumo dunha obra de moito peso, onde se decanta o mellor da narrativa de Roberto Bolaño»*. Unha novela que *«contén moita literatura, que supón un gran risco e leva ao extremo a linguaxe literaria do seu autor»*.

Bolaño preséntase nalgunhas das súas obras (como *Os detectives salvaxes*, *Amuleto*, *Estrela distante* ou o borrador de *2666*) como o seu *alter ego*, Arturo Belano. Tamén aparece retratado nas novelas *Soldados de Salamina* de Javier Cercas e en *Mantra* de Rodrigo Fresán.

Obras
-----

A obra de Roberto Bolaño inclúe poesía, novelas, contos, ensaios e discursos literarios, publicados na súa maioría en Barcelona. Varias destas obras foron publicadas após a súa morte. A totalidade dos seus libros de contos, e case todas as súas novelas —agás *Consejos de un discípulo...*, reeditada pola Editorial Acantilado— foron publicadas por Anagrama, a través do seu amigo e principal editor Jorge Herralde, onde publicou entre 1996 e 2003 cando menos un libro por ano. A primeira edición de *La pista de hielo* foi publicada nun comezo pola Editorial Planeta, *La literatura nazi en América* por Seix Barral, e *Una novelita lumpen* pola editorial Mondadori. Os seus primeiros traballos narrativos foron ademais publicados inicialmente en pequenas edicións mediante a obtención de premios españois de provincia.

### Poesía

* 1975 - *Gorriones cogiendo altura* (con Bruno Montané; non publicado)
* 1976 - *Reinventar el amor*
* 1992 - *Fragmentos de la Universidad Desconocida* (Colección Melibea, Talavera de la Reina)
* 1993 - *Los perros románticos*
* 1995 - *El último salvaje* (Al Este del Paraíso, México, D. F.)
* 2000 - *Tres*

Edicións póstumas
* 2007 - *La Universidad Desconocida*

### Novelas

* 1984 - *Consejos de un discípulo de Morrison a un fanático de Joyce* (con A. G. Porta; reeditada en 2006 xunto co conto *Diario de bar*)
* 1984 - *La senda de los elefantes* (reeditada en 1999 como *Monsieur Pain*)
* 1993 - *La pista de hielo*
* 1996 - *La literatura nazi en América*
* 1996 - *Estrella distante*
* 1998 - *Los detectives salvajes*
* 1999 - *Amuleto*
* 2000 - *Nocturno de Chile*
* 2002 - *Amberes*
* 2002 - *Una novelita lumpen*

Ediciones póstumas
* 2004 - *2666*
* 2010 - *El Tercer Reich*
* 2011 - *Los sinsabores del verdadero policía*

### Contos

* 1997 - *Llamadas telefónicas*
* 2001 - *Putas asesinas*

Edicións póstumas
* 2003 - *El gaucho insufrible*
* 2006 - *Diario de bar* (con A. G. Porta; adxunto na reedición de *Consejos de un discípulo de Morrison a un fanático de Joyce*)
* 2007 - *El secreto del mal*

### Ensaios e entrevistas

* 2004 - *Entre paréntesis*
* 2011 - *Bolaño por sí mismo: entrevistas escogidas*

Sobre a obra de Roberto Bolaño
------------------------------

* Karim Benmiloud, Raphaël Estève (coord.). *Les astres noirs de Roberto Bolaño*. Bordeaux, Presses Universitaires de Bordeaux, 2007.
* Patricia Espinosa H. *Territorios en fuga: estudios criticos sobre la obra de Roberto Bolaño*. Providencia (Santiago), Ed. Frasis, 2003.
* Celina Manzoni. *Roberto Bolaño, la literatura como tauromaquia*. Buenos Aires, Corregidor, 2002.
* Celina Manzoni, Dunia Gras, Roberto Brodsky. *Jornadas homenaje Roberto Bolaño (1953-2003): simposio internacional*. Barcelona, ICCI Casa Amèrica a Catalunya, 2005.
* Fernando Moreno. *Roberto Bolaño: una literatura infinita*. Poitiers, Université de Poitiers / CNRS, 2005.

Notas
-----

1. ↑  La Vanguardia (16 de xullo de 2003). "Adiós a Roberto Bolaño". Consultado o 15 de xullo de 2012.
2. ↑  Semana.com (24 de marzo de 2007). "Las mejores 100 novelas de la lengua española de los últimos 25 años". Arquivado dende o orixinal o 05 de setembro de 2011. Consultado o 17 de abril de 2012.
3. ↑  Novelas hispanas. "Las mejores 100 novelas de la lengua española de los últimos 25 años". Consultado o 17 de abril de 2012.
4. ↑  Larry Rohter: The New York Times (9 de agosto de 2005). "A Writer whose Posthumous Novel Crowns an Illustrious Career" (PDF) (en inglés). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 31 de maio de 2012. Consultado o 22 de abril de 2012.
5. 1 2  Herralde 2005, «Para Roberto Bolaño», pp. 17-29
6. 1 2  Herralde 2005, «Vida editorial de Roberto Bolaño», pp. 31-47
7. ↑  Herralde 2005, pp. 49-51.
8. ↑  Manzoni 2002, «Roberto Bolaño: acerca de *Los detectives salvajes*», pp. 203-204
9. ↑  Villoro, Juan. "Testemuños" en *Nomedites 8*, Cuernavaca, México, decembro 2006.
10. ↑  Briceño, I. e Murillo, F. J. "Página de Roberto Bolaño. Gorriones cogiendo altura (1975)". Universidade Autónoma de Madrid. Consultado o 14 de xaneiro de 2014.
11. 1 2  Bolaño, Roberto (2007). *La Universidad Desconocida* (en castelán) (I ed.). Barcelona: Anagrama. pp. 445–456. ISBN 978-84-339-7144-9.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galicitas posúe citas sobre:  ***Roberto Bolaño*** |

* Roberto Bolaño. Páxina Oficial
* Roberto Bolaño—Photos by Mathieu Bourgois.
* Roberto Bolaño
* sololiteratura.com: Roberto Bolaño
* Página del Movimiento Infrarrealista de Poesía
* Deriva.org:Monográfico Roberto Bolaño.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q297532
* WorldCat
* VIAF: 41992611
* Allmovie: p737314
* AlloCiné: 225465
* BIBSYS: 16720
* BLBNB: 000344839
* BNB: ID
* BNCHL: 000346877
* BNE: XX972303
* BNF: 13484215g
* BVMC: 14477
* CANTIC: a10583038
* CiNii: DA08925640
* DeutscheBio: 120894076
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 1446418
* Filmportal: ID
* GEC: 0253459
* GND: 120894076
* ICCU: TO0V255238
* IMDb: nm3031731
* ISNI: 0000000121298844
* LCCN: n80139757
* Munzinger: 00000028013
* NDL: 01167321
* NKC: jo2003193349
* NLA: 40338082
* NLG: 197296
* NTA: 166514500
* OL: OL6493404A
* openMLOL: 303277
* PTBNP: 1176506
* SELIBR: 236034
* SUDOC: 061023760
* TESF: bolano\_roberto
* TMDb: 1138747

 |