Portada da revista de ciencia ficción *Imagination* de agosto de 1954.
A ***space opera*** é un subxénero de ciencia ficción onde se resaltan historias de guerra espacial, aventura melodramática, batallas interplanetarias, situacións arriscadas e romance cabaleiresco. Establecido principalmente ou completamente no espazo exterior, xeralmente involucra conflitos entre adversarios que destacan polas súas habilidades, armas futuristas e outras tecnoloxías sofisticadas. A denominación *space opera* non alude a ópera ou opereta senón que fai referencia ou deriva de "*soap opera*" e de "*horse opera*", sendo este último termo acuñado durante a década de 1930 para designar *westerrns* estereotipados ou tópicos. As *space operas* xurdiron na década de 1930 e seguen aínda vixentes, producindose literatura, cine, cómics, televisión e videoxogos deste subxenero.

*Flash Gordon* (1936) foi un dos primeiros seriais cinematográficos inspirados nas tiras cómicas de *space opera* do personaxe creado por Alex Raymond. A finais da década de 1970 a saga de A guerra das galaxias creada por George Lucas atraeu o interese do público polo subxénero. Tralo enorme éxito da innovadora serie de filmes de *A guerra das galaxias* a *space opera* converteuse novamente nun subxénero recoñecido. Entre o ano 1982 e 2002 o premio Hugo á mellor novela de ciencia ficción foi a miúdo concedido a obras de *space opera*.

Definición
----------

Contraportada da revista *Galaxy* nº1, outubro de 1950.
A *space opera* defínese como unha historia de aventuras de ciencia ficción.

O termo "*space opera*" foi acuñado en 1941 polo escritor e autor afeccionado a ciencia ficción Wilson Tucker como algo pexorativo nun artigo no número 36 do fanzine de ciencia ficción *Le Zombie*. Nese momento, os seriais dramáticos da radio nos Estados Unidos coñecíanse popularmente como *soap operas* porque moitos estaban patrocinados por fabricantes de xabón. Tucker defineu a *space opera* como o equivalente no ámbito da ciencia ficción. Previmente xa se empregaba "*horse opera*" para definir os westerns estereotipados. Os fans e os críticos decataranse de que as tramas das *space operas* de cando en cando adaptaban as tramas das *horse operas* simplemente trasladando a acción ó espazo exterior, como parodiou a revista *Galaxy Science Fiction* na contraportada do seu primeiro número. A finais da década de 1920 e comezos da década de 1930, cando as historias se publicaban nas revistas de ciencia ficción, eran denominadas a miúdo "superciencia épica".

A partir da década de 1960 e durante a década de 1970 a *space opera* foi redefinida tomando como referencia a obra de Brian Aldiss *Space Opera* (1974). No entanto, o xénero axiña comezou a cambiar, por exemplo, coa práctica editorial e mercadotecnia de Judy-Lynn del Rey e do seu marido e colega Lester del Rey, discutindo as afirmacións de que as *space operas* estaban obsoletas. Del Rey Books fixo reedicións da obra de Leigh Brackett adscribíndoa á *space opera*. A principios da década de 1980 a *space opera* redefínese novamente incluíndo importantes obras da cultura popular como A guerra das galaxias. O termo empezou a ser considerado como un subxénero lexítimo da ciencia ficción só a principios da década de 1990. Hartwell e Cramer definen a *space opera* como:

> 
> 
> [...] colorida, dramática, aventura de ciencia ficción a gran escala, escrita de maneira competente e a veces belamente, usualmente enfocada nun personaxe central simpático e heroico e trama de acción usualmente ambientada nun futuro relativamente afastado, no espazo ou noutros mundos, caracteristicamente optimistas no seu ton. A miúdo trata de guerra, piratería, virtudes militares e acción a grande escala, grandes riscos.
> 
>

