recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Para as dúas clases de viscosidade, a viscosidade dinámica e a viscosidade cinemática, úsanse cadansúa unidade.

Viscosidade dinámica, ou absoluta
---------------------------------

No Sistema Internacional de Unidades (SI), a unidade física de viscosidade dinámica é o pascal-segundo (Pa·s), que corresponde exactamente a 1 N·s/m² ou 1 kg/(m·s).

A unidade Sistema CGS para a viscosidade dinámica é o poise (1 poise (P) ≡ 1g·(s·cm)−1 ≡ 1 dina·s·cm−2 ≡ 0,1 Pa·s), cuxo nome homenaxea ao fisiólogo francés Jean Léonard Marie Poiseuille (1799-1869).

Adóitase usar máis un submúltiplo, o **centipoise** (cP). O centipoise úsase máis debido a que a auga ten unha viscosidade de 1,0020 cP a 20 °C.

1 poise = 100 centipoise = 1 g/(cm·s) = 0,1 Pa·s.
1 centipoise = 10-3 Pa·s.
No Sistema imperial (Sistema anglosaxón de unidades), o Reyn foi nomeado sn honor de Osborne Reynolds:

1 Reyn = 1 lb f • s • in-2 = 6,89476 × 106 cP = 6890 Pa × s

O poiseuille
------------

En Francia intentouse establecer a unidade ***poiseuille*** (Pl) como nome para o Pa·s, sen éxito internacional.

**Nota: non se debe confundir o poiseuille co poise**, chamado así pola mesma persoa.

Viscosidade cinemática
----------------------

A viscosidade cinemática obtense como cociente entre a viscosidade dinámica (ou absoluta) e a densidade. A unidade no SI é o (m²/s).

A unidade física da viscosidad cinemática no Sistema CGS é o stoke (abreviado S ou St), cuxo nome provén do físico irlandés George Gabriel Stokes (1819-1903). Ás veces exprésase en termos de *centistokes* (cS ou cSt).

1 stoke = 100 centistokes = 1 cm²/s = 0,0001  m²/s
1 cSt = 10-6 m2/s.

Notas
-----

1. ↑   *Biomedical Engineering: Bridging Medicine and Technology*, páx. 722, en Google books.
2. ↑  *Mecánica de fluidos*, páx. 45, en Google libros.
3. ↑  *Manuale delle macchine utensili* páx. 41, en Google libros.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Viscosidade

### Ligazóns externas

* Lenntech.com (conversor de unidades).
* Widman.biz (graficador de viscosidades).
* Widman.biz (conversión entre cSt, SUS, Redwood e Engler).
**Tõnu Õnnepalu**, nado o 13 de setembro de 1962 en Tallin, tamén coñecido polos seus pseudónimos **Emil Tode** e **Anton Nigov**, é un escritor estoniano.

Õnnepalu naceu en Tallinn e estudou bioloxía na Universidade de Tartu desde 1980 até 1985. Comezou a súa carreira literaria en 1985 como poeta. En 1993 obtivo fama internacional pola súa novela *Piiririik*, que publicou baixo o nome de 'Emil Tode'. O libro traduciuse a máis dunha decena de linguas e foi o libro estoniano máis traducido dos 1990. En 1994 recibiu o galardón anual literario que outorga a Asemblea Báltica. A obra de Õnnepalu explora temas como a homosexualidade, o illamento e a traizón.

En 1992, o seu poema "Inquiétude du Fini" converteuse nunha peza coral, grazas ao compositor estoniano Erkki-Sven Tüür.

Ademais de escribir, Tõnu Õnnepalu traduciu obras ao estoniano desde o francés de autores tales como François Mauriac, Charles Baudelaire e Marcel Proust e escribiu en publicacións inglesas como a *Poetry Society*. Tõnu Õnnepalu é tamén membro da Xunta de Goberno da *Eesti Maaülikool* (Universidade Estoniana de Ciencias da Vida) en Tartu.

Novelas
-------

* *Piiririik* (como Emil Tode), 1993.
* *Hind* (como Emil Tode), 1995.
* *Mõõt* (como Emil Tode), 1996.
* *Printsess* (como Emil Tode), 1997.
* *Harjutused* (como Anton Nigov), 2002.
* *Raadio* (como Emil Tode), 2002.
* *Paradiis* (como Tõnu Õnnepalu), 2009.

