recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **ciclo de Born-Haber** é un ciclo de reaccións químicas desenvolvido nun principio por Max Born e o químico alemán Fritz Haber en 1917.

O ciclo de Born-Haber comprende a formación dun composto iónico dende a reacción dun metal (normalmente un elemento do grupo 1 ou 2) cun non metal (como halóxenos, osíxeno etc.). Os ciclos de Born-Haber empréganse principalmente como medio para calcular a enerxía de rede ou enerxía reticular, que non pode ser calculada directamente.

A enerxía reticular está directamente involucrada na formación de compostos iónicos a partir de ións gasosos. Algúns químicos defínena como a enerxía que se desprende cando se forma un mol dunha substancia iónica a partir dos ións constituíntes inicialmente separados (estado gasoso), outros como a enerxía necesaria para romper un mol dunha substancia iónica e obter os ións constituíntes separados. A primeira definición implica unha reacción exotérmica e a segunda unha reacción endotérmica.

Un ciclo de Born-Haber calcula a enerxía reticular comparando a entalpía estándar de formación do composto iónico coas entalpías correspondentes ós pasos necesarios para facer ións gasosos a partir dos elementos. Esta é unha aplicación da Lei de Hess.

Para facer ións gasosos de elementos é necesario convertelos en gas, disocialos se é preciso e ionizalos. Se o elemento é unha molécula haberá que ter en conta a súa entalpía de disociación. A enerxía necesaria para arrancar un electrón e formar un catión é a enerxía de ionización, mentres que a necesaria para engadilo e formar un anión é a afinidade electrónica.

Exemplo
-------

O proceso de formación do cloruro de sodio (sólido), a partir do sodio (sólido) e do cloro (gas), podemos consideralo a suma dos seguintes procesos:
1- Transformar o sodio sólido en sodio gas (sublimación do sodio)
2- Transformar os átomos de sodio separados (gas) en ións sodio arrincándolles un electrón (ionización do sodio)
3- Transformar as moléculas de cloro (Cl2), en átomos de cloro separados.
4- Transformar os átomos de cloro en ións cloruro proporcionándolles un electrón.
5- Xuntar os ións cloruro e os ións sodio dando lugar o cloruro de sodio.

Estes procesos, poden ser esquematizados mediante as correspondentes reaccións químicas :

1- Na (s) → Na (g) ; ΔHsublimación

2- Na(g) → Na+ (g) ; ΔH ionización

3- **½ Cl2 (g) → 1 Cl (g)** ; ½ ΔH disociación

4- Cl (g) → Cl- (g) ; ΔH afinidade electrónica

5- Na+ (g) + Cl- (g) → NaCl (s) ; ΔH reticular

Dado que a formación do cloruro de sodio:

Na (s) + ½ Cl2 (g) → NaCl (s) ; ΔH formación

equivale á suma dos procesos antes relatados, a súa variación de enerxía é igual a suma da variación de enerxía destes procesos (por aplicación da Lei de Hess) e se coñecemos o valor de tódolos termos menos un (por exemplo descoñecemos a enerxía de rede) este termo pode calcularse a partir dos demais.

ΔHformación = ΔHsublimación + ΔHionización + ½ ΔHdisociación + ΔHafinidade electrónica + ΔHreticular

Ciclo de Born-Haber para a entalpía de formación do cloruro de sodio.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q893909
* EBID: ID
* MAG: 2779052184

 |
Sede principal do Consello Insular de Menorca
O **Consello Insular de Menorca** (en catalán: *Consell Insular de Menorca*) é unha institución de autogoberno no ámbito da illa de Menorca. Foi creado en 1978 logo da aprobación do réxime de Consellos Insulares e instituído oficialmente segundo o Estatuto de Autonomía das Illas Baleares de 1983. Está regulado pola Lei de Consellos Insulares.

A institución exerce, segundo as competencias, un poder lexislativo (Pleno do Consello) e executivo. O pleno está composto por 13 deputados, segundo a porcentaxe de votos que obtén cada formación política nas eleccións directas ao Consello. Este último punto é un cambio introducido na reforma do Estatuto de Autonomía das Illas Baleares, en vigor desde o 1 de marzo de 2007. Antes, co Estatuto de 1983, os conselleiros saían elixidos da votación na circunscrición de Menorca nas eleccións ao Parlamento das Illas Baleares. Este pleno encárgase de aprobar as tarefas e escoller o presidente da institución.

Lista de presidentes
--------------------

| No. |  Nome | Inicio |  Fin | Partido |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | Francesc Tutzó Bennàsar | 19/IV/1979 | 8/V/1983 | UCD |
| 2. | Tirs Pons Pons | 8/V/1983 | 26/V/1991 | PSIB |
| 3. | Albert Moragues Gomila | 26/V/1991 | 18/IX/1991 | PSIB |
| 4. | Joan Huguet Rotger | 18/IX/1991 | 27/VIII/1995 | PPIB |
| 5. | Cristòfol Triay Humbert | 27/VIII/1995 | 30/VII/1999 | PPIB |
| 6. | Joana Maria Barceló i Martí | 30/VII/1999 | 17/IX/2008 | PSIB |
| 7. | Marc Pons Pons | 18/IX/2008 | 27/VI/2011 | PSIB |
| 8. | Santiago Tadeo Florit | 27/VI/2011 | 4/VII/2015 | PPIB |
| 9. | Maite Salord i Ripoll | 4/VII/2015 | 7/VII/2017 | MpM |
| 10. | Susana Mora Humbert | 7/VII/2017 | Actualidade | PSIB |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Consello Insular de Menorca *(en catalán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8349985
* GEC: 0244885

 |
**Cefradina** é un antibiótico beta-lactámico pertencente á primeira xeración de cefalosporinas. Xa non está comercializada nalgúns países coma España ou Estados Unidos.

Espectro de acción
------------------

Ten actividade fundamentalmente fronte a bacterias grampositivas, aínda que é menos activa que cefadroxilo ou cefazolina. Presenta leve actividade fronte a bacterias gramnegativas, tales coma Escherichia coli e Proteus mirabilis.

Dosificación
------------

Existen formulacións orais e intravenosas. A dose oral estándar é de 500 miligramos cada 12 horas. A dose debe reducirse en insuficiencia renal.

Embarazo
--------

Non hai datos claros sobre o emprego de cefradina durante o embarazo. No leite materno poden detectarse trazas de cefradina, polo que se recomenda precaución durante a lactación.

