recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ezequiel Rey Turnes**, nado en Santiago de Compostela na década dos noventa do século XIX e finado na mesma cidade en 1977, foi un xornalista, sindicalista, e político galego.

Traxectoria
-----------

Curtidor do barrio de Casasnovas e despois carpinteiro, foi directivo da Sociedade de Carpinteiros a partir de 1913. Foi delegado no congreso da CNT do Teatro de la Comedia de 1919 representando a seis sociedades obreiras santiaguesas, e nomeado secretario da Federación local de Compostela despois da súa fundación en 1921. Participou o ano seguinte en Vigo no congreso de fundación da CNT galega. Dirixente da Federación Agraria Comarcal de Santiago, promoveu o semanario *Lucha Social* (1919-1921) e colaborou con *La Tierra*. En 1922 acadou, xunto a Manuel Fandiño Ricart, a integración de todas as sociedades de Santiago de Compostela na Confederación Regional Galaica. Foi nomeado director de *Solidaridad Obrera* no plenario rexional do 18 de xaneiro de 1925, cando o periódico foi trasladada da Coruña a Santiago e en decembro dese ano participou da creación da Federación Marítima do litoral galego. Na Segunda República dirixiu *Galicia Federal* (1931). Foi detido pola Folga xeral revolucionaria de 1934 e procesado. Coa vitoria do Frente Popular nas eleccións de febreiro de 1936, foi nomeado concelleiro de Santiago de Compostela. Foi membro do Comité Central de Autonomía de Galicia, representando á Organización Comarcal Agraria. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido gubernativo na Coruña en 1938, quedou en liberdade en setembro.

Nos primeiros anos do franquismo foi membro da Alianza Nacional de Fuerzas Democráticas (ANFD). Dende mediados dos anos corenta ata os anos setenta colaborou en *La Voz de Galicia* co pseudónimo **Aristarco**, e tamén publicou algún artigo co seu nome. Tamén colaborou en *La Noche*. Nos anos sesenta colaborou na revista *Vieiros*.

Vida persoal
------------

Casou con Antonia Seoane Fuentes, que finou en 1968, e foi pai de Auria, Emilio, Indalecio, Ascensión, Manuela, José, Manuel, Pablo, Luis e Gabriel Rey Seoane.

Notas
-----

1. ↑  *Hoja Oficial del Lunes*, 19-9-1977, p. 19.
2. ↑  "Galicia Federal", *El Pueblo Gallego*, 18-9-1976, p. 3.
3. ↑  "Un gallego en el Costa Verde. Pravia", *La Voz de Galicia*, 3-11-162, p. 9.
4. ↑  "Peculiaridades del campesino gallego", *La Noche*, 9-6-1962, p. 10.
5. ↑  "Visión social de nuestro problema agrario", *La Noche*, 9-2-1963, p. 3.
6. ↑  *La Voz de Galicia*, 20-8-1968, p. 4.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía Arquivado 04 de marzo de 2016 en Wayback Machine. *(en francés)*
* Apuntes para unha enciclopedia histórica do anarquismo galego (R)
**Dolores Cebrián Fernández de Villegas**, nada en Salamanca o 13 de agosto de 1881 e finada en Madrid o 18 de febreiro de 1973, foi unha profesora española, esposa de Julián Besteiro, e irmá de Amparo, esposa de Luis de Zulueta.

Traxectoria
-----------

Filla de Cristino Cebrián y Villanova, un militar salmantino, médico e profesor na Universidade de Salamanca, e de Concepción Fernández de Villegas, ama de casa, que tiveron sete fillos.

Estudou Maxisterio na súa cidade natal, onde exerceu de mestra de Primeiro Ensino, profesora auxiliar de Ciencias Naturais da Escola Normal e profesora de Ciencias Físicas na Escola Normal de Mestres. Posteriormente foi profesora na Sección de Ciencias da Escola Normal de Toledo.

En 1913 casou co dirixente socialista Julián Besteiro en Madrid, aínda que nunca tiveron fillos. Pertenceu a entidades feministas como o Lyceum Club Femenino de Madrid.

En 1920, presentou unha comunicación ó Congreso Nacional sobre Educación, celebrado en Palma de Mallorca.

Finalizada a guerra civil sufriu as consecuencias da represión. Foi separada da súa Cátedra e non volveu recibir permiso para exercer o ensino. Sufriu a reclusión do seu marido, Julián Besteiro, acompañándoo polos cárceres de Porlier e Cisne en Madrid, Donas en Palencia e durante a súa doenza no cárcere de Carmona, onde o dirixente socialista morreu en 1940.

Notas
-----

1. ↑  Jiménez-Landi 1996, p. 475.
2. ↑  "Cebrián Fernández de Villegas, Dolores". *Diccionario Biográfico del Socialismo Español*. Fundación Pablo Iglesias.
3. ↑  Turrión, María José (marzo de 2016). "Dolores Cebrián, inteligencia y represión". *Diario El País*. Consultado o 19 de abril de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5812558
* WorldCat
* VIAF: 68339900
* BNE: XX1565721
* DSBE: 13920\_cebrian-fernandez-villegas-dolores
* FAST: 1620299
* LCCN: n2005060727
* PARES: 3772
* PTBNP: 1753358

 |
*Os fanáticos de Tánxer* de Eugène Delacroix, Instituto de Arte de Minneapolis.
Denomínase **fanatismo** o entusiasmo desmesurado a favor dunha crenza relixiosa ou ideoloxía política, aínda que tamén se pode dar en distintos aspectos da vida relacionados co deporte, coas estrelas musicais, ou con outras actividades promovidas pola sociedade do espectáculo. O fanatismo na relixión, por exemplo, atinxe aquelas persoas que non só cren que as súas crenzas son as únicas válidas, senón que perseguen e castigan ademais a quen non comparten esa fe.

A psicoloxía afirma que a orixe do fanatismo xorde da necesidade de seguridade que experimentan algunhas persoas ou algúns grupos sociais. Trataríase dun mecanismo de compensación fronte ao sentimento de inferioridade.

Unha das causas das que deriva o fanatismo é o integrismo relixioso, defendido por faccións relixiosas partidarias de manter as normas e os costumes tradicionais, sen introducir cambios. Isto supón un gran perigo para o desenvolvemento das sociedades, pois se todas as comunidades se encerrasen nas súas particulares verdades, tan só lles quedaría a alternativa da destrución dos grupos que as descoñecen ou non as secundan. O fanatismo é unha actitude emocional vinculada a calquera tipo de totalitarismo.

