recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Jenaro Castro Muíña**, nado o 2 de febreiro de 1961 en Pol, é un xornalista galego.

Traxectoria
-----------

É licenciado en Ciencias da Información, na rama de Xornalismo, pola Universidade Complutense de Madrid. Comezou a traballar en 1985 na Cadena SER, onde realizou labores de redacción no programa informativo vespertino *Hora 25* e o informativo Matinal. Traballou con Iñaki Gabilondo e Carlos Herrera, entroutros. Despois pasou á Cadena COPE, onde foi director de informativos da fin de semana, onde colaborou no programa de Luis del Olmo e onde foi subdirector do programa matinal con Manuel Antonio Rico.

Despois destes anos de xornalismo radiofónico, na década dos noventa deu o salto á televisión. En 1990 debutou en TVE, no programa *Por la Mañana*, que dirixía o veterano xornalista Jesús Hermida. Cando rematou o programa regresou á radio durante un tempo, ata que volveu a TVE cando se puso en marcha *Diario Noche*. Dende ese momento estivo ininterrompidamente en informativos, onde foi editor adxunto de *Diario Noche*, fixo os avances informativos da mañá, foi nomeado editor asistente do informativo *Telediario Primera Edición*, e finalmente se responsabilizou de presentar o avance da unha da tarde.

En 1997 fíxose cargo durante varios meses da edición e presentación do telexornal *Telediario Fin de Semana* e foi editor e presentador do telexornal matinal entre xaneiro de 1999 e setembro do 2000. Dende mediados de 2000, foi o editor de *Telediario Segunda Edición* espazo de noticias que dirixía Alfredo Urdaci. En 2004, coincidindo co cambio de goberno, pasou á segunda fila informativa no Canal 24 Horas. Oito anos despois, logo da vitoria do Partido Popular, volveu á primeira fila, e foi nomeado director de informativos non diarios de TVE e asemade dirixía e presentaba o veterano programa informativo *Informe Semanal*. Todo este traballo estivo salpicado de moitos especiais informativos con motivo de grandes acontecementos nacionais e internacionais.

Seguiu durante anos vinculado a programas de reportaxes informativos, entre eles no programa *Documentos TV*. En febreiro de 2021 foi elixido para ocupar unha cadeira no consello de administración de RTVE, a proposta do Partido Popular.

Recoñecementos e galardóns
--------------------------

En setembro de 2009, Castro foi recoñecido unha *Antena de Ouro* pola súa traxectoria. xornalística.

En 2020 obtivo o Premio Andalucía de Periodismo por unha reportaxe titulada "Marta, la Niña de Sevilla", que abordaba a desaparición dunha moza andaluza, Marta del Castillo.

Notas
-----

1. ↑  Elvira, Rosario G. Gómez, Álvaro P. Ruiz de (2021-02-25). "Quién es quién en el nuevo consejo de RTVE". *EL PAÍS* (en castelán). Consultado o 2021-02-25.
2. ↑  Castro recibe a Antena de Ouro Nova en El Progreso, 15 de setembro de 2009]

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

Jenaro Castro na páxina de TVE *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11684702
* IMDb: nm4388852

 |
***La forma dell'acqua*** é unha novela en lingua italiana de Andrea Camilleri, publicada en 1994 pola editorial de Palermo Sellerio editore. É a primeira novela da saga protagonizada polo comisario Salvo Montalbano.

Trama
-----

Pino Catalano e Saro Montaperto, dous arquitectos que por necesidade traballan recollendo lixo nunha zona frecuentada por prostitutas, e atopan dentro dun coche o cadáver dun político local, o enxeñeiro Luparello, medio espido. Amais, Saro atopa preto de alí un colar de ouro de moito valor, que esconde coa idea de vendelo para pagar a terapia do seu fillo doente. Antes de avisaren á policía, deciden chamar ao avogado Rizzo , amigo e conselleiro político do defunto e o previsible sucesor no seu posto no partido. Porén, este indícalles que avisen á policía.

O comisario Montalbano faise cargo do caso. O forense Pasquano infórmao de que Luparello morreu por un ataque ao corazón logo dun encontro sexual. Á comisaría chega un bolso coas iniciais de Ingrid Sjöstrom, muller do rival político de Luparello, e Montalbano sospeita que é un truco para intentar involucrala, polo que esconde o bolso.

Adaptacións
-----------

Foi traducido ao inglés, alemán, sueco e castelán entre outros idiomas. A tradución ao francés de Serge Quadruppani como *La forme de l'eau* recibiu o premio á mellor novela estranxeira no 'Prix Mystère de la Critique' de 1999.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q744835
* ISBN: 978-0-330-49286-7
* OCLC: 59316518
* OL: OL133577W

 |
**Marc Prensky**, nado en Nova York o 15 de marzo de 1946, é un escritor e conferenciante estadounidense, especialista na educación e a aprendizaxe. É coñecido por crear e popularizar as expresións nativo dixital e inmigrante dixital, descritos en 2001 no seu artigo "On the Horizon".

Traxectoria
-----------

Graduouse no Oberlin College en 1966, na Universidade Yale en 1968 e na Harvard Business School en 1980.

Dedícase á reforma da educación no sistema K12 (usado nos EUA, no Canadá e Australia), particularlmente en actualizar a metodoloxía didáctica do profesorado cara á procura dunha maior efectividade no estudantado do século XXI, cun currículo escolar baseado nunha metodoloxía de resolución de conflitos. Defende os dereitos do alumnado no proceso educativo, e promove o diálogo entre o profesorado e o alumnado nos procesos de ensino-aprendizaxe.

É autor de *Digital Game-Based Learning* (McGraw-Hill 2001) e *Don't Bother Me Mom - I'm Learning* (Paragon House 2006), ademais de numerosos artigos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6755798
* WorldCat
* VIAF: 119740922
* BNE: XX5032041
* CANTIC: a11154214
* GND: 1045621587
* ISNI: 0000 0000 8335 8980
* LCCN: n00109156
* NDL: 01105878
* NKC: jo2013800450
* NTA: 281757062
* SUDOC: 120017520

 |
| LofotrocozoosRango fósil: Cámbrico - Holoceno |
| --- |
| *Sepioteuthis sepioidea* é un lofotrocozoos complexo. |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Subreino: | Eumetazoa |
| Superfilo: | **Lophotrochozoa**Halanych *et al.*, 1995 |

 |
| Phyla |
| * Hyolitha †
* Nemertea
* Phoronida
* Bryozoa
* Entoprocta
* Brachiopoda
* Mollusca
* Annelida
 |

Os **lofotrocozoos**  (***Lophotrochozoa***) son un dos principais grupos animais, todos eles bilaterais e protostomados,
Este grupo de recente creación baséase na combinación de estudos morfolóxicos e moleculares (ARN, 18 S) cos que non todos os zoólogos están de acordo, e é probable que no futuro, cando xurda nova información, aparezan clasificacións que complementen ou polo menos cambien esta visión.