Notas
-----

1. ↑  "Ficha técnica de "cefradina" da FDA" (en inglés). Consultado o 13 September 2018.
2. ↑  Felix Leitner (Xullo de 1979). "BACTERICIDAL ACTIVITY OF CEFADROXIL, CEPHALEXIN, AND CEPHRADINE IN AN IN VITRO PHARMACOKINETIC MODEL". *The Journal Of Antibiotics* (en inglés). Consultado o 13 setembro 2018.
3. ↑  *Vademecum* (en Castelán). Consultado o 13 setembro 2018.
Helióstato dunha central térmica
Central térmica solar en Daggett, CA.
Unha **central térmica solar ou termosolar** é unha instalación industrial na cal a partir do quentamento dun fluído mediante radiación solar, e o seu uso nun ciclo termodinámico convencional se produce a potencia necesaria para mover un alternador para xerar electricidade como nunha central térmica clásica.

Características
---------------

Construtivamente, é necesario concentrar a radiación solar para que se poidan atinxir temperaturas elevadas, de 300 °C ata 1000 °C, e obter así un rendemento aceptable no ciclo termodinámico, que non se podería obter con temperaturas máis baixas. A captación e concentración dos raios solares fanse por medio de espellos con orientación automática que apuntan a unha torre central onde se quenta o fluído, ou con mecanismos máis pequenos de xeometría parabólica. O conxunto da superficie reflectante e o seu dispositivo de orientación denomínase helióstato.

Os fluídos e ciclos termodinámicos escollidos nas configuracións experimentais que se ensaiaron, así como os motores que implican, son variados, e van dende o ciclo Rankine (centrais nucleares, térmicas de carbón) ata o ciclo Brayton (centrais de gas natural) pasando por moitas outras variedades como o motor de Stirling, sendo as máis utilizadas as que combinan a enerxía termosolar co gas natural.

Na actualidade a tecnoloxía estase instalando na central PS 10 por Abengoa en colaboración co CIEMAT en Sanlúcar (Sevilla) de 24,2 GWh e Andasol I e Andasol II por Gamesa e Cobra (filial de ACS) nos Llanos de La Calahorra, preto de Guadix, de 50 MWh cada unha, ademais de noutros lugares como Boulder City preto de Las Vegas en Nevada, que ten 64 MWh de potencia.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Enerxía solar térmica
* Enerxía solar fotovoltaica

### Ligazóns externas

* Web da plataforma solar de Almería *(en castelán)*
* Tecnoloxía das centrais termosolares *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q285927
* AAT: 300126368
* GEC: 0168130
* GND: 4055583-5
* MAG: 2779473208

 |
**Charleston Big Band** é unha das orquestras de variedades máis importantes de Galicia, xunto a outras como París de Noia, Panorama ou Los Satélites.

Foi fundada no ano 1984 por un grupo de amigos integrantes da Banda de Música Municipal de Padrón que decidiron adicarse á música profesionalmente. En 2013 estaba formada por catorce músicos, un técnico de son, un técnico de iluminación e un equipo de montaxe e transporte.

Desenvolven a súa actividade por verbenas, salas de festas, sociedades culturais e televisión, entre outros. Contan para actuar nas verbenas cun dos escenarios móbiles máis grandes da Península Ibérica e un gran despregamento de luz e son.[]

Compoñentes 2019
----------------

* Rita Barreiro (voz)
* Juanma Noya alias Takito (voz)
* Lucía Rivada (voz)
* José Ángel Albán (voz)
* José Antonio Santana (voz)
* Jesús Lapido (voz e percusión)
* Juan Carlos Méndez (saxos)
* Suso Aboy (guitarras)
* Paco Floriani (baixo)
* Adrián Aragunde (batería)
* Ángel Martínez (teclados)
* Juan Carlos Torres (saxos, frautas)
* Marcos (trompeta)
* Lázaro Daniel Cardoso (trompeta)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina da orquestra
* Páxina de tódalas orquestras e festas[*Ligazón morta*]
Bandeira de Formentera.Sinal oficial do Consello Insular de Formentera.
O **Consello Insular de Formentera** (en catalán: *Consell Insular de Formentera*) é a institución de autogoberno da illa de Formentera, nas Baleares, que exerce as funcións de concello e de consello insular.

Creouse en 2007 coa aprobación do Estatuto de Autonomía. O novo Consello foi constituído 45 días despois das eleccións locais do 27 de maio de 2007, o 10 de xullo do mesmo ano. Está regulado pola Lei de Consellos Insulares.

Historia
--------

O Consell de Formentera xorde logo da separación do seu órgano antecesor, o Consello Insular de Eivisa e Formentera que dispoñía o Estatuto. A proposta foi aprobada no pleno municipal o 15 de decembro de 2005, e incluída no artigo 60 do Estatuto aprobado o 13 de xuño de 2006.

O primeiro Consello de Formentera foi constituído o 10 de xullo de 2007 no antigo cine de Sant Francesc de Formentera, e escolleu a Jaume Ferrer Ribas, candidato de Gent per Formentera, como presidente.

O 17 de novembro de 2009 o Consello de Formentera escolleu unha nova bandeira e un novo escudo para a corporación.

Composición
-----------

O Consello de Formentera está formado por trece conselleiros, que son ademais concelleiros, elixidos cada catro anos nas eleccións locais.

### Eleccións de 2007

As primeiras eleccións ao Consello, que tiveron lugar o 27 de maio de 2007, gañounas Gent per Formentera, unha formació localista e de esquerdas que obtivo máis de 1.100 votos e 5 concelleiros, máis de 100 votos máis que o PP, que tivo pouco máis de 1.000 e 4 concelleiros. Máis lonxe, o Partido Socialista en Formentera e o Grupo de Independentes de Formentera obtiveron 2 concelleiros cada un.

