recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
A **Illa de Mozambique** (en portugués, *Ilha de Moçambique*) é unha cidade insular situada na provincia de Nampula, na rexión norte de Mozambique, que deu o seu nome ao país do que foi a primeira capital. Debido á súa rica historia, manifestada por un amplo patrimonio arquitectónico, a illa foi recoñecida pola Unesco en 1991 Patrimonio da Humanidade.

A illa constitúe un municipio e ten un goberno local electo. De acordo co censo de 1997, o concello ten 42.407 habitantes, e destes 14.889 viven na illa.

O seu nome, que en lingua macua é *Muipiti*, parece que deriva de Mussa-Ben-Bique, ou Mussa Bin Bique, ou incluso Mussa Al Mbique, personaxe sobre quen case non se sabe nada certo, pero que deu o nome (como Mussa Bin Bique) a unha nova universidade, situada en Nampula.

En canto á arquitectura, a illa está dividida en dúas partes, a "cidade de pedra" e a "cidade de macuti", a primeira con preto de 400 edificios, incluíndo os monumentos máis recoñecidos, e a segunda, na metade sur da illa, con cerca de 1200 casas de construción precaria, moitas delas cubertas con macuti.

A Illa de Mozambique está unida ao continente africano por unha ponte de preto de 3 km de lonxitude, construída nos anos 60.

Galería
-------

* Antigo hospitalAntigo hospital
* Oficina de correoOficina de correo
* Rua da cidadeRua da cidade
* Antigo cine teatro NinaAntigo cine teatro Nina
* Praza dos heroes MozambicanosPraza dos heroes Mozambicanos

Notas
-----

1. ↑  "Island of Mozambique". *Unesco* (en inglés).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Patrimonio da Humanidade

| * v
* c
* e
Patrimonio da Humanidade en Mozambique |
| --- |
|  | Illa de Mozambique (1991) |  |
| Patrimonio da Humanidade  ·  Lista do Patrimonio da Humanidade en Perigo |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q331099
* WorldCat
* VIAF: 315129671
* EBID: ID
* GeoNames: 1037390
* GND: 4822016-4
* TGN: 4005251
* Treccani: mozambico
* WHC: 599

 |
**Julián Pellón Rodríguez**, nado en Larouco o 17 de febreiro de 1816 e finado en París o 11 de abril de 1878, foi un mestre e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou o Bacharelato en Santiago de Compostela e trasladouse a Madrid onde fixo a carreira de enxeñeiro. En 1844 regresou a Compostela como axudante de enxeñeiros e en 1848 ascendeu a Enxeñeiro Xefe. Dedicouse ao ensino das ciencias físico-naturais aplicadas á agricultura e á industria e foi deputado no Congreso polos distritos de Xinzo de Limia e Valdeorras antes e despois da revolución de 1868. Tamén foi ministro do Tribunal de Contas de Filipinas. Colaborou no diario liberal *La Discusión* e en publicacións especializadas como *El Genio Industrial* (1857) e *El Minero Español* (1857-58). Publicou *Memoria descriptiva de la colonia española de Fernando Poo y sus dependencias* (1854).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía
* Ficha no Congreso dos DeputadosArquivado 31 de outubro de 2020 en Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20533772
* WorldCat
* VIAF: 99585597
* BNE: XX1551810
* ISNI: 0000 0001 1953 3550
* LCCN: no2009010145
* PTBNP: 229499
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 86670

 |
**Jumpseat** foi unha serie de satélites de recoñecemento para detección electrónica dos Estados Unidos.

Características
---------------

A finalidade dos satélites Jumpseat era, traballando conxuntamente cos satélites P-801, monitorizar a actividade dos radares soviéticos de alerta de mísiles mediante a detección das súas ondas electromagnéticas e interceptar comunicacións mediante microondas.

Os satélites eran lanzados mediante foguetes Titan IIIB en órbitas altamente elípticas, tipo Molniya. Eran fabricados por Hughes usando o bus HS-318, tiñan unha masa duns 700 kg e estabilizábanse mediante xiro. As informacións apuntan a que usaban unha gran antena despregable desacoplada en xiro con respecto do resto do satélite. Foron sucedidos polos satélites da serie Trumpet.

Lanzáronse un total de sete satélites Jumpseat, aínda que debido á súa natureza secreta hai dúbidas de se a partir do número cinco se trataban realmente de Jumpseat ou de satélites Quasar.

Historial de lanzamentos
------------------------

| Misión | Data de lanzamento | Foguete lanzador | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| Jumpseat 1 | 21 de marzo de 1971 | Titan 3B Agena D | Éxito |
| Jumpseat 2 | 16 de febreiro de 1972 | Titan 3B Agena D | Fallo |
| Jumpseat 3 | 21 de agosto de 1973 | Titan 3B Agena D | Éxito |
| Jumpseat 4 | 10 de marzo de 1975 | Titan 3B Agena D | Éxito |
| Jumpseat 5 | 25 de febreiro de 1978 | Titan 3B Agena D | Éxito |
| Jumpseat 6 | 24 de abril de 1981 | Titan 3B Agena D | Éxito |
| Jumpseat 7 | 31 de xullo de 1983 | Titan 3B Agena D | Éxito |

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Mark Wade (2020). "Jumpseat" (en inglés). Consultado o 1 de agosto de 2020.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "Jumpseat 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7" (en inglés). Consultado o 1 de agosto de 2020.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Titan IIIB
***Indovuzaki*** ou ***ndlovukati*** é o título dado ás nais dos reis de Eswatini. O termo significa literalmente "Grande Elefanta" e vén a equivaler ao título de "Raíña Nai". A *indovuzaki* é a Xefa do Estado (xunto ao rei ou "*ngwenyama*") e a líder espiritual do país.

Sempre que haxa *ngwenyama* e *indovuzaki* simultaneamente, existirán dúas capitais da nación; unha delas, onde resida o *ngwenyama*, será a capital administrativa e na outra, onde resida a *indovuzaki*, será a capital nacional e a capital espiritual e cerimonial.

Notas
-----

1. ↑  "África y su soberano millonario". *El Universal*. 2 de novembro de 2008. Consultado o 1 de setembre de 2010.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---


---

|  |  |
| --- | --- |
| Falta algunha imaxe que ilustre o artigo |  **Este artigo non contén imaxes.** Pode axudar cargando imaxes, na Galipedia ou na Wikimedia Commons, relacionadas co contido do artigo, ou incluíndo unha xa existente. Debe ter en conta as políticas de uso de imaxes e o respecto polos dereitos de autoría. |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3432460
* EBID: ID

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Lonxitude (homónimos).

