*Árbore do coñecemento*, de Lucas Cranach, o Vello
O **coñecemento** adoita entenderse como:

1. Feitos, ou datos de información adquiridos por unha persoa a través da experiencia ou a educación, a comprensión teórica ou práctica dun tema ou obxecto da realidade.
2. O que se adquire como información relativa a un campo determinado ou á totalidade do universo.
3. Conciencia ou familiaridade adquirida pola experiencia dun feito ou situación.
4. Inclúe o "saber que" (*know what*), o "saber como" (*know how*) e o "saber onde" (*know where*).

Non existe, polo tanto, unha única definición de *coñecemento*. Porén existen moitas perspectivas desde as que se pode considerar o coñecemento, sendo un problema histórico da reflexión filosófica e da ciencia a consideración da súa función e fundamento.

O *coñecemento* é, por unha banda, o estado de quen coñece ou sabe algo e, por outra banda, os contidos sabidos ou coñecidos como patrimonio global da humanidade. Por exemplo, un coñecemento amplamente compartido nas sociedades actuais é o feito de que a Terra é un xeoide.

Por extensión, adoita chamarse tamén coñecemento a todo o que un individuo ou unha sociedade dados considera sabido ou coñecido. Neste sentido, diríase por exemplo que a existencia de bruxas e trasgos era coñecida na Idade Media, mentres que, desde o punto de vista actual, estas crenzas son infundadas e non constitúen, xa que logo, coñecementos.

Sen dúbida, as ciencias constitúen un dos principais tipos de coñecemento.

O coñecemento, a súa natureza, a súa variedade, o xeito de como é adquirido, o proceso da súa adquisición, os seus valores e o seu papel nas sociedades humanas, estúdanse nunha variedade de disciplinas, incluíndo a filosofía, a epistemoloxía, a ciencia, a psicoloxía, as ciencias cognitivas, a antropoloxía e a socioloxía.

Algunhas definicións
--------------------

O *coñecemento* é a consciencia e o entendemento dos feitos, verdades ou información gañadas na forma da experiencia ou da aprendizaxe. O coñecemento é unha apreciación da posesión dos detalles interconectados que, no illamento, son de menor valor.

O *coñecemento* é un termo con moitos significados segundo o contexto, pero polo xeral está relacionado con tales conceptos como o significado, a información, a instrución, a comunicación, a representación, o estudo e o estímulo mental.

O *coñecemento* é distinto da *información simple*. Tanto o coñecemento como a información consisten en declaracións verdadeiras, pero o coñecemento é a información que ten un obxectivo ou o emprego. Os filósofos describirían isto como a información asociada coa intencionalidade. Chaman o estudo do coñecemento epistemoloxía.

Unha definición común de *coñecemento* é que consiste na crenza xustificada verdadeira. Esta definición provén do *Theaetetus* de Platón 

Que constitúe o *coñecemento*, a certeza e a verdade son cuestións polémicas. Estas cuestións son discutidas por filósofos, científicos sociais e historiadores. Ludwig Wittgenstein escribiu *Sobre a certeza* —aforismos acerca destes conceptos— explorando as relacións entre o coñecemento e a certeza.

Coñecer e saber
---------------

Espiral do coñecemento,
Diferenciamos, dun modo técnico e formalizado  os conceptos de coñecer e saber, por máis de que, na linguaxe ordinaria, se usen ás veces como sinónimos, outras veces non.

**Coñecer**, e o seu produto, o coñecemento, está ligado a unha evidencia que consiste na crenza baseada na experiencia e na memoria e á algo común na evolución des seres naturais concibidos como sistemas, a partir dos animais superiores.

**Saber**, pola súa parte, require, ademais do anterior, unha xustificación fundamental; é dicir, un engarce nun sistema coherente de significado e de sentido, fundado no real e comprendido como realidade; máis alá do coñecemento do obxecto no momento presente como se fora definitivo e completo. Un sistema que constitúe un mundo e fai deste feito de experiencia algo con entidade consistente.

É dicir, que as cousas alleas á razón non poden ser obxecto de ciencia. E un pouco máis adiante recoñece que os elementos simples son por iso "irracionais", xa que non se pode dar razón deles. E despois, no "Sofista", intenta por iso "ir máis alá" do elemental como elemental, senón ao fundamento do mesmo, á "Idea" (*Logos*), a "racionalidade" que serve de fundamento ou, como di Xavier Zubiri, (*Inteligencia y razón*, páx. 258 e ss.), fai posíbel o "*verdadear*" das cousas e os feitos como realidade. O saber da verdade, así concibido, é un "feito aberto" como proceso intelectual e non un logro definitivo, (Hilary Putnam, *Razón, verdade e historia*, Madrid, Tecnos, 1988.</ref> Un conxunto de razóns e outros feitos independentes da miña experiencia que, por un lado, ofrecen un "saber qué" é o percibido e, por outro lado, orientan e definen a conduta, como un "saber facer" como resposta adecuada e unha valoración de todo iso respecto ao bo.

