recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Margaret Ghogha Molomo**, nada en Suráfrica, é unha activista medioambiental surafricana que é vicepresidenta da Mining and Environmental Justice Community Network of South Africa (MEJCON-SA, Rede Comunitaria de Minería e Xustiza Ambiental de Suráfrica) e coordinadora do Comité de Formación de Kopano. MEJCON-SA é unha organización que coordina grupos cuxos dereitos foron afectados pola mineiría na rexión, e como presidenta da comunidade Molomo, o traballo inclúe loitar contra os conglomerados mineiros e a promoción dos dereitos humanos daqueles cuxos dereitos medioambientais foron vulnerados.

Traxectoria
-----------

Un exemplo do activismo de Molomo é unha disputa cunha empresa mineira extractora de platino que tentou operar nas terras utilizadas pola comunidade de Mokopane, Limpopo, sen o seu consentimento. Ademais, a mina estaba realizando operacións mineiras en terreos designados para propósitos agrícolas e en áreas que contiñan algúns das tumbas da comunidade. Molomo e MEJCON buscaron protexer os dereitos da comunidade presentando apelacións legais e emprendendo procesos xudiciais.

Durante a pandemia da COVID-19, mentres que o traballo de Molomo se fixo significativamente máis difícil debido á incapacidade para reunirse para protestar e a falta de infraestrutura virtual nas rexións rurais de Suráfrica, no seu lugar traballou crear conciencia sobre as prácticas e responsabilidades tradicionais das mulleres nas aldeas de Limpopo, moitas das cales tamén se volveron máis difíciles ou imposibles debido á pandemia. Destacou especialmente a preocupación de que as empresas mineiras se aproveiten da incapacidade da xente local para exercitar os seus dereitos culturais invadindo aínda máis terras ancestrais e sitios tradicionalmente importantes.

Notas
-----

1. ↑  @. "Margaret Ghogha Molomo is an environmental activist from #SouthAfrica. She fights against mining companies that violate people’s constitutional right to a healthy #environment. On #WomensDay we are celebrating our #humanrights defenders & hope you join us. #IWD #IStandWithHer" (Chío) – vía Twitter.
2. ↑  "MINING AND ENVIRONMENTAL JUSTICE COMMUNITY NETWORK OF SOUTH AFRICA" (en inglés). Consultado o 8 de marzo de 2021.
3. 1 2  "South African environmental activist demands responsible business practices during COVID-19". 29 de decembro de 2020. Consultado o 8 de marzo de 2021.
4. ↑  "About". *MEJCON-SA* (en inglés). Consultado o 2021-03-24.
5. ↑  "ON THE FRONTLINES: DEFENDING RIGHTSIN THE TIME OF COVID-19" (PDF). decembro de 2020: 32.
**Maximino Rodríguez Pérez**, coñecido como **Maxi**, nado en Paradela en 1902, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

Traxectoria
-----------

Veciño das Bustaregas (Castro de Rei de Lemos). Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 5 de agosto e internado na cadea de Monforte. Xulgado en Lugo o 28 de novembro por auxilio á rebelión con Teodoro López Rodríguez, foi condenado a 16 anos de prisión. Abríronlle expediente de responsabilidade civil en xuño de 1937. Ao saír da cadea foi enlace da guerrilla de Xosé Castro Veiga, e botouse ao monte cando foi descuberto. Preso, acusado de ter contacto co Partido Comunista e con partidas de guerrilleiros, foi xulgado en consello de guerra o 6 de febreiro de 1948, e condenado por rebelión militar xunto con José Santiago Temprano, Victor López Rodríguez e Manuel Rábade Rodríguez. Estivo na Prisión Central de Burgos, de onde saíu en liberdade condicional en marzo de 1950.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 29-11-1936, p. 5.
2. ↑  *BOP Lugo*, 10-7-1937, p. 1.
3. ↑  *BOE*, 2-5-1950, p. 1945.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2006). *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)*. Sada: Do Castro. ISBN 84-8485-231-8.

### Ligazóns externas

* Ficha en Represión franquista en Lugo
* Victor López Rodríguez, preso por axudar a un falecido

* 

* Maximino Rodríguez Pérez na páxina web *Nomes e Voces*.

* Ficha en Los de la sierra *(en francés)*
**Maximino Fernández Queizán**, tamén coñecido como **Maximino Keyzán**, nado en Vigo en 1940, é un dramaturgo e director de teatro galego.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Dereito e perito pola Escola de Artes Aplicadas de Madrid. Fixo estudos de Arte Dramático en Madrid e Londres. Foi director do Teatro Experimental da Universidade de Santiago (1960-62), Teatro Universitario (1962), Teatro de Cámara da Academia Victoria de Vigo (1963-66), Teatro Universitario "Landirás" de Madrid (1965), Teatro Popular Galego (1966), Teatro Popular Keyzán, do que tamén foi o creador (1967-94), Centro Dramático Galego (1991) e Escola de Teatro Municipal de Vigo (1999-2003). Foi profesor de interpretación, historia da arte, estética, historia do teatro e historia da moda; tamén foi profesor do Taller de Teatro da Escola de Artes de Vigo (1979-81). É especialista no teatro de Valle-Inclán e de Blanco Amor.

Obras
-----

Escribiu ensaios, artigos, críticas e textos dramáticos.

* *Lembranzas da arte escénica*, 2018.

Notas
-----

1. ↑  B. R. Sotelino (7 de xuño de 2009). "«Tengo tiempo y libertad, y esos sí que son tesoros»". *La Voz de Galicia*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en galegos.info

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q111298621
* BNE: XX5879306

 |
Gajim, un cliente de software libre de mensaxería instantánea para Jabber.
A **mensaxería instantánea** (**IM**) é un servizo de Internet que posibilita conversar en liña a través de Internet tecleando as palabras no lugar de pronuncialas; estas son enviadas instantaneamente ó receptor. Constitúe unha evolución do protocolo chat.

Os programas de mensaxería instantánea máis usados son:

* MSN Messenger
* Yahoo Messenger
* Google Talk
* Skype
* Gaim
* Kopete
* GnomeMeeting
* ICQ
* AIM
* Jabber

Algunhas destas aplicacións son capaces tamén de transmitir comunicación de son e/ou vídeo (VOIP).

