recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ramón Pérez Cienfuegos** foi un policía e escritor español.

Traxectoria
-----------

Fillo de Francisco Pérez Iglesias, alférez da Garda Civil, e Genoveva Cienfuegos Moreno. Axente de policía, foi trasladado de Venta de Baños a Bilbao en 1923. Chegou a Pontevedra en 1925 procedente de Biscaia. Foi trasladado a Oviedo en 1929. Trasladado a Vilagarcía de Arousa en outubro de 1930. Pronunciou a conferencia "A liña poética" na exposición de Xosé Sesto organizada pola Federación de Mocedades Galeguistas en xuño de 1934, e algunhas fonte sitúano como infiltrado na FMG. Colaborou en *El Diario de Pontevedra* e na revista *Cristal*. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destinado a Valladolid en 1938. Integrouse en Falange Española Tradicionalista y de las JONS. En 1941 foi ascendido a inspector de primeira clase e trasladado a Madrid.

Vida persoal
------------

Casou en Pontevedra con María Dolores Rodríguez Caamaño en 1934.

Notas
-----

1. ↑  *El Día de Palencia*, 10-3-1923, p. 2.
2. ↑  *El Diario de Pontevedra*, 27-7-1925, p. 2.
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 1-3-1930, p. 7.
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, 9-10-1930, p. 8.
5. ↑  *El Pueblo Gallego*, 1-6-1934, p. 13.
6. ↑  Ramón de Valenzuela, animador cultural en Pontevedra antes do 36
7. ↑  *El Pueblo Gallego*, 16-10-1938, p. 2.
8. ↑  *El Pueblo Gallego*, 10-4-1940, p. 5.
9. ↑  *El Correo Gallego*, 24-12-1941, p. 8.
10. ↑  *El Pueblo Gallego*, 2-6-1934, p. 11.
**Marcus Casianus Latinius Postumus** foi o primeiro emperador do chamado Imperium Galliarum entre os anos 259 e 268.

Traxectoria
-----------

Da súa vida sábese pouco, e cóidase que é un galo que foi subindo no exército ata chegar a ser comandante. Cando o emperador Galieno' atopou dificultades na Dacia e na Panonia, nomeou o seu fillo Salonino comandante e césar, xa que o sucesor de Galieno morrera de morte morrida. Pero Salonino, diante dos avances dos alamáns e francos cometeu moitos erros, tanto que as súas propias tropas se lle reviraron. Prodúcese unha sublevación das tropas, e nomean emperador a Póstumo. Este avanza cara a Colonia, toma as súas murallas e mata a Salonino e o seu preceptor Silvano, proclamándose emperador.

Galieno non estaba en condicións en 259 de se opoñer a este nomeamento, e oficialmente declara que Póstumo é o seu comandante nas rexións afectadas ao igual ca Odenato o é no Oriente, xa que dividira o imperio dende o punto de vista militar para unha mellor defensa del.

Pero a realidade e que Póstumo construíu un novo imperio, co seu goberno, coas súas institucións, coa súa moeda etc, e consegue que a Galia, a Xermania, a Britania e a Hispania o acepten coma novo emperador.

Póstumo rexeita os xermanos para alén do río Rin, constrúe novas fortificacións, e mantén unidos uns territorios que Galieno moi dificilmente podería conservar. Mais adiante, no 267, Póstumo e Galieno chegan a un acordo onde se delimitan as áreas de control dos dous, e é entón cando o Imperio, co recoñecemento de Póstumo en Occidente e Odenato no Oriente queda dividido en tres partes.

No 268, rebélase o gobernador da Baixa Xermania, Leliano. As tropas de Póstumo afogan esta rebelión e poñen sitio e toman a cidade de Maguncia. Póstumo impide o saqueo da vila, así que resultan asasinados tanto el coma o seu fillo Póstumo II, a quen nomeara césar e augusto. Leliano morre nesta acción e as tropas nomean a Marco Aurelio Mario.

Mario tamén morre aos poucos días a mans das tropas e o novo emperador do Imperium Galliarum é Victorino, quen fora comandante das tropas de Póstumo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q312603
* WorldCat
* VIAF: 74645515
* BAV: ADV11176657
* BMT: 140724
* CERL: cnp00562918
* DBE: postumo
* DeutscheBio: 118595989
* EBID: ID
* GEC: 0052402
* GND: 118595989
* ISNI: 0000 0003 6968 6832
* SUDOC: 03421903X
* ULAN: 500356469

 |
**Ramón Pérez Vispo**, coñecido como **Peixuco**, nado en Allariz o 18 de novembro de 1904 e finado no Saviñao o 18 de xullo de 2000, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Chegou a Escairón con 23 anos para traballar como zapateiro. Pertenceu á Agrupación Socialista do Saviñao, sendo membro da súa directiva en 1935, e ao Centro Socialista y de Oficios Varios del Saviñao. Coa folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido, permanecendo varios meses na prisión de Monforte de Lemos. Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estivo fuxido. Pasou un tempo na fronte de León e estivo nun campo de concentración do que logrou fuxir. Regresou a Escairón e permaneceu agochado nun pequeno burato da súa casa ata que o 4 de marzo de 1940 a Garda civil detivo a parte da súa familia (a súa muller Paz Losada Fernández e a súa cuñada Milagros Losada Fernández) para obrigalo a entregarse. Primeiro leváronas a Monforte de Lemos e despois a Lugo. Ramón entregouse o 8 de marzo xunto con Antonio Losada Ferreiro e Armando López Losada, pero aos familiares non os liberaron ata o día 28. Ramón foi xulgado por auxilio a rebelión e condenado a 12 anos de prisión. Estivo preso na Prisión Provincial de Lugo ata que lle concederon a prisión atenuada o 10 de outubro de 1941.

Vida persoal
------------

Casou en Escairón con Paz Losada Fernández, coa que tivo tres fillos: Elisa, Paz e Enrique Pérez Losada.

Notas
-----

1. ↑  Nalgunhas fontes aparece como **Ramón Pérez Bispo**
2. ↑  Otros documentos sobre nuestra "comarca de Lemos", durante la guerra civil.
3. ↑  *BOE*, 27-10-1941, p. 8370.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Botana Iglesias, Rocío (2012). Fundación Luís Tilve, ed. *O movemento obreiro socialista na provincia de Lugo (1902-11936)*. Santiago de Compostela. pp. 362–363. ISBN 978-84-95773-26-5.
* *Ramón Pérez Vispo. Vivencias de 'un topo' na comarca de O Saviñao*. Asociación Cultural Xarela Formación-Animación. Barbadás, 2007.

