recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Coordenadas: 42°52′56″N 9°16′19″O﻿ / ﻿42.882352, -9.272023

|  |
| --- |
|  |
| **Datos xerais** |
| **Localización xeográfica** | Cabo Fisterra |
| **Localización municipal** | Fisterra, Provincia da Coruña |
| **Construción** | 1853 |
| **Datos técnicos** |
| **Código internacional** | D-1742 |
| **Descrición** | Torre octogonal de perpiañocon balcón e casa |
| **Altura sobre o nivel do mar** | 143 metros |
| **Altura sobre o terreo** | 17 metros |
| **Características** | D B 5 seg. |
| **Período** | 0,3 +4,7 = 5 seg. |
| **Alcance** | 23 millas náuticas (43 km.) |
|

O **faro de Fisterra** é un faro situado no cabo Fisterra construído en 1853.

Historia e características
--------------------------

A torre é de cantería e base octogonal, de 17 metros de alto cunha cornixa sobre a que se apoia a balconada. A bóveda ten unha lanterna poligonal. A súa luz, situada a 143 metros sobre o nivel do mar, acada máis das 23 millas náuticas. A constante néboa do inverno provocou que se lle engadise unha sirena en 1888, a *Vaca de Fisterra*, para avisar aos navegantes do perigo existente.

O feito de que esta punta fose o *Finis Terrae* para os antigos fixo que nacesen sobre ela unha serie de lendas. Malia a existencia do faro, a zona foi escenario de naufraxios, como en 1870, cando afundiu o Monitor Captain, levando 482 persoas da súa tripulación no suceso máis lutuoso desta costa.

Galería de imaxes
-----------------

*

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pazos, Lino (2003). *Faros de Galicia*. Guías Galaxia. Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-636-3.
* Sánchez García, Jesús Ángel (2004). *Faros de Galicia* (en castelán). Fundación Caixa Galicia. ISBN 84-95491-38-9.

### Outros artigos

* Lista de faros de Galicia
* Camiño dos Faros

### Ligazóns externas

* Mapa dos faros e balizas Autoridade Portuaria da Coruña.
* Listaxe de balizamentos das costas atlánticas españolas *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12257882
* ARLHS: SPA026
* MarineTraffic: 1000007509

 |
**"Dúlamán"** (*Alga parda* en galego), é unha canción tradicional irlandesa. Existen dúas versións da melodía que veñen da tradición folclórica irlandesa. A primeira delas foi gravada polo grupo Clannad no seu álbum *Dúlamán*, e a segunda melodía foi gravada polo grupo Altan no seu álbum *Island Angel*.

O texto da canción refírese á práctica irlandesa de recollida de algas con fins diversos, e data dos tempos da fame na Irlanda, cando as algas eran un complemento da dieta dos irlandeses. Nárrase a discusión dun "dúlamán Gaelach" (un home que recolle algas mariñas para tinguir roupa) e un "dúlamán maorach" (un home que recolle algas para comer). Este último quere casar coa filla do primeiro, e fai varios argumentos e rogos para este fin. Finalmente, remata declarando que a levará consigo sen máis.

O refrán da canción di así:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Orixinal en gaélico irlandés**
*Dúlamán na binne buí, dúlamán Gaelach*
*Dúlamán na farraige, b'fhearr a bhí in Éirinn* | **Tradución ó galego**
*Algas dos cantís amarelos, irlandés que recolle algas*
*Algas do océano, son o mellor de toda Irlanda* |  |

Gravacións da canción
---------------------

* 1976 - Clannad - *Dúlamán*
* 1993 - Altan - *Island Angel*
* 1995 - Anúna- *Omnis*
* 1997 - Chanticleer- *Wondrous Love*
* 1999 - Dónal Lunny para a Telecom Éireann".
* 2007 - Celtic Woman - *Celtic Woman: A New Journey*
* 2003 - Omnia - *3*
* 2009 - Omnia - *World of Omnia*
* 2012 - Celtic Thunder - *Voyage*
* 2012 - The Vocal Consort - *Incantations*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 1976 Letra de Clannad
* 1993 Letra con transcrición fonética Arquivado 11 de maio de 2013 en Wayback Machine..
* Historia da canción *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3328391
* MusicBrainz: ID

 |
***Fang*** foi unha alquimista chinesa que viviu durante o século I a.C. É a muller alquimista máis antiga coñecida na China.

Só é coñecida polo seu apelido, Fang. Criada nunha familia de estudosos especializados nas artes alquímicas, estudou alquimia cunha das esposas do emperador Han Wudi, tendo así acceso aos niveis máis altos da sociedade.

A Fang atribúeselle a descuberta do método para converter o mercurio en prata. Crese que puido utilizar a técnica de extraer prata dos minerais utilizando mercurio, onde o residuo de prata pura queda do mercurio fervido. Sábese que o marido de Fang, Cheng Wei Cheng Wei (en chinés tradicional: 程偉; en chinés simplificado: 程伟), abusaba fisicamente dela tratando de obter o procedemento secreto, aínda que ela se negou a darllo.

Fang acabou volvéndose tola e suicidouse. Os detalles da súa vida foron rexistrados polo autor e alquimista Ge Hong.

Notas
-----

1. 1 2  Rayner-Canham, Marelene; Rayner-Canham, Geoffrey (2001). *Women in Chemistry: Their Changing Roles from Alchemical Times to the Mid-Twentieth Century (History of Modern Chemical Sciences*. Philadelphia: Chemical Heritage Foundation. pp. 4–5. ISBN 978-0941901277.
Na historia surafricana, o **Gran Trek** foi a migración cara ao leste e nordeste dos afrikáners dende a colonia do Cabo (Suráfrica). Comeza en 1835 para fuxir da autoridade do goberno británico que recentemente ampliara o territorio da colonia. Os que participaron neste movemento coñécense como voortrekkers e deron orixe aos bóers  

Estímase que arredor de 12.000 voortrekkers entraron no que despois serían Natal, Orange e Transvaal para se afastaren da autoridade británica e das guerras fronteirizas, e das políticas de anglización e da falta de terra na rexión oriental do Cabo, de onde procedían.  

