O **crioulo antillano** é un idioma crioulo derivado do francés falado principalmente nas Antillas Menores. En termos xerais a lingua mestura o léxico da lingua francesa coa sintaxe dos idiomas africanos e caribeños e só ata hai pouco comezou a escribirse. O crioulo antillano está relacionado co crioulo haitiano, pero teñen moitas diferenzas. Fálase en Dominica, Santa Lucía, Guadalupe, Martinica, Saint-Barthélemy, Granada, San Vicente e Trinidad e Tobago.

Historia e características
--------------------------

O idioma foi nun principio moito máis falado nas Antillas Menores, pero case que desapareceu de Tobago e o número de falantes está declinando en Granada. Nas illas de Dominica e Santa Lucía, aínda que son oficialmente angloparlantes, existen iniciativas para preservar o seu uso e, nas últimas décadas, pasou de ser un signo de nivel socio-económico baixo e de prohibírselle aos rapaces falalo nas escolas  a ser un signo de orgullo nacional. Nos últimos dez anos impartíronse algúns talleres de ortografía e na actualidade un grupo multidisciplinario composto por expertos da Universidade das Indias Occidentais, a Universidade das Antillas en Güiana, o Grupo de Estudo e Investigación do Espazo Crioulofalante (en francés, *Groupe d'étude et de Recherche en Espace Créolophone*, GEREC) e algúns outros movementos locais déronse á tarefa de desenvolver todo un sistema de escritura ad hoc.

Dende os '70 tamén existe un rexurdimento literario nas Antillas Francesas, con escritores tales como Edouard Glissant e Raphaël Confiant entre outros.

Os crioulos de Dominica e Santa Lucía (ISO 639-3 *acf*) é chamado *kwéyòl* polos seus falantes , variación da palabra crioulo en francés (*créole*). O crioulo de Guadalupe (ISO 639-3 *gcf*), falado ademais en Martinica e San Bartolomeu está suxeito á influencia continua do acrolecto francés. A pesar de ser codificado como unha lingua distinta do crioulo de Dominica , teñen un índice de comprensión do 90%, polo que se consideran dialectos da mesma lingua.

Segundo algúns autores (Parkvall, 1997) en 1995 unhas 123.000 persoas falábano na illa de Santa Lucía, e a nivel internacional o número ascendía a uns 985.000. Entre o crioulo falado en Santa Lucía e o falado en Dominica existe dun 97 a 99% de similitude, mentres que só o 10% da poboación de Santa Lucía entende o francés continental. En Santa Lucía os discursos políticos adoitan ser en crioulo, e tamén existen xornais, programas de radio e estacións de televisión que utilizan o idioma.

O crioulo antillano é a lingua de facto entre as poboacións emigrantes das illas veciñas de fala inglesa ou francesa.

Exemplos
--------

* Bos días - *Bózu* /bonzu/.
* Por favor - *S'u plè* /su plɛ/.
* Grazas - *Mèsi* /mɛsi/.
* Desculpe - *Padon* /padɔ̃/ / *Eskizé mwen*.
* Hoxe vai moita calor - *I byen cho jodi*
* Está chovendo - *Lapli ka tonbé* / *Lapli ap tonbe* (Haití).
* Fai un bo día - *Jodi-a sé an / yon bel jou* Jodi-a bel.
* Como estás? Como vai? - *Ka ou fè? (Guadalupe) / Sa ou fè (Martinica)* *Sa k ap fet* (Haití).
* Ana é a miña irmá/nai - *Ann sé sè /manman (an) mwen*
* Andy é o meu irmán/pai/home - *Andy sé fwè/papa/mari (an) mwen*
* El vai á praia - *I ka alé bodlanmè-a/laplaj*

### Texto

O que segue é unha mostra do crioulo de Santa Lucia tirado dun conto popular.

> 
> Pwenmyé ki pasé sé Konpè Kochon. I di, "Konpè Lapen, sa ou ka fè la?"
> 
> 
> 

> 
> Konpè Lapen di'y, "Dé ti twou yanm ng'a (=mwen ka) fouyé bay ich mwen pou mwen bay ich mwen manjé."
> 
> 
> 

> 
> Konpè Kochon di, "Mé, Konpè, ou kouyon, wi! Ou vlé di mwen sa kay fè yanm?"
> 
> 
> 

Tradución (tirada da tradución ao inglés da mesma fonte):

> 
> O primeiro en pasar foi o Señor Cocho. El dixo, "Señor Coello, que anda a facer aquí?"
> 
> 
> 

> 
> O Señor Coello díxolle, "Ando a cavar uns buratos para plantar iñames para alimentar os meus cativos."
> 
> 
> 

> 
> O Señor Cocho dixo, "Pero, Coello, ti es moi parvo! Quéresme dicir que podes cultivar iñames aquí?"
> 
> 
>

Notas
-----

1. ↑  Jocelyne Guilbault, *Zouk: world music in the West Indies* University of Chicago Press, 1993
2. ↑  *Languages of Dominica*. *Ethnologue: Languages of the World*, SIL International, Sixteenth edition. Dallas, Tex.
3. ↑  *Guadeloupean Creole French*. *Ethnologue: Languages of the World*, SIL International, Sixteenth edition. Dallas, Tex.
4. ↑  *Saint Lucian Creole French*. *Ethnologue: Languages of the World*, SIL International, Sixteenth edition. Dallas, Tex.
5. ↑  *Konpè Lapen mandé on favè = Konpè Lapen asks a favor: a Saint Lucian folk tale.* 1985.‭ Vieux-Fort, Saint Lucia: SIL. 10 p.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Reportaxe de ethnologue sobre o kweyol *(en inglés)*
* FORDE, ED e ST. JUSTE-JEAN, LEONI, *St. Lucian French Creole (Kwéyòl)* *(en inglés)*
* GUNSCHEL, ABE, *The Kwéyòl of Dominica* *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q35022
* EBID: ID
* Glottolog: less1242
* GND: 4522844-9

 |