### Ligazóns externas

* 

* Ramón Pérez Vispo na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha en represión franquista en Lugo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17413241
* DSBE: 15037\_perez-vispo-ramon

 |
Conca colectora, pónor (vista posterior), Peloponeso.
Un dos distintos pónores do río Rakov Škocjan, Eslovenia.
Pónor en Djulin, Croacia
Un **pónor** é unha abertura natural no terreo, que pode ser atopada en lugares onde a xeoloxía e a xeomorfología están caracterizadas por algún tipo de *karst* ou carso.

Mentres que unha dolina é unha depresión cunha cavidade conectada cara ao subsolo, un pónor é unha abertura pola que unha corrente superficial ou lago, flúen total ou parcialmente cara a un sistema kárstico de auga subterránea. A erosión polo fluxo continuo de auga forma ou agranda a abertura na roca (principalmente calcaria).

Os pónores atópanse en todo o mundo en rexións *kársticas*. Existen varios lugares en países en centro e sueste de Europa (Croacia, República Checa, Hungría, Rumania, Montenegro) co nome de «Ponor» por estaren asociadados con esas aberturas kársticas. Hai importantes pónores nos Cárpatos, nos Alpes Dináricos, en Grecia, Turquía e en varios estados do sur dos EE.UU.

O termo ponor foi instituído como un termo xeolóxico internacional para unha grande entrada de auga ao subsolo en terreos cársticos. A palabra pónor deriva de *nora*, da lingua protoeslava, que significa pozo ou buraco. En francés *pónor* úsase no eido da acuicultura; en galego é *sumidoiro.*

Notas
-----

1. ↑  Bonacci, Ognjen (2004). "Ponor". En Gunn, John. *Encyclopedia of Caves and Karst Science* (en inglés). Taylor & Francis. p. 1282-1284. ISBN 978-1-57958-399-6.
2. ↑  "bUSCatermos". *aplicacions.usc.es*. Arquivado dende o orixinal o 12 de febreiro de 2022. Consultado o 2022-02-12.

Véxase tamén
------------

* Carso
* Polje

### Bibliografía

* Lexikon der Geowissenschaften Band 4 Nord bis Sib.Spektrum Akademischer Verlag Heidelberg & Berlin 2001 ISBN 3-8274-0423-1 (en alemán)
* Hans Murawski und Wilhelm Meyer: *Geologisches Wörterbuch*. 10. Aufl. 278 S. Ferdinand Enke Verlag, Stuttgart 1998 ISBN 3-432-84100-0. (en alemán)

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ponor*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q847016
* BRE: 3158101

 |
|
|  |
| Troponina C 1, músculo esquelético lento e cardíaca |
| **Identificadores** |
| Símbolo | TNNC1 ; CMD1Z; CMH13; TN-C; TNC; TNNC |
| Entrez | 7134 |
| OMIM | 191040 |
| RefSeq | NP\_003271 |
| UniProt | P63316 |
| **Outros datos** |
| Locus | Cr. 3 *p21.3-14.3.(52.49 – 52.49 Mb)* |

|
|  |
| Troponina C 2, músculo esquelético rápido |
| **Identificadores** |
| Símbolo | TNNC2 |
| Entrez | 7125 |
| OMIM | 191039 |
| RefSeq | NP\_003270 |
| UniProt | P02585 |
| **Outros datos** |
| Locus | Cr. 20 *q12-13.11.(44.45-44.46 Mb)* |

Troponina C en complexo.
A **troponina C** é unha proteína que forma parte do complexo da troponina, que se encontra nos miofilamentos musculares finos (xunto coa actina e a tropomiosina) e que ten a característica de que se pode unir a ións calcio. Como resultado da unión do calcio á troponina C, os elementos que forman parte dos filamentos finos musculares experimentan unha serie de cambios alostéricos que permiten a interacción da actina coa miosina e que se produza a contracción muscular.

Contén catro motivos estruturais de tipo man EF para a unión ao calcio, aínda que diferentes isoformas poden ter menos de catro subdominios de unión ao calcio funcionais. Contén un lóbulo N e outro C. O lóbulo C ten unha función estrutural e únese ao dominio N da troponina I. O lóbulo C pode tamén ligarse ao Ca2+ ou ao Mg2+. O lóbulo N, que só se pode ligar ao Ca2+, é o lóbulo regulador, e únese ao dominio C da troponina I despois de unirse ao calcio. A letra C do seu nome fai referencia ao calcio.

Tipos
-----

Hai dous subtipos específicos de tecido desta proteína, que son:

* Troponina C lenta ou TNNC1, codificada en 3p21.3-p14.3, presente no músculo esquelético de contracción lenta e no cardíaco (OMIM, 191040).
* Troponina C rápida ou TNNC2, codificada en 20q12-q13.11, presente no músculo esquelético de contracción rápida (OMIM 191039).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Troponina
* Troponina T
* Troponina I
* Proteína fixadora de calcio

### Ligazóns externas

* Troponin C *Medical Subject Headings* (MeSH) na Biblioteca Nacional de Medicina dos EUA.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4383200
* MAG: 133927893

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D019209
* MeSH: D05.500.945.900

 |
***War and Pain*** é o primeiro álbum de estudio da banda canadense de heavy metal Voivod, publicado o 10 de agosto de 1984 a través do selo Metal Blade Records. Segundo unha entrevista en televisión de 1986 coa banda, o disco vendeu 40 000 copias durante os dous primeiros anos.

*War and Pain* foi reeditado varias veces en formato CD: en 1990 a través de Enigma; foi remasterizado e reeditado en 1994 por Metal Blade; Roadrunner lanzouno en 1990 na súa serie Pricekillers; e novamente por Metal Blade en 2004 como unha caixa de 3 CDs remasterizados.

O grupo fixo un video musical para o tema "Voivod" que foi dirixido por Dédé Fortin.

