recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **Pavillón Polideportivo da Universidade de Santiago de Compostela** é un recinto deportivo pechado e cuberto, disposto para a práctica de baloncesto, fútbol sala, voleibol, balonmán, esgrima ou bádminton. Inaugurado en 1981, forma parte do Complexo Deportivo Universitario da USC, situado no Campus Vida. O pavillón ten capacidade para unhas 1.000 persoas sentadas nas bancadas, e o seu aproveitamento principal é o desenvolvemento das distintas ligas universitarias.

O edificio está situado a carón do Estadio de Atletismo da USC, do Edificio Monte da Condesa e da Facultade de Física.

Nos últimos anos houbo queixas sobre algunhas goteiras que ten o tellado do pavillón, o cal provocou que a Universidade deseñase un plan de renovación que terá como obxectivo a reforma do pavillón e doutras instalacións deportivas universitarias.

Galería
-------

* Interior do Pavillón Polideportivo da USC.Interior do Pavillón Polideportivo da USC.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Universidade de Santiago de Compostela

| * v
* c
* e
Instalacións deportivas en Santiago de Compostela |
| --- |
| **Estadios de Fútbol e Atletismo:** | Estadio Municipal Verónica Boquete de San Lázaro — Campo Municipal de Santa Isabel — Estadio de Atletismo da USC — Campo Municipal das Cancelas |
| **Pavillóns de Baloncesto e Fútbol sala:** | Pavillón Multiusos Fontes do Sar — Pavillón Municipal de Santa Isabel — Pavillón Polideportivo da USC |

### Ligazóns externas

* Normas para a utilización do pavillón
* Plano de Santiago de Compostela (O pavillón é o Nº 52)
**Manuel Pérez Pérez**, nado en Santo Estevo de Budiño (Salceda de Caselas) o 10 de xuño de 1862, foi un xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Estudou en Tui e aos dez anos emigrou a Porto. Dous anos despois embarcou con destino ao Brasil, onde foi capitán dun barco que realizaba travesías polos ríos do Mato Groso. Viviu unha tempada en Paraguai, e despois asentouse en Buenos Aires en 1893. Traballou no Banco Gallego do que foi contador dende a súa fundación. Publicou o seu primeiro traballo literario nun xornal do Río de Xaneiro, e despois colaborou con artigos, contos, poesías e crónicas en *O Iniciador* de Corumbá, *La Democracia* de Asunción, *El Eco de la Pátria*, *La Infancia* e *El Pueblo* de Goya, *La Bandera Nacional* de Curuzú Cuatiá, *La Acacia*, *La Aurora*, *El Cascabel*, *La Prensa* e a revista *Caras y Caretas*, *El Eco de Galicia* e *Almanaque Gallego*. Empregou en moitos dos seus traballos o pseudónimo de **Numael Ezper**.

Obras
-----

* *A la vejez, viruelas*, 1890.
* *El gobierno Rodriguista*, 1905.
* *La Revolución Malezalera*, 1909.
* *Sonetos*, 1916.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Presa Vaqueiro, Xesús (2009). *Manuel Pérez y Pérez, un salcedense no esquecemento*. Vigo: Ediciones Cardeñoso. ISBN 978-84-8190-576-2.

### Ligazóns externas

* ¿Quién era Manuel Pérez Pérez?
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Oob** (ウーブ, *Ūbu*?) é un personaxe da serie Dragon Ball Z e Dragon Ball GT. É o ser humano máis poderoso da serie.

Biografía
---------

Oob é a reencarnación de Boo (de aí o nome invertido). Ó ser eliminado Boo por Son Goku ó final de Dragon Ball Z, este desexa que Boo sexa revivido "como un home bo", pois Boo é moi poderoso e proba ser un rival de interese para Goku.

Oob aparece no Campionato Mundial de Artes Marciais, no cal se descóbre que adoptou a forma dun xove humano con extraordinarios poderes, aínda que difíciles de controlar. Goku decide enfrontarse a Oob no torneo nunha gran pelexa na cal faille sacar o seu poder agochado, e ó decatarse do pouco control que tiña do seu poder decide adestralo para que se converta nun poderoso guerreiro e sexa o seu sucesor cando el xa non estea.

Dragon Ball GT
--------------

Máis tarde, en Dragon Ball GT, Oob enfrontaríase a algunhas das ameazas que sucederían contra a Terra. Despois dunha dura batalla contra Bebé fusiónase coa forma de Boo que existe como gardián persoal do Señor Satán, volvendo a ser un Majin Boo completo, xa que o Boo Gordo era a parte boa e Oob a reencarnación da parte mala. Esta nova fusión, ten a aparencia física de Oob, pero o seu poder aumenta de forma considerable sendo máis forte que un Súper Guerreiro 2. Porén, a pesar de terse fusionado co Señor Boo, é convertido en chocolate e comido por Vexeta Bebé.
Despois Oob sae do estómago de Bebé cando estaba convertido en Ōzaru. Oob logo aparece na loita contra Súper C-17, e fai a súa aparición final distraendo ós Dragóns escuros mentres Son Gohanda, Son Goten e Toranks lles dan os seus poderes a Goku.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de personaxes de Dragon Ball

| * v
* c
* e
Personaxes de Dragon Ball |
| --- |
| Guerreiros do espazo | Son Goku · Son Gohanda · Son Goten · Vexeta · Toranks · Pan · Bra · Raditz · Nappa · Barduck · Rei Vexeta · Turles · Brolin |
| Humanos | Bulma · Chichi · Mestre Mutenroi · Krilín · Yamcha · Yajirobe · Chaoz · Lunch · Ten Shin Han · Doutor Guero · Videl · Señor Satán · Oob |
| Namekianos | Piccoro · Kamisama · Piccoro Daimaō · Dende · Nail |
| Aliens | Freezer · Rei Cold · Máxico Boo · Babidi · Bebé |
| Androides | C-16 · C-17 · C-18 · C-19 · C-20 · Célula · Súper C-17 |
| Dragóns | Shenron · Polunga · Shenron vermello · Dragóns escuros |
| Outros | Señor Popo · Karín · Oolong · Puar · Pilaf |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q246908
* MyAnimeList: 9392

 |
Contador doméstico de enerxía eléctrica.
O **quilovatio-hora**, simbolizado **kWh**, é unha unidade de enerxía. Equivale á enerxía correspondente a unha potencia dun quilovatio (kW) durante unha hora, que corresponde a 3,6 millóns de joules.