Un paralelepípedo rectangular amosando os nomes das súas dimensións, longo, largo, e alto ou altura.

Esquema elemental de posicionamento espacial, consistente nun marco de referencia respecto a unha orixe dada.
A **lonxitude** é un concepto métrico definible para entidades xeométricas sobre a que se definiu unha distancia. Máis concretamente, dado un segmento, curva ou liña fina, pódese definir a súa lonxitude a partir da noción de distancia. Con todo, non debe confundirse lonxitude con distancia, xa que para unha curva xeral (non para un segmento recto) a distancia entre dous puntos calquera da mesma é sempre inferior á lonxitude da curva comprendida entre eses dous puntos. Igualmente a noción matemática de lonxitude pode identificarse coa magnitude física determinada pola distancia física.

A lonxitude é unha das magnitudes físicas fundamentais, en tanto que non pode ser definida en termos doutras magnitudes que se poden medir. En moitos sistemas de medida, a lonxitude é unha magnitude fundamental, da cal derivan outras.

A lonxitude é unha medida dunha dimensión (lineal; por exemplo a distancia en m), mentres que a área é unha medida de dúas dimensións (ó cadrado; por exemplo m²), e o volume é unha medida de tres dimensións (cúbica; por exemplo m³).

Con todo, segundo a teoría especial da relatividade (Albert Einstein, 1905), a lonxitude non é unha propiedade intrínseca de ningún obxecto dado que dous observadores poderían medir o mesmo obxecto e obter resultados diferentes (contracción de Lorentz).

O **longo** ou **lonxitude dimensional** dun obxecto é a medida do seu eixo tridimensional *y*. Esta é a maneira tradicional en que se nomeaba á parte máis longa dun obxecto (en canto á súa base horizontal e non á súa altura vertical). En coordenadas cartesianas bidimensionais, onde só existen os eixos *xy* non se denomina «longo». Os valores *x* indican o ancho (eixo horizontal), e os *y* o alto (eixo vertical).

Notas
-----

1. ↑  Resnick, 1993, pp. 1-3.
2. ↑  Resnick, 1993, p. 524.
3. ↑  García Prieto (2012), p. 198

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* García Prieto, F. J. (2012). *Matemáticas 2º E.S.O* (en castelán). Madrid: Editex. ISBN 9788490033340.
* Resnick, R.; Haliday, D.; Krane, K. S (1993). *Física vol. 1*. Título orixinal (en inglés): *Physics, Vol. 1*; traducido por F. Andión Uz. Compañía Editorial Continental; publicado orixinalmente por John Wiley & Sons Inc. ISBN 968-26-1230-6.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q36253
* AAT: 300055645
* BRE: 1961186
* EBID: ID
* GEC: 0119839
* GND: 4224141-8
* PSH: 2919

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* NCIt: C25334

 |
**Maestro Reverendo**, nome artístico de **Ángel Muñoz-Alonso**, nado en Madrid en 1955 e finado na mesma cidade o 7 de setembro de 2012, foi un músico e compositor español.

Traxectoria
-----------

Empezou a toca-lo piano na escola madrileña dos Escolapios e gañou a nomeada de Reverendo cando traballou como organista na igrexa de Santo Antón. Iniciou a súa carreira no rock nos anos 70 co grupo Desmadre 75, que obtivo un grande éxito en 1975 coa súa canción "Saca el güiski, cheli"; máis tarde, co grupo Paracelso, gañou en 1978 e 1979 as dúas primeiras edicións dos Premios Rock Villa de Madrid. Durante a década dos 80 foi colaborador de bandas como Siniestro Total ou Los Ronaldos e tocou tamén con Miguel Ríos.

Foi compositor de temas e bandas sonoras en galego para a Televisión de Galicia, sendo o máis popular o tema "Carmiña Vacaloura", que compuxo para o Xabarín Club. A súa traxectoria artística estivo ligada desde finais dos anos 70 ó Gran Wyoming, incluíndo a súa etapa no programa de televisión Caiga quien caiga. Retirouse en 2003 trala súa etapa en televisión.

Notas
-----

1. ↑  "*Muere Ángel Muñoz Alonso, ‘Reverendo’ de la música*". *El País*. 8 de setembro de 2012. Consultado o 7 de setembro de 2012.
2. ↑  "Muere el Maestro Reverendo, músico conocido por acompañar durante años al Gran Wyoming". *La Voz de Galicia* (en castelán). 7 de setembro de 2012. Consultado o 18 de marzo de 2021.
3. ↑  "Fallece El Maestro Reverendo, pianista de El Gran Wyoming durante más de veinte años". *www.europapress.es*. 2012-09-07. Consultado o 2022-11-22.
4. ↑  "Fallece Ángel Muñoz-Alonso, el Maestro Reverendo". Tanaka Music. 7 de setembro de 2012. Consultado o 8 de setembro de 2012.

* Portal:Música rock
* Portal:Xabarín Club

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3327957
* WorldCat
* VIAF: 86906268
* BNE: XX1158679
* BNF: 17703850t
* Discogs: 547145
* Europeana: ID
* IMDb: nm0616311
* ISNI: 0000 0003 7192 2697
* MusicBrainz: ID
* TMDb: 1408422

 |
| *Matriz ungueal* |
| --- |
|  |
| En cor vermella (E), a matriz ungueal. |
|
|
| Latín | *Matrix unguis* |
|
|
| Sistema | Sistema tegumentario |
|
|
|
|
|
|
|

A **matriz ungueal** é a capa de células xerminativas localizada na base das unllas das mans e dos pés. Este tecido está composto por células epiteliais que se dividen rapidamente e posteriormente se enchen dunha proteína chamada queratina. As células da matriz ungueal dos dedos das mans son as células do corpo humano que máis rápido se dividen, medrando até catro veces máis axiña que nas unllas dos pés, a unha velocidade duns 3 milímetros por mes.

Cando a matriz ungueal vese afecta, a miúdo a unlla non medra correctamente.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Unlla
* Hematoma subungueal

### Ligazóns externas

* Anatomía e histoloxía da unllaArquivado 19 de agosto de 2014 en Wayback Machine. *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1963532
* MAG: 5464454

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 77856
* TA: A16.0.01.002
* Uberon: 0015886

 |
**Rogelio Rodríguez Milo**, coñecido como **Madriles**, nado en Monforte de Lemos o 22 de novembro de 1934 e finado en Xixón o 8 de setembro de 2015, foi un futbolista galego. Xogaba de porteiro.

