recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Francesco Landini tocando un órgano portátil (Ilustración do Codex Squarcialupi do século XV).
***Ars nova*** (en latín "arte nova") é o estilo musical da produción francesa e italiana do século XIV, xurdido despois da *Ars antiqua*.

O compositor, teórico musical e poeta francés Philippe de Vitry é un dos representantes máis coñecidos deste novo estilo, que se desenvolveu entre os anos 1320 e 1380 con París como epicentro. As obras son coñecidas sobre todo polo *Codex Squarcialupi* e o compositor italiano Francesco Landini.
Este estilo musical supuxo tanto innovación técnica como unha codificación mais adiantada dos signos musicais.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Ars antiqua

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q210854
* BNCF: 28300
* BNE: XX4838065
* BNF: 15877687x
* BRE: 1831547
* EBID: ID
* GEC: 0080840
* GND: 4143073-6
* SUDOC: 111148367

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre música é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Campobasso.
**Campobasso** (Campuasce, pronunciado /kambəw'aʃ:ə/, no dialecto campobassano) é a cidade capital da rexión de Molise e da provincia homónima, en Italia. Nunha área de 55 km² posúe unha poboación duns 50.995 habitantes (2010).

Ten lindes cos concellos de: Busso, Campodipietra, Castropignano, Ferrazzano, Matrice (CB), Mirabello Sannitico, Oratino, Ripalimosani, San Giovanni in Galdo e Vinchiaturo.

Campobasso, a 701 msnm, é a cuarta capital de provincia máis alta de Italia, tras Enna, Potenza e L'Aquila.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Campobasso*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3497
* WorldCat
* VIAF: 132509102
* DARE: 26474
* EBID: ID
* GEC: 0014013
* GeoNames: 6542000
* GND: 4216181-2
* LCCN: n79039955
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge1155774
* OSM: 41361
* TGN: 7004057
* Treccani: campobasso
* Trismegistos: 32803

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Coordenadas: 50°22′15″N 3°04′45″L﻿ / ﻿50.37083, -3.07917

**Douai** (*Dowaai* en neerlandés), é unha cidade e comuna francesa situada no departamento de Norte, na rexión Norte-Paso de Calais, que é a capital da comarca do *douaisis*.

Douai, que tivo a súa orixe no asentamento romano de *Castellum Duacum* ou *Duacum*, desenvolveuse como cidade sede dunha importante universidade católica e un rico centro téxtil de Flandres durante o dominio dos Habsburgo españois desde o século XVI até o século XVII. 

Tras incorporarse á coroa de Francia no século XIX creceu impulsada pola revolución industrial e, tras a segunda guerra mundial, como centro da industria mineira do norte de Francia. A crise económica do sector e a reconversión industrial dos anos 1980 causou unha perda da poboación, que se recuperou a finais dos anos 1990 tras a orientación económica da cidade cara ao sector da automoción.

O *Beffroi de Douai*, un edificio ricamente ornamentado do século XVI, forma parte do conxunto de *beffrois*, un tipo de torres cívicas, campanarios municipais de Bélxica e Francia clasificados Patrimonio UNESCO da Humanidade. 

Así mesmo, o desfile procesional dos xigantes *Gayant*, manifestación do folclore de Flandres, está catalogado como unha das obras mestras do Patrimonio Cultural Inmaterial da Humanidade.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Douai Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q193826
* WorldCat
* VIAF: 298495499
* BNF: 15266753d
* EBID: ID
* GEC: 0022884
* GeoNames: 3021000
* GND: 4012842-8
* LCCN: n81066749
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge672213
* OSM: 56243
* SUDOC: 02822650X

 |
Un dos lugares de maior interese de Corella é "A Noria"
**Corella** é un concello da Comunidade Foral de Navarra, en España, situado a 92 km de Pamplona, que se atopa na Ribeira Navarra, próxima a Tudela e incluída dentro do meiriñado de Tudela. En 2008 tiña 7.898 habitantes.

Eminentemente agrícola en anos pasados e actualmente con adegas que elaboran moi bos viños tintos, Corella posúe, nos albores do século XXI, un tecido industrial importate na zona, con empresas que van desde a elaboración e transformado de caucho e outros compoñentes para a automoción, ata a fabricación de sistemas industriais de contrapesos, ou a produción de prefabricados para a construción, sendo este último sector no que máis destacou esta cidade nos últimos anos.

Posúe un rico patrimonio arquitectónico barroco, sendo de especial mención "A Casa das Cadeas", da cal existe unha replica no Poble Espanyol de Barcelona. O "Museo de Arte Sacra" así como os seus edificios relixiosos son igualmente destacables.

O pasado de Corella móstranos a prolíficos comerciantes, militares, gobernadores, ministros -de mariña, de xustiza e de vivenda-, ou ata a músicos, médicos e artistas. É a cidade natal de Miguel Sanz Sesma, o actual presidente do Goberno foral de Navarra, Alberto Catalán, Conselleiro Portavoz do Goberno de Navarra e Antonio Catalán, fundador da cadea hostaleira NH e actualmente presidente da cadea hostaleira AC Hoteles.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q550407
* WorldCat
* VIAF: 124336484
* código INE: 31077
* DARE: 42912
* GEC: 0264329
* GeoNames: 6359625
* GND: 7651225-3
* LCCN: n80123114
* MusicBrainz: ID
* OSM: 343455
* WOEID: 758017

 |
***A tropa de trapo na selva do arco da vella*** (en castelán: *La tropa de trapo en la selva del arcoíris*) é un filme español de animación en 3D de 2014 dirixido por Àlex Colls. Está baseado na serie de animación *A tropa de trapo* que se emitiu en galego na TVG, e é o segundo filme baseado nestes personaxes, logo de *A tropa de trapo no país onde sempre brilla o sol* (2010). Destinada a nenos entre dous e seis anos, o director declarou que quixo facer un filme que fose "a primeira experiencia que un neno pode ter no cinema". Estreouse en galego.

Sinopse
-------

Ao igual que na serie, o filme está protagonizado por Mumu, Rita, Milo, Talalo, Olga e Alfred, un grupo de bonecos de trapo. Nesta historia, todos os personaxes senten a necesidade de axudar os animais que teñen moitas dificultades para sobrevivir. Por iso, organizan unha expedición solidaria que os levará até a selva do arco da vella. Alí terán que empregar o seu enxeño, coñecementos e esfozo para salvar o arco da vella, que simboliza os soños e os xogos.

