| Piorno galego |
| --- |
| *Cytisus oromediterraneus* en Bustarviejo. |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Orde: | Fabales |
| Familia: | Fabaceae |
| Subfamilia: | Faboideae |
| Tribo: | Genisteae |
| Xénero: | *Cytisus* |
| Especie: | *C. oromediterraneus* |

 |
| Nome binomial |
| '**Cytisus oromediterraneus'**Rivas Mart. et al, 1984 |

O **piorno galego** (***Cytisus oromediterraneus***, sin. *C. purgans* auct. non (L.) Spach) é unha especie arbustiva pertencente á familia das fabáceas. Tamén recibe o nome de **xesta de montaña**.

Descrición
----------

Está formada por moitas pólas moi apertadas. Forma extensas matogueiras, só ou convivindo con outros arbustos, coma o xenebreiro rastreiro (*Juniperus communis* subsp. *nana*) nas altas montañas silíceas, case sempre por riba do nivel dos bosques ou convivindo co piñeiro rubio. As follas caen cedo polo que os talos están frecuentemente nus; as inferiores son trifoliadas, sen pecíolo; as florais sinxelas e tamén sentadas. Flores amarelas, pequenas, (9–12 mm) solitarias ou por parellas na axila das follas, formando un acio máis ou menos denso na terminación das pólas sostidas por un pedúnculo de 2–6 mm. Cáliz membranoso, e forma de campá e piloso. Corola tipo bolboreta, co pétalo superior arredondado. O froito é un legume de 15 a 30 mm, recto ou algo curvo, moi comprimido lateralmente e cuberto de pelos aplicados á súa superficie. Florea de maio a xullo. O aspecto que presenta é moitas veces almofadado para se defender do frío e abeirarse dos fortes ventos que zoan nas alturas.

Distribución
------------

En Francia, Península Ibérica e Norte de África. Na Península é moi abondoso nas Serras de Guadarrama, Gredos, Paramera de Ávila, La Serrota, Sistema Ibérico, Montes de León, Pireneos. Aparece tamén en Galiza, Cantabria, Aragón, Cataluña, Castela, Estremadura e Andalucía. Forma piorneiras.

Ecoloxía
--------

Piorneira na Serra de Gredos
A súa importancia na vexetación ibérica é moi grande polas enormes superficies que ocupa. Na época de floración tinxe de amarelo moitos dos coradais peninsulares e bota un cheiro intenso e empalagoso semellante ao do mel.

Usos
----

Empregábase coma combustíbel en fornos, para teitos ou cubertas vexetais (colmados), para a fabricación de vasoiras, e coma estrume do gado.

### Propiedades medicinais

Indicacións: úsase coma purgante e diurético.

Taxonomía
---------

É unha especie conflitiva dende o punto de vista nomenclatural. Recentemente estableceuse unha nova división que se expón a seguir:

Polas súas caracteres morfolóxicas, ecoloxía e bioxeografía acéptqanse catro táxones no seo deste grupo (*Cytisus oromediterraneus* e *Cytisus balansae*) de *Cytisus*; dous en Europa:
*Cytisus oromediterraneus* e *Cytisus balansae* subsp. *nevadensis* e outros dous nas montañas do Norte de África:
*Cytisus balansae* subsp. *balansae* e *Cytisus balansae* subsp. *atlanticus*.

* *Cytisus oromediterraneus*: Ecoloxía e bioxeografía: Silicícola, supramediterráneo

subhúmido-húmido, supratemperado e orotemperado
húmido-hiperhúmido; submediterráneo
no interior da Península Ibérica. Carpetano-
Leonés, Orocantábrico, Oroibérico, Pirenaico e Auverniense (Francia).
*Cytisetalia scopario-striati, Juniperion nanae*.

* *Cytisus balansae* subsp. *balansae*: Ecoloxía e bioxeografía: Indiferente edáfico supramediterráneo

e oromediterráneo subhúmido-húmido.
Atlásico, Marrocos: Grande Atlas, Alxeria:
Dujrdjura, Aurés. *Erinacetalia*.

* *Cytisus balansae* subsp. *atlanticus*: Ecoloxía e bioxeografía: Preferentemente silicícola,

supramediterráneo e oromediterráneo seco-subhúmido.
Atlásico, Marrocos: Grande Atlas e
Atlas Medio. *Erinacetalia*.

* *Cytisus balansae* subsp. *nevadensis*:

Ecoloxía e biogeografía: Silicícola, oromediterráneo
subhúmido. España, Nevadense, *Genisto versicoloris-Juniperion hemisphaericae*.

Sinonimia
---------

Piornos a florear na Serra de Guadarrama (España).
* *Cytisus purgans* (L.) Boiss.
* *Genista purgans* (L.) DC.
* *Sarothamnus purgans]]* (L.) Godr.
* *Genista balansae* (Boiss.) Rouy
* *Genista europaea*  (G.López & C.E.Jarvis) O.Bòlos & Vigo
* *Cytisus balansae balansae* G.López & C.E.Jarvis
* *Cytisus balansae europaeus* (G.López & C.E.Jarvis) Muñoz Garm.
* *Sarothamnus purgans* (L.) Gren. & Godr.

Notas
-----

1. ↑  E. Losada, J. Castro e E. Niño, (1992): *Nomenclatura vernácula da flora vascular galega*, Xunta de Galicia. No texto aparece co sinónimo *C. purgans*
2. ↑  Ginés López González: (1982) *La Guía de Incafo de los Árboles y Arbustos de la Península Ibérica* Incafo, Madrid. ISBN 84-85389-34-4
3. ↑  "Plantas útiles: Linneo". Arquivado dende o orixinal o 01 de decembro de 2009. Consultado o 31 de xullo de 2014.
4. ↑  Cantó, P. &
Rivas-Martínez, S.(2002) *Cytisus oromediterraneus e Cytisus balansae (Cytiseae, Leguminosae) dúas especies europeas.***Lazaroa** 23: 3-6 .
5. ↑  Cantó, Paloma; Rivas-Martínez, Salvador (2003). "Cytisus oromediterraneus y Cytisus balansae (Cytiseae, Leguminosae) dos especies europeas". *Lazaroa* (en castelán) (Universidad Complutense de Madrid) **23**.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Piorno galego Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Piorno galego*** |

### Ligazóns externas

* *"Cytisus oromediterraneus"* en EOL
* Flora Ibérica

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3009532
* GEA: 10226

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EPPO: CZSPU
* GBIF: 5611875
* iNaturalist: 739801
* IPNI: 961612-1
* IUCN: 101508153
* NCBI: 176341
* PlantList: tro-100320282
* POWO: ID
* TAXREF: 94145
* Tela Botanica: 21049
* Tropicos: 50267130
* uBio: 5889497

 |