O nome de lofotrocozoos provén da combinación nomes dos dous grupos de animais máis importantes que figuran nel: os lofoforatos e os trocozoos.

Os moluscos, anélidos, sipuncúlidos e nemertinos producen larvas trocóforas, que teñen dúas bandas de cilios arredor da zona medial. Con anterioridade foron tratados xuntos como **trocozoos**, xunto cos artrópodos, que non teñen este tipo de larva, pero que foron considerados parentes próximos dos anélidos (que si teñen larvas trocóforas) porque ambos están segmentados. Non obstante, amosan un gran número de importantes diferenzas e os artrópodos se colocan agora entre os ecdisozoos.

Os braquiópodos, foronídeos, briozoos e entoproctos comparten a presenza dun lofóforo, unha coroa de tentáculos ciliados que rodean a boca e se lles coñece có nome de **Lofoforados**. A diferenza dos demais filos, teñen segmentación radial, e algúns autores os consideran deuteróstomos; pero análises cladísticos baseados no ARN os achegan aos trocozoos. As relacións filoxenéticas dos diferentes filos non están aínda claras. Ademais, parece que nin os lofoforados nin os trocozoos son grupos monofiléticos, senón que aparecen mesturados entre si en moitos análises cladísticos.

Os platelmintos e formas afines forman un clado denominado platizoos (Platyzoa), estreitamente relacionado cos lofotrocozoos e polo tanto, ás veces inclúense neles.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Lofotrocozoos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Lofotrocozoos*** |

* Lofoforados

### Ligazóns externas

* Introdución aos lofotrocozoos *(en inglés)*
* Os lofotrocozoos *(en inglés)*
* ADW, os lofotrocozoos *(en inglés)*
* PDF sobre os Lofotrocozoos *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q321481
* GEC: 0282129
* MAG: 2776977064

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Fossilworks: 96201
* NCBI: 1206795

 |
**Kaotiko** é un grupo de punk rock orixinario do País Vasco.

Historia
--------

O grupo formouse a finais da década de 1990 en Agurain. Tres dos seus integrantes (Aguayo, Fonta e Aguayiko) procedían do grupo Kaos Etiliko. En setembro de 2001 sacan o seu primeiro disco, *Mundo kaotiko*. En abril de 2003 publican o seu segundo traballo *Raska y pierde*. Con estes dous discos de estudio, o 17 de abril de 2004 deciden gravar un DVD en directo na sala Azkena de Vitoria, publicado o 14 de marzo de 2005.

Cun novo selo discográfico, Universal, sae á luz *Destino escrito*. Neste disco colaboran "El Drogas" (Barricada) nas cancións "Abuso" e "Correré". La Miki, cantante da banda No Relax, segunda voz en "Recuerdo". O álbum grávase nos estudios Katarain, de Azkarate, entre decembro de 2005 e xaneiro de 2006.

O 21 de febreiro de 2008 Kaotiko edita o seu quinto traballo, *Adrenalina*, coa discográfica Oihuka. Este disco conta coa colaboración Evaristo (La Polla, Gatillazo) e de Banda Bassotti, coa que gravan o tema "Luna rossa".

No 2010 lanzan o disco *Reacciona*, coa discográfica Baga-Biga.

Discografía
-----------

* *Mundo kaotiko* (2001, Oihuka)
* *Raska y pierde* (2003, Oihuka)
* *Directo* (2005, GOR Discos, CD/DVD)
* *Destino escrito* (2006, Universal Music)
* *Adrenalina* (2008, Oihuka)
* *Reacciona!!!* (2010, Baga-Biga)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* MySpace Oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3192830
* AllMusic: mn0002088387
* Discogs: 2657053
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 146090

 |
**José Juan Pérez Gómez**, coñecido como **Caramiñas**, nado na Pobra do Caramiñal o 13 de xaneiro de 1891 e finado en Buenos Aires en 1947, foi un xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Foi fillo de Santiago Pérez e irmán de Antonio Pérez Gómez. Tiña unha imprenta na rúa Gasset da Pobra do Caramiñal que ardeu en outubro de 1917. Administrador da imprenta dos sucesores de Vicente García Millán, en 1919 publicou o poemario *Sonatas*. 

Emigrou a América e recorreu varios países. Colaborou en *La Gaceta* de Nova York, da que chegou a ser director en 1921. De regreso a España, colaborou en *Galicia. Diario de Vigo*, *Vida Gallega*, *Faro de Vigo*, *El Pueblo Gallego*, *El Progreso*, *El Imparcial* e *El Sol*. En 1925 era propietario da empresa de ómnibus Castelo, que comunicaba a Pobra e Noia, mais foi suprimida en xuño dese ano.. Entre 1935 e 1936 administrou a liña de transporte entre a Pobra e Noia. Ao rematar a Guerra Civil exiliouse na Arxentina, onde sobreviviu con moitas dificultades económicas. En Buenos Aires publicou libros divulgativos baixo o pseudónimo **José Barbanza** na editorial Atlántica, que dirixía Rafael Dieste. Tamén publicou a novela *Margarita de Asís*.

Obras
-----

* *Sonata (versos). Poesías recuperadas. Artigos*, Concello da Pobra (2006).

Notas
-----

1. ↑  *El Eco de Santiago*, 16-10-1917, p. 2.
2. ↑  *El Orzán*, 17-6-1925, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía no Dicionario de escritores do Barbanza
* M. X. Blanco (25/4/2008). "A obra de Caramiñas ve a luz" *La Voz de Galicia*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24013681
* WorldCat
* VIAF: 33145857103422922380
* BNE: XX1780725

 |
**José Iglesias Rodríguez**, máis coñecido futbolisticamente como **Machicha II**, nado a comezos do século XX en Vigo foi un futbolista galego que xogaba na demarcación de dianteiro. Era irmán do tamén futbolista Ángel Iglesias Rodríguez, *Machicha*.

Traxectoria
-----------

A súa carreira futbolística transcorreu no Celta de Vigo, equipo polo que fichou, xunto ao seu irmán, coincidindo coa chegada do adestrador vasco José María Peña Salegui. Na tempada 1935/36 participou no primeiro ascenso do club a Primeira División. Porén o debut tivo que agardar ata 1939 ao producirse o alzamento militar contra o goberno da República que desembocou na Guerra Civil.

