Emblema do Irgun
O **Irgun** (en hebreo: *ארגון*, abreviatura de *HaIrgun HaTzva'i Ale'umi BeEretz Yisra'o*, (hebreo הארגון הצבאי הלאומי בארץ ישראל), *"Organización Militar Nacional na Terra de Israel"*), popularmente coñecido como ***Etzel*** (hebreo אצ"ל), acrónimo das súas iniciais en hebreo **Irgun Zevai Leumi** (hebreoארגון צבאיארגון צבאי לאומי), foi unha organización paramilitar sionista que operou durante o Mandato británico de Palestina, entre os anos 1931 e 1948. Estableceuse como unha derivación militante da Haganah (hebreo ההגנה - «A Defensa»). Por razóns de segredo, as persoas referíanse ao Irgun, durante ese tempo, como Haganá Bet (hebreo הגנה ב en hebreo literalmente «Defensa "B"» ou «Segunda Defensa»), HaHaganah Haleumit (hebreo|ההגנה הלאומית) ou HaMa'amade (hebreo|המעמד).

O Irgun era a expresión armada da ideoloxía do nacente sionismo revisionista fundado por Zeev Jabotinsky. El expresaba esta ideoloxía como que *todo xudeu ten dereito a entrar a Eretz Israel; só activas represalias disuadirán aos árabes e aos británicos, só unha forza armada xudía garantiría un Estado xudeu*.

Nos anos 40, o Irgun foi acusado polas autoridades británicas de perpetrar actos de terrorismo contra o goberno do Mandato británico, á vez que moitos consideraban que se trataba dun "movemento de liberación". Por causa diso, o Irgun contou con considerable apoio dentro do movemento sionista.

O Irgun foi o predecesor do partido político nacionalista Herut ("Liberdade"), o que conduciu ao actual partido Likud. O *Likud* conduciu ou foi parte da maioría dos gobernos israelís desde 1977.

|  |
| --- |
| Comandantes do Irgun |
| * Comandante Supremo 1937-1940: Zeev Jabotinsky
* 1931-1937: Avraham Tehomi
* 1937: Robert Bitker
* 1937-1938: Moshe Rozenberg
* 1938-1941: David Raziel. Raziel foi detido polos británicos o 19 de maio de 1939 e foi substituído por Hanoch Kalai. O 31 de agosto de 1939 foi detido Kalai e Benyamin Zeroni tomou o seu lugar ata a liberación de Raziel,quen retornó á dirección o 20 de outubro.
* 1941-1943: Yaakov Meridor
* 1943-1948: Menachem Begin
 |
|

Orixes
------

Zeev Jabotinsky, primeiro comandante do Irgún
O Irgun foi un grupo liderado por Zeev Jabotinsky, formado en 1931 tras unha escisión na Haganá, como grupo de represalia contra as actividades armadas árabes e as presións británicas, en especial tralos violentos disturbios de 1929.

Os membros do Irgun chegaron principalmente de Beitar e do Partido Revisionista, tanto do Mandato como do estranxeiro. O Movemento Revisionista foi creado con apoio popular. Zeev Jabotinsky, fundador do Sionismo Revisionista, foi o comandante da organización ata a súa morte. Formulou o ámbito xeral das operacións e foi a inspiración para a organización en xeral. Outra fonte importante de inspiración ideolóxica foron as poesías de Uri Zvi Greenberg.

O Irgun estivo desde un principio en desacuerdo coa política do goberno do Yishuv e as institucións oficiais da Organización Sionista Mundial, tanto no concernente á estratexia e ideoloxía básica como no que respecta ás tácticas militares, tales como o uso da forza para fins sionistas, a actitude cara aos árabes durante os disturbios e as relacións co goberno do Mandato británico. Polo tanto, o Irgun tomou a tesitura de ignorar as decisións adoptadas polo liderado sionista e as institucións do Yishuv. Este feito provocou que os órganos electos non recoñecesen á organización independente, durante a maior parte da súa existencia á agrupación foi considerada coma irresponsable e as súas accións dignas de abortar. O Irgun acompañaba as súas operacións armadas con campañas públicas, co propósito de convencer ao público acerca das decisións do Irgun e os problemas coa dirigencia política oficial do Yishuv. O Irgun creou numerosos anuncios, un xornal underground (clandestino) e ata creou a primeira estación de radio independente «Kol Sión HaLochemet» (a Voz de Sion Combatente).

