Mosteiro do Escorial.
Coñécese como **proceso de El Escorial** un xuízo levado a cabo no Mosteiro-Palacio de El Escorial, España, en 1807, como resultado dunha conspiración, intento de golpe de Estado, dirixida por Fernando, príncipe de Asturias, contra seu pai o rei Carlos IV e o seu goberno, dirixido por Manuel Godoy.

A trama, coñecida como **conspiración de El Escorial**, foi pronto descuberta, dando así lugar ao proceso.

Contexto histórico
------------------

A comezos do século XIX, España encontrábase acantoada pola Francia revolucionaria, que comenzaba, no Consulado, a súa ambiciosa expansión.

Nun ambiente caldeado e cambiante de relacións diplomáticas, o rei Carlos IV nomeou en 1801, por segunda vez, a Manuel Godoy como primeiro secretario de Despacho, cargo no que substituíu a Pedro Cevallos, primo irmán seu e que fora nomeado o 13 de decembro de 1800.

Napoleón Bonaparte, primeiro cónsul de Francia, ameazaba constantemente a España cunha guerra de persistir nas políticas levadas a cabo por Godoy, presuntamente pro-inglés. Así, en 1805, España deu un xiro á súa política asinando un tratado de axuda mutua con Napoleón, o que acababa de autoproclamarse emperador de Francia.

### Guerra e derrota

Este tratado levou pronto a España e Francia a implicarse na guerra da Terceira Coalición contra Inglaterra e Portugal, que culminou coa vitoria naval inglesa na batalla de Trafalgar (1805). Esta derrota fixo que Godoy gañase moitos inimigos na Corte. Entre eles o propio fillo do rei Carlos IV, Fernando, o príncipe de Asturias. Godoy éralle abertamente hostil, e non desexaba o seu ascenso prematuro ao trono (que sabía que Fernando ambicionaba), e isto fixo que fose o príncipe quen encabezase unha conspiración con varios membros da nobreza para expulsalo do poder, un delito considerado como de lesa Maxestade. Esta levouse a cabo en outubro de 1807, pero foi rapidamente descuberta e deu lugar ao **proceso de El Escorial**.

A conspiración
--------------

A finais de maio de 1807, a mala saúde de Carlos IV resultaba preocupante, e para evitar a acumulación de poder en mans de Godoy, Fernando asinou un decreto, que só sería válido en caso da morte do rei, e que había recibir o duque do Infantado no que lle outorgaba o poder militar para deter ao favorito. Porén, non se lle puido entregar e, o 27 de outubro, o mesmo día que se asinaba o Tratado de Fontainebleau (polo que se permitía o paso dos exércitos franceses a través de España cara a Portugal) Godoy denunciou ao rei da existencia dunha conxura para conseguir a súa abdicación e, quizais, a súa morte.

Godoy tamén identificou a Fernando como quen estaba á fronte da conspiración e presentou como probas uns papeis gardados por Fernando (unha carta a Napoleón, o decreto do duque do Infantado e unha declaración para obrigar a Carlos IV a expulsar a Godoy). Inmediatamente, o rei mandou o arresto de seu fillo, que foi confinado no Escorial onde permaneceu sete días. Igualmente, o día 30, o monarca publicaría na Gazeta de Madrid un real decreto no que informaba aos españois da existencia dunha conspiración para derrocalo e que o príncipe de Asturias, Fernando, estaba á fronte dela.

O proceso
---------

Fernando, consciente de que actuara en contra da autoridade de seu pai, para conseguir o seu perdón, cando levaba apenas un día detido, delatou os seus cómplices (entre eles, o duque do Infantado, Escoiquiz, o marqués de Ayerbe, o conde de Orgaz e algúns militares); e o día 5 de novembro, publicouse a declaración de culpabilidade de Fernando ("estoi moi arrepentido do gravísimo delito que cometín contra meus pais e os Reis") e como o rei o perdoa e ordena que continúe o proceso contra o resto dos implicados.

Godoy intentou que o príncipe fora procesado pero o Consello de Castela negárase aducindo que só podía ser procesado polas Cortes. Finalmente, o 25 de xaneiro de 1808, tódolos conspiradores foron declarados inocentes polo Consello de Castela, fronte á petición da pena de morte por parte do fiscal, colocado por Godoy. Algunhas fontes falan, da influencia de Godoy no veredicto que quería solucionar o caso e se vía como vencedor, mais outros refírense, pola contra, á escas influencia de Godoy entre a alta nobreza que forma o Consello e que limitan o castigo aos conspiradores: só se conseguiu que foran desterrados a 40 leguas da Corte. 

Como consecuencia, o indulto e as absolucións de 1807 foron concedidos porque había un significativo apoio público para os conspiradores contra Godoy, como se demostrou, uns poucos meses máis tarde, no posterior motín de Aranjuez (17 a 19 de marzo de 1808), no que foi atacado o Palacio de Godoy, deposto o rei e proclamado Fernando VII polo Consello Real.

Notas
-----

1. 1 2  Peiró (2007), p. 22.
2. ↑  VV.AA. (2007), p. 807.
3. 1 2 3  La Parra (2008), p. 205.
4. 1 2  Norvins (1832), p. 252.
5. ↑  Rincón Álvarez (2007).
6. ↑  VV.AA. (1990), p. 505.
7. ↑  La Parra (2008), p. 207.
8. ↑  La Parra (2008), p. 206.
9. ↑  Norvins (1832), p. 235.
10. 1 2  VV.AA. (1990), p. 506.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Bermúdez de Castro O'Lawlor, Salvador (1912): *Antecedentes políticos y diplomáticos de los sucesos de 1808: Estudio histórico-crítico con la presencia de documentos inéditos del Archivo Reservado de Fernando VII, del Histórico-nacional y otros*, 2ª ed. Madrid: F. Beltrán.
* La Parra López, Emilio (Agosto-setembro 2008). "En vísperas de la guerra : el triunfo de Fernando VII en El Escorial y Aranjuez". *Revista general de la Marina* (Madrid) **255** (8-9): 201–215. ISSN 0034-9569.
* Martí Gilabert, Francisco (1965): *El proceso de El Escorial*. Pamplona: Universidad de Navarra. Colección histórica, volume 1, 1ª ed.
* Norvins, Monsieur de (1835). *Historia de Napoleón* **II**. (traducida ao castelán). Barcelona: Imprenta de la viuda e hijos de Gorchs.
* Peiró Arroyo, Antonio (2007). *El golpe de estado del general Palafox*. Col. Ciencias Sociales nº 26. Zaragoza: Prensas da Universidad de Zaragoza. ISBN 978-84-16935-86-4.
* Rincón Álvarez, Manuel (2007). *Claves para comprender el Monasterio de San Lorenzo de El Escorial* (en castelán). Salamanca: Ediciones Universidad de Salamanca. ISBN 978-84-7800-392-1.
* VV.AA. (1990). *Historia general de España y América*. Tomo X-2 (La España de las reformas.Hasta el final del reinado de Carlos IV) (2ª ed.). Madrid: Rialp. ISBN 84-321-2106-1.
* VV.AA. (2007). *Diciopedia do século 21. Tomo 2 (E-Ñ)*. Vigo: Editoria Galaxia / Edicións do cumio / Edicións do Castro. ISBN 84-8485-242-3.

### Outros artigos

* Carlos IV de España
* Fernando VII de España
* Manuel Godoy
* Motín de Aranjuez
* Abdicacións de Baiona