recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Sede de Hércules de Ediciones
**Hércules de Ediciones** é unha editorial galega creada en 1985 por Francisco Rodríguez Iglesias coa pretensión de impulsar a cultura galega desde o mundo editorial. A súa sede está na cidade da Coruña.

Actividades
-----------

A obra máis singular desta editorial é o *Proxecto Galicia*, ao redor do cal reúnense importantes intelectuais de Galicia (entre eles Xosé Ramón Barreiro Fernández, Fernando González Laxe, Xosé Manuel González Reboredo, Darío Villanueva Prieto, Xulio Correa Corredoira, Francisco Díaz-Fierros Viqueira, Siro López Lorenzo e, até o momento da súa morte –1996, 2003 e 2011, respectivamente–, Xosé Filgueira Valverde, Domingo García-Sabell e Francisco Javier Río Barja) e que, coas 10 series con 64 tomos editados constitúe "un empeño editorial sen precedentes en Galicia".

Hércules recibiu ao longo da súa traxectoria numerosos premios pola súa actividade empresarial, entre os que destaca especialmente a Medalla Castelao, recibida polo *Proxecto Galicia* no ano 2007.

Edita libros nos idiomas galego, castelán, portugués e inglés.

Coleccións
----------

Proxecto Galicia (Historia; Arte; Xeografía/Cartografía; Antropoloxía; Literatura; Natureza; Ecoloxía; Dereito; Heráldica, Xenealoxía e Nobiliaria de Galicia e Economía).

Galicia para soñar, A Grande Obra dos Camiños de Santiago, Mosteiros e Conventos da Península Ibérica, Titor Hércules, As Amizades de Hércules, Os Imperdibles de Hércules e Presente Perfecto.

Dirección
---------

En 2014 o seu cadro de persoal directivo era:

* Presidente: Francisco Rodríguez Iglesias
* Directora: Laura Rodríguez Herrera
* Director xerente: Manuel Gándara Armada

Notas
-----

1. 1 2  Érguete, 'A Nosa Terra' y Proxecto Galicia reciben las Medallas Castelao Arquivado 19 de maio de 2014 en Wayback Machine. Diario *El Correo Gallego*, 28-06-2007.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Asociación Galega de Editores. Hércules de Ediciones
Unha **idea** (do grego είδον *eidon*: 'eu vin') é unha imaxe que existe ou se forma na mente. A capacidade humana de contemplar ideas está asociada á capacidade de raciocinio, autorreflexión e a habilidade de adquirir e aplicar o intelecto. As ideas dan lugar ós conceptos, que son a base de calquera tipo de coñecemento, tanto científico como filosófico. Non obstante, nun sentido popular, unha idea pode suscitarse mesmo en ausencia de reflexión, por exemplo, ó falar da idea dunha persoa ou dun lugar.

Definición
----------

Unha **idea** é un termo filosófico que se pode analizar baixo catro puntos de vista segundo José Manuel Fernández Cepedal (1950 – 2001):

* **Lóxico**: a idea é un concepto que ten un significado.
* **Ontolóxico**: a idea é algo material que existe no mundo real.
* **Transcendental**: a idea é unha posibilidade do coñecemento.
* **Psicolóxico**: a idea é unha representación mental subxectiva.

Orixe
-----

### Ideas platónicas

Platón sitúa as ideas no mundo intelixible, porque segundo el son a única fonte de verdadeiro coñecemento, ó ser:

* Infinitas
* Eternas
* Inmutables (non cambian)
* O seu coñecemento leva á verdade universal

### Racionalismo

Os racionalistas inclináronse pola solución innatista: atribúen as ideas á *Naturaleza do home*.

Os empiristas sosteñen que a orixe das ideas hai que buscala na experiencia sensible; esta é a encargada de encher de contidos (*ideas*) a mente. *Idea* sería un contido mental resultado da acción dos estímulos sobre os sentidos do suxeito.

Clases
------

### Racionalismo

Os racionalistas distinguen entre ideas *claras*, *escuras*, *distintas*, entre outras.

### Empirismo

Os empiristas distinguen entre ideas de *sensación* e de *reflexión*, entre ideas *simples* e *complexas*; a natureza só proporciona ideas *particulares*; as *xerais* son produto da mente.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131841
* BNCF: 12391
* BNF: 11936592s
* BRE: 2000264
* EBID: ID
* GEC: 0187888
* LCCN: sh85064120
* PSH: 9327

 |
Coñécese como protohistoria o período de cada cultura sobre o cal non existen textos escritos producidos pola propia cultura que se investiga, pero si referencias en autores doutras civilizacións. Para Galiza, as fontes son as greco-latinas, polo que este período se inscribe xeralmente na Idade Antiga.

As primeiras mencións que teñen chamado a atención son a de certas illas, as Casitérides, nas que abundaba o estaño. Pero o coñecemento do Occidente foi extremadamente limitado até a época helenística. A primeira referencia é a dun viaxeiro marsellés de fins do século IV a. C. Piteas, quen menciona o cabo Nerio e a tribo dos ártabros. Estas informacións foron recollidas por Eratóstenes (século III a. C.); máis tarde escribiron Polibio (século II a. C.), Artemidoro, Posidonio e Estrabón (século I a. C.), Plinio o Vello (século I) e Ptolomeu (século II).

A indoeuropeización do cuadrante norocidental da Península Ibérica durante o Idade de Bronce foi continuada por elementos se cadra célticos durante a Idade de Ferro, a partir do século VI a. C. Apareceu así a cultura castrexa, caracterizada polos castros ou citanias, poboados fortificados sen apenas urbanismo. Aínda que por veces ferro e Cultura castrexa se fagan equivalentes, convén distinguir entre os dous conceptos porque a transición entre Bronce e Ferro é aínda bastante descoñecida e non está claro que elementos anteriores pervivíron e de onde proveñen os trazos prototí­picos do mundo castrexo. En efecto, os castros máis antigos datan dos séculos VIII e VII a. C. Esta área cultural ten o seu límite oriental no río Navia e o Bierzo e o meridional no río Douro. Non se deu en ningún momento un proceso de construción de entidades de tipo estatal, xa que se trataba dunha sociedade de tipo xentilicio. Da lenta fusión por aculturación entre os mundos castrexo e provincial romano xorde a cultura galaico-romana.
Home practicando halterofilia
A **halterofilia** ou **levantamento olímpico de pesos** é un deporte consistente no levantamento da maior cantidade de peso posible nunha barra á que se lle fixan nos seus extremos varios discos, os cales determinan o peso final a levantar. O devandito conxunto denomínase haltera.

