**Xoán da Éfeso**, nado en Diyarbakır sobre 506 e morto en 585, foi un bispo católico bizantino.

Traxectoria
-----------

Tamén foi coñecido como Xoán de Asia. Foi un historiador siríaco e un importante representante da igrexa monofisita.
Nado sobre o 507 en Amida (Diyarbakır), cidade do norte de Mesopotamia (hoxe no sur de Turquía), de lingua siríaca, consagrárono diácono en 529. Sabemos dunha viaxe súa a Palestina en 534 e a Constantinopla en 535, se cadra como consecuencia dunha persecución.

Sobre o 540 estaba en Amida durante a dura persecución dos monofisistas que levou a cabo Efrén patriarca de Antioquía (528-546) e Abraham, bispo de Amida (520-541) e deixou a cidade probabelmente a causa da peste de 542 para se trasladar a Constantinopla onde coñeceu a Xacobe Baradeo fundador da Igrexa ortodoxa siríaca, chamada na súa honra **Igrexa xacobita**.

Conquistou a confianza do emperador Xustiniano e desenvolveu en 542 unha campaña en Asia Menor contra os restos do paganismo e a presenza dos zoroastrianos. A campaña levou á construción de 41 igrexas a costa dos conversos, mentres outras 55 foron doadas polo emperador en Lidia, Caria e Frixia. As igrexas construíronse en xeral sobre templos pagáns. Tamén se construíu, entre outros, o gran mosteiro de Tralles Aydin sobre un outeiro que domina o val do río Meandro.

Naqueles anos guiou unha expedición a Pepuza, cidade de Frixia aínda non ben localizada, que os montanistas consideraban a nova Xerusalén, para reprimir a seita, destruír o templo local coas tumbas dos fundadores Montano, Priscila e Maximila e queimar os restos.

En 722 León III emitiu un edicto para impoñer o bautismo a hebreos, maniqueos e *montanistas*; trátase da única pegada dos montanistas despois da represión de Xoán, pero, máis probabelmente, non atangue propiamente aos montanistas senón a outra herexías, os paulicianos por exemplo.

Volveu a Constantinopla en 546 para se ocupar, por encargo de Xustiniano, da represión das tradicións pagás das clases elevadas (gramáticos, sofistas, médicos e sobre todo Foca, prefecto da cidade): cousa que fixo con encarceramentos, humillacións e queimas de libros e de imaxes de ídolos (testemuño de Xoán Malalas para o 558).

En 558 Xacobo Baradeo ordenouno bispo da Igrexa monofisita de Éfeso.

En 565 el mesmo di que era o principal responsábel dos ingresos da Igrexa Monofisita.

A súa fortuna cambiou coa morte de Xustiniano (565) e a subida ao trono de Xustino II.

En 571, co apoio do emperador, o patriarca de Constantinopla, Xoán III Escolástico, iniciou unha dura persecución dos xefes da Igrexa Monofisita. Xoán sufriu as consecuencias coa perda dos dereitos civís e a prisión, como el mesmo conta.

Os últimos eventos que se contan na súa historia son relativos ao ano 588; non sabemos nada da súa morte, que seguramente acaeceu pouco despois.

Obras
-----

Foi autor de dúas obras: *Biografías de santos orientais* e unha *Historia da Igrexa*.

### Biografías de santos orientais

As biografías foron escritas preto do ano 569 e conteñen unha serie de retratos de relixiosos monofisitas.

### Historia da Igrexa

A *Historia da Igrexa*, escrita en lingua siríaca, dividida en tres partes, empezaba con Xulio César e remataba en 588, probábel ano da súa morte.

Non fica nada da primeira parte. A segunda parte, desde Teodosio II aos primeiros anos de Xustino II, foi atoopada en manuscritos do British Museum e no *Codex Zuquenensis* conservado no Vaticano.

Na súa *Historia da Igrexa* o autor é dos primeiros a sinalar a aparición dos eslavos:

> 
> 
> *Tres anos tras a morte de Xustino (581) o maldito pobo dos eslavos, chamados esclavenos, recorreu toda a Hélade, as provincias de Tesalónica e de Tracia, saqueou gran cantidade de cidades, tomaron ao asalto numerosas fortalezas, devastaron e queimaron, reduciron a escravitude a poboación e apoderáronse de todo o país...*
> 
> 

A terceira parte da historia de Xoán atangue, en detalle, os eventos do 571 ao 588 e é preciosa para as informacións sobre o movemento monofisita. Existe unha copia do século VII no British Musem; atopouse outra copia no convento de Santa María Deípara do deserto de Scetes en Exipto.

