recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
A ***Copyright Term Extension Act*** (**CTEA**) de 1998 – tamén coñecida como **Sonny Bono Copyright Term Extension Act** ou **Sonny Bono Act** e, pexorativamente, como a «**Mickey Mouse Protection Act**», é unha lei do Congreso dos Estados Unidos que estendeu os prazos de *copyright* nos Estados Unidos por 20 anos adicionais. Antes desta lei (baixo a Copyright Act of 1976), o *copyright* duraba toda a vida do autor máis 50 anos, ou 75 anos para unha obra de «autoría corporativa»; a lei estendeu estes prazos durante a vida do autor máis 70 anos e para obras de «autoría corporativa» durante 120 anos tras a creación ou 95 anos tras a publicación, independentemente da anterioridade do punto final creativo. A lei tamén afectou aos prazos de copyright para obras con copyright anteriores ao 1 de xaneiro de 1978, incrementando tamén o seu prazo de protección durante 20 anos, ata un total de 95 anos desde a publicación.

Esta lei "conxelou" de feito o aumento da data do dominio público nos Estados Unidos para as obras cubertas polas regras fixadas máis antigas de prazos de *copyright*. Baixo esta lei, as obras adicionais feitas en 1923 ou máis tarde que estivesen aínda baixo copyright en 1998 non entrarían no dominio público ata 2019 ou máis tarde (dependendo da data do produto) a menos que o propietario do *copyright* a sitúase no dominio público antes desa data ou se o *copyright* fose estendido de novo. A diferenza da lexislación sobre extensión do *copyright* na Unión Europea, a *Sonny Bono Act* non reactivou os dereitos de autor que xa expiraran. A lei estendeu os prazos do sistema de protección para obras que xa estaban baixo *copyright*, e tivo carácter retroactivo neste sentido. Porén, as obras creadas antes do 1 de xaneiro de 1978 pero non publicadas ou rexistradas para o *copyright* ata hai pouco están sometidas a unha sección especial (17 U.S.C. § 303) e poden permanecer protexidas ata 2047. O texto lexislativo converteuse en lei o 27 de outubro de 1998 ao asinalo o presidente dos Estados Unidos.

Notas
-----

1. ↑  "Copyright Law official government web page". Arquivado dende o orixinal o 28 de marzo de 2008. Consultado o 28 de marzo de 2008.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Dereito de autor
* Propiedade intelectual
* Sonny Bono

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1131621
* WorldCat
* VIAF: 186528130
* FAST: 1403718
* LCCN: no99004359

 |
O **copago** (*eufem.* *de "repago"*), é en xeral, é o deducible ou a vía de financiamento dun servizo de saúde pola cal o usuario paga unha cantidade cada vez que o utiliza. Denomínase «copago» porque se complementa este pago con outra vía de financiamento - os impostos (por exemplo, para financiar o sistema público de saúde) ou unha cota periódica (por exemplo, no caso dun seguro médico privado). Os obxectivos do copago son contribuír a financiar o sistema e conter o seu uso innecesario. O copago tamén pode servir para reducir o custo social das listas de espera.

Unha desvantaxe potencial dun sistema de copago é que, se o seu importe é moi alto, córrese o risco de disuadir do uso do servizo a persoas que necesitan usalo pero teñen poucos ingresos. Para mitigar esta desvantaxe, pode haber niveis maiores de cobertura (e xa que logo un copago menor) en determinados casos. Por exemplo, nun sistema de copago sanitario, pode haber reducións en grupos máis vulnerables, como pícaros ou anciáns, ou para enfermidades cuxo tratamento sexa especialmente custoso.

Notas
-----

1. ↑  «Copago», Ministerio de Salud y Protección Social, República de Colombia
2. 1 2  Ginés González García, Catalina de la Puente, Sonia Tarragona. *Medicamentos: Salud, Política y Economía*. p. 155.
3. ↑  Diego Varela y Anca Timofte (2011), 'The social cost of hospital waiting lists and the case for copayment: Evidence from Galicia', The USV Annals of Economics and Public Administration 11(1): 18-26 Arquivado 07 de novembro de 2015 en Wayback Machine..

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Céntimo sanitario
* Deducible
* Seguro de persoas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q317749
* JSTOR: copayments
* LCCN: sh95002816
* MAG: 2779848557

 |
**Copán** é un lugar arqueolóxico da civilización maia que se atopa no departamento de Copán, no oeste de Honduras, non moi lonxe da fronteira con Guatemala. Foi a cidade capital dun gran reino do período clásico entre os séculos V e IX. A cidade atopábase no extremo sueste da rexión cultural mesoamericana, limitando coa rexión cultural do itsmo colombiano, e estaba case toda rodeada por pobos non maias. Neste val fértil hoxe hai unha pequena vila duns 3000 habitantes, un pequeno aeroporto e un camiño.

Copán estivo habitada por máis de dous mil anos, dende o período preclásico temperán até o posclásico. A cidade desenvolveuse cun estilo escultural distintivo dentro da tradición maia das terras baixas, quizais para salientar a etnicidade maia dos gobernantes da cidade.

A cidade contén un rexistro histórico que abrangue gran parte do período clásico e que foi reconstruído en detalle por arqueólogos e epígrafos. Copán foi unha cidade poderosa que gobernaba un amplo reino dentro da área sur maia. A cidade sufriu un gran desastre político no ano 738, cando Uaxaclajuun Ub'aah K'awiil, un dos meirandes reis da historia dinástica de Copán, foi capturado e executado polo seu antigo vasalo, o rei de Quiriguá. Esta inesperada derrota significou un hiato de 17 anos na cidade, e durante este tempo Copán puido ter intercambiado os papeis con Quiriguá.

Unha parte significativa da zona leste da acrópole foi erosionada polo río Copán, aínda que o río foi desviado para protexer o sitio contra un maior dano.