Unha vez retomadas as competicións oficiais José non contou con moitas oportunidades por parte do adestrador, Ricardo Comesaña, pero chegou a debutar en Primeira División. Xogaría o seu último encontro co Celta o 14 de abril de 1940. Na temporada seguinte, 1940/41, xogou no Racing de Ferrol, na 2ª División, onde disputou 12 partidos e marcou 2 goles.

| * v
* c
* e
Celta de Vigo – 1939-40 (debut na Primeira División) |
| --- |
| 
* Burdas
* Rivas
* Varela
* Emilio
* Alvarito
* Pirelo
* Venancio
* Cons
* Nolete
* Edelmiro II
* Toro

 |
| 
* Alberty
* Chicha II
* Machicha I
* Agustín
* Labanda
* Piñeiro
* Ignacio
* Fuentes
* Nano
* Armando
* Sansón
* Machicha II

 |
| 
* Adestrador: Ricardo Comesaña

 |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Txema Ereaga (27 de xaneiro de 2013). "Machicha II: Tras la alargada sombra de su hermano". *Fame Celeste* (en castelán).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20535779
* BDFutbol: 11242

 |
**Kanzi** é un bonobo macho (*Pan paniscus*), un dos monos máis coñecidos polas súas habelencias lingüísticas.  

Nado o 23 de outubro de 1980 no Language Research Center da Universidade Estatal de Xeorxia, en Atlanta. unha das femias dominantes, Matata, roubouno aos seus pais e adoptouno, cando Matata foi seleccionada para aprender unha linguaxe por sinais deseñado por Sue Savage-Rumbaugh con centos de lexigramas, cada un cun significado concreto, que amosaba a Matata ao tempo que pronunciaba o seu significado. A experiencia, despois de anos, non daba resultados, polo que resultou unha sorpresa que un día, cando Matata estaba ausente, Kanzi comezou a utilizar os lexigramas de xeito correcto, aprendéraas, escoitando e observando, como un neno humano. Dende entón aprendeu máis de 400 palabras e utiliza regras gramaticais equivalentes ás usadas por un neno humano de dous anos. Kanzi ademais é capaz de empregar útiles de pedra.

Actualmente reside no Great Ape Trust en Des Moines, Iowa.

Notas
-----

1. ↑  Kluger, Jeffrey (5 de agosto de 2010). "Inside the Minds of Animals". *Time*. Consultado o 13 de decembro de 2014.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Kanzi***  |

### Ligazóns externas

* Páxina de Kanzi na Universidade Estatal de Xeorxia
**José Bienvenido Izquierdo Durán** (asinaba **Yzquierdo Durán**) nado o 22 de marzo de 1890 en Tui e finado o 23 de outubro de 1939 nun cárcere de Madrid, foi un ilustrador e debuxante galego.

Traxectoria
-----------

"Perspectivas madrileñas. La Gran Vía por el arranque de la calle de Alcalá" (*Gran Vida*, 1917)
Fillo do avogado José Izquierdo Sarmiento e de Concepción Durán Mera, aprobou oposicións ao Ministerio de Facenda e trasladouse a Madrid en 1911. Fixo portadas para *Vida Gallega*, *Mundo Gráfico* e *Nuevo Mundo*. Debuxou publicidade para *La Toja* e *Osram*. Colaborou en *Alrededor del Mundo*, *Muchas Gracias*, *Gran Vida* e *La Esfera*. Ilustrou coleccións literarias semanais como *El cuento azul*, *La Novela de Hoy*, *La Novela Mundial*, *Novelistas*, *Los Poetas*, *El Teatro Moderno*, *La Novela Pasional*, *La Novela de Noche*, *Biblioteca para Todos*, *Colección Liliput* e outras.

Membro da UGT e da Agrupación Socialista Madrileña, ao finalizar a Guerra civil española foi condenado en consello de guerra á pena de morte. Finou no Cárcere de Porlier.

Notas
-----

1. ↑  *Diccionario biográfico del Socialismo Español* Fundación Pablo Iglesias *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***José Izquierdo Durán Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Crespo Amado, Rosario (2017). "Precedentes del cómic gallego" *Tebeosferea* *(en castelán)*.
* Fernández-Valdés Costas, Manuel (1958). *Familias antiguas de Tuy*. Talleres de Artes Gráficas del Hogar Provincial de Pontevedra *(en castelán)*.

### Ligazóns externas

* Sánchez Bargiela, Rafael (10/12/2011) "Yzquierdo Durán, ilustrador tudense. Breve noticia" Tudensia.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q30302996
* WorldCat
* VIAF: 86948113
* BNE: XX1181875
* BVMC: 90361
* DSBE: 18876\_izquierdo-duran-jose-bienvenido
* GND: 1208258273

 |
**Loewe** ([lo'eβe]) é unha marca de roupa, coiro e complementos de luxo fundada en 1846 en Madrid polo artesán Enrique Loewe Roessberg orixinario de Kassel, actualmente é propiedade do grupo francés LVMH (Louis Vuitton Moët Hennessy).

Historia
--------

Placa conmemorativa do concello de Madrid en recoñecemento á marca.
 Loewe Hong Kong
Loewe naceu en 1846 nun obradoiro de marroquinería situado na rúa Lobo (posteriormente rúa Echegaray), no centro de Madrid. En 1872 o artesán alemán Enrique Loewe Roessberg chegou a Madrid e asociouse co taller, e comezou a traballar alí. En 1892 Loewe instalouse na rúa Príncipe de Madrid, acadando gran sona. En 1905 o rei Afonso XIII deulle o título de provedor da Casa Real. En 1910 abriu tenda en Barcelona.

En 1945 o deseñador Pérez de Rozas creou modelos de bolsos en boxcalf, que pronto pasaron a ser os grandes clásicos da marca. En 1959 Loewe inaugurou unha tenda na rúa Serrano de Madrid, que modificou por completo a imaxe dos establecementos de artigos de luxo. En 1963 empezou a expansión internacional de Loewe, que abriu tenda en Londres.

En 1980 entrou no accionariado da empresa o grupo Rumasa, mercando accións a herdeiros de Loewe de Barcelona, debido ás diferenzas entre a familia de Barcelona e a de Madrid, que controlaban entre ambas o 51 % da empresa. Rumasa mercou entre un 25 % ou 30 % ata acadar a maioría do accionariado por sucesivas mercas de accións. Cando Rumasa foi expropiada tiña o 66 % da empresa polo que pasou a estar controlada polo Estado Español. En 1996, coincidindo cos 150 anos da marca, foi mercada por LVMH.

