**Ohio** (pronunciado [oʊˈhaɪoʊ]) é un dos 50 estados dos Estados Unidos de América, situado na zona dos Grandes Lagos, e un dos seus principais centros industriais. Localizado na Rexión Medio Oeste dos Estados Unidos —a rexión máis industrializada do país— Ohio ten á industria como a súa principal fonte de ingresos. Outras fontes de ingresos importantes son as finanzas, a minería do carbón —que axudou a facer de Ohio unha das principais potencias industriais do país— a agricultura e o turismo.

A palabra "Ohio" significa na lingua iroquesa *"Gran Río"*, *"Río Longo"* ou *"Río Belo"*, utilizada por este grupo de nativos americanos para describir o río Ohio. O alcume de Ohio é *Buckeye State* (o Buckeye é un castiñeiro do xénero *Aesculus*). Os bosques compostos por árbores deste xénero cubrían anteriormente todo Ohio, aínda que moitos destes bosques foron tallados para proporcionar materias primas a diversas industrias, así como para dar espazo á agricultura. Ohio tamén reivindica o alcume de *Mother of Modern Presidents* (Nai dos Presidentes Modernos), polo feito de que sete dos Presidentes dos Estados Unidos naceron e creceron en Ohio, aínda que este título pertence, de feito, a Virxinia, cun total de oito presidentes. Os presidentes estadounidenses nacidos en Ohio son Ulysses S. Grant, Rutherford B. Hayes, James A. Garfield, Benjamin Harrison, William McKinley, William Howard Taft e Warren G. Harding. Un oitavo Presidente, William Henry Harrison, vivía en Ohio cando foi nomeado Presidente.

Os primeiros exploradores europeos en explorar a rexión foron os franceses. Ata 1763, a rexión de Ohio formaba parte da colonia francesa de Nova Francia, pasando entón a control británico. Coa independencia dos Estados Unidos en 1783, estes pasaron a controlar a rexión. Ohio converteuse no primeiro territorio do Territorio do Noroeste en ser elevado á categoría de estado, e o 17º en entrar na Unión, o 1 de marzo de 1803. A expansión en dirección ao oeste e a construción de numerosas vías férreas no estado, o descubrimento de numerosos xacementos de carbón e unha sólida industria agropecuaria fixeron que Ohio convertésese a mediados do século XIX nunha gran potencia industrial. Ulysses S. Grant, nativo de Ohio, foi un dos principais líderes da Unión durante a Guerra de Secesión.

A rápida industrialización do estado fixo que diversas persoas nativas do estado destacasen polas súas invencións e ideas pioneiras. Thomas Edison naceu en Ohio, e os Irmáns Wright —coñecidos mundialmente por ser os primeiros en voar nun avión (non sen controversias)— tamén creceron aquí. Outro nativo de Ohio mundialmente famoso é Neil Armstrong, a primeira persoa en pisar a Lúa.

Segundo os datos do censo do 2000, residían en Ohio 11.353.140 habitantes, repartidos por unha área de 116.096 km².

Historia
--------

### Ata 1803

Os nativos americanos vivían na rexión onde actualmente se localiza o estado de Ohio preto de dous milenios antes da chegada dos primeiros exploradores europeos. Os primeiros nativos americanos en instalarse na rexión foron unha tribo prehistórica, chamada *Mound Builders* —"construtores de montes"— porque construían pequenos montículos de terra para as súas cerimonias culturais. Os *mound builders*, instaláronse na rexión en torno ao 600 adC, e migrarían, en torno ao 900 dC, en dirección ao sur dos actuais Estados Unidos. Existen actualmente preto de seis mil vestixios arqueolóxicos, entre tumbas, cemiterios e casas de rituais, dos *mound builders*, en Ohio. A rexión sería posteriormente ocupada por outros pobos e tribos nativas americanas, como os huróns, os Delaware, os ottawa, os Shawnee, e especialmente as tribos iroquesas. Os iroqueses dominaban a maior parte do actual Ohio durante os anos que precederon á chegada dos primeiros europeos á rexión.

Mapa de Nova Francia, por Nicolas de Fer (1702).
O primeiro explorador europeo en chegar á rexión que actualmente constitúe o estado de Ohio foi o francés René Robert Cavelier de La Salle, en 1669. Cavelier anexou toda a rexión á coroa francesa, e a rexión de Ohio pasou a formar parte da colonia de Nova Francia. Os franceses, con todo, interesáronse pouco en colonizar a rexión, e só se estableceron algúns poucos establecementos comerciais por varios mercantes franceses, para comerciar cos indíxenas locais.

Durante as primeiras décadas do século XVIII, o Reino Unido pasou a reivindicar a rexión, así como todas as localizadas ao sur dos Grandes Lagos. En 1747, un grupo de mercantes británicos e colonos de Virxinia crearon unha compañía, a *Compañía Ohio de Virxinia*, co obxectivo de colonizar a rexión do val do río Ohio e as áreas localizadas ao suroeste do lago Erie —rexións que actualmente constitúen o estado de Ohio. Esta compañía enviou un grupo de colonos liderados por Christopher Gist para explorar a rexión do Val do río Ohio, habendo partido de Virxinia, e explorado Ohio durante preto de dous meses.

Retrato do Xefe Pontiac, pintado por John Mix Stanley preto de 100 anos logo da súa morte.
Os franceses pasaron a construír fortes na rexión de Ohio a partir do inicio da década de 1750. O propio Gist, en 1753, de acordo coas ordes do gobernador de Virxinia, volveu a Ohio, acompañado de George Washington, para enviar unha mensaxe aos franceses, para que abandonasen a rexión. Os franceses ignoraron a mensaxe de Gist e Washington. As disputas entre os franceses e os británicos sobre non soamente a rexión de Ohio, senón tamén de toda a rexión ao redor dos Grandes Lagos e do río San Lourenzo, conduciron ao comezo da Guerra Franco-Indíxena, en 1754. A guerra tivo inicio en Ohio, cando unha milicia comandada por Gist e por Washington intentou expulsar á forza aos franceses da rexión, sendo derrotados polas forzas francesas. A Guerra Franco-Indíxena duraría ata 1763, e terminou coa vitoria británica. Polos termos do Tratado de París, os franceses cedían todas as rexións ao leste do río Mississippi aos británicos, e todas as rexións ao oeste do río aos españois. A rexión de Ohio pasou a ser controlada polos británicos. Despois do final da guerra, un xefe indíxena ottawa, Pontiac, que tiña boas relacións cos franceses, rebelouse contra os británicos. Pontiac lideraría numerosos ataques contra os fortes británicos en 1763 e 1764, e un ataque contra Detroit, Míchigan, en 1764. O ataque tivo pouco éxito, e o Xefe Pontiac fuxiu en dirección á rexión de Illinois.

Retrato de George Rogers Clark, por Matthew Harris Jouett (1825)
Durante a Guerra de Independencia dos Estados Unidos, os diferentes grupos nativos americanos de Ohio estaban divididos na cuestión de en que lado estar: dos rebeldes estadounidenses ou dos británicos. Por exemplo, o líder shawnee Blue Jacket e o líder delaware Buckongahelas aliáronse cos británicos, mentres que Cornstalk, un shawnee, e White Eyes, un delaware, acordaron establecer relacións de amizade cos estadounidenses. Estes últimos, con todo, a miúdo non diferenciaban entre os nativos americanos amigables e hostís. É máis, Cornstalk foi asasinado por unha milicia estadounidense, o mesmo que probablemente lle ocorreu a White Eyes.

En 1780, o estadounidense George Rogers Clark derrotou ás forzas shawnee, aliadas dos británicos. Un dos máis tráxicos incidentes da Guerra de Independencia, o masacre de Gnadenhütten de 1782, ocorreu en Ohio. Despois do final da guerra, baixo os termos do Tratado de París, os Estados Unidos asumiron o control de todas as colonias británicas ao leste do río Mississippi, ao sur dos Grandes Lagos. O goberno dos Estados Unidos creou o Territorio do Noroeste en 1787, do cal Ohio formaba parte. Aquel mesmo ano, unha compañía mercantil comprou ao goberno varias terras localizadas no actual Ohio, habendo fundado o 7 de abril de 1788 o primeiro asentamento permanente de Ohio, Marietta. Esta inmediatamente fíxose capital do Territorio do Noroeste, en xullo do mesmo ano. Rapidamente, serían fundados outros asentamentos na rexión.