O primeiro grupo
A maioría dos voortrekkers eran trekboers, granxeiros seminómades do oriente da rexión do Cabo, durante o Gran Trek loitaron contra os zulus, despois que os líderes voortrekker Piet Retief e Gerhard Maritz e a metade dos seus seguidores foron asasinados por orde do rei Dingane para evitar a chegada de máis voortrekkers. En vinganza as forzas de Andries Pretorius mataron 3.000 zulús na batalla de Blood River (1838) e conquistaron a capital zulú, Mgungundlovu, pero en 1845 os británicos declararon Natal colonia británica e a maioría dos bóers marcharon ao norte, ás terras devastadas polo Mfecane. 
Os bóers, neste movemento, estableceron os estados independentes de Natalia, Transvaal e o Estado Libre de Orange

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q338949
* EBID: ID
* GEC: 0067301
* LCCN: sh85125477
* MAG: 20046312

 |
**Evelio Boal López**, nado en Valladolid o 11 de maio de 1884 e finado en Barcelona o 18 de xullo de 1921, foi un dirixente anarcosindicalista.

Traxectoria
-----------

Era traballador de artes gráficas en Barcelona. Foi un dos organizadores do Congreso de Sants da CNT, e formou parte da comisión que redactou a memoria. En agosto de 1918 foi elixido membro do Comité Confederal do sindicato. En febreiro de 1919 substituíu provisionalmente a Manuel Buenacasa Tomeo na secretaría do Comité da CNT. Foi confirmado no cargo no congreso da CNT do Teatro da Comedia de Madrid en decembro de 1919, onde foi un dos 24 asinantes do ditame sobre a definición ideolóxica da CNT, que declaraba que a finalidade perseguida era o comunismo libertario. En 1919 foi delegado para entrevistarse con organizacións sindicais en Portugal. En agosto de 1920, xunto con Salvador Seguí e Salvador Quemades, foi a Madrid par reorganizar a alianza CNT - UXT. 

Foi secretario do Comité da CNT ata marzo de 1921, cando foi detido e feito preso na Modelo de Barcelona. Logo de deixalo libre a mañá do 17 de xuño do mesmo ano (algunhas fontes citan o día 15), foi asasinado na porta da prisión xunto a Antoni Feliu, tesoureiro da CNT. 

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Manuel Buenacasa Tomeo** | **Secretario Xeral da CNT**febreiro 1919 - marzo 1921 | Sucesor:**Andreu Nin** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3393936
* DBE: evelio-boal-lopez
* GEC: 0010602

 |
| Gran Turk |
| --- |
|  |
| Vista da illa |
|  |
| Datos |
| Capital | Cockburn Town |
| País | Reino Unido |
| Localización | Mar Caribe |
| Arquipélago | Illas Turcas |
| Linguas |  |
| Poboación (2006) | 3.720 hab. |
| Superficie | 18 km² |
| Densidade |  |
| Coordenadas | 21°28′20″N 71°08′20″O﻿ / ﻿21.47222, -71.13889 |
| Maior Altura | 20 m. |
|  |
| Localización |
| Localización da illa |
|

A **Illa Gran Turca (Grand Turk Island)** é a principal illa do territorio británico de ultramar das illas Turks e Caicos, correspondente ao arquipélago de Illas Turcas (que debe ser distinguido do arquipélago das Illas Caicos). Na illa atópase a capital do territorio, Cockburn Town e ten a segunda poboación en importancia con 3.720 habitantes.

A Illa Gran Turca tivo a atención internacional en 1962 cando a cápsula *Friendship 7* do Proxecto Mercury de John Glenn amarizóu preto da illa. Unha réplica da cápsula atópase exposta no aeroporto.

O nome provén dunha especie de cacto da illa, que ten un tope distintivo, que recorda o gorro turco chamado fez.

A illa foi indicada como a verdadeira Guanahani, a primeira illa americana á que chegase Cristovo Colón o 12 de outubro de 1492

Ligazóns externas
-----------------

Turks and Caicos History - VisitProvidenciales

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1473924
* WorldCat
* VIAF: 315529879
* EBID: ID
* GeoNames: 3576993
* OSM: 7162587

 |
*Para o equipo de Cáceres que xogou na Liga ACB até 2003, véxase Cáceres CB.*
O **Cáceres Ciudad del Baloncesto**, coñecido por motivos de patrocinio como **Cáceres Patrimonio de la Humanidad** é un club de baloncesto profesional español con sede na cidade de Cáceres, Estremadura, que xoga na LEB Ouro.

Historia
--------

O Cáceres Ciudad del Baloncesto foi fundado no ano 2007 como consecuencia da fusión dos clubs *San Antonio* e *Cidade de Cáceres*, que se converteu desde os seus inicios nun dos máximos representantes do deporte estremeño a nivel nacional, especialmente no que ao mundo do baloncesto refírese, recollendo a testemuña do desaparecido Cáceres CB.

Actualmente coñecido como Cáceres 2016 Basket por motivos de patrocinio, participa desde a tempada 2008-09 na liga LEB Ouro, á que accedeu tras mercar en xullo de 2008 dos dereitos federativos do CB Alcúdia.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial

| * v
* c
* e
Liga LEB Ouro − 2023−24 |
| --- |
| 
* Alimerka Oviedo
* Amics Castelló
* Baloncesto Fuenlabrada
* Cáceres Patrimonio de la Humanidad
* Club Ourense Baloncesto
* Grupo Alega Cantabria CBT
* Grupo Ureta Tizona
* Guuk Gipuzkoa Basket
* HLA Alicante
* ICG Força Lleida
* Juaristi ISB
* Leyma Coruña
* Club Melilla Baloncesto
* Movistar Estudiantes
* Real Betis Baloncesto
* Rioverde Clavijo
* San Pablo Burgos
* UEMC Real Valladolid Baloncesto

 |
**Evaristo Freiría Fernández**, nado en Tui en 1901 e finado en Prado (Ponteareas) o 14 de setembro de 1936, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Empregado da Avícola do Porriño. Presidente da Casa do Pobo do Porriño. En maio de 1934 foi detido con Severiano Castillo Alonso, Modesto Martínez Lemos, Albino Fernández Castro, Camilo Fernández Castro, Ventura Fernández Castro, Manuel Rodríguez Sequeiros, Saturnino Álvarez Sotelino e Atilano Fernández Gamallo, polos sucesos do apedreamento e rotura de cristais da igrexa parroquial do Porriño o 1 de maio, que deribou nun conflito con folga xeral e carga dos gardas de asalto. Xulgados en Pontevedra ante o Tribunal de Urxencia, foron absoltos. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. O Xulgado militar de Tui citouno para que se presentara a principios de setembro xunto con Eduardo Fernández Miniño, Severiano Castillo Alonso, Antonio Alonso Ríos, Hermenegildo Losada Loureiro, Guillermo Vicente Santiago, Manuel Romero González, Ulpiano Benito Piña, José Felipe Muñoz, Jesús González González e José Bernardo Pérez Alonso. Foi declarado en rebeldía en causa militar. Foi detido no monte con Severiano Castillo a finais de agosto. Torturado, foi asasinado en Cordo, na parroquia de Prado do concello de Ponteareas o 14 de setembro de 1936.

