recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Chámase **lei de Osthoff** a un proceso regular de evolución fonética que afecta ao grego antigo, que consiste nunha abreviación de vogais longas baixo certas condicións.

Chámase así na honra de Hermann Osthoff, un lingüista alemán do século XIX.

Mecanismos xerais
-----------------

Toda vogal longa do grego común abréviase ante unha soante ([r], [l], [m], [n], [j], [w]) que preceda a outra consoante, cousa que se podería concretar así: **ĀRC > ĂRC** (onde *A* representa calquera vogal).

Exemplos
--------

Son moitos, sobre todo porque aparecen a miúdo no curso da flexión. Pódese citar por exemplo a desinencia de dativo plural temática (2ª declinación), que é -οις *-ois* (λόγοις), que provén de \*-ωις *-ōis*, pronunciado /o:js/ e abreviado en /ojs/. Atopamos a cantidade longa inicial en sánscrito: o dativo plural temático é en *-āis*, sabendo que *ā* é a evolución regular de *ō*. O sánscrito coñece porén tamén unha abreviación das vogais longas ante soante, descrita pola Lei de Brugmann.

Algunhas abreviacións están enmascaradas por procesos posteriores, que poden conducir a novos alongamentos.

Resumo
------

* Extensión da lei: grego común (lei panhelénica);
* cronoloxía: antes da formación dos dialectos, antes da caída das oclusivas finais, despois da caída de [s] intervocálico ou en inicio de palabra, despois dalgunhas metáteses;
* efectos (notación abreviada): V [+ cantidade longa] > V [- cantidade longa] / \_RC.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Fonética histórica;
* Lingüística comparada;
* Grego antigo.
* Linguas indoeuropeas.
Coordenadas: 62°55′00″N 40°31′00″L﻿ / ﻿62.916667, 40.516667

Torre de lanzamento dos foguetes Soiuz 2 en Plesetsk.
O **cosmódromo de Plesetsk** é o cosmódromo situado máis ao norte de Rusia. Ten a súa orixe en tempos da Unión Soviética e desde el lánzanse misións principalmente militares e a órbitas polares.

Historia
--------

Plesetsk comezou sendo a primeira base de mísiles balísticos intercontinentais da Historia, desde onde se podía alcanzar máis partes dos Estados Unidos continentais que desde a base de Baikonur (futuro cosmódromo de Baikonur). A principios dos anos 1960 había catro complexos de lanzamento na base para mísiles R-7, antecesores dos foguetes Soiuz. Máis tarde se instalaron catro lanzadores para mísiles R-16.

En canto aos plans espaciais da Unión Soviética, os responsables consideraron necesario dispoñer dunha base desde onde poder lanzar misións espaciais a órbitas polares de posible uso militar ás que non se podía chegar desde Baikonur. Plesetsk foi seleccionada en decembro de 1962 como o centro espacial que cumpriría esa función.

En Plesetsk aplicouse a experiencia obtida en Baikonur en canto ao persoal da base, xa que neste último cosmódromo os técnicos vivían a unha distancia de 30 km dos seus postos de traballo. En Plesetsk edificáronse vivendas a entre 1 e 2 km dos postos de traballo, xurdindo un poboado que acabou chamándose Mirniy situado a 36 km dos complexos de lanzamento. O lado leste do cosmódromo está delimitado polo río Yemtsa e está composto por catro complexos de lanzamento para foguetes Soiuz e Molniya. O lado oeste está composto por tres complexos, un para foguetes Kosmos 3 e dous para mísiles R-14 Chusovaya, e ata 1974 existía un cuarto complexo para foguetes Kosmos 2M.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Mark Wade (2011). "Plesetsk" (en inglés). Consultado o 16 de maio de 2016.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cosmódromo de Plesetsk*** |

### Outros artigos

* Cosmódromo de Baikonur
* Kapustin Yar

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q15778
* WorldCat
* VIAF: 152601571
* BRE: 3145154
* ISNI: 0000 0001 0231 4837
* LCCN: n95000600

 |
Coordenadas: 28°41′48″N 83°29′24″L﻿ / ﻿28.696666666667, 83.49

Vista do Dhaulagiri.
O **Dhaulagiri** cunha altura de 8167 m é a sétima montaña máis elevada da Terra e a cima máis alta situada por enteiro nun único país.

Nome
----

O nome é unha contracción do sánscrito *Dhavali giri*, que significa "montaña branca".

Situación
---------

O Dhaulagiri está situado no centro-norte do Nepal, relativamente preto da fronteira do Tíbet. Forma parte da cadea do Himalaia, a uns 35 km de distancia ao leste do pico do Annapurna, do que o separa o val de Kali Gandaki.

Confusións sobre a altura
-------------------------

Foi descuberto para a cartografía en 1808 e ao longo de arredor de 30 anos despois foi considerado como o teito do mundo, até o descubrimento do Kanchenjunga, que pasou a ocupar o lugar, tamén erradamente, por uns anos.

Conformación
------------

O Daulaghiri é un macizo composto de dez picos que superan os 7.000 m:

|  |  |
| --- | --- |
| Dhaulagiri I | 8.167 m |
| Dhaulagiri II | 7.751 m |
| Dhaulagiri III | 7.715 m |
| Dhaulagiri IV | 7.661 m |
| Dhaulagiri V | 7.618 m |
| Churen Himal (Central) | 7.385 m |
| Churen Himal (Leste) | 7.371 m |
| Churen Himal (Oeste) | 7.371 m |
| Dhaulagiri VI | 7.268 m |
| Putha Hiunchuli | 7.246 m |
| Gurja Himal | 7.193 m |

Primeiro ascenso
----------------

A cima foi conquistada polo ser humano o 13 de maio de 1960, por unha expedición conxunta helvético - austriaca, conducida por Max Eiselin, ao que acompañaban Kurt Diemberger, Peter Diener, Ernst Forrer, Albin Schelbert, Nyima Dorji e Nawang Dorji. Foi a primeira expedición ao Himalaia que contou con apoio aéreo, cun avión, un Pilatus PC-6, que por desgraza se estrelou contra a montaña, onde o aparello ficou abandonado.

