recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
A placa suramericana atópase no centro do mapa, pintada con morado.
A **Placa suramericana** é unha placa tectónica formada por litosfera continental e por litosfera oceánica, é dicir, mixta, que contén a Suramérica e ao suroeste do océano Atlántico. Está rodeada pola placa africana polo leste, pola placa caribeña e norteamericana polo norte, pola placa de Nazca polo Oeste e pola placa antártica polo sur.

Evolución
---------

Panxea
Hai 225 millóns de anos formaba parte de Panxea, o único continente existente na Terra por entón. Suramérica estaba unida a África polo leste e a Norteamérica polo norte.

Hai 180 millóns de anos a Panxea sepárase. A placa suramericana forma parte da metade meridional, Gondwana. Aínda segue unida a África.

Hai 135 millóns de anos comézase a formar o Atlántico Sur, pola formación da Dorsal Suratlántica.

Hai 65 millóns de anos, segue crecendo o océano Atlántico, mentres a placa de Nazca subduce por debaixo da placa suramericana, o que provoca a formación da Cordilleira dos Andes.

Na actualidade segue crecendo o océano Atlántico a unha velocidade aproximada de 3 cm por ano. Ademais a placa de Nazca segue subducindo, o que provoca unha alta actividade sísmica no oeste de Suramérica.

En teoría, e sempre que non haxa un cambio, a placa suramericana tende a acercarse a Asia e a Australia, reducíndose o océano Pacífico. No futuro poderían chegarse a unir Suramérica con Australia e Asia.

Laurasia e Gondwana hai 200 millóns de anos.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Placa suramericana Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Tectónica de placas
* Placa tectónica

| * v
* c
* e
Placas tectónicas |
| --- |
| Placas principais | 
* Africana
* Antártica
* Indoaustraliana
* Eurasiática
* Pacífica
* Norteamericana
* Suramericana

 |
| Placas menores | 
* Adriática
* Da Anatolia
* Arábica
* Caribeña
* Da Carolina
* de Cocos
* De Filipinas
* De Gorda
* Helénica
* Indiana
* Australiana
* Iraniana
* Juan de Fuca
* Leste-americana
* De Nazca
* De Scotia
* Da Somalia
* De Sunda
* De Tonga

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q119490
* EBID: ID
* MAG: 2781207809

 |
**Sergio Arribas Calvo**, nado en Madrid o 30 de setembro de 2001, é un futbolista español que xoga como centrocampista no Real Madrid Castilla da Primeira División RFEF, terceira categoría do fútbol de España, o cal compaxina co primeiro equipo.

Curso
-----

Nativo de Madrid, tivo os seus primeiros contactos co fútbol no Pérez Galdós (2007-2010) e nas formativas do Club Deportivo Leganés (2010-12) antes de unirse ás categorías inferiores do Real Madrid Club de Fútbol en 2012. Alí foi queimando etapas dende o equipo alevín "A" até o primeiro equipo xuvenil na tempada 2019-20, baixo as ordes de Raúl González, exjugador histórico do club. Alí formou parte do persoal que gañou a liga Xuvenil da UEFA ao derrotar na final aos xuvenís do Sport Lisboa e Benfica por 2-3. As súas estatísticas na competición europea foron 10 partidos nos que anotou 2 goles. A eles sumoulles 16 goles, anotados no campionato nacional de liga.

Durante a tempada 2020-21 formou parte do Real Madrid Castela Club de Fútbol da Segunda División "B", tamén baixo dirección de Raúl González.

O 20 de setembro de 2020 fixo o seu debut no primeiro equipo do Real Madrid Club de Fútbol en Primeira División, nun encontro disputado no estadio de Anoeta fronte á Real Sociedade de Fútbol que acabou con empate a cero, substituíndo a Vinícius Júnior nos minutos finais do encontro. O 9 de decembro do mesmo ano debutou na liga de Campións no último partido da fase de grupos fronte ao Borussia Mönchengladbach entrando como substituto de Rodrygo.

Internacional
-------------

É internacional sub-19 con España.

Estatísticas
------------

### Clubs

*Actualizado ao derradeiro partido disputado o* ***28 de novembro de 2021.***

*Fontes: UEFA - BDFutbol - Transfermarkt - SoccerWay*

Palmarés
--------

### Campionatos internacionais

| Título | Club | Sede | Ano |
| --- | --- | --- | --- |
| Liga de Campións xuvenil | Real Madrid C. F. | Suíza Suíza | 2019-20 |

Notas
-----

1. ↑  Páxina oficial da UEFA (ed.). "Final 2019-20 Liga Juvenil". Consultado o 10 de decembro de 2020.
2. ↑  Portal digital LaPreferente (ed.). "Estadísticas de Sergio Arribas (formativas)". Consultado o 10 de decembro de 2020.
3. ↑  "Quiénes son Sergio Arribas y Marvin: convocados por Zidane para el Real Sociedad - Real Madrid". Consultado o 20 de setembro de 2020.
4. ↑  Páxina oficial do Real Madrid (ed.). "Plantilla del Castilla 2020-21". Arquivado dende o orixinal o 10 de decembro de 2020. Consultado o 10 de decembro de 2020.
5. ↑  "Zidane hace debutar a Marvin y Arribas, dos nuevos 'mirlos' 855 días después". Consultado o 20 de setembro de 2020.
6. ↑  Páxina oficial da UEFA (ed.). "Reporte del Real Madrid-Borussia Mönchengladbach". Consultado o 10 de decembro de 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q99514923
* BDFutbol: 27970
* FootballDatabase: 395068
* L'Équipe: 83835
* Soccerway: 633022
* Thefinalball: 663367
* Transfermarkt: 537762
* Worldfootball: arribas\_2

 |
SES a actuar en Pontevedra presentando o seu álbum: *Opoñerse á Extinción* (febreiro de 2017)
***Opoñerse á extinción*** é o cuarto álbum da cantautora bergantiñá SES, que saíu á venda o 2 de decembro de 2016 e que continúa na liña dos dous discos anteriores, cunha onda ecléctica que vai do rock ao blues pasando pola canción de autor latinoamericana, ademais de novas sonoridades e unha pegada clara de cantareira. O álbum conta con once temas sobre honestidade, denuncia social e rabia pola desaparición da cultura galega, mais coa forza, o orgullo e o vitalismo de quen non asume o autoodio que tentan inculcarlle. A propia autora descríbeo coma un disco de amor. Inclúe unha canción (*Con Tambores de Mar*) dedicada á filla (Sara) dunha das súas cantoras. A *Paz Esquiva* foi o primeiro sinxelo, lanzado en novembro de 2016. En 2017 comeza unha xira que percorre distintas vilas galegas (A Coruña, Ourense, Burela, Vigo, Pontevedra...) e mesmo fóra de Galiza (Bilbao, Madrid, Badalona).