Nomes
-----

Crese que o nome antigo de Copán era **Oxwitik** (/oʃwitik/), que significa "tres witiks", aínda que o significado da palabra *witik* é descoñecido.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Sharer & Traxler 2006, p.339.
2. ↑  Adam Risius 1999.
3. ↑  Sharer & Traxler 2006, pp.339, 476.
4. ↑  Martin & Grube 60012, pp.203–205. Looper 2003, p.76. Miller 1999, pp.134–35.
5. ↑  Martin & Grube 2000, pp.206–207.
6. ↑  Stuart 1996.
7. ↑  Stuart and Houston 1994, pp. 23, 25.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Patrimonio Mundial (lista de lugares)

Modelo:Patrimonio da Humanidade en Honduras

* Portal:Pobos indíxenas de América

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q214827
* WorldCat
* VIAF: 247614590
* BNF: 12036692n
* BRE: 2094987
* EBID: ID
* GEC: 0019677
* GeoNames: 3613228
* WHC: 129
* WOEID: 99119

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Evaristo Mosquera.

**Evaristo Antonio Mosquera Martínez**, nado en Pontevedra en 1909 e finado en Madrid en febreiro de 1996, foi un mestre e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou Maxisterio. Na ditadura de Primo de Rivera fixo oposicións en Madrid ao Ministerio de Facenda e prestou servizo nas Delegacións de Vigo e Pontevedra. Participou na redacción da revista *Cristal* con Amado Carballo e Xoán Vidal Martínez. Colaborou con Luis Bello nas súas visitas de Escolas e foi secretario do Comité de Cooperación Intelectual. Durante a República colaborou na prensa (*El Progreso*, *El Pueblo Gallego* e *El País*) e incorporouse ao Partido Galeguista. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e xulgado en Consello de guerra. Pasou case catro anos detido no campo de concentración de San Simón onde protagonizou, xunto cun grupo de evanxélicos de Marín, Celestino Poza Cobas e o seu fillo Celestino, un plante, negándose a confesar cos cregos da prisión. Unha vez en liberdade trasladouse a Madrid e volveu ser detido por motivos políticos, condenado a oito anos de prisión, finalmente reducidos a cinco, que cumpriu en Carabanchel, Ocaña e no campo de traballo de Fuencarral.

Obras
-----

* *Cuatro años a bordo de una isla* (Ediciós do Castro, 1984; traducido ao galego por Manuel Alonso como *Catro anos a bordo dunha illa. Memoria dun preso en San Simón*, 2006)

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en ABC, 21-2-1996, p. 47

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en Nomes e Voces

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17413399
* WorldCat
* VIAF: 16240626
* BNE: XX1041543
* FAST: 182761
* ISNI: 0000 0000 5922 8633
* LCCN: n86008511
* PTBNP: 1283513
* SUDOC: 187428840

 |
**Evaristo Suárez Alberte**, nado en Esgos o 23 de outubro de 1882 e finado no mesmo concello a principios de xuño de 1934, foi un mestre e político galego.

Traxectoria
-----------

Foi mestre en Seadur (1908), Carballeda de Avia (1910) e na Escola do Areal de Vigo (1918-1932). Foi concelleiro en Vigo de setembro de 1924 a 1926 e participou na homenaxe aos mestres de Moaña que que loitaron contra o caciquismo nos anos vinte. Despois foi director do Grupo Escolar do Carballiño (1932-1934). Pertenceu a Asociación de Trabajadores de la Enseñanza de Orense, que chegou a presidir provisionalmente en setembro de 1932 substituíndo a Albino Núñez Domínguez, deixando paso en decembro dese ano a Luís Soto. Seguiu formando parte do consello de redacción da revista *Escuela del Trabajo*.

Vida persoal
------------

Casou con María Rodríguez González.

Notas
-----

1. ↑  *Primer escalafón de maestros de escuelas nacionales existentes en 31 de diciembre de 1933*. Madrid: Ministerio de Instrucción Pública y Bellas Artes. 1934. p. 66.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 5-6-1934, p. 14.
3. ↑  Cid Fernández, Xosé Manuel (1989). *Escolas e mestres. A educación en Galicia: da Restauración á Segunda República*. Consellería da Presidencia da Xunta de Galicia. p. 283.
A **crisocola** é un mineral da clase dos silicatos de fórmula química **CuSiO3·2H2O** (fórmula química variable segundo as condicións de crecemento; en ocasións pode presentar aluminio na súa composición) e que cristaliza no sistema monoclínico.

Aspecto
-------

De cor verde, a crisocola rara vez preséntase na súa forma cristalina. Faino en forma de agregados amorfos e esqueletiformes, acios, masas de pouco espesor e costras.

Lugares onde se atopa
---------------------

A crisocola atópase a miúdo en asociación coa malaquita. Tamén pódese atopar crisocola en xacementos de azurita, cuprita e limonita. É pois, un mineral típico das zonas de oxidación.

Usos da crisocola
-----------------

A crisocola é utilizada como pedra ornamental e é moi valorada polos coleccionistas.

Outros silicatos
----------------

A olivina, o cuarzo, o feldespato e as micas son outros silicatos a ter en conta.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q407485
* AAT: 300311390
* BRE: 4670810
* EBID: ID
* MAG: 2776339817
* Mindat: 1040

 |
En Oceanografía chámase **circulación termohalina** a circulación convectiva que afecta de modo global ao conxunto das masas de auga oceánicas. Tén unha grande importancia pola súa participación significativa no fluxo neto de calor desde as rexións tropicais cara ás polares, sen a que non se comprendería o clima terrestre.

Características
---------------

En conxunto a circulación global pode describirse como un fluxo relativamente superficial de auga que se quenta no Pacífico e o Índico ata o Atlántico, nas latitudes tropicais segue a recibir calor, para finalmente afundirse no Atlántico Norte, volvendo a niveis máis profundos.

A circulación é debida á convección, debida a diferenzas de densidade, coas masas máis densas tendendo a afundirse e as menos densas a ascender. No caso das masas oceánicas as diferenzas de densidade dependen de dous factores: a temperatura e a salinidade. A densidade diminúe cando aumenta a temperatura e aumenta coa salinidade.

As masas que se afonden no Atlántico e na banda oceánica meridional fano polo efecto de ventos que, ao provocar a evaporación da auga, reducen a súa temperatura ao tempo que provocan a concentración do sal. A formación de xeo cando crece a banquisa separa auga pura, deixando unha salmoira que ou ben enche as fendechas ou se mestura coa auga oceánica, amplificando o efecto. A gravidade fai que as masas arrefriadas, máis densas, se trasladen polos fondos polares.

