**Dolores Varela Salgado**, nada en Pontevedra o 18 de decembro de 1954, é unha profesora e escritora galega.

Traxectoria
-----------

Dionísio Pereira, David Simón e Lola Varela na Casa da Viúva da Gudiña.
Na presentación de *Ám@me* de Amada Traba e Mercedes Oliveira.

  

Estudou Xeografía e Historia, especialidade en Historia Contemporánea, na Universidade de Santiago de Compostela, e foi profesora de Lingua e literatura castelá no ensino secundario dende 1981 até a súa xubilación en 2019. Exerceu en Cariño, Orihuela, Madrid, Vilagarcía de Arousa, Pontevedra e mais no Instituto Español Melchor de Jovellanos de Alhucemas (Marrocos). Ocupou diversos cargos directivos e dirixiu grupos de teatro nos centros en que traballou.

Implicada no movemento feminista, en 1976 foi membro da primeira xunta directiva da Asociación Universitaria para o Estudo do Problema da Muller (AUPEPM). Dedicouse á formación en educación en igualdade, coeducación, educación afectivo-sexual e prevención da violencia de xénero, tanto para o alumnado de secundaria como nos centros de formación do profesorado de Galicia e no Servizo Galego de Igualdade. Levou adiante iniciativas pioneiras na formación do alumnado como os Obradoiros de Igualdade, elaboración do Plan de Igualdade, creación dun Decálogo de Igualdade, ou o blog *Educando en Igualdade*. Tamén ten investigado sobre a represión contra a muller baixo o franquismo.

Despois da súa xubilación segue a colaborar en prensa e impartindo charlas formativas. En 2022 publicou o volume *Feminismo de proximidade*, recompilación de artigos publicados en prensa, relatorios e outros traballos realizados entre 2019 e 2021.
Residente no rural, estivo na directiva da asociación de mulleres de Cerdedo Espadela, e presidiu a asociación ecoloxista e cultural Verbo Xido entre 2006 e 2012. Formou parte do Colectivo Vences canda a Íñigo Berriochoa, Mercedes Conde, Alberte Pagán e Dionísio Pereira. Ademais, é membro da xunta directiva da Sociedade Galega de Sexoloxía.

Recoñecementos
--------------

* Premio IRENE: la paz empieza en casa, do Ministerio de Educación, polo traballo "Mellorando a convivencia entre iguais" (2011; xunto a Luisa Fernanda Arís García, do IES A Xunqueira I)
* X Premio Nacional de Educación para o Desenvolvemento Vicente Ferrer, da AECID e o MEFP, polo proxecto "Acciones y conexiones en educación para el desarrollo" do Instituto Jovellanos de Alhucemas (2018, xunto a Esther Mato, xefa do departamento de Orientación)

Obra
----

* *A muller na Historia*, en colaboración con Dionísio Pereira. Historia Universal nº 29. A Nosa Terra, 1998.
* *El Instituto Español Melchor de Jovellanos cumple medio siglo*. Instituto Español Melchor de Jovellanos, 2018.
* *Feminismo de proximidade*. Companha Editora, 2022.

### Colaboracións en obras colectivas

* Prólogo de *Pasado, presente y futuro del pensamiento libertario. Memoria I Jornadas Internacionales de debate libertario*, en colaboración con Dionísio Pereira. Fundación Salvador Seguí, 1988.

* "Fotografía social e memoria histórica" e "Análise das fotografías da Jefatura Provincial del Movimiento en Pontevedra, concellos de Cerdedo e Forcarei" en *Desmontando a propaganda franquista*, en colaboración con Dionísio Pereira. Deputación Pontevedra, 2022.

Notas
-----

1. ↑  "Educando en igualdade".
2. ↑  "Artigos de Lola Varela". *Xornal Nós*.
3. ↑  Tino Lago e Marcos Santos (22 de xuño de 2022). "Dionísio Pereira e Lola Varela". *A Nova Peneira*.
4. ↑  "Quen somos?". *SOGASEX*.
5. ↑  "Tres centros galegos acadan unha mención honorífica nos Premios IRENE 2011". *IES Xunqueira 1*. 2 de decembro de 2011.
6. ↑  "X Premio Vicente Ferrer". *IE Melchor de Jovellanos*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q115793949
* BNE: XX6030273
* Dialnet: 3020379

 |