Listaxe de cancións
-------------------

| N.º | Título | Duración |
| --- | --- | --- |
| 1. | "Torre de almasí"   | 2:54 |
| 2. | "Desde o altar"   | 4:09 |
| 3. | "A sodomita"   | 4:45 |
| 4. | "Dúas lúas"   | 4:14 |
| 5. | "A paz esquiva"   | 3:51 |
| 6. | "Con tambores de mar"   | 4:36 |
| 7. | "Polo teu corazón"   | 4:08 |
| 8. | "Co sorriso ante a malicia"   | 4:34 |
| 9. | "Bótanlle leña"   | 5:38 |
| 10. | "Se a alma non me doe"   | 5:45 |
| 11. | "Romance da bela rosa"   | 3:25 |
| 12. | "Semente de vencer"   | 3:31 |

Notas
-----

1. ↑  "Fol Música". Arquivado dende o orixinal o 07 de febreiro de 2017. Consultado o 06 de febreiro de 2017.
2. ↑  "Descrición do álbum na web oficial da cantautora". Arquivado dende o orixinal o 12 de decembro de 2016. Consultado o 06 de febreiro de 2017.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de SES

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q31281909
* MusicBrainz: ID

 |
Os lagos estratifícanse en tres seccións separadas: Ⅰ. O *epilimnio*; Ⅱ. O *metalimnio* e Ⅲ. O *hipolimnio*   
 As escalas utilízanse para asociaren cada sección á estratificación ás súas profundidades e temperaturas correspondentes. A saeta úsase para mostrar o movemento do vento sobre a superficie da auga, o que inicia a rotación no epilimnio e o hipolimnio.
A **termoclina** é unha capa dentro dun corpo de auga ou de aire onde a temperatura cambia rapidamente coa profundidade ou a altura, respectivamente.

Nos océanos
-----------

Debido a que a auga non é perfectamente transparente, a maioría da luz solar é absorbida na capa superficial, que así se quenta. 

O vento e a circulación de ondas moven a auga nesta capa, distribuíndoa dentro della, facendo que a temperatura relativamente se uniformice nas primeiras ducias de metros. 

Debaixo desta capa de mestura, a temperatura baixa moi rapidamente; quizais a máis de 20 °C nos seguintes 150 m de profundidade. 

Esta área de rápida transición é a **termoclina**; debaixo dela, a temperatura continúa caendo, pero moito máis gradualmente. 

Nos océanos, o 90 % da auga está debaixo da termoclina. 

Este chamado "océano profundo" está formado por capas de igual densidade, pobremente mesturada, e tan fría como de 0 a 3 °C 

Gráfico de situación da termoclina en condicións normais.
Gráfico de situación da termoclina en La Niña.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q849599
* EBID: ID
* GEC: 0145801
* JSTOR: thermoclines
* MAG: 105824904

 |
**Sergio Daniel "Manteca" Martínez Alzuri**, nado en Montevideo o 15 de febreiro de 1969, é un exfutbolista uruguaio. Xogaba de dianteiro e especialmente relevante foi a súa estadía no Boca Juniors, onde foi ídolo e marcou 87 goles. Foi internacional coa selección uruguaia.

Traxectoria
-----------

Debutou no Defensor Sporting do Uruguai o 16 de outubro de 1986 contra o Central Español (1–1). Neste club foi onde tamén onde se formou nas categorías inferiores e actuou como profesional durante catro anos (1986-1990). A continuación pasou ao CA Peñarol, tamén do Uruguai, onde marcou 20 tantos, até que chegou a Boca Juniors (Arxentina) en 1992, onde anotou 87 goles (sétimo goleador na historia do club) e se consagrou campión nun campionato local e unha Copa Suramericana. Continuou a súa carreira en España xogando para o Deportivo da Coruña desde 1998. Até que pasou ao Nacional de Montevideo no 2000, onde xogou até o seu retiro profesional en 2001, gañando os títulos de Primeira División en ambas tempadas.

### Selección nacional

Martínez xogou 35 partidos coa Selección uruguaia e marcou 5 goles. Foi campión da Copa América en 1995 en cuxa final marcou o gol decisivo na definición por penaltis fronte ó Brasil. Tamén participou na Copa do Mundo de Italia 90.

Notas
-----

1. ↑  Detalle estatístico da Selección de Uruguai

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en bdfutbol.com *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q667939
* BDFutbol: 2505
* FIFA: 174736
* FootballDatabase: 26906
* NFT: 15746
* Soccerway: 107019
* Transfermarkt: 229623

 |
A **Sublevación de Jaca** do 12 de decembro de 1930 foi un pronunciamento militar contra o goberno do xeneral Berenguer, máis coñecido como "Dictablanda". Aínda que foi sufocada e foron fusilados os capitáns Fermín Galán Rodríguez e Ángel García Hernández os seus efectos foron frutuosos tras a proclamación da Segunda República Española catro meses despois.

Organízase baixo unha empresa de partidos políticos e organizacións republicanas como sindicatos baixo un "Comité Republicano Nacional". Iníciase coa proclamación da República desde os balcóns do concello de Jaca co nomeamento da primeira alcaldía republicana como símbolo do seu carácter estritamente civil. Ao mesmo tempo organízanse dúas columnas dirixidas polo capitán Galán e Sediles que parten cara a Huesca.

O 14 de decembro, baixo consello de guerra condénanse a morrer fusilados aos capitáns Galán e García Hernández. En marzo de 1931, serían xulgados e condenados un número significativo de militares polos feitos. O capitán Sediles, condenado á morte, foi indultado ante as mobilizacións populares. Pouco despois, tras as eleccións do 14 de abril, a monarquía exíliase e proclámase a República e recoñeceráselles como "mártires" pola República.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Alía Miranda, Francisco (2018). *Historia del Ejército español y de su intervención política* (en castelán). Madrid: Los Libros de la Catarata. ISBN 978-84-9097-459-9.
* Casanova, Julián (2007). *República y Guerra Civil. Vol. 8 da Historia de España, dirixida por Josep Fontana e Ramón Villares* (en castelán). Barcelona: Crítica/Marcial Pons. ISBN 978-84-8432-878-0.
* Juliá, Santos (2009). *La Constitución de 1931* (en castelán). Madrid: Iustel. ISBN 978-84-9890-083-5.