Existen dúas modalidades de competición: arrancada e dous tempos. Na primeira, débese elevar, sen interrupción, a barra desde o chan ata a total extensión dos brazos sobre a cabeza. Na segunda, hase de conseguir o mesmo, pero permítese unha interrupción do movemento cando a barra se acha á altura dos ombreiros.

Desenvolveuse en Europa durante o século XIX aínda que ten antecedentes en épocas anteriores. Forma parte dos deportes dos Xogos Olímpicos desde Atenas 1896, aínda que desapareceu en 1908 pero reincorporouse en Antuerpen 1920.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Haltera

### Ligazóns externas

* Federación Española de Halterofilia
* Federación Internacional de Halterofilia *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q83462
* AAT: 300254259
* BNCF: 16559
* BRE: 4213698
* EBID: ID
* GEA: 6706
* GEC: 0113493
* JSTOR: weight-lifting
* LCCN: sh85145957
* NDL: 00575132
* PSH: 10042
* Treccani: sollevamento\_(Universo-del-Corpo)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D014891

 |
Deserto pedregoso ou *hamada* na illa de Boa Vista (Cabo Verde)
Unha ***hamada*** ou ***hammada*** (en árabe, حمادة *ḥammādá*) é un tipo de paisaxe de deserto pedregoso, caracterizado en gran parte pola súa paisaxe árida, dura, de mesetas rochosas e con moi pouca area. As *hamadas,* ás veces, tamén se lles chama *reg*, aínda que este termo refírese a unha chaira pedregosa máis que a unha meseta. A superficie dunha *hamada* está composta por rochas planas, cubertas de grava, de dimensións maiores de seis centímetros.

As *hamadas* existen en contraste cos *ergs*, que son grandes zonas conformadas por dunas de area cambiantes, modificadas continuamente polos ventos dominantes.

A maior hamada do mundo é a *hamada* do Draa, no noroeste do deserto do Sáhara, situada entre Marrocos, Alxeria e o Sáhara Occidental. As áreas de *hamada* constitúen o 70% do deserto do Sáhara.

"*Hamada"* é un termo empregado comunmente como toponímico en moitas zonas do Sáhara, como sucede con Hamada el Hamra, en Libia.

Formación
---------

Probablemente, a súa orixe débese á denudación ocasionada polo vento durante millóns de anos con clima seco, que arrastrou toda a area cara ás chairas onde terminou por se acumular formando as dunas dos *ergs* propiamente ditos. O vento elimina os produtos finos da meteorización (un proceso coñecido como deflación): os produtos máis finos son eliminados en suspensión, mentres que a area extráese a través de saltación e superficie de arrastre, deixando tras de si unha paisaxe de grava, cantos rodados e a roca espida.

Cultura popular
---------------

Nos países árabes, cando se lle desexa a alguén "o peor dos infernos", mándaselle aí, á *hamada*, xa que nesas zonas chéganse a alcanzar temperaturas de até 55 °C.

Notas
-----

1. ↑  Marshak, Stephen. "Hamada". *Earth: Portrait of a Planet* (en inglés). Archived from the original on 08-01-2009. Consultado o 16-7-2020.
2. ↑  Marshak, Stephen. "Reg". *Earth: Portrait of a Planet* (en inglés). Archived from the original on 22-06-2010. Consultado o 16-7-2020.
3. ↑  "Hammada". *britannica.com* (en inglés). Consultado o 16-7-2020.
4. ↑  Marshak, Stephen. "erg". *Earth: Portrait of a Planet* (en inglés). Archived from the original on 08-01-2009. Consultado o 16-7-2020.
5. ↑  McKnight & Hess (2005), pp. 495-96
6. ↑  Sparks (1972), pp. 322-323

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Hamada Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* McKnight, Tom L.; Hess, Darrel (2005). *Physical Geography: A Landscape Appreciation* (en inglés). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc. ISBN 0-13-145139-1.
* Sparks, B.W. (1972). *Geomorphology* (en inglés). Harlow (GB): Longman Group Ltd. ISBN 0-582-48147-3.

### Outros artigos

* *Reg*
* Pavimento desértico

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q757301
* AAT: 300387014
* EBID: ID

 |
Rosalía de Castro.
Un **escritor** ou unha **escritora** é unha persoa que escribe textos en calquera tipo de documento, autor de obras escritas ou impresas que usa a escritura para difundir as súas ideas ou as alleas.

Considérase que os primeiros escritores dos que se sabe o nome foron Ptahhotep (séculos XXV a XXIV antes da Nosa Era, que escribiu en exipcio) e Enheduanna (séc. XXIII antes da Nosa Era, escritora en sumerio), sendo esta última o primeiro poeta do que existe rexistro do seu nome.

Desde a alfabetización infantil, poderiamos considerar a calquera persoa escritora, pero o termo adoita restrinxirse ás persoas que desenvolven esta faceta como actividade profesional. De tódolos xeitos calquera persoa que desexe desenvolver esta profesión pode converterse en escritora aínda que o seu traballo non chegue a publicarse baixo ningún formato.

Algunhas das innumerables formas nas que esta actividade pode exercitarse como tal son poesía, prosa, ensaio, xornalismo, guión, ou calquera dos xéneros literarios existentes.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *escritor*.
2. ↑  Salami, Minna (2020). "Chapter 2: Of Liberation". Sensuous Knowledge: A Black Feminist Approach For Everyone. Amistad. ISBN 9780062877062.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Escritor, escritora Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q36180
* BNCF: 3533
* BNF: 11936327s
* EBID: ID
* GEC: 0104855
* GND: 4053309-8
* JSTOR: writers
* NDL: 00573673
* NKC: ph125910

 |
Unha escítala.
Unha **escítala** (grego antigo: σκυτάλη, *skytálē*, que significa "bastón") ou **bastón de Licurgo** é un sistema de criptografía utilizado polos éforos espartanos para envío de mensaxes secretas. A escítala está formada por dúas varas de espesor variábel, pero ambas de espesor semellante) e unha tira de coiro ou papiro, que tamén se poden denominar escítalas.

