A cidade de **Berna** (en alemán e oficialmente: Bern) é o *Bundesstadt* (cidade federal, *de facto* capital) de Suíza. Con 142.479 habitantes (390.000 na súa aglomeración e 660.000 na súa área metropolitana) é a quinta cidade máis poboada da Confederación (despois de Zúric, Xenebra, Basilea e Lausana).

O idioma oficial da cidade é o alemán, e o dialecto local alemán é o alemán bernés, falado pola maioría dos habitantes. Debido á presenza dunha gran parte da administración federal, varias embaixadas e un bo número de inmigrantes, os outros idiomas nacionais e moitos outros poden ser escoitados con facilidade polas rúas.

Ademais Berna tamén é a capital do cantón de Berna, o segundo máis poboado dos cantóns de Suíza. Cómpre destacar como curiosidade que o físico de orixe alemá Albert Einstein elaborou a súa teoría da relatividade mentres traballaba nunha oficina de patentes da cidade.

Xeografía
---------

Río Aar en Berna.
Berna atópase na meseta suíza no cantón de Berna, un pouco ao oeste do centro de Suíza e 20 km ao norte dos Alpes Berneses. A paisaxe ao redor da cidade formouse polos glaciares de finais da Glaciación. As dúas montañas máis próximas a Berna son o Gurten cunha altura de 858 metros e a Bantiger cunha altura de 947 metros. O sitio do antigo observatorio de Berna é o punto de orixe do sistema de coordenadas Suízo. A cidade, até 1834, estaba limitada ao seu centro histórico, pechado entre un meandro do Aar. Coa apertura dos muros e a construción de pontes para atravesar o río, a cidade expandiuse en todas direccións.

A cidade limita ao norte coas comunas de Frauenkappelen, Wohlen bei Bern, Kirchlindach, Bremgarten bei Bern, Zollikofen e Ittigen, ao leste con Ostermundigen e Muri bei Bern, ao sur con Köniz e Neuenegg, e ao oeste con Mühleberg.

Historia
--------

Segundo a lenda, o duque Bertoldo V de Zähringen, fundador da cidade, deulle o nome de Berna tras vencer un oso (*Bär* en alemán). É preciso destacar que na zona houbo osos durante séculos, que de feito aínda hoxe se poden ver mais de xeito testemuñal na fosa dos osos (Bärengraben) cerca do Nydeggbrücke (*Ponte de Nidegg*).

O territorio da comuna, situado na beira da baixa meseta suíza, onde o Aar describe varios meandros, atopábase xa dende a época prehistórica sobre o eixo de comunicación norte-sur, que dende Alsacia cara aos pasos alpinos polo Xura e o Oberland. Mais a transversal este-oeste, moito máis importante, ía polo pé do Xura e os lagos, ao norte do país, deixando de lado a rexión bernesa.

Na época galo-romana, a cidade tampouco se atopaba na vía que unía o Léman a Vindonissa, vía Aveticum e Petinesca, mais si sobre o camiño, bastante frecuentado, que seguía o Aar cara o Oberland.

### Idade Media

Extensión máxima da cidade-estado de Berna
As máis antigas fontes que evocan a fundación da cidade en 1191 son a *Crónica de Berno* (primeira metade do século XIV) e a crónica de Honrade Justinger (despois de 1420). Berna debe a súa existencia á Casa do Zähringen que querían reforzar a súa posición no espazo prealpino, de cara aos Hohenstaufen e ás familias nobres locais.

A mediados do século XII, a poboación era densa, mais aínda se ignora se existía xunto ao castelo de Nydegg construído por Bertoldo IV, anterior á fundación do burgo.

Máis tarde o duque Bertoldo V de Zähringen fundou a cidade sobre terras do Imperio, outorgándolle dereitos sobre o modelo de Friburgo. Coa morte do duque en 1218, a cidade pasou a mans do imperio, obtendo de Frederico II do Sacro Imperio Romano unha carta chamada *Goldene Handfeste*. Este diploma enumeraba os dereitos de Berna, confirmados en 1274 por Rodolfo I. A Constitución foi modificada máis tarde, en 1294: o pobo elixe aos Dez e Seis, que designan o novo Consello dos Douscentos ou Gran Consello. Os Dez e Seis e os Douscentos controlan o Pequeno Consello e ao representante ante o Imperio. E en 1353, Berna convértese no oitavo cantón da Confederación Helvética.

