**Arabia Saudita** (en árabe: السعودية, *as-Suʻūdiyya*), oficialmente **Reino de Arabia Saudita** (en árabe: المملكة العربية السعودية , *al-Mamlaka al-ʻArabiyya as-Suʻūdiyya*) é un país situado na Península de Arabia. É o segundo meirande dos países árabes, detrás de Alxeria, cunha área de 2 150 000 km<sup2 que abrangue case toda a Península Arábiga. Fai fronteira con Iraq e Xordania polo norte, Kuwait polo noroeste, Qatar, Bahrain e os Emiratos Árabes Unidos polo leste, Omán polo sueste e o Iemen polo sur. É o único país con costa no Mar Vermello e no Golfo Pérsico.

Antes do establecemento do Reino de Arabia Saudita, o estado moderno estaba formado por catro rexións distintas: Hejaz, Najd e partes de Arabia Oriental (Al-Hasa) e Arabia Meridional ('Asir). O Reino de Arabia Saudita foi fundado en 1932 por Ibn Saud; el uniu os catro reinos nun só estado nunha serie de conquistas que comezaron en 1902 coa captura de Riad, o fogar ancestral da súa familia, a Casa de Saud. Dende entón, o estado é unha monarquía absoluta de liñas islámicas, principalmente baixo a influencia do wahhabismo. Arabia Saudita é chamada "a Terra das Dúas Mesquitas Sagradas", en referencia a Al-Masjid al-Haram (na Meca), e Al-Masjid an-Nabawi (en Medina), os dous lugares máis sagrados do islam. O Reino ten unha poboación de 28,7 millóns, dos cales 20 millóns son sauditas e 8 millóns son estranxeiros.

Arabia Saudita é o maior produtor e exportador de petróleo do mundo, e controla a segunda maior reserva de hidrocarburos. Debido ós seus recursos enerxéticos, o reino caracterízase pola súa economía de gran crecemento e por ser o único país árabe que forma parte das economías G20. Tamén é destacable que a súa economía é a menos diversificada do GCC. O país ten un alto Índice de Desenvolvemento Humano (IDH). Está gobernado por un "réxime autoritario" e está clasificado como "Non Libre" pola Freedom House. É o cuarto país do mundo en gasto militar.
É membro activo da Consello de Cooperación para os Estados Árabes do Golfo, da Organización para a Cooperación Islámica e da OPEP.

Etimoloxía
----------

Despois da unificación dos reinos de Hejaz e Nejd, o novo estado chamouse *al-Mamlakah al-ʻArabīyah as-Suʻūdīyah* (unha transliteración de المملكة العربية السعودية en árabe) polo real decreto de 23 de setembro de 1932 do seu fundador, Abdulaziz Al Saud (Ibn Saud). Normalmente, tradúcese como "Reino de Arabia Saudita" en galego, malia que literalmente tradúcese como "Reino dos Árabes Sauditas".

A palabra "Saudita" deriva do elemento *as-Suʻūdīyah* no nome árabe do país, que é unha clase de adxectivo coñecido como nisba, que provén do nome dinástico da familia real do país, os Al Saud (آل سعود). A súa inclusión indica que o goberno do país é visto como unha posesión persoal da familia real. *Al Saud* é unha palabra árabe formada pola inclusión de *Al*, que significa "familia de" ou "casa de", ó nome persoal dun antergo. No caso de Al Saud, é o pai fundador da dinastía no século XVIII, Muhammad bin Saud.

Historia
--------

*Artigo principal**:* Historia de Arabia Saudita.
Península de Arabia en 1914.
O estado saudita naceu na Arabia central sobre o 1750. Un líder local, Muhammad bin Saud, uniuse ó reformista islámico Muhammad ibn Abd Al-Wahhab, para crear unha nova entidade política. Durante os seguintes 150 anos, os sauditas loitaron con Exipto, o Imperio Otomán, e outras familias árabes polo control da península. O estado saudita moderno fundouno o rei Abdul Aziz Al-Saud (tamén coñecido coma *Abdul Aziz Ibn Saud*).

