recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Necrolóxica de cabodano en *El Progreso*, 19-IV-1941.
**José Viador Traseira**, nado en Lugo cara a 1901 e finado na Fraga Vella (Romariz, Abadín) o 7 de abril de 1940, foi un falanxista galego.

Traxectoria
-----------

No curso 1913-14 iniciou os estudos no seminario de Lugo. Contratista de obras, en 1932 foi denunciado por maltrato a un veciño.

Fundador da Falange Española de las JONS de Lugo, da que foi xefe provincial dende febreiro de 1936, aínda que só do norte da provincia, pois debido aos conflitos internos, Manuel Hedilla dividiu en dous sectores a provincia, adxudicando o sur a Mario González Zaera. En 1935 tivo un altercado no bar Tupi a consecuencia do cal foi xulgado con outros 15 militantes. En maio de 1936 foi condenado a un mes e un día de arresto por tenza ilícita de armas e reunión clandestina.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado xefe provincial de milicias. Despois foi inspector provincial de feiras e inspector provincial da Falange. Trasladouse a Abadín, onde se fixo cunha gran propiedade en Romariz ao cercar case 700 hectáreas do monte comunal Fraga Vella que pertencía aos veciños de cinco parroquias. Foi axustizado o 7 de abril de 1940, e as autoridades atribuíron a autoría da morte ao guerrilleiro Luís Trigo Chao.

Vida persoal
------------

Casou en Madrid con Mercedes Rubio en 1929.

Notas
-----

1. ↑  En agosto de 1935 tiña 34 anos. "Circular nº 147". *Boletín Oficial de la Provincia de Lugo*. 9 de agosto de 1935.
2. ↑  *El Progreso*, 10-4-1940, p. 2.
3. ↑  "Primer año de Latín y Humanidades". *Boletín oficial eclesiástico del Obispado de Lugo* **XLII** (13). 7 de xullo de 1914.
4. ↑  "De la comisaría". *La Voz de la Verdad*. 10 de abril de 1932. p. 7.
5. ↑  "Comisión permanente". Boletín Oficial de la Provincia de Lugo|data=1 de agosto de 1940}}
6. ↑  "Notas judiciales". *La Voz de la Verdad*. 20 de maio de 1936.
7. ↑  *El Progreso*, 9-10-1929, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Cabana Iglesia, Ana (2013). *La derrota de lo épico*. Universitat de València. ISBN 978-84-370-9217-1.
**James Vincent McCourt**, nado en Belfast o 24 de xaneiro de 1944 e finado o 19 de xuño de 2023, foi un boxeador irlandés e medallista olímpico nos Xogos de 1964 en Toquio.

Traxectoria
-----------

McCourt gañou unha medalla de bronce para Irlanda nos Xogos Olímpicos de 1964 celebrados en Toquio na división de peso lixeiro. McCourt perdeu nun polémico 3-2 fronte ao ruso Velikton Barannikov. Pouco despois dos Xogos, McCourt derrotou ao campión olímpico Józef Grudzień de Polonia. Un ano máis tarde, repetiu o seu rendemento de medalla do bronce no Campionato Europeo de Boxeo de 1965 celebrado en Berlín na mesma categoría. En 1966, McCourt gañou unha medalla de ouro, representando a Irlanda do Norte, nos Xogos da Commonwealth celebrados en Kingston na división de peso welter lixeiro. McCourt foi valorado como o número un do mundo durante catro anos.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* James Vincent McCourt no Comité Olímpico Internacional *(en inglés)*

* Portal:Irlanda
* Portal:Xogos Olímpicos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6196769
* Sports Reference: jim-mccourt-1

 |
**Kurtis Kraft**|  |
| Nome completo | Kurtis Kraft |
| Bandeira |  |
| Baseada en | Glendale (California) |
| Tempadas en activo | 11 (1950 - 1960) |
| Número de pilotos |  |
| Debut | 500 Millas de Indianápolis de 1950 |
| Carreiras | 11 |
| Campionatos de Construtores | 0 |
| Campionatos de Pilotos | 0 |
| Vitorias | 5 |
| Pole positions | 6 |
| Voltas Rápidas | 7 |
| Puntos totais | 129 |
| Derradeiro GP | 500 Millas de Indianápolis de 1960 |

1955 Kurtis 500S.
1953 Kurtis 500S, motor Chrysler.
1955 Kurtis 500B pilotado por Jimmy Davies 3º posto nas 500 Millas de Indianápolis de 1955.
**Kurtis Kraft** era o nome da empresa de deseño e construción de coches de carreiras fundada por Frank Kurtis.

Historia
--------

Kurtis Kraft deseñaba e construía *Midget cars* (unha especie de karts ou coches de autocros populares en USA) e monoplazas de competición, participando con éxito nas 500 millas de Indianápolis e na Fórmula 1 entre outros. Os primeiros deseños foron feitos cara a finais dos anos 30, tratándose duns "Midget cars" que se converteron nas primeiras construcións feitas totalmente por *Kurtis Kraft*. Xa nas décadas seguintes especializouse na construción de coches de carreiras realizados con fibra de vidro, chegando a realizar ata 500 coches preparados para participar na *Indy 500*. A súa combinación cos motores Offenhauser foi moi efectiva, realizando un binomio moi difícil e bater e que conquistou moitos triunfos importantes. Xa nos anos 60 vendeu o negocio a outros construtores.

Na F1
-----

Participou só nas carreiras de Indianápolis. (de 1950 a 1960)

Outros
------

Frank Kurtis foi a primeira persoa que non sendo piloto viu inscrito o seu nome no *Hall of Fame* do Motor dos Estados Unidos.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Kurtis Kraft*** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1502001
* WorldCat
* VIAF: 159632384
* LCCN: n2001000525

 |
A **interferometría** é unha póla da óptica que aproveita o carácter ondulatorio das ondas electromagnéticas para, combinando dúas ondas e observando o seu patrón de interferencia realizar medidas de moi diverso tipo. Esta van desde a obtención de imaxes melloradas (con maior aumento), ata medidas de temperaturas, distancias, presión, detección de ondas acústicas etc.

**Interferómetro de Michelson**
Na astronomía (tal como se fai cos telescopios de Keck), emprégase unha téncica interferométrica para combinar os sinais procedentes de dous ou máis telescopios e acadar unha mellor resolución nas medidas realizadas que a que pode obter un telescopio individual.

