Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Coco (homónimos).

| Coco |
| --- |
| *Cocos nucifera* |
| Estado de conservación |
| Non ameazado |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Liliopsida |
| Orde: | Arecales |
| Familia: | Arecaceae |
| Subfamilia: | Arecoideae |
| Tribo: | Cocoeae |
| Subtribo: | Butiinae |
| Xénero: | ***Cocos*** |
| Especie: | ***Cocos nucifera*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Cocos nucifera'**L. |
| Sinonimia |
| * *Coccus* Mill. (1754).
* *Calappa* Steck (1757).
* *Coccos* Gaertn. (1788), orth. var.
 |

Coco
Tronco de coco
O **coco** (***Cocos nucifera***) é unha palmeira duns 30 m de altura da familia Arecaceae. É a única especie do xénero *Cocos*. Chámase tamén coco ao seu froito..

O nome da planta: coco, empregado en todas as linguas occidentais, vén do galego-portugués: côco (cranio, cabeza), e á súa vez do protocelta. Está tamén relacionado co personaxe mitolóxico do coco.

Localización
------------

Coco a xermolar nunha praia de Hawai.
A planta pódese atopar nos areais da beiramar tropical  do Mar Caribe, Océano Índico e Pacífico. Cultivada dáse noutras zonas de clima quente. Adoita medrar dende o ecuador até paralelos 28º de ambos os dous hemisferios, con algunhas excepcións como as illas Bermudas ou o arquipélago de Madeira no paralelo 32º, ou Illas Kermadec, entre os paralelos 29º e 31º.

Descrición
----------

As follas desta planta son de gran tamaño ata os 3 m de longo e o seu froito, a noz de coco, contén a semente máis grande que existe. O coqueiro é unha soa especie con múltiples variedades, diferenciadas basicamente pola cor do froito (amarelo ou verde). As plantas só presentan diferenzas no talo. A característica común de todas elas é o sabor do froito: agradábel, doce, carnoso e zumarento. A importancia económica fixo que se comezase a cultivar nas praias tropicais, o lugar máis axeitado.

As flores do coco son poligamomonoecias, coas flores masculinas e femininas na mesma inflorescencia. O florecemento ocorre arreo, coas flores femininas producindo as sementes.

Etilmoloxía
-----------

A etimoloxía da palabra *coco* é galego-portuguesa, cunha antiga orixe celta \*krowkā-. O nome do froito veulle dado polos navegantes portugueses durante a primeira viaxe de Vasco da Gama á India, cando trouxeron por vez primeira o coco a Europa. Segundo Losada, os mariñeiros déranlle o nome pola semellanza a unha cabeza ou coco (en galego e portugués) xa que semella unha face con dous ollos e unha boca aberta, moi semellante ao monstro 'côco', 'coca' ou 'cuca' do folclore galegoportugués (tamén a bugallo do carballo chámase coca en galego). Aparentemente o nome 'coco' veu dos encontros en 1521 entre os mariñeiros portugueses e os moradores das costas do Índico, porque ningún nome semellante se atopa en calquera das linguas da zona, onde os portugueses apañaron o froito; de feito Barbosa, Barros e García, ao mencionaren o nome na lingua tamil-malaiam *tenga* e kanarés *narle*, din claramente, "chámamos eses froitos *quoquos*", "a nosa xente deulles o nome de coco" e "ao que nós chamamos coco e os de Malabar *temga*".

Orixes
------

A apañar cocos. Xusto tralo coco apréciase un exemplar novo.
A orixe da planta é descoñecida, para algúns botanistas é de orixe asiática e para outros do Caribe. Sen ter en conta a súa orixe, os cocos téñense espallado a través de moitas das zonas tropicais do mundo, axudado probabelmente en moitos casos polo factor humano. O coco como é unha semente rexa, propágase a grandes distancias polas correntes mariñas, acadando a beiramar norueguesa.

Cultivo
-------

 Cocos aínda sen florear.
Exportacións de noz de coco en 2005.
A planta non atura o frío, as grandes alturas, o afastamento do mar, os solos duros e escasos de sal. Pola contra axéitase a zonas con forte vento (que ademais é imprescindíbel para que as flores polinicen) e ao sal. Prefire áreas asolladas (do tipo tropical) e de precipitación regular (750 a 2.000 milímetros anualmente). Os cocos tamén necesitan de alta humidade ambiental (70-80%+) para o crecemento óptimo, polo tanto o coco non se desenvolve axeitadamente en áreas cálidas con humidade baixa (o mar Mediterráneo, as costas do norte de Chile e no Perú), incluso onde estas sexan temperaturas altas, sendo difícil que medren en climas secos. Porén si pode medrar en zonas subtropicais como as Illas Canarias, Hawai, Cabo Verde ou a Florida onde a humidade relativa é elevada e as temperaturas non acostuman baixar dos 10 °C.

