| Southern grey shrike |
| --- |
| En Estremadura |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Passeriformes |
| Familia: | Laniidae |
| Xénero: | *Lanius* |
| Especie: | ***L. meridionalis*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Lanius meridionalis'**(Temminck, 1820) |
|  |

O **picanzo real meridional** *(Lanius meridionalis)* é un paxaro da familia dos picanzos (Laniidae) que ten aproximadamente o tamaño dun merlo *(Turdus merula)*. Esta representado por unhas 10 subespecies nas zonas oeste, centro e sur do Paleártico.

Ata non hai moito as formas de *L. meridionalis* e as do picanzo real setentrional *(Lanius excubitor)* eran consideradas como unha especie única: o picanzo real *(Lanius excubitor)*.

Descrición
----------

Son moi semellantes en aspecto ós picanzos reais do norte, aínda que son algo máis pequenos, máis delgados e lixeiros e de patas máis longas. A plumaxe do lombo e gris chumbo, a da parte inferior clara con matices rosados. Destacan as plumas claras, nalgunhas variedades mesmo brancas, dos ombreiros, que contrastan coas plumas negras das rémixes primarias e secundarias. A parte superior das ás amosa unha área branca de tamaño variable, formado polas bases brancas das rémixes. A subespecie co campo branco nas ás máis grande é *L. m. pallidirostris*. Unha máscara facial negra vailles dende a base do bico, pasando sobre os ollos, ata a zona dos oídos. Nalgunhas subespecies esta máscara está limitada por unha liña branca fina. A cola, longa e en forma de cuña, é negra, coas plumas rectrices exteriores brancas. O bico é tamén negro, mentres que patas e unllas son grises escuras.

As subespecies nominativas das dúas especies de picanzo real son relativamente doadas de distinguir, grazas á diferente coloración da parte superior do corpo (gris lousa en *L. e. excubitor* e gris chumbo en *L. m. meridionalis*) e polas plumas do peito e a barriga (abrancazadas con matices grises en *L. e. excubitor* e abrancazadas con matiz rosa en *L. m. meridionalis*). Outras subespecies son difíciles de distinguir, sobre todo nos cuarteis de inverno asiáticos onde coinciden algunhas subespecies do picanzo real setentrional co residente *L. m. pallidirostris*.

O aspecto de machos e femias é practicamente igual e mesmo a plumaxe dos exemplares novos semella moito á dos adultos, por ben que é algo máis mate e menos contrastada. A máscara facial dos exemplares novos é acastañada escura e ás veces está incompleta, a parte inferior é branca agrisada, ás veces cun lixeiro barrado castaño rosado, non tan evidente coma nos xuvenís do picanzo real setentrional. 

 Picanzo real meridional pousado nunha palmeira
Miden uns 24 cm dende a punta do bico á da cola. O peso, que é algo menor nas femias, varía entre os 50 e os 90 gramos consonte as variedades, sendo os exemplares da raza *L. m. pallidirostris* os máis lixeiros e os de *L. m. meridionalis* os de máis peso.

Voz
---

O seu repertorio de sons é moi semellante ó do picanzo real setentrional, e componse principalmente de berros ásperos, de asubíos finos e longos dabondo e de trilos melodiosos. As estrofas melódicas adoptan ás veces elementos tomados do canto doutros paxaros, por ben que realiza imitacións menos frecuentemente que a especie do norte.

Distribución e subespecies
--------------------------

* ***L. m. meridionalis***, a forma nominativa, está espallada polo sur de Francia e pola Península Ibérica e se cadra tamén polo noroeste de Marrocos. Malia coincidir nalgunhas rexións de Francia co picanzo real setentrional non se coñecen casos de hibridación. As razas africanas teñen a plumaxe máis clara canto máis ó leste viven. Non son doadas de diferenciar nas observacións de campo.
* ***L. m. koenigi*** aparece nas illas meirandes do arquipélago das Canarias. A súa poboación estímase nunhas 2000 parellas.
* ***L. m. algeriensis***, distribuída no noroeste de África, principalmente en Mauritania occidental, oeste do Sáhara, Marrocos, Alxeria e Tunisia.
* ***L. m. elegans***, vive ó leste da anterior, en Libia, Exipto, nos oasis do Sáhara central e en partes do Sudán.
* ***L. m. leucopygos*** é unha variedade clara da zona do Sáhel, ó sur e suroeste do Sáhara: Malí, Níxer, Chad, norte de Nixeria, chegando polo leste ó sur do Sudán

As subespecies do sur e centro de Asia son relativamente escuras, con menos parte branca na plumaxe que as descritas ata agora. A máscara facial negra adoita cubrir tamén a parte superior da base do bico.