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre informática é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q58199
* EBID: ID
* JSTOR: instant-messaging
* LCCN: sh2002000576

 |
O **mercado de traballo** asocia ós que ofrecen forza de traballo con aqueles que a procuran, nun sistema típico de mercado onde se negocia a fin de determinar os prezos e as cantidades a transacionar. O seu estudo procura entender e prever os fenómenos de interacción entre estes dous grupos tendo en conta a situación económica e social do país, rexión ou cidade. Nese contexto, pódese incluír as ofertas de traballo relacionadas ás empresas públicas, de economía mixta, privadas, persoas físicas, entre outras, con súas normas para remuneración, beneficios, carreira, condutas e a aptitude dos profesionais que desexan ingresar nestas.

A gran procura de empregos que ofrezan mellores salarios e recoñecemento fan que ese mercado sexa altamente competitivo, xa que en cada oferta de emprego ofrecida, moitos demandantes presentarán non só os pre requisitos mínimos esixidos, senón tamén os seus aspectos diferenciais para a candidatura da mesma.

Historia
--------

Nunha visión clasicista, clasifícase o traballo como un produto, polo cal os traballadores actúan como vendedores e os empregadores como compradores. Os salarios e valores son considerados e o mercado de traballo é o espazo onde ocorre toda esa comercialización.

Karl Marx consolida esta idea na forma de man de obra como mercadoría e na explotación do traballador. Para Marx, o mercado de traballo caracterízase pola loita de clases entre traballadores e burguesía, e na desigualdade da distribución de riquezas e poder. Marx mantén a visión da economía clásica iniciada por Adam Smith, na cal as relacións danse a partir da oferta e demanda de man de obra. Porén, salienta que o lado da man de obra é máis feble, e, polo tanto é vulnerábel e non consegue estabelecer negociación co lado máis forte, que actúa como mandante no establecemento do prezo.

Notas
-----

1. ↑  SOUZA, M. C. C. de. O Mercado de Trabalho: abordagens duais. RAE - Revista de Administração de Empresas, v. 18, n. 1, jan-mar, 1978.
2. ↑  ARROIO, A.; RÉGNIER, K. O Novo Mundo do Trabalho: Oportunidades e Desafios para o Presente. Serviço nacional de aprendizagem comercial – SENAC. BOLETIM TÉCNICO DO SENAC. Vol. 27, nº 2 maio/agosto de 2001.
3. ↑  HORN, Carlos Henrique. Mercado de trabalho. In: CATTANI, Antonio David; HOL-ZMANN, Lorena. Dicionário de trabalho e tecnologia. Porto Alegre: UFRGS, 2006.
4. ↑  - TESSARO, Neliva Terezinha. Avaliação da Eficácia dos Cursos Tecnológicos realizados em Educação a Distância para o Desenvolvimento de Carreira Profissional. Dissertação (mestrado) - Instituto de Tecnologia para o Desenvolvimento (LACTEC) em parceria com o Instituto de Engenharia do Paraná (IEP). Mestrado Profissional em Desenvolvimento de Tecnologia.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q305186
* BNCF: 31133
* BNF: 11933626j
* GND: 4002733-8
* HDS: 013927
* LCCN: sh89000875
* NDL: 00569622
* PSH: 1264

 |
**Margaret Levi**, nada en 1947, é unha escritora e politicóloga estadounidense, coñecido polo seu traballo en política comparativa, política do traballo e teoría democrática, en particular sobre as orixes e os efectos do Goberno de Confianza.

Traxectoria
-----------

Levi graduouse no Bryn Mawr College en 1968 e posteriormente doutorouse en Ciencia Política na Universidade Harvard en 1974. Dende entón, exerceu de mestra na Universidade de Washington na cidade de Seattle, onde actualmente da clase de Relacións Internacionais no departamento de Ciencia Política. Ademais, Levi foi profesora en diversas institucións, entre elas Max Planck Institute da Universidade de Oxford, o Instituto Universitatio Europeo, da London School of Economics e na Universidade Nacional Australiana.

O libro de Levi *Of rule and Revenue* (1988), un estudo das institucións de produción de ingresos do Estado, axudou ós pioneiros nos estudos da Teoría da escolla racional en política comparada. Dende entón estendeu a análise da elección racional en novas áreas de relevancia, por exemplo ó analizar a aceptación do servizo militar obrigatorio en *Consent, Dissent, and Patriotism* (1997).

Levi foi elixida membro da Academia Americana das Artes e Ciencias en 2001 e foi presidenta da *American Political Science Association* no período 2004-2005. Tamén é editora da Annual Review of Political Science, e actúa no consello editorial de varias revistas, incluída a *Politics & Society*, *Rationality and Society* e *Political Studies*.

Levi e o seu marido Robert Kaplan teñen unha gran colección de arte indíxena australiana, parte da cal pódese ver no Seattle Art Museum.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6759639
* WorldCat
* VIAF: 52411209
* BIBSYS: 90396551
* BNE: XX852949
* BNF: 12169109d
* CiNii: DA02417727
* FAST: 1988023
* GND: 170263398
* ISNI: 0000 0001 0901 4706
* LCCN: n86074093
* NLA: 35661218
* NTA: 085878464
* ORCID: 0000-0001-6672-4552
* SSRN: 103063
* SUDOC: 030231108

 |
O **Ministerio de Medio Ambiente de España** era un antigo órgano de goberno da Administración Xeral do Estado creado trala chegada de Jose María Aznar á presidencia do Goberno no ano 1996, coa división en dous do Ministerio de Obras Públicas, Transportes e Medio Ambiente. Estivo encargado até 2008 da proposta e execución da política do Goberno en materia de conservación da natureza, desenvolvemento sostible, impacto ambiental e ordenación da flora, a fauna, os hábitats e os ecosistemas naturais, así como da colaboración coas Comunidades Autónomas para a realización das actuacións correspondentes nestas materias, a xestión e custodia do dominio público marítimo e terrestre e de todas as súas competencias actuais.

O MMA tamén se encargou da xestión das reservas hidráulicas e do Servizo Meteorolóxico Nacional. En 2008 as competencias deste ministerio pasan a ser asumidas polo Ministerio de Medio Ambiente, Medio Rural e Mariño de España.

