**William "Bill" Fenton Russell**, nado en West Monroe (Luisiana) o 12 de febreiro de 1934 e finado en Mercer Island (Washington) o 31 de xullo de 2022, foi un xogador e adestrador de baloncesto estadounidense, que xogou como pivote durante trece anos nos Boston Celtics da NBA. Foi en cinco ocasiones nomeado MVP da tempada, ademais de ser o máximo estandarte da dinastía dos Celtics que gañaron once campionatos en trece anos.

Antes da súa carreira profesional, Russell gañou dous campionatos da NCAA con San Francisco Dons en 1955 e 1956. Tamén conseguiu a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de Melbourne de 1956 como capitán da selección nacional estadounidense. Russell está considerado como un dos mellores defensores da historia da NBA, sendo os seus tapóns e a súa defensa ao home as maiores razóns do éxito dos Celtics, inspirando ademais a outros xogadores a mellorar o seu xogo defensivo. Tamén foi notable á hora de rebotear, recollendo un total de 21.620 rebotes en toda a súa carreira e converténdose nun dos dous xogadores, xunto con Wilt Chamberlain, capaces de conseguir 50 rebotes ou máis nun partido. A pesar de non centrarse nunca no xogo ofensivo, finalizou a súa carreira profesional con 14.522 puntos. Dende 1975 forma parte do Basketball Hall of Fame e en 1996 foi nomeado un dos "cincuenta mellores xogadores da historia da liga".

Comezos
-------

A súa familia tivo moitos problemas co racismo, até o punto que ao seu pai foille negado o servizo nunha gasolineira até que tódolos clientes brancos fosen atendidos. Cando o seu pai tentou marchar e buscar outra gasolineira, o encargado do establecemento pegoulle cunha escopeta na cara ameazándoo de morte con que quedase e esperase a súa quenda. Noutra ocasión, a súa nai camiñaba pola rúa cun vestido elegante cando un policía local atopouna e fíxoa regresar a casa para cambiarse o vestido xa que a describiu como "roupa de branca". Debido ao racismo que se respiraba no seu Monroe natal, a familia Russell mudouse a Oakland (California). A súa nai, Kathy, morrería dun fallo renal pouco antes de cumprir os 33 anos de idade. Criado a partir de entón polo seu pai, sempre recoñecería nel o seu ídolo:

> 
> 
> Nunca na miña vida sentín vergoña polo meu pai. Tentei recoller o máximo da súa filosofía e engadir a miña personalidade, aínda que nunca cheguei ao seu nivel.
> 
> 

Russell asistiu ao Instituto McClymonds, onde non comezou a sobresaír como xogador de baloncesto até os seus anos júnior e sénior, e gañando tres campionatos estatais co equipo.

### Universidade

Russell durante a Universidade.
A única universidade que ofrecía unha bolsa deportiva a Russell era a Universidade de San Francisco, onde Russell xogou baixo as ordes do adestrador Phil Woolpert. Xunto cos seus compañeiros de raza negra Hal Perry e K.C. Jones, Russell converteuse en obxecto de insultos racistas, tanto en USF como nos outros lugares. Nun lamentable incidente, hoteis de Oklahoma City negáronse a admitir a Russell e os seus compañeiros negros mentres o equipo estaba na cidade para disputar o All-College Tournament de 1954. En protesta a iso, o equipo enteiro decidiu acampar nunha residencia universitaria de estudantes pechada, o que eles máis tarde consideraron unha importante experiencia de vinculación. Décadas máis tarde, Russell explicou que as súas experiencias lle endureceron contra o abuso de todo tipo de clases. "Nunca me permitín ser unha vítima" dixo. Russell liderou a USF Dons aos campionatos da NCAA de 1955 e 1956, incluíndo un refacho da friorenta de 55 partidos consecutivos gañados. Converteuse nun xogador popular grazas á súa forte defensa e a súa habilidade para taponar os tiros rivais, chegando a colocar 13 nun partido. John Wooden, adestrador de UCLA Bruins, dixo de Russell que era "o mellor defensor que xamais vin".

Durante a súa carreira universitaria, Russell acadou unha media de 20,7 puntos e 20,3 rebotes en 79 encontros. Foi tan dominante que forzou á NCAA ha modificar varias regras, as que viñeron ser coñecidas como as "Regras de Russell"; tras a tempada de 1955, decidiuse ensanchar a liña de tiros libres de seis a doce pés, o que obrigaba aos pivotes a xogar máis lonxe de canastra. Tamén se converteu en ilegal tocar o balón cando este se atopase en traxectoria descendente a canastra.

