Nas aves, a **bolsa de Fabricio** (en latín: *bursa cloacalis* ou *bursa fabricii*) é o lugar onde se produce a hematopoese, un órgano especializado que é necesario para o desenvolvemento dos linfocitos B do sistema inmunitario nas aves. Isto foi demostrado por primeira vez por Bruce Glick e despois por Max Cooper e Robert Good, e os linfocitos B (ou células B) denomínanse con esa letra porque é a inicial de "bolsa", facendo referencia a este órgano. Os mamíferos non teñen un órgano equivalente, xa que neles tipicamente a medula ósea é o lugar onde ten lugar a hematopoese e a maduración das células B. A bolsa encóntrase preto da cloaca das aves e recibe o seu nome por Hieronymus Fabricius, que a describiu en 1621.

Descrición
----------

A bolsa é un órgano epitelial e linfoide que se encontra preto da cloaca das aves. Desenvólvese como un divertículo dorsal da rexión do proctodeo da cloaca. A superficie luminal (interna) da bolsa está pregada con 15 plicas ou pregamentos primarios e 7 secundarios. Estas plicas teñen centos de folículos bursais que conteñen células epiteliais asociadas ao folículo, linfocitos, macrófagos, e células plasmáticas. As células nai linfoides migran desde o fígado fetal á bolsa durante a ontoxenia. Na bolsa, estas células nai adquiren as características de células B maduras inmunocompetentes.

A bolsa é activa nas aves novas, pero atrófiase despois dos seis meses de vida.

Historia
--------

En 1956, Bruce Glick demostrou que a extirpación da bolsa nos poliños acabados de eclosionar alteraba gravemente a capacidade das aves adultas de producir anticorpos. Ao contrario, a extirpación da bolsa nos polos adultos non tiña moito efecto sobre o seu sistema inmunitario. Este foi un descubrimento casual que se produciu cando un colega graduado, Timothy S. Chang, que estaba impartindo un curso sobre a produción de anticorpos obtivo polos dos utilizados por Glick, aos este bursectomizara (extirpara a bolsa). Cando estes polos non puideron producir anticorpos en resposta a unha inmunización con bacterias, os dous estudantes decatáronse de que a bolsa é necesaria para a produción de anticorpos. Os seus intentos iniciais de publicar os seus descubrimentos foron frustrados por un editor que comentou que "debía realizarse antes da publicación... unha mellor dilucidación do mecanismo." 

O papel do timo na resposta inmune foi tamén identificado pouco despois. Nos animais aos que se lles extirpara o timo a capacidade de rexeitar aloenxertos, e de producir respostas de hipersensibilidade retardada, estaban drasticamente reducidas. A mediados da década de 1960, os inmunólogos estaban convencidos de que había dúas ramas separadas do sistema inmunitario: unha que tiña que ver exclusivamente coa produción de anticorpos circulantes (inmunidade humoral), dependente da bolsa, e outra que estaba implicada nas reaccións do tipo da hipersensibilidade retardada e rexeitamento de enxertos (inmunidade mediada por células), dependente do timo. Nestes descubrimentos foi fundamental a contribución de R. Good e M. Cooper. Os linfocitos B recibiron o seu nome polos traballos previos sobre a súa maduración na bolsa de Fabricio das aves, xa que B é a inicial de "bolsa" (en idiomas como o inglés coincide que esta é tamén a inicial de *bone marrow* ou medula ósea, que é onde maduran nos mamíferos estes linfocitos mielodependentes).

Doenzas
-------

A enfermidade infecciosa da bolsa é unha enfermidade viral que afecta ás aves de curral. Tipicamente, o virus ataca a bolsa das aves novas, impedindo o desenvolvemento do seu sistema inmunitario.

Notas
-----

1. ↑  Ribatti D, Crivellato E, Vacca A (2006). "The contribution of Bruce Glick to the definition of the role played by the bursa of Fabricius in the development of the B cell lineage". *Clin. Exp. Immunol.* **145** (1): 1–4. PMC 1942006. PMID 16792666. doi:10.1111/j.1365-2249.2006.03131.x.
2. ↑  "Bursa of Fabricius MeSH Descriptor Data 2019". *US. National Library of Medicine*. Consultado o 11 de marzo de 2019.
3. ↑  Glick, B; Chang, TS; Jaap, RG (1 January 1956). "The Bursa of Fabricius and Antibody Production". *Poultry Science* **35** (1): 224–225. doi:10.3382/ps.0350224.
4. ↑  Glick, B. (1983). The bursa of Fabricius. In "Avian Biology" Vol. 7 (D.S. Farner, J.R. King, and K.C.Parkes, Eds.). NewYork: Academic Press.
5. ↑  Sternberg, SS (Nov 2003). "Bottoms up to a Nobel-worthy chicken's bottom.". *The American journal of surgical pathology* **27** (11): 1471–2. PMID 14576482. doi:10.1097/00000478-200311000-00011.
6. ↑  Cooper, MD; Raymond, DA; Peterson, RD; South, MA; Good, RA (Jan 1, 1966). "The functions of the thymus system and the bursa system in the chicken.". *The Journal of experimental medicine* **123** (1): 75–102. PMC 2138128. PMID 5323079. doi:10.1084/jem.123.1.75.
7. ↑  Ribatti, D.; Crivellato, E.; Vacca, A. (2006-7). "The contribution of Bruce Glick to the definition of the role played by the bursa of Fabricius in the development of the B cell lineage". *Clinical and Experimental Immunology* (en inglés) **145** (1): 1–4. ISSN 0009-9104. PMC 1942006. PMID 16792666. doi:10.1111/j.1365-2249.2006.03131.x. Arquivado dende o orixinal o 17 de outubro de 2019. Consultado o 11 de marzo de 2019.
8. ↑  Laboratorio del lenguaje

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Bursa of Fabricius *Medical Subject Headings* (MeSH) na Biblioteca Nacional de Medicina dos EUA.
* Foto do órgano enfermo
* Cita clásica Arquivado 24 de setembro de 2015 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1016975
* BNCF: 63989
* EBID: ID
* JSTOR: bursa-of-fabricius
* LCCN: sh85018202
* MAG: 196978929
* PSH: 644

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D002060
* Uberon: 0003903
* UMLS: C0006440

 |