Entre os distintos tipos de fanatismo, o relixioso é un dos tipos que máis controversia xerou ao longo da Historia provocando conflitos bélicos, holocaustos, asasinatos e actos terroristas. Un exemplo recente serían os disturbios rexistrados tras a publicación de caricaturas de Mahoma en revistas europeas.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Fundamentalismo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q489750
* BNCF: 4865
* BNF: 11936567k
* EBID: ID
* GEC: 0108090
* LCCN: sh85047091
* MAG: 2781017023
* PSH: 7779

 |
**Dolores Delgado García**, nada en Madrid o 9 de novembro de 1962, é unha fiscal española, actual Fiscal Xeral do Estado.

Traxectoria
-----------

Licenciada en Dereito pola Universidade Autónoma de Madrid (UAM), cursou tamén un máster impartido pola Escola de Práctica Xurídica de Madrid e a Universidade Complutense.​ Gañou unha praza de fiscal por oposición en 1989.​ Traballou como fiscal no Tribunal Superior de Xustiza de Cataluña (1989-1993),​ na Fiscalía Especial Antidroga,​ e, desde 1993, na Audiencia Nacional.

Próxima a Baltasar Garzón,​ é experta na loita contra o terrorismo xihadista.​​​ En 2013 mostrouse en contra da entrega a Suíza do informático francoitaliano Hervé Falciani.​ Delgado, que participou como fiscal no caso de Adolfo Scilingo,​ mostrouse contraria a recortes ao principio de xustiza universal.​ Membro da Unión Progresista de Fiscais, en abril de 2018 converteuse en vogal do Consello Fiscal.

### Ministra de Xustiza

O 7 de xuño de 2018 tomou posesión como ministra de Xustiza do goberno de Pedro Sánchez, despois de prosperar a moción de censura contra Mariano Rajoy. Cesou o 13 de xaneiro de 2020, sendo substituída por Juan Carlos Campo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Dolores Delgado Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q54830302
* WorldCat
* VIAF: 87445699
* BNE: XX1704498
* Dialnet: 1168857
* ISNI: 0000 0001 0655 3827

 |
Coordenadas: 42°52′26″N 8°33′17″O﻿ / ﻿42.87376, -8.55464

| Facultade de Ciencias Políticas e Sociais de Santiago de Compostela |
| --- |
| [[Ficheiro:|200px]] |
| Universidade: | Universidade de Santiago de Compostela |
| Localización: | Santiago de Compostela |
| Campus: | Campus Sur |
| Enderezo: |  |
| Ano de fundación: |  |
| Decano: |  |
| Docentes: |  |
| Estudantes: |  |
| Teléfono: |  |
| Correo electrónico: |  |
| Páxina web: |  |

A **Facultade de Ciencias Políticas e Sociais de Santiago de Compostela** é un centro educativo da Universidade de Santiago de Compostela, onde se imparte o Grao en Ciencias Políticas e da Administración e o programa de doutoramento Procesos Políticos Contemporáneos.

Obxectivos da licenciatura
--------------------------

A licenciatura ten como obxectivos proporcionar uns amplos coñecementos en materias que permitan analizar os procesos e estruturas políticas e administrativas contemporáneas que capaciten para poder desenvolver funcións de responsabilidade de xestión media ou alta nas administracións públicas do estado así como en organizacións de carácter internacional.

Orientacións
------------

Está estruturado en catro cursos académicos e conta con tres plans de orientación distintos: Ciencia Política, Administración Pública e Estudos Internacionais. Entre as liñas de investigación dos seus docentes destaca a de estudos políticos, nacionalismo, cooperación internacional e estudos de xénero.
Coordenadas: 43°20′01″N 8°24′53″O﻿ / ﻿43.333611111111, -8.4147222222222

| Facultade de Dereito da Coruña |
| --- |
| Facultade de Dereito da Universidade da Coruña |
| Universidade: | Universidade da Coruña |
| Localización: | A Coruña |
| Campus: | Elviña |
| Enderezo: |  |
| Ano de fundación: |  |
| Decano: |  |
| Docentes: |  |
| Estudantes: |  |
| Teléfono: |  |
| Correo electrónico: |  |
| Páxina web: |  |

A **Facultade de Dereito da Coruña** é un centro educativo da Universidade da Coruña situado no Campus de Elviña. A actual localización inaugurouse en 1996.

Titulacións
-----------

Está en proceso de adaptación ó EEES nado a raíz do proceso de Bologna. Tras esta reforma universitaria, na Facultade impártense os graos en Dereito e en Dereito + ADE.

Están en proceso de extinción a licenciatura en Dereito e a dupla licenciatura en Dereito e Administración de Empresas, ademais do máster en Dereito: Especialidade en Estudos da Unión Europea, e o máster en Asesoramento Xurídico Empresarial. Tamén está neste proceso o doutoramento en Liberdades Públicas e Dereitos fundamentais.

Equipo decanal
--------------

O actual decano[*cando?*] é Xulio Ferreiro Baamonde, sendo vicedecanos Ana Aba Catoira, Natalia Álvarez Lata e Jorge Antonio Quindimil López.

Departamentos
-------------

Os departamentos cos que conta a Facultade son: Dereito Privado, Dereito Público e Dereito Público Especial. Outros departamentos son Fundamentos da Análise Económica (Economía Política) e Economía Aplicada (Facenda Pública).

Notas
-----

1. ↑  ""Equipo decanal"". Arquivado dende o orixinal o 05 de setembro de 2021. Consultado o 05 de setembro de 2021.
2. ↑  "Departamentos, áreas e profesores"[*Ligazón morta*]

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***A Coruña*** |

### Outros artigos

* Dereito
* Universidade da Coruña

### Ligazóns externas

* Páxina oficial da Facultade
Un cranio euriápsido no que *po* indica o óso postorbital, e *sq* o óso escamoso.
Os **euriápsidos** (**Euryapsida**) son un grupo de réptiles que se distinguen por teren no seu cranio unha soa abertura ou fenestra temporal detrás da órbita do ollo, en posición superior, baixo a cal se articulan os ósos postorbital e escamoso. O grupo é polifilético, é dicir, non é un grupo natural e está formado por membros non estreitamente relacionados entre si. Crese que os euriápsidos son en realidade un tipo de diápsidos (animais con cranios con dúas fenestras temporais), que modificaron os seus cranios perdendo a fenestra temporal inferior. Os euriápsidos diferéncianse dos sinápsidos (que tamén teñen unha soa fenestra temporal) pola situación da súa fenestra, xa que nos sinápsidos esta abertura se encontra por debaixo da articulación entre os ósos post-orbital e escamoso, e nos euriápsidos por riba. Son exemplos de animais euriápsidos os ictiosauros, placodontes, notosauros e plesiosauros, todos eles réptiles mariños extintos, que non deixaron descendentes que chegaran á actualidade.