### Estrutura, comando, insignia

Avraham Tehomi (1903-1990), primeiro Comandante en Xefe do Irgun
Por ser unha organización clandestina, os seus membros normalmente non a chamaban polo seu nome, preferindo utilizar outros nomes para referirse a ela. Nos primeiros anos de existencia era coñecida principalmente como "ההגנה הלאומית" (Haganá Nacional) e tamén por nomes como "Irgun Bet", "Haganá Bet" e a "Organización paralela". Máis tarde foi máis coñecida como "המעמד" (Stand). O himno adoptado polo Irgun foi "חיילים אלמונים" (Soldados Anónimos), escrito por Abraham (Yair) Stern que era nese momento un comandante do Irgun. Máis adiante Stern desertaría do Irgun e fundaría Lehi, e a canción se convertería no himno desta nova agrupación. O novo himno do Irgun converteríase entón no terceiro verso da "Canción do Beitar" (Shir Beitar, שיר בית"ר), escrita por Zeev Jabotinsky.

En agosto de 1933 un "Comité de Vixilancia" para o Irgun foi establecido, que incluíu a representantes da maioría dos partidos políticos sionistas. Os membros deste comité foron Meir Grossman (do Partido Estado Hebreo), o rabino Meir Bar Ilán (do Partido Mizrahi), Immanuel Neumann ou Yehoshua Supersky (Sionistas Xerais) e Zeev Jabotinsky ou Eliyahu Ben Horin (de Hatzohar). A comisión estivo a cargo do Irgun ata 1937, cando o movemento dividiuse unha vez máis. A partir dese momento, o Irgun quedou baixo o mando directo de Jabotinsky. Logo da súa morte formáronse estreitos vínculos entre o Irgun e a Nova Organización Sionista (brazo político do movemento revisionista). Estes lazos romperíanse posteriormente en 1944 cando o Irgun declarou a guerra ao goberno británico.

Dentro do Irgun, Avraham Tehomi foi o primeiro en servir como *Comandante en Xefe*. Cando o movemento creceu, as divisións foron establecidas dentro do movemento. Unha unidade do Irgun era chamada *Rama*. Unha *Brigada* no Irgun compoñíase de tres seccións. Unha sección estaba composta de dous grupos, á cabeza de cada un deles había un *Xefe de grupo* e un sub-xefe. Os rangos utilizáronse máis tarde e foron en orde ascendente. Adjunto a eles, atopábase o Xefe de Grupo, Sarxento (de sección), Sarxento A (Brigada), Sarxento Primeiro (Batallón); mentres que os rangos oficiais eran *Gundar* (Comandante de Distrito da Unidade) e *Primeiro Gundar* (Comandante sénior). O rango de Maior foi outorgado ao comandante do Irgun Yaakov Meridor e o rango de Xeneral Maior (Aluf) a David Raziel. Ata a súa morte en 1940, Jabotinsky era coñecido como *Comandante Militar do Etzel* ou *Comandante Supremo*.

Notas
-----

1. ↑  Howard Sachar: *A historia do Estado de Israel*, pax. 265-266 (en inglés).
2. ↑  The National Archives.
3. ↑  Biografía de Robert Bitker
4. ↑  "Biografía de Moshe Rozenberg". Arquivado dende o orixinal o 27 de setembro de 2007. Consultado o 03 de maio de 2009.
5. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 30 de setembro de 2007. Consultado o 03 de maio de 2009.
6. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 27 de setembro de 2007. Consultado o 03 de maio de 2009.
7. ↑   Arquivado 11 de outubro de 2007 en Wayback Machine. (en hebreo),  Arquivado 23 de setembro de 2015 en Wayback Machine. Video da canción Jaialim Almonim