O 14 de marzo de 2012 saíu unha polémica campaña da colección "Oro" con Luis Venegas como director creativo e como protagonistas presuntos mozos "modernos" fillos de coñecidos.

Tendas
------

Loewe ten 29 tendas propias en España, dez establecementos para home e sete de muller. A nivel internacional ten 125 tendas propias e 50 puntos de venda en aeroportos e outro cento de tendas multimarca.

En 2012 pechou a súa tenda na Coruña, a única que tiña en Galiza, trasladándose a unha pequena tenda en El Corte Inglés da rúa Ramón y Cajal. A principios de 2018 pechou definitivamente.

Notas
-----

1. ↑  Loewe pierde a su director creativo, Stuart Vevers, que ficha por Coach moda.es
2. ↑  "La familia fundadora quiere recuperar Loewe", artigo de Pilar Bonet en *El País*, 8 de maio de 1983 *(en castelán)*.
3. ↑  Loewe, artigo en *La historia de la publicidad* *(en castelán)*.
4. ↑  "Cuatro Caminos espera recambio para los tres locales cerrados", artigo en *La Voz de Galicia*, 13 de febreiro de 2018.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial de Loewe *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q966905
* WorldCat
* VIAF: 203679642
* GND: 16285706-8
* LCCN: no2010069977

 |
**José Hipólito Rodríguez Presas**, nado cara a 1928 e finado en San Cristovo de Cea o 23 de maio de 2020, foi un político galego do PPdeG.

Traxectoria
-----------

No franquismo foi nomeado alcalde en 1960. Nas primeiras eleccións democráticas encabezou a candidatura de UCD á alcaldía de San Cristovo de Cea e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Nas eleccións municipais de 1983 foi o candidato de Coalición Galega e volveu ser elixido alcalde con maioría absoluta. Nas municipais de 1987 foi o candidato de Alianza Popular e volveu ser elixido alcalde con maioría absoluta. O 19 de agosto de 1991 renunciou aos cargos de Alcalde e concelleiro. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Antonio Pérez** |  **Alcalde de San Cristovo de Cea** 1960 - 1991 | Sucesor:**José Luís Valladares Fernández** |

Vida persoal
------------

Casou con Teresa Fernández Rodríguez e foi pai de Hilda, Blanca e Víctor Rodríguez Fernández.

Notas
-----

1. ↑  *La Región*, 22-5-1921, p. 57.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en San Cristovo de Cea

### Ligazóns externas

* Historia de los Alcaldes en Cea
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Historia de Galicia (homónimos).

***Historia de Galicia*** é o título dunha obra temática, en lingua castelá, sobre a historia de Galicia, composta por catro tomos, obra de varios historiadores galegos, publicada por *Faro de Vigo* en 1991.

Descrición
----------

Estivo dirixida por Ramón Villares e a coordinada por Alfonso Mato e contou co patrocinio de Caixavigo e a Xunta de Galicia.

### Contido

Tomo 1. *De la Prehistoria a la alta Edad Media*
Tomo 2. *Baja Edad Media y comienzos de la Edad Moderna*
Tomo 3. *La época moderna*
Tomo 4. *La época contemporánea*

Autores
-------

Luís Alonso Álvarez,
Xosé Armas Castro,
Aurora Artiaga Rego,
Xesús Balboa López,
Carlos Baliñas Pérez,
Xosé Ramón Barreiro,
Carlos Barros,
Xosé Carlos Bermejo Barrera,
Roberto Blanco Valdés,
Gérard Brey,
Xoán Carmona Badía,
Manuel Díaz Díaz,
Fausto Dopico Gutiérrez del Arroyo,
Carmen Fernández Casanova,
Camilo Fernández Cortizo,
Lourenzo Fernández Prieto,
Manuel Ángel Fernández Rodríguez,
Elisa Ferreira Priegue,
Xosé Filgueira Valverde,
Xosé Manuel García Iglesias,
Xosé García Oro,
Xesús Giráldez Rivero,
Xusto Beramendi,
Enrique Hervés Sayar,
Jesús de Juana López,
Fernando López Alsina,
Mar Llinares García,
Ramón Máiz,
Xan Moreno González,
Carmen Pallares Méndez,
Augusto Pérez Alberti,
José Manuel Pérez García,
Ermelindo Portela Silva,
Antonio Rodríguez Colmenero,
Pegerto Saavedra.
Ángel Sicart Giménez,
María Luisa Sobrino,
Marcos Valcárcel,
Xosé Carlos Valle Pérez,
Isaura Varela González,
José Manuel Vázquez Varela,
Ramón Villares e 
Marc Wouters.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* AA.VV. (1991). *Historia de Galicia* (en castelán). *Faro de Vigo*. ISBN 84-404-9520-X. Depósito legal: PO-177/91.

### Outros artigos

* *A gran historia de Galicia* (*La Voz de Galicia*, 2007-2008).
**José Fernando Bello Seráns**, máis coñecido como **Bello Amigo**, nado en Ribeira o 5 de novembro de 1978, é un exfutbolista galego-australiano, que xogaba de porteiro. Coñecido polos dous apelidos de seu pai, o tamén futbolista José María Bello Amigo, destacou especialmente no Racing de Ferrol, club co que xogou 118 partidos entre 2001 e 2005.

Traxectoria
-----------

Fillo do antigo futbolista de Ribeira José María Bello Amigo, que xogara como centrocampista no Racing de Ferrol antes de emigrar a Australia, José Fernando naceu en Ribeira e criouse no país oceánico, ao que chegou con cinco anos. Formouse como porteiro de fútbol no St George de Sydney, debutando co primeiro equipo en 1997. Posteriormente pasou polo Leichhardt Tigers e polo Canterbury-Marrickville.

No ano 2001 regresou a Galicia para se poñer a proba no mesmo equipo no que xogara seu pai catro décadas e media antes, o Racing de Ferrol. Alí, foi do agrado do adestrador Luis César e fichou polo club para a tempada 2001/02 e para as tres seguintes. Realizou o seu debut o 10 de outubro de 2001, nunha vitoria por 1-0 sobre o Burgos na Copa do Rei. Durante a súa primeira campaña estivo como terceiro gardameta, por detrás de Aizkorreta e David de Navas, e non debutou na Segunda División ata a derradeira xornada, fronte ao Córdoba. 

Na tempada 2002/03 fíxose coa titularidade na portería da Malata, que xa non abandonou durante as seguintes tres tempadas. Co equipo ferrolán viviu un descenso á Segunda División B e un novo ascenso na seguinte tempada. Acumulou 118 partidos oficiais durante as súas catro campañas co club verde.

