O **Pazo de Raxoi** é un edificio civil de Santiago de Compostela de estilo neoclásico francés , sede da corporación municipal da cidade, aínda que ao longo da historia ten acollido outros organismos. O seu nome honra ao arcebispo Bartolomé de Raxoi, que foi impulsor principal da edificación, aínda que non o único.

Situación
---------

Está localizado na parte occidental da praza do Obradoiro, que pecha por esa banda, fronte á fachada principal da catedral de Santiago. Á súa dereita sitúase o Colexio de San Xerome, que hoxe serve de sede do Reitorado da Universidade de Santiago; á esquerda do pazo érguese o Hospital Real dos Reis Católicos que dende 1954 é Parador Nacional.

Vista frontal.

Historia
--------

O soar sobre o cal se ergue o Pazo de Raxoi, estaba ocupado anteriormente polos cárceres civil e o eclesiástico da cidade e máis un treito da muralla, que defendía a urbe pola parte de poñente. A dobre propiedade sobre o predio orixinou discordancias entre o Bispado e o Concello. Este presentou un proxecto en 1764, da autoría de Lucas Ferro Caaveiro, coa idea de radicar a Casa do Concello entre ambos os cárceres. Pola súa banda, o arcebispo, Bartolomé de Raxoi, tiña en mente colocar aí o Seminario denominado de Confesores e máis a residencia para os nenos do coro catedralicio, para o que presentaba un proxecto diferente, encargado a Andrés García de Quiñones. Porén, ademais da controversia entre os copropietarios, xurdiu unha terceira parte interesada, o Hospital Real, alegando que se atentaba contra a súa propiedade. O litixio conseguinte levou á intervención da Capitanía Xeneral de Galiza e mais da Real Cámara, resolvéndose o 13 de maio de 1767 que o futuro edificio albergase o Consistorio compostelán, o Seminario de Confesores e máis os cárceres, consonte ao proxecto do enxeñeiro Carlos Lemaur, segundo se propuxera pola devandita Capitanía Xeneral.

De acordo coa anterior resolución, o edificio foi construído segundo as trazas de Lemaur, sendo dirixidas as obras por frei Manuel de los Mártires, e como executores reais polos mestres Juan López Freire e Alberte Ricoy, e, segundo a inscrición que figura no friso do mesmo pazo, as obras tiveron lugar entre 1766 e 1772.

O pazo contribuíu a realzar a praza do Obradoiro, que carecía dun edificio digno nese lado, máxime cando había poucos anos que se rematara a nova fachada occidental da sé compostelá.

Descrición
----------

Soportais.
O edificio correspóndese a un tipo palaciano francés desenvolvido por François Mansart, en último extremo asentado sobre modelos italianos: longa *loggia* porticada, con perpiaños almofadados, sobre o que se alzan os corpos correspondentes, e abrazados por unha orde colosal. A este patrón axustouse a fábrica compostelá. Sobre un plano rectangular, predomina a horizontalidade, cos case 90 m de lonxitude da fachada, apenas rota polos acroterios e frontóns do coroamento, que contrasta coa verticalidade da fachada catedralicia. No corpo inferior destaca o asoportalamento con vinte arcadas de medio punto nos lados e cinco alinteladas no centro. Sobre desta *loggia* desenvólvense dous corpos superiores, ambos abranguidos por columnas contiguas de orde xigante xónica, que se erixen, sobre pedestal apoiado no remate do pórtico. Entre esas columnas ábrense cincuenta ocos, de tipo porta en ambos os casos, pois por elas accédese ao balcón corrido que percorre toda a fachada no primeiro andar, e a unha varanda no segundo. Estes vans aseguran a luminosidade das estancias internas.

Santiago Matamouros, de Xosé Ferreiro, na cima do frontón central.
Coroa a construción un ático adornado cunha gran balaustrada. Nos laterais colocou o arquitecto senllos frontóns curvos, e no medio un frontón triangular, sostido por columnata pareada. Deste xeito reálzase esa parte central, que ademais avanza lixeiramente cara á praza, e cara á que reclama a atención, pois nela se sitúa a entrada principal. Mentres nos frontóns laterais se colocaron senllos escudos de Raxoi, no central sitúase un tímpano que desenvolve, en relevo, a batalla de Clavijo, na que segundo a lenda interveu o mesmo Santiago Apóstolo, epónimo da cidade, en auxilio dos cristiáns. Foi deseñado polo pintor galego Gregorio Ferro, e executado, en mármore, polos escultores Xosé Gambino e Xosé Ferreiro, ambos os dous tamén galegos. Este último foi ademais o autor do Santiago ecuestre que remata a cimeira do frontón.

