| Cínclidos |
| --- |
| *Cinclus mexicanus* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Passeriformes |
| Superfamilia: | Muscicapoidea |
| Familia: | **Cinclidae**Sundevall, 1836 |
| Xénero: | ***Cinclus***Borkhausen, 1797 |

 |
| Mapa de distribución
     Cinclus cinclus
     Cinclus pallasii
     Cinclus mexicanus
     Cinclus leucocephalus
     Cinclus schulziiMapa de distribución
     *Cinclus cinclus*
     *Cinclus pallasii*
     *Cinclus mexicanus*
     *Cinclus leucocephalus*
     *Cinclus schulzii*Mapa de distribución
     *Cinclus cinclus*
     *Cinclus pallasii*
     *Cinclus mexicanus*
     *Cinclus leucocephalus*
     *Cinclus schulzii* |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Cinclus cinclus* |
|   |
|   | *Cinclus pallasii* |
|   |

 |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Cinclus mexicanus* |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Cinclus leucocephalus* |
|   |
|   | *Cinclus schulzii* |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |
|   | Turdidae |
|   |

 |
|   |

 |
| Filoxenia dos cínclidos |

Os **cínclidos** (***Cinclidae***) son unha familia de aves mergulladoras que comprenden un único xénero, ***Cinclus***, e que se denominan comunmente merlos rieiros. Son os únicos paseriformes que teñen a capacidade de mergullarse baixo a auga. En Galicia vive a especie *Cinclus cinclus*.

Taxonomía
---------

O xénero *Cinclus* foi introducido polo naturalista alemán Moritz Balthasar Borkhausen en 1797 e a especie tipo foi o merlo rieiro euroasiático *Cinclus cinclus*. O nome *cinclus* procede da palabra do grego antigo *kinklos*, que se utilizaba para designar pequenas aves que movían a cola e vivían a carón da auga.

*Cinclus* é o único xénero na familia Cinclidae. O xénero contén cinco especies:

* *Cinclus cinclus*, de Eurasia con algunhas poboacións nos montes Atlas.
* *Cinclus pallasii*, de Asia oriental.
* *Cinclus mexicanus*, de Norteamérica.
* *Cinclus leucocephalus*, de Suramérica.
* *Cinclus schulzii*, tamén suramericana, pero de distribución máis restrinxida.

Un estudo de filoxenia molecular de 2002 examinou as secuencias de ADN de dous xenes mitocondriais das distintas especies de merlos rieiros. O estudo atopou que o merlo rieiro euroasiático (*C. cinclus*) e o *C. pallasi* son especies irmás como tamén o son o *C. leucocephalus* e o *C. schulzii*. O estudo tamén mostrou que a familia máis próxima á Cinclidae é a Turdidae.

Descrición
----------

*C. cinclus*, a especie que vive en Galicia.
Son aves pequenas, robustas, de cola e ás curtas e patas fortes. As diferentes especies adoitan ser escuras (ás veces case negras), ou marróns e brancas, excepto o *C. schulzii*, que é marrón cun papo de cor marrón-avermellado. En tamaño van desde os 14 aos 22 cm de lonxitude e os 40 a 90 g de peso, e os machos son meirandes que as femias. As súas curtas ás fan que teñan un distintivo voo rumbante. Teñen un característico movemento oscilante de arriba a abaixo cando están pousados ao lado da auga. Cando están baixo a auga están cubertos por unha fina película prateada de aire, debido a que quedan atrapadas pequenas burbullas na superficie da plumaxe.

Distribución e hábitat
----------------------

Os merlos rieiros encóntranse en hábitats de auga doce axeitados nas terras altas das Américas, Europa e Asia. En África só se encontran nas montañas do Atlas de Marrocos. Habitan nas ribeiras de ríos de augas rápidas de terras altas de augas frías e claras, aínda que na estación reprodutora visitan as beiras de lagos e costas mariñas.

Adaptacións
-----------

A diferenza de moitas aves acuáticas, os merlos rieiros son xeralmente de forma similar a moitas aves terrestres (por exemplo non teñen pés palmados), pero teñen algunhas adaptacións morfolóxicas e fisiolóxicas ao seu hábitat acuático. As súas ás son relativamente curtas pero fortemente musculadas, o que lles permite usalas como aletas baixo a auga. Teñen unha plumaxe densa cunha gran glándula uropixial para impermeabilizar as plumas. As súas patas relativamente longas e garras afiadas facilitan que se poidan agarrar ás rochas en augas rápidas. Os ollos teñen músculos para enfocar ben desenvolvidos, polo que poden cambiar a curvatura do cristalino para mellorar a visión subacuática. Teñen unha especie de lingüetas nasais coas que impiden que lles entre auga polos orificios nasais.