Ictiosauro.

Notas
-----

1. ↑  LAURIN, M. *Temporal Fenestration and the Classification of Amniotes* Arquivado 22 de febreiro de 2015 en Wayback Machine. en Tree of life web project
2. ↑  Universidade de Bristol, The Palaeobiology and Biodiversity Research Group Euryapsida Arquivado 08 de abril de 2015 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Anapsida
* Diapsida
* Synapsida

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q738195
* AAT: 300310229
* MAG: 2780737913

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Fossilworks: 142013

 |
***Fanhunter, el juego de rol épicodecadente*** é un xogo de rol de humor paródico deseñado por Chema Pamundi, desenvolvido por Xavi Garriga, e editado por Cels Piñol en 1992, ambientado no universo de ficción que este último bautizou co nome de Fanhunter. A primeira edición do xogo foi unha autoedición que consistía en 500 exemplares fotocopiados en forma de fanzine. A segunda edición, de novembro de 1993, foi publicada en rústica pola editorial Farsa's Wagon.

Ambientación
------------

O universo do xogo non é outro que o da saga de cómics Fanhunter e a súa Barnacity, unha parodia da cidade de Barcelona na que o libreiro Alejo Cuervo (propietario na vida real da librería Gigamesh, situada na Ronda San Pere da cidade) volveuse tolo e substitúe ao Papa de Roma. Despois de dar un golpe de estado no Vaticano, decide prohibir toda forma de subcultura para impoñer o seu gusto polo autor Philip K. Dick, cuxa obra institúe como nova relixión obrigatoria. Todos aqueles seareiros doutros autores de ficción ou doutras clases de fantasía atópanse de súpeto fóra da lei, e Alejo I (así autoproclamado) decide entón formar e enviar aos *fanhunters*, os «cazadores de seareiros», para exterminarlos. Os seareiros, pola súa banda, non aceptan tal ditadura e organizan unha resistencia para combater a Alejo e aos seus *fanhunters*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2905432
* RPGG: 1551

 |
Exedra proxectada por Leo von Klenze, no Ermitage, San Petersburgo.
En arquitectura, unha **exedra** é xeralmente unha construción descuberta, de planta circular, con asentos e respaldos fixos na parte interior da curva. As exedras colócanse normalmente na fachada dun palacio, pero usada como abertura na parede interna.

O significado grego orixinal, un asento no exterior da porta, foi aplicado a unha habitación que se abre e é circundada por bancos de pedra altos e curvos: un ambiente aberto destinado a servir de lugar de encontro e conversación filosófica. Unha exedra pode tamén destacar dun espazo baleiro e curvo dentro dunha columnata quizais cun asento semicircular.

A exedra foi adoptada polos romanos para consolidarse en épocas históricas posteriores (a partir da arquitectura románica e da bizantina)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q594648
* AAT: 300004014
* BNCF: 71354
* BRE: 4927422
* EBID: ID
* GEC: 0107361
* GND: 4369013-0
* LCCN: sh95005925
* MAG: 2780277419

 |
Grampas sen grampar e grampadas (por diante e por detrás).
Unha **grampa** é unha peza de ferro ou calquera outro metal cuxos dous extremos dobrados e puntiagudos crávanse para unir e suxeitar papeis, táboas ou outros materiais.

Historia
--------

As grampas empregáronse ao longo da historia para ligar os perpiaños dunha fábrica e sendo de ferro en construcións económicas e de bronce no resto. Nas antigas construcións da época romana, fixéronse algunhas de madeira en forma de dobre cola de miñato pero as que máis se empregaron foron as de bronce e o desexo de apoderarse deste metal contribuíu notalbelmente á destrución dos monumentos antigos. Escollían o bronce porque, ademais de ser máis duradeiro, non se oxida como o ferro aumentando de volume e facendo saltar as pedras.

Na Idade Media, empregáronse grampas de ferro para atar os perpiaños dunha mesma fiada. Adoitaban colocarse dobres e repetíanse formando un encadeado xeral. A maneira máis sólida de unir as grampas consistía en embutilas no groso das pedras e fixalas con chumbo, cando o tipo de pedra empregado podía soportar a calor sen romper. Así se realizaban comunmente na antigüidade. Cando non podía empregarse o chumbo empregábase o xofre.

Nas obras de marmoraría empregábanse as grampas de cobre ou bronce ou cicelábanse para evitar a súa oxidación. Adoptaban diferentes formas segundo tivesen por obxecto afianzar e suxeitar as xambas das chemineas ou enlazar pezas que se partiron.

* No primeiro caso, empréganse as grampas de empotramento ou de talón que son de ferro ou de cobre.

* No segundo caso, úsanse grampas en forma de T.

Actualmente, utilízanse tamén grampas de pequenas dimensións como material de papelaría para agrupar papeis e documentos. Comercialízanse en cartuchos e aplícanse por medio da grampadora. Para retiralas, hai que facer uso do quitagrampas.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Grampadora
* Quitagrampas
**Fantastic Four** (*Os Catro Fantásticos*) son un grupo de superheroes que obteñen os seus poderes ó sufrir un baño de raios cósmicos nun viaxe a Marte. Pertencen ó Universo Marvel de Marvel Comics, e a súa aparición significa o relanzamento do mundo dos cómics de superheroes que tivera o seu precedente nos anos trinta.