Outras ascensións
-----------------

En 1979 tivo lugar a primeira escalada española á cima: o catalán Jordi Pons e os vascos Iñaki Aldaya, Javier Garayoa e Gerardo Plaza.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Dhaulagiri Modificar a ligazón no Wikidata*** |

| * v
* c
* e
Os oitomiles |
| --- |
| 
* Everest
* K2
* Cancheniunga
* Lhotse
* Macalu
* Cho Oiu
* Daulaguiri
* Manaslu
* Nanga Parbat
* Annapurna I
* Gasherbrum I
* Broad Peak
* Gasherbrum II
* Xixapangma

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q165440
* EBID: ID
* GeoNames: 1283457
* LCCN: sh85037439
* NKC: xx0117441
* Peakbagger: 10620
* SummitPost: 150777

 |
Coordenadas: 48°33′56″N 46°17′43″L﻿ / ﻿48.5655, 46.2952

Lanzamento de probas desde Kapustin Yar.
**Kapustin Yaer** é unha zona rusa de lanzamento de mísiles e foguetes espaciais.

Historia
--------

Kapustin Yar foi o primeiro sitio de probas de mísiles da Unión Soviética, logo usado tamén para enviar satélites artificiais a órbita mediante foguetes da familia Kosmos. Os foguetes V-2 capturados a Alemaña pola Unión Soviética despois da segunda guerra mundial e lanzados desde Kapustin Yar foron os primeiros mísiles balísticos lanzados en territorio soviético. A zona abarcada por Kapustin Yar medrou a partir dos anos 1950 a medida que foin aumentando a variedade de mísiles desenvolvidos e probados.

Notas
-----

1. 1 2  Mark Wade (2020). "Kapustin Yar" (en inglés). Consultado o 5 de agosto de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Kapustin Yar Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Cosmódromo de Baikonur
* Cosmódromo de Plesetsk
* Kosmos 63S1
* Kosmos 1 (foguete)
* Kosmos 2I
* Kosmos 3
* Kosmos 3M

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q753201
* BRE: 2043828

 |
A **Rexión de Andizhan** ou **Provincia de Andizhan** (uzbeko: Andijon viloyati; Андижон вилояти), é unha división administrativa, coñecida como *viloyati*, de Uzbekistán, situada na zona oriental do país. Limita con Kirguizistán en case tódalas direccións, salvo ao suroeste por onde limita coa provincia uzbeka de Ferganá e ao noroeste coa provincia de Namangán, formando parte do val de Ferganá.

Andillán é a provincia máis densamente poboada de Uzbekistán. Dividida en 14 distritos administrativos, a súa capital homónima ten 350.000 habitantes. Outras cidades importantes son Asaka (Leninsk), Xonobod, Shahrixon (Moscovskiy), e Qorasuv.

Clima
-----

O clima da provincia é tipicamente continental, con diferenzas extremas entre as temperaturas invernais e as estivais.

Economía
--------

### Recursos minerais

Os seus recursos naturais inclúen xacementos de petróleo, gas natural, ozocerita e calcaria.

### Agricultura

A agricultura da rexión baséase principalmente no cultivo do algodón, de cereais e na viticultura. Destaca tamén o cultivo do melón e da sandía en zonas exclusivamente de rego, así como a cría de gando vacún.

### Industria

Inclúe a metalurxia, a industria química, e industria lixeira coma a de procesado de alimentos. Na cidade de Asaka atópase a primeira cadea de montaxe automobilística da Asia Central.

| * v
* c
* e
Subdivisións de Uzbekistán |
| --- |
| 
Andizhan ·  Buxara ·  Fergana ·  Jizzax ·  Namangan ·  Navoiy ·  Qashqadaryo ·  Samarqand ·  Sirdaryo ·  Surxondaryo ·  Tashkent ·  Xorazm · 
República autónoma: Karakalpaquistán ·  Cidade capital: Tashkent
 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q487384
* GeoNames: 1484846
* MusicBrainz: ID

 |
**Víctor Eimil García**, nado en Vilalba o 18 de xaneiro de 1999, é un futbolista galego que xoga como lateral dereito no Real Unión, da Primeira División RFEF.

Traxectoria
-----------

Comezou a xogar ao fútbol na canteira do Racing Vilalbés, onde tivo como adestrador a Paco Corredoira, técnico que deixou unha profunda pegada nel, especialmente trala morte de seu pai. En segundo ano de cadete incorporouse ao Deportivo da Coruña, do que era afeccionado dende pequeno.

No seu primeiro ano no Deportivo xogou como extremo xunto a Boedo e Mosquera, anotando máis de 20 goles cada un deles. Con todo, na súa etapa no equipo xuvenil foi reconvertido como lateral dereito. En 2017 saíu cedido ao Laracha, club que en 2018 se converteu no segundo filial deportivista, e no que Eimil xogou durante dúas campañas. Na segunda delas disputou os seus primeiros partidos co Fabril, na Segunda División B, e no 2019/20 converteuse en xogador fabrilista a tódolos efectos, na Terceira División, tralo descenso do filial na tempada anterior.

Entre 2020 e 2022 xogou no Arenteiro, proclamándose na súa primeira tempada campión da Terceira División e ascendendo así á Segunda División RFEF. Na 2021/22 foi titular na vitoria sobre a SD Logroñés na Copa do Rei e no histórico partido contra o Valencia no Espiñedo.

Notas
-----

1. ↑  "Foguete vilalbés dirección fútbol profesional". 18 de xullo de 2022. Consultado o 5 de novembro de 2023.
2. ↑  Miranda, Carlos (31 de outubro de 2023). "Víctor Eimil: "En mi casa siempre hubo banderas, cuadros y tazas del Deportivo"". *La Opinión A Coruña* (en castelán). Consultado o 5 de novembro de 2023.

Modelo:Control de auroridades
Coordenadas: 25°43′44″N 32°36′05″L﻿ / ﻿25.728888888889, 32.601388888889

Ruínas da aldea
**Deir el-Medina** (árabe exipcio: دير المدينة), ou **Dayr al-Madīnah**, é unha aldea obreira do antigo Exipto. que foi o fogar dos artesáns que traballaban nas tumbas do Val dos Reis durante as dinastías XVIII e XX do Novo Reino de Exipto no século XVI a.C. (ca. 1550 e 1080 a. C.) O antigo nome do asentamento era *Set maat* ("Lugar da Verdade"), e os obreiros que vivían alí chamábanse "Servidores no Lugar da Verdade". Durante a era cristiá, o templo de Hathor converteuse nunha igrexa da que procede o nome árabe exipcio *Deir el-Medina* ("Mosteiro da Cidade").

