Folio 53 do Libro de Leinster. Conservado no Trinity College de Dublín.
O ***Libro de Leinster*** (en irlandés *Lebor Laignech*), é un manuscrito medieval irlandés completado arredor do ano 1160 e conservado no Trinity College de Dublín. Anteriormente foi coñecido como *Lebor na Nuachongbála* "Libro de Nuachongbáil", un lugar monástico coñecido hoxe como Oughaval.

Algúns fragmentos do libro, como o *Martiroloxio de Tallaght*, están na colección do University College Dublin.

Data e orixes
-------------

A redacción do manuscrito realizouse por parte de máis dun redactor, tal como se pode comprobar no texto do mesmo no que aparecen distintas caligrafías. O compilador principal foi probablemente Áed Ua Crimthainn, quen foi abade do mosteiro de Tír-Dá-Glas en Shannon, hoxe Terryglass (Condado de Tipperary), e o último abade dese mosteiro do que se teñen rexistros. Probas internas do manuscrito dan testemuña do envolvemento de Áed. A súa sinatura pode lerse en f. 32r:

> 
> 
> *Aed mac meic Crimthaind ro scrib in leborso ra thinoil a llebraib imdaib*
> "Áed Húa Crimthaind escribiu este libro e recompilouno de moitos outros."
> 
> 

 Nunha carta copiada posteriormente por outro escritor nunha marxe inferior, o bispo de Kildare, Finn mac Gormáin (m. 1160), se refire a el como un home de ensinanzas (*fer léiginn*) do alto-rei de Leth Moga, o coarb de Colum mac Crimthainn, e xefe de estudos (*prímsenchaid*) de Leinster. Unha teoría alternativa suxerida por Eugene O'Curry, propón que Finn mac Gormáin transcribiu ou recompilou o Libro de Leinster para Áed.

O manuscrito foi producido por Aéd e algún dos seus pupilos durante un longo período de tempo entre os anos 1151 e 1224. Dos anais recollidos no manuscrito, poderíase dicir que foi escrito entre o 1151 e 1201, coa maior parte do traballo rematada arredor da década de 1160. Como Terryglass foi queimado no ano 1164, o manuscrito debeu ser rematado en outro scriptorium. Entre os lugares suxeridos están Stradbally (Co. Loais) e Clonenagh (Co. Laois), fogar de Uí Chrimthainn.

Eugene O'Curry suxeriu que o manuscrito puido estar encargado por Diarmait Mac Murchada (m. 1171), rei de Leinster, quen tiña unha fortaleza (*dún*) en Dún Másc, preto de Oughaval (*An Nuachongbáil*). Dún Másc pasouno de Diarmait Mac Murchada a Strongbow, de Strongbow á súa filla Isabel, de Isabel ao Marshal Earls de Pembroke e deste, a varias xeracións posteriores na súa liña. Cando Meiler fitz Henry estableceu un priorado augustiniano no condado de Laois, Oughaval quedou incluída nas terras deste.

Contidos
--------

O Libro de Leinster é unha das fontes máis importantes para a xenealoxía, a mitoloxía e a literatura irlandesa antiga, xa que contén, entre outros, textos como o *Lebor Gabála Érenn* ("Libro das invasións irlandesas"), o *Táin Bó Cuailnge* ("O roubo do touro de Cuailnge"), as *Metrical Dindshenchas* e unha tradución ou adaptación ao irlandés de *De excidio Troiae Historia*.

O manuscrito contén 187 follas, de aproximadamente 33 cm x 23 cm. Unha nota no manuscrito suxire que se puideron perderse ata 45 follas. O Instituto Dublín de Estudos Avanzados publicou unha edición en seis volumes publicada ao longo de 29 anos.

Exposición en Galicia
---------------------

O 30 de outubro de 2019, o manuscrito chegou a Galicia para ser exposto temporalmente no Museo Centro Gaiás da Cidade da Cultura co gallo da exposición *Galicia, un relato no mundo*. É a primeira vez en oitocentos anos que o manuscrito sae de Irlanda.

Notas
-----

1. ↑  Ms A3 en www.ucd.ie
2. ↑  Best, *The Book of Leinster*, vol 1, p. xv.
3. 1 2 3 4 5 6  Hellmuth, "*Lebor Laignech*", pp. 1125-6.
4. ↑  Irlandés antigo. De *comarbu* literalmente 'sucesor'.
5. ↑  "Reforzo á seguridade do Museo Gaiás para acoller as obras mestras de 'Galicia, un relato no mundo'". *cidadedacultura.gal*. 30 de outubro de 2019. Consultado o 31 de outubro de 2019.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Libro de Leinster***  |

### Bibliografía

* Atkinson, Robert. *The Book of Leinster, sometimes called the Book of Glendalough*. Dublin, 1880. 1-374. Facsimile edition.
* Book of Leinster, ed. R.I. Best; Osborn Bergin; M.A. O'Brien; Anne O'Sullivan (1954–83). *The Book of Leinster, formerly Lebar na Núachongbála*. 6 vols. Dublin: DIAS.  Dispoñible en CELT: vols. 1 (pp. 1–260), 2 (pp. 400–70), 3 (pp. 471–638, 663), 4 (pp. 761–81 e 785-841), 5 (pp. 1119–92 e 1202-1325)

### Outros artigos

* Lebor Gabála Érenn
* Míl Espáine
* Breogán
* Milesianos
* Libro de Kells

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q892989
* EBID: ID

 |