Colección Biblioteca-Arquivo Teatral Francisco Pillado MayorPlaca co logo da Biblioteca-Arquivo Teatral Francisco Pillado Mayor
A **Biblioteca-Arquivo Teatral Francisco Pillado Mayor** creouse no ano 1995 pola doazón filantrópica de materiais bibliográficos e documentais do propio Francisco Pillado á Universidade da Coruña, por este motivo leva o seu nome. Sendo o primeiro arquivo extenso do teatro de Galiza e, polo tanto que se favorecesen e desenvolvesen os estudos sobre o mesmo.

Historia
--------

Francisco Pillado Mayor (A Coruña, 1941) é un dos máis relevantes nomes no panorama teatral galego. É ensaísta e especialista na historiografía do teatro galego, tradutor, adaptador e animador de múltiples iniciativas teatrais, moitas delas argalladas xunto con Manuel Lourenzo e editoriais como Edicións Laiovento. É titulado en Declamación e Arte Dramática, e cofundou algunhas das experiencias máis interesantes da escena galega recente, como o Grupo de Teatro O Facho, a Escola Dramática Galega e a Compañía Luís Seoane. Participou na prensa periódica e en diversas revistas, especialmente con artigos sobre teatro. Foi director da revista *Casahamlet,* un dos promotores da revista *Don Satúrio* e das coleccións Castrodouro, Caderno do Espectáculo da Compañía Luís Seoane e mais os Cadernos da Escola Dramática Galega, unha colección básica da literatura e da crítica teatral galega. Traduciu ao galego pezas de autores clásicos universais como Chekhov, Ghelderode ou Molière e mesmo *O irlandés astrólogo* de Luís Seoane.

Francisco Pillado Mayor.
Decidiu doar o seu valioso arquivo teatral á Universidade da Coruña para a accesibilidade de toda a comunidade estudantil, a xente dedicada á investigación e a toda a cidadanía en xeral que se preocupara pola cultura teatral galega.

No ano da doazón, a licenciatura de Filoloxía Galega fora recentemente eliminada polas autoridades gobernantes da universidade. Malia todo isto, Francisco Pillado, como unha aposta de futuro e confiando no persoal docente-investigador do Departamento de Filoloxía Francesa e Galego-Portuguesa da Facultade de Filoloxía, asina un convenio no ano 1996, co reitor José Luís Meilán Gil, no que a Universidade da Coruña se compromete a subministrar o material, económica e investigadora mais todo baixo a supervisión e/ou coordinación científica do Departamento da Área de Filoloxías Galega e Portuguesa.

Os comezos da Biblioteca-Arquivo foron difíciles polos problemas económicos derivados do relativo cumprimento do convenio asinado pola administración e avanza grazas ao traballo desinteresado da Biblioteca de Filoloxía, dos sucesivos coordinadores e do profesorado de Filoloxía Galega.

Nesta época, debido aos problemas económicos , para o correcto funcionamento do arquivo foi esencial a colaboración do IGAEM (Instituto Galego das Artes Escénicas e Musicais), do que o propio Pillado foi reitor nesa época, a través de convenios anuais sucesivamente renovados e adaptados ao longo de anos. O primeiro do 1997, permite iniciar as publicacións editadas e a partir do ano 1999, permite a contratación de persoal bolseiro para as labores de catalogación, informatización e atención ao persoal investigador, sempre en colaboración coa Biblioteca da Facultade.

A Biblioteca-Arquivo constitúe un centro documental e bibliográfico (que segue incrementando polas achegas do propio Francisco Pillado), recibe visitas puntuais ou permanentes de persoal investigador tanto galego como estranxeiro, está integrada na Universidade da Coruña e no tecido cultural galego, asinou convenios con diversas institucións como IGAEM, Consello da Cultura Galega, Goberno das Illas Baleares ou Deputacións que permitían realizar actividades investigadoras e difusoras de actividades teatrais, tales como publicacións, campañas de promoción da lectura e exposicións.

Cando se comezou na Biblioteca-Arquivo coa actividade editorial, constitúese un Comité Científico, integrado inicialmente por Francisco Pillado, Manuel Lourenzo e a dirección das coleccións previstas. Con posterioridade, o Comité Científico amplíase coa incorporación de ilustres investigadores estranxeiros. Tamén aparecen novas coleccións que se pensaron necesarias para completar o deseño editorial da Biblioteca-Arquivo.

