**José Armando Ufarte Ventoso**, coñecido deportivamente como **Ufarte**, nado en Pontevedra o 17 de maio de 1941, é un exfutbolista e adestrador galego, con dobre nacionalidade brasileira. Xogaba de extremo e foi internacional coa selección española.

Sendo neno emigrou coa súa familia ao Brasil, onde xogou no Flamengo e no Corinthians, antes de volver a España e triunfar no Atlético de Madrid, co que xogou dez tempadas gañando tres ligas e dúas Copas do Rei. Era un extremo dereito que destacaba pola súa técnica individual, o seu pase preciso, a súa velocidade e mailo seu caneo explosivo.

Tras retirarse no Racing de Santander comezou unha carreira como adestrador, destacando o seu traballo coas categorías inferiores da selección española, chegando a ser campión de Europa coa sub-19 en 2004.

Traxectoria
-----------

### Comezos (1941-1958)

Comezou a xogar ao fútbol na súa cidade natal, onde militou no Petit Lérez e no equipo infantil do Pontevedra. Pero aos 14 anos tivo que coller con súa nai, Josefa, e unha irmá, o camiño da emigración cara ao Brasil, onde xa estaba instalado seu pai, que era un mecánico almeriense.

Continuou co fútbol nas rúas de Río de Xaneiro e aos 15 anos viuno xogar a filla do tesoureiro do Flamengo. Tras facerlle unha proba o club fichouno para as súas categorías inferiores.

### Flamengo e Corinthians (1958-1964)

En 1958, aos 17 anos, debutou co primeiro equipo do Flamengo, converténdose no segundo español en xogar no club paulista, despois do tamén galego Talladas, dúas décadas antes. Ocupaba a posición de extremo pero tras a chegada do técnico Fleitas Solich, este quería que xogase como interior. Os problemas co adestrador fixeron que marchase para o Corinthians en 1961. Ao ano seguinte, Fleitas Solich recalou tamén no Corinthians polo que Ufarte volveu ao Flamengo. Conquistou co *Mengão* o Campionato Carioca de 1963, despois de superar por un punto ao Fluminense, co que empatou no derradeiro partido en Maracaná diante de 194 603 seareiros, unha marca histórica.

### Atlético de Madrid (1964-1974)

En 1964 volveu a España para xogar co Flamengo o Trofeo Laranxa en Valencia, e foi fichado polo Atlético de Madrid. Debutou na primeira división o 13 de setembro de 1964 contra o Betis con vitoria por 3 a 1. Na primeira tempada no equipo colchoneiro acadou o subcampionato de liga, trofeo que gañou na tempada seguinte e noutras dúas ocasións máis, amais de dúas Copas do Xeneralísimo. Formou un gran tándem na banda dereita xunto a Luis Aragonés. A súa última tempada no Atlético de Madrid foi a 1973-74, na que volveu acadar o subcampionato de liga e da Copa de Europa, despois de perder a final contra o Bayern de Múnic.

En total estivo 10 tempadas no Atlético de Madrid, disputando 322 partidos nos que marcou 34 goles.

### Racing de Santander (1974-1976)

En 1974 fichou polo Racing de Santander, que militaba en Segunda División. Esa mesma tempada o equipo dirixido por José María Maguregui logrou o ascenso á primeira división. Continuou no equipo un ano máis, xogando 27 partidos de liga e marcando sete goles. Ao remate da tempada colgou as botas.

Xogou un total de 274 partidos na primeira división española, marcando 32 goles.

### Selección nacional

Foi internacional coa selección española de fútbol en 16 ocasións, marcando dous goles. Debutou o 5 de maio de 1965 contra Irlanda, na fase de clasificación para o Mundial de Inglaterra de 1966. A súa entrada na selección viuse propiciada por unha lesión do coruñés Amancio. España perdeu o primeiro partido contra Irlanda pero gañou o segundo, debendo xogarse entón un partido de desempate que decidiría o equipo que disputaría o Mundial. Con cero a cero no marcador, no minuto 82 de partido Ufarte deulle un pase ao tamén galego Marcelino, cuxo remate rebotou nun defensa, quedándolle o balón a Ufarte, que non fallou e clasificou a España para o Mundial.

Xogou só un partido naquel Mundial, no partido fronte á Arxentina. Xogou o seu último partido coa selección en 1972 fronte a Iugoslavia.

### Adestrador

Comezou adestrando as categorías inferiores do Atlético de Madrid, así como o filial. En marzo de 1988 colleu as rendas do primeiro equipo tras a destitución de César Luis Menotti. En principio era para ficar ata final de tempada, cando se incorporaría o técnico José María Maguregui, que nese momento estaba no Celta de Vigo. Con todo, só estivo tres partidos no banco, sendo destituído por Jesús Gil despois de negarse a recibir indicacións de Maguregui. Nas seguintes dúas tempadas adestrou o Racing de Santander, sendo destituído ao remate da segunda delas, tras descender a Segunda B.

