Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Banato.

Banato de Temesvar, provincia da Monarquía dos Habsburgo en 1718-1739.
Banato de Temesvar, provincia da Monarquía dos Habsburgo en 1739-1751.
Banato de Temesvar en 1751-1778.
A rexión do Banato, dividida entre Romanía (azul claro), Servia (amarelo claro) e Hungría (rosa). Tratado de Trianon.
Alemáns no Banato e en Transilvania, sinalando as zonas onde eran maioría (1945).
O **Banato de Temesvar** ou **Banato de Timișoara**, (en alemán *Temeswarer Banat*, en romanés *Banatul Timișoarei*, en serbio latino *Tamiški Banat* ou serbio cirílico *Тамишки Банат*, en húngaro *Temesi Bánság*, en latín *Banatus Temesiensis*) foi unha provincia da Monarquía dos Habsburgo que existiu entre 1718 e 1778. Encontrábase na rexión do Banato, polo que así foi denominada esta provincia.

A provincia foi suprimida en 1778 e administrativamente incorporada ao Reino de Hungría dos Habsburgo.

Historia
--------

Antes de ser provincia dos Habsburgo, existiu na rexión unha provincia otomá chamada Vilaiato de Temeşvar. En 1683, o fracaso do segundo asedio turco de Viena sinala o principio do fin do Imperio Otomán.

Despois da guerra austro-otomá (1683–1697), polo Tratado de Karlowitz (1699), o Emperador de Austria retiña as súas adquisicións: o Vilaiato de Temeşvar, o oeste de Valaquia (Oltenia) e un extenso territorio en torno a Belgrado (aproximadamente a metade de Serbia), que foron confirmadas polo tratado que puxo definitivamente fin á guerra, o Tratado de Passarowitz (1718). O Tratado de Karlowitz marcara o comezo do declive otomán na Europa Oriental e o auxe do Imperio Habsburgo, potencia desde aquela dominante no sueste de Europa.

Pero a guerra de sucesión española e a guerra de independencia Rákóczi, no Reino de Hungría, levou aos Habsburgo a centrar a súa atención noutros lugares, así que até nos anos 1710 non intentaron obter ningún territorio dos otománs. Algunhas zonas do Vilaiato de Tremeşvar foron incorporadas polos Habsburgo de Austria, pero o Banato permaneceu baixo administración otomá. En 1716 o príncipe Uxío de Savoia culmina a conquista de todo o Banato para Austria. E en 1718 o emperador Carlos VI (o arquiduque Carlos de Austria da guerra de sucesión española) toma posesión do Banato, que pasa a denominarse *Banato de Temesvar*, converténdose nunha provincia da monarquía dos Habsburgo, sometida a administración militar até 1751, cando a emperatriz María Tareixa introcuciu a administración civil. A parte sur do Banato quedou integrada na Fronteira Militar (a Krajina do Banato) até que as fronteiras militares foron suprimidas en 1871.

Durante a dominación otomá algunhas partes do Banato, rexión a cabalo da fronteira entre romaneses e serbios, tiña moi baixa densidade de poboación, despois de moitos anos de guerra e tamén debido a que gran parte da zona eran bosques e marismas case deshabitados. Nas décadas seguintes, as autoridades austríacas repoboan a rexión: entre outros, instálanse nela grupos de xermanofalantes católicos procedentes de distintas rexións alemás e austríacas (coñecidos despois como *suabos*). As autoridades austríacas tamén fundaron "Nova Barcelona", infrutuosa colonia deseñada para os exiliados cataláns da guerra de sucesión española).

O conde Claudio Mercy (1666–1734), que foi nomeado gobernador do Banato de Temesvar en 1720, tomou numerosas medidas para a súa rexeneración. Desecáronse marismas do Danubio e o Tisza, cunstruíronse camiños e canles, empregándose grandes cantidades de man de obra, e impulsouse a agricultura e o comercio, o que atraeu a moitos campesiños e artesáns alemáns, que colonizaron o distrito.