Os socialistas e Gent per Formentera chegaron a un acordo polo que Jaume Ferrer Ribas foi elixido alcalde de Formentera e, consecuentemente, presidente do primeiro Consello de Formentera.

| Candidaturas | Votos | Porcentaxes | Conselleiros |
| --- | --- | --- | --- |
| GxF | 1.134 | 32,78% | 5 |
| PP | 1.068 | 30,88% | 4 |
| PSOE | 679 | 19,63% | 2 |
| GUIF | 518 | 14,98% | 2 |

Composición do consello de Formentera en 2007Composición do consello de Formentera en 2007

### Eleccións de 2011

Nas eleccións do 22 de maio de 2011 Gent per Formentera volveu ser o partido máis votado, pero esta vez goberna en minoría, sen conseguir acordo co PSIB-PSOE.

| Candidaturas | Votos | Porcentaxes | Conselleiros |
| --- | --- | --- | --- |
| GxF | 1.662 | 44,04% | 6 |
| S'Unió | 1.308 | 34,66% | 5 |
| PSOE | 577 | 15,29% | 2 |

Lista de presidentes
--------------------

| No. |  Nome | Inicio |  Fin | Partido |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | Jaume Ferrer Ribas | 10 de xullo de 2007 | Actualidade | GxF |

Notas
-----

1. ↑  "Diario de Ibiza, 10/07/2007". Arquivado dende o orixinal o 24/11/2011. Consultado o 04/07/2013.
2. ↑  Diario de Ibiza, 18/11/2009

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Consello Insular de Formentera *(en catalán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8349974
* GEC: 0460565
* OSM: 6914328

 |
A **conmutación de paquetes** é unha técnica que serve para facer un uso eficiente das ligazóns físicas nunha rede de computadores. Se non existise unha técnica de conmutación na comunicación entre os nodos, teríase que enlazar en forma de malla, sendo unha rede de conmutación de paquetes unha "malla" de interconexións facilitadas polos servizos de telecomunicacións, a través da cal os paquetes viaxan dende a fonte ata o destino.

Unha vantaxe adicional da conmutación de paquetes, ademais da seguridade de transmisión de datos, é que ao dividir en paquetes a mensaxe, esta ensámblase dunha forma máis rápida no nodo de destino, xa que se están a usar varios camiños para transmitir a mensaxe, producíndose un fenómeno coñecido como *transmisión en paralelo*. Ademais, se unha mensaxe tivese un erro nun bit de información e estivésemos usando a conmutación de paquetes, só hai que retransmitir o paquete co bit afectado, o cal e moito menos problemático. O único negativo no esquema da conmutación de paquetes é que o seu encabezado e máis grande.

Funcionamento
-------------

A **conmutación de paquetes** realiza un procedemento mediante o cal, cando un nodo quere enviar información a outro divídeo en paquetes, os cales levan a dirección do nodo destino. En cada nodo intermedio polo cal pasa o paquete, detense o tempo necesario para procesalo. Cada nodo intermedio fai as seguintes funcións:

* Almacenamento e retransmisión (*store and fordward*): fai referencia ó proceso de establecer un camiño lóxico de forma indirecta facendo "saltar" a información de orixe a destino a través dos nodos intermedios.
* Control de ruta (*routing*): fai referencia á selección dun nodo do camiño polo cal deben retransmitirse os paquetes para facelos chegar ao seu destino.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q193446
* JSTOR: packet-switching
* LCCN: sh85096523
* MAG: 50217831

 |
Coordenadas: 38°54′30″N 1°25′49″L﻿ / ﻿38.90833, -1.43028

Sede do Consello Insular de Eivisa, na avenida Espanya.
Sinal oficial do Consello Insular de Eivisa.
O **Consello Insular de Eivisa** (en catalán: *Consell Insular d'Eivissa*) é unha institución de autogoberno no ámbito da illa de Eivisa. Creouse en 2007 logo da aprobación do Estatuto de Autonomía. O novo consello constituíuse 45 días despois das eleccións do 27 de maio de 2007. Está regulado pola Lei de Consellos Insulares.

Historia
--------

O Consello de Eivisa xorde da separación do seu órgano antecesor, o Consello Insular de Eivisa e Formentera que dispoñía o antigo Estatuto.

Lista de presidentes
--------------------

| No. |  Nome | Inicio |  Fin | Partido |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | Xico Tarrés Marí | 9 de xullo de 2007 | 1 de xullo de 2011 | PSOE-ExC |
| 2. | Vicent Serra Ferrer | 1 de xullo de 2011 | Actualidade | PP |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Consello de Eivisa *(en catalán)*
* Lei 8/2000, de Consellos Insulares *(en catalán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8349976
* Dialnet: 3686780
* GEC: 0460564

 |
| *Chirostenotes*Rango fósil: 76,5 Ma 
PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N

↓

 Cretáceo superior |
| --- |
| Diagrama do esqueleto amosando os elementos coñecidos. |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Sauropsida |
| Superorde: | Dinosauria |
| Orde: | Saurischia |
| Suborde: | Theropoda |
| Infraorde: | Oviraptorosauria |
| Familia: | Caenagnathidae |
| Xénero: | ***Chirostenotes***Gilmore, 1924 |

 |
| Especie |
| * ***Chirostenotes pergracilis*** Gilmore, 1924 (tipo)
 |
| Sinonimia |
| *Macrophalangia canadensis* Sternberg, 1932
*Caenagnathus sternbergi*? Cracraft, 1971 |

***Chirostenotes*** é un xénero de dinosauros oviraptorosauros que viviron no Cretáceo serodio (hai uns 76,5 millóns de anos) en Alberta, Canadá. A especie de tipo é ***Chirostenotes pergracilis***.

Historia da descuberta
----------------------

Mans holotipo.
*Chirostenotes* ten unha confusa historia de descubrimento e nomeamento. Os primeiros fósiles de *Chirostenotes*, un par de mans, foron atopados en 1914 por George Fryer Sternberg preto de Little Sandhill Creek na Formación Dinosaur Park do Campaniano do Canadá, a cal achegou máis dinosauros que calquera outra formación canadense. Os espécimes foron estudados por Lawrence Morris Lambe quen, porén, morreu antes de ser quen de nomealo formalmente. En 1924, Charles Whitney Gilmore adoptou o nome que atopou nos apuntamentos de Lambe e describiu a especie tipo como *Chirostenotes pergracilis*. O nome xenérico deriva do grego *cheir*, "man", e *stenotes*, "estreitez". O nome específico quere dicir "en todo", *per~*, "gracil", *gracilis*, en latín. O holotipo é **NMC 2367**, o par de mans. Outro fósil conectado con *Chirostenotes* é o espécime CMN 8776, unhas mandíbulas con dentes estraños que foron orixinalmente referidos por Gilmore como *Chirostenotes pergracilis*. Hoxe sábese que *Chirostenotes* era un oviraptosauro sen dentes, e as mandíbulas foron renomeadas como *Richardoestesia* e proceden dun dinosauro descoñecido, probablemente un Dromaeosauridae.