Vida persoal
------------

Casou con María Cabaleiro Diz, e foi pai de Segundo, Eugenia, Agustín, Mariano, Isidoro, María, Evaristo, Luís e Germán Freiría Cabaleiro.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 25-5-1934, p. 11.
2. ↑  *El País*, 25-5-1934, p. 2.
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 26-5-1934, p. 13.
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, 6-9-1936, p. 8.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Paz Antón, Xosé Ramón (2007). *O Porriño 1936*. Vigo: A Nosa Terra. pp. 144–146. ISBN 978-84-8341-157-5.

### Ligazóns externas

* 

* Evaristo Freiría Fernández na páxina web *Nomes e Voces*.
**Cálculo estocástico** é unha rama das matemáticas que trata os procesos estocásticos. Permite definir consistentemente unha teoría de integración para procesos estocásticos con respecto a procesos estocáticos, de utilidade para modelar sistemas con comportamento aleatorio.

O proceso estocástico máis coñecido ao que se aplica o cálculo estocástico é o proceso de Wiener (chamado así en honor a Norbert Wiener), que se usa para modelar movementos Brownianos tal e como os describiu Albert Einstein e outros procesos físicos de difusión no espazo de partículas suxeitas a forzas aleatorias. Dende a década dos 70 do século XX, o proceso de Wiener ten sido utilizado con frecuencia nas matemáticas financeiras para modelar a evolución no tempo de prezos de accións e bonos.

As principais compoñentes do cálculo estocástico son o cálculo de Itō e as técnicas de variacións relacionadas (cálculo de Malliavin). Por motivos técnicos a integral de Itō é a máis usada para clases xerais de procesos, pero a relacionada integral de Stratonovich tamén se emprega con frecuencia na formulación de problemas (especialmente en disciplinas de enxeñería.) A integral de Stratonovich pode expresarse en termos da integral de Itō. Outra vantaxe de integral de Stratonovich é que permite expresar algúns problemas nun sistema de coordenadas invariable, e é polo tanto de axuda cando o cálculo se desenvolve en espazos distintos de **R***n*.

O Teorema da converxencia dominada non se pode aplicar á integral de Stratonovich, polo que é moi difícil probar resultados sen expresala como en forma de integrais de Itō.

Integral de Itō
---------------

*Artigo principal**:* cálculo de Itō.
A integral de Itō é o tema central de estudo do cálculo estocástico. A integral {\displaystyle \int H\,dX} está definida para unha semimartingala *X* e un proceso *H* **predecible** e localmente acoutado.

Integral de Stratonovich
------------------------

*Artigo principal**:* Integral de Stratonovich.
A integral de Stratonovich pódese definir en termos da integral de Itō

{\displaystyle \int \_{0}^{t}X\_{s-}\circ dY\_{s}:=\int \_{0}^{t}X\_{s-}dY\_{s}+{\frac {1}{2}}\left[X,Y\right]\_{t}^{c}.}
A notación alternativa

{\displaystyle \int \_{0}^{t}X\_{s}\partial Y\_{s}}
taén se emprega para denotar a integral de Stratonovich.

Aplicacións
-----------

Unha aplicación moi importante do cálculo estocástico dáse nas finanzas cuantitativas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Notes on Stochastic Calculus — Unha descrición breve da integral de Itō básica.
* T. Szabados e B. Szekely, Stochastic integration based on simple, symmetric random walks - Un novo enfoque, que os autores esperan que sexa máis transparente e menos esixente dende o punto de vista técnico.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre matemáticas é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1308570
* GND: 4132272-1
* LCCN: sh85128175
* MAG: 63331456

 |
A **evasión do San José Nº 2** foi a fuxida de dezanove republicanos galegos desde Boiro ao porto de Leixões o 27 de xullo de 1936.

Historia
--------

José Martínez Virel, alcalde de Boiro en funcións e responsable do Comité de Defensa da República, ordenou o urxente traslado dende Cabo da Cruz ata A Pobra do pesqueiro requisado San José Nº2. Ían con el o concelleiro Antonio Lago Outeiral, o sindicalista José Viturro, Moncho Somoza e outros que finalmente optaron por quedar en terra. Recolleron no peirao da Pobra ao motorista Manuel Ojea Torrecilla e dirixíronse ao porto palmeirán de Insuela, onde agardaban Elpidio Villaverde, José Rodríguez Alarcón e Pedro Díaz, vidos de Vilagarcía. Tamén embarcaron o alcalde socialista da Pobra Antonio Pérez Gómez e os seus correlixionarios Manuel Porteiro, Antonio Domínguez Fontán, Pastor Núñez e Carlos Iglesias. Aprovisionaron a motora de combustible e alimentos e á noite emprender a singradura.

Ante a chegada da columna do tenente Bernardo Espinar, que entrou en Boiro na tarde do día 27, saíu de Cabo da Cruz unha lancha na procura do San José Nº2. A bordo viaxaban Victorino Somoza, o seu sobriño Antonio, Emilio Blanco e Antonio Ferreirós, das Xuventudes Socialistas de Boiro; José Muñiz, cenetista de Escarabote, e o escribente do Concello Marcial de Diego. Localizado o pesqueiro incorporáronse á súa pasaxe. O barco, ás ordes de Virel e Villaverde e patroneado por Viturro e con Torrecilla de motorista, logo de rexeitar outros destinos e coa mira posta en zona republicana, colleu rumbo a Portugal e atracou ao día seguinte no peirao de Leixões.

Os tripulantes foron identificados e desarmados polas autoridades portuguesas. Foron detidos e recluídos no forte de Caxías, cerca de Lisboa, onde permaneceron ata que Salazar, ante as presións internacionais, dispuxo a súa evacuación xunto á doutros refuxiados españois. Elpidio Villaverde, José Martínez Virel e Antonio Pérez, o concelleiro Antonio Lago, Porteiro, Alarcón e Díaz, embarcaron para Francia a finais de agosto. O resto embarcou en outubro rumbo a Tarragona. Todos acabaron incorporándose á fronte de guerra. O San José Nº 2 retornou a Galicia pouco despois.