Ministros de Obras Públicas, Transportes e Medio Ambiente
---------------------------------------------------------

* **V Lexislatura (1993 - 1996)**
	+ (1993 - 1996): Josep Borrell Fontelles (PSOE)

Ministros de Medio Ambiente
---------------------------

* **VI Lexislatura (1996 - 2000)**
	+ (1996 - 2000): Isabel Tocino (PP)
* **VII Lexislatura (2000 - 2004)**
	+ (2000 - 2003): Jaume Matas Palou (PP)
	+ (2003 - 2004): Elvira Rodríguez (PP)
* **VIII Lexislatura (2004 - 2008)**
	+ (2004 - 2008): Cristina Narbona (PSOE)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web do Ministerio de Medio Ambiente e Medio Rural e Mariño

| * v
* c
* e
Ministerios de España |
| --- |
| 
* Presidencia, Relacións coas Cortes e Memoria Democrática
* Agricultura, Pesca e Alimentación
* Asuntos Exteriores e de Cooperación
* Defensa
* Asuntos Económicos e Transformación dixital
* Cultura e Deporte
* Facenda
* Transportes, Mobilidade e Axenda Urbana
* Industria, Comercio e Turismo
* Emprego e Economía Social
* Sanidade
* Xustiza
* Interior
* Consumo
* Educación e Formación Profesional
* Ciencia e Innovación
* Universidades
* Dereitos Sociais e Axenda 2030
* Inclusión, Seguridade Social e Migracións
* Igualdade
* Transición Ecolóxica e Reto Demográfico
* Política Teritorial e Función Pública

 | Escudo de España |
**Meri Te Tai Mangakahia**, nada en Lower Waihou o 22 de maio de 1868 e finada en Panguru o 10 de outubro de 1920, foi unha militante a prol do sufraxio feminino en Nova Zelandia.

Traxectoria
-----------

Mangakahia naceu en Lower Waihou, preto de Panguru no val de Hokianga. Era a filla de Re Te Tai, un membro do "Te Rarawa iwi" e xefe moi influente. Foi educada no convento de St Mary, en Auckland.

Mangakahia foi a muller de Hamiora Mangakahia, quen, en 1892, foi elixido Ministro do Parlamento de Kotahitanga en Hawke's Bay.
O ano seguinte, Meri Mangakahia abordou a asemblea (foi a primeira muller a facelo), presentando un movemento en favor do sufraxio feminino, e queda como, membro do Parlamento. Observou que as mulleres maorí eran propietarias de terras e que por iso non se lles debía impedir que tiveran representación política. Máis tarde uniuse ó comité de mulleres do movemento Kotahitanga, manténdose involucrada na política maorí e movementos sociais.

Segundo a familia, morreu por mor da gripe. Tiña 4 fillos.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* "So that women may receive the vote", texto de Meri Te Tai Mangakahia ao Parlamento Kotahitanga en 1893, Ministerio de Cultura e Patrimonio de Nova Zelandia. (en *maorí*) e *(en inglés)*
* Biografía na páxina oficial do Ministerio de Cultura e Patrimonio de Nova Zelandia. *(en inglés)*
* Biografía no *Dictionary of New Zealand Biography*. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q129294
* TePapa: 2679

 |
Corte dun meristema apical de raíz de cebola, con mitoses presentes.
En histoloxía vexetal chámaselles **meristemas** ós tecidos embrionarios das plantas vasculares formados por células totipotentes das que por multiplicación e diferenciación se forman o resto dos tecidos.

Descrición
----------

Os **meristemas** están formados por células indiferenciadas, poliédricas, máis ou menos equidimensionais (dimensións parecidas en todas as direccións), apertadamente encaixadas, de parede celular pouco desenvolta (sen parede secundaria) e con pouco volume vacuolar. Como consecuencia das súas divisións mitóticas, forman as células que por maduración construirán os tecidos e órganos adultos, á vez que pode manterse o *meristema*. Isto último só ocorrerá en órganos de crecemento continuo ou periódico, como os talos, e non nos órganos de crecemento determinado, como as follas e as pezas florais.

Tipos
-----

Distínguese entre **meristemas primarios**, dos que depende o crecemento en lonxitude e **meristemas secundarios**, que producen o engrosamento dos talos e as raíces.

### Meristemas primarios

Os meristemas primarios son **meristemas apicais**, situados no extremo dos talos e das raíces. Deles derivan os tecidos adultos que se forman durante o crecemento en lonxitude, á vez que os **meristemas remanentes**, que interpostos entre os anteriores, dan lugar á renovación de tecidos vasculares e corticais, por formación de capas concéntricas novas que dan lugar, ademais, a un engrosamento dos eixes.

### Meristemas secundarios

Os *meristemas secundarios* producen o engrosamento dos talos e as raíces.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *meristema*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Histoloxía
* Histoloxía vexetal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q207604
* EBID: ID
* GEC: 0122901
* JSTOR: meristems
* MAG: 126021549

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D018519
* UMLS: C1136059

 |
**Meridian** é o nome dunha serie de satélites de comunicacións militares rusos

Características
---------------

Os satélite Meridian son satélites de comunicación lanzados para substituír os diferentes modelos de satélites Molniya e modernizar a infraestrutura de comunicacións militares rusa. Son a compoñente altamente elíptica do sistema, xa que foron inxectados en órbitas Molniya con períodos de 12 horas, e traballan conxuntamente con satélites xeoestacionarios Globus-M.

Os satélites utilizan un bus presurizado, posiblemente baseado no dos satélites Uragan-M. Cunha masa duns 2000 kg, levan a bordo tres transpondedores traballando en diferentes frecuencias.

Lanzáronse sete satélites Meridian entre 2006 e 2014, cun fallo parcial e un fallo total entre eles.

Historial de lanzamentos
------------------------

| Misión | Data de lanzamento | Foguete lanzador | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| Meridian 1 | 24 de decembro de 2006 | Soiuz-2-1a Fregat | Éxito |
| Meridian 2 | 21 de maio de 2009 | Soiuz-2-1a Fregat | Fallo parcial |
| Meridian 3 | 2 de novembro de 2010 | Soiuz-2-1a Fregat-M | Éxito |
| Meridian 4 | 4 de maio de 2011 | Soiuz-2-1a Fregat-M | Éxito |
| Meridian 5 | 23 de decembro de 2011 | Soiuz-2-1b Fregat | Fallo |
| Meridian 6 | 14 de novembro de 2012 | Soiuz-2-1a Fregat-M | Éxito |
| Meridian 7 | 30 de outubro de 2014 | Soiuz-2-1a Fregat-M | Éxito |

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Mark Wade (2020). "Meridian" (en inglés). Consultado o 16 de setembro de 2020.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "Meridian-M (14F112M)" (en inglés). Consultado o 16 de setembro de 2020.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Soiuz 2-1a Fregat
* Soiuz-2-1b
**Miguel López Torre** nado en Pontedeume en 1893 e finado o 25 de xullo de 1958, foi un libreiro e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Naceu en Galiza, mais viviu na Habana até os 16 anos, para máis tarde regresar á súa vila natal en 1909. Á súa chegada, mergullouse no mundo das letras, tanto na faceta de escritor como de libreiro; inaugurou a primeira libraría de Pontedeume[] no ano 1922 e a primeira imprenta en 1923. Décadas máis tarde, os Talleres Gráficos López Torre serían un referente editorial en Galiza.

