A ***Hexenkartothek*** foi unha empresa científica estatal a grande escala na Alemaña nazi para investigar a persecución das bruxas.

O interese do Reichsführer SS Heinrich Himmler pola historia das primeiras cazas de bruxas na Idade Moderna levou a unha empresa de investigación institucionalizada pouco despois de que os nazis tomasen o poder.

O interese de Heinrich Himmler polas cazas de bruxas
----------------------------------------------------

A historia dos primeiros xuízos modernos das bruxas foi un dos temas favoritos do xefe das SS Heinrich Himmler. Os investigadores sospeitan que unha razón para tal interese obcecado nunha lenda da familia Himmler: un curmán chamado Wilhelm August Patin, oficial das SS e cóengo do mosteiro da Hofkirche de Múnic, difundiu que unha antepasada dos Himmler chamada Passaquay fora queimada como meiga (*Hexe*). Como parte da "investigación sobre a bruxería" atopouse unha suposta antepasada de Himmler chamada Margareth Himbler de Markelsheim, que morreu o 4 de abril de 1629 en Mergentheim, queimada como bruxa.

Pretendían que ao final da guerra, todos os lugares de execución anteriores se investigasen de forma interdisciplinar. A razón disto foi proporcionada por Hermann Göring, quen unha vez mencionou casualmente que se decatara de que *os corvos aínda se asentan en gran parte nos lugares de execución anteriores*.

No seu interese pola caza de bruxas, Himmler presentaba os feitos como un crime da Igrexa Católica e un intento de destruír a antiga herdanza xermánica. Tamén sospeitaba dunha conspiración xudía detrás.

Hexenkartothek: a biblioteca de tarxetas de meigas
--------------------------------------------------

O interese de Heinrich Himmler pola persecución das bruxas levou pouco despois da "Machtergreifung" (toma do poder) do NSDAP a un proxecto no que ía ser procesado cientificamente. Por instigación de Himmler, creouse en 1935 unha empresa de investigación, que se dedicou a este tema en detalle até 1944. Esta empresa, tamén coñecida como "H(exen)-Sonderauftrag", foi creada dentro do Sicherheitsdienst (SD). A partir de 1939, a orde formou un departamento separado na Oficina Principal de Seguridade do Reich, Oficina II, e desde 1941 na Oficina VII ("Investigación e Avaliación Ideolóxicas"). En 1935, outro centro de investigación "Das Ahnenerbe e. V." foi fundada. Durante a Segunda guerra mundial, "Das Ahnenerbe" recorreu cada vez máis ás ciencias naturais e ás tarefas de investigación relacionadas coa guerra.

A partir de 1935, investigadores internos das SS, dos cales só 14 eran empregados a tempo completo (incluíndo Rudolf Levin, Friedrich Murawski, Wilhelm August Patin, Wilhelm Spengler) peitearon máis de 260 bibliotecas e arquivos en busca de vestixios de todos os xuízos das bruxas dende a Idade Media. Realizaron as investigacións na súa maioría encubertas e avaliaron arquivos e literatura de investigación. Por exemplo, facíanse pasar por estudantes da Universidade de Berlín ou da Universidade de Leipzig, investigaban co pretexto da investigación familiar e foron traballar desde enderezos secretos. Axudáronos cartas de recomendación co cabeceira do *seminario de ciencias auxiliares históricas do instituto histórico da Universidade de Leipzig* ou papeis con cabeceira da dirección dos estudantes do *Reich*. Dado que en 1935 predominaban os estudos locais e rexionais e faltaban estudos exhaustivos, os investigadores da SD tiveron que buscar o seu camiño nos arquivos do Reich. En 33.846 fichas índice de gran formato, tamén coñecidas como *follas de bruxas*, documentaron casos de caza de bruxas e queimas de bruxas de toda Alemaña. As súas investigacións foron até a India e México. O primeiro cuestionario cuberto será o día 12 Data de agosto de 1935. As follas índice son follas índice DIN A4 con 37 campos preimpresos nos que, por exemplo, se rexistraban en viñetas o nome, o enderezo, as circunstancias familiares, as datas de detención, o curso do xuízo, a confesión, o veredicto e a execución do condenado. A documentación da biblioteca de tarxetas de meiga está, pois, orientada cara ás vítimas. As propias follas de índice foron grapadas en 3621 cartafoles por localización e clasificáronse alfabeticamente polo nome do lugar. Dos mapas de localidades, 3104 corresponden a Alemaña, o resto foi máis aló de Alemaña. Nos 9 anos de investigación creáronse 3670 arquivos adxuntos con máis de 30.000 cuestionarios ("*Hexen-Blätter*" ou "*H-Blätter*"), transcricións, copias de arquivos, bibliografías temáticas estruturadas rexionalmente, publicacións proxectadas pola editorial Nordland e películas históricas.