### Os 19 fuxidos

* José Martínez Virel.
* Antonio Lago Outeiral.
* José Viturro Ozores.
* Ramón Somoza Rebollido.
* Elpidio Villaverde.
* José Manuel Rodríguez Alarcón.
* Pedro Díaz Abalo.
* Antonio Pérez Gómez.
* Manuel Porteiro Viña.
* Antonio Domínguez Fontán.
* Pastor Núñez Cariño.
* Carlos Iglesias Rodríguez.
* Victorino Somoza Rebollido.
* Juan Antonio Somoza Outeiral.
* Cipriano Juan Emilio Blanco Fuciños.
* Antonio Ferreirós Martínez.
* José Manuel Muñiz Santiago.
* Marcial de Diego Andreu.
* Manuel Ojea Torrecilla.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pereira, Dionisio (2011). *Loita de clases e represión franquista no mar (1864-1939)* (PDF). Vigo: Xerais. ISBN 978-84-9914-182-4.
* Rodríguez Gallardo, Antón (15-12-2006). "De Insuela a Leixoes a bordo do pesqueiro «San José Nº 2»". *La Voz de Galicia*: L8.
**Fanny Geefs**, nada en 1807 e finada en 1883, foi unha pintora belga de ascendencia irlandesa. Nada como **Isabelle Marie Françoise Corr** ben en Dublín ou en Bruxelas, estudou arte dende nena. Na década de 1830, estudou con François-Joseph Navez. Ademais de retratos, pintou imaxes relixiosas e históricas como *Our Lady Appearing to the Oppressed* que se atopa na Igrexa da Sagrada Familia de Schaerbeek. Casou co escultor Guillaume Geefs en 1836.

*La vie d'une Femme : Piété, Amour, Chagrin* de Fanny Geefs.
Traballou en comisións para a familia real belga, incluíndo numerosos retratos da raíña Luísa María de Orleáns. O seu tríptico *La vie d'une Femme : Piété, Amour, Chagrin* tivo grande influencia en Charlotte Brontë, en particular na súa novela autobiográfica *Villette*, ambientada en Bruxelas.

Coa súa morte en 1883, a Biblioteca Real de Bélxica mercou unha gran colección das súas obras.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Fanny Geefs Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Muller*** |

### Bibliografía

* Alexia Creusen, *CORR, Fanny (1807–1883, épouse GEEFS*, in Eliane Gubin, Catherine Jacques, Valérie Piette & Jean Puissant (eds), *Dictionnaire des femmes belges: XIXe et XXe siècles.* Bruxelles: Éditions Racine, 2006. ISBN 2-87386-434-6 *(en francés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2067274
* WorldCat
* VIAF: 3250964
* Europeana: ID
* RKD: 18469
* SNAC: w66g0fwj
* ULAN: 500054684

 |
O **Foro de Avilés** (en asturiano **Fueru d'Avilés**) é un documento do ano 1086, a través do cal o rei Afonso VI de Castela deu á vila de Avilés privilexios políticos, económicos e comerciais. Está considerado xunto co Documento de Kesos o primeiro documento escrito en asturiano, e é o primeiro documento xurídico nesta lingua e o máis antigo de Asturias. O foro foi confirmado polo rei Afonso VII, neto de Afonso VI, en 1155, no que supuxo o nacemento da cidade de Avilés.

O foro foi dado por Afonso VI mentres era monarca do reino de Castela. En Avilés existían asentamentos humanos xa desde a romanización. O foro de Avilés daba á poboación a categoría de vila de reguengo, e ao longo da Idade Media apoiou sempre á coroa, a quen pagaba impostos. Avilés non foi nunca feudo nin tivo outro tribunal competente que non fosen os reais.

O documento serviu para o desenvolvemento económico da poboación, converténdoa na primeira vila do vello Reino de Asturias e un dos principais peiraos da Europa atlántica da época. Tras a ratificación do foro iniciouse a construción da muralla da cidade, e co impulso do seu novo status a cidade converteuse na segunda de Asturias.

Ramón Menéndez Pidal calificouno como un dos documentos medievais máis importantes polo seu valor lingüístico. No arquivo municipal da vila consérvase unha copia de 1289 da confirmación feita por Afonso VII.

Notas
-----

1. 1 2  Conceyu d'Avilés
Fender Musicmaster de 1978
A **Fender Musicmaster** é unha guitarra eléctrica de Fender, sendo a súa primeira guitarra cunha escala de 3/4. Cunha pastilla sinxela e sen trémolo era un instrumento moi básico pero funcional, destinado ao estudio.

O traballo de deseño da Musicmaster e da versión con dúas pastillas, a Duo-Sonic, comezou a finais de 1955 a petición da división de vendas de Fender. Os prototipos foron realizados a comezos de 1956 e a súa produción comezou a finais de abril dese ano, usando un corpo que permitise enrutar dúas pastillas para que fose común co da Duo-Sonic. A Duo-Sonic e a Musicmaster tamén compartían un mastro e caravilleiro dunha única peza de pradairo, cunha escala de 22,5 polgadas e 21 trastes.

Houbo un importante redeseño desas guitarras en 1959, cando todo o catálogo de Fender foi actualizado. Nese tempo, a Musicmaster e a Duo-Sonic recibiron un golpeador de plástico en lugar do anterior de aluminio anonizado, e pasou a ter un mastro de pradairo e un caravilleiro de palisandro, en dúas pezas.

En 1964, despois da aparición da Fender Mustang, tanto a Musicmaster como a Duo-Sonic foron redeseñadas usando o corpo e o mastro da Mustang. Este corpo era máis longo e estaba lixeiroamente desprazado, e foi equipado cun golpeador de plástico, pero cos contris de ton e volume montados en placas de metal separadas. O caravilleiro tamén foi alongado. Os tres modelos ofrecéronse coa opción de escala de 24 polgadas e 22 trastes ou 22,5 polgadas e 21 trastes. A de 24 polgadas demostrou ser a máis popular das dúas. A redeseñada Musicmaster foi bautizada como Musicmaster II e a súa compañeira como Duo-Sonic II, e ámbalas dúas usaban un corpo da Fender Bronco.

Certos modelos da Musicmaster, especialmente os fabricados entre 1978 e 1980, tiñan un acabado que reccionaba negativamente coa capa base. Isto causou que a moitas Musicmasters superviventes dese período se lle despegase a pintura do seu corpo.

A Musicmaster foi producida ata 1982, cando a súa produción (xunto coa da Duo-Sonic da Mustang) foi abandonada en favor do novo modelo Fender Lead.