Na actualidade, a súa labor investigadora continúa e neste intre a profesora da Facultade Laura Tato está levando a cabo unha investigación sobre traducións de obras teatrais do inglés ao galego e do español ao galego. E tamén se recibe algunha que outra solicitude de persoal investigador sobre o teatro en Galiza.

A Biblioteca-Arquivo non ten persoal propio e depende exclusivamente da Biblioteca de Filoloxía e da Facultade de Filoloxía mais hai unha axudante encargada da clasificación e catalogación cando hai achegas novas.

A súa conformación actual é: Francisco Pillado Mayor como presidente de honra, Laura Tato Fontaíña como coordinadora científica, Carlos Paulo Martínez Pereiro como coordinador editorial e forman parte do Consello Científico: Xosé Carlos Carrete Díaz, Perfecto Cuadrado, Manuel Ferreiro, Manuel Lourenzo, Carlos Paulo Martínez Pereiro, José Oliveira Barata, Francisco Pillado Mayor, Francisco Salinas Portugal, Arnaldo Saraiva, Luciana Stegagno Picchio (†) e Laura Tato Fontaíña.

Localización
------------

A Biblioteca-Arquivo Teatral Francisco Pillado Mayor está situada no segundo andar da Biblioteca da Facultade de Filoloxía  no Campus da Zapateira. Está separada en dous locais, un é o arquivo, ao que só teñen acceso o persoal investigador previa autorización da dirección da biblioteca e con persoal da mesma presente, e outro a biblioteca, de libre acceso para todo o mundo. Tamén entre dous andares hai unhas vitrinas que teñen carautas e debuxos das representacións teatrais que forman tamén parte do arquivo pero que están en exposición permanente para que todo o mundo poida desfrutalos.

Fondos
------

Entre a biblioteca e o arquivo o total dos seus fondos son máis de 6000 exemplares de libros de teatro e unha gran cantidade de documentación. Todos eles catalogados e informatizados; os da biblioteca pódense consultar no catálogo xeral de libros das bibliotecas da Universidade e os do arquivo pódense consultar tamén no catálogo xeral da UDC coa palabra chave "colección" e tecleando "Colección Francisco Pillado Mayor". Os carteis e fotografías pódense ver online a través da imaxe dixitalizada no RUC, Repositorio da Universidade da Coruña, dentro do apartado "Biblioteca UDC-coleccións especiais".

O conxunto doado é moi valioso, cuantioso e diverso, pois ten uns importantes fondos bibliográficos especializados en teatro galego e internacional e un importante fondo documental, moi variado e único. Non se pode calcular o valor do fondo porque está formado por materiais de difícil adquisición e únicos.

Na biblioteca están os libros, que son de a partir dos anos 70 até a actualidade e sobre todo de teatro galego mais tamén de teatro español, francés, portugués, sobre teatro europeo. Dos cales hai monografías, textos, representacións teatrais e manuais sobre o teatro.

Pola súa banda, o arquivo, que é totalmente independente, ten unha clasificación propia, divídese en diferentes seccions. Nunha parte está a colección de prensa desde 1800 até a actualidade sobre o teatro galego que leva e selecciona o propio Francisco Pillado.

Tamén hai unha parte, a máis fundamental, que é a de organización, representación e eventos que ten todo o que son os comezos do Centro Dramático Galego e a Escola  Dramática Galega, da que Pillado foi o fundador e membro.

Despois está todo o correspondente ás representacións de teatro que facía o Centro Dramático Galego. Están os libretos, debuxos de posta en escena, debuxos de vestiario e probas de tecidos. Hai fotografías de todas as representacións teatrais que se facían, máis de 5000 fotografías en branco e negro e algunha en cor. E hai información sobre compañías de teatro galegas, tanto da Escola Dramática Galega como doutras compañías.

Noutra parte están os programas de man desde os anos 70 até a actualidade, os borradores de representacións de obras de teatro de compañías galegas e todo da publicación *Casahamlet*.  Tamén hai textos inéditos de teatro galego, que se presentaron para concursos de teatro ou representacións e que, moitos deles, non están publicados.

A parte disto, hai unha colección de revistas sobre teatro, algunhas da colección propia de Pillado e outras que adquiriu a biblioteca.