Historia
--------

As primeiras obras que precederon ó subxénero contiñan moitos elementos do que logo se convertería en *space opera*, actualmente denomínase *proto-space opera*. As primeiras obras deste estilo foron escritas por diversos autores franceses do século XIX, por exemplo, *Les Posthumes* (1802) de Nicolas-Edme Rétif, *Star ou Psi de Cassiopée: Histoire Merveilleuse de l'un des Mondes de l'Espace* ( 1854) de C.I. Defontenay e *Lumen* (1872) de Camille Flammarion. Non obstante escribíronse ocasionalmente *proto-space operas* non moi populares de ciencia ficción durante a época vitoriana e eduardiana, pódedense encontrar exemplos nas obras de Percy Greg, Garrett P. Serviss, George Griffith e Robert Cromie. Un crítico cita *The Struggle for Empire: A Story of the Year 2236* de Robert William Cole como a primeira *space opera*; a novela describe un conflito interestelar entre homes solares da Terra e unha feroz raza humanoide procedente de Sirius, emporiso a idea da novela xorde dun xénero nacionalista de ficción popular de entre 1880 e 1914 denominado *ficción de guerra futura*.

A pesar deste comezo aparentemente temperán, non foi ata finais da década de 1920 cando a *space opera* comezou a aparecer periodicamente en *pulp magazines* como *Amazing Stories*. No cinema o xénero comezou problablemente en 1918 co filme dinamarqués *Himmelskibet*. A diferencia das historias anteriores de aventuras espaciais, que relacionaban la invasión da Terra por extraterrestres ou se centraban na invención dun vehículo espacial por parte dun xenio inventor, a *space opera* pura simplemente daba por sentado as viaxes espaciais (xeralmente establecendo a historia nun futuro afastado), saltou directamente ós contos de fazañas estelares. As primeiras historias deste estilo inclúen *Invaders from Outside* (*Weird Tales*, xaneiro de 1925) de J. Schlossel, *The Second Swarm* (*Amazing Stories Quarterly*, primavera de 1928), *The Star Stealers* (*Weird Tales*, febreiro de 1929), *Tarrano the Conqueror* (1925) de Ray Cummings, *Across Space* (1926) de Edmond Hamilton e *Crashing Suns* (*Weird Tales*, agosto-setembro de 1928). Historias semellantes doutros escritores continuaron durante os anos 1929 e 1930, quedando en 1931 establecida a *space opera* como un importante subxénero da ciencia ficción.[]

Emporiso o autor citado con máis frecuencia como o auténtico pai do xénero é E. E. "Doc" Smith. O seu primeiro traballo publicado, *The Skylark of Space* (*Amazing Stories*, agosto-outubro de 1928), escrito en colaboración con Lee Hawkins Garby, é nomeada a miúdo como a primeira gran *space opera*. A serie de novelas *Lensman* de E. E. Smith, os traballos de Edmond Hamilton, John W. Campbell e Jack Williamson nas décadas de 1930 e 1940 foron populares entre os lectores e moi imitados por outros escritores.

Escritores como Poul Anderson e Gordon R. Dickson mantiveron viva a aventura espacial a grande escala ata a década de 1950, seguidos por escritores como M. John Harrison e C. J. Cherryh na década de 1970. Neste momento para moitos lectores *space opera* xa non era un termo despectivo senón a descrición dun tipo concreto de historia de ciencia ficción e aventura.

Segundo o autor Paul J. McAuley, varios escritores, na súa maior parte británicos, comezaron a reinventar a *space opera* na década de 1970 (aínda que a meirande parte dos críticos non británicos tenden a cuestionar a pretensión británica de dominar a nova escena da *space opera*). Os acontecementos máis destacados neste período inclúen a publicación *The Centauri Device* de M. John Harrison en 1975 e un editorial "call to arms" de David Pringle e Colin Greenland na edición do verán de 1984 de *Interzone*; e o éxito de recadación de *A guerra das galaxias*, que segue algunhas convencións da *space opera* tradicional. Esta "nova *space opera*", que evolucionou case ó mesmo tempo que xurdiu o *cyberpunk* e foi influenciada por el, é máis escura, afástase do ""triunfo da humanidade" da *space opera* máis antiga, insire novidades tecnoloxías e posúe unha caracterización máis forte que a *space opera* antiga. Se ben conserva a escala e o alcance interestelar da *space opera* tradicional, tamén pode ser cientificamente máis rigorosa.