Esta técnica é a base para os conxuntos (arrays) de radiotelescopios, que espallados sobre superficies de centos de km cadrados poden producir entre todos unha imaxe equivalente á dun telescopio que tivese un diámetro semellante ao da área na que se distribúen.

Emprégase tamén para medir desprazamentos da orde de e distancias inferiores á longura de onda da luz empregada. Un exemplo histórico sonbranceiro do seu uso atópase no interferómetro de Michelson, que permitiu afirmar que a luz na terra posúe a mesma velocidade independentemente da dirección de propagación, coa conseguinte desautorización da teoría do éter; e fornecendo unha proba clave para a invarianza da velocidade da luz, pedra angular da teoría da relatividade.

Artigos relacionados
--------------------

* Interferómetro
* Holografía
* Óptica
* Electromagnetismo
* Astronomía
* Grupos de investigación

Ligazóns externas
-----------------

* Coda-wave interferometry using seismic waves.
* Description of astronomical interferometry.
* The VLTI Delay Lines Article and images by Fred Kamphues/Mill House Engineering

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q850283
* AAT: 300391210
* BNCF: 48922
* BNF: 119618832
* GEC: 0117279
* JSTOR: interferometry
* LCCN: sh85067258
* MAG: 166689943
* PSH: 3729
* UAT: 808

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D007368
* MeSH: E05.490

 |
**Kontrust** é un grupo musical austríaco de crossover orixinario de Viena, contando coa participación da vocalista polaca Agata Jarosz. O grupo formouse no ano 2001, e déronse a coñecer por incorporar o uso de Lederhose nas súas actuacións e vídeos músicais. Os seus temas están escritos en inglés, incorporando en ocasións partes en alemá e linguas eslavas. O seu son mestura diversos xéneros musicais que van dende o nu metal, o folk metal, rap, rock e música electrónica.No ano 2006 gañaron o premio *Austrian Newcomer Awards*, otuorgado a músicos revelación en Austria.

O seu sinxelo "Bomba" do álbum *Time To Tango* (2009) estivo durante catro semanas consecutivas na lista de éxitos dos Países Baixos no ano 2010, acadando o posto número 47. Ese mesmo ano foron nomeados na categoría *Hard&Heavy* dos *Amadeus Austrian Music Awards*, obtendo o primeiro premio nos mesmos.

No ano 2011 participaron no festival *Przystanek Woodstock* en Polonia diante dunhas 300 000 persoas, acadando o récord de maior audiencia nun concerto musical dun artista austríaco.

Discografía
-----------

* *Teamspirit 55*, EP (2001)
* *Make Me Blind*, EP (2003)
* *We!come Home* (2005)
* *Time To Tango* (2009)
* *Czas To Tango* (Reedición en polaco) (2011)
* *Second Hand Wonderland* (2012)
* *Explositive* (2014)

Membros
-------

* Agata Jarosz- voz
* Stefan Lichtenberger- voz
* Robert Ehgartner- guitarra
* Mike Wolff- guitarra
* Gregor Kutschera- baixo
* Roman Gaisböck- batería
* Manuel Haglmüller- percusión

Notas
-----

1. ↑
2. ↑
3. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 26 de febreiro de 2012. Consultado o 01 de febreiro de 2016.
4. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 03 de novembro de 2011. Consultado o 01 de febreiro de 2016.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Kontrust Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Sitio Web Oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q688795
* WorldCat
* VIAF: 305932087
* Discogs: 1739562
* GND: 1046247948
* ISNI: 0000 0004 7132 9938
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 555969

 |
**José Ramón Fernández-Bugallal Barrón**, conde de Bugallal, nado cara a 1917 e finado en Madrid o 25 de xaneiro de 2007, foi un alto funcionario, político e avogado español.

Traxectoria
-----------

Fillo de María del Carmen Bugallal Rodríguez-Fajardo, Araujo y Codesido e do deputado Manuel Fernández Barrón, herdou o título de conde de Bugallal ao morrer a súa nai en 1970. Neto do xurisconsulto e ministro de Afonso XIII Gabino Bugallal, entroncou cunha importante tradición familiar de xuristas e políticos españois.

Tras acadar a oposición de Inspector de Facenda, posteriormente sería nombrado Subsecretario de Estado dese Ministerio en tempos de Antonio Barrera de Irimo, tamén ostentou o cargo de presidente do Canal de Isabel II e dende 1965 ata a súa disolución foi membro do Consello Privado de Juan de Borbón.

Foi tamén pioneiro do sistema de Leasing en España, chegou a presidir a Unión Española de financiamento (UNIFIBAN), a Unión Internacional de Financiamento (UNITER), a Asociación Española de Leasing (AEL) ou EUROFINAS, entidade que agrupaba as financeiras europeas. Formou parte dos consellos de administración de La Estrella, Vallehermoso, Hispamer Financiación, Hispamer Leasin, Corporación Financiera Hispamer, Cofile, HUNOSA, Minas de Almadén y Arrayanes e outras. 

Persoa de convicións relixiosas, fundou en 1952, cun grupo de amigos, Estudios Generales S.A. coa idea de crear un centro educativo que fose quen de conxugar unha formación integral e cristiá cos máis avanzados métodos de ensino, e ese mesmo ano creou comxuntamente con outras personalidades o Colexio de Santa María de los Rosales. 

Foi vocal e Vicepresidente do Consejo Superior de Acción Católica, membro do seu consello nacional e do Consejo Superior da Igrexa Católica. Foi ademais presidente da Editorial Católica, editora do xornal *Ya*.

Iniciada xa a Transición española, e unha vez que o Rei renunciou o privilexio de presentación de bispos, foi mediador entre a comisión da Nunciatura, o goberno e o PSOE e foi unha figura clave na consecución dos acordos económicos entre a Santa Sé e o Estado español dentro do marco da revisión do Concordato de 1953, entón vixente.