Distribución do picanzo real meridional   
  **verde**: sedentario   
 **laranxa**: en xeral migratorio   
 **sombreado amarelo**: zonas de invernada dos exemplares migratorios
* ***L. m. aucheri*** (que inclúe a *L. m. theresae* e *L. m. jebelmarrae*, dúas variantes cromáticas non recoñecidas universalmente como subespecies) é máis escura que a *L. m. elegans*. As súas poboacións viven no sur de Israel, no Sinaí, Siria, centro e leste da península de Arabia, Iraq e sur de Irán.
* ***L. m. buryi***, unha raza moi escura coas plumas da gorxa e o peito grises. Vive exclusivamente nas áreas montañosas do suroeste da Península Arábiga (Iemen).
* ***L. m. unicatus***, raza insular limitada á illa de Sokotra.
* ***L. m. lathora***, que amosa unha banda negra ampla sobre o bico, moi forte. O campo branco das ás é moi grande, a parte ventral branca sucia, a miúdo cun ton beixe. Fáltalle a liña branca na zonas das *cellas*. É a subespecie máis sudoriental, aparecendo no leste do Paquistán e oeste, noroeste e norte da India.
* ***L. m. pallidirostris***, ás veces clasificada como especie separada co nome científico de *Lanius pallidirostris*, é a subespecie cunha área de distribución meirande, que abrangue dende a beira leste do mar Caspio, ata o nordeste de Irán, Afganistán e norte de Paquistán, continuando cara ó leste ata o sur de Mongolia e a meseta de Ordos. A súa fronteira norte está nos 50° N de latitude, a sur ó redor dos 40° N. Ten a plumaxe pouco contrastada: gris area por riba e branca eslavuxada con ton rosa pálido por debaixo. As partes brancas das ás grandes e o bico gris acastañado. Como no caso da subespecie típica e das africanas non ten banda negra na base do bico.

Hábitat
-------

Aparecen en diversos tipos de paisaxes abertas e secas con arbustos ou árbores esparexidos. Na cunca oeste do Mediterráneo viven en zonas secas con vexetación mediterránea e áreas de herba curta ou de pedras. Poden criar tamén en zonas de cultivo extensivo e de viña. En Asia adoitan atoparse en paisaxes nas que aparecen diversos tipos de plantas arbustivas propios de zonas semidesérticas ou moi secas coma tamariscos, acacias (*Acacia* sp.) ou plantas do xénero *Halimodendron*. Nos desertos viven nos oasis. No Turkmenistán e norte de Irán o seu hábitat principal son zonas esteparias con exemplares da *Pistacia vera*. Nesas zonas poden aparecer ata a máis de 2500 m de altitude. Nalgunhas rexións coma o sur do Turkmenistán ou nas zonas de areas entre o Volga inferior e o río Ural, son un dos paxaros reprodutores máis frecuentes. Os picos máis altos de concentración danse en vales con correntes de auga estacionais, coas beiras poboadas por árbores e arbustos.

Alimentación
------------

Lagarto espetado no "celeiro" dun picanzo
A súa fonte principal de alimentación son os insectos, sobre todo escaravellos, saltóns, grilos, bolboretas e as súas larvas, abellas, avespas e formigas. Outras presas coma pequenos réptiles e anfibios e mamíferos de pequeno talle conforman tamén unha parte non desprezable do seu espectro alimenticio. Capturan tamén paxaros e polos dos niños. En ocasións comen alimento vexetal coma dátiles, noces e sementes. No seu medio natural parece que non beben nunca ou moi raramente..

Cazan principalmente dende un punto de espreita, situado en xeral máis preto do chan que o de *L. excubitor*. Non son tan amigos de acumular presas en *celeiros* como a especie setentrional, agás durante a época de cortexo, na que as reservas de alimento xogan un papel importante facendo máis atractivos ós machos que poden amosar un *celeiro* cheo. Fóra do tempo da reprodución e raro atopar exemplos de presas conservadas para ser consumidas posteriormente. As femias parecen non amosar nunca este tipo de comportamento. O picanzo real meridional caza correndo ou choutando polo chan máis frecuentemente que o seu parente do norte.

