Coordenadas: 42°27′24″N 42°22′33″L﻿ / ﻿42.456722, 42.375722

| Monumento natural Canón Gachedili |
| --- |
| Visitantes do canón Martvili, no tramo de río navegábel |
|
|
| **Figura de Protección:** | {{{Figura de Protección}}} |
|
| **Ano de constitución:** | 2000 |
| **Superficie:** | 2.400 metros |
| **Lexislación:** |  |
|
| Datos de interese |
| **País:** | Xeorxia Xeorxia |
| **Provincias:** | Mingrelia-Alta Esvanetia |
|
| **Concellos:** | Martvili |
| **Ríos:** |  |
| **Picos** |  |
|
| **Direccións de interese:** |  |
| **Teléfonos:** |  |
|

O **canón Martvili** ou *Monumento natural canón Martvili* (xeorxiano: მარტვილის კანიონი) tamén coñecido como **Monumento natural canón Gachedili** (xeorxiano: მარტვილის კანიონი) ou *Monumento Natural canón Abasha* está situados a 45 km da cidade de Kutaisi en Xeorxia na rexión de Mingrelia-Alta Esvanetia. Este espazo natural abrangue unha lonxitude de 2.4000 metros veciña ao concello homónimo de Martvili, a 5 km, e de Gachedili a 2km, do que recolle a súa denominación alternativa, está declarado como zona especial de conservación.

O canón naceu da erosión do tramo fluvial do río Abasha (Abashi) e os aluentes Rachkh, Kharchuleti e Tobi, creando o canón e un pequeno sistema de covas. O paraxe ten un aproveitamento turístico cun Centro de Visitantes na aldea anexa de Gran Inchkhuri, rutas de sendeirismo e paseos en chalana nas augas de cores azul e verde moi claras. As paredes do canón chegan a acadar os 40 metros. Na gorxa de entrada do canón a agua flúe lenta, a humidade é moi alta e as rochas presentan altos niveis de musgo, a parte navegábel para os visitantes interrúmpese na metade do canón, onde nace unha fervenza de 12 metros.

### Historia

O canón foi empregado como lugar de baño por nobes e duques de Mingrelia como a familia Dadiani. Nas súas proximidades pódense atopar restos ben conservados dun característico muíño mingreliá de dous pisos que estivo en funcionamiento nos séculos XVIII e XIX e restos dun pequeno encoro adicado a acuicultura continental, tradicional na cociña mingreliá. O sendeiro Dadiani do canón inferior ten 30 escalóns feitos de grandes cadrados de pedra calcaria. Segundo a lenda, por esta escaleira camiñaron os propios Xurxo o Atonita, o hegúmeno do Monte Atos, e David IV de Xeorgia.

### Clima

As variacións de temperatura no canón foron rexistradas entre as baixas de media de 2.8 graos Celsius (xaneiro) até os 23.5 graos (agosto). Temperaturas mornas próximas aos valores de verán en maio, xuño, setembro e outubro.

Fauna e fauna extinta
---------------------

• Restos ben conservados de distintos tipos de invertebrados (nautílidos, braquiópodos e ourizo de mar) nas paredes do canón, e no leito do rio

• Réptiles mesozoicos (probabelmente dinosauros) foron atopados en fragmentos soterrados en surxencias no leito do río.

•Inclusións de varios tamaños foron atopados nas paredes do canón. Moitos en formas de osos fosilizados. Unha das inclusións recuperadas foi identificada como parte do pescozo dun mosasauro.

• A tese, todavía en estudo, que pode explicar a aparación de grandes réptiles e paxaros extintos é que o canón mostre a intersección de dúas eras, Mesozoico e Paleoxeno.

• A flora local arrodeando as pedras calcarias componse de : abeleiras do Levante, Corylus colurna, a espermatófita en perigo de extinción Buxus colchica e o Teixo negro. 

• Na parte baixa do río Abashi é común ver ras de lago, sapos verdes (Bufotes viridis) lake frog, green toad, a araña araneomorfa wasaka, primeira vez descrita por C. H. Hadad en 2013, a serpe cabeza de cobre (Agkistrodon contortrix), a cobra Natrix, Muraño patibranco e enre os paxaros a Parkesia , o Falcón , a Aguia peixeira e morcegos.

Galería de imaxes
-----------------

* Cantís ananos no canón Martvili.Cantís ananos no canón Martvili.
* Auga azul, verdosa, semiclara do canón Martvili, agosto de 2023.Auga azul, verdosa, semiclara do canón Martvili, agosto de 2023.
* Caída de 40 metros no Martvili.Caída de 40 metros no Martvili.

Notas
-----

1. ↑  ADVANT@UR (eds.). "Canón Martvili".
2. ↑
3. ↑
4. ↑