No Atlántico Norte a densificación debida á evaporación dá orixe a unha masa de auga fría e densa que circula polo Atlántico nun camiño de retorno ao Pacífico (ao ter vedada pola actual distribución dos continentes a vía directa polo noroeste).

Un incremento no fluxo de auga doce na superficie do Atlántico Norte, pode levar a un significativo debilitamiento ou incluso a un colapso completo na circulación termohalina. Este sería o resultado neto de varios efectos de realimentación.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Corrente do Golfo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q463223
* EBID: ID
* FAST: 1743757
* GEC: 0272319
* GND: 4363609-3
* JSTOR: thermohaline-circulation
* LCCN: sh2007006534
* MAG: 78091846

 |
**Caio Flavio Xulio Crispo**, nado no 305 e finado no 326), foi un príncipe romano, fillo primoxénito de Constantino I o Grande e da súa primeira dona, Minerva.

Traxectoria
-----------

Educado por Lactancio Firmiano, foi nomeado César por seu pai o 1 de marzo de 317. Destacou polo seu enxeño militar, combatendo e vencendo a Licinio na batalla de Crisópole, no Helesponto, o 18 de setembro de 323, así como ás tribos bárbaras de alamáns e francos. Casou cunha rapaza chamada Helena, coa que tivo descendencia.

No 326, a segunda muller de Constantino I, Fausta, acúsao publicamente por tratar de seducila, polo que foi inmediatamente axustizado por orde do seu propio pai, que non se dignou a escoitalo. Non está claro o motivo polo que Fausta actuou dese xeito. Mentres uns historiadores defínena como unha muller rancorosa co seu fillastro, polo que sentía paixón, outros fana protagonista dun maquiavélico complot para librarse de Crispo, que podería converterse nun futuro inimigo para os seus propios fillos, ao ser o primoxénito de Constantino. Hai quen di[*quen?*] que Crispo encabezaba un grupo subversivo contra o seu pai que intentaba dirixir o xeneral dos romanos fronte á política filocristiá do emperador e o seu intento de trasladar a capital a Bizancio.

Independentemente dos motivos que a empuxaron a facelo, Fausta rematou afogada nun baño cando Constantino descubriu a inocencia do seu fillo. Pode ser que por orde de Santa Helena, que tiña predilección polo seu neto Crispo.

Segundo a versión de Zósimo, atormentado por darlle morte ao seu fillo inocente, e ao non ser expiados os seus pecados polos sacerdotes pagáns, Constantino foise achegando ao cristianismo, pois o ariano Eusebio dixéralle que a través do bautismo se lle perdoaban tódalas faltas.

Deixando ao lado a súa carreira militar, ben documentada, o resto da súa vida persoal e o fado da súa muller e fillos son totalmente descoñecidos, pois ademais de matalo, condenouse á chamada *damnatio memoriae*: a súa honra non quedaría restaurada e borraríanse tódalas referencias posíbeis da súa vida.

O drama da morte de Crispo e Fausta foi inmortalizado polo compositor Donizatti na súa ópera *Fausta*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Crispo*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q311646
* WorldCat
* VIAF: 75236296
* BMT: 140665
* BVMC: 38844
* CERL: cnp01284025
* EBID: ID
* FAST: 1814342
* GND: 143871455
* ISNI: 0000 0003 6663 691X
* LCCN: n83206514
* NTA: 328435139
* WikiTree: Rome-197

 |
*Non confundir con Escandinavia, Países nórdicos, Europa do Norte*.
Fenoscandia
**Fenoscandia** ou **Fenoescandinavia** son termos xeográficos e xeolóxicos utilizados para describir a península composta polo conxunto da península Escandinava, a península de Kola, Carelia e Finlandia no norte de Europa. 

Xeoloxicamente, o termo tamén alude ao escudo Báltico, que comprende Noruega, Suecia, Finlandia e parte de Rusia (óblast de Murmansk, parte da República de Carelia e o norte do óblast de San Petersburgo), que é a porción exposta da antiga placa Báltica.

O termo foi usado por primeira vez polo xeólogo finés Wilhelm Ramsay en 1898. O escudo Báltico ten máis de 3 100 millóns de anos de antigüidade.

Nun sentido cultural, Fenoscandia representa historicamente o estreito contacto entre os pobos e as culturas saami, finesa, sueca e norueguesa. A diferenza da expresión «Países nórdicos», Fenoscandia non inclúe Dinamarca, Islandia, Groenlandia, os países bálticos ou outras zonas de ultramar xeograficamente desconectadas.

A xeografía de Fenoscandia caracterízase por unha gran cantidade de lagos, fiordes e unha cordilleira erosionada que corre paralela ao mar de Noruega. O nome Fenoscandia á unha mestura dos nomes Finlandia e Escandinavia.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Escandinavia
* Laponia
* Países nórdicos

Notas
-----

1. ↑  "Fennoscandia". *Yourdictionary*. Consultado o 14 de setembro de 2022.
2. ↑  De Geer, Sten (1928). "Das geologische Fennoskandia und das geographische Baltoskandia" (PDF). *Geografiska Annaler*: 119–139. Consultado o 14 de setembro de de 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q604496
* WorldCat
* VIAF: 234568816
* BRE: 4708525
* GEC: 0026422
* GeoNames: 2622229
* NKC: ge685739

 |
ouro fundido nun crisol
**Crisol** é unha cavidade nos fornos que recibe o metal fundido. O crisol é un aparato normalmente feito de grafito con arxila que pode soportar elementos a altas temperaturas, xa sexa o ouro derretido ou calquera outro metal, normalmente a máis de 500 °C. Algúns crisois soportan temperaturas que superan os 1500 °C.

Tamén se lle denomina así a un recipiente de laboratorio resistente ao lume e utilizado para fundir substancias. É usado nas análises gravimétricas.

En sentido figurado significa lugar onde se adhiren e se unen diferentes ideas, persoas, nacionalidades, culturas etc. dando lugar a unha síntese de todas elas.