Na época en que a prensa mundial se concentraba no descubrimento de Howard Carter da Tumba de Tutankamón en 1922, un equipo dirixido por Bernard Bruyère comezou a escavar o xacemento.
Este traballo deu lugar a un dos relatos máis minuciosamente documentados da vida comunitaria no mundo antigo que abarca case catrocentos anos. Non existe un sitio comparable no que a organización, as interaccións sociais, as condicións de traballo e de vida dunha comunidade poidan ser estudadas con tanto detalle.

O sitio está situado na marxe oeste do Nilo, cruzando o río desde o actual Luxor. A aldea está situada nun pequeno anfiteatro natural, a pouca distancia do Val dos Reis ao norte, templos funerarios ao leste e ao sueste, co Val das Raíñas ao oeste. É posible que a aldea fose construída á marxe da poboación máis ampla co fin de preservar o segredo en vista da natureza sensible do traballo realizado nas tumbas.

Estatua da Tumba de Kha e Mérito (Museo de Turín)
Constitúen un exemplo temperán de planificación urbana: as vivendas, protexidas por un muro exterior, están dispostas en fileiras e dan a unha rúa central. A vivenda típica contiña entre catro e seis cuartos e unha ou dúas adegas. Arredor da aldea se atopan as tumbas dos funcionarios do estado.

Notas
-----

1. ↑  Oakes, p. 110
2. ↑  Lesko, p. 7
3. ↑  Bierbrier, p. 125
4. ↑  "Os traballadores do faraón: como viviron os israelitas en Exipto", Leonard and Barbara Lesko, Biblical Archaeological Review, xan/feb 1999
5. ↑  Cambridge Ancient History, p. 380
6. ↑  Lesko p. 2
7. ↑  Cambridge Ancient History, p. 379
8. ↑  "Archaeologica: os sitios e tesouros culturais máis significativos do mundo" , Aedeen Cremin, p. 91, Frances Lincoln, 2007, ISBN 0-7112-2822-1

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Deir el-Medina Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

### Outros artigos

### Ligazóns externas

* *Images of Deir el-Medina : Past & Present*
* *YouTube video clip of Deir -el-Medina 1.*
* *YouTube video clip of Deir -el-Medina 2.*
* *Photographs of Deir el-Medina*
* *A Survey of the New Kingdom Non-literary Texts from Deir el-Medina - Leiden University (Database)* Arquivado 05 de novembro de 2017 en Wayback Machine.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q750212
* WorldCat
* VIAF: 247656246
* BNF: 16668199c
* EBID: ID
* GeoNames: 8224895
* GND: 4090970-0
* NKC: ge863600
* Pleiades: 864388873

 |
Coordenadas: 24°28′47.41″N 118°05′21.91″L﻿ / ﻿24.4798361, -118.0894194


|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Xiamen** (en chinés tradicional: 廈門; en chinés simplificado: 厦门; pinyin: *Xiàmén*) é unha cidade costeira da provincia de Fukien, localizada na illa de Xiamen, na illa de Gulangyu e unha parte da costa continental chinesa. A lingua local é o hokkien, aínda que o mandarín tamén se utiliza amplamente na cidade. Conta con 4,11 millóns de habitantes (2018). **Amoy** é o nome co que se coñece a cidade en Occidente.

Historia
--------

No ano 282 o lugar converteuse no distrito de Tong'an (同安縣), unha subentidade da Prefectura de Jin'an (晉安郡). En 1387, o Imperio Ming usouna como base contra dos piratas. En 1541 Xiamen foi o primeiro porto comercial chinés utilizado polos europeos. No ano 1650 o pirata Koxinga estableceuse aquí, denominándoa Illa de Siming (思明洲), en 1680 os manchús déronlle o seu actual nome. Xiamen foi un dos cinco portos chineses abertos polo Tratado de Nanking (1842) e converteuse no primeiro exportador de té, como resultado o dialecto da cidade tivo unha grande influencia no léxico que as linguas europeas tomaron da China, como té ou ketchup. En 1980 converteuse nunha Zona Económica Especial.  

No ano 2000, descubriuse na cidade o caso de corrupción na China, implicando a 200 funcionarios.

Cidades irmandadas
------------------

* Cardiff, Reino Unido (dende 1983)
* Sasebo, Xapón (dende 1983)
* Cebú, Filipinas (dende 1984)
* Baltimore, Maryland, Estados Unidos (dende 1985)
* Wellington, Nova Zelandia (dende 1987)
* Penang, Malaisia (dende 1991)
* Sarasota, Florida, Estados Unidos (pendente)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q68744
* WorldCat
* VIAF: 151280758
* BRE: 4177714
* EBID: ID
* FAST: 1313118
* GEC: 0072604
* GeoNames: 1790645
* GND: 4265486-5
* LCCN: n81080516
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00648195
* NKC: xx0040960
* OSM: 3242930
* Treccani: xiamen

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Wǔxiá** (tamén **Wu Xia**) (en chinés: *武俠 武侠* Mandarín IPA: [wuɕiɑ]; Cantonés: mów hàb), co significado literal de "cabaleiros das artes marciais" ou "heroes das artes marciales", en chinés, é un xénero distintivo da literatura, a televisión e o cinema chineses.

O xénero *wuxia* é específico da cultura da China, porque é unha mestura única da filosofía das artes marciais, chamada *xia* (俠) desenvolta ó longo dos séculos e a longa historia do país en wushu. No Xapón, a tradición do *bushido* entre os samurai comparte certos aspectos coa filosofía marcial chinesa do *xia*. Aínda que o concepto de *xia* adoita traducirse como "cabalería", os aspectos do *xia* están tan arraigados no contorno social e cultural da antiga China que é imposíbel atopar unha tradución exacta no mundo occidental.