Este cadro sobre o Tratado de Greenville parece ser pintado por un dos oficiais de Anthony Wayne.
Os nativos americanos que se aliaron cos británicos durante a Guerra da Independencia continuaron atacando ás comunidades estadounidenses despois do fin da guerra, en 1783. En 1794, o xeneral Anthony Wayne derrotou a unha forza nativa americana, nunha rexión próxima á actual cidade de Toledo. En 1795, os nativos americanos aceptaron e ratificaron o Tratado de Greenville, onde acordaban en ceder preto dun 70% de todo o actual Ohio ao goberno dos Estados Unidos. Os nativos americanos fixérono así grazas á presión do Xefe Tarhe, un xefe wyandot. Grazas ao tratado, restableceuse a paz na rexión, e pasaron a instalarse na rexión máis estadounidenses.

Placa conmemorativa da Northwest Ordinance no exterior do Federal Hall, no baixo Manhattan (lugar do Capitolio dos Estados Unidos en 1787)
En 1800, o goberno creou o Territorio de Indiana, a partir da porción occidental do Territorio do Noroeste. Ohio continuou a formar parte do Territorio do Noroeste, e cambiando a capital do Territorio a Chillicothe, localizada no actual Ohio. De acordo coa *Northwest Ordinance*, calquera territorio particular formado a partir de áreas disgregadas do Territorio do Noroeste sería admitido automaticamente como estado cando a súa poboación excedese de 60.000 habitantes. A pesar de que a poboación de Ohio era de só 45.000 en decembro de 1801, o Congreso determinou que a poboación da rexión estaba en rápido crecemento, e que Ohio podería iniciar o proceso de elevación á categoría de estado, asumindo que a súa poboación excedería os 60.000 habitantes cando fose elevada oficialmente á categoría de estado.

En novembro, iniciáronse as preparacións para a secesión da rexión de Ohio do resto do Territorio do Noroeste, e para a creación do *estado de Ohio*. Aquel mesmo mes, unha convención constitucional creou a primeira Constitución de Ohio. O 19 de febreiro de 1803, o presidente Thomas Jefferson subscribiu un acto no Congreso que recoñecía a Ohio como o 17º dos Estados Unidos. Naquela época, a declaración oficial do estatuto de estado aínda non era un costume do Congreso, costume que comezaría a ser frecuente coa elevación de Luisiana á categoría de estado. O 7 de agosto de 1953, o ano do 150º aniversario de Ohio como estado, o entón presidente Dwight D. Eisenhower subscribiu un acto que oficialmente declaraba ao 1 de marzo como data na que Ohio foi oficialmente elevado á categoría de estado, pasando a formar parte da Unión.

### 1803 - 1900

Ohio participou activamente durante a Guerra de 1812. Aquí, o Comandante Oliver H. Perry comanda as tropas estadounidenses contra as forzas británicas no lago Erie, na Batalla de Lake Erie. A vitoria dos Estados Unidos nesta batalla evitou unha posible anexión de Ohio por parte do Reino Unido.
A Compra de Luisiana, efectuada en 1803, fixo que a economía do estado pasase a crecer rapidamente, xa que os produtos producidos no estado podían ser transportados facilmente a través do río Mississippi e os seus afluentes ata o porto de Nova Orleáns. Anualmente, grandes cantidades de barcos navegaban entre Nova Orleáns e os pequenos centros portuarios en Ohio, transportando os produtos agropecuarios producidos naquel estado ata Nova Orleáns, desde onde levaban a outras rexións.

En 1812, iníciase a Guerra de 1812, entre os Estados Unidos e o Reino Unido. Ohio foi o escenario dunha das batallas máis importantes e famosas da guerra, a Batalla de Lago Erie, realizada o 10 de setembro de 1813. Nesta batalla, nove navíos estadounidenses, comandados polo Comandante Oliver H. Perry, enfrontáronse a seis navíos británicos, no lago Erie, batalla que resultou con vitoria por parte dos Estados Unidos. Os resultados desta vitoria foron o dominio americano das augas do lago Erie, así como o control estadounidense do Territorio do Noroeste, e aumentou drasticamente a moral da poboación e dos soldados estadounidenses, logo dunha serie de derrotas no desenvolvemento da guerra.

Despois do final da guerra, a continuación do desenvolvemento da economía de Ohio fixo que a poboación do estado disparásese. Miles de persoas pasaron a instalarse anualmente no estado, ademais doutras moitas persoas vindas doutros estados, e inmigrantes vindos de países europeos, especialmente alemáns e británicos.

Localización da Franxa de Toledo.
En 1835, case se inicia unha guerra entre Míchigan e Ohio, por mor da disputa dunha estreita franxa de terra no extremo noroeste de Ohio. Esta guerra, que foi chamada *Guerra de Toledo*, non chegou a ocorrer debido á intervención do goberno federal. En 1836, o goberno cedeu este anaco de terra a Ohio. Este sector de terra alberga a cidade de Toledo, que deu nome á "guerra". Foi entón cando as fronteiras de Ohio adquiriron os seus límites actuais.

O comercio fluvial entre Ohio e Nova Orleáns continuou, e a necesidade de barcos máis económicos e eficientes fixo que os barcos de vapor substituísen aos antigos barcos de vela. O primeiro barco de vapor en navegar polo Mississippi foi o *New Orleans*, en 1811, e o primeiro en navegar no lago Erie foi o *Walk-in-the-Water*, en 1818. En 1825, inaugurase a Canle de Erie e en 1832, remátase unha extensión deste, a Canle de Ohio, conectando Cleveland e Portsmouth. En 1845, inaugúrase outra extensión da Canle de Erie, a Canle de Miami, conectando Toledo e Cincinnati.

As numerosas canles fluviais de Ohio serviron de rutas comerciais durante máis de 25 anos. A partir da década de 1830, comezáronse a construír numerosas vías férreas. O extenso e moderno sistema ferroviario e fluvial de transportes fixo que a industria agropecuaria do estado desenvolvésese drasticamente durante a década de 1840, facendo de Ohio un líder da industria agropecuaria dos Estados Unidos. A economía do estado diversificaríase, coa crecente expansión do sistema de transportes do estado, e rapidamente a industria converteríase tamén nunha gran fonte de ingresos. En 1841, William Henry Harrison pasou a ser a primeira persoa nativa de Ohio en asumir a presidencia dos Estados Unidos.

Gravado sobre a entrada das tropas de John Hunt Morgan a Washington, Ohio.
Ohio tivo un papel esencial na Guerra Civil Estadounidense. A maior parte da poboación do estado era abolicionista, é dicir, estaba en contra da escravitude. Moitos abolicionistas axudaron a miles de escravos a fuxir, tanto antes como durante a Guerra Civil, sendo transportados dos Estados abolicionistas cara a Ohio ou Canadá a través do río Mississippi e o río Ohio, ou ben a través de vías férreas. Diversas persoas clave das forzas da Unión eran nativos de Ohio, entre eles, os xenerais Ulysses S. Grant e William T. Sherman. Ademais diso, Ohio forneceu preto de 320.000 soldados, máis da cota pedida polo presidente Abraham Lincoln para aquel estado. O único conflito armado realizado en Ohio ocorreu en 1863, cando as tropas confederadas, lideradas polo xeneral John Hunt Morgan, realizaron unha incursión en dirección ao norte, destruíndo calquera infraestrutura estadounidense que se atopasen na fronte. Morgan sería capturado en Ohio, pero conseguiu fuxir e volver san e salvo á Confederación.