Notas
-----

1. 1 2  Gilmore, C.W. (1924). "A new coelurid dinosaur from the Belly River Cretaceous of Alberta". *Canada Department of Mines Geological Survey Bulletin (Geological Series)* **38** (43): 1–12.
2. ↑  Currie, P.J. Rigby, Jr. J.K. and Sloan, R.E. (1990). Theropod teeth from the Judith River Formation of southern Alberta, Canada. In: Carpenter, K. and Currie, P.J. (eds.). *Dinosaur Systematics: Perspectives and Approaches*. Cambridge University Press:Cambridge, 107-125. ISBN 0-521-36672-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131400
* MAG: 2777084367

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Fossilworks: 38555
* GBIF: 4822718

 |
Arcangelo Corelli, gran violinista do barroco que compuxo *concerti grossi*
O ***concerto grosso*** (plural *concerti grossi*; en italiano *gran concerto*) era unha forma instrumental barroca de orixe italiana baseada na contraposición entre un pequeno grupo de solistas (un *concertino*) e unha orquestra completa (un *ripieno* ou *tutti*).

O *concerto grosso* data aproximadamente de 1670 e pode atribuírse a Alessandro Stradella, quen parece escribir a primeira obra musical na cal un "concertino" e un "ripieno" enfróntanse de forma característica, a pesar de non usar o termo *concerto grosso*. Giovanni Lorenzo Gregori é o primeiro compositor en utilizar o termo *concerto grosso*. Un dos maiores compositores do chamado *concerto grosso* foi Arcangelo Corelli, amigo de Stradella. Trala morte de Corelli, publicouse unha colección de doce concertos seus (presumiblemente, os movementos foron seleccionados a partir dun conxunto maior de obras) que obtivo unha rápida difusión por Europa. Compositores tales como Francesco Geminiani e Giuseppe Torelli emularon o estilo de Corelli, quen tamén exerceu unha forte influencia nos concertos de Antonio Vivaldi. O número de movementos que adoita ter o *concerto grosso* é de tres, segundo a fórmula preferida por Corelli: rápido-lento-rápido.

En tempos de Corelli, distinguíanse dous tipos distintos do *concerto grosso*: o *concerto da chiesa* (concerto de igrexa) e o *concerto da camera* (concerto de cámara). O primeiro era máis formal e xeralmente alternaba entre seccións longas ou adagio (lentas) con allegro (rápidas), mentres que o segundo tiña o carácter dunha suite de danzas, composta por un preludio e varios tipos de movementos de danza. As diferenzas entre ambos os tipos de concerto diluíronse co tempo. 

O *concertino* de Corelli consistía en dous violíns e un violoncello, cunha orquestra de cordas facendo as veces de *ripieno*, ambos acompañados por unha sección de baixo continuo.

Influencias
-----------

Outros compositores importantes de *concerti grossi* foron Georg Friedrich Händel, quen expandiu o *ripieno* para incluír instrumentos de vento. Varios dos *Concertos de Brandeburgo* de Johann Sebastian Bach seguen aproximadamente a forma do *concerto grosso*, especialmente o segundo Concerto, que ten un *concertino* de frauta doce, óboe, trompeta e un solo de violín. 

A forma *concerto grosso* foi recuperada por diversos compositores do século XX.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Concerto

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q210216
* BRE: 2094496
* EBID: ID
* JSTOR: concerti-grossi
* LCCN: sh85029628
* MAG: 15415075

 |
Tranvía do modelo TMK 2100.
***Crotram*** é un grupo asociado de empresas croatas que fan tranvías para a cidade de Zagreb principalmente, na República de Croacia.

Crotram é un consorcio composto por tres empresas: *Končar-Elektroindustrija d.d* e *Gredelj*, ámbalas dúas na cidade de Zagreb, e a empresa *Đuro Đaković Holding d.d.* desde a cidade de Slavonski Brod.

Modelo de tranvía TMK 2200 tram (#2215) en Zagreb, Croacia. Feito en 2006.
Crotram vende os seus tranvías para a **ZET** principalmente (empresa encargada de tódolos medios de transporte público na cidade de Zagreb e aos arredores da cidade). Crotram tenta vender modelos de tranvía noutras cidades, levando a cabo con éxito a venda de varias unidades de tranvías para a cidade de Helsinqui (Finlandia).

O modelo TMK 2200 conta con 32 metros de longo, e pode ir tan rápido como os 70 km/h e conta cunha capacidade de 202 persoas.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Crotram***  |

### Ligazóns externas

* Končar
* Gredelj
* Zagrebački električni tramvaj
**Concepción Andreu Rodríguez**, nada en Calahorra, A Rioxa, o 10 de marzo de 1967, é unha enóloga e política española. Dende 2015 é voceira do Grupo Socialista no Parlamento da Rioxa e deputada rexional dende 2011. Dende 2017 forma parte da Executiva Federal do PSOE como Secretaria do Mundo Rural.

Traxectoria
-----------

Nada en Calahorra en 1967, en 1990 licenciouse en Ciencias Biolóxicas na Universidade de Salamanca (especialidade de Botánica). Entre 1990 e 1992 cursou un mestrado en Viticultura e Enoloxía pola Universidade de Zaragoza. É enóloga nas Adegas Melquior.

Membro do PSOE, é secretaria de Agricultura e Medio Ambiente da Comisión Executiva Rexional do PSOE da Rioxa.

Deputada do Parlamento da Rioxa dende 2011, foi candidata do PSOE á presidencia da Rioxa nas eleccións autonómicas do 24 de maio de 2015, obtendo 10 deputados fronte a 15 do PP, asumindo o cargo de voceira do Grupo Socialista no Parlamento da Rioxa, liderando a oposición.

En 2017, foi elixida Secretaria do Mundo Rural na Executiva Federal do PSOE liderada por Pedro Sánchez.

En setembro de 2018 foi nomeada candidata socialista á presidencia da Rioxa tras ser a única candidatura que presentou os avais para as primarias.