Filmes destacados
-----------------

Entre os filmes wuxia que destacaron pola súa acollida fóra de Asia atópanse:

* *Wò hǔ cáng lóng* (2000) — a estrea do xénero en Hollywood.
* *Heroe* (2002) — outro éxito internacional de recadación.
* *A casa das dagas voadoras* (2004).
* *Man cheng jin dai huang jin jia* (《满城尽带黄金甲》2006) — Un filme de Zhang Yimou; Protagonizada por Gong Li e Chow Yun-fat
* *Yè Yàn* (《夜宴》2006) — Un filme de Feng Xiaogang; Protagonizada por Zhang Ziyi e Daniel Wu

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Artes marciais
* Kung fu
* Qigong
* Shaolin
* Wushu

### Ligazóns externas

* Introduction to the Wuxia genre *(en inglés)*
* Wuxiapedia: translations of popular Wuxia novels *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q754803
* TESF: wuxia

 |
**Antón Escobar Tapias**, nado en Nigrán o 16 de xuño de 1998, é un futbolista galego que xoga como dianteiro no Real Unión da Primeira División RFEF.

Traxectoria
-----------

Formouse na canteira da ED Val Miñor, cunha paréntese de tres anos nos que militou no equipo xuvenil do Celta de Vigo. Co equipo xuvenil do Val Miñor competiu na División de Honra. En agosto de 2017, despois de realizar a pretempada co Coruxo, fichou polo Choco, da Terceira División.

Debutou o 20 de agosto de 2017, sendo titular no empate a un gol ante o Cultural Areas. Marcou os seus primeiros dous goles o 12 de outubro, no empate 2-2 contra o Negreira, e rematou a tempada con dez tantos.

En xullo de 2018 incorporouse ao Lugo, co que asinou un contrato de dous anos, sendo inicialmente destinado ao Polvorín de Terceira. Na súa primeira campaña no filial marcou 20 goles en 35 partidos, sendo o cuarto máximo goleador do Grupo I da categoría, só por detrás de Pablo Rey, Sylla e Aythami Perera.

Debutou co primeiro equipo do Lugo na Segunda División o 29 de setembro de 2019, substituíndo a Christian Herrera nun partido ante o Tenerife.

O 30 de xaneiro de 2020 saíu cedido ao Coruxo FC, daSegunda División B, ata o final da tempada. A continuación regresou ao Polvorín, que compaxinou con algún partido co primeiro equipo.

Notas
-----

1. ↑  [Antón Escobar, new player of Choco] `|title-trad=` require `|title=` (Axuda) (en castelán).
2. ↑  [The debutant who recovered confidence to lead the attack of his team] `|title-trad=` require `|title=` (Axuda) (en castelán).
3. ↑  [Alvaro Fernández "Varo" and Antón Escobar bolster the red-and-white reserves] `|title-trad=` require `|title=` (Axuda) (en castelán).
4. ↑  [An inspired Tenerife take over Anxo Carro with the help of the VAR] `|title-trad=` require `|title=` (Axuda) (en castelán).
5. ↑  [Escobar, to Coruxo FC until June] `|title-trad=` require `|title=` (Axuda) (en castelán).
Páxina do Evanxeo de Lucas
Os **Evanxeos de Lindisfarne** son un manuscrito en latín, miniado, que contén os evanxeos de Mateu, Marcos, Lucas e Xoán.

O manuscrito creouse en Lindisfarne, no condado de Northumberland en Inglaterra, a finais do século VII e comezos do século VIII. É considerado un dos mellores exemplos de arte relixiosa en Inglaterra, cun estilo que combina temas anglo-saxóns e celtas. 

Pénsase que os Evanxeos de Lindisfarne son obra dun monxe de nome Eadfrith, que se converteu en bispo de Lindisfarne no ano 698 e que morreu no 721. Os estudos actuais sinalan que se escribiron arredor de 710- 720 na honra de San Cuthbert.

Os Evanxeos están ilustrados no estilo insular, e estaban orixinariamente encadernados con pel fina cuberta con xoias e metais. A cuberta realizouse no século VIII. Durante os ataques viquingos, o manuscrito perdeu a cuberta orixinal, que foi substituída no 1852. O texto está caligrafado na escritura insular.

No século XVII, sir Robert Cotton mercou os Evanxeos ao seu anterior dono, Robert Bowyer. A biblioteca de Cotton trasladouse ao Museo Británico no século XVIII e de aí pasou á Biblioteca Británica de Londres. Existe unha campaña no noroeste de Inglaterra que reclama que os Evanxeos de Lindisfarne volten á súa orixe.

Notas
-----

1. ↑  ""The Lindisfarne Gospel Tours". The British Library Online Gallery.". Consultado o 26-05-2017.
2. ↑  "The Lindisfarne Gospel Tours". The British Library Online Gallery.". Arquivado dende o orixinal o 29-05-2017. Consultado o 26-05-2017.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Evanxeos de Lindisfarne*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q80935
* WorldCat
* VIAF: 175004064
* BIBSYS: 90325719
* BNE: XX4583074
* EBID: ID
* FAST: 1361248
* GND: 4167690-7
* LCCN: n84078103

 |
| Gran Premio de Las Vegas |
| --- |
|  |
| Plano do circuíto |
|  |
| Datos |
| Anos disputados | 0 |
| Primeira disputa | 2023 |
| Última disputa |  |
| Localización | Las Vegas, Estados Unidos de América Estados Unidos |
| Patrocinador principal |  |
| Lonxitude | 305,775 km en 50 voltas |
| Marca de volta |  |
| Piloto récord |  |
| Escudería récord |  |
| Poles récord |  |
|  |
| Vista do Circuíto |
|  |
|

O **Gran Premio de Las Vegas** é un Gran Premio de Fórmula Un planeado que formará parte do Campionato Mundial de Fórmula de 2023, o evento terá lugar en Las Vegas (Nevada), nun circuíto urbano temporal que inclúe o Las Vegas Strip.

Historia
--------

A última vez que Las Vegas se incluíu no calendario da Fórmula Un foi en 1982, co Gran Premio Caesars Palace. O evento terá lugar arredor do Las Vegas Strip. Será o terceiro Gran Premio dos Estados Unidos que terá lugar no calendario de 2023 tras Miami e o Gran Premio dos Estados Unidos, que marcarán a primeira vez desde o 1982 e a segunda vez en xeral que houbo tres carreiras celebradas nos Estados Unidos nunha tempada de Fórmula Un.