### Restauración

Pazo federal, sede do goberno da Confederacón
A confusión entre a cidade e o cantón baixo o plan administrativo e financeiro cesa co Antigo Réxime. Unha comisión federal procede en 1803 á repartición da fortuna, o dote atribuído á cidade xerou durante a rexeneración algunhas disputas co cantón, que durarían até 1841. Baixo a Mediación, as autoridades municipais estaban compostas dun Gran e dun Pequeno Consello, as corporacións servían como órganos electorais. A Restauración logrou conservar un Gran Consello de cidade de 200 membros, que xunto coas trece corporacións elixía unha administración de 35 membros.

A Constitución de 1831, quita toda preponderancia á cidade de Berna sobre o cantón. Unha comuna política foi erixida en 1832, onde todo cidadán domiciliado e que posuíse unha certa fortuna tiña dereito a votar. O número de electores foi crecendo grazas á forte inmigración e ás leis federais e cantonais promulgadas en 1852, 1859 e 1861, que estendían o dereito ao voto. As mulleres obtiveron a igualdade política en 1968 e a maioría do consello Comunal de 1993 a 1996. A idade de dereito ao voto pasou de 20 a 18 en 1988.

Contrariamente a Zúric, Berna incorporou unha soa comuna, Bümpliz en 1919. As negociacións con outras como Ostermundigen e Bolligen foron todas en balde. Berna converteuse en capital federal en 1834.

### Subidivisións

DistritosBarrios
A comuna divídese en seis *Stadtteil* ('zonas de cidade'), á súa vez subdivididas en *Quartiere* ('barrios'). Entre algúns dos barrios máis coñecidos atópanse: Bethlehem bei Bern, Bümpliz, Eymatt, Felsenau, Gäbelbach, Matzenried, Neubrück, Niederbottigen, Oberbottigen, Riedbach, Riedern bei Bern, Tiefenau e Waldau. Das fortes concentracións de poboación dos barrios centrais e de Bümpliz-Bethlehem, oponse ao oeste do territorio comunal, con zonas de campo e grandes superficies forestais (fragas de Bremgarten e de Könizberg). Berna é centro dunha aglomeración en pleno crecemento, conformada por 34 comunas (1990). É un centro rexional de educación, cultura e sanidade (once hospitais).

| Distrito | Barrios | Superficie(km²) | Poboación(2008) |
| --- | --- | --- | --- |
| **Distrito I***Cidade Vella* | Gelbes, Grünes, Rotes, Schwarzes, Weisses | 0,85 | 3.861 |
| **Distrito II***Länggasse-Felsenau* | Engeried, Felsenau, Länggasse, Muesmatt, Neufeld, Stadtbach | 11,31 | 18.128 |
| **Distrito III***Mattenhof-Weissenbühl* | Holligen, Mattenhof, Monbijou, Sandrain, Weissenbühl, Weissenstein, | 6,98 | 28.054 |
| **Distrito IV***Kirchenfeld-Schosshalde* | Beundenfeld, Brunnadern, Gryphenhübeli, Kirchenfeld, Murifeld, Schosshalde | 8,47 | 23.485 |
| **Distrito V***Breitenrain-Lorraine* | Altenberg, Breitenrain, Breitfeld, Lorraine, Spitalacker | 3,82 | 24.235 |
| **Distrito VI***Bümpliz-Oberbottigen* | Bethlehem, Bümpliz, Oberbottigen, Stöckacker | 20,18 | 31.655 |

Administración
--------------

Casa do Concello de Berna
Berna réxese por un consello lexislativo de oitenta membros (Stadtrat) e consello executivo de cinco (Gemeinderat).