Listaxe de cancións
-------------------

Todas as letras por Denis "Snake" Bélanger e toda a música por Denis "Piggy" D'Amour, Jean-Yves "Blacky" Thériault e Michel "Away" Langevin, agás onde se indique.

| This Side (Iron) |
| --- |
| N.º | Título | Duración |
| 1. | "Voivod"   | 4:16 |
| 2. | "Warriors of Ice"   | 5:04 |
| 3. | "Suck Your Bone"   | 3:30 |
| 4. | "Iron Gang"   | 4:15 |
| 5. | "War and Pain"   | 4:55 |

| That Side (Blower) |
| --- |
| N.º | Título | Duración |
| 6. | "Blower"   | 2:42 |
| 7. | "Live for Violence"   | 5:11 |
| 8. | "Black City"   | 5:08 |
| 9. | "Nuclear War"   | 7:01 |

| Canción extra da edición orixinal en casete |
| --- |
| N.º | Título | Duración |
| 10. | "Condemned to the Gallows"   | 5:07 |

"Condemned to the Gallows" gravouse orixinalmente para o álbum recompilatorio *Metal Massacre V*. Á parte dunha edición en casete, "Condemned to the Gallows" foi o único tema que nunca apareceu nos CD e LP orixinais, nin foi regravado para posteriores lanzamentos de Voivod.

Notas
-----

1. ↑  "Voivod - War and Pain - Encyclopaedia Metallum: The Metal Archives". *www.metal-archives.com*. Consultado o 2023-04-20.
2. ↑  "War and Pain by Voivod - RYM/Sonemic" (en inglés). Consultado o 2023-04-20.
3. ↑  "Voïvod - War And Pain" (en castelán). Consultado o 2023-04-20.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q926202
* AllMusic: mw0000195935
* Discogs: 21293
* MusicBrainz: ID

 |
**Trond Sollied**, nado o 29 de abril de 1959 en Mo i Rana, é un ex-futbolista e adestrador noruegués.

Traxectoria
-----------

Principiou a súa carreira no Mo IL, pasando logo ao Vålerenga. A continuación xogou 6 tempadas no Rosenborg BK, o principal club noruegués, e foi 15 veces internacional coa selección norueguesa, anotando un gol. Formouse como adestrador na Escola de Ciencias Deportivas de Noruega e en 1993 puxo fin á súa carreira como xogador despois dun ano como xogador-adestrador do FK Bodø/Glimt, tempada na que o club subiu á máxima categoría. En 1997 exerceu como axudante do adestrador do Rosenborg Nils Arne Eggen, e o equipo gañou a liga. Na tempada seguinte Sollied ocupou o posto de Eggen e o equipo gañou outra volta a liga,

En 1999 estableceuse en Bélxica e gañou varios títulos co FC Brugge que adestrou durante 5 tempadas. Logo adestrou ao Olympiacos F.C.. Tras a súa chegada gañou o título e a copa, pero na tempada seguinte o equipo quedou eliminado ao inicio da clasificación da Copa de Europa o que lle custou o seu posto, malia un bo comezo na liga, e cesou o 28 de decembro de 2006.

En xuño de 2007 volveu co K.A.A. Gent, que xa adestrara en 1999, e logrou que o club chegase á final da Copa de Bélxica. En marzo de 2008 firmou co club neerlandés SC Heerenveen. no que permaneceu ata agosto de 2009.

En 2010 adestrou brevemente ao Al-Ahli, mais despedírono despois de só tres partidos. O 3 de xaneiro de 2011 firmou co equipo belga Lierse para salvalo do descenso, lográndoo. En 2011 volveu por terceira volta ao Gent, pero cesou o 23 de outubro de 2012 co equipo no sétimo lugar da liga.

Notas
-----

1. ↑  "40 år og fortsatt full fart". *Aftenposten*. 5 de setembro de 2008.
2. ↑  Kommer ikke for å bli nummer fire, *VG*, 25 de marzo de 2008
3. ↑  sc Heerenveen en Trond Sollied uit elkaar Arquivado 03 de setembro de 2009 en Wayback Machine. *Heerenvenn*
4. ↑  "Trond Sollied sparket etter tre kamper". *vg.no* (en Norwegian). Verdens Gang. 30 de agosto de 2010.
5. ↑  tv2.no, ed. (3 January 2011). "Sollied klar for Lierse". TV 2. Consultado o 10 February 2012.
6. ↑  tv2.no, ed. (3 de xaneiro de 2011). "Sollied klar for Lierse".
7. ↑  "Sollied til Gent". *Verdens Gang*. 6 de xuño de 2011.
8. ↑  "Trond Sollied ferdig i Gent". *Verdens Gang*. 23 de outubro de 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q739216
* WorldCat
* VIAF: 188476847
* BNF: 14573360f
* ISNI: 0000 0003 5661 5613
* SUDOC: 07864187X
* EUfootballInfo: 19689
* NFT: 35595
* Transfermarkt: 214773
* Worldfootball: trond-sollied

 |
Recolectores de lixo nun vertedoiro de Iacarta en Indonesia.
A **recuperación informal do lixo** é a actividade que consiste en «buscar e extraer manualmente os materiais reciclables e reutilizables nos vertedoiros legais e ilegais, nos contedores do lixo, en puntos de descarga dos camións ou noutros lugares». Cando esta actividade se practica nos contedores, emprégase a expresión «limpar os contedores». Este é un dos xeitos de recuperar o lixo, sendo os outros acudir á fonte (antes de que se mesturen co resto de refugallos) ou recuperalos de forma organizada (intermediarios dos vertedoiros).

Esta actividade é insalubre, a miúdo arriscada e mesmo prohibida segundo os lugares. Ademais, a visión da sociedade sobre as persoas que se involucran na recuperación informal de residuos é moitas veces pexorativa, agás naqueles casos nos que as persoas a practican con fins artísticas, científicas ou de bricolaxe. Polo xeral, é practicada por persoas que non teñen máis opcións onde escoller, como os habitantes das favelas dos países en desenvolvemento.

Non é doado saber cantas persoas exercen esta actividade, pero as estimacións[*quen?*][*cando?*] falan de cifras entre os 2 e os 6 millóns de persoas en todo o mundo.

Notas
-----

1. ↑  *(en inglés)* Organisation Internationale du Travail, *Addressing the Exploitation of Children in Scavenging (Waste Picking): a Thematic Evaluation of Action on Child Labour*, Bureau international du Travail, Gnève, 2004. ISBN 92-2-116662-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17318037
* MAG: 2779050981

 |
O **tropo** era unha altura musical usada na música grega. Baseábase na oitava media das voces, e conformaba o elemento principal da estrutura musical.