O quilovatio hora úsase xeralmente para a facturación da enerxía eléctrica, dado que é máis práctico de utilizar que a unidade de enerxía do Sistema Internacional de Unidades, o joule, o cal corresponde a un vatio por segundo (W·s), que sendo como é unha unidade pequena, obrigaría a empregar cifras grandes.

Equivalencias
-------------

| de / a | Joule | Vatio hora | Electrón voltio | Caloría |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 J = 1 kg m2 s−2 = | 1 | 0,278 × 10−3 | 6,241 × 1018 | 0,239 |
| 1 kWh = | 3,6 × 106 | 1.000 | 22,5 × 1024 | 0,860 × 106 |
| 1 eV = | 1,602 × 10−19 | 44,5 × 10−27 | 1 | 33,8 × 10−21 |
| 1 cal = | 4,1868 | 1,163 × 10−3 | 0,261 × 1018 | 1 |

Algúns múltiplos son: 

* o megavatio-hora (MWh) = 1000 kWh
* o megavatio-ano = 365 × 24 × 1000 kWh
* o xigavatio-hora (× 1 000 000 kWh)
* o teravatio-hora (× 1 000 000 000 kWh) e os seus múltiplos anuais (×365×24).

1 kWh ≈ 3412 BTU ≈ a enerxía térmica producida por 0.1 Nm3 (metro cúbico en condicións normais) de gas natural.

Os aparatos eléctricos cando están funcionando xeran un consumo de enerxía eléctrica en función da potencia que teñan e do tempo que estean en funcionamento.
O cálculo do consumo eléctrico en kWh dos contadores, realízase multiplicando a potencia utilizada polas horas de funcionamento.

Notas
-----

1. ↑  O quilovatio-hora (kWh) non debe confundirse con quilovatio por hora (*kW/h*), pois esta última non é unha unidade de enerxía.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Electricidade
* Eficiencia enerxética

### Ligazón externa

* unit-converter.org (conversión do quilovatio hora a outras unidades).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q182098
* BRE: 2063617
* GEC: 0118562

 |
Este artigo trata sobre a rexión do noroeste de Europa. Para o estado soberano homónimo véxase: Países Baixos.
*Para outros artigos homónimos, véxase Países Baixos (homónimos)*
*Véxase tamén Flandres (homónimos)*
Os Países Baixos vistos desde o espazo.
Os **Países Baixos** (en neerlandés, *de Lage Landen*; en francés *les Pays-Bas*) son unha rexión costeira do noroeste de Europa, que consisten esencialmente de Bélxica e o Reino dos Países Baixos, así como dos deltas dos ríos Rin, Mosa, Escalda e Ems, onde gran parte das terras están ao nivel do mar ou por debaixo del.

A maior parte dos Países Baixos son rexións costeiras limitadas polo mar do Norte ou polo Canle da Manga. Os países sen acceso ao mar téñense ligado política e economicamente a aqueles con acceso ao mar, para formar unha unión portuaria e de hínterland.

Notas
-----

1. ↑  Encyclopædia Britannica, Inc. (ed.). "Low Countries". *Encyclopedia Britannica*. Consultado o 18 de maio de 2014.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q476033
* WorldCat
* VIAF: 9585150325558810090001
* EBID: ID

 |
**Manuel Puga Pereira**, nado en Redondela o 16 de xullo de 1951, é un farmacéutico e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Ciencias Biolóxicas e Farmacia pola Universidade de Santiago de Compostela e doutor en Ciencias. Foi profesor da USC e despois foi director xeral dos laboratorios farmacéuticos ICI-Farma e AstraZeneca. En 2006 foi nomeado presidente do Consello Social da USC, permanecendo no cargo ata 2011; por ese cargo foi membro do Consello Galego de Universidades, do Consello de Dirección da ACSUG e do comité de honra da Fundación Camilo José Cela.

Foi presidente da Fundación Galicia-Empresa (2002-2007) e dende 2014 da Real Academia de Farmacia de Galicia e da Fundación Julian Francisco Suárez Freire. Foi vogal profesional da Comisión Avaliadora da ACSUG no campo do coñecemento de Ciencias da Saúde dende 2014. Conselleiro da Editorial Galaxia, en decembro de 2016 foi nomeado presidente da Fundación Penzol, en substitución de Afonso Zulueta de Haz.

Obras
-----

* *Ernestina Otero Sestelo. Pedagoga* (Ediciós do Castro, 1992)
* *Redondela*, 1994.

Notas
-----

1. ↑  "Puga, nuevo presidente de la Penzol: "Queremos que la gente siga confiando en nosotros"". *Faro de Vigo*. 17 de decembro de 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q108000040
* WorldCat
* VIAF: 28739611
* BNE: XX3304128
* GND: 1014757932
* ISNI: 0000 0000 6301 8321
* LCCN: n93022251

 |
*Para a parte do sistema nervioso vexa quiasma óptico*
En xenética un **quiasma** (do grego χίασμα, chíasma , separación) é o punto do cromosoma onde ten lugar o intercambio de segmentos entre as cromátides homólogas durante o entrecruzamento cromosómico da meiose, o cal orixinará a recombinación xenética. Nos puntos de quiasma os cromosomas permanecen fisicamente unidos durante o entrecruzamento. Os quiasmas fanse visibles durante o estado de diploteno da profase I da meiose, pero o entrecruzamento pénsase que ten lugar algo antes, no paquiteno. Cando os dous bivalentes (tétrades) formados polos dous cromosomas homólogos emparellados (catro cromátides en total), empezan a separarse quedan só unidos polos puntos de quiasma e así permanecen durante o final da profase I e na metafase I, pero ao inicio da anafase I os quiasmas desaparecen, os homólogos do bivalente sepáranse e diríxense aos polos da célula.

Cúmprense as seguintes relacións:

*frecuencia de quiasmas* = 2 x *frecuencia de recombinación*
onde a frecuencia de recombinación é:

*frecuencia de recombinación* = (*número de recombinantes x 100*) / (*número total da proxenie*)
O fenómeno da formación de quiasmas nos cromosomas foi descuberto en 1909 polo profesor belga da Universidade de Lovaina Frans Alfons Janssens, que o denominou *quiasmatipia*.