A emperatriz María Tareixa tamén amosou un grande interese polo Banato; colonizou a rexión con campesiños alemáns, alentou a explotación da riqueza mineral do país e desenvolveu moitas das iniciativas do conde Mercy. O alemáns chegaron desde Suabia, Alsacia e Baviera, así tamén de Austria, polo que moitos asentamentos no Banato oriental estaban habitados na súa maioría por alemáns, que foron coñecidos como os suabos do Danubio ou  *Donauschwaben*. Tamén había unha minoría de fala francesa, descendentes de colonos chegados de Lorena, que mantiveron o idioma francés durante varias xeracións e desenvolveron unha identidade étnica específica, que máis tarde foi etiquetada como o *Banato francés*, ou os *franceses do Banato*.

En 1799, o Banato queda incluído no reino de Hungría e, excepto no período 1848-1860, segue así até a disolución do Imperio austrohúngaro. A partir do *Ausgleich* de 1867 a comunidade suaba do Banato sobrevive á política de maxiarización das autoridades húngaras, que é perceptíbel no nome do suabo do Banato máis famoso de todos os tempos, János Weißmüller (1904-1984), coñecido como Johnny Weissmüller, nadador norteamericano, máis coñecido como o actor que interpretou a Tarzán en varios filmes.

Poboación
---------

Como quedou dito, a provincia tivo que ser repoboada tras a conquista dos Habsburgo. A súa densidade de poboación estaba entre as máis baixas de Europa: algúns investigadores estiman que era de ao redor de 1 hab./km2.[] Segundo o primeiro censo levado a cabo polas autoridades militares dos Habsburgo, a poboación do Banato ascendía a uns 20 000 habitantes, na súa maioría serbios. A antiga poboación musulmá saíra da zona tras a conquista dos Habsburgo.

A baixa densidade de poboación deu lugar, como vimos, a unha colonización que continuou até principios do século XIX, e que tivo moitas procedencias, familias alemás que chegaron desde terras alemás e austríacas (os *Donauschwaben* ou suabos do Danubio), e tamén, no sur, romaneses de Valaquia e Transilvania e serbios refuxiados do Imperio Otomán, así como serbios doutras partes da monarquía dos Habsburgo. O goberno tamén organizou rexementos militares, que na súa maioría estaban formsados por soldados serbios, que recibiron dereitos especiais a cambio de defenderen as fronteiras. Os húngaros foron excluídos inicialmente deste proceso, e o asentamento de húngaros foi oficialmente prohibido até finais do século XVIII (posibelmente como consecuencia da guerra de independencia Rákóczi, entre 1703-11).

De acordo cos datos de 1774, a poboación do Banato de Temesvar compoñíase de:

* Romaneses = 220 000
* Serbios e gregos = 100 000
* Alemáns = 53 000
* Húngaros e búlgaros = 2 400
* Xudeus = 340

Este censo oficial amosou unha maioría romanesa no leste, serbia no oeste, e con numerosos asentamentos de alemáns en todo o territorio.

Legado: os suabos do Banato no século XX
----------------------------------------

Coa desintegración do Imperio Austrohúngaro, ao fin da primeira guerra mundial, en 1918 os suabos proclaman a República do Banato, un Estado multinacional formado por romanese, suabos, serbios e húngaros, pero a aplicación do principio das nacionalidades impúxose e a rexión acabou sendo dividida entre Romanía e o novo Estado dos eslavos do sur  (tan só a zona de Szeged permaneceu en Hungría). A maior parte dos suabos do Banato (e de Transilvania) convértense así en cidadáns de Romanía, onde terán que soportar a política de romanización das novas autoridades romanesas.

Co ascenso dos nazis ao poder en Alemaña, os suabos deixan de seren *suabos romaneses* para convertérense en *Volksdeutsche*. Aí foi onde empezou a desintegración da comunidade suaba. As autoridades nazis prevían traslar ao Reich aos alemáns de Romanía. Pero a entrada de Romanía na segunda guerra mundial, ao lado de Alemaña, fixo cambiar os plans; agora o máis urxente non era reasentar aos alemáns no Reich, senón enrolalos nas SS e na Wehrmacht.