Traxectoria
-----------

Na tempada 1956–57 debutou co Deportivo da Coruña en Primeira División. Nesa campaña xogou 2 encontros de liga e 3 de copa, facendo o seu debut o 13 de xaneiro de 1947, nunha derrota en Riazor contra o UD Las Palmas (1–2). O seu papel no equipo coruñés foi moi secundario, pois por diante tiña o porteiro titular, Juan Otero e o suplente, Bernabé Marzoa. Ese ano o Deportivo descendeu a Segunda División.

Faleceu o 8 de setembro de 2015 en Xixón, aos 80 anos.

Notas
-----

1. ↑  "Fallece Madriles, exportero del RC Deportivo". Deportivo da Coruña. 8 de setembro de 2015.  *(en castelán)*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en bdfutbol.com *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24398655
* Transfermarkt: 347171

 |
Maeuntang.
O ***mae-un tang*** é unha sopa de peixe picante da gastronomía de Corea cocida con *gochujang* (pasta de pemento chile vermello), *kochukaru* (chili moído) e diversas verduras. O pescado córtase en varios anacos e cócese con tenreira picada e verduras verdes tales como o agrón e crisantemo comestible. Engádese cebola, ravo, pemento chile, margarida coroada, allo e ás veces cabaciña e tofu para absorber a pasta de pemento chile, que é o principal condimento do prato. Logo sazónase con *kochukaru*, allo, salsa de soia e máis *gochujang* segundo o gusto.

Os restaurantes que ofrecen este prato permiten normalmente elixir aos clientes o peixe dun acuario. Moitos restaurantes especializados en marisco teñen varios acuarios dos que escoller. Peixes populares para este prato son o prago vermello, a robaliza, a corvina, o bacallau, o abadexo e incluso peixes de auga doce como a carpa e a troita. Ademais, tamén se poden engadir mariscos tales como cangrexos, ameixas e ostras para complementar esta sopa e mellorar o seu sabor.

Esta sopa é un dos pratos máis populares de Corea cando se bebe *soju*. Se se pide con *hoe* (peixe cru) nun restaurante, a sopa faise entón normalmente a partir de sobras de peixes.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Maeuntang***  |
**Madredeus** é un grupo musical portugués. A súa música combina influencias das músicas populares portuguesas coa música moderna. Tematicamente, as letras das cancións falan sobre temas tamén abordados polo fado, como a saudade e temas derivados, como a solitude, a esperanza, a ausencia, a distancia ó o amor adiado, así como temas mais xeneralistas, como a a guerra, paz ou a culpa e o remorso.

Algunhas cantigas están construídas pola repetición e tipo de versos de forma parecida co cantigas de amigo ou composicións do Cancioneiro Xeral. Exemplos:
- Influencias das cantigas de amigo: "A sombra", "O meu amor vai embora", "Cuidado", "O menino"
- Influencias do cancioneiro xeral: "A cantiga do campo", "Sentimento", "Milagre", "A cidade e os campos", "Ecos na catedral", "O segredo do futuro"

Os elementos fundadores do grupo foron: Pedro Ayres de Magalhães (guitarra), Rodrigo Leão (teclados), Francisco Ribeiro (violoncello) e Teresa Salgueiro (voz). Magalhães e Leão formaron o grupo en 1985, Ribeiro xuntóuselles en 1986. Na súa busca por unha vocalista, descubriron a Teresa Salgueiro nunha casa nocturna de Lisboa. Teresa gostou da música do grupo e concordou en xuntárselles. En 1987, o grupo Madredeus (así chamados por teren comezado a tocar na igrexa da *Madre de Deus*) gravaron o seu primeiro álbum, *Os dias da Madredeus*.

Foron editados varios álbums, con grande éxito en Portugal, mais o grupo era relativamente descoñecido no estranxeiro. Isto mudou cando Wim Wenders, impresionado coa música do grupo, os convidou para musicaren un documental sobre Lisboa, chamado Lisbon story. Esta banda sonora deu ao grupo a proxección internacional que lle faltaba.

En 1997 Fernando Ribeiro e Gabriel Gomes deixan o grupo por discordancias coa mudanza da orientación musical (afastamento do fado) do álbum *O paraíso*. No mesmo ano ingresa no grupo Fernando Júdice (baixo).

Discografía
-----------

* *Os Dias da MadreDeus* (1987)
* *Existir* (1990)
* *Lisboa* (1992, ao vivo en Lisboa)
* *O Espírito da Paz* (1994)
* *Ainda* (1995, banda sonora de *Lisbon Story*)
* *O Paraíso* (1997)
* *O Porto* (1998, ao vivo no Porto)
* *Antologia* (compilación, 2000)
* *Movimento* (2001)
* *Palavras Cantadas* (2001, só no Brasil)
* *Euforia* (2002)
* *Um Amor Infinito* (2004)
* *Faluas do Tejo* (2005)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* "O pomar das laranjeiras", vídeo en youtube.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q917308
* WorldCat
* VIAF: 268526835
* AllMusic: mn0000225651
* AlloCiné: 99061
* BNF: 13959034n
* Discogs: 17584
* GEC: 0519399
* IMDb: nm0535089
* ISNI: 0000 0001 1507 4131
* LCCN: no98059105
* MusicBrainz: ID
* NKC: kn20030215007
* Songkick: 152410
* SUDOC: 080757731

 |
Pantalla estándar de LILO.
**Lilo** ("**Li**nux **Lo**ader") é un xestor de arranque de Linux que permite iniciar este sistema operativo xunto con outras plataformas no mesmo ordenador. Foi desenvolvido inicialmente por Werner Almesberger, actualmente está a cargo de John Coffman.

LILO funciona nunha variedade de sistemas de arquivos e pode arrancar un sistema operativo dende o disco duro ou desde un disco flexible externo. Permite seleccionar entre 16 imaxes no arranque, e pode instalarse tamén no *master boot record* (MBR).

O iniciar o sistema LILO soamente pode acceder aos drivers da BIOS para acceder o disco duro. Por esta razón nas BIOS antigas a área de acceso está limitada aos cilindros numerados de 0 a 1023 dos dous primeiros discos duros. En BIOS posteriores LILO pode utilizar sistemas de acceso de 32 bits permitíndolle acceder a toda a área do disco duro.