Utilidade
---------

*Artigo principal**:* coco (drupa).
O coco fica entre as máis antigas plantas útiles e se explota de múltiples maneiras. Á polpa seca chámanlle *copra* e contén un 60-70% de lípidos; da *copra* obtense aceite, utilizado na elaboración de margarina e xabrón. A madeira do coco emprégase para a construción. Os habitantes de Filipinas, Polinesia, Kiribati e as Illas Marshall consomen o zume to tronco do coco fresco; fermentado, pode se conservar e transformar nun tipo de bebida alcohólica, coñecida coma *viño de coco*.

As fibras que arrodean a noz de coco utilízanse para facer cepillos, colchóns e cordas. Nas illas do Caribe, adóitanse abrir as noces de coco non chegadas cun machado para extraer a auga do froito que é unha bebida refrixerante. Esta auga pode ficar até oito meses no froito pechado e conservar todas as súas cualidades.

### Produción

Indonesia lidera a produción mundial de cocos no ano 2012, seguida de Filipinas e a India. Pollachi é a rexión coqueira máis salientábel da India. Tamén áchanse alí importantes industrias relacionadas: Tender Coconut Water, Copra, Coconut Oil, Coconut Cake, Coconut Toddy, Coconut Shell based Products, Coconut Wood based Products, Coconut Leaves, ou Coir Pith.

| Listaxe dos 12 principais produtores de coco o ano 2012 |
| --- |
| País | Toneladas | Nota ao pé |
|  Indonesia | 18 000 000 | F |
|  Filipinas | 15 862 386 | P |
| India India | 10 560 000 | P |
|  Brasil | 2 888 532 | P |
|  Sri Lanka | 2 000 000 | F |
|  Vietnam | 1 250 000 | F |
|  Tailandia | 1 100 000 | F |
|  México | 1 050 000 | F |
| Papúa Nova Guinea Papúa Nova Guinea | 900 000 | F |
|  Malaisia | 585 000 | F |
| Tanzania Tanzania | 580 000 | F |
|  Myanmar | 430 000 | F |
| **Mundo'** | **59 983 908** | **A** |
| Sen letra = dato oficial, P = dato ofical, F = estimación FAO, \* = Inoficial, semioficial, C = dato calculado, A = Agregatdo (pode incluír oficiais, semi-oficiais ou aproximacións), 
Fonte: Food And Agricultural Organization of United Nations: Economic And Social Department: The Statistical Devision Cocoteros S.A |

Sinonimia
---------

Os nomes a seguir considéranse sinónimos de *Cocos nucifera*:

* *Palma cocos* Mill. (1768), nom. illeg.
* *Calappa nucifera* (L.) Kuntze (1891).
* *Cocos indica* Royle (1840).
* *Cocos nana* Griff. (1851).

Notas
-----

1. ↑  Sinónimos en Kew Consultado o 1 de agosto de 2009.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *coco*.
3. ↑  Algúns dicionarios e vocabularios específicos tamén recollen a forma **coqueiro** como é o caso de *Termos esenciais de botánica*, Universidade de Santiago de Compostela, 2004
4. ↑  Dicionario da Real Academia Galega Coco Arquivado 22 de xullo de 2013 en Wayback Machine.
5. 1 2  Species Profiles for Pacific Island Agroforestry: *Cocos nucifera* (pdf file)
6. ↑  Cf. Meyer-Lübke, Wilhelm (1911). *Romanisches etymologisches wörterbuch*. Heidelberg: Carl Winter's Universitätsbuchhandlung. pp. 183. , s.v. crūca
7. ↑  Losada, Fernando Díez. (2004). *La tribuna del idioma*. Editorial Tecnologica de CR. p. 481. ISBN 978-9977-66-161-2.
8. ↑  Figueiredo, Cândido. (1940). *Pequeno Dicionário da Lingua Portuguesa*. Livraria Bertrand. Lisboa. *(en portugués)*
9. ↑  Werth, E. 1933. Distribution, Origin and Cultivation of the Coconut Palm (in periodical: *Ber. Deutschen Bot. Ges.*, vol 51, pp. 301–304) (artículp traducido al inglés por el Dr. Child, R. (Director, Coconut Research Scheme, Lunuwila))
10. ↑  Sinónimos en Kew Consultado o 1º de agosto de 2009.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Coco*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Coco*** |

### Outros artigos

* Cocos (xénero)
* Coco (froito)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13187
* AAT: 300375429
* BNCF: 32713
* BNF: 12121896b
* BRE: 2079499
* EBID: ID
* GEC: 0091519
* GND: 4125533-1
* JSTOR: desiccated-coconut
* LCCN: sh85027629
* NDL: 00566308
* NKC: ph907890

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 33239
* APNI: 72882
* DORIS: 2011
* Dyntaxa: 220475
* Ecocrop: 744
* EOL: 1091712
* EPPO: CCNNU
* FNA: 200027077
* FoC: 200027077
* GBIF: 2735117
* iNaturalist: 48865
* IPNI: 666160-1
* IRMNG: 10589878
* ISC: 11788
* ITIS: 42451
* NBN: NHMSYS0021195907
* NCBI: 13894
* PlantList: kew-44645
* POWO: ID
* TAXREF: 447749
* Tela Botanica: 125530
* Tropicos: 2400007
* PLANTS: CONU
* WCSPF: 44645

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: 245J88W96L

 |