Circuíto
--------

O circuíto urbano de 6,201 km conta con 17 curvas e unha recta de 1,9 km. O circuíto discorre en sentido contrario ás agullas do reloxo, e comeza nun aparcadoiro en desuso que será reurbanizado para a zona de boxes e paddock, contén unha pista permanente. A primeira curva é unha horquilla, e despois o trazado dobra lixeiramente á esquerda e despois á dereita, pasando do circuíto permanente ás rúas da cidade. Os coches van 800 m por Koval Lane, antes de entrar nun lento xiro de 90 graos á dereita, e despois entrar nunha longa e ampla curva a esquerda que rodea a nova  MSG Sphere arena, antes de pasar por unha sección revirada esquerda-dereita, que é un cambio do deseño orixinal, e despois unha curva a esquerda lixeiramente máis rápida que pasa pola avenida Sands. Despois, a pista atravesa dúas curvas moi rápidas en Sands Avenue antes de xirar lentamente á esquerda no Boulevard de Las Vegas, tamén coñecido como Las Vegas Strip. Esta é unha sección rápida de 1,9 km con dúas rectas e unha lixeira curva á esquerda que pasa por algúns dos hoteis e casinos máis famosos de Las Vegas. A continuación, o circuíto atravesa unha serie de curvas lentas ata Harmon Avenue, baixa recto 800 m antes de xirar á esquerda moi rápido para completar a volta e volver á pista permanente.

Notas
-----

Referencias

1. 1 2  "Las Vegas Grand Prix: Everything you need to know about F1’s newest race". *www.formula1.com*. Consultado o 2022-03-31.
2. ↑  "Las Vegas Grand Prix: Official Website". *www.f1lasvegasgp.com*. Consultado o 2022-08-14.
3. ↑  "Las Vegas Grand Prix track layout: Check out the Las Vegas Grand Prix circuit’s layout | Formula 1®". *Formula1.com* (en inglés). Consultado o 2022-03-31.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gran Premio de Las Vegas*** |
**Santa Rosa de Viterbo,** nada en Viterbo (Italia) en 1234 e finada na mesma cidade o 6 de marzo de 1252, foi unha santa e virxe pertencente á Terceira orde de San Francisco.

Morte e canonización
--------------------

A súa morte tivo lugar á idade de 18 anos en 1252. O seu corpo foi colocado sen féretro debaixo do pavimento da Igrexa de Santa María do Poggio. Inocencio IV iniciou o proceso de canonización, que se interrompeu coa morte do papa en 1254. 

En 1258 Alexandre IV, tras unha serie de visións da santa, mandou desenterrar o cadáver, que se atopou incorrupto, e trasladalo ao mosteiro de Santa María das Rosas. Isto fíxose solemnemente cunha procesión presidida por Alexandre IV e catro cardeais o 20 de setembro, por iso se venera neste día.

En 1357 quedou reducida a cinzas a capela que gardaba as súas reliquias, e queimouse a caixa que as contiña; o corpo só cambiou de cor.

Nicolao V ordenou ao consello da cidade de Viterbo que na procesión da Candeloria se levasen tres cirios de cera branca, na súa lembranza.

Calisto III recoñeceu o seu culto inscribíndoa no Martiroloxio Romano. 

Represéntase cun crucifixo en man, predicando ou na fogueira. Algunhas veces tamén adoita estar recibindo a sacra comuñón e vendo en soños os instrumentos da paixón de Xesucristo.

Notas
-----

1. ↑  EL MUNDO | Suplemento de Salud 330 - ANTROPOLOGIA La peculiar anatomía de santa Rosa de Viterbo

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Rosa de Viterbo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Parroquias de Galicia baixo a advocación de santa Rosa de Viterbo
Mapa da rexión de Caxemira. En verde, o territorio ocupado por Paquistán; en laranxa, o ocupado pola India.
**Caxemira** é unha rexión localizada na zona norte do subcontinente da India.

Historia
--------

Historicamente, denominouse Caxemira ao val situado ao sur da parte máis occidental da cordilleira do Himalaia; mais, o termo "Caxemira" esténdese moito máis aló no ámbito político, incluíndo as rexións de Xammu e Ladakh, que historicamente formaban o principado de Xammu e Caxemira.

O Val de Caxemira é relativamente baixo e moi fértil, rodeado por gran número de montañas, sendo considerado como unha das zonas máis belas do mundo.

Val de Caxemira
A rexión encóntrase actualmente dividida entre a India, Paquistán e a China, sendo un dos focos de disputas internacionais máis importante da actualidade. Paquistán controla a rexión noroccidental (Territorios do Norte e Azad Kashmir (*azad* significa "libre"), chamadas "Caxemira ocupada paquistaní" pola India). A India controla os sectores centrais e sur da rexión (Xammu e Caxemira), mentres que a China ten ocupado a rexión nororiental (Acsai Chin).

Ningún dos outros países recoñece a administración dos outros sobre os terreos disputados e considérannos zonas ocupadas ilegalmente. Actualmente, unha opción que ten tomado gran forza dentro de Caxemira, a independencia, foi negada duramente tanto por Paquistán como pola India.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *caxemira*.
2. ↑  Benigno Fernández Salgado, ed. (2004). *Dicionario Galaxia de usos e dificultades da lingua galega*. Editorial Galaxia. p. 1304. ISBN 9788482887524.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Caxemira*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***India*** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q43100
* WorldCat
* VIAF: 126114277
* BNE: XX455886
* BNF: 101619307
* BRE: 2054660
* EBID: ID
* GND: 4029850-4
* NDL: 00628345
* NKC: ge129558
* OSM: 14101768
* SUDOC: 027309029

 |
**José Antonio Rodríguez Fernández**, nado en Taraza (Valdoviño) o 2 de febreiro de 1937, é un político e militar galego do PPdeG. Foi alcalde do seu concello dende o 1999 ó 2003.

Traxectoria
-----------

Aos 17 anos ingresou como mariñeiro voluntario na Armada Española, na que logo de pasar polas Escola de Máquinas da Armada de Ferrol e a Escola Naval de Marín acada as categorías de suboficial e oficial respectivamente. Logo de exercer como xefe de máquinas nos destrutores Jorge Juan e Blas de Lezo, pasa á reserva activa co rango de capitán de corveta. Nas eleccións municipais de 1995 entra por vez primeira na vida política municipal. Se ben foi proposto como candidato do PPdeG polo seu comité local, o rexeitamento da executiva provincial supuxo que encabezase unha candidatura independente coa que foi primeiro tenente de alcalde nun goberno en coalición co PSdeG-PSOE. Repetiu a candidatura independente nas eleccións de 1999 e obtivo a alcaldía, pese a sela terceira forza política, ó logralo apoio do PPdeG (primeira forza) e integrarse previamente neste partido co seu equipo. Foi candidato popular nas municipais de 2003 pero, aínda que foi a forza máis votada, perdeu a alcaldía dado o acordo entre Centristas de Valdoviño e PSdeG. 