Recoñecementos
--------------

* Grande Cruz da Orde do Mérito Civil (1974)

Notas
-----

1. ↑  Gómez de la Serna 2006, p. 54. Tiña 89 anos cando morreu.
2. 1 2  Gómez de la Serna 2006, p. 54.
3. ↑  "El Consejo Privado de Don Juan de Borbón". *ABC* (Madrid). 2 de abril de 1993.
4. ↑  Bardavío 1968, p. 12.
5. ↑  Ministerio de Asuntos Exteriores: "Decreto 2724/1974, de 30 de septiembre, por el que se concede la Gran Cruz de la Orden del Mérito Civil a don José Ramón Fernández-Bugallal y Barrón" (PDF). *Boletín Oficial del Estado* núm. 235, de 1 de outubro de 1974: 19998. ISSN 0212-033X.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Bardavío, Joaquín (24 de febreiro de 1968). "El Consejo Privado del Conde de Barcelona". *Triunfo* **XXII** (299): 10–13.
* Gómez de la Serna, Pedro (28 de decembro de 2006). "Admiraba el genio y la excelencia". *ABC*: 54.
**José Queizán Hermida**, nado en Vigo en xuño de 1910 e finado en Vilanova de la Barca (provincia de Lleida) o 14 de agosto de 1938, foi un avogado galego.

Traxectoria
-----------

Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela (onde coñeceu a Ricardo Carvalho Calero, Luís Tobío Fernández e Francisco Fernández del Riego), e fixo as prácticas en Vigo con Roberto González Pastoriza. Despois traballou como pasante de Valentín Paz-Andrade.

En 1931 foi un dos promotores e secretario xeral da Federación Universitaria Escolar, que editaba a revista *Resol*. Publicou algún artigo en *El Pueblo Gallego*.

Durante o servizo militar, en 1933, foi ascendido a sarxento de complemento. Deste xeito, tras o alzamento nacional -xa como alférez de complemento- foi destinado ao rexemento nº 36 de Mérida. Despois como tenente foi destinado como avogado militar en consellos de guerra en Vigo, entre eles os do sindicalista Manuel del Río Vázquez, Jesús Gato Figueiras, o médico Francisco Bustelo Bustelo, a conserveira Flora de Dios Rodríguez, o garda forestal Jaime Martínez Estévez, o xastre Miguel Gómez Pardo ou a mestra Josefa García Segret. En 1937 foi destinado á fronte de guerra coa unidade de infantaría dos Tiradores de Ifni, na fronte de Aragón. Faleceu na batalla del Segre o 14 de agosto de 1938, e foi soterrado no cemiterio de Pereiró.

Vida persoal
------------

Fillo do industrial vigués José Queizán Vila e da pontevedresa Carme Hermida Pérez, o 7 de outubro de 1935 casou con Concepción Vilas García. O fotógrafo da voda foi Luís Casado. En xullo de 1936 tiveron unha filla, (Concepción, finada o 11 de febreiro de 1938). Morreu cando a súa muller estaba embarazada doutra nena, María Xosé Queizán.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 15-8-1939, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Queizán, M. X. (2018): *Vivir a galope*. Vigo: Ed. Xerais. ISBN 9788491214533. Páx. 24; 30-60.
**Manuel García Filgueira**, nado en Mourente (Pontevedra) o 16 de febreiro de 1882, foi un sindicalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Era o líder da Sociedade Agraria de Mourente e o presidente da Federación Obreira Local de Pontevedra. Foi concelleiro socialista en Pontevedra nas eleccións de 1913 e volveu ser concelleiro en 1920. Foi membro do primeiro Comité Rexional do PCE (1923). Na República foi concelleiro en Pontevedra ata a súa detención e destitución polos sucesos de outubro de 1934 e colaborou en *¡¡Revolución!!*. Foi acusado de traballo sectario polo PCE en 1934. Despois do triunfo da Fronte Popular foi elixido primeiro tenente alcalde e despois alcalde en substitución de Bibiano Fernández Osorio-Tafall que marchou a Madrid coma Subsecretario de Gobernación.

Durante a Guerra civil estivo agochado no monte con Rogelio González Suárez, aínda así en agosto de 1940 foi condenado polo Tribunal de Responsabilidades Políticas a 10 anos de desterro a 150 quilómetros de Pontevedra, 10 anos de inhabilitación absoluta e multa de 250 pesetas. O 19 de xullo de 1949 presentouse ás autoridades. Foi xulgado o 29 de outubro de 1949 acusado de auxilio á rebelión e sentenciado a 12 anos de reclusión menor. En novembro reducíronlle a pena a 2 anos de prisión menor e finalmente foi indultado. Non tivo moita actividade política posteriormente e sufriu un estraño atropelo do que quedou coxo.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Bibiano Fernández Osorio-Tafall** |  **Alcalde de Pontevedra** 1936 | Sucesor:**Eladio Becerril González** |

Vida persoal
------------

Casou con Emma Mourón Álvarez, que foi encarcerada en 1936. Foron pais de Manuel, Pilar, Rosario e Carlos García Mourón.

Notas
-----

1. ↑  *BOE*, 6-10-1940, p. 4665.
2. ↑  *El Ideal Gallego*, 20-7-1949, p. 6.
3. ↑  Se presenta a la autoridad el que fue jefe comunista de Pontevedra, *ABC*, 21-7-1949, p. 16.
4. ↑  *El Ideal Gallego*, 21-6-1950, p. 6.
5. ↑  Emma Mourón Álvarez
6. ↑  La última hija del alcalde que estuvo años escondido
7. ↑  *La Voz de Galicia*, 25-6-1991, p. 30.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santidrián Arias, Víctor Manuel (2003). *Historia do PCE en Galicia (1920-1968)*. Sada: Do Castro. p. 106. ISBN 978-84-8485-079-3.

### Ligazóns externas

* Mourente (1)
* Comunistas en Pontevedra

* García Filgueira, alcalde en vísperas de la Guerra Civil

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20533820
* DSBE: 7231\_garcia-filgueira-manuel

 |
**José Quiroga Velarde**, conde de San Martín de Quiroga, nado no Barco de Valdeorras o 21 de xaneiro de 1873 e finado na Coruña o 9 de decembro de 1953, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Manuel de Quiroga Vázquez de Quiroga. Foi oficial primeiro do Goberno civil da Coruña en 1903, secretario do Goberno civil de Santander en 1906, e deputado maurista por Valdeorras (1907-1908). O 13 de outubro de 1908 renunciou. Foi gobernador civil de Burgos. Foi xefe superior de Administración civil do Ministerio da Gobernación até a súa xubilación en 1943. Herdou o título de conde de San Martín de Quiroga en 1910 ao falecer a súa avoa María Manuela Vázquez Quiroga Queipo de Llano.