No 1902 Abdul Aziz Al-Saud conquistou Riad, a ancestral capital da dinastía *Al-Saud*, que estaba en poder da familia rival *Al-Rashid*. Continuando coas súas conquistas, Abdul Aziz someteu Al-Ahsa, Nejd e Hijaz entre 1913 e 1926. O 8 de xaneiro de 1926 Abdul Aziz Al-Saud converteuse no rei de Hijaz. O 29 de xaneiro de 1927 conseguiu o título de Rei de Nejd (anteriormente fora Sultán). Polo Tratado de Jedda, firmado o 20 de maio de 1927, o Reino Unido recoñeceu a independencia do reino de Abdul Aziz (naquel tempo chamado *Reino de Hijaz e Nejd*). No 1932, esas rexións unificáronse tomando o nome de *Reino de Arabia Saudita*.

O novo reino foi un dos países máis pobres do mundo, dependendo da limitada agricultura e dos ingresos das peregrinacións. Porén, en 1938 atopáronse grandes reservas de petróleo na rexión de Al-Hasa ao longo da costa do golfo Pérsico, e o desenvolvemento a grande escala dos campos petrolíferos comezou en 1941 baixo a empresa controlada polos Estados Unidos Aramco (Arabian American Oil Company). O petróleo proporcionoulle ao país prosperidade económica e unha influencia política substancial a nivel internacional. A vida cultural desenvolveuse rapidamente, principalmente en Hejaz, que sería o centro para os xornais e a radio. Pero a grande afluencia de estranxeiros para traballar na industria do petróleo aumentou a xa existente propensión cara a xenofobia. Ao mesmo tempo, o goberno fíxose cada vez máis dilapidador e extravagante. Cara a década dos 50 isto levou a grandes carencias gobernamentais e a un excesivo endebedamento externo.

O rei Saud sucedeu no trono ao seu pai tras a súa morte en 1953. Porén, xurdiu unha intensa rivalidade entre o rei e o seu medio irmán, o príncipe Faisal, alimentada polas dúbidas na familia real sobre a competencia de Saud. Como consecuencia, Saud foi deposto en favor de Faisal en 1964. Arabia Saudita gañou o control do 20% de Aramco en 1972, diminuíndo así o control estadounidense do petróleo saudita. En 1973 Arabia Saudita levou a cabo un boicot de petróleo contra os países occidentais que apoiaron a Israel na guerra do Yom Kippur contra Exipto e Siria. Os prezos do petróleo multiplicáronse por catro. Faisal foi asasinado en 1975 polo seu sobriño, o príncipe Faisal bin Musaid, e sucedeuno o seu irmanastro o rei Khalid.

Cara 1976 Arabia Saudita converteuse no maior produtor mundial de petróleo. Durante o reinado de Khalid produciuse un progreso económico e social moi rápido, transformando o sistema de infraestruturas e educativo do país; en política exterior desenvolvéronse un fortes lazos cos Estados Unidos. En 1979 ocorreron dous eventos que afectaron en gran medida ao réxime de Al Saud, e tiveron unha forte influencia nas políticas internas e externas sauditas. O primeiro foi a revolución iraniana. Temíase que a minoría xiíta na provincia de Ash Sharqiyah (onde estaban os campos petrolíferos) podía rebelarse baixo a influencia dos seus correlixionarios iranianos. De feito, houbo varios levantamentos contra o goberno na rexión en 1979 e 1980. O segundo evento foi a toma da Gran Mesquita da Meca por extremistas islámicos. Os militantes involucrados estaban en parte descontentos polo que eles consideraban corrupción e unha natureza anti-islámica do réxime saudita. O goberno recuperou o control da mesquita despois de 10 días e os capturados foron executados. Parte da resposta da familia real foi facer cumprir de xeito máis estrito as tradicionais normas relixiosas e sociais no país (como por exemplo pechando os cines) e dándolles aos ulemas un maior papel no goberno.