Por último, tamén hai escoitas radiofónicas de representacións en voz de obras de teatro que Francisco Pillado ía gravando e que ía depositando na Biblioteca-Arquivo e toda unha colección de DVDs e vídeos de teatro. A parte da colección de carteis de representacións teatrais, dos que hai máis de 700.

Publicacións editadas
---------------------

Cando se comezou na Biblioteca-Arquivo coa actividade editorial, constitúese un Comité Científico, integrado inicialmente por Francisco Pillado, Manuel Lourenzo e a dirección das coleccións previstas: Laura Tato Fontaíña encárgase da Serie Azul na que se editan obras da "Literatura Teatral Galega", Francisco Salinas Portugal é o encargado da Serie Verde sobre "Literatura Teatral en Lingua Portuguesa", Carlos Carrete Díaz encárgase da Serie Vermella sobre "Literatura Teatral en Lingua Francesa" e Carlos Paulo Martínez Pereiro é o encargado da Serie Branca sobre "Outras Literaturas Teatrais". Tamén aparecen novas coleccións que se pensaron necesarias para completar o deseño editorial da Biblioteca-Arquivo como "Pensamento e Estética", que está recollida baixo a Serie Gris coa dirección de Carlos P. Martínez Pereiro, e "Documenta", baixo a Serie Ouro coa dirección de Manuel Ferreiro. E unha liña transversal para textos de autores que están recollidos nas diversas coleccións baixo a epígrafe de "Neodramática".

Foron saíndo os volumes pouco a pouco, todos eles en lingua galega, a excepción das obras portuguesas, que están en portugués, e as doutras linguas, que son sempre edicións bilingües, todas con estudos introdutorios rigorosos e edicións críticas.

A seguir, pódense observar todas a publicacións editadas de todas as series, que son un total de 71, algúns dos cales xa están esgotados.

### SERIE AZUL

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| AUTOR | TÍTULO | ANO | INTRODUCIÓN/EDICIÓN/NOTAS |
| Xaime Quintanilla | *Donosiña* | 1997 | Laura Tato Fontaíña |
| Antón Villar Ponte | *Entre dous abismos. Nouturnio de medo e morte.* | 1998 | Emilio Xosé Ínsua López |
| Ramón Otero Pedrayo | *O fidalgo e o teatro* | 1999 | Xosé Manuel Sánchez Rei |
| Pedro P. Riobó Sanluís | *O teatro galego contemporáneo* | 1999 | - |
| Ricardo Carballo Calero | *Escritos sobre teatro* | 2000 | Laura Tato Fontaíña |
| Goretti Sanmartín | *O teatro de Xan da Cova* | 2002 | - |
| Ramón Cabanillas | *A virxe do Cristal. Lenda de Curros Enríquez axeitada para ópera* | 2002 | Manuel Ferreiro e Goretti Sanmartín |
| Manuel María | *Edipo* | 2003 | Miguel Anxo Mato Fondo |
| Manuel Lourenzo | *Insomnes* | 2004 | Carlos Paulo Martínez Pereiro (apéndice: Isaac Ferreira) |
| Cándido A. González | *¡Mal ollo!... Comedia de ambente mariñeiro* | 2004 | Manuel Ferreiro e Laura Tato Fontaíña |
| Iolanda Ogando | *Teatro histórico: construción dramática e construción nacional* | 2004 | - |
| Euloxio R. Ruibal | *Minimalia. 20 pezas de teatro breve* | 2004 | Inmaculada López Silva |
| Emilio Xosé Ínsua López | *Sobre O Mariscal, de Cabanillas e Villar Ponte* | 2005 | - |
| Xesús Pisón | *Noite invadida* | 2005 | Henrique Rabuñal |
| Afonso Becerra de Becerreá | *O ritmo da dramaturxia* | 2005 | - |
| Maria Campo | *Confusión de María Balteira* | 2005 | María Pilar García Negro |
| Manuel Lugrís Freire | *A costureira d’aldea* | 2006 | Teresa López |
| Marica Campo | *O divino sainete* | 2008 | - |
| Henrique Rabuñal | *O teatro en Jenaro  Marinhas del Valle* | 2009 | - |
| Teresa Moure | *Cínicas* | 2010 | - |
| Leandro Carré Alvarellos | *Teatro recuperado* | 2011 | Carlos Caetano Biscainho Fernandes |
| De Galo Salinas a Castelao | *Textos recuperados* | 2012 | Iolanda Ogando e Laura Tato Fontaíña |