Vista lateral.
A parte posterior da edificación é diferente, pois un abrupto corte de terreo e a proximidade da igrexa de San Frutuoso, impuña solucións diferentes. O corpo inferior, até a altura da praza do Obradoiro, destinouse a albergar os cárceres. Colocouse un amplo patio central, e proxectáronse dous corpos laterais prismáticos, seguindo as pautas da fachada, mais con total ausencia de elementos que rompesen a estereotomía da obra, a non ser os ocos e balaustrada superior.

A sinxeleza dos elementos arquitectónicos e a pureza de liñas, fan deste edificio un dos máis importantes de España en estilo neoclásico.[]

Influencias
-----------

O francés J. Sermet, foi o primeiro en sinalar, en 1950, que o pazo de Raxoi, podía estar inspirado no *Capitole* de Tolosa (1750-1760), obra de Cammás, e, máis tarde, o historiador da arte, o ferrolán Alfredo Vigo Trasancos, sinalou outras edificacións similares levantadas en Francia por esa mesma época, como a *Mairie* (*Casa municipal*) de Nancy, da autoría de M. Heré.

* O Capitolio de Tolosa, en Francia, posibelmente influíu no estilo do pazo.O Capitolio de Tolosa, en Francia, posibelmente influíu no estilo do pazo.
* Hôtel de Ville de Nancy, outra das obras que influíron na arquitectura do pazo compostelán.*Hôtel de Ville* de Nancy, outra das obras que influíron na arquitectura do pazo compostelán.

Usos
----

Desde a súa fundación foi casa consistorial e albergue dos confesores (*linguaxeiros*) que administraban penitencia aos peregrinos, e cárcere municipal (nos baixos da parte posterior). Até 1968 seguiu a servir como residencia de cóengos. Desde a transición democrática alberga a Presidencia da Xunta de Galiza. Dende 1991 é sede tamén do Consello da Cultura Galega.

O pazo de Raxoi na cultura popular
----------------------------------

N' *O lapis do carpinteiro*, o escritor Manuel Rivas evoca a estadía dos represaliados, durante a sublevación militar de 1936, no cárcere do Pazo de Raxoi.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6  Pazo de Raxoi
2. 1 2 3 4 5  O Pazo de Raxoi
3. ↑  Un hotel con 500 años de historia *(en castelán)*
4. 1 2 3 4  Rajoy, constructor Arquivado 07 de marzo de 2016 en Wayback Machine. *(en castelán)*
5. ↑  Barreiro Fernández, Xosé Manuel (8 de outubro de 1968). "Sobre la venta del sanatorio de Conjo, del palacio de Rajoy y la idea de un homenaje". *El Pueblo Gallego*. p. 12.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pazo de Raxoi*** |

### Outros artigos

* Pazos de Galicia

### Bibliografía

* Chamoso Lamas, M.: *Santiago de Compostela*. A Coruña. 1980 - ISBN 84-85319-20-6
* Otero Túñez, R.: *Rajoy, constructor Arquivado 07 de marzo de 2016 en Wayback Machine.*, en "Cátedra. Revista Eumesa de Estudios" (Pontedeume. 2001), nº 8, páx. 57 ss.
* Rodríguez Otero, A. (1999). "Unha prisión do Antigo Réximen: o cárcere público de Santiago no século XVIII", *Historia Nova*, VI-VII, Santiago.
* Seijas Montero, María. "Las cárceles del noroeste español como ejemplo de la delincuencia y la marginación en la Edad Moderna" Arquivado 04 de agosto de 2018 en Wayback Machine. Universidade de Vigo *(en castelán)*
* Vigo Trasancos, A. *et alii*: *A arte galega: estado da cuestión*. Consello da Cultura Galega, A Coruña, 1990, ISBN 84-87172-57-1.

| * v
* c
* e
Artigos sobre a cidade de Santiago de Compostela |
| --- |
| Edificios | 

|  |  |
| --- | --- |
| Institucionais | 
* Parlamento de Galicia
	+ Pazo do Hórreo
* Pazo de Raxoi
* Pazo de San Caetano
* Residencia oficial de Monte Pío
* Pazo de Amarante

 |
| Relixiosos | 
* Catedral de Santiago de Compostela
* Mosteiro de San Martiño Pinario
* Convento de San Francisco do Val de Deus
* Convento de San Paio de Antealtares
* Colexiata de Santa María a Real do Sar
* Capela de Ánimas
* Igrexa de San Fiz de Solovio
* Igrexa de San Froitoso
* Convento de Santo Agostiño
* Convento de San Domingos de Bonaval
* Convento das Orfas
* Convento de Belvis
* Seminario Menor
* Igrexa de Salomé
* Convento de Santa Clara
* Igrexa de San Roque
* Igrexa de San Froitoso
* Outros edificios relixiosos

