Entrada do Estadio Olímpico de Berlín, 1936   
foto: Josef Jindřich Šechtl
Os **Xogos Olímpicos** de 1936 foron realizados en Berlín, en Alemaña, entre o 1 e o 16 de agosto, coa participación de 4066 atletas, sendo 328 mulleres, representando 49 países, en 22 modalidades deportivas, tornándose até entón os máis grandiosos, ben realizados, ricos e politicamente explotados Xogos Olímpicos até entón.

Abertos con grande pompa no espectacular e moderno Estadio Olímpico de Berlín por Adolf Hitler, o *Führer* do III Reich alemán, os Xogos se propoñían, subliminarmente, demostrar na práctica as teorías de superioridade racial aria pregoada polo líder nazi e os seus seguidores, que non escatimaron tempo, adestramento e recursos para producir o mellor equipo olímpico nacional montado para disputar este evento. Infelizmente para o Führer, un pequeno grupo de atletas, os negros norteamericanos, demostraría a falacia das teorías hitlerianas, conquistando a maioría das medallas do atletismo, a modalidade máis importante dos Xogos, liderados por Jesse Owens, un neto de ex-escravos, que gañou catro medallas de ouro nos 100m, 200m, relevo 4x100 e salto de lonxitude, en pleno estadio de Berlín cheo de arios loiros e estupefactos, no máis emblemático episodio da historia dos Xogos Olímpicos.

España boicoteou estes Xogos coa súa non participación. Organizou como alternativa a Olimpíada Popular en Barcelona. Suspendeuse por comezar a guerra civil o día antes da inauguración destes xogos. Algúns atletas, tanto españois como estranxeiros, permaneceron na cidade para loitar contra o levantamento militar.

Berlín asistiu á última presentación pública dun dos maiores heroes olímpicos, o grego Spiridon Louis, campión do maratón nos I Xogos, en Atenas, corenta anos antes. Xa vello, Louis entregou en cerimonia a Adolf Hitler un ramo de olivo collido nas montañas sagradas de Olimpia, inxenuamente, en nome da paz entre os pobos.

Política e deporte
------------------

*Artigo principal**:* Historia política dos Xogos Olímpicos de 1936.
Os Xogos prepararon un palco para a estética nazi e foron utilizados como vehículo de propaganda polo réxime nazi, como nunca antes acontecera. Os xornais nazis de Alemaña, controlados por Joseph Goebbels, ministro de propaganda de Hitler, omitiron completamente todas as novas referentes ás vitorias dos negros americanos en atletismo.

Reza a lenda que, insatisfeito co éxito de Jesse Owens diante dos seus ollos, Hitler se retirou furioso do estadio após a vitoria de Owens no salto de lonxitude, cando quebrou o récord mundial derrotando ó campión alemán, *Lutz Long*. A realidade é que Hitler non se atopaba no estadio nese día. Long, alemán, branco, loiro e de ollos azuis, e Owens, negro norteamericano e descendente de escravos, tornáronse bos amigos e conversaban durante todas as probas diante das autoridades nazis; Long chegou a orientar e animar a Owens, cando este case erra na tentativa de se clasificar nas eliminatorias do salto de lonxitude. O alemán morreu en combate loitando coas tropas da Wehrmacht en Sicilia, en 1943, e polo seu espírito deportivo foi condecorado postumamente polo COI coa medalla Pierre de Coubertin.

No maratón, venceu o coreano Sohn Kee-chung correndo coas cores xaponesas baixo o nome de Kitei Son, por estar o seu país ocupado polo Xapón, un dos aliados da Alemaña nazi, dende 1910. Ídolo na súa Corea natal e fervoroso nacionalista, Sohn, obrigado a competir polos dominadores, pasou todo o tempo explicando pacientemente ós xornalistas que o seu país era unha nación independente ocupada polo Xapón, sen medo a represalias, pois os xaponeses estaban máis interesados na súa vitoria que na diplomacia. Sohn recibiu a súa medalla de ouro no podio olímpico ouvindo o himno nacional xaponés baixo a bandeira do sol nacente, ollando para o chan. Nos anos 80, o COI recoñeceu oficialmente a súa nacionalidade e devolveu a medalla adxudicada ó Xapón. En 1988, ós 75 anos, Sohn Kee-chung, o *Kitei Son* de Berlín en 1936, un dos maiores heroes deportivos da historia, entraba no estadio olímpico de Seúl cargando o facho olímpico, ante a ovación emocionada do seu verdadeiro pobo, anfitrión daqueles Xogos.

