recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Coordenadas: 42°35′39″N 1°12′57″O﻿ / ﻿42.594027777778, -1.2158333333333

Castelo de Javier.
Castelo de Javier.
O **Castelo de Javier** está situado nunha loma da localidade navarra de Javier, a 52 km ao leste de Pamplona e 7 km ao leste de Sangüesa.

Data do século X. Neste castelo naceu e viviu San Francisco Xabier, fillo dos Señores de Javier, e de aquí tomou o seu apelido. O nome de Javier provén do vascuence **etxebarri** ou casa nova que na súa evolución transformouse en javier, sendo a grafía orixinal xabier.

Consta de tres corpos, sucesivamente graduados en orde de antigüidade. Destacan a "Torre do Santo Cristo", bastión e capela onde se atopa un interesante crucifixo tardogótico e unha serie de pinturas murais representando a danza da morte, única en España. Destacan tamén a torre da homenaxe e o museo dedicado á vida do santo. Nos seus basamentos hai pegadas e zócolos musulmáns que poderían ser do século X. No XI formouse o primeiro recinto envolvente que acubillou as primeiras habitacións. No século XIII agregáronse, polas catro orientacións, dous corpos poligonais e dúas torres flanqueantes.

O castelo e a vila de Javier foron gañados por Sancho VII de Navarra en torno ao ano 1223. Un nobre aragonés deunos como garantía por un préstamo de 9.000 soldos que lle concedeu o monarca navarro, pero ao acabar o prazo e non poder facer fronte ao pago, pasaron á propiedade de Sancho. Este sistema foi común no reinado de Sancho VII, un dos grandes prestamistas da Coroa de Aragón, que mercede aos préstamos non devoltos, apropiouse dunha serie de vilas e castelos entregados como aval que lle axudaron a reforzar as súas fronteiras con Aragón, como Escó, Pena, Petilla, Gallur, Trasmoz, ou Sádaba.

En 1236 o castelo foi entregado polo rei Teobaldo I a don Adán de Sada. O Cardeal Cisneros ordenou a demolición dos muros do Castelo, pero foi posteriormente restaurado en parte.

A finais do século XIX o Castelo estaba practicamente en ruínas, pero grazas á intervención da súa propietaria, Carmen Aragón Azlor e Idiáquez, duquesa de Villahermosa, e da familia Goyeneche restaurouse todo o Castelo e edificouse unha fabulosa Basílica encostada a el.

A duquesa de Villahermosa doou o Castelo e a Basílica á Compañía de Xesús coa condición de que o mantivese tal e como se lle entregou. Na Cripta da Basílica descansan os restos de quen contribuíron á reconstrución do Castelo e erección da Basílica: a duquesa de Villahermosa, o seu marido José Manuel de Goyeneche (conde de Guaqui) e os irmáns María Josefa (duquesa de Goyeneche), Carmen (duquesa de Gamio) e José Sebastián de Goyeneche e Gamio (fundador da Fundación Goyeneche).

O Castelo de Javier é sede dunha multitudinaria peregrinación a principios de marzo, en honra do santo patrón de Navarra, chamada popularmente **Javierada**.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q112738
* WorldCat
* VIAF: 267104640
* LCCN: n2007082163
* WHC: 669-404

 |
**Xoán Carlos Montes Bugarín**, coñecido como **Calís**, nado en Mondariz o 21 de maio de 1975, é un político galego.

Traxectoria
-----------

Nas eleccións municipais de 2007 encabezando a candidatura do BNG foi elixido concelleiro de Mondariz, sendo a segunda forza política tralo PPdeG con 3 concelleiros. Volveu encabezala candidatura do BNG nas municipais de 2011 e volveu a sela segunda forza política, pasando de 3 a 5 concelleiros. Membro da corrente interna Máis Galiza, trala saída de dita corrente da fronte nacionalista, en abril de 2012 abandonou o BNG xunto con outros 3 compañeiros do seu grupo municipal. 

Trala escisión, constitueu a formación local Alternativa por Mondariz, a cal encabezou nas municipais de 2015 logrando sela forza máis votada con 4 dos 11 concelleiros, polo que foi elixido alcalde. Estableceu un pacto de goberno coa única concelleira do PSdeG-PSOE Marina Alfaro, o cal rompeu a edil socialista en febreiro de 2017. Nas municipais de 2019 volveu encabezar a candidatura de Alternativa por Mondariz, que foi novamente a forza máis votada con 4 edís, porén perdeu a alcaldía en favor de Xosé Emilio Barros, candidato do BNG, segunda forza máis votada, grazas ao apoio dos dous concelleiros do PPdeG e do único concelleiro do PSdeG-PSOE.

Nas municipais de 2023 encabezou novamente Alternativa por Mondariz, logrando ser novamente a forza máis votada e subindo ata os 5 concelleiros. Desta forma, recuperou a alcaldía ó non chegar a acordo algún os demais grupos, pasando a gobernar en minoría.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Julio Alén Montes** |  **Alcalde de Mondariz** 2015 - 2019 | Sucesor:**Xosé Emilio Barros Bello** |
| Predecesor:**Xosé Emilio Barros Bello** |  **Alcalde de Mondariz** 2023 - actualidade | Sucesor:**no cargo** |

Notas
-----

1. ↑  Los cuatro concejales de +G de Mondariz retan al BNG y se quedan con las actas
2. ↑  Alternativa por Mondariz elige a ´Calis´ como candidato a alcalde
3. ↑  El bipartito de Mondariz estalla al romper la edila socialista con la marea local
4. ↑  *La Voz de Galicia*, Vigo, 16-6-2019, p. 6.
5. ↑  Los independientes toman el mando en Mondariz

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Mondariz

### Ligazóns externas

* Juan Carlos Bugarín Montes "Calis": "Los vecinos tendrán voz directa en los plenos municipales". Entrevista en *Faro de Vigo*
**Eva García de la Torre**, nada en Sevilla en 1962 e finada en Vigo o 27 de xaneiro de 2022, foi unha avogada e política galega do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

Exerceu como avogada no Porriño. Nas eleccións municipais de 2011 foi elixida concelleira do Porriño polo PSdeG-PSOE ó sela número 2 da candidatura encabezada por Iván Vaqueiro Grandín. Nas eleccións xerais de 2011 foi a número 4 do PSOE ao Congreso pola provincia de Pontevedra sen resultar electa. Nas municipais de 2015 encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE e foi elixida alcaldesa co apoio de UDDL, BNG e EU-Son, gobernando en coalición con UDDL ata a súa expulsión en febreiro de 2019. Os comicios de 2019 viron unha repetición dos resultados, cunha vitoria do Partido Popular insuficiente e un acordo de goberno de todos os demais partidos para formaren goberno, polo que Eva García seguiu a ser a alcaldesa, nesta ocasión formando goberno co BNG.