 |
| Teatros | 
* Auditorio de Galicia
* Teatro Principal
* Auditorio Abanca
* Salón Teatro

 |
| Museos | 
* Museo do Pobo Galego
* Centro Galego de Arte Contemporánea
* Casa da Troia
* Museo da Catedral
* Museo Pedagóxico de Galicia
* Museo das Peregrinacións e de Santiago

 |
| Outros | 
* Cidade da Cultura
* Hostal dos Reis Católicos
* Hospital de San Roque
* Biblioteca Ánxel Casal
* Colexio de San Clemente
* Casa da Parra
* Casa da Conga
* Pazo de San Lourenzo de Trasouto
* Casa do Cabido
* Colexio de San Xerome
* Pazo de Vaamonde
* Pazo do Espiño
* Colexio de Santiago Alfeo
* Pazo de Xelmírez
* Pazo de Fondevila

 |

 |  |
| Parques | 
* Alameda de Santiago de Compostela
* Paseo da Alameda
* Paseo da Ferradura
* Carballeira de Santa Susana
* Carballeira de San Lourenzo
* Granxa do Xesto
* Parque da Música
* Parque das Galeras
* Parque do Paxonal
* Parque de San Domingos de Bonaval

 |
| Centros comerciais | 
* Área Central
* Centro Comercial Compostela
* Centro Comercial As Cancelas

 |
| Rueiro | 
* Praza do Obradoiro
* Praza da Quintana
* Rúa da Acibechería
* Rúa das Galeras
* Rúa Entrerríos
* Praza do Seminario de Estudos Galegos
* Rúa de San Francisco
* Rúa de San Roque
* Rúa do Franco
* Rúa do Vilar
* Praza do Toural
* Praza de Cervantes
* Praza de Mazarelos

 |
| Transporte | 
* Aeroporto de Santiago de Compostela
* Estación de Santiago de Compostela
* Transportes Urbanos de Santiago

 |
| Medios de comunicación | 
* CRTVG
* El Correo Gallego
* Nós Televisión
* Santiago TV

 |
| Deportes | 

|  |  |
| --- | --- |
| Clubs deportivos | 
* SD Compostelafútbol
* Obradoiro CABbaloncesto
* Santiago Futsalfútbol sala
* Arteal TMtenis de mesa
* Santiago RCrugby
* CW Santiagowáter-polo
* HC Raxoihóckey a patíns
* Black Ravensfútbol americano

 |
| Recintos deportivos | 
* Estadio Municipal Verónica Boquete de San Lázaro
* Multiusos Fontes do Sar
* Campo de Santa Isabel
* Pavillón de Santa Isabel
* Estadio Universitario
* Pavillón Universitario
* Campo das Cancelas
* Real Aero Club de Santiago

 |

 |
| Outros recintos | 
* Monte do Gozo
* Recinto Feiral de Amio
* Mercado de Abastos

 |
| Centros de saúde | 
* Complexo Hospitalario Universitario de Santiago de Compostela
* Hospital HM Rosaleda
* Hospital Nosa Señora da Espezanza
* Hospital Psiquiátrico de Conxo
* Hospital Médico-Cirúrxico de Conxo
* Hospital Gil Casares

 |
| Empresas locais | 
* FINSA
* Televés
* Blu:Sens
* Uro
* Castrosua

 |
| Restos arqueolóxicos | 
* Castriño de Conxo
* Castelo da Rocha Forte
* Muralla de Santiago de Compostela
* Arco de Mazarelos
* Porta do Camiño

 |
| Accidentes xeográficos | 
* Monte Pedroso
* Río Sar
* Río Sarela
* Río Corgo

 |
| Educación | 
* Universidade de Santiago de Compostela
* Edificio Docente Roberto Novoa Santos
* Facultade de Medicina e Odontoloxía
* Facultade de Dereito
* Facultade de Medicina
* Facultade de Química
* Facultade de Xeografía e Historia
* Facultade de Farmacia
* Facultade de Filosofía
* Facultade de Matemáticas
* Instituto Xelmírez

 |
| Outros | 
* Camiño de Santiago
* Historia de Santiago de Compostela
* Cidade vella de Santiago de Compostela
* Cemiterio de Boisaca
* Panteón de Galegos Ilustres
* Panteón Real da Catedral de Santiago
* Cineuropa

 |
| **Portal:Santiago de Compostela** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2513127
* WHC: 669-912

 |