Galardóns e omeamentos
----------------------

Estivo nomeado na 13ª edición dos Premios Mestre Mateo na categoría de mellor filme de animación, mais o premio levouno o filme *Maimiño*. Foi nomeado tamñen ao Premio Gaudí ao mellor filme de animación, mais o premio levouno *Mortadelo y Filemón contra Jimmy el Cachondo*. Tamén foi nomeado ao Goya ao mellor filme de animación e ao mellor filme de animación nas Medallas do Círculo de Escritores Cinematográficos de 2014.

Notas
-----

1. ↑  Àlex Colls estrena la pel·lícula d'animació infantil 'El cap de drap a la Selva de l'Arc de Sant Martí', ccma.cat, 29 de abril de 2014
2. ↑  Àlex Colls: "Volíem que el film dels cap de drap fos la primera experiència que un nen pot tenir al cine sense monstres ni pors", ccma.cat, 30 de abril de 2014
3. ↑  culturagalega.gal (ed.). "A tropa de trapo na selva do arco da vella na web da CulturaGalega". Consultado o 5 de xullo de 2023.
4. ↑  "Mortadelo y Filemón contra Jimmy el Cachondo", Gaudí al filme de animación, teinteresa.es
5. ↑  La tropa de trapo en la selva del arcoíris, al web dels premis Goya
6. ↑  "Premios del CEC a la producción española de 2014". *Círculo de Escritores Cinematográficos*. Madrid. Arquivado dende o orixinal o 2020-01-23. Consultado o 6 de setembro de 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q98183512
* FilmAffinity: 867650
* IMDb: tt3596856
* LUMIERE: 48781
* TMDb: 263610

 |
Igrexa en Rohrbach, co lema valdense *"Lux lucet in tenebris"* sobre a entrada
**Ober-Ramstadt** é unha cidade do distrito de Darmstadt-Dieburg, en Hessen, Alemaña. Está situada 9 km ao sueste de Darmstadt. En 2020, a súa poboación era de 15.127 habitantes. É a vila natal de científicos como Georg Christoph Lichtenberg e Friedrich Alefeld.

Xeografía
---------

### Localización

Ober-Ramstadt está situado na *Bundesstrasse 426* ao pé do Odenwald. O pequeno río Modau atravesa Ober-Ramstadt, formando un pequeno lago ao sur da cidade.

### Comunidades e zonas veciñas

Ober-Ramstadt limita con Roßdorf ao norte, ao leste coa cidade de Reinheim, Groß-Bieberau ao sueste, coa comunidade de Modautal ao sur, ao oeste con Mühltal e ao noroeste coa cidade de Darmstadt.

### Divisións e distritos

Desde 1977, Ober-Ramstadt está formada pola propia cidade máis tres *Stadtteile* máis: *Modau*, ( 2.877 cidadáns o 30 de xuño de 2005 ), *Wembach-Hahn*, ( 1.004 cidadáns o 30 de xuño de 2005 ) e *Rohrbach*, (1.534 de xuño), 200530 cidadáns. que se incorporou voluntariamente en 1972.

Historia
--------

Atopáronse vestixios dos primeiros asentamentos que datan da Idade de Pedra tardía. As probas escritas proceden de 1310, cando Eberhardt, conde de Katzenelnbogen, recibiu as mesmas liberdades e dereitos que a cidade de Frankfurt para a súa cidade Ramstadt. Isto incluía o dereito a celebrar un mercado e construír fortificacións arredor da cidade. Durante e despois da guerra dos Trinta Anos, a maior parte da poboación morreu, principalmente por mor da peste.

En 1699, Ernest Louis, Landgrave de Hesse-Darmstadt permitiu que os valdenses do Piamonte se asentasen nas súas propiedades en Rohrbach, Wembach e Hahn, desertas como consecuencia da guerra e pestes anteriores. Os valdenses tiveron que fuxir das súas cidades natais por motivos relixiosos. Até finais do século XIX, as clases impartíanse en lingua francesa.

Desde o século XIX, Ober-Ramstadt comezou a industrializarse. En 1895, Eduard Murjahn fundou a Deutsche Amphibolin-Werke (Fabrías alemás de anfibolitas), hoxe líder do mercado de pinturas e esmaltes en Alemaña e noutros países. En 1901 instalouse un abastecemento centralizado de auga, seguido da electricidade en 1907.

A historia da cidade pódese ver no museo municipal, situado no antigo concello construído en 1732.

Relacións internacionais
------------------------

Ober-Ramstadt está irmandado con:

* Italia Cogoleto, Italy, desde 1959
* Italia Praxelado, Italy, desde 1974
* Italia Vermezzo, Italy, desde 2003
* Italia Zelo Surrigone, Italy, desde 2003
* Francia Saint-André-les-Vergers, France, desde 1970
* Alemaña Thurm (hoxe parte de Mülsen), desde 1990
* Turquía Fethiye (Malatya), Turquía, desde 2004

Notas
-----

1. ↑  "Gemeinden". *Statistik.Hessen* (en alemán). Consultado o 2022-03-13. [*Ligazón morta*]
Vista de Ordino
**Ordino** é unha parroquia situada nun val no extremo noroeste do Principado de Andorra, cunha superficie de 89,3 km² e unha altitude de 1.300 metros sobre o nivel do mar en Ordino, 1.654,8 metros en O Serrat, 2.740 metros no pico de Casamanya, 2.539 no Port do Rat, 2.878 no pico de Tristaina e 2.395 no porto de Siguer. Ten 3.309 hab.

Na devandita parroquia atópanse varios hoteis que fan as delicias dos visitantes, tendo moi preto os baños termais de Caldea. é un lugar moi recomendable tanto no verán como no inverno. 
Museo da Microminiatura de Nicolai Siadristy, o Museo Iconográfico Sant Jordi e do Cristianismo, o Museo Postal e o Museo do Pin.

