O **castelo de Mesía**, ou **Torre-Fortaleza de Mesía** é unha fortificación de finais do século XIII ou comezo do século XIV construída á beira do río Samo na Pobra, en Bascoi no concello de Mesía. Dende o século XV, durante o Antigo Réxime, exerceuse desde este castelo a xurisdición de Mesía para o arcebispo de Santiago de Compostela.

Arquitectura
------------

Reconstrución do castelo.
O castelo constaba dunha torre interior amurallada, con defensas exteriores de forma poligonal, rodeada dun foxo profundo. Arestora o estado de conservación é de abandono e só se conservan parte das defensas exteriores, que son de forma redondeada, moi raras en Galicia. Con todo, nuns puntos conserva uns 18 metros de altura sobre do terreo exterior a cerca, na que se aprecian entre as ruínas os muros divisorios e a entrada do castelo. A torre da homenaxe era moito máis alta cás murallas e probablemente estivese almenada. Os muros teñen un grosor medio de 2,5 m. O groso da cerca é duns 2,60 m e é de cachotería de lousa.

Historia
--------

Os primeiros rexistros históricos que mencionan o castelo datan do 1401 e trátanse dun documento de Gonzalo Díaz de Mesía, que foi señor desta xurisdición a preito de homenaxe das mans de Bernal Yánez, quen tiña a fortaleza polo Arcebispo Lope de Mendoza. O nome de Gonzalo Díaz de Mesía aparece nunha inscrición que figuraba no lintel da porta da torre da homenaxe:

> 
> 
> ESTA CASA FEZO D. GONZLAVO (Gonzalvo) DÍAZ DE MESÍA E SUA MOLER M(María) PRES (Peres).
> 
> 

|  |
| --- |
| A fortaleza de Mesía está a sete leguas da cidade de Santiago cara Betanzos. Ten as paredes fortes e uns durrumbaderos por toda ela. O redor e pola parte Oriente e do Septentrión, la cerca un río (el Samo) e só a entrada pola porta ten llana. Ten algúns apousentos e razoable vivenda, pero moi lóbrega e melancólica. Na fortaleza e xulgado de Mesía, que ten 2000 vasalos, pon (o Arcebispo) un xuíz, o cal así mesmo es alcaide de dicha fortaleza. —Cardeal Hoyo, 1608  |

O cronista Vasco de Aponte na súa obra *Recuento de las casas antigas do reino de Galicia*, escrita entre os anos 1510 e 1516, di que Gonzalo Díaz de Mesía "sirvió moi ben ao rei D. Enrique e ganou as sete felegresías, era home esforzado e valente. Tiña corenta lanzas e cenhomes. (...) Se o mataban un home, el mataba dous por el. Abateu a casa de Ledoira, Guerreábase con Ruy Sánchez, su primo, facéndolle dous por una. O arcebispo no lle facía forza". Vasco de Aponte continúa o relato dos litixios do Arcebispo Lope de Mendoza pola posesión da fortaleza e como as perdeu e outras liñaxes a herdaron.

O ano 1467 foi determinante na historia do castelo. Os Irmandiños tomárona e foi destruída, pero ó ser abandonada por estes, o Arcebispo Fonseca usurpou a propiedade e restaurouna. Despois da famosa batalla de Altamira, os cabaleiros galegos ó mando de Gómez Pérez das Mariñas II, derrotaran a Fonseca, recuperando o dominio sobre as fortalezas e castelos dos que se tiña apoderado o prelado aproveitando as sublevacións irmandiñas. Gómez Pérez deixou a torre en herdanza á súa filla Dona Ginebra, xunto coa xurisdición e as terras de Mesía, máis ó casar co castelán Luis Azevedo e marchar para Salamanca, outros señores do contorno usurparon a torre, e pretenderon construír mais castelos neste territorio. Mais Azevedo e a súa muller queixáronse a raíña Isabel a Católica, que atendeu as súas demandas en Valladolid no 1476 e ordenou ás xustizas de Galicia que impedisen a edificación doutras fortalezas na xurisdición de Mesía. Malia todo o proceso, en 1523, rematará en poder da mitra compostelá.

No 1858 a construción conservábase intacta. Só dous anos máis tarde, o poeta Ángel Corzo, nunha carta persoal comenta que:

> 
> 
> Hai dous días que estou en Mesía, quixen visitar ao seu antigo castelo, e atopeino desfeito polo pico e a sacha do home.
> 
> 

A torre debeuse derrubar no 1859.

Vista panorámica do interior.

A lenda da Infanzona ou Infanta de Mesía
----------------------------------------

Entre as lendas e tradicionais xurdidas á sombra desta fortaleza figura a da Infanzona, que recolle Benito Vicetto nas súas *Tradicións feudais de Galicia*, publicada en Vigo no 1878, e a lenda incluída no *Cancionero de Galicia*, editado en Santiago polo poeta Ángel Corzo. Nesa lenda da Infanta de Mesía cóntase como a dona do castelo, namorada dun trobador, decátase de que este entendíase cunha doncela do seu séquito. Así encargoulle, despeitada, a un parente que lle entregase a cabeza da traidora. Na lenda podemos ler:

> 
> 
> - Mirade, segundo souben onte, todas as noites esa descoñecida muller, saíndo do castelo á media noite, diríxese ás ruínas do San Cristovo. Alí espéraa el, escoitades?, espéraa Xoán Rodríguez do Padrón, o máis aposto trobador da nosa terra.
> - Proseguide.
> - Esta noite repousade nesa pequena ponte que hai entre as ruínas e o castelo, e cando vexan pasar a misteriosa rival que causa este terrible suplicio que padezo...
> - Matala...?
> 
> 
> - Si; marmexou a infanzona agochando maquinalmente o rostro entre as súas mans como se se avergoñase de pronunciar aquela palabra.
> Benito Vicetto
> 

A historia remata coa sorpresa desagradable da cabeza decapitada da filla da dona do castelo.

