Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Granada (homónimos).
Coordenadas: 12°07′N 61°40′O﻿ / ﻿12.117, -61.667

**Granada** (en inglés **Grenada** (Escoitari/ɡrəˈneɪdə/, en francés crioulo granadino: Gwenad /ɡwiˈnaɪd/) é un país insular no mar Caribe que inclúe ás Granadinas do sur. É o segundo país independente máis pequeno do hemisferio occidental (logo de Saint Kitts e Nevis). Atópase na zona sueste do mar Caribe, ao norte de Trinidad e Tobago, ao Nordeste de Venezuela e ao sur de San Vicente e as Granadinas. Granada está formada pola propia illa de Granada, dúas illas máis pequenas, Carriacou e Pequena Martinica, e varias illas pequenas que se atopan ao norte da illa principal e forman parte das Granadinas. O seu tamaño é de 3 485 kilometros cadrados (1 346 sq mi) e tiña unha poboación estimada de 112.523 en xullo de 2020. A súa capital é Saint George's. Granada tamén é coñecida como a "illa das especias" debido á súa produción de cultivos de noz moscada e macis.

Antes da chegada dos europeos ás Américas, Granada estaba habitada polos pobos indíxenas de América do Sur. Cristovo Colón avistou Granada en 1498 durante a súa terceira viaxe ás Américas. Despois de varios intentos infrutuosos dos europeos de colonizar a illa debido á resistencia dos Caribes residentes, o asentamento e colonización do imperio colonial francés comezou en 1649 e continuou durante o século seguinte. O 10 de febreiro de 1763, Granada foi cedida aos Británicos baixo o Tratado de París. O dominio británico continuou ata 1974 (agás unha breve toma de posesión francesa entre 1779 e 1783). Non obstante, o 3 de marzo de 1967, foi concedida a plena autonomía sobre os seus asuntos internos como Estado Asociado, e de 1958 a 1962 Granada formou parte da Federación das Indias Occidentais, unha federación de curta duración de Colonías británicas das Indias occidentais.

A independencia concedeuselle o 7 de febreiro de 1974 baixo o liderado de Eric Gairy, quen se converteu no primeiro primeiro ministro do estado soberano de Granada. O novo país pasou a ser membro da Commonwealth, coa raíña Isabel II como xefa de estado. En marzo de 1979, o Marxista-leninista Movemento Nova Xoia derrocou ao goberno de Gairy nun Golpe de Estado incruento e estableceu un Goberno Popular Revolucionario (PRG), encabezado por Maurice Bishop como primeiro ministro. Bishop foi arrestado e despois executado por membros do Exército Revolucionario Popular (PRA), o que provocou a  invasión estadounidense de Granada en outubro de 1983. Desde entón, a illa volveu a unha democracia representativa  parlamentaria e mantívose politicamente estable.

Etimoloxía
----------

A orixe do nome "Granada" é escura, pero é probable que os mariñeiros españois chamasen así á illa pola cidade andaluza de Granada. O nome "Granada" rexistrouse nos mapas españois na década de 1520 e referíase ás illas do norte como *Los Granadillos* ("Granadas pequenas"), aínda que esas illas nomeadas foron consideradas propiedade do Rei de España, non hai rexistros que suxiran que os españois intentaran asentarse en Granada. Os franceses mantiveron o nome (como "La Grenade" en francés) despois do asentamento e colonización en 1649. O 10 de febreiro de 1763, a illa de La Grenade foi cedida aos británicos baixo o Tratado de París. Os británicos renomearona como "Granada", unha das moitas anglicizacións de topónimos que fixeron alí.

Tivo polo menos outros dous nomes europeos durante a Era dos Descubrimentos.[] A illa recibiu o seu primeiro nome por Cristovo Colón, quen a avistou na súa terceira viaxe en 1498 e chamouna "La Concepción" en honra á Virxe María. Dise que en realidade puido nomeala "Asunción", pero non é seguro, xa que dise que o que avistou desde a distancia era o que son hoxe Granada e Tobago e chamoulles a ambos ao mesmo tempo. Porén, aceptouse que chamou a Tobago "Assumpción" e a Granada "La Concepción". O ano seguinte, o explorador italiano Amérigo Vespucci viaxou pola rexión co explorador español Alonso de Ojeda e o cartografista Juan de la Cosa. Vespucci rebautizou a illa como "Mayo", aínda que este é o único mapa onde aparece o nome.

Os indíxenas Arauacos que vivían na illa antes da chegada dos europeos chamábana *Camajuya*.

Historia
--------

Granada foi poboada por primeira vez por pobos de América do Sur, posiblemente durante a Idade Arcaica do Caribe, aínda que faltan probas definitivas. A presenza humana potencial máis antiga provén da evidencia indirecta de núcleos de lagos, que comeza ~3600 a.C. Aldeas menos efémeras e permanentes comezaron arredor do ~100-200 d.C. A poboación alcanzou o seu máximo entre os anos 750 e 1250 d. C. con grandes cambios na poboación despois, posiblemente o resultado das secas rexionais e/ou da "Invasión caribe", aínda que esta última depende de evidencias moi circunstanciais.