Conduta
-------

Son aves diúrnas que comezan a súa fase activa cando sae o sol e continúana ata o solpor. As horas centrais do día pásanas toquenexando agachadas entre o mato. Esas horas son aproveitadas ocasionalmente tamén para tomar baños de area. Tamén lles gusta bañarse nas beiras dos cursos de auga. Durante o día adoitan estar pousados e moitas veces ben visibles no seu punto de espreita, que cambia a intervalos e dende o que fai voos de caza curtos. Pasa ás veces períodos longos procurando presas polo chan. Dormen preto do niño ou do seu punto principal de vixía.

Son menos territoriais que *L. excubitor*, e marcan e defenden un territorio ben definido só durante a época reprodutora. A delimitación faise con voos de demostración. Durante a incubación e a cría non toleran outras aves preto do pousadoiro principal do seu territorio, atacando con especial agresividade a posibles depredadores coma as pegas (*Pica pica*).

O tamaño do territorio depende da dispoñibilidade de alimento e da subespecie. Os das poboacións hispánicas miden entre 10 e 25 Ha, os da variedade *L. m. aucheri* poden medir 60 ou máis. En oasis axeitados de Alxeria foron observadas ata 5 parellas nun territorio de 4 Ha. Fóra da época reprodutora os machos adoitan defender só o territorio inmediato ó seu punto principal de espreita, mentres que as femias se establecen o seu propio terreo de caza, en xeral de pequeno tamaño.

Reprodución
-----------

### Emparellamento e construción do niño

O comezo da época de cortexo depende como é lóxico da áreas xeográficas. Mentres que para as razas africanas e do sur de Asia comeza a finais de xaneiro, para as hispánicas o punto culminante sitúase entre mediados de marzo e primeiros de abril. As poboacións migratorias da subespecie *L. m. pallidirostris* comezan as cerimonias de emparellamento e construción do niño a primeiros de abril, acabados de chegar ó seu territorio de cría.

Forman parellas monógamas estacionais, aínda que a gran fidelidade da especie ós seus territorios de cría debe favorecer que as mesmas parellas se poidan repetir varios anos. Os casos de polixinia son raros, pero non excepcionais. O nivel de agresividade entre sexos é moi alto e vaise reducindo pouco e pouco durante as cerimonias de emparellamento, sen desaparecer, porén, completamente mesmo en parellas xa ben establecidas. Os elementos principais dos ritos de cortexo inclúen, ademais do canto dos machos, a sinalización de lugares para o niño, a entrega de presas á femia polo macho e pautas de comportamento xuvenil, sobre todo do lado das femias. Nos primeiros días do cortexo os machos achéganse ás femias con precaución, porque estas atácannos frecuentemente. O emparellamento é definitivo cando a femia non regresa ó seu propio territorio. Se os territorios respectivos son veciños, adoitan fusionarse nun só.

O niño é construído polos dous membros da parella na galla dunha póla situada no punto principal de vixilancia do territorio. Ó niño, moi estable, ten xeito de prato e un aspecto algo zarapalleiro, causado polos carabulliños e follas que forman a parte externa e que colocan de xeito que sobresaian do corpo da construción, A miúdo son utilizadas plantas con espiñas tecidas con follas como material principal do niño. A parte interior esta cuberta dunha molida de materiais diversos como plumas ou partes brandas de planta, Cando fan unha segunda posta constrúen un niño novo para o que adoitan usar material do vello. En ocasións poden renovar un niño vello e mesmo usalo máis dun ano. O tamaño da construción e moi variable: a subespecie *L. m. meridionalis* fai as meirandes, de ata 27 cm, mentres que os niños da raza *L. m. pallidirostris* non pasan en xeral dos 20 cm. A cunca interior ten entre 7 e 15 cm de diámetro e entre 5 e 7,5 cm de fondo.