Coleccións de poesía
--------------------

* *Jõeäärne maja*, 1985
* *Ithaka*, 1988
* *Sel maal*, 1990
* *Mõõt*, 1996
* *Enne heinaaega ja hiljem*, 2005
* *Kevad ja suvi ja*, 2009

Notas
-----

1. ↑  "The Living Composers Project". Arquivado dende o orixinal o 26 de xaneiro de 2007. Consultado o 25 de agosto de 2012.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Literatura estoniana *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q737486
* WorldCat
* VIAF: 173094243
* BNF: 130887096
* Europeana: ID
* FAST: 1530732
* GND: 101984874X
* ICCU: RAVV098583
* ISNI: 0000 0000 7835 976X
* LCCN: no2007085037
* MusicBrainz: ID
* NLA: 41066696
* NTA: 153212861
* SELIBR: 97173
* SUDOC: 085780898

 |
**Élie Jean François Le Guillou**, tamén escrito como **Élie-Jean-François Le Guillou**, nado en Quimperlé (Finistère) o 30 de xuño de 1806 e finado na mesma localidade o 1 de xaneiro de 1894, foi un médico e naturalista francés.

Traxectoria
-----------

Seu pai, Henri Le Guillou, era médico en Quimperlé. 

Entre 1837 e 1840, Le Guillou participou na expedición dos buques de guerra franceses *L'Astrolabe* e *La Zélée* ás rexiones polares do sur, liderada por Jules Dumont d'Urville. Nesta viaxe visitou as illas do Arquipélago Malaio, Polinesia, Australia e a Antártida. Le Guillou ocupaba o cargo de cirurxián maior a bordo da *Zélée*, comandado por Charles Hector Jacquinot, segundo ao mando despois de Dumont d'Urville. Le Guillou dedicouse principalmente á entomoloxía, pero tamén recolectou máis de 3 000 mostras de rochas nas costas do estreito de Magalláns e o sur de Tasmania.

Le Guillou discutiu con d'Urville durante esta expedición, pero non contou co apoio da tripulación. Ao final da segunda parte do seu diario da viaxe escribiu unha aguda resposta ás críticas do recentemente falecido d'Urville. Posteriormente, a tripulación publicou nos *Annales maritimes et coloniales* unha protesta contra este ataque de Le Guillou.

Sobre o seu traballo científico, Le Guillou escribiu os dous volumes de *Souvenirs d'un naturaliste, ou recueil des observación d'histoire naturelle, faites par M. le docteur Élie Le Guillou, Chirurgien-Major de la Zelée, pendant le dernier voyage de circum-navigation du contre-amiral Dumont-D'Urville*, e en varios artigos describiu as especies que recolectara durante a viaxe. Neles inclúense as especies de formigas *Formica amyoti*, *Formica arcuata* e *Ponera araneoides*, o pentatómido *Scotinophara cineara* e a bolboreta *Xyleutes persona*.

Notas
-----

1. ↑  Le Guilllou. Légion d'Honeur. Consultada o 29 de xullo de 2021.
2. ↑   Élie de Beaumont (1841): "Rapport sur une communication géologique de M. le docteur Le Guillou" *Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences, Volume 12, p. 927.*
3. ↑  John Dunmore (2007): *From Venus to Antarctica: The Life of Dumont D'Urville*. ISBN 978-0-9089-8871-6.
4. ↑  E. J. F. Le Guillou: *Voyage autour du monde de l'Astrolabe et de la Zélée: sous les ordres du contre-amiral Dumont-d'Urville, pendant les années 1837, 38, 39 et 40 (mis en ordre par J. Arago), Paris, 2 vol. 1842-1843.*
5. ↑  Joseph Marie Quérard (1854): *La littérature française contemporaine. XIXe siècle: Le tout accompagné de notes biographiques et littéraires*, Volumen 5, París: Daguin Frères.
6. ↑  "Description de vingt-sept espèces d'Helices nouvelles".