Nas municipais de 2007 concorreu en cabeza de Unión de Independientes de Valdoviño, formación que logrou un concelleiro pero que foi chave de goberno formando un tripartito con Terra Galega e o PPdeG. Nas municipais de 2011 foi o número 2 de Converxencia Galega e formou parte do goberno co PPdeG e Unidos por Valdoviño dende febreiro de 2013. Debido a este pacto foi expulsado do partido co seu compañeiro e integrouse na lista do PPdeG nas municipais de 2015, sendo elixido concelleiro pero pasando á oposición debido á vitoria do PSdeG-PSOE. Volveu formar parte da lista popular nas municipais de 2019 pero non resultou elixido dado o descenso do partido.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Elisa Garrido Cantarero** |  **Alcalde de Valdoviño** 1999 - 2003 | Sucesor:**Concepción Sanesteban Raposo** |

Notas
-----

1. ↑
2. ↑  *La Voz de Galicia*, Ferrol, 12-4-1995, p.36.
3. ↑  PP, Converxencia Galega y Unidos por Valdoviño pactan un gobierno tripartito

Véxase tamén
------------

### Outras páxinas

* Eleccións municipais en Valdoviño
**Xesús Garrido Álvarez**, nado en Vilaxoán o 23 de setembro de 1904 e finado no Carril o 31 de maio de 1971, foi un mestre galeguista.

Traxectoria
-----------

Militou no Partido Galeguista, do que foi conselleiro delegado e delegado na provincia de Pontevedra dende decembro de 1931. Na súa primeira directiva en Vilagarcía de Arousa compartiu responsabilidades como vicepresidente con Dámaso Carrasco Duaso, Luís Bouza Brey, Xosé Moreira Casal e Germán Quintela Novoa. En abril de 1932 obtivo o título de mestre de primeiro ensino e en decembro foi mestre interino da escola de Renza. Despois foi mestre en Faxilde e Zamar. Cando aconteceu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi acusado de pertencer ao Partido Comunista, e sancionado coa suspensión dos seus cargos e o traslado forzoso a Barruelo de Santullán (Palencia). Garrido negouse, xa que aquela zona estaba entón na primeira liña da fronte de guerra, e os dous ensinantes anteriores foran asasinados. Semellante atrevemento custoulle ser retirado do corpo de mestres nacionais.

Dedicou un tempo a impartir clases particulares en Vigo, e logo puido regresar a Vilagarcía para asumir a dirección do colexio León XIII, logo da marcha de Xosé Núñez Búa, quen non tivo outro remedio que fuxir para salvar a vida. Xunto a Aquilino Iglesia Alvariño adquiriu en 1939 a escola e devolveulle o pulo, facendo dela un dos mellores centros de Galicia.

Recoñecementos
--------------

En setembro de 1995 o pleno do concello de Vilagarcía acordou dedicarlle unha rúa á súa memoria, pero non foi ata setembro de 2004 cando, coincidindo co centenario do seu nacemento, o concello colocou alí o seu nome.

Vida persoal
------------

Casado con Concepción Castromán Olveira, tivo quince fillos. Cinco deles; Fita, Daniel, Conchela, Gema e Pilar, recolleron o seu legado docente.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 1-6-1971, p. 24.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Porto Ucha, Anxo Serafín (2007). *Mestras e mestres pontevedreses depurados polo franquismo. Primeiras accións represivas e estudo por Concellos no sur da provincia (1936-1942)*. Alen Miño. ISBN 978-84-930739-2-3.

### Ligazóns externas

* Xesús Garrido Álvarez na páxina web *Nomes e Voces*.

* La vocación de ser maestro
* Biografía en historiavilaxoan.nireblog.com[*Ligazón morta*]
* Artigo en *La Voz de Galicia*
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Shenyang** (en chinés 沈阳市) é unha cidade chinesa, capital da provincia de Liaoning en Manchuria. Ata 1950 coñecida coma Mukden, é o maior e máis importante centro urbano do nordeste da República Popular da China, destacado núcleo industrial do país (3.372.216 h, censo 2000; máis de seis millóns na aglomeración).

Situada no extremo nororiental da conca baixa do río Liao, sempre foi lugar de fronteira, fronte aos pobos nómades do norte primeiro (dende o século X), os mongois despois, entre o imperio ruso e o xaponés no cambio do XIX ao XX; polo que as múltiples influencias de todas estas culturas reflectíronse na forma e vida da cidade.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Historia de Shenyang

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11720
* WorldCat
* VIAF: 123164643
* BRE: 4924059
* EBID: ID
* GeoNames: 2034996
* GND: 4256791-9
* LCCN: n81062631
* MAG: 1343331711
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00648295
* OSM: 2769604
* Treccani: shenyang

 |
**José Bullejos Sánchez**, nado en Romilla (Chauchina, provincia de Granada) o 7 de decembro de 1899 e finado en México en maio de 1975, foi un político español.

Traxectoria
-----------

Membro fundador do PCE, o cal dirixiu dende 1925 até a súa expulsión no 1932. Foi fundador do histórico xornal *Mundo Obreiro*. Nos anos previos á República e trala proclamación da mesma, vivíronse en España momentos de moita tensión revolucionaria. As forzas obreiras atopábanse divididas entre os anarquistas da CNT e os comunistas do PCE. Porén, eran os primeiros quen tiñan a maior influencia entre as clases traballadoras de España. Isto foi visto dende a Internacional Comunista, quen acababa de lanzar as políticas do Frente Popular, tralo auxe dos Fascismos (goberno de Mussolini en Italia) e o apabullante ascenso do nazismo nas eleccións de 1929 en Alemaña). José Bullejos opúxose primeiramente a esta política o que lle valeu a súa expulsión, sendo substituído por José Díaz e afiliándose el ao PSOE

Trala Guerra Civil exiliouse en México, onde se dedicou a escribir.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Antonio García Quejido** | **Secretario Xeral do PCE**1925 - 1932 | Sucesor:**José Díaz Ramos** |

Obras
-----

* *Europa entre dúas guerras* (Ed. Castilla, México 1944).
* *España na segunda República* (Ed. Impresiones Modernas, México 1967).
* *A Comintern en España: lembranzas da miña vida* (Ed. Impresiones Modernas, México 1972).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3108386
* WorldCat
* VIAF: 61609441
* Auñamendi: 26740
* BNE: XX1646042
* BNF: 12287608j
* CANTIC: a10742773
* DBE: jose-bullejos-sanchez
* GEC: 0012791
* GND: 143106562
* ISNI: 0000 0001 0800 7889
* LCCN: n80139117
* PARES: 125818
* SUDOC: 031711634

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Cabalo de Troia (homónimos).
Cabalo de madeira usado na película *Troia* (2004).
O **cabalo de Troia** é un enxeño descrito na obra de Homero *A Odisea*.