### SERIE BRANCA

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| AUTOR | TÍTULO | TÍTULO ORIXINAL | ANO | EDICIÓN/TRADUCIÓN | IDIOMA DO TEXTO ORIXINAL |
| Oscar Wilde | *Ernest: comedia frívola para xente seria* | *The Importance of Being Earnest: a Trivial Comedy for serious people* | 1999 | Miguel Pérez Romero | Inglés |
| Aristóteles | *Poética* | *Περὶ Ποιητικῆς* | 1999 | Fernando González Muñoz | Grego |
| Hidelgarde de Bingen | *O desfile das virtudes* | *Ordo Virtutum* | 1999 | Xosé C. Santos Paz | Latín |
| Rosvita de Gandersheim | *Obra dramática* | - | 2000 | Xosé C. Santos Paz | Latín |
| Llorenç Villalonga | *Desbaratos* | *Desbarats* | 2001 | Xesús González Gómez | Catalán |
| Alexandre Ballester | *Nun pregue de veludo* | *Siau Benvingut, presentamos hoxe Dins un gruix de Vellut (Facem comedia)* | 2001 | Xesús González Gómez | Catalán |
| Josep Pere Peyró | *Desertos. Deserto de paxaros. Pranto de paxaros* | *Deserts* | 2002 | Xesús González Gómez | Catalán |
| Joan Guasp | *O vendedor de amendoíns* | *El venedor de cacauets* | 2002 | Xesús González Gómez | Catalán |
| Antoni Nadal | *O teatro mallorquino do século XX* | *El teatre mallorquin des segle XX* | 2005 | Xesús González Gómez | Catalán |
| Manjula Padmanabhan | *Luces fóra!* | *Lights Out!* | 2006 | Antía Mato Bouzas | Inglés |
| Carlo Gozzi | *Turandot. Volume I* | - | 2007 | Javier Gutiérrez Carou | Italiano |
| Carlo Gozzi | *Turandot. Volume II* | - | 2007 | Javier Gutiérrez Carou | Italiano |
| - | *A arca de noé* | *Noah´s Ark* de Newcastle (non-cycle) play e de *The Fall of Angels* do York Cicle | 2011 | Emilio Xosé Ínsua López e  Isabel Moscowich, Begoña Crespo e Cristina Mourón Figueroa | Inglés |

### SERIE GRIS

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| AUTOR | TÍTULO | ANO | EDICIÓN |
| Ana Kiffer | *Antonin Artaud. Uma poética do pensamento* | 2003 | - |
| Paulino Pereiro | *A música teatral* | 2003 | - |
| Manuel Lourenzo/José Oliveira Barata | *Que (non) é teatro?* | 2005 | - |
| Antonio Gramsci | *Escritos sobre teatro I [1916-1917]* | 2008 | Xesús González Gómez |
| Antonio Gramsci | *Escritos sobre teatro II [1918-1920]* | 2008 | Xesús González Gómez |
| Julio Montero, Paulino Pereiro e Juan Pérez Berná | *Música escénica (tres propostas)* | 2012 | - |

### SERIE OURO

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| AUTOR | TÍTULO | ANO | EDICIÓN |
| - | *Documentos para a Historia do Teatro Galego (1919-1924)* | 2005 | Silvana Castro García |
| Uxío Carré Aldao | *Memoria crítico-bibliográfica sobre el teatro regional gallego* | 2006 | Xoán López Viñas |
| Laura Tato Fontaíña | *Relación de noticias sobre teatro nos fondos da Biblioteca-Arquivo Teatral 'Francisco Pillado Mayor' (1882--1975)* | 2009 | - |
| Iolanda Ogando | *Almeida Garrett, retrato paratextual com teatro ao fundo* | 2009 | - |