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Élie Jean François Le Guillou*** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q21502678
* WorldCat
* VIAF: 14761114
* BNF: 10692842p
* CERL: cnp02076733
* GND: 1035422999
* Léonore: [LH//1565/66 66]
* SUDOC: 08168570X

 |
Imaxe do avance do tsunami polo Océano Índico.
O **terremoto do Océano Índico de 2004**, coñecido na comunidade científica como o **terremoto de Sumatra-Andamán**, foi un terremoto submarino ocorrido ás 00:58:53 UTC (07:58:53 hora local) do 26 de decembro de 2004. O terremoto provocou un tsunami que se converteu nun dos máis mortíferos da historia moderna, matando entre 240 000 e 300 000 persoas. A magnitude do terremoto estímase que foi de 9,1, o que o converte dun dos cinco terremotos máis fortes dende 1900. En maio de 2005, os científicos revelaron que o tremor no epicentro durou case dez minutos, cando a maioría dos terremotos non duran máis duns poucos segundos, o que causou que o planeta enteiro vibrase cando menos uns poucos centímetros.

O terremoto orixinouse no Océano Índico, ao norte da illa de Simeulue, ao noroeste de Sumatra, Indonesia, o tsunami que seguiu devastou as costas de Indonesia, Sri Lanka, o sur da India, Tailandia e outros países, con ondas de ata 30 m, o que causou grandes perdas e mortes en zonas tan afastadas, como a costa leste de África.

Notas
-----

1. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 08 de marzo de 2013. Consultado o 09 de xaneiro de 2013.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Terremoto do Océano Índico de 2004*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q130754
* EBID: ID
* LCCN: sh2005000121

 |
Roda-piñón de transmisión na parte traseira da eiruga dun tanque Leclerc.
Rodas de rodamento da eiruga dun AMX-56 Leclerc.
Un M60 Patton con seis rodas de rodadura por eiruga.
Un **tractor eiruga** é un dispositivo de tracción utilizado principalmente en vehículos pesados, como carros de combate e tractores, ou outro tipo de vehículos. Consiste nun conxunto de elos modulares que permiten un desprazamento estábel en terreos irregulares. 

A maioría das eirugas forman parte dun cinto flexíbel cun conxunto de elos ríxidos unidos uns a outros fortemente. Os elos axudan ao vehículo a distribuír o peso nunha superficie maior que a que tivese co emprego de rodas, e isto fai que poida moverse por un número maior de superficies sen afundirse debido ao seu propio peso. Por exemplo, a presión que exerce un automóbil sobre o chan é igual aproximadamente a 207 kPa, namentres que as setenta toneladas que pesa un tanque M1 Abrams exercen unha presión sobre o firme de 103 kPa.

Historia
--------

En 1826 o enxeñeiro británico George Cayley patentara unha eiruga mecánica coa denominación de "universal railway" ou ferrocarril universal. No ano 1837 o inventor ruso Dmitry Zagryazhsky deseñou unha especie de vehículo con tramos móbiles e que patentou o mesmo ano. Porén, debido a unha gran falta de fondos non puido elaborar un prototipo. Como resultado a súa patente foi esquecida no ano 1839. En 1846, o enxeñeiro británico James Boydell patentou unha "roda ferroviaria sen fin". Os tractores empurrados a vapor empregaban unha forma de eiruga que foi probada pola alianza occidental durante a Guerra de Crimea na década de 1850. Unha eiruga efectiva foi inventada e construída por Alvin Lombard, que a patentou no ano 1901.

### Hornsby/Holt

Tras o comezo das operacións de Lombard, Hornsby en Inglaterra manufacturou canto menos dous vehículos "guiados por eirugas", e a súa patente foi posteriormente adquirida por Holt en 1913, permitindo a Holt ser popularmente coñecido como o "*inventor*" dos tractores eiruga. Hornsby fixo unha versión para o exército británico que posteriormente sería a inspiración dun "tanque".

Construción e operación
-----------------------

Diagrama dunha suspensión de eirugas. **1**=roda de transmisión traseira, **2**=eiruga, **3**=rodete de retorno, **4**=roda de transmisión dianteira, **5**=rodas de rodadura, **6**=rodete tensor.