Das 30.000 tarxetas da *Kartothek*, 6.153 (o 20,5 %) eran do territorio do actual estado federal de Baviera. O índice de tarxetas de bruxa tamén inclúe un documento, lugar, persoa, literatura, arquivo e ficheiro de "ficha de problemas I-VIII". Aínda non é posible responder a que funcións serviu o ficheiro do problema. Os "H(exen)-Blätter" tamén conteñen unha colección de fontes e imaxes que, xunto coa biblioteca de servizos da orde especial H e os ficheiros de servizo, forman o legado dos investigadores de bruxas SS. O medio máis moderno de propaganda, os filmes, tamén foi incluído no tema das bruxas do Reichsführer SS. O escritor alemán dos Sudetes Friedrich Norfolk, contratado por Himmler para escribir literatura xuvenil folclórica e novelas históricas sobre o tema das bruxas, tamén traballou nos entón "fíos de película H comandados". Norfolk tiña o plan para unha triloxía de bruxas, para a que planeou *de dous a tres anos*. Heinrich Himmler considerou isto demasiado caro. O seu obxectivo era *un montón de historias de bruxas máis pequenas de 60-100 páxinas que se poidan ler facilmente nun curto espazo de tempo.*

O xefe da misión especial H era Rudolf Levin. A partir de 1941, o grupo arredor de Levin probablemente non só seguiu os enfoques da investigación das vítimas, senón que tamén buscou probas de culpabilidade contra a *Weltjudentum* (conspiración xudía mundial). En 1938, Levin describiu o perfil do seu grupo de investigación. O traballo do grupo centrouse nos seguintes problemas:

1. Investigación sobre as consecuencias raciais e históricas poboacionais dos xuízos ás bruxas
2. a valoración das mulleres nos xuízos de bruxas e
3. unha panorámica da literatura previa sobre os xuízos das bruxas, así como a elaboración dunha bibliografía temática.

Desde 1941 Levin dirixiu a Sección C3 "ordes especiais científicas" na Oficina VII, tamén unha "sección auxiliar permanente para a investigación H". Ademais do seu traballo no servizo de seguridade do Reichsführer SS, Rudolf Levin intentou establecerse no mundo académico para seguir os pasos do seu xefe de oficina, Franz Alfred Six, pero como asistente quedou eclipsado. Os líderes das SS que actuaban a través da H-Sonderauftrag foron tamén Franz Alfred Six e Wilhelm Spengler.

Mesmo despois de nove anos de intenso traballo, non se publicou nin un só libro sobre o tema, e moito menos foi impreso. Rudolf Levin xa non era capaz de habilitarse no tema. En 1944, a súa tese de habilitación foi incluso rexeitada por profesores coidadosamente seleccionados da Universidade de Múnic. A ambición científica de Levin era maior que a súa capacidade. O plan de traballo de 1942 incluía máis dunha ducia de tratados elaborados, incluíndo, por exemplo, un estudo sobre os *fundamentos científicos e humanísticos do complexo H*, *as consecuencias económicas dos procesos H* e un *libro básico sobre a investigación H.* As restricións relacionadas coa guerra no uso de arquivos e bibliotecas tamén dificultaron a investigación, e a investigación dos expedientes dos xuízos por bruxas foi moito menos importante que o traballo que foi esencial para o esforzo bélico.

O 19 de xaneiro de 1944, o Servizo de Seguridade (SD) parou o traballo de gravación debido á guerra, xa que, segundo Levin, "outros temas de actualidade política son agora moi urxentes". Trasladada ao castelo dos condes Haugwitz preto de Glogau, a *Kartothek* ou biblioteca de tarxetas de bruxas sobreviviu ao colapso do Terceiro Reich e agora está nos Arquivos do Estado en Poznań, Polonia; unha copia pódese ver nos Arquivos Federais, Berlin-Lichterfelde.

Foi grazas ao profesor Gerhard Schormann que se coñeceu o material sobre os distintos xuízos ás bruxas a principios dos anos 80. Segundo Schormann, a ciencia actual propúxose dous obxectivos:

1. clasificar a H-Sonderauftrag como unha institución das SS na historia do nazismo,
2. o beneficio científico do traballo para a investigación daquela e presente sobre a caza de bruxas.

