Vista do óso esfenoide humano.
O **óso esfenoide** (*os sphenoidale*, en latín) é un óso impar situado na base e no centro do cranio rodeado polos ósos occipital, temporais, parietais, frontal, etmoide, vómer, palatino, cigomático e maxilar superior. Ten unha morfoloxía externa que semella unha bolboreta, coas ás estendidas.

Trátase dun óso complexo, que conecta todas as estruturas antes mencionadas e que ademais alberga a sela turca que é o lugar onde se atopa a glándula hipófise.

Estrutura
---------

Neste óso atopamos un **corpo central** do que saen ata 6 prolongacións laterais que levan os seguintes nomes:

* 2 **ás maiores**
* 2 **ás menores**
* 2 **apófises pterigoides**

### Corpo

Atópase no centro do óso unindo as diferentes prolongacións. No seu interior está a sela turca na fosa da hipófise na que se encontra encerrada a glándula hipófise ou pituitaria. No corpo tamén atopamos unhas eminencias que levan os nomes de apófise anterior, media e posterior, e unha lámina que leva o nome de dorso selar ou *dorsum sellae*. Outras estruturas son o *tubérculo selar* ou *tuberculum sellae* e a eminencia esfenoidal. Separando as dúas zonas do corpo do esfenoide atopamos unha crista esfenoidal que remata no pico do esfenoide. Tamén hai un suco óptico onde se atopa o quiasma óptico que é o lugar onde se produce o entrecruzamento dos nervios ópticos.

Artéllase co vómer. Esta articulación **esfeno-vomeriana** ten a particularidade de ser a única esquindilese do organismo humano (dobre encaixe recíproco). Artéllase a superficie inferior do corpo esfenoidal coas ás do vómer. Esa mesma superficie artéllase co palatino. Fórmanse aquí os buratos palatinos, por onde pasa a arteria pterigo-palatina e o nervio farínxeo de Bock. A superficie anterior do corpo esfenoidal artéllase coa superficie posterior das masas laterais do etmoide.

### Ás maiores

Presentan diferentes tipos de bordos: o bordo frontal, o cigomático, o parietal e o escamento. Forman parte da fosa cranial e das rexións orbitarias e presenta varias depresións, como o burato redondo maior, o conduto carótide, o burato oval, o burato redondo menor e o conduto pterigoideo que en xeral serven para o paso de diferentes vasos sanguíneos e nervios. Tamén presenta sucos como o suco arterial ou suco carótide, o suco pterigopalatino, o suco da trompa auditiva e outras estruturas como a crista orbitaria, a crista infratemporal, a espiña esfenoidal e a língula esfenoidal.

Artéllase coa porción escamosa do temporal.

### Ás menores

Nelas atopamos a apófise clinoide anterior e media xunto co suco óptico. Aparece aquí o conduto óptico que é o burato a través do cal pasan as fibras ópticas no seu camiño entre os ollos e o cerebro. Outras estruturas son a espiña etmoidal e o tubérculo selar. Artéllanse co óso frontal.

### Apófise pterigoide

Posúe as seguintes estruturas: unha lámina medial da apófise pterigoides, onde atopamos a fosa pterigoide, a incisura pterigoide e o gancho pterigoide. Estas apófises conectan cos ósos palatino e vómer.

Buratos e fisuras
-----------------

* Canal óptico - nervio óptico e arteria oftálmica
* Burato redondo - nervio maxilar
* Burato oval - nervio mandibular, arteria menínxea accesoria
* Burato espiñoso - arteria menínxea media
* Canal pterigoide

Xunto co óso frontal:

* Fisura orbitaria superior - Nervios oculomotor (III), troclear (IV), abducente (VI) e ramo frontal do trixémino, vea oftálmica.
* Fisura orbitaria inferior - nervio maxilar.

Galería de imaxes
-----------------

* 
* 
* 
* 
*

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ferner H.: *Atlas de anatomía humana*. 18º edición Ed. Panamericana (1983). ISBN 84-85320-24-7

### Outros artigos

* Cranio
* Lista de ósos no esqueleto humano

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q16321
* BNCF: 5118
* BNF: 15563668z
* EBID: ID
* GEC: 0180671
* GND: 4312096-9
* LCCN: sh85126585
* MAG: 2777765327

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 52736
* MeSH: D013100
* MeSH: A02.835.232.781.802
* TA: A02.1.05.001
* Uberon: 0001677
* UMLS: C0037884

 |