O Xeneral Ulysses S. Grant.
Tras o fin da Guerra Civil Estadounidense, o crecemento económico de Ohio volveu aumentar. Decenas de miles de persoas doutros estados dos Estados Unidos e doutros países foron a instalarse no estado. A industria de manufactura desenvolveuse rapidamente, e houbo superado na década de 1870 á agricultura e gandería como principal fonte de ingresos do estado. En 1869, os *Cincinnati Rede Stockings* —actuais Cincinnati Reds— convertéronse no primeiro equipo profesional de béisbol do país. O gran crecemento industrial de Ohio promovería tamén unha revolución tecnolóxica no estado, non en balde numerosos inventores de renome mundial son de Ohio, e realizarían as súas invencións no estado. Entre eles, destaca Thomas Edison. A presenza de recursos naturais tales como o carbón tamén axudou a Ohio a converterse nunha gran potencia industrial.

Durante o final do século XIX, catro persoas de Ohio asumiron a presidencia dos Estados Unidos. Estas persoas foron Ulysses S. Grant —o tenente xeneral da Unión durante a Guerra Civil— Rutherford B. Hayes, James A. Garfield e Benjamin Harrison. William McKinley, aínda que non era nativo de Ohio (naceu en Virxinia, aínda que pasou a maior parte da súa infancia en Ohio), asumiu a presidencia do país en 1897. Outra persoa nativa de Ohio, William Howard Taft, converteuse na sétima persoa aquel estado en asumir a presidencia estadounidense, en 1909.

### 1900 - Actualidade

Orville Wright voando sobre Huffman Prairie (Ohio), 16 de novembro de 1904.
Durante os anos finais da década de 1890, o goberno de Ohio foi salpicado gravemente por un escándalo de corrupción política, que involucraba a diversos oficiais do goberno de Ohio e das maiores cidades do estado. Por mor deste escándalo político, levaron a cabo grandes reformas no goberno durante a década de 1900. Nesta década, os Irmáns Wright -un deles, Orville, nativo de Ohio- realizarían numerosos voos pioneiros nos seus avións no estado.

En 1913, grandes inundacións (as peores da historia do estado) cebáronse con Ohio. Causaron preto de 350 mortes, e uns danos calculados en 100 millóns de dólares. Por mor disto, o Lexislativo do estado instituíu en 1914 un programa de conservación, para evitar que as futuras inundacións provocasen tantos estragos. Construíronse numerosos diques e encoros ao longo e ancho do estado durante a década de 1910 e de 1920. O goberno federal tamén construíu outros 20 diques e represas. Warren G. Harding converteuse no sétimo e último nativo de Ohio en asumir a presidencia dos Estados Unidos en 1921.

A primeira guerra mundial acelerou o crecemento da economía do estado, grazas á gran produción de material bélico. O crecemento continuou durante a década de 1920, aínda que de forma desigual -a industria auxiliar prosperaba, mentres que as granxas enfrontábanse a crecentes dificultades por mor da deflación e da crecente competencia doutros países no mercado internacional. Isto provocou un aumento da emigración das áreas rurais en dirección ás cidades, e a finais da década, vivían máis persoas nas cidades que nas áreas rurais.

A economía baseada na agropecuaria e en manufactúraa fixo que Ohio fose un dos estados máis afectados polos efectos da Gran Depresión. As taxas de desemprego aumentaron drasticamente, a máis do 35% entre traballadores urbanos, mentres que a drástica caída dos produtos en xeral fixo que numerosas granxas endebedásense gravemente, o que fixo que moitos perdesen as súas. O goberno federal e o goberno do estado instituiron pronto numerosos programas de asistencia social e económica. En 1934, por exemplo, iniciouse a construción dun proxecto de control de inundacións no val do río Muskingum, sendo inaugurado en 1938 -non sen antes ser probado involuntariamente nunha "proba de lume" (en 1937, este sistema, aínda non finalizado, impediu que grandes e súbitas inundacións no río Ohio causasen gran destrución nas cidades próximas.

A Central nuclear Davis-Besse, inaugurada nos anos 70.
Os efectos da Gran Depresión terminaron coa entrada dos Estados Unidos na segunda guerra mundial, cando o estado pasou a producir gran cantidade de material bélico para a guerra. Despois do fin da guerra, diversas axencias gobernamentais instalaron no estado centros de investigación e de probas, especialmente nos campos da enerxía nuclear e da industria aeroespacial. A apertura da Canle de San Lourenzo pasou a fornecer unha vía rápida eficiente entre o Océano Atlántico e os Grandes Lagos, e as cidades portuarias de Ohio beneficiáronse moito da inauguración desta canle. Diversos programas provinciais incentivaron o crecemento industrial, tales como recortes fiscais, o financiamento da construción de centros industriais, e a oferta de electricidade a baixo custo. A finais da década de 1960, Ohio era o cuarto maior exportador de produtos industrializados do país.

O crecemento industrial do estado continuou ata comezos da década de 1970. Ohio pasou por unha severa recesión económica durante as décadas de 1970 e de 1980, a causa do súbito aumento dos prezos do combustible, da crecente competencia dos produtos industrializados estranxeiros tanto no mercado internacional como no mercado doméstico, e a causa do traslado das fábricas de Ohio a estados do sur da nación, onde os custos son máis baixos, ou ata a outros países. Esta recesión fixo que o crecemento demográfico estancárase, e soamente terminou a finais da década de 1980, cando o abaratamento dos prezos do combustible, así como a súa maior abundancia, estimularon a industrialización do estado. O traslado das fábricas a outras rexións onde os custos son máis baixos, con todo, continúa.

George Voinovich, gobernador de Ohio de 1991 a 1998.
En 1971, o goberno de Ohio implementou un imposto sobre a renda, obtendo o estado 373 millóns de dólares ao ano seguinte a través do seu cobro. Por mor da crise financeira enfrontada por Ohio a partir da década de 1970, o goberno pasou gradualmente a aumentar devandito imposto. En 1995, o imposto sobre a renda cobrado no estado xerou máis de 4.500 millóns de dólares, o que supón un crecemento de máis de doce veces nun período de dúas décadas, período no cal o crecemento demográfico do estado estancouse e a poboación permaneceu estable. En 1990 foi elixido George V. Voinovich, que prometeu no seu programa diminuír os impostos e gastos públicos. Conseguiu reducir os gastos públicos, principalmente a través de recortes en servizos de axuda socio-económica aos necesitados. No seu lugar, Voinovich aumentou os gastos na educación. Coa mellora da economía do estado no inicio da década de 1990, Voinovich foi reelixido en 1994.

Por mor da forza da industria na rexión, Ohio, desde finais do século XIX, sufría dunha severa contaminación, tanto atmosférica como do medio hídrico, por mor das numerosas fábricas que posúe o estado e da dependencia das centrais de carbón para a xeración de electricidade. En 1985, a poboación de Ohio aprobou nun referendo o investimento de 100 millóns de dólares nun programa de investigación que pretendía crear unha central de carbón "limpa". En 1993 inaugurouse a primeira destas centrais. Aquel mesmo ano, a poboación do estado aprobou nun referendo o investimento de 200 millóns de dólares para a mellora e a expansión do sistema estatal de parques e reservas naturais. O estado tamén axuntou esforzos en limpar os seus ríos e lagos.

Xeografía
---------

A costa de Ohio do lago Erie.
A situación xeográfica de Ohio resultou ser unha vantaxe para o seu crecemento económico e demográfico. Por mor de que Ohio relaciona o nordés co medio oeste do país, gran cantidade de tráfico de mercancías e de negocios pasa polas súas fronteiras a través da súa desenvolvida rede de autoestradas. Ohio conta coa décima maior rede de autoestradas da nación, e sitúase a unha distancia de menos dun día en coche do 50% da poboación de Norteamérica e do 70% da súa capacidade industrial. Ó norte, o lago Erie proporciona 502 km de costa a Ohio, o cal permite a existencia de numerosos portos marítimos. A fronteira sur do estado delimítaa o río Ohio, mentres que gran parte da fronteira setentrional está definida polo lago Erie. Limita ao norte con Míchigan e co Lago Erie, ao leste con Pensilvania, ao sur con Virxinia Occidental e Kentucky, e ao oeste con Indiana. Alén do lago Erie localízase a provincia canadense de Ontario.

