**Focio** (en grego: *Φώτιoς*), nado en Constantinopla ca. 820 e finado en Bordi (Armenia) o 6 de febreiro de 886, foi patriarca de Constantinopla e escritor bizantino, santo para a Igrexa ortodoxa e herexe[] para a Igrexa católica, pois separou á igrexa ortodoxa da católica no chamado Cisma de Focio, precursor do Cisma de Oriente.

Traxectoria
-----------

De familia nobre e moi relixiosa, emparentada cos Bardas, recibiu unha esmerada educación e chegou a ser un dos homes máis cultos do seu tempo en todas as ramas do saber que practicou: Gramática, Dialéctica, Oratoria, Escrituras, Teoloxía, Dereito. Dedicouse nun principio á docencia e logo pasou á Corte; durante o reinado do emperador Miguel III, foi presidente da Chancelaría imperial e realizou delicadas misións diplomáticas, por exemplo a embaixada ante o califa de Bagdad.

Trala deposición de Ignacio, o emperador Miguel III designou a Focio como patriarca de Constantinopla no ano 858. O nomeamento non recibiu a confirmación do papa Nicolao I, pois Focio non era eclesiástico e en poucos días, do 22 ao 25 de decembro do ano 858, recibiu desde a tonsura ata a consagración episcopal; é máis, o bispo consagrante foi Gregorio Asbesta, que naquel momento estaba suspendido e excomungado tanto polo patriarca Ignacio como polo papa Bieito III; a lexitimidade do novo patriarca era pois, como mínimo, discutíbel. O papa condenou a Focio en 863.

Para resolver a disputa entre os partidarios do deposto Ignacio, os do papa e os partidarios de Focio encabezados polo emperador mesmo convocouse un concilio no que Focio estableceu as bases da futura separación entre as Igrexas de Constantinopla e Roma. A Igrexa romana foi acusada por el de alterar o credo e de considerar ao patriarca de Constantinopla a inferior nivel que o pontífice romano. Aínda se embrollou máis o asunto e no ano 867 Focio era deposto polo emperador Basilio I, sendo substituído por Ignacio, mentres que o VIII Concilio Ecuménico (869-870) o condenaba. A morte de Ignacio no ano 878 motivou a reelección de Focio como patriarca, o que provocou que o papa Xoán VIII decidise excomungalo. Como Patriarca de Constantinopla tivo preocupacións apostólicas e pastorais, enviando misioneiros a Bulgaria. Tras subir ao trono León VI, Focio foi deposto e tivo que se exiliar a Armenia, onde morreu.

Obras
-----

Foi a figura literaria máis importante no Imperio Bizantino mentres viviu. A súa produción literaria é considerábel e moi variada; ocupa catro volumes da *Patroloxía grega* de Jacques Paul Migne (*PG*, 101-104). Hai obras de erudición (*Miriobilion* ou *Biblioteca*, unha colección de epítomes en 280 capítulos de obras antigas e modernas, grazas ao cal coñecemos a obra de Ctesias, Memnón de Heraclea, Conón e as obras perdidas de Arrio e Diodoro de Sicilia), lexicográficas (*Léxikon*); teolóxicas (*Anfiloquia*; *Comentarios bíblicos*; *Tratado contra os maniqueos*; *Tratado sobre o Espírito Santo*; *Tratados polémicos sobre as pretensións romanas*); canónicas (*Nomocanon*; *Decisións canónicas*); obras de oratoria, cartas e moitas outras obras.

Veneración
----------

A Igrexa Ortodoxa venera a Focio como santo; o seu día de festa é o 6 de febreiro.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Tradución inglesa do *Mimiobilion*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q243187
* WorldCat
* VIAF: 14775071
* BAV: ADV11518020
* BIBSYS: 90192310
* BLBNB: 000500157
* BNCHL: 000215852
* BNE: XX929747
* BNF: 119196090
* BRE: 4734339
* CANTIC: a10085695
* CERL: cnp00396125
* DeutscheBio: 118594095
* EBID: ID
* FAST: 1861086
* GEC: 0232591
* GND: 118594095
* ICCU: CFIV043630
* ISNI: 0000000079708327
* LCCN: n80125110
* NKC: jn19981001296
* NLA: 35421930
* NLG: 54230
* NTA: 069110670
* OBP: ID
* OL: OL79798A
* openMLOL: 16204
* SELIBR: 252947
* SUDOC: 027071111
* Treccani: fozio
* UNZ: Photius

 |