O **ácido oxalacético** ou ácido oxaloacético ou ácido oxobutanodioico é un ácido orgánico de catro carbonos coa fórmula C4H4O5 ou HOOC-(C=O)-(CH2)-COOH.

Cando está desprotonado nos seus dous grupos carboxilo forma o anión carboxilato chamado **oxalacetato** ou oxaloacetato. Este nome tamén se usa para os seus ésteres. Cando perde un só protón dá lugar á súa base conxugada, o anión hidroxenoxalacetato.

Propiedades e usos
------------------

O ácido oxalacético é un cetoácido dicarboxílico cun grupo cetona (C=O) e dous grupos carboxilo (COOH).
O oxalacetato é inestable en disolución, e descomponse a piruvato por descarboxilación en cuestión de horas a temperaturas moderadas ou días a 0 °C. Recoméndase a súa almacenaxe refrixerada.

Tense usado como intermediario na síntese de benciloaminoácidos, moléculas heterocíclicas e derivados alilo.

Funcións
--------

Intervén nos seguintes procesos:

**Ciclo do ácido cítrico**. O oxalacetato é un intermediario do ciclo do ácido cítrico, no cal se condensa co acetil-CoA para producir citrato nunha reacción catalizada pola citrato sintase, na cal se introducen dous carbonos no ciclo.

O oxalacetato fórmase no ciclo do ácido cítrico por oxidación do L-malato nunha reacción catalizada pola malato deshidroxenase. Tamén se pode formar a partir do piruvato en reaccións de recheo (anapleróticas).

**Gliconeoxénese**. O oxalacetato pode contribuír á gliconeoxénese, xa que é necesario como intermediario para converter o piruvato mitocondrial en fosfoenolpiruvato, xa que para iso non se pode utilizar a reacción da glicólise en sentido inverso, porque é irreversible. O piruvato descarboxílase a oxalacetato e este despois transfórmase en malato pola malato deshidroxenase. O malato ten un sistema de transporte especial, que permite que saia da mitocondria, e, unha vez no citoplasma, reoxídase a malato pola forma citosólica da malato deshidroxenase. Despois, o malato do citosol transfórmase en fosfoenolpiruvato pola fosfoenolpiruvato carboxiquinase. Despois o fosfoenolpiruvato xa pode continuar a gliconeoxénese.

**Lanzadeira do acetilo**. Na síntese de lípidos é necesario acetil-CoA, pero case todo el está na mitocondria e non pode atravesar as membranas mitocondriais. Existe un sistema de lanzadeira do grupo acetilo na que intervén o malato, que permite levar o acetil-CoA das mitocondrias ao citosol. O oxalacetato condénsase co acetil-CoA formando citrato. O citrato sae da mitocondria polo transportador dos tricarboxilatos, e no citosol convértese outra vez en oxalacetato e acetil-CoA. Despois o oxalacetato convértese en malato, o malato pasa á mitocondria polo transportador de dicarboxilatos e alí rexenera o oxalacetato, pechando o ciclo.

**Oxidación de aminoácidos**. Durante a oxidación dos aminoácidos asparaxina e ácido aspártico orixínase oxalacetato. A asparaxina convértese en aspartato, e este sofre transaminación co α-cetoglutarato, que orixina oxalacetato e glutamato. Deste modo os aminoácidos poden contribuír cos seus esqueletos carbonados á produción de enerxía, xa que o oxalacetato pode incorporarse ao ciclo do ácido cítrico e orixinar ATP ou pode tamén entrar na gliconeoxénese, polo que a asparaxina e o aspartato son aminoácidos glicoxénicos.

**Fotosíntese**. As plantas tropicais ou de climas secos que teñen fotosíntese C4 utilizan o oxalacetato para almacenar potencialmente CO2. O CO2 do aire fíxase inicialmente ao fosfoenolpiruvato, en reacción catalizada pola fosfoenolpiruvato carboxilase, formando oxalacetato. Como o primeiro produto estable da fixación do carbono nestas plantas é un ácido de 4 carbonos (o oxalacetato), esta fotosíntese denomínase C4. Despois o oxalacetato redúcese a malato, e este dá lugar a piruvato e CO2, polo que este gas xa pode entrar no ciclo de Calvin da fotosíntese. Almacenando desta maneira o oxalacetato, a célula sempre ten unha concentración alta de CO2 nas súas células fotosintéticas. Esta vía de fixación do CO2 chámase vía de Hatch-Slack.

**Transporte de electróns**. O oxalacetato é un potente inhibidor do complexo II da cadea de transporte electrónico.

Notas
-----

1. ↑  Kadyrov, Renat; Riermeier, Thomas H.; Dingerdissen, Uwe; Tararov, Vitali; Boerner, Armin (2003). "The First Highly Enantioselective Homogeneously Catalyzed Asymmetric Reductive Amination: Synthesis of a -N-Benzylamino Acids". *Journal of Organic Chemistry 68(10), 4067-4070*.
2. ↑  Bussolari, Jacqueline C.; McDonnell, Patricia A. (2000). "A New Substrate for the Biginelli Cyclocondensation: Direct Preparation of 5-Unsubstituted 3,4-Dihydropyrimidin-2(1H)-ones from a b -Keto Carboxylic Acid". *Journal of Organic Chemistry 65(20), 6777-6779*.
3. ↑  Kumar, Subodh; Kaur, Pervinder; Chimni, Swapandeep Singh. (2002). "The efficient allylations of 2-oxocarboxylic acids. Synthesis of 2-allyl derivatives of 2-hydroxycarboxylic acids". *Synlett (4), 573-574*. .
4. ↑  "Citric Acid Cycle Reactions". Arquivado dende o orixinal o 26 de xullo de 2011. Consultado o 2009-04-18.
5. 1 2 3 4  Lehninger A. (1986). Omega, ed. *Principios de Bioquímica*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q408658
* BRE: 4914697
* MAG: 2780279306

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 328-42-7
* ChEBI: 30744
* ChEMBL: CHEMBL1794791
* ChemSpider: 945
* DTXSID: DTXSID8021646
* ECHA: 100.005.755
* HMDB: HMDB0000223
* IUPHAR: 5236
* KEGG: C00036
* KNApSAcK: C00001197
* MeSH: D062907
* PubChem: 970
* RxNorm: 1661330
* UNII: 2F399MM81J

 |