Notas
-----

1. ↑  "Sin palabras: Concha Andreu | nuevecuatrouno.com". Consultado o 10 de novembro de 2018.
2. ↑  "Concepción Andreu Rodríguez — Parlamento de La Rioja". Consultado o 10 de novembro de 2018.
3. ↑  "Andreu entra en la Ejecutiva del PSOE como secretaria de Mundo Rural". Arquivado dende o orixinal o 11 de novembro de 2018. Consultado o 10 de novembro de 2018.
4. ↑  "Concha Andreu obtiene los avales necesarios para su candidatura en primarias socialistas a la Presidencia de La Rioja". *europapress.es* (en castelán). 24 de setembro de 2018. Consultado o 10 de novembro de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20014173
* WorldCat
* VIAF: 175882384
* BNE: XX5123314

 |
***Clap Your Hands Say Yeah*** é o álbum de estrea da banda Clap Your Hands Say Yeah, auto-editado nos Estados Unidos o 13 de setembro do 2005, e lanzado no Reino Unido o 23 de xaneiro do 2006 a través do selo Wichita Recordings. Producido e mesturado po Adam Lasus, o álbum e a banda saltaron á fama tras chamar a atención en varios blogs de MP3 e conseguir unha recensión moi positiva ("9.0/10") na influente páxina de música Pitchfork Media. *Clap Your Hands Say Yeah* foi listada como unha das 50 gravacións máis importantes da década polo programa *All Songs Considered* da emisora estadounidense National Public Radio.

O éxito do disco comezou despois de que o baixista Tyler Sargent comezase a enviar copias por correo dende o seu apartamento. En novembro do 2005 o álbum vendera máis de 125.000 copias nos Estados Unidos. Aínda que o grupo non tiña un contrato discográfico oficial nos Estados Unidos, asinou un contrato de distribución para poñer o disco a disposición dun público máis amplo. No Reino Unido, a banda asinou co selo independente Wichita Recordings.

Listaxe de cancións
-------------------

Todas as letras e a música compostas por Alec Ounsworth, agás onde se indique.

1. "Clap Your Hands!" – 1:48
2. "Let the Cool Goddess Rust Away" – 3:24
3. "Over and Over Again (Lost and Found)" – 3:09
4. "Sunshine and Clouds (And Everything Proud)" – 1:02
5. "Details of the War" – 3:30
6. "The Skin of My Yellow Country Teeth" – 5:43 (Ounsworth, Lee Sargent, Robbie Guertin, Tyler Sargent, Sean Greenhalgh)
7. "Is This Love?" – 3:11
8. "Heavy Metal" – 4:01
9. "Blue Turning Gray" – 1:17 (Tyler Sargent)
10. "In This Home on Ice" – 3:58
11. "Gimmie Some Salt" – 3:03
12. "Upon This Tidal Wave of Young Blood" – 4:34

### Cancións extra

A edición británica contén unha ligazón a cancións ao vivo extra. Todos estes temas foron gravados no club The Black Cat en Washington, D.C. o 18 de outubro do 2005.

1. "Is This Love?"
2. "Details of the War"
3. "Gimmie Some Salt"
4. "In This Home on Ice"

Noatas
------

1. ↑  National Public Radio - The 50 Most Important Recordings Of The Decade

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q966629
* Discogs: 113248
* Metacritic: clap-your-hands-say-yeah
* MusicBrainz: ID

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Clara.
Clara de ovo circundando a xema
Claras a punto de neve, co que se fai o merengue.
A **clara de ovo**, **branco do ovo** ou **albume** é a parte transparente da célula de ovo, que circunda a xema e está formada predominantemente por auga e pola proteína albumina. Coa calor, a albumina sofre desnaturalización e coagula.

A clara de ovo posúe un núcleo triploide que moitas veces acumula reservas nutritivas, utilizadas polo embrión durante o seu desenvolvemento. Co desenvolvemento do embrión, os tecidos do óvulo tórnamse deshidratados, e os envoltorios do óvulo, impermeábeis.

A nivel gastronómico é a substancia líquida e transparente que arrodea a xema do ovo, que se torna branca ao fritila ou cocela.

Notas
-----

1. ↑  *Diccionario das ciencias da natureza e da saúde (A-C)*. A Coruña, Deputación da Coruña, 2000; VV. AA. (2012) *Dicionario de alimentación e restauración*, Santiago de Compostela, Termigal. Xunta de Galicia. Real Academia Galega
2. ↑  Arnaldo Cantani (2008). *Pediatric Allergy, Asthma and Immunology*. Berlin: Springer. pp. 710–713. ISBN 3-540-20768-6.
3. ↑  "Definición en Portal das Palabras". Arquivado dende o orixinal o 06 de outubro de 2014. Consultado o 05 de outubro de 2014.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Xema (ovo)
* Ovo (alimento)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q796758
* AAT: 300191730
* EBID: ID
* MAG: 2778484053

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 9006-50-2
* DrugBank: 10528
* DTXSID: DTXSID001010858
* ECHA: 100.113.075
* MeSH: D004529
* NCIt: C71956
* RxNorm: 892616
* Uberon: 0008944
* UNII: 3E0I92Z2GR

 |
As **custas procesuais** en Dereito procesual, son aqueles gastos que poden ser repercutidas á parte vencida en xuízo, cando a sentenza (ou auto) xudicial contén pronunciamento ao respecto.

Dentro das mesmas inclúense os gastos inherentes ao proceso: notificacións, taxas, os gastos de asistencia letrada (custo do avogado) e representación (procurador), así como os dos peritos que tiveran actuado e demais custos do proceso.

Nalgúns ordenamentos, os honorarios dos avogados e demais persoas que interviñeron no xuízo (por exemplo, procuradores e peritos), denomínanse *custas persoais*, en oposición aos gastos causados na tramitación do proceso, chamadas *custas procesuais*. Aínda que ambos os conceptos englóbanse baixo o termo xeral de *custas*.

Condena en custas
-----------------

Nos escritos de demanda e nas contestacións á demanda, é habitual que se solicite ao xuíz que se condene á contraparte a pagar as custas do xuízo.

A *condena en custas* normalmente se impón:

* ao litigante vencido
* ao litigante que tivera actuado con mala fe procesual.

Nestes casos, se o demandante e o demandado non se poñen de acordo con respecto á contía das custas, ten lugar un procedemento de **taxación de custas**, que se desenvolve no mesmo xulgado ou tribunal que ditou a sentenza, e que remata por auto fixando a contía.