Composición
-----------

* **Reed Richards**, científico, converteuse en **Míster Fantástico**. É un dos homes máis intelixentes do mundo, o seu antagonista e antigo compañeiro da universidade é **Víctor Von Morte** (ou Doutor Morte). A parte da súa intelixencia, ten o poder de cambia-la forma do seu corpo, estirándose ou recolléndose como pelota de goma.
* **Ben Grimm**, astronauta e piloto, converteuse en **A Cousa**. É o maior do grupo, ten unha personalidade violenta e iracunda. O seu corpo de pedra é indestructible, ten unha forza sobrehumana.
* **Sue Storm**, científica, noiva de Reed, é a **Chica Invisible**. A cotía é secuestrada polos malvados. deseñou os traxes do grupo.
* **Johnny Storm**, irmán de Sue, é **A Tea Humana**. fanático dos coches, ten vida social máis aló do grupo, acostuma saír cos seus amigos.

Todos eles son celebridades e doadamente recoñecidos polos cidadáns de Nova York. Utilizan diversos vehículos deseñados polo doutor Reeds, o máis famoso é o **Fantasticar**, que se pode dividir en seccións individuais para cada membro do grupo.

Historia
--------

Creados en 1961 por Stan Lee e Jack Kirby, ó tempo que Spiderman. Afastándose da concepción tradicional dos superheroes clásicos (tipo Flash Gordon ou Buck Rogers), estes novos superheroes tiñan relacións de parentesco e mesmo amorosas entre eles, o que fixo fidelizar ó público ás súas historias.

Os **4 fantásticos** (*Fantastic Four*, no orixinal), vivían as súas aventuras no espazo exterior, tomando contacto con razas alieníxenas e enfrontándose a malvados míticos como o Doutor Morte ou Galactus. De cando en vez, outros superheroes os axudaban nas súas misións, tal é o caso de Pantera Negra, Estela Prateada ou Alicia Masters. A aparición de moitos secundarios, a incorporación doutras personaxes nas coleccións, enriqueceron o que remataría por chamarse Universo Marvel.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *Fantastic Four*
* *Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q152098
* EBID: ID
* GND: 1243775920
* LCCN: sh2005004857
* Treccani: fantastici-quattro

 |
O **grafito** (tamén chamado en ocasións **plumbaxina** ou **chumbo negro**) é unha das formas coñecidas nas que se pode presentar o carbono. Outra forma ben coñecida é o diamante. É, polo tanto, un mineral da clase dos elementos navitos cuxa fórmula química é **C**.

Aspecto
-------

De aspecto metálico e de cor agrisada, o grafito rara vez aparece na súa forma cristalina. Exfóliase con moita facilidade.

Estrutura
---------

No grafito, os átomos de carbono forman capas paralelas, apiladas unhas encima das outras. Detro dunha capa, os átomos de carbono están enlazados a outros tres a unha distancia moi curta. Entre unha capa é outra a distancia de unión é moito maior, e por iso as capas pódense exfoliar tan facilmente unhas das outras.

Propiedades
-----------

En dirección perpendicular ás capas, o grafito presenta unha certa condutividade da electricidade, que aumenta ó elevar a temperatura, comportándose deste xeito como un semicondutor. Ó longo das capas a condutividade é moito maior e diminúe ó aumentar a temperatura, comportándose como un condutor eléctrico semimetálico.

Usos do grafito
---------------

O grafito é usado basicamente para a fabricación de lapis, ladrillos, crisois, discos parecidos ós de vinilo pero máis resistentes, reactores nucleares, eléctrodos (pola súa condutividade) e pezas de enxeñería (pistóns, xuntas, arandelas, rodamentos).

Pódese obter grafito sintético quentando unha mestura de petróleo e brea de carbón a uns 950 °C durante un tempo que abrangue entre as 11 e as 13 semanas, depositando logo o produto resultante nun forno eléctrico a unha temperatura próxima ós 2.800 °C durante unhas 4 ou 5 semanas. O proceso é, na súa meirande parte, unha técnica a altas temperaturas, pero é tamén un procedemento de refinado, xa que case tódalas impurezas dos óxidos metálicos do carbón en bruto quedan reducidas a metal e acaban por evaporar.

Outros elementos nativos
------------------------

Existen outros minerais formados exclusivamente por un só elemento. Algúns deles son:

O xofre (S), o cobre (Cu), o ouro (Au) e a prata (Ag). Tamén o diamante é un elemento nativo formado, do mesmo xeito co grafito, unicamente por átomos de carbono (C).

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *grafito*.
2. ↑  "grafito". *TERGAL*. Arquivado dende o orixinal o 09/05/2018. Consultado o 09/05/2018.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Intercalación (química)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5309
* AAT: 300011098
* BNCF: 45533
* BNE: XX531308
* BNF: 12152787z
* BRE: 2376632
* EBID: ID
* GEC: 0112635
* GND: 4158067-9
* JSTOR: graphite
* LCCN: sh85056487
* MAG: 2779698641
* NDL: 00566328
* NKC: ph120599
* PSH: 4716

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 7782-42-5
* ChEBI: 33418
* DTXSID: DTXSID2049634
* ECHA: 100.029.050
* MeSH: D006108
* MeSH: D01.268.150.300
* NIOSH: 0306
* RxNorm: 90249
* UMLS: C0302933
* UNII: 4QQN74LH4O

 |
Fábrica de fariña de peixe en Bressay, Shetland.
A **fariña de peixe** é un produto obtido do procesamento de peixe, eliminando o seu contido de auga e aceite. O aceite de pescado é un importante produto secundario.

Cun 70 % ao 80 % do produto en forma de proteínas e graxas dixeríbeis, o seu contido de enerxía é notabelmente maior que moitas outras fontes de proteínas animais ou vexetais, xa que subministra unha fonte concentrada de proteínas de alta calidade e unhas graxas ricas en ácidos graxos omega-3, DHA e EPA, indispensábeis para o rápido crecemento dos animais.

Os principais produtores no mundo son Chile e o Perú.

Uso
---

Utilízase como ingrediente de alimentos para aves (poñedoras e de carne), porcos, ruminantes (gando vacún, ovino e caprino), e animais acuáticos (camaróns, peixes e outros), diminuíndo notabelmente os custos de produción industrial destes animais polo seu rápido crecemento, a súa mellor nutrición, a mellora da fertilidade e a notoria diminución de posíbeis enfermidades.

Requirimentos
-------------

De acordo con estudos realizados pola *International Fishmeal and Fish Oil Organisation* (IFFO), estimábase que para o ano 2013 os requirimentos de fariña de peixe elevaríanse a catro millóns de toneladas métricas, debido á variedade de aplicacións deste produto industrial.

O seu uso pode estar limitado pola dispoñibilidade ou o custo.