Os seus primeiros traballos literarios viron a luz en publicacións periódicas de carácter local, como *Ecos del Eume* ou *Breamo*, e noutras de ámbito galego como *La Voz de Galicia*. Durante a década de 1920 foi arquivando unha serie de datos históricos sobre a bisbarra eumesa e Galiza en xeral, material do que, en gran parte, se serviu o seu amigo Antonio Couceiro Freijomil para completar a *Historia de Pontedeume e a súa Comarca*.

Foi sempre moi activo na vida cultural de Pontedeume. En 1933 foi nomeado director artístico da recentemente creada sociedade literaria musical Euterpe. Escribiu versos para as distintas comparsas de carnaval e colaborou durante anos con artigos que se publicaron nos programas-revistas anuais con motivo das festas patronais.

En 1936 comezou a padecer unha grave enfermidade (artrite reumatoide) que ao pouco tempo o prostrou nunha invalidez que o acompañou o resto da súa vida. Durante este tempo concibiu *Romanceiro do Eume* un libro de poemas que se publicou por primeira vez en 1958, dous meses antes do seu falecemento. Pero antes, tivo a dita de escoitar, a través de Radio Nacional de España os seus versos, preparados e radiados por Fonópolis en Madrid, baixo a cariñosa dedicación do seu grande amigo o xornalista e historiador José María Basanta Barro.

Durante os vinte e dous anos que durou a súa longa enfermidade, traballou incansablemente na recompilación de datos para a elaboración dunha guía turística da bisbarra eumesa, sen abandonar os artigos de costumes e a poesía. En 1976 publícouse, a título póstumo, a súa obra en galego *Do Tear Esquecido*, prologada por Xosé María Pérez Parallé.

En 1981, o seu fillo Miguel López Piñeiro culminou finalmente un vello sono do seu pai, ao actualizar os datos e fotografar os recantos da bisbarra, para sacar á luz *Pontedeume y la Comarca*, a primeira guía turística desta vila , que fora declarada Monumento Histórico-Artístico a mediados do século XX, e dos sete concellos que a rodean (Cabanas, Ares, Mugardos, Fene, Monfero, Vilarmaior e Miño).

Notas
-----

1. ↑  López Torre, Miguel (1981). *Pontedeume y la comarca*. Pontedeume: López Torre.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha de López Torre na EGU.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Marful.
Concerto de Marful
**Marful** é un grupo de música galega composto por Ugia Pedreira, Marcos Teira, Pedro Pascual e Pablo Pascual.

Historia
--------

A súa música lembra os salóns de bailes con balcóns das décadas de 1930 e 1940, inspirada neles e na introdución das primeiras jazz-band en Galiza e na súa fusión coa música folk. Combinan ritmos bailábeis americanos e europeos, como tangos, habaneras ou foxtrot, con letras actuais de corte social.

O grupo ten actuado en París, Cataluña e Portugal ademais de Galiza.

O día 30 de novembro de 2019, tras moito tempo separados, deron o seu derradeiro concerto no Culturgal coa participación de Sabela Ramil, quen concursara cunha das súas cancións en Operación Triunfo.

Discografía
-----------

* *Marful* (Ediciones Efímeras, 2006)
* *Manual de sedución* (2010).

Notas
-----

1. ↑  "O 'Tristrás' máis especial de Marful e Sabela, no escenario de Culturgal". Consultado o 2019-12-01.
2. ↑  "Souto: "Marful representa a banda imposible"" Arquivado 20 de setembro de 2010 en Wayback Machine. artigo de Alberto Ramos en *Xornal de Galicia*, 15 de setembro de 2010.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Sitio web de Marful
* Vídeo da derradeira actuación (a partir do minuto 23)
**Miguel Pajares**, nado en La Iglesuela (provincia de Toledo) en 1939 e finado en Madrid o 12 de agosto de 2014, foi un relixioso e misioneiro español.

Traxectoria
-----------

Foi o terceiro dunha familia de cinco irmáns. Con 16 anos, en 1955, ingresou na Orde Hospitalaria de San Xoán de Deus. En 1963 realizou a profesión solemne na súa orde.

A súa primeira estancia en África foi na década de 1960, en Koforidua (Gana), onde pasou cinco anos. Tamén estivo destinado en Irlanda. Dende 2007, Pajares vivía en Liberia, no Hospital San Xosé da súa orde, onde era director espiritual e responsable da pastoral cos enfermos. Alí, durante a epidemia de ébola de 2014, contraíu dito virus ao tratar aos enfermos.

O 7 de agosto foi repatriado para ser tratado da doenza. Logo de días recibindo o ZMapp, Pajares finou o 12 de agosto de 2014, con 75 anos, converténdose no primeiro español falecido por ébola e na primeira vítima do ébola en Europa.

Notas
-----

1. 1 2  Fraga, Enrique (setembro-outubro de 2014). Orde Hospitalaria de San Xoán de Deus, ed. "Miguel Pajares y Manuel García Viejo, ejemplos de entrega". *Revista San Juan de Dios* (574). ISSN 2254-111X.
2. 1 2  Cosculluela, Ferran (7 de agosto de 2014). "Una vida dedicada a ayudar". *El Periódico de Aragón*. Consultado o 13 de outubro de 2014.
3. ↑  Daniele, Laura (4 de agosto de 2014). "Miguel Pajares, una vida dedicada al servicio de los enfermos en Liberia". *ABC*. Consultado o 13 de outubro de 2014.
4. ↑  Álvarez, Pilar; Torres, Alejandra (12 de agosto de 2014). "Muere el sacerdote Miguel Pajares, el primer fallecido por ébola en Europa". *El País*.
**Miguel Losada Losada**, nado en San Xoán de Laxas (Boborás) en 1860 e finado na Estrada o 28 de setembro de 1913, foi un escritor galego e pai do recoñecido galeguista Antón Losada Diéguez.