Ao remate do seu contrato en 2005, asinou co Poli Ejido, ao que chegou xunto aos tamén exracinguistas Tena e Curro Vacas. Xogou tres anos co club andaluz na Segunda División, contando con poucos minutos durante as dúas primeiras tempadas, pola presenza no equipo do porteiro Kike. Trala retirada deste pasou a ser o porteiro titular do equipo, e acabou acumulando un total de 39 encontros nos seus tres anos no club.

Na campaña 2008/09 militou no Jerez Industrial, na Terceira División, logrando o ascenso a Segunda B. A continuación volveu a Australia, onde xogou no Marconi Stallions e outra vez no Leichhardt Tigers, onde se retirou en 2012.

Notas
-----

1. 1 2  Alonso, Paulo (9 de agosto de 2001). "Bello vuelve como un bumerán". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 4 de agosto de 2022.
2. ↑  "Bello Amigo: "Habrá cometencia pero con un objetivo común"". *As* (en castelán). 19 de xullo de 2005. Consultado o 4 de agosto de 2022.
3. ↑  "El Jerez Industrial cierra el plantel con el fichaje del guardameta Bello Amigo" (en castelán). 29 de xaneiro de 2009. Consultado o 4 de agosto de 2022.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en bdfutbol.com *(en castelán)*
* Datos do xogador en futbolme.com *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3328210
* BDFutbol: 4558
* Transfermarkt: 51446

 |
Bandeira de Ecuador.
A **historia de Ecuador** está determinada pola desintegración en 1830 da Gran Colombia, que deu lugar aos estados da República de Ecuador, Colombia, Perú e Venezuela.

Entre 1904 e 1942, Ecuador perdeu territorios nunha serie de conflitos cos países veciños. En 1941 un conflito territorial entre o Ecuador e Perú conduciu as partes ao Protocolo de Río de Janeiro, homologado o 29 de xaneiro de 1942 e estabelecendo fronteiras provisorias. O estado de conflito perdurou entre os dous países ata o 26 de outubro de 1999 cando os presidentes Jamil Mahuad (Ecuador) e Alberto Fujimori (Perú) asinaron o acordo denominado Ata Brasilia, polo cal Perú concedeu 1 km² do seu territorio no lugar de Tiwinza, onde 14 de soldados de Ecuador foran sepultados, transformándose así nun campo santo. Ambos os dous países asinaron tamén tratados de comercio e acordos de navegación polos cales o Ecuador ten o dereito de navegación irrestrita polo río Amazonas.

O topónimo **Ecuador** refírese á liña ficticia que divide o mundo en dous hemisferios (norte e sur) que atravesa o país, chamada liña Ecuatorial ou Ecuador.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q926416
* MAG: 2776664462

 |
**Mercury Records** é un selo discográfico estadounidense propiedade de Universal Music Group. A etiqueta tivo un éxito significativo mentres operaba independentemente nos anos 40 e 50. Smash Records e Fontana Records eran subselos de Mercury. Nos Estados Unidos é operado a través de Republic Records, e no Reino Unido e o Xapón (como Mercury Tokyo), está distribuído por EMI Records.

Dende a separación de Island Records, Motown, Mercury Records, e Def Jam Recordings, que formaban o Island Def Jam Music Group, Mercury Records está baixo as ordes de Island Records, aínda que o seu catálogo segue sendo propiedade de Island Def Jam Music Group (agora Island Records).

Notas
-----

1. ↑  "Smash Album Discography". *www.bsnpubs.com*. Consultado o 2022-12-16.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina do selo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q165745
* WorldCat
* VIAF: 152654998
* BNF: 13946872g
* Discogs: 39357
* EBID: ID
* IBDB: 98560
* LCCN: n93023515
* MusicBrainz: ID

 |
A **lingua haida** (*X̱aat Kíl*, *X̱aadas Kíl*, *X̱aayda Kil*, *Xaad kil*) é a lingua do pobo haida, falada no arquipélago Haida Gwaii da costa oeste do Canadá e na Illa Príncipe de Gales de Alasca. É unha lingua gravemente ameazada segundo o libro da UNESCO, xa que só ten uns 24 falantes nativos, aínda que se están a poñer en marcha medidas para a súa revitalización. No tempo da chegada dos europeos a Haida Gwaii en 1774, cóidase que o número de falantes de haida era dunhas 15 000 persoas. Porén, as epidemias minguaron drasticamente a poboación haida, que se viu limitada a tres vilas: Masset, Skidegate e Hydaburg. As actitudes positivas cara á asimilación, combinadas coa prohibición de falar haida nas escolas, conduciron a unha forte diminución no uso da lingua, e hoxe en día case todos os haida étnicos empregan o inglés para comunicarse.

A clasificación da lingua haida é obxecto de controversia, xa que algúns lingüistas considérana unha lingua na-dené ó tempo que outros coidan que é unha lingua illada. O haida divídese nos dialectos do norte e do sur, que difiren principalmente na fonoloxía.

Notas
-----

1. ↑  Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". *unesdoc.unesco.org*. Consultado o 11 de xullo de 2022.
2. ↑  "Entrada haida en Digalego". Arquivado dende o orixinal o 28 de marzo de 2017. Consultado o 27 de marzo de 2017.
3. ↑  Hume, Stephen (17 de marzo de 2014). The Vancouver Sun, ed. "A high-tech fight to save B.C.’s indigenous languages". Arquivado dende o orixinal o 11 de outubro de 2017. Consultado o 27 de marzo de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q33303
* AAT: 300388387
* EBID: ID
* ELCat: 2050
* Ethnologue: hai
* Glottolog: haid1248
* WALS: hai

 |
**José Luis Antón Miranda**, nado en Ferrol en 1927 e finado na mesma cidade o 15 de xaneiro de 2019, foi un enxeñeiro e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha importante familia ferrolá: seu pai Matías Cristóbal Antón, consignatario de buques, ocupou cargos importantes na sociedade ferrolá e presidiu a Cámara de Comercio local durante case catro décadas, antes e despois da Guerra. Tamén seu avó, Emilio Antón Iboleón fora alcalde de Ferrol en tres ocasións nas primeiras décadas do século XX, e o seu outro avó, Augusto Miranda Godoy fora militar e ministro da Mariña en cinco ocasións entre 1913 e 1919.

Foi oficial do Exército de Terra, e continuou, reincorporado á vida civil, o seu labor profesional como enxeñeiro. Viviu en Venezuela e nos Estados Unidos, onde traballou para a General Motors. Foi o autor dunha trintena de novelas.

