O **akan** é unha lingua, ou un conxunto de dialectos relacionados entre si, do grupo kwa que se fala en Ghana, foi a lingua do imperio Ashanti.

Distribución xeográfica
-----------------------

O fante fálase na costa ao oeste de Accra, o akuapem é a lingua dos montes ao norte de Accra e o asante fálase no oeste de Ghana.

Dialectos
---------

Os dialectos literarios do akan son:

* Asante
* Fante
* Akuapem

Dialectos non literarios

* Agona
* Ahafo
* Akyem Bosome
* Asen
* Dankyira
* Kwawu

O abrong de Costa do Marfil podería incluírse entre os dialectos akan, pero carece de forma escrita e hai a tendencia a consideralo unha lingua independente. O asante e o akuapem forman o twi.

Usos sociais
------------

As primeiras en dar forma escrita ao akan foron os europeos que se achegaron ás costas de Ghana, en 1673 fíxose un glosario de asante que se publicou en alemán e en 1764 realizouse unha gramática de asante que se publicou en danés, ou o dicionario Johann Gottlieb Christaller en akuapem de 1881.  
 Os primeiros misioneiros que se asentaron en Ghana escolleron o akuapem para publicaren gramáticas, dicionarios e literarura relixiosa, estas obras esparexéronse polo territorio asante, converténdose a escrita akuapem na utilizada no seu territorio ata os anos 1960 cando se desenvolveu a ortografía asante.
Cada dialecto ten a súa propia forma escrita, aínda que o Bureau of Ghanian languages unificou as ortografías akan en 1981 pero non chegou a implementarse, de feito só se publicou un libro  con esa ortografía, o libro de himnos *Kristofoɔ Ndwom Nwoma*. O akan é unha lingua promovida polo goberno ghanés, é a lingua de ensino nos primeiros tres niveis de ensino no seu territorio tradicional, ademais fóra del funciona como lingua vehicular e é materia de ensino en todo o país.  

Hai publicacións periódicas, emisoras de radio, un programa semanal na televisión e unha certa literatura, sobre todo teatro e relatos tradicionais.

Notas
-----

1. ↑  Nationalencyklopedin "Världens 100 största språk 2007" The World's 100 Largest Languages in 2007
2. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 04 de xaneiro de 2015. Consultado o 27 de xaneiro de 2015.
3. ↑  Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". *unesdoc.unesco.org*. Consultado o 11 de xullo de 2022.
4. ↑  "Entrada akan en Digalego". Arquivado dende o orixinal o 07 de abril de 2017. Consultado o 07 de abril de 2017.
5. ↑  Andrew Dalby, Dictionary of Languages. Bloomsbury, 1998, páxina 9
6. ↑  Mary Esther Kropp Dakub *Korle Meets the Sea: A Sociolinguistic History of Accra*. Oxford University Press, 1997, páxina 125
7. ↑  Andrew Simpson *Language and National Identity in Africa*. Oxford University Press, 2008, páxina 152

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Existe unha versión da Wikipedia en  ***Lingua akan*** |

### Outros artigos

* Wikipedia en akan

### Ligazóns externas

* O akan no Ethnologue
* Bibliografía sobre o akan
* Curso básico de akan

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q28026
* AAT: 300387794
* EBID: ID
* Ethnologue: aka
* Glottolog: akan1251
* GND: 4141691-0
* NDL: 00649047
* SUDOC: 027278328
* WALS: akn

 |