En 1980 fíxose coa totalidade de Aramco. En xuño de 1982 o rei Khalid morreu dun ataque ao corazón e foi sucedido polo seu irmán, o rei Fahd, que engadiu o título de "Custodio da Dúas Mesquitas Sagradas" ao seu nome en 1986. Fahd continuou estreitando relacións cos Estados Unidos e incrementou a compra de equipo militar estadounidense e británico. A gran riqueza xerada polos ingresos do petróleo comezou a ter un grande impacto na sociedade saudita. levou a unha rápida modernización, urbanización, educación pública masiva e á creación de novos medios de comunicación. Estes feitos e a presenza de cada vez máis traballadores estranxeiros afectou enormemente as normas e valores tradicionais sauditas. Aínda que houbo un cambio dramático na vida social e económica do país, o poder político continuou estando monopolizado pola familia real, levando o descontento a moitos cidadáns que comezaron a buscar unha maior participación no goberno.

Nos anos 80 o réxime saudita gastou 25.000 millóns de dólares apoiando a Saddam Hussein na guerra Irán-Iraq. Porén, Arabia Saudita condenou a invasión iraquí de Kuwait en 1990 e pediu aos Estados Unidos que interviñese. O rei Fahd permitiu aos estadounidense e aliados estar baseados en Arabia Saudita. Convidou ao goberno de Kuwait e a moitos dos seus cidadáns a estar no país, pero expulsou os cidadáns do Iemen e Xordania debido a que os seus gobernos apoiaron a Iraq. En 1991 a forzas sauditas interviñeron tanto nos bombardeos sobre Iraq como ba invasión terrestre para liberar Kuwait.

As relación do réxime saudita con occidente comezaron causar unha preocupación crecente entre algúns dos ulemas e estudantes da xaria, e foi un dos motivos que levaron a un incremento do terrorismo islámico en Arabia Saudita, así como a ataques terroristas en países occidentais realizados por cidadáns sauditas. Osama bin Laden era saudita (ata que lle quitaron a nacionalidade en 1994). 15 dos 19 secuestradores involucrados nos atentados do 11 de setembro de 2001 eran de nacionalidade saudita. Moitos sauditas, que non apoiaban de ningún xeito o terrorismo islámico, estaban aínda así profundamente descontentos coas políticas do goberno do país.

O islamismo non era a única fonte de hostilidade cara ao réxime. Aínda que agora era extremadamente rica, a economía de Arabia Saudita estaba preto de estancarse. Os altos impostos e un crecente desemprego contribuíron ao descontento, reflectido nun aumento da axitación social e o descontento coa familia real. En resposta, o rei Fahd iniciou un feixe de limitadas "reformas". En marzo de 1992 introduciu a "Lei básica", que facía fincapé nos labores e responsabilidades dun gobernante. En decembro de 1993 inaugurouse o Consello Consultivo, composto por un presidente e 60 membros (todos elixidos polo rei). A intención do monarca era responder á disidencia ao mesmo tempo que procuraba facer os mínimos cambios reais posibles no status quo como lle fose posible. Fahd deixou claro que non tiña en conta a democracia: "Un sistema baseado nas eleccións non é consistente co noso credo islámico".

En 1995 sufriu un derramo cerebral e o príncipe herdeiro, Abdullah, asumiu o papel de rexente de facto, asumindo o día a día do país. Porén a súa autoridade viuse obstaculizada por conflitos cos irmáns de Fahd. Dende os 90 continuaron a verse sinais de descontento e nos anos 2003 e 2004 houbo unha serie de atentados e violencia armada en Riad, Jeddah, Yanbu e Khobar. En febreiro-abril de 2005 houbo as primeiras eleccións municipais no país, na que as mulleres no puideron votar.

En 2005 o rei Fahd morreu e sucedeuno Abdullah, que continuou a política de reformas mínimas e de represión das protestas. O rei introduciu varias reformas económicas co obxectivo de reducir a dependencia do país dos ingresos polo petróleo: desregulación limitada, fomento do investimento estranxeiro e privatización. En febreiro do 2009 Abdullah anunciou unha serie de cambios no poder xudicial, as forzas armadas e en varios ministerios para modernizar esas institucións. Entre eses cambios estaban a substitución de altos cargos na xudicatura e no Mutaween (a policía relixiosa), entrando persoas máis moderadas, e o nomeamento da primeira viceministra muller do país.