Ademais do baloncesto, Russell representou a USF Dons en competicións de atletismo. Competiu na carreira de 402 m, podendo completala en 49,6 s, e en salto de altura, sendo elixido pola revista *Track & Field News* como o sétimo mellor saltador de altura do mundo en 1956. Ese ano, Russell gañou os títulos de salto de altura na reunión de afeccionados de Central California e do Pacífico, e na West Coast Relays. Nesta última competición, realizou un dos seus mellores saltos, alcanzando os 2,06 m, só 6 cm menos que os alcanzados polo campión olímpico aquel ano. Tras a súa carreira en San Francisco, os Harlem Globetrotters convidárono a unirse ao seu lendario equipo. Con todo, o propietario Abe Saperstein só negociaba directamente co adestrador de Russell, polo que o pivote rexeitou a oferta. Alegou que se Saperstein era demasiado elegante para falar con el, entón el era demasiado elegante para xogar para Saperstein. En cambio, Russell declarouse elixible para o Draft da NBA de 1956.

### Draft de 1956

No Draft de 1956, o adestrador dos Boston Celtics Red Auerbach, puxera os seus ollos sobre Russell, pensando que a súa intensidade defensiva e a súa capacidade reboteadora eran o que os Celtics realmente necesitaban. Os seus pensamentos eran pouco ortodoxos, xa que por aquel tempo os pivotes destacaban polo seu xogo ofensivo e por prestar pouca atención á defensa. Con todo, as posibilidades de conseguir a Russell parecían remotas, xa que tras quedar os Celtics segundos a tempada anterior a súa elección no draft era demasiado baixa. Ademais, Auerbach xa usara a súa elección territorial para elixir o aleiro Tom Heinsohn. Pero Auerbach xa sabía que os Rochester Royals, equipo posuidor da primeira elección do draft, ían seleccionar ao novo reboteador Maurice Stokes e que non estaban dispostos a pagar os 25.000 dólares que solicitaba Russell. Os St. Louis Hawks, segundos no draft, elixiron a Russell, pero o equipo desexaba facerse cos servizos de Ed Macauley, xogador seis veces All-Star dos Celtics e nativo de St. Louis. Auerbach aceptou negociar cos Hawks por Macauley só se entraba na operación o mozo Russell, e despois de que os Celtics estivesen de acordo en incluír tamén ao rookie Cliff Fagan, o traspaso fíxose oficial.

Nese mesmo draft, os Celtics tamén escolleron a K.C. Jones, compañeiro de Russell en San Francisco Dons. Esa noite a franquía conseguiu facerse cos servizos de tres futuros membros do Hall of Fame e campións da NBA como eran Russell, Jones e Heinsohn. Dita elección do draft e o mencionado intercambio posterior foron considerados, coa perspectiva do tempo, un dos máis importantes intercambios da historia do deporte norteamericano.

### Xogos Olímpicos de 1956

Antes do seu ano rookie, Russell foi capitán da selección nacional estadounidense que competiu nos Xogos Olímpicos de Melbourne 1956. Russell tivo a opción de saltarse o torneo e disputar a tempada completa cos Celtics, algo ao que o pivote rexeitou. Posteriormente comentou que tería competido en salto de altura se fose rexeitado polo equipo de baloncesto. Baixo a tutela do adestrador Gerald Tucker, Russell axudou ao combinado norteamericano a gañar a medalla de ouro derrotando á Unión Soviética na final por 89-55. Estados Unidos dominou o torneo, gañando aos seus rivais por unha diferenza de 53,5 puntos por partido de media. Russell liderou ao equipo en anotación con 14,1 puntos por encontro, mentres que Jones, compañeiro de equipo seu nos Celtics achegou outros 10,9 por partido.