Porén, a finais de 2021 a situación política do concello do Porriño estaba moi deteriorada. A perda de confianza dos seus socios de investidura de EU-Son e os ruxerruxes dunha moción de censura de esquerdistas e conservadores levaron a García de la Torre a presentar a súa dimisión no mes de novembro. Finou dun infarto dous meses despois.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Nelson Santos Argibay** |  **Alcaldesa do Porriño** 2015 - 2021 | Sucesor:**Alejandro Lorenzo Alonso** |

Vida persoal
------------

Unha das razóns que sinalou como causantes do seu constante sinalamento como alcaldesa foi a súa orientación sexual.

Notas
-----

1. ↑  "Fallece la exalcaldesa de O Porriño, Eva García de la Torre". *La Voz de Galicia* (en castelán). 27 de xaneiro de 2022. Consultado o 27 de xaneiro de 2022.
2. ↑  Eva García de la Torre, número 4 del PSOE por Pontevedra
3. ↑  Eva García de la Torre se convierte en alcaldesa de Porriño con el apoyo de UDDL, BNG y EU
4. 1 2  Bernárdez, Judit (2021-11-23). "La ya exalcaldesa de O Porriño: "Me han machacado por ser mujer, por mi peso, apariencia y orientación sexual"". *Faro de Vigo* (en castelán). Consultado o 2021-11-23.
5. ↑  redacción (2022-01-27). "Falece tras sufrir un infarto a exalcaldesa do Porriño, Eva García de la Torre". *Xornal de Vigo*. Consultado o 2022-01-27.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais no Porriño
Coordenadas: 64°08′35″N 21°54′53″O﻿ / ﻿64.142952, -21.914603

**A faloteca islandesa** atópase en Húsavík, ao norte de Islandia. Caracterízase por posuír a máis extensa colección de pene de diferentes especies e tamaños.

Historia e características
--------------------------

Sigurður Hjartarson, que fora profesor de Historia nun instituto de Reiquiavik, foi o fundador da faloteca en 1974, e hoxe é o director do museo.

En xullo do 2006 o museo tiña uns 245 exemplares expostos, tanto como trofeos de caza, embalsamados, en formol ou desecados. O obxectivo do museo é ter os penes de todas as especies de mamíferos en Islandia, mesmo os de diferentes especies que se atopan en perigo de extinción no devandito país.

En 2011 o museo obtivo o primeiro exemplar de pene de *Homo sapiens*.

Galería de imaxes
-----------------

* Lámpadas feitas con testículos.Lámpadas feitas con testículos.
* Sala do museo.Sala do museo.
* Diferentes falos.Diferentes falos.
* The Icelandic Phallological Museum's signThe Icelandic Phallological Museum's sign

Notas
-----

1. ↑  Tamén exhibe algúns exemplares de penes de mamíferos que non viven en Islandia.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***A faloteca islandesa*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Islandia*** |

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q177174
* WorldCat
* VIAF: 307323768
* GND: 1049834208
* LCCN: nb2014025495

 |
Coordenadas: 52°30′45″N 13°22′53″L﻿ / ﻿52.5125, 13.3815

Foto de xullo de 1947 da entrada posterior do Führerbunker no xardín da chancelería do Reich. Hitler e Eva Braun foron incinerados nun burato de proxectil fronte á saída de emerxencia á esquerda; a estrutura a xeito de cono no centro servía de escape e como refuxio de bombas para os gardas.
O ***Führerbunker*** ([ˈfyːrərˈbʊŋkɐ]) era un refuxio antiaéreo que se atopaba preto da chancelería do Reich en Berlín, Alemaña. Formou parte do complexo de búnker subterráneo construído en dúas fases en 1936 e 1944. Foi o derradeiro dos Cuarteis Xerais do Führer (*Führerhauptquartiere*) empregados por Adolf Hitler durante a segunda guerra mundial.

Hitler fixou a súa residencia no *Führerbunker* o 16 de xaneiro de 1945, e converteuse no centro do réxime nazi até a última semana da segunda guerra mundial en Europa. Hitler casou alí con Eva Braun a última semana de abril de 1945, pouco antes de que cometesen suicidio.

Despois da guerra, tanto o antigo como o novo edificio da chancelería foron derrubados polos soviéticos. O complexo subterráneo permaneceu imperturbable até 1988–89, malia algúns intentos de demolición. As seccións escavadas do antigo complexo de búnkeres foron destruídas na súa maioría durante a reconstrución desa zona de Berlín. O lugar permaneceu sen marcar até 2006, cando se instalou unha pequena placa cun diagrama esquemático. Algúns corredores do búnker aínda existen, pero están pechados ó público.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Führerbunker Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Shuger, Scott; Berger, Donald (21 de xuño de 2006). Slate Magazine, ed. "Hitler Slept Here: The too-secret history of the Third Reich's most famous place".
* Bunkermuzeum – Guide to military museums of Europe Arquivado 28 de outubro de 2018 en Wayback Machine. *(en inglés)*
* Imaxes 3D da chancelería
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Isabel Blanco (homónimos).

**Isabel Blanco**, nada o 10 de maio de 1979 en Bergen (Noruega), é unha xogadora de balonmán norueguesa de ascendencia galega.

Traxectoria
-----------

Filla do futbolista Fernando Blanco Jiménez, que chegou a xogar co Deportivo da Coruña, naceu en Noruega, onde os seus pais estaban instalados. Comezou a xogar ao balonmán nese país, no Kjøkkelvik. Despois fichou polo Vadmyra, polo Nordnes de Bergen, polo Tertnes e finalmente marchou a xogar a España ao Club El Ferrobús Mislata, de Mislata (Valencia). Logo dunha tempada xogando en España fichou polo Ålborg DH dinamarqués. Na actualidade xoga no Ikast-Brande Elite Håndbold, tamén dinamarqués.

