O Xardín Botánico de Padua (ou *Xardín dos Simples*) nunha estampa do século XVI; ao fondo, a Basílica de Sant'Antonio.
O **Orto Botanico di Padova** é un xardín botánico localizado en Padua, na parte nordeste de Italia. Fundado en 1545 pola República de Venecia, é o xardín botánico académico máis antigo do mundo que aínda está na súa localización orixinal. O xardín, afiliado á Universidade de Padua, ocupa actualmente uns 22.000 metros cadrados e é coñecido polas súas coleccións especiais e deseño histórico.

Historia
--------

O xardín de Padua fundouse por deliberación do Senado da República de Venecia. Dedicábase ao cultivo de plantas medicinais, as chamadas "plantas simples" (*Orto dei semplici* - as simples eran herbas que se usaban tal cual e non en mesturas) que producían remedios naturais, e tamén para axudar aos estudantes a distinguir as plantas medicinais xenuínas das falsas.

Construíuse un recinto mural circular para protexer o xardín dos frecuentes roubos nocturnos que se producían a pesar das severas sancións (multas, prisión, exilio). O Xardín Botánico foise enriquecendo constantemente con plantas de todo o mundo, especialmente dos países que participaban no comercio con Venecia. En consecuencia, Padua tivo un papel principal na introdución e estudo de moitas plantas exóticas, e un herbario, unha biblioteca e moitos laboratorios foron engadíndose gradualmente ao seu Xardín Botánico.

Na actualidade, o Xardín Botánico permite realizar unha intensa actividade didáctica así como importantes investigacións sobre o seu terreo. Tamén se preocupa pola conservación de moitas especies raras. En 1997, foi catalogado pola UNESCO como Patrimonio da Humanidade polos seguintes motivos:

> 
> 
> O Xardín Botánico de Padua é o orixinal de todos os xardíns botánicos do mundo, e representa o nacemento da ciencia, dos intercambios científicos e da comprensión da relación entre natureza e cultura. Fixo unha profunda contribución ao desenvolvemento de moitas disciplinas científicas modernas, en particular a botánica, a medicina, a química, a ecoloxía e a farmacia.
> 
>

Arquitectura
------------

A entrada
O deseño do Xardín Botánico atribúese habitualmente a Andrea Moroni, quen creou algúns dos monumentos públicos máis importantes de Padua, como a Basílica di Santa Giustina en Prato della Valle, o concello e a universidade na primeira metade do século XVI. Non obstante, o verdadeiro arquitecto foi Daniele Barbaro, un nobre veneciano que foi un home de gran coñecemento e tradutor de Vitruvio *De Architectura*.
Seguiu o exemplo dos *Horti Conclusi* medievais, (xardíns pechados), marcando a arquitectura mediante un patrón perfecto dun cadrado dentro dun círculo, dividido en catro partes por dous camiños orientados segundo os puntos cardinais. O Xardín Botánico inaugurouse en 1545, e utilizouse como instalación docente pola Universidade de Padua no ano seguinte.

O aspecto actual do pazo principal remóntase aos séculos XVII e XVIII. A finais do século XVI, o xardín enriqueceuse con moitas fontes alimentadas por unha xigantesca roda hidróforo, para garantir un rego adecuado. En 1704, construíronse catro portas e portais con enormes acroterions (adornos) en pedra vermella, decorados con plantas de ferro forxado. Durante a primeira metade do século XVIII, o muro refinouse ao longo do perímetro externo por unha balustrada feita de Pedra de Istria na que se colocaron vasos e retratos a medio corpo de personaxes importantes. Ao lado da porta sur construíuse unha estatua de Teofrasto, así como unha estatua de Salomón, (asinada por Antonio Bonazza), punto local para a porta leste e a fonte das catro estacións, que se enriqueceu con retratos do século XVIII feitos en mármore de Carrara. Na primeira metade do século XIX construíronse invernadoiros e un teatro botánico e colocáronse retratos a medio corpo de eminentes botánicos como Carl von Linné na cornixa. Un dos invernadoiros aínda conserva estes arcos históricos e pequenas columnas de ferro fundido.

No xardín tamén hai tres reloxos de sol: un cúbico, un circular e un cilíndrico. No interior, catro *glacis* están divididos en coleccións de canteiros. No centro, unha poza de auga para as plantas acuáticas é alimentada por un chorro continuo de auga quente que procede dun estrato de terra acuífero situado a 300 metros por debaixo do nivel do xardín.

Árbores
-------

Ata 1984, o Xardín Botánico presumía dunha *Vitex agnus-castus* (árbore casta) que databa de polo menos 1550. Na actualidade, a planta máis antiga é unha palmeira plantada en 1585 chamada "palma de Goethe". porque o poeta referiuse a ela no seu ensaio "Geschichte meines botanisches Studiums"; esta árbore está situada nun invernadoiro dentro do *Ortus Sphearicus*. Outras árbores vellas son un ginkgo e unha magnolia que datan de mediados do século XVIII, que se consideran os exemplares máis antigos de Europa. Un plátano xigantesco no exterior do Arboretum data de 1680; ten o tronco oco, por mor dun raio. No Arboreto tamén hai un tronco seccionado dun olmo, falecido en 1991, con marcados aneis anuais.