NBA
---

### 1956–59

Russell e Red Auerbach (1956).
Russell non se puido unir aos Celtics na súa primeira tempada na NBA até decembro de 1956 debido ao seu compromiso olímpico. Tras o seu regreso de Melbourne, Rusell disputou 48 partidos e media 14,7 puntos e 19,6 rebotes por partido, liderando a liga nesta última categoría estatística. Durante a tempada, no equipo xogaron cinco futuros membros do Hall of Fame: Russell, Tom Heinsohn, Jim Loscutoff, Bill Sharman, Bob Cousy e Frank Ramsey, este saíndo desde o banco (K.C. Jones non xogou en Boston até 1958 debido ao servizo militar). Nos anos previos á chegada de Russell, os Celtics eran un equipo anotador pero pobre en defensa. Con todo, coa presenza defensiva de Russell, os Celtics fundaban o inicio dunha das dinastías máis longas na historia do deporte. Na primeira tempada o equipo logrou un balance de 44-28, conseguindo unha praza de acceso a playoffs. No primeiro partido da primeira rolda ante Syracuse Nationals, liderados polo futuro Hall of Fame: Dolph Schayes, Russell completou un dos mellores partidos na súa carreira. Finalizou con 16 puntos, 31 rebotes e 7 tapóns, aínda que por esa época os tapóns non eran unha estatística oficial. Os Celtics varreron aos Nationals e posteriormente plantáronse nas súas primeiras Finais.

Nas Finais da NBA enfrontáronse a St. Louis Hawks, equipo liderado pola estrela Bob Pettit e o ex-Celtic Macauley. Ambas as franquías chegaron ao sétimo partido empatados a encontros gañados, sendo no decisivo da serie no que Russell completou o famoso "Coleman Play". Russell atopábase na liña de fondo do seu propio campo cando Jack Coleman recibiu un pase a media pista, chegando o pivote dos Celtics coa suficiente velocidade e potencia como para taponarlle a *a priori* sinxela bandexa que se preparaba a realizar o xogador dos Hawks. O tapón conservou o 103-102 para os Celtics no marcador a falta de 40 segundos para o final do partido. O encontro decidiuse na prórroga, onde os Celtics impuxéronse por 125-123, gañando o seu primeiro anel de campión. Na tempada 1957-58, Russell promedió 16,6 puntos e 22,7 rebotes por partido, marca da liga. Un interesante fenómeno ocorreu esa campaña na NBA; Russell foi nomeado MVP da Tempada, pero, estrañamente, elixido no segundo mellor quinteto da liga, algo que ocorrería constantemente ao longo da súa carreira. A NBA razoou que outros pivotes eran máis versátiles que Russell, pero ningún outro significaba tanto para o seu equipo como o facía el.

Por segundo ano consecutivo os Celtics posuían a mellor marca da NBA, avanzando facilmente até as Finais da NBA. Nelas atopáronse de novo aos Hawks, lesionándose Russell no terceiro partido da serie. Liderados por Macauley e Pettit, e co seu adestrador Alex Hannum, os Hawks alzáronse co seu primeiro campionato en seis encontros. Na campaña 1958-59, Russell continuou cos seus dominantes números; 16,7 puntos e 23 rebotes por noite. Converteuse nun dos mellores reboteadores de todos os tempos, promediando non menos de 23 rebotes por partido nas súas sete seguintes tempadas na liga. Os Celtics fixéronse coa mellor marca da liga gañando 52 partidos, liderados por Russell facías unhas novas Finais da NBA. Nas de 1959, os Celtics varreron a Minneapolis Lakers por 4-0 e conquistaron o seu segundo anel. John Kundla, adestrador dos Lakers, dixo tras a serie:

> 
> 
> Non tememos a uns Celtics sen Russell, sen el podemos gañarlles. É o tipo que nos bateu psicoloxicamente.
> 
> 

### 1959–66

Bill Russell (6 de Boston) ante os Chicago Packers en 1961.
Na tempada 1959-60, debutou o rookie Wilt Chamberlain, pivote de Philadelphia Warriors que hoxe en día aínda mantén numerosas marcas individuais tanto en partido como en tempada, incluíndo algúns asombrosos como os 100 puntos ou os 55 rebotes nun encontro e medias de 50,4 puntos por noite nunha tempada regular. A rivalidade Russell-Chamberlain, tanto no defensivo como no ofensivo, converteuse nunha das máis intensas e lendarias do baloncesto. Aquela campaña os Celtics gañaron 59 partidos incluíndo unha racha de 17 consecutivos, atopándose cos Warriors de Chamberlain nas Finais de División. Chamberlain superou a Russell en anotación por unha diferenza de 81 puntos, pero os de Boston levaron a serie en seis partidos. Anos máis tarde, a rivalidade Russell-Chamberlain foi protagonista dun libro titulado *The Rivalry* do xornalista deportivo John Taylor. Nas Finais de 1960, os Celtics gañaron aos Hawks tomándose o desquite de hai dous anos e conseguindo o seu terceiro campionato da NBA. Russell atrapou 40 rebotes no segundo partido da serie, engadindo ademais 22 puntos e 35 rebotes no sétimo e decisivo choque, liderando a vitoria por 122-103 dos Celtics.