Obra
----

* *Campanas de muerte*.
* *Las noches de Gerardo*.
* *La ruta de Manila*.

Vida persoal
------------

Foi o irmán do tamén militar e enxeñeiro Emilio Antón Miranda. Casou con Pipa Fernández en 1956 na catedral de Santiago, e tivo seis fillos.

Notas
-----

1. ↑  P, Redacción. "Falleció en Ferrol José Luís Antón Miranda". *Galicia Ártabra Digital* (en castelán). Consultado o 2019-01-16.
2. ↑  (Redacción). "Ferrolanos.-Emilio Antón Miranda, marino de guerra, ingeniero y directivo de empresas del INI". *Galicia Ártabra Digital* (en castelán). Consultado o 2019-01-16.
3. 1 2  Loureiro, R. (2019-01-15). "Fallece en Ferrol el escritor e ingeniero José Luis Antón Miranda". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 2019-01-16.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q60693645
* WorldCat
* VIAF: 28638904
* BNE: XX900556
* ISNI: 0000 0000 5948 1954
* LCCN: n88261740

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

***Mercs*** (**戦場の狼 2**, Senjō no ōkami 2) é un videoxogo creado por Capcom para recreativos e para Sega Mega Drive en 1990, continuación de Commando Senjō no ōkami en xaponés, aínda que nas versións dos países occidentais se omitía calquera referencia a este dato. Fixéronse versións para o Amiga, Amstrad CPC, Atari ST, Commodore 64 e Genesis.
Típico xogo de correr e disparar, combina acción brutal e técnica brillante con xogabilidade. Un comando terrorista secuestrou ó presidente dos Estados Unidos e agachouno na selva, ó longo de oito niveis guiando a un soldado antiterrorista deberás rescatalo disparando a todo o que se mova.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2527624
* Gamebase64: 4744
* GameRankings: 570224
* Gaming-History: 74538
* Hall of Light Amiga: 2453
* IGDB: mercs
* KLOV: 8667
* MobyGames: mercs
* World of Spectrum: 0009375

 |
O **fráncico** ou **franco** (en fráncico reconstruído: *frenkisk*), era unha lingua xermánica occidental que foi falada polos francos entre os séculos V e IX.

Catacterísticas
---------------

A lingua en si mesma está pobremente rexistrada, pero deu lugar a numerosos préstamos en francés antigo. O neerlandés antigo é o termo para os dialectos franconios antigos falados nos Países Baixos.

Durante a dinastía merovinxia, o fráncico tivo unha influencia significativa nas linguas romances faladas na Galia. Como resultado, moitas palabras modernas do francés e topónimos (incluíndo o nome do país, Francia) teñen orixe xermánica. Francia en alemán aínda se coñece como *Frankreich*, en neerlandés como *Frankrijk* e en dinamarqués como *Frankrig*. Entre os séculos V e IX, as linguas faladas polos francos salios en Bélxica e nos Países Baixos evolucionou no neerlandés antigo, mentres en Picardía e Illa de Francia foi eclipsado polo francés antigo como lingua dominante.

A lingua fráncica anterior á dinastía carolinxia está reconstruída nos préstamos conservados no francés antigo e da lingua neerlandesa antiga rexistrada entre os séculos VI e XII. Unha excepción notable é a inscrición de Bergakker, que pode representar un rexistro primario da lingua fráncica do século V.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *fráncico*.
2. ↑  Willemyns, Roland (11 de abril de 2013). *Dutch: Biography of a Language* (en inglés). OUP USA. p. 5. ISBN 9780199858712.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Antigo alto alemán

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q10860505
* AAT: 300388305
* BNCF: 129
* BNF: 162014507
* EBID: ID
* Glottolog: fran1264
* LCCN: sh85040107
* SUDOC: 144331144

 |
**Juan Manuel Baleato Iglesias**, nado o 3 de febreiro de 1957 en Bembibre e finado en Santiago de Compostela o 17 de outubro de 2011, foi un futbolista e político galego, do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Durante a súa mocidade dedicouse ao fútbol, co que militou no Dubra, Céltiga, Bergantiños FC, Ordes e SD Compostela. Traballou durante quince anos como secretario do xulgado de paz do Val do Dubra.

Presentouse á alcaldía de Val do Dubra por primeira vez con Alianza Popular nas eleccións municipais en 1987 sendo a forza máis votada, pero non puido alcanzala alcaldía debido a un pacto entre o PNG e a CPG que fixo alcalde ó nacionalista Manuel García Monteagudo. Nas municipais de 1991 volveu sela forza máis votada e foi elixido alcalde por maioría simple, xa daquela á fronte do Partido Popular. Gobernou en minoría ata agosto de 1992, cando alcanzou un pacto coa CNG que encabezaba o exalcalde García Monteagudo. 

Revalidou a alcaldía con maioría absoluta nas sucesivas convocatorias electorais (1995, 1999, 2003, 2007 e 2011) ata que en setembro dese último ano foi condenado pola Xustiza a sete anos de inhabilitación por un delito de prevaricación, logo de que operarios do concello retirasen en 2007 cascallo dun predio privado sen o consentimento do seu propietario. Baleato viuse obrigado por lei a dimitir e foi substituído o 10 de outubro de 2011 de forma provisional pola concelleira popular Rosa Parafita e de forma definitiva polo tamén popular Camilo Varela Mariño. Uns días despois de abandonar a alcaldía, Baleato falecía dun infarto.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Manuel García Monteagudo** |  **Alcalde de Val do Dubra** 1991 - 2011 | Sucesor:**Camilo Varela Mariño** |

Recoñecementos
--------------

Un ano despois do seu falecemento, o campo de fútbol de Bembibre cambiou de nome, pasando a chamarse Campo Juan Baleato.

Vida persoal
------------

Estivo casado, e tivo dous fillos, sendo un deles Roberto Baleato, futbolista entre outros equipos, da SD Compostela.

Notas
-----

1. ↑  Nova en *La Voz de Galicia* ed. Santiago, 6-8-1992, p. 30.
2. ↑  Juan Manuel Baleato, ex alcalde de Val do Dubra, fallece a los 54 años víctima de un infarto Arquivado 20 de outubro de 2011 en Wayback Machine. *El Correo Gallego*, 17/10/2011.
3. ↑  "El campo de fútbol de Bembibre pasa a llamarse hoy Juan Baleato". *La Voz de Galicia* (en castelán). 6 de decembro de 2012. Consultado o 8 de maio de 2021.
4. ↑  Calvo, Naso (13 de maio de 2020). "Roberto Baleato: «Después de cumplir esta semana los 30, me siento como un chaval de 18»" (en castelán). Consultado o 8 de maio de 2021.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Barrera, Feliciano, ed. (2002). "Baleato Iglesias, Juan Manuel". *Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI* (en castelán). Santiago de Compostela: *El Correo Gallego*. p. 50. ISBN 84-8064-113-4.

