**Stade** (en baixo alemán *Stood*) é unha cidade de 47 579 habitantes, na Baixa Saxonia, Alemaña. É a capital do distrito (*Landkreis*) do mesmo nome do que forma parte xunto a Buxtehude e outras localidades menores.

Stade ostenta os títulos de "Cidade Hanseática" (*Hansestadt*) e "Municipio independente" (*Selbständige Gemeinde*). A igrexa de San Wilhadi conserva un valioso órgano monumental, ao igual que a igrexa de Santo Cosme e Damián. O centro alberga numerosos edificios históricos. O pequeno porto histórico hanseático é característico.

Xeografía
---------

Stade atópase nun outeiro de area sólida que sobresae no val do río Elba. A paisaxe circundante é unha chaira inundable case plana. Entre Stade e Hamburgo está a rexión de Altes Land, que se estreita e a paisaxe ao nordeste chámase "Kehdingen".

Historia
--------

Stade é unha das cidades máis antigas do norte de Alemaña. Os primeiros asentamentos humanos na zona de Stade remóntanse ao 30.000 a. C. pero a actual cidade foi fundada arredor do ano 800, preto dun antigo castelo saxón abandonado (*Schwedenschanze*). En 994 a cidade mencionouse por primeira vez debido a un ataque viquingo.

Até o século XIII, a importancia de Stade derivou da súa posición como único punto de paso do baixo Elba. A ruta comercial levaba desde a península de Xutlandia a través de Schleswig-Holstein até o porto de Itzehoe e atopaba as rutas comerciais a Paderborn e Hannover. Despois da extinción dos condes de Stade, a cidade pasou a mans de Henrique o León. En 1209, o emperador Otón IV concedeu a Stade os privilexios dunha cidade, tanto que o arcebispado de Bremen foi confirmado en 1236.

Na Idade Media Stade foi membro da Liga Hanseática, pero despois foi eclipsada por Hamburgo. En 1279 o municipio deuse a súa propia constitución, os "Estatutos de Stade". A reforma protestante foi introducida en 1522.

### Idade Moderna e Contemporánea

Despois da Guerra dos Trinta Anos, Stade foi ocupado por Suecia en 1645 e formou parte de Suecia até 1712. A cidade serviu como capital dos territorios suecos no nordeste de Alemaña, e algúns dos edificios construídos polos suecos aínda están en uso na actualidade.

No gran incendio do 26 de maio de 1659 arderon dous terzos da cidade; foi reconstruída segundo o mesmo proxecto. En 1355 e en 1712 Stade foi golpeado pola epidemia da peste negra, que matou polo menos entre o 30 e o 40% da poboación.

Despois dunha breve ocupación por Dinamarca, Stade formou parte do principado de Hannover desde 1715 até 1866, cando este estado foi anexionado por Prusia. O goberno prusiano permitiu finalmente a expansión da cidade e o desenvolvemento da industria e do comercio. Stade recibiu unha conexión ferroviaria.

Durante o período nazi, os xudeus de Stade foron deportados e asasinados, cando non conseguiron escapar. Durante a Segunda guerra mundial, Stade foi lixeiramente afectado polos bombardeos aliados. Ao terminar a guerra, a cidade recibiu poboación do Leste.

Sitios de interese
------------------

O centro histórico é un dos máis fermosos de Alemaña. Situado na illa do río Schwinge e rodeado de antigas fortificacións suecas, ten moitas casas antigas con entramado de madeira. O pintoresco porto hanseático forma o núcleo do centro histórico, con numerosos bares de viño e restaurantes ao aire libre no verán.

Os edificios máis importantes son as dúas igrexas de Cosme e Damián e San Wilhadi, amba medievais. O antigo concello foi construído despois do gran incendio de 1667. O goberno sueco legou o *Schwedenspeicher* (mercado) e a *Zeughaus* (casa de armamento). O mosteiro de San Xoán (*Johanniskloster*) está situado preto da igrexa dos Santos Cosme e Damián.

### Galería de imaxes

* Casa do 1667Casa do 1667
* Igrexa de Cosme e DamiánIgrexa de Cosme e Damián
* Igrexa de San WilhadiIgrexa de San Wilhadi
* Praza do mercado de peixePraza do mercado de peixe
* Vivendas no vello porto hanseáticoVivendas no vello porto hanseático
* Mosteiro de San XoánMosteiro de San Xoán
* Schwedenspeicher*Schwedenspeicher*
* Pesa públicaPesa pública

Notas
-----

1. ↑  "Startseite ; Landkreis Stade". *www.landkreis-stade.de*. Consultado o 2023-09-16.
2. ↑  "Former Arp Schnitger-organ Stade, St. Wilhaldi". *arpschnitger.nl*. Consultado o 2023-09-16.
3. ↑  "Stade – St. Cosmae und Damiani – Orgel Verzeichnis – Orgelarchiv Schmidt" (en alemán). Consultado o 2023-09-16.
4. ↑  NDR. "Stade: Stadt mit vielen Sehenswürdigkeiten im Alten Land". *www.ndr.de* (en alemán). Consultado o 2023-09-16.
5. ↑  "Niedersächsische Bibliographie - 1.81". *www.niedersaechsische-bibliographie.de*. Consultado o 2023-09-16.
6. ↑  "Die „Schwedenschanze" ein frühmittelalterliches Zentrum an der Schwinge". *AG Archäologie Stade* (en alemán). Consultado o 2023-09-16.
7. ↑  "SAXONY NOBILITY". *fmg.ac*. Consultado o 2023-09-16.
8. ↑  "Stade by Braun and Hogenberg". *sanderusmaps.com ; Sanderus Antique Maps - Antique Map Webshop* (en inglés). Consultado o 2023-09-16.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Stade Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Alemaña*** |

* Vías romanas
* Buxtehude
* Bremen-Verden

### Ligazóns externas

* Stade.de Sitio oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6949
* WorldCat
* VIAF: 126702671
* BNF: 11969759v
* EBID: ID
* GEC: 0465238
* GeoNames: 6557453
* GND: 4056709-6
* LCCN: n83012831
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge748313
* OSM: 444799
* SUDOC: 027714098

 |