Vista das Illas do lago Erie, localizadas no lago homónimo.
O litoral de Ohio co lago Erie ten preto de 502 quilómetros de lonxitude, incluíndo 85 quilómetros da entrada formada pola Baía de Sandusky e 106 quilómetros de litoral formado polas numerosas illas do lago Erie. O estado posúe máis de 2.500 mil lagos e lagoas, ademais doutras 180 reservas artificiais. O maior lago do estado é o *Grand Lake*, con 5.140 hectáreas. Ohio posúe preto de 70.800 km de ríos e regatos. O principal río do estado é o Ohio —que actúa como fronteira entre Ohio, Virxinia Occidental e Kentucky. Outros ríos importantes son os ríos Cuyahoga, Maumee, Miami, Muskingum e Scioto. Preto dun 25% do estado está cuberto por bosques.

A maior parte do chan de Ohio, fóra dunha pequena rexión situada no centro-sur do estado e dunha área excepcionalmente chaira no noroeste, coñecida como o "Gran Pantano Negro", está formado por chairas glaciais. Estas rexións glaciais na antigüidade estiveron cubertas por unha espesa capa de xeo, en eras glaciais relativamente recentes (a última delas, ocorrida fai preto de 10.000 anos antes de Cristo). A maior parte do estado ten unha baixa altitude.

### Rexións xeográficas

Podemos dividir a Ohio en catro rexións xeográficas:

* As *Chairas dos Grandes Lagos* localízanse ao longo do litoral do estado co lago Erie, e cobren todo o norte de Ohio. É unha rexión relativamente estreita, con preto de 8 quilómetros de anchura no seu extremo oriental, aumentando a máis de 80 no extremo occidental. Caracterízase polo seu chan pouco accidentado, relativamente plano, e de baixas altitudes, as menores do estado —de 139 metros sobre o nivel do mar no seu extremo nordeste. Tamén se caracteriza polo seu chan relativamente fértil.
* As *Chairas Till* ocupan todo o oeste de Ohio. As altitudes destas chairas aumentan gradualmente, a medida en que se viaxa en dirección sur. Estas chairas teñen poucos accidentes xeográficos, e caracterízanse polos seus montes baixos e anchos. O punto máis alto de Ohio, Campbell Hill (de 472 m de altitude) localízase no sur desta rexión, no extremo suroeste do estado.
* A *Meseta dos Apalaches* ocupa toda a rexión oriental de Ohio. Caracterízase polo seu terreo rochoso e accidentado. Esta rexión alberga a maior parte dos principais xacementos minerais do estado, como carbón, gas natural e granito.
* A *Rexión Bluegrass* ocupa unha estreita rexión do centro-sur do estado. Esta rexión caracterízase polo seu terreo pouco accidentado, polos seus pastos e polo seu chan fértil.

|  |
| --- |
|  |
| Rexións xeográficas de Ohio (Fonte Arquivado 12 de agosto de 2006 en Wayback Machine.). | Mapa de Ohio. |

### Clima

Día de choiva en Mansfield.
O clima de Ohio é tépedo, no que se distinguen catro estacións distintas, con veráns cálidos, e invernos fríos. Con todo, o tempo atmosférico varía bastante de estación a estación. O tempo en Ohio é relativamente inestable, e pode cambiar repentinamente, especialmente no inverno. O principal motivo desta inestabilidade é a ausencia de obstáculos xeográficos no estado e nas súas proximidades, que permiten o rápido movemento de correntes de aire vindas de calquera dirección.

As temperaturas en Ohio descenden a medida en que aumenta a latitude. A temperatura media do estado no inverno é de -5C no norte do estado, -2 °C na rexión central e 2 °C no sur. A media das mínimas é de -6 °C no norte, -4 °C na rexión central e de -2 °C no sur, mentres que a media das máximas é de 2 °C no norte, 5 °C na rexión central e 8 °C no sur. As mínimas varían entre -40 °C e 5 °C, e as máximas, entre -30 °C e 15 °C. A temperatura máis baixa rexistrada en Ohio, -38 °C, foi medida en Milligan o 10 de febreiro de 1899.

Mapa de precipitacións en Ohio
A temperatura media no verán no norte é de 21 °C (de 20 °C no extremo nordeste), e de 24 °C no sur. A media das mínimas é de 15 °C no norte, 16 °C na rexión central e de 18 °C no sur. A media das máximas é de 28 °C no norte e na rexión central e de 30 °C no sur. As mínimas varían entre 8 °C e 26 °C, mentres que as máximas varían entre 16 °C e 38 °C. A temperatura máis alta rexistrada en Ohio é de 45 °C, medida o 21 de xullo de 1934 en Gallipolis.

A taxa de precipitación media anual de Ohio é de 97 centímetros anuais. Estas taxas son maiores no sur e nas rexións montañosas do nordeste do estado —que poden recibir máis de 120 centímetros anuais— e menores ó longo do lago Erie e no noroeste do estado —que reciben menos de 85 centímetros anuais. Toledo recibe preto de 80 centímetros anuais de precipitación. A taxa de precipitación media anual de neve en Ohio é de 74 centímetros. Estas taxas aumentan a medida que se viaxa en dirección ao leste e ao norte. A montañosa rexión nordeste de Ohio recibe de media preto de 254 centímetros anuais de neve, e por isto, dispón de varias estacións de esquí.

Política e administración
-------------------------

O *Statehouse* de Ohio, en Columbus, acolle a sede da Asemblea Xeral.
A capital de Ohio é Columbus, localizada cerca do centro do estado. Desde 1999, o gobernador é Bob Taft. Ohio conta con 18 escanos na Cámara de Representantes dos Estados Unidos. 

A Constitución de Ohio vixente foi aprobada en 1851 aínda que conta con numerosas emendas posteriores. Ademais dos dereitos dos cidadáns, establece a separación de poderes do estado.

O principal oficial do Poder executivo de Ohio é o gobernador. Este é elixido polos electores do estado para un mandato de ata catro anos de duración. Unha persoa dada pode exercer o cargo de gobernador cantas veces queira, pero non máis de dúas veces consecutivas. Corre a cargo do gobernador a responsabilidade de indicar aos oficiais do Executivo e do Xudicial. Con todo, todas as súas indicacións necesitan ser aprobadas antes polo Senado do estado. Todos os oficiais do Executivo elixidos polo gobernador non poden exercer en dous mandatos consecutivos.

O Poder lexislativo de Ohio é exercido pola Asemblea Xeral, que está constituído polo Senado e pola Cámara de Representantes. O Senado posúe un total de 33 membros, e a Cámara de Representantes, 99. Ohio está dividido en 33 distritos lexislativos. Os electores de cada distrito elixen a un senador e tres membros representantes, que representarán a devandito distrito no Senado e na Cámara dos Representantes. O mandato dos senadores é de catro anos, e o dos membros da Cámara dos Representantes, de dous. Unha persoa dada non pode exercer dúas veces consecutivas o cargo de senador, nin tampouco máis de dúas lexislaturas consecutivas como membro da Cámara dos Representantes.

Palacio de xustiza do Condado de Miami en Troy.
O máis alto tribunal do Poder xudicial de Ohio é o Tribunal Supremo de Ohio, composto por sete xuíces. Estes xuíces son elixidos pola poboación do estado para un mandato de ata seis anos de duración. Ohio tamén posúe doce *Courts of Appeals* (tribunais de carácter rexional), e cada condado administra un Tribunal Xudicial de carácter rexional. Ohio está dividido en doce distritos xudiciais, onde operan cada un dos tribunais do *Court of Appeals*. Cada un destes tribunais posúe oito xuíces, elixidos pola poboación do estado para un mandato de ata seis anos de duración. Todos os xuíces dos tribunais rexionais —compostos de tres a doce xuíces— son elixidos pola poboación dos respectivos condados para un mandato de ata seis anos de duración.

Preto dun 55% dos orzamentos do goberno de Ohio xéranos impostos estatais, mentres que o restante provén de orzamentos fornecidos polo goberno federal e de préstamos. En 2002, o goberno do estado gastou 52.594 millóns de dólares, habendo xerado outros 45.439 millóns. A débeda pública de Ohio é de 20.009 millóns de dólares. A débeda per cápita é de 1.754 dólares, o valor dos impostos estatais per cápita é de 1.764 dólares, e o valor dos gastos gobernamentais per cápita, de 4.610 dólares.