Traxectoria
-----------

### Orixes

Pazo de Moldes.
Descendente do marqués de Bóveda de Limia, aínda que el non levou o título pese ás tentativas para rehabilitalo. A súa ideoloxía carlista víñalle de familia, estaba emparentado con José Arias Teixeiro, ministro universal do pretendente Carlos V e o seu pai, Joaquín Losada Pimentel, fora auditor xeral do Estado Maior do Exército do Norte durante a Primeira Guerra Carlista e estivera exiliado en Francia ó seu remate.

### Formación e actividades

O mozo Miguel estudou no instituto de Ourense, comezou a carreira de dereito en Santiago de Compostela e rematouna en Valladolid en 1882, alí apareceu o seu único libro publicado, *Vulgaridades*, un feixe de poemas en castelán intranscendentes sen moita calidade literaria, aínda así seguiu a escribir poesía toda a vida e foi o autor de moitas cancións das que cantaban as comparsas de Entroido na Estrada, onde desde 1887 exercía de notario e no coñecido xornal local, *El Estradense* (f.1906), apareceron moitos artigos da súa autoría e participou en moitos mitins agraristas de cariz católico da contorna.

### Vida familiar

Casado en 1883 con Carme Diéguez Arias, tivo dous fillos, o seu primoxénito, Antón Losada Diéguez (1884), será un dos impulsores do primeiro galeguismo, o segundo, José, naceu en 1886. Carme morreu de tuberculose en 1888 e José de meninxite en 1891. Miguel Losada volveu casar en 1894, con Amparo de Silva Gómez, coa que tivo cinco fillos máis.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Fernández González, F.: «Notas sobre a familia de Antón Losada Diéguez» *Ágora do Orcellón* 12, 2006, pp. 33–40.

| * v
* c
* e
Árbore xenealóxica |
| --- |
|  |
| Véxanse os artigos:   Miguel Losada Losada;   Antón Losada Diéguez;   Antonio Losada Espinosa;   Xaquín Losada Espinosa   e   Luís Losada Espinosa |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12393305
* BNE: XX1347661

 |
**Marlango** é un grupo musical español, influído pola atmosfera musical de Tom Waits, formado en 2002 en Madrid. Os integrantes do grupo son Leonor Watling, Alejandro Pelayo e Óscar Ybarra.

Historia
--------

En 1998, Leonor e Alejandro gravaron unha maqueta con catorce temas para piano e voz onde xa se encontraba o núcleo do que sería o seu primeiro álbum. No invierno de 2002, o neoiorquino Óscar Ybarra, acabado de instalar en Madrid, escoita o material e decide incorporarse ó proxecto. Entre os tres dan forma a un traballo que ve a luz en febreiro de 2004.

Este disco, *Marlango*, ten influencias que van do rock ó jazz, da música dalgún cabaret de entreguerras á banda sonora dunha película de David Lynch. Despois dun ano de concertos por toda España, Portugal e o Xapón, e de recibir de mans de Pedro Almodóvar un disco de ouro polas primeiras 50.000 copias vendidas, en setembro de 2005 publican o seu segundo álbum, **Automatic imperfection**, que tamén consegue o disco de ouro en España. En 2006 fichan pola discográfica Universal, coa que publican unha edición especial do seu primeiro álbum, ademais de editalo en moitos países.

O 25 de setembro de 2007 editouse o seu terceiro álbum de estudio The electrical morning.

Discografía
-----------

* *Marlango* (2004)
* *Automatic Imperfection* (2005)
* *Selection* (2007) (versión estendida do primeiro disco)
* *The Electrical Morning* (2007)
* *Life in the Treehouse* (2010)
* *Un día extraordinario* (2012)
* *El Porvenir* (2014)

### Colaboracións

* *Arde la calle (Tributo a Radio Futura)* (2004): "Semilla negra"
* B.S.O. de *Malas temporadas* (2005): "Vete"

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía actualizada
* Páxina oficial de Marlango
* Crítica dos seus discos e recompilatorios
* Páxina sobre Leonor Watling e Marlango
* ( Amigos de Marlango]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1778610
* WorldCat
* VIAF: 145043293
* AllMusic: mn0000524821
* Discogs: 718420
* ISNI: 0000 0000 9795 2251
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 538355

 |
**Marlon René Santi Gualinga**, nado en Sarayacu, na provincia de Pastaza en 1976, é un político ecuatoriano de nacionalidade kichwa. Dende o 14 de xuño de 2016 é coordinador nacional de Pachakutik.

Traxectoria
-----------

Marlon Santi entrou en contacto coa política coas loitas da súa comunidade nativa Sarayacu contra as empresas petroleiras. En 2004 converteuse en presidente de Sarayacu. Por mor da súa oposición ás petroleiras foi ameazado de morte.

O 12 de xaneiro de 2008 en Santo Domingo de los Tsachilas foi elixido por unanimidade presidente da CONAIE como o líder máis novo na súa historia. Pouco despois de tomar posesión no cargo, a súa muller Miriam Cisneros foi secuestrada e torturada por autores descoñecidos. Humberto Cholango, daquela presidente de ECUARUNARI, recoñeceuno polas súas capacidades organizativas.

Como presidente da CONAIE, Marlon Santi demandou a inmediata desmilitarización dos territorios indíxenas e expresou a súa solidariedade coa vila de Dayuma, onde se violaron os dereitos humanos e onde se quixo impedir o dereito a protesta. Tamén se opuxo ás políticas do goberno de Rafael Correa e á Asemblea Constituínte para impedir o saqueo da auga, o petróleo, os minerais e a biodiversidade nas terras e territorios dos pobos indíxenas.

Notas
-----

1. 1 2  "Ecuador: Marlon Santi de la Amazonia es el nuevo presidente de la CONAIE". *servindi.org*. Consultado o 6 de xullo de 2022.
2. ↑  "Ecuador: Secuestran por horas a esposa del presidente de la CONAIE". *servindi.org*. Consultado o 6 de xullo de 2022.

* Portal:Pobos indíxenas de América
O **Mogliano Rugby Società Sportiva Dilettantistica** é un club de fugby da localidade de Mogliano Veneto, no Véneto (Italia). O club foi fundado en 1956 e actualmente compite no Campionato di Eccellenza, a máxima categoría do rugby italiano.

