Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Tántalo.
O suplicio de Tántalo (Joseph Heinz o Vello, 1535)
Na mitoloxía grega, **Tántalo** foi un fillo de Zeus  e da oceánide Pluto (filla de Cronos e Rea ou de Atlas ou de Océano). Foi un rei de Frixia ou do monte Sípilo, en Lidia (Asia Menor). É un dos eternos castigados no Tártaro, a parte máis profunda do Inframundo, xunto a Ixión, Sísifo e Ticio .

Foi padre de Pélope e Níobe , e algunhas fontes engaden a Bróteas, coa pléiade Dione. Por vía de Pélope, forman parte da súa descendencia personaxes como Agamenón e Menelao.

Zeus castigouno enterrándoo no monte Sípilo por perxurio, pois negoulle a Hermes haber recibido o can de Zeus que lle confiara Pandáreo. Pandáreo roubara o mastín de ouro que Rea deixara para coidar de Zeus meniño e deullo a Tántalo para que este o ocultara no monte Sípilo. Pero cando Pandáreo lle pediu que llelo devolvera unha vez que se calmou o escándalo polo roubo, Tántalo xuroulle por Zeus que nunca o vira nin escoitara falar do can. Aínda que Hermes recuperou o can, Zeus non deixou de castigar o perxurio cometido .

Posteriormente, Ilo, fundador da cidade de Ilión, a futura Troia, expulsouno de Asia Menor logo de que Apolo e Artemisa mataran a tódolos fillos de Níobe, que afirmara que merecía ser adorada en lugar de Leto, que só tivo dous fillos cando ela, Níobe, tiña catorce. Ilo acusouno de raptar ó seu irmán Ganimedes, un príncipe frixio de quen a lenda conta que era tan fermoso que Zeus se namorou del e, convertido en aguia, raptouno e levouno consigo ó monte Olimpo.

Pecado de orgullo
-----------------

Suplicio de Tántalo (1650-1655)
Pero o episodio máis característico da súa vida foi o que mereceu o castigo eterno de Zeus. Os diferentes mitógrafos discordan sobre a causa da cólera de Zeus, se ben coinciden no pecado de *hybris* de Tántalo.

Para uns, Tántalo asistía como invitado ós banquetes dos deuses, e este privilexio fíxolle envaecerse, e logo revelaba ós homes os secretos dos que aqueles falaban na súa presenza. Outros afirman que Tántalo  roubaba o néctar e a ambrosía dos deuses para compartilo cos seus amigos mortais .

Unha terceira hipótese consiste en que Tántalo quixo poñer a proba ós deuses olímpicos e invitounos a un banquete , para o que mandou cociñar ó seu propio fillo Pélope, a quen matou, cortou en cachos e serviuno. Tódolos deuses recoñeceron a orixe da carne que lles ofreceu e rexeitaron comer, menos Deméter, que comeu a paleta esquerda antes de darse de conta, sexa por fame, sexa por estar pensando na súa filla, Perséfone, raptada por Hades. Zeus resucitou a Pélope, e resucitouno tan fermoso que Poseidón se namorou del e nomeouno o seu copeiro no Olimpo.

> 
> 
> "*Contan que os seus membros* [de Pélope]*, cortados polas mans do seu pai, foron unidos polos deuses. Atoparon o resto, pero faltaba o sitio entre a gorxa e a parte superior do brazo, e púxose marfil alí para substituír a parte que non aparecía e con isto quedou Pélope enteiro*".
> (Ovidio: *Metamorfosis* VI, 404-411)
> 

Tampouco existe unanimidade na forma en que foi castigado. Zeus levou á ruína ó seu reino e acabou con el. Uns din que foi condenado no Tártaro a estar baixo unha rocha en equilibrio precario, sempre ameazando con caer sobre el. Pero o castigo adoita describirse como unha fame e sede eternas: Tántalo estaría mergullado nun lago asomando tan só a cabeza , pero non podía beber porque, cando baixaba a boca, baixaba o nivel da auga ata non quedar máis auga que a da lama nos seus pés; sobre a súa cabeza estendíase unha rama cargada de diversas e suculentas froitas, pero tampouco podía comer porque, cando intentaba coller algunha, o vento levantaba a rama fóra do seu alcance. Sobre esta árbore, unha enorme pedra do monte Sípilo parece estar a piques de caer e esmagalo.