Notas
-----

1. ↑  Elof Axel Carlson, *Mendel's Legacy: The Origin of Classical Genetics*, CSHL Press, 2004, ISBN 0-87969-675-3, p.xvii
2. ↑  In pursuit of the gene: from Darwin to DNA By James Schwartz Harvard University Press (2008), p. 182 ISBN 0-674-02670-5. Acceso: 23 agosto 2012.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Entrecruzamento cromosómico
* Recombinación xenética
* Complexo sinaptonémico
* Meiose

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2065460
* EBID: ID
* MAG: 125832826

 |
Ingredientes de OpenCola.
**OpenCola** é unha bebida de cola na que as instrucións para realizala están dispoñíbeis de balde e con acceso libre e poden ser modificadas. Calquera pode facer a bebida, modificar e mellorar a receita sempre que, ademais, rexistren as súas propias receitas baixo a Licenza de documentación libre de GNU.

Historia e características
--------------------------

Aínda que orixinalmente foi lanzada como unha ferramenta promocional para explicar o software de código aberto, as vendas da bebida continuaron medrando e chegaron a superar as 150.000 latas vendidas. A compañía OpenCola, con sede en Toronto, deuse a coñecer máis pola bebida que polo software que pretendía promover. Laird Brown, o responsábel da estratexia da compañía, atribúe o seu éxito á desconfianza que se estendeu ante as grandes empresas e "patentadores de case todo". A estratexia en 2010 de mercadotecnia deu un xiro e xa non promocionan o refresco na súa páxina web.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Refresco OpenCola *(en inglés)*
* Cervexa de código aberto *(en inglés)*
*Este artigo trata sobre a estación do ano, para a planta, ver artigo: **Cáncaro**.*

Alegoría da primavera no pazo de Lóngora.
A **primavera** é unha das catro estacións do ano das zonas temperadas. Astronomicamente, comeza co equinoccio de primavera (entre o 20 e o 21 de marzo no hemisferio norte, e entre o 22 e o 23 de setembro no hemisferio sur), e remata co solsticio de verán (arredor do 21 de xuño no hemisferio norte e o 21 de decembro no hemisferio sur). Aínda que ás veces é considerada como os meses enteiros de marzo, abril e maio no hemisferio norte e setembro, outubro e novembro no hemisferio sur.

Festividades
------------

Na Arxentina o Día da Primavera celébrase o 21 de setembro (cun ou dous días de anticipación á data astronómica).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Primavera Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Verán
* Outono
* Inverno

### Ligazóns externas

* Inicio astronómico de la primavera Arquivado 26 de marzo de 2013 en Wayback Machine. Ministerio de Fomento *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1312
* AAT: 300133097
* BNCF: 39168
* BNF: 12143542g
* BRE: 1910493
* EBID: ID
* GND: 4155537-5
* JSTOR: Alloo
* LCCN: sh85127000
* NKC: ph412843
* Treccani: primavera

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre ciencias é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
| *Pelecanus schreiberi* Rango fósil: Plioceno Temperán |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Pelecaniformes |
| Familia: | Pelecanidae |
| Xénero: | *Pelecanus* |
| Especie: | *P. schreiberi* |

 |
| Nome binomial |
| *Pelecanus schreiberi*Olson, 1999 |

***Pelecanus schreiberi*** é un pelicano fósil descrito por Storrs Olson que data do Plioceno Temperán (hai de 5,3 a 3,6 millóns de anos) atopado en depósitos da Formación Yorktown de Carolina do Norte, Estados Unidos. Era unha especie de gran tamaño con características distintivas que suxiren que representa unha liñaxe extinta que non deixou descendentes vivos. O seu nome específico conmemora a Ralph W. Schreiber (1942–1988), un antigo curador de aves no Natural History Museum of Los Angeles County e unha grande autoridade en pelicanos.

Foi recollido en 1972 por Gerard R. Case dunha mina ao sur de Pamlico River preto de Aurora, Carolina do Norte. O holotipo é un terzo inferior dun fémur dereito dunha femia en época de nidación. Esta última característica ponse en evidencia pola densidade do tecido de óso medular, xa que é unha característica que tamén se observa en femias de pelicanos vivos en época de poñer ovos. As características do fémur permiten clasificalo como pelicano, pero é un pelicano bastante diferente das especies vivas. Xunto co fémur tamén se atoparon algúns ósos do pé (falanxes). Ademais, atopáronse un óso cadrado incompleto e unha vértebra axe sen apófise espiñosa procedente dunha mina de Polk County no centro de Florida, que son provisoriamente considerados desta mesma especie. Estes restos proceden da Formación de Bone Valley, de practicamente a mesma idade que a Formación Yorktown.

Esta femia é de aproximadamente o mesmo tamaño que os maiores individuos dos actuais *Pelecanus onocrotalus* ou *Pelecanus crispus*, polo que o macho debía de ser aínda meirande, posiblemente o maior fósil de pelicano nunca rexistrado, rivalizando só con restos subfósiles dun pelicano de Nova Zelandia que foi descrito como unha subespecie do pelicano australiano (*Pelecanus conspicillatus*) e unha misteriosa especie do Mioceno tardío, *Pelecanus odessanus*, atopada en Ucraína.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Olson, Storrs L. (1999). "A new species of pelican (Aves: Pelecanidae) from the Lower Pliocene of North Carolina and Florida" (PDF). *Proceedings of the Biological Society of Washington* **112** (3): 503–509. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 19 de xullo de 2012. Consultado o 13 de maio de 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Fossilworks: 83376
* GBIF: 5935905

 |
**Mauro Varela Pérez**, nado en Lugo en 1941 e finado na mesma cidade o 30 de xaneiro de 2020, foi un avogado e político galego, que chegou a presidir Caixa Galicia, daquela a primeira entidade bancaria de Galicia.

Traxectoria
-----------

Foi fillo de Mauro Varela Fernández, avogado represaliado polo franquismo. Fillo e neto tamén de avogado, licenciouse en Dereito e en 1965 empezou a traballar como avogado no seu despacho de Lugo.

Nas eleccións xerais de 1989 foi elixido deputado pola provincia de Lugo polo Partido Popular. Volveu ser elixido deputado por Lugo nas xerais de 1993 e 1996. Renunciou ao escano en 1997, para dar o salto á política galega: no Congreso foi substituído por Manuel González Fernández. Foi elixido parlamentario pola provincia de Lugo nas eleccións autonómicas de 1997.