Historia
--------

O club foi fundado en 1956, inicialmente como equipo de rugby league, ata que en 1969 cambiouse ao rugby union e comezou dende a serie D. Na tempada 1982-83 ascendeu por primeira vez á división de honra italiana, a serie A. Competiu na máxima categoría nas tempadas 1983-84 e 1984-85, ano no que descendeu, e ata a tempada 2009-10 non logrou de novo o ascenso. Deste xeito, na tempada 2010-11, o Mogliano Rugby compite por 3ª vez no Campionato di Eccellenza.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial do club *(en italiano)*

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre deporte é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
***Miss Ledyia*** ou ***Miss Ledya*** é o primeiro filme de ficción galego que se coñece, rodado en 1916. Foi dirixido por Xosé Gil y Gil, con guión de Rafael López de Haro, e ten unha duración de 20 minutos.

Argumento
---------

A historia, moi influída polos seriais cinematográficos de Louis Feuillade, moi de moda daquela, narra a chegada a Pontevedra de Miss Ledyia Katson e o seu tío millonario dende os Estados Unidos e a súa estadía na Illa da Toxa. Alí coinciden cos reis de Suavia que se encontran de incógnito e que están ameazados pola chegada tamén dun anarquista, que pretende realizar un atentado, nunha clara referencia ao atentado de Saraxevo que desencadeou a primeira guerra mundial.

Características
---------------

O director Xosé Gil
Foi rodada na illa da Toxa, no balneario do río Lérez en Monte Porreiro (Pontevedra), e mais na Caeira e Portosanto (Poio). Estreouse o 3 de marzo de 1916 no Teatro Principal de Pontevedra.

Tan só se conserva unha copia do filme que estivo no Museo de Pontevedra ata 1996 cando llo cedeu á Filmoteca Española. Actualmente está no Centro Galego de Artes da Imaxe, que restaurou a copia.

Intérpretes
-----------

Os actores, afeccionados, pertencían á burguesía pontevedresa. Aparecen por orde de aparición nos créditos:

* Fefa Sandoval (Miss Ledyia)
* Marina Fonseca (Márgara)
* Petra Gaztambide
* Lola Quiñones
* Margarita Berbén (Miss Katia)
* Clara Sobrino
* Fausto Otero (Rusquin)
* Castelao (pastor protestante)
* Víctor Cervera Mecadillo (Míster Katzon)
* Isidoro Millán
* Félix Rojas
* Manuel Espárrago
* Antonio Blanco Porto (Carlos)

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Acuña, X. E.: "Miss Ledya", artigo na revista *A Nosa Terra*, 21 de novembro de 1986 (p. 18).

### Ligazóns externas

* Vídeo no CGAI Arquivado 27 de setembro de 2007 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12393398
* FilmAffinity: 966861
* IMDb: tt0007075
* TMDb: 351734

 |
**Mischa Maisky**, nado en Riga o 10 de xaneiro de 1948, é un violonchelista israelí de orixe letoa.

Traxectoria
-----------

Mischa Maisky comezou a tomar clases de violoncello aos oito anos, primeiro na Escola de Música Municipal e despois no Conservatorio de Riga. Os seus irmáns tocaban o piano e o violín respectivamente, así que a elección do violoncello foi unha decisión natural. En 1962, aos 14 anos, foise estudar ao Conservatorio de Leningrado. Un ano despois foi admitido no Conservatorio de Moscova, na clase de Mstislav Rostropovich. En 1966 acadou o sexto posto no Concurso Internacional Chaikovski en Moscova.

En 1970 foi condenado a pasar dous anos nun campo de traballo preto de Gorkii, debido seguramente a que a súa irmá se exiliara en Israel o ano anterior.[] Un amigo médico trasladouno a unha clínica psiquiátrica, xa que ese era o único xeito para escapar do seu arresto. Logo da súa posta en liberdade emigrou a Israel e trasladou despois a súa residencia a Bélxica.

En 1973 gañou o Concurso Internacional de Cello Gaspar Cassadó en Florencia. No mesmo ano debutou no Carnegie Hall coa Orquestra Sinfónica de Pittsburgh baixo a dirección de William Steinberg. Tralo concerto, un admirador anónimo regaloulle un chelo Montagnana de 1720. Por mediación de Rostropovich estudou con Gregor Piatigorsky nos Ánxeles (California). Durante catro meses tocou e falou case a diario con Piatigorsky, mentres que con Rostropovich, isto só era posible cando no estaba de xira. É pois o único violoncellista que recibiu clases de Rostropovich e Piatigorsky.

En 1982 comezou unha colaboración con Deutsche Grammophon. A primeira gravación foi o *Dobre concerto para violín e violoncello* de Brahms xunto a Gidon Kremer e a Filharmónica de Viena, dirixida por Leonard Bernstein. Seguiulle en 1985 unha gravación das *Suites para violoncello só* de Bach (das que realizou unha segunda gravacións en 1999). Dende aquela moitas das súas gravacións foron merecedoras de importantes premios internacionais, incluíndo o Grand Prix du Disque e o Record Academy Prize. En 1992 tocou por primeira vez nos Proms de Londres, e ao ano seguinte no Festival de Salzburgo xunto a Martha Argerich.

Durante a súa carreira formou tándem cos pianistas Martha Argerich e Radu Lupu, o violinista Gidon Kremer, o violista Yuri Bashmet e os directores Leonard Bernstein, Zubin Mehta, Vladimir Ashkenazy, Daniel Barenboim e Giuseppe Sinopoli. Tocou en escenarios de todo o mundo e realizou centos de gravacións.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q381759
* WorldCat
* VIAF: 69116156
* AllMusic: mn0002192136
* BIBSYS: 3005601
* BNE: XX1299154
* BNF: 138969760
* CiNii: DA04026786
* Discogs: 670668
* Europeana: ID
* FAST: 1470093
* GEC: 0518172
* GND: 124657397
* ICCU: RAVV103178
* IMDb: nm1398526
* ISNI: 0000 0001 1474 3698
* LCCN: n85173108
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000022336
* NDL: 00995497
* NKC: js20020617022
* NTA: 073788503
* SNAC: w6sp2mv8
* Songkick: 372418
* SUDOC: 086912615
* TMDb: 240521

 |
Mapa do mundo no que se detalle o número de galardoadas con que conta cada país.Miss Universo 2015, Pia Wurtzbach.
**Miss Universo** é un meirande título de beleza feminina. Tamén se coñece así o certame que o confire e que é realizado anualmente, xulgando a beleza integral, a seguridade, a intelixencia, a elegancia e a pose de candidatas provenientes de diferentes partes do mundo. O obxectivo do concurso é coroar con este título a muller máis bela do universo. Cada concursante representa unicamente ao seu país de orixe e a gañadora do título lévao por un período de ao redor dun ano.