Cando a guerra cambia de signo e o Exército Vermello invade Romanía, moitos alemáns foxen; sobre os demais pesa a ameaza do castigo colectivo. As novas autoridades soviéticas dispoñen a deportación de miles de alemáns a campos de traballo na URSS. Non todos volverán. Unha vez terminada a guerra, os alemáns de Romanía sálvanse, relativamente, das expulsións masivas que puxeron fin á presenza xermana en Checoslovaquia e Polonia. Porén, as deportacións reduciron a comunidade, e a colectivización das terras minou a base socioeconómica da súa existencia.

Nos anos 1970 un grupo de escritores romaneses de lingua alemá fundaron o *Banat Aktionsgruppe*. Os seus integrantes considerábanse marxistas e publicaban sen problemas nos diferentes xornais e editoriais de lingua alemá de Romanía. O que inicialmente se presentara como unha reacción estética contra a tradición suaba converteuse nunha expresión de disidencia política, polo que o grupo foi perseguido e, finalmente, disolvido pola *Securitate*.

A persecución, unida ás miserábeis condicións de vida e a xenerosa política da República Federal de Alemaña de repatriar aos alemáns do leste (en continuidade co *Heim ins Reich* hitleriano), fixo que moitos suabos abandonasen Romanía a finais dos anos 1980. Só uns poucos anos despois, unha revolución iniciada precisamente en Timioşara acaba coa ditadura de Ceauşescu, pero a comunidade suaba xa estaba ao bordo da extinción. Segundo o censo de 2002, nos *judeţe*  romaneses que corresponden ao Banato histórico só 17 374 persoas sobre un millón eran de lingua materna alemá.

Notas
-----

1. ↑  O Banato, 1718-1778 *(en inglés)* Consultada o 15/1/2012.
2. ↑  Hochedlinger, Michael. *Austria's wars of emergence 1683-1797*. Ed. Pearson Education, 2003, páx. 195.
3. ↑  Chisholm, Hugh, Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.
4. ↑  Smaranda Vultur, Do oeste ao leste e do leste ao oeste: os avatares identitarios dos franceses do Banato. "Visibles mais pas nombreuses: les circulations migratoires roumaines", Paris, 2001 *(en francés)* Consultada o 9/12/2011.
5. 1 2  Milan Tutorov, Banatska rapsodija - istorika Zrenjanina I Banata, Novi Sad, 2001.
6. ↑  Miodrag Milin, Vekovima zajedno (Iz istorije srpsko-rumunskih odnosa), Temišvar, 1995.
7. ↑  O Reino dos Serbios, Croatas e Eslovenos, máis tarde Reino de Iugoslavia.
8. ↑  [*Ligazón morta*] ¿Quién es Herta Müller? *(en castelán)* Consultada o 14/1/2012.
9. ↑  División administrativa romanesa, hoxe *comitate*, "condados").

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Times Books, ed. (2002): *The Times History of Europe*.
* Ehrler, Johan Jakob (1982): *Banatul de la origini pînă acum (1774)*. Timișoara: Editura Facla.
* Hațegan, Ioan (2003): *Habitat și populație în Banat (secolele XI-XX)*. Timișoara: Editura Mirton.

### Outros artigos

* Banato (rexión histórica)
* Historia dos eslavos do sur
* República do Banato

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Banato de Temesvar*** |

* The Banat, 1718-1778 *(en inglés)* Consultada o 14/1/2012.
* Algunhas informacións básicas sobre o Banato *(en inglés)* Consultada o 14/1/2012.
* Oeconomischen Encyclopädie (1773-1858) von J. G. Krünitz *(en alemán)* Consultada o 14/1/2012.
* Mapa da Monarquía dos Habsburgo (finais do século XVI - século XVIII)
* Maoa do Imperio dos Habsburgo (1648-1914)