Ten representado a Noruega internacionalmente, e conseguiu coa súa selección a medalla de ouro nos campionatos de Europa de balonmán en 2004 e en 2008. Ademais, obtivo medallas de prata nos campionatos dinamarqueses de 2005 e 2008, e unha de bronce en 2006. Foi escollida nese ano tamén *pivote do ano* da liga dinamarquesa.

Notas
-----

1. ↑  Christiansen, Anders K. (11/12/2004). "- Vi bør slå Spania". *VG* (en Norwegian). Consultado o 15 de decembro de 2008.
2. ↑  "6th European Handball Championships – Hungary 2004 – Team Norway" Arquivado 18 de xullo de 2011 en Wayback Machine.(consultado por última vez o 25 de febreiro de 2008, ilocalizable en decembro de 2008)
3. ↑  *Isabel Blanco, una noruega de origen gallego, entre las campeonas de Europa*, *La Voz de Galicia*, 15/12/08 *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Isabel Blanco Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q444040
* IMDb: nm5711164
* EHF: 505680

 |
O **Museo Bode** pertence ao grupo de museos da Illa dos Museos de Berlín, Alemaña.

Foi deseñado polo arquitecto Ernst von Ihne e rematado en 1904. Chamado orixinalmente o  **Kaiser-Friedrich-Museum** en honor do emperador alemán Frederico III, o museo mudou o seu nome en honor do seu primeiro director, Wilhelm von Bode, en 1956.

Pechado por restauracións dende 1997, o museo foi aberto de novo o 17 de outubro de 2006. Agora alberga unha colección de esculturas, arte bizantina, moedas e medallas.

A colección de escultura mostra a arte do Oriente cristián (con énfase no Exipto Copto), esculturas de Bizancio e Rávena, as esculturas da Idade Media, o gótico italiano, e o primeiro Renacemento. Os derradeiros traballos do Gótico alemán están representados por Tilman Riemenschneider, tamén ten obras do renacemento alemán do sur, e arte barroca prusiana ata o século XVIII. No futuro algúns traballos seleccionados da Gemäldegalerie de Berlín integraranse na colección de escultura. Isto está baseado no concepto de Wilhelm von Bode das "salas de estilo", nos cales as esculturas, as pinturas, e a artesanía dunha época vense xuntos, do mesmo xeito que xeralmente facíase nas coleccións privadas da clase media alta.

Münzkabinett
------------

*Artigo principal**:* Gabinete Numismático de Berlín.O *Münzkabinett* ("Gabinete Numismático") é unha das coleccións numismáticas máis grandes do mundo. O seu rango de tempos abrangue dende o principio da cuñaxe no sétimo século a. C. en Asia Menor ata os nosos días. Con aproximadamente 750.000 artigos a colección é un arquivo único para a investigación histórica.

Galería
-------

* Vista nocturnaVista nocturna
* Vestíbulo da entradaVestíbulo da entrada
* EscaleirasEscaleiras
* O Pergamonmuseum e o Museo Bode, fotografía do ano 1951O *Pergamonmuseum* e o Museo Bode, fotografía do ano 1951
* O Museo en 1904O Museo en 1904

Notas
-----

1. ↑  Weisser, B. (2004). "The Berlin Coin Cabinet Reopens Arquivado 30 de maio de 2020 en Wayback Machine.". En *ANS Magazine*. 6 de decembro. American Numismatic Society.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Museo Bode*** |

### Outros artigos

* Remodelación de Berlín
* Illa dos Museos
* Lista de museos numismáticos
* Gabinete Numismático de Berlín

### Ligazóns externas

* Colección de escultura e museo de arte bizantinaArquivado 15 de xuño de 2009 en Wayback Machine.
* Colección Numismática (Münzkabinett)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q157825
* WorldCat
* VIAF: 104146937731213830769
* BIBSYS: 8020964
* BNF: 12159162n
* EBID: ID
* GEC: 0035230
* GeoNames: 7911195
* GND: 5065747-1
* ISNI: 0000 0001 2348 0535
* LCCN: nr2007002827
* NKC: xx0015876
* NLA: 61540965
* OSM: 2186879
* Songkick: 3258934
* Structurae: 20017047
* SUDOC: 120850370

 |
A xunta da cabeza pousada sobre o bloque dun motor de catro cilindros
A **xunta da cabeza**, sitúase entre o bloque dos cilindros do motor e a respectiva cabeza.

Finalidade
----------

A xunta da cabeza visa asegurar a estanquidade de cada unha das cámaras de combustión, ben como a continuidade dos circuítos de auga de refrixeración do motor e dos circuítos de pasaxe do óleo lubrificante do motor.

Composición
-----------

As xuntas mais antigas eran constituídas por papel groso untado con óleo grafitado, sendo despois substituídas por outras con dúas follas de cobre posuíndo no seu interior amianto. Coa prohibición do uso do amianto] na Europa e en moitos países do mundo, esas xuntas están en fase de desaparecemento.

As xuntas actuais son xeralmente feitas de cobre ou de múltiplas follas de aceiro .

Notas
-----

* ARIAS-PAZ, Manuel. *Manual de Automóviles*, 56º edición

| * v
* c
* e
Compoñentes do automóbil: Motor |
| --- |
| Cabeza | Xunta da cabeza ·  Cilindro ·  Inxector ·  Válvula ·  Balancín ·  Buxía ·  Colector |
| Bloque e Cárter | Veo de manivelas ·  Pistón ·  Distribuidor ·  Árbore de levas ·  Volante |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q245678
* MAG: 53317344

 |
A **Suévia Futebol Gaélico,** **Suévia FG** ou simplemente ***Suévia*** é un equipo de futbol gaélico mixto de Compostela. Foi creado no verán do ano 2012 co impulso de persoas vinculadas ao deporte de base da cidade así como co apoio da asociación A Gentalha do Pichel. O seu primeiro entrenamento aberto foi em setembro dese mesmo ano.

O equipo foi un dos fundadores e impulsores da Liga Gallaecia, competición mixta a nivel galego creada no ano 2013.

Como equipo amateur e popular dunha disciplina deportiva minoritaria, tivo e ten dificultades para desenvolver a súa actividade en Santiago, recorrendo a campos doutros concellos (o campo Juán Amado en Pontevea), a campos das periferias (Aríns ou Marrozos) ou a instalacións deficientes da cidade (campo da Colexiata de Sar). A colaboración co asociacionismo vecinal e con outros clubes amateurs foi esencial para poder levar a cabo as súas actividades.