En arqueoloxía ven significar tamén os restos sobrantes da fundición dun metal. Serven como testemuña da actividade metalúrxica dos antigos habitantes dos sitios arqueolóxicos achegando importantes datos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q390417
* AAT: 300196462
* EBID: ID
* GEC: 0112962
* JSTOR: crucibles
* MAG: 2778781264
* Treccani: crogiolo

 |
**Cipriano Mera Sanz**, nado en Madrid o 4 de novembro de 1897 e finado en Saint Cloud, Francia, o 24 de outubro de 1975, foi un dirixente anarcosindicalista español.

Traxectoria
-----------

Albanel de profesión, comezou a traballar con once anos. Militou na CNT, sendo secretario do sindicato da construción en Madrid en 1931. En decembro de 1933 uniuse a Durruti para establecer o Comité Revolucionario de Zaragoza. Como consecuencia, foi arrestado e levado a prisión en Burgos.

No verán de 1936 a folga da construción paralizara a máis de cen mil homes. A primeiros de xullo é encarcerado xunto a outros dirixentes do Comité de Folga da construción. O paro proseguía o 18 de xullo, ó estalar a guerra civil. O 19 Mera é liberado e organiza unha columna anarquista, tomando Cuenca, ata entón sublevada e en mans da Garda Civil. Máis tarde a columna de Mera transfórmase na XIV División do Exército Popular da República, da que é nomeado comandante. Esta división interveu fundamentalmente na defensa de Madrid en novembro de 1936 e nas batallas de Guadalaxara (marzo de 1937) e Teruel.

Apoia o golpe de Estado do coronel Casado (marzo de 1939), sendo decisivo no seu triunfo. Aínda que o goberno de Negrín abandona España o 6 de marzo, a situación do recentemente formado Consello Nacional de Defensa é crítica durante os días 7, 8 e 9 ante a rebelión de parte dos tres corpos do exército (dominados polo PCE) que defenden Madrid. Mera vén desde Guadalaxara á fronte da XIV División para salvar ó Consello despois dunha serie de encarnizados combates.

Unha vez caído Madrid, trasládase a Valencia, exiliándose en Orán, onde foi internado nun campo de concentración. Unha vez liberado, marcha ó Marrocos francés, gañándose a vida como peón da construción. Trala caída de Francia en mans dos nazis, as autoridades franquistas solicitan a entrega dos refuxiados españois en territorio francés. En febreiro de 1942 é entregado polo goberno de Vichy ás autoridades franquistas. Condenado a morte, a pena foille conmutada por trinta anos de prisión. Tras un indulto en 1946, exiliouse en Francia, onde traballou de albanel ata a súa morte nun hospital de Saint Cloud en 1975.

Estase facendo un documental sobre a súa vida, *Vivir de Pie*, que ten previsto estrearse en outubro de 2007 en Guadalaxara, conmemorando o 70 aniversario da Batalla de Guadalajara.

Obra
----

* *Guerra, exilio y cárcel de un anarcosindicalista*. París, 1976. Editorial Ruedo Ibérico.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Vivir de pie. Las guerras de Cipriano Mera* (trailer do documental)
* Vivirdepie.net Páxina do documental *(en castelán)*.
* *Guerra, exilio y cárcel de un anarcosindicalista* *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q977325
* WorldCat
* VIAF: 15905220
* BNE: XX1029725
* BNF: 126250859
* CANTIC: a11094072
* DBE: cipriano-mera-sanz
* FAST: 57718
* GND: 131522582
* ISNI: 0000 0000 8095 6379
* LCCN: n80089628
* NTA: 069131864
* OL: OL1942056A
* SUDOC: 100497047

 |
A **fenoloxía** é a parte da ecoloxía que estuda as relacións entre os factores climáticos e as manifestacións estacionais ou periódicas dos seres vivos.

A **fitofenoloxía** é a parte da fenoloxía que estuda a influencia das variábeis meteorolóxicas nos ciclos das plantas (floración, aparición de froitos, caída da folla...) mentres que a **zoofenoloxía** faino nos ciclos dos animais (apareamento, migración, hibernación...).

A recompilación de series de datos durante certo tempo pode axudar á mellora da produtividade dos cultivos. Asemade, a variación repentina dos ciclos dos seres vivos pode supor unha evidencia do cambio climático.

Notas
-----

1. ↑  Definición de fenoloxía no *Dicionario de Galego* de Ir Indo e a Xunta de Galicia.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre bioloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q272737
* BNCF: 60429
* GEA: 5558
* GEC: 0108577
* GND: 4127856-2
* JSTOR: phenology
* LCCN: sh85102793
* MAG: 51417038

 |
**Daniel Basteiro**, nado en Vilalba, é un xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Licenciouse en xornalismo pola Universidade Complutense de Madrid e completou os seus estudos na Universidade de Bergen, en Noruega. Tamén cursou estudos musicais de piano e clarinete no conservatorio de Vilalba, onde ten desenvolvido unha intensa actividade cultural ligada aos colectivos da vila, como a Asociación Cultural Banda de Música de Vilalba.[]

Tras colaborar na súa mocidade con *La Voz de Galicia* e a *Cadena Cope* a través de pequenas incursións, comezou a traballar en *La Voz de Almería* antes de pasar a integrar a redacción en liña de 20 minutos, en Madrid. En 2008 comezou a traballar como correspondente desde Bruxelas para o xornal español *Público*, onde cubriu todo tipo de informacións, entre elas a irrupción da crise económica, os rescates de Grecia, Irlanda, Portugal e España, así como as reunións de xefes de estado e de goberno e outros asuntos de política europea e internacional. Tamén realizou colaboracións de temática comunitaria para *La Voz de Galicia*, *Radio France Internationale* ou *La Sexta*.

En 2012, co peche desa cabeceira, integrou o equipo fundador da versión española do *The Huffington Post* baixo a dirección de Montserrat Domínguez, encargándose de asuntos de política nacional e europea.

En xaneiro de 2015 pasou a formar parte do equipo fundacional de *El Español*, onde se encargou fundamentalmente de cubrir informacións políticas e parlamentarias. Dende 2020 é director de Infolibre.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20534628
* IMDb: nm9364760

 |
O **RK Celje Pivovarna Laško** é un club de balonmán da cidade eslovena de Celje, fundado en 1947, e coñecido polos seus éxitos en competicións europeas. O equipo xoga os seus encontros como local no Zlatorog Arena con capacidade para 6000 seareiros. As cores principais do club son o amarelo (camisola) e o verde (pantalóns).