| * v
* c
* e
Parroquias de Andorra |
| --- |
| 
* Andorra la Vella
* Canillo
* Encamp
* Escaldes-Engordany
* La Massana
* Ordino
* Sant Julià de Lòria

 | Bandeira de Andorra |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24272
* WorldCat
* VIAF: 138486691
* GEC: 0047505
* GeoNames: 3039676
* GND: 4566258-7
* OSM: 2804758
* TGN: 7018205
* WOEID: 472591

 |
Localización da Saintonge.
Bandeira da Saintonge.
A antiga provincia da Saintonge e os concellos actuais.
**Saintonge** é unha antiga provincia francesa cuxos límites foron mudando co paso do tempo. Duntante a Antigüidade foi parte da provincia romana de Aquitania, sendo Saintes a primeira capital deste vasto territorio. Máis tarde integrouse sucesivamente no patrimonio dos reis e duques da Aquitania, dos condes do Anjou e dos condes de Poitiers, para se acabar integrando de novo no Ducado da Aquitania durante varios séculos. No século XIV, Saintonge constituíu un condado de seu (condado de Saintonge). Durante a Baixa Idade Media constitúe unha marca fronteiriza entre os dominios dos Capetos e os Plantagenet, sendo o escenario de enfrontamentos recorrentes entre ambas as casas entre 1152 e 1451. A miúdo, os señores de Saintonge dubidaban entre os seus vínculos anglo-aquitanos e a súa ligazón con París. A influencia anglo-aquitana foi predominante até a metade do século XIV. Os erros de Henry de Grosmont, conde de Derby (cabalgada de 1346), e do Príncipe Negro debilitaron o poder anglo-aquitano e a provincia pasa a der controlada definitivamente polo Reino de Francia en 1451 (toma de Montguyon).

Xeografía
---------

Saintonge cobre hoxe cinco departamentos, o Charente Marítimo (agás a súa parte noroeste, que pertencía á provincia de Aunis e á comarca de Aulnay, no Poitou), un cuarto do oeste do Charente (cantóns Cognac-Nord, Cognac-Sud, Jarnac e Châteauneuf), o extremo sur de Deux-Sèvres (Frontenay-Rohan-Rohan e até a bisbarra sur de Niort) et da Vendée (incluía unha parte da Marisma poitevina). No norte da Xironda, a Gavacharía, de fala santonxesa, dependía da Guïena.

Notas e referencias
-------------------

1. ↑  "Des barbares à la Renaissance"; éd.
2. ↑  « 1451 - Conditions de la reddition de Montguyon (17) au comte de Dunois, pour le roi Charles VII », en *Histoire passion* (consultado o 20 de febreiro de 2010).
3. ↑  Maurice Bures, Le type saintongeais, Paris, Le Croît vif,‎ 1991 (ISBN 2-9079-6705-3).
4. ↑  *Le gabay - réédition du dictionnaire de l'Abbé Beloumeau - Magazine Xaintonge no 8 du Grand lexique du patois charentais - 2010.*


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1509703
* WorldCat
* VIAF: 264939726
* EBID: ID
* GEC: 0057903
* GND: 4105208-0
* LCCN: n80125725

 |
Coordenadas: 50°47′N 06°05′L﻿ / ﻿50.783, -6.083

Vista xeral de Aquisgrán.

**Aquisgrán** (en alemán: *Aachen*, [ˈʔaːxən] (AFI), De-Aachen-2.ogg escoitar, en fráncico ripuario: *Oche*, en francés: *Aix-la-Chapelle*, ​[ɛkslaʃapɛl] (AFI)) é unha cidade alemá do *Land* de Renania do Norte-Westfalia localizada xunto á fronteira con Bélxica e os Países Baixos, a 65 km de Colonia, constitúe a cidade máis ao oeste de Alemaña, e levántase a 191 metros sobre o nivel do mar, aínda que o seu punto máis alto é de 410. A poboación é de 260.454 (2011)

Historia
--------

Os romanos chamaron ás fontes termais sulfurosas da zona *Aquis Granum* , e canalizáronas para utilizalas como caldas. Tras a marcha dos romanos estiveron abandonadas ata o século VIII, aparecendo entón co nome de *Aquis Villa*. No ano 768, Carlomagno chegou a Aquisgrán pola primeira vez, gustoulle a zona e vinte anos despois comezou a construír un palacio, a súa capela palatina vaise converter na catedral de Aquisgrán que comezou a construírse no ano 796 e Carlomagno pasou a maioría dos invernos que van do ano 800 ata a súa morte acontecida en 814 en Aquisgrán para utilizar as caldas. Á súa morte soterrouse na capela.

No ano 936, coroaron a Odón I rei na catedral e desde entón Aquisgrán foi o lugar de coroamento dos reis do Sacro Imperio Xermánico durante os seguintes 600 anos, o último foi Fernando I en 1531. Durante toda a Idade Media Aquisgrán foi unha das cidades máis grandes do Imperio, en 1166 declarárona Cidade Libre Imperial separada do Ducado de Baixa Lorena. En 1668 asinouse o Tratado de Aquisgrán logo da Guerra de Devolución. Despois da Guerra dos Trinta Anos permaneceu tan só como unha cidade de importancia rexional. En 1801 pasou a ser anexionada por Francia pero o Congreso de Viena de 1815 asignouna a Prusia. Cara a 1880 a súa poboación era de 80.000 persoas e era un importante nó de comunicacións ferroviarias, converténdose nun núcleo manufactureiro onde se fabricaba ferro para os ferrocarrís e fibelas, botóns e agullas, destacando ademais en tabaco, e en tecidos de la e seda. Durante a segunda guerra mundial quedou moi danada, destruíndo os bombardeos dous terzos da cidade e foi, o 21 de outubro de 1944, a primeira cidade alemá ocupada polas tropas aliadas.

Economía
--------

Aquisgrán conta con plantas industriais, en especial téxtiles, siderúrxicas e químicas pero recentemente tamén se estableceron empresas tecnolóxicas so o pulo da Universidade Técnica de Aquisgrán, situándose nunha das rexións economicamente máis vigorosas da Unión Europea.

Notas
-----

1. ↑  Forma empregada na *Enciclopedia Galega Universal*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1017
* WorldCat
* VIAF: 124330404
* BAV: ADV12247284
* BNE: XX458734
* BNF: 11865908c
* BRE: 1842331
* CERL: cnl00006597
* DARE: 363
* EBID: ID
* FAST: 1208397
* GEC: 0004606
* GeoNames: 3247449
* GND: 4000003-5
* GOV: AACHENJO30BS
* ISNI: 0000 0001 2097 3385
* LAC: 0500L7658
* LCCN: n80046295
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge134535
* OSM: 62564
* Orthodox Encyclopedia: 77174
* SUDOC: 026405865
* TGN: 7004799
* Treccani: aquisgrana
* WOEID: 91982120

 |
Ilustración de dous xograres nun cancioneiro medieval.
Un **xograr** era un artista polifacético dedicado ao divertimento e entretemento durante a Idade Media en Europa.