Modalidades disputadas
----------------------

Participantes
O baloncesto, o piragüismo e o balonmán fixeron a súa primeira aparición nos Xogos Olímpicos e o Polo despediuse deles.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Atletismo.
* Baloncesto.
* Boxeo.
* Piragüismo.
* Ciclismo.
* Esgrima.
* Fútbol.
* Ximnasia.
* Halterofilia.
* Balonmán.
* Hípica.
 |  | * Hóckey sobre herba.
* Loita.
* Natación.
* Péntatlon moderno.
* Polo.
* áter-polo.
* Remo.
* Saltos de trampolín.
* Tiro.
* Vela.
 |

Cadro de medallas
-----------------

A pesar de que á fin dos Xogos lideraron o cadro de medallas con 33 de ouro, un pouco por riba dos Estados Unidos e moito menos das súas expectativas, os alemáns tiveron que engulir algunhas derrotas nos deportes colectivos para os que se prepararan duramente para vencer. A India tornouse tricampioa de hóckey sobre herba, Italia gañou o torneo de fútbol e Hungría consagrouse como bicampioa de wáter-polo. Ademais a prensa internacional escolleu como musa dos Xogos á xudía neerlandesa Hendrika Mastenbroek, de dezasete anos, campioa olímpica de natación nos 100 m, 400 m e relevo 4×100. Anos despois, "Rea", o alcume polo que era coñecida, integrou a resistencia subterránea neerlandesa contra a ocupación nazi do seu país.

|  |  |
| --- | --- |
| Cadro de Medallas |  |
| Posición | País |   Ouro   |   Prata   |   Bronce   | Total |
| 1 |  Alemaña | 33 | 26 | 30 | 89 |
| 2 |  Estados Unidos | 24 | 20 | 12 | 56 |
| 3 |  Hungría | 10 | 1 | 5 | 16 |
| 4 |  Italia | 8 | 9 | 5 | 22 |
| 5 |  Finlandia | 7 | 6 | 6 | 19 |
| 6 |  Francia | 7 | 6 | 6 | 19 |
| 7 |  Suecia | 6 | 5 | 9 | 20 |
| 8 |  Xapón | 6 | 4 | 8 | 18 |
| 9 |  Países Baixos | 6 | 4 | 7 | 17 |
| 10 |  Gran Bretaña | 4 | 7 | 3 | 14 |

Legado
------

* En Berlín introduciuse o relevo que transportou a Chama Olímpica de Olimpia, en Grecia, até o estadio olímpico de Berlín, na sede dos Xogos, por máis de tres mil atletas a través de Europa.
* Alén da mellor tecnoloxía e confort existentes na época, dispostos polo goberno nazi para demostrar a superioridade da eficiencia xermana, un feito que marcaría as comunicacións do século XX aconteceu por primeira vez en Berlín: espalladas por cinemas e teatros da cidade e con imaxes proxectadas por circuíto interno en enormes panos brancos rectangulares pendurados, espectadores privilexiados asistiron á transmisión da apertura e dalgunhas probas dos Xogos por medio da televisión, no que se considera que foi o primeiro evento deportivo en ser transmitido en directo.
* O goberno nazi non escatimou recursos para producir o máis impresionante documental realizado sobre os Xogos, *Olympia*, dirixido pola cineasta Leni Riefenstahl, famosa no cinema alemán daqueles tempos e protexida do ditador, e feito máis para valorizar as ideas nazis que a competición deportiva en si, que mostra nun branco e negro contrastado, ó gusto de Hitler.

Notas
-----

1. ↑  Jim Owens *Television sports production*, p. 1

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Olympia
* Historia política dos Xogos Olímpicos de 1936

| * v
* c
* e
Xogos Olímpicos |
| --- |
| 
* Comité Olímpico Internacional
* Lista de países por código do COI

 |
| Xogos Olímpicos de verán | 
* Atenas 1896
* París 1900
* St. Louis 1904
* 19061
* Londres 1908
* Estocolmo 1912
* 19162
* Antuerpen 1920
* París 1924
* Ámsterdam 1928
* Os Ánxeles 1932
* Berlín 1936
* 19403
* 19443
* Londres 1948
* Helsinqui 1952
* Melbourne 1956
* Roma 1960
* Toquio 1964
* Cidade de México 1968
* Múnic 1972
* Montreal 1976
* Moscova 1980
* Os Ánxeles 1984
* Seúl 1988
* Barcelona 1992
* Atlanta 1996
* Sydney 2000
* Atenas 2004
* Pequín 2008
* Londres 2012
* Río de Xaneiro 2016
* Toquio 20204
* *París 2024*
* *Os Ánxeles 2028*
* *Brisbane 2032*

 |  |
| Xogos Olímpicos de inverno | 
* Chamonix 1924
* St. Moritz 1928
* Lake Placid 1932
* Garmisch-Partenkirchen 1936
* *1940* 3
* *1944* 3
* St. Moritz 1948
* Oslo 1952
* Cortina d'Ampezzo 1956
* Squaw Valley 1960
* Innsbruck 1964
* Grenoble 1968
* Sapporo 1972
* Innsbruck 1976
* Lake Placid 1980
* Saraievo 1984
* Calgary 1988
* Albertville 1992
* Lillehammer 1994
* Nagano 1998
* Salt Lake City 2002
* Turín 2006
* Vancouver 2010
* Sochi 2014
* Pyeongchang 2018
* Pequín 2022
* *Milán-Cortina 2026*

 |
| 1 Non recoñecidos polo COI   2 Cancelados debido á I guerra mundial   3 Cancelados debido á II guerra mundial   4  Adiados a 2021 pola pandemia de COVID-19 |

* Portal:Xogos Olímpicos
* Portal:Alemaña

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8150
* WorldCat
* VIAF: 130250223
* EBID: ID
* GND: 2001155-6
* LCCN: n85136486
* NKC: kn20080116035

 |