Na liga eslovena domina con autoridade o palmarés, con 17 títulos de liga en 21 edicións. Os seus principais rivais na competición local son o RK Cimos Koper e o RK Gorenje Velenje. Na máxima competición continental é habitual que chegue ás fases finais, meténdose en 7 ocasións entre os 4 mellores equipos, e acadando o título de campión de Europa en 2004, batendo na final ó conxunto alemán do SG Flensburg.

Xogadores tan salientables como Dragan Škrbić, Uroš Zorman, Eduard Kokscharow, Siarhei Rutenka, Dejan Perić, Petar Metličić ou Renato Vugrinec teñen defendido as cores deste club.

Palmarés
--------

### Competicións nacionais

* Liga eslovena de balonmán **(17)**:

1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2010
* Copa eslovena de balonmán **(16)**:

1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2004, 2006, 2007, 2010, 2012, 2013
### Competicións europeas

* Liga de Campións da EHF **(1)**:

2004
* Supercopa da EHF **(1)**:

2004

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial do RK Celje *(en esloveno)*
Do latín *compositio,* que significa *ordenar, arranxar, pói unhas cousas sobre outras.* A composición fotográfica é a distribución dos diferentes elementos dentro dos límites do encadramento da foto.

A perspectiva, o horizonte, a diagonal, a liña "S", a imaxe horizontal, a imaxe vertical, o centro de interese, o fondo, o contraste.. son elementos a ter en conta á hora de facer unha fotografía, que proveñen en orixe da composición na arte (en especial da pintura).

Elementos e ferramentas básicas da composición
----------------------------------------------

• **Elixir ben o encadramento e o punto de vista:** temos que elixir o obxecto ó que queremos fotografar e buscar o punto de vista en que resalte máis, e evitar a aparición de elementos que desvíen a nosa atención.

• **A regra dos terzos:** esta regra consiste en dividir a pantalla, imaxinariamente, en terzos, tanto horizontal como verticalmente. O obxecto non debe estar no centro da imaxe, senón nun dos puntos de intersección da cuadrícula imaxinaria. Ademas da regra dos terzos hai outros métodos e teorías para acadar unha boa composición, como por exemplo o método diagonal.

• **As liñas dominantes:** estas liñas deben centrar a atención, non desviala. Pódese achar unha liña case en calquera cousa. Unha das normas máis populares da composición baséase na repetición das liñas e obxectos, especialmente cando o tema é unha estrutura. As liñas poden ser, horizontais, verticais, curvas ou oblicuas. As diagonais e liñas en "S" son moito máis interesante cás liñas paralelas, utilízanse para imprimar un certo movemento ás fotos.

• **O espazo por diante:** chamado *lead room* ou espazo de nariz, é preciso deixar ver o que está por diante na ollada ou no movemento dos suxeitos fotografados. 


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Encadramento vertical | Encadramento horizontal | Encadramento inclinado |

Enfoque total ou selectivo
--------------------------

Para resaltar algúns motivos, o obxectivo da cámara fotográfica permite enfocar a distintas distancias; controlando a apertura do diafragma, a distancia focal, e a distancia entre a cámara e o enfocado, podemos conseguir máis ou menos profundidade de campo na imaxe, e tamén enfoques selectivos.

|  |
| --- |
| [ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Enfoque selectivo do primeiro plano | Enfoque selectivo do fondo |
|

|
|  |

O enfoque selectivo non deixa de ser unha aplicación dunha reducida profundidade de campo. En fotografía de paisaxes, en xeral, é preferíbel unha grande profundidade de campo para abarcar todos os pormenores con nitidez en todas as zonas da foto. Porén, para o retrato, a fotografía de detalle e noutras ocasións adoita ir mellor unha profundidade de campo limitada para que só o que interesa apareza nítido. Un efecto particular da aplicación do enfoque selectivo limitando a profundidade é o efecto diorama.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q107393962
* GEC: 0179217

 |
Fender Bronco
A **Fender Bronco** é unha guitarra eléctrica fabricada por Fender dende mediados do ano 1967 ata 1981. Usa o corpo e o mastro da Fender Mustang, pero ten só unha pastilla e un mecanismo de trémolo distinto. A diferenza das outras variantes da Mustang, que teñen unha escala de 22,5 polgadas, a Bronco ofreceuse só nunha escala de 24 polgadas cun diapasón redondeado de palisandro con 22 trastes.

A Fender Bronco apareceu no mercado como unha guitarra de estudo. Fender levaba traballando nela dende 1964, e a súa produción comezou a mediados de 1967. Nun principio debería ser a substituta da Musicmaster e inicialmente vendeuse nun mesmo pack co Fender Bronco Amp, un pequeno amplificador creado tamén para estudantes.

A súa pastilla sinxela estaba montada na posición da ponte, a diferenza da Musicmaster, que só tiña unha na posición do mastro, e das Mustang e Duo-Sonic, que tiñan dúas pastillas. O brazo do trémolo foi o cuarto deseño de Leo Fender e o menos popular de todos, e foi montado só na Bronco.

A Bronco foi normalmente fabricada cun diapasón de palisandro e un acabado estándar "fiesta red", pero na últimas series Fender introduciu o acabado en negro. A Bronco, ao igual que a Musicmaster e a Mustang, deixouse de fabricar en 1981 e substituñida pola serie Fender Lead. As últimas cores dispoñibles foron "vermello dakota", negro, "branco olímpico" e "midnight wine". A diferenza da Mustang, no ano 2008 non foi relanzada, e o nome de Bronco na actualidade só se usa no baixo de Squier Bronco Bass.
De acordo coa segunda lei da termodinámica, a entropía dun sistema illado non diminúe( *Todo Sistema abandonado á súa propia sorte dexenera* ). Para mostrar que tal lei ten carácter estatístico, J.C. Maxwell, no 1871, argumentou que a presenza dun "demo" intelixente microscópico violaría esa lei!

Ese minúsculo ser intelixente conseguiría observar o estado microscópico dun sistema físico e aproveitar a ocorrencia de flutuacións favorábeis para diminuír a entropía.