Principais mercados
-------------------

Os principais mercados de consumo son a República Popular Chinesa e a Unión Europea, aínda que as exportacións se realizan a máis de cincuenta países polos dous produtores mundiais máis importantes, achegando estes o setenta por cento da oferta de fariña de peixe a nivel global. Na China utilízase a fariña de peixe sobre todo para a acuicultura.

No ano 2003, Chile e o Perú presentaron conxuntamente a súa protesta ante a Organización Mundial do Comercio (OMC), polas restricións á importación que, con fins proteccionistas, pretendía implantar a Unión Europea.

Riscos
------

A fariña de peixe pode presentar combustión espontánea, polo tanto débense ter as precaucións necesarias para previr este fenómeno cando se almacene ou transporte. Ditas precaucións esténdense, pero non están limitadas, a ventilación, distribución física e control de cambios de temperatura.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1413095
* BNCF: 36910
* EBID: ID
* LCCN: sh85048638
* MAG: 204288101
* NDL: 00562684

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D005394

 |
**Farah Ahmed Alí**, nada en Melilla en 1981, é unha modelo española. A súa familia e ela son de relixión musulmá (forman parte da etnia bérber).

Traxectoria
-----------

É a maior dos seus catro irmáns e con 14 anos iniciou a súa traxectoria no mundo da moda. En 2003 foi nomeada Miss Mellilla e converteuse na primeira muller musulmá que representa a unha cidade española nun certame de beleza.

En 2004, participou en Miss España onde foi a segunda Dama de Honra. Ademais, representou a España no certame de Miss Europa 2005. Pouco despois, trasladouse a vivir a Madrid e no ano 2006 foi protagonista dunha adaptación teatral da serie "*Mujeres desesperadas*", baixo o título "Seis mujeres desesperadas". Tamén hai que destacar, nese mesmo ano participou no programa de TV de Telecinco; "Esta cocina es un infierno" na que acabou sendo finalista, despois da súa experiencia televisiva foi a portada da revista masculina Sie7e.

Notas
-----

1. ↑  Telecinco. "Farah Ahmed en Esta cocina es un infierno". *www.estacocina.telecinco.es* (en castelán). Archived from the original on 14 de abril de 2009.
2. ↑  "Farah Ahmed, la primera Miss musulmana, posa ligera de ropa". *www.20minutos.es* (en castelán).
A **gramaticalidade** é o xuízo que cada falante dunha lingua pode facer sobre un enunciado emitido nesa lingua.

Un falante dunha lingua pode dicir que unha oración feita con palabras da súa lingua está ben formada con relación ás regras da gramática que el ten en común cos demais individuos que pertencen á súa comunidade de fala. Esa capacidade pertence á competencia dos falantes e non depende nin do seu nivel cultural nin do seu grupo social. Así, *Vai na Coruña* é unha *frase gramatical*, en canto que \**Coruña na vai* é unha *frase agramatical*, e isto indícase na escrita co asterisco que a precede. Se hai diferenzas de opinión sobre a gramaticalidade dunha frase entre dous falantes, é que as súas competencias son variantes do mesmo sistema.

Os xuízos de gramaticalidade non se fan exclusivamente por rexeitamentos ou aceptacións; existen *graos de gramaticalidade* que poden ser avaliados pola natureza da regra gramatical violada. Así, a frase ?*A cousa a min clara paréceme* é unha frase diverxente, gramaticalmente dubidosa, o que se marca na escrita co punto de interrogación, pois a súa estrutura non está enteiramente conforme ás regras da gramática.

A gramaticalidade distínguese:

* Da significación: *As leiras crean promesas* é gramatical mais dificilmente interpretábel, a non ser metaforicamente.
* Da verdade ou da conformidade á experiencia xeral: *As sardiñas camiñaban polo monte* é unha oración gramatical, mais falsa; *A auga é seca* é contraditoria.
* Da probabilidade de que un enunciado se realice: *O can quería opinar sobre o que falabamos*.
* Da aceptabilidade ou posibilidade de comprender unha oración gramatical, mais excesivamente complexa: *A reunión que o conselleiro que a namorada do teu irmán que eu coñezo critica, organizou, foi moi produtiva* é inaceptábel porque, aínda que ben construída, non se dá comprendido.

Os xuízos de gramaticalidade non dependen da experiencia adquirida, mais do sistema de regras xerais interiorizadas durante a aprendizaxe da lingua. Estes xuízos serven para estabeleceren as regras da gramática da lingua concreta e as agramaticalidades recenseadas permiten definiren as coercións que se exercen sobre as regras xerais.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1187300
* MAG: 2779525943

 |
Devlet Bahçeli durante a presentación do manifesto do seu partido para as eleccións de xuño de 2015
**Devlet Bahçeli**, nado en Bahçe o 1 de xaneiro de 1948, é un político turco, presidente do Partido de Acción Nacionalista (MHP) desde o 6 de xullo de 1997.

Traxectoria
-----------

Naceu na provincia de Osmaniye, e alí realizou estudos de primaria e en Istambul os de secundaria. Estudou económicas en Ancara, doutorándose na Universidade de Gazi, institución da que foi profesor de economía ata 1987.

### Carreira política

En 1987, Devlet Bahçeli entrou na dirección do Partido Laborista Nacionalista (MÇP), antecesor do Partido de Acción Nacionalista (MHP) establecido o 24 de xaneiro de 1993. Tras a morte o 5 de abril de 1997 do seu fundador e líder, Alparslan Türkeş, converteuse o 6 de xullo de 1997 no segundo presidente do MHP. Elixido parlamentario nas eleccións de 1999 a 2002, Bahçeli serviu como viceprimeiro ministro no goberno de coalición (DSP-ANAP-MHP) de Bülent Ecevit. En 2002 perdeu a súa acta de deputado que recuperou en 2007.

Notas
-----

1. ↑  "AK Party ratchets up rhetoric on bilingual and autonomy debate", *Todays Zaman*, 24 de decembro de 2010 Arquivado 25 de decembro de 2010 en Wayback Machine..

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Devlet Bahçeli Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Eleccións parlamentarias de Turquía de 2023

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1206951
* WorldCat
* VIAF: 160212541
* GND: 142841978
* LCCN: n98951790
* Munzinger: 00000022982
* SUDOC: 199755175

 |
**Fernando Suárez Barcia**, nado no Uruguai en abril de 1973, é un político ribadense vinculado ao nacionalismo galego.