Características
---------------

O xograr adoitaba ser capaz de tocar instrumentos, cantar, contar historias ou lendas, recitar poemas, realizar acrobacias, remedar, amais doutros xogos e destrezas. Habíaos especializados, así os xograres músicos tocaban sobre todo instrumentos de corda, en especial a viola, mais para interpretaren a lírica galega medieval facían un uso predominante da cítola. Aqueles xograres que tocaban instrumentos de vento e percusión considerábanse de pouca categoría.

### Tipos

Namentres que o trobador era un poeta lírico e compositor, o xograr soamente interpretaba as composicións, non era por tanto un creador. O seu cometido era exclusivamente o de entreter. Dentro da primeira etapa da Idade Media, entre o século X e a primeira metade do século XIII predominaban os *xograres épicos* (poetas cultos en realidade) que recitaban (non sempre) tiradas e fragmentos de poesía narrativa ou biográfica. A partir da segunda metade do século XIII e no século XIV predominan máis os *xograres líricos* que recitaban a chamada "poesía cortesá".

En Galiza a tradición de xograres e trobadores entronca profundamente coa cultura popular e as súas figuras teñen un peso capital dentro da cultura galego-portuguesa.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *xograr*.
2. ↑  Monteagudo, H. et al. *Tres poetas medievas da Ría de Vigo*. Galaxia, 1998, páxina 63.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pena, Xosé Ramón (2002). *Historia da literatura medieval galego-portuguesa*. Santiago de Compostela. pp. 92–99.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2429735
* BRE: 1983494
* EBID: ID
* GEC: 0118231

 |
**Mercedes Tella Comas**, nada na Coruña en 1868 e finada en Vilafranca do Bierzo o 30 de xaneiro de 1934, foi unha pedagoga e escritora galega.

Traxectoria
-----------

Irmá de Alfredo Tella. Estudou Maxisterio na Coruña e marchou a Madrid onde fixo o grao normal. En 1896 foi nomeada profesora auxiliar da Escola Normal de Madrid, e en 1990 profesora supernumeraria da sección de Ciencias da mesma escola. En 1901 obtivo a praza de profesora da Normal da Coruña. Estudou Pedagoxía na Facultade de Filosofía e Letras. Presentou comunicación e interveu nos debates do IX Congreso Internacional de Hixiene e Demografía (1898). Participou na Asemblea dos Amigos de la Enseñanza de Madrid e presentou unha memoria ao Congreso de Medicina de Madrid. Foi redactora da *Gaceta de Instrucción Pública*. En 1907 foi nomeada directora da Escola Normal da Coruña, permanecendo no cargo até 1911. En 1914 volveu ser nomeada directora, permanecendo no cargo até a súa xubilación. Pronunciou conferencias e escribiu artigos científicos, literarios e pedagóxicos en periódicos e revistas.

Obras
-----

* *Aritmética elemental*, 1896 (en colaboración con María Encarnación de la Rigada).
* *Los juegos en la escuela*, 1904.

Recoñecementos
--------------

En 1929 recibiu a Cruz de Afonso XII.

Vida persoal
------------

Era irmá do escritor Alfredo Tella e casou con Mario Sánchez Belorado.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 31-1-1934, p. 1, 5.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 1-2-1934, p. 10 Arquivado 20-02-2018 en Wayback Machine.
3. ↑  "Mercedes Tella", *El Correo Gallego*, 1-4-1909 , p. 1

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Couceiro Freijomil, Antonio (1951-53). *Diccionario Bio-bibliográfico de Escritores* (en castelán) **3**. Bibliófilos Gallegos. p. 401.
* Flecha García, Consuelo (1996). *Las primeras universitarias en España. 1872-1910*. Madrid: Narcea. pp. 152–153. ISBN 84-277-1159-X.
* Marco, Aurora (2007). *Dicionario de Mulleres Galegas*. Vigo: Edicións A Nosa Terra. pp. 423–424. ISBN 978-84-8341-146-9.
* Romero Masiá, Ana (2022). *Mercedes Tella Comas (1868-1934)*. A Coruña: Baía. ISBN 978-84-9995-386-1.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q31513895
* BNE: XX4722412

 |
Coordenadas: 47°30′00″N 11°05′00″L﻿ / ﻿47.5, 11.083333333333

Garmisch-Partenkirchen
**Garmisch-Partenkirchen** é un concello arraiano e alpino de Alemaña, capital do distrito homónimo, localizado na rexión administrativa da Alta Baviera, dentro do estado libre asociado de Baviera. O concello está situado na fronteira con Austria e conta con 26.000 habitantes (datos do 2010).

A cidade e as competicións deportivas
-------------------------------------

Garmisch-Partenkirchen é coñecida por ser un lugar especialmente axeitado para a práctica de deportes de inverno e foi sede dos Xogos Olímpicos de Inverno de 1936. O estadio Große Olympiaschanze foi o local onde se realizaron as cerimonias de apertura e clausura, ademais de acoller as competicións do salto de esquí e un dos eventos do combinado nórdico. Nas proximidades da pista foran realizadas as probas do esquí cross-country

Chegou a ser nomeada sede dos Xogos Olímpicos de Inverno de 1940 aínda que estes nunca se chegaron a lidar por mor da segunda guerra mundial. Foi a localización do Campionato Mundial de Esquí Alpino de 1978 e do 2011.

Tradicionalmente ten lugar todos os primeiros de xaneiro unha competición de saltos de esquí, dentro do Vierschanzentournee.

Garmisch-Partenkirchen é un importante destino de turismo deportivo especializado en esquí, snowboarding e sendeirismo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Garmisch-Partenkirchen*** |

### Outros artigos

* Königshaus am Schachen
* Krotenkopf

### Ligazóns externas

* Páxina web de Garmisch-Partenkirchen

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q127043
* WorldCat
* VIAF: 143085917
* Bavarikon: ODB\_A00001123
* BNF: 146461009
* EBID: ID
* GEC: 0029203
* GeoNames: 6558814
* GND: 4019275-1
* GOV: object\_300681
* LCCN: n82036457
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge327524
* OSM: 939334
* SUDOC: 061059420
* Treccani: garmisch-partenkirchen
* WOEID: 651554

 |
Coordenadas: 55°5′N 22°46′L﻿ / ﻿55.083, -22.767

**Jurbarkas** é unha cidade na Provincia de Tauraxe, Lituania. Sitúase na costa dereita do río Neman na súa confluencia cos afluentes Mituva e Imsre. A cidade convertíase nun cruzamento comercial importante despois de que unha ponte foi construída sobre o Río Nemunas en 1978.

Etimoloxía
----------

O nome *Jurbarkas* deriva do castelo de Ordensburg, *Georgenburg*, construído no século 13.