Véxase tamén
------------

* sentenza
* avogado
* xuízo
* procurador

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1366571
* GND: 4071748-3
* JSTOR: court-costs
* MAG: 2776731814
* NDL: 00571470

 |
Cuscús, con garavanzos e verduras.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras árabes. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O **cuscús** ou marmaón, chamado antigamente **alcuzcuz** (do árabe *kuskūs*, con adición do artigo *al-* no segundo caso), é un prato tradicional de Marrocos e Alxeria e outros países do norte de África (Tunisia, Mauritania, Libia e incluso de Sicilia), feito a base de sémola de trigo (na antigüidade estaba feito de pequenas faragullas de pan). O nome árabe كسكس kuskus, كوسكوس kūskūs, كسكوس kuskūs ou كسكوسو kuskūsū, tamén chamado nalgunhas zonas: *al-ta'am* الطعام, procede do tamazight *seksū*, denominación tamén usada en árabe. Significa "a comida", xa que se podería considerar como o prato principal en moitos dos pobos do norte de África, e nalgunhas familias cocíñano diariamente.

A sémola de trigo cocíñase nunha cuscuseira especial que, como as olas vaporeiras, ten un coador por riba da cazola. Na parte de abaixo prepárase un estufado con verduras, da que o cuscús é gornición. Ao final, tras varias horas de vaporizado, remexendo e rectificando o necesario, conséguese unha pasta solta, vaporosa e desbordante de aroma.

Dependendo do país o cuscús prepárase dun ou doutro xeito. Mais normalmente faise para acompañar pratos de año, polo (típico de Marrocos) e verduras, todo acompañado da indispenáabel *harissa*, puré de pementos vermellos picantes secos (chiles).

En Italia cocíñase en Trapani (Sicilia) e faise para acompañar pratos de sopa de peixe.

Nos Estados Unidos o cuscús é coñecido popularmente como unha variedade da pasta así elaborando deliciosos pratos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q76605
* EBID: ID
* GEC: 0095600
* GND: 4700971-8

 |
O motor de **ciclo Atkinson** é un tipo de motor de combustión interna, inventado por James Atkinson en 1882. O ciclo Atkinson deseñouse para ofrecer maior eficiencia a expensas da potencia, estanse empezando a aplicar nas aplicacións híbridas modernas.

Ciclo rotativo Atkinson
-----------------------

Máquina de ciclo rotativo Atkinson
O ciclo Atkinson pode usarse nunha máquina rotativa. Este tipo de máquina retén unha fase de potencia por revolución, xunto cos diferentes volumes de compresión e de expansión, do ciclo orixinal Atkinson. Os gases de escape se expelen da máquina por ar comprimido. Esta modificación do ciclo Atkinson permite o uso alternativo de combustible tipo Diésel e hidróxeno.

Deseño
------

Ciclo termodinámico dun motor Atkinson.
O motor de ciclo Atkinson orixinal, está baseado no de ciclo Otto.

O ciclo de Atkinson ideal consta dos seguintes pasos:

1. Compresión adiabática
2. Adición de calor a volume constante
3. Expansión adiabática
4. Rexeición de calor a presión constante

A relación de expansión difire da de compresión, iso provoca que poida alcanzar maior eficiencia que un motor de ciclo Otto. Mentres que o motor que deseñou Atkinson non é máis que unha anécdota histórica, o ciclo Atkinson esta sendo implantado en novos motores grazas a que ofrece unha importante redución de combustíbel, con respecto ao ciclo Otto.

A desvantaxe dun motor con ciclo Atkinson sobre o tradicional de ciclo Otto, é que ofrece menos potencia.

Actualmente existen varios modelos de coches que montan un motor de ciclo Atkinson, todos eles en combinación con motores eléctricos, dando lugar aos chamados coches híbridos. Entre estes vehículos destacan o Toyota Prius e o Ford Escape.

| * v
* c
* e
Ciclos termodinámicos |
| --- |
| Ciclos de combustión externa | 
* Ciclo de Carnot
* Ciclo Ericsson
* Ciclo Kalina
* Ciclo de Rankine
* Ciclo rexenerativo
* Ciclo Stirling
* Ciclo Stoddard
* Ciclo Vuilleumier

 |
| Ciclos de combustión interna | 
* Ciclo Atkinson
* Ciclo Brayton
* Ciclo Diesel
* Ciclo Lenoir
* Ciclo Miller
* Ciclo Otto

 |
| Combinacións de ciclos | 
* Ciclo combinado

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q384952
* MAG: 102871797

 |
**Cuthred** (ou *Cuþræd) foi r*ei de Wessex desde 740 (739 de acordo co historiador Simeón de Durham, ou 741 segundo Xoán de Worcester) até 756.

Traxectoria
-----------

Sucedeu a Aethelheard de Wessex, quen se cre que era o seu irmán.

Cuthred herdou o reino cando Mercia acababa de alcanzar o seu apoxeo como o reino anglosaxón máis importante da época. Ambos os reinos a miúdo estaban en guerra, Aethelbald de Mercia converteuse en protector de Wessex e convenceu a Cuthred para loitar xuntos contra os galeses en 743.

Cuthred enfrontouse durante o seu reinado a varios problemas e episodios traumáticos. En 748, o fillo de Cuthred, Cynric foi asasinado nun motín. En 750 tivo que sufocar unha rebelión.

En 752, Cuthred rebelouse contra o rei de Mercia, Aethelbald na batalla de Edge, en Burford e asegurouse a independencia de Wessex durante todo o seu reinado. O ano seguinte tamén batallou sen un resultado claro contra o reino de Cornualla. Cuthred morreu en 756.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Cuthred, King of Wessex1 (M)d. 756 en thepeerage.com

| * v
* c
* e
Reis de Wessex |
| --- |
| século VI | 
* Cerdic
* Cynric
* Ceawlin
* Ceol
* Ceolwulf

 |
| século VII | 
* Cynegils
* Cwichelm
* Cenwalh
* Penda de Mercia
* Seaxburh
* *Cenfus*
* Æscwine
* Centwine
* Cædwalla
* Ine

 |
| século VIII | 
* Æthelheard
* Cuthred
* Sigeberht
* Cynewulf
* Beorhtric

 |
| século IX | 
* Ecgberht
* Æthelwulf
* Æthelbald
* Æthelberht
* Æthelred
* Aelfred
* Eadweard
* *Ælfweard*
* Aethelstan

 |
| Os individuos en cursiva se cadra non foron reis. |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q465506
* EBID: ID
* ODNB: 6979
* PASE: 2414

 |
**María Esther Brañeiro**, nada en Padrón o 9 de outubro de 1927 e finada en Buenos Aires o 26 de decembro de 2018, foi unha cociñeira profesional, condutora de televisión e escritora arxentina de ascendencia galega, máis coñecida como **Choly Berreteaga**.

