Coordenadas: 43°05′03″N 08°02′37″O﻿ / ﻿43.08417, -8.04361

A zona non cuberta do recinto presenta un peor estado de conservación que a zona cuberta, por mor da vexetación.
O **campamento romano da Ciadella** foi un asentamento militar activo entre os séculos II e IV, sito no tramo viario entre Brigantium e Lucus Augusti, entre as actuais parroquia galegas da Ciadella (Sobrado) e Vilariño (Vilasantar). Nel mantíñanse entre 500 e 600 militares da *Cohors I Celtiberorum Equitata civium romanorum*, que tiña a súa sede en Lucus Augusti. Esta unidade auxiliar do exército imperial romano tivo como función a vixilancia da Vía XX, traballo que desempeñou entre os anos 123 e 395.

Historia e características
--------------------------

A *Cohors I Celtiberorum Equitata civium romanorum*, formada no ano 80, tería sido trasladada dende Mauritania a Hispania no ano 123, adscrita á *Legio VII Gemina* (León) por orde do emperador Adriano, como testemuña a *Tessera de Castromao* (Celanova), que di:


|  |  |
| --- | --- |
| AE 1972, 282: C(aio) Iulio Serio Augurino C(aio) Trebio
Sergiano Co(n)s(ulibus)
Coelerni ex Hispania Citeriore
Conventus Bracarum C(aio) An
tonio Aquilo Novaaugustano
Praef(ecto) Coh(ortis) I Celtiberorum
Liberis Posterisque eorum
Hospitium Fecerunt
C(aius) Antonius Aquilus cum Coelern
nis Liberis posterisque eorum
Hospitium fecit
legatus egit
P(ublius) Campanius Lemianus | *Sendo cónsules Caio Serio Augurino e Caio Trebio Sergiano.*
*Os Coelerni do convento Bracaraugustano*
*da provincia Hispania Citerior fixeron pacto de hospitalidade*
*con Caio Antonio Aquilo, prefecto da Cohors I Celtiberorum,*
*para si, para os seus fillos e para os seus descendentes.*
*Caio Antonio Aquilo realizou pacto de hospitalidade cos Coelerni,*
*para si, os seus fillos e os seus descendentes.*
*Actuou como legado (dos Coelerni) Publio Campanio Leminiano* |

O recinto foi construído entón, nun planalto de 480 metros sobre o nivel do mar, rodeado por unha pequena cadea montañosa, preto do río Cabalar. Tiña unha muralla perimetral de 172 x 140 metros, coas esquinas redondeadas, e un foxo externo que complementaba as funcións defensivas da muralla. A extensión do campamento era de 2,4 hectáreas. Existían ademais catro portas de acceso ó campamento, e varias torres de vixilancia. No interior había dous edificios principais. Un deles era a *Principia* (cuartel xeral), de planta case cadrada, que medía 29,5 x 29,6 metros. A carón da *Principia* estaba o *Praetorio* (residencia do comandante) de 38 x 29,6 metros. Os dous edificios estaban separados por unha ampla rúa. O resto dos edificios serían barracóns, sanitarios, cortellos para os animais e unha cantina.

Segundo algúns autores, sería neste campamento onde estaría situada a mansión Brigantium da vía XX, ou *per loca maritima*, do Itinerario de Antonino.

O abandono do campamento tivo lugar no século IV, cando a unidade militar foi trasladada a Iuliobriga (Cantabria). Foi entón cando comezou a súa deterioración, sobre todo na época da ocupación xermánica, malia que nalgunhas épocas foi novamente habitado. No século XIX sofreu o espolio da súa cantaría para a construción de edificios veciños.

Ara adicada á deusa fortuna por un oficial, Valerius Lupus, atopada no campamento e conservada no Castelo de Santo Antón (A Coruña).
### Escavacións

As escavacións do recinto comezaron oficialmente en 1934, dirixidas por Ángel del Castillo López e Sebastián González, sendo Castillo quen identificou en 1943 que se trataba dun campamento romano e non unha *mansio* (paradas oficiais nos camiños romanos). Os materiais atopados no lugar foron abondosos, salientando pezas de cerámica, vidros e utensilios de ferro e bronce. Atopáronse tamén moedas, pertencentes a un rango de tempo que atinxe dende Domiciano (ano 86) até Claudio II (ano 270). A maioría destas pezas atopadas na Ciadella están expostas de xeito permanente no Museo Arqueolóxico e Histórico Castelo de San Antón sito na cidade da Coruña.

Boa parte do campamento non está escavado. Unha parte do sitio escavado ten unha cuberta futurista (aceiro e vidro) reutilizada, que protexe ás ruínas dos efectos erosivos. Malia todo, a zona cuberta ocupa unha superficie inferior á décima parte do recinto histórico, de xeito que a maior parte das ruínas están expostas á acción da choiva, do vento e da vexetación.

Galería de imaxes
-----------------

*Artigos principais**:* Galería de imaxes da Galicia romana e Galería de imaxes de Sobrado.
* Campamento na ortofotografía aérea de 2002-2003Campamento na ortofotografía aérea de 2002-2003
* Campamento na ortofotografía aérea de 2010Campamento na ortofotografía aérea de 2010
* Campamento na ortofotografía aérea de 2017Campamento na ortofotografía aérea de 2017
* CampamentoCampamento
* Ara á FortunaAra á Fortuna
* Ara ofrecida por un signíferoAra ofrecida por un signífero
* VasillaVasilla

Notas
-----

1. ↑  Tábula de Castromao Arquivado 27 de xuño de 2012 en Wayback Machine. *(en castelán)*
2. ↑  Vázquez Gómez, Xoán Luis (1991). "La Coruña en época romana". *Ciudad y Torre. Roma y la ilustración en La Coruña* (en castelán). p. 39.
3. ↑  Franco Maside, Rosa María (2000). "Rutas naturais e vías romanas na provincia de A Coruña" (PDF). *Gallaecia* (Universidade de Santiago de Compostela) (19): 164. ISSN 0211-8653.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Campamento romano da Ciadella Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Carballo Arceo, Xulio (xullo de 2006). *Arqueoloxía de Galicia. Itinerarios polo pasado*. Nigra Trea. ISBN 84-95364-40-9.

### Outros artigos

* Arquitectura romana en Galicia
* Historia de Galicia
* Romanización de Galicia
* Aquis Querquennis
* Aquis Originis
* Medorra de Fanegas

### Ligazóns externas

* Castramentación Romana *(en castelán)*.
* A Cidadela después de Roma, traballo da USC *(en castelán)*.
* El campamento romano de Cidadela *(en castelán)*.
* Campamento romano de Ciadella (fotos) *(en castelán)*.