A súa vinculación política levouno a ser vicepresidente do consello de administración e presidente da Comisión de Control de Caixa Galicia, daquela a maior entidade financeira galega e que tiña representantes das administracións públicas no seu consello de administración. Cando Caixa Galicia se fusionou con Caixanova, foi elixido co-presidente de Novacaixagalicia e posteriormente conselleiro de Novagalicia Banco, cando a bancarización da entidade no marco da crise financeira de 2008. Dimitiu do cargo o 25 de xuño de 2012 logo dunha polémica por unhas declaracións, durante o escándalo das preferentes, produtos financeiros de difícil venda que as entidades bancarias estiveran colocando a pequenos accionistas privados. Varela afirmara que os clientes das entidades bancarias eran conscientes do que mercaban e que estiveran obtendo unha alta rendibilidade. 

Foi membro da Academia Galega de Xurisprudencia e Lexislación, e do Círculo das Artes de Lugo. Tamén foi membro do Consello Social da Universidade de Santiago de Compostela.

Notas
-----

1. ↑  "Muere el abogado lucense Mauro Varela, exdiputado y expresidente de Caixa Galicia". *La Voz de Galicia* (en castelán). 30/1/2020. Consultado o 30/1/2020.
2. ↑  "Anticorrupción querélase contra cinco directivos de NCG e Mauro Varela dimite como presidente". *Praza.gal*. 25/6/2012.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de deputados galegos no Congreso desde a Transición

### Ligazóns externas

* Ficha no Congreso dos Deputados

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12393103
* WorldCat
* VIAF: 204141189
* BNE: XX4837352
* CANTIC: a10652498
* ISNI: 0000 0004 3172 0385
* LCCN: no2009121150
* SUDOC: 139964304

 |
Partitura do himno *Hear my crying O God* ("Escoita o meu choro, oh, Deus"), de Pelham Humfrey
**Pelham Humfrey** (variantes do nome: Humphrey e Humphrys), nado en Londres en 1647 e finado en Windsor, Inglaterra, o 14 de xullo de 1674, foi un compositor inglés do Barroco. Foi o primeiro da nova xeración de compositores ingleses marcada polo inicio da Restauración en coller relevancia.

Aos seus dezasete anos, Humfrey xa era moi coñecido polos seus himnos, e o rei enviouno a estudar a París, probabelmente en xaneiro de 1665, onde colleu moitas influencias da música da corte francesa. Nos alicerces da música que escribiu ao seu regreso, tamén demostrou ter asimilado o estilo vocal máis expresivo de Giacomo Carissimi. Máis tarde, sucedeu a Henry Cooke (o seu sogro) no cargo de mestre do coro da Capela Real e tamén se converteu en compositor da corte.

No xornal de Samuel Pepys fanse comentarios críticos acerca do xeito de vestir e mesmo do comportamento en xeral de Humfrey.

Malia morrer moi novo, aos 27 anos, Humfrey Morreu exerceu, xunto con Matthew Locke, unha forte influencia sobre os seus compañeiros, entre os que estaban William Turner, Henry Purcell e John Blow. A súa morte tan temperá considérase como unha das traxedias máis grandes na historia de música inglesa. Á súa morte xa producira varios traballos de grande intensidade e o poder expresivo, como é o caso do himno *O Lord my God* ("Oh, señor, meu Deus").

Notas
-----

1. ↑  Cummings, Robert. Biografía de Pelham Humfrey. En *www.allmusic.com*
2. ↑  Diario de Samuel Pepys. 15 de novembro de 1667.
3. ↑  Catálogo das composicións de Pelham Humfrey. En *www.allmusic.com*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Música clásica*** |

### Bibliografía

* Dennison, Peter. *Pelham Humfrey.* Oxford: Oxford University Press, 1986.
* Scholes. Percy (1970). Ward, John Owen, ed. *The Oxford Companion to Music*.Oxford University Press.
* Madeira, Bruce. "Humfrey, Pelham", *Grove Music Online.* Ed. L. Macy, grovemusic.comArquivado 16 de maio de 2008 en Wayback Machine..

### Ligazóns externas

* Partituras de Pelham Humfrey na *Biblioteca Coral de Dominio Público*.
* "Humfrey, Pelham". *Dictionary of National Biography.* Smith, Elderr & Co. Londres. 1885–1900.
* composers-classical-music.com

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q941345
* WorldCat
* VIAF: 39562082
* BNB: ID
* BNE: XX1774851
* BNF: 13895402t
* CERL: cnp00198368
* Discogs: 2485163
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 133068
* GND: 119018551
* IMSLP: ID
* ISNI: 0000 0001 1057 4081
* LCCN: n84074213
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0049864
* NTA: 096710675
* ODNB: 14154
* OL: OL5701720A
* PTBNP: 802587
* SNAC: w6st8k43
* SUDOC: 114219230
* WikiTree: Humfrey-37

 |
Os humanos son pentadáctilos.
A **pentadactilia** ou **pentadactilidade** é a calidade dun animal de ter cinco dedos, xa sexa en todas as extremidades, ou só nun par delas, anteriores ou posteriores. 

Dun animal que presente esta caracerística dise que é **pentadáctilo**.

Como só os animais vertebrados terrestres teñen dedos, unicamente a este tipo de animais se lle pode aplicar o termo. Porén, hai moitas criaturas que poden presentar esta característica.

Etimoloxía
----------

O termo, e os seus derivados, está formado polo elemento *penta-*, correspondente da do grego antigo πεντα- *penta-*, de πέντε *pénte*, "cinco", e a raíz δάκτυλ- *dáctyl-* do termo grego δάκτυλος *dáktylos*, "dedo", coas desinencias do galego *-ia*, *idade* ou *-o*, respectivamente.

Exemplos de pentadáctilos
-------------------------

* O exemplo máis coñecido de **pentadáctilo** que se pode citar é o dos humanos e os outros primates, que teñen cinco dedos en cada man e en cada pé.
* Os pangolíns.
* Os dermópteros.
* A maioría dos cánidos, félidos, úrsidos e moitos outros mamíferos carnívoros.
* Os elefantes teñen cinco dedos nas dúas patas posteriors.
* Moitas especies de anfibios, principalmente as píntegas, son **pentadáctilas**.

