*Para o sistema de transliteración, ver romanización (lingüística)*

A **romanización** foi o proceso polo que os territorios conquistados polo Imperio Romano ían adoptando os costumes, técnicas, relixión e finalmente idioma destes.

Orixe e evolución
-----------------

Campañas romanas no noroeste peninsular
     D.J. Brutus no ano 137 a.C.
     Cesar no 61 a.C.
     Campaña do ano 26 a. C.
     Campaña do ano 25 a. C.
O comezo de romanización de Galicia adóitase datar na expedición de Décimo, o Gallaico, e o seu fito de atravesar o río Lethes ou do esquecemento (o Limia). Porén, o noroeste peninsular non ficou integrado inmediatamente no mundo romano. Ao longo do século I foise estabelecendo un comercio, principalmente nas costas, ao que acompañaron varias expedicións militares (Craso, Perpenna, Xulio César), de maneira que cando Augusto emprendeu as Guerras Cántabras, o noroeste era xa unha simple base de operacións. O noroeste peninsular foi organizado sobre a base do sistema pre-existente en *populi* e *castella*, representado nas inscricións por un **C** invertido. No ano 74 dC, concedeuse o *ius latii* para toda a península.

O territorio pertenceu primeiro á provincia de Lusitania, logo á Tarraconensis e finalmente constituíuse a Gallaecia, xa no século III. Esta dividiuse en tres conventos (demarcacións) xurídicos: bracarense, lucense e asturicense. O latín foi substituíndo as linguas anteriores nun proceso que remataría probabelmente no século III d.C.

Os medios de subsistencia continuaron a ser os mesmos; na organización económica resultan relevantes dous elementos: dunha parte, a introdución da *vila* romana, residencia rural de luxo e explotación agrícola a un tempo, que se expandiría a partir do século III; doutra, o aproveitamento de minas, en especial de ouro, que decaería no século II. Nas minas empregábanse escravos, mais as *villae* foron atendidas por colonos. A estrutura social castrexa persistiría longo tempo en forma de aristocracia indíxena romanizada e de poboación rural.

Na Gallaecia o cristianismo foi introducido serodiamente, a mediados do século III, por soldados da Legio VII Gemina. Un episodio notorio foi a difusión do priscilianismo a fins do século IV.

As referencias documentais para o estudo da romanización en Galicia atópanse na obra de diversos escritores gregos e latinos. Unha listaxe dos principais sería o que segue: Apiano, Tito Livio, Floro, Orosio, Estrabón, Pomponio Mela, Plinio o Vello, Tolomeo, Rufo Festo Avieno, Hidacio e Martiño de Dumio, e no Itinerario de Antonino.

Trátanse de breves descricións de Galicia que, como a feita por Mela na súa obra *Coreografía*, achegan poucos datos, e que neste caso fala do territorio dos *Celtici*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Arias Vilas, Felipe. *A Romanización de Galicia*. Historia de Galicia 4. Edicións A Nosa Terra. (1992).
* Tranoy, Alain. *La Galice Romaine*. Pub. du Centre Pierre París, 7. (1981).

### Outros artigos

* Arquitectura romana en Galicia
* Gallaecia

### Ligazóns externas

* Xosé C. Villaverde Román, *A Romanización do Morrazo.* Agrupación Cultural NÓS, agosto (2000)
* Recompilación de novas na prensa sobre a romanización de GaliciaArquivado 02 de outubro de 2013 en Wayback Machine.
* Vídeo sobre a romanización de Galicia no Museo Provincial de Lugo
* Vídeo sobre a romanización de Galicia no Museo do Castelo de Santo Antón da Coruña
* Vídeo sobre a romanización de Galicia no Museo Arqueolóxico de Ourense