Na música medieval, denominábanse **tropos** ás ampliacións do canto litúrxico mediante textos breves, que terminaron dando orixe ó drama musical. A inclusión de textos silábicos (como no *Aleluia*) facilitaban a memorización da música. Pouco a pouco, os tropos foron desarrollándose e, a base de interpolacións, a melodía orixinal chegou a desaparecer (tropos de substitución).

Os **tropos** tiveron un papel relevante na historia musical e literaria, nun momento no que o canto gregoriano decaía. Estimulou a creación tanto na lírica relixiosa latina como nos trobadores ou nos cantares de xesta.

Podían ser de tres tipos:

* Textual: Engadir texto a unha melodía
* Melódico: Engadir melodía a un texto
* Melódico-textual: Engadir texto e melodía

O concilio de Trento suprimiu o seu uso.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1554097
* BRE: 4205133
* EBID: ID
* GEC: 0215870
* GND: 4211530-9
* LCCN: sh85138045

 |
Escultura de Přemysl e Libuše en Vyšehrad
**Přemysl**, **Premysl** ou **Przemysl** (en checo *Přemysl Oráč*) é o devanceiro mítico da dinastía Přemyslida, quen comezou liña de duques e reis que gobernaron os Países Checos dende 873 ou antes ata o asasinato de Venceslau III en 1306.

Segundo a lenda, Přemysl era un campesiño da aldea de Stadice, que trouxo a atención de Libuše, filla dun tal Krok, que gobernaba unha gran parte de Bohemia. Přemysl casou con Libuše, a fundadora de Praga segundo a tradición, e converteuse en príncipe dos checos bohemios. Přemysl e Libuše tiveron tres fillos: Nezamysl (herdeiro), Radobyl e Liudomir.

A dinastía Přemyslid extinguiuse por liña paterna cando Venceslau III morreu, pero a través das mulleres, o título pasou á Casa de Luxemburgo e despois á Casa de Jagellón, Habsburgo e Habsburgo-Lorena.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Reis de Bohemia

### Bibliografía

* František Palacký: *Geschichte von Böhmen* Band 1 (Prague, 1844).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1237858
* WorldCat
* VIAF: 300147300
* GND: 1033959006
* NKC: jo2016908833

 |
**Qadesh** (tamén escrito **Kadesh**, nome que quere dicir "Santa") foi unha cidade da antiga Siria, na beira do río Orontes, probabelmente localizada na moderna escavación de Tell Nebi Mend, a uns 24 km ao suroeste de Hims.

Foi unha cidade dos cananeos que, aliada con outra cidade importante, Megiddo, e outras menores, se opuxo á conquista da rexión por Tuthmosis III de Exipto. A cidade era mencionada como **Qidshu** nas taboíñas de Amarna e era probabelmente aliada do rei hurrita de Mittani. Os exipcios, vencedores na batalla de Megiddo, impuxeron a súa hexemonía na zona do Levante.

Coñécense os nomes de tres reis de Qadesh: Suttarna (sobre -1350); Etakkama (sobre -1345) e Ari-Teshub (sobre -1330 – -1325).

Despois da vitoria do rei hitita Suppiluliumas I sobre o reino de Niya (ao sur de Alepo) dirixiuse ao sur, en dirección a Qatna, onde o rei Akizzi se someteu. A seguir, continuou avanzando cara a Apa (talvez Apina ou Upe, despois Damasco), rexión que, polo menos en parte, era controlada por Exipto. Neste momento Suttarna, rei de Qadesh (vasalo exipcio) e o seu fillo Aitaqqama, que talvez se sentiron ameazados, atacaron aos hititas, a pesar de que este non fixo ningún movemento para atacar Qadesh. O rei hitita derrotounos e refuxiáronse na cidade de Abzuya, cidade que foi asediada e conquistada, e Suttarna, o seu fillo e outros familiares (fillos, irmáns) feitos prisioneiros (igualmente marcharon co rei para Hatti). A seguir o rei hitita estableceu como rei vasalo a Aitaqqama (Etakkama), pero, despois da saída dos hititas, o novo soberano insistiu nunha carta na súa lealdade ao faraón.

Qadesh, que había uns 150 anos que era vasalo de Exipto, aliouse cos hititas; sobre -1300 foi dominado efemeramente por Seti I. Ramsés II preparou unha expedición militar como resposta. Os dous exércitos chocaron na zona do río Orontes, preto da cidade, e librouse a chamada batalla de Qadesh entre hititas e exipcios; os exipcios atribuíronse a vitoria, pero crese que foi máis ben favorábel aos hititas; a data da batalla non está establecida definitivamente, pero foi sobre o -1285. Qadesh permaneceu baixo influencia hitita e restou no seu poder durante un século cono estado vasalo.

O reino pasou finalmente aos israelitas no século -XI.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q690035
* WorldCat
* VIAF: 315170330
* BRE: 2031999
* EBID: ID
* GEC: 0035206
* GeoNames: 168753
* LCCN: sh2002009972
* NKC: ge1086810

 |
Interior da basílica de San Lourenzo de Florencia, onde se aprecia a situación dos púlpitos.
Os **Púlpitos de San Lourenzo**, realizados en bronce para a basílica de San Lourenzo de Florencia, foron as obras escultóricas que concluíron a actividade artística de Donatello, que dende 1460 se fixera cargo da súa planificación e deseño. O traballo fíxoo coa axuda de numerosos axudantes, entre eles destacaron Bartolomeo Bellano e Bertoldo di Giovanni.

O púlpito é un accessorio arquitectónico das igrexas destinado á predicación, consistente nunha sorte de balcón, colocado a unha certa altura por riba dos fieis, accesible por unha escaleira. No adoita atoparse no presbiterio, senón apegado á parede ou a unha columna illada ou sostido por un pedestal. De pedra ou madeira, a miúdo son elementos dunha gran riqueza artística.

O **púlpito da Resurrección** (en italiano: *Pulpito della Resurrezione*) está considerado como o primeiro en construírse e onde máis participou Donatello. O seu tamaño é meirande que o da Paixón: a medida é de 292 cm de lonxitude e 123 de altura, sen contar coas columnas sobre as que repousa.

O **púlpito da Paixón** (en italiano: *Pulpito della Passione*) foi probablemente o segundo en realizarse, e polo tanto, foi máis importante a colaboración dos axudantes. É lixeiramente máis pequeno que o púlpito da Resurrección, cunhas medidas de 280 cm de lonxitude e 137 cm de altura, sen contar coas columnas sobre as que repousa.