Derivado da decisión da asamblea da Suévia de manter a vía do impulso da competición mixta (é dicir, competir homes e mulleres no campo, a Liga Gallaecia) un grupo abandonou o equipo formando o Estrela vermelha FG no 2013. Porén, os dous clubes conviviron e colaboraron para compartir material e campos de entrenamentos durante un ano até a definitiva separación dos dous proxectos.

Como grande parte dos equipos mixtos de futbol gaélico do País, a Suévia está vinculada con o centro social da súa cidade O Pichel.

A nivel deportivo a Suévia participou en todas as edicións da Liga Gallaecia desde a sua fundación mais nunca foi capaz de se facer co título de Liga -mais si dunha Taça Gallaecia-.

1. ↑  "Eva Cortinhas, do Suévia FG, de Compostela: "Pretendemos fomentar o desporto de base"". *www.diarioliberdade.org*. Consultado o 2023-08-17.
2. ↑  "A Liga Gallaecia | Liga Gallaecia" (en portugués). Consultado o 2023-08-17.
3. ↑  "Taça Gallaecia 2017 | Liga Gallaecia" (en portugués). Consultado o 2023-08-17.
A **amigdalectomía**, tamén denominada **tonsilectomía**, é a exéresis ou extirpación cirúrxica das amígdalas palatinas (a súa inflamación coñécese tradicionalmente por *anxinas*), localizadas no padal, na parte posterior da gorxa. É unha intervención levada a termo por un otorrinolaringólogo. Realízase baixo anestesia e dura uns 30 minutos. É unha operación que se realiza tanto en nenos coma en adultos.
A amigdalectomía é unha intervención cirúrxica que ten máis de 3.000 anos de antigüidade na que, tradicionalmente, producíase a extracción de ámbalas dúas amígdalas, unha a cada lado da farinxe, localizadas na chamada fosa tonsilar ou fosa amigdalina.

Esta intervención adóitase levar a cabo en doentes que padecen amigdalites de repetición (da orde de máis de 4 nun ano, máis de 3 por ano durante 2 anos, ou máis de dous ao ano durante tres anos). Outras razóns pola que se indica a extracción das amígdalas son a apnea obstrutiva do sono (doenza que produce ronquido intenso até o punto de impedir respirar correctamente durante o sono), obstrución nasal da vía aérea, afectación diftérica ou abscesos periamigdalinos. En nenos é típico realizar conxuntamente a amigdalectomía xunto coa exéresis das adenoides (adenoidectomía).

Galería de imaxes
-----------------

* Gorxa con amigdalite.Gorxa con amigdalite.
* Dúas amígdalas extirpadas.Dúas amígdalas extirpadas.
* Gorxa un día após amigdalectomía..Gorxa un día após amigdalectomía..
* Gorxa varios días após amigdalectomía.Gorxa varios días após amigdalectomía.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Amígdala palatina (tonsila)
* Adenoidectomía
* Amigdalite

### Ligazóns externas

* CECHIN Cirurxía das amígdalas.

### Notas

1. ↑  McNeill RA. RA (1 June 1960). "A History of Tonsillectomy: Two Millenia of Trauma, Hæmorrhage and Controversy". Ulser Medical Journal 29 (1): 59–63. Dispoñíbel aquí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Amigdalectomía*** |

| * v
* c
* e
Operacións e outros procedementos do nariz, boca e farinxe |
| --- |
| Nariz | Rinoplastia - Septoplastia |
| Lingua | Frenectomía lingual |
| Outras | Frenectomía labial - Palatoplastia - Tonsilectomia - Adenoidectomia |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q170381
* EBID: ID
* GEC: 0077688
* JSTOR: tonsillectomy
* MAG: 2779073326

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* eMedicine: 872119
* MedlinePlus: 003013
* MeSH: D014068
* MeSH: E04.580.848
* UMLS: C0040423

 |
Terceiro volume dunha edición de 1727 do libro *Vidas paralelas* de Plutarco, impreso por Jacob Tonson.
A **biografía** (do grego βίος *bios*, que significa 'vida', e γράφειν *grάphein*, que significa 'escribir') é a historia da vida dunha persoa narrada desde o seu nacemento ata morte, consignando os seus feitos logrados e os seus fracasos, así como todo canto de significativo poida interesar da mesma.

Para iso adoita adoptar a forma dun relato expositivo e frecuentemente narrativo e en terceira persoa da vida dun personaxe real desde que nace ata que morre ou ata a actualidade. Na súa forma máis completa, sobre todo se se trata dun personaxe do pasado, explica tamén os seus actos con arranxo ao contexto social, cultural e político da época intentando reconstruír documentalmente o seu pensamento e figura. A biografía pode rexistrarse en forma audiovisual ou en forma escrita; neste último caso constitúe un subxénero literario da Historia que se divide á súa vez en diversos subxéneros.

Orixe e historia
----------------

O termo data do século XVII e con el denomínase un xénero autónomo cultivado dende a antigüidade. Nos seus comezos, xa dende as *Vidas paralelas* de Plutarco, a biografía responde a un propósito edificante e moralizante, orientación que seguiu na Idade Media. Foi no Renacemento cando comeza en Italia o estudo de persoas ilustres de maneira individualizada, o cal contribuíu ao desenvolvemento do concepto da biografía, con persoeiros como Boccaccio, Vasari, Vilani ou Maquiavelo. Posteriormente, no período romántico, o xénero biográfico toma dúas direccións diferentes: afonda na vida psíquica do biografiado ou procura, por enriba de todo, a amenidade literaria, sacrificando a verdade do personaxe.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Autobiografía

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q36279
* AAT: 300055908
* BNCF: 8985
* BNE: XX558607
* BNF: 11935764v
* BRE: 1866775
* FAST: 832149
* GEC: 0084590
* GND: 4006804-3
* JSTOR: biography
* LCCN: sh85014152
* MAG: 520712124
* NDL: 00561319
* NKC: ph114155

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D019215
* MeSH: V01.175
* UMLS: C0005504

 |
Vista do lago Ness dende o seu extremo meridional, en Fort Augustus.
A torre do castelo de Urquhart, co lago Ness ao fondo.
O **lago Ness** (**Loch Ness**) é un *loch* (lago) de auga doce localizado nas Highlands de Escocia, de forma estreita e alongada con cerca de 37 quilómetros de lonxitude. O lago ocupa unha área de preto de 56,4 km² e ten unha profundidade máxima de 226 metros. A visibilidade da auga é extremadamente reducida debido á turba dos solos circundantes, que levan cara ao lago as redes de drenaxe. Crese que o lago Ness foi modelado polos glaciares da última era glacial.