Traxectoria
-----------

Fernando Suárez Barcia e Darío Campos Conde asinando a petición do PIA para a residencia de maiores de RibadeoSuárez Barcia e Darío Campos (presidente da Deputación de Lugo) asinando a petición do PIA para a residencia de maiores de Ribadeo
Estudou o ensino medio en Ribadeo, no IES Porta da Auga, facendo logo Grao en Relacións Laborais e Recursos Humanos na Universidade de Santiago de Compostela.
É funcionario do concello da Veiga, onde sacou a praza ós 21 anos. Membro do Bloque Nacionalista Galego, foi concelleiro en 1999, e logo Primeiro Tenente de Alcalde e Concelleiro de Obras e Urbanismo en Ribadeo con 30 anos nun goberno presidido polo socialista Balbino Pérez Vacas (2003).

Suárez, diante da casa consistorial.
Nas eleccións municipais de 2007 converteuse en alcalde, cando obtivo coa súa formación un 30,77% dos votos totais nas eleccións municipais celebradas ese ano, sendo a forza política máis votada e ocupando catro escanos no concello (sobre 13), cos que formou grupo de goberno. Dende 2011 é alcalde de Ribadeo con maioría absoluta ao conseguir 7 concelleiros de 13 e a revalidou nas de 2015 (10 de 17) e 2019 (7 de 13).

En decembro de 2022 anunciou que non se presentaba ás eleccións de 2023, sendo substituído na lista do BNG para ditas eleccións por Pablo Vizoso Galdo.
Practica o ciclismo as fins de semana.

Notas
-----

1. ↑  "Fernando Suárez Barcia" (en inglés). Consultado o 24-11-2018.
2. 1 2   (2023-06-19). "«Este luns recupero a miña vida, xa son unha persoa anónima máis»". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 2023-06-19.
3. ↑  Lugo, El Progreso de (2022-12-17). "Fernando Suárez pone punto final a 16 años como alcalde del BNG en Ribadeo". *El Progreso de Lugo* (en castelán). Consultado o 2022-12-18.
4. ↑  "Fernando Suárez cierra una etapa en Ribadeo al renunciar a la reelección". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2022-12-18. Consultado o 2022-12-18.
5. ↑  "Para desconectar cada domingo collo a bici e ando 90 kilómetros". *La Voz de Galicia* (en castelán). 7-2-2019. Consultado o 8-2-2019.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Ribadeo

### Ligazóns externas

* Entrevista
* Entrevista en *El Progreso*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Balbino Pérez Vacas** |  **Alcalde de Ribadeo** 2007 - 2023 | Sucesor:**Daniel Vega Pérez** |
**Fantasía heroica** ou **fantasía épica** é un subxénero da fantasía, principalmente da literatura, e tamén presente na historieta, o cinema fantástico e os xogos de rol, caracterizado pola presenza de seres mitolóxicos ou fantásticos, a ambientación ficticia de carácter medieval, antigo, indefinido ou, en calquera caso, sobre a base de sociedades tecnoloxicamente atrasadas, e un forte compoñente máxico e épico. Diferénciase do relato fantástico en que os elementos claramente ficticios e os posibles ou reais harmonizan entre si, non creando tensións, senón sendo unhas continuacións coherentes dos outros.

O xénero está errroneamente asociado á ciencia ficción, xa que posúe trazos moi distintos, debido á denominación inicial de *science fantas*, pronto substituída por fantasía heroica, intercambiable na maioría dos casos polo de "espada e bruxaría", inventado por Fritz Leiber en 1966. Nunha introdución a un libro de Conan deuse unha definición que, aínda que deixa fóra os avances e as tramas de finais do século pasado e do presente, dá unha idea de como tivo a súa orixe:

> 
> 
> *Trátase dun tipo de relato fantástico cuxa acción transcorre nun mundo imaxinario -ás veces o noso planeta como noutros tempos se supuxo que era ou como seica sexa nun futuro remoto, ás veces outro universo ou outra dimensión- onde a maxia é eficaz e todos os homes son poderosos, todas as mulleres belas, todos os problemas simples e todas as vidas aventureiras.*
> 
>

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Enjoying heroic fantasy *(en inglés)*
* Heroic fantasy *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2625243
* TESF: heroic\_fantasy

 |
**Eusebio Zuloaga de la Prida**, nado en Madrid en 1880 e finado en Bilbao o 5 de febreiro de 1954, foi un enxeñeiro e xornalista español.

Traxectoria
-----------

Fillo de Eusebio Zuloaga González e da súa terceira muller Dolores de la Prida Coya. Estudou Enxeñeiría Industral, pero dende moi novo dedicouse ao xornalismo. Foi director de *El Castellano* de Burgos e doutros periódicos de Santander e Valladolid. En 1911 trasladouse a Vigo para ser redactor xefe de *Noticiero de Vigo* e despois dirixiu o xornal *Vigo*. Foi redactor de *El Siglo Futuro* e *La Prensa* de Buenos Aires. Fundou en 1934 *El Diario Vasco* de Donosti. Despois da guerra civil foi agregado de prensa en París e correspondente de *ABC* en Berlín e Roma. Nos últimos anos de vida pertenceu á redacción de *La Gaceta del Norte* de Bilbao.

Vida persoal
------------

Casou en 1904 coa súa sobriña Dolores Magdalena Marcela Zuloaga Zabaleta e foi pai de Jesús María Zuloaga Zuloaga.

Notas
-----

1. ↑  *ABC*, 6-2-1954, p. 31.
2. ↑  *Noticiero de Vigo*, 2-9-1911, p. 3.
3. ↑  "Zuloaga o Zulaga". Arquivado dende o orixinal o 20 de marzo de 2017. Consultado o 19 de marzo de 2017.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Fito.
Fito quilométrico na estrada N-541 ó seu paso por Sacos (Cerdedo-Cotobade).
Un **marco quilométrico** ou **fito** é un sinal de tráfico situado á beira dunha vía de comunicación (estrada, vía férrea ou camiño) para indicar lugares e distancias. Indica a nomenclatura da vía e máis a distancia desde o inicio da mesma, ou o lugar que se atravesa.