Notas
-----

1. ↑  **pentadáctilo** no dicionario da RAG.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Extremidade
* Quiridio
Construción xeométrica para atopar as medias aritmética (A), cadrática (Q), xeométrica (G) e harmónica (H) de dous números *a* e *b*.
A **media aritmética** ou **termo medio** dunha cantidade finita de números é igual á suma de todos eles dividida entre o número de sumandos. O termo de "media aritmética" é preferíbel en certos contextos, para podela distinguir doutros tipos de medias, como a media xeométrica ou a media harmónica.

Outras medias estatísticas son: a media xeométrica, a media harmónica, a media cadrática, a media ponderada, a media aritmética, a media aritmética xeométrica e a media xeneralizada.

Definición
----------

Dados os números *a1, a2, ... , an*, a media aritmética será igual a:

{\displaystyle {\bar {x}}={1 \over n}\sum \_{i=1}^{n}{a\_{i}}={\frac {a\_{1}+\ldots +a\_{n}}{n}}}
Por exemplo, a media aritmética de *8*, *5* e *-1* é igual a *(8 + 5 + (-1)) / 3 = **4***.

Notación
--------

O símbolo µ (letra mi (aínda que se adoita pronunciar coma *mu*) é usado para a media aritmética dunha poboación. Usamos X cunha barra horizontal sobre o símbolo para medias dunha mostra: \overline {X}.

Propiedades
-----------

A media aritmética posúe varias propiedades, entre as que achamos as seguintes:

* Se temos un conxunto de números {\displaystyle x\_{1},x\_{2},\ldots ,x\_{n}}, entón a media aritmética é o valor y que minimiza a suma dos {\displaystyle (x\_{i}-y)^{2}}. Isto é, a media aritmética minimiza o erro cadrático.
* Se sumamos unha constante a todos os números, a media aumenta coa mesma constante.
* Se multiplicamos por unha cantidade todos os números, a media fica multiplicada pola mesma cantidade.
* A media aritmética é un valor comprendido entre o máximo e o mínimo do conxunto, cumprindo a igualdade cando todos os valores son iguais.

{\displaystyle \min\{x\_{1},x\_{2},\dots x\_{n}\}\leq {\frac {x\_{1}+\dots +x\_{n}}{n}}\leq \max\{x\_{1},x\_{2},\dots x\_{n}\}}
* O valor da media aritmética é maior ou igual ao da media xeométrica, e son iguais só se todos os valores son iguais.

{\displaystyle {\sqrt[{n}]{x\_{1},x\_{2},\dots x\_{n}}}\leq {\frac {x\_{1}+\dots +x\_{n}}{n}}}

Notas
-----

1. ↑  Freund & Wilson 2003, p. 20.
2. 1 2  Bullen 1998, p. 22.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Freund, Rudolf J.; Wilson, William J. (2003). *Statistical Methods* (2ª ed.). Academic Press. ISBN 0-12-267651-3.
* Bullen, Peter (1998). *A Dictionary of Inequalities*. Chapman and Hall. ISBN 9780582327481.

### Outros artigos

* Mediana
* Desviación estándar
* Valor esperado

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q19033
* EBID: ID
* GND: 4143009-8
* JSTOR: arithmetic-mean
* MAG: 91851964

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* NCIt: C53319
* UMLS: C0444504

 |
O **pentaedro** é un poliedro de cinco caras.

Tipoloxía
---------

1. Prisma de base triangular.
Dous triángulos en planos opostos e tres paralelogramos que contornan os mencionados triángulos. Hai 6 vértices e 9 arestas. Un prisma é recto e rectangular cando a altura é perpendicular aos triángulos e as outras caras son rectángulos (que aínda poden ser cadrados).

2. Pirámide cuadrangular.
A cara é un cuadrilátero convexo (non necesariamente); as outras catro caras son triángulos. Se o alto é perpendicular e o cuadrilátero é un cadrado, é unha pirámide pentaédrica normal. Un exemplo son as pirámides de Exipto.

3. Tetraedro truncado.
Dúas caras en planos opostas son triángulos de diferentes tamaños. As outras tres caras son trapezoides, pero se os planos das caras triangulares son paralelas, os lados chamados laterais, son trapecios. Se a base triangular é equilátero, as caras laterais son trapecios isósceles; pódese dicir un tetraedro truncado normal.

Propiedades
-----------

* Considérase a relación Euler dos poliedros: caras + vértices = arestas +2

1. 5c + 6v = 9a +2
2. 5c +5v = 8a +2
3. 5c + 6v = 9a +2
* Área lateral

1. PBT. {\displaystyle A\_{l}=3paralelogramos}
2. PC. {\displaystyle A\_{l}=4T}, sendo T= triángulo
3. TT. {\displaystyle A\_{l}=3trapecios}
* Área total

1. PBT. {\displaystyle A\_{t}=A\_{l}+2bases}
2. PC. {\displaystyle A\_{t}=A\_{l}+base}
3. TT. {\displaystyle A\_{t}=A\_{l}+B+B'}
* Volumen

Sendo B e B' bases e h, alto.
1. {\displaystyle V=B\times h}
2.{\displaystyle V={\frac {1}{3}}\times B\times h}
3. {\displaystyle V={\frac {h}{3}}\times (B+B'+{\sqrt {B\times B'}})}
### Álxebra

Pódense establecer grupos de simetría e rotacións para os pentaedros normais.

Notas
-----

1. ↑  Nicolás Bourbaki: *Historia de las matemáticas*
2. ↑  Alexandov: *Introducción a la teoría de grupos*. Editorial Eudeba, Buenos Aires

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Poliedro
* Prisma
* Pirámide
* Tetraedro

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q282099
* MAG: 37913433

 |
**Degaga ("Mamo") Wolde**, (en amhárico: ደጋጋ ("ማሞ") ዎልደ) nado o 12 de xuño de 1932 en Diri Jille (Etiopía) e finado o 26 de maio de 2002 en Addis Abeba, foi un atleta, vencedor nos Xogos Olímpicos.

Participou por vez primeira nos Xogos de 1956, en Melbourne, Australia, correndo nos 800 metros e nos 1.500 metros, así como nos relevos de 4x400 metros. Oito anos despois, nos Xogos de Toquio, ficaría en cuarta posición na carreira dos 10.000 metros. Neses mesmos xogos participou na maratón, mais non puido terminar a competición, que sería gañada polo seu compatriota Abebe Bikila.