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Val do Dubra

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en BDFutbol *(en castelán)*.
**Henri Hiro**, nado en Moorea o 1 de xaneiro de 1944 e finado en Huahine o 1 de marzo de 1990, foi un poeta, dramaturgo e director de cinema da Polinesia Francesa.

Traxectoria
-----------

Hiro estudou teoloxía en Montpellier e volveu para Tahití en 1972, pero non se ordenou sacerdote.. Segundo a súa visión procedía dunha sociedade colonizada e arelaba volver aos valores tradicionais polinesios, e traballou para promover a lingua tahitiana, así como a cultura e identidade propia.

Hiro tamén se implicou na defensa do medio ambiente, foi un dos impulsores da asociación Ia ora te natura, e na resistencia contra o poder francés, e así en 1975 foi un dos membros fundadores do partido Ia Mana te Nunaa, defensor dun socialismo autoxestionario e con Jacqui Drollet como líder.

En 1979 realizou, xunto con Jean L'Hôte, o seu primeiro filme, *Le Château*, que trata da perda da identidade entre os mozos en Tahití. En *Marae*, de 1983, recreou unha cerimonia tradicional de entronización real e *Te ora*, que Hiro realizou con Bruno Tetaria en 1988, é un canto á natureza polinesia, presentando quince especies de árbores aos nenos. Publicou ademais dúas coleccións de poesías en tahitiano e montou espectáculos teatrais nos que integrou cantos polifónicos, danzas ou recitacións tradicionais.

Publicacións
------------

* *Pehepehe i taù nūnaa*, Tupuna, 1985
* *Taaroa*, OTAC, Tahiti, 1984.

Filmes
------

* *Le Château* (1979)
* *Marae* (1983),
* *Te ora* (1988), serie de televisión escrita por Henri Hiro e realizada por Bruno Tetaria ; 15 filmes para nenos consagrados a diferentes árbores da Polinesia.

Notas
-----

1. 1 2  «Henri Hiro, le poète» Arquivado 22 de outubro de 2012 en Wayback Machine. Tahiti Heritage.
2. ↑  «Hommage à Henri Hiro, le poète engagé des années soixante-dix», arkivert fra *Tahiti Presse*, 3. mars 2010.
3. ↑  «Henri Hiro, poète polynésien», *Jalons pour l'histoire du temps présent*.
4. ↑  Bruno Saura (2013) *Tahiti ma'ohi: Culture, identité, religion et nationalisme en Polynésie française* Au vent des îles.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3131277
* WorldCat
* VIAF: 167445249
* BNF: 14683696n
* FAST: 355065
* ISNI: 0000 0001 2115 332X
* LCCN: nr95013321
* SUDOC: 084119969

 |
**José Fondevila Torres**, nado en Rubín (A Estrada) e finado na vila da Estrada o 15 de xuño de 1957, foi un xornalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Sobriño de Manuel Torres Agrelo, fillo da súa irmá Manuela. Foi emigrante en Cuba. Ao retornar nos anos vinte instalou un comercio na Estrada. Ao final da ditadura de Primo de Rivera pertenceu ao Somatén. Da directiva do Centro de Emigrados da Estrada, foi un dos organizadores do Certame Escolar dos Pereiriños. Foi correspondente de *El Sol*. Na asemblea constituriva do Centro Republicano da Estrada celebrada o 18 de maio de 1930, formou parte do Comité Provisional con José Otero Abelleira e Jesús Rivas Carollo, foi elixido vicepresidente da directiva presidida por José Pereiras Vidal, e foi reelixido vicepresidente en febreiro de 1931. O centro Republicano Estradense transformouse en xaneiro de 1933 en Comité do Partido Republicano Gallego e José Fondevila foi elixido presidente e vogal delegado no Comité provincial. Nesa mesma reunión foi designado vogal da Comisión de propaganda pro-Autonomía de Galicia. Militou en Acción Republicana, e despois en Izquierda Republicana, da que foi nomeado vogal da directiva estradense presidida por Perfecto Porto Fraiz en marzo de 1935, e pertenceu a última corporación republicana da Estrada. Finou na Estrada o 15 de xuño de 1957.

Vida persoal
------------

Casou con María Josefa Mato Brea, finada en xuño de 1990, e foi pai de María Josefa, María del Carmen e Manuela Fondevila Mato.

Notas
-----

1. ↑  *El Emigrado*, 31-12-1928, p. 3.
2. ↑  *El Emigrado*, 7-6-1933, p. 4.
3. ↑  A Estrada republicana (I)
4. ↑  *El Emigrado*, 28-2-1931, p. 4.
5. ↑  *El País*, 30-1-1933, p. 4.
6. ↑  *El Emigrado*, 31-1-1933, p. 7.
7. ↑  *Tribuna*, 6-8-1933, p. 3.
8. ↑  *El Pueblo Gallego*, 15-3-1935, p. 12.
9. ↑  Necrolóxica en *Faro de Vigo*, 16-6-1957, p. 3.
10. ↑  *La Voz de Galicia*, 20-6-1990, p. 65.
11. ↑  *El Pueblo Gallego*, 18-6-1936, p. 13.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Nuevos tesoros para el museo estradense[*Ligazón morta*]
| Ligre |
| --- |
| Macho |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Carnivora |
| Familia: | Felidae |
| Xénero: | *Panthera* |
| Especie: | '**Panthera leo♂ *×* Panthera tigris♀'** |

 |

O **ligre** é un felino híbrido nado da unión dunha tigresa e dun león (a unión dunha leoa e dun tigre macho dá un tigrón). O ligre, así como todos os híbridos entre diferentes especies felinas, é o resultado dun cruzamento totalmente artificial. Non se atopa endexamais un híbrido felino dentro da natureza, por mor do afastamento xeográfico, dos períodos diferentes de reprodución e sobre todo do comportamento diferente de cada especie. Tódolos ligres macho coñecidos son estériles, pero as femias poden ser fértiles nalgúns casos.