O lago Ness é mundialmente coñecido polas alegadas aparicións do Monstro do lago Ness, que os habitantes locais chaman *Nessie*. As evidencias científicas para a existencia deste monstro, descrito como unha especie de dragón mariño, son nulas, o que non impide que sexa unha atracción turística.

O lago Ness é o maior exemplo escocés de lagos encaixados en fallas xeolóxicas, neste caso a Falla de Great Glen, con rumbo nordeste-sueste. Este tipo de lago, coñecido como *loch*, caracterízase pola grande fondura e pola morfoloxía alongada de acordo coa dirección da falla que os modela.

As augas do Lago Ness son bastante frías, debido principalmente á súa latitude e á súa profundidade. O seu litoral é bastante pintoresco, con castelos como o de Eilean Donan, onde foi filmada a escena inicial do filme *Highlander*, ou ruínas de castelos, como o de Urquhart, en Drumnadrochit.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Hidrografía

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Lago Ness*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q49650
* WorldCat
* VIAF: 159069672
* BRE: 2149094
* EBID: ID
* GEC: 0045828
* GeoNames: 2641805
* GND: 4074298-2
* LCCN: sh85090955
* OSM: 4023212

 |
Coordenadas: 42°05′43″N 5°12′51″O﻿ / ﻿42.09527778, -5.21416667

A **ponte e calzada romana de Becilla de Valderaduey** é un conxunto formado por unha calzada romana e unha ponte sobre o río Valderaduey, no municipio de Becilla de Valderaduey (provincia de Valladolid). O conxunto foi declarado Ben de Interese Cultural o 31 de agosto de 1995.

Principais calzada da Hispania romana. A ponte e a calzada comunicaban Asturica Augusta (Astorga) con Cesaraugusta (Zaragoza).

Características
---------------

A ponte de orixe romana é unha construción de pedra con tres arcadas de medio punto, maior o central e tres aliviadoiros para as crecidas cos seus tallamares, e polo que cruza a calzada romana que logo discorre a beira do río Valderaduey. Por aquí transcorreu a Canellón Real Leonés Occidental da Mesta.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Calzada romana

### Bibliografía

* Escapa, Ernesto (2000). Edita Deputación de Valladolid, ed. *Terra de Horizontes*. Valladolid. ISBN 978-84-92535-19-4.  p. 83

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6091678
* DARE: 40183
* JCyL: 14420

 |
| *Torpedo californica* |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

 |
| Range of the Pacific electric rayRange of the Pacific electric rayRange of the Pacific electric ray |
| Sinonimia |
| *Torpedo californica* Ayres, 1855 |

***Torpedo californica*** (Ayres, 1855) é unha especie pertencente á familia Torpedinidae.

É endémica das augas costeiras do nordeste do Pacífico, desde a Baixa California até a Columbia Británica. Xeralmente prefere os fondos areosos, pero tamén os cantís e os bosques de algas ou *kelp*. Vive en augas non moi profundas e pódese atopar até 200 metros de profundidade.

É unha especie solitaria con hábitos nocturnos. En inglés chámase *Pacific electric ray* porque é capaz de xerar unha tensión eléctrica de 50 voltios que utiliza para capturar presas ou con fins defensivos.

A descarga eléctrica é capaz de atordar a un home. A ***Torpedo Californica,*** porén, ten un problema, ten os ollos arriba pero a boca abaixo e cando caza isto crea dificultades para comer, de feito a presa despois de quedar atordada non é comida pola raia, senón que cae no fondo do mar.

Notas
-----

1. ↑  Neer, J.A.; Freedman, R.M.; Lowe, C.G.; Jang, J.J. (2015). Tetronarce californica **2015**. p. e.T39396A80672988. doi:10.2305/IUCN.UK.2015-4.RLTS.T39396A80672988.en.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
2. ↑  "Pacific electric ray". *Marine Species*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Torpedo californica*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Torpedo californica Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Raias
* Torpediniformes

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EOL: 209887
* EPPO: TORPCA
* GBIF: 5215550
* iNaturalist: 114239
* IRMNG: 10849283
* ITIS: 160833
* Plazi: ID
* WoRMS: 271680
* ZooBank: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: OC49576J2G

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Mosca (homónimos).

| Mosca |
| --- |
| Mosca común en Bastavales, Brión |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Clase: | Insecta |
| Subclase: | Pterygota |
| Infraclase: | Neoptera |
| Superorde: | Endopterygota |
| Orde: | Diptera |

 |
| Subordes |
|   Nematocera, mosquitos
  Brachycera, tabáns
  Cyclorrhapha, moscas caseiras |

**Mosca** é o nome común dun extenso grupo de especies de insectos pertencentes á orde dos dípteros (*Diptera*). Foron clasificadas unhas 120.000 especies de moscas, e algúns científicos estiman que hai un millón de especies vivas hoxe en día. Así pois, unha de cada dez especies animais recoñecidas pola ciencia é unha mosca, e existen máis especies distintas de moscas que de vertebrados.

As moscas posúen un corpo con cabeza, tórax e abdome; o primeiro par de ás están completamente formadas e o segundo par está transformado nuns apéndices chamados hapterios que lle serven para o equilibro no voo; ollos compostos por centos de facetas sensibles á luz individualmente, e pezas bucais adaptadas para succionar, lamber ou perforar. Ningunha mosca é quen de morder ou mastigar, pero moitas especies pican e succionan sangue. O seu ciclo de vida é holometábolo, isto é, que pasa por varias fases morfolóxicas, que no caso da mosca son catro: o ovo, a larva, a ninfa, e o adulto. Algunhas especies completan este ciclo nuns poucos días e outras nun ou dous meses.