   Conflito árabe-israelí   

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Participantes** | **Persoeiros** | **Conflitos** | **Diplomacia / Propostas de paz** |
| **Primarios:**
Estados e autoridades:
Exipto Exipto
 Iraq
 Israel
 Xordania
Líbano Líbano
 Palestina/ Estado de Palestina
 Arabia Saudita
 Siria
 Iemen
Organizacións:
 Liga Árabe
 Partido Baaz
 Al-Fatah
 Hamás
 Consello Lexislativo
Hesbulá
FPLP
PIJ
OLP
Antigos participantes:
Exército da Guerra Santa
Man Negra
Haganah
 Irgun
Lehi
Exército do Líbano do Sur
 Mandato de Palestina
**Outros:**
Estados:
 Canadá
 Francia
Alemaña Alemaña
 Irán
Noruega Noruega
Rusia Rusia
Reino Unido Reino Unido
Estados Unidos de América Estados Unidos
Organizacións:
Unión Europea Unión Europea
ONU ONU
Antigas organizacións:
Unión Soviética Unión Soviética
República Árabe Unida República Árabe Unida |  Lester B. Pearson
Exipto Hosni Mubarak
República Árabe Unida Gamal Abdel Nasser
Exipto Anwar Sadat
Alemaña Joschka Fischer
Irán Mahmoud Ahmadinejad
Irán Ali Khamenei
Irán Mohammad Khatami
Irán Ruhollah Khomeini
Reino de Iraq Faisal I de Iraq
 Saddam Husayn
 Ehud Barak
 Menachem Begin
 David Ben-Gurion
 Moshe Dayan
 Levi Eshkol
 Golda Meir
 Benjamin Netanyahu
 Ehud Olmert
 Shimon Peres
 Yitzhak Rabin
 Ariel Sharon
 Chaim Weizmann
 Abdullah II de Xordania
 Hussein I de Xordania
Líbano Hassan Nasrallah
Líbano Fouad Siniora 
 Mona Juul
 Johan Jørgen Holst
 Terje Rød-Larsen
 Mahmoud Abbas
 Yasser Arafat
 Salam Fayyad
 Marwan Barghouti
 Ismail Haniya
 Amin al-Husayni
 Khaled Mashal
 Ahmed Yassin
 Folke Bernadotte
 Hafez al-Assad
 Bashar al-Assad
 Idi Amin
 Arthur Balfour
 Ernest Bevin
 Madeleine Albright
 Ralph Bunche
 George W. Bush
 Jimmy Carter
 Bill Clinton
 Henry Kissinger
 Dennis Ross
 Cyrus R. Vance | 1920 Revoltas de Palestina
1921 Revoltas de Iafa
1929 Revoltas de Palestina
1936–1939 Gran Revolta Árabe
1947 Revoltas de Xerusalén
1948 Guerra árabe-israelí
1953 Operación Shoshana
1956 Guerra de Suez
1967 Guerra dos Seis Días
1968–1970 War of Attrition
1972 Masacre dos Xogos Olímpicos de Múnic
1972 Operación Cólera de Deus
1973 Operation Spring of Youth
1973 Guerra do Yom Kippur
1975–1990 Guerra civil libanesa
1976 Operación Entebbe
1978 Operación Lintani
1979 Revolución iraniana
1981 Operación Ópera
1982 Guerra do Líbano
1982–2000 Conflito do Líbano do Sur
1985 Operación Perna de Madeira
1987–1990 Primeira Intifada
1991 Guerra do Golfo
1993 Operación Contabilidade
1996 Operación Uvas da Ira
2000–2005 Intifada de Al-Aqsa
2002 Operación Defensive Shield
2004 Operación Arco da Vella
2004 Operación Días de Penitencia
2006 Conflito de Gaza e Israel
2006 Conflito do Líbano e Israel
2007 Batalla de Gaza
2008-2009 Operación chumbo fundido
2014 Operación Marxe Protectora | Carta de Cambon
Declaración de Balfour de 1917
Acordo Faiçal-Weizmann de 1919
Conferencia de San Remo de 1920
Libro Branco de Churchill de 1922
Libro Branco de 1939
Plan da ONU para a partición de Palestina de 1947
Declaración de independencia de Israel
Resolución 194 da Asemblea Xeral da ONU de 1948
Acordos de armisticio de 1949
Carta Nacional Palestina de 1964
Resolución de Khartoum de 1967
Resolución 242 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 338 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 339 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 350 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 425 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Acordos de Camp David de 1978
Resolución 446 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Tratado de Paz exipcio-israelí de 1979
Resolución 452 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 478 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 497 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Acordos israelo-libaneses do 17 de maio de 1983
Conferencia de Madrid de 1991
Acordos de Oslo de 1993
Tratado de Paz xordano-israelí de 1994
Acordos de Wye River de 1998
Cume de Camp David de 2000
Cume de Taba de 2001
Iniciativa árabe de paz de 2002
Plan para a Paz de 2002
Resolución 1559 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 1583 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Cume de Sharm el-Sheikh Summit de 2005
Plan de retirada unilateral israelí
Documento dos prisioneiros palestinos de 2006
Resolución 1701 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 67/19 da Asemblea Xeral das Nacións Unidas |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q207913
* WorldCat
* VIAF: 166137175
* EBID: ID
* GND: 4072923-0
* LCCN: n81124462
* SELIBR: 137143
* SUDOC: 027527875

 |