Unha característica salientable dos ligres é que medran desmesuradamente,e, de feito, considéranse os felinos máis grandes que existen. Isto explícase polo fenómeno xenético da impronta xenética na que xenes que tenden a inhibir o crecemento se expresan ou non nos fillos segundo o sexo do proxenitor do que recibiu os xenes, e neste caso o patrón de expresión non coincide nas dúas especies proxenitoras. As leoas teñen xenes que se expresan que inhiben o crecemento excesivo (que non se expresan no león macho); os tigres macho tamén expresan este tipo de xenes (e as tigresas non). Como os que se aparean son o león e a tigresa, ambos os dous non expresan xenes que tendan a inhibir o crecemento, e o ligre crece desmesuradamente.

Notas
-----

1. ↑  "Liger cubs nursed by dog in China's Xixiakou Zoo". BBC News Asia-Pacific. 31 xullo 2012. Consultado o 31 xullo 2012.
2. ↑  "Growth dysplasia in hybrid big cats". Consultado o 31 xullo 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q182573
* EBID: ID

 |
**José Francisco Pedrosa Montenegro e Aguiar** nada en Galdo (Viveiro) en 1762 e finado no desterro nas Illas Canarias en 1811, foi un intelectual galego.

Traxectoria
-----------

Estudou no convento de San Francisco de Viveiro e a partir de 1777 na Universidade de Santiago de Compostela, onde foi colexial do Colexio de Fonseca a partir de 1783. Doutor en Leis e en Canons, realizou diversas substitucións de cátedras.

En 1792 foi proposto pola Universidade de Santiago ó Consello de Castela como bibliotecario maior, non sendo nomeado ata 1794. Como bibliotecario redactou diversos catálogos da Biblioteca da Universidade (de manuscritos, fondos xerais, libros prohibidos), conservados hoxe na súa maior parte no Arquivo da Universidade.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Couceiro Freijomil, A. (1954). "Pedrosa Montenegro y Aguiar, José Francisco". *Diccionario bio-bibliográfico de escritores* (en castelán) **III**. Santiago de Compostela: Bibliófilos Gallegos. p. 58.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9013854
* DBE: jose-francisco-pedrosa

 |
**Modesto Grandío Parapar**, nado en Cabanas (O Vicedo) o 11 de xullo de 1889 e finado en Viveiro o 6 de outubro de 1966, foi un mestre e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Emigrou sendo novo a Cuba. Regresou a Viveiro onde casou con Rosario Paz Blanco en outubro de 1910. Orientou a súa vida profesional cara ao Maxisterio. Fixo estudos por libre na Escola Normal de Santiago de Compostela e obtivo o título de Mestre en marzo de 1920. Foi mestre en Covas (1920). En febreiro de 1924 foi destinado á escola de San Martín de Arroxo (A Fonsagrada). Unha vez aprobadas as oposicións, exerceu nas escolas de San Pedro de Viveiro (1925-1927), Galdo (1927-1946) e, finalmente, dende 1946, no Grupo Escolar de Viveiro, onde foi director e onde se xubilou en 1959.

Colaborou nos periódicos viveirenses *Heraldo de Vivero*, *La Voz del Pueblo* e *El Landro*; e tamén en *El Regional*, *El Progreso*, *Vida Gallega*, *La Voz de Ortigueira*, *Las Riberas del Eo*, *La Comarca* e *Faro Villalbés*. Tamén nos periódicos galegos da emigración *Vivero en Cuba*, *Eco de Galicia* e *Heraldo de Galicia*.

Obra
----

* *Crepuscular. Ensayos poéticos* (Artes Gráficas Gerardo Castro, 1930)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ínsua, Emilio Xosé (2004). "A poesía relixiosa do escritor viveirés Modesto Grandío Parapar (1889-1966)" (PDF). *Pregón*: 37–46. Consultado o 7 de marzo de 2014.
Imaxe satélite do lago Eyre.
Situación e cunca o lago Eyre.
O **lago Eyre** (en inglés **Lake Eyre**, oficialmente **Kati Thanda–Lake Eyre**) é, nas raras veces nas que está cheo, o lago máis grande de Australia e tamén o punto máis baixo do país (aproximadamente 15 m por debaixo do nivel do mar). Trátase dun lago endorreico, dunha superficie de 9.690 km² (máx.)

Este lago debe o seu nome a Edward John Eyre, un explorador que, en 1840, relatou a súa existencia. Nas décadas seguintes, este lago foi explorado diversas veces (1857 - Goyder; 1866 - Warburton; 1901 - Gregory), mais só en 1922 é que Halligan conseguiu definir os contornos deste lago, por vía aérea.

Atópase na zona desértica de Australia central, ao norte de Australia do Sur. A cunca do lago Eyre é un enorme sistema endorreico arredor do lago, estando a parte máis baixa cuberta dunha capa salgada característica dos sistemas endorreicos, producida pola expansión cada tempada do volume de auga e a consecuente evaporación das augas atrapadas. Aínda nas tempadas máis cálidas, case sempre queda algo de auga no lago, que normalmente se recolle nunha serie de lagos subterráneos máis pequenos. Durante a tempada de chuvias, os ríos do nordeste (no outback, en Queensland) flúen cara ao lago. A cantidade de auga do monzón determina se a auga logrará alcanzar o lago e se o fai, que profundidade alcanzará. O lago tamén pode sufrir inundación pequenas e moderadas, provocadas polo volume de chuvias caídas na zona. O normal é que haxa inundacións de 1,5 m (5 pés) cada tres anos; de 4 m (13 pés), cada década e unha inundación completa ou case, catro veces cada 100 anos. A auga do lago evapórase rapidamente, de maneira que as inundacións menores e medias sécanse cara ao final do verán seguinte. 

Como curiosidade, existe o Club de Vela do Lago Eyre, que navega polo lago aproveitando as inundacións menores.

Notas
-----

1. ↑  Australian Broadcasting Corporation, ed. (20 de decembro de 2012). "New name adopted for outback Lake Eyre". Consultado o 6 de novembro de 2013.
2. ↑  «Largest Waterbodies», no sitio «Geoscience Australia», dependente do *Australian Governement*, dispoñible en liña en:  (en inglés).
3. ↑  Páxina do Club de Vela do Lago Eyre

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lago Eyre*** |

### Outros artigos

* Parque Nacional Lago Eyre
* Lago pluvial

### Bibliografía

* *Dicionário Ilustrado das Maravilhas Naturais do Mundo*, Ed. Selecções do Reader's Digest, 1980.

### Ligazóns externas

* Páxinas do Observatorio da Terra da NASA sobre o Lago Eyre: Arquivado 24 de setembro de 2008 en Wayback Machine. Arquivado 21 de setembro de 2008 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q179970
* BRE: 4940578
* EBID: ID
* GEC: 0025678
* GND: 4250553-7
* LCCN: sh87003370
* OSM: 253952

 |