Nas primeiras distribucións de Linux LILO era o xestor *de facto* utilizado para arrancar o sistema. Na actualidade é unha segunda opción en favor do xestor de arranque GRUB.

lilo.conf
---------

O arquivo "lilo.conf" adoita localizarse en /etc/lilo.conf. Dentro de lilo.conf pódese atopar dúas seccións. A primeira sección, que define opcións globais, contén parámetros que especifican atributos sobre a localización do cargador. A segunda contén parámetros asociados as imaxes do sistema operativo que van ser cargadas.

A información específica sobre a súa definición pódese atopar na páxina do manual de lilo.confArquivado 25 de setembro de 2008 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Xestor de arranque
* SILO
* GNU GRUB
* Linux

### Ligazóns externas

* 
* LILO homepage *(en inglés)*
* LILO mini-HOWTO *(en inglés)*
* mensaxes de erro de LILO *(en inglés)*
O **modo promiscuo** é o feito de que un ordenador poida capta-la información dos paquetes que circulan pola rede sen que estes sexan destinados a el.

Procedemento
------------

Ao captura-los paquetes que non van dirixidos a este ordenador, estes paquetes non son eliminados da rede, senón que chegan ao seu destino con normalidade sen que ó ordenador de destino note nada estraño. Resulta moi útil para supervisa-la rede, pero presenta un risco de seguridade dentro dunha rede de produción.

Moitos interfaces normais permiten utilizar este modo, aínda que haxa algunhas tarxetas, como as Token Ring de IBM, que non permiten este funcionamento por defecto.

Unha forma práctica e sinxela de detectar se existe un sniffer ou unha tarxeta de rede en modo promiscuo consiste sinxelamente en realizar un ping a un enderezo IP ceibe da nosa rede. Loxicamente, ao non haber ningún ordenador ou dispositivo de rede utilizando esta dirección, non haberá ningunha resposta. Se houber algún adaptador de rede no modo promiscuo respondería ao ping, dado que captura todo o tráfico, delatando dese modo a súa presenza.

Mentres un administrador de redes pode empregar moito tempo en conseguir que a súa rede sexa difícil de ser atacada mediante sniffers empregando *firewalls* , switches, detectores de modo promiscuo etc.. o certo é que a mellor forma de protexerse ante estes ataques é a de encriptar o tráfico da rede.

### Técnicas

Secure Sockets Layer (SSL)está presente en tódolos navegadores web populares, así como nos servidores HTTP máis coñecidos. Permite unha navegación encriptada non vulnerábel aos sniffers. Por iso, este tipo de seguridade é empregada en Internet para transmiti-la información privada dos usuarios, como por exemplo os números das tarxetas de crédito.
PGP e S/MIMEO correo electrónico pode ser interceptado de moitas formas alternativas. O correo electrónico necesita, para chegar ao seu destino , atravesar distintos servidores de rede, *firewalls* e routers. Por iso, a posibilidade de que alguén poida ler o correo é moi elevada se se envía sen ningún sistema de encriptación. Os métodos máis comúns para realizar isto son PGP (Pettry Good Privacy) e S/MIME, que están incluídos na maioría dos novos xestores de correo como Outlook ou Netscape.
Secure Shell (Ssh)converteuse no padrón de facto para acceder remotamente a servidores UNIX a través de Internet. O produto foi deseñado por unha compañía finlandesa pero pódese encontrar en moitas implementacións freeware.
Virtual Private Networks (VPN)as redes virtuais privadas envían a información encriptada dende unha rede local a outra distante xeograficamente a través de Internet. Porén, se un hacker intervén un dos nodos iniciais dunha rede VPN aínda podería capturar o tráfico. Resulta un sistema bastante fiable que é empregado pola maioría das empresas que permiten traballar dende a casa.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1047892
* MAG: 78194185

 |
A **Illa Devon** é a segunda maior illa do arquipélago das Illas da Raíña Isabel, en Nunavut, Canadá. É a 27 maior illa do mundo e a 6 do Canadá. É a maior illa deshabitada da terra. A Illa Devon abarca unha área de 55.247 km². Debido a súa relativamente alta elevación e a súa extrema latitude ao norte, na illa só habitan uns poucos bois almizcleros. A vida animal concéntrase nas planicies de Truelove, que ten un microclima favorable que permite o crecemento dalgunhas especies vexetais árticas. As temperaturas durante a breve tempada de crecemento non exceden dos 10 °C, e no inverno poden caer ata os -50 °C. Cunha ecoloxía de deserto polar, a Illa Devon recibe moi poucas precipitacións.

A Illa Devon tamén é coñecida pola presenza do Cráter Haughton, creado hai uns 39 millóns de anos cando un meteorito duns 2 km de diámetro chocou contra o que na época era un bosque. O impacto deixou un cráter de aproximadamente 23 km de diámetro, que se converteu nun lago durante varios millóns de anos. O cráter é hoxe en día un dos lugares máis parecidos á xeografía de Marte que hai sobre a terra.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Illas Árticas do Canadá

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q186841
* WorldCat
* VIAF: 238374784
* EBID: ID
* GEC: 0022292
* GeoNames: 5938808
* GND: 4090744-2
* NKC: ge654647
* OSM: 1656487

 |
**Modesto Rodríguez Freire**, nado en Ferrol en 1857 e finado en Buenos Aires, foi un xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Emigrou a Buenos Aires en 1873. Trasladouse a Montevideo, onde se dedicou ao xornalismo traballando en *El Uruguay* de Tezanos e despois *El Telégrafo Marítimo* e *El Cosmopolita*. Regresou a Bos Aires onde participou na oposición contra a candidatura presidencial do xeneral Roca e ingresou en *El Correo Español* en 1874. Casou en 1880 coa médium tucumana Estela Guerineau. En 1894 fundou *El Correo de España*, que dirixiu ata 1902. En 1902 trasladouse a Tucumán onde fundou *El Combate*. Foi colaborador de *El Constitucional*, *La Patria Argentina*, *Los Tiempos*, *Las Provincias* e *El Diario Español*. Trazou en 1870 a vila Micaela Cascallares no partido de Tres Arroyos.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Padín, A. (16-6-1975). "Periodistas gallegos del siglo XIX: Limeses Castro y Rodríguez Freire". *Hoja Oficial del Lunes* (1461): 9.
Coordenadas: 45°33′N 5°47′L﻿ / ﻿45.550, -5.783

Panorámica do lago de Aiguebelette
O **lago de Aiguebelette** é un lago natural de orixe glaciar situado en Francia, no departamento de Savoia, rexión de Auvernia-Ródano-Alpes.