Conclusión
----------

Os investigadores da misión especial H non avanzaron moito máis aló da etapa de recollida de material. O motivo disto non foi só a falta de tempo, senón quizais tamén a falta de cualificación e coñecementos por parte dos investigadores. O proxecto foi sobredimensionado e non se puido realizar en pouco tempo. Ademais, o "resultado" xa estaba ideoloxicamente predeterminado: a culpa da igrexa e a rebelión xudeu-cristiá contra a cultura xermánica. En 1945, porén, o próximo fin da guerra xa non permitiu que a xente das SS avaliase o proxecto. Hoxe, os rexistros dos investigadores de SS deben ser vistos con precaución, xa que o ficheiro de tarxetas contén información incompleta e erros, especialmente nos detalles. A falta de regulamentos fixo que os empregados da Oficina Principal de Seguridade do Reich non aplicasen criterios de avaliación uniformes á hora de compilar o expediente.

O valor do ficheiro de tarxetas para a investigación sobre as cazas de bruxas no período moderno non pode determinarse en termos xerais. Porén, no Terceiro Reich esta investigación axudou a fundamentar historicamente a ideoloxía imperante. Gerhard Schormann, que foi un dos primeiros en investigar o índice de fichas, xa nomeou o seu dobre propósito: "atopar restos de antigas crenzas xermánicas e utilizar o material atopado nos xuízos por bruxas para a propaganda anticristiá dirixida especificamente contra a Igrexa Católica". O valor do índice da *Kartothek* débese a que a SS utilizaba material de arquivo que xa se perdera ou que fora completamente eliminado para a investigación.

Xurdiron datas e cifras de bruxas acusadas que hoxe valen como estimacións estatísticas.

Notas
-----

1. ↑  "La cartoteca de las brujas, un peculiar proyecto del nazismo". *MuyHistoria.es* (en castelán). 2021-12-21. Consultado o 2022-08-27.
2. 1 2 3  "Heinrich Himmlers Hexen-Wahn". *stern.de* (en alemán). Consultado o 2022-08-27.
3. ↑  "Kartoteka procesów o czary" z Archiwum. Państwowego w Poznaniu. Twórcy zespołu, proces jego powstawania, struktura i przydatność do badań nad polowaniami na czarownice" (PDF). *czasopisma.marszalek.com.pl*.
4. ↑  Schormann, Gerhard (1985). *Der Dreissigjährige Krieg* (en alemán). Vandenhoeck & Ruprecht. ISBN 978-3-525-33506-2.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Historia*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Segunda Guerra Mundial*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Alemaña*** |

### Outros artigos

* Bruxa
* Caza de bruxas
* Nazismo
* Meiga
* *Peinliche Gerichtsbarkeit*
* Xurisdición de sangue
* *Zettelkasten*

### Bibliografía

* Sönke Lorenz, Dieter R. Bauer, Wolfgang Behringer, Jürgen Michael Schmidt (Hrsg.): *Himmlers Hexenkartothek.* *Das Interesse des Nationalsozialismus an der Hexenverfolgung* (= *Hexenforschung.* 4). 2. Auflage. Verlag für Regionalgeschichte, Bielefeld 2000, ISBN 3-89534-273-4.
* Robert Wistrich: *Wer war wer im Dritten Reich?* *Ein biographisches Lexikon. Anhänger, Mitläufer, Gegner aus Politik, Wirtschaft, Militär, Kunst und Wissenschaft* (= *Fischer.* 4373). Überarbeitet und erweitert von Hermann Weiß. Fischer-Taschenbuch-Verlag, Frankfurt 1987, ISBN 3-596-24373-4.
* Hans Michael Kloth: "Wo die Raben kreisen". En: *Der Spiegel*. Nr. 2, 2000, Páx. 42 f. (online – 10 de xaneiro de 2000).
* Vicki Prause: Aufsatz "Die Hexenkartothek: Himmlers Interesse an der Hexenverfolgung", Universität Koblenz-Landau, Abteilung Koblenz Institut für Geschichte, 2002.
* DVD: *Hexen – Magie, Mythen und die Wahrheit.* Von Jan Peter und Yury Winterberg: erschienen 2004 bei Icestorm Entertainment, der 3. Teil der Reihe beschäftigt sich mit dem H-Sonderauftrag der SS.

### Ligazóns externas

* Jürgen Michael Schmidt: *Hexen-Sonderauftrag; Hexenkartothek[*Ligazón morta*] (Encargo especial das bruxas; biblioteca de tarxetas de meiga[*Ligazón morta*] )*. En: *Historicum.net*, 13 de decembro de 1999.
* Franz Wegener: *Bibliografía duns 440 títulos da 'orde especial para as bruxas' do Reichsführer SS*. 19 marzo 2005. (Escaneos dos ficheiros da Oficina Principal de Seguridade do Reich, a RSHA, Arquivo Federal Berlin-Lichterfelde, BArch R 58 7484, folla 01-69 cunha pequena introdución)