O sistema consistía en dúas varas do mesmo espesor que estaban cada unha en poder dun dos participantes na comunicación. Para enviar unha mensaxe era enrolada unha tira de forma espiral a un dos bastóns e era escrita a mensaxe lonxitudinalmente, de forma que en cada volta da tira aparecese unha letra de cada vez. Unha vez escrita a mensaxe, a tira era desenrolada e era enviada ao receptor, que só tiña que a enrolar no bastón xemelgo para ler a mensaxe orixinal.

Podemos encontrar unha descrición do procedemento na obra de Plutarco, *Vida de Lisandro*.

Os gregos antigos, e en particular os espartanos, utilizaron este sistema de cifrado de transposición para se comunicar nas campañas militares.

Notas
-----

1. ↑  Victor Manuel Calhabrês Fiarresga. "Criptografia e Matemática" (PDF). Consultado o 29-5-2012.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cifrado de transposición

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q869360
* EBID: ID
* MAG: 10814073
* Treccani: scitale

 |
O **Estatuto de Autonomía de Castela e León** é a norma institucional básica da comunidade autónoma de Castela e León, España.

A Lei Orgánica 4/1983 de 25 de febreiro do Estatuto de Autonomía de Castela e León foi aprobada polas Cortes Xerais o 25 de febreiro de 1983.

Contexto histórico
------------------

Apelando á identidade histórica dos antigos reinos de León e de Castela, e fiel a esa historia, Castela e León instituíu co Estatuto o seu máximo órgano representativo as Cortes, e institucionalizou á Xunta como órgano de goberno e administración, á fronte da cal sitúase o Presidente da Xunta de Castela e León, que é elixido polas Cortes de Castela e León e nomeado polo Rei. O Estatuto tamén dotou a Castela e León dun órgano de xustiza propio, o Tribunal Superior de Xustiza de Castela e León.

Reformas
--------

foi reformado en catro ocasións: 1988, 1994, 1999 e 2007 para aumentar as competencias autonómicas e as atribucións do Presidente da Xunta. O actual comprende 91 artigos (organizados nun preámbulo,un título preliminar e sete títulos máis), tres disposicións adicionais, tres disposicións transitorias, unha disposición derogatoria e unha disposición final.

Na VIIIª lexislatura española, Castela e León manifestou, do mesmo xeito que outras Comunidades Autónomas, a intención de reformar o seu Estatuto. Unha das principais reclamacións foi a xestión da conca do río Douro que ocupa na súa práctica totalidade parte do territorio da Comunidade Autónoma, reclamación que foi atendida entre outras na reforma do 21 de novembro de 2007, unha vez aprobada a Lei orgánica no Senado. O artigo 75.1 do novo estatuto, polo que a Comunidade outorgábase competencias na xestión da conca do Douro, foi con todo declarado inconstitucional por sentenza unánime do Tribunal Constitucional.

O Estatuto de Autonomía de Castela e León menciona no seu artículado aos Cartularios de Valpuesta, considerándoos como a colección de textos máis antigos en lingua castelá (século IX), situando así a Berce do Castelán na localidade de Valpuesta.

Notas
-----

1. ↑  EL PAÍS, 17 de marzo, 2011.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Estatuto de Autonomía de Castela e León (en pdf) *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3300611
* BOE: BOE-A-1983-6483

 |
O **Estatuto de Autonomía da Rexión de Murcia** é a norma institucional básica da Rexión de Murcia. O Estatuto foi aprobado polas Cortes Xerais mediante a Lei Orgánica 4/1982 de 9 de xuño.

Este Estatuto foi reformado tres veces. En marzo de 1991, produciuse a primeira, que estableceu as eleccións o cuarto domingo de maio cada catro anos. O 28 de febreiro de 1992 producíronse uns Acordos Autonómicos entre o PSOE e o PP que aumentaron as competencias de varias autonomías entre as que estivo incluída a Rexión. Esta gañou competencias en educación e ordenación do litoral, entre outras. A terceira reforma produciuse o 15 de xuño de 1998 e aumentou de 45 a 55 o número de deputados.

Na VIII lexislatura española, numerosas Comunidades decidiron reformar os seus Estatutos. A Rexión polo seu lado, está en proceso de estudo sobre a necesidade ou non de reforma, onde unha Comisión de Estudo e Valoración para a Reforma do Estatuto encárgase deste feito.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Estatuto de autonomía

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8843139
* BOE: BOE-A-1982-15031

 |
Bandeira da Lombardía.
O **Estatuto de autonomía da Lombardía** (en italiano **Statuto d'autonomia della Lombardia**, en lombardo **Statuu d'autonomia de la Lombardia**) é a lei fundamental da rexión da Lombardía. O texto actual (lei estatutaria do 30 de agosto de 2008, número 1) foi publicado no boletín oficial da rexión o 31 de agosto de 2008 e entrou en vigor o día seguinte.

División
--------

O estatuto consta de sesenta e cinco artigos distribuídos en nove títulos:

1. Principios xerais
2. Órganos da rexión
3. Actividade normativa da rexión
4. Administración rexional
5. Participación popular
6. Finanzas e programación da rexión
7. Órganos de garantía
8. Aprobación e revisión do estatuto
9. Disposición final

O título VIII (*Aprobación e revisión do estatuto*) no seu artigo 64 (*Procedemento de aprobación do estatuto*) establece o procedemento para a aprobación e a revisión da Carta, segundo a lei rexional, de acordo co artigo 123 da Constitución italiana.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Statuto d'autonomia della Lombardia*
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Eureka (homónimos).
Ilustración do século XVI de Arquímedes no baño, coa coroa de Hierón na parte inferior dereita.
**Eureka!** (en grego: εὕρηκα *héurēka*, "*Descubrino!*"; perfecto indicativo de εὑρίσκω *heurisko*, ‘descubrir’) é unha famosa interxección atribuída ó matemático grego Arquímedes de Siracusa. A exclamación «eureka» é utilizada hoxe en día como celebración dun descubrimento, achado ou consecución que se busca con afán.