Xeografía
---------

Situado a unha altitude de 373 msnm, ten unha lonxitude de 2,8 km, unha achura de 3,8 km e unha profundidade máxima de 71 m. 

O seu volume de auga é de 166 millóns de m3.

Na parte sur do lago hai dúas illas, rodeadas de xunqueiras.

Lago de propiedade privada
--------------------------

O lago de Aiguebelette é un lago privado, propiedade da familia Rivérieulx de Chambost de Lépin e de Electricité de France, que confiaron a súa xestión á "Comunidade das Comunas de Lac d'Aiguebelette".

Protección
----------

Co fin de preservar a calidade das súas augas e do seu medio, as embarcacións a motor están prohibidas no lago desde a publicación dun decreto de 1967.

Reserva de auga doce
--------------------

Este lago é a primeira reserva natural rexional de auga doce de Francia, desde marzo de 2015.

Notas
-----

1. ↑  Syndicat mixte de l'Avant-Pays savoyard, «Écotourisme au lac d'Aiguebelette». Consultado o 8 de marzo 2022.
2. ↑  Région Rhône-Alpes, «La Région en Assemblée plénière le 6 mars 2015 (communiqué de presse)», en *rhonealpes.fr*. Consultado o 8 de marzo 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1227366
* GeoNames: 3038510
* OSM: 4511264

 |
*Modus vivendi* é unha locución latina que significa literalmente "modo de vivir"  (do latín *modus* "maneira", "modo", e *vivendi* "de vivir", xenitivo do xerundio do verbo "vivere") e que designa a base ou regra de conduta, arranxo ou axuste transitorio entre dúas partes. Esta locución é usualmente empregada para describir arranxos informais ou temporais en asuntos políticos e diplomáticos, posto que un *modus vivendi* é un instrumento que rexistra un acordo internacional de natureza temporal, que posteriormente será cambiado por un permanente e detallado.

Actualmente, esta locución latina é usualmente empregada para referirse á actividade mediante a cal unha persoa se gaña a vida.

Notas
-----

1. ↑  "modus vivendi" Arquivado 22 de xullo de 2013 en Wayback Machine. no diccionario da Real Academia Galega.
2. ↑  "modus vivendi" na vixésima terceira edición do DRAE.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Recompilación de usos na prensa escritaArquivado 09 de novembro de 2013 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q917194
* GEC: 0124265

 |
**Made in Brazil** é unha das bandas de rock máis antigas en actividade no Brasil. Formada en 1967 no barrio da Pompeia, berce de moitas bandas na época, Os Mutantes, Tutti Frutti etc polos irmáns Oswaldo e Celso Vecchione.

Historia
--------

O primeiro disco *Made in Brazil*, de 1974, coñecido tamén como o "Disco da Banana" (pois traía o deseño dun plátano na capa principal) considérase como un dos mellores discos de rock da década dos 70, cun rock vigoroso e con letras ben elaborados por Cornelius ("Cornélius Lucifer"). Este disco conta aínda co batería Rolando Castello "Junior", que logo formaría a Patrulha do Espaço.

En 1975 publican *Jack o Estripador*, disco xa como *Percy Weiss* á voz e Ezequiel Neves na produción. *Minha Vida é o Rock'n Roll*, outro disco do final da década de 70, xa trae o propio Oswaldo como vocalista principal, alén de baixista, función esa que exerce até hoxe. Logo publicarían un directo co nome de *Pirata*.

Actualmente, coa formación de Oswaldo (voz e baixo), Celso (guitarra), Tony Babalu (guitarra) e Rick Monstrinho (batería), aínda fan concertos e presentan novos discos, como *Massacre*, que fora gravado orixinalmente en 1977, mais censurado na época, acabou vindo a público no 2005.

Integrantes
-----------

### Formación actual

* Oswaldo Vecchione (voz, guitarra, gaita, baixo)
* Celso Vecchione (guitarra, baixo, autoharpa, teclados)
* Fábio Brum (guitarra)
* Rick Vecchione (batería, fillo de Oswaldo)
* Octavio Lopes "Bangla" (saxo)
* Roberta e Paula (voces)
* Tiago Mineiro (teclados)

Ex-integrantes
--------------

O Made in Brazil ten a particularidade que estar no Libro Guinness dos Récords por ser a banda en actividade que tivo o maior número de formacións do mundo (son máis de 200).

* Debora Vecchione (Deborah Carvalho)
* Percy Weiss
* Caio Flávio
* Tony Babalu
* Kim Khel
* Nelson Pavão

Discografía
-----------

### Álbums de estudio e ao vivo

* *Made in Brazil* (1974)
* *Jack o Estripador* (1976)
* *Paulicéia Desvairada* (1978)
* *Minha Vida É Rock and Roll* (1981)
* *Deus Salva... O Rock Alívia* (1985)
* *Made Pirata - Ao Vivo - Vol. I* (1986)
* *Made Pirata - Ao Vivo - Vol. II* (1986)
* *In Blues* (1992; ao vivo)
* *Sexo, Blues & Rock 'n' Roll* (1998)
* *Fogo na Madeira* (2000; Acústico ao vivo)
* *Fogo na Madeira 2* (2001; Acústico ao vivo)
* *Massacre* (2005; gravado en 1977)
* *Rock de Verdade!* (2008)

### Coleccións

* *Implosão do Rock* (1975)
* *Metal Rock* (1985)
* *Rock - Acervo* (1992)
* *Made in Brazil - Antologia (acervo)* (1995)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q10322914
* WorldCat
* VIAF: 162087541

 |
O **lago de Neuchâtel** (en alemán *Neuenburgersee*; en francés *Lac de Neuchâtel*) é cunha superficie de 217,9 km² o lago máis grande enteiramente suízo.

Xeografía
---------

O lago está rodeado polos cantóns de Vaud, Neuchâtel, Berna e Friburgo.

Os seus principais afluentes son o río Thielle e a canle de la Broye que o une co lago de Morat. Este serve como cunca de compensación para as augas do río Aar, que chegan ao lago de Biena. Aínda que se este último crecese demasiado, a saída de auga pararíase e poderíase reverter o proceso.

O lago de Neuchâtel mide 38,3 km de longo e unha anchura máxima de 8,2 km. A profundidade máxima é de 152 m e a súa capacidade está estimada en 14 km³.