Teñen a súa orixe nos miliarios, columnas xeralmente de granito situadas nas vías romanas. Na idade moderna usáronse tamén leguarios (situados cada legua). Os fitos actuais adoitan ser de metal e están instalados en cada quilómetro, cun máis destacado cada dez quilómetros.

Galería de imaxes
-----------------

* Modelos de fitos quilométricos xenéricos das vías de España.Modelos de fitos quilométricos xenéricos das vías de España.
* Fito quilométrico da estrada N-550 en Santo Antoniño (Perdecanai, Barro).Fito quilométrico da estrada N-550 en Santo Antoniño (Perdecanai, Barro).
* Fito de legua no Cunchido (Cerponzóns, Pontevedra).Fito de legua no Cunchido (Cerponzóns, Pontevedra).
* Fitos no límite entre a provincia de Pontevedra e a provincia de Ourense.Fitos no límite entre a provincia de Pontevedra e a provincia de Ourense.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Regulamento de circulación de España, apartado relativo aos fitos (páx. 79).

### Ligazóns externas

* Pablo González (7 de abril de 2019). "Tras la pista de los mojones kilométricos que guiaban a los Seiscientos". *La Voz de Galicia* (en castelán).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13222303
* GND: 7634682-1

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
O **EADS CASA C-295** é un avión de transporte táctico militar bimotor no presente fabricado por Airbus Defence and Space en España.

Deseño e desenvolvemento
------------------------

O C-295 é fabricado é montado nas instalacións de Airbus Military no aeroporto de San Pablo, en Sevilla. É un desenvolvemento do transporte español/indonesio CASA/IPTN CN-235, pero cunha fuselaxe alongada, un 50% máis de capacidade de carga útil e novos motores turbohélice Pratt & Whitney Canada PW127G. O C-295 realizou o seu voo de estrea o 28 de novembro de 1997. O primeiro pedido chegou do Exército do Aire de España.

En 2012 EADS anunciou varias melloras ao deseño básico do C-295, e entre os cambios incluíronse a adopción de winglets e a habilidade de levar o mísil anti-buque Marte; tamén se planeou unha versión de alerta temperá e control aerotransportado. En novembro de 2015 un C-295 demostrou con éxito unha nova suite de auto-protección, que incorporaba elementos como contramendidas infravermellas direccionais de Elbit Systems e un sistema de alerta infravermella pasiva aerotransportada. En xaneiro de 2016 Airbus estaba no proceso de desenvolver unha nova plataforma de repostaxe en voo cun sistema de sonda e cesta para ser instalado opcionalmente na liña central do C295. Esta capacidade está sendo promocionada para a repostaxe de helicópteros de combate e as probas iniciais realizáronse con éxito en decembro de 2016 usando dous C-295 apoiando helicópteros H225M Caracal. Airbus tamén está realizando optimizacións nos flps e outras modificacións para mellorar as súas capacidades en condicións extremas de aterraxe e engalaxe.

Notas
-----

1. ↑  "Winglets and anti-ship missile top latest additions to C295". *Flightglobal.com* (en inglés). 2012-06-01. Consultado o 2018-11-26.
2. ↑  "Music test protects C295 from missile threats". *Flightglobal.com* (en inglés). 2015-11-25. Consultado o 2018-11-26.
3. ↑  "Airbus offers C295 tanker fit after H225M test success". *Flightglobal.com* (en inglés). 2017-01-20. Consultado o 2018-11-26.
4. ↑  "PICTURES: Airbus to flight test new C295 aerial refuelling rig". *Flightglobal.com* (en inglés). 2016-01-15. Consultado o 2018-11-26.

| * v
* c
* e
Aeronaves de Airbus |
| --- |
| Ala fixa | 

|  |  |
| --- | --- |
| Civís | 
* A220
* A300
* A300 Beluga
* A310
* A320
	+ A318
	+ A319
	+ A321
* A320neo
* A330
* A340
* A350
* A380
* E-Fan
	+ experimental
* A330neo
	+ en desenvolvemento
* NSR
	+ proposto

 |
| Militares | 
* A310 MRTT
* CC-150 Polaris
* A330 MRTT
* A400M
* C212
* CN235
* C295
* HC-144
* Mako/HEAT
	+ retirado
* KC-45
	+ proposto
* Eurofighter Typhoon

 |

 |
| Helicópteros | 

|  |  |
| --- | --- |
| Civís | 
* BK 117
* EC120 (H120)
* EC130 (H130)
* EC135 (H135)
* EC145 (H145)
* EC155 (H155)
* H160
* EC175 (H175)
* EC225 (H225)
* AS332 (H215)
* AS350 (H125)
* AS355
* SA/AS365
* X3
	+ experimental
* X6

 |
| Militares | 
* AS532
* AS550 (H125M)/AS555
* AS565
* EC635 (H135M)
* EC645 (H145M)
* EC665
* EC725 (H225M)
* HH/MH-65
* NH90
* UH-72

 |

 |
| *Fascia clavipectoral* |
| --- |
|
|  |
|
|
| Latín | *fascia clavipectoralis* |
|
| Gray's | *pág.437* |
|
|
|
|
|
|
|
|

A **fascia clavipectoral** é unha fascia do membro superior humano pertencente á rexión axilar. É unha lámina grosa de tecido conxuntivo que une a clavícula co chan da axila. Envolve os músculo subclavio e pectoral menor e se estende polo espazo entre ambos músculos. As estruturas que discorren entre axila e a súa parede anterior furan a fascia. Nesta área hai unha importante relación coa vea cefálica, a arteria toracoacromial e o nervio pectoral lateral. A arteria torácica lateral fura a fascia para abandonar a axila e pasa por debaixo do músculo pectoral menor.

O nervio pectoral medial abandona a axila furando o músculo pectoral menor e despois innerva o músculo pectoral maior.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gray, *Anatomía para Estudiantes* ISBN 978-84-8174-832-1 *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5129640
* MAG: 2779714689

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 37340
* TA: A04.4.01.018

 |
En bioloxía os **factores abióticos** son as partes químicas ou físicas non vivas do ambiente que afectan aos organismos vivos e ao funcionamento dos ecosistemas. Entre os factores abióticos están a luz, radiación, temperatura, presión, humidade, concentracións dos gases atmosféricos, condicións do solo, concentración de substancias químicas etc.

Os **compoñentes abióticos** comprenden as condicións físicas e os recursos non vivos que afectan ao crecemento, mantemento ou reprodución dos organismos vivos. Os recursos son as substancias ou obxectos no ambiente que un organismo require e consome ou que fai que queden dispoñibles para outros organismos.