A andaluza Amparo Muñoz gañou este título no ano 1974.

Notas
-----

1. ↑  Bayani San Diego Jr. (22-1-2017). "The brief, bittersweet reign of Amparo Muñoz". *Philippine Daily Inquirer* (en inglés). Consultado o 18-2-2018.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Miss Universo*** |

### Outros artigos

* Miss Terra

### Ligazóns externas

* Sitio oficial de Miss Universo *(en inglés)*
---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---

Maqueta do satélite ADM Aeolus no salon de Le Bourget en 2015Maqueta do satélite ADM Aeolus no salon de Le Bourget en 2015
**Aeolus**, ADM-Aeolus ou Misión Dinámica Atmosférica Aeolus, e unha misión da ESA que ten como obxectivo o estudo dos ventos na Terra a escala global.[1] É a quinta da familia de misións de exploración terrestre. A súa observación inclúe os trinta km inferiores da atmosfera, dos que mide a velocidade do vento usando un só instrumento, un lidar pulsante de 5Mw[2] chamado Aladin cunha frecuencia de 50 Hz que usa o efecto Doppler para as súas medicións.[1][3]

O seu nome procede do deus grego do vento, Eolo.

O satélite comezou a xerar datos en setembro de 2018, ao pouco de ser lanzado o 22 de agosto de 2018.[4][5] A súa concepción tivo lugar co comezo do século.[6]

Notas
-----

1. 1 2  esa. "Introducing Aeolus". *European Space Agency* (en inglés). Consultado o 2019-02-07.
2. ↑  esa. "90 million laser shots bring wind satellite back on track". *European Space Agency* (en inglés). Consultado o 2019-02-07.
3. ↑  esa. "Understanding climate". *European Space Agency* (en inglés). Consultado o 2019-02-07.
4. ↑  "Winds imaged by Aeolus". *European Space Agency* (en inglés). Consultado o 2019-02-07.
5. ↑  esa. "Aeolus laser shines light on wind". *European Space Agency* (en inglés). Consultado o 2019-02-07.
6. ↑  esa. "Campaigns". *European Space Agency* (en inglés). Consultado o 2019-02-07.

Ligazóns externas
-----------------

Páxina de Aeolus na web da ESA.
***Medieval: Total War*** é un videoxogo de estratexia por voltas é de táctica en tempo real para Microsoft Windows desenvolvido por The Creative Assembly e publicado por Activision. Ambientado na Idade Media, este é o segundo xogo da saga Total War, a raíz do título de Shogun 2000: Total War. Orixinalmente anunciado en agosto de 2001, o xogo foi lanzado en Norteamérica o 20 de agosto de 2002 e en Europa o 30 de agosto dese mesmo ano.
A raíz dunha forma similar de xogar ó Shogun: Total War, o xogador constrúe un imperio dinástico en Europa, Norte de África e Oriente Medio, que abarca o período de 1087 a 1453. O xogo é á vez estratéxico e táctico, coa estratexia de xogar no modo por quendas nun nivel de provincia por provincia, mentres que as unidades militares de diferentes tipos e capacidades de loita un contra outro en tempo real nun campo de batalla en 3D.

Medieval: Total War levou a aclamación da crítica. As loitas en tempo real e a nova característica das batallas de asedio foron eloxiados polo seu realismo, aínda que tamén levou algunhas críticas pola xestión das unidades. A profundidade e a complexidade da parte da estratexia tamén foi ben valorado pola crítica, xunto coa precisión histórica. Foi un éxito comercial, encabezando a lista de videoxogos británica.

O xogo ten tres opcións de partida:

* Grande Campaña. No modo Grande campaña terás que conseguir 44 cidades e Xerusalén.
* Batalla personalizada. O xogador escolle até 8 faccións, un exército para cada un e o lugar.
* Batalla Rápida. Como a batalla personalizada pero todas as variantes son escollidas pola computadora.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1415062
* BNF: 16634117m
* GiantBomb: 3030-19641
* HowLongToBeat: 5795
* IGDB: medieval-total-war
* IMDb: tt0373134
* MobyGames: medieval-total-war
* PCGW: Medieval:\_Total\_War
* Steam: 345260

 |
***Novela de xadrez*** é unha novela do escritor austríaco Stefan Zweig, escrita entre 1938 e 1941 e publicada de forma póstuma en 1944. Escrita en lingua alemá co título orixinal de ***Schachnovelle***, foi traducida ao galego por Patricia Buxán e Saleta Fernández Fernández e publicada en 2004 por Ir Indo e de novo con esa tradución por Irmás Cartoné en 2018. O relato é unha crítica do nazismo e dos métodos da Gestapo; así mesmo, trata a incomunicación e o exilio forzoso do propio Zweig, que endexamais tornaría a Austria.

Trama
-----

Mirko Czentovič é un home rudo e ignorante, amais de campión mundial indiscutible de xadrez. Durante unha travesía en barco, algúns afeccionados enfróntase a el, sen chegar a supoñerlle un rival. Con todo, unha partida contra o enigmático Dr. B. acaba en táboas. A continuación, Czentovič, asombrado, pídelle o desquite.

A noite antes da reunión, o Dr. B. conta a súa historia, e o motivo que o leva a enfrontarse a un campión xadrecista. En realidade, o doutor B. fora vítima do nazismo, e torturado cun método concreto: o illamento absoluto. Ao bordo da loucura, resistiu grazas a un manual de xadrez co que bateu por casualidade. Centrou a súa atención no xogo, feito que lle permitiu librar centos de partidas mentalmente e asemade manter a cordura.

### Versión cinematográfica

En 1960, Gerd Oswald adaptou ao cinema a novela *Schachnovelle* de Zweig. O actor Mario Adorf interpretou a Czentovič mentres que Curd Jürgens fixo de Dr. B.

### Música

O compositor español Cristóbal Halffter compuxo unha ópera co mesmo título a partir da obra de Zweig, que foi estreada en Kiel (Alemaña) en 2013.