### Outros artigos

* Sublevación do 18 de xullo de 1936.
* Pacto de San Sebastián.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3091100
* BNF: 135115081
* GEC: 0034215
* LCCN: sh86005168

 |
Un **substantivo relacional** é unha clase de palabras utilizadas en moitas linguas. Caracterízanse por funcionar sintacticamente como substantivos, malia que transmiten un significado que noutras linguas é transmitido por adposicións (p.ex. preposicións e postposicións). En América Central, o uso dos substantivos relacionais constitúe un trazo característico da área lingüística mesoamericana, incluíndo as linguas maias, mixe–zoqueanas linguas e otomangueanas. Os substantivos relacionais tamén son comúns en linguas do sueste asiático (como no caso do vietnamita e o tailandés), o leste de Asia (como no mandarín, o xaponés e o tibetano), Asia central (como nas linguas turcas), as linguas munda do sur de Asia (como o sora), e as linguas micronesias.

Un substantivo relacional é, gramaticalmente falando, un substantivo sinxelo, mais por mor de que o seu significado describe unha relación espacial ou temporal no canto dunha "cousa", describe a localización, o movemento e outras relacións como o fan as preposicións nas linguas que as teñen. Cando se usa, o substantivo é "propiedad" doutro substantivo e describe unha relación entre o seu "propietario" e un terceiro substantivo.

Por exemplo, no náhuatl clásico:  

"Ca ī-pan petlatl in mistōn"  

*Está o seu-en alfombra o gato*  

"O gato está na alfombra".

Notas
-----

1. ↑  Campbell, Lyle; Terrence Kaufman; Thomas Smith Stark (setembro de 1986). "Meso-America as a linguistic area". *Language* (Washington, DC: Linguistic Society of America) **62** (3): 530–558. ISSN 0097-8507. JSTOR 415477. OCLC 1361911. doi:10.2307/415477.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Starosta, Stanley (1985). "Relator nouns as a source of case inflection". En Venetta Z. Acson e Richard L. Leed. *For Gordon H. Fairbanks*. Honolulu: University of Hawaii Press. pp. 111–133. ISBN 0-8248-0992-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1814980
* MAG: 2780685902

 |
Retrato de Lord Byron (1788-1824), un dos grandes expoentes do romanticismo. O romanticismo caracterizouse polo subxectivismo.
O **subxectivismo** é a idea de que non hai outra realidade alén da realidade do suxeito. É correspondente ao solipsismo, cando se trata de análises textuais, como en literatura. En ciencias sociais, é o xeito de pensar que enfatiza ou leva en conta exclusivamente os aspectos subxectivos (como intención, acción, consciencia etc.) daquilo que é estudado ou daquel que estuda ou interpreta calquera cousa. O subxectivismo é a doutrina filosófica que afirma que a verdade é a mentira individual. Cada suxeito tería a súa verdade. A idea do suxeito é que proxectaría o obxecto. O subxectivismo atribúe a fonte da verdade ó suxeito. Mais, se cada un ten a súa propia verdade, se cadra sexa imposíbel chegar a un entendemento.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Obxectivismo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1071659
* BNCF: 21185
* EBID: ID
* JSTOR: subjectivism
* MAG: 42248794
* NKC: ph126258
* Treccani: soggettivismo

 |
Palletas de cana afinadas en Dó, para gaita galega.
Unha **palleta** é unha lámina ou láminas situadas na embocadura de certos instrumentos de vento, cuxa vibración permite a emisión do son a través do aire producido polo intérprete.

Unha palleta no punteiro.
As palletas están fabricadas con cana, madeira ou metal e existen modalidades que varían segundo o tipo de instrumento.

Tipos
-----

A denominada palleta batente ou palleta sinxela produce o son a través do roce co propio instrumento e consta dunha soa lámina.

* Instrumentos de palleta sinxela son o clarinete e o saxofón.

Tamén existe a chamada palleta dobre, na que o son se produce a través do choque entre dúas láminas unidas.

* Instrumentos con palleta dobre son o óboe, o fagot e a gaita.

Por último, tamén existe a chamada palleta libre, que vibra co paso do aire por unha abertura, que queda bloqueada pola propia lámina cando non existe columna de aire.

* Instrumentos con palleta libre son o acordeón e o harmonio.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q42890140
* AAT: 300199176
* BNCF: 70298
* BNF: 11944339h
* BRE: 4924973
* EBID: ID

 |
**The Claypool Lennon Delirium** é unha banda estadounidense de rock psicodélico composta polo baixista e vocalista Les Claypool, coñecido polo seu traballo con Primus, e o guitarrista e vocalista Sean Lennon, fillo de John Lennon.

Historia
--------

Originally conceived in 2015, sabendo Claypool que Primus ía tomarse un ano de descanso despois de xirar con The Ghost of a Saber Tooth Tiger e Dinosaur Jr. Mantívose en contacto con Sean Lennon, vocalista de The Ghost of a Saber Tooth Tiger, que non tiña ningún proxecto musical planeado ara o ano seguinte.

Comezaron tendo ideas de facer un disco de rock psicodélico e rock progresivo da vella escola. Claypool convidou a Lennon á súa casa de invitados a beber viño, intercambiar algunhas ideas e tocar a batería.

Durante seis semanas compuxeron e gravaron un total de dez cancións cos dous compartindo varias responsabilidades vocais e instrumentais, indo máis aló dos seus instrumentos principais (baixo e guitarra), culminando o traballo coa edición do seu primeiro álbum de estudio, *Monolith of Phobos*. O disco estreouse no top 10 de tres listas da *Billboard*: *Top Vinyl Albums*, *Top Tastemakers Albums* e *Top Alternative Albums*.

O 22 de febreiro de 2019 o dúo publicou o seu segundo álbum de estudio, *South of Reality*. O disco foi composto e gravado en dous meses no estudio caseiro de Claypool en California, e foi precedido polo lanzamento do tema de seis minutos e medio de lonxitude "Blood and Rockets". O dúo iniciou unha breve xira para promocionar o álbum a finais de 2018.