A lenda
-------

As forzas gregas que asediaron Troia durante dez anos non puideron superar as altas murallas que a defendían. Tras tantos anos de guerra, Odiseo (chamado Ulises polos latinos), o máis astuto dos mortais, propúxolles aos xefes gregos construír un enorme cabalo de madeira cunha barriga onde caberán os máis valorosos heroes gregos. A frota grega retirouse á próxima illa de Ténedos, tras queimar o campamento para que os troianos o advertiran e saíran confiados ao campo. Un grego, finxíndose fuxitivo, quedaría fóra e contaríalles aos troianos que este cabalo estaba consagrado á deusa Atenea.

Os troianos, grandes crentes nos deuses, caeron no engano. Aceptaron o cabalo para ofrendalo aos deuses, ignorando que era unha trampa dos gregos para traspasar as súas murallas, que tiveron que derribar parcialmente dado o gran tamaño do mesmo. Dentro do cabalo escondíase un selecto grupo de soldados. Unha vez o cabalo dentro de Troia, os soldados ocultos nel abriron as portas da cidade, e tras isto invadiron, destruíron e queimaron Troia.

Este episodio é narrado n'*A Odisea*, o poema atribuído a Homero, que relata partes da Guerra de Troia segundo conta as aventuras do heroe grego Odiseo no seu regreso á súa patria, Ítaca. E tamén alude a el Virxilio na *Eneida*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q50193
* BRE: 4205568
* EBID: ID
* GND: 7600428-4
* JSTOR: trojan-horses
* MusicBrainz: ID

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Usman dan Fodio**, nado arredor de 1754 en Maratta (actual Nixeria) e finado en Sokoto en 1817, foi un líder relixioso e político da etnia peul que creou un Estado en África occidental, en territorios do que hoxe é Nixeria e o Chad, no curso do río Níxer.

Traxectoria
-----------

*Dan Fodio* na etnia hausa dos peul. Desde novo colleu sona polo seu coñecemento da relixión islámica e pola súa vida exemplar consonte os principios da mesma. Predicou no medio do seu pobo, conseguindo un gran número de adeptos e simpatizantes, que formaron un numeroso séquito ao seu arredor, parte deles estudosos da lei musulmá (*talibán*, plural de *talib* "estudoso da lei relixiosa"). Este labor chamou a atención do soberano do Estado haussa de Gobir, Yunfa, que a considera perigosa, tentando asasinalo en 1802. *Dan Fodio*, en resposta aos ataques, declara a guerra santa ou *jihad* en 1804.

Á cabeza dos seus seguidores, derrota os haussas e destrúe Gobir en 1808, sometendo diversos territorios próximos, até alcanzar o norte do actual Camerún. Proclámase entón emir dos crentes (*amir al-muminin*). En 1810, nunha nova campaña, somete ao Estado de Liptako, no Alto Níxer, mais fracasa no intento de ataque (1808-1810) no leste sobre o antigo sultanato de Bornú (beiras do lago Chad): as súas tropas son vencidas por Mohamed El-Kanemi, valido do sultán.

Estabelece a súa capital en Sokoto, onde reside. Designou a un letrado islámico, Adama, para que espallase a súa reforma cara a rexión do río Benué, no sueste da actual Nixeria. Adama fundará aí un Estado que tomará do fundador o nome de Adamaua.

No mesmo ano da súa morte, *Dan Fodio* designa como sheik a outro líder relixioso: Amadú Sekú (1775-1844), que dirixía a expansión dos peúis da cabeceira do río Níxer, na rexión de Macina.

En conxunto, o imán estabeleceu o seu dominio directo sobre un extenso territorio, dun medio millón de km2, que ocupaba a maior parte da conca media do río Níxer, onde foron impostos os principios islámicos. Á morte de *Dan Fodio*, en 1817 en Sokoto, o seu Estado ficou dividido entre seu irmán, Abdulahi, que gobernou a parte oeste, e o seu fillo, Mohamed Bello, que recibe a oriental, mais o primeiro recoñecía a primacía do segundo. Ambos foran os verdadeiros xefes militares das campañas do imán, cuxo papel era máis ben relixioso.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q380452
* WorldCat
* VIAF: 17233484
* BNE: XX1144226
* BNF: 120064527
* BRE: 2680480
* CERL: cnp00702842
* EBID: ID
* FAST: 43829
* GEC: 0068707
* GND: 13088507X
* ISNI: 0000 0000 8015 2274
* LCCN: n79116029
* NTA: 071098380
* OL: OL417719A
* SNAC: w6kd3n98
* SUDOC: 028177010
* WikiTree: Dan\_Fodiyo-1

 |
O río Kaveri no curso alto en Dubare
O **Kaveri** é un dos ríos principais do sur da India, cunha lonxitude de 760 km, vertendo as súas augas no golfo de Bengala. A grafía inglesa **Cauvery** foi moi utilizada. O río aparece xa na *Xeografía* de Claudio Tolomeo como *Khaberos*.

Percorrido
----------

O Kaveri nace nos montes Gates occidentais, en Talakaveri, unha cidade santa, a 1.276 m.s.n.m. para entrar logo no estado federal de Karnataka. Neste estado o río divídese en dous brazos, formando a illa de Sivasamudram, antes de caer desde unha altura duns 100 metros nas fervenzas do Kaveri, que son estimadas como das máis fermosas da India. Logo atravesa o estado de Tamil Nadu, onde baña as cidades de Tanjavûr e de Tiruchirapalli , para finalmente dasaugar no golfo de Bengala, ao sur de Gondelur, nun grande delta de máis de 150 km, moi fértil e servido por canles de rego.