A Fender Swinger, outra guitarra cunha escala de 22,5 polgadas, foi producida usando a mesma ponte, electrónica e golpeador que a Musicmaster, pero usando o corpo modificado do Fender Bass V.
**Federico Ávila Cuadra**, nado en Viana do Bolo o 2 de novembro de 1892 e finado no mesmo concello en 1970, foi un mestre e político galego.

Traxectoria
-----------

Mestre en Chao de Castro, foi trasladado a Fisterra en 1922. Foi cofundador da Banda Municipal de Fisterra en 1924. Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado alcalde de Fisterra en 1925. Afeccionado á fotografía, publicou algunhas das súas imaxes en *Vida Gallega*. Dende 1927 foi mestre en Petín. Fundou o Orfeón e Rondalla Ecos de Sil de Petín en 1928 e creou e dirixiu a banda La Alborada de Viana do Bolo en 1932.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Ramón Armesto García** |  **Alcalde de Fisterra** 1925 - 1927 | Sucesor:**Ramón Rodríguez Vigo** |

Vida persoal
------------

Casou con Matilde Bustillo de Puga en 1917, e foi pai de Antonio Ávila Bustillo.

Notas
-----

1. ↑  *Vida Gallega*, 30-9-1934, p. 15.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Ávila y Cuadra, Federico". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.

### Ligazóns externas

* Federico Ávila y Cuadra
* Los alcaldes de Fisterra
A **fantasía** é unha forma musical libre que se distingue polo seu carácter improvisatorio e imaxinativo, máis que por unha estruturación ríxida dos temas. Así, permite ao compositor unha maior expresividade musical relaxando as restricións inherentes a outras formas tradicionais máis ríxidas, como a sonata ou a fuga. Como exemplos ilustrativos deste contraste podemos citar a *Fantasía cromática e fuga* de Johann Sebastian Bach ou a *Sonata Op. 27 Quasi una Fantasia* de Beethoven; tamén se poden citar as 12 fantasías para violas de Henry Purcell (Z732 a Z745) ou a Fantasía en fa menor do compositor Frédéric Chopin.

Con todo, isto non quere dicir que unha fantasía careza por completo de estrutura formal. De feito, moitas fantasías baséanse na forma sonata en aspectos tales como o uso e reexposición de varios temas, ou a delimitación de seccións contrastantes entre si, pero cun tratamento moito máis libre.

É unha peza instrumental na que a improvisación e a imaxinación do compositor anteponse a estilos e formas convencionais.

No século XVI e XVII, chamábase fantasía a pezas instrumentais onde un tema desenvolvíase en estilo imitativo e contrapuntístico. A fantasía combinaba entón elementos da tocata e do ricercare.

Para os románticos, a fantasía proporcionaba os medios para unha expansión formal sen as restricións da forma sonata. Aínda que a fantasía teña un carácter eminentemente improvisatorio, non quere dicir isto que careza de estrutura formal. É máis, contempla os principios básicos de calquera forma musical.

O termo fantasía utilizouno Franz Liszt e outros compositores aplicado a pezas virtuosistas baseadas en temas procedentes dunha ópera ou outra obra. A primeira forma é a chamada fantasía de ópera. Os compositores contemporáneos do século XX utilizaron o termo fantasía para designar pezas instrumentais ampliadas e variacións libres.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Fantasía (música)" *Enciclopedia Encarta Online*. 2008. Microsoft *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q836571
* BRE: 4705947
* EBID: ID

 |
**Granny Weatherwax** é unha bruxa creada para as novelas de *Discworld* escritas por Terry Pratchett.

A personaxe
-----------

O seu verdadeiro nome é Esmeralda Weatherwax e ela, xunto a Nanny Ogg e Magrat Garlick, substituta por Agnes Nitt máis tarde, forman o aquelarre de bruxas de Lancre.

Sen lugar a dúbida é a bruxa máis poderosa que existe e o seu poder e quizais incluso igual á da mítica Black Aliss, quen foi mestra da mestra da súa mestra.
Posúe un carácter forte e agre, pero non é malvada, aínda que non por gusto, xa que como confesa nunha ocasión non é boa porque lle gusta, senón porque súa irmá máis vella era malvada e foise da casa e ela tivo que se-la boa e coidar da súa familia e da vila. A pesar de todo, ama a vila e quere a xente que alí vive.

Físico
------

Moi ó seu pesar, non é tan bruxa de aparencia como de poder. Non posúe verrugas, nin é baixa, nin chepa, nin voz rasposa e conserva unha perfecta e branca dentadura a pesar de que ten case sesenta anos. En realidade é unha muller madura con moito atractivo o cal é unha contradición sendo unha bruxa; a única peculiaridade desagradable que ten é o seu cello duro e crítico, que aproveita con tal habilidade que ninguén se fixa nas súas calidades.

Cando era nova foi unha das mulleres máis guapas e desexadas, Mustrum Riddcully foi un dos seus pretendentes e ambos foron o grande amor do outro, pero o orgullo de Granny (xunto cunha visión do futuro que falaba sobre canto viviría el se casaban) fíxolle abandonalo o día antes da voda, sendo esta unha das razóns polas que el acabou sendo mago.

O seu aspecto é o dunha muller alta e delgada, cunha forza tremenda (tanto física como mental) e unha actitude dura incrible (cando vai por un camiño as carretas, os soldados e incluso os animais en desbandadas prefiren cederlle o paso), sempre viste de negro á moda das bruxas, é dicir: vestido ou saia negra, capa negra con forro de veludo vermello, sombreiro negro e puntiagudo e botas grandes e pesadas de punta cadrada.

Ás veces voa na súa vasoira, pero non durante moito tempo seguido, xa que está en moi mal estado e debe correr moito para lograr que acenda e engale.

Posesións
---------

Vive nunha cabana cerca da vila (durante moito tempo pensouse que ela era a dona, pero en realidade ó caseiro dálle medo cobrarlle o alugueiro), na que cultiva plantas medicinais (aínda que ás veces as doma primeiro... literalmente.).

Non posúe familia, xa que aínda que as bruxas poden casar e procrear, ela non o desexa. De feito, como se descobre *Lords and Ladies*, Granny segue sendo virxe, a pesar da súa avanzada idade.

Novelas en que aparece
----------------------

É protagonista:

* *Equal Rites*.
* *Wyrd Sisters*.
* *Witches Abroad*.
* *Lords and Ladies*.
* *Maskerade*.
* *Carpe Jugulum*.
* The Sea and Little Fishes.
* The Science of Discworld II: The Globe.

