**Louis Joseph** ou **Joseph-Louis Gay-Lussac**, nado en Saint-Léonard-de-Noblat o 6 de decembro de 1778 e finado en París o 9 de maio de 1850, foi un químico e físico francés. É coñecido na actualidade pola súa contribución ás leis dos gases. En 1802, Gay-Lussac foi o primeiro en formular a ley segundo a cal un gas se expande proporcionalmente á súa temperatura (absoluta) se se mantén constante a presión. Esta lei coñécese na actualidade como Lei de Charles.

Traxectoria
-----------

Fillo de Antoine Gay-Lussac, avogado e procurador de Lois XVI, realizou os seus primeiros estudos na súa rexión natal até que, en 1794, se dirixe a París. En 1797 foi aceptado na *École Polytechnique* (Escola [Superior] Politécnica), fundada tres anos antes, da que saíu en 1800 para ingresar na *École des Ponts et Chaussées* (Escola de pontes e camiños). Pero a profesión de enxeñiero no o atraía, así que pasaba cada vez máis tempo na *Polytechnique* onde era asistente de Claude Louis, participando activamente na *Société d'Arcueil*, fundada por este, durante máis de doce anos.

### Época adulta

Á idade de 23 anos, en xaneiro de 1803, presentou ao Instituto (a *Académie des sciences*) a súa primeira memoria, "*Recherches sur la dilatation des gaz*", na que dá conta dos descubrimentos realizados por Charles en 1787. En 1804 efectúa dúas ascensións en globo aerostático, alcanzando unha altura de 7 000 metros.

En xaneiro de 1805 presenta ao Instituto unha nova memoria, na que formula a súa primeira lei sobre as combinacións gasosas (Primeira lei de Gay-Lussac), e emprende despois unha viaxe por Europa xunto ao seu amigo Humboldt para estudar a composición do aire e o campo magnético terrestre.

Foi elixido membro do Instituto en 1806, e dous anos despois casa con **Geneviève Rojot** (1785-1876), con quen terá cinco fillos. Na *Polytechnique* comeza experimentos cunha xigantesca pila de Volta de 600 pares de placas de cobre e zinc de 900 cm² cada unha; descobre, xunto con Thénard, o boro e o potasio, e formula a súa segunda lei "*Sur la combinaison des substances gazeuses*".

En 1809 é designado Profesor de Química Práctica na *École Polytechnique*, e titular da cátedra de Física na Facultade de Ciencias de París (na Sorbona) acabada de crear. O mesmo ano demostra que o cloro, chamado até entón *ácido muriático oxixenado*, é un elemento químico simple; este descubrimento foi realizado en paralelo tamén por Humphry Davy. Os camiños de investigación de Davy e Gay-Lussac volverán a cruzarse en 1813, cando ambos, traballando separadamente, descobren o iodo.

En 1815 descobre o ácido cianhídrico (ácido prúsico). En 1816 reinicia, xunto con Arago, os *Annales de chimie et de physique* (Anales de Física e Química), dos que será xefe de redacción. En 1818 é designado membro do *Conseil de perfectionnement des Poudres et Salpêtres* (Consello de prefeccionamento de pólvoras e salitres), ao que achegará melloras sobre a composición das pólvoras, os detonadores e as aliaxes para a fabricación de canóns.

Nos dez anos comprendidos entre 1819 e 1828 traballou en proxectos moi variados:

* solubilidade dos sales,
* téxtiles ignífugos,
* pos para branquear,
* sistemas para a graduación do alcohol,
* aplicacións das candeas de estearina, e
* os pararraios.

Fixo outras importantes contribucións á química industrial, mellorando os procedementos de fabricación do ácido sulfúrico e do ácido oxálico.

Tumba de Gay-Lussac no cemiterio do Père-Lachaise.
En 1829 foi nomeado ensaísta en xefe do *Bureau de garantie à la Monnaie* ("Oficina de garantía da Moeda"), organismo público encargado de vixilar a calidade da moeda cuñada na *Monnaie de Paris*. Alí desenvolveu un novo método para determinar o título da prata nunha aliaxe, método que aínda se usa na actualidade.

En 1832 ingresou na *Compagnie Manufacture des Glaces* (Compañía de menufacturas de cristal) de Saint-Gobain co cargo de "censor"; en 1840 ascendeu a administrador, para converterse en presidente do consello de administración en 1843.

#### Actividade política

Como moitos outros científicos franceses do seu tempo, combinou a súa actividade profesional coa política. Foi elixido deputado por Haute-Vienne en 1831, sendo reelixido en 1834 e 1837. O rei Luís Filipe I nomeouno "par de Francia" en 1839.

### Últimos días

En 1840 dimitiu do seu cargo na *Polytechnique*; en 1848 renunciou á maior parte dos seus postos, retirándose a descansar no seu predio en Lussac, cerca de Saint-Léonard, onde fixera construír un laboratorio. Morreu en París dous anos máis tarde. Está enterrado no cemiterio do Père-Lachaise.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Coyac, Josiane & Marcel Fetizon (eds.) (1980): "Gay-Lussac: la carrière et l’œuvre d’un chimiste français durant la première moitié du XIXe siècle". *Actes du Colloque Gay-Lussac*, 11-13 décembre 1978. Palaiseau: École polytechnique. ISBN 2-7302-0018-5.
* Crosland, Maurice (1978): *Gay-Lussac, Scientist and Bourgeois*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-21979-5.

### Outros artigos

* Lei de Charles e Gay-Lussac
* Segunda lei de Gay-Lussac
* Graos Gay Lussac

### Ligazóns externas

* Leçons de physique de la faculté des sciences de Paris, Volume 1 Consultada o 12/2/2012.
* Fondo de arquivos manuscritos de Gay-Lussac Arquivado 13 de abril de 2012 en Wayback Machine. Bibliothèque numérique de l'école polytechnique / SABIX. Consultada o 12/2/2012.
* *Sur la combinaison des substances gazeuses, les unes avec les autres* BibNum Consultada o 12/2/2012.
* Sitio web dos "Amigos do Museo de Gay-Lussac" *(en francés)* Consultada o 12/2/2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q153185
* WorldCat
* VIAF: 41893883
* BIBSYS: 90524786
* BNF: 12238576z
* BRE: 2348125
* CANTIC: a11424904
* CERL: cnp00398747
* CiNii: DA12356232
* DeutscheBio: 118716581
* EBID: ID
* FAST: 84803
* GEC: 0029513
* GND: 118716581
* Isidore: gay\_lussac\_louis\_joseph\_auteur\_du\_texte
* ISNI: 0000 0001 1059 0014
* LCCN: n82000597
* MGP: 292997
* NKC: mzk2003202324
* NLA: 35828565
* NLG: 247166
* NNDB: 000100585
* NTA: 070493006
* OL: OL1172300A
* SELIBR: 188047
* SNAC: w66h4fs2
* SUDOC: 027355292
* WikiTree: Gay-3803

 |