Traxectoria
-----------

Durante a súa infancia viviu nun casarón situado sobre a Avenida Correntes, no Barrio de Almagro de Buenos Aires. Varios dos seus irmáns faleceron novos, tamén o seu pai faleceu cando ela tiña 6 anos de idade. Tempo despois, a finais dos anos 1940, radicouse na localidade de Castelar, Partido de Morón na Provincia de Buenos Aires, xa que sufría de problemas respiratorios e esa cidade era considerada adecuada para poder enfrontar a súa doenza.

Ó rematar os seus estudos secundarios, decidiu estudar cociña durante dous anos, e á súa vez foi convocada pola súa profesora para ser o seu auxiliar e substituíla nalgunhas oportunidades. En 1955 contraeu matrimonio co *Vasco* Berreteaga, con quen tivo mellizos en 1956, Claudia María e Luis. O seu marido falecería anos despois. Logo, tendo pequenos problemas económicos, foi profesora de gastronomía, piano e francés nunha escola estatal de Morón, onde adquiriu experiencia.

Carreira televisiva
-------------------

En 1963, a pedido da súa sobriña Alicia, enviou unha carta a Blanca Cotta para participar no programa *Buenas tardes, mucho gusto* que se transmitía por Canle 13 de Buenos Aires, na sección «Hoy colabora usted», onde preparou unha *pizzonda*, un pan típico de Italia recheo con xamón, touciño entrefebrado, olivas e queixo. Esta colaboración agradou moito, tanto que ós dous meses incorporouse ao elenco estable do programa. No ciclo transmitido en vivo e en directo tamén participaron Petrona Carrizo de Gandulfo, de quen foi íntima amiga, o médico Alberto Cormillot, entre outros.

O programa, con altos picos de audiencia, mantívose varias tempadas no aire até os anos oitenta. No mesmo, presentábanse persoas con algo para ensinar ou preparar en diversos eidos como a xardinaxe, costura, arquitectura, gastronomía, etc. Por moito tempo tivo ó seu cargo unha confeitaría. Ademais, traballou como cociñeira para hoteis, restaurantes e empresas gastronómicas tanto na Arxentina como no estranxeiro.

Dende 1986 traballou para o programa de televisión *Utilísima.* A partir de 1996, cando se crea a canle Utilísima Satelital pasou a ter o seu programa propio. En devandita canle tivo o seu programa *Cocina Fácil* por varias tempadas ata que o sinal foi vendido e pasou a chamarse Fox Life. En 2014, xa en Fox Life, despois de cincuenta anos de traxectoria televisiva, conduciu o seu ciclo de despedida da televisión chamado: *50 anos junto a Choly*.

Notas
-----

1. ↑  «Entrevista a Choly Berreteaga» Arquivado 11 de febreiro de 2015 en Wayback Machine. artículo en el sitio web *Castelar.com*.
2. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 14 de marzo de 2018. Consultado o 13 de marzo de 2018.
O **ciclo do fósforo** é un ciclo bioxeoquímico consistente na circulación do fósforo na Terra entre os seres vivos e os compoñentes abióticos da Terra. Ademais da auga, do carbono, do nitróxeno e do osíxeno, o fósforo é importante para os seres vivos. A maioría do fósforo se atopa nos sedimentos, formando parte da litosfera. O seu proceso de liberación é moi longo xa que depende dun ciclo xeolóxico, por isto constitúe un *factor limitante* no crecemento das plantas, xa que se trata dun constituínte importante das biomoléculas. O fósforo está presente nun 0,2% nas estruturas vexetais e nun 1% nas animais.

En certos aspectos, o **ciclo do fósforo** é mais simple que o ciclo do carbono e do nitróxeno, pois non existen moitos compostos gasosos de fósforo e, polo tanto, non pasa pola atmosfera. Outra razón para a sinxeleza do ciclo do fósforo é a existencia de apenas un composto de fósforo realmente importante para os seres vivos: o ión fosfato.

Os fosfatos son liberados polas rochas fosfatadas e cinzas volcánicas, e transportados polas correntes de auga ata os lagos e o mar, onde precipitan para formar os sedimentos. O tempo de permanencia nos ecosistemas terrestres é de 100 ata 10.000 anos dependendo da eficacia do almacenamento ou de reciclado dos organismos encargados. No medio acuático a permanencia é máis ou menos de dez anos.

As plantas obteñen o fósforo do ambiente absorbendo os fosfatos disolvidos na auga e no solo. Os animais obteñen fosfatos na auga e no alimento. A descomposición devolve o fósforo que formaba parte da materia orgánica ao solo ou á auga. De aí, parte del é arrastrada polas chuvias para os lagos e mares, onde acaba incorporándose ás rochas. Neste caso, o fósforo só retornará aos ecosistemas, máis tarde, cando esas rochas se eleven e consecuencia de procesos xeolóxicos e, na superficie, sexan descompostas e transformadas en solo. 
Así, existen dous ciclos do fósforo que acontecen en escalas de tempo diferentes. Unha parte do elemento recíclase localmente entre o solo, as plantas, consumidores e decompoñedores, nunha escala de tempo relativamente curta, que podemos chamar **ciclo de tempo ecolóxico**. Outra parte do fósforo ambiental sediméntase e é incorporada ás rochas; o seu ciclo envolve unha escala de tempo moito máis longa, que pode ser chamada **ciclo de tempo xeolóxico**.

Véxase tamén
------------

* Biosfera.
* Fósforo.
* Ciclo bioxeoquímico.
* Ciclo do xofre.
* Ciclo do carbono.
* Ciclo do nitróxeno.
* Ciclo do osíxeno.

| * v
* c
* e
Ciclos bioxeoquímicos |
| --- |
| Ciclo da auga - Ciclo do carbono - Ciclo do fósforo - Ciclo do hidróxeno - Ciclo do nitróxeno - Ciclo do xofre |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1140772
* EBID: ID
* GND: 4174433-0
* JSTOR: phosphorus-cycle
* LCCN: sh92006750
* MAG: 195818549

 |
**Curvas isofónicas de Fletcher-Munson**
As **curvas isofónicas** son curvas de igual sonoridade.
Estas curvas calculan a relación existente entre a frecuencia e a intensidade (en decibelios) de dous sons para que estes sexan percibidos como igual de fortes polo oído, co que todos os puntos sobre unha mesma curva isofónica teñen a mesma sonoridade.

Así, se 0 fon corresponden a unha sonoridade cunha intensidade de 0 dB cunha frecuencia de 1 kHz, tamén unha sonoridade de 0 fon podería corresponder a unha sonoridade cunha intensidade de 60 dB cunha frecuencia de 70 Hz.