A nova *space opera* foi unha reacción contra antiga. Os novos defensores da *space opera* afirman que o xénero céntrase no desenvolvemento do carácter, a escritura fina, os altos estándares literarios, a verosimilitude e unha exploración moral dos problemas sociais contemporáneos. McAuley e Michael Levy identifican a Iain M. Banks, Stephen Baxter, M. John Harrison, Alastair Reynolds, o propio McAuley, Ken MacLeod, Peter F. Hamilton e Justina Robson como os practicantes máis notables da nova *space opera*. Unha das editoriais máis destacadas, Baen Books, especializouse en *space opera* e ciencia ficción militar, e publica a moitos dos autores mencionados anteriormente, que gañaron o premio Hugo.

Comparación con outros xéneros
------------------------------

Algúns críticos distinguen entre *space opera* e *planetary romance*. Ambos presentan aventuras en contornos exóticos, porén a *space opera* pon énfase nas viaxes espaciais, mentres que o *planetary romance* céntranse en mundos estraños. Dende este punto de vista, as historias marcianas, venusianas e lunares de Edgar Rice Burroughs serían *planetary romances* (e dos máis antigos), como serían as historias de *Eric John Stark* de Leigh Brackett con influencias de Burroughs.

A *space opera* pode contrastar coa ciencia ficción dura, na cal se fai fincapé nos efectos do progreso tecnolóxico e nas invencións, e onde os axustes se elaboran coidadosamente para obedecer as leis da física, a cosmoloxía, as matemáticas e a bioloxía; pódense atopar algúns exemplos nas obras de Alastair Reynolds ou na película *The Last Starfighter*. Ás veces a *space opera* pode coincidir coa ciencia ficción dura ó centrarse na precisión científica como en *The Risen Empire* de Scott Westerfeld. Noutras ocasións a *space opera* pode situarse nun punto intermedio entre a ciencia ficción dura e a branda, como a serie de precuelas de *Dune* de Kevin J. Anderson e Brian Herbert ou a serie da *Guerra das galaxias* creada por George Lucas.

Algúns tipos de *space opera* solápanse coa ciencia ficción militar, concentrándose nas batallas espaciais a grande escala con armas futuristas; emprégase ocasionalmente o termo "*space opera* militar" para definir este subxénero, como fai por exemplo a crítica Sylvia Kelso para referirse á *Saga Vorkosigan* de Lois McMaster Bujold.

Parodias
--------

As parodias de *space opera* son a miúdo exemplo da propia *space opera*.

*What Mad Universe* de Fredric Brown ten como protagonista a un editor de revistas de ciencia ficción de cabeza sobria que de súpeto se ve transportado a unha historia alternativa na que tódolos elementos da *space opera* (un heroe espacial extraordinario que loita contra extraterrestres malvados obstinados na destrución da humanidade etc.) se volven reais na súa vida.

Na novela *Bill, the Galactic Hero* Harry Harrison parodia as convencións da *space opera* clásica, de igual modo que en *Star Smashers de los Galaxy Rangers* e no conto *Space Rats of the CCC - the Combat Camel Corps* do propio autor.

*Space Opera* de Jack Vance trata dunha compañía de ópera que vai de xira polo espazo.

A película cómica *Spaceballs*, dirixida e coescrita por Mel Brooks, é unha parodia de ciencia ficción con moitas características de *space opera*.

O anime *Space Dandy* do director Shinichirō Watanabe parodia decote outras obras de ciencia ficción do subxénero *space opera*.