Vida persoal
------------

Casou en Santander con Isabel Abarca Fornés en 1906 e foi o pai de Elena Quiroga.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *ABC*
2. ↑  *El Correo de Galicia*, 16-9-1903, p. 2.
3. ↑  *El Correo de Galicia*, 31-3-1906, p. 2.
4. ↑  *Gaceta de Galicia*, 4-7-1910, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* BiografíaArquivado 16 de marzo de 2016 en Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24013716
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 93120

 |
**Irma Prego**, nada en Granada (Nicaragua) o 8 de abril de 1933 e finada en San Xosé (Costa Rica) o 11 de outubro de 2000, foi unha escritora nicaraguana, referente da narrativa centroamericana. Recoñecida no 1984 co Premio Xogos Florais de Quetzaltenango na modalidade de conto.

Traxectoria
-----------

Naceu en Granada (Nicaragua) en 1933, pero trasladouse a vivir a Costa Rica aos 32 anos. Na década de 1940, cando era algo estrañísimo no seu país ver unha muller en pantalóns, a escritora lucía roupa de home.

Foi membro do Centro Nicaraguano de Escritores. Faleceu o 11 de outubro de 2000 dun ataque ao corazón.

Obra
----

A obra de Irma Prego comprende 35 contos e viñetas recompilados en dúas coleccións. A primeira colección, publicada en 1987, leva por título o nome do conto que pecha a colección: *Mensajes al más allá*. A segunda colección é inédita e contén dez contos incluído o titulado *Agonice con elegancia* que dá nome ao compendio.

A literatura de Prego, aínda que pouco coñecida, é valorada pola crítica e obxecto de estudo académico, ademais de formar parte das compilacións de narrativa centroamericana.

Premios e recoñecementos
------------------------

O seu libro de contos *Mensajes al más allá* recibiu en 1984 o premio Xogos Florais de Quetzaltenango, Guatemala. En 1992 a súa obra *Agonice con elegancia* recibiu unha Mención honorífica no certame Una Palabra da Universidade Nacional de Heredia, Costa Rica.

Obra parcial
------------

* *Mensajes del más allá* (1989)
* *Agonice con elegancia* (1996)

Notas
-----

1. ↑  "Irma Prego - EcuRed" (en castelán). Consultado o 2020-10-06.
2. 1 2  Palma, Milagros (2008). "La sátira en Agonice con Elegancia de Irma Prego (Nicaragua 1933-2001)" **38** (1): 153–162. doi:10.3406/ameri.2008.1856. Consultado o 2020-10-07.
3. 1 2  "La dominación masculina en el monólogo Agonice con Elegancia (inédito) de Irma Prego (Nicaragua, 1938-Costa Rica, 2002) - PDF Free Download". Consultado o 2020-10-07.
4. 1 2  Meza Márquez, Consuelo (2011). *Diccionario bibliográfico de narradoras centroamericanas con obra publicada entre 1890-2010* (en español). Universidad Autónoma de Aguas Calientes. pp. 343–344. ISBN 978-607-8227-43-3.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Las mujeres de Irma Prego

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5920410
* WorldCat
* VIAF: 309764951
* GND: 1056516305

 |
**José Raimundo Núñez-Varela Lendoiro**, nado en Betanzos o 16 de xullo de 1946, é un historiador e investigador galego, cronista oficial dos concellos de Betanzos, Miño e Paderne.

Traxectoria
-----------

Nado nunha familia de empresarios betanceiros, diplomouse na Escola de Comercio da Coruña. Ingresou por oposición en Caixa Galicia en 1968, mais nunca esqueceu a súa vocación historiadora.

Xa durante o réxime franquista colaborou no desenvolvemento cultural da súa cidade natal, tanto na súa etapa como delegado da xuventude (recuperando as antigas danzas gremiais) coma posteriormente dende o seu cargo de concelleiro de cultura do consistorio betanceiro. A súa loita pola recuperación do parque do Pasatempo, e o seu empeño por fundar un museo na localidade, levaron ó Concello a nomealo como cronista oficial da cidade en 1982, cargo honorífico que recibiu o 25 de febreiro de 1983, coincidindo coa inauguración do Museo das Mariñas, por el fundado. Posteriormente, en 1993 e 1995 foi nomeado cronista oficial dos concellos de Miño e Paderne, respectivamente.

Do seu labor como cronista, destacan a súa loita pola conservación do patrimonio histórico da bisbarra betanceira e pola recuperación do Camiño Inglés de Santiago. Ideólogo da Feira Franca Medieval de Betanzos, é tamén patrón da Fundación Centro Internacional de la Estampa Contemporánea de Betanzos, e vocal da Asociación Española de Cronistas Oficiales.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Francisco Vales Villamarín** |  **Cronista Oficial de Betanzos** 1982 - actualidade | Sucesor:**No cargo** |

Obras
-----

Ademais de decenas de traballos de investigación histórica, Núñez ten publicados os seguintes libros, todos en castelán:

* *Betanzos de los Caballeros y sus Mariñas* (1984, Ed. Everest).
* *Historia Documentada de Betanzos de los Caballeros, siglos XV - XVI* (1984, Fundación Caixa Galicia).
* *El Antroido en las Mariñas dos Condes* (1985, Concello de Betanzos).
* *Miño, apuntes históricos y guía del municipio* (1990, Fundación Caixa Galicia).
* *La peste de 1598 en Betanzos de los Caballeros* (1998, Concello de Betanzos).
* *La ocupación de Betanzos y su tierra por los franceses en 1809* (2013, Concello de Betanzos)

Notas
-----

1. ↑  Núñez-Varela Lendoiro, José Raimundo (25 de agosto de 2019). "Toma de posesión como Cronista Oficial de Betanzos". *Cronista Oficial de Betanzos*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web oficial de José Raimundo Núñez *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9014694
* WorldCat
* VIAF: 87226543
* BNE: XX1501057
* ISNI: 0000 0000 6018 1393

 |
A **Irish Baroque Orchestra** (en galego **Orquestra Barroca Irlandesa**) é unha orquestra adicada á música antiga que emprega instrumentos de época, sendo amais a única orquestra profesional destas características na República de Irlanda. Foi fundada en 1996 polo organista neozelandés Mark Duley e Thérèse Timoney. Actualmente o seu director artístico é Monica Huggett.