*Tántalo, gravado de Goya*

> 
> 
> "*Por isto, dise que está nos infernos coa auga ata a metade do corpo e sempre sedento, e que cando quere tomar un grolo de auga, a auga retírase. Tamén colgan froitas sobre a súa cabeza, pero cando intenta collelas, as ramas retroceden movidas polo vento. Ademais pende sobre a súa cabeza unha enorme rocha e sempre teme que vaia caer sobre el*".
> (Hixino: *Fábulas* 82)
> 

Na Arte moderna, o mito de Tántalo utilizouse para simbolizar a imposibilidade de alcanzar un desexo longamente anhelado. Goya titulou un dos seus gravados da serie *Os caprichos* co nome de *Tántalo*, representando a un mozo abrazando unha muller morta (1797); no manuscrito que se conserva na Biblioteca Nacional desenvolvendo o significado das láminas consta a seguinte explicación: "*Unha boa femia xunto a un vello que non a satisfai, ten esmorecementos, e é como o que ten sede, está xunto á auga, e non pode saboreala*".

Notas
-----

1. ↑  Ou de Tmolo, esposo de Ónfale.
2. ↑  "*Para ti, Tántalo, non se colle auga ningunha e fuxe a árbore que asoma á túa cabeza*" (Ovidio: *Metamorfosis* IV, 458-459).
3. ↑  Por veces, Tántalo aparece representado acompañando a Níobe ante a tumba dos seus fillos, en vasos do século IV a.C.
4. ↑  Outras fontes citan distintas mulleres como nais dos seus fillos.
5. ↑  Outros din que fora Tántalo quen roubara o can e Pandáreo quen o ocultou e logo negou saber nada del.
6. ↑  Directamente ou utilizando ó seu fillo Pélope.
7. ↑  "*A razón de que estea castigado así din algúns que é a divulgación entre os homes dos ritos secretos dos deuses e o facer partícipes da ambrosía ás súas amizades*" (Pseudo-Apolodoro: *Epítomes II, 1).*
8. ↑  Tamén se di que os deuses andaban de viaxe por Asia Menor e pedíronlle hospedarse no seu palacio.
9. ↑  Algunhas tradicións explican este acto na extrema pobreza de Tántalo, que non tiña outra cousa que ofrecer ós deuses; ou ben que o fixo cando viu que as súas reservas de comida non eran suficientes.
10. ↑  Ou ben mergullado ata a cintura.
11. ↑  Elvira Barba, px. 155.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tántalo*** |

### Bibliografía

* Elvira Barba, Miguel Ángel (2017). *Arte y mito. Manual de iconografía clásica* (en castelán). Sílex. ISBN 9788477378464.
* Graves, Robert (2019). *Los mitos griegos* (en castelán). Madrid: Gredos. ISBN 9788424999940.
* Grimal, Pierre (1981). *Diccionario de mitología griega y romana* (en castelán). Barcelona: Paidós. ISBN 9788449324574.
* Hixino (2009). *Fábulas mitológicas* (en castelán). Madrid: Alianza Editorial. ISBN 9788420650722.
* Ovidio (2015 (reimpr. 2017)). *Metamorfosis. Tradución de Antonio Ramírez de Verger* (en castelán). Madrid: Alianza Editorial. ISBN 9788420697208.
* Pseudo-Apolodoro (2016). *Biblioteca mitológica* (en castelán). Madrid: Alianza Editorial. ISBN 9788491044277.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q182101
* WorldCat
* VIAF: 72197787
* BMT: 60682
* BRE: 4182194
* CERL: cnp00548669
* EBID: ID
* GEC: 0065167
* GND: 119155060
* SUDOC: 030827817
* Treccani: tantalo

 |