Aparece como personaxe secundario:

* *Wee Free Men*.
* *A Hat Full of Sky*.
* *Wintersmith*.

Aparece nomeada: 

* *Mort*.
* *Thief of Time*.
* *Going Postal*.
A **didáctica da linguaxe** é o estudo dos obxectivos instrutivo-formativos, contidos docentes e métodos didácticos inherentes ó proceso do ensino lingüístico, que ten como obxectivo incrementar e perfecciona-la aprendizaxe natural e espontánea do neno sobre a súa lingua materna no nivel de expresión (oral e escrita) e comprensión. A proposta principal da didáctica da linguaxe é atopar o xeito de converter os saberes sabios, propios das disciplinas centradas no obxecto do coñecemento, en saberes "ensinables" a uns alumnos particulares situados nun contexto particular. A esta transformación, o didacta francés Yves Chevallard chamouna *transposición didáctica*.

A principal acción que debe emprender calquera didacta, e por extensión calquera profesional do ensino que actúe didacticamente, é preguntarse que situación de aprendizaxe creará para conseguir que os seus alumnos se apropien do concepto, procedemento ou actitude que se teña por obxectivo. Nesta situación, un dos factores que intervirán de maneira decisiva é a reformulación do contido orixinal nun que sexa asumible polos alumnos.

No caso da didáctica da lingua, todo aquilo que estea relacionado coa análise, a reflexión e o uso do sistema lingüístico pode ser tratado e investigado. Como disciplina de investigación, a didáctica non pode deixar de banda en ningún momento a realidade das aulas. A descrición e as propostas de mellora dos procesos de ensino e aprendizaxe deben estar ancorados en contextos específicos.

Notas
-----

1. ↑  Beccaria, *Dizionario di linguistica*, cit. pp. 364-365.
2. ↑  Balboni, *Fare educazione linguistica*, 2013, cit. p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gian Luigi Beccaria, *Dizionario di linguistica*, ed. Einaudi, Turín, 2004, ISBN 978-88-06-16942-8

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q520855
* MAG: 196465476

 |
Os individuos da especie de moluscos *Donax variabilis* mostran unha extraordinaria diversidade fenotípica, tanto na cor como no padrón das súas cunchas.
En bioloxía denomínase **fenotipo** á manifestación visíbel do xenotipo nun determinado ambiente.

O fenotipo dun organismo individual está definido pola aparencia física e mais a constitución. Especificamente maniféstase como trazas que varían entre os diferentes individuos tales como o tamaño ou a cor dos ollos.

O fenotipo está determinado, en certa medida polo xenotipo, ou pola identidade dos alelos, os cales, individualmente, ocupan unha ou máis posicións nos cromosomas. Algúns fenotipos están determinados polos múltiples xenes, influenciados ademais por factores do medio. Desta maneira, a identidade dun, ou duns poucos alelos coñecidos, non sempre permite unha predición do fenotipo.

Así e todo, como os fenotipos son moito máis doados de observar do que os xenotipos (non se necesita ningún tipo de exame químico para determinar a cor de ollos dunha persoa), a xenética clásica usa os fenotipos para determinar as funcións dos xenes. Os experimentos de reprodución poden probar estas interferencias. Desta forma, estudos xenéticos temperáns son capaces de rastrexar os padróns hereditarios sen ningún tipo de coñecemento da bioloxía molecular.

A interacción entre o xenotipo e mais o fenotipo describiuse a miúdo usando a simple ecuación que se expón a continuación:

**Fenotipo = xenotipo + ambiente**
En conclusión, o fenotipo é calquera característica detectábel dun organismo (por exemplo, estrutural, bioquímico, fisiolóxico e as relativas á conduta) determinado por unha interacción entre o seu xenotipo e o seu medio.

A idea de fenotipo como o produto do xenotipo foi xeneralizada por Richard Dawkins no seu libro *O fenotipo estendido* de 1982.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Xenética
* Xenotipo
* Ser vivo
* Ambiente

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q104053
* BNCF: 25354
* BRE: 4708712
* EBID: ID
* GEC: 0108592
* GND: 4248244-6
* JSTOR: phenotypic-variation
* LCCN: sh96012165
* MAG: 127716648
* NKC: ph301381

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D010641
* MeSH: G05.695
* NCIt: C16977
* UMLS: C0031437

 |

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *Fenotipo*.
Un **grao sesaxesimal**, ou **sexaxesimal**, corresponde a un ángulo central subtendido por un arco de lonxitude 1/360 de circunferencia, a nonaxésima parte dun ángulo recto. Non se debe confundir co grao centesimal.

Chamado comunmente simplemente **grao**, de símbolo, **°**, é orixinario da civilización babilónica. Para estabelecer o grao, os babilonios dividiron o círculo en 360 partes iguais, pois esa era a cantidade de días referente ao período dun ano e porque o seu sistema de numeración era de base sesenta. Outra herdanza dos babilonios é a división en minutos e segundos, e así temos o minuto sexaxesimal (′, *arcmin*), e o segundo sexaxesimal (″), que están definidos do seguinte xeito:

* 1º = 60′
* 1′ = 60″

### Notación decimal

Unha cantidade en graos pódese expresar tranquilamente en forma decimal, sen recorrer a minutos nin segundos, separando a parte enteira da fraccionaria coa coma decimal. Por exemplo:

23,2345°
12,32°
-50,265°
123,696°
Para pasar á notación sesaxesimal, collemos os decimais de grao, multiplicámolos por sesenta e obtemos os minutos. Se obtiveramos decimais nos minutos, tomariamos estes decimais e multiplicariámolos novamente por sesenta, obtendo así os segundos.

### Notación sesaxesimal

Podemos expresar unha cantidade en graos, minutos e segundos, expresando as partes de grao inferiores ao segundo como parte decimal deste, por exemplo:

12°34′34″
13°3′23,8″
124°45′34,70″
-2°34′10″
Como norma xeral de notación, non se deixan espazos entre as cifras.