A orquestra presenta catro concertos por tempada con varias interpretacións de cada programa. Cada tempada inclúe unha semada de formación, en colaboración co Conservatory of Music and Drama do Dublin Institute of Technology. O seu repertorio céntrase na música dos séculos XVII e SVIII.

As súas interpretacións esténdense por toda a xeografía irlandesa, sendo orquestra residente do Ardee Baroque Festival cada mes de novembro en Ardee, Condado de Louth. No 2009, a orquestra participou no Dublin Handel Festival.

Está patrocinada pola RTÉ lyric fm e o Arts Council of Ireland.

Notas
-----

1. 1 2  "Irish Baroque Orchestra: About". Arquivado dende o orixinal o 23 de xullo de 2008. Consultado o 07 de novembro de 2011.
2. ↑  Munster Express: Review
3. ↑  "Temple Bar Cultural Trust". Arquivado dende o orixinal o 21 de xullo de 2011. Consultado o 07 de novembro de 2011.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6070534
* WorldCat
* VIAF: 293818920
* LCCN: no2010184909

 |
**Inocencio Ferrer Ovide**, nado en Vilamartín de Valdeorras o 15 de decembro de 1915 e finado en Santiago de Compostela o 18 de xullo de 1992, foi un xastre, fotógrafo e político galego.

Traxectoria
-----------

Xastre en Vilamartín de Valdeorras, afiliado ao Partido Comunista de España. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estivo fuxido ata que pasou a Asturias. Combateu no exército leal e despois pasou polas frontes de Bilbao, Santander e Teruel. Foi comisario axudante da 45 División do V Corpo de Exército. Coa derrota da República pasou a Francia como cidadán panameño cunha documentación falsa correspondente a un seu tío emigrado naquel país. Exiliouse en México, arribando ao porto de Veracruz o 13 de xuño de 1939. Instalouse en Guadalaxara e en 1945 pasou a residir en Cidade de México. Amigo e compañeiro de Luís Soto, Carlos Velo e Florencio Delgado Gurriarán, participou no Padroado da Cultura Galega de México do que foi tesoureiro, e foi administrador de *Vieiros*. Foi membro da comisión organizadora da homenaxe ao presidente Lázaro Cárdenas en representación do Padroado da Cultura Galega en 1957. Pasou os últimos anos no fogar Virgen de los Milagros de Valdegodos, viaxando a México. Finou no Hospital Gil Casares de Santiago de Compostela o 18 de xullo de 1992.

Recoñecementos
--------------

Recibiu unha homenaxe no Barco de Valdeorras o 4 de xuño de 1989.

Vida persoal
------------

Casou en Guadalaxara con Eva Hernández Meza en 1940, e foi pai de Nelia Ferrer Hernández, directora do Club de Danza da Escola Normal superior de México.

Notas
-----

1. ↑  "Inocencio Ferrer, una azarosa vida plasmada en centenares de fotografías", *La Voz de Galicia*, Ourense, 21-6-1987, p. 40.
2. ↑  Asilados políticos españoles llegados a bordo del vapor Sinaia
3. ↑  *La Voz de Galicia*, O Barco, 19-7-1992, p. 80.
4. ↑  *La Voz de Galicia*, O Barco, 6-6-1989, p. 30.
5. ↑  Ferrer Ovide, Inocencio (1915-?)

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* García Yáñez, Félix (2005). *O Barco e a Terra de Valdeorras durante a II República e o Franquismo (1931-1977)*. Vigo: A Nosa Terra. pp. 56, 71. ISBN 978-84-96403-13-0.

* "Inocencio Ferrer: 'Fraga chegou a dicer que os do Padroado da Cultura de México eramos un grupo de subversivos'" Entrevista de Gustavo Docampo Paradelo. *A Nosa Terra*, 417, 25-1-1990, p. 10-11.

### Ligazóns externas

* Ficha na Secretaría de Gobernación. Departamento de Migración de México
**Manuel García Sampayo**, coñecido como **Manuel de Portarís**, nado en Cervaña (Silleda), foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Manuel García Moreira, un zapateiro de Cervaña que mercou unha antiga granxa de frades en Portarís na parroquia de Lois en Ribadumia, onde se trasladou a familia a principios do século XX. Criador de porcos, na República participou nas accións de mellora da actividade agrícola promovidas por Cruz Gallástegui desde a Misión Biolóxica de Galicia. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 integrouse na Garda Cívica da zona. O seu irmán Ramón García Sampayo foi nomeado alcalde Meis en agosto de 1936. Coñecido represor, era xefe da escuadra de Ribadumia das Milicias de FET y de las JONS. Estivo implicado no asasinato de Ramón Barreiro Rodríguez e Castor Cordal Garrido o 15 de setembro de 1936. Foi detido pola Garda Civil o 13 de xuño de 1937 seguindo ordes do xuíz de Cambados, ao día seguinte detiveron a Adolfo Martínez Ríos, ambos acusados do asasinato de Daniel Varela Muñiz. Militantes recoñecidos de Falange, foron expulsados o 17 de xuño por "indeseables e indignos de vestir la camisa azul". Ao ser os dous inculpados falanxistas e estar militarizados, o xulgado inhibiuse e a causa pasou á autoridade militar. Ante os testemuños contraditorios, o auditor de guerra decretou o sobresemento provisional e os detidos saíron en liberdade o 12 de novembro de 1938. Foi alcalde de Ribadumia en 1940. O seu irmán Rafael García Sampayo foi nomeado alcalde de Ribadumia en 1943. Foi inspector de cinematografía e teatro do Ministerio de Información e Turismo en Ribadumia até 1954.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**?** |  **Alcalde de Ribadumia** 1940 - ? | Sucesor:**?** |

Notas
-----

1. ↑  *El Diario de Pontevedra*, 21-6-1937, p. 3.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 28-2-1954, p. 7.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Sánchez Arins, Susana (2015). *Seique*. Santiago de Compostela: Através. ISBN 978-84-87305-33-7.

### Ligazóns externas

* Seique
* Manuel García Sampayo: a engrenagem necessária
* Susana Aríns: "A família é um dos piares dos regimes fascistas"
* La maldad no tiene derecho al anonimato
* Cuando el asesino falangista es de la familia
* Fios ao redor de Seique
Lapis sobre papel.
Lapis de distintos tipos.
Un **lapis** ou **lapiseiro** é un instrumento de man utilizado para escribir ou debuxar, usualmente sobre papel.