Discografía
-----------

### Álbums

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Monolith of Phobos* | 2016 | ATO Records |
| *South of Reality* | 2019 | ATO Records |

Notas
-----

1. ↑  Fortune, Drew; Fortune, Drew (2016-05-26). "Hear the Claypool Lennon Delirium's Outlandish Debut". *Rolling Stone* (en inglés). Consultado o 2020-01-11.
2. ↑  "Album Review: The Claypool Lennon Delirium - Monolith of Phobos". *Consequence of Sound* (en inglés). 2016-06-01. Consultado o 2020-01-11.
3. ↑  "Claypool Lennon Delirium". *Billboard*. Consultado o 2020-01-10.
4. ↑  "The Claypool Lennon Delirium share "Easily Charmed by Fools", announce 2019 tour dates: Stream". *Consequence of Sound* (en inglés). 2018-12-11. Consultado o 2020-01-10.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina da banda

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q30892445
* WorldCat
* VIAF: 40146825224207631878
* AllMusic: mn0003475083
* Discogs: 5026586
* LCCN: no2016107913
* MusicBrainz: ID

 |
**Sergio García Martín**, nado en Donostia (Guipúscoa) o 23 de febreiro de 1983, é un adestrador de baloncesto vasco.

Traxectoria
-----------

Comezou no mundo dos bancos en 2004, dirixindo durante dúas tempadas ao Bera-Bera da Primeira División Nacional e ao CNB Torrevieja da liga EBA de 2006 a 2008.
Sergio García formou parte do corpo técnico de Natxo Lezkano durante sete tempadas no Club Deportivo Maristas Palencia nas Ligas LEB Prata e LEB Ouro, club ao que se incorporou en 2008 procedente do CB Torrevieja. Anos despois, tras a marcha de Natxo Lezkano e Porfirio Fisac do conxunto palentino, o xogador donostiarra sería o primeiro adestrador do Club Deportivo Maristas Palencia durante as tempadas 2015-16 e 2016-17 na Liga Ouro LEB, gañando a Copa Princesa 2015-16 e a liga. título (promoción non ratificada nas oficinas).
No verán de 2017, tras a campaña 2016-17, onde se chegou á final do playoff, recibiu a chamada do adestrador Porfirio Fisac para ser adestrador axudante do Delteco GBC da Liga ACB.

En xuño de 2019 oficializouse a súa chegada á Coruña para liderar o proxecto Leyma Coruña da liga LEB Oro.

A tempada 2019-20, o equipo rematou en 3ª posición, pero a tempada rematou cedo debido á pandemia mundial.

Na seguinte tempada, 2020-21, o Leyma Coruña acadou a mellor clasificación da historia do Club quedando na 3ª posición.

Ao finalizar a tempada 2021-22 o Leyma Coruña anunciou que o técnico vasco e o club separaban os seus camiños despois de 3 tempadas xuntos.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en acb.com

Notas
-----

1. ↑  "Faymasa Palencia incorpora a Sergio García como entrenador ayudante". *FEB* (en castelán). 10 de setembro de 2008.
2. ↑  Lusa, Juanjo (26 de novembro de 2017). "Sergio García: "Me costó dos minutos decirle sí a Porfi"". *Mundo Deportivo* (en castelán).
3. ↑  "Sergio Garcia, nuevo entrenador del Leyma Básquet Coruña.". *Básquet Coruña* (en castelán). 9 de xuño de 2019.
4. ↑  "Sergio García y Leyma Coruña separan sus caminos". *Básquet Coruña* (en castelán). 6 de xuño de 2022.
**Sergio Luyk Torre**, nado o 20 de setembro de 1971 en Madrid e finado o 30 de marzo de 2008 aos 36 anos en Madrid, foi un xogador profesional de baloncesto español. Cunha estatura de 2,04 metros xogaba na posición de aleiro.

Traxectoria
-----------

Fillo do coñecido ex xogador de baloncesto Clifford Luyk e da ex-modelo Paquita Torres, xurdiu da canteira do Real Madrid. Trasladouse a realizar os seus estudos superiores aos Estados Unidos, xogando no instituto University Heights Academy de Kentucky e posteriormente cinco tempadas no equipo da Universidade de Saint John's da NCAA.

En 1995 regresou e asinou co Fórum Valladolid da ACB, equipo co que xogou até 1998. Logo pasou polo Real Madrid, onde xogaría a tempada 1998-1999. O seu último club foi o Breogán de Lugo, no que xogou de 1999 a 2001, onde se converteu nun dos xogadores máis queridos polos seareiros. Retirouse do baloncesto profesional en 2001, aínda que posteriormente participou en partidos da selección de veteranos do Real Madrid.

Foi internacional coa selección de España nas categorías sub'21 e sub'23. Faleceu o 30 de marzo de 2008, aos 36 anos, vítima dun tumor cerebral. Sergio Luyk estudara Empresariais e tiña un máster en Negocios Internacionais, ao que se adicaba antes da súa morte. Foi parella sentimental da ferrolá Paula Vázquez.

### Equipos

* Canteira do "Colegio Estudio Madrid".
* Categorías inferiores do Real Madrid.
* Instituto University Heights (1987–1990)
* St. John's Red Storm (1990–1995)
* Fórum Valladolid (1995–1998)
* Real Madrid (1998–1999)
* Leite Río Breogán (1999–2001)

Nomeamentos
-----------

* 23/02/1997 (1996-97). Liga ACB. Fórum Valladolid. Xogador Nacional da Semana. Xornada 23.
* 19/04/1998 (1997-98). Liga ACB. Fórum Valladolid. Xogador Nacional da Semana. Xornada 29.

Notas
-----

1. ↑  Morre aos 36 anos Sergio Luyk, ex xogador do Breogán

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en acb.com
A **Strontrace** é unha regata de vela que se celebra anualmente nos Países Baixos desde 1974 ideada por Reid de Jong na que participan navíos tradicionais, na súa maioría skûtsje e tjalk.

Desenvolvemento
---------------

A idea da Strontrace baséase nas viaxes de navíos que antes da aparición dos fertilizantes realizaban o transporte de esterco (*stront* en neerlandés) desde Frisia cara a Bollenstreek, rexión de Holanda onde se precisaba para o cultivo dos bulbos. A regata principia en Warkum chega a Warmond, agás o primeiro ano que foi en Sassenheim, e alí é onde se vira de novo para Warkum. Se os ventos son desfavorables pódense empregar sirgas para tirar da embarcación desde terra e axudarse con remos. Desde Warkum pásase polo IJsselmeer, e logo atravésase, xa con navegación a motor, o Buiten IJ, IJ e a Canal do Mar do Norte, logo de aí pódense seguir dous percorridos xa utilizando a vela, a través de Ámsterdan por Kostverlorenvaart ata Nieuwe Meer e logo ao Ringvaart ata chegar a Warmond ou ben por Spaarndam e Haarlem ata Warmond.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Slag in de Rondte
* Pieperrace

### Ligazóns externas

* Web oficial *(en neerlandés)*
* Vídeo reportaxe nunha canle local sobre a Strontrace
Pallaso.
Un **pallaso** ou unha **pallasa** é un artista que se dedica a facer rir aos outros coas súas bromas e chistes. Diferénciase dun humorista, que basea a súa graza nos xogos verbais, porque o pallaso está asociado a un aspecto extravagante, cheo de cores e exaxeracións e as súas actuacións inclúen xestos, interaccións co público e referencias ao circo, onde naceu esta profesión.