Podemos pasar á forma decimal a medida dun ángulo en representación sesaxesimal tendo en conta que:

* 1’ = (1/60)°
* 1" = (1/60)′ = (1/3600)° = 0,00027778°

Así:

* + 12°15′23″ = 12° + 15(1/60)° + 23(1/3600)° ≈ 12,25639°

Relación entre radiáns e graos
------------------------------

Partido de que unha circunferencia completa ten **{\displaystyle 2\pi }** radiáns, e que unha circunferencia ten 360°, temos logo:

{\displaystyle {\rm {{360}\;{graos}={2\pi }\;{rad}}}}
{\displaystyle {\rm {{180}\;{graos}={\pi }\;{rad}}}}
Facendo unha regra de tres chégase a que a relación de conversión de graos a radiáns é: 

{\displaystyle {\frac {\pi }{180}}\cdot {\rm {\frac {rad}{graos}}}}
Logo temos que, para un ángulo x dado en graos, o seu equivalente X en radiáns é:

{\displaystyle X=x\cdot {\frac {\pi }{180}}\cdot {\rm {\frac {rad}{graos}}}}
e ao revés, un ángulo X dado en radiáns, o seu equivalente x en graos é:

{\displaystyle x=X\cdot {\frac {180}{\pi }}\cdot {\rm {\frac {graos}{rad}}}}

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Grao centesimal
* Radián
* Circunferencia
* Función trigonométrica
* Minuto de arco
* Regra da man dereita
* Segundo de arco
* Sistema decimal
* Sistema sesaxesimal

### Ligazón externa

* Conversión de grao sesaxesimal noutras unidades

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q28390
* BRE: 2375175
* EBID: ID
* MAG: 164630570

 |
Estrutura molecular da 2',3-didesoxiadenosina trifosfato (ddATP).
Os **didesoxinucleótidos** son uns nucleótidos especiais que funcionan como inhibidores da elongación da cadea de ADN para a ADN polimerase, que se utilizan no método de Sanger para a secuenciación do ADN. Tamén se coñecen como 2',3' didesoxinucleótidos, e abrévianse como **ddNTPs** (ddGTP, ddATP, ddTTP e ddCTP).

Como o seu nome indica, están desoxixenados (sen grupo hidroxilo) en dous carbonos do azucre do nucleótido, o 2' e o 3'. A desoxixenación en 2' é a normal nos desoxinucleótidos do ADN, pero estas moléculas caracterízanse porque carecen ademais de grupo 3'-hidroxilo. A ausencia deste hidroxilo nestas moléculas significa que, despois de que son engadidos por unha ADN polimerase a unha cadea nucleotídica en crecemento, xa non poden ser engadidos máis nucleótidos esa cadea, xa que non se pode formar o enlace fosfodiéster debido a que os desoxirribonucleótidos trifosfato (que son o material de construción que constrúe o ADN) sintetizan a cadea de ADN por medio dunha reacción de condensación entre o 5'-fosfato (despois da separación dun pirofosfato) do nucleótido entrante co grupo 3'-hidroxilo do nucleótido previo. Os desoxirribonucleótidos non teñen o grupo 3'-hidroxilo e non se pode producir esta reacción nin alongar máis a cadea, o que leva á terminación da secuencia de ADN. Así, estas moléculas son a base do método de terminación da cadea didesoxi de secuenciación do ADN, que foi desenvolvido por Frederick Sanger en 1977.

Os didesoxinucleótidos son útiles na secuenciación do ADN en combinación con electroforese. Unha mostra de ADN á que se lle aplique a PCR (reacción en cadea da polimerase) nunha mestura que conteña os catro desoxinucleótidos normais e un didesoxinucleótido producirá febras de ADN de lonxitude igual á posición de cada base do tipo que complementa o tipo do desoxinucleótido presente. Así, se despois se fai unha electroforese da mostra, haberá unha banda por cada lonxitude á que o complemento dun desoxinucleótido está presente. Agora é común utilizar didesoxinucleótidos fluorescentes de modo que cada un dos catro teña unha fluorescencia diferente que se poida detectar nun secuenciador; así só é necesario facer unha reacción.

Notas
-----

1. ↑  Sanger, F. Nicklen, S. and Coulson, A. R. DNA sequencing with chain-terminating inhibitors. *Proc Natl Acad Sci*, 74(12):5463-7, 1977.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q421201
* MAG: 2780148254

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D054306

 |
**Fee Reega**, nada en Balingen o 2 de xuño de 1988, é unha cantautora alemá.

Traxectoria
-----------

Comezou a estudar literatura rusa en Berlín. Tivo unha bolsa Erasmus para estudar Belas Artes na Universidade Europea de Madrid, e despois estableceuse en Asturias, primeiro na aldea de Morvís (Rozaes, Villaviciosa) e despois en Uvieu e Xixón.

É cantante e compositora da banda postpunk Captains xunto a David Baldo, e do grupo alemán de folk-rock psicodélico Dead Hands. Colaborou de xeito habitual con Pablo Und Destruktion e Nacho Vegas.

En 2014 publicou *La Raptora*. Nese disco acompañárona Pablo Und Destruktion (guitarra eléctrica, coros), Héctor Tuya (guitarra acústica), Sara Muñiz (viola), Luis Rodríguez (baixo), Miguel Herrero (batería e trompeta), El Abominable Javolf de la Münster (piano, violonchelo, acordeón) e Fernando (violíns). No ano 2017 publicou o disco *Sonambulancia*, gravado e mesturado por Ibán Pérez en Estudio Terraforma (O Hío) e masterizado por Rafael Martínez del Pozo en Grabaciones de Campo. A banda que a acompaña está composta por Dani Donkeyboy (guitarra), Javier Bejarano (guitarra), Ibán Pérez (batería, trompeta), Niko Jones (baixo), Dave Tunstall (contrabaixo) e Xosé Ramón Rocha (cello).

Obra
----

### Discografía

* *Te he amado en un hotel en la calle del Divino Pastor* (EP; 2011)
* *Salvajada* (2012)
* *La Raptora* / *Die Entführerin* (2014)
* *Shoot* (Woodland, 2015)
* *Sonambulancia* (Discos Humeantes, 2017)

### Poesía

* *Purpurina y percebes* (Canalla Ediciones, 2017)

Notas
-----

1. 1 2  «Fee Reega: "Tengo la capacidad de atraer a personajes marginales y algo locos"», *Público*, 28 de setembro de 2017 *(en castelán)*.
2. ↑  *La Raptora* en BandCamp.
3. ↑  *Sonambulancia*, en BandCamp.
4. ↑  *Purpurina y percebes* Arquivado 16 de abril de 2018 en Wayback Machine. na web de Canalla Ediciones.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Fee Reega en BandCamp.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q51885104
* WorldCat
* VIAF: 806145857012322921111
* BNE: XX5580861

 |
**Didio Xuliano** no anverso dunha moeda romana (dupondio)
**Marcus Severus Didius Iulianus** (137-193) foi un emperador romano, nado en Mediolanum (Milán) probabelmente o 29 de xaneiro do ano 137.