Entre os factores abióticos físicos están: temperatura (temperatura media no ecosistema, oscilacións da temperatura, temperaturas mínimas por debaixo da conxelación), cantidade de luz (moita luz, sombra, horas de luz), precipitacións (cantidade, uniformes ao longo do ano, estación seca), humidade atmosférica, vento, presión etc. Moitos destes factores están influídos polo clima. Entre os factores químicos están: pH (concentración de H+), cantidade de oxíxeno (disolto na auga, nos poros do solo), cantidade de auga e aire no solo, salinidade, concentración de nutrientes ou toxinas etc. Nos ecosistemas terrestres os factores principais son a luz, temperatura e humidade atmosférica. Nos ecosistemas acuáticos os máis importantes son a luz, temperatura, salinidade, cantidade de oxíxeno, presión, movementos da auga (correntes, ondas), nutrientes disoltos etc. Ademais, hai que ter en conta que a viscosidade e densidade da auga é maior que a do aire.

Todos estes factores afectan de distintas maneiras aos organismos, que teñen que adaptarse a eles. Cada especie ten un límite de tolerancia para cada un destes factores. A luz só penetra ata certa profundidade nos ecosistemas acuáticos, polo que nesa zona (zona fótica) é onde pode vivir o fitoplancto. Moitas plantas da selva están adaptadas a pouca luz, xa que o chan das selvas está en penumbra ao taparen as follas das árbores a luz. Os seres vivos que están adaptados a condicións abióticas extremas denomínase extremófilos. Por exemplo, certas arqueas especializáronse en vivir en condicións de temperatura extremadamente altas.

Notas
-----

1. ↑  Ricklefs, R.E. 2005. *The Economy of Nature, 6th edition*. WH Freeman, USA.
2. ↑  Chapin, F.S. III, H.A. Mooney, M.C. Chapin, and P. Matson. 2011. Principles of terrestrial ecosystem ecology. Springer, New York.
3. ↑  Hogan, C. Benito (2010). "Abiotic factor". *Encyclopedia of Earth*. Washington,D.C.: National Council for Science and the Environment.
4. ↑  "Abiotic Components". Department of Biodiversity and Conservation Biology, University of the Western Cape. Arquivado dende o orixinal o 25 de abril de 2005. Consultado o 22 de xuño de 2016.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Factor biótico
* Abioxénese

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q461335
* MAG: 132215390

 |
***Faro da Cultura*** é o suplemento cultural do xornal *Faro de Vigo*. Foi editado por vez primeira o 17 de maio de 2002, e aparece os xoves con periodicidade semanal, agás na segunda quincena de xullo e o mes de agosto, na semana de Nadal e aninovo. O coordinador do suplemento, desde a súa fundación, é o escritor e profesor Xosé Ramón Pena.

Ten oito páxinas, e fai mención de temáticas de actualidade cultural galega e internacional, como exposicións, mostras artísticas, debates, estreas teatrais ou novidades no eido audiovisual e musical. Tamén ofrece recensións das novidades bibliográficas que se publican en Galicia e/ou referidas ao país galego. Asemade, *Faro da Cultura* ofrece en cada entrega unha entrevista con algún personaxe de especial actualidade nos diversos campos da cultura.

Entre os seus colaboradores están: Carlos L. Bernárdez, Montse Dopico, Paula Fernández, Alfredo Iglesias Diéguez, Francisco Martínez Bouzas, Héitor Mera, María Navarro, Pilar Ponte Patiño, Dolores Martínez Torres, Román Raña, Armando Requeixo, Marcela Santorum, Lourdes Varela, Joaquim Ventura e Manuel Vieites.
Fases vistas desde o hemisferio Norte.
Chámanse **fases da lúa** (ou cuarteiróns da lúa) aos diferentes aspectos visuais que presenta a Lúa no seu xiro arredor da Terra segundo sexa a súa posición con respecto ao Sol.

Fases
-----

Cando a Lúa está entre a Terra e o Sol, ofrécenos a súa cara non iluminada (**novilunio** ou lúa nova) e polo tanto non se ve máis que a súa sombra. 

Cousa dunha semana máis tarde a Lúa deu 1/4 de volta arredor da Terra, e preséntanos media cara iluminada (cuarto crecenteou o crecente da lúa). Chámase así porque cada día medra a superficia lunar á vista. 

Outra semana máis e a Lúa está en liña co Sol e coa Terra, co planeta no medio, ofrecéndonos toda a cara visible iluminada (**plenilunio** ou lúa chea). 

Unha semana máis tarde prodúcese o cuarto minguante.Coma no caso da lúa crecente, son máis empregadas as denominacións *cuarto minguante* ou o minguante, a minguante (da lúa). Como cultismo, tamén se usa Devalo.

Transcorridas unhas catro semanas estamos outra vez en novilunio. O tempo transcorrido entre dous novilunios chámase mes lunar ou mes sinódico e é de 29,53 días solares medios. 

As fases da Lúa teñen moita relación co establecemento do calendario e os seus diferentes períodos como semana e mes. As fases lunares constitúen a base do calendario musulmán, entre outros.

Coloquialmente, enténdese que cada fase dura unha semana, non de xeito exclusivo o tempo xusto no que a Lúa ten a característica visual comentada.

Secuencia animada das fases lunaresSecuencia animada das fases lunares

Fases noutras lúas
------------------

Fases da Lúa en relación coa posición Lúa-Terra-SolFases da Lúa en relación coa posición Lúa-Terra-Sol
Os diferentes planetas tamén teñen as súas fases. Galileo foi o primeiro en descubrir que Venus presentaba fases como a Lúa, argumento que apoiaba a teoría heliocéntrica. Os planetas en órbitas interiores á terrestre Mercurio e Venus poden presentar fases elevadas. Debido ás diferentes condicións xeométricas de posición relativa entre o Sol, a Terra e os planetas en órbitas exteriores estes non posúen fases apreciables observados desde a Terra.

Galería de imaxes
-----------------

* Plenilunio ou Lúa chea.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Fases da lúa***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q26388
* BNCF: 34780
* BNF: 12355638j
* BRE: 4705199
* GND: 4273225-6
* JSTOR: lunar-phase
* LCCN: sh85087135
* MAG: 112915567
* UAT: 968

 |