Política
--------

A institución principal do goberno de Arabia Saudita é a monarquía. A *Lei Básica* adoptada no 1992 declara que Arabia Saudita é unha monarquía dirixida polos descendentes do Rei Abdul Aziz Al-Saud, e que o Corán é a constitución do país, que se rexe no legal pola Shari'a. A formación de partidos políticos está prohibida e non se celebran eleccións estatais.

Os poderes do rei están limitados pola Shari'a e outras tradicións sauditas. Tamén debe procurar o consenso da familia real saudita, os líderes relixiosos (ulema) e outras persoas importantes da sociedade saudita. A ideoloxía do estado é o Wahhabismo. Esta seita do islam tenta expandirse financiando a construción de mesquitas e escolas do Qur'an por todo o mundo. A familia real elixe o rei de entre os seus membros e sempre coa aprobación dos ulema.

Debido á enfermidade do rei Fahd bin Abdul Al-Aziz a dirección do país recaeu nas mans do seu irmán máis novo, o príncipe herdeiro Abdullah bin Abdulaziz Al Saud que actuou coma rexente ata a morte deste o 1 de agosto do 2005.

Xeografía
---------

*Artigo principal**:* Xeografía de Arabia Saudita.
Ecorexións segundo o Fondo Mundial para a Natureza. A liña amarela sinala as ecorexións do deserto de Arabia.
Arabia Saudita ocupa un 80% da Península de Arabia, entre as latitudes 16° e 33° N, e as lonxitudes 34° e 56° E. Debido a que a fronteira do sur, que limita cos Emiratos Árabes Unidos e Omán, non está definida con exactitude, o tamaño do país é descoñecido. A CIA World Factbook estima unha área de 2250000 km² e clasifícao no posto 13 dos países meirandes.

A xeografía do país está dominada polo Deserto de Arabia e polo semideserto con escasa vexetación (ver imaxe satélite da dereita). Trátase, de feito, de varios desertos simultáneos que inclúen ó Rub' al Khali ("Espazo Baleiro") na parte sur do país, o maior deserto continuo de area con de 647.500km2. Non hai ningún río nin lago en todo o país, pero si numerosos uadis. As escasas terras fértiles atópanse nos depósitos aluviais dos uadis e dos oasis. O principal accidente xeográfico é a meseta central que se ergue abrutamente do Mar Vermello e descende gradualmente ata Nejd cara ao Golfo Pérsico. Na costa do Mar Vermello, hai unha estreita chaira costeira coñecida como Tihamah, paralela á cal hai un gran cantil. A provincia suroeste de Asir é montañosa, e nela está o Monte Sawda de 3.133m de altitude, o punto máis elevado do país.

Paisaxe de Nejd: Tuwaiq preto de Riad.
Agás a provincia de Asir no suroeste, Arabia Saudita ten un clima árido con temperaturas extremadamente altas durante o día e unha aguda caída durante a noite. As temperaturas medias do verán roldan os 45 °C, pero poden chegar ós 54 °C. No inverno, a temperatura raramente baixa dos 0 °C. No verán e no outono a calor é moderada, con temperaturas medias de 29 °C. As precipitacións anuais son extremadamente baixas. A rexión de Asir difire do resto pola influencia dos monzóns do Océano Índico, que adoitan producirse entre outubro e marzo. Unha media de 300mm de choivas caen durante este período, o cal se corresponde co 60% das precipitacións anuais.

A vida animal inclúe lobos, hienas, mangosta, babuínos, lebres, ratos do deserto e xerbos. Aniamis maiores como gacelas, oryx e leopardos eran relativamente numerosos ata a década de 1950, cando a caza con vehículos de motor reduciu a poboación destes animais case á desaparición. Entre as aves destacan os falcóns (que seon adestrados para a caza), aguias, voitres e gangas. Existen diversas especies de cobra, moitas delas velenosas, e moitas clases de lagartos. Tamén existe moita variedade de vida mariña no Golfo Pérsico. Entre os aniamis domesticados están camelos, ovellas, cabras, burros e galiñas. Como un reflexo das condicións desérticas do país, a vexetación de Arabia Saudita consiste en pequenas herbas e matas que requiren de pouca auga. Hai unhas poucas áreas de herba e árbores no sur de Asir.

