| Esgonzo ibérico |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Case ameazada (NT)Case ameazada |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Reptilia |
| Orde: | Squamata |
| Infraorde: | Scleroglossa |
| Familia: | Scincidae |
| Xénero: | *Chalcides* |
| Especie: | '**C. bendriagai'** |

 |
| Nome binomial |
| '**Chalcides bedriagai'**Boscá, 1880 |
| Distribución de Chalcides bedriagai.Distribución de *Chalcides bedriagai*.Distribución de *Chalcides bedriagai*. |
| Subespecies |
| * *Chalcides bedriagai bedriagai*, **Boscá**, 1880.
* *Chalcides bedriagai cobosi* , **Valverde**, 1998.
* *Chalcides bedriagai pistaciae* , **Valverde**, 1966.
 |
| Sinonimia |
| * *Gongylus ocellatus bedriagai* Boscá, 1880
* *Chalcides bedriagai albaredae* Valverde, 1968
* *Chalcides bedriagai* — Malkmus, 1982
 |

O **esgonzo ibérico** ou **escáncer de patas ibérico** (***Chalcides bedriagai***) é unha especie de lagarto da familia dos escíncidos endémico da península Ibérica. Está presente en zonas costeiras de Galicia, pero é moito máis escaso que o outro esgonzo galego, o esgonzo común. As poboacións galegas do esgonzo ibérico pertencen á subespecie *Chalcides bedriagai pistaciae*. O seu nome científico déuselle polo herpetólogo Jacques von Bedriaga.

Descrición
----------

É un lagarto de pequeno tamaño, cunha cabeza pequena, triangular, alargada e con fociño arredondado. O seu corpo é curto e groso de sección arredondada ou cuadrangular, recuberto de escamas lisas e brillantes. Extremidades pequenas, pero maiores que as do esgonzo común, e teñen 5 dedos (no esgonzo común son 3 dedos). O rabo de sección circular de menor lonxitude que o corpo. A especie ten dimorfismo sexual, xa que as femias son de maior tamaño, pero polo demais son moi parecidas aos machos. A coloración pode ser de pardo-amarelada a olivácea, co ventre abrancazado ou de tons amarelos. Poden ter pequenos ocelos. A especie é ovovivípara.

Distribución
------------

É unha especie endémica da Península Ibérica e distribúese na maior parte dela, agás no extremo norte (Cordilleira Cantábrica, Asturias e País Vasco) e falta tamén en gran parte de Galicia e en moitas zonas de Portugal. En Galicia ten unha distribución limitada en zonas das Rías Baixas, na zona de Muros-Carnota e nas illas Cíes e na de Ons. Existen poboacións en illas tanto no Atlántico (en Galicia as xa mencionadas das Illas Cíes, e Illa de Ons, en Portugal na illa do Pesegueiro, e no sur na Illa de Sancti Petri gaditana), coma no Mediterráneo (illas do Mar Menor e Illa de Tabarca).

Hábitat
-------

A práctica totalidade da súa área de distribución encóntrase dentro da rexión bioclimática mediterránea e nas zonas máis frescas, suroeste de Galicia, sur de Cantabria e norte de Burgos, sempre ocupa áreas moi térmicas.

Necesita unha serie de requirimentos básicos, solos (preferentemente areoso ou terroso), abundantes refuxios (pedras, raíces e follas secas) e orientación (zonas solleiras térmícas), cuxa falta ou escaseza poden limitar a súa presenza. En Galicia viven principalmente en zonas de dunas e áreas areosas próximas ás praias con vexetación herbácea e mato.

Ameazas
-------

Ao ser unha especie en xeral escasa, cunha distribución moi localizada e vinculada a determinados hábitats, calquera modificación destes provoca a desaparición de toda a poboación. As poboacións das illas e as costeiras son as que están máis ameazadas pola excesiva presenza humana e as súas consecuencias (incendios, captura ilegal, destrución do hábitat etc.) e a presión urbanística nas costas tanto mediterráneas coma atlánticas, que fan temer pola súa conservación. A IUCN clasifícaa como especie "case ameazada".

Notas
-----

1. 1 2  The Reptile Database. .
2. ↑  Esgonzo ibérico (*Chalcides bedriagai*). Consellería de medioambiente. Xunta de Galicia.
3. ↑  Conde Teira, M. A. (1996): "Acerca dos nomes dos anfibios e réptiles galegos" Arquivado 27 de agosto de 2016 en Wayback Machine. en *Cadernos de Lingua, 13*, páx. 85. Real Academia Galega.
4. ↑  Beolens B, Watkins M, Grayson M. 2011. *The Eponym Dictionary of Reptiles*. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 pp. ISBN 978-1-4214-0135-5. (*Chalcides bedriagai*, p. 21).
5. ↑  Pedro Galán Regalado, Gustavo Fernández Arias. Anfibios e réptiles de Galicia. Colección Montes e Fontes. Edicións Xerais de Galicia S.A. 1993. Páxinas 356-359. ISBN 84-7507-722-6.
6. ↑  Juan M. Pleguezuelos, Paulo Sá-Sousa, Valentin Pérez-Mellado, Rafael Marquez, Iñigo Martínez-Solano (2009). "Chalcides bedriagai". IUCN Red List of Threatened Species. Versión 2013.2. International Union for Conservation of Nature. Consultado o 6 de xaneiro de 2014.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Catálogo galego de especies ameazadas
* Esgonzo común
* Lista de réptiles de Galicia

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Esgonzo ibérico*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Esgonzo ibérico Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* *Chalcides bedriagai* en Carrascal, L. M. Salvador, A. (Eds). Enciclopedia virtual de los vertebrados españoles. Museo Nacional de Ciencias Naturales, Madrid. España.
* Fotos

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Chalcides\_bedriagai
* EUNIS: 642
* FE: 214692
* FE-New: ID
* GBIF: 5225187
* iNaturalist: 37239
* IRMNG: 10362790
* IUCN: 61472
* NBN: NHMSYS0000375851
* NCBI: 500790
* uBio: 186986

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C2306808

 |