Na campaña 1960-61, Russell completou outro ano de ilusión, promediando 16,9 puntos e 23,9 rebotes por partido. O seu equipo conseguiu un balance de 57-22, batendo a Syracuse Nationals por 4-1 nas Finais de División e chegando outro ano máis ás Finais da NBA, onde por segunda tempada consecutiva privaron do título aos Hawks (4-1). Russell asinou unha media de 18,9 puntos (mellor marca anotadora na súa carreira) e 23,6 rebotes por encontro na tempada 1961-62, mentres que Chamberlain batía todas as marcas asinando 50,4 puntos por partido na devandita campaña e anotaba 100 puntos nunha soa noite. Os Celtics convertíanse no primeiro equipo en chegar ás 60 vitorias, sendo Russell elixido o MVP. Na postemporada, a franquía capturou o cuarto anel na súa historia, derrotando nas Finais de 1962 aos Lakers e cun Russell decidindo a serie con 30 puntos no sétimo e decisivo partido.

Antes da campaña 1962-63, a veterano base Bob Cousy retirouse do baloncesto e os Celtics elixiron a John Havlicek, outro futuro Hall of Fame. Unha vez máis o equipo estivo liderado por un inspirado Russell, promediando 16,8 puntos e 23,6 rebotes por partido durante a devandita campaña e gañando o seu cuarto título de MVP da Tempada. Ademais, por primeira vez na súa carreira conseguiu o MVP do All-Star Game, tras anotar 19 puntos e capturar 24 rebotes para o Leste. Por quinto ano consecutivo, os Celtics gañaron o anel de novo ante os Lakers en seis partidos. Na seguinte campaña, a 1963-64, uns Celtics dominantes chegaron de novo ás Finais tras derrotar a Cincinnati Royals e San Francisco Warriors de Chamberlain por 4-1 en ambas as series. Sería o sétimo anel en oito tempadas de Russell, sexto consecutivo, unha serie histórica sen precedentes. Anotou 15 puntos e 24,7 rebotes por partido (marca na súa carreira), liderando a NBA en rebotes por primeira vez desde que Chamberlain chegou á liga.

Russell tivo outro ano excelente durante a 1964-65, promediando 14,1 puntos e 24,1 rebotes por noite e guiando aos Celtics a 62 partidos gañados. Ademais, conseguiu o seu segundo título consecutivo de máximo reboteador e o quinto MVP da Tempada na súa carreira. Nos playoffs, os Celtics sufriron para eliminar a Philadelphia 76ers do recentemente fichado Chamberlain. Russell fixo valer o seu MVP da campaña tanto no terceiro partido como no quinto, onde contribuíu con 28 rebotes, 10 tapóns, 6 roubos e 7 asistencias. Con todo, aquela serie tivo un final dramático para os 76ers pero glorioso para os de Boston. Cinco segundos antes do final do sétimo partido, os Celtics gañaban 109-110, perdendo Russell o balón. Con todo, un saque de fondo mal dirixido de Hal Greer fixo que John Havlicek roubase o balón, causando ao comentarista dos Celtics Johnny Most gritar as lendarias palabras:

> 
> 
> "*Havlicek stole the ball! It's all over! Johnny Havlicek stole the ball!*".
> 
> 

Tralas Finais de División, os Celtics venceron facilmente nas Finais da NBA aos Lakers en cinco partidos e coroáronse un ano máis campións da NBA. Na seguinte tempada, os Celtics gañaron o seu oitavo título consecutivo. Esta vez, o equipo de Russell eliminou de novo aos 76ers, plantándose nas Finais cos Lakers de rivais por segundo ano consecutivo e por cuarta vez en cinco anos. Esta vez, a serie estivo máis igualada, decidíndose en sete partidos. Durante a tempada regular, Russell achegou 12,9 puntos e 22,8 rebotes por encontro, sendo a primeira vez na súa carreira que baixaba de 23 rebotes de media.

### 1966–69

Russell defendendo a Wilt Chamberlain.
Antes da tempada 1966-67, o lendario adestrador dos Celtics Red Auerbach retirouse e nomeou a Russell adestrador-xogador, converténdose no primeiro afroamericano en dirixir un equipo da NBA na historia. A racha de oito campionatos consecutivos chegou á súa fin, sendo eliminados polos 76ers de Chamberlain nas Finais de División, que ademais superaron a marca de máis vitorias nunha tempada, en posesión dos Celtics con 68. O adestrador aquel ano dos 76ers era Alex Hannum, técnico que dirixira aos Hawks de 1958, vencedores dos Celtics nas Finais da NBA daquel ano.