Coleccións
----------

Tanques de plantas acuáticas e invernadoiro da "palmeira de Goethe".
Debido á escaseza de invernadoiros, as plantas sitúanse principalmente ao aire libre. Actualmente están a ser cultivadas e ordenadas seis mil tipos de plantas segundo estándares taxonómicos, utilitarios, ecolóxico-ambientais e históricos. A recollida sistemática concéntrase nos catro canteiros centrais máis grandes. Entre as coleccións utilitarias, as plantas medicinais son as máis importantes. Estes clasifícanse segundo o sistema de Engler, baseado nas relacións evolutivas entre as familias. Cada planta está etiquetada co seu nome científico e as súas principais propiedades terapéuticas. Recentemente púxose en marcha unha colección de plantas velenosas con fins didácticos: moitas destas plantas velenosas atópanse tamén no sector das plantas medicinais porque en cantidades adecuadas poden ser utilizadas para tratar enfermidades e doencias.

As coleccións do xardín inclúen:

* Plantas insectívoras: atopadas en solos pobres en nitróxeno, estas plantas deben utilizar as proteínas dalgúns pequenos insectos capturados coas súas follas para evitar carencias.
* Plantas medicinais e velenosas: plantas que representan a finalidade orixinal do Xardín Botánico.
* Plantas da Comarca Montes Euganeos e Triveneto: colección de plantas representativas dos Outeiros Euganeos e da contorna do Xardín Botánico.
* Unha sección dedicada á recollida, conservación e estudo das plantas en perigo de extinción.
* Orquídeas
* Plantas acuáticas
* Plantas alpinas
* Plantas mediterráneas

Hábitats
--------

* Maquis mediterráneo: contén vexetación costeira típica da conca mediterránea, un clima caracterizado por veráns calorosos e invernos suaves. Un matogueira impenetrable está composto por un espeso sotobosque de folla perenne e árbores, así como por moitas plantas trepadoras, moitas veces espiñadas.
* Xardín alpino: un clima típico alpino, situado sobre o bosque da montaña. Caracterízase por extensións de detritos rochosos unidos por raíces das plantas, arbustos e pequenas árbores retorcidas como o piñeiro mugho e o enebro anano.
* Hábitat de auga doce: aquí crecen plantas acuáticas en moitos tanques, e sofren adaptacións similares provocadas polos hábitats a pesar das súas especies orixinais.
* Plantas suculentas: hábitat desértico reconstruído (na primavera e verán).
* Invernadoiros de orquídeas: microhábitat quente húmido que permite o cultivo de plantas de bosque tropicais.

* O invernadoiro da "palmeira de Goethe".O invernadoiro da "palmeira de Goethe".
* Platanus orientalis*Platanus orientalis*
* Porta nortePorta norte
* Collezione OpuntiaCollezione Opuntia
* Actinidia chinensis*Actinidia chinensis*
* A basílica de San Antonio ao fondoA basílica de San Antonio ao fondo
* O invernadoiro "palmeira de Goethe"O invernadoiro "palmeira de Goethe"
* Macchia mediterraneaMacchia mediterranea
* FonteFonte
* O invernadoiro da planta carnívoraO invernadoiro da planta carnívora
* Nenúfar Nymphaea caeruleaNenúfar *Nymphaea caerulea*
* Xardineiros traballandoXardineiros traballando

Notas
-----

Referencias

1. ↑  Centre, UNESCO World Heritage. "Botanical Garden (Orto Botanico), Padua". *UNESCO World Heritage Centre* (en inglés). Consultado o 2021-05-02.
2. ↑  "Botanical Garden | OrtoBotanico di Padova". *www.ortobotanicopd.it*. Consultado o 2021-05-02.
3. ↑  Oficialmente, o xardín botánico universitario máis antigo é o Orto botanico di Pisa, que fundouse en 1544; con todo, ese xardín trasladouse dúas veces e só ocupa a súa localización actual, e agora permanente, desde 1591.
4. ↑  "Encyclopedia of Italian Renaissance & Mannerist art, Volume 1", Jane Turner, New York, 2000, pg. 113 ISBN 0-333-76094-8

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Xardín botánico de Padua Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Minelli, A. *The botanical garden of Padova (1545-1995)*, Marsilio, 1988. ISBN 88-317-6977-4
* G. Buffa, F. Bracco, N. Tornadore, *Guida all’Orto Botanico di Padova. Quattro percorsi per conoscerne la storia e le piante*. Centrooffset, Padova, 1999. ISBN 88-900229-1-4

### Outros artigos

* Padua

### Ligazóns externas

* Orto Botanico Universitá di Padova, na páxina oficial da Universidade de Padua (en *italiano)*
* Botanical Garden, Padua no UNESCO World Heritage Centre (en *inglés)*
* Storia dell'Orto botanico di Padova, da *Società Botanica Italiana* (en *italiano)*