### SERIE VERDE

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| AUTOR | LUGAR DE PROCEDENCIA | TÍTULO | ANO | EDICIÓN/INTRODUCIÓN |
| António Ferreira | Portugal | *Castro* | 2000 | Mª Rosa Álvarez Seller |
| José Oliveira Barata | Portugal | *O Espaço Literário do Teatro. Estudos sobre Literatura Dramática Portuguesa I* | 2001 | - |
| Alfonso Álvares | Portugal | *Auto de Santiago* | 2002 | Juan M. Carrasco González |
| - | - | *Teatro Brasileiro: Textos de Fundação* | 2002 | María Aparecida Ribeiro |
| Roberto Cordovani | Brasil | *Teatro Brasileiro na Galiza* | 2002 | Eisenhower Moreno |
| Mª Isabel Morán Cabanas | Galiza | *Festa, Teatralidade e Escrita. Esboços Teatrais no Cancioneiro Geral de García de Resende* | 2003 | - |
| Francisco Gomes de Amorim | Portugal | *Fígados de Tigre. Paródia de Melodramas* | 2003 | Carme Fernández-Pérez Sanjulián |
| Gil Vicente | Portugal | *Farsa dos Almocreves* | 2003 | Xoán Carlos Lagares |
| Duarte Ivo Cruz | Portugal | *O Teatro Português: Estrutura e Transversalidade* | 2005 | - |
| Teresa Rita Lopes | Portugal | *Coisas de mulheres* | 2006 | - |
| Francisco Manuel de Melo | Portugal | *O fidalgo aprendiz* | 2007 | Evelina Verdelho |
| Luís de Camões | Portugal | *Auto chamado dos Enfatriões* | 2008 | Leticia Eirín García |
| Camilo Castelo Branco | Portugal | *O morgado de Fafe em Lisboa e O morgado de Fafe amoroso* | 2008 | Carlos Paulo Martínez Pereiro |
| Alva Martínez Teixeiro | Galiza | *O herói incómodo (utopia e pessimismo no teatro de Hilda Hilst)* | 2009 | - |
| Pepetela | Angola | *A revolta da casa dos ídolos* | 2009 | Francisco Salinas Portugal |
| Maria de Lourdes Nunes Ramalho | Brasil | *A feira. O trovador encantado* | 2011 | Lourdes Nunes Ramalho, Valéria Andrade e Ria Lemaire |
| - | - | *Machado de Assis e a mundana comédia: cinco peças teatrais* | 2017 | Alva Martínez Teixeiro e Carlos Paulo Martínez Pereiro |

### SERIE VERMELLA

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| AUTOR | TÍTULO | ANO | EDICIÓN/INTRODUCIÓN/TRADUCIÓN |
| Denis Diderot | *O Paradoxo sobre o Actor* | 1997 | X. C. Carrete Díaz e F. Sucarrat Boutet |
| - | *Tres pezas cómicas medievais* | 1999 | Henrique Harguindey Banet |
| - | *O teatro de Charles Baudelaire. Proxectos* | 2000 | Xesús González Gómez |
| François Riccoboni | *A arte do teatro* | 2002 | Roberto Salgueiro |
| Eugène Labiche [e Marc-Michel] | *Un chapeu de palla italiana* | 2004 | Ana Luna Alonso |
| Hélène Cixous | *A conquista da escola de Madhubai* | 2006 | Purificación Cabido Pérez |
| Xosé Teixeiro | *Doutor, por favor, máteme con xeito* | 2009 | Francine Sucarrat Boutet e Xosé Carlos Carrete Díaz |
| Octave Mirbeau | *Os malos pastores* | 2010 | María Obdulia Luís Gamallo |

Notas
-----

1. ↑  Vieites, M. F. (2007). Galaxia, ed. *Cento vinte e cinco anos de teatro en galego no aniversario da estrea de "A fonte do xuramento"*. Santiago de Compostela. ISBN 978-84-453-4499-6.
2. ↑  VV. AA. (1995-2000). Galaxia, ed. *Diccionario da Literatura Galega. Volume 1. Autores*. Vigo. ISBN 84-8288-019-5.
3. ↑  Luna Sanmartín, X. (2007). Espiral Maior, ed. *No Pazo de Laiovento: conversas con Francisco Pillado Maior*. Culleredo. ISBN 978-84-96475-63-2.
4. 1 2  Investigación Lingüística Literaria Galega, (ILLA). "Biblioteca-Arquivo Teatral "Francisco Pillado Mayor"".
5. ↑  Universidade da Coruña, (UDC). "Biblioteca de Filoloxía: Biblioteca-Arquivo Teatral Francisco Pillado Mayor".
6. 1 2  VV. AA. (2007). Clave Records, ed. *No país da irmandade: homenaxe a Francisco Pillado Maior*. Santiago de Compostela.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Entrevista a Lago Méndez, Marta, directora da Biblioteca da Facultade de Filoloxía da Universidade da Coruña.

### Ligazóns externas

* Repositorio da Universidade da Coruña (RUC)
* Catálogo xeral da Universidade da Coruña