Notas
-----

1. ↑  Ficha en *Cultura Galega*.
2. ↑  Recensión da obra, lecturafilia.com.
3. ↑  Resumo Arquivado 24 de febreiro de 2010 en Wayback Machine. da obra. *(en alemán)*
4. ↑  "Schachnovelle". *Schachnovelle*. Consultado o 22-08-2018.
5. ↑  "Cristóbal Halffter. Schachnovelle" (en inglés). Universal Edition. Arquivado dende o orixinal o 04 de febreiro de 2016. Consultado o 22 de xaneiro de 2016.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Ficha na BNE*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1513820
* WorldCat
* VIAF: 216327701
* BiTraGa: 1421
* BNE: XX3301663
* BNF: 136007205
* GND: 4255212-6
* LibraryThing: 168783
* OL: OL5794364M

 |
Sherlock Holmes por Sidney Paget.
A **novela policial**, ou **novela detectivesca**, é un subxénero dentro da novela. O seu principal móbil constitúeo a resolución dun enigma, xeralmente de tipo criminal. Adoita tratarse dunha estrutura novelística pechada.

Historia
--------

Se ben o xénero ten moi antigos precedentes (como os contos hebreos tradicionais sobre a sagacidade do profeta Daniel incorporados á Biblia no *Libro de Daniel*, ou a traxedia de Sófocles *Edipo Rei*, ou a novela picaresca, ou a biografía de criminais, ou os libros de *causas célebres*). O xénero é fundamentalmente tan moderno como a mesma literatura de ciencia ficción, e tense desenvolvido durante os séculos XIX e XX. Nos seus inicios foi cualificado como "literatura barata" ou "subliteratura" porque o crime era de por si un tema antiestético e non había fondo moral nin artístico.

Pode dicirse que o creador da novela policial é o estadounidense Edgar Allan Poe, cos seus contos *The Murders in the Rue Morgue* (1841), *The Mystery of Marie Rogêt* (1842), *The Purloined Letter* (1844) e *The Gold-Bug* (1843). Os tres primeiros foron protagonizadas por Auguste Dupin, o primeiro detective de ficción, que serviu de modelo a un dos personaxes arquetípicos do xénero, o detective Sherlock Holmes de Arthur Conan Doyle. Este, xunto a Agatha Christie e outros autores, levaron ó xénero á súa madurez formando a chamada escola inglesa de novela policial, caracterizada por un desenvolvemento case matemático da trama, centrada na resolución do enigma a través de pistas e pezas que deben encaixarse, fórmula intelectualizada e psicolóxica nos seus mellores momentos que é desenvolta case sempre en espazos interiores e en estratos sociais de clase alta.

### Novela negra

*Artigo principal**:* Novela negra.
A escola estadounidense de novela policial, pola contra, formada principalmente por Dashiell Hammett e Raymond Chandler na costa oeste (detectives privados en California) e por Chester Himes (policías negros no Harlem neoiorquino), criticou o escaso realismo desas novelas e deixou en segundo lugar a importancia do enigma, subordinándoo ó suspense, sempre coa fin de subliñar os aspectos sociais do crime e a denuncia dunha sociedade corrupta, contribuíndo a crear a chamada novela negra, de ambientación urbana e das rúas e suburbios e onde se devolve o crime ós ambientes miserables onde máis se adoita cometer, de forma que se cuestionen os valores éticos e materialistas da sociedade capitalista de consumo como responsable en última instancia do crime.

A novela negra evolucionou e vulgarizouse grazas ó seu éxito en coleccións populares cara ao subxénero do suspense, onde se mesturan as novelas policiais coas novela de aventuras.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Novela negra

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q208505
* AAT: 300252916
* GND: 4033187-8

 |
| Monte Damavand |
| --- |
| O Damavand |
| Altitude | 5.610 m |
| Latitude | 36º 57' 14" N |
| Lonxitude | 52º 06' 43" O |
| Rexión | Irán |
| Montaña | Montes Elburz |
| Primeiro ascenso |  ?? |
| Tipo de volcán | Estratovolcán, inactivo |

O Damavand localízase no norte de Irán
O monte **Damavand** (en escrita árabe: دماوند), tamén dito *Donbavand*, é un estratovolcán de 5.610 m. de altura que constitúe a maior elevación do Irán. E tamén o volcán de maior altitude de toda Asia.

Situación
---------

O Damavand érguese lixeiramente ao sur do mar Caspio, no centro da cadea montañosa dos Montes Elburz, preto das aldeas de Vararu, Sesang, Gol-e Zard e Mianrud, no departamento de Amol, na provincia de Mazandaran, a 66 km ao nordeste da capital do país, Teherán. Os principais centros urbanos da área son a cidade de Rineh e a de Larijan, famosa pola súas fontes termais.

Actividade volcánica
--------------------

A montaña está cualificado como dormente, porén mostra indicios de certa actividade, pois existen fumarolas preto do cráter da cima que depositan sulfuros, e que teñen sido particularmente activas o 6 de xullo de 2007.

Montañismo
----------

Existen seis itinerarios de subida recoñecidos. O máis popular é o do sur, que dispón dun campamento a unha altura de arredor de 4.000 m. A ruta máis longa é a de nordeste. Precísanse dous días para atinxir a cima, partindo desde a aldea de Nāndal, pasando unha noite no refuxio Takht-e Fereydun (4.300 m). A vía oeste ten sona polas fermosas vistas que se contemplan no solpor. Esta vía ofrece tamén un refuxio de dous andares que foi construído recentemente, e que se coñece como Simorgh.

O Damavand na cultura iraniana
------------------------------

O Damavand ocupa un lugar particular na mitoloxía iraniana. Non textos e na mitoloxía zoroástrica, o dragón tricéfalo Aži Dahāka estaba encadeado ao monte Damāvand, condenado a ficar así até a fin do mundo. Nunha versión máis tardía da mesma lenda, o tirano Zahhāk estaba encadeado, de xeito semellante, nunha gruta do monte Damāvand, logo de ser vencido por Kāveh e Fereydūn.

No Šahnâmeh, a montaña estaba dotada de poderes máxicos.

Na literatura irania , o Damavand é o símbolo da resistencia contra os soberanos estranxeiros. Mohammad Taqī Bahār, por exemplo, compuxo unha célebre casida, titulada *Damāvand*.

Véxase tamén
------------

* Xeografía de Irán.
* Montes Elburz.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Monte Damavand*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q40758
* WorldCat
* VIAF: 242600394
* EBID: ID
* GEC: 0021363
* GeoNames: 138041
* GND: 4202448-1
* Peakbagger: 10467
* Pleiades: 903045
* VOGRIPA: 49

 |