A partir de 2005, os representantes do Partido Socialdemócrata Suízo e dos tres partidos Verde obtiveron a maioría en ambos consellos (3 a 2 e 43 a 37, respectivamente). Por esta razón, refírense colectivamente como "Centro-Verde-Mermello" (Rot-Grün-Mitte), aínda que non existe un acordo formal de coalición e, no marco do sistema de democracia directa que impera en Suíza, a maioría das cuestións importantes resólvense por referendo xeral. Os outros partidos políticos importantes de Berna son o Partido Liberal Democrático (FDP, liberais) e o Partido Popular Suízo (SVP, nacionalista conservador).

Cultura
-------

O *Zytglogge*, a torre do reloxo e rúas medievais con paseos cubertos con tendas (*Lauben*)
O centro histórico de Berna conserva a estrutura da Idade Media, o que lle valeu o recoñecemento por parte da UNESCO de Patrimonio da Humanidade. O seu elemento máis característico quizais sexa o *Zytglogge*, unha torre de reloxo medieval con bonecos en movemento. Tamén acolle a Catedral de Berna (*Berner Münster*), de estilo gótico e do século XV. Posúe unha das avenidas comerciais cubertas máis longas de Europa, con 6 km. de lonxitude.

### Lugares de interese

A *Berner Münster* vista dende a ponte de Kirchenfeld, que mostra a torre campanario e unha ampla terraza
Ademais do xa citado casco vello, Berna presenta estoutros atractivos:

* A *Einsteinhaus*, a casa na que Albert Einstein viviu entre 1903 e 1905, en Kramgrasse, 49, acolle hoxe en día unha exposición permanente sobre o afamado físico no mesmo lugar onde desenvolveu a súa teoría da relatividade.
* O Museo de Historia de Berna é o segundo museo destas características de Suíza en tamaño tras o de Zúric. Foi construído en 1894 e contén pezas relacionadas coa historia de Berna dende a prehistoria ata os nosos días, así como outras de Asia e Exipto.

Vista da cidade.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *bernés*.
2. ↑  Monatsbericht Januar 2009 *(en alemán)*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Berna*** |

### Outros artigos

* Cidade vella de Berna

| * v
* c
* e
Cidades en Suíza por poboación |
| --- |
| máis de 300 000 | 
* Zürich

 | Bandeira de Suíza |
| máis de 100 000 | 
* Basilea
* Berna
* Xenebra
* Lausana
* Winterthur

 |
| máis de 30 000 | 
* Bienne
* Chur
* Friburgo
* Köniz
* La Chaux-de-Fonds
* Lucerna
* Lugano
* Neuchâtel
* Sankt\_Gallen
* Schaffhausen
* Thun
* Uster
* Vernier

 |
| máis de 15 000habitantes | 
* Aarau
* Adliswil
* Allschwil
* Baar
* Baden
* Bellinzona
* Burgdorf
* Carouge
* Dietikon
* Emmen
* Frauenfeld
* Gossau
* Grenchen
* Herisau
* Horgen
* Kloten
* Kreuzlingen
* Kriens
* Lancy
* Littau
* Locarno
* Meyrin
* Monthey
* Montreux
* Muttenz
* Nyon
* Olten
* Onex
* Ostermundigen
* Pratteln
* Rapperswil-Jona
* Regensdorf
* Renens
* Schwyz
* Sierre
* Sion
* Solothurn
* Spiez
* Steffisburg
* Thalwil
* Vevey
* Volketswil
* Wädenswil
* Wettingen
* Wetzikon
* Wil
* Yverdon-les-Bains
* Zollikon
* Zug

 |

### Ligazóns externas

* Páxina do concello de Berna

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q70
* WorldCat
* VIAF: 237298336
* BLBNB: 000088525
* BRE: 1860865
* CiNii: DA01517431
* EBID: ID
* FAST: 1205493
* GeoNames: 7285212
* GND: 4005762-8
* HDS: 000209
* ISNI: 0000000109415921
* LCCN: n79065374
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge128752
* OSM: 1682378
* SUDOC: 027369714
* TGN: 7007557

 |