Na súa penúltima tempada na NBA os seus números descenderon, promediando 12,5 puntos e 18,6 rebotes por partido á idade de 34 anos. Nas Finais de División, parecía que os 76ers ían eliminar os Celtics de novo, xa que tras catro partidos o resultado era de 1-3 para os de Philadelphia. Con todo, lograron igualar a eliminatoria e no sétimo partido Russell limitou a Chamberlain a tan só dous intentos de tiros de campo na segunda metade. Os Celtics lideraban o marcador 97-95 a falta de 34 segundos cando Russell sentenciou o partido con varias xogadas decisivas que deron a vitoria a Boston. Posteriormente, os Celtics derrotaron aos Lakers nas Finais da NBA por 4-2, conseguindo Russell o seu décimo título en doce anos. Russell foi nomeado "Mellor Deportista do Ano" por Sports Illustrated. Tras perder por quinta vez consecutiva contra Russell e os seus Celtics, o base dos Lakers Jerry West exclamou:

> 
> 
> Se tivese que escoller a algún xogador de baloncesto na liga, a miña primeira opción sería Bill Russell. Nunca deixa de asombrarme.
> 
> 

Na tempada 1968-69, última de Russell, as posibilidades de gañar o campionato eran máis débiles. Russell achegou 9,9 puntos e 19,3 rebotes por partido, pero os Celtics conseguiron un mediocre balance de 48-34 en tempada regular e entraron en playoffs como o cuarto mellor equipo do Leste. Con todo, Boston chegou de novo ás Finais, atopándose un ano máis aos Lakers como rivais, aínda que esta vez os californianos partían como favoritos con Jerry West, Elgin Baylor e a recente fichaxe de Wilt Chamberlain. Tras seis partidos, a serie estaba igualada, contando os Celtics con serias posibilidades de gañar o campionato. No sétimo encontro, ían por diante cunha diferenza de nove puntos a falta de cinco minutos, ademais de que Chamberlain deixou o partido por unha lesión na perna. A fortuna parecía que podería cambiar cando Chamberlain pediu regresar ao partido, pero inexplicablemente o adestrador dos Lakers Bill van Breda Kolff decidiu manter ao pivote sentado no banco até o final pese ao desgusto de West. Os Celtics gañaron o campionato e Russell conseguiu o seu undécimo anel en trece anos. Á idade de 35 anos, Russell atrapou 21 rebotes no seu último partido na NBA. A seguinte campaña os Celtics asinaron un 34-48 como balance da tempada regular, quedándose fose dos playoffs por primeira vez dende 1950 e ilustrando con este feito a importancia que tiña Russell no equipo.

