| xénero *Carya* |
| --- |
| *Carya ovata*, vista general. |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Orde: | Fagales |
| Familia: | Juglandaceae |
| Xénero: | ***Carya***Nutt. *Gen. N. Amer.*, pl.2, p. 220, 1818 |

 |
| Especies |
| * Véxase no texto
 |

Follaxe de *Carya cordiformis.*
Amento masculino (candea) de *Carya illinoinensis*.
Noces chegadas de *Carya ovata*, a punto de caeren, Andrews, Carolina do Sur (Estados Unidos).
***Carya*** (as nogueiras de pecán) é un xénero de plantas arbóreas, máis raramente arbustivas, da familia Juglandaceae. Inclúe unha trintena de táxones aceptados -entre específicos, infraespecíficos e híbridos- dos case 150 descritos.

##### Etimoloxía

***Carya***: derivado do grego *κάρυον*, "noz".

Descripión
----------

Árbores, máis raramente arbustos, de 3 até 50 de altura, monoicos como todos os representantes da familia, con casca de cor cinsenta ou apardada, lisa con fendas en individuos novos, tornándose engurrada e ocasionalmente profundamente sucada ou exfoliada en escamas laminares ou ben en fitas longas ou largas. As follas son imparipinnadas, con pecíolo de glabro a pubescente ou escamoso e 3-21 folíolos peciolulados de marxe asserado -os distais máis grandes- que miden de 2-26 por 1-14 cm. Os amentos masculinos (candeas), pénsiles, son de 3 fascículos de flores con 3-15 estames pubesentes ou non. As flores femininas organízanse en espigas terminais. Os froitos son drupáceos ("drupa involucrada" ou "trima") de invólucro dehiscentes en 4 valvas de suturas lisas ou aladas, con noz comprimida ou non, angulosa ou lisa, suave ou verrugosa, de casca fina ou grosa e de cor parda, ocasionalmente pintada de negro ou marrón. A semente pode ser doce ou amarga.

Distribución
------------

Unha ducia de especies son nativas de América do Norte (11 nos Estados Unidos, 1 en México), e unhas 5–6 da China e Indochina. Un certo número de especies foron introducidas en diversas rexións do mundo con fins ornamentais, alimenticios ou industriais.

Especies e clasificación
------------------------

Principais especies:

Asia
* ***Carya* sección *Sinocarya*** – Nogueiras de pacán asiáticas

Por exemplo:
* *Carya cathayensis* Sarg.
* *Carya dabieshanensis* M.C. Liu (pode ser sinónimo de *C. cathayensis*)
* *Carya hunanensis* W.C.Cheng & R.H.Chang
* *Carya kweichowensis* Kuang & A.M.Lu
* *Carya poilanei* Leroy
* *Carya tonkinensis* Lecomte

Norteamérica
* ***Carya* sección *Carya*** – Nogueiras de pacán típicas

Por exemplo:
* *Carya floridana* Sarg.
* *Carya glabra* (Mill.) Sweet
* *Carya myristiciformis* (F.Michx.) Nutt.
* *Carya ovalis* (Wangenh.) Sarg. (tratada coma un sinónimo de *C. glabra* por *Flora N. Amer.*)
* *Carya ovata* (Mill.) K.Koch
	+ *Carya ovata* var. *ovata*
	+ *Carya ovata* var. *australis* (sin. *C. carolinae-septentrionalis*)
* *Carya laciniosa* (Mill.) K.Koch
* *Carya pallida* (Ashe) Engl. & Graebn.
* *Carya texana* Buckley
* *Carya tomentosa* (Poir.) Nutt. (sin. *C. alba*)

* ***Carya* sección *Apocarya*** – Nogueiras de pacán

Por exemplo:

* *Carya aquatica* (F.Michx.) Nutt.
* *Carya cordiformis*  (Asch.) Graebn.
* *Carya illinoensis* K.Koch ; "pacana"
* *Carya palmeri* W.E. Manning – Mexican Hickory

Usos
----

O xénero ten certa importancia económica: por exemplo, *Carya illinoinensis*, a nogueira de pecán común, e a súa noz, é o produtor máis importante de «noces» de América do Norte, e a madeira das verdadeiras «Nogueiras americanas» é sen igual para a fabricación de mangos de ferramentas por ser moi rexa e resistente a golpes. Tamén estas nogueiras son unha boa fonte alimenticia para a fauna salvaxe sendo moi apreciadas na gastronomía humana.

Por outra banda, *Carya cordiformis* , *C. glabra* , e *C. ovata* cultívanse extensivamente en Europa central como madeira de construción.

Notas
-----

1. ↑  *Carya* en The Plant List-Aworking list of all plants species; consultado 16 de novembro de 2013
2. ↑  "*Carya* en USDA/GRIN Taxonomy for Plants (require busca)". Arquivado dende o orixinal o 16 de setembro de 2014. Consultado o 01 de outubro de 2014.
3. 1 2  *Carya* en Flora of North America
4. ↑  "Subordinate Taxa of *Carya* Nutt.". *TROPICOS*. Missouri Botanical Garden. Consultado o 19-10-2009.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Carya Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Carya*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q142788
* AAT: 300374949
* BRE: 2047084
* EBID: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APNI: 432898
* BioLib: 38447
* Dyntaxa: 1009924
* EOL: 38128
* EPPO: 1CYAG
* FNA: 105766
* FoC: 105766
* Fossilworks: 54583
* GBIF: 3054287
* iNaturalist: 54788
* IPNI: 20555-1
* IRMNG: 1345736
* ITIS: 19223
* NBN: NHMSYS0000456961
* NCBI: 13402
* Plazi: ID
* POWO: ID
* Soortenregister: 179149
* Tela Botanica: 104167
* Tropicos: 40002070
* PLANTS: CARYA
* VASCAN: 955

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D031325

 |