As moscas forman parte de case todos os ecosistemas, en todos os hábitats terrestres. As consecuencias da súa presenza para a sociedade humana son de importancia porque xunto cos mosquitos, e só despois do propio ser humano e os microorganismos patóxenos, as moscas son os seres vivos que causan máis dano e morte na especie humana. Son axentes de transmisión dunha gran cantidade de enfermidades, incluíndo cólera, dengue, disentería, febre amarela, malaria, salmonelose e febre tifoide; e causan perdas significativas na produción de froitas e outros vexetais.

As moscas son tamén organismos moi importantes na reciclaxe dos refugallos de orixe animal e vexetal, un proceso esencial para a permanencia da vida na terra. Son tamén necesarias como alimento de paxaros, ras e outros réptiles, morcegos, arañas, e insectos varios. Moitas moscas participan tamén na polinización das plantas.

Galería de imaxes
-----------------

*Artigo principal**:* Galería de imaxes de moscas e mosquitos de Galicia.
* Moscas na praia de Barraña (Boiro)Moscas na praia de Barraña (Boiro)
* Bastavales, BriónBastavales, Brión
* TeoTeo
* TeoTeo

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Calliphora vicina
* Dípteros

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q859257
* BNCF: 9463
* BNF: 11976138q
* EBID: ID
* GEC: 0124925
* LCCN: sh85088667
* NDL: 00562754
* NKC: ph123004

 |
**Andrés Mendieta Ocamica**, nado en Lekeitio (Biscaia) o 12 de febreiro de 1945, é un exfutbolista español, que xogaba de porteiro. Debutou en Segunda División co Indautxu, pasando logo ao Real Madrid. Formou parte do club branco durante cinco anos, pero non chegou a debutar, saíndo cedido dúas tempadas ao Rayo Vallecano e outras dúas ao Deportivo da Coruña, co que debutou en Primeira División. Finalmente militou durante catro anos no Castellón, co que logrou o ascenso á máxima categoría na tempada 1971/72.

É pai do tamén futbolista Gaizka Mendieta.

Traxectoria
-----------

Empezou a xogar ao fútbol nos xuvenís do Begoña, pasando logo ao primeiro equipo, que xogaba nas categorías rexionais vascas. En 1964 fichou polo Indautxu, co que debutou na Segunda División na segunda xornada da tempada 1964/65, da man do adestrador Rafael Iriondo. Disputou 31 partidos esa tempada e ao ano seguinte fichou polo Real Madrid.

Chegou ao equipo branco como terceiro porteiro e non chegou a debutar, sendo o gardameta titular Betancort. Na súa segunda tempada saíu cedido ao Rayo Vallecano, de Segunda División, onde xogou 31 encontros en dous anos, nun equipo adestrado por Eguiluz primeiro, e Olmedo despois. A continuación foi cedido outra vez, ao Deportivo da Coruña. No club galego debutou en Primeira División, pero xogou só 8 partidos, sendo Joanet o porteiro habitualmente elixido polo adestrador Cheché Martín. Ademais estudou Química na Universidade de Santiago de Compostela.

En novembro de 1969 foi recuperado polo Real Madrid, que tiña lesionados aos porteiros Betancort e Junquera, aínda que tampouco entón chegou a debutar. No verán de 1970 desvinculouse do Real Madrid e fichou polo Castellón, onde xogou durante catro tempadas, as dúas últimas na Primeira División, despois de ascender na 1971/72.

### Selección española

Foi internacional coa selección olímpica española, coa que disputou os Xogos Olímpicos de 1968 en Cidade de México, obtendo un diploma olímpico.

Vida persoal
------------

É pai do tamén futbolista Gaizka Mendieta.

Notas
-----

1. 1 2  María, Manuel (1 de decembro de 1968). "MENDIETA: Un suplente del Coruña que puede ser titular en el Madrid" (PDF). *Mundo Deportivo* (en castelán). Consultado o 20 de setembro de 2021.
2. ↑  "JAIME BLANCO, TEJADA Y MENDIETA, TRES CARAS NUEVAS EN EL BERNABÉU" (en castelán). 18 de xullo de 1965. Consultado o 20 de setembro de 2021.
3. ↑  "Mendieta, al Español". *La Voz de Galicia* (en castelán). 22 de abril de 1970. p. 17.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en BDFutbol *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3391544
* Auñamendi: 94548
* BDFutbol: 5745
* FIFA: 286357
* Sports Reference: andres-mendieta-1
* Transfermarkt: 462039

 |
Coordenadas: 42°37′44″N 7°42′45″O﻿ / ﻿42.6288888889, -7.7125

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Belesar.

O **encoro de Belesar** é unha presa artificial creada en 1963 no río Miño (a máis grande deste río), situado entre os concellos de Taboada, Chantada, O Saviñao, Paradela, O Páramo, Guntín e Portomarín. A súa capacidade é de 654,5 hm³ e ocupa unha superficie de 2.000 hectáreas e unha cola de 50 quilómetros. Na zona de maior profundidade acada os 135 metros. Ten unha potencia máxima de 227 MW, e produce unha media de 732 GWh ó ano.

A presa, construída entre os concellos de Chantada e O Saviñao, toma o seu nome do núcleo onde primeiro se proxectou, o lugar de Belesar (nas parroquias de Belesar e Diomondi), situado a unha distancia de 4,5 quilómetros río abaixo, no Encoro dos Peares.

Construción
-----------

Foi creado para abastecer unha central hidroeléctrica, operada na actualidade pola empresa Gas Natural Fenosa. A presa é obra do enxeñeiro Luciano Yordi de Carricarte, e o edificio de control da central eléctrica do arquitecto Juan Castañón de Mena.
No encoro traballaron forzados presos políticos, que vivían en condicións moi duras. Polos terreos expropiados para a súa construción pagáronse prezos moi baixos .

A construción do encoro supuxo anegar case 2.000 hectáreas de terreo fértil, ademais da desaparición do Castro Candaz e da vila de Portomarín, que se reedificou preto da súa antiga localización. Outros lugares habitados desapareceron tamén baixo as augas do encoro, como Mourulle, Pincelo, Abeledo ou Portomeñe.

Notas
-----

1. ↑  Bugallal, Isabel (15 de setembro de 2013). "La curva de Chano Yordi". *La Opinión da Coruña*.