### Constitución

A actual Constitución de Ohio foi adoptada en 1851. As emendas á Constitución son propostas polo Poder lexislativo de Ohio, e para ser aprobadas, necesitan ser ratificadas primeiro por polo menos un 51% do Senado e da Cámara de Representantes do estado, en dúas eleccións sucesivas, e despois por un 51% ou máis da poboación electoral de Ohio, nun referendo. A poboación do estado tamén pode propor emendas á Constitución a través da realización de peticións, nas que é necesaria polo menos a firma do 10% das persoas que votaron no último referendo ou nas últimas eleccións estatais para gobernador realizadas no estado. Se esta petición ten un mínimo do 10% de firmas, a emenda entón é revisada polo Lexislativo, e sometida a votación nun referendo, onde debe conseguir o voto a favor de polo menos un 51% dos votantes en dous referendos consecutivos. Se esta emenda é ratificada por un 51% ou máis dos votantes en ambas as votacións, a emenda apróbase automaticamente. As emendas tamén poden ser propostas e introducidas por convencións constitucionais, que necesitan recibir polo menos a aprobación do 67% dos votos de ambas as cámaras do Poder lexislativo e un 51% dos electores do estado nunha elección xeral, ou ben do 51% dos electores do estado nunha elección realizada periodicamente cada 20 anos.

### División administrativa

Condados de Ohio
Ohio está dividido en 88 condados. Estes condados son gobernados por Consellos de Comisarios, que están compostos por tres membros —a excepción do Condado de Summit, gobernado por un administrador-xefe e un Consello de sete membros. Calquera área urbana con máis de cinco mil habitantes é considerada cidade principal (*city*). O estado non posúe cidades secundarias (*towns*); calquera área urbana con menos de cinco mil habitantes é considerada vila. A maior parte das cidades e vilas de Ohio están gobernadas por un alcalde e un consello municipal, mentres que as restantes están gobernadas ou ben por un administrador e un Consello ou ben por un Consello de Comisarios.

### Política

Politicamente, Ohio está considerado o que en inglés chámase "swing state" (literalmente "estado randeeira", isto é, un estado no que non domina claramente un partido sobre outro), aínda que a política estatal está dominada polos republicanos. A mestura de áreas urbanas e rurais, e a presenza significativa de grandes industrias de pescozo azul e de importantes distritos comerciais de pescozo branco conduce a un equilibrio entre a poboación conservadora e a liberal que, xunto cos 20 votos electorais do estado —máis dos que teñen moitos dos "swing states"— converte ao estado en decisivo para o resultado das eleccións nacionais. Non en balde, Ohio foi o estado no que se decidiron as eleccións presidenciais de 2004, entre George W. Bush e John Kerry. Bush gañou por unha estreita marxe os 20 votos electorais do estado (unha marxe de 2 puntos porcentuais e o 50,8% dos votos). O estado apoiou ao demócrata Bill Clinton en 1992 e 1996, aínda que en 2000 e en 2004 apoiou ao republicano Bush. Ohio tamén foi un factor decisivo nas eleccións presidenciais de 1948, cando o demócrata Harry S. Truman venceu ao republicano Thomas Dewey (que gañara no estado catro anos antes), e tamén nas de 1976, cando o demócrata Jimmy Carter derrotou ao republicano Gerald Ford por unha estreita marxe.

A demografía de Ohio fai que moitos consideren ao estado como un microcosmos dentro da nación. Curiosamente, ningún candidato republicano á presidencia accedeu á Casa Branca sen gañar en Ohio. É por iso que este estado ocupa un lugar moi importante nas campañas electorais de ambos os partidos.

Demografía
----------

**Crecemento demográfico de Ohio**| 

| Ano | Habitantes |
| --- | --- |
| 1800 | 45.365 |
| 1810 | 230.760 |
| 1820 | 581.434 |
| 1830 | 937.903 |
| 1840 | 1.190.467 |
| 1850 | 1.980.329 |
| 1860 | 2.339.511 |
| 1870 | 2.665.260 |
| 1880 | 3.198.062 |
| 1890 | 3.672.329 |
| 1900 | 4.157.545 |

 | 

| Ano | Habitantes |
| --- | --- |
| 1910 | 4.767.121 |
| 1920 | 5.759.394 |
| 1930 | 6.646.697 |
| 1940 | 6.907.612 |
| 1950 | 7.946.627 |
| 1960 | 9.706.397 |
| 1970 | 10.657.423 |
| 1980 | 10.797.624 |
| 1990 | 10.887.325 |
| 2000 | 11.353.140 |

 |
|

Segundo o censo nacional do 2000 da Oficina do Censo dos Estados Unidos, a poboación de Ohio era de 11.353.140 habitantes, un crecemento do 4,2% en relación aos datos de 1990, de 10.887.325 habitantes. Unha estimativa realizada en 2005 calcula a poboación do estado en 11.464.042 habitantes, o que supón un crecemento do 5,2% en relación aos datos de 1990, do 1% en relación aos datos de 2000, e do 0,1% en relación á estimación de 2004.

O crecemento natural de Ohio entre 2000 e 2005 foi de 217.877 habitantes (789.312 nacementos menos 571.435 falecementos) o crecemento demográfico causado pola inmigración foi de 75.142 habitantes, mentres que a migración interestatal resultou na perda de 177.150 habitantes. Entre 2000 e 2005, a poboación de Ohio creceu en 110.897 habitantes, e entre 2004 e 2005, en 13.899. Preto dun 3,4% da poboación do estado (340.000 habitantes) non naceu nos Estados Unidos.

### Distribución étnica

Crecemento demográfico de Ohio desde 1800.
Densidade de poboación de Ohio
Composición racial da poboación de Ohio:

* 85,0% Brancos
* 11,5% Afroamericanos
* 1,9% Hispanos
* 1,2% Asiáticos
* 0,2% Nativos americanos
* 1,4% Dous ou máis razas

Os cinco maiores grupos étnicos de Ohio son os alemáns (que comprenden un 25,2% da poboación do estado), os irlandeses (12,7%), afroamericanos (11,5%), británicos (9,2%) e os estadounidenses (8,5%).

A etnia alemá é a predominante na maioría dos condados de Ohio, especialmente no noroeste do estado. Os habitantes de Ohio de ascendencia estadounidense e británica están presentes por todo o estado, particularmente na rexión centro-sur. As cidades de Cleveland e Cincinnati teñen grandes comunidades afroamericanas. Cleveland e Toledo albergan grandes comunidades hispánicas, mentres que, pola súa banda, Cleveland e Columbus posúen as maiores comunidades asiáticas de Ohio.

### Pirámide de idades

Pirámide de idades de Ohio (2000).
A distribución da poboación por idades en 2004 foi:

* Menos de 5 anos: 6,4%
* Menos de 18 anos: 24,3%
* Máis de 65 anos: 13,3%

As persoas de sexo feminino compoñen o 51,3% da poboación de Ohio.

### Relixión

Porcentaxe da poboación de Ohio por afiliación relixiosa:

* Cristianismo – 82%
	+ Protestantismo – 62%
		- Igrexa bautista – 15%
		- Metodismo – 11%
		- Presbiterianismo – 4%
		- Pentecostalismo – 4%
		- Amish – 1%
		- Outras afiliacións protestantes – 27%
	+ Igrexa católica – 19%
	+ Outras afiliacións cristiás – 1%
* Xudaísmo – 1,3%
* Outras relixións – < 1%
* Non relixiosos – 16%

### Principais cidades

Columbus.
Cincinnati.
Preto dun 74% da poboación de Ohio vive en cidades, mentres que o resto vive en áreas rurais. Ao redor dun 85% da poboación do estado vive en rexións metropolitanas, coa metade de toda a poboación do estado vivindo nunha das tres maiores rexións metropolitanas de Ohio: Cincinnati, Cleveland e Columbus. Columbus é a cidade máis poboada do estado, aínda que a rexión metropolitana máis poboada é a de Cincinnati.

