*Este artigo trata sobre a planta, para o caranguexo ver artigo **centola**.*


| Cáncaro |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| Subreino: | Tracheobionta |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Subclase: | Dilleniidae |
| Orde: | Ericales |
| Familia: | Primulaceae |
| Tribo: | Primuleae |
| Xénero: | *Primula* |
| Especie: | *P. vulgaris* |

 |
| Nome binomial |
| *Primula vulgaris*Huds. |
| Sinonimia |
| P. acaulis (L.) |

O **cáncaro** ou **panqueixo** (***Primula vulgaris*** sinónimo ***P. acaulis*** (L.) Huds.) é unha especie de planta herbácea perenne da familia das primuláceas, de follas basais pilosas polo revés e flores amarelas. É común en Galiza nos valados, fragas e en xeral lugares frescos e sombrizos, preto dos ríos.

Tamén recibe os nomes dialectais de *cáncere*, *cancro* e *primavera*.

Distribución
------------

É nativa do oeste e sur de Europa (dende as Illas Feroe e Noruega até o sur de Portugal, e leste de Alemaña, Ucraína, Crimea, e os Balcáns), noroeste de África (Alxeria), e suroeste de Asia (Turquía e leste de Irán).

Descrición
----------

É unha especie perenne, cunha roseta laxa de follas oblanceoladas a ovais, engurradas, irregularmente dentadas. Flores recendentes, de cor amarela pálida co centro máis escuro, que abrochan individualmente en rabiños áfilos de longos pelos, que saen da roseta foliar. Corola 2–4 cm de diámetro, con pétalos estendidos; cáliz tubular, angular, de lóbulos agudos lanceolados. Florea cedo na primavera, unha das primeiras flores que o fai en Europa, de aí o nome inglés (*Primrose* que vén do francés antigo *primerose* e á súa vez do latín medieval *prima rosa*, significando primeira 'rosa').

Hábitat
-------

Medra en bosques, fragas, prados, ribeiras herbáceas, cantís e montañas. Normalmente preto dos ríos no sur de Galicia.

Flor na primavera.

Taxonomía
---------

*Primula vulgaris* foi descrita por William Hudson e publicado en *Fl. Angl.* 70 1762.

Subespecies
Ten tres subespecies:

* *Primula vulgaris subsp. vulgaris*. Oeste e sur de Europa. Flores amarelas pálido.
* *Primula vulgaris subsp. balearica* (Willk.) W.W.Sm. & Forrest Illas Baleares (endémica). Flores brancas.
* *Primula vulgaris* subsp. *sibthorpii* (Hoffmanns.) W.W.Sm. & Forrest. Balcáns e suroeste de Asia. Flores rosas, vermellas ou púrpuras.

Sinonimia
* *Primula acaulis* (L.) Hill
* *Primula veris var. acaulis* L.

En Galiza descríbese coma: *Primula vulgaris* Huds. *Primula acaulis* (L.) L. subsp. *acaulis* ou *P. grandiflora* Lam. - PLANELLAS 1852; MERINO 1906; PAU 1921; SILVA PANDO 1994; GNZ. AZCARATE & AMIGO 1996; CASTROV. & al. 1997.

Pode hibridar coas primaveras mercadas doutras cores.

O cáncaro na cultura galega
---------------------------

A seguir o poema de Juan Barcia Caballero:

* *Está o chan revestido / de soaviña de musgo verde alfombra / de cáncaros e rosas sementada*.

Notas
-----

1. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 22 de xullo de 2013. Consultado o 17 de febreiro de 2013.
2. ↑  *Flora Europaea*: *Primula vulgaris*
3. ↑  Germplasm Resources Information Network: *Primula vulgaris* Arquivado 14 de marzo de 2012 en Wayback Machine.
4. ↑  *New Shorter Oxford English Dictionary*, 1993
5. ↑  *Cáncaro* en Trópicos
6. ↑  "Sinónimos en GRIN". Arquivado dende o orixinal o 14 de marzo de 2012. Consultado o 17 de febreiro de 2013.
7. ↑  "*Cáncaro* en PlantList". Arquivado dende o orixinal o 13 de abril de 2020. Consultado o 17 de febreiro de 2013.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *Primula*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q159537
* MAG: 2779943572

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 151732
* BioLib: 39278
* Dyntaxa: 1297
* EOL: 485638
* EPPO: PRIVU
* EUNIS: 178981
* GBIF: 5414335
* iNaturalist: 56136
* IPNI: 702779-1
* IRMNG: 11337465
* ITIS: 504607
* NBN: NHMSYS0000462067
* NCBI: 175104
* PalDat: Primula\_vulgaris
* PlantList: kew-2563766
* POWO: ID
* Soortenregister: 120435
* TAXREF: 115925
* Tela Botanica: 53298
* Tropicos: 26400096

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1201251
* UNII: KZ3PRK2V0J

 |