Segundo Maxwell :

"Mais se concebermos un ser cuxas faculdades son tan aguzadas que se consegue acompañar cada molécula no seu curso, tal ser, cuns atributos incluso esencialmente tan finitos como os nosos, sería capaz de facer o que actualmente nos é imposíbel facer. Pois vemos que as moléculas nun recipiente cheo de ar a unha temperatura uniforme móvense con velocidades que non son de ningún modo uniformes. Supoñamos agora que tal recipiente se separa en dous anacos, A e B, por medio dunha divisoria no cal hai un pequeno furado, e que un ser, que pode ver as moléculas individuais, abre e fecha este orificio, de xeito que permite que soamente as moléculas máis rápidas pasen de A para B, e soamente as máis lentas pasen de B para A. El polo tanto, sen gasto de traballo, elevaría a temperatura de B e abaixaría a de A, en contradición coa 2a lei da termodinámica."
Por que este "demo" non viola a 2a lei da termodinámica?

Desde entón, innúmeros físicos tentaron escapar desta posibilidade. Szilard (1929) fixo un grande avance ao argumentar que a caída de entropía do gas compensaríase cun aumento da entropía na cabeza do "demo". Esmiuzando esta idea, na década de 1950, Brillouin e Gabor argumentaron que a medición que o "demo" fai da posición dunha molécula é o que levaría a un aumento compensatorio de entropía (a absorción dun fotón disipa enerxía).

Cando todo parecía resolto, Charles Bennett (IBM) – que se dera a coñecer ao mostrar que é posíbel facer calquera computación de maneira reversíbel – mostrou que é o borrado de información o que disipa enerxía no "demo", e non a mera realización dunha medición!

Esta explicación é hoxe en día a hexemónica, mais aínda hai discípulos de Brillouin que a combaten.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q212397
* EBID: ID
* MAG: 108292794
* TESF: maxwells\_demon

 |
**Daniel Alejandro Vidal Pouse**, tamén coñecido como **Pollo Vidal**, nado en Colonia, Uruguai, o 1 de abril de 1967, é un ex futbolista uruguaio, campión da Copa Libertadores en 1987 con Peñarol e un dos xogadores que participou no segundo quinquenio de ouro do equipo.

Traxectoria
-----------

Aos 16 anos ingresou en Peñarol, e tras subir ao primeiro equipo gañou con el os Campionatos Uruguaios de Primeira División de 1985 e 1986, así como a Copa Libertadores de 1987. En xaneiro de 1988 recalou no fútbol español para defender as cores da UD Las Palmas. Disputou 128 encontros co club canario, anotando 35 goles. En mazo de 1992 rompeu o xeonllo nun partido contra o Málaga, poñendo fin á súa primeira etapa no club.

Tras recuperarse volveu a Peñarol, co que conquistou outras dúas veces a Primeira División Uruguaia, e en 1995 fichou por Independiente, co que conquistou a Supercopa Suramericana. En 1996 pasou polo River Plate de Montevideo, antes de volver a Canarias para pechar a súa carreira xogando de novo na UD Las Palmas.

Tras a súa retirada instalouse en Galicia coa súa familia. Rexentou unha cafetería en Vigo xunto ao tamén exfutbolista Pepe Rey e foi técnico dos infantís do Nigrán CF.

Notas
-----

1. 1 2 3  Borrego, Manuel (9 de febreiro de 2009). "El charrúa aventurero" (en castelán). Consultado o 13 de abril de 2021.
2. 1 2 3  "Daniel Vidal hace 25 años" (en castelán). 3 de xaneiro de 2014. Consultado o 12 de abril de 2021.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador FootballDataBase.eu *(en castelán)*.
* Datos do xogador en BDFutbol *(en castelán)*.
* Datos do xogador en NationalFootballTeams.com *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5798097
* BDFutbol: 6872
* NFT: 42205
* UEFA: 100732

 |
Evolución da poboación albanesa
A **poboación albanesa** non ten un marcado carácter urbano, como sucede noutros países europeos xa que a metade da súa poboación activa dedícase á agricultura. Xeralmente residen en zonas de altitude media e só o 37% vive en áreas urbanas. A súa poboación activa representa o 63% do total. Non só a baixa taxa de urbanismo aínda caracteriza a Albania senón tamén a súa elevada taxa de crecemento demográfico vexetativo en relación aos demais estados europeos.

Principais cidades
------------------

A capital de Albania, Tirana, é a única cidade que supera os 100.000 habitantes, con 700.000. Outras cidades importantes con máis de 70.000 habitantes son Elbasan (70.000), Durrës (82.000) e Shkodër (71.000). Outras poboacións importantes son Kavaja (23.000), Vlora (63.000) e Korça (62.000).

Poboación
---------

A maioría da poboación é albanesa, existindo minorías grega (estimada nun 3% en 1989), arromanesas e macedonia eslava, que residen respectivamente no sur e leste do país. O idioma oficial é o albanés, lingua indoeuropea de orixe ilírica que ten dous dialectos principais, o *gueg*, falado ao norte do río Shkumbi, e o oficial *tosk* falado no sur.

Dende a ocupación otomá a maioría dos albaneses profesaron o islam (en torno ao 70% dos que declaran profesar algunha relixión) aínda que durante o período comunista prohibíronse as relixións. As outras relixións principais en Albania son a ortodoxa (20%) e a católica (10%). Os cristiáns ortodoxos viven principalmente na rexión sur e os católicos principalmente nos portos costeiros.

Na actualidade gran parte da poboación shqipëtar (albanesa) reside fóra do territorio que controla o estado de Albania: a maior parte de Kosovo está habitada por poboación albanesa (*josovar*), do mesmo xeito polo menos un 25% da poboación de Macedonia do Norte é albanesa, distribuíndose no oeste e noroeste desta república. Existen tamén minorías de orixe albanesa no sur de Italia (especialmente en Calabria) e no norte de Grecia, aínda que tanto en Italia como en Grecia os descendentes de albaneses ou xa foron asimilados ou están en proceso de asimilación (isto obsérvase por exemplo en que usan habitualmente a lingua italiana ou a lingua grega segundo o caso).