As primeiras curvas de igual sonoridade foron establecidas por **Fletcher e Munson** en 1930,
nas que se observa como, a medida que aumenta a intensidade sonora, as curvas fanse, cada vez, máis planas. Isto tradúcese en que a dependencia da frecuencia é menor a medida que aumenta o nivel de presión sonora, o que significa que se diminúe a intensidade sonora, os últimos sons perceptibles en desaparecer serían os agudos (altas frecuencias).

As curvas de Fletcher e Munson foron recalculadas, máis tarde, por Robinson e Dadson.

Nótese que tanto as curvas Fletcher e Munson e as curvas de Robinson e Dadson só son válidas para un campo sonoro directo, dado que non teñen en conta que non percibimos por igual os sons se proveñen de diferentes direccións (campo sonoro difuso).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1498677
* MAG: 2778354527

 |
O **choque de civilizacións** é o nome que recibe unha hipótese acerca das relacións internacionais. Tal como se coñece hoxe en día, foi formulada nun artigo de Samuel Huntington publicado na revista estadounidense *Foreign Affairs* en 1993, e transformado posteriormente nun libro en 1996.

Huntington inspirouse nas teses de diversos historiadores, sociólogos e antropólogos, sobre todo dos textos de Arnold J. Toynbee e Carroll Quigley. Para Huntington, de todos os elementos obxectivos que definen as civilizacións o máis importante adoitan ser as relixións. Así pois, con base na descrición deses autores e con fundamento na distribución das grandes relixións describe a existencia actual de nove civilizacións: subsahariana, latinoamericana, sínica, hindú, budista, nipoa, occidental, ortodoxa e islámica.

Segundo este autor, durante a guerra fría os países relacionábanse coas dúas superpotencias como aliados, satélites, clientes, neutrais ou non aliñados; porén, ao acabar a guerra os países relacionaríanse como Estados membro de cada civilización, como estados centrais, países illados, países escindidos ou países desgarrados. Para Huntington, as relacións entre estas variarán normalmente do distante ao violento, situándose a maioría das veces entre ambos os extremos, sendo a confianza e a amizade raras.

Desde a publicación do libro, o debate sobre as hipóteses de Huntington viraran ao redor da discusión e o debate político máis que ás evidencias empíricas, mais nun estudo da Universidade Stanford observouse que comportamentos de Internet no intercambio de correos electrónicos mostran tendencias a conformar as grandes agrupacións correspondentes ás civilizacións descritas por Huntington.

Diversos autores criticaron as teses de Huntington, na súa base ou tamén por detalles concretos. Salientan aquelas críticas que formularon o diálogo entre civilizacións e a alianza de civilizacións, pois pensan que a maior parte da humanidade prefire coexistir amigablemente.

O choque de cvilizacións segundo Huntington (1996).

Notas
-----

1. ↑  Huntington, Samuel Phillips (summer 1993). "The Clash of Civilizations?" (PDF). *Foreign Affairs,vol. 72, no. 3* (en inglés). Archived from the original on 10 de febreiro de 2015. Consultado o 16 de maio de 2020.
2. 1 2  The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order, New York: Simon & Schuster, 1996
3. ↑  Bogdan State et. al. (2015) The Mesh of Civilizations and International Email Flows DOI: 10.1371/journal.pone.0122543 Consultado o 19 de novembro de 2015
4. ↑  THE WORLD OF CIVILIZATIONS: POST-1990scanned image Arquivado 12 de marzo de 2007 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q235193
* EBID: ID
* GEC: 0281595
* JSTOR: clash-of-civilizations
* NKC: aun2010560335
* OL: OL15842105W

 |
---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Este artigo non contén imaxes.** Pode axudar cargando imaxes, na Galipedia ou na Wikimedia Commons, relacionadas co contido do artigo, ou incluíndo unha xa existente. Debe ter en conta as políticas de uso de imaxes e o respecto polos dereitos de autoría. |

---

O **ciclo do carbono** é un ciclo bioxeoquímico polo cal o carbono se intercambia entre a biosfera, a litosfera, a hidrosfera e a atmosfera terrestre. Os coñecementos sobre esta circulación de carbono posibilitan a apreciación da intervención humana no clima e os seus defectos sobre o cambio climático.

O **carbono (C)** é o cuarto elemento máis abundante no Universo, despois do hidróxeno, o helio e o osíxeno. É o piar da vida que coñecemos. Existen basicamente dúas formas de carbono: **orgánica** (presente nos organismos vivos e mortos e nos descompostos) e outra **inorgánica**, presente nas rochas.

No planeta Terra, o carbono circula a través dos océanos, da atmosfera e da superficie e o interior terrestre, nun gran ciclo bioxeoquímico. Este ciclo pode ser dividido en dous: o ciclo lento ou xeolóxico e o ciclo rápido ou biolóxico.

Adoita considerarse que este ciclo está constituído por catro reservorios principais de carbono interconectados por rutas de intercambio. Os reservorios son a atmosfera, *a biosfera terrestre* (que, polo xeral, inclúe sistemas de auga doce e material orgánico non vivo, como o carbono do solo), **os océanos** (que inclúe o carbono inorgánico disolto,os organismos marítimos e a materia non viva), e os **sedimentos** (que inclúen os combustibles fósiles). Os movementos anuais de carbono entre reservorios ocorren debido a varios procesos químicos, físicos, xeolóxicos e biolóxicos. O océano contén o fondo activo máis grande de carbono preto da superficie da Terra, pero a parte do océano profundo non se intercambia rapidamente coa atmosfera.

O balance global é o equilibrio entre intercambios (ingresos e perdas) de carbono entre os reservorios ou entre unha ruta do ciclo específica (por exemplo, atmosfera-biosfera). Un exame do balance de carbono dun fondo ou reservorio pode proporcionar información sobre se funciona como unha fonte ou un almacén para o dióxido de carbono.

| * v
* c
* e
Ciclos bioxeoquímicos |
| --- |
| Ciclo da auga - Ciclo do carbono - Ciclo do fósforo - Ciclo do hidróxeno - Ciclo do nitróxeno - Ciclo do xofre |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q167751
* EBID: ID
* GEC: 0224692
* GND: 4164552-2
* JSTOR: global-carbon-budget
* LCCN: sh85020105
* MAG: 6939412
* PSH: 3672

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D057486

 |