**Secondina Lorenza Eugenia Cesano**, nada o 16 de febreiro de 1879 en Fossano (provincia de Cuneo) e finada o 13 de agosto de 1973 en Roma, foi unha numismática e erudita italiana. Esta científica e investigadora foi profesora de Numismática na Universidade de La Sapienza, secretaria do Instituto Italiano de Numismática e colaboradora da Enciclopedia Treccani.

Traxectoria
-----------

Secondina Cesano naceu en Fossano filla de Carlo Emilio Cesano e de Cristina Bianchi. Formou parte das primeiras mulleres italianas admitidas na Universidade de Roma en 1902, onde se graduou da man do historiador e filólogo Ettore De Ruggiero.

Nese mesmo ano gañou o concurso de acceso ao Museo Nacional Romano, onde se lle asignou, pola súa intensa preparación histórica e numismática, a responsabilidade de organizar e sistematizar a colección de moedas e medallas que se conformara, procedente de achados numismáticos. A moeda da Antiga Roma convertérase naqueles anos nun obxecto dos estudos e das coleccións en toda Italia, en particular das pezas provenientes das escavacións dos novos barrios da cidade de Roma, que daquela se estaban a construír inmediatamente fóra da Muralla Aureliana, e tamén dos traballos de construción dos muros no Tíber.

En 1907 accedeu á docencia de Numismática na universidade romana de La Sapienza. En 1912 converteuse nunha das fundadoras o Instituto Italiano de Numismática e en membro electo da súa xunta directiva, que estaba presidida polo arqueólogo Paolo Orsi (1859-1935). En 1920 pasou a ocupar o posto de secretaria do Instituto.

Continuando o seu traballo no gabinete numismático do Museo Nacional Romano, logrou darlles estabilidade ás coleccións e sumou as provenientes dos coleccionistas Hartwing (1910) e Edoardo Martinori (1913), e a do antigo Museo Kircheriano (1913), que se fundara en 1651 e cuxos contido ficara disperso logo da supresión da Compañía de Xesús en 1773.

Despois da I Guerra Mundial retomou o seu ensino en La Sapienza, aínda que novamente se viu obrigada a interrompelo o ano seguinte por problemas de saúde. Tras reporse, continuou a compatibilizar a dirección da colección de moeda romana coa actividade docente, que proseguiu ata 1950, e realizou tarefas de inspección noutras coleccións de moeda romana de titularidade pública. En 1924 encomendóuselle organizar as coleccións numismáticas do Museo de Rávena, e entre 1926 e 1927 ocupouse en diversas misións numismáticas en Milán, Trento, Ancona, Reggio Calabria e Lecce. No caso da Colección Piancastelli, elaborou un nutrido catálogo dotado dun repertorio fotográfico excepcional para aquela época.

Por mor da súa sólida preparación histórica e epigráfica, ademais de escribir algunhas das páxinas fundamentais no *Dizionario epigrafico di antichità romane*, puido achegarlle á disciplina un carácter autónomo, ao mesmo tempo que servía de apoio tanto á reconstrución histórica como á investigación arqueolóxica, concibindo a análise das moedas como un labor fundamental para o coñecemento dos títulos e da iconografía imperiais. Vixiante e crítica con respecto a algunhas adquisicións pouco rigorosas, identificou como o maior problema do sector a propagación das actividades dos falsificadores.

A principal contribución de Secondina Cesano á numismática radica na descrición detallada dos tesouros e os achados monetarios en Italia na primeira metade do século XX e tamén en ter logrado salvar as coleccións do Museo Nacional do espolio do exército alemán durante a ocupación despois do 8 de setembro de 1943. Malia isto, sufriu críticas infundadas e fortes na súa idade madura por parte de colegas máis novos, que a illaron e non recoñeceron a súa gran capacidade de traballo e a súa sólida preparación científica. Pola contra, foi moi recoñecida internacionalmente e recibiu invitacións para formar parte de organismos científicos internacionais.