División administrativa
-----------------------

*Artigo principal**:* Provincias de Arabia Saudita.
Arabia Saudita está dividida en 13 *provincias* (*manatiq idāriyya*, – singular *mintaqah idariyya*). Á súa vez, as provincias están divididas en 118 gobernacións (en árabe: manatiq idāriyya, منطقةإدارية, ). Neste número inclúense as 13 capitais de provincia, que teñen un status diferente como concellos (amanah) gobernados por alcaldes (amin). As gobernacións están divididas en sub-gobernacións (marakiz, sing. markaz).


|  | No. | Provincia | Capital |
| --- | --- | --- | --- |
| Provincias de Arabia Saudita |
| 1 | Al Jawf (ou Jouf) | Sakaka |
| 2 | Fronteira do Norte | Arar |
| 3 | Tabuk | cidade de Tabuk |
| 4 | Ha'il | cidade de Ha'il |
| 5 | Al Madinah | Medina |
| 6 | Al Qasim | Buraidah |
| 7 | Makkah | Mecca |
| 8 | Al Riyadh | Riad |
| 9 | Provincia Oriental | Dammam |
| 10 | Al Bahah (ou Baha) | cidade de Al Bahah |
| 11 | Asir | Abha |
| 12 | Jizan | cidade de Jizan |
| 13 | Najran | cidade de Najran |

Economía
--------

*Artigo principal**:* Economía de Arabia Saudita.
A economía de Arabia Saudita está baseada no petróleo; un 75% dos ingresos orzamentarios e un 90% das exportacións proveñen da industria do petróleo. É fortemente dependente da man de obra estanxeira, sendo o 80% dos seus empregados do sector privado non sauditas. Entre os retos da economía saudita están deter a regresión do PIB per cápita, mellorar a educación para preparar a mocidade como forza de traballo e ofrecerlles empregos, diversificar a economía, estimular o sector privado e o da construción, e eliminar a corrupción e a desigualdade.

Galería de imaxes
-----------------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Mapa de Arabia Saudita. |
| Mapa de Arabia Saudita.  |

|  |
| --- |
| Mapa topográfico. |
| Mapa topográfico.  |

|  |
| --- |
| Tormenta de area sobre o Mar Vermello. |
| Tormenta de area sobre o Mar Vermello.  |