Actividades
-----------

Numerosas viñas atópanse ás beiras do lago. Atopamos chasselas e pinot noir cos cales se fai o viño avermellado chamado *Œil-de-Perdrix*.

O turismo é igualmente importante na rexión, pero está sobre todo concentrado nas grandes cidades que rodean o lago.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q14375
* WorldCat
* VIAF: 304911054
* BNF: 12448796p
* EBID: ID
* GEC: 0045849
* GeoNames: 2659494
* GND: 4041747-5
* HDS: 008667
* OSM: 390323
* SUDOC: 033640874

 |
A **illa Dinagat** é unha illa situada en Filipinas, adxacente á illa de Mindanao. Corresponde á provincia de Illas de Dinagat situada na Rexión Administrativa de Caraga, tamén denominada **Rexión XIII**.

Xeografía
---------

Illa está separada da de Leyte polo estreito de Surigao que comunica o mar de Filipinas co mar de Bohol, golfo de Leyte.
Ten aproximadamente 70 km de longo, en dirección norte-sur (de punta Desolación á canle de Gaboc ), e uns 25 km, de leste-oeste, o que supón unha extensión superficial de 769 km².

Ao oeste, no estreito de Surigao atópanse, ao norte a illa Hibuson fronte a baía de Looc, pechada polas illas de Kayosa e de Puyo; máis ao sur a baía de Tubajón, a de Laganán...

Ao leste, no mar de Filipinas, seo de Dinagat atópase a ría de Malinao,

### Comunicacións

Un barco procedente da cidade de Surigao detense nos dous peiraos da illa, Tubajón no norte e Cagdayánao no sur. A duración do traxecto é 30 a 45 minutos. Desde calquera dos dous podemos acceder pola estrada que comunica Cagdayánao con Santiago, barrio de Loreto.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Illa Dinagat*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1862758
* GEC: 0509600
* GeoNames: 1714793
* OSM: 3767167

 |
A provincia do Quebec en rosa escuro.
O **movemento pola independencia de Quebec** (en francés: *Mouvement souverainiste du Québec*) refírese ao status histórico e situación actual dos movementos políticos múltiples e multi-laterais que visan a soberanía da provincia canadense de Quebec.

Cerca do 80% da poboación do Quebec é descendente de franceses. A poboación de Quebec é na súa maioría católica, a diferenza do resto do país, no que a poboación na súa maioría é protestante e utiliza o idioma inglés. Outra forte característica é a arquitectura que é moi influenciada polo estilo francés.

No Quebec hai unha gran concentración de franceses, xa que por consecuencia da rivalidade entre franceses e ingleses, as tendencias separatistas sempre estiveron presentes na historia do Canadá.

En 1969 tivo lugar o recoñecemento e a oficialización da lingua francesa no Quebec. Once anos despois tivo lugar un referendo para ocorrer o separatismo do Quebec, porén a maioría da poboación votou en contra.

En 1987, os separatistas lograron ter maior autonomía sobre a política e á economía da provincia. Este acordo levou á poboación doutras provincias a se cuestionaren sobre os dereitos adquiridos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1321476
* EBID: ID

 |
Bandeira do MRTA
O **Movemento Revolucionario Túpac Amaru** (en español, Movimiento Revolucionario Túpac Amaru, **MRTA**) foi un grupo revolucionario marxista de carácter armado activo no Perú desde os primeiros anos da década de 1980 ata 1997 e un dos principais contendentes no conflito armado interno no Perú.

O seu primeiro dirixente foi Víctor Polay Campos (camarada "Rolando"), ata o seu arresto en 1992 e de seguido asumiu o mando Néstor Cerpa Cartolini (camarada "Evaristo") ata que morreu en 1997. O seu nome venlle de Túpac Amaru II, un líder rebelde do século XVIII que se considerou descendente de Túpac Amaru, o derradeiro dirixente dos Incas. MRTA tivo a consideración de organización terrorista polo goberno peruano, o departamento de estado norteamericano e o Parlemento Europeo. Na súa época de maior apoxeo tivo varios centos de membros activos que tiñan como meta o establecemento dun estado socialista e liberar o país de todos os elementos imperalistas.

Notas
-----

1. ↑  "Corte Suprema incrementa condenas a Víctor Polay y a cúpula del MRTA". *Peru21* (en castelán). 24 June 2008. Arquivado dende o orixinal o 07 de marzo de 2016. Consultado o 4 August 2009.
2. ↑  US Department of State. "U.S. Department of State Country Reports on Terrorism 2006 - Peru". Consultado o 4 August 2009.
3. ↑  "MRTA será incluido en la lista de terroristas". *El Comercio* (en castelán). 8 May 2009. Arquivado dende o orixinal o 06 de abril de 2012. Consultado o 4 August 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q829088
* WorldCat
* VIAF: 135018585
* BNF: 13543350c
* GND: 4561546-9
* LCCN: n90644371
* SUDOC: 050748211

 |
Coordenadas: 70°34′17″N 153°30′51″O﻿ / ﻿70.57139, -153.51417

O **lago Teshekpuk** (en inglés: *Teshekpuk Lake*; en inupiaq: *Tasiqpak*), é un lago na costa ártica do estado de Alasca (Estados Unidos), ao sur de Pitt Point, a 19 km ao leste da baía de Harrison, e a 130 km ao leste de Point Barrow.

Ten unha superficie de 830 km,2 unha lonxitude de 45 km, e un ancho de 35 km.

O lago está situado dentro dos terreos asignados á Reserva Nacional de Petróleo.

Etimoloxía
----------

O seu nome provén da lingua iñupiaq *Tasiqpak*, rexistrada por Rochfort Maguire como *Tasok-poh* en 1854, que significa "gran lagoa", "gran auga costeira pechada" ou "gran lago costeiro".

Outros nomes
------------

Tamén é coñecido como:

* Lago Teshekpuk
* Lago Tasekpuk
* Lago Tasirkpuk
* Tasyukpun
* Tasiqpak

Fauna
-----

O lago Teshekpuk é ben coñecido pola súa densa concentración de vida salvaxe. A rexión alberga unha gran variedade de especies árticas, incluíndo un rabaño de caribús con 64 000 individuos, e un gran número de aves migratorias e acuáticas. Entre as especies de peixes presentes no lago están *Coregonus nasus*, *Coregonus autumnalis*, *Oncorhynchus tshawytcha*, *Oncorhynchus keta*, *Salvelinus namaycush*, *Salvelinus malma* e *Lota lota*. 