A alta concentración de hemoglobina do seu sangue dálles unha capacidade de almacenar oxíxeno maior que o doutras aves, polo que poden permanecer baixo a auga durante trinta segundos ou máis, mentres que a súa taxa metabólica basal é aproximadamente un terzo máis lenta que a dos típicos paseriformes terrestres de masa similar. Unha pequena poboación inverna nunha fonte termal nas Montañas Suntar-Khayata de Siberia e aliméntase baixo a auga cando as temperaturas do aire baixan de -55 °C.

Comportamento
-------------

### Alimento

Os merlos rieiros buscan pequenas presas animais nas marxes das correntes fluviais de augas rápidas. Pousan en rochas e aliméntanse na beira da auga, pero a miúdo tamén se agarran firmemente ás rochas e camiñan sobre elas meténdose na auga ata quedaren parcial ou totalmente submerxidos. Despois buscan baixo a auga presas entre ou debaixo de pedras e restos; poden tamén nadar usando as ás para impulsarse. As dúas especies suramericanas nadan e mergúllanse con menos frecuencia que as tres especies do norte. As súas presas son principalmente invertebrados como ninfas ou larvas de efémeras, simúlidos, plecópteros e tricópteros, pero tamén pequenos peixes e ovos de peixe. Tamén comen moluscos e crustáceos, especialmente en inverno cando as larvas de insectos son menos abondosas.

### Reprodución

As parellas de merlos rieiros establecen territorios reprodutores lineares ao longo de ríos axeitados e mantéñenos ante as incursións doutros individuos. Dentro do seu territorio a parella debe ter un bo sitio para aniñar e lugares para pousarse, pero o principal factor que afecta a lonxitude do territorio é a dispoñibilidade de comida suficiente para alimentarse eles e as crías. En consecuencia, a lonxitude dun territorio pode variar desde os 300  a uns 2 500 m.

Os seus niños son xeralmente estruturas longas, redondas, cupuliformes feitas de musgo, cunha copa interna de herba e raiciñas e un burato de entrada lateral. Adoitan construílos en espazos confinados sobre ou preto das augas correntes. O sitio pode ser un saínte ou ladeira na ribeira, nunha greta ou canle de desaugamento, ou baixo unha ponte. Os sitios de nidación en árbores son raros.

O tamaño habitual da posta das tres especies de merlos rieiiros do norte é de catro ou cinco ovos; o das de Suramérica non se coñece ben, aínda que algunha evidencia suxire que a do *Cinclus schulzii* é de dous ovos. O período de incubación é de dezaseis a dezasete días, e dos ovos eclosionan crías altriciais, que son coidados só pola femia durante os seguintes doce ou trece días. As crías son alimentadas por ambos os proxenitores e o período necesario para o emplumado completo é de 20 a 24 días. Os polos fanse independentes dos seus pais un par de semanas despois de deixar o niño. Os merlos rieiros poden reproducirse por segunda vez no ano se as condicións o permiten. A idade máxima rexistrada por datos de recuperación de aves aneladas da especie *C. cinclus* foi 10 anos e 7 meses nun individuo anelado en Finlandia. A idade máxima nun individuo da especie *C. mexicanus* foi de 8 anos e 1 mes nun individuo recuperado en Dacota do Sur.

### Comunicación

Emiten sons fortes e agudos, similares aos sons doutras aves de ríos rápidos; as frecuencias das chamadas están nun estreito intervalo entre 4,0 e 6,5 kHz, bastante por riba da frecuencia de ruído dos torrentes, que é de <2 kHz. Os merlos rieiros tamén se comunican visualmente polo seu característico movemento de arriba a abaixo, así como lanzando sinais luminosos rapidamente expoñendo as plumas brancas das súas pálpebras superiores como unha serie de flashes brancos durante o cortexo ou as exhibicións de ameaza.

Conservación
------------

O *C. schulzii* é considerado "vulnerable" pola IUCN.
Son aves completamente dependentes dos ríos de augas rápidas e claras, con comida accesible e sitios de nidificación seguros. Poden verse ameazados por calquera cousa que afecte a esas condicións que necesitan, como a contaminación da auga, acidificación e turbidez causada pola erosión. A regulación dos ríos pola construción de presass ou encoros, así como a canalización dos ríos, pode degradar e destruír o hábitat destes paxaros.

Os merlos rieiros son ás veces cazados ou perseguidos doutros modos polos humanos por varias razóns. A raza de Chipre de *C. cinclus* está extinta. Nas montañas do Atlas a xente considera que os merlos rieiros teñen propiedades afrodisíacas. En partes de Escocia e Alemaña, ata o comezo do século XX, pagábanse recompensas por matalos debido á errada percepción de que facían diminuír os peixes nos ríos pola súa predación de ovos e crías de salmónidos.