 |

Notas
-----

1. 1 2  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *saudita*.
2. ↑  Madawi Al-Rasheed (2013). *A Most Masculine State: Gender, Politics and Religion in Saudi Arabia*. p. 65.
3. ↑  Focus on Islamic Issues – Páxina 23, Cofie D. Malbouisson – 2007
4. ↑  Saudi Arabia profile
5. ↑  "Saudi Arabia Launches New Housing Scheme To Ease Shortage".
6. 1 2  Mehrdad Izady, ed. (2013). "Demography of Religion in the Gulf".
7. ↑  James Wynbrandt (2004). Infobase Publishing, ed. *A Brief History of Saudi Arabia*. p. 242. ISBN 978-1-4381-0830-8.
8. ↑  Soldatkin, Vladimir; Astrasheuskaya, Nastassia (9 de novembro de 2011). "Saudi Arabia to overtake Russia as top oil producer-IEA". Reuters. Arquivado dende o orixinal o 24 de setembro de 2015. Consultado o 10 de novembro de 2011.
9. ↑  "UAE has most diversified GCC economy".
10. ↑  *Human Development Report 2014* (PDF). United Nations. 2013. p. 159. Consultado o 13 de outubro de 2014.
11. ↑  (2013 edition behind paywall) The Economist Intelligence Unit, ed. (2012). *Democracy index 2012 Democracy at a standstill* (PDF). Consultado o 13 de outubro de 2014.
12. ↑  "Freedom House. Saudi Arabia". *freedomhouse.org*. Arquivado dende o orixinal o 02 de agosto de 2015. Consultado o 13 de outubro de 2014.
13. ↑  The Military Balance 2014: Top 15 Defence Budgets 2013 Arquivado 24 de setembro de 2015 en Wayback Machine. (IISS)
14. ↑  Stockholm International Peace Research Institute (ed.). "The 15 countries with the highest military expenditure in 2013 (table)". Arquivado dende o orixinal (PDF) o 04 de xaneiro de 2015. Consultado o 14 de abril 2014.
15. ↑  Middleeastmonitor.com, ed. (7 de novembro de 2013). "The erosion of Saudi Arabia's image among its neighbours". Arquivado dende o orixinal o 09 de novembro de 2013. Consultado o 4 de abril de 2014.
16. ↑  Lewis, Bernard (2003). *The Crisis of Islam*. pp. xx–xxi (Introdución). ISBN 0-679-64281-1.
17. ↑  Wilson, Peter W.; Graham, Douglas (1994). *Saudi Arabia: the coming storm*. p. 46. ISBN 1-56324-394-6.
18. ↑  Kamrava, Mehran (2011). *The Modern Middle East: A Political History Since the First World War*. p. 67. ISBN 978-0-520-26774-9.
19. ↑  Wynbrandt,, James; Gerges, Fawaz A. (2010). *A Brief History of Saudi Arabia*. p. xvii. ISBN 978-0-8160-7876-9.
20. ↑  Hariri-Rifai, Wahbi; Hariri-Rifai, Mokhless (1990). *The heritage of the Kingdom of Saudi Arabia*. p. 26. ISBN 978-0-9624483-0-0.
21. 1 2  Stokes, Jamie (2009). *Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East, Volume 1*. p. 605. ISBN 978-0-8160-7158-6.
22. ↑  "CIA World Factbook – Rank Order: Area". The World Factbook. 26 de xaneiro de 2012. Arquivado dende o orixinal o 09 de febreiro de 2014. Consultado o 8 de febreiro de 2012.
23. 1 2 3  "Encyclopaedia Britannica Online: Saudi Arabia". *Encyclopædia Britannica*.
24. ↑  Vincent, Peter (2008). *Saudi Arabia: an environmental overview*. Taylor & Francis. p. 141. ISBN 978-0-415-41387-9.
25. ↑  "Saudi Arabia". Weather Online. Consultado o 30 de xullo de 2011.
26. ↑  "Saudi Arabia: Administrative divisions". arab.net. Consultado o 21 de setembro de 2008.
27. ↑  Coy, Peter (16 de xullo de 2014). "Online Education Targets Saudi Arabia's Labor Problem, Starting With Women". *Bloomberg Businessweek*. Consultado o 26 de setembro de 2014. Saudi citizens account for two-thirds of employment in the high-paying, comfortable public sector, but only one-fifth of employment in the more dynamic private sector, according to the International Monetary Fund (PDF).
28. ↑  economists "estimate only 30-40 percent of working-age Saudis hold jobs or actively seek work," the official employment rate of around 12 percent notwithstanding. (fonte: McDowall, Angus (19 de xaneiro de 2014). "Saudi Arabia doubles private sector jobs in 30-month period". *Reuters*. Consultado o 12 de maio de 2014. )

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Arabia Saudita Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Long, David E. (2005). *Culture and Customs of Saudi Arabia* (en inglés). ISBN 978-0-313-32021-7.
* Otto, Jan Michiel (2010). *Sharia Incorporated: A Comparative Overview of the Legal Systems of Twelve Muslim Countries in Past and Present* (en inglés). ISBN 978-90-8728-057-4.
* Jones, John Paul (2007). *If Olaya Street Could Talk: Saudi Arabia- The Heartland of Oil and Islam* (en inglés). The Taza Press. ISBN 0-9790436-0-3.
* Lippman, Thomas W. (2004). *Inside the Mirage: America's Fragile Partnership with Saudi Arabia* (en inglés). Westview. ISBN 0-8133-4052-7.
* Mackey, Sandra (1987). *The Saudis: Inside the Desert Kingdom* (en inglés). Houghton Mifflin. ISBN 0-395-41165-3.
* Simmons, Matthew R. (2005). *Twilight in the Desert The Coming Saudi Oil Shock and the World Economy* (en inglés). John Wiley & Sons. ISBN 0-471-73876-X.
* Ménoret, Pascal (2005). *The Saudi Enigma: A History* (en inglés). Zed Books. ISBN 1-84277-605-3.