### Estatísticas

#### Tempada regular

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Temp. | Idade | Equipo | Liga | P | TIT | MIN | TC | TCA | %TC | 3P | 3PA | %3P | TL | TLA | %TL | R.OF. | R.DEF. | REB | ASIS | ROU | TAP | PER | FP | PTS |
| 1956-57 | 22 | Boston | NBA | 48 |  | 35.3 | 5.8 | 13.5 | .427 |  |  |  | 3.2 | 6.4 | .492 |  |  | 19.6 | 1.8 |  |  |  | 3.0 | 14.7 |
| 1957-58 | 23 | Boston | NBA | 69 |  | 38.3 | 6.6 | 15.0 | .442 |  |  |  | 3.3 | 6.4 | .519 |  |  | 22.7 | 2.9 |  |  |  | 2.6 | 16.6 |
| 1958-59 | 24 | Boston | NBA | 70 |  | 42.6 | 6.5 | 14.2 | .457 |  |  |  | 3.7 | 6.1 | .598 |  |  | 23.0 | 3.2 |  |  |  | 2.3 | 16.7 |
| 1959-60 | 25 | Boston | NBA | 74 |  | 42.5 | 7.5 | 16.1 | .467 |  |  |  | 3.2 | 5.3 | .612 |  |  | 24.0 | 3.7 |  |  |  | 2.8 | 18.2 |
| 1960-61 | 26 | Boston | NBA | 78 |  | 44.3 | 6.8 | 16.0 | .426 |  |  |  | 3.3 | 6.0 | .550 |  |  | 23.9 | 3.4 |  |  |  | 2.0 | 16.9 |
| 1961-62 | 27 | Boston | NBA | 76 |  | 45.2 | 7.6 | 16.6 | .457 |  |  |  | 3.8 | 6.3 | .595 |  |  | 23.6 | 4.5 |  |  |  | 2.7 | 18.9 |
| 1962-63 | 28 | Boston | NBA | 78 |  | 44.9 | 6.6 | 15.2 | .432 |  |  |  | 3.7 | 6.6 | .555 |  |  | 23.6 | 4.5 |  |  |  | 2.4 | 16.8 |
| 1963-64 | 29 | Boston | NBA | 78 |  | 44.6 | 6.0 | 13.8 | .433 |  |  |  | 3.0 | 5.5 | .550 |  |  | 24.7 | 4.7 |  |  |  | 2.4 | 15.0 |
| 1964-65 | 30 | Boston | NBA | 78 |  | 44.4 | 5.5 | 12.6 | .438 |  |  |  | 3.1 | 5.5 | .573 |  |  | 24.1 | 5.3 |  |  |  | 2.6 | 14.1 |
| 1965-66 | 31 | Boston | NBA | 78 |  | 43.4 | 5.0 | 12.1 | .415 |  |  |  | 2.9 | 5.2 | .551 |  |  | 22.8 | 4.8 |  |  |  | 2.8 | 12.9 |
| 1966-67 | 32 | Boston | NBA | 81 |  | 40.7 | 4.9 | 10.7 | .454 |  |  |  | 3.5 | 5.8 | .610 |  |  | 21.0 | 5.8 |  |  |  | 3.2 | 13.3 |
| 1967-68 | 33 | Boston | NBA | 78 |  | 37.9 | 4.7 | 11.0 | .425 |  |  |  | 3.2 | 5.9 | .537 |  |  | 18.6 | 4.6 |  |  |  | 3.1 | 12.5 |
| 1968-69 | 34 | Boston | NBA | 77 |  | 42.7 | 3.6 | 8.4 | .433 |  |  |  | 2.6 | 5.0 | .526 |  |  | 19.3 | 4.9 |  |  |  | 3.0 | 9.9 |
| Carreira |  |  | NBA | 963 |  | 42.3 | 5.9 | 13.4 | .440 |  |  |  | 3.3 | 5.8 | .561 |  |  | 22.5 | 4.3 |  |  |  | 2.7 | 15.1 |

#### Playoffs

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Temp. | Idade | Equipo | Liga | P | MIN | TCA | TC | 3PA | 3P | TLA | TL | R.OF. | REB | ASIS | ROU | TAP | PER | FP | PTS | %TC | %3P | %FT | MIN | PTS | REB | AST |
| 1956-57 | 22 | Boston | NBA | 10 | 409 | 54 | 148 |  |  | 31 | 61 |  | 244 | 32 |  |  |  | 41 | 139 | .365 |  | .508 | 40.9 | 13.9 | 24.4 | 3.2 |
| 1957-58 | 23 | Boston | NBA | 9 | 355 | 48 | 133 |  |  | 40 | 66 |  | 221 | 24 |  |  |  | 24 | 136 | .361 |  | .606 | 39.4 | 15.1 | 24.6 | 2.7 |
| 1958-59 | 24 | Boston | NBA | 11 | 496 | 65 | 159 |  |  | 41 | 67 |  | 305 | 40 |  |  |  | 28 | 171 | .409 |  | .612 | 45.1 | 15.5 | 27.7 | 3.6 |
| 1959-60 | 25 | Boston | NBA | 13 | 572 | 94 | 206 |  |  | 53 | 75 |  | 336 | 38 |  |  |  | 38 | 241 | .456 |  | .707 | 44.0 | 18.5 | 25.8 | 2.9 |
| 1960-61 | 26 | Boston | NBA | 10 | 462 | 73 | 171 |  |  | 45 | 86 |  | 299 | 48 |  |  |  | 24 | 191 | .427 |  | .523 | 46.2 | 19.1 | 29.9 | 4.8 |
| 1961-62 | 27 | Boston | NBA | 14 | 672 | 116 | 253 |  |  | 82 | 113 |  | 370 | 70 |  |  |  | 49 | 314 | .458 |  | .726 | 48.0 | 22.4 | 26.4 | 5.0 |
| 1962-63 | 28 | Boston | NBA | 13 | 617 | 96 | 212 |  |  | 72 | 109 |  | 326 | 66 |  |  |  | 36 | 264 | .453 |  | .661 | 47.5 | 20.3 | 25.1 | 5.1 |
| 1963-64 | 29 | Boston | NBA | 10 | 451 | 47 | 132 |  |  | 37 | 67 |  | 272 | 44 |  |  |  | 23 | 131 | .356 |  | .552 | 45.1 | 13.1 | 27.2 | 4.4 |
| 1964-65 | 30 | Boston | NBA | 12 | 561 | 79 | 150 |  |  | 40 | 76 |  | 302 | 76 |  |  |  | 43 | 198 | .527 |  | .526 | 46.8 | 16.5 | 25.2 | 6.3 |
| 1965-66 | 31 | Boston | NBA | 17 | 814 | 124 | 261 |  |  | 76 | 123 |  | 428 | 85 |  |  |  | 60 | 324 | .475 |  | .618 | 47.9 | 19.1 | 25.2 | 5.0 |
| 1966-67 | 32 | Boston | NBA | 9 | 390 | 31 | 86 |  |  | 33 | 52 |  | 198 | 50 |  |  |  | 32 | 95 | .360 |  | .635 | 43.3 | 10.6 | 22.0 | 5.6 |
| 1967-68 | 33 | Boston | NBA | 19 | 869 | 99 | 242 |  |  | 76 | 130 |  | 434 | 99 |  |  |  | 73 | 274 | .409 |  | .585 | 45.7 | 14.4 | 22.8 | 5.2 |
| 1968-69 | 34 | Boston | NBA | 18 | 829 | 77 | 182 |  |  | 41 | 81 |  | 369 | 98 |  |  |  | 65 | 195 | .423 |  | .506 | 46.1 | 10.8 | 20.5 | 5.4 |
| Carreira |  |  | NBA | 165 | 7497 | 1003 | 2335 |  |  | 667 | 1106 |  | 4104 | 770 |  |  |  | 536 | 2673 | .430 |  | .603 | 45.4 | 16.2 | 24.9 | 4.7 |