Pertencía a unha familia senatorial e a súa nai era orixinaria de Hadrumentum (África), en relacións coa familia Antonina, polo que gozou dos favores de Domitila, a nai do emperador Marco Aurelio.

Traxectoria
-----------

Foi decemviro, cuestor, edil, pretor e legado de Acaia e de África. Na Xermania estivo ao mando da XXI lexión. En Bélxica detivo a invasión dos xermanos, polo que foi nomeado cónsul. Venceu aos chattis e dirixiu un repartimento de alimentos en Italia.

Durante o reinado de Cómodo, foi desterrado a Mediolanum, acusado de participar nunha conspiración contra do emperador, pero foi absolto e volveu gañar o favor imperial. Mais adiante foi gobernador de Bitinia, cónsul e procónsul de África e entre os anos 189-190 e 192-193 tivo o proconsulado de Asia. No ano 193, Didio Xuliano retirouse á vida privada.

Despois do éxito da conspiración contra de Pertinax, Didio Xuliano acercouse aos pretorianos para lles prometer cartos a cambio da subida ao poder. Flavio Sulpiciano, prefecto da cidade de Roma tamén entrou na poxa, polo que o imperio se estaba a vender ao mellor ofertante.

Didio Xuliano gañou ao ofrecer 25.000 sestercios para cada pretoriano. Foi confirmado polo Senado como emperador, pero odiado polo pobo que o consideraba culpábel de participar no asasinato de Pertinax, e non lle ofreceu ningunha honra fúnebre por medo ás reaccións de Roma. E pronto houbo sublevacións en Roma e outras cidades, polo que as lexións de Pannonia (actual Hungría) nomearon a Septimio Severo como emperador. O Senado declarou a Septimio Severo como inimigo público, pero este se encontraba preto de Italia, e puxo o seu exército cara a Roma, onde se presentaba como o vingador de Pertinax. Pronto tomou Rávena e a frota alí fondeada. Didio Xuliano enviou embaixadores para chegar a un acordo, e mesmo conseguiu que o Senado nomeara a Septimio Severo como emperador a carón del, pero este non aceptou.

A autoridade de Didio Xuliano ía rapidamente deteriorándose. Os pretorianos ao mando de Tulio Crispino foron derrotados, armou os gladiadores de Capua, e intentouno con magos para paralizar as armas do inimigo, pero só conseguiu que o Senado o condenase a morte e nomease como único emperador a Septimio Severo.

A sentenza cumpriuse o 1 de xuño nos recintos imperiais, onde foi decapitado.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1440
* WorldCat
* VIAF: 121896833
* BMT: 140668
* BNF: 16922571b
* CERL: cnp00544460
* DBE: didius-iulianus
* DeutscheBio: 118996452
* EBID: ID
* FAST: 1950915
* GND: 118996452
* ISNI: 0000 0000 8044 172X
* LCCN: nb2010014749
* NNDB: 000097245
* Orthodox Encyclopedia: 171992
* SUDOC: 176898603
* Treccani: marco-didio-giuliano
* ULAN: 500355707

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Cancelo.
Coordenadas: 43°21′3″N 8°10′5″O﻿ / ﻿43.35083, -8.16806

**Granxa O Cancelo**, Cooperativa Agraria Provincial da Coruña (CAP), é unha agrupación de cooperativas gandeiras da provincia da Coruña.

Historia
--------

Franquía Bico de Xeado na Coruña.
A orixe da granxa está nas antigas UTECO, unións territoriais de cooperativas. A organización está formada por 70 explotacións gandeiras. Nas súas orixes adicada á prestación de servizos a explotacións para a súa mellora técnica e os seus rendementos. No ano 2009 xorde a oportunidade de poñer a traballar unha granxa abandonada en Miño: a *Granxa O Cancelo*.

Iníciase a produción leiteira e xa un ano despois acórdase dar valor engadido á produción vendendo o leite fresco. A cooperativa iniciou a venda directa con máquinas dispensadoras de leite. No 2011 iniciou a produción de xeados.

Notas
-----

1. ↑  Corporación Laber-Microal (ed.). "Entrevista a Pura Ferreño, técnica de la Granxa O Cancelo." (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 03 de novembro de 2013. Consultado o 1 de novembro de 2013.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web de Granxa O CanceloArquivado 12 de xuño de 2019 en Wayback Machine.
* Reportaxe sobre a granxa. Revista Afriga (8 min.)
| Fen |
| --- |
| **分, *fēn*  en chinés** |
|  |
| Código: |  |
| Ámbito: |  China Taiwán Hong Kong Macau |
| Símbolo: |  |
| Fracción: |  |
| Moedas: | 1, 2 e 5 fen |
| Billetes: | 1, 2, 5, 10, 20 e 50 fen |
| Emisor: |  |
| Taxa de troco: |  |
| *Troco actual* |

O **fen** (chinés: 分; pinyin: *fēn*) é unha moeda divisionaria, utilizada no que se coñece como a Grande China, é dicir, a República Popular da China, República da China (Taiwán), Hong Kong (onde se denomina *cent*, en inglés) e Macau (denominada *avo*, en portugués).[1][2]

Historia
--------

O fen procede dunha anterior unidade ponderal correspondente á centésima parte dun *liang.*

A súa cuñaxe dentro do sistema do renminbi comezou en 1949 coa equivalencia da centésima parte do *yuan* ou a décima parte do *jiao*, aínda que existían emisións previas tanto en moeda metálica como en papel moeda.[1][2]

Galería
-------

Emitíronse moedas de 1, 2 e 5 fen, e tamén billetes de 1, 2, 5, 10, 20 e 50 fen.[1][2]

### Moedas

* 1 fen de 1934.
* Moeda de 5 fen.
* Moeda de 10 fen de 1934.

### Billetes e selos

* 1 fen de 1937
* 2 fen de 1949
* 5 fen de 1945.
* 10 fen de 1938
* 20 fen de 1938
* 50 fen 1932.
* Selo postal de 2 fen.
* Selo postal de 15 fen

Notas
-----

1. 1 2 3  "Fen". En Alfaro Asins, C. et al. (2009).
2. 1 2 3  "Fen". En Amandry, M. (2001).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Renminbi

### Bibliografía

* Alfaro Asins, C. et al. (2009). *Diccionario de numismática*. Ministerio de Cultura. Madrid. ISBN 978-84-8181-405-7
* Amandry. *Dictionnaire de Numismatique*. Larousse. París. 2001. ISBN 978-2035050762