Cando os Xogos Olímpicos de 1968, en México D.F. tiña xa 36 anos. Conseguiu unha primeira medalla, de prata, nos 10.000 metros, para logo obter a de ouro na maratón.

Na súa última participación olímpica, nos Xogos de 1972, en Múnic, Alemaña, conseguiu aínda a medalla de bronce na maratón, tendo xa 40 anos de idade.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q372208
* WorldCat
* VIAF: 311631246
* DeutscheBio: 1061528650
* EBID: ID
* Filmportal: ID
* GND: 1061528650
* Munzinger: 01000006132
* IAAF: 243633
* OCID: mamo-wolde
* Sports Reference: mamo-wolde-1

 |
**Manuel Rodríguez Cadabal**, nado en Sabarís (Baiona) e finado en Vigo en xaneiro de 1926, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou no Seminario de Tui. Fixo a carreira de Dereito na Universidade de Santiago de Compostela. Abriu bufete de avogado en Vigo. Dirixente do Partido Conservador de Vigo, foi deputado provincial polo distrito de Vigo-Tui en 1884, 1888 e 1892. Nos noventa foi representante legal e administrador xeral de Fernando Quiñones de León, xenro de José Elduayen e usufrutuario da Casa de Valladares, un dos principais patrimonios rendistas do sur da provincia de Pontevedra. Foi conselleiro do Banco de España en Vigo. Finou en Vigo a principios de xaneiro de 1926 e foi soterrado en Santa Cristina da Ramallosa.

Recoñecementos
--------------

* Gran Cruz de Sabela a Católica.

Notas
-----

1. ↑  *Vida Gallega* 10-1-1926, p. 34.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Castro Pérez, Felipe (2002). "En torno ó elduayenismo: reflexións sobre a política clientelista na provincia de Pontevedra (1856-1879)" (PDF). *Documentos de traballo. Historia* (IDEGA) **13**: 1–38.
* José de Santiago e Ulpiano Nogueira (1902) *Bayona antigua y moderna* Madrid *(en castelán)*.
**Manuel Venerando Porteiro Viña**, nado en Carballo o 14 de novembro de 1901 e finado en México en 1974, foi un xornalista, sindicalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Perito mercantil. Foi secretario xudicial e xuíz municipal de Porto do Son e A Pobra do Caramiñal. Membro da UGT, ingresou na Agrupación Socialista da Pobra do Caramiñal en 1930, da que foi o seu presidente. Dirixiu o seu órgano *La Lucha*. Foi concelleiro do Concello da Pobra do Caramiñal. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 logrou evadirse de Galicia na lancha San José nº 2 e incorporarse ao Exército Republicano en abril de 1937. Pertenceu á 125 Brigada da 25 División e posteriormente foi funcionario do SIM, Xefe de Contabilidade de Delegacións Exteriores en Campsa Gentibus e Xefe do Rexistro Xeral de Orde Público e funcionario do Ministerio de Defensa Nacional en Barcelona. En 1936 foi xulgado por rebelión e declarado en rebeldía. Exiliouse en México, chegou a Veracruz a bordo do buque Ipanema en xuño de 1939. Foi administrador da fábrica de vidro Crisol. Pertenceu á Agrupación Socialista Española, presidiu o Padroado da Cultura Galega en México e colaborou en *Saudade* e *Vieiros*.

Vida persoal
------------

Casou con Lucía Lizuain Osés.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Evasión do San José Nº 2

### Ligazóns externas

* 

* Manuel Porteiro Viña na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha na Secretaría de Gobernación. Departamento de Migración de México

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q16658283
* DSBE: 10611\_porteiro-vinas-manuel-venerando

 |
**Manuel Rodriguez Pazó**, nado en Vigo e finado na mesma cidade o 2 de setembro de 1972, foi un futbolista galego máis coñecido como **Lilo**, que xogaba na demarcación de gardameta.

Traxectoria
-----------

Comezou a xogar no Germania, un equipo do barrio vigués do Couto, pero xogaba como defensa. No transcurso dun encontro lesionouse o gardameta polo que Lilo ocupou o seu posto con moi bo resultado.

A raíz desta experiencia Lilo ficha polo Club Ciosvín xa como porteiro, club que máis tarde se proclamaría campión do Campionato de España de fútbol afeccionado.

Despois xogou no Fortuna ata o momento da fusión deste co Real Vigo Sporting Club para dar lugar ao nacemento do Celta de Vigo. Converténdose nun dos primeiros porteiros do club, xunto a Isidro, Ruíz e Rubido

Ruíz xogou moi pouco tempo no Celta e aínda que Isidro foi nun primeiro momento o porteiro titular, pronto protagonizou un polémico caso de suborno por parte do Deportivo da Coruña a varios xogadores do Celta para facerse cos seus servizos, polo cal foi Lilo quen defendeu a portería do Celta nos primeiros anos da súa historia.

Na tempada 1935-36 o Celta acadou con Lilo no seu equipo o primeiro ascenso do club á Primeira División, pero non puido desfrutar dela xa que chegou a Guerra Civil Española e deixou o fútbol.

| * v
* c
* e
Celta de Vigo – 1923 (primeira convocatoria de xogadores) |
| --- |
| 
* Isidro
* Lilo
* Rubido
* Otero
* Pasarín
* Juanito
* Daniel
* Caito
* Torres
* Balbino
* Queralt
* Hermida
* Pombo
* Cruces
* Córdoba
* Bienvenido
* Nolasco

 |
| 
* Máximo Costas
* Reigosa
* Chiarroni
* Posada
* Polo
* Correa
* Gerardito
* Ramón González
* Caride
* Pedro Pinilla
* Salvador
* Miguelito
* Casal

 |

Palmarés
--------

| Título | Club | País |
| --- | --- | --- |
| Campionato de Galicia | Real Club Fortuna de Vigo | 1921-22 |
| Campionato de Galicia | Celta de Vigo | 1923-24 |
| Campionato de Galicia | Celta de Vigo | 1924-25 |
| Campionato de Galicia | Celta de Vigo | 1925-26 |
| Campionato de Galicia | Celta de Vigo | 1929-30 |
| Campionato de Galicia | Celta de Vigo | 1931-32 |
| Campionato de Galicia | Celta de Vigo | 1933-34 |
| Campionato de Galicia | Celta de Vigo | 1934-35 |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Marcos L. Bacariza (7 de abril de 2008). "Lilo". *Yo jugué en el Celta* (en castelán).
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Mana** (en xaponés マナ), nado o 19 de marzo de 1969 en Hiroshima, é un músico, produtor musical e deseñador de moda xaponés.