### Carreira post-xogador

Os Celtics retiraron o dorsal 6 de Russell en 1972, e tres anos despois entrou a formar parte do Basketball Hall of Fame. Russell, que tiña unha difícil relación cos medios de comunicación, non asistiu á cerimonia de ningún dos dous acontecementos. Tras retirarse como xogador, foi adestrador de Seattle SuperSonics (1973 a 1977) e Sacramento Kings (1987 a 1988). A súa etapa como adestrador non foi moi exitosa, aínda que liderou aos Sonics a play-offs por primeira vez na súa historia.

Ironicamente, dous anos despois os Sonics gañarían o campionato con Lenny Wilkens usando unha estratexia similar á que usou Russell. O seu paso polos Kings foi máis frustrante, deixando o equipo cun triste balance de 17-41. No tempo que transcorreu entre o seu paso polos bancos dos Sonics e Kings, Russell traballou como comentarista, aínda que nunca como locutor. Russell tamén escribiu libros, entre os que se inclúen *Second Wind* (1979) e *Russell's Rules* (2001), citados na miniserie de Netflix *Bill Russell: Legend*.

Tras varios anos fóra do ollo público, Russell volveu ser noticia en xaneiro de 2006 ao convencer ao pivote Shaquille O'Neal, de Miami Heat, para facer as paces co seu antigo compañeiro de equipo, o escolta dos Lakers Kobe Bryant. O 17 de novembro de 2006, o dúas veces campión da NCAA Russell foi incluído no "*National Collegiate Basketball Hall of Fame*", xunto con John Wooden, Oscar Robertson, Dean Smith e James Naismith.

