Teixeira de Pascoaes cuns amigos (1898).
O **Saudosismo** é unha corrente cultural, literaria, política e filosófica de carácter nacionalista que se desenvolveu en Portugal a principios do século XX. As súas orixes hai que buscalas no Neorromanticismo. As figuras principais deste movemento son os poetas Teixeira de Pascoaes e João Lucio e participaron del outros como Jaime Cortesão, Álvaro Pinto e Leonardo Coimbra.

Características
---------------

*Cego Rabequista* (1855), de José Rodrigues.
O Saudosismo tivo como órgano de expresión a revista *A Águia*, nun ambiente revolto pola recente proclamación da República Portuguesa, as posteriores tentativas de restauración monárquica e a proximidade da primeira guerra mundial.

Os seguidores do Saudosismo agrupábanse na sociedade Renascença Portuguesa, que pretendía *"revelar a 'alma lusitana', integrá-la nas suas qualidades essenciais e originárias"*. O poeta Teixeira de Pascoaes falaba desde as páxinas d'*A Águia* da *"alma excepcional, instintivamente naturalista e mística, que criou a saudade, promessa de uma nova civilização lusitana"*. Dende 1911 *A Águia* sería o órgano de expresión da Renascença.

O Saudosismo tivo unha derivación progresista arredor da revista *Seara Nova*, promovida por Raul Brandão, Aquilino Ribeiro e Teixeira Gomes; e outra reaccionaria, antiliberal e antidemocrática, o *Integralismo Portugués*, que se fundirá máis adiante co Salazarismo, e que estaba dirixida por Antonio Sardinha. O Saudosismo deploraba a sociedade industrial, defendía o regreso ó paraíso perdido do campo, ensalzaba o intuitivo fronte ó empírico e mesturaba o cristianismo cun misticismo panteísta de raizame pagá. Esta postura valeulle a ruptura co Modernismo literario, de recente aparición, que se agrupou arredor da nova revista *Orpheu*.

O *Saudosismo* foi definido por Pascoaes como celebración da saudade, na cal vía *"o próprio sangue espiritual da Raça; o seu estigma divino, o seu perfil eterno"*. Se a saudade é un fenómeno eminentemente portugués, expresaría a alma lusitana. Nunha vaga definición, Pascoaes afirma: *"Eu chamei Saudosismo ao culto da alma pátria representada pela Saudade erigida en Pessoa divina e orientadora da nossa actividade literária, artística, religiosa, filosófica e mesmo social"*.

Galicia e o Saudosismo
----------------------

Na definición da alma portuguesa a partir das súas características particulares, os autores adscritos ó Saudosismo fixeron numerosas referencias a Galicia e acabaron por lograr o acercamento dalgúns literatos galegos. En 1913 Cláudio Basto publica n'*A Águia* un ensaio titulado *A saudade Portuguesa e Galega*. En *Nós*, á súa vez, rexístrase a intervención de Teixeira de Pascoaes, Leonardo Coimbra e outros membros do grupo Renascença, que entenden ás veces esta descuberta de Galicia como un descubrir algo que pertence a Portugal: Teófilo Braga e José Ballesteros afirman que Galicia é un anaco esgallado de Portugal, Pascoaes fala de que Galicia é *"un bocado de Portugal sob as patas do leão de Castela"*.

Esta postura tivo a súa correspondencia no *Pangaleguismo* de Antón e Ramón Villar Ponte, Vicente Risco e outros dende as páxinas d'*A Nosa Terra*, ou no *Atlantismo* de Ramón Otero Pedrayo, Antón Losada Diéguez e outros a través de *Nós*.

Notas
-----

1. ↑  Fundada en 1910 segundo M. Moises, ou en 1912 segundo C.A, Molina.
2. ↑  MOLINA, C.A. (2005). *En honor de Hermes*. *Huerga y Fierro Editores*. ISBN 84-8374-497-X.  *(en castelán)*
3. ↑  MOISÉS, M. *Saudosismo, a Saudade como Ideologia*; en HUMMELL, M.; WOLL, D.; OSSENKOP, Ch. (eds.) (1998). *Lusitanica et Romanica*. *Buske Verlag*. ISBN 3-87548-172-0. Arquivado dende o orixinal o 11 de maio de 2015. Consultado o 27 de decembro de 2010.  *(en portugués)*
4. ↑  BARREIRO, J.L. *Aquén e alén Miño: identidades e fronteiras*; en AGRA ROMERO, M.J.; RODRÍGUEZ RÍAL, N. (2003). *Actas do IV Simposio Internacional Luso-Galaico de Filosofía, Santiago, 28-29 novembro, 2003*. *Univ Santiago de Compostela*. ISBN 84-9750-268-X.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1506874
* GEC: 0141345

 |