No catálogo da *American Numismatic Society* atópanse máis de 70 títulos ao seu nome, e a nota biográfica escrita polo seu alumno Franco Panvini Rosati recolle máis dun cento.

Obras máis salientables
-----------------------

Esta é unha escolma das monografías máis representativas da traxectoria de Secondina Cesano:

* (1904): *L'Africa romana*. Albrighi. Roma (con Adolf Schulten e Dante Vaglieri). Albrighi, Segati. Roma.
* (1908). *Il denarius e la usura nel tempo costantiniano*. Accademia dei Lincei. Roma.
* (1912). *Victoriati nummi : nuovi ripostigli di Vittoriati*. Cogliati. Milán.
* (1915) *Il medagliere dell'ex-Museo Kircheriano. Parte I, Monete fuse*. Roma.
* (1917). *Note sulla cronologia di alcuni denari della Repubblica romana*. Istituto Italiano di Numismatica.
* (1921): *Gli antoniani della riforma aurelianea ed il ripostiglio di Antiochia di Pisidia. Istituto di Numismatica*. Roma.
* (1925). *Il Ducato Nuovo con l'Arme di Papa Eugenio 4. e il ripostiglio di Terni*. Istituto Italiano Numismatia. Roma.
* (1925). *La collezione di monete romane Francesco Gnecchi*. Museo Nazionale Romano. Roma.
* (1925). *L'oro in Italia nell'età di mezzo e nell'Evo moderno*. Istituto Italiano di Numismatica. Roma.
* (1925). *Monetazione aurea dei Normanni d'Italia e di Sicilia.* Istituto Italiano di Numismatica. Roma.
* (1925). *Nuovi ripostigli di denari di argento dell'Impero Romano*. Istituto Italiano di Numismatica. Roma.
* (1926). *La sfinge sulle monete antiche e sull'anello-sigillo di Augusto*. Sansaini. Roma.
* (1926). *Tipi monetali etruschi.* Sansiani. Roma.
* (1928). *I dioscuri sulle monete antiche : saggio di tipologia monetale antica*. Roma.
* (1928): *Santa Marinella (civita vecchia) : Ripostiglio di "aes signatum" e di "aes grave"*. G. Bardi. Roma.
* (1930). *Ripostiglio di aurei imperiali rinvenuto a Roma*. Cuggiani. Roma.
* (1930). *Sesterzio unico ed inedito dell'imperatore Ottone*. Roma.
* (1932): *Monetazione e circolazione sul suolo dell'antica Albania. Istituto Italiano di Numismatica*. Roma.
* (1934). *Il medagliere del Museo Nazionale Romano : seconda relazione. Istituto Italiano di Numismatica*. Roma.
* (1934): *Monete etrusche inventate e imitate*. Istituto Italiano di Numismatica. Roma.
* (1938). *Numismatica Augustea*. Istituto di Studi Romani. Roma.
* (1957). *Catalogo della collezione numismatica di Carlo Piancastelli.* Istituti Culturali e Artistici Fondo Piancastelli. Forlí.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7  "CESANO, Secondina Lorenza Eugenia". En Parise, N. (1980).
2. ↑  "La raccolta del Museo Kircheriano". *Museo Nazionale Etruisco di Villa Giulia*.
3. 1 2 3  Panvini Rosati, F. (1973).
4. ↑  "Cesano, Secondina Lorenzina" e "Cesano, Secondina L.".. En *WorldCat*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Instituto Italiano de Numismática

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Secondina Cesano Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Parise, N. (1980). *Dizionario Biografico degli Italiani*. Volume 24. Istituto dell'Enciclopedia Italiana Treccani. Roma.
* Panvini Rosati, F. (1973). *Ricordo di S. L. Cesano.* Istituto Italiano di Numismatica. Annales Vol. 20.

* Portal:Historia
* Portal:Italia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3477203
* WorldCat
* VIAF: 13407590
* BAV: ADV10147669
* DBI: ID
* FemBio: 5509
* GND: 130140120
* ICCU: CUBV039045
* ISNI: 0000 0000 6126 9880
* SUDOC: 129340413

 |