Triunfou como líder e guitarrista na banda de visual kei Malice Mizer. Actualmente atópase traballando no seu proxecto Moi dix Mois. Coñecido en todo o mundo como unha das iconas máis importantes do movemento Gothic Lolita. Co seu estilo de vestir axudou a pupularizar este movemento, así como coa creación da súa marca de roupa Moi meme moitie; aínda que nas súas últimas aparicións mostrouse usando roupas máis masculinas, que se poderían clasificar dentro do estilo Gothic Aristocrat.

Traxectoria
-----------

Descoñécese o ano exacto do seu nacemento, así como o seu nome real. Desde moi novo foi introducido na música clásica polo seu pai, un profesor de música nun instituto de Hiroshima. A música clásica foi unha das grandes influencias para el dende entón. Despois da graduación, Mana mudouse a Toquio.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q355341
* Discogs: 407925
* IMDb: nm3163070
* MusicBrainz: ID
* TMDb: 1010132

 |
**Manuel Peña Rey**, nado en San Xurxo de Sacos (Cerdedo-Cotobade) o 7 de xuño de 1899 e finado en Ourense o 30 de abril de 1957, foi un médico e político galego.

Traxectoria
-----------

1933, Ourense. Banquete galeguista en homenaxe a Emilia Docet e a Manuel Luís Acuña. Na foto, entre outros: Vicente Risco, Ramiro Isla Couto, Leuter González, Álvaro Cunqueiro, Otero Pedrayo, María Luz Morales, Blanco Amor, Xohán Luís Ramos Colemán e Manuel Peña Rey.
Estudou o bacharelato en Pontevedra. Licenciouse en Medicina na Universidade de Santiago de Compostela en 1915. Especializouse en xinecóloxía e foi discípulo de Manuel Varela Radío. Estableceuse en 1918 en Ourense, onde abriu catro anos despois o primeiro sanatorio da provincia. Durante a Segunda República Española foi director do Hospital Provincial (1931-1934) e presidente do Colexio de Médicos. Militante galeguista, chegou a presidir o Partido Nacionalista Republicano de Ourense (PNRO). Fixo campaña pola Fronte Popular nas eleccións de 1936, e ese mesmo ano volveu ser director do Hospital Provincial.

Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído en agosto xunto con Vázquez de Parga. Estivo encarcerado no Carballiño e tardou máis de 8 anos en ser rehabilitado. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1941.

Vida persoal
------------

Casou en Viascón con Celia Bouzas Barreiro en 1912, e foi pai de María Esther, Marina, Celia, María de los Ángeles e Manuel Peña-Rey Bouzas, histórico dirixente do Partido Comunista de Galicia.

Notas
-----

1. ↑  *Opinión Gallega*, 185, xuño-1958, p. 4-5.
2. ↑  *BOE*, 29-1-1941, p. 464,
3. ↑  *La Correspondencia Gallega*, 1-7-1912, p. 2.
4. ↑  "Manuel Peña-Rey, Premio 10 de Marzo por "unha referencia ética no plano profesional e político"". 11 de marzo de 2016. Consultado o 10 de maio de 2019.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Prada Rodríguez, Julio (2010). "Manuel Peña Rey, un nacionalista no punto de mira dos rebeldes". *Grial* (Galaxia) (187): 60–67.
* Lorda, David Simón (2001). "La medicina desterrada. Un repaso por la vida de varios médicos ourensanos represaliados por el franquismo.". *Auria*. febreiro (46): 18–23. Arquivado dende o orixinal o 18 de xullo de 2012. Consultado o 23 de setembro de 2012.

### Ligazóns externas

* Nombres e historias de la Obstetricia y la Ginecología en Ourense: De Manuel Peña Rey (1918) al Congreso de la Sociedade Galega de Obstetricia e Xinecoloxía (2011)

* Expediente de responsabilidades políticas de Manuel Peña Rey.
* 

* Manuel Peña Rey na páxina web *Nomes e Voces*.
**Manuel Saco Pradeda**, nado en Vila de Mouros (O Incio) e finado en Sarria o 14 de abril de 1937, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Foi xuíz municipal de Sarria e representante de Pepe Benito na comarca na primeiras décadas do século XX. Combativo durante a ditadura de Primo de Rivera, seguiu manexando os fíos da política local. Nos meses previos o alzamento militar o seu compromiso coa CEDA e os enfrontamentos e desacordos co concello, supuxeron o apedramento da súa casa e a destrución do mobiliario do Casino, e deron lugar a varias causas xudiciais contra sarriaos de esquerdas. Despois da sublevación do 18 de xullo de 1936, a través da actuación do seu fillo Manuel Saco Rivera en Burgos, mantivo a colaboración coas autoridades do novo estado.

Casado con María Purificación Rivera López, era dono da Casa forte de Guerra ou Casa dos Saco Quiroga en Vila de Mouros.

O seu irmán, Pedro Sacro Pradeda, foi médico de asistencia domiciliaria, destacando pola súa filantropía, facéndose acredor do agradecemento dos sarriaos, que na década dos 50 lle dedicaron unha rúa.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* O papel da familia Saco en Sarria en *La Voz de Galicia*
**Grupo Audiovisual Mediaset España Comunicación, S.A.U.** é un grupo empresarial español, creado en marzo de 1989, cuxa actividade céntrase, esencialmente, na produción e exhibición de contidos televisivos. En 2012 opera as canles de televisión Telecinco, Cuatro, LaSiete, FactoríaDeFicción, Boing, Divinity, Energy, Nueve e Telecinco HD, esta derradeira é o sinal en alta definición de Telecinco.

O grupo posúe varias empresas do sector, coma a axencia de noticias Atlas, a xestora de publicidade Publiespaña ou a produtora audiovisual de cine e televisión Telecinco Cinema. Do mesmo xeito, posúe o 22% de Canal+ e, xunto con Mediaset, o 75% de Endemol.

Os accionistas maioritarios de Mediaset España son: Mediaset Investimenti, cun 41,6% do capital e o Grupo PRISA cun 17,3%.