O lago tamén é un santuario para a vida salvaxe durante o verán, as súas augas profundas proporcionan protección para até 35 000 de *Anser albifrons* e 37 000 de *Branta bernicla*, que representan o 20-30 por cento do poboación do Pacífico a principios do século XXI. Ademais, as zonas húmidas circundantes serven de hábitat para numerosas aves costeiras migratorias, como o eider de anteollos (*Somateria fischeri*), e para os lemmings e é o lugar de parto dun rabaño de case 70 000 caribús. O feito de que o lago sexa utilizado por tantos animais levou a algúns ecoloxistas a afirmar que o lago Teshekpuk e os seus arredores constitúen o complexo de zonas húmidas máis importante do Ártico.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Teshekpuk Lake na *Enciclopedia Británica*.
2. 1 2 3  "Teshekpuk Lake". Geographic Names Information System. United States Geological Survey, United States Department of the Interior.
3. ↑  "Cold Regions Lake and Landscape Research: Teshekpuk Lake Observatory" Arquivado 15 de decembro de 2016 en Wayback Machine.. USGS Alaska Science Center.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lago Teshekpuk*** |

### Ligazóns externas

* NASA: Teshekpuk Lake, Alaska's North Slope
* Audubon Alaska: Teshekpuk Lake
* Teshekpuk Lake: Arctic Nursery Video

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3518981
* EBID: ID
* GEC: 0439028
* GeoNames: 5876015
* GNIS: 1410764

 |
O **Lago Murten** (alemán: **Murtensee**; francés: **Lac de Morat**) é un lago de Suíza situado entre os cantóns de Friburgo e Vaud, ao pé do Mont Vully. É o máis pequeno dos lagos de Seeland ou *País dos Tres Lagos*, con 22,8 km². Debe o seu nome á cidade de Murten, situado na súa beira oriental.

Xeografía
---------

O principal afluente do lago é o Canal de la Broye, que achega un 63% do total que recibe o lago. O lago de Murten está unido co Lago de Neuchâtel pola canle de Broye. Serve, xunto co Lago de Neuchâtel, de encoro de compensación para as augas do Aar que se desaugan no Lago de Biena. En efecto, se o nível deste último subise demasiado, o desbordamento podería pararse ou até ir no sentido inverso .

O lago ten unha lonxitude de 8,2 quilómetros e unha anchura máxima de 2,8 quilómetros. A profundidade máxima é de 45 metros. O lago ten un volume de auga 0,55 km ³ e a auga permanece en teoría 1,6 ano no lago.

Actividades
-----------

No momento de Exposición Nacional Suíza 2002, o lago acolleu, a 200 metros do porto de Murten-Morat, o Monólito do artista Jean Nouvel. Medía 34 metros de alto e foi desmontado de novo despois da exposición nacional.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***o Lago Murten*** |

* Dicionario Histórico de Suíza
* Niveis de auga do Lago Murten Arquivado 23 de marzo de 2010 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q14448
* WorldCat
* VIAF: 242532734
* GeoNames: 2659528
* GND: 4040779-2
* HDS: 008660
* LCCN: sh85087214
* NKC: ge803936
* OSM: 398830

 |
**Movemento pola Francia** (***Mouvement pour la France***) é un pequeno partido político francés de dereita nacionalista e conservadora, presente en todo o territorio francés. O MPF foi un dos grandes vencedores do ano 2005, coa vitoria do Non ó referendo sobre a Constitución Europea.

Historia
--------

Foi fundado o 20 de novembro de 1994 na *Maison de la Chimie* en París. Xunguiuse á lista "Maioría pola outra Europa" nas eleccións europeas, que acadou o 12,23% dos votos.

Philippe de Villiers preséntase como o seu candidato ás eleccións presidenciais de 1995, pero sen chegar a transformar ó MPF nun partido nacional solidamente estruturado. Acada menos do 5% dos votos.

Nas eleccións europeas de 1999, aliouse con Rassemblement pour la France e a alianza obtivo 13 escanos

O partido é dirixido polo seu presidente Philippe de Villiers, e o seu secretario xeral Guillaume Peltier.

En xuño de 2004 logrou tres escanos no Parlamento europeo, ocupados por Philippe de Villiers, Paul-Marie Couteaux e Patrick Louis.

Na Asemblea Nacional ten como representante a Véronique Besse. No Senado, a Bruno Retailleau, Philippe Darniche e a Bernard Seillier, o único parlamentario do MPF non elixido na Vendée.

Está implantado en toda Francia, aínda que o seu poder non é estable, presentado en solitario acadou o 5% dos votos, e en coalición con outro partido de similares características o 13%. Aínda así, o Frente Nacional francés de Le Pen, é a punta de lanza dos nacional demócratas franceses.

Ligazóns externas
-----------------

* Páxina Web oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q870654
* WorldCat
* VIAF: 157039850
* BNF: 12496515v
* GND: 10094031-6
* ISNI: 0000 0001 0486 8761
* LCCN: n2004140375
* OpenCorporates: 399272236
* SUDOC: 03418077X

 |
**Iván Puentes Rivera**, nado en Perlío (Fene) o 17 de abril de 1980, é un político galego. É licenciado en Publicidade e Relacións Públicas pola Universidade de Vigo e traballou durante algo máis de tres anos como redactor e presentador das canles internacionais da Televisión de Galicia.

Traxectoria
-----------

Dende moi novo participou activamente na política. Con 18 anos afiliouse ó PSdeG-PSOE en Fene, idade na que tamén ingresou nas Xuventudes Socialistas de Galicia (XSG). Nas eleccións municipais de 1999 ocupou o oitavo posto da candidatura que o Partido Socialista presenta no Concello de Fene. Pouco despois, Puentes pasou a formar parte da dirección local do Partido e na universidade integrouse no movemento estudantil de esquerdas.

Papeleta das Eleccións locais de 2019 en Pontevedra do PSdeG - PSOE.
Nas eleccións de 2003 volveu formar parte da candidatura socialista en Fene, nesta ocasión no cuarto posto, e saíu elixido concelleiro. Ata 2007 foi o voceiro do Grupo Municipal do PSdeG-PSOE, levando a cabo como líder da oposición unha política especialmente crítica, aínda que colaboradora, co goberno do BNG que dirixiu Fene dende 1979 ata ese 2007.

En decembro de 2004, a lista que el encabeza gañou o Comité Comarcal dos socialistas de Ferrolterra e resultou elixido Secretario Xeral da Agrupación Comarcal de Ferrolterra do PSdeG-PSOE. 