Notas
-----

1. ↑  Historia del Arte Espasa (2004) p. 699.
2. ↑  Enciclopèdia Catalana, SAU (ed.). "trona". *Gran Enciclopèdia Catalana*. Arquivado dende o orixinal o 15 de setembro de 2019. Consultado o 20 de agosto de 2009.
**Pēteris Laķis**, nado en Riga, Letonia, o 1 de novembro de 1952 e finado o 14 de novembro de 2003, foi un filósofo, sociólogo e político letón.

Traxectoria
-----------

Estuda na escola secundaria N ° 3 de Riga e na Facultade de Historia e Filosofía da Universidade Estatal de Letonia (LVU). Traballa posteriormente na LVU como profesor (1976-1985), para en 1982 defender a súa disertación "Función pronóstica da teoría dos concentrados naturais" na Universidade Estatal de Leningrado. Ascendendo a profesor adxunto e director do Departamento de Socioloxía Aplicada e Psicoloxía Social da Universidade Estatal de Letonia (1985-1990). 

Foi membro das Xuventudes Comunistas.
Durante o movemento do Espertar, o 4 de outubro de 1989, foi elixido presidente da Sociedade Letoa de Riga. Despois da fundación do Frente do Pobo de Letonia (LTF), participa activamente no consello de redacción do 2º Congreso da LTF (1989) e vota a favor da declaración sobre o restablecemento da independencia ordinaria do país.
En paralelo, funda a Academia da Cultura de Letonia (1990), exercendo como o seu primeiro reitor (1991) e profesor (1992). Tras a independencia ,ao conseguir a validación dos estudos soviéticos no novo país, obtivo un novo doutorado en filosofía polo Consello Científico da República de Letonia (1992). En 1997, fundou o Fondo de Consolidación da Sociedade Letoa e preside a xunta. En 1998 defende un segundo título de doutor en arte coa obra "O tempo e o mundo humano".
No 2000 afíliase ao Partido Demócrata de Letonia e vicepreside o partido. En marzo de 2001, foi elixido deputado do Concello de Riga.
Morre dunha enfermidade de longa duración o 14 de novembro de 2003 en Riga.

Libros
------

* Socioloģija: Ievads socioloģijā: 2002.
* Vara un sabiedrība : varas maina Latvijā astondesmito un devindesmito gadu mijā: 1997.

Notas
-----

1. ↑  "Pēteris Laķis"*(en* *inglés)*
2. ↑  "Pēteris Laķis"{{en

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q28966933
* WorldCat
* VIAF: 16156297
* GND: 133647145
* ISNI: 0000 0000 2626 0055
* LCCN: n83236070

 |
**Bo "Ronny" Michael Persson**, nado en Kramfors, condado de Västernorrland o 11 de agosto de 1966, é un esquiador alpino paralímpico e xogador de curling en cadeira de rodas sueco.

Carreira deportiva
------------------

Como esquiador alpino (clase LW10: sentado, con paraplexía, sen ou con algunha función abdominal superior e sen equilibrio funcional sentado) participou nos Xogos Paralímpicos de Inverno de 1998 celebrados en Nagano (no Xapón) onde gañou unha medalla de bronce en descenso, e nos Xogos Paralímpicos de Inverno de 2002 de Salt Lake City (nos Estados Unidos) onde gañou tres medallas de prata en slálom, slálom xigante e super-G, e unha medalla de bronce en descenso. 

Antes dos Xogos Paralímpicos de Inverno de 2006 de Turín (Italia) a idea era que Ronny terminaría a súa carreira alpina ao gañar un ouro paralímpico, o que fixo na maioría dos mundiais. Mais unha lesión que conduciu a unha infección grave e intoxicación sanguínea puxo fin a estes plans. 

Despois dalgúns anos sen practicar deporte algún, comezou a súa carreira no curling en cadeira de rodas en 2013.

Como curler de cadeira de rodas, participou nos Xogos Paralímpicos de Inverno de 2018 de Pieonchang (Corea do Sur) onde o equipo sueco terminou no décimo lugar. Ademais nestes xogos foi portador da bandeira sueca na cerimonia de apertura.

En 2004 recibiu un nomeamento para o Premio Laureus para o deportista con discapacidade do ano.

Notas
-----

1. ↑  "Bo Ronny Michael Persson (Stockholm, 53 år) - Merinfo.se". *www.merinfo.se* (en sueco). Consultado o 22 de xullo de 2020.
2. ↑  "Ronny Persson. Personal details". *results.worldcurling.org* (en inglés). Consultado o 22 de xullo de 2020.
3. ↑  "Stockholm » Ronny glider fram mot VM och Paralympiska spelen". *rtps.se* (en sueco). Arquivado dende o orixinal o 12 de xullo de 2020. Consultado o 22 de xullo de 2020.
4. ↑  Burman, Roger (12 de marzo de 2018). "Paralympiern Ronny Persson: "Curling? Jag är ju en störtloppskille!"". *Sveriges Radio* (en sueco). Consultado o 22 de xullo de 2020.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ronny Persson no Comité Paralímpico Internacional *(en inglés)*
* Ronny Persson na Federación Internacional de Curling *(en inglés)*

* Portal:Suecia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q50424411
* IPC: ronny-persson
* WCF: 7539
* WorldCurlingTour: 36745

 |
| «Un canto a Galicia» |
| --- |
|  |
| sinxelo de Julio Iglesias |
| do álbum *Un canto a Galicia* |
| Lanzamento | 1971 |
| Formato | 7" |
| Gravada | 1971 |
| Xénero musical | Canción melódica |
| Lingua(s) | {{{lingua}}} |
| Duración | 4:10 |
| Discográfica | Columbia Records |
| Produtor(es) |  |
| Escritor(es) |  |
| Cronoloxía |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| «En un rincón del desván» | «Un canto a Galicia» | «Por una mujer» |

 |
| Miscelanea | {{{miscelanea}}} |

***Un canto a Galicia*** é unha canción gravada en 1971 do cantante de orixe galega Julio Iglesias incluída no seu álbum homónimo de 1972. O tema aparece tamén en diversas recompilacións dos éxitos do artista posteriores, como en *Mi vida* de 1998.

A letra, que comete varios erros gramaticais, é un pouco melancólica e morriñenta, propia do pobo galego, mais a música e o ritmo son, porén, alegres, deixando esa saudade como esquecida. O son que prevalece, cunha voz en eco, é o dunha guitarra, acompañado a miúdo de aplausos.