En total, o estado consta de 15 rexións metropolitanas. Delas, cinco están divididas entre Ohio e os estados de Indiana, Kentucky e Virxinia Occidental.

As cidades principais de Ohio son:

* Akron, cidade 212.215, área metropolitana 694.960
* Canton, cidade 79.255, área metropolitana 406.934
* Cincinnati, cidade 317.361, área metropolitana 2.009.632
* Cleveland, cidade 461.324, área metropolitana 2.148.143
* Columbus, cidade 728.432, área metropolitana 1.612.694
* Dayton, cidade 161.696, área metropolitana 848.153
* Springfield, cidade 64.483, área metropolitana 144.742
* Toledo, cidade 308.973, área metropolitana 659.188
* Youngstown, cidade 79.271, área metropolitana 602.964

Nota: A área metropolitana de Cincinnati esténdese ata Kentucky e Indiana, e a área metropolitana de Youngstown esténdese ata Pensilvania.

Economía
--------

Campo de millo do sur de Ohio.
O Produto Interior Bruto de Ohio foi de 419.000 millóns de dólares en 2003. A renda per cápita do estado, pola súa banda, foi de 30.129 dólares, a 25ª maior do país. A taxa de desemprego en Ohio sitúase no 6,1%.

O sector primario corresponde ao 1% do PIB de Ohio. O estado posúe preto de 80.000 granxas, que ocupan preto da metade da súa área. A agricultura e a gandería comprende un 0,95% do PIB, e emprega aproximadamente a 160.000 persoas. Centro do *Corn Belt*, Ohio é un dos maiores produtores nacionais de millo. O estado tamén é un dos líderes nacionais na produción de soia, trigo e palla. Outros produtos agropecuarios importantes son o leite e a carne bovina, os ovos de galiña e os tomates. A pesca e a silvicultura son responsables de preto dun 0,95% do PIB, empregando a preto de 2.000 persoas.

O sector secundario corresponde a un 29% do PIB de Ohio. A industria manufactureira —a maior fonte de ingresos do estado— corresponde a un 25% do PIB do estado e emprega aproximadamente a 1.130.000 persoas. O valor total dos produtos fabricados no estado é de 120 mil millóns de dólares —só detrás de California e de Texas. Os principais produtos industrializados que se fabrican en Ohio son equipamentos de transporte, maquinaria industrial, produtos químicos, aceiro, alimentos industrializados, produtos plásticos e gomas en xeral, mobles e electrodomésticos, vidro e material impreso. Ohio é o segundo maior produtor nacional de aceiro, só detrás de Indiana. A industria da construción comprende un 3,8% do PIB do estado, empregando aproximadamente a 347.000 persoas. Pola súa banda, a minería é responsable dun 0,2% do PIB de Ohio, empregando a preto de 22.000 persoas. Os principais recursos naturais do estado son o carbón, o gas natural e o granito.

O centro financeiro de Cincinnati, a noite
O sector terciario comprende un 70% do PIB de Ohio. Preto dun 18% do PIB do estado veñen de servizos comunitarios e persoais. Este sector emprega a máis de 1.950.000 de persoas. O comercio por xunto e polo miúdo corresponde a un 17% do PIB, e empregan aproximadamente 1.520.000 persoas. Os servizos financeiros e inmobiliarios corresponden a preto dun 16% do PIB do estado, empregando aproximadamente a 475.000 persoas (o principal centro financeiro do estado é Cleveland, outros centros financeiros importantes son Cincinnati, Columbus e Toledo). Os servizos gobernamentais corresponden a un 11% do PIB, empregando aproximadamente a 800.000 persoas. Para rematar, os transportes e as telecomunicacións empregan a 290.000 persoas e comprenden un 8% do PIB. As centrais termoeléctricas de carbón producen preto dun 85% da electricidade xerada no estado, mentres que o restante xérase en centrais nucleares.

Educación
---------

Stocker Center, Colexio de Enxeñería da Universidade de Ohio.
A primeira escola de Ohio foi fundada en 1773 por un misioneiro, co obxectivo de converter aos nenos nativos americanos á relixión católica, e de imporlles ideais e costumes "occidentais". En 1825, o goberno do estado autorizou a fundación dun sistema de educación pública composto só por escolas de educación primaria (*elementary schools*), pasando a fornecer orzamentos para o mantemento de escolas de educación secundaria (*high schools*) a partir de 1853. Durante a década de 1960, diversos distritos escolares pecharon varias das súas escolas por mor da falta de orzamento.

Actualmente, todas as institucións educativas de Ohio deben seguir certas regras e patróns ditados polo Consello Estatal de Educación de Ohio. Este consello controla directamente o sistema de escolas públicas do estado, que está dividido en varios distritos escolares. O consello está composto por catro membros elixidos polo Lexislativo e por 8 membros elixidos polo gobernador, durante un período de oficio de ata catro anos de duración. Cada cidade principal (*city*), diversas cidades secundarias (*towns*) e cada condado, constan polo menos dun distrito escolar. En Ohio, un distrito escolar dado frecuentemente opera en varias cidades ao mesmo tempo, ata aínda que teña o seu centro noutra cidade dada. Nas cidades, a responsabilidade de administrar as escolas é do distrito escolar municipal, mentres que nas rexións menos densamente poboadas, esta responsabilidade corre a cargo dos distritos escolares que operen no condado. Ohio permite a existencia de "escolas charter" —escolas públicas independentes, que non son administradas por distritos escolares, pero que dependen de orzamentos públicos para o seu funcionamento. A escolarización é obrigatoria para todos os nenos e adolescentes de máis de seis anos de idade, ata a conclusión da educación secundaria ou ata os dezaseis anos de idade.

Biblioteca de Mansfield.
En 1999, as escolas públicas do estado atenderon a preto de 1.837.000 de estudantes, empregando aproximadamente a 116.200 profesores. Pola súa banda, as escolas privadas atenderon a preto de 254.500 estudantes, empregando aproximadamente a 16.200 profesores. O sistema de escolas públicas do estado utilizou preto de 12.207 billóns de dólares, e o gasto das escolas públicas foi de aproximadamente 7.300 dólares por estudante.

A primeira biblioteca do estado foi fundada en 1804, en Belpre. O sistema de bibliotecas públicas de Cleveland é un dos maiores dos Estados Unidos. O estado posúe actualmente 250 sistemas de bibliotecas públicas, que moven anualmente unha media de 13,8 libros por habitante. A primeira institución de ensino superior de Ohio, a Universidade de Ohio, foi fundada en Athens, en 1804. Actualmente, Ohio posúe 179 institucións de educación superior, das cales 61 son públicas e 118 son privadas. O sistema de institucións de educación superior pública do estado é o Sistema de Universidades de Ohio.

Transportes
-----------

A US-30 West nas inmediacións de Ontario, Ohio.
Ohio, desde que se converteu en estado en 1803, foi un importante cruzamento de camiños entre o leste e o centro-oeste dos Estados Unidos. Numerosas vías férreas e autoestradas interestatais atravesan o estado. O principal centro viario de Ohio é Columbus, mentres que Cleveland é o principal centro ferroviario, portuario e aeroportuario.

O aeroporto máis transitado do estado é o Aeroporto Internacional de Cleveland, seguido polos aeroportos internacionais de Columbus, Dayton, Toledo e Cincinnati. En 2002, Ohio posuía 8.417 quilómetros de vías férreas.

Ohio ten unha rede altamente desenvolvida de estradas e autoestradas interestatais. En 2003, o estado posuía 198.789 quilómetros de estradas e autoestradas, dos cales 2.530 quilómetros formaban parte do sistema federal de autoestradas.

Medios de comunicación
----------------------

O primeiro xornal de Ohio, o *The Centinel of the North-Western Territory*, foi impreso por primeira vez en 1793, en Cincinnati. O primeiro xornal abolicionista do país, o *The Philanthropist*, foi impreso en Ohio, en 1817, en Mount Pleasant. Actualmente publícanse no estado máis de 330 periódicos, dos cales 80 son diarios.