O pallaso prototípico leva a cara chea de maquillaxe branca, cun gran nariz vermello a xogo cuns zapatos grandes. Leva perruca, un gran sorriso debuxado e a roupa chea de pedazos e petos, dos que saca obxectos para divertir á xente, especialmente aos pequenos. Como habilidades complementarias, normalmente sabe tocar un instrumento (como a trompeta), facer figuras con globos, facer equilibrios e torsións.

O humor do pallaso é o chamado "branco", baseado en caídas, en chistes sinxelos e no mimo. A súa orixe histórica está no *clown* ou gracioso do teatro e os bufóns medievais.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *pallaso*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pallaso, pallasa Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Os pallasos da tele

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7358
* AAT: 300025660
* BNCF: 7360
* BNE: XX526179
* BNF: 13318806h
* EBID: ID
* GEC: 0129097
* GND: 4010309-2
* JSTOR: clowns
* LCCN: sh85027215
* NKC: ph189271

 |
Lapporten no Parque Nacional Abisko.
O **Parque nacional Abisko** atópase no norte de Suecia, na rexión de Norrbotterns Län.

Características
---------------

O hábitat predominante é a tundra. Nas zonas máis temperadas existen masas boscosas de coníferas. O parque foi creado en 1909 e protexe unha superficie de 7.700 hectáreas.

Vexetación e fauna
------------------

As especies arbóreas predominantes son o bidueiro pubescente (subespecie *tortuosa*) e o piñeiro rubio. No delta do río Abiskojakka é moi interesante a presenza de aves. Na época de cría (maio a xullo) o acceso está restrinxido.
As aves máis salientables son a escribenta das neves, a *Calcarius lapponicus* e o papoazul. Entre os mamíferos salientan os lemmings, o alce e ocasionalmente o raposo ártico.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns de interese

* Web oficial do parque *(en* *inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q953092
* CDDA: 909
* GEC: 0000259
* GeoNames: 2727660
* GND: 4570878-2
* Google Maps: 5861096235349266409
* TGN: 1101362
* WDPA: 909

 |
A **Sinfonieta de Vigo** é unha orquestra de pequeno tamaño da cidade de Vigo fundada no ano 2002.

Historia
--------

A Sinfonieta de Vigo naceu no 2002 arroupada polo departamento de Obra Social de Caixanova e formada por uns trinta músicos entre profesores do conservatorio e alumnos de grao susperior baixo a batuta de Joám Trilho e Francisco Pérez. O 13 de xuño do 2002 tivo lugar a presentación da orquestra no Teatro García Barbón (Centro Cultural Caixanova) cun concerto no que a nova orquestra interpretou obras de Ottorino Respinghi, W.A. Mozart, Andrés Gaos e Emilio Lede.

O obxectivo inicial desta orquestra era o de evitar que os novos talentos formados na cidade olívica emigrasen a outras cidades para poder adicarse á música, xa que na cidade só existía unha orquestra, a Orquestra Clásica de Vigo, que non podía acoller a tódolos músicos que se formaban na comarca.

O 19 de maio do 2005, promovido polo Instituto Galego de Artes Escénicas e Musicais (IGAEM), a Sinfonieta de Vigo realizou a estrea mundial dunha sinfonía inédita de Andrés Gaos, a Sinfonía Nº 1 en La menor, cun dobre concerto en Vigo e Ourense baixo a dirección de Joám Trilho. Para levar a cabo este concerto, o propio fillo do compositor coruñés, Andrés Gaos Guillochon, facilitoulle á orquestra olívica os manuscritos desta peza pertencente á primeira etapa do comositor.

Notas
-----

1. ↑  "Vigo estrea unha Sinfonieta para apoiar a canteira musical" 20/2/2002.
2. ↑  "A Sinfonieta de Vigo presenta unha sinfonía inédita de Andrés Gaos" 16/5/2005.
3. ↑  "La Sinfonieta de Vigo presenta una obra inédita de Gaos" *Faro de Vigo*, 19/5/2005 *(en castelán)*.
As **proteínas de transporte de membrana mitocondriais** son proteínas que se encontran nas membranas das mitocondrias e que serven para transportar moléculas e outros factores como ións dento ou fóra do orgánulo. Algunhas das proteínas transportadoras transportan pequenos ións, como o Na+ ou o Ca2+, outras transportan pequenas moléculas como os ácidos orgánicos do ciclo de Krebs ou os nucleótidos ADP e ATP, e tamén hai transportadores que translocan moléculas máis grandes, como ácidos graxos ou proteínas.

Exemplos de transportadores de pequenos ións
--------------------------------------------

Exemplos de proteínas de transporte mitocondrial de ións son as seguintes:

* Poros de transición de permeabilidade mitocondrial, os cales se abren en resposta para aumentar a carga de ión calcio (Ca2+) mitocondrial e estrés oxidativo
* O uniportador de calcio mitocondrial, que transporta calcio do citosol á matriz mitocondrial
* O intercambiador de calcio/sodio mitocondrial, que transporta ións Ca2+ fóra da matriz intercambiándoos con ións Na+. Estas proteínas de transporte serven para manter un axeitado gradiente electroquímico nas mitocondrias para manter os ións e outros factores dentro dun correcto equilibrio dentro e fóra da mitocondria.

Exemplos de transportadores de pequenas moléculas
-------------------------------------------------

Os transportadores mitocondriais ou *carriers* que transportan pequenas moléculas máis numerosos son os transportadores de ADP/ATP e fosfato. Outros transportan citrato, oxoglutarato, glutamato e outras moléculas dese tamaño.

Transportadores de proteínas
----------------------------

A maioría das proteínas mitocondriais proceden do citosol. As proteínas do citosol que entran nas mitocondrias fano utilizando o sistema de transporte do complexo TIM/TOM
. Os complexos transportadores TIM22, TIM23 da membrana mitocondrial interna e o TOM da membrana mitocondrial externa teñen receptores para a proteína, un poro para translocalas e poden pasar as proteínas á matriz ou inserilas na membrana mitocondrial. De feito, os outros transportadores mitocondriais chegan ás mitocondrias utilizando os complexos TIM e TOM.