Consta dunha variña de grafito (excepto para lapis de cor) e arxila, a cal é normalmente recuberta cunha capa de madeira. Os lapis poden ter tamén unha goma de borrar nun dos seus extremos, xa que a diferenza da pluma estilográfica ou o bolígrafo, o trazo do lapis pode ser borrado con facilidade.

A dureza da mina, e polo tanto a capacidade de escribir un trazo máis escuro, mídese coas siglas H e B, o B é mais brando, normalmente en debuxo artístico úsanse a B1, B2... e o lapis común ten de siglas HB. Ademais, a dureza está en relación ás cantidades de grafito e arxila na mestura.

Historia e evolución
--------------------

Antes da aparición do lapis, o ser humano inventara a pluma como instrumento de escritura ou debuxo, a cal require de tinta. Ademais, a tinta adoita ser indeleble, co conseguinte prexuízo en caso de erro. Neste sentido, os lapis son máis prácticos e permiten borrar o trazo.

A mina actual do lapis, composta por grafito e arxila, foi un invento de *guerra* xa que antes usábanse minas de grafito puro, xurdiu esta mestura grazas á escaseza de grafito necesario por Napoleón e as súas tropas.

Cando non é necesario que a escritura sexa indeleble o seu inconveniente redúcese a que a **mina**, tamén denominada **grafo**, vaise esgotando, polo que é necesario ir sacándolle punta coa axuda dun afialapis.

Varios portaminas.
Existen tamén os chamados *lapis mecánicos* ou *portaminas*, instrumentos capaces de conter no seu interior minas de pequeno diámetro (usualmente 0,3 mm, 0,5 mm e 0,7 mm) que se deslizan cara ó exterior segundo se vai necesitando.

Escala de dureza
----------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 9H | 8H | 7H | 6H | 5H | 4H | 3H | 2H | H | F | HB | B | 2B | 3B | 4B | 5B | 6B | 7B | 8B | 9B |
| Moi duro | → | Medio | → | Moi brando |

Galería de imaxes
-----------------

* Lapis de coresLapis de cores

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *lapis*.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *lapiseiro*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lapis*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***lapis*** |

### Outros artigos

* Goma de borrar
* Bolígrafo
* Pluma estilográfica

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q14674
* AAT: 300022439
* BRE: 2044769
* EBID: ID
* GEC: 0119828
* GiantBomb: 3055-1734
* GND: 4121035-9
* JSTOR: pencils
* NDL: 00577172
* NKC: ph834238

 |
**Inocencio Víctor Fuciños Quintás Pita**, nado en Melide o 28 de xullo de 1853 e finado no mesmo concello o 19 de febreiro de 1933, foi un industrial, banqueiro e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de José Fuciños Miguélez Pita. Formouse traballou co ebanista de Santiago de Compostela, Urbano Anido, mentres estudaba na Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago. Traballou de administrador da fábrica de curtidos de Furelos. Continuador da Casa de Pita, fundada polo seu pai, foi titular dunha banca en Melide e correspondente do Banco de España. Foi o promotor da instalación da electricidade en Melide, inaugurada en 1909. 

Vinculado ao Partido Liberal, foi concelleiro de Melide e alcalde en varias ocasións durante a Restauración e na ditadura de Primo de Rivera; foi o primeiro alcalde da II República. Finou en Melide o 19 de febreiro de 1933, sendo alcalde e presidente da Mancomunidade de concellos de Melide, Toques e Santiso.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Solitario Gontán Otero** | **Alcalde de Melide**1919 - 1920 | Sucesor:**Jesús Landín Segade** |
| Predecesor:**Jesús Landín Segade** | **Alcalde de Melide**1920 - 1921 | Sucesor:**Jesús Landín Segade** |
| Predecesor:**Jesús Landín Segade** | **Alcalde de Melide**1923 | Sucesor:**José Mosteiro Guntín** |
| Predecesor:**José Mosteiro Guntín** | **Alcalde de Melide**1923 - 1924 | Sucesor:**César Rodríguez Carril** |
| Predecesor:**Avelino Núñez Ulla** | **Alcalde de Melide**1931 - 1933 | Sucesor:**Sabino Fuciños Buján** |

Recoñecementos
--------------

Unha rúa de Melide leva o seu nome.

Vida persoal
------------

Casou con María Francisca Buján García en 1877, e foi pai de Isidro, Dámaso, Presentación, José María, María Elisa, Sabino, Jesusa Presentación, Carmen, Socorro, Jesús, Manuela, Mercedes e Inocencio Fuciños Buján.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *El Ideal Gallego*, 21-2-1933, p. 4, 8.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fuciños Gómez, Xosé Domingos (1997). "Alcaldes titulares de Melide. Relación cronolóxica 1900-1995;". *Boletín do Centro de Estudios Melidenses-Museo da Terra de Melide.* (10): 32–33.

* Fuciños Gómez, Xosé Domingos (1997). "Semblanza de Inocencio Fuciños Quintás". *Boletín do Centro de Estudios Melidenses-Museo da Terra de Melide.* (10): 34–40.
**Jesús José Olimpio Giráldez Fernández**, nado en Redondela o 17 de xuño de 1896 e finado na mesma vila en outubro de 1969, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Avelino Giráldez Pazó. Foi vicepresidente do Redondela F. C. (1924) e foi concelleiro en varias ocasións. Na Segunda República foi elixido presidente da Asociación de Beneficencia (1932) e do Casino (1934). Militou no Partido Galeguista, formando parte da última directiva do período republicano. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido en setembro, xulgado en Vigo por rebelión militar e condenado a cadea perpetua. Estivo preso no cárcere de Vigo, na Illa de San Simón e no Castelo de San Cristóbal (Pamplona). Tamén foi condenado a pagar unha forte indemnización polo que lle foron embargados todos os bens. Durante o franquismo foi presidente da Hermandad Sindical de Labradores de Redondela.

Vida persoal
------------

Casou con Carmen Lera Figueras.

Notas
-----

1. ↑  Noticia en *El Pueblo Gallego*, 25-10-1969, p. 15.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Amoedo López, Gonzalo; Gil Moure, Roberto (2002). Do Castro, ed. *Redondela, crónica dun tempo pasado: A II República e o primeiro franquismo*. Sada. pp. 301–304. ISBN 84-8485-090-0.