*Jurbarkas* é tamén coñecido por moitas ortografías de derivado en diversas linguas ao longo da súa historia. Os nomes non-lituanos máis notables para a cidade son: en alemán, *Georgenburg*, *Jurgenburg*, e *Eurburg*, en polaco, *Jurbork*, e en iídiche, *Jurborg*, *Jurburg*, *Yurburg*, *Yurberig*, e *Yurbrik*.

Historia
--------

Aínda que Jubarkas é considerado un asento de príncipes lituanos, o primeiro documento da cidade foi en 1259 como o castelo Ordensburg de Georgenburg ("O castelo de George"). Este castelo fora construído a tan só 3 km ao oeste da cidade actual sobre un outeiro.

O castelo de Georgenburg era abandonado polos cabaleiros alemáns despois da súa derrota na Batalla de Grunwald en 1410. A rexión foi incluída dentro de Lituania no Tratado de Melno en 1422, e o lugar actual de Jurbarkas empezaba a desenvolverse como cidade fronteiriza

En 1795, Jurbarkas era anexionado polo Imperio Ruso durante a terceira división da Mancomunidade de Nacións. O seu crecemento estancábase durante o século XIX por que o trafico marítimo diminuía a causa do aumento de ferrocarrís.

Celebridades nadas en Jurbarkas
-------------------------------

* Vincas Grybas (1890–1941), escultor.
* Romualdas Marcinkus (1907–1944), futbolista, e piloto durante a segunda guerra mundial.
* Maciej Stryjkowski (ca. 1547 – ca. 1593), historiador, escritor e poeta lituano-polaco.
* William Zorach (1887–1966), escultor xudeu.
* Andrius Pojavis (1983 - ), cantante e guitarrista lituano.

Cidades Irmandadas
------------------

* Polonia Ryn, Polonia.
* Alemaña Crailshem, Alemaña.
* Alemaña Lichtenberg, Alemaña.
* Neman, Rusia.

Galería de imaxes
-----------------

* Rúa de JurbarkasRúa de Jurbarkas
* Vista aérea de JurbarkasVista aérea de Jurbarkas
* Monumento a Vytautas el GrandeMonumento a Vytautas el Grande

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q835838
* WorldCat
* VIAF: 123296877
* GeoNames: 598655
* MusicBrainz: ID

 |
**Twitstar** ou **tuitstar** (do inglés, *estrela de twitter*) é o termo empregado para referirse aos usuarios da rede social Twitter máis populares e con maior número de seguidores. Este termo tamén é adoito empregado para denominar as persoas que se fixeron populares a través desta rede de *microblogging*. Así, os cantantes, actores, e outras persoas con gran número de seguidores que xa eran famosos antes de abrir a súa conta en Twitter, non son considerados twitstars.

Existen varias páxinas que se adican a contabilizar e medir a popularidade dos usuarios de Twitter. As máis empregadas son Favstar e Klout. Favstar emprega o número de chíos que son marcados como favoritos e rechouchiados, e usa eses datos para establecer un clasificación de popularidade. Klout, por outra banda, analiza non só as interaccións en Twitter, senón tamén noutras redes sociais, establecendo unha puntuación de 0 a 1.000 en función da popuaridade do usuario.

Twitstars galegos
-----------------

| Principais *tuitstars* galegos (2015) |
| --- |
| Nome | Usuario | Seguidores |
| Ismael Prego | @wismichu | 1.230.000 |
| Óscar Velázquez | @elbarónrojo | 204.000 |
| Carlos Gómez | @ElHumanoide | 160.000 |
| Miguel Ángel López | @hematocritico | 99.500 |
| Lucía Taboada | @taboadalucia | 50.600 |
| Manuel de Lorenzo | @October\_\_Lee | 29.200 |
|

O twitstar galego que posúe o maior número de seguidores é Ismael Prego, máis coñecido como *Wismichu*. A súa canle en Youtube conta con máis de 2,5 millóns de suscriptores, e en Twitter ségueno máis de 900.000 usuarios. O 28 de marzo de 2015 a súa canle foi pechada por mor de denuncias de incumprimento da política de Youtube. Finalmente a conta foille devolta.

A nive global, os usuarios con maior número de seguidores son Katy Perry (69.078.451), Justin Bieber (63.153.115) e Barack Obama (58.620.773).

O chío máis rechouchiado desde que botou a andar Twitter en 2009 foi o selfie que tirou a presentadora Ellen DeGeneres na gala dos Oscar de 2014 con algúns dos asistentes á gala, como Brad Pitt, Angelina Jolie, Bradley Cooper, Meryl Streep, Julia Roberts, Kevin Spacey e Jennifer Lawrence. Dito chío foi rechouchiado por
3.338.143 persoas, e sinalado como *favorito* por 2.072.360 usuarios.

Notas
-----

1. ↑  La Vanguardia (Suplemento) (ed.). "Twitstars de a pie en Saltillo". Arquivado dende o orixinal o 04 de abril de 2016. Consultado o 20 de outubro de 2015.
2. ↑  "Wismichu".  en Twitter
3. ↑  El Mundo (ed.). "El 'caso Wismichu': ¿Qué le ocurre a un 'youtuber' cuando se queda sin canal?". Consultado o 20 de outubro de 2015.
4. ↑  RTVE (ed.). "El 'selfie' de Ellen DeGeneres en los Oscar 2014, el tuit más retuiteado de la historia". Consultado o 20 de outubro de 2015.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Favstar
* Rechouchío
* Rede social

### Ligazóns externas

* Chiavegatto, Marina (25/4/2015). ¿Cómo ser un «twitter star»? *La Voz de Galicia*.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Calidón.
A cidade de Calidón, ó sur de Etolia
**Calidón** (ou **Calidonia**) foi unha cidade grega situada ó norte do Golfo de Corinto, en Etolia, na Grecia occidental. 

Foi fundada, de acordo coa mitoloxía grega, por Calidón, fillo de Etolo, rei da Élide (no Peloponeso), e de Prónoe.

Un dos seus reis, Eneo, esqueceu honrar a Artemisa durante uns sacrificios para ofrecer ós deuses os primeiros froitos dunha anada abundante, e a deusa vingouse deste desaire enviando un xabaril monstruoso que devastaba as terras e mataba o gando. Eneo conseguiu acabar con el grazas a un numeroso grupo de heroes do momento que se uniron para darlle caza.