A historia conta que Arquímedes pronunciou esta palabra tras descubrir que o volume de auga que ascende é igual ó volume do corpo mergullado. Isto deulle a solución ó problema de medir o volume de corpos irregulares e permitiulle saber se a coroa do rei Hierón II estaba feita de ouro puro ó calcular a súa densidade a partir da masa xa coñecida. Este achado realizouno mentres se atopaba mergullado na bañeira e tal foi a súa alegría que saíu correndo ás rúas de Siracusa espido berrando *Eureka*! (‘Descubrino!’).

Notas
-----

1. ↑  Definición de eureka! no *Dicionario de Galego* de Ir Indo e a Xunta de Galicia.
2. ↑  "Arquímedes y su famoso Eureka". Arquivado dende o orixinal o 02 de setembro de 2016. Consultado o 11 de decembro de 2017.
3. ↑  "Significado de Eureka!". Arquivado dende o orixinal o 09 de xullo de 2017. Consultado o 11 de decembro de 2017.
4. ↑  "eureka". Espasa.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Heurística
**Eumenio Rodríguez Rodríguez**, nado en Lugo o 2 de abril de 1872 e finado na Coruña o 4 de agosto de 1949, foi un profesor, avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Tivo unha academia en Lugo. Licenciado en Filosofía e Letras pola Universidade de Zaragoza en 1897. Colaborou en *El Regional*, dirixiu *La Ciudad del Cabe* de Monforte de Lemos en 1902 e durante un tempo *El Combate* da Coruña. Aprobou as oposicións a cátedras de lingua francesa de institutos provinciais de segunda ensinanza en 1907. Foi catedrático de lingua francesa do Instituto de Ourense, do de Huesca (1908) e despois no Instituto da Coruña dende 1913, e secretario do centro coruñés en 1925. Licenciouse en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela en 1915. Colaborou en *La Voz de Galicia*, e impartiu conferencias no Casino Republicano coruñés. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi declarado excedente forzoso como profesor en agosto, e suspendido de emprego e soldo en novembro. Incoáronlle expediente de responsabilidades políticas en 1941.

Vida persoal
------------

Casou na Coruña con Josefa Zapata Fernández en 1907, e foi pai de Antonio, María de la Asunción, Aurora e Margarita Rodríguez Zapata.

Notas
-----

1. ↑  Escalafón de los catedráticos numerarios de Institutos de Segunda Enseñanza
2. ↑  *La Voz de Galicia*, 5-8-1949, p. 4.
3. ↑  *El Regional*, 21-7-1897, p. 2.
4. ↑  *El Noroeste*, 28-1-1908, p. 1.
5. ↑  *La Voz de Galicia*, 8-10-1915.
6. ↑  "Júbilo patriótico", *La Voz de Galicia*, 18-4-1931, p. 4.
7. ↑  *El Compostelano*, 13-8-1936, p. 2.
8. ↑  *Diario de Pontevedra*, 10-11-1936, p. 1.
9. ↑  *BOE*, 22-10-1941, p. 3852.
10. ↑  *La Voz de Galicia*, 3-5-1907, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* "La depuración del profesorado de los Institutos de Segunda Enseñanza. Relación de los expedientes resueltos por el Ministerio de Educación Nacional (1937-1943)"

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q92444913
* BNE: XX1421868

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Fermín Zelada.
**Fermín Zelada Jurado**, nado o 2 de xuño de 1940 en Lisboa e finado o 7 de maio de 2005 na Habana, foi un diplomático galego.

Traxectoria
-----------

Neto do alcalde de Ferrol Fermín Zelada Varela e fillo do presidente do Banco Exterior de España Fermín Zelada de Andrés Moreno, Fermín Zelada Jurado licenciouse en dereito e ingresou na carreira diplomática en 1965. Despois de percorrer diversas embaixadas e postos na administración española, en 1987 é designado polo Ministro de Asuntos Exteriores, Francisco Fernández Ordóñez, director xeral de Política Exterior para Europa, cargo no que permanece ata que en 1991 accede á embaixada de España en Irlanda. En 1997 cesa no seu posto en Dublín ao ser destinado como embaixador de España en Israel, posto no que permanece ata 2001. Nese ano, é designado molo ministro de Asuntos Exteriores, Josep Piqué como embaixador en misión especial para a Coordinación das Relacións cos países do Cáucaso e Asia Central.

### Galardóns

* Gran Cruz da Orde ao Mérito Civil.
***I cento passi*** é un filme italiano de 2000 dirixido por Marco Tullio Giordana.

Sinopse
-------

A casa de Gaetano Badalamenti, a cen pasos (*cento passi*) da de Peppino
O mozo Peppino Impastato vive en Cinisi intentando fuxir do vínculo inexorable co ambiente mafioso que o seu pai Luigi, en parte por inercia, en parte porque ten unha familia que protexer e dous fillos que criar, non ten a forza de romper. Mesmo ante a vulnerabilidade da súa propia e da súa propia familia, Peppino, animado por un espírito cívico imparable, non dubida, coa complicidade involuntaria do seu irmán Giovanni, en atacar os mafiosos de Cinisi e denunciar publicamente as súas maldades.

O camiño "contracorrente" de Peppino naceu cando, de neno, viu como xurdía a loita política contra a mafia e o seu poder coludido, unha loita en que entón participou activamente, primeiro de adolescente e despois de adulto. Despois da morte violenta do seu tío Don Cesare Manzella, nun Alfa Romeo Giulietta en que se colocara un artefacto explosivo, o encontro co pintor comunista Stefano Venuti, a negativa do seu pai e familia (entendida no sentido mafioso) e a súa formación co pintor idealista, o seu verdadeiro "pai ético", son os momentos decisivos na vida de Peppino, que o marcarán o resto da súa vida.