Galería de imaxes
-----------------

* Encoro de Belesar.Encoro de Belesar.
* Vista desde San Vitoiro de Ribas de Miño, á altura da desembocadura do río Sardiñeira.Vista desde San Vitoiro de Ribas de Miño, á altura da desembocadura do río Sardiñeira.
* Vista de Castro CandazVista de Castro Candaz
* Vista do Miño na desembocadura do río Enviande.Vista do Miño na desembocadura do río Enviande.
* Vista da presa.Vista da presa.
* Vista da presa.Vista da presa.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Eiré, Afonso (2013). Hércules, ed. *Belesar. O orgullo de España*. A Coruña. ISBN 978-84-92715-71-8.

### Ligazóns externas

* Estado do encoro de Belesar
* Portomarín

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3375700
* GEC: 0008713
* GeoNames: 3128354
* SNCZI-IPE: 1627

 |
**José Luis Bilbao Eguren**, nado en Bilbao, Biscaia o 24 de xaneiro de 1957, é un político vasco, foi presidente da Deputación Foral de Biscaia entre 2003 e 2015.

Naceu no seo dunha familia nacionalista vasca do barrio de Matiko, en Bilbao. Licenciado en Ciencias Económicas pola Universidade do País Vasco. Afiliado ao Partido Nacionalista Vasco desde 1976, foi nos seus inicios responsable da organización xuvenil do partido, Euzko Gaztedi (EGI).

Carreira política
-----------------

Foi elixido membro das Xuntas Xerais de Biscaia polo PNV nas eleccións forais de 1983. Dende entón desempeñou diferentes responsabilidades na administración pública, particularmente no eido da Deputación Foral de Biscaia, dende Director de Orzamentos e Finanzas, até Deputado de Presidencia, pasando por Secretario Xeral do Deputado Xeral, Deputado de Agricultura ou de Promoción Económica, e presidente do Consorcio de Transportes de Biscaia.

Durante a última lexislatura de Josu Bergara como Deputado Xeral de Biscaia (1999-2003), José Luis Bilbao estivo a traballar internamente no partido a súa candidatura a sucederlle. Pouco coñecido polo electorado pero ben relacionado con Iñigo Urkullu, quen entón sucedera ao histórico Luis María Retolaza como home forte da executiva biscaíña do PNV, a que concentra o 80% da militancia do partido, Bilbao impúxose a outros nomes como José Anxo Corres, Karmelo Sáinz da Maza, alcalde de Leioa, ou Juan Luis Laskurain, ex deputado foral de Facenda e expresidente do Tribunal Vasco de Contas, que tamén aspiraban a suceder a Bergara.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha nas Xuntas Xerais de Biscaia[*Ligazón morta permanente*]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9014016
* WorldCat
* VIAF: 189835147
* Auñamendi: 26051
* SUDOC: 154845086

 |
O **Museo de Terrasa** é unha entidade museístico que acolle todos os museos de titularidade municipal da cidade de Terrasa. Quedan fóra da entidade o Museo da Ciencia e da Técnica de Cataluña, dependente da Generalitat de Cataluña; o Centro de Documentación e Museo Téxtil, xestionado por un consorcio entre o Concello de Terrasa e a Deputación de Barcelona, e o Museo Parroquial do Santo Espírito, que depende do bispado. Pertence á Rede de Museos de Historia e monumentos de Cataluña e á Rede de Museos Locais da Deputación de Barcelona.

Notas
-----

1. ↑  AADD (2010). *Museus i Centres de Patrimoni Cultural a Catalunya*. Barcelona: Departament de Cultura de la Generalitat de Catalunya. pp. p. 121–122. ISBN 84-393-5437-1.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en catalán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4894452
* WorldCat
* VIAF: 147711588
* BNE: XX128792
* GEC: 0257494
* ISNI: 0000 0001 2295 5869
* LCCN: n98110986

 |
O **método de Hall** utilizase para diferenciar un pigmento, a bilirrubina, que é o principal pigmento da bile, que se orixina pola degradación das células vermellas do sangue.

Existe un método para diferenciar conxuntamente a bilirrubina e a hematoidina (Método de Gmelin) pero o verdadeiro método para diferenciar a bilirrubina é o método de Hall.

A intensidade da cor da tinguidura é proporcional á cantidade de bilirrubina que hai na mostra, pero se se encontraron restos de drogas e outras substancias será máis difícil a determinación da bilirrubina.

Fundamento
----------

A acción oxidante do reactivo de Fouchet converte a bile en biliverdina, de cor verde, a cal, se foi transportada ó fígado e alí reducida, coñécese como bilirrubina. O rango de cor varía entre verde oliva e verde esmeralda, dependendo da concentración de pigmento bílico presente.

Tecido control e diana
----------------------

O conduto biliar común obstruído é positivo para esta técnica. O tecido, para mellores resultados, debe estar fixado en formol 10%, e seccionado a 4 microns.

Reactivos
---------

1. Reactivo de Fouchet.
	1. 12,5gr ácido tricloroacético.
	2. 50cc auga destilada.
	3. 5cc cloruro férrico 10%.
2. Mesturar ben o tricloroacético e a auga, e engadir o cloruro férrico.
3. Solución de Van Gieson.
	1. 1cc fucsina ácida 1%.
	2. 45cc ácido pícrico saturado.

Procedemento
------------

1. Desparafinar e hidratar os cortes.
2. Colocar na solución de Fouchet, 5 minutos.
3. Lavar con auga destilada, 2 cambios de 2 minutos en cada cubeta.
4. Contrastar con Van Gienson, 3 minutos.
5. Lavar con auga destilada, 30 segundos.
6. Deshidratar, aclarar e montar.

### Resultados

* Bilirrubina: verde.
* Coláxeno: vermello.
* Músculo e células epiteliais: amarelo.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* ARP, ed. (1992). *Métodos Histotecnológicos*. *Instituto de patología de las Fuerzas Armadas de los EEUU (AFIP)*.
* Hall, M.J. (1960). American Clinical Pathology, ed. *A staining reaction for bilirubin in sections of tissue*.

### Ligazóns externas

* Arquivado 07 de xaneiro de 2009 en Wayback Machine.
*
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Amígdala.
Oído dereito externo e medio abertos desde a parte frontal. A amígdala tubárica está salientada en verde.
A **amígdala tubárica** ou **tonsila tubárica** (TA en latín *tonsilla tubaria*), tamén coñecida como **tonsila de Gerlach**, é unha masa de tecido linfoide situada a carón da trompa de Eustaquio. É unha das catro amígdalas ou tonsilas da zona farínxea que forman o anel de Waldeyer, que teñen funcións inmunitarias.