> 
> 
> "*Tamén Calidón, aínda que tiña a Meleagro, pediu e suplicou* [ós deuses] *con angustiosos rogos o seu auxilio; o motivo da petición era un xabaril, servidor e vengador da cólera de Diana*".
> (Ovidio: *Metamorfosis* VIII, 270-272)
> 

Cando Heracles descendeu ó Hades para capturar a Cérbero, atopou a Meleagro e prometéralle desposar á súa irmá, Deianira. Por iso foi a Calidón a pedir a man de Deianira ó seu pai Eneo, e para conseguila tivo que vencer ó deus fluvial Aqueloo, que obrigara ó pai a concederlle a filla. 

> 
> 
> "*Cando Heracles arribou a Calidón, pretendeu á filla de Eneo, Deianira, e loitando pola súa man con Aqueloo, que tomara a aparencia dun boi, tronzoulle un dos seus cornos*".
> (Pseudo-Apolodoro: *Biblioteca mitológica* II, 7, 5)
> 

Nas inmediacións de Calidón existe unha fonte chamada Calírroe. Tratábase dunha doncela que rexeitou os amores dun sacerdote de Dioniso, Coreso. O sacerdote queixouse ó deus e este, como castigo, enviou unha epidemia de loucura sobre o país. Consultado o oráculo de Dodona, o ditame foi que se debía sacrificar ante Coreso unha doncela para aplacar ó deus, ou outra persoa que aceptase morrer no seu lugar. Os habitantes da cidade escolleron a Calíorre, pero o sacerdote, no momento se sacrificala, reviviu o amor que sentía por ela e non puido facelo, prefirindo suicidarse. Ó ver este xesto, Calíorre tamén se suicidou xunto á fonte, que tomou o seu nome.

Os calidonios participaron na Guerra de Troia cun exército dirixido polo seu rei Toante, neto de Eneo.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* GRIMAL, Pierre: *Diccionario de mitología griega y romana*. Ed. Paidós, 1981.
* HIGINO: *Fábulas mitológicas*. Tradución, introdución e notas de Francisco Miguel del Rincón Sánchez. Alianza Editorial 2009, 173-173.
* OVIDIO: *Metamorfosis*. Tradución de Antonio Ramírez de Verger. Alianza Editorial 3ª ed. 2015, 2ª reimp. 2017 [a numeración segue a utilizada neste texto].
* PSEUDO-APOLODORO: *Biblioteca mitológica*. Tradución e notas de Julia García Moreno. Alianza Editorial 3ª ed. 2016 [a numeración segue a utilizada neste texto].

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q750313
* WorldCat
* VIAF: 315168305
* DARE: 21986
* EBID: ID
* GEC: 0013579
* Pleiades: 540699
* TGN: 5004281

 |
**Akureyri** é unha cidade situada no norte de Islandia, ao fondo do fiorde de Eyjafjörður arrodeada de montañas, Súlur a 1 213 metros sobre o nivel do mar, e Hlíðarfjall a 1.116 metros, é o segundo centro urbano despois da área de Reiquiavik; segundo o censo de 2021 tiña 19 219 habitantes.

Historia
--------

Helgi Magri Eyvindarson, procedente de Noruega asentouse na área no século IX, aínda que a primeira mención de Akureyri data do ano 1562 cando unha muller foi condenada aquí por adulterio. No ano 1602 os daneses estableceron un posto comercial , aproveitando o porto natural e por ser a rexión circundante boa para a agricultura.

O asentamento permanente comezou no ano 1778 e o rei de Dinamarca concedeulle a Akureyri o *status* de cidade en 1786. Á cidade foille concedido un foro municipal para favorecer a consolidación dos asentamentos permanentes en Islandia, en 1836 perdeu a súa licenza como posto comercial pero foille de novo concedido en 1862, co que comezaron a aparecer numerosas pequenas industrias derivadas dos produtos agrícolas, aumentando no século XX co éxodo do campo á cidade. Dende 1990 as industrias pesqueiras veñen desprazando ás manufacturadas e os ingresos procedentes do turismo aumentan ano a ano.

A Universidade de Akureyri fundouse en 1987.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Akureyri*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Islandia*** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q29042
* WorldCat
* VIAF: 155956887
* BRE: 1809012
* EBID: ID
* GEC: 0001489
* GeoNames: 2633274
* GND: 4218545-2
* ISNI: 0000 0004 0643 7238
* LCCN: n82029338
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge128647
* OSM: 56086
* WOEID: 980027

 |
Coordenadas: 35°31′25″N 35°47′30″L﻿ / ﻿35.523611, 35.791667

**Latakia** (en árabe: *اللاذقية*, Al-Lādhiqīyah [el.laːdˈʔɪjje, -aːðˈqɪjja]) é unha localidade costeira de Siria, situada ao norte do Líbano, capital da provincia homónima. A súa poboación estímase en 554.000 habitantes. Deles, aproximadamente, o 50% son de relixión alauí, o 30% cristiáns e o 20% musulmáns sunnitas.

Ten moitos motivos para ser famosa, entre eles o de dar nome a un tipo de tabaco, quizais o tabaco turco máis coñecido, que entra na composición de mesturas para fumar en pipa. É un tabaco de aroma forte e seco, que lembra a alimentos salgados e afumados. Ademais, a cidade foi o lugar natal do expresidente Hafez al-Assad.

É sede da Arquidiocese Metropolitana de Latakia do Patriarcado de Antioquía.

Foi fundada no século IV a. C. co nome de **Laodicea** (en grego: *Λαοδικεία*o) por Seleuco I Nicátor en honra á súa nai Laodice**.** En latín foi coñecida como *Laodicea ad Mare.* O nome orixinal sobrevive na forma árabe como al-Ladhiqiyyah (en árabe: اللاذقية), do que procede do francés Lattaquié e do inglés Latakia.

Notas
-----

1. ↑  "Latakia". *Diciopedia do século 21* **2**. Do Cumio, Galaxia e do Castro. 2006. p. 1200. ISBN 978-84-8288-942-9.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Latakia Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Lataquia (provincia)
* Aeroporto de Lataquia
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Miranda.

**Miranda do Douro** (en mirandés **Miranda de l Douro**) é unha vila portuguesa, pertencente ao Distrito de Braganza, Rexión Norte e subrexión do Alto Tras-os-Montes, Terra de Miranda, con preto de 2.100 habitantes.

É sede dun municipio con 488,36 km² de área e 7 482 habitantes (2011), subdividido en 17 freguesías. O municipio está limitado ao noroeste e sueste por España, ao suroeste polo concello de Mogadouro e ao noroeste por Vimioso.

Os habitantes desta rexión, alén do portugués, falan unha lingua propia chamada mirandés, unha variedade do subgrupo lingüístico asturleonés.