Personaxes
----------

* Luigi Lo Cascio: Peppino Impastato
* Luigi Maria Burruano: Luigi Impastato
* Lucia Sardo: Felicia Bartolotta
* Paolo Briguglia: Giovanni Impastato
* Tony Sperandeo: Gaetano Badalamenti
* Andrea Tidona: Stefano Venuti
* Claudio Gioè: Salvo Vitale
* Domenico Centamore: Vito
* Ninni Bruschetta: Anthony
* Paola Pace: Cosima
* Simona Cavalieri: Felicetta
* Pippo Montalbano: Cesare Manzella

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Filmes de Italia propostos ó Óscar ó mellor filme internacional
* Filmes propostos ó mellor filme internacional na 73ª edición dos Óscar

### Ligazóns externas

* Ficha na IMDb *(en inglés)*

* Portal:Cine
* Portal:Italia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q165183
* WorldCat
* VIAF: 176347426
* Allmovie: v220874
* AlloCiné: 34146
* FilmAffinity: 251992
* GND: 7565788-0
* IMDb: tt0238891
* LCCN: n2004043157
* LUMIERE: 15488
* OFDb: 35293
* OMDB: 98264
* Rotten Tomatoes: hundred\_steps
* TMDb: 29458

 |
Un punk protesta contra o ACT! for America que se opón á política de refuxiados. Boise, Idaho en novembro de 2015.
A **ideoloxía punk**, dende o seu inicio tivo ideas apartidarias e a liberdade para crer ou non nun deus ou relixión calquera. Porén, por mor do tempo de existencia, o seu carácter cosmopolita e amplo, ocorreron distorsións de todas as formas, en diversos países, dando ó movemento punk unha cara parecida mais totalmente particularizada en cada país.

Por se asemellar en diversos aspectos co anarquismo (posteriormente, a principio o movemento punk era apolítico), punks e anarquistas pasaron a colaborar entre si e moitas veces participando das accións.

Pasaron entón a existir moitos punks que tamén eran realmente anarquistas, e posteriormente xurdiu o anarcopunk. Este gañou un novo rumbo con redirecionamento a unha nova militancia política, con discursos e accións máis activas, opóndose ós medios tradicionais, ó Estado, ás institucións relixiosas e grandes corporacións capitalistas.

Como a maior parte dos movementos populares, o movemento punk ten case tantas facianas como número de adeptos, mais en xeral sustentan valores como axuda mutua, anti-autoritarismo, anti-fascismo, anti-conservadorismo, anti-liberalismo, anti-globalización, anti-gentrification, anti-consumismo, descolonización, anti-racismo, anti-sexismo, igualdade de xénero, igualdade de racial, libre pensamento e non conformidade.

Existe un número extremamente pequeno de punks de ideoloxía conservadora.

Notas
-----

1. ↑  Markprindle.com. "Billy Zoom interview" (en inglés). Consultado o 12 de xuño de 2015.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Movemento punk
**Gisela**, tamén escrita coma Gisella ou Giséle, foi a filla do rei de Francia Carlos III e segunda esposa do caudillo viquingo e primeiro Duque de Normandía Rollo.

### Traxectoria

O seu matrimonio en 911 co caudillo viquingo Hrolf Ganger, ou Rollo, formaba parte do tratado asinado entre este e o rei de Francia, seu pai, segundo o cal Hrolf Ganger obtiña a rexión de Normandía a cambio de protexer as costas francesas dos ataques viquingos, converterse ao catolicismo e xurar lealdade ao rei francés Carlos III.

Polo tanto é considerada como a primeira Duquesa de Normandía.

Non se teñen moitas referencias do seu nacemento e sobre o seu matrimonio, habendo dúbidas sobre a súa existencia e sobre se en realidade era unha filla bastarda de Carlos III.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

Dicionario sobre heroes medievais *(en inglés)*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Precedido por**Ningunha** | **Duquesa de Normandía**911–9?? 
 | Sucedido  por**Luitgarde de Vermandois** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4950137
* WikiTree: Carolingian-74

 |
No sentido das agullas do reloxo: Atentados do 11 de setembro de 2001; infantaría estadounidense en Afganistán; soldado estadounidense e intérprete afgán en Zabul; explosión dun coche bomba en Bagdad.
A **Guerra contra o terrorismo** (en inglés: *War on Terror*, **WoT**), é unha campaña militar internacional dirixida polos Estados Unidos de América e o Reino Unido co apoio dos membros da OTAN e outros países, que comezou despois dos atentados do 11 de setembro de 2001 nos Estados Unidos. O presidente George W. Bush empregou por vez primeira o termo "*War on Terror*" o 20 de setembro de 2001. A administración de Bush e os medios occidentais empregaron o termo dende entón para facer referencia ó conflito militar, político, legal e conceptual contra organizacións terroristas e réximes acusados de apoialas. Orixinalmente, foi empregado con especial atención nos países asociados con organizacións de terrorismo islámico como al-Qaeda.

No 2013, o presidente Barack Obama anunciou que os Estados Unidos non continuarían coa guerra, centrándose en inimigos específicos, máis que seguindo unha táctica.

Notas
-----

1. 1 2  Eric Schmitt; Thom Shanker. "U.S.".
2. ↑  Shinkman, Paul D. U.S. News & World Report, ed. "Obama: 'Global War on Terror' Is Over". Consultado o 23 de marzo de 2015.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Guerra contra o terrorismo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Jackson, Richard. *Writing the War on Terrorism: Language, Politics and Counter-Terrorism*. Manchester & Nova York: Manchester University Press, 2005. ISBN 0719071216.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q185729
* EBID: ID
* LCCN: sh2001000148
* NKC: ph330289

 |
**Gerardo Machado Morales**, nado en Camajuaní o 28 de setembro 1871 e finado en Miami Beach, Florida, o 29 de marzo 1939, foi un político cubano, que foi o quinto presidente de Cuba.

Infancia, mocidade e camiño cara ao poder
-----------------------------------------

Naceu o 28 de setembro de 1871 en Camajuaní, fillo de crioulos os cales pertencían a unha clase non moi acomodada. Ingresou moi novo ao chamado Exército Liberador, no cal se foi destacando até que chegou a ser xeral. Combateu na zona de As Vilas xunto a José Miguel Gómez, o home que anos despois o recoñecería como Secretario de Gobernación. 

En 1917 participou en Rebelión de A Chambelona, unha pequena guerra política que rematou coa derrota do Partido Liberal, ao cal pertencía Machado. Foi un importante executivo da General Electric Co. e ademais vicepresidente da Cuban Electric Company.

Ditadura
--------

A partir de 1924 durante a campaña presidencial, anuncia o seu programa electoral no cal se destacan os seus proxectos en canto a benestar social, educación, sanidade e viarias. A consigna da súa campaña era: "agua, caminos y escuelas" (auga, camiños e escolas). Foi electo Presidente da república e asumiu o cargo o 20 de maio de 1925. Durante o seu goberno destacáronse a construción do Capitolio da Habana, a *Carretera Central* e diversos pero insignificantes logros económicos. 