### Ligazóns externas

* Informe do Departamento de Estado dos EEUU: casamento cos Sauditas (en inglés)
* Arabia Saudita Informe (en inglés)

| * v
* c
* e
Países e dependencias de Asia |
| --- |
| Estados soberanos | 
* Acerbaixán
* Afganistán
* Arabia Saudita
* Armenia
* Bahrain
* Bangladesh
* Brunei
* Bután
* Camboxa
* Casaquistán
* China
* Chipre
* Corea do Norte
* Corea do Sur
* Emiratos Árabes Unidos
* Exipto
* Filipinas
* Iemen
* India
* Indonesia
* Irán
* Iraq
* Israel
* Kirguizistán
* Kuwait
* Laos
* Líbano
* Malaisia
* Maldivas
* Mongolia
* Myanmar
* Nepal
* Omán
* Paquistán
* Qatar
* Rusia
* Singapur
* Siria
* Sri Lanka
* Tailandia
* Taxiquistán
* Timor Leste
* Turkmenistán
* Turquía
* Uzbekistán
* Vietnam
* Xapón
* Xeorxia
* Xordania

 |  |
| Estados con recoñemento limitado | 
* Abkhazia
* Artsakh
* Chipre do Norte
* Palestina
* Osetia do Sur
* Taiwán