Notas
-----

1. ↑  publicado por J.P.N Land in  *Anecdota Syriaca*
2. ↑  publicada por J.P.N Land in  *Anecdota Syriaca*
3. ↑  publicado por A.Harrak in *The cronicle of Zuquin*
4. ↑  publicado por Robert Payne Smith

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Robert Payne Smith (Oxford, 1860) *The third part of the Eclesiástical History of John bischop of Ephesus* Texto completo
* Amir Harrak, *The Chronicle of Zuqnin, Parts III and IV* (Instituto Pontificio de Estudos Medievais, 1999) ISBN 0-88844-286-6 *(en inglés)*
* Jan Pieter Nicolaas Land, *Anecdota syriaca* texto completo
* Xoán da Éfeso, *Historia da Igrexa*: III parte; tradución en: www.tertullian.org. Inclúe indicacións sobre a vida individual en "Chronicle of the Jacobite Patriarch, Dionysius" *(en inglés)*
* Xoán Malalas, *Cronographia* in DocumentaCatholicaOmnia
* Susan Ashbrook-Harvey, *Asceticism and Society in Crisis: John of Ephesus and the "Lives of the Eastern Saints*. EScholarship, California Digital Library, 2002. Consulta parcial *(en inglés)*
* Jan Jacob van Ginkel, *John of Ephesus. A Monophysite historian in Sixth-century Byzantium*. Groningen, 1995 (Tese). *(en inglés)*

### Outros artigos

* Herexía.

### Ligazóns externas

* Tradución inglesa da Historia Eclesiástica
* Artigo *John of Asia* Enciclopedia Brittannica, 11ª edición. *(en inglés)*
* Artigo *John of Ephesus* da *Catholic Encyclopedia* in newadvent.org *(en inglés)*

| * v
* c
* e
Historiadores bizantinos |
| --- |
| Século V | 
* Aniano de Alexandría
* Eunapio
* Xoán Rufo
* Malco
* Olimpiodoro de Tebas
* Panodoro de Alexandría
* Filostorxio
* Prisco
* Sabino de Heraclea
* Sócrates de Constantinopla
* Sozomeno
* Teodoreto de Cirro

 |
| Século VI | 
* Agatías de Mírina
* Cirilo de Citópolis
* Eustacio de Epifanía
* Evagrio Escolástico
* Hesíquio de Mileto
* Xoán Diacrinomeno
* Xoán de Éfeso
* Xoán de Epifanía
* Crónica de Pseudo-Xosué o Estilita
* Xordanes
* Xoán Malalas
* Liberato de Cartago
* Conde Marcelino
* Menandro Protector
* Nonoso (historiador)
* Pedro, o Patricio
* Procopio de Cesarea
* Teodoro, o Lector
* Teófanes de Bizancio
* Zacarias Retórico
* Zósimo (historiador)

 |
| Século VII | 
* Chronicon Paschale
* Xoán de Antioquía
* Traxano o Patricio
* Teofilacto Simocatta

 |
| Século VIII | 
* Hipólito de Tebas

 |
| Século IX | 
* Teófanes o Confesor
* Xurxo Sincelo
* Nicéforo I, patriarca de Constantinopla
* Xurxo o Monxe
* Scriptor Incertus

 |
| Século X | 
* Crónica de Monemvasia
* Constantino VII
* José Xenesio
* Xoán Caminiata
* León o Diácono
* Pseudo-Simeón
* Simeón Logoteta
* Teófanes Continuado

 |
| Século XI | 
* Miguel Ataliata
* Xurxo Cedreno
* Miguel Pselo
* Xoán Escilitzes
* Xoán Xifilino
* Iáia de Antioquía

 |
| Século XII | 
* Nicéforo Brienio, o Mozo
* Nicetas Coniates
* Eustcio de Tesalônica
* Miguel Glicas
* Ana Comnena
* Xoán Cínamo
* Constantino Manasés
* Xoán Zonaras

 |
| Século XIII | 
* Xurxo Acropolita
* Teodoro Escutariota

 |
| Século XIV | 
* Nicéforo Gregoras
* Nicéforo Calisto
* Xoán VI Cantacuzeno
* Xurxo Codino
* Xurxo Paquimeres
* Miguel Panaretos

 |
| Século XV | 
* Xoán Anagnosta
* Xoán Canano
* Laónico Calcocondilas
* Miguel Critóbulo
* Ducas
* Xurxo Frantzes

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q718607
* WorldCat
* VIAF: 10643439
* BNF: 12128327t
* CERL: cnp00401550
* DeutscheBio: 118864254
* EBID: ID
* EGAXA: vtls000971783
* FAST: 1827242
* GND: 118864254
* ISNI: 0000 0001 2127 3209
* LCCN: n88032118
* NTA: 073718246
* OL: OL2284535A
* Orthodox Encyclopedia: 471574
* SUDOC: 059216883

 |