A primeira cadea de radio de Ohio foi fundada en 1922, en Cleveland. Aquel mesmo ano, a Universidade de Ohio crea a primeira cadea de radio con fins educativos, en Columbus. A primeira cadea de televisión foi fundada en 1947 en Cleveland. Actualmente, Ohio posúe preto de 297 cadeas de radio (das cales 106 son AM e 191 son FM) e 44 de televisión.

Cultura
-------

Moeda de Ohio de 25 centavos de dólar. Varios nativos de Ohio foron pioneiros ao longo da historia da aviación, desde os primeiros voos dun avión ata o envío de astronautas ao espazo e á Lúa.
Numerosos inventores e pioneiros son nativos de Ohio. Entre eles, destacan:

* Thomas Edison, autor de numerosos inventos, como a lámpada.
* Wilbur Wright. Os Irmáns Wright realizarían numerosos voos de proba en Ohio antes de realizar o que é considerado por moitos o primeiro voo exitoso dun avión, o 17 de decembro de 1903, en Kitty Hawk, Carolina do Norte, non moi lonxe de Ohio.
* Charles F. Kettering, inventor do sistema de ignición dos automóbiles.
* Charles M. Hall, autor do proceso de refinado do aluminio.
* John Glenn, primeiro estadounidense en orbitar no espazo.
* Neil Armstrong, primeira persoa en pisar a Lúa.

### Símbolos do estado

Os símbolos do estado de Ohio son:

* Árbore: *Ohio Buckeye* (*Aesculus glabra*, Falso castiñeiro de Ohio)
* Bebida: Zume de tomate
* Alcumes:
	+ *Buckeye State*
	+ *Mother of Modern Presidents* (non oficial)
* Flor: *Dianthus caryophyllus*
* Fósil: Trilobites
* Froita: Mazá
* Insecto: Maruxiña
* Lema: *With God all things are possible* (Con Deus tódalas cousas son posibles)
	+ *The heart of it all* (O corazón de todo), exhibido nas matrículas do estado entre 1991 e 2001. (non oficial)
	+ *So much to discover* (Tanto por descubrir), adoptado como parte do bicentenario do estado. (non oficial)
* Mamífero: Cervo virxiniano (*Odocoileus virginianus*)
* Canción: *Beautiful Ohio*
* Paxaro: Cardenal (*Cardinalis cardinalis*)
* Pedra preciosa: Sílex de Ohio
* Réptil: *Coluber constrictor*

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6  Artigo "Ohio". *Columbia Encyclopedia*, Sexta Edición.
2. ↑  "Geographic Definitions" Arquivado 14 de setembro de 2007 en Wayback Machine. Census Region definition Attachment C, United States Census Bureau. Consultado o 5 de outubro de 2007.
3. ↑  Iroquois Book of Rites: Appendix: Note B: Meaning of Ohio, Ontario and Onontio. The Internet Sacred Text Archive
4. 1 2  Ohio: Facts, Map and State Symbols. Enchantedlearning.com
5. 1 2  Introduction to Ohio - The United States of America. Netstate.com
6. ↑  Ohio House History Arquivado 20 de decembro de 2006 en Wayback Machine.. Ohio General Assembly 2005-2006
7. ↑  Ohio's Inventors. Ohio Public Library Information Network (OPLIN)
8. ↑  Iroquois Indians. Ohio Historical Society, 2005
9. ↑  Ohio: History, Geography, Population, and State Facts — Infoplease.com
10. ↑  Bailey, Kenneth P. *The Ohio Company of Virginia and the Westward Movement, 1748–1792*. Publicado orixinariamente en 1939. Reimpresión: Wennawoods Publishing, 2000. ISBN 1-889037-25-7.
11. ↑  Christopher Gist. Ohio Historical Society, 2005
12. ↑  Pontiac. Ohio Historical Society, 2005
13. ↑  Blue Jacket. Ohio Historical Society, 2005
14. ↑  Cornstalk. Ohio Historical Society, 2005
15. ↑  Anthony Wayne. Ohio Historical Society, 2005
16. ↑  The Treaty of Greenville, 1795 Arquivado 15 de marzo de 2008 en Wayback Machine.. The Avalon Project (1996)
17. ↑  Act Creating Indiana Territory, 1800 Arquivado 24 de setembro de 2006 en Wayback Machine.. Indiana Historical Bureau
18. ↑  From A Territory To the State of Ohio Arquivado 29 de setembro de 2007 en Wayback Machine.. The Ohio Historical Society
19. ↑  The Northwest Ordinance (1787) Arquivado 16 de decembro de 2006 en Wayback Machine.. *F. N. Thorpe, ed. Federal and State Constitutions, vol. 2 (1909), 957.*
20. ↑  Dave Hobson. A Treasure Trove of Ohio State History Arquivado 05 de decembro de 2006 en Wayback Machine..
21. ↑  Louisiana Timeline: 1803 Arquivado 29 de setembro de 2007 en Wayback Machine.. Encyclopedia Louisiana
22. ↑  "The Battle of Lake Erie" Arquivado 29 de maio de 2007 en Wayback Machine.. Flagship Niagara League
23. ↑  Tom Jones. "The war between Michigan and Ohio Arquivado 12 de outubro de 2007 en Wayback Machine.". *The Detroit News*, consultado o 15/12/2006
24. ↑  The first steamboat: 1807 Arquivado 10 de xaneiro de 2007 en Wayback Machine.. *Steamboats of the Hudson River*, Hudson River Maritime Museum. Consultado o 16/12/2006
25. ↑  Steam Boats on Lake Erie Arquivado 26 de abril de 2006 en Wayback Machine.. Consultado o 16/12/2006
26. ↑  History of Ohio's Canals Arquivado 22 de marzo de 2006 en Wayback Machine.. Ohio Department of Natural Resources. Consultado o 16/12/2006
27. ↑  Abolitionists. Ohio Historical Society, 2005
28. ↑  Ohio - History. *City-Data.com*, consultado o 16/12/2006
29. ↑  John Hunt Morgan. Electric Quilt Music. Consultado o 16/12/2006
30. ↑  Cincinnati Reds. *Baseball Almanac*, consultado o 16/12/2006
31. ↑  Davis-Besse, Ohio. U.S. Nuclear Plants, 18 de marzo de 2005
32. ↑  "Transportation delivers for Ohio" Arquivado 24 de xaneiro de 2008 en Wayback Machine. Ohio Department of Transportation
33. ↑  "Ohio Coastal Atlas" Arquivado 18 de xuño de 2006 en Wayback Machine. Page 1 of "County Profiles" subsection, Ohio Department of Natural Resources.
34. ↑
35. ↑  
"All-Time Temperature Maximums By State (2003)" (PDF). National Climatic Data Center. Consultado o 7 de novembro de 2006.
36. ↑  
"All-Time Temperature Minimums By State (2003)" (PDF). National Climatic Data Center. Consultado o 7 de novembro de 2006.
37. ↑  Carr, Emily. "Research Guides: Guide to Law Online: U.S. Ohio: Constitution". *guides.loc.gov* (en inglés). Consultado o 2022-08-30.
38. ↑  "Ohio Constitution :: Article III - Executive :: § 1 Executive department; key state officers.". *Justia Law* (en inglés). Consultado o 2022-09-04.
39. ↑  "Ohio Constitution :: Article III - Executive :: § 2 Term of office of key state officers.". *Justia Law* (en inglés). Consultado o 2022-09-04.
40. ↑  "Ohio Constitution :: Article II - Legislative :: § 1 In whom power vested.". *Justia Law* (en inglés). Consultado o 2022-09-04.
41. ↑  "Ohio Constitution :: Article II - Legislative :: § 2 Election and term of state legislators.". *Justia Law* (en inglés). Consultado o 2022-09-04.
42. ↑  "Ohio Constitution :: Article IV - Judicial :: § 2 Organization and jurisdiction of Supreme Court.". *Justia Law* (en inglés). Consultado o 2022-09-04.
43. ↑  Carr, Emily. "Research Guides: Guide to Law Online: U.S. Ohio: Constitution". *guides.loc.gov* (en inglés). Consultado o 2022-09-04.
44. ↑  The Ohio Politics Almanac. Michael F. Curtin. Kent State University Press. 1996. Page 173 (Agás datos do ano 2000.) ISBN 0-87338-540-3.
45. ↑  United States Census Bureau. Ohio Quick Facts, 2004 Arquivado 03 de marzo de 2013 en Wayback Machine.
46. ↑  American Religious Identification Survey (ARIS). CUNY Key Findings Arquivado 24 de outubro de 2005 en Wayback Machine.. 2001.
47. ↑  "Akron Quickfacts". Arquivado dende o orixinal o 12 de decembro de 2013. Consultado o 08 de outubro de 2007.
48. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Population in Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas Ranked by 2000 Population
49. ↑  "Cantón Quickfacts". Arquivado dende o orixinal o 03 de decembro de 2012. Consultado o 08 de outubro de 2007.
50. ↑  "Cincinnati Quickfacts". Arquivado dende o orixinal o 03 de decembro de 2012. Consultado o 08 de outubro de 2007.
51. ↑  "Cleveland Quickfacts". Arquivado dende o orixinal o 18 de febreiro de 2014. Consultado o 08 de outubro de 2007.
52. ↑  "Columbus Quickfacts". Arquivado dende o orixinal o 10 de xullo de 2014. Consultado o 08 de outubro de 2007.
53. ↑  "Dayton Quickfacts". Arquivado dende o orixinal o 19 de outubro de 2007. Consultado o 08 de outubro de 2007.
54. ↑  "Springfield Quickfacts". Arquivado dende o orixinal o 10 de xaneiro de 2012. Consultado o 08 de outubro de 2007.
55. ↑  "Toledo Quickfacts". Arquivado dende o orixinal o 10 de xullo de 2014. Consultado o 08 de outubro de 2007.
56. ↑  "Youngstown Quickfacts". Arquivado dende o orixinal o 02 de novembro de 2007. Consultado o 08 de outubro de 2007.
57. ↑  Coonskin Library. Ohio Historical Society, 2006
58. ↑  Ohio Facts Arquivado 28 de setembro de 2007 en Wayback Machine.. *Ohio Defined*, The Ohio Secretary of State & The Ohio Public Library Information Network. Consultado o 15/12/2006
59. ↑  Getting to Cleveland, Ohio - Airport Information[*Ligazón morta*]. *Convention & Visitors Bureau of Greater Cleveland*, 2005.
60. ↑  Ohio Traffic Record Arquivado 30 de setembro de 2006 en Wayback Machine.. *Ohio Department of Public Safety*, agosto de 2004
61. ↑  Interstate System Trivia: Facts and figures on the U.S. highway system. InfoPlease.com
62. ↑  Centinel of the North-Western Territory Ohio Historical Society, 2006
63. ↑  The Philanthropist. Ohio Historical Society, 2006
64. ↑  "Cleveland Broadcast Radio Archives Project". Arquivado dende o orixinal o 04 de decembro de 2004. Consultado o 08 de outubro de 2007.
65. ↑  "The First 50 Years Of WEWS". Arquivado dende o orixinal o 06 de maio de 2006. Consultado o 08 de outubro de 2007.
66. ↑  ¿Quién inventó el avión? Arquivado 29 de setembro de 2006 en Wayback Machine. Oficina de Educación do Centro de Investigacións Langley da NASA, consultado o 15/12/2006
67. ↑  Who Is Charles F. Kettering? Arquivado 17 de outubro de 2007 en Wayback Machine. Kettering Medical Center Network, consultado o 15/12/2006
68. ↑  Ohio state symbols and emblems. *Netstate.com*, consultado o 15/12/2006