Notas
-----

1. ↑  Mitochondrial Membrane Transport Proteins *Medical Subject Headings* (MeSH) na Biblioteca Nacional de Medicina dos EUA.
2. 1 2  Crompton M. 1999. The mitochondrial permeability transition pore and its role in cell death. *Biochemical Journal*. Volume 341, Pages 233-249. PMID 10393078. Retrieved on January 23, 2007.
3. ↑  Nicholls DG. 2005. Mitochondria and calcium signaling. *Cell Calcium*, Volume 38, Issues 3-4, Pages 311-317. PMID 16087232. Retrieved on January 23, 2007.
4. ↑  Alberts B, Johnson A, Lewis J, et al. Molecular Biology of the Cell. 4th edition.
New York: Garland Science; 2002. en liña Transporte de proteínas ás mitocondrias e cloroplastos

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Transportador mitocondrial (*mitochondrial carrier*)
* Complexo TIM/TOM

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6881870
* MAG: 74897846

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D033681
* MeSH: D12.776.543.585.475

 |
**Pablo Motos Burgos**, nado en Requena, Valencia, o 31 de agosto de 1965, é un presentador de televisión, locutor de radio e humorista.

Traxectoria
-----------

Pablo Motos foi locutor e director de Radio Requena, traballado tamén en Radio Nacional de España, e en Onda Cero, onde presentou e dirixiu programas como *Protagonistas*, *Mareando la Perdiz* ou *Hacia el dos mil*, onde ademais formou parte do equipo como redactor e presentador da Radio de Julia Otero.

En televisión presentou na Televisión Valenciana (Canal Nou), o programa *Megacine* e foi coordinador de guións do *Club de la Comedia*, co-produtor executivo da *Noche de Fuentes y Cía*, *Stand-up*, e apareceu en pequenos papeis como actor.

Pablo Motos tamén compuxo cancións como *Saber amigos*, que gañou o primeiro premio do Festival de Benidorm de 1993.

Este polifacético comunicador igualmente foi columnista do diario *El Mundo* (Edición Comunidad valenciana), e colaborou no guión de 8 libros de humor, entre eles *No somos nadie, vol. 1 e 2*. Así mesmo, traballou en teatro, sendo director de guións e un dos autores de *Cinco hombres.com*, *Cinco mujeres.com* e *La vida según San Francisco*. Tamén contribuíu na versión en castelán dirixida por Verónica Forqué de *La tentación vive arriba*. Igualmente protagonizou xunto a Enrique San Francisco *Entre fuerte y flojo*.

Dirixe e presenta en radio e televisión dous programas con gran contido de humor; *No somos nadie* en M-80 Radio, ata 2007, e *El Hormiguero*, na cadea de televisión xeralista Cuatro.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Pablo Motos Arquivado 04 de setembro de 2009 en Wayback Machine. en Cuatro.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3322730
* WorldCat
* VIAF: 87153700
* BNE: XX1392546
* Europeana: ID
* GND: 1056198427
* IMDb: nm1890673
* ISNI: 0000 0000 5971 5626
* TMDb: 1423069

 |
*Para outros usos de HMG ver a páxina de homónimos HMG.*
As **proteínas do grupo de alta mobilidade** ou HMG (do inglés *high-mobility group*) é un grupo de proteínas cromosómicas que interveñen na regulación de procesos dependentes do ADN como a 
transcrición, replicación do ADN, recombinación xenética, e reparación do ADN.

Foron illadas orixinalmente de células de mamíferos, e denominadas de acordo á súa mobilidade electroforética en xeles de poliacrilamida.

Familias
--------

As proteínas HMG subdivídense en 3 superfamilias, cada unha das cales contén un dominio funcional característico:

* HMGA – contén un dominio de gancho AT.
	+ HMGA1
	+ HMGA2
* HMGB – contén un dominio de caixa HMG. Encóntranse en moitos organismos eucariotas.
	+ HMGB1
	+ HMGB2
	+ HMGB3
	+ HMGB4
* HMGN – contén un dominio de unión nucleosómico.
	+ HMGN1
	+ HMGN2
	+ HMGN3
	+ HMGN4
* Proteína da rexión determinante do sexo Y
* Factores de transcrición TCF
	+ Factor de unión ao amplificador linfoide 1
	+ Factor de Transcrición de Célula T 1

As proteínas que conteñen calquera destes motivos incrustados na súa secuencia denomínanse proteínas de motivo HMG.

Función
-------

As proteínas HMG crese que desempeñan un papel significativo en varios trastornos humanos. As alteracións e rearranxos nos xenes que codifican algunhas das proteínas HMG están asociados con algúns tumores benignos. Os anticorpos contra as proteínas HMG poden encontrarse en pacientes de doenzas autoinmunes. O xene SRY situado no cromosoma Y, responsable da diferenciación sexual masculina, contén un dominio de caixa HMG. Un membroi da familia HMG de proteínas é HMGB1, que se observou que ten tamén unha actividade extracelular como quimiocina, que atrae a neutrófilos e células inflamatorias mononucleares ao fígado infectado.

Notas
-----

1. ↑  Rajeswari MR, Jain A (2002). "High-mobility-group chromosomal proteins, HMGA1 as potential tumour markers" (PDF). *Current Science* **82** (7): 838–844.
2. ↑  Johns EB (1982). *The HMG chromosomal proteins*. Boston: Academic Press. ISBN 0-12-386050-4.
3. ↑  Sitia G, Iannacone M, Müller S, Bianchi ME, Guidotti LG (January 2007). "Treatment with HMGB1 inhibitors diminishes CTL-induced liver disease in HBV transgenic mice". *J. Leukoc. Biol.* **81** (1): 100–7. PMID 16935945. doi:10.1189/jlb.0306173.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Rede de regulación xénica
* Regulación xénica
* Caixa HMG
* Factor de transcrición

### Ligazóns externas

* Páxina da nomenclatura das HMG
* High Mobility Group Proteins *Medical Subject Headings* (MeSH) na Biblioteca Nacional de Medicina dos EUA.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q926211
* JSTOR: high-mobility-group-proteins
* MAG: 30683889

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D006609
* MeSH: D12.776.660.235.400

 |
Castro de Baroña, fogar dos barbanzóns.
***Os Barbanzóns*** é unha serie de banda deseñada creada no ano 2003 polo debuxante vigués Pepe Carreiro, e publicada pola editorial noiesa Toxosoutos. Os cómics están ambientados na Idade de Ferro, a trama localízase no Castro de Baroña, e os libros describen as aventuras que viven os habitantes do poboado prerromano.