Historia
--------

Gravada en lingua galega, a letra recrea o amor do autor por Galicia, berce de seu pai Julio Iglesias Puga, en honra do cal está escrito o tema. A canción tamén tivo grande éxito no Norte de África e Oriente Medio. Nunha actuación en agosto de 2013, Julio Iglesias dedicou este tema ás vítimas do accidente ferroviario de Angrois en Santiago de Compostela no anterior mes de xullo. Na súa dedicatoria explicou que para el Galicia é «unha terra moi especial e queridísima» .

Vendas
------

A canción alzouse co número un nas listas de vendas de España e varios países de América Latina e Europa, entre eles os Países Baixos e Bélxica, conseguindo o número 12 nas listas alemás.

Versións
--------

En 1987 o autor interpretou a canción a dúo con Manolo Escobar para o álbum deste último *Suspiros de España*. Existe a versión en castelán do tema. O tema tamén foi reeditado en italiano como *Un canto alla vita*, alemán: *Wenn Ein Schiff Vorüberfährt*, francés: *Un chant à Galice*.

Notas
-----

1. ↑  Diario ABC, ed. (8 de agosto de 2013). "Julio Iglesias dedica "Un canto a Galicia" a las víctimas del accidente ferroviario". Consultado o 24 de febreiro de 2015.
2. ↑  Julio Iglesias - Sito Ufficiale: Cronologia
3. ↑  cfr. p. es. Julio Iglesias - Sito Ufficiale: Biografia
4. ↑  Noticia en ABC
5. ↑  La Voz de Galicia, ed. (12 de maio de 2013). "Julio Iglesias: «Mi alma siempre estará llena de Galicia»". Consultado o 24 de febreiro de 2015.
6. ↑  DutchCharts (ed.). "Julio Iglesias - Un canto a Galicia". Consultado o 24 de febreiro de 2015.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en Discogs
* "Un canto a Galicia", *No bico un cantar*, TVG.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4003716
* MusicBrainz: ID

 |
Ronsel dun Boeing 747.
Contravilo do avión
Os **ronseis de condensación**, tamén chamados *cirrus homogenitus*, son nubes con forma de liña, producidas polos escapes dos motores de aeronaves, especialmente avións a reacción que voan a altitudes de cruceiro a varios quilómetros por encima da superficie terrestre. Os ronseis de condensación están formados principalmente por auga conxelada en forma de cristais de xeo.

Descrición
----------

Ronseis de condensación sobre a Antártida.
Os ronseis de condensación son áreas de condensación que se orixinan por detrás dos escapes das turbinas dos avións, que forman cirros artificiais (por veces chamados ronseis de vapor). Tamén poden xerarse nos vórtices das ás destes avións, que precipitan unha corrente de cristais de xeo nunha atmosfera húmida e fría. Aínda que poida parecer o contrario, non provocan contaminación ningunha.

Os ronseis prodúcense cando hai unha presión moi baixa a unha grande altitude. Pero tamén se pode producir nos cazas ou nos avións supersónicos cando voan a pouca altitude, modificando a abertura das tobeiras.

Outros ronseis que se disipan moi axiña prodúcense nos extremos das ás. Debido á diferenza de presión entre a parte superior e a inferior das ás prodúcese unha corrente de ar nos extremos en forma de remuíño. Cando a diferenza de presión entre ambas as partes é maior (ascensos rápidos, bucles) o remuíño é forte abondo para crear un baleiro debido á forza centrífuga. Este baleiro provoca que o ar descenda rapidamente de temperatura e que o vapor se condense.

Os ronseis de condensación poden crearse de dúas maneiras:

1. Os escapes do reactor incrementan a cantidade de humidade nesa zona da atmosfera, provocando que o seu contido de auga chegue ao punto de orballo. Iso causa a condensación do vapor producido ao queimar o queroseno, e forma o ronsel.
2. As ás do aeroplano causan unha caída na presión do ar que as circunda (o que explica en parte que un obxecto máis pesado ca o propio ar consiga voar). Esta caída de presión provoca unha diminución da temperatura, causando que a condensación da auga do ar e a formación de ronseis, pero só a moita altura

Notas
-----

1. ↑  ""Aircraft condensation trails"". *International Cloud Atlas*. Arquivado dende o orixinal o 24/03/2017. Consultado o 24/3/2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q207546
* EBID: ID
* GND: 4474072-4
* JSTOR: contrails
* LCCN: sh85030764

 |
***Un burka por amor*** é un telefilme español baseado na novela homónima de Reyes Monforte. Foi estreado por Antena 3 o 24 de novembro de 2009.

Sinopse
-------

Historia de María, unha moza española que se namora de Rashid, un home afgán que coñece no traballo e co que acabará vivindo en Afganistán, onde terán un primeiro fillo. Ela decide volver a Mallorca para que o seu pai coñeza o seu neto. O marido de María decide volver a Afganistán, onde estoura a guerra, polo que esta tamén o acompaña e acabarán atrapados nun país que vive baixo o réxime talibán, no que ademais María terá un segundo fillo.
Coa axuda da súa irmá Rosi e dos servizos de intelixencia españois, María consegue fuxir do perigo cos seus fillos, mais non pode deixar de pensar no seu home e fará todo o posible porque estean xuntos.

Personaxes
----------

* Olivia Molina como María
* Rafa Rojas como Rashid
* Pepe Sancho como o pai de María
* Anna Allen como Rosi
* Isabel Ampudia como Montse

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* *Un burka por amor* na IMDb *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6155476
* FilmAffinity: 778779
* IMDb: tt1458523
* LUMIERE: 153901
* TMDb: 65232

 |
Resultado da reconstrución mamaria despois dunha mastectomía. Desaparición da mamila e unha visible cicatriz.
Unha **reconstrución mamaria** é un tipo de intervención médica que implica a reconstrución dun ou ambos seos, xeralmente nas mulleres. Utilízase tecido autólogo ou prótese para construír unha mama de aspecto natural. A miúdo isto inclúe a reformación da aréola e a mamila. Este procedemento implica o uso de implantes mamarios ou solapas de tecido do mesmo paciente.