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ohio*** |

### Bibliografía

* Cayton, Andrew R. L. *Ohio: The History of a People* (2002) ISBN 978-0-8142-0899-1
* Grant, H. Roger. *Ohio on the Move: Transportation in the Buckeye State.* Athens: Ohio University Press, 2000. ISBN 0-8214-1283-3
* Havighurst, Walter. *Ohio: A History.* University of Illinois Press, 2001. ISBN 0-252-07017-8
* Hurt, R. Douglas. *The Ohio Frontier: Crucible of the Old Northwest, 1720–1830.* Bloomington: Indiana University Press, 1996. ISBN 0-253-33210-9
* Knepper, George W. *Ohio and Its People: Bicentennial.* Kent State University Press, 2000. ISBN 0-87338-791-0
* Lamis, Alexander P. ed. *Ohio Politics*. Kent, Ohio: Kent State University Press, 1994. ISBN 978-0-87338-881-8
* Murdock, Eugene C. *The Buckeye Empire: An Illustrated History of Ohio Enterprise.* Northridge, Calif.: Windsor, 1988. ISBN 0-89781-250-6
* Shriver, Phillip R. e Wunderlin, Clarence E. eds. *Documentary Heritage Of Ohio* (2001) ISBN 0-8214-1334-1

### Ligazóns externas

* Web de Ohio
* Midwestern Regional Climate Center Arquivado 02 de outubro de 2007 en Wayback Machine.
* Web de Turismo do estado de Ohio
* Web do Tribunal Supremo de Ohio
* Web da Cámara de Representantes de Ohio
* Web do Senado de Ohio
* U.S. Census Bureau - Ohio quickfacts
* GenealogyBuff.com - Ohio Library of Files

| * v
* c
* e
Divisións políticas dos Estados Unidos |
| --- |
| Estados | 
* Alabama Alabama
* Alasca Alasca
* Arizona Arizona
* Arcansas Arcansas
* California California
* Carolina do Norte Carolina do Norte
* Carolina do Sur Carolina do Sur
* Colorado Colorado
* Connecticut Connecticut
* Dacota do Norte Dacota do Norte
* Dacota do Sur Dacota do Sur
* Delaware Delaware
* Florida Florida
* Hawai Hawai
* Idaho Idaho
* Illinois Illinois
* Indiana Indiana
* Iowa Iowa
* Kansas Kansas
* Kentucky Kentucky
* Luisiana Luisiana
* Maine Maine
* Maryland Maryland
* Massachusetts Massachusetts
* Michigan Míchigan
* Minnesota Minnesota
* Mississippi Mississippi
* Missouri Missouri
* Montana Montana
* Nebrasca Nebrasca
* Nevada Nevada
* Nova Hampshire Nova Hampshire
* Nova Jersey Nova Jersey
* Nova York Nova York
* Novo México Novo México
* Ohio Ohio
* Oklahoma Oklahoma
* Oregon Oregón
* Pensilvania Pensilvania
* Rhode Island Rhode Island
* Tennessee Tennessee
* Texas Texas
* Utah Utah
* Vermont Vermont
* Virxinia Virxinia
* Virxinia Occidental Virxinia Occidental
* Washington Washington
* Wisconsin Wisconsin
* Wyoming Wyoming
* Xeorxia, Estados Unidos de América Xeorxia

 |  |
| Distrito Federal | 
* Washington, D.C. Washington, D.C.

 |
| Áreas insulares | 
* Guam Guam
* Illas Marianas do Norte
* Porto Rico
* Samoa Americana Samoa Americana
* Illas Virxes Estadounidenses

 |
| Illas exteriores | 
* Illa Baker
* Illa Howland
* Illa Jarvis
* Johnston Atoll
* Kingman Reef
* Atol de Midway
* Illa Navassa
* Atol Palmyra
* Illa Wake

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1397
* WorldCat
* VIAF: 144232296
* BLBNB: 000080263
* BNE: XX455335
* CiNii: DA04814852
* EBID: ID
* FAST: 1205075
* GEC: 0046946
* GeoNames: 5165418
* GND: 4043387-0
* GNIS: 1085497
* Google Maps: 16559001603514816790
* ISNI: 0000000404265081
* LCCN: n79049197
* LEI: 5493005LEB5E170OMX59
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00628316
* NKC: ge130292
* OBP: ID
* OSM: 162061
* SUDOC: 171466578
* TGN: 7007706

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D009820
* MeSH: Z01.107.567.875.075.512
* NCIt: C43482
* UMLS: C0028905

 |