Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Caza.
Escena de caza nun lateral do sepulcro de Fernán Peres de Andrade, O Boo, na igrexa de San Francisco de Betanzos.
Escena de caza nun capitel da igrexa de San Domingos, Pontevedra.
Monumento ao cazador en Toutón (Mondariz).
A **cinexética** é a arte da **caza**, entendendo por esta a actividade ou acción na que xeralmente se captura un mamífero ou ave (a captura de peixes é a pesca).

Historia
--------

Caza na Antiga Grecia.
Caza do xabarín nun mosaico romano.
Azulexos representando a caza.
A especie humana practicou a caza desde a prehistoria, era a primeira e principal ocupación dos homes. Considérase que os primeiros grupos humanos utilizaron un sistema de caza, pesca e recolección o cal foi moi eficiente para garantir o poboamento do planeta. E aínda hoxe segue a ser parte da forma de sustento de moitos grupos humanos.

O humano comezou a cazar para subsistir, e así segue sendo actualmente en moitas partes do mundo. A caza de subsistencia é aquela actividade que se realiza coa finalidade de obter proteína animal ou subprodutos de caza para satisfacer as necesidades propias dos grupos humanos ligados a zonas rurais onde a dispoñibilidade de especies cinexéticas é alta.

O exercicio da caza reflíctese en textos relixiosos e mitolóxicos. 

Por exemplo, a Biblia di que Nemrod, neto de Noé, era cazador. Ismael, fillo de Abraham e da súa concubina exipcia Agar, distinguiuse neste exercicio. Esaú vendeu a súa herdanza a Xacob por un prato de lentellas ao chegar famento da caza. David foi cazador, etc.

A mitoloxía grega representa a Artemisa como a deusa dos cazadores. Quirón, que coidou da instrución da maior parte dos heroes da antigüidade, foi instruído por Artemisa na arte da montería. A mesma atribúe a Pólux a gloria de ter ensinado ou adestrado aos cans na caza; e Cástor introducíu os cabalos na caza dos cervos.

En Babilonia e Media tiñan tamén unha afección particular á caza e os últimos construíran grandes parques nos que tiñan encerrados leóns, xabaríns, leopardos e cervos. Na Grecia clásica dos tempos heroicos eran apaixonados tamén poa caza. Platón chamaba á caza «exercicio divino» e a escola das virtudes militares. Lemos en Homero que Ulises foi ferido na coxa por un xabarín cuxa sinal duroulle toda a vida. Teiñan unha certa vanagloria en posuír cans ben ensinados aos que lles daban nomes diferentes, distinguíndoos segundo o país de onde proviñan. Tampouco lles era descoñecida a caza de aves co falcón e o gabián.

No Imperio romano só os escravos e a xente de baixa condición social eran os que ían á caza, a pesar de que consideraron esta ocupación como un exercicio honesto. Paulo Emilio regalou a Escipión o Africano un equipo de caza semellante aos dos reis de Macedonia; e o xove heroe despois da derrota de Perseo cazou no reino deste príncipe durante todo o tempo que as súas tropas permaneceron nel. Pompeio, vencedor nas rexións africanas, entregouse entre estes pobos aos praceres da caza.

En Roma íase a cazar nos bosques, nos campos, etc. e, nos últimos tempos da República, nos soutos ou parques onde tiñan encerrados animais de todas as especies. A caza con cans parecuelles sempre a máis nobre; a pesar de que isto non impedía, como di Plinio o Vello, que cazasen tamén co falcón ou o gabián.

Os francos, despois da conquista das Galias encargaron aos locais o cultivo das terras e reservaron para eles a caza, que pasou a ser estes un exercicio nobre.

A caza era antigamente permitida a todo o mundo. Os romanos non formaran aínda dela un punto de xurisprudencia. Pero a lei Sálica contiña xa algúns regulamentos relativos á caza, pero non coartaba en nada o dereito natural desta. Pouco a pouco foron introducíndose leis e formando regulamentos para o exercicio dela, non permitindo en certos países o dedicarse a cazar senón á clase distinguida da sociedade.

Nos primeiros séculos do cristianismo o celo dos fieis non lles permitía ir cazar durante a coresma e nos días de xaxún, aínda que se gardase este, destinando o tempo para exercicios de penitencia.

> 
> 
> O instinto da caza ten orixe remota na evolución da raza. O instinto cazador e o de loita combínanse en moitas manifestacións. [...] Posto que o afán sanguinario dos seres humanos é unha parte primitiva de nós, resulta moi difícil erradicalo, sobre todo cando se promete como parte da diversión unha pelexa ou unha cacería.
> William James (psicólogo), 1890
>

Tipos de caza
-------------

Distínguense comunmente dous tipos de caza:

* **Caza maior:** ten por obxecto animais de gran tamaño: xabarís, cervos, tigres, etc. (case todos cuadrúpedes)
* **Caza menor:** ten por obxecto animais de pequeno tamaño: coellos, lebre, perdices, patos, etc. (maioritariamente aves)

O filósofo español José Ortega y Gasset deixou unha definición que se axusta ó que un bo cazador debe pensar: "*A caza é todo o que se fai antes e despois da morte do animal: a morte é imprescindible para que exista a cacería*".

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *cinexética*.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *caza*.
3. ↑  "El origen de la caza" (en español). 4 de decembro de 2014. Arquivado dende o orixinal o 7 de decembro de 2014. Consultado o 22 de novembro de 2022.
4. ↑  Álvarez Bustos, Pedro (2010): "Antes los pumas; ahora los jabalíes". Pregón Agropecuario, Huina Renancó, Córdoba: Sitio Argentino de Producción Animal. p. 1.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cinexética*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***caza*** |

### Outros artigos

* Caza deportiva
* Cetrería
* Tecor

### Ligazóns externas

* Federación Galega de Caza
* Alfredo Erias: "La eterna caza del jabalí", en *Anuario Brigantino* 22, 1999, 317-378

### Bibliografía

* Manso Porto, Carmen: "Contribución al estudio de las representaciones de la caza del jabalí en Galicia. Iconografía de los capiteles de Santo Domingo de Pontevedra", en *El Museo de Pontevedra* XXXVII, 1986, 277-289.
* *Pedro Nuñez de Avendaño. Aviso de Caçadores y de Caça*. Alcalá de Henares: Ioan de Brocar; 18 de dicembro de 1543*.*
* Roberts, Neil (2004). "La transformación humana de la superficie terrestre". En Instituto Centro Americano de Prospectiva e Investigación. *Espacio, tiempo y sociedades humanas*. Estudios y Documentos. III (en español) **56**. Guatemala: Ediciones ICAPI. pp. 7–24. OCLC 182624656.
* Crespo Guerrero, José Manuel (2013). *La caza mayor en la provincia de Jaén (España) antes de la Ley 1/1970. Análisis territorial de un recurso natural*. Tese de doutoramento (en español). Jaén: Universidad de Jaén. p. 954.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q36963
* AAT: 300239666
* BNCF: 6371
* BNF: 119311589
* BRE: 2699980
* EBID: ID
* GiantBomb: 3015-3183
* GND: 4027955-8
* HDS: 013942
* JSTOR: hunting
* LCCN: sh85063117
* NDL: 00572442
* NKC: ph115182
* PSH: 1032
* Treccani: caccia

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D000090262
* MeSH: I03.400

 |