A historia rexistrada de Granada comeza en 1498, cando Cristovo Colón divisou por vez primeira a illa. Tras un intento errado dos ingleses para establecerse na illa, os franceses compraron a illa aos indios caribes no ano 1650. A illa foi cedida de novo a Gran Bretaña en 1783. Granada converteuse nunha Colonia da Coroa en 1877.

Granada conseguiu a independencia en 1974 e, en 1979, tras un período de grande inestabilidade política, o carismático e popular líder de esquerdas Maurice Bishop fíxose co poder. O socialismo de Bishop e a súa cooperación coa Cuba comunista non foi ben recibido polas nacións conservadoras da zona, como Barbados, Dominica e os Estados Unidos. Unha disputa co á comunista, leal a Bernard Coard, do partido que estaba no poder, *New Jewel*, levou a un golpe de estado e a execución de Bishop o 19 de outubro de 1983.

Seis días máis tarde, a illa foi invadida polas forzas militares dos Estados Unidos e doutras seis nacións do Caribe dentro dunha campaña militar chamada Operación Furia Urxente. As tropas capturaron rapidamente aos líderes da revolución e aos seus conselleiros cubanos, moitos dos cales estaban traballando na construción dun grande aeroporto para a illa que foi completado polos Estados Unidos algúns anos máis tarde. Ao ano seguinte celebráronse eleccións. Unha das preocupacións tácticas coñecidas dos Estados Unidos era a recuperación con vida dos estadounidenses matriculados na Universidade de St. George's.

En setembro de 2004, a illa foi arrasada polo Furacán Iván. O furacán, de categoría 3, danou ou destruíu o 90 % das vivendas.

Goberno e Política
------------------

Saint George no ano 2000
Ao ser unha nación da Commonwealth, a monarca británica é formalmente a Xefa de Estado. Está representada por un Gobernador Xeral, aínda que o poder executivo real recae sobre o líder do goberno, o Primeiro Ministro. Aínda que o primeiro ministro é nomeado polo Gobernador xeral, este adoita ser o líder do partido con máis representación no parlamento.

O parlamento consiste nun senado (con 13 membros) e unha Cámara de Representantes (con 15 membros). Os senadores son nomeados polo goberno e a oposición, mentres que os representantes son elixidos polo pobo cada cinco anos. Nas eleccións do 19 de febreiro de 2013 Keith Claudius Mitchell levou ao New National Party á vitoria (gañou todos os escanos cun 58,7% dos votos) e converteuse no noveno primeiro ministro do país. O partido principal da oposición é o National Democratic Congress o cal obtivo o 40,8% dos votos pero ningún escano.

Organización político-administrativa
------------------------------------

Politicamente, Granada está dividida en seis zonas chamadas parroquias. Estas son:

* Saint Andrew
* Saint David
* Saint George
* Saint John
* Saint Mark
* Saint Patrick

Carriacou e Pequena Martinica, dúas das Granadinas que teñen o status de dependencia con Granada, forman a sétima división administrativa de Granada.

Xeografía
---------

Mapa de Granada
A illa chamada propiamente Granada é a máis grande do país. As pequenas Granadinas son Carriacou, Pequena Martinica, Ronde, Illa Caille, Illa Diamante, Large Island, Saline Island e Frigate island. A gran parte da poboación vive na propia Granada, cuxas cidades máis grandes son a capital Saint George's, Grenville e Gouyave. O asentamento máis grande nas outras illas é Hillsborough na illa de Carriacou.

As illas son dunha orixe volcánico, sendo o terreo interior das illas lixeiramente montañoso, con algúns pequenos ríos que flúen cara ao mar. O clima é tropical: caloroso e húmido. Granada vese afectada ocasionalmente por furacáns. A tormenta máis recente foi o Furacán Iván en setembro de 2004.

Economía
--------

*Artigo principal**:* Economía de Granada.

Demografía
----------

Evolución Demográfica de Granada entre 1961 e 2003 Poboación en millóns de habitantes.
Aproximadamente o 80% da poboación son descendentes dos escravos africanos traídos polos europeos; son poucos os indíxenas caribes e arauacos que quedan na illa.

O idioma oficial, o inglés, é falado por toda a poboación, aínda que algúns aínda falan francés patois. Case todos os granadinos son cristiáns, dos cales aproximadamente a metade deles católicos. O anglicanismo é a relixión protestante principal.