Tipos de coñecemento e características
--------------------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| O coñecemento é | O coñecemento expresa |
| * Función
* Acción
* Produto
* Resultado do desenvolvemento da vida dun individuo.
 | * A herdanza xenética e memoria filoxenética
* A adaptación ambiental social e cultural de grupo
* A propia interacción do individuo no seu ambiente e a súa creatividade.
 |

Notas
-----

1. ↑  "ciencia es la opinión verdadera acompañada de razón". (δοξα άληθης μεταλογου). Platón. *Teeteto*. Trad. Juan B. Bergua. Madrid. Ediciones Ibéricas. 1960. páxs. 122 e 223.
2. ↑  Seguimos os termos da tese de Daniel Quesada; en cambio, Zubiri, o que aquí consideramos saber el o considera coñecemento en tanto que intelección racional. Véxase *Intelixencia e razón*, páx. 161.
3. ↑  "Coñezo a Antonio". "Coñezo China". Ás persoas e ás nacións non se "saben". En cambio, "sei montar en bicicleta"; "sei a lección"; "sei por que funciona un motor". Nalgúns casos esta diferenza ten sentido: "Coñezo o teorema de Pitágoras" *versus* "Sei o teorema de Pitágoras". Noutros moitos casos son intercambiábeis o *coñecer* e o *saber* e a RAG tampouco os define dun modo plenamente diferenciado, porque o uso, aínda cando establece diferenzas, non son o suficientemente esclarecedoras. Véxase [ Arquivado 22 de xullo de 2013 en Wayback Machine. *Dicionario da Real Academia Galega.*
4. ↑  Significado de coherencia dentro dun contexto cognitivo, lóxico, lingüístico etc. que define un mundo posíbel. Véxase tamén referencia ao sentido de Heidegger en canto a un fundamento último existencial
5. ↑  Non no sentido de lóxica formal, pero si relacionado fundamentalmente e no fondo coa lóxica na súa relación co contido material de coñecemento.
6. ↑  Ferrater Mora, J. *Diccionario de Filosofía*, Madrid, Alianza Diccionarios, 1984; entrada "conocer". Hilary Putnam, *Razón, verdad e historia*, Madrid, Tecnos, 1988.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Coñecemento Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Dawkins, R. J. (2005): *El gen egoísta. Las bases biológicas de nuestra conducta*. Barcelona: Salvat. ISBN 84-345-0178-3
* Ferrater Mora, J. (1979): *De la materia a la razón*. Madrid: Alianza. ISBN 84-206-2225-7
* Ferrater Mora, J. (1984): *Diccionario de Filosofía* (4 volumes). Barcelona: Alianza Diccionarios. ISBN 84-206-5299-7
* Husserl, E. (1993): *Ideas relativas a una fenomenología pura y una filosofía fenomenológica*, (Trad. José Gaos). México: Fondo de Cultura Económica. ISBN 84-375-0255-1
* Husserl, E. (2005): *Investigaciones Lógicas*. 2 Volumes. (Trad. de Manuel García Morente e José Gaos). Buenos Aires: Alianza. ISBN 84-206-8196-2
* Lakatos, I. (1983): *La metodología de los programas de investigación científica*. Madrid: Alianza. ISBN 84-206-2349-0
* Lyotard, J. F. (1994): *La condición postmoderna: informe sobre el saber*. Madrid: Cátedra. ISBN 84-376-0466-4
* Penrose, R. (1991): *La nueva mente del emperador*. Madrid: Mondadori. ISBN 84-397-1786-5
* Putnam, H. (1988): *Razón, verdad e historia*. Madrid: Tecnos. ISBN 84-309-1577-X
* Quesada, D. (1998): *Saber, opinión y ciencia: Una introducción a la teoría del conocimiento clásica y contemporánea*. Barcelona: Ariel. ISBN 84-344-8746-2
* Quine, W. V. (1998): *Del estímulo a la ciencia*. Barcdelona: Ariel. ISBN 84-344-8747-0
* Russell, B. (1959): *El conocimiento humano: su alcance y sus limitaciones*. Madrid: Taurus.
* Villoro, J. (1982): *Creer, saber, conocer*. México: Siglo XXI Editores. ISBN 968-23-1151-9
* Zubiri, X. (1980): *Inteligencia sintiente*. Madrid: Alianza. ISBN 84-206-9011-2
* Zubiri, X. (1982): *Inteligencia y Logos*. Madrid: Alianza. ISBN 84-206-9012-0
* Zubiri, X. (1983): *Inteligencia y Razón*. Madrid: Alianza. ISBN 84-206-9016-3

### Ligazóns externas

* *La diferencia entre las ciencias y el conocimiento residiría en el grado de formalización del lenguaje de unos y otros*. Wittgenstein y la geografía cuantitativa contemporánea, por Francisco J. Tapiador *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9081
* AAT: 300055192
* BNCF: 9817
* BRE: 1994642
* EBID: ID
* GEC: 0170862
* GND: 4066559-8
* JSTOR: situated-knowledge

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D019359
* MeSH: K01.468
* UMLS: C0376553

 |