Sobre a semellanza con Astérix e Obélix, Carreiro dixo que, malia que *Os Barbanzóns* tamén sofren a ameaza dos romanos, esta non é un serie para nenos, e o tipo de humor é totalmente distinto, xa que os personaxes son tratados dende un punto de vista actual.

A serie Os Barbanzóns compleméntase coa serie Os Pequenos Barbanzóns, protagonizada polos mesmos rapaces do castro que aparecen na serie orixinal. Esta serie é máis axeitada para ser lida por nenos menores de 12 anos.

Personaxes
----------

Os protagonistas son:

* Tara. É a matriarca do castro, nai de Con, Bre e Lerankos.
* Con. O fillo máis vello de Tara, afeccionado á guerra, cre que é o xefe do poboado.
* Guinness. A muller de Con. Nada en Irlanda, foi raptada por Con nunha das súas incursións.
* Son. Fillo de Con e Guinness, ten inquedanzas políticas e filosóficas.
* Minu. Fillo cativo de Con e Guinness, irmán de Son. É un bebé.
* Bre. Filla mediana de Tara, irmá de Con e de Lerankos. É ama de casa. O seu home é Bar.
* Bar. Home de Bre, procede das montañas orientais da actual Galicia. É afeccionado á troula e ó alcohol.
* Baal. Filla de Bar e Bre.
* Banza. É un oso que acompaña sempre a Bar. Gústalle a festa.
* Lerankos. Fillo de Tara, irmán de Con e Bre. É o druída do castro.

O autor dixo dos personaxes:

«Son personaxes cómicos, sarcásticos, paródicos; cunha perspectiva nada historicista e que se contaxian, como ocorre no caso de Con, da neurose dos dirixentes políticos reais, como Aznar, Bush e Blair».

Títulos
-------

Os Barbanzóns
1. *Baroña ou morte* (2003).
2. *No solpor da prehistoria* (2004).
3. *A noite de samaín* (2005).
4. *A noite das cacharelas* (2010).
Os Pequenos Barbanzóns
1. *O ladrón de mel* (2007).
2. *Castañas con porco bravo* (2007).
3. *Farrapos de seda* (2007).
4. *Peito de lobo* (2009).

Notas
-----

1. ↑  Pepe Carreiro publica un nuevo álbum de 'Os Barbanzóns', artigo de El País. *(en castelán)*
2. ↑  Toxosoutos convértese en referente da banda deseñada con «Os barbanzóns» Arquivado 22/12/2015, en Wayback Machine. artigo do 3 de xaneiro de 2004 na La Voz de Galicia.
3. ↑  Información sobre *Baroña ou morte*.
4. ↑  Información sobre *No solpor da prehistoria*.
5. ↑  Información sobre *A noite de samaín*.
6. ↑  Información sobre *A noite das cacharelas*. *(en castelán)*
7. ↑  Información sobre *O ladrón de mel*.
8. ↑  Información sobre *Castañas con porco bravo*.
9. ↑  Información sobre *Farrapos de seda*.
10. ↑  Información sobre *Peito de lobo*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Os Barbanzóns na páxina web da Editorial Toxosoutos.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Polo.
Un polo de Lacoste.
Un **polo** é unha peza de vestir de punto, para o tronco, que chega até a cintura, e ten a mesma forma que unha camisa de manga curta.

Tipicamente ten unha abertura dianteira con dous ou tres botóns para axustar no colo, que ás veces se substitúen por unha cremalleira; pode ter tamén un pequeno bolso.

É unha peza tanto do vestiario masculino como do feminino. Na moda actual, para os homes, este tipo de peza está considerada como máis informal que unha camisa, pero máis de vestir que unha camiseta.

Etimoloxía
----------

O nome *polo* vén de que é a peza usada polos xogadores deste deporte. O nome vén do inglés, que á súa vez o tomou do tibetano *pholo*, que significa pelota.

Historia
--------

O *polo* foi *inventado* polo tenista francés René Lacoste (1904–1996), alcumado *O Crocodilo*, como camisa para xogar a aquel deporte. Á súa retirada das competicións, en 1933, fundou, con André Gillier, a empresa de roupa *La Chemise Lacoste* (hoxe Lacoste). André Gillier foi realmente o inventor do polo e do tecido de punto que lle deu a fama a esta marca.

Moi de moda nos anos 1990, séguese usando como camisa deportiva.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *polo*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Kapferer, Patricia, e Tristan Gaston-Breton (2002): *La Légende Lacoste*. Le Cherche Midi. ISBN 2-86274-911-7
* Kapferer, Patricia, e Tristan Gaston-Breton (2008): *Le Style René Lacoste*. L'Équipe. ISBN 2-915535-69-8
* Surhone, Lambert M. Miriam T. Timpledon e Susan F. Marseken (2010): *Polo Shirt*. VDM Verlag Dr. Mueller e.K. ISBN 6130428464

### Outros artigos

* Camisa
* Camiseta

### Ligazóns externas

* *20 minutes.fr*, 23 de agosto de 2011, "Des produits toxiques dans les vêtements de 14 grandes marques *(en francés)*
* *Libération*, 6 de setembro de 2011, "Lacoste ne veut plus voir Anders Behring Breivik avec un croco" Arquivado 12 de abril de 2020 en Wayback Machine. *(en francés)*
**Os Areeiras de Catoira** é un grupo musical de música tradicional galega formado na década dos anos 40 en Catoira.

Historia
--------

Ramón Sumay formou o seu primeiro dúo de gaitas co seu mestre Agustín Lorenzo Loroño nos grupos Airiños de Campelo e Brisas do Río Ulla, aconsellado por Avelino Cachafeiro, e percorreu a xeografía galega ata o inicio da guerra civil española en 1936.

No ano 1940 retoma a actividade artística e forman o cuarteto *Os Areeiras de Catoria*, nome que facía referencia ao lugar do Areal de onde procedía a familia. A formación inicial se completaba con Tito Sumay (gaita), Agustín Sumay (caixa) e Alfonso Díez *O Zapateiro*. Posteriormente participarían tamén como bombeiros Eugenio Sumay, Pepe *O carreiro* e Manuel Isorna *Castro*.

Compartiron escenarios cos Os Gaiteiros de Soutelo de Avelino Cachafeiro e cos Os Campaneiros de Vilagarcía, e están considerados como un dos grupos importantes da tradición gaiteiril galega.