Historia
--------

Na antigüidade pertenceu ao convento de Astorga, en León, o que influíu na cultura e lingua da zona. Hoxe en día o mirandés e oficial xunto co portugués, sendo frecuente tanto na vila coma nas poboacións próximas a rotulación bilíngüe.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Miranda do Douro Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Castelo de Miranda do Douro (*en portugués*)
* Lingua mirandesa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q373475
* WorldCat
* VIAF: 244730078
* GeoNames: 2737640
* GND: 4214795-5
* LCCN: n85266016
* MusicBrainz: ID
* OSM: 5245346
* SUDOC: 06675545X
* WOEID: 743560

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Faro.

Coordenadas: 37°02′00″N 07°55′00″O﻿ / ﻿37.03333, -7.91667

**Faro** é unha cidade portuguesa, de 41.307 habitantes (ano 2006). É a capital do Distrito de Faro, da rexión, subrexión e da antiga provincia do Algarve

Edificio do concello
É sede dun municipio con 201,31 km² de área e 58.051 habitantes (2001), subdividido en 6 freguesías. O municipio limita ó norte e oeste co municipio de san Brás de Alportel, ó leste con Olhão, ó oeste con Loulé e ó sur co océano Atlántico.

As freguesías de Faro son:

* Conceição
* Estoi (*anteriormente Estói*)
* Montenegro
* Santa Bárbara de Nexe
* São Pedro
* Se

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Faro*** |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Coordenadas: 51°50′10″N 6°6′37″L﻿ / ﻿51.83611, -6.11028
**Schenkenschanz** é unha poboación alemá, actualmente integrada en Kleve, no estado federado de Renania do Norte-Westfalia, Alemaña.

Vista aérea de Schenkenschanz desde o norte. Ao fondo o vello Rin co transbordador
É coñecida polo seu antigo forte de Schenk ou Skink, que ocupaba unha posición estratéxica na antiga fronteira entre o Sacro Imperio Romano Xermánico e os Países Baixos. Neste lugar o río Rin forma un meandro e sepárase en dous brazos: o principal, chamado Waal, diríxese a Nimega, e o secundario ou vello Rin flúe cara a Arnhem, ao noroeste. O primeiro castelo foi construído polo conde Juan de Cléveris no século XIV,[] no extremo do confluente, para controlar o tráfico.

Schenkenschanz en Alemaña  
SchenkenschanzSchenkenschanzLocalización dentro de Alemaña
No século XVI a fortaleza destaca baixo o mando de Maarten Schenck van Nydeggen, militar que traballou en función das circunstancias para España ou para as Provincias Unidas, a través do bestallung, cobrando por cada barco que debía pasar pola fortaleza, durante a Guerra dos Oitenta Anos.

*O asedio de Schenckenschans polo príncipe Frederik Hendrik van Oranje, abril de 1636*, cadro de Gerrit van Santen

Galería de imaxes
-----------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Schenkenschanz en 2011 |
| Schenkenschanz en 2011  |

 |

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Schenkenschanz Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikisource posúe escritos orixinais acerca de:  ***Schenkenschanz, en alemán*** |

### Outros artigos

* Ducado de Kleve

* Portal:Alemaña

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q466759
* WorldCat
* VIAF: 204266649
* NKC: ge765392

 |

1. ↑  Parker, Geoffrey (2010). *El ejército de Flandes y el Camino Español 1567-1659.* (en Castelán). Madrid: Alianza Editorial. p. 52.
A **serpentina** (do latín *serpens* pola semellanza dalgúns exemplares coa pel dunha serpe) constitúe unha serie de minerais da clase dos silicatos cuxa fórmula química é **(Mg,Fe,Ni)3Si2O5(OH)4**.

Aspecto
-------

É raro que a serpentina apareza en forma de grandes cristais.

### Variedades da serpentina

Segundo a súa coloración e mínimas diferenzas de composición pódense diferenciar varias clases de serpentina:

* **Antigorita**, de cor verde escura.
* **Amianto**, formado por fibras finas e paralelas e dunha cor normalmente máis branca.

Outras clases de serpentina son a serpentina corrente (de cor negra), a serpentina nobre (de cor verde amarela) e a serpentina masiva (de cor verde e utilizada como pedra ornamental).

Lugares onde se atopa
---------------------

A serpentina preséntase en xacementos de tipo sedimentario formando grandes extensións consideradas rochas de serpentina.

Podemos atopar serpentina nos cantís do Cabo Ortegal (A Coruña).

Usos da serpentina
------------------

O seu uso máis destacado é o de pedra ornamental para a fabricación de adornos e esculturas.

Outros silicatos
----------------

Outros silicatos importantes son o cuarzo, a mica, o feldespato e a olivina.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q335249
* BNCF: 51869
* BNF: 120036224
* BRE: 3659064
* EBID: ID
* LCCN: sh85120306
* Mindat: 7484

 |
| Symphytum tuberosum |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Orde: | Lamiales |
| Familia: | Boraginaceae |
| Subfamilia: | Boraginoideae |
| Xénero: | *Symphytum* |
| Especie: | ''***S. tuberosum''*** |

 |
| Nome binomial |
| ''***Symphytum tuberosum''***L. |

A ***Symphytum tuberosum*** é unha planta da familia das boraginaceae.

No seu hábitat.
Detalle das flores.

Descrición
----------

Planta vivaz, de 25 a 50 (60) cm, provista de rizomas tuberosos máis ou menos deformes. Talos pouco ramificados e pelosos. Follas lanceolado-oblongas, grandes (até 12 cm), estreitadas en pecíolo nada ou moi pouco decurrente; as superiores sentadas; as medias superan en tamaño ás inferiores. Flores tubulares de cor amarela pálida, con escamas na garganta. Lóbulos do cáliz cunha lonxitude 3 veces maior que o tubo. Ovario con tubérculos, estilo saínte e estames ocultos. Froito granuloso e brillante. Florece na primavera.

Hábitat
-------

Bosques caducifolios.

Distribución
------------

Gran parte de Europa excepto no norte, Portugal, Irlanda, Bélxica, Holanda.

Propiedades
-----------

*Symphytum tuberosum* desempeñou un papel curativo na medicina natural ao longo dos séculos. Nestas curas tradicionais, as receitas utilizan as follas e as raíces , antigamente utilizábase para acelerar a curación das abrasións menores a través de ser aplicada directamente sobre a pel danada baixo unha compresa.