 |
| Dependencias e rexiónsadministrativas especiais | 

|  |  |
| --- | --- |
| Australia | 
* Illas Cocos
* Illa de Nadal

 |
| China | 
* Hong Kong
* Macau

 |
| Reino Unido | 
* Akrotiri e Dhekelia
* Territorio Británico do Océano Índico

 |

 |

   Conflito árabe-israelí   

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Participantes** | **Persoeiros** | **Conflitos** | **Diplomacia / Propostas de paz** |
| **Primarios:**
Estados e autoridades:
Exipto Exipto
 Iraq
 Israel
 Xordania
Líbano Líbano
 Palestina/ Estado de Palestina
 Arabia Saudita
 Siria
 Iemen
Organizacións:
 Liga Árabe
 Partido Baaz
Al-Fatah
 Hamas
 Consello Lexislativo
Hesbulá
FPLP
PIJ
OLP
Antigos participantes:
Exército da Guerra Santa
Man Negra
Haganah
 Irgun
Lehi
Exército do Líbano do Sur
 Mandato de Palestina
**Outros:**
Estados:
 Canadá
 Francia
Alemaña Alemaña
 Irán
Noruega Noruega
Rusia Rusia
Reino Unido Reino Unido
Estados Unidos de América Estados Unidos
Organizacións:
Unión Europea Unión Europea
ONU ONU
Antigas organizacións:
Unión Soviética Unión Soviética
República Árabe Unida República Árabe Unida |  Lester B. Pearson
Exipto Hosni Mubarak
República Árabe Unida Gamal Abdel Nasser
Exipto Anwar Sadat
Alemaña Joschka Fischer
Irán Mahmoud Ahmadinejad
Irán Ali Khamenei
Irán Mohammad Khatami
Irán Ruhollah Khomeini
Reino de Iraq Faisal I de Iraq
 Saddam Husayn
 Ehud Barak
 Menachem Begin
 David Ben-Gurion
 Moshe Dayan
 Levi Eshkol
 Golda Meir
 Benjamin Netanyahu
 Ehud Olmert
 Shimon Peres
 Yitzhak Rabin
 Ariel Sharon
 Chaim Weizmann
 Abdullah II de Xordania
 Hussein I de Xordania
Líbano Hassan Nasrallah
Líbano Fouad Siniora 
 Mona Juul
 Johan Jørgen Holst
 Terje Rød-Larsen
 Mahmoud Abbas
 Yasser Arafat
 Salam Fayyad
 Marwan Barghouti
 Ismail Haniya
 Amin al-Husayni
 Khaled Mashal
 Ahmed Yassin
 Folke Bernadotte
 Hafez al-Assad
 Bashar al-Assad
 Idi Amin
 Arthur Balfour
 Ernest Bevin
 Madeleine Albright
 Ralph Bunche
 George W. Bush
 Jimmy Carter
 Bill Clinton
 Henry Kissinger
 Dennis Ross
 Cyrus R. Vance | 1920 Revoltas de Palestina
1921 Revoltas de Iafa
1929 Revoltas de Palestina
1936–1939 Gran Revolta Árabe
1947 Revoltas de Xerusalén
1948 Guerra árabe-israelí
1953 Operación Shoshana
1956 Guerra de Suez
1967 Guerra dos Seis Días
1968–1970 War of Attrition
1972 Masacre dos Xogos Olímpicos de Múnic
1972 Operación Cólera de Deus
1973 Operation Spring of Youth
1973 Guerra do Yom Kippur
1975–1990 Guerra civil libanesa
1976 Operación Entebbe
1978 Operación Lintani
1979 Revolución iraniana
1981 Operación Ópera
1982 Guerra do Líbano
1982–2000 Conflito do Líbano do Sur
1985 Operación Perna de Madeira
1987–1990 Primeira Intifada
1991 Guerra do Golfo
1993 Operación Contabilidade
1996 Operación Uvas da Ira
2000–2005 Intifada de Al-Aqsa
2002 Operación Defensive Shield
2004 Operación Arco da Vella
2004 Operación Días de Penitencia
2006 Conflito de Gaza e Israel
2006 Conflito do Líbano e Israel
2007 Batalla de Gaza
2008-2009 Operación chumbo fundido
2014 Operación Marxe Protectora
Conflito israelí-palestino de 2023 | Carta de Cambon
Declaración de Balfour de 1917
Acordo Faiçal-Weizmann de 1919
Conferencia de San Remo de 1920
Libro Branco de Churchill de 1922
Libro Branco de 1939
Plan da ONU para a partición de Palestina de 1947
Declaración de independencia de Israel
Resolución 194 da Asemblea Xeral da ONU de 1948
Acordos de armisticio de 1949
Carta Nacional Palestina de 1964
Resolución de Khartoum de 1967
Resolución 242 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 338 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 339 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 350 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 425 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Acordos de Camp David de 1978
Resolución 446 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Tratado de Paz exipcio-israelí de 1979
Resolución 452 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 478 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 497 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Acordos israelo-libaneses do 17 de maio de 1983
Conferencia de Madrid de 1991
Acordos de Oslo de 1993
Tratado de Paz xordano-israelí de 1994
Acordos de Wye River de 1998
Cume de Camp David de 2000
Cume de Taba de 2001
Iniciativa árabe de paz de 2002
Plan para a Paz de 2002
Resolución 1559 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 1583 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Cume de Sharm el-Sheikh Summit de 2005
Plan de retirada unilateral israelí
Documento dos prisioneiros palestinos de 2006
Resolución 1701 do Consello de Seguridade das Nacións Unidas
Resolución 67/19 da Asemblea Xeral das Nacións Unidas |


| * v
* c
* e
Membros da Liga Árabe |
| --- |
| Membros | Arabia Saudita • Alxeria • Bahrain • Comores • Djibuti • Exipto • Emiratos Árabes Unidos • Iemen • Iraq • Xordania • Kuwait • Líbano • Libia • Mauritania • Marrocos • Omán • Palestina • Qatar • Siria (suspensa) • Somalia • Sudán • Tunisia |  |
| Observadores | Brasil ·  Eritrea ·  India ·  Venezuela |
| Membro dun acordo bilateral de cooperación | Cidade do Vaticano |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q851
* WorldCat
* VIAF: 164965477
* BLBNB: 000145837
* BNE: XX455680
* BNF: 11862266w
* BRE: 3537496
* EBID: ID
* FAST: 1210372
* GEC: 0004670
* GeoNames: 102358
* GeoNLP: Sb2Fnj
* GiantBomb: 3035-1612
* GND: 4051788-3
* HDS: 003425
* ISNI: 000000040402371X
* LAC: 0505H5396F
* LCCN: n80131611
* MAG: 2908655257
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00570240
* NKC: ge130753
* NLG: 10734
* OSM: 307584
* SELIBR: 164797
* SUDOC: 027219631
* TGN: 1000137

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ISC: 108552

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D012529
* MeSH: Z01.252.245.500.750
* UMLS: C0036243

 |