Análise
-------

A parte principal do procedemento adoita levar a cabo inmediatamente despois da mastectomía. Como con moitas outras cirurxías, os pacientes con comorbilidades médicas significativas como son (presión arterial alta, obesidade, diabetes) e fumadores son candidatos de maior risco. Os cirurxiáns poden optar por realizar a reconstrución despois dun prazo para diminuír este risco. Hai pouca evidencia dispoñible de estudos aleatorios para favorecer a reconstrución inmediata ou tardía. A taxa de infección pode ser maior coa reconstrución primaria (feito ó mesmo tempo que a mastectomía), pero hai beneficios psicolóxicos e financeiros ó ter unha soa reconstrución primaria. Os pacientes que agardan recibir radioterapia como parte do seu tratamento adxuvante son comunmente considerados para unha reconstrución serodia autóloga debido á maior porcentaxe de complicacións coas técnicas de implante expansor de tecidos neses pacientes. Agardar de seis meses a un ano pode diminuír o risco de complicacións. Porén, este risco sempre será maior nos pacientes que recibiron radioterapia.

A reconstrución mamaria diferida considérase máis difícil que a reconstrución inmediata. Con frecuencia non só o volume do seo necesita ser restaurado, senón tamén a superficie da pel. Moitos pacientes sometidos a reconstrución mamaria diferida foron previamente tratados con radiación ou tiveron un fallo durante a reconstrución inmediata da mama. En case todos os casos de reconstrución mamaria serodia, o tecido debe ser tomado doutra parte do corpo para formar a nova mama.

Notas
-----

1. ↑  "Immediate versus delayed reconstruction following surgery for breast cancer." (7). PMID 21735435. doi:10.1002/14651858.CD008674.pub2.
2. ↑  "Breast Reconstruction: Immediate or Delayed".

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q994507
* MAG: 2781001896

 |
O **Revoltosa Rock** é un festival de música rock que se celebra na parroquia de Santa Cruz de Montaos (Ordes) desde o ano 2005, organizado pola asociación Xuvenil A Revoltosa.

Historia
--------

A primeira edición naceu coma unha festa particular nunha leira, organizada con escasos recursos. No 2006 celebrouse no antigo campo de fútbol de Nivelos, e tocaron o grupo Os Gin-Tonics (Ordes), Brétema (Santiago de Compostela) e Who’s Varna (Sigüeiro). Tocaron tamén os Jaiteiros da Estaka da Vía, de Pontragha.

No ano 2007, xa con máis promoción (incluída venda de merchandising) e medios, tocaron Skacha, Machina, Kastomä, Skarmento, Extridentes e o grupo de folk Axóuxere.

No 2008 celebrouse no campo de fútbol novo da parroquia, e participaron os grupos Pito de Pikasso, Dekamal, Motor Perkins e os asturianos Skontra.

No ano 2009 diversificouse o festival, con exposición de graffitis, xogos populares, aberto de billarda, degustación de callos e unha sesion de música techno ao remate dos concertos. Tocaron os asturianos Dixebra, Electróxeno, os palentinos Los Kebraos (grupo de tributo a Zikatriz) e Kastomä, que no seu último disco incluíron unha canción adicada ao festival.

No 2010 participaron A Cona Ye-Ye (Ordes), AmachetA (Sigüeiro), Skama la Rede (Asturias) e El Último ke Zierre (Castellón).
Unha **raza de cabalo** é unha poboación seleccionada de cabalo doméstico, a miúdo cun pedigree recollido nun rexistro oficial. Porén, o termo é empregado frecuentemente para definir razas naturais de animais, ou cabalos seleccionados naturalmente dun fenotipo común e localizados nunha rexión xeográfica concreta. Dependendo da definición, hoxe en día existen centos de "razas", desenvolvidas para usos moi diferente. As razas de cabalos están divididas en tres categorías baseadas no seu temperamento: os de "sangue quente" con velocidade e xenio; os de "sangue frío" como o cabalo albardeiro e algúns ponis; e os "sangue morno" que son produto de cruces entre os sangue quente e frío.

As razas de cabalos son grupos de animais con características distintivas que son transmitidas ós seus descendentes, como o tamaño, a cor, as habilidades ou a disposición. Estes trazos herdados son o resultado da combinación e cruces artificiais para producir cabalos dunhas características determinadas.

Híbridos
--------

Os cabalos poden cruzarse con outras especies de equinos para producir híbridos. Estes tipos de híbridos non son razas. O híbrido máis común é a mula, un cruzamento entre un burro macho e unha egua. Un híbrido relacionado é o burreño, un cruzamento entre un cabalo macho e un burro femia. Outros híbridos comúns danse nas cebras. Con raras excepcións, a maioría de híbridos equinos son estériles e non poden reproducirse. Unha excepción notable son os cruzamentos entre o cabalo doméstico e o *Equus ferus przewalskii*, comunmente coñecidos como cabalo de Przewalski.

Notas
-----

1. ↑  "Mule Information". *BMS Website*. British Mule Society. Arquivado dende o orixinal o 10 de outubro de 2017. Consultado o 2008-07-10.
2. ↑  "Befuddling Birth: The Case of the Mule's Foal". *All Things Considered*. National Public Radio. Consultado o 2008-08-16.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1160573
* BNCF: 41877
* BNF: 119403177
* LCCN: sh85062096

 |
A recta de Simson *p*ara o punto P pasa polos puntos *XYZ*.
**Recta de Simson** en relación a un triángulo é calquera recta que une os pés das perpendiculares aos lados do triángulo, trazadas desde un punto da circunferencia circunscrita. Estas rectas reciben o seu nome en honra a Robert Simson (1687-1768) aínda que os historiadores das matemáticas non atoparon evidencia da súa autoría. Dado que a primeira publicación coñecida na que aparecen estas rectas, datada en 1797 e pertencente a William Wallace, en ocasións denomínase a estas rectas como **rectas de Wallace-Simson**.

Teorema de Wallace-Simson
-------------------------

Un triángulo pedal.
En xeral, se se trazan perpendiculares desde un punto calquera do plano (exterior ou interior ao triángulo), os pés desas perpendiculares non son colineares senón que forman un triángulo denominado triángulo pedal. A colinearidade dos tres pés das perpendiculares é característica dos puntos da circunferencia circunscrita:


|  |
| --- |
| 
**(Teorema de Wallace-Simson)**
Se desde un punto *P* se trazan perpendiculares aos lados dun triángulo ou as súas prolongacións, os respectivos pé das perpendiculares serán colineares *se e só se* o punto *P* pertence á circunferencia circunscrita do triángulo.
 |

É dicir, non só os pés das perpendiculares trazados desde un punto na circunferencia circunscrita son colineares, senón que estes puntos son os únicos que posúen esa propiedade.Modelo:Demostración

Propiedades
-----------

A envolvente de todas as rectas de Simson é un deltoide.
* A recta de Simson dun vértice do triángulo é a altura do triángulo trazada desde ese mesmo vértice.
* A recta de Simson dun punto diametralmente oposto a un vértice é o lado formado polos outros dous vértices.
* O ángulo formado entre as rectas de Simson de dous puntos P, Q é exactamente igual á metade do ángulo central do arco *PQ*.
* A recta de Simson dun punto *P* pasa polo punto medio do segmento *PH*, onde *H* representa o ortocentro do triángulo. Ademais, ese punto de intersección está sobre a circunferencia dos nove puntos.
* A envolvente de todas as liñas de Simson é un deltoide denominado deltoide de Steiner.

