**Cuanza Norte** é unha das 18 provincias de Angola, localizada na rexión central do país.

A súa capital é a cidade e comuna de N'dalatando, tamén coñecida como **Nadalatando**, sede do municipio de Cazengo que, segundo as proxecciós poboacionais de 2018, elaboradas polo Instituto Nacional de Estatística de Angola, contaba cunha poboación aproximada de 130 000 habitantes, polo que a súa densidade de poboación nese ano era de 20,56 hab./km².

Xeografía
---------

A provincia ten unha superficie de 24 110 km². Segundo as proxeccións poboacionais de 2018, elaboradas polo Instituto Nacional de Estatística de Angola, conta cunha poboación de 495 810 habitantes, sendo a segunda provincia menos poboada de Angola, superando só á de Bengo.

A provincia está dividida administrativamente en 10 municipios con 37 comunas.

Os municipios son:

* Ambaca
* Banga
* Bolongongo
* Cambambe
* Cazengo
* Golungo Alto
* Gonguembo
* Lucala
* Quiculungo
* Samba Caju

Cuanza Norte encóntrase na beira norte do río Cuanza, cicunstancia á que debe o seu nome.

A provincia limita ao norte coa provincia de Uíge, ao oeste coa provincia de Bengo, ao leste coa provincia de Malanje e ao sur coa provincia de Cuanza Sul.

Con altitudes que van desde os 500 aos 1 500 msnm, na Serra da Banga están as maiores alturas da provincia.

### Clima

Segundo a clasificación climática de Köppen-Geiger predomina o clima tropical de sabana (*Aw/As*), cunha temperatura media que oscila entre os 24 e os 28 °C.

### Demografía

O grupo étnico maioritario da provincia é o dos ambundos,  e a lingua máis falada é o portugués, seguida pola lingua kimbundo.

### Patrimonio natural

Unha das principais reservas naturais da provincia é Reserva Forestal do Golungo Alto, que ten unha superficie de 558 km², sendo o abrigo de varias especies, como o búfalo anano, o hipopótamo, varios antílopes, lebres, a galiña de Guinea e perdices. Tamén se encontran elefantes, leóns, guepardos, lobos, hienas, chacais e licaóns.

### Economía

A central de Capanda
A cana de azucre e o café son os cultivos agrícolas máis importantes. A súa produción está favorecida polo clima tropical húmido da provincia.

O importante encoro de Capanda, cuxa presa de 1 400 m de longo, está situada nesta provincia. A súa central hidroeléctrica, xunto coas de Cambambe e Laúca, producen gran parte da enerxía eléctrica consumida en Luanda.

A central de Capanda xera enerxía utilizando catro turbinas de 130 megavatios cada unha, totalizando a capacidade instalada en 520 megavatios.

Ademais, os seus encoros fornecen auga para a irrigación de plantacións de cana de azucre e outros cultivos no val do Cuanza.

Historia
--------

A historia administrativa da provincia de Cuanza Norte iníciase no século XVII, co repartimento do antigo reino de Ndongo, para crear o distrito de São Paulo (actual provincia de Luanda) e o distrito do Golungo Alto, este último con sede en Golungo Alto.

En 1810 o distrito do Golungo Alto foi desmembrado para crear o distrito dos Dembos (actual provincia de Bengo) e, en 1857, foi extinguido, sendo integrado ao distrito de Luanda. En 1861 volveu a crearse novamente, porén co nome de distrito de Golungo, existindo soamente até 1866.

O 15 de agosto de 1914, o gobernador colonial Norton de Matos creou o distrito de Cuanza, con sede en Golungo Alto, como forma de compensar a esta cidade por non unirse co ferrocarril a Luanda; o efecto non foi o desexado, e o Golungo caeu nun profundo ostracismo, producíndose o cambio da sede distrital para N'dalatando.

O 15 de setembro de 1917 o goberno colonial decidiu dividir o distrito de Cuanza nos distritos de Cuanza Norte e Cuanza Sul (actual provincia de Cuanza Sul).

A provincia foi gravemente afectada durante a guerra civil angolana (1975–2002). A día de hoxe aínda quedan moitas minas antipersoa da guerra, e otuorgáronse contratos para limpalas a varias organizacións. Durante a guerra civil, os insurxentes fixeron da provincia parte da zona central de operacións. O 5 de abril de 2001, membros da UNITA atacaron a vila de Samba Caju e mataron a 120 membros das Forças Armadas de Angola. O comandante militar da provincia, o xeneral Recordação tamén morreu no ataque.

Notas
-----

1. ↑  Nadalatando: Evolução da Mancha Urbana Arquivado 27 de maio de 2019 en Wayback Machine.. ONU Angola. Agosto de 2018. Consultado e 15 de setembro de 2019.
2. 1 2  Schmitt, Aurélio. Municípios de Angola: Censo 2014 e Estimativa de 2018. *Revista Conexão Emancipacionista*, 3 de febreiro de 2018. Consultado e 15 de setembro de 2019.
3. ↑  James 2011, p. 297.
4. ↑  George 2004, p. 5.
5. ↑  James 2011, p. 92.
6. ↑  James 2011, p. 147.
7. ↑  "Capanda Dam". Arquivado dende o orixinal o 14 de xullo de 2011. Consultado o 15 de setembro de 2019.
8. 1 2 3 4  Histórias e tradições dos Municípios do Bengo Arquivado 18 de setembro de 2019 en Wayback Machine.. Governo Provincial do Bengo, 2019.
9. 1 2  "Cuanza Norte Province". *Angola Press*. Arquivado dende o orixinal o 29 de novembro de 2014. Consultado o 15 de setembro de 2019.
10. ↑  Vines 1997, p. 54.
11. ↑  Weigert 2011, p. 153.
12. ↑  Weigert 2011, p. 161.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cuanza Norte Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* George, Edward (2004). *Cuban Intervention in Angola, 1965-1991: From Che Guevara to Cuito Cuanavale*. Routledge. ISBN 978-1-134-26933-4.
* James, W. Martin (2011). *Historical Dictionary of Angola*. Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-7458-9.
* Vines, Alex (1997). *Still Killing: Landmines in Southern Africa*. Human Rights Watch. p. 54. ISBN 978-1-56432-206-7.
* Weigert, Stephen L. (2011). *Angola: A Modern Military History, 1961-2002*. Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-230-33783-1.

### Outros artigos

* Angola

### Ligazóns externas

* Infomacións sobre a provincia *(en portugués)*.
* Infomacións sobre a provincia *(en inglés)*.
* Datos xeográficos en geoview.info *(en inglés)*.

| * v
* c
* e
Provincias de Angola |
| --- |
| 
* Bengo
* Benguela
* Bié
* Cabinda
* Cuando Cubango
* Cuanza Norte
* Cuanza Sul
* Cunene
* Huambo
* Huíla
* Luanda
* Lunda Norte
* Lunda Sul
* Malanje
* Moxico
* Namibe
* Uíge
* Zaire

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q216834
* WorldCat
* VIAF: 153734001
* FAST: 1253933
* GEC: 0020902
* GeoNames: 2241660
* LCCN: n90611866
* OSM: 1802542
* SUDOC: 165243597
* TGN: 1000834

 |