"Enema". Século XVIII. Museu Nacional do Azulejo, Lisboa.
Denomínase **enema**,, **lavativa**, ou **clister**, ao procedemiento terapéutico de introducir líquidos no recto ou no colon a través do ano, así como ao instrumento co que se realiza esta operación.

Os enemas poden llevarse a cabo por razóns médicas ou de hixiene, con fins diagnósticos, ou como parte de terapias alternativas ou tradicionais, e mesmo para obter excitación sexual.

Tipos de enemas
---------------

Cubo e bolsa de enema (de 4 litros) para enemas evacuantes.
Enema opaco en bolsa.
Os enemas médicos ou por hixiene úsanse desde hai séculos e son basicamente de dous tipos:

### Enema evacuante

Os enemas evacuantes, que xeralmente actúan de inmediato (de 15 a 20 minutos como máximo), úsanse para tratar a retención fecal, a eliminación de fecalomas, ou o estrinximento, como, por exemplo, nas mulleres embarazadas úsanse para aliviar a molestia causada por este, que a algunhas lles produce a inxesta de suplementos nutricionais.

### Enema opaco ou de retención

Os enemas opacos (ou de retención), que requiren a retención da substancia introducida durante dun mínimo de trinta minutos até varias horas, úsanse para introducir medicamentos ou substancias radiopacas, como o sulfato de bario, e así visualizar mediante exploracións radioscópicas ou radiográficas imaxes do tracto intestinal inferior con fins diagnósticos.

### Outros tipos

#### Enema para alimentación

Tamén existían enemas para a alimentación por vía rectal, pero actualmente están en desuso.

#### Enema clismafílico

Os enemas clismafílicos son enemas que se realizan como vehículo para obter excitación sexual, é dicir, que forman parte de prácticas sexuais, como expresión ou variación de parafilias, sobre todo sadomasoquistas.

Substancias para enemas
-----------------------

Os enemas evacuantes realízanse con auga, solucións salinas, solucións xabonosas, emulsións con aceite o con glicerina e solucións hipertónicas; existen tamén preparados comerciais. Xeralmente todas estas substancias aplícanse á temperatura corporal (37 °C).

Os enemas opacos ou de retención (ás veces precedidos por enemas de evacuación ou limpeza) fanse con aceite de oliva (enema oleoso ou emoliente), medicamentos diversos como antihelmínticos ou laxantes e antisépticos, sulfato de bario e líquidos con nutrientes en caso do enema alimenticio, así como líquidos para a hidratación (proctólise).

En medicina alternativa úsanse enemas de café para afeccións hepáticas polo seu efecto colerético (é dicir, activador da produción da bile).

Contraindicacións
-----------------

Xeralmente non se deben practicar enemas nos seguintes casos:

* Inflamación intestinal
* Apendicite
* Peritonite
* Traumatismo abdominal
* Postoperatorio de cirurxías abdominais
* Sangrado de tubo dixestivo
* Sensibilidade aos compoñentes da fórmula
* Deshidratación
* Hemorroide

Galería de imaxes
-----------------

* Bulbo para un pequeno enema (750 ml)Bulbo para un pequeno enema (750 ml)
* Enema de uso únicoEnema de uso único
* Bomba de enema. Consiste nunha botella de plástico de 750 ml cunha válvula de ventilación, unha válvula de retención e unha sonda rectalBomba de enema. Consiste nunha botella de plástico de 750 ml cunha válvula de ventilación, unha válvula de retención e unha sonda rectal
* Bolsa de enema. Modelo corrente nos Estados UnidosBolsa de enema. Modelo corrente nos Estados Unidos
* 
* Enema no Congo Belga (Século XIX)Enema no Congo Belga (Século XIX)
* Administration dun enema en Costa do Marfil (Ano 1903)Administration dun enema en Costa do Marfil (Ano 1903)

Notas
-----

1. ↑  **enema** no *Dicionario galego de termos médicos*. Real Academia de Medicina e Cirurxía de Galicia / Xunta de Galicia. Consellería de Educación e Ordenación Universitaria. Santiago de Compostela, 2002, ISBN 84-453-3371-2.
2. 1 2 3  lavativa no *Dicionarios da RAG*.
3. ↑  Ania Palacio, José Manuel (1995): *Manual práctico de Auxiliar de Enfermería*. Sevilla: Editorial MAD. ISBN 978-84-8883-456-0.
4. ↑  **Enema opaco** no *Dicionario galego de termos médicos*.
5. ↑  Brater, Jürgen (2006): *Sexualidad sin tabúes*. Barcelona: Editorial Robinbook. ISBN 978-84-7927-856-4.
6. ↑  Palmetti, Néstor (2007): *Intestinos: técnicas caseras para una vida saludable*. Buenos Aires: Editorial Kier. ISBN 978-95-0175-352-3.
7. ↑  Osenat, Pierre (1995): *Manual de la auxiliar sanitaria*. Barcelona / Madrid: Elsevier España. ISBN 978-84-4580-285-4.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Enema Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* ¡Viva lo ‘kitsch'! Monumento ao enema en Zheleznovodsk, Krai de Stavropol, Rusia.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q194517
* GEC: 0119003
* GND: 4274671-1
* JSTOR: enema
* LCCN: sh85043118
* MAG: 2776530707
* NKC: ph471350

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D004733
* MeSH: E02.319.347

 |