Estrutura
---------

Cada unha das amígdalas tubáricas está situada detrás da abertura da trompa de Eustaquio do oído na parede lateral da nasofarinxe. É unha das catro grupos de amígdalas que forman o anel de Waldeyer, o cal está constituído polas dúas amígdalas palatinas, a amígdala farínxea (adenoide), e as amígdalas linguais.

Importancia clínica
-------------------

A amígdala tubárica pode ser afectada pola amigdalite ou tonsilite. Porén, esta xeralmente afecta só as amígdalas palatinas.

Historia
--------

A amígdala tubárica tamén se pode chamar tonsila de Gerlach. Está moi próxima ao torus tubarius (a base da porción cartilaxinosa da trompa de Eustaquio), polo cal ás veces se lle ten chamado *tonsila do torus tubarius*. Pero non se debe confundir este torus coa tonsila.

Notas
-----

1. ↑  Patricia Brady Wilhelm; Marieb, Elaine Nicpon; Mallatt, Jon (2005). *Human anatomy*. San Francisco: Pearson/Benjamin Cummings. p. 572. ISBN 0-8053-5511-1.
2. 1 2 3 4  Neville, Brad W.; Damm, Douglas D.; Allen, Carl M.; Chi, Angela C. (2019). "5 - Bacterial Infections". *Color Atlas of Oral and Maxillofacial Diseases* (en inglés). Elsevier. pp. 109–123. ISBN 978-0-323-55225-7. doi:10.1016/B978-0-323-55225-7.00005-1.
3. ↑  "Tonsil and Adenoid Anatomy". *emedicine.medscape.com*. Consultado o 2019-09-29.
4. ↑  Michael Tam,"The Pharynx", Medical Student's Retreat-Anatomy Notes, última actualización 30 de marzo de 2006.
5. ↑  English Arabic Dictionary of Medical terms,"tonsil of torus tubarius = tubal tonsil", Almaany.com,2010-2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2442277
* MAG: 2777183040

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 54975
* TA: A05.3.01.016
* Uberon: 0003949
* UMLS: C0229883

 |
O **periplasto** é un tipo de cuberta celular que aparece nas algas criptomónadas, formado por varias capas de composición proteica. Outras algas teñen cubertas distintas, como as dinofíceas, que teñen un recubrimento chamado anfiesma, e as euglenas, cuxo recubrimento se chama película.

Estrutura
---------

O periplasto é un recubrimento proteináceo. Pode subdividirse en periplasto interno e externo. Ambos os compoñentes son de composición varible.

O periplasto interno pode estar formado por unha soa lámina como en *Chilomonas paramecium*, ou por múltiples placas de varios tamaños. O periplasto externo rodea a membrana plasmática. O periplasto interno está debaixo da membrana plasmática e pode ás veces, como ocorre en *Komma caudata*, ter unha disposición hexagonal de placas de periplasto superficial e estas están feitas de subunidades.

As placas superficiais están aliñadas de maneira exacta coa placa interna e rodeadas de bordos cristalinos cunha ocasional escama de escarapela con forma de roseta na superficie das placas. Describíronse en criptomónadas varios arranxos do periplasto distintos. Na parte do periplasto interno poden verse partículas intermembrana que penetran na membrana plasmática ata o protoplasma. Estas partículas intermembrana son maiores arredor dos límites entre as placas.

### Outros recubrimentos alternativos

As dinofíceas teñen un recubrimento celular chamado anfiesma, con vesículas similares a cisternas nunha estrutura de forma tecal. Moitos dinoflaxelados teñen placas tecais máis grosas polas que reciben o nome de *dinoflaxelados acoirazados*. 

O recubrimento dos euglénidos denomínase película.

Outros usos do termo
--------------------

Os coanoflaxelados teñen un recubrimento celular tamén chamado periplasto, que é unha especie de matriz extracelular. Este recubrimento podería axudar a adherirse ao subtrato (nas especies sésiles) ou aumentar a resistencia hidrodinámica e eficiencia da alimentación (nas especies planctónicas).

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Berner, Tamar (1993). *Ultrastructure of microalgae* (11 ed.). CRC Press. pp. 74–78. ISBN 978-0849363238.
2. ↑  Grim, J. N.; Staehelin, L. A. (1984). "The ejectisomes of the flagellate *Chilomonas paramecium* - Visualization by freeze-fracture and isolation techniques". *Journal of Protozoology* **31** (2): 259–267. PMID 6470985. doi:10.1111/j.1550-7408.1984.tb02957.x.
3. ↑  Leadbeater, B.S.C.; Kelly, M. (2001). "Evolution of animals choanoflagellates and sponges". *Water and Atmosphere Online* **9** (2): 9–11.
**Manuel Rincón Álvarez**, nado nas Neves o 12 de outubro de 1917 e finado en Pamplona o 4 de febreiro de 1939, foi un dependente e soldado galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de José Rincón e Leopoldina Vázquez. Dependente de comercio. Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 era soldado do Rexemento de Artillaría Lixeira nº 15 de Pontevedra, e espantado pola represión dos franquistas, desertou xunto co seu compañeiro Evaristo González Fernández e o cabo Manuel Quinteiro Segade. Colleron un tren, baixaron nas Neves e atravesaron o río Miño. Foron capturados pola policía portuguesa e entregados á Garda Civil en Salvaterra de Miño. Xulgados por deserción en consello de guerra o 19 de setembro de 1936, Manuel e Evaristo foron condenados a cadea perpetua e Manuel Quinteiro, considerado o indutor, a pena de morte. Estivo preso na Illa de San Simón e ingresou na prisión do Forte de San Cristovo de Pamplona o 11 de outubro de 1937. Participou na fuga masiva do 23 de maio de 1938, sendo capturado ao día seguinte e reingresando no Penal. Finou na forte o 4 de bbreiro de 1939 a causa dunha lesión pulmonar. Foi soterrado no cemiterio de Berriosuso.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 20-9-1936, p. 7.
2. ↑  *El Diario de Pontevedra*, 21-9-1936, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en Los presos del penal de Ezcaba

* Ficha no Fondo Documental de la Memoria Histórica de Navarra

* Manuel Rincón Álvarez na páxina web *Nomes e Voces*.