Coordenadas: 41°56′27″N 08°45′12″O﻿ / ﻿41.94083, -8.75333

Entrada ao recinto.
Exterior do recinto.
Escudo na entrada.
Escudo na entrada.
O **Forte de San Lourenzo** é unha fortaleza da idade moderna situada en Goián (Tomiño), fronte á vila portuguesa de Vila Nova de Cerveira, da que está separada polo río Miño.

Historia
--------

A historia desta construción está ligada á da veciña Fortificación de Goián, construída xunto a outras ao longo do Baixo Miño para a defensa da fronteira sur de Galiza con Portugal. En 1663 a fortificación de Goián foi atacada e tomada polo exército portugués. No Tratado de Lisboa asinado en 1668 entre España e Portugal, ambas as dúas partes acordaron devolver as prazas fortes tomadas. A Coroa Española decidiu entón construír un novo forte de menores dimensións, o Forte de San Lourenzo, pois o tamaño da Fortaleza de Goián era excesivo para servir de base para unha gornición de soldados.

A construción do forte comezou en 1671, en cumprimento da Cédula Real da Raíña Mariana de Austria, no lugar no que antes se levantaba o Fortín da Barca. As obras, cun custo de 143.704 reais, remataron en 1673, xa durante o reinado de Carlos II.

A mellora nas relacións entre España e Portugal provocou que fose pouco utilizado, e co tempo foi obxecto dun abandono progresivo até o abandono definitivo no século XIX. En 1847 Pascual Madoz descrivíao do seguinte xeito: 

> 
> 
> ...Hay también un fuerte de cuarta clase, cuyas murallas están algún tanto deterioradas y arruinados los pabellones.
> 
> 

Despois do seu abandono foi froito de graves espolios que afectaron ó conxunto. A finais do século XX foi obxecto dun plan de recuperación e posta en valor.

Arquitectura
------------

O forte presenta planta cadrada con baluartes defensivos nos extremos que completan a forma estrelada do conxunto. Segundo Blanco Rotea e García Rodríguez "presentaba unha das plantas máis interesantes do conxunto galego de fortificacións do sistema defensivo do Baixo Miño, pola súa perfección e simetría de similares características ao Forte da Ínsua, no lado português". Cada baluarte tiña 3 garitas en cada un dos esquinais, que se poden apreciar nalgúns planos do século XVII.

Un foxo defensivo rodea o conxunto, salvado por unha ponte que permite o aceso á porta principal, antigamente pechada cunha porta levadiza. Neste portón consérvase unha inscrición da fundación co seguinte texto:

> 
> 
> FABRICOSE ESTE FUERTE REINANDO CARLOS SEGUNDO REY DE LAS ESPAÑAS Y LA REINA GOBERNADORA SU MADRE DOÑA MARIANA E AUSTRIA SIENDO GOBERNADOR Y CAPITAN GENERAL DESTE REINO EL EXMº SEÑOR ARZOBISPO DE SANTIAGO DON ANDRES GIRON ASISTIENDO A ESTA FABRICA EL ILMº SEÑOR JUAN DE CASTILLO Mº DE Cº GENERAL DEL CONCEJO DE Gº DE SU MGD AÑO 1673.
> 
> 

Aos lados da porta sitúanse os escudos do sobrenome Girón á esquerda e Castillo á dereita.

No interior divídese en varias construcións: A Casa do Gobernador, a capela, cuarteis para 3 compañías, o almacén das armas, a corte, diversos almazéns e un pozo.

Na actualidade, os elementos defensivos do conxunto mantéñense en bo estado de conservación.

Notas
-----

1. ↑  MADOZ, PASCUAL *Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar*. Tomo VIII. (1847), pág. 453
2. ↑  BLANCO ROTEA, Rebeca, GARCÍA RODRIGUEZ Sonia. *Paisaje arquitecturado y arquitectura en el paisaje: La fortificación del territorio en época moderna en el Baixo Miño* Arquivado 15 de xuño de 2009 en Wayback Machine..
3. ↑  De acordo co historiador Manuel Fernández Rodríguez.
4. ↑  Con capacidade para 60 animais.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* BLANCO ROTEA, Rebeca, GARCÍA RODRIGUEZ Sonia.: *Paisaje arquitecturado y arquitectura en el paisaje: La fortificación del territorio en época moderna en el Baixo Miño* Arquivado 15 de xuño de 2009 en Wayback Machine. *(en castelán)*.

### Ligazóns externas

* Forte de San Lourenzo de Goián na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.

* Páxina sobre o forte

* Situación e recreación dixital do forte Arquivado 30 de maio de 2020 en Wayback Machine.
* Artigo sobre o forte, por Julio Anta.