O seu mandato caracterizouse por unha feroz represión contra as forzas opositoras. Durante o seu goberno, realizouse unha dura loita contra os comunistas cubanos, os cales atoparon en Machado un importante inimigo. Durante o seu goberno comezáronse a fortalecer os movementos revolucionarios.

### Fortalecemento da oposición. Caída de Machado

Machado quen violara a Constitución cubana, foi elixido de novo nas eleccións (que aínda non foron aclaradas). Durante o seu goberno, presentáronse importantes figuras revolucionarias, tal é o caso de Julio Antonio Mella, Rubén Martínez Villena e un nacente Antonio Guiteras Holmes. 

O 10 de xaneiro de 1929, Mella foi asasinado e isto levantou o poder opositor. O 12 de agosto de 1933, nunha folga revolucionaria, encabezada por Rubén Martínez Villena, Machado foi derrocado e obrigado a emigrar aos Estados Unidos cunha fortuna de dous millóns de dólares nas súas maletas. Alí morreu en 1939.

Valoración
----------

O intelectual cubano Rubén Martínez Villena, durante a Folga de Fame de Julio Antonio Mella, chamouno: "*Asno con garras*".[]

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gerardo Machado Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q365703
* WorldCat
* VIAF: 15917140
* BNF: 17035434c
* EBID: ID
* FAST: 104496
* GND: 13194200X
* ISNI: 0000 0000 8359 8829
* LCCN: n82215138
* OL: OL1463178A
* SNAC: w66d6149
* SUDOC: 192733737

 |
Esfera 3D
A **esfera** é o lugar xeométrico dos puntos do espazo que teñen unha distancia constante respecto a outro chamado centro. Non debe confundirse o valor areal da súa superficie co volumétrico do espazo que pecha. Os dous están en función desa distancia constante chamada raio (R), pero a medida deste último ten o valor de:

{\displaystyle V={\frac {4}{3}}\pi R^{3}}
mentres que o valor da súa superficie é:

{\displaystyle S=4\pi R^{2}}
Esfera celeste
Podería definirse tamén a **esfera** coma un poliedro de infinitas caras. A importancia desta figura na xeometría levou á creación do sistema de coordenadas polares en oposición ás tradicionais coordenadas cartesianas.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Esfera***  |

### Outros artigos

* Número pi

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre matemáticas é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12507
* AAT: 300055639
* BNCF: 38152
* BNF: 119812876
* BRE: 4175825
* EBID: ID
* GND: 4165914-4
* JSTOR: spheres
* LCCN: sh85126590

 |
O **Estatuto de Autonomía do Principado de Asturias** é unha Lei Orgánica española que determina as competencias, os órganos e a forma da comunidade autónoma do Principado de Asturias.

Historia
--------

O réxime preautonómico instáurase en Asturias por Decreto Lei 29/1978, de 27 de setembro, instituíndo o Consello Rexional de Asturias "como órgano de goberno e administración da Rexión" (art. 2). Creouse unha Comisión Mixta de representantes da Administración do Estado e do Consello Rexional de Asturias para propor ao Goberno os acordos sobre transferencias da xestión de funcións, actividades e servizos da competencia da Administración do Estado.

O 1 de xuño de 1979 os partidos políticos con representación parlamentaria na Deputación de Oviedo toman a decisión de formalizar o inicio o proceso autonómico. Para elaborar un Anteproxecto de Estatuto fórmase a chamada *Comisión dos 24* (composta por seis representantes de cada partido: UCD, FSA-PSOE, PCA e CD) foi encargada de elaborar un grupo de traballo, a *Comisión dos 8*, para elaborar o primeiro borrador de Estatuto. As deliberacións desta comisión levan a elixir a forma prevista polo artigo 143.1 da Constitución para desenvolver o Estatuto e rexeitar, en cambio, o 151, ante a negativa de CD. En decembro do mesmo ano, o Consello Rexional de Asturias adopta a iniciativa de constituír Asturias en Comunidade Autónoma -seguindo o Título VIII da Constitución- e traslada aos concellos esta decisión para que adopten similar iniciativa: 72 municipios (o 95% do censo electoral) deciden acollerse ao procedemento do artigo 143.

O 18 de xaneiro de 1980 constitúese a Asemblea de Parlamentarios e Deputados provinciais encargada de elaborar o Proxecto de Estatuto de autonomía terminando os seus traballos o 12 de abril.

Dez días despois, remítese este Proxecto á Comisión Constitucional do Congreso e é aprobado na súa versión definitiva o 15 de decembro de 1981.

A Lei Orgánica 7/1981, de Estatuto de Autonomía para Asturias publícase no BOE núm. 9, de 11 de xaneiro de 1982, entrando en vigor o 30 de xaneiro de 1982.

Notas
-----

1. ↑  Xefatura do Estado (11 de xaneiro de 1982). "Lei Orgánica 7/1981, de 30 de decembro, de Estatuto de Autonomía para Asturias". *Iberlex*. Boletín Oficial del Estado. Arquivado dende o orixinal o 28 de novembro de 2011. Consultado o 2 de decembro de 2009.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Estatuto de Autonomía do Principado de Asturias (PDF) *(en castelán)*
* A España das Autonomías. Especial de *El Mundo* *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3326369
* BOE: BOE-A-1982-634

 |
**Fermín González Prieto**, nado en Viveiro en 1900 e finado en Madrid o 9 de maio de 1987, foi un pintor e fotógrafo galego.

Traxectoria
-----------

Chegou a Cuba en 1913 e mentres traballaba polo día nun almacén estudaba debuxo no Centro Galego da Habana. En 1915 ingresou na Academia Nacional de Belas Artes San Alejandro da Habana e a partir do ano seguinte deu clase de debuxo e pintura no Centro Galego. Ilustrou diversas publicacións como *Eco de Galicia* ou *Labor Gallega*. En 1918 estableceuse en Madrid grazas a unha bolsa do Centro Galego para estudar na Academia de San Fernando.

En 1933 mudouse a Viveiro, traballando como fotógrafo, coñecido como o fotógrafo Lander, e mais tamén foi profesor de debuxo na Escola Elemental de Traballo. Militante do PSOE sufriu represalias políticas tras o golpe franquista. Volveu á pintura na década de 1950. Especializouse como paisaxista, pintando directamente da natureza, especialmente na montaña luguesa mais tamén en Castela.