Exemplos
--------

* O tractor eiruga foi o fundamento do deseño da tracción dos carros de combate.
* Os tractores cunha pa diante son os denominados bulldozers, e adoitan ser usados na construción para mover terra.
* A eiruga foi empregada nalgúns dos vehículos do campo como axuda á agricultura.
	+ Tractor Marshall
* O transbordador espacial transportábase á súa base de lanzamento mediante unha gran eiruga transportadora.
* O vehículo con eiruga máis grande do mundo é a escavadora alemá Bagger 288.

Notas
-----

1. ↑  History of Charles Burrell & Sons, incluíndo imaxes da "roda ferroviaria sen fin" (arquivado).
2. ↑  Working order Arquivado 14 de agosto de 2011 en Wayback Machine.. *www.allroutes.to*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q940913
* BNCF: 17808
* GEC: 0104001

 |
As **unidades de superficie** son patróns establecidos mediante acordos para facilitar o intercambio de datos nas medicións de áreas cotiás ou científicas e simplificar radicalmente as transaccións comerciais.

A medición é a técnica mediante a cal asignamos un número a unha propiedade física, como resultado de comparar dita propiedade con outra similar tomada como patrón, a cal se adopta como unidade. A medida dunha superficie dá lugar a dúas cantidades diferentes se se empregan distintas unidades de medida. Así, xurdiu a necesidade de establecer unha unidade de medida única para cada magnitude, de modo que a información fose facilmente comprendida por todos.

Sistema Internacional de Unidades (SI)
--------------------------------------

**Unidade básica:**

* metro cadrado ou centiárea.

**Múltiplos:**

* quilómetro cadrado
* hectómetro cadrado ou hectárea
* decámetro cadrado ou área

**Submúltiplos:**

* decímetro cadrado
* centímetro cadrado
* milímetro cadrado

Sistema inglés de medidas
-------------------------

* polgada cadrada
* pé cadrado
* iarda cadrada
* rod cadrado
* rood
* acre
* homestead
* milla cadrada
* legua cadrada

Outros
------

* ferrado
* día de gües
* dunam métrico
* barn (usado en física nuclear)
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Tórax (artrópodos).
Tórax humano nunha vista anterior: diante e no centro, o esterno. Nos lados vense as costelas e detrás, en segundo plano, a columna vertebral dorsal.
O **tórax** é a parte do corpo humano que está entre a base do pescozo e o diafragma. Contén os pulmóns, o corazón, grandes vasos sanguíneos como a arteria aorta (ascendente, arco e descendente), a vea cava inferior, a cadea ganglionar simpática de onde saen os esplácnicos, a vea ácigos maior e menor, o esófago, o conduto torácico e a súa división é o mediastino.

Ten a forma de cono truncado ou pirámide cuadrangular e a súa parede está formada polas costelas e os músculos intercostais polos lados, que se unen por diante ao óso esterno por medio das cartilaxes costais, e por detrás á columna vertebral dorsal. A función desta "caixa" é a de protexer os órganos internos de traumatismos mecánicos.

A caixa torácica ten a particularidade de ensancharse para permitir a inspiración. Ademais, o último par de costelas denomínase **flotante**, xa que só está unido ás vértebras na parte posterior. Anteriormente, este par é libre: isto permite o seu ensanchamento no embarazo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2576226
* EBID: ID
* JSTOR: ribs
* MAG: 2909281326

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 7480
* MeSH: D000070602
* MeSH: A02.835.232.570
* NCIt: C0222762
* TA: A02.3.04.001
* Uberon: 0003252

 |
A illa de **Terre-de-Bas** (oficialmente en francés: **Terre-de-Bas des Saintes** *(literalmente: **terra baixa de Les Saintes**)*) é unha illa no arquipélago de Les Saintes, nas Antillas Menores.

Pertence á comuna (municipio) de Terre-de-Bas no departamento francés de Guadalupe.