Membros
-------

* Ramón Sumay, gaita
* Tito Sumay, gaita
* Agustín Sumay, caixa
* Alfonso Díez *O Zapateiro*, bombo

Discografía
-----------

### Álbums

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| \* | *Os Areeiras* | (2005) | Disco editado a partir de gravacións históricas do grupo. |

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Navia, X.M; García, F.J. (2005). *Gaiteiros do areal. O legado dos areeiras de Catoria*. *Edicións do Cumio*. ISBN 84-8289-331-9.
* Ameneiro Piña, Xosé. *Agustín Lorenzo Loroño. O Gaiteiro de Catoira*. *Edicións do Cumio*. ISBN 978-84-8289-272-6.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20547457
* WorldCat
* VIAF: 134284468

 |
Super Game Boy.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O **Super Game Boy** (スーパーゲームボーイ, *Sūpā Gēmu Bōi*?) é un accesorio que permite que os cartuchos de Game Boy poidan ser xogados na consola Super Nintendo Entertainment System. Lanzado en xuño de 1994, comercializouse por 59,99 dólares nos Estados Unidos e por 49,99 libras no Reino Unido.

Características
---------------

Este periférico permite que os xogos monocromáticos de catro tons de gris sexan compatibles cun marco deseñado nos bordos da pantalla ou deseñar un marco propio empregando o control estándar ou o rato, ademais de liñas de código máis avanzadas que as da Game Boy estándar, como máis paletas de cores, maior velocidade e máis resolución. Un exemplo célebre foi o xogo *The King Of Fighters '95* que aproveitou estas funcións cando se xogaba co Super Game Boy. Aínda cando Nintendo orixinalmente pensou lanzar ó mercado unha versión de Super Game Boy en consola e un adaptador para Super Nintendo / Super Famicom, só saíu ó mercado esta última e segunda versión da mesma.

### Super Famicom

* 
* 

### Super Game Boy 2

No Xapón saíu un accesorio máis avanzado, *Super Game Boy 2*, cuxa mellora máis salientable foi a inclusión dunha saída para conectar o cable link e así xogar o modo multixogador e incluía un led verde indicando conexión co cable Link e un led vermello indicando o acendido. O motivo principal foi a febre Pokémon.

* 
*

Notas
-----

1. ↑  "GamePro Labs" (PDF). *GamePro* (59) (IDG). xuño de 1994. p. 172.
2. ↑  "Nintendo Super Game Boy Super NES - Computing History". *www.computinghistory.org.uk*. Consultado o 2017-07-28.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Super Game Boy Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Xapón*** |
O **polo ao allo** é un prato da cociña española cuxo principal ingrediente é a carne de polo. Trátase dunha preparación moi popular e de baixo custo que se adoita ofrecer en menús de moitos restaurantes españois. Acostúmase servir quente acompañado con diversas gornicións de patacas, champiñóns ou ensaladas.

Características
---------------

É unha preparación que precisa de diversas partes do polo troceadas en anacos, sacando aproximadamente entre tres e catro anacos de cada cuarto. Cada anaco adúbase e aromatízase con pementa. Todos a carne faise nunha ola con aceite fervendo. Unha vez dourados por igual, retíranse e no aceite restante tórranse allos e un chile. Logo disto, guísase o polo cun chisco de viño branco e zume de limón (nalgúns casos vinagre). Por veces, vértese unha pequena cantidade de mollo español (ou un caldo de polo) para achegar un mesto caldo á preparación final. Existen preparacións do pollo ao allo nas que ó comezo os anacos de polo dóuranse ao forno e despois guísanse *ao allo* con viño branco e un caldo.

Notas
-----

1. ↑  González González, Manuel. Xunta de Galicia, ed. "Dicionario de alimentación e restauración" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 11 de abril de 2016. Consultado o 11 de xullo de 2016.
2. 1 2  Elena Figueras Albi, (2009), *Bueno, bonito y barato: 200 recetas tan ricas como económicas*, Debolsillo, Madrid, pag. 210-211
Samesuga
Desde tempos de Hipócrates e Galeno, a orixe das enfermidades explicábase mediante a **teoría dos catro humores**, segundo a cal o corpo humano contiña catro líquidos ou humores en catidades e proporcións determinadas. Se, por calquera causa, rompíase este equilibrio, producíase a enfermidade. Esta **patoloxía humoral** mantívose case sen discusión ata mediados do século XIX, cando nace a medicina moderna.

A teoría dos humores sostén que no corpo humano hai catro humores básicos: bile negra, bile ou bile amarela), flegma e sangue. As proporcións entre uns e outros variaba entre as diferentes persoas, en función da dieta e da actividade de cadaquén, pero mantiñan unha situación de equilibrio dentro de cada individuo. Cando se producía unha diminución (como tal, por unha hemorraxia ou unha diarrea) ou un aumento (como tal, na obesidade ou na conxestión) en calquera deles, a saúde da persoa resentíase e alterábase, no que consideraban enfermidade.

Inicialmente os humores eran moitos máis pero Hipócrates concretounos en catro: sangue, flegma, bile amarela e auga. Posteriormente, Polybos substituíu a auga pola bile negra, trala observación clínica da hematemese, melena ou hemoglobinuria.

Partindo desta base etiolóxica, o tratamento que aplicaban os *físicos* ían dirixidos a restituír o equilibrio humoral perdido. Para curar o que consideraban exceso de sangue, realizaban sangraduras, con lancetas ou samesugas. Para curar o exceso de bile, aplicaban calor.

Os devanditos humores correspondías á idea filosófica grega de que o universo estaba formado por catro elementos básicos: auga, aire, lume e terra, cada un deles dotado dunha propiedade característica: humidade, secura, calor e frío, respectivamente. O equilibrio entre aqueles catro elementos era o que mantiña a harmonía do cosmos. Os líquidos orgánicos, os humores, presentaban estas mesmas propiedades: o sangue era quente e húmida; a flegma, (fría e húmida; a bile amarela, quente e seca; e a bile negra, fría e seca, e o seu equilibrio garantía igualmente ese microcosmos que é o home.

Os humores e o temperamento
---------------------------

Temperamento flemático, colérico, sanguíneo e melancólico
A Teofrasto débese a relación entre os humores e o carácter das persoas, o seu temperamento. Segundo esta teoría, naqueles individuos nos que predominaba o sangue eran sociais (temperamento sanguíneo), os que tiñan moita flegma eran calmosos (temperamento flemático), aqueles con moita bile eran coléricos, e nos que dominaba a bile negra eran melancólicos.