### Ligazóns externas

* 

* Jesús Olimpio Giráldez Fernández na páxina web *Nomes e Voces*.
**Manuel Fernández Cortinas**, nado en Lugo en 1905 e finado en Dnipropetrovsk o 22 de xuño de 1978, foi un político e militar galego.

Traxectoria
-----------

Nado en Lugo en 1905. Ingresou no Partido Comunista de España en 1928, onde desenvolveu unha intensa actividade durante a Segunda República. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 uniuse ás milicias populares. Durante a guerra foi comandante das brigadas mixtas 37.ª e 42.ª, na fronte de Madrid. En marzo de 1939, durante o golpe de Casado, Fernández Cortinas mantívose leal ao goberno Negrín. As tropas da 42.ª Brigada Mixta saíron do seu sector e chegaron a ocupar os Nuevos Ministerios, aínda que o contragolpe anti-casadista acabou fracasando. Coa derrota republicana marchou ao exilio, instalándose na Unión Soviética.

Na URSS traballou como obreiro en Crimea e Dnipropetrovsk. Morreu en Dnipropetrovsk o 22 de xuño de 1978.

Notas
-----

1. 1 2 3  Encinas Moral 2008, p. 287.
2. ↑  Engel 1999.
3. ↑  Romero 1976, p. 283.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Encinas Moral, Ángel Luis (2008). *Fuentes históricas para el estudio de la emigración española a la U.R.S.S. (1936-2007)*. Madrid: Exterior XXI.
* Engel, Carlos (1999). *Historia de las Brigadas Mixtas del Ejército Popular de la República*. Madrid: Almena. ISBN 84-922644-7-0.
* Romero, Luis (1976). *El Final de la guerra*. Barcelona: Ed. Ariel.

### Ligazóns externas

* 42ª Brigada Mixta
**Jesús Mejuto Vázquez**, nado na Coruña en 1888 e finado a principios dos anos sesenta, foi un mestre, xornalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou o Bacharelato no Instituto da Coruña e fíxose mestre na Normal da Coruña (1919). Foi mestre en Carral e pasou a Celas en 1920 e logo a Sésamo (1922-1931). Foi directivo da Sociedad Pro-Cultura de Celas e enfrontouse ao alcalde Augusto Seijas negándose a participar na Unión Patriótica. Militante do Partido Republicano Radical Socialista, foi director de *El Noroeste* cando este xornal pasou a ser órgano do partido en 1932. Membro da Agrupación a la Tercera República, foi candidato independente a deputado nas eleccións de 1933. Foi presidente do Comité local da Asociación de Trabajadores de la Enseñanza. Posteriormente foi dirixente do Partido Radical-Demócrata e de Unión Republicana. En 1933 converteuse en mestre da Escola do Asilo municipal da Coruña. Masón, colaborou coa revista *Ser* e foi directivo da Liga de los Derechos del Hombre. Participou na campaña da Fronte Popular para as eleccións de febreiro de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido durante un breve tempo. Foi destituído como mestre da Escola do Asilo en agosto. Concedéronlle pasaporte en setembro de 1936 e saíu para Cuba. Volveu á zona gobernamental e estivo en Madrid, Valencia e Barcelona. En febreiro de 1939 cruzou a fronteira francesa. Estivo en Auterive (Alta Garona). Regresou a Galicia e permaneceu entobado na Coruña máis de sete anos.

Vida persoal
------------

Fillo de Roberto Mejuto e de Francisca Vázquez Amado, era irmán de María, Carlos, Roberto, José e Antonio Mejuto Vázquez. Casou con Amparo Cagiao Muíño en 1914, e foi pai de Amparo, Fernando, Jaime e Rafael Mejuto Cagiao.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 25-2-1933, p. 5.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, 9-2-1936, p. 2.
3. ↑  *La Voz de Galicia*, 21-8-1936, p. 2.
4. ↑  *La Voz de Galicia*, 13-10-1914, p. 4.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pereira Martínez, Carlos (2005). "A represión franquista en Culleredo. Unha aproximación inicial" (PDF). *A represión franquista en Galicia. Actas dos traballos presentados ao Congreso da Memoria. Narón, 4 a 7 de decembro de 2003*. Asociación Cultural Memoria Histórica Democrática. pp. 485–486. Consultado o 31 de outubro de 2014.

### Ligazóns externas

* 

* Jesús Mejuto Vázquez na páxina web *Nomes e Voces*.
**Manuel Díaz Cardama**, nado en Santiago de Compostela en decembro de 1908 e finado en Madrid en decembro de 2001, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Juan Díaz Rey e Concepción Cardama Durán. Estudou o bacharelato no Instituto de Santiago de Compostela e licenciose en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela. Afiliado á Agrupación Socialista de Santiago de Compostela dende 1929, foi presidente das JSE. Sufriu detencións gobernativas de 15 días en outubro de 1934 e en 1935. En marzo de 1935 foi un dos asinantes do manifesto dos intelectuais composteláns solicitando ao presidente da República o indulto dos condenados a morte. En xuño de 1936 presentouse ás oposicións para xudicatura en Madrid.

Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido pasando dez meses en prisión. Foi multado polo Comandante Militar de Santiago con 250 pesetas en xuño de 1937 por "propalar conceptos contrarios al Glorioso Movimiento Nacional". Sometido a depuración, foi dado de baixa no Corpo de aspirantes á xudicatura en outubro de 1937.

Intentou pasar á zona leal conseguindo chegar a Cataluña a través de Francia por Port-Bou o 6 de xaneiro de 1938. Foi nomeado maxistrado da Audiencia de Lleida o 22 de febreiro, permanecendo neste posto ata a caída de Cataluña. Marchou Francia o 9 de febreiro pasando a fronteira por Puigcerdá. Estivo no Refuxio de Vernet les Bains (Pireneos Orientais) e despois residiu en Orleans (Loiret) e París. O 13 de xullo embarcou coa súa irmá María del Carmen Díaz Cardama no buque *Mexique* no porto de Pauillac (Gironde) rumbo a México, arrivando a Veracruz o 27 de xullo de 1939. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas. Trasladouse a Cidade de México onde inicialmente traballou na fábrica de mosaicos América e pertenceu á Agrupación Socialista Española do PSOE, da que formaba parte a finais dos anos sesenta.