Logo das eleccións autonómicas de 2005, nas que Emilio Pérez Touriño asumiu a Presidencia da Xunta de Galicia, Iván Puentes integrouse, como adxunto á Área de Organización, na Secretaría de Organización e Acción Electoral Nacional do PSdeG-PSOE, que dirixía Ricardo Varela Sánchez, conselleiro de Traballo.

Nas municipais de 2007 encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE en Fene, logrando, por primeira vez dende a II República a vitoria dos socialistas neste concello e provocando o primeiro relevo desde a Transición á fronte da alcaldía de Fene, ocupada dende 1979 polo histórico nacionalista Xosé María Rivera Arnoso. Puentes foi investido alcalde de Fene o 16 de xuño de 2007, converténdose así no alcalde máis novo de Galicia. Pero as desavinzas entre o PSdeG e o BNG racharon co goberno en xullo de 2009, dando paso a un goberno socialista en minoría.

Desempeñou tamén diversas responsabilidades nas Xuventudes Socialistas de Galicia. Foi Secretario de Organización Nacional de novembro de 2002 a novembro de 2006, delegado de XSG no Comité Nacional do PSdeG-PSOE e no Comité Federal das Juventudes Socialistas de España e membro do Consello Político de JSE, órgano asesor da Executiva Federal, ademais de Secretario de Organización e Secretario Xeral de XSG Fene.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Xosé María Rivera Arnoso** |  **alcalde de Fene** 2007 - 2011 | Sucesor:**Gumersindo Galego Feal** |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Fene

### Ligazóns externas

* Blog de Iván Puentes Arquivado 20 de xaneiro de 2019 en Wayback Machine.
**Iván Rivas Rico**, nado na Pontenova en 1976, é un arquitecto e político galego do BNG.

Traxectoria
-----------

Estudou arquitectura na Universidade da Coruña, establecendo en 2006 o seu propio estudio de arquitectura, Oxixeno Arquitectura. Nas eleccións municipais de 2011 presentouse nas listas do BNG ao concello de Ferrol como número tres sen saír elixido concelleiro, mais tras a marcha de Xoán Xosé Pita, en novembro de 2011, entrou na corporación municipal asumindo a portavocía do grupo municipal en xaneiro de 2012. Foi o candidato á alcaldía de Ferrol polo BNG nas eleccións municipais de 2015 e mais de 2019.

Notas
-----

1. ↑  Perfil en linkedin.
2. ↑  Fernández, F. (20 de abril de 2011). "Iván Rivas: «Hai que establecer con Defensa unha relación diferente»". *La Voz de Galicia*. Consultado o 28 de marzo de 2015.
3. ↑  Fernández, Fátima (27 de xaneiro de 2011). "Iván Rivas asume la portavocía del BNG en el Concello de Ferrol". *La Voz de Galicia*. Consultado o 28 de marzo de 2015.
Mbira dzavadzimu
O **mbira**, tamén denominado **sanza** ou **kalimba**, é un instrumento musical idiófono orixinario de África.

Estrutura
---------

 Mbira dzavadzimu nun deze
O mbira consiste en láminas de metal montadas sobre un gwariva (caixa de resonancia), de madeira de mubvamaropa (*Pterocarpus angolensis*).

Polo xeral engádese unha caixa de resonancia cunha cabaza para conseguir a amplificación. As follas de metal pódense realizar con diferentes materiais de Aceiro novos ou reciclados, aínda que é corrente utilizar mangos de culler de diferentes lonxitudes para obter as notas. Acciónanse cos dedos polgares ou coa combinación dos polgares con outros dedos e en total hai entre 6 e 33 láminas. As lingüetas prémense e sóltanse cos polgares e outros dedos para producir melodías e acompañamentos. O instrumento úsase para acompañar a cantantes e bailaríns.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre música é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1467960
* BNF: 145721839
* EBID: ID
* FAST: 1012984
* JSTOR: mbiras
* LCCN: sh85082478
* MIMO: 2939
* MusicBrainz: ID

 |
O **amahuaca** é unha lingua da familia pano que se fala no Brasil e o Perú, e nese país ten a consideración de lingua oficial no seu territorio.

Historia
--------

Antes da chegada dos españois entre 6 e 9.000 amahuacas habitaban unha superficie de 30.000 km², divididos en múltiples subgrupos. Os primeiros contactos cos españois déronse no século XVIII. No século XIX a maioría dos amahucas deixaron as ribeiras dos ríos Ucayali e Urubamba. En 1892, logo de enfrontamento cos canibo, shipibo e piro, os amahuacas quedaron decimados. O exército peruano masacrou en 1943 os amahuacas que vivían no curso alto do río Purús. Os poucos amahuacas que sobreviviron agrupáronse e como resultado destruíuse a organización tradicional.

Situación actual
----------------

Na actualidade o amahuaca conta con entre 300 e 400 falantes. No Perú hai 247 amahuacas censados en 6 comunidades (2000), deles no ano 2000 uns 100 falaban a lingua, pero os nenos xa non a falan e o mesmo grupo étnico estase desintegrando e perdendo a súa identidade diferenciada por mor da alta taxa de matrimonios mixtos. O territorio amahuaca abrangue o curso dos ríos Sepahua, Inuya, Curiuja, Curanjá e Yuruá nos departamentos de Ucayali e Madre de Dios. No Brasil os 220 amahuacas censados no ano 1995 falaban a lingua, o territorio amahuaca localízase no estado de Acre. Ademais pode haber 50 amahucas non contactados na fronteira peruana-brasileira.

Dialectos
---------

* Inuvayen (Brasil)
* Inuya (Perú)
* Sepahua (Perú)
* Viwivakeu (Brasil)

Escrita
-------

Existe algún material escrito na lingua, a partir de 1963 misioneiros cristiáns traduciron pasaxes da Biblia, libros didáctios e de contos tradicionais, e existe tamén un dicionario e unha gramática.

Notas
-----

1. ↑  Ethnologue (ed.). "Amahuaca en Ethnologue (18th ed. 2015)". Consultado o 26 de outubro de 2017.
2. ↑  Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". *unesdoc.unesco.org*. Consultado o 11 de xullo de 2022.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* O amahuaca no Ethnologue *(en inglés)*
* Dicionario amahuaca no SIL

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2669150
* AAT: 300387813
* ELCat: 674
* Ethnologue: amc
* Glottolog: amah1246
* WALS: amc

 |