|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos mongois. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

A **dinastía Yuan** (chinés tradicional e simplificado: 元朝; *pinyin*: Yuán cháo; Wade-Giles: Yüan2 ch'ao2), oficialmente o **Gran Yuan** (chinés tradicional e simplificado: 大元; *pinyin*: Dà Yuán; Wade-Giles: Ta4 Yüan2; mongol: ᠶᠡᠬᠡ  
ᠶᠤᠸᠠᠨ  
ᠤᠯᠤᠰ, *Yeke Yuwan Ulus*), foi unha dinastía imperial da China de orixe mongol, así coma un dos estados derivados da división do imperio mongol. Foi establecida por Kublai (emperador Shizu ou Setsen Khan), o quinto emperador-khagan do clan mongol Borjigin, e existiu entre o 1271 e o 1368. Na historiografía chinesa, a dinastía Yuan seguiu á Song, e precedeu á Ming.

Malia que o ascenso ao trono de Genghis Khan como Khagan no 1206 foi descrito polas fontes chinesas empregando o título de emperador, seguindo o uso dos *han*, e que o imperio mongol gobernaba territorios do norte da actual China dende había décadas, non foi até o 1271 que Kublai Khan fundou unha dinastía ao estilo dos *han*, e a súa conquista dos territorios chineses non se completou até o 1279, cando a dinastía Song do sur foi definitivamente derrotada na batalla de Yamen. O seu reino, na aquela altura, xa estaba illado do resto de khanatos mongois, e controlaba a meirande parte da China e as súas áreas circundantes, incluíndo a Mongolia contemporánea. Trátase da primeira dinastía chinesa fundada por unha etnia distinta dos *han*. No 1368, tras a derrota das forzas de Yuan pola emerxente dinastía Ming, os monarcas mongois refuxiáronse no altiplano de Mongolia e continuaron co seu goberno até o 1635, cando se renderon ante a dinastía Jin posterior (xermolo dos Qing). Este estado coñécese na historiografía coma a dinastía Yuan do norte.

A dinastía Yuan foi o khanato gobernado polos descendentes de Möngke tras a división do imperio mongol. Nas historias oficiais da China, considérase que os Yuan posuían o mandato do ceo. Malia ser fundada por Kublai Khan, este ordenou situar ao seu avó Genghis Khan como fundador da dinastía nos rexistros imperiais, e como tal recibiu o título póstumo de Taizu 太祖. No seu edicto *Jianguo hao zhao* 建國號詔 (Proclamación do nome dinástico, 1271), Kublai Khan anunciou o nome da nova dinastía, o Gran Yuan, proclamándose sucesor das dinastías anteriores. Algúns dos emperadores Yuan dominaron a lingua chinesa, namentres outros só empregaron o seu mongol nativo.

Kublai, que era Khagan ou Gran Khan do imperio mongol dende o 1260, declarou o seu dominio sobre o resto de khanatos (o Chagatai, a Horda de Ouro, e o Ilkhanato) antes de proclamarse emperador da China no 1271. Como tal, os Yuan tamén recibiron ocasionalmente o título de emperadores do Gran Khan. Secasí, aínda que o resto dos khanatos os recoñeceron como soberanos temporalmente, a súa subordinación era nominal e continuaron a desenvolverse de xeito independente.

Notas
-----

1. ↑  Simon, Karla W. (2013-05-02). *Civil Society in China: The Legal Framework from Ancient Times to the "New Reform Era"* (en inglés). OUP USA. ISBN 978-0-19-976589-8.
2. 1 2  Song Lian (1976 [1370]). "太祖本纪" (en chinés). Consultado o 2024-02-18.
3. ↑  Twitchett, Denis C.; Franke, Herbert; Fairbank, John King (1978). *The Cambridge History of China: Volume 6, Alien Regimes and Border States, 907-1368* (en inglés). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-24331-5.
4. ↑  Atwood, Christopher Pratt (2004). *Encyclopedia of Mongolia and the Mongol empire*. New York, NY : Facts On File. ISBN 978-0-8160-4671-3.
5. ↑  San, Tan Koon (2014-08-15). *Dynastic China: An Elementary History* (en inglés). The Other Press. ISBN 978-983-9541-88-5.
6. ↑  Eberhard, Wolfram (2005-11-01). *A History of China* (en inglés). Cosimo, Inc. ISBN 978-1-59605-566-7.
7. ↑  Kublai Khan (1271). "建國號詔" (en chinés). Consultado o 2024-02-18.
8. ↑  Franke, Herbert (1953). "Could the Mongol emperors read and write Chinese?" (PDF). *Asia Major* (en inglés) **3** (1): 28–41.
9. ↑  Saunders, J. J. (2001-03-29). *The History of the Mongol Conquests* (en inglés). University of Pennsylvania Press. ISBN 978-0-8122-1766-7.
10. ↑  Grousset, René (1952). *L'empire des steppes: Attila, Gengis-Khan, Tamerlan* (en francés). Payot.

* Portal:China
* Portal:Historia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7313
* WorldCat
* VIAF: 3875150325579210090000
* AAT: 300018436
* EBID: ID
* GND: 4241585-8
* JSTOR: yuan-dynasty
* LCCN: sh85024071

 |