Retornou a España, foi rehabilitado como maxistrado en outubro de 1976, e destinado á Audiencia Territorial de Barcelona, de onde se xubilou en decembro de 1979. Finou en Madrid en decembro de 2001.

Vida persoal
------------

Casou con Carmen López Todo.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 3-3-1935, p. 16.
2. ↑  *El Eco de Santiago*, 14-6-1937, p. 2.
3. ↑  *BOE*, 20-10-1937, p. 3930.
4. ↑  *BOE*, 9-11-1976, p. 22096.
5. ↑  *BOE*, 19-1-1980, p. 1460.
6. ↑  *ABC*, 3-12-2001, p. 12.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en Departamento de Migración de México

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q117090024
* DSBE: diaz-cardama-manuel

 |
Lapislázuli
**Lapislázuli**, coñecido tamén coma **lapis**, é unha rocha metamórfica de cor azul utilizada como xema ou como rocha ornamental dende antes do 7000 a.C. en Mehrgarh na India, situado no que hoxe é o Paquistán. A súa cor azul escura e opaca, fai que esta xema fose altamente apreciada polos faraóns exipcios, como pode ser visto polo seu uso destacado en moitos dos tesouros recuperados das tumbas faraónicas. É aínda moi popular hoxe.

Trátase dunha rocha e non dun mineral porque está composto por varios minerais. A primeira parte do nome, *lapis*, en latín significa *pedra*. A segunda parte, *lázuli*, é a forma xenitiva no latín, *lazulum*, que veu do árabe *(al)- lazward*, que veu do persa لاژورد *lāžward*, que veu á súa vez do sánscrito *Rāja-āvárta*, significando «xoia real». Lazúli era orixinalmente un nome, mais logo veu significar azul por causa da súa asociación coa pedra. Outro nome do lapislázuli en sánscrito era *āvárta-mani*: «xoia real de pirita».

A palabra en inglés *azure*, do azul español e portugués, e o *azzurro* italiano son cognatos.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *lapislázuli*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q216798
* AAT: 300011122
* EBID: ID
* GEC: 0118877
* GND: 4247510-7
* JSTOR: lapis-lazuli
* MAG: 2776910009
* Mindat: 4673

 |
**Jesús Louzán Giráldez**, nado cara a 1899 e finado no Porriño o 26 de maio de 1966, foi un empresario e político galego.

Traxectoria
-----------

Dono da empresa Manufacturas del Caucho J. L. G. Na República foi presidente da sociedade deportiva "El pedal" en 1934. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 e trala destitución da xunta anterior, foi nomeado xefe local de Falange do Porriño en febreiro de 1937. En abril de 1939 agrediu ao secretario do Xulgado do Porriño Luis Román Santaló Junquera. Volveu ser nomeado xefe de Falange en agosto de 1939. Foi nomeado alcalde do Porriño o 27 de xaneiro de 1940. Foi destituído polo gobernador civil o 25 de xaneiro de 1941, aínda que foi reintegrado novamente ao cargo ata o seu cesamento definitivo en novembro de 1941.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Marcial Peralba Fontáns** |  **Alcalde do Porriño** 1940 - 1941 | Sucesor:**José González González** |

Vida persoal
------------

Casou con Carmen Avendaño Pazo, e foi pai de María del Carmen, María del Rosario e Roberto Louzán Avendaño.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *El Pueblo Gallego*, 27-5-1966, p. 4.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 17-5-1934, p. 12.
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 24-2-1937, p. 8.
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, 13-4-1939, p. 7.
5. ↑  *El Pueblo Gallego*, 23-8-1939, p. 5.
6. ↑  Presas Sobrado, Adrián (2019). *Elites políticas e poder local na Galicia urbana (1939-1951)* (PDF) (Tese). Universidade de Vigo. pp. 190–194. Consultado o 15 de decembro de 2020.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Paz Antón, Xosé Ramón (2007). *O Porriño 1936*. Vigo: A Nosa Terra. ISBN 978-84-8341-157-5.
**Manuel Eive Villar**, nado en Regoela (Cabanas) en 1913 e finado na mesma parroquia o 2 de agosto de 1946, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

Traxectoria
-----------

Irmán de Evaristo e José Eive Villar. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e botouse ao monte. Foi xulgado na Coruña por deserción e declarado fuxido e en rebeldía. Integouse no grupo liderado por José Vázquez Mauriz e Ramiro Martínez López que loitaba na bisbarra do Eume. Na primavera de 1944 organizou co seu irmán Evaristo, Ramiro Carbón Fornos e José Vázquez Mauriz, un grupo guerrilleiro no que moitos dos membros eran desertores da base naval de Ferrol. Foi asasinado nunha emboscada da Garda civil en Regoela o 2 de agosto de 1946.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2006). *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)*. Sada: Do Castro. p. 58. ISBN 84-8485-231-8.

### Ligazóns externas

* 

* Manuel Eive Villar na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha en los de la sierra
**José Manuel Vázquez Yebra**, nado en 1928 e finado en Vigo o 30 de maio de 2021, foi un avogado e político que chegou a ser alcalde de Chantada.

Traxectoria
-----------

Foi nomeado alcalde de Chantada o 2 de febreiro de 1958. Cesou o 2 de marzo de 1964. Durante o seu mandato na alcaldía inaugurouse o encoro de Belesar e contruíuse o campo de fútbol do Sangoñedo. Casado con Amadora de Soto Rodríguez, neta do banqueiro Benito de Soto Linares, foi secretario do consello de administración do Banco de Soto tralo seu paso pola alcaldía. Logo da fusión desta entidade co Banco de Vigo para constituír o Banco de Galicia, foi xefe da súa asesoría xurídica ata a súa xubilación.

Tamén foi directivo do Círculo Recreativo Cultural de Chantada.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Joaquín Yebra-Pimentel Vidal** |  **Alcalde de Chantada** 1958 - 1964 | Sucesor:**José Regal Vázquez** |

Vida persoal
------------

Casou con Amadora de Soto Rodríguez en 1957 e tivo sete fillos.

O seu irmán máis novo, Sergio Vázquez Yebra, tamén foi alcalde de Chantada.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Múgica Melgar, José Luis (2010). Bubok, ed. *Banco de Galicia, orígenes, evolución y extinción*. p. 46. ISBN 978-84-9981-067-6. Consultado o 16 de maio de 2013.

### Ligazóns externas

* Corporación municipal de Chantada