Notas
-----

1. ↑  Biografía en afundacion.org
2. ↑  "Fermín González, el pintor de Viveiro que formó y lanzó el Centro Gallego en Cuba". *La Voz de Galicia*, 8 de abril de 2018
3. ↑  Emilio Xosé Ínsua e Xurxo Martínez González (2018) "Común temos a patria. Biografía dos irmáns Villar Ponte" Vigo:Xerais, p. 514
4. ↑  "30 anos da morte de Fermín González Prieto". Museo Provincial de Lugo, 5 de maio de 2017

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q55119904
* ULAN: 500035501

 |
Xosé I Bonaparte.Xosé I Bonaparte.
O **Estatuto de Baiona**, **Carta de Baiona** ou **Constitución de Baiona** considérase unha carta outorgada, xa que non foi elaborada polos representantes do Estado, xurada polo irmán de Napoleón Bonaparte, Xosé I Bonaparte, a quen el confiou o territorio español ocupado, o 8 de xullo de 1808 na cidade de Baiona (Francia).

Establecía como rei de España a Xosé I Bonaparte e o cambio da monarquía absoluta por unha monarquía constitucional, de ideas napoleónicas.

Organizaba España como unha monarquía hereditaria que o monarca ocupaba o centro do poder político, pero coa obrigación de respectar os dereitos cidadáns proclamados no seu texto. Naceu nun contexto complexo, ditado fóra do territorio nacional e cun marcado carácter afrancesado, apadriñado polos liberais moderados. A causa da súa orixe e proceso non pode considerarse unha constitución, senón unha *carta outorgada* cuxo proxecto foi presentado por Napoleón a 65 deputados españois que só puideron deliberar sobre o seu contido. Non existiu vontade previa de elaborar un documento constitucional, o texto foi imposto e aceptado por unhas Cortes reducidas convocadas no territorio francés.

Creación da Carta de Baiona
---------------------------

Historicamente a súa creación realizouse da seguinte maneira:

* Carlos IV abdica en favor do seu fillo Fernando VII.
* Fernando VII abdica en favor de Napoleón.
* Napoleón ordena ao Duque de Berg que convoque unha asemblea en Baiona.
* Entre o 15 e o 30 de xuño de 1808 elabórase unha "constitución".
* O 7 de xullo de 1808 Napoleón abdica en favor do seu irmán Xosé.
* O 8 de xullo de 1808 promúlgase coa seguinte estrutura:
	+ Poder lexislativo: iniciativa real que promulga logo de oír ás cortes.
	+ Poder executivo: corresponde ao rei e os seus ministros. O rei ordena e os ministros son os responsables.
	+ Poder xudicial: é independente pero o rei elixe os xuíces.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galifontes posúe textos orixinais acerca de:  ***Constitución de Bayona de 1808 na súa lingua orixinal*** |

### Ligazóns externas

* Estatuto de Baiona na web do Congreso *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q735580
* BRE: 1846123
* GEC: 0006793

 |
Réxime de acceso estatutario segundo comunidade e ano de aprobación do primeiro estatuto     Vía lenta. Autonomía reducida (art. 143)
     Vía especial. Nacionalidades históricas (art. 151)
     Vía excepcional. Amelloramento de Navarra, Ceuta e Melilla (art. 144)
O **estatuto de autonomía** é a norma básica dos distintos gobernos das comunidades autónomas do Estado español, e como tal figura na Constitución española de 1978 no seu artigo 81. Nos estatutos recóllese o nome da comunidade, a súa delimitación territorial, os nomes e sedes dos seus órganos autonómicos, as competencias que asumen e as linguas oficiais do territorio.

Historia e características
--------------------------

Os estatutos de autonomía forman parte do ordenamento xurídico do Estado pero o seu réxime de elaboración e aprobación é diferente do resto de leis orgánicas ou ordinarias. Estas, teñen o rango de Lei orgánica e polo tanto, necesitan unha votación favorábel da maioría absoluta dos membros do Congreso dos Deputados español.

Hai dúas formas de acceder á autonomía, por medio do artigo 143 da Constitución española, accédese á autonomía "reducida" que foi ideada para as comunidades "non históricas", é dicir, todas aquelas que non aprobaran un estatuto de autonomía durante a II República.

Poden acceder a ela tódalas provincias contiguas que teñan elementos históricos, culturais e territoriais comúns.  
Tamén se pode formar unha comunidade autónoma, cando así o exprese o interese xeral, que vén determinado polas Cortes Xerais.

En troques, para Cataluña, Galiza e o País Vasco, consideradas nacionalidades históricas, o artigo 151 da Constitución española prevé unha forma de acceso máis rápido á autonomía plena.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Estatuto de autonomía de Galicia de 1936
* Estatuto de autonomía de Galicia de 1981

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q731236
* GEA: 5314
* GEC: 0230450

 |
**Estanislao Martín Martín**, nado en Casares de las Hurdes (Cáceres) en 1964, é un avogado e político de Estremadura (España). É o coordinador xeral de Coalición Extremeña e foi deputado na Asemblea de Estremadura entre 2007 e 2011.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Dereitoo na Universidade de Estremadura en 1988, exerce a avogacía en Cáceres desde 1991. Foi presidente das mocidades de Extremadura Unida, e posteriormente cofundador do Partido Regionalista Extremeño (PREX) do que é secretario xeral. Tras a creación da federación de partidos Coalición Extremeña en 2003 asumiu o posto do seu coordinador xeral.

Foi concelleiro polo PREX en Casares de las Hurdes e mais en coalición co PSOE foi concelleiro en Cáceres (2003-2007). Formou parte da candidatura PSOE-Rexionalistas á Asemblea de Estremadura, logrando a acta de deputado. Nas eleccións autonómicas de 2011 non foi candidato nas listas da coalición do PSOE coa Coalición Extremeña. Nas eleccións de 2015 é o candidato á presidencia da Xunta de Estremadura por Coalición Extremeña PREx-CREx.