Por contraparte, até os anos 1990 o sur do estado albanés estaba poboado en gran medida por gregos nativos. Os límites étnicos greco-albaneses durante o século XX nunca coincidiron cos límites políticos. Despois de 1991 os límites étnicos desestabilizáronse xa que unha importante porcentaxe dos gregos emigraron ao territorio controlado polo estado de Grecia.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Demografía de Albania*** |
**Daniel Aquino Pintos**, nado en Murcia o 27 de xullo de 1990 é un futbolista español. Xoga de dianteiro e o seu equipo actual é o Racing de Santander.

Traxectoria
-----------

Aquino pertenceu ás categorías inferiores do Real Murcia durante 8 anos, iniciándose no fútbol profesional á idade de 16, debutando en Segunda División na tempada 2006–07, nun partido que enfrontou ao Murcia co CD Tenerife (1–4), logrando anotar un gol nos últimos 20 minutos. No verán de 2007 interesáronse por el equipos como FC Barcelona, Atlético de Madrid, Real Madrid, Liverpool FC, Manchester United, Arsenal FC, Ciudad de Murcia e Chelsea FC, mais finalmente acabou permanecendo no conxunto grana.

Na tempada 2007–08 Lucas Alcaraz, que nese momento era adestrador do Murcia, non contou con el para o primeiro equipo até o 20 de xaneiro de 2008, que o fixo debutar en Primeira División nun partido que enfrontou ao Real Zaragoza co Murcia (3–1). Coa chegada ao equipo de Javier Clemente, fíxose un oco no once *pimentonero* converténdose nun xogador indiscutible. O 4 de maio de 2008 anota o seu primeiro gol en Primeira División en Santander, nun partido no que o Murcia certificou o seu descenso a Segunda División, tras a derrota fronte ao Racing de Santander (3–2) despois de ir gañando por unha cómoda vantaxe (0–2).

### Selección nacional

Aquino pasou por tódalas categorías inferiores da selección española. En 2007 gañou coa Selección sub-16 a Eurocopa sub-16 e coa Selección sub-17, ese mesmo ano, quedou subcampión do Mundial de fútbol sub-17 compartindo vestiario con xogadores do talle de Bojan Krkić, Ignacio Camacho, Juan Mata, Fran Mérida ou Pichu Atienza, entre outros.

Persoal
-------

É fillo do exfutbolista arxentino Daniel Toribio Aquino, tamén coñecido como *o touro* Aquino.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en bdfutbol.com
* Datos do xogador en futbolme.com

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2450198
* As: 17680
* BDFutbol: 4050
* FIFA: 269897
* FootballDatabase: 28239
* Soccerway: 21488
* Transfermarkt: 59335

 |
***Compostela y su ángel*** é unha novela en lingua castelá de Gonzalo Torrente Ballester, publicada en 1948 pola editorial Afrodisio Aguado, con ilustracións da autora romanesa Maria Droc. Publicada orixinalmente co título de *Compostela*, recibiu o título completo trala edición de 1984.

Historia
--------

A obra naceu por encargo da editorial co gallo da celebración do Ano Xacobeo. O autor dá a súa visión sobre a vila de Santiago de Compostela, onde foi alumno e profesor da Universidade de Santiago de Compostela. Amais de falar dos aspectos históricos e arquitectónicos da cidade, dá unha perspectiva do mundo fantástico e misterioso das súas xentes.

No ano 2010 saíu do prelo unha edición facsímile publicada pola Fundación Gonzalo Torrente Ballester xunto co Consorcio de Santiago conmemorando o ano xacobeo e o centenario do nacemento do autor.


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre literatura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
O **feminismo lésbico** é un movemento cultural e unha perspectiva crítica, máis influente na década de 1970 e comezos da década de 1980 (principalmente en América e en Europa Occidental), que incentivou as mulleres a dirixir as súas enerxías para outras mulleres no canto dos homes e moitas veces defendendo o lesbianismo como o resultado lóxico do feminismo. Entre algunhas das principais pensadoras e activistas están Charlotte Bunch, Rita Mae Brown, Adrienne Rich, Audre Lorde, Marilyn Frye, Mary Daly, Sheila Jeffreys e Monique Wittig (aínda que esta última é máis comumente asociada co xurdimento da Teoría queer).

O feminismo lésbico reuniuse a comezos de 1970 a partir da insatisfacción coa segunda onda do feminismo e do movemento de liberación gai.

Nas palabras da feminista lésbica, Sheila Jeffreys, "o feminismo lésbico xurdiu como resultado de dous emprendementos: as lésbicas dentro do WLM (Women's Liberation Movement) comezou a crear unha nova organización, onde políticas lésbicas distintamente feministas e lésbicas da GLF (Gay Liberation Front) se xuntasen ás súas irmás".

Notas
-----

1. ↑  Adrienne Rich (1980). *Compulsory Heterosexuality and Lesbian Existence*. Onlywomen Press. pp. 631–660. ISBN 978-0-906500-07-1.
2. ↑  Lillian Faderman (2001). *Surpassing the Love of Men. HarperCollins*. p. 17. ISBN 978-0-688-13330-6.
3. ↑  Feminist Zine, Lesbianism and Feminism. *(en inglés)*
4. ↑  Sheila Jeffreys (2003). *Unpacking Queer Politics: A Lesbian Feminist Perspective*. Wiley. p. 19. ISBN 978-0-7456-2838-7.

* Portal:Feminismo
* Portal:Diversidade sexual

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q18299
* EBID: ID
* JSTOR: lesbian-feminism
* MAG: 2781235076

 |
**Daniel Barata Quintas**, nado en Rairiz de Veiga o 25 de decembro de 1943 e finado en Ourense o 31 de maio de 2023, foi un político e inspector de educación galego.

Traxectoria
-----------

Estudou ciencias da educación. Exerceu como inspector de educación. Foi membro destacado de Coalición Galega e, tras a escisión desta, impulsada por Victorino Núñez, de Centristas de Galicia. Coa integración desta forza no Partido Popular en 1991, pasa a ser militante desta forza política.