Taxonomía
---------

*Symphytum tuberosum* foi descrita por Carl von Linné e publicada en *Species Plantarum* 1: 136. 1753.

Etimoloxía

***Symphytum***: nome xenérico que deriva do grego *sympho ou symphein* = "medrar xuntos", e *phyton* = "planta", o nome *symphytum* foi utilizado por Dioscórides para esta planta que tiña fama de curar as feridas.

Notas
-----

1. ↑  Penas, A.; Diez J. Llamas F. Rodríguez M. (1991). *Plantas Silvestres de Castilla y León*. Valladolid:Ámbito. ISBN 84-86770-40-8.
2. ↑  Polunin, Oleg (1989). *Flores Silvestres de España y de Europa*. Barcelona: Omega. ISBN 84-282-0857-3.
3. ↑  Natural England
4. ↑  Scottish plant uses
5. ↑  Medicinal uses
6. ↑  "*Symphytum tuberosum*". *Tropicos.org. Missouri Botanical Garden*. Consultado o 8 de xaneiro de 2014.
7. ↑  En Nombres Botánicos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q159613
* MAG: 2776705497

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 40690
* Dyntaxa: 221582
* EOL: 582580
* EPPO: SYMTU
* EUNIS: 161764
* GBIF: 2926065
* iNaturalist: 131625
* IPNI: 120840-1
* IRMNG: 10886574
* ITIS: 32030
* NBN: NBNSYS0000003992
* NCBI: 256504
* PalDat: Symphytum\_tuberosum
* PlantList: kew-2475643
* POWO: ID
* Soortenregister: 179282
* TAXREF: 125364
* Tela Botanica: 75403
* Tropicos: 4000092
* uBio: 459000
* PLANTS: SYTU

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1495616
* UNII: 9MGC702WRJ

 |
A consideración dos pés coma obxecto do fetichismo é unha das prácticas máis comúns e coñecidas
O **fetichismo**, no plano relixioso, é unha crenza que atribúe a certos obxectos (tales como amuletos) poderes máxicos ou sobrenaturais que protexen ás persoas das forzas naturais adversas; no plano sexual é unha parafilia que consiste na focalización do interese sexual nalgunha parte do corpo ou nun obxecto inanimado.

Fetichismo sexual
-----------------

O fetichismo sexual caracterízase por situar o interese erótico en obxectos pouco ou nada axeitados para a realización se actos sexuais xenitais. Trátase de obxectos inanimados que están en visible relación coa persoa sexual máis que co acto sexual. Esta condición de obxecto substitutivo levou a Freud a enunciar a hipótese de que todo obxecto conscientemente sexual é xa o resultado dunha substitución. Freud clasifica o fetichismo entre as desviacións relativas ao fin sexual, e máis concretamente entre as que supoñen unha fixación como fin sexual de aquilo que segundo a xenitalidade só é preliminar.

O fetichismo sexual considérase unha práctica inofensiva, agás no caso de que provoque malestar clinicamente significativo ou problemas á persoa que o padece ou a terceiros, podendo neste caso chegar a considerarse un trastorno patolóxico.

Notas
-----

1. ↑  SARASON, B.; SARASON, I.G. (2006). *Psicopatología: psicología anormal : el problema de la conducta inadaptada*. *Pearson Educación*. ISBN 970-26-0841-4.  *(en castelán)*
2. ↑  GÓMEZ PIN, V. (1981). *El psicoanálisis: justificación de Freud*. *Editorial Montesinos*. ISBN 84-85859-16-2.  *(en castelán)*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Fetichismo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Parafilia
* Sexualidade

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q207791
* BNCF: 66411
* BNF: 11940796g
* BRE: 4710301
* EBID: ID
* LCCN: sh95000216
* MAG: 2776724512
* PSH: 12926

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DOID: DOID:1235
* ICD-9: 302.81302.81
* MeSH: D005329
* MeSH: F03.657.350
* NCIt: C94353
* UMLS: C0015957

 |
**María Lama Trigo**, nada en Vigo o 29 de marzo de 1980, é unha xornalista e locutora de radio galega. Deuse a coñecer ó público en xeral como copresentadora no *morning show* dos 40 Principales *Anda ya* xunto a Frank Blanco.

Traxectoria
-----------

Licenciada en xornalismo, traballou na COPE, onde realizou as prácticas, a Cadena SER e nos 40 Principales. 

### Radio

O seu expediente académico abriulle as portas para realizar as prácticas na Cadena SER para posteriormente pasar a formar parte dos seus servizos informativos. Cómpre salientar a súa participación nos programas "Hora 25" e "Hoy por hoy" cando eran dirixidos, respectivamente, por Carlos Llamas e Iñaki Gabilondo.

Deu o gran salto a Los 40 Principales cando se incorpora como copresentadora do programa *morning show* *Anda Ya*. En xullo de 2012 despediuse de Anda Ya e de Los 40 Principales e incorpórase como copresentadora do "morning show" *Atrévete* na emisora de pop español, Cadena Dial, tamén presentado por Frank Blanco. En setembro de 2013 volve de copresentadora a *Anda Ya* desta volta capitaneado por Xavi Rodríguez. Dende setembro de 2014 é a copresentadora do programa de radio de Mediaset, MorninGlory xunto a Álvaro de la Lama.

O 11 de xaneiro de 2016 comeza unha nova etapa en Kiss FM (España) como presentadora do espazo "Las Mañanas Kiss" xunto ao seu antigo compañeiro Xavi Rodríguez.

### Televisión

En xuño de 2014 uniuse ao programa de Cuatro *Todo va bien* como colaboradora. O programa foi emitido no *access prime time* de luns a venres ás 21:30 e presentábao Xavi Rodríguez e Edurne. Dende 2016, colabora no programa *Zapeando* na Sexta.

En 2016 colaborou no programa *Zapeando* en La Sexta.

Notas
-----

1. ↑  "María Lama Trigo". *ecoteuve.eleconomista.es*. Consultado o 10-03-2018.
2. ↑  "María Lama copresentará el programa de radio 'Morninglory'". *ecoteuve.eleconomista.es*. Consultado o 13 de marzo de 2023.
3. ↑  "EXCLUSIVA: XAVI RODRÍGUEZ REGRESA A LA RADIO Y FICHA POR KISS FM". Arquivado dende o orixinal o 22 de xaneiro de 2016. Consultado o 19 de xaneiro de 2016.
4. ↑  "Cuatro estrena 'Todo va bien', con Xavi Rodríguez y Edurne". *cadenaser.com*. 23 de xuño de 2014. Consultado o 13 de marzo de 2023.