Notas
-----

1. 1 2 3  "Bill Russell overcame long odds, dominated basketball". Arquivado dende o orixinal o 03 de maio de 2007. Consultado o 28 de marzo de 2010.
2. 1 2 3  "1953-56 NCAA Championship Seasons: The Bill Russell Years". Arquivado dende o orixinal o 28 de novembro de 2006. Consultado o 28 de marzo de 2010.
3. ↑  A conversation with Bill Russell
4. 1 2 3 4  Bill Russell
5. ↑  "Along Came Bill". Arquivado dende o orixinal o 02 de maio de 2009. Consultado o 28 de marzo de 2010.
6. ↑  "NCAA Basketball Tourney History: Two by Four". Arquivado dende o orixinal o 14 de febreiro de 2007. Consultado o 28 de marzo de 2010.
7. 1 2 3  Timeless Excellence
8. ↑  Chat Transcript: Celtics Legend Bill Russell
9. ↑  "Games of the XVIth Olympiad-1956". Arquivado dende o orixinal o 10 de setembro de 2008. Consultado o 28 de marzo de 2010.
10. 1 2 3 4 5  "Bill Russell Statistics". Arquivado dende o orixinal o 12 de maio de 2013. Consultado o 28 de marzo de 2010.
11. ↑  "2003 draft eventually may be best in history". Arquivado dende o orixinal o 17 de maio de 2008. Consultado o 28 de marzo de 2010.
12. ↑  "Pettit Drops 50 on Celtics in Game 6". Arquivado dende o orixinal o 21 de febreiro de 2012. Consultado o 28 de marzo de 2010.
13. ↑  "1959 NBA Playoffs". Arquivado dende o orixinal o 08 de outubro de 2012. Consultado o 28 de marzo de 2010.
14. 1 2  Wilt Chamberlain Bio
15. ↑  "Celtics Give Sharman Championship Sendoff". Arquivado dende o orixinal o 21 de febreiro de 2012. Consultado o 28 de marzo de 2010.
16. ↑  "Watch Bill Russell: Legend". *www.netflix.com ; Netflix Official Site* (en inglés). Consultado o 2023-06-03.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Estatísticas de Bill Russell Arquivado 14 de abril de 2021 en Wayback Machine.
* Ficha en NBA.com/History de Bill Russell
* Bill Russell: Hall of Fame
* USFDons.com: Os Anos de Bill Russell
* NBA.com: Bill Russell

| * v
* c
* e
Boston Celtics Campións da NBA 1964–65 |
| --- |
| 
* 4 Gerry Ward
* 5 John Thompson
* 6 Bill Russell
* 11 Mel Counts
* 12 Willie Naulls
* 15 Tom Heinsohn
* 16 Satch Sanders
* 17 John Havlicek
* 20 Larry Siegfried
* 21 Ron Bonham
* 24 Sam Jones
* 25 K. C. Jones

* Adestrador: Red Auerbach

 |
| Dez mellores equipos da histora da National Basketball Association (NBA) |

| * v
* c
* e
Boston Celtics Campións da NBA 1968-69 |
| --- |
| 
* 6 Bill Russell
* 7 Em Bryant
* 11 Mal Graham
* 12 Don Chaney
* 16 Satch Sanders
* 17 John Havlicek
* 18 Bailey Howell
* 19 Don Nelson
* 20 Larry Siegfried
* 24 Sam Jones
* 26 Rich Johnson
* 28 Jim Barnes

* Adestrador: Bill Russell

 |
| Tempada regular  ·  Playoffs |

| * v
* c
* e
50 mellores xogadores da historia da NBA |
| --- |
| 
* Kareem Abdul-Jabbar
* Nate Archibald
* Paul Arizin
* Charles Barkley
* Rick Barry
* Elgin Baylor
* Dave Bing
* Larry Bird
* Wilt Chamberlain
* Bob Cousy
* Dave Cowens
* Billy Cunningham
* Dave DeBusschere
* Clyde Drexler
* Julius Erving
* Patrick Ewing
* Walt Frazier
* George Gervin
* Hal Greer
* John Havlicek
* Elvin Hayes
* Magic Johnson
* Sam Jones
* Michael Jordan
* Jerry Lucas
* Karl Malone
* Moses Malone
* Pete Maravich
* Kevin McHale
* George Mikan
* Earl Monroe
* Hakeem Olajuwon
* Shaquille O'Neal
* Robert Parish
* Bob Pettit
* Scottie Pippen
* Willis Reed
* Oscar Robertson
* David Robinson
* Bill Russell
* Dolph Schayes
* Bill Sharman
* John Stockton
* Isiah Thomas
* Nate Thurmond
* Wes Unseld
* Bill Walton
* Jerry West
* Lenny Wilkens
* James Worthy

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q242185
* WorldCat
* VIAF: 205269105
* BRE: 3494441
* EBID: ID
* FAST: 36143
* GND: 132278715
* IMDb: nm0751020
* ISNI: 0000000078778534
* LCCN: n79058575
* Munzinger: 01000010246
* NLA: 35749182
* NNDB: 000023714
* TMDb: 215032
* TVcom: bill-russell-2
* WikiTree: Russell-31414
* BasketballHoF: bill-russell
* Basketball-Reference: russebi01
* FIBA: 95149
* NBA: 78049
* Sports Reference: bill-russell-1

 |