Notas
-----

1. ↑  H.S.M. Coxeter, S.L. Greitzer. *Retorno a la Geometría*. Serie «La tortuga de Aquiles», No.1, otoño 1993. Proyecto Euler. Traducción al español de *Geometry Revisited*, editado por la Mathematical Association of America.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

A.I. Fetísov. *Acerca da demostración en xeometría*, Editorial Mir Moscova (1980): Dá unha demostración da proposición sobre unha circunferencia circunscrita a un triángulo e a colinearidade dos pés de perpendiculares trazadas dun punto circunferencial aos tres lados do triángulo.

### Outros artigos

* Cuadrilátero cíclico
* Triángulo pedal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q937921
* MAG: 41979459

 |
Coordenadas: 41°51′00″N 02°59′06″L﻿ / ﻿41.85000, -2.98500

Núcleo antigo
**Romanyà de la Selva** é unha localidade do concello de Santa Cristina d'Aro, na provincia de Xirona. Atópase no corazón da serra das Gavarres, a 325 metros de altitude e a uns 6 km de Platja d'Aro, na Costa Brava.

Tiña en 2011 unha poboación de 369 habitantes, agrupados nos núcleos de Romanyà, Sant Miquel d'Aro e a urbanización de Vall Repòs. Foi unha das catro parroquias que se segregaron en 1858 do concello de Castell d'Aro para formar o de Santa Cristina d'Aro.

En 1972 a escritora Mercè Rodoreda instalouse nun dos novos chalés da urbanización. Alí acabou algunhas das súas novelas, como *Mirall trencat*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Romanyà de la Selva***  |

* Sitio web do concello de Santa Cristina d'Aro

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3920529
* WorldCat
* VIAF: 316735371
* GEC: 0056657

 |
| *Sphenodon*Rango fósil: Rhaetiense - Holoceno |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| VulnerableVulnerable |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Sauropsida |
| Subclase: | Diapsida |
| Infraclase: | Lepidosauromorpha |
| Orde: | Sphenodontia |
| Familia: | Sphenodontidae |
| Xénero: | *Sphenodon*Gray, 1831 |

 |
| Círculos: S. punctatus. Cadrados: S. guntheri. Cada símbolo pode representar ata 7 illotes.**Círculos:** *S. punctatus*. **Cadrados**: *S. guntheri*. Cada símbolo pode representar ata 7 illotes.**Círculos:** *S. punctatus*. **Cadrados**: *S. guntheri*. Cada símbolo pode representar ata 7 illotes. |
| Especies |
| * *Sphenodon punctatus*, Gray, 1842
* *Sphenodon guntheri*, Buller, 1877
* *Sphenodon diversum* (†), William Colenso, 1885
 |

Os **tuataras** (xénero ***Sphenodon***) son réptiles endémicos das illas veciñas a Nova Zelandia, pertencentes á familia Sphenodontidae. O significado do seu nome común provén do maorí e quere dicir "costas espiñentas". A primeira vista (por converxencia evolutiva) son parecidas ás iguanas, coas que, con todo, non están emparentadas. Miden uns 70 cm de lonxitude e son insectívoros e carnívoros.

As dúas especies actuais de tuataras e a extinta coñecida teñen parentes moi próximos que existiron fai xa 200 millóns de anos, a par dos dinosauros. Nesas épocas habitaban o supercontinente de Gondwana habéndose distribuído, segundo parece, desde a área que hoxe corresponde a América do Sur pasando pola Antártida ata Australia. Ao separarse de Australia por deriva continental, Nova Zelandia converteríase no único reduto actual de Sphenodontidae, motivo polo cal cualifícase a estes animais como fósiles viventes.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q163283
* BRE: 2345958
* EBID: ID
* MAG: 2779226555

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Sphenodon
* EOL: 35461
* EPPO: 1SQHNG
* Fossilworks: 92231
* GBIF: 2473267
* iNaturalist: 26165
* ITIS: 202131
* NCBI: 8507
* uBio: 5757795

 |

1. ↑  Dicionario Digalego tuatara Arquivado 23 de febreiro de 2019 en Wayback Machine.
| *Protopelicanus cuvierii* Rango fósil: Eoceno Tardío |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | incerti ordinis |
| Familia: | incertae familiae |
| Xénero: | ***Protopelicanus***Reichenbach, 1852 |
| Especie: | *P. cuvierii* |

 |
| Nome binomial |
| *Protopelicanus cuvierii*Reichenbach, 1852 |

***Protopelicanus cuvierii*** é unha especie fósil de suposta ave acuática de afinidades incertas. Foi brevemente descrita e debuxada por Georges Cuvier en 1822 a partir de material do Eoceno tardío de Montmartre, Francia, aínda que non foi formalmente descrita e nomeada ata 1852 polo botánico e ornitólogo alemán Ludwig Reichenbach como un Pelecanidae temperán. O material orixinal constaba da parte cranial da escápula esquerda e un fémur esquerdo case completo. O fémur lectotipo foi considerado por Michel Brunet en 1970 como típico dun pelicano. Porén, Colin Harrison en 1979 considerou que pertencía a Sulidae, e Storrs Olson en 1995 pensaba que podería ser un pelagornítido. O fémur consérvase no Muséum national d'histoire naturelle de París (No.7978); a localización do fragmento escapular descoñécese.

Notas
-----

1. 1 2  Mlíkovský, Jiří (1995). "Nomenclatural and taxonomic status of fossil birds described by H. G. L. Reichenbach in 1852." (PDF). *Courier Forschungsinstitut Senckenberg* **181**: 311–316. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 06 de outubro de 2013. Consultado o 10 de maio de 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Fossilworks: 39674
* GBIF: 4848871
* IRMNG: 1261605

 |