Notas
-----

1. ↑  Pringle, David (2000). *Space and Beyond: The Frontier Theme in Science Fiction* (en inglés). Greenwood. p. 36. ISBN 978-0313308468.
2. ↑  Nelson, Murry R. (2013). *American Sports: A History of Icons, Idols, and Ideas* (en inglés). Greenwood. p. 310. ISBN 978-0313397523.
3. ↑  Child, Ben (20-2-2017). "A modern space opera: has Star Wars escaped the George Lucas worldview?". *The Guardian*. Consultado o 29-12-2018.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8  Hartwell, David G.; Cramer, Kathryn (2006). *The Space Opera Renaissance* (1ª ed.). Nova York: Tor. ISBN 0765306174.
5. ↑  "Space-opera". *Dictionary.com* (en inglés). Consultado o 31-12-2018.
6. ↑  Keith Stokes. "Número 36 de Le Zombie - páxina 9". *Midamericon.org* (en inglés). Consultado o 31-12-2018.
7. ↑  Turner, Graeme; Cunningham, Stuart (2000). *The Australian TV Book*. St. Leonards, Nova Gales do Sur: Allen & Unwin. p. 200. ISBN 1741153727.
8. ↑  Langford, David (2005). *The Sex Column and Other Misprints* (en inglés). Wildside Press. pp. 167–168. ISBN 9781930997783. Consultado o 31-12-2018.
9. ↑  Westfahl, Gary (2000). *Space and Beyond: The Frontier Theme in Science Fiction* (en inglés) (1ª ed.). Westport, Connecticut: Greenwood Press. p. 36. ISBN 9780313308468. Consultado o 31-12-2018.
10. 1 2 3 4  Dozois, Gardner; Strahan, Jonathan (2007). *The New Space Opera* (en inglés) (1ª ed.). Nova York: Eos. p. 2. ISBN 9780060846756.
11. ↑  Latham, Rob (23-2-2017). *Science Fiction Criticism: An Anthology of Essential Writings* (en inglés). Nova York: Bloomsbury Publishing. p. 133. ISBN 9781474248624. Consultado o 31-12-2018.
12. 1 2 3  Bleiler, Everett F.; Bleiler, Richard J. (1990). *Science-fiction, the Early Years: A Full Description of More Than 3,000 Science-fiction Stories from Earliest Times to the Appearance of the Genre Magazines in 1930: with Author, Title, and Motif Indexes*. Kent, Ohio: Kent State University Press. ISBN 0873384164.
13. ↑  Clarke, I. F. (novembro de 1997). "Future-War Fiction: The First Main Phase, 1871-1900". *Science Fiction Studies* **24**. Consultado o 31-12-2018.
14. ↑  Hardy, Phil (1995). *The Overlook Film Encyclopedia* (3ª ed.). Woodstock, Nova York: Overlook Press. p. 56. ISBN 0879516267.
15. 1 2 3 4  McAuley, Paul. "Junk Yard Universes". *Paul McAuley* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 31-03-2004. Consultado o 5-1-2019.
16. ↑  Levy, Michael (xuño de 2008). "Cyberpunk Versus the New Space Opera". *Voice of Youth Advocates* **31**: 132–133.
17. ↑  Walter, Damien (29-8-2014). "Space Opera strikes up again for a new era". *The Guardian* (en inglés). Consultado o 5-1-2019.
18. ↑  "SF Citations for OED". *Jessesword.com* (en inglés). 6-7-2008. Arquivado dende o orixinal o 08-01-2008. Consultado o 5-1-2019.
19. ↑  Britt, Ryan (28-2-2013). "How Timothy Zahn’s Heir to the Empire Turned Star Wars into Science Fiction". *Tor.com* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 16-06-2015. Consultado o 5-1-2019.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Space opera Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q468478
* EBID: ID
* TESF: space\_opera

 |