O 11 de marzo do 2011, trala compra de Cuatro e a creación de novos canles, a empresa informou á CNMV que, na Xunta de Accionistas, modificaríase a denominación social da compañía dende Gestevisión Telecinco a Mediaset España.

O grupo Mediaset España, é o maior grupo televisivo de España no canto á audiencia (26,8%, abril de 2012 FormulaTV) e no canto ó número de canles.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Mediaset

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2638120
* WorldCat
* VIAF: 269548075
* BNE: XX5249493
* GEC: 0521040
* LCCN: no2013044298
* LEI: 95980020140005021479

 |
**Manuel Rodríguez Louro**, nado no Ézaro (Dumbría) o 15 de maio de 1916 e finado en Hartheim o 16 de setembro de 1941, foi un mariñeiro e militar galego.

Traxectoria
-----------

Mariñeiro do Ézaro. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e agochouse no Monte Pindo. Buscando un xeito de poder escapar, xunto don once mozos tamén fuxidos (entre eles o seu irmán Joaquín), o 16 de outubro de 1937 asaltaron a motora El As e días despois chegaron a Bristol. Por Francia entrou en España e combateu no exército republicano. Coa derrota da República pasou a Francia e foi internado en Argelès-sur-Mer. Incorporado aos batallóns de Traballadores Estranxeiros, foi destinado á liña Maginot. Foi detido polos alemáns cando caeu o muro. Deportado a Mauthausen en xaneiro de 1941, foi trasladado a Gusen en febreiro. Morreu en Hartheim en setembro.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pereira, Dionisio (2011). *Loita de clases e represión franquista no mar (1864-1939)* (PDF). Vigo: Xerais. ISBN 978-84-9914-182-4.

### Ligazóns externas

* Los caídos en Mauthausen: Manuel Rodríguez Louro, de O Ézaro
* 

* Manuel Rodríguez Louro na páxina web *Nomes e Voces*.
A **literatura austríaca** (en alemán: *Österreichische Literatur*) está escrita principalmente en alemán, e está estreitamente relacionada coa literatura alemá.

Orixe e antecedentes
--------------------

Desde o século XIX, Austria foi o fogar de novelistas e escritores de relatos curtos, entre eles Adalbert Stifter, Arthur Schnitzler, Franz Werfel, Stefan Zweig, Franz Kafka, Thomas Bernhard, Joseph Roth, e Robert Musil, e dos poetas Georg Trakl, Rose Ausländer, Franz Grillparzer, Rainer Maria Rilke, e Paul Celan. Os dramaturgos e novelistas contemporáneos famosos inclúen Elfriede Jelinek e Peter Handke, e coñecidos ensaístas como Robert Menasse e Karl-Markus Gauß. A pesar das contribucións de Austria á arquitectura e ás tradicións musicais veneradas, ningunha literatura austríaca chegou ao canon clásico ata o século XIX. A principios do século XVIII, Lady Mary Wortley Montagu, mentres visitaba Viena, quedou abraiada ao non atopar ningún escritor.

Pódense dar varias razóns. En primeiro lugar, as artes eran propiedade da corte imperial, que vía a cultura como unha ferramenta política, como propaganda. Os palacios barrocos, os retratos imperiais e os encargos de música podían funcionar moi ben con este obxectivo, pero a literatura considerábase menos axeitada e, polo tanto, non se fomentaba. En segundo lugar, a aparición tardía da literatura alemá; aínda que moito se publicou en alemán, apenas tivo o calibre para converterse en "clásico" ata finais do século XVIII, cando Goethe e Schiller comezaron a escribir. En Austria, o estado imperial tamén censurou todos os libros sen piedade; As mágoas do mozo Werther, a novela de Goethe que representa o amor extático e o suicidio dun mozo, xerou unha serie de suicidios imitadores en toda Alemaña, e moitos estados prohibiron a obra, pero as autoridades austríacas tamén prohibiron toda a obra de Goethe. Procedente principalmente da "Comisión de Castidade" da emperatriz María Teresa, destinada a defender a moral pública, pero tivo o efecto non só de crear unha fachada de decencia senón unha fronte intelectual raquítica. Quizais a razón principal do éxito literario tardío de Austria fose a súa mentalidade cultural. Segundo o historiador cultural Carl Emil Schorske, "profundamente católico, era unha cultura plástica e profundamente sensual". A perspectiva dunha aristocracia ledicia, foi copiada polas clases baixas. Esta mentalidade non era necesariamente mala; a énfase na beleza e na fantasía foi fundamental para establecer a capital imperial de Viena, e converteu a Viena no maior centro musical de Europa. Pero non foi o mellor terreo para o experimento literario. Con todo, a liberalización de Austria a finais do século XIX creou un clima máis dinámico para a escritura, que pronto produciu un florecemento.

Notas
-----

1. ↑  "Eine kurze Geschichte der Literatur in Österreich : Menschen – Bücher – Institutionen – Institut für Germanistik an der Universität Wien" (en alemán). Consultado o 2021-10-25.
**Luís Rey Villaverde**, nado en Oroso en 1965, é un político galego do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

Durante 14 anos foi responsable sindical da Federaicón Agroalimentaria e no 2005 creou a asociación Escola Deportiva Xuventude Oroso. Foi secretario xeral do PSdeG en Oroso, conseguindo baixo o seu mandato a volta de Manuel Mirás Franqueira ó partido no 2006, trala súa expulsión no 2002. É concelleiro en Oroso polo PSdeG-PSOE dende as eleccións municipais de 2011, ocupando diversas áreas como cultura, deportes, obras, urbanismo, servizos e medio ambiente no goberno de Manuel Mirás Franqueira. En maio de 2021, trala dimisión de Mirás Franqueira, foi elixido novo alcalde de Oroso continuando o goberno cunha concelleira do BNG que se mantiña tralas anteriores municipais. Nas municipais de 2023 perdeu a alcaldía en favor do candidato do PPdeG Alexander Doval, que logrou a maioría absoluta.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Manuel Mirás Franqueira** |  **Alcalde de Oroso** 2021 - 2023 | Sucesor:**Alexander Doval** |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Oroso

### Ligazóns externas

* Luís Rey será el próximo alcalde de Oroso en *El Correo Gallego*
* Oroso despide la era Mirás y va a elegir a Luis Rey como alcalde a finales de este mes en *El Correo Gallego*