Na tempada 1992-93 adestrou o Mérida en Segunda, e en 1997 incorporouse á Real Federación Española de Fútbol. Alí foi seleccionador de varias das categorías inferiores da selección española. Coa sub-20 proclamouse subcampión do mundo en 2003 en Abu Zabi e coa sub-19 conquistou o Campionato europeo de 2004 en Suíza, cun equipo no que destacaban entre outros Sergio Ramos, Amorebieta, Juanfran, Silva ou Soldado.

Posteriormente pasou a ser o segundo adestrador de Luis Aragonés na selección española absoluta, conquistando en 2008 a Eurocopa.

Palmarés
--------

### Como xogador

#### Flamengo

* **Campionato Carioca (1)**: 1963.
* **Torneo Río-São Paulo (1)**: 1961.

#### Atlético de Madrid

* **Liga española (3)**: 1965/66, 1969/70 e 1972/73.
* **Copa do Rei (2)**: 1964/65 e 1971/72.

### Como adestrador

#### Selección española sub-19

* **Campionato europeo da UEFA Sub-19 (1)**: 2004.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Relaño, Alfredo (24 de marzo de 2013). "El gol de ‘Espanhol’ ante 30.000 emigrantes". *El País* (en castelán). Consultado o 16 de marzo de 2021.
2. 1 2  Fernández, Carlos (3 de xullo de 1990). "Ufarte, tras triunfar en Brasil, se reveló en Inglaterra-66 como un genuino extremo clásico". *La Voz de Galicia* (en castelán). p. 40.
3. ↑  Ramos, Jesús (2 de febreiro de 2019). "Ufarte, fútbol carioca para el Atlético" (en castelán). Consultado o 16 de marzo de 2021.
4. ↑  "Pablo Marí, primeiro espanhol a ganhar uma Libertadores" (en portugués). 24 de novembro de 2019. Consultado o 16 de marzo de 2021.
5. ↑  "rsssfbrasil.com". *Maiores asistencias aos partidos do Fluminense*. Consultado o 16 de marzo de 2021.
6. ↑  "Um milagre, um recorde, um estádio que não cai: o Fla-Flu de 1963" (en portugués). 8 de xullo de 2012. Consultado o 16 de marzo de 2021.
7. ↑  "Asi habló nuestro paisano Ufarte". *La Voz de Galicia* (en castelán). 5 de xullo de 1964. p. 8.
8. ↑  Sánchez, Fernando (24 de agosto de 2018). "Ufarte, el ‘espanhol’" (en castelán). Consultado o 16 de marzo de 2021.
9. ↑  "35 Años del maldito último minuto de la final contra el Bayern" (en castelán). 15 de maio de 2009. Consultado o 16 de marzo de 2021.
10. ↑  "Arxentina-España 1966". *ceroacero.es* (en castelán). Consultado o 16 de marzo de 2021.
11. ↑  "España-Iugoslavia 1972". *sefutbol.com* (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 25 de xaneiro de 2021. Consultado o 16 de marzo de 2021.
12. ↑  "Gil quiere discutir hoy con Menotti las razones de su cese como técnico atlético y el importe del finiquito". *La Voz de Galicia* (en castelán). 22 de marzo de 1988. p. 43.
13. ↑  "Revuelo en el Atlético, donde Jesús Gil destituye a Ufarte y pone a Maguregui al cargo del equipo". *La Voz de Galicia* (en castelán). 13 de abril de 1988. p. 37.
14. ↑  "FOTOS CON HISTORIA: 2004, cuando la Sub-19 abrió el camino a la Absoluta". *sefutbol.com* (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 07 de febreiro de 2021. Consultado o 16 de marzo de 2021.
15. ↑  González-Martín, Tomás (7 de xuño de 2020). "El segundo entrenador, un valor al alza en el fútbol". *ABC* (en castelán). Consultado o 16 de marzo de 2021.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha como xogador en www.lfp.es *(en castelán)*.
* Ficha como xogador Arquivado 23 de xaneiro de 2021 en Wayback Machine. na web oficial da selección española *(en castelán)*.
* Datos como xogador en BDFutbol *(en castelán)*.
* Datos como adestrador en BDFutbol *(en castelán)*.
* Ficha como adestrador en www.lfp.es *(en castelán)*.

| * v
* c
* e
Selección de España - Mundial de Fútbol de 1966 |
| --- |
| 
* 1 Iribar
* 2 Sanchís
* 3 Eladio
* 4 Del Sol
* 5 Zoco (c)
* 6 Glaría
* 7 Ufarte
* 8 Amancio
* 9 Marcelino
* 10 Suárez
* 11 Gento
* 12 Betancort
* 13 Reina
* 14 Rivilla
* 15 Reija
* 16 Olivella
* 17 Gallego
* 18 Pirri
* 19 Fusté
* 20 Peiró
* 21 Adelardo
* 22 Lapetra
* Adestrador: Villalonga

 | España |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2638092
* BDFutbol: 5478
* EUfootballInfo: 21506
* FIFA: 185740
* NFT: 18348
* Thefinalball: 26277
* Transfermarkt: 237268

 |