### Afluentes

Entre os principais de entre os numerosos tributarios do Kaveri están: o Hemavati, o Arkavathy, o Lakshmana Tirtha, o Kabini, o Bhavani, o Noyyal e o Amaravati.

Obras hidráulicas
-----------------

Para aproveitar as súas augas para regar os campos, o Kaveri conta con obras moi antigas, especialmente no delta, como os encoros de *Grande Anikut* ou o de *Kallanai*, este construído no século II por Karikâla, durante o período da dinastía Chola.

Nas fervenzas do Kaveri, en 1902, foi levantada a fábrica de electricidade máis antiga da India.

Sacralidade
-----------

O Kaveri está considerado como o segundo río máis santo do país, de xeito que con frecuencia é chamado o "*Ganxes do sur*". Forma parte da nómina dos sete ríos sagrados da India.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Río Kaveri*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***India*** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q216239
* WorldCat
* VIAF: 241192873
* BRE: 2031354
* EBID: ID
* GEC: 0016618
* GeoNames: 10228381
* GND: 4377504-4
* OSM: 2704746

 |
| Henan - 河南 |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bandeira | Escudo |

 |
| Localización |
| Localización da provincia de Henan. |
| Datos |
| Capital | Zhengzhou |
| País | China |
| Linguas |  |
| Poboación (2012) | 94 100 000 hab. |
| Superficie | 167 000 km² |
| Densidade | 560 hab/km² |
| Subdivisións | 17 prefecturas, 159 condados, 2455 vilas |
| Coordenadas | 33°54′N 113°30′L﻿ / ﻿33.900, -113.500 |
| Maior Altura |  |

**Henan** (en chinés 河南, en pinyin Hénán) é unha provincia da República Popular da China, localizada no centro do país. É o berce da civilización chinesa con 3 000 anos de historia rexistrada, e permaneceu como centro cultural, político e económico ata hai aproximadamente mil anos. Entre os seus tesouros artísticos salientan as ruínas da capital da dinastía Shang, Yin Xu, e o mosteiro Shaolin. Catro das oito capitais históricas chinesas están en Henan: Luoyang, Anyang, Kaifeng e Zhengzhou.

Cunha superficie de 167 000 km2, Henan cobre unha gran parte da fértil e densamente poboada chaira do norte da China. As provincias veciñas son Shanxi, Shaanxi, Shandong, Hebei, Anhui e Hubei. Henan é a terceira provincia por poboación, con 94 millóns de habitantes e mais é a quinta economía provincial e a primeira das provincias do interior, aínda así o seu PIB é baixo comparado con outras provincias orientais e centrais, e Henan está considerada unha das zonas menos desenvolvidas da China, cunha industria tecnolóxica e un sector servizos escasamente desenvolvidos e concentrados arredor de Zhengzhou e Luoyang, cunha economía dependente do aluminio e do carbón, así como da agricultura, a industria pesada, o turismo e o comercio polo miúdo.

| * v
* c
* e
Subdivisións da República Popular da China |
| --- |
| Provincias | Anhui ·  Fujian ·  Gansu ·  Guangdong ·  Guizhou ·  Hainan ·  Hebei ·  Heilongjiang ·  Henan ·  Hubei ·  Hunan ·  Jiangsu ·  Jiangxi ·  Jilin ·  Liaoning ·  Qinghai ·  Shaanxi ·  Shandong ·  Shanxi ·  Sichuan ·  Yunnan ·  Zhejiang |
| Rexións autónomas | Guangxi ·  Mongolia Interior ·  Ningxia ·  Tíbet ·  Xinjiang |
| Municipios | Chongqing ·  Pequín ·  Tianjin ·  Xangai |
| Rexións administrativas especiais | Hong Kong ·  Macau |
O río Iregua preto de Viguera
O **Iregua** é un río español da comunidade autónoma da Rioxa, que despois de 64 km de curso deita as súas augas no Ebro, pola súa marxe dereita.

Percorrido
----------

O Iregua nace en *Hoyos de Iregua*, na Serra Cebollera, a uns 1.900 m de altitude, cruza as comarcas de Cameros e Logroño, e desauga na beira dereita do río Ebro, preto da cidade de Logroño. A súa dirección de curso é sur-norte. A súa conca abrangue 690 km2.

Afluentes
---------

Entre os tributarios principais, todos de curta lonxitude, cabe sinalar os seguintes:

* Lumbreras.
* Montenegro.
* Albercos.
* Blanca.

### Localidades que atravesa

As localidades principais que baña son Villoslada de Cameros, Villanueva de Cameros, Pradillo, Torrecilla en Cameros, Islallana, Alberite e Barea.

Explotación
-----------

Hai dous encoros que represan as augas do Iregua: Pajares e González Lacasa, entre ambos os dous encoran 70 hm³ de auga.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2735893
* BNE: XX454021
* GeoNames: 3120329
* PARES: 80094
* TGN: 7332572

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Ara.

O río Ara cerca do nacemento
O **Ara** é un río do norte de Aragón, España, afluente no tramo alto do Cinca, pola súa beira esquerda, ao que se une despois de 70 km de curso.

Percorrido
----------

O Ara nace no Val do Ara a 2.620 msnm, na parte alta do val de Buxargüelo, aos pés do macizo da Comachibosa, na vertente sur dos Pireneos. Despois de percorrer 70 km únese ao Cinca na localidade de Aínsa.

### Protección ambiental

A súa cabeceira forma parte dos arredores do Parque Nazional de Ordesa e as Tres Serores.

É o único río importante de Aragón que non ten encoros desde o seu nacemento até a súa desembocadura.

### Tributarios

Os seus principais afluentes son o Otal, o Arazas (Val de Ordesa), o Sorrosal, o Chate, o Forcos, o Guargas, Sieste e máis o Ena.

Trazas de glaciarismo
---------------------

O val do río Ara é un bo exemplo de val glaziar na súa primeira metade de curso, aínda que moi erosionado polos ríos tras a desaparición das xeleiras, existendo mostras da lingua glaziar até Asín de Broto, con máis de 30 km de lonxitude total.

### Ligazóns externas

* Río Ara por Alfredo Olleroarquivado do orixinalArquivado 27 de xaneiro de 2017 en Wayback Machine. o 27 de xaneiro de 2017 *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q623555
* GEA: 1059
* GEC: 0004618

 |