Tifón nun mural etrusco
Na mitoloxía grega, **Tifón**, **Tifaón** ou **Tifeo** (en grego antigo Τυφών Typhôn, Τυφάων Typhaôn, Τυφωεύς Typhôeus ou Τυφώς Typhôs, de τῦφος tuphos, ‘fume’; en latín Typhon) é unha divindade primitiva que se presenta en forma de furacán destrutor ou dun enorme e horrible monstro alado cun centenar de serpes repartidas polas súas coxas que lanza chamas pola boca. 

Foi o último fillo de Xea, esta vez con Tártaro, personificación dos infernos profundos: 

> 
> 
> Pero cando Zeus expulsara aos Titáns do ceo, 
> a enorme Terra tivo ao seu fillo menor Tifeo do amor de 
> 
> 
> Tártaro, coa axuda da dourada Afrodita.
> Hesíodo, *Teogonía* 820-868
> 

O *Himno homérico a Apolo* fai do monstro Tifaón en Delfos un fillo da arcaica Hera na súa forma minoica, xerado por ela soa, como unha versión monstruosa de Hefesto, parido nunha cova de Cilicia e confinado alí na misteriosa terra de Arimos (*A Ilíada*, ii. 781-783). Foi en Cilicia onde Zeus loitou co antigo monstro e derrotouno, nunha complicada batalla: Tifón atacou a Zeus coas súas chamas, derrotándoo temporalmente, cortándolle os tendóns e deixándoo nun saco de coiro, o *korukos*, que é a orixe etimolóxica de *korukion atron*, a cova Coricia. A rexión de Cilicia, no sueste de Anatolia, tivo moitas oportunidades de relacionarse cos hititas do norte. Walter Burkert advirte algunhas coincidencias próximas desta historia co mito hitita de Iluyanka. 

O inveterado inimigo dos deuses olímpicos foi finalmente derrotado por Zeus e guindado ao Tártaro, ou encerrado baixo o volcán Etna (Esquilo, *Prometeo encadeado* 370; Píndaro, *Píticas*, I. 19-20) onde «o seu leito raspa e aguilloa todo o longo das súas costas estendidas contra el», ou noutras rexións volcánicas, onde é o causante das erupcións. 

Tifón é pois a figuración ctónica das forzas volcánicas, como Hefesto (Vulcano na mitoloxía romana) é a manifestación olímpica. 

Entre os fillos de Tifón con Equidna están Cérbero, Ortro, a Quimeira, a Esfinxe, a Hidra de Lerna, o dragón Ladón, o León de Nemea, a Aguia de Prometeo, o Dragón da Cólquida e a Porca de Cromio. Tamén é o pai dos cálidos e perigosos ventos (do grego *typhein*, 'fumar'), polo que é considerado como unha posible etimoloxía para a palabra «tifón», supostamente tomada polos persas como طوفان *Tufân* e polos árabes para incluír as tormentas ciclónicas do océano Índico. 

Escritores helenísticos posteriores identificaron a Tifón co deus exipcio Set, e os investigadores relixiosos identifícano co arcanxo Sandalfón. 

Ás veces menciónase a un segundo **Tifón**, fillo do primeiro, idéntico a el e considerado xeralmente un dos Xigantes.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Walter Burkert, *Religión griega*, 1985
* Robert Graves, *Los mitos griegos*, I, 36.1-3
* Karl Kerenyi, *Los dioses de los griegos*, 1951

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Tifón*** |

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q180237
* WorldCat
* VIAF: 272149196454474791293
* BIBSYS: 9043338
* BRE: 4193569
* EBID: ID
* GEC: 0066022
* GiantBomb: 3005-21663
* GND: 118803077
* MAG: 122424190
* Theoi: Typhoeus

 |