Malia todas as ameazas que sofren poboacións locais, o status de conservación da maioría das especies de merlos rieiros é considerado como pouco preocupante. A única excepción é o *C. schulzii*, que é clasificada como vulnerable debido a que as súas poboacións son pequenas, fragmentadas e en declive e está ameazada, especialmente na Arxentina, por cambios na xestión dos ríos.

Notas
-----

1. 1 2  Voelker, Gary (2002). "Molecular phylogenetics and the historical biogeography of dippers (*Cinclus*)". *Ibis* **144** (4): 577–584. doi:10.1046/j.1474-919X.2002.00084.x.
2. ↑  Dicionario Digalego merlo Arquivado 17 de novembro de 2018 en Wayback Machine.
3. ↑  Borkhausen (1797). *Deutsche Fauna, oder, Kurzgefasste Naturgeschichte der Thiere Deutschlands. Erster Theil, Saugthiere und Vögel* (en alemán). Frankfurt am Main: Varrentrapp und Wenner. p. 300.
4. ↑  Mayr, Ernst; Greenway, James C. Jr, eds. (1960). *Check-list of Birds of the World*. Volume 9. Cambridge, Massachusetts: Museum of Comparative Zoology. p. 374.
5. ↑  Jobling, James A. (2010). *Helm Dictionary of Scientific Bird Names*. London: Bloomsbury Publishing. p. 107. ISBN 978-1-4081-2501-4.
6. ↑  Gill, Frank; Donsker, David, eds. (2019). "Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds". *World Bird List Version 9.1*. International Ornithologists' Union. Consultado o 9 February 2019.
7. ↑  Whistler, Hugh (2007). *Popular Handbook of Indian Birds* (4th ed.). London: British Museum Natural History. ISBN 1-4067-4576-6.
8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Tyler, Stephanie J.; Ormerod, Stephen J. (1994). *The Dippers*. London: Poyser. ISBN 0-85661-093-3.
9. ↑  Robbins, C.S.; Bruun, B.; & Zim, H.S. (1966). *Birds of North America*. Western Publishing Company: New York.
10. 1 2  Goodge, W.R. (1960). "Adaptations for amphibious vision in the Dipper (*Cinclus mexicanus*)". *Journal of Morphology* **107**: 79–91. doi:10.1002/jmor.1051070106.
11. ↑  Ormerod, S.; Tyler, S. (2019). del Hoyo, J.; Elliott, A.; Sargatal, J.; Christie, D.A.; de Juana, E. eds. "Dippers (Cinclidae)". *Handbook of the Birds of the World Alive*. Lynx Edicions. Consultado o 11 February 2019. (require subscrición (?)).
12. ↑  Murrish, David E. (1970). "Responses to temperature in the dipper, *Cinclus mexicanus*". *Comparative Biochemical Physiology* **34** (4): 859–869. doi:10.1016/0010-406X(70)91009-1.
13. ↑  Dinets, V.; Sanchez, M. (2017). "Brown Dippers (*Cinclus pallasi*) overwintering at −65°C in Northeastern Siberia". *Wilson Journal of Ornithology* **129** (2): 397–400. doi:10.1676/16-071.1.
14. ↑  Tyler, S.J. (1994). "The Yungas of Argentina: in search of Rufous-throated Dippers *Cinclus schulzi*" (PDF). *Cotinga* **2**: 38–41.
15. ↑  Salvador, S.; Narosky, S.; Fraga, R. (1986). "First description of the nest and eggs of the red-throated dipper in northwestern Argentina". *Gerfaut* **76**: 63–66.
16. ↑  "European Longevity Records". Euring. Consultado o 13 February 2019.
17. ↑  "Longevity Records of North American Birds". United States Geological Survey. Consultado o 13 February 2019.
18. ↑  J. Martens; Geduldig, G. (1990). "Acoustic adaptations of birds living close to Himalayan torrents". *Proc. Int. 100 DO-G Meeting*. Bonn: Current Topics Avian Biol. pp. 123–131.
19. ↑  BirdLife International (2017). "Rufous-throated Dipper *Cinclus schulzii*". *IUCN Red List of Threatened Species*. International Union for Conservation of Nature. Consultado o 13 February 2019.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* ITIS – *Cinclus*
* Imaxes Arquivado 04 de marzo de 2012 en Wayback Machine. da galería fotográfica de Janne Heimonen
* VídeosArquivado 16 de marzo de 2016 en Wayback Machine. en the Internet Bird Collection
* Sons en xeno-canto.org

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q192575
* EBID: ID
* GND: 4282846-6
* LCCN: sh85038225
* MAG: 2777733708
* NKC: ph508932

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Dyntaxa: 1001561
* FE-New: ID
* Fossilworks: 368980
* GBIF: 2495086
* iNaturalist: 7641
* ITIS: 178535
* NBN: NHMSYS0000530288
* NCBI: 127874
* Soortenregister: 139781
* WoRMS: 1437134

 |