Foi concelleiro en Ourense (1987-1989), deputado no Parlamento de Galicia (1990-2001), conselleiro de cultura e xuventude (1990-1993). Foi o único Conselleiro de Centristas de Galicia no primeiro gabinete de Manuel Fraga Iribarne. Dende ese posto foi o responsable da macroexposición de arte galega Galicia no Tempo dirixida por José Manuel García Iglesias (para a cal Milladoiro compuxo en 1991 unha obra en catro movementos) e da primeira gran restauración do mosteiro de San Martiño Pinario. Impulsou o Instituto Galego de Artes Escénicas e Musicais (IGAEM) dotando de maiores facultades á xerencia do mesmo a través da Lei 2/1991 de 14 de xaneiro

Conselleiro do Consello de Contas desde o 2000. O 7 de agosto de 2009 foi nomeado polo Consello da Xunta membro do Consello Escolar de Galicia. En abril de 2010, demandou que o Goberno de Alberto Núñez Feijóo fixese un "esforzo de aproximación de posturas" en relación á reforma do Decreto que regula o galego no ensino, que o devandito Consello rexeitou.

Finou en Ourense o 31 de maio de 2023.

Recoñecementos
--------------

Recibiu a Medalla de Prata de Galicia en 1994.

Notas
-----

1. ↑  *Galicia no Tempo*. Xunta de Galicia, 1991. ISBN 84-453-0179-9
2. ↑  Texto da Lei de modificación do IGAEM
3. ↑  Nova no diario *Qué!* Arquivado 08 de decembro de 2015 en Wayback Machine. do 7 de abril de 2010 *(en castelán)*.
4. ↑  P, E. (2023-05-31). "Muere Daniel Barata Quintas, conselleiro de Cultura con Fraga entre 1990 y 1993". *Faro de Vigo* (en castelán). Consultado o 2023-06-24.
5. ↑  "Muere el ourensano Daniel Barata, que fue conselleiro de Cultura y Xuventude con Fraga". *La Región* (en castelán). 31 de maio de 2023.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Daniel Barata Quintas Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Barrera, Feliciano, ed. (2002). "Barata Quintas, Daniel". *Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI* (en castelán). Santiago de Compostela: *El Correo Gallego*. p. 53. ISBN 84-8064-113-4.
* *Dicionario biográfico de Galicia*, t. 1, p. 89.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Alfredo Conde** |  **Conselleiro de Cultura** 1990-1993 | Sucesor:**Víctor Manuel Vázquez Portomeñe** |
Edificio do Downtown Community Television Center, desde onde se emite o programa
***Democracy Now!*** é un programa estadounidense de información, análise e opinión presentado por Amy Goodman e Juan Gonzalez que se emite en 850 radios e televisións, fundamentalmente dos Estados Unidos, e en menor medida do Canadá aínda que se emite en emisoras de máis de trinta países.

Desenvolvemento
---------------

O programa comezou a emitirse na emisora de radio WBAI de Nova York en 1996, centrándose en información que os realizadores consideran infravalorados ou ausentes do común dos medios de comunicación. O programa financiase totalmente polas achegas económicas dos espectadores e fundacións e non acepta ningún tipo de publicidade nin subvencións gobernamentais, é o programa estrela de Pacifica Radio, caracterizado polo seu progresismo , aínda que no anos 2000 e 2001 houbo tirapuxas entre o programa e Pacifica que levou a esta a rexeitar distribuír o programa en agosto de 2001, chegando tan só a vinte emisoras de radio. Pouco despois dos atentados do 11 de setembro de 2001 comeza a emitirse tamén como programa de televisión, en xaneiro de 2002 volveu á rede Pacifica despois de que un tribunal establecese un novo consello directivo interino para a cadea. En 2005 estableceuse un servizo en castelán de dez minutos diarios e un resumo semanal presentado por Andrés Thomas Conteris.

Notas
-----

1. ↑  *Amy Goodman's 'Empire'*
2. ↑  *Pacifica Refuses To Distribute Democracy Now!*
3. ↑  *Update on Amy Goodman's situation with Pacifica radio network*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1185824
* WorldCat
* VIAF: 177695829
* IMDb: tt0400998
* LCCN: no2009000034
* TMDb: 31732

 |
| Gaivota dos Andes*Chroicocephalus serranus* |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Superclase: | Tetrapoda |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Charadriiformes |
| Suborde: | Lari |
| Familia: | Laridae |
| Xénero: | *Chroicocephalus* |
| Especie: | ***C. serranus*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Chroicocephalus serranus***(Tschudi, 1844) |
| Sinonimia |
| *Larus serranus* |

A **gaivota dos Andes** (*Chroicocephalus serranus*), *chülle* en mapudungun, de onde provén o nome de Chile, é unha especie de ave da orde das caradriformes e familia dos láridos, unha das integradas no xénero *Chroicocephalus*.

Características
---------------

O macho adulto é branco, cun parche negro sobre os oídos e un bordo negro rodeando os ollos e coas puntas das ás negras.
Ten as patas e o peteiro de cor vermella escura.
Na época reprodutiva a cabeza do macho tórnase negra con medias lúas brancas detrás dos ollos.

Historia natural
----------------

Xeralmente vese en grupos pequenos, próximos á auga e voando sobre páramos e terras crebadas. Aliméntase de insectos que atrapa polos prados, tamén de insectos que atrapa no voo.

Habita en lagoas, ríos e zonas húmidas de altura entre os 3 000 a 4 500 msnm, pero no inverno pode baixar a zonas de 2000 msnm ou incluso ao nivel do mar. Aniña en colonias dispersas e illadas, ás veces cerca de lagoas pequenas e afastadas. A súa distribución vai desde o norte de Ecuador, pasando por toda a serra peruana, o oeste de Bolivia e o norte de Chile, até o noroeste da Arxentina. A poboación total estímase en 50 000 parellas.

Notas
-----

1. ↑  BirdLife International. (2016): *Larus serranus* na *Lista vermella* da UICN. Versión 2021-2. Consultada o 17 de novembro de 2021.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Chroicocephalus serranus*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Chroicocephalus serranus*** |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre zooloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Avibase: A971CBD40BB0DC71
* eBird: andgul1
* EOL: 1049320
* GBIF: 6065825
* iNaturalist: 144503
* ITIS: 824044
* Xeno-canto: Chroicocephalus-serranus

 |