Xeografía
---------

### Descrición

**Terre-de-Bas** é a illa máis occidental do arquipélago de *Les Saintes*. Do mesmo xeito que a súa veciña *Terre-de-Haut*, que debe o seu nome a fala marítima que chama as illas expostas ao vento *terras altas* e as protexidas do vento *terras baixas*. É unha illa de 9 km² dominada por un macizo montañoso pque aloxa un bosque protexido no seu centro (outeiro*Morne à Coq*, outeiro *Morne Paquette*, outeiro *Morne Madis*, outeiro *Morne Abymes*) e unha costa chea de cantils e picos (en francés: *Pointe*) (pico *Pointe à Nègre*, cantil *Gros cap*, pico *Pointe à Vache*, pico *Pointe Noire*, pico *Pointe Sud*). O punto máis alto da illa é o outeiro *Abymes* cunha altura de 293 m. **Terre-de-Bas** está separada de *Terre-de-Haut* por unha estreita canle de 890 m. Ademais de *Terre-de-Haut*, varias pequenas illas rodean **Terre-de-Bas**:

* Îlet à Cabrit
* la Redonde
* Grand-Îlet
* la Coche
* les Augustins
* le Pâté

  

### Zonas poboadas

Unhas poucas vilas distribuense polos outeiros no interior. *Petite-Anse*, a vila máis importante da illa atópase nun val rodeado de montañas e sen vista sobre o mar. *Petite-Anse* é a vila onde están os edificios administrativos da municipalidade (concello, oficina de correos, escolas), no lado oposto do porto principal. O asentamentos máis antigos que aínda permanecen son as localidades de *Grande-Anse* e *Petite-Anse*. A poboación repártese en 5 *barrios* (distritos), máis ou menos ben delimitados. Agrúpanse en dúas metades:

| leste | Oeste |
| --- | --- |
| Nº | Barrio | Nº | Barrio |
| **1****2****3** | Anse des MûriersGrande-AnseGrand-Baie | **4****5** | Petite-Ansele Mapou |

Notas
-----

1. ↑  Le Site officiel de la commune de Terre de Bas
2. ↑  Monographie sur les Saintes (dépendance de la Guadeloupe)

Ligazóns externas
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Terre-de-Bas*** |

* Mapa de localización da illa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3089210
* WorldCat
* VIAF: 99144647640492521760
* GeoNames: 3578353

 |
**Seumas O'Kelly**, nado en Loughrea (condado de Galway) en 1881 e finado en Dublín o 14 de novembro de 1918, foi un escritor irlandés.

Traxectoria
-----------

Comezou a súa carreira como xornalista no periódico de Cork *The Southern Star*. Despois pasou a traballar como editor no *Leinster Leader* de Naas, que deixou en 1916 para pasar a traballar no *Nationality*, voceiro do Sinn Féin, dirixido por Arthur Griffith. Tralo arresto deste no Alzamento de Pascua, O'Kelly regresou ao *Leinster Leader*. Na fachada da sede deste periódico consérvase unha placa co texto 'Seumas O'Kelly - a gentle revolutionary'. Faleceu dun ataque ao corazón.

Escribiu obras de teatro, relatos curtos e novelas. O seu conto "The Weaver’s Grave" está considerado un dos relatos máis aclamados da literatura irlandesa.

Notas
-----

1. ↑  Garrity, Davin A. (1988): *44 Irish Short Stories*. Seventeenth Edition. Devin-Adair. Co.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3480757
* WorldCat
* VIAF: 28268994
* BIBSYS: 90116985
* BNE: XX4994556
* BNF: 119179901
* CiNii: DA06179664
* DeutscheBio: 133716732
* Europeana: ID
* FAST: 1839086
* GND: 133716732
* Gutenberg: 5066
* ICCU: VIAV098685
* ISNI: 0000 0003 6516 3997
* LCCN: n50049499
* NLA: 35396857
* NTA: 071281053
* OL: OL780803A
* openMLOL: 178598
* SNAC: w6js9t8n
* SUDOC: 027051161
* UNZ: OKellySeumas

 |
Un **tracto de poliglutamina** ou **tracto poliQ** é unha porción dunha proteína consistente nunha secuencia de varias unidades de glutamina. Un destes tractos consta normalmente de dez ata uns poucos centos de ditas unidades.

Unha multitude de xenes, en varias especies eucarióticas (incluíndo os humanos), contén varias repeticións do triplete de nucleótidos CAG ou CAA. Cando o xene se traduce a proteína, cada un destes tripletes dá lugar a unha unidade do aminoácido glutamina, o que ten como resultado a formación dun tracto de glutamina. Diferentes alelos deses xenes adoitan ter distinto número de tripletes, xa que a secuencia altamente repetitiva tende a contraerse e expandirse.