Cultura
-------

A influencia francesa na cultura granadina é moito menor que noutras illas do Caribe. A cultura de Granada está fortemente influenciada polas raíces africanas da maioría dos granadinos.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  "CIA World Factbook – Grenada". Consultado o 12 de xullo de 2019.
2. ↑  "Grenada | History, Geography, & Points of Interest". *Encyclopedia Britannica* (en inglés). Consultado o 2020-06-12.
3. 1 2 3  Martin, John Angus (2013). *Island Caribs and French Settlers in Grenada: 1498-1763*. St George’s, Grenada: Grenada National Museum Press. ISBN 9781490472003.
4. ↑  Steele 2003, pp. 35–36.
5. ↑  Jacobs, Curtis (2015-01-01). *Grenada, 1949–1979: Precursor to Revolution*. *The Grenada Revolution* (University Press of Mississippi). ISBN 978-1-62846-151-0. doi:10.14325/mississippi/9781628461510.003.0002.
6. 1 2  Crask, Paul (2009). *Grenada, Carriacou and Petite Martinique* (en inglés). Bradt Travel Guides. p. 5. ISBN 9781841622743.
7. 1 2  Crask, Paul (2009). *Grenada, Carriacou and Petite Martinique* (en inglés). Bradt Travel Guides. p. 6. ISBN 9781841622743.
8. ↑  Crask, Paul (2009). *Grenada, Carriacou and Petite Martinique* (en inglés). Bradt Travel Guides. p. 7. ISBN 9781841622743.
9. ↑  Higman, B. W. (2021). *A Concise History of the Caribbean*. Cambridge University Press. p. 58. ISBN 978- 1-108-48098-7.
10. ↑  Siegel, Peter E.; Jones, John G.; Pearsall, Deborah M.; et al. (2015). "Paleoenvironmental Evidence for First Human Colonization of the Eastern Caribbean". *Quaternary Science Reviews* **129**: 275–295. Bibcode:2015QSRv..129..275S. doi:10.1016/j.quascirev.2015.10.014.
11. ↑  Hanna, Jonathan A. (2019). "Camáhogne's Chronology: The Radiocarbon Settlement Sequence on Grenada". *The Journal of Anthropological Archaeology* **55**: 101075. doi:10.1016/j.jaa.2019.101075.
12. ↑  Hanna, Jonathan A. (2018). "Grenada and the Guianas: Demography, Resilience, and Terra Firme during the Caribbean Late Ceramic Age". *World Archaeology* **50** (4): 651–675. doi:10.1080/00438243.2019.1607544.
13. ↑  Whitehead, Neil (1995). *Wolves from the Sea: Readings in the Anthropology of the Native Caribbean*. Leiden: KITLV Press.

| * v
* c
* e
Países e dependencias do Caribe |
| --- |
| Estados soberanos | 
* Antiga e Barbuda
* Bahamas
* Barbados
* Cuba
* Dominica
* Granada
* Haití
* República Dominicana
* Saint Kitts e Nevis
* San Vicente e as Granadinas
* Santa Lucía
* Trinidad e Tobago
* Xamaica

 |
| Dependencias | 

|  |  |
| --- | --- |
| Estados Unidos | 
* Illas Virxes Estadounidenses
* Porto Rico

 |
| Francia | 
* Guadalupe
* Martinica
* Saint-Barthélemy
* San Martiño

 |
| Países Baixos | 
* Aruba
* Bonaire
* Curaçao
* Saba
* San Eustaquio
* Sint Maarten

 |
| Reino Unido | 
* Anguila
* Illas Caimán
* Illas Virxes Británicas
* Montserrat
* Turks e Caicos

 |

 |

| * v
* c
* e
Países e dependencias de América |
| --- |
| Estados soberanos | 
* Antiga e Barbuda
* Arxentina
* Bahamas
* Barbados
* Belize
* Bolivia
* Brasil
* Canadá
* Chile
* Colombia
* Costa Rica
* Cuba
* Dominica
* Ecuador
* Estados Unidos
* Granada
* Guatemala
* Güiana
* Haití
* Honduras
* México
* Nicaragua
* O Salvador
* Panamá
* Paraguai
* Perú
* República Dominicana
* Saint Kitts e Nevis
* San Vicente e as Granadinas
* Santa Lucía
* Suriname
* Trinidad e Tobago
* Uruguai
* Venezuela
* Xamaica

 |
| Territorios dependentes | 

|  |  |
| --- | --- |
| Dinamarca | 
* Groenlandia

 |
| Estados Unidos | 
* Illa de Navassa
* Illas Virxes Estadounidenses
* Porto Rico

 |
| Francia | 
* Guadalupe
* Güiana Francesa
* Illa Clipperton
* Martinica
* Saint-Barthélemy
* San Martiño
* Saint-Pierre-et-Miquelon

 |
| Países Baixos | 
* Antillas Neerlandesas
* Aruba
* Bonaire
* Curaçao
* Saba
* San Eustaquio
* Sint Maarten

 |
| Reino Unido | 
* Anguila
* Bermudas
* Illas Caimán
* Illas Malvinas
* Illas Virxes Británicas
* Montserrat
* Turks e Caicos
* Illas Xeorxia do Sur e Sandwich do Sur

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q769
* WorldCat
* VIAF: 151203505
* BNE: XX454063
* BRE: 2377716
* EBID: ID
* FAST: 1209745
* GEC: 0031101
* GeoNames: 3580239
* GeoNLP: 4TeXyM
* GND: 4021981-1
* ISNI: 0000 0004 0458 5464
* LCCN: n80104478
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00576594
* NKC: ge232509
* NLA: 35724234
* OSM: 550727
* Orthodox Encyclopedia: 166449
* TGN: 7004771

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ISC: 108432

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D019425

 |