### Posta e incubación

 *Lanius meridionalis* 
En máis da súa área de distribución crían dúas niñadas cada ano. Nas zonas máis setentrionais fan só unha posta anual e en sitios moi axeitados poden facer tres e ata catro. Nalgúns casos as femias comezan a posta da segunda niñada cando aínda están a acabar de criar os polos da primeira. Poñen entre dous e sete ovos, en xeral de cinco a seis, de fondo branco sucio ou algo averdegado cun manchado escuro na parte máis arredondada do óvalo. Miden de media entre os 27,3 x 19,6 mm dos de *L. m. meridionalis* e ós 23,8 x 18,6 mm da variedade máis pequena *L. m. pallidirostris*. As femias comezan a chocar en poñendo o terceiro ovo e son alimentadas polos machos mentres dura a incubación, na que só na variedade *L. m. pallidirostris* se observou a colaboración ocasional do macho. Os ovos tardan en abrirse entre 16 e 20 días, momento no que a femia comeza a ocuparse de embicadar ós pitos, coa colaboración esporádica do macho que segue a traer alimento. Os machos polígamos traen presas ás femias pero non se ocupan de alimentar ós polos directamente.. Estes deixan o niño ós 15 días ou antes se son molestados, antes de estaren totalmente preparados para voar. Seguen a ser coidados polos pais polo menos 30 días, tarefa que, cando se solapan dúas niñadas, fan só os machos.

Emigracións
-----------

Os exemplares que viven máis ó sur son aves sedentarias que só fan desprazamentos curtos. Os que crían nas montañas, por exemplo, desprázanse na época fría a zonas baixas sen afastarse moito do territorio de cría. Só as poboacións setentrionais de *L. m. pallidirostris* son migratorias, algunhas mesmo de larga distancia. Voan maioritariamente cara ó sur ata Afganistán, sur de Irán e Iraq, a península de Arabia, e a zona mediterránea asiática ó sur de Anatolia. Algúns seguen cara ó sur para pasaren o inverno e no leste de Exipto e o Sudán e norte de Etiopía.

Situación e ameazas
-------------------

A situación exacta da especie esta pouco estudada. Segundo a IUCN, que non separa os datos das especies *Lanius excubitor* e *Lanius meridionalis* a súa situación nas illas Canarias e o sur de Europa é estable , por ben que outros expertos falan dun certo retroceso. Fóra de Europa os datos son incertos. Nalgunhas rexións coma no sur do Turkmenistán é unha das aves reprodutoras habituais , e algunhas variedades africanas son nalgunhas zonas relativamente abundantes. Nas zonas onde a agricultura se fai intensiva e o uso de insecticidas e herbicidas medra, as súas poboacións retroceden.

Notas
-----

1. 1 2 3  Harris & Franklin (2000), S. 158
2. ↑  Panow (1996), S. 211
3. ↑  Harris & Franklin (2000), S. 156
4. ↑  Panow (1996), S. 202 f.
5. ↑  Harris & Franklin (2000), S. 159
6. ↑  "factsheet birdlife europe" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 29 de setembro de 2007. Consultado o 27 de outubro de 2007.
7. ↑  Harris & Franklin (2000), S. 157
8. ↑  Panow (1996)

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Picanzo real meridional Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Tony Harris & Kim Franklin: *Shrikes & Bush-Shrikes*. Helm identification Guides, Londres 2000. S. 155-159; plate 5, ISBN 0-7136-3861-3
* Evgenij N. Panow: *Die Würger der Paläarktis*. Die Neue Brehm-Bücherei Bd. 557. Westarp-Wissenschaften, Magdeburg 1996, S. 198-211, ISBN 3-89432-495-3
* Urs N. Glutz von Blotzheim (Hrsg.): *Handbuch der Vögel Mitteleuropas*. Bearb. u. a. von Kurt M. Bauer und Urs N. Glutz von Blotzheim. Aula-Verlag, Wiesbaden 1985 ff. (2. Aufl.). Teilband 13/2, S. 1262-1328, ISBN 3-89104-535-2

### Ligazóns externas

* "Fotos dalgunhas subespecies" (en alemán). Arquivado dende o orixinal o 12 de marzo de 2008. Consultado o 10 de novembro de 2018.
* Factsheet birdlife Europe Arquivado 29 de setembro de 2007 en Wayback Machine. (inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Lanius\_meridionalis
* Avibase: 4AA93A1892DCA52C
* BirdLife: 22729533
* eBird: sogshr2
* EUNIS: 101043
* FE: 97120
* FE-New: ID
* GBIF: 7341500
* IBC: ID
* iNaturalist: 144727
* ITIS: 916255
* IUCN: 22729533
* NBN: NHMSYS0000530427
* NCBI: 219215
* TAXREF: 199409
* Xeno-canto: Lanius-meridionalis

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1230426

 |