Outra lenda di que sendo dono do castelo os Churruchaos, ao arcebispo de Santiago gustáballe a filla deste e fixo que a prenderan para levala co arcebispo. O pai da moza cheo de ira colleu un día nunha rúa de Santiago o arcebispo por sorpresa e cravoulle un coitelo causándolle a morte e sendo axusticiado logo o pai da moza polo feito acaecido.

Ben de Interese Cultural
------------------------

O Castelo de Mesía está baixo a tutela do Estado pola lexislación do *Decreto de 22 de abril de 1949 sobre Protección de Castillos Españoles, expedido polo Ministerio de Educación Nacional (B.O.E. 5-5-1949)* e foi declarado Ben de Interese Cultural o 17 de novembro de 1994 polo Ministerio de Cultura. En 2022, o concello encargou á cooperativa Árbore, a primeira intervención de tipo arqueolóxico que serviu para limpar os restos e consolidar as ruínas para o seu aproveitamento cultural e turístico.

Galería de imaxes
-----------------

* Foxo.Foxo.
* Ruínas do castelo de Mesía.Ruínas do castelo de Mesía.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Notas
-----

1. 1 2  Redacción (27 de setembro de 2022). "Traballos arqueolóxicos sacan á luz partes agochadas do Castelo de Mesía". *galiciaconfidencial.com*. Consultado o 17 de xaneiro de 2023.
2. 1 2  Berini Pita da Veiga, María (29 de decembro de 2015). "Galicia de Leyenda. el castillo de Mesía". *arevolta.net* (en castelán). Consultado o 17 de xaneiro de 2023. [*Ligazón morta*]
3. ↑  "Plan xeral de ordenación municipal" (PDF). *concellodemesia.es*. xaneiro de 2013. Archived from the original on 21 de xuño de 2013. Consultado o 17 de xaneiro de 2023.
4. ↑  "Castelo de Mesía". *turismo.gal*. Consultado o 17 de xaneiro de 2023.
5. 1 2 3 4 5  "A Torre Fortaleza de Mesía". *concellodemesia.es*. 14 de xuño de 2013. Arquivado dende o orixinal o 14 de xuño de 2013. Consultado o 17 de xaneiro de2023.
6. ↑  "Historia". *concellodemesia.es*. 29 de agosto de 2013. Archived from the original on 29 de agosto de 2013. Consultado o 17 de xaneiro de 2023.
7. 1 2 3  "RUTA POLO CONTORNO DO CASTELO DE MESÍA" (PDF). *concellodemesia.gal*. Consultado o 17 de xaneiro de 2023.
8. ↑   Arquivado 09 de febreiro de 2021 en Wayback Machine. Revista galaica N.15. Tradicións feudais de Galicia. A Infanzona de Mesía. 1875
9. 1 2  Troiano, Xosé (13 de xaneiro de 2013). "Castelo de Mesía". *patrimoniogalego.net*. Consultado o 17 de xaneiro de 2023.
10. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 29 de agosto de 2013. Consultado o 29 de agosto de 2013.  Catálogo arquitectónico. Plano Xeral de Ordenación Municipal do Concello de Mesía. 2013.
11. ↑  Redacción (5 de outubro de 2022). "A primeira intervención arqueolóxica no Castelo de Mesía descobre accesos ocultos". *g24.gal*. Consultado o 17 de xaneiro de 2023.

| * v
* c
* e
Castelos de Galicia |
| --- |
| 
* Altamira
* Amarante
* Andrade
* Aranga
* Barcala
* O Bolo
* Borraxeiros
* Brandufe
* Broño
* Caldaloba
* Candaira
* O Carbedo
* Casón
* Castro de Ouro
* Castromaior
* Castroverde
* Celas de Peiro
* Cillobre
* Cira
* Doiras
* Doncos
* Fornelos
* Torre da Forxa
* Friol
* Frouxeira
* Gondomar
* A Lanzada
* Lobeira
* Lúa
* Luania
* Maceda
* Marce
* Maside
* Mens
* Mesía
* Milmanda
* Moeche
* Monforte de Lemos
* Monte Muralla
* Monte Vilar
* Monterreal
* Monterrei
* Naraío
* Navia
* Nogueira
* Os Novais
* Torres de Oeste
* A Palma
* Pambre
* A Pena
* A Penela
* Peroxa
* Picoña
* Pico Sacro
* Pluma
* Pontedeume
* Ribadavia
* Rocha Forte
* Salvaterra
* San Damián
* San Filipe
* San Paio de Narla
* San Sadurniño
* Sande
* Sandiás
* Santa Cruz
* Santo Antón
* Sarria
* Sobroso
* Soutomaior
* Tebra
* Torre de Teodomiro
* Viana do Bolo
* Vilalba
* Vilamarín
* Vilanova dos Infantes
* Vimianzo
* Vigo
* Vitres

 |