Notas
-----

1. ↑  "El regionalismo ligado al PSOE se une en Coalición Extremeña". *El Periódico de Extremadura*. 15 de decembro de 2003.
2. ↑  "Estanislao Martín, candidato del PREx-CREx a la Presidencia de la Junta de Extremadura, *Digital Extremadura*, 26 de outubro de 2014". Arquivado dende o orixinal o 02 de abril de 2015. Consultado o 07 de marzo de 2015.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha de deputado na Asemblea de Extremadura
Os **Etelä-Vantaan Urheilijat**, ou simplemente **EVU**, son un equipo de hóckey sobre xeo da cidade de Vantaa(Finlandia). O equipo xoga os seus partidos como local no Myyrmäen jäähalli.

Os maiores éxitos do equipo chegaron na categoría feminina. Durante anos as xogadoras do equipo de Vantaa disputaron a máxima categoría do hóckey sobre xeo feminino finlandés, sendo un dos equipos fundadores da liga na tempada 1982-83. Na primeira tempada conseguiron a medalla de bronce, á que sumaron posteriormente cinco medallas de prata nos anos 1984, 1985, 1987, 1988 e 1990. Mais foi na tempada 1988-89 cando chegou o maior éxito do equipo feminino logo de alzarse co campionato finlandés.

Notas
-----

1. ↑  "JÄÄHALLIT" (en finés). evu.fi. Consultado o 15 de novembro de 2022.
2. 1 2  "Naisten SM:n mitalijoukkueet kautta aikojen" (en finés). Leijonat.fi. Consultado o 15 de novembro de 2022.
3. ↑  "1989 EVU" (en finés). Leijonat.fi. Consultado o 15 de novembro de 2022.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial *(en finés)*
Diferentes tipos de plastos
Os **etioplastos** poden considerarse cloroplastos que non foron expostos á luz. Os proplastidios (plastos xuvenís indiferenciados) mantidos na escuridade orixinan etioplastos, igual que os cloroplastos xa diferenciados que se manteñen na escuridade.

Atópanse xeralmente en plantas con flor (Anxiospermas) que crecen na escuridade durante un tempo. Se a planta se mantén lonxe da exposición á luz durante varios días, os seus cloroplastos normais convértense en etioplastos. Os etioplastos carecen de pigmentos activos polo que non son coloreados e tecnicamente poderían considerarse leucoplastos. Altas concentracións de etioplastos nunha planta causan que as súas follas perdan a cor verde.
Os etioplastos conteñen corpos prolamelares, que son agregados membranososo de redes semicristalinas de túbulos ramificados que conteñen o pigmento precursor da clorofila. Os corpos prolamelares aparecen con gran frecuencia dispostos formando patróns xeométricos.

Os etioplastos convértense en cloroplastos por medio da estimulación da síntese de clorofila por parte da hormona vexetal citoquinina pouco despois de seren expostos á luz. Os tilacoides e a grana desenvólvense a partir dos corpos prolamelares durante este proceso.

Véxase tamén
------------

* Plasto
	+ Cloroplasto
	+ Cromoplasto
	+ Leucoplasto
		- Amiloplasto
		- Eleoplasto
		- Proteinoplasto
* Estrómulo

Notas
-----

1. 1 2  Wise, Robert (2007). "1". *The Diversity of Plastid Form and Function*. Springer.

| * v
* c
* e
Estruturas e orgánulos da célula |
| --- |
| Sistema endomembranoso | Membrana celular - Núcleo (Nucléolo) - Retículo endoplasmático - Aparato de Golgi - ParentosomaVesículas (Lisosomas - Endosomas - Fagosomas - Vacúolos)Gránulo citoplasmático: Melanosoma - Microcorpo (Glioxisoma - Peroxisoma) - Corpo de Weibel-Palade |
| Endosimbiose | Mitocondria - Plastos (Cloroplasto - Cromoplasto - Amiloplasto) |
| Citoesqueleto | Microfilamentos - Filamentos intermedios - Microtúbulos - Centríolos |
| ADN | Cromosomas (Cromatina - Cromátide - Centrómero) - Plásmidos |
| Externas | Parede celular - Undulipodio: Cilio/Flaxelo - Acrosoma |
| Outras | Citoplasma - Ribosoma - Centro organizador de microtúbulos (Centrosoma - Corpo basal - Corpo polar do fuso) - Proteasoma - Inclusión citoplasmática |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q603570
* JSTOR: etioplasts
* MAG: 2777245750

 |
***The Ethnologue: Languages of the World*** é unha publicación impresa e virtual de SIL International (antes coñecida como o *Summer Institute of Linguistics*, "Instituto Lingüístico de Verán"), unha organización cristiá de servizos lingüísticos que estuda as linguas menos coñecidas, basicamente para prover servizos misioneiros aos seus falantes. Posúe estatísticas de 6.809 idiomas (edición do ano 2000, 6.912 na súa web en febreiro do 2007), incluíndo o número de falantes, a súa localización, dialectos, afiliación lingüística, dispoñibilidade de textos bíblicos etc. Actualmente é un dos inventarios máis completos das linguas existentes, xunto ao Linguasphere Register .

Código SIL
----------

*Ethnologue* ofrece un código de tres caracteres chamado *código SIL* para cada linguaxe descrita, que excede significativamente o incluído nos estándares ISO 639 e RFC 3066.

Críticas
--------

Ademais dun nome principal para a lingua, Ethnologue adoita dar unha selección extensa, pero a miúdo incompleta, dos nomes alternativos utilizados polos falantes, os gobernos, países veciños etc. sen considerar cuestións de oficialidade, corrección política ou sensibilidades feridas.

Ethnologue non pode deixar de conter algúns erros, como é inevitable nunha iniciativa desta magnitude. Por exemplo, ao preparar a 14ª edición agregáronse linguas como o *Chenoua* mentres que se suprimiron outras supostas linguas como o *Nemadi* ou o *Wutana*.

### Neutralidade

Discutiuse ocasionalmente a neutralidade dos criterios científicos usados por Ethnologue, en especial no relacionado coa Biblia e as relixións *do Libro*. Un caso destacado é a clasificación do árabe xunto ao hebreo como parte das *linguaxes semíticos centrais do sur*, distinguíndoos do arameo, mentres que o consenso académico tende a ver como máis próximos ao hebreo e ao arameo.

Notas
-----

1. ↑  The new Linguasphere Observatory, véxase tamén informes en francés e biografía de David Dalby en inglés[*Ligazón morta*]

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Glottolog
* SIL International

### Ligazóns externas

* Versión web de *The Ethnologue* (en inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q14790
* MAG: 2779944400

 |