Poden aparecer diversos trastornos neurodexenerativos herdables, chamados enfermidades da poliglutamina, se unha mutación causa que un tracto de poliglutamina nun xene específico se faga demasiado longo. Algúns exemplos importantes destas doenzas son a ataxia espiñocerebelar e a enfermidade de Huntington. Crese que as células non poden eliminar correctamente as proteínas que teñen tractos de poliglutamina moi longos, o que co tempo dana ás neuronas. Canto maior é o tracto de poliglutamina, antes na vida aparecen estas doenzas.

Historia
--------

As secuencias de nucleótidos que codifican un tracto poliQ de excesiva lonxitude foron descubertos primeiramente no xene que codifica o receptor Notch. A variación da lonxitude deste tracto poliQ de Notch, causado pola inestabilidade da repetición do triplete, atopouse despois que causaba defectos no desenvolvemento. A importancia de tractos expandidos de maneira similar en humanos fíxose evidente cando se encontrou que a presenza destes tractos poliQ podía explicar a enfermidade de Huntington e varias ataxias espiñocerebelares. En xeral, en varios trastornos neurodexenerativos están implicadas expansións de repeticións de nucleótidos en secuencias codificadoras de proteínas.

Notas
-----

1. ↑  Laura Bonetta, Polyglutamine Diseases: A Devastating Genetic Stutter Arquivado 07 de maio de 2013 en Wayback Machine. Howard Hughes Medical Institute. Consultado o 30 de decembro de 2008.
2. ↑  Wharton KA, Yedvobnick B, Finnerty VG, Artavanis-Tsakonas S (1985). "opa: a novel family of transcribed repeats shared by the *Notch* locus and other developmentally regulated loci in *D. melanogaster*". *Cell* **40** (1): 55–62. PMID 2981631.
3. ↑  Rice C, Beekman D, Liu L, Erives A (2015). "The Nature, Extent, and Consequences of Genetic Variation in the opa Repeats of *Notch* in *Drosophila*". *G3 (Bethesda)* **5** (15): 2405–2419. PMID 26362765.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7226416
* MAG: 2777616661

 |
**Severiano Castillo Alonso**, nado en Tui en 1904 e finado en Reboreda (Redondela) o 13 de setembro de 1936, foi un tipógrafo e político galego.

Traxectoria
-----------

Tipógrafo no Porriño. Secretario da Casa do Pobo do Porriño. En maio de 1934 foi detido con Modesto Martínez Lemos, Albino Fernández Castro, Camilo Fernández Castro, Ventura Fernández Castro, Manuel Rodríguez Sequeiros, Saturnino Álvarez Sotelino, Evaristo Freiría Fernández e Atilano Fernández Gamallo, polos sucesos do apedreamento e rotura de cristais da igrexa parroquial do Porriño o 1 de maio, que deribou nun conflito con folga xeral e carga dos gardas de asalto. Xulgados en Pontevedra ante o Tribunal de Urxencia, foron absoltos. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. O Xulgado militar de Tui citouno para que se presentara a principios de setembro xunto con Eduardo Fernández Miniño, Evaristo Freiría Fernández, Antonio Alonso Ríos, Hermenegildo Losada Loureiro, Guillermo Vicente Santiago, Manuel Romero González, Ulpiano Benito Piña, José Felipe Muñoz, Jesús González González e José Bernardo Pérez Alonso. Foi detido no monte con Evaristo Freiría a finais de agosto. Torturado, foi asasinado no quilómetro 3 da estrada de Redondela-Fornelos na parroquia de Reboreda o 13 de setembro de 1936.

Vida persoal
------------

Casou con Carmen Moreira, e foi pai de Floreal Liberto Castillo Moreira.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 25-5-1934, p. 11.
2. ↑  *El País*, 25-5-1934, p. 2.
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 26-5-1934, p. 13.
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, 6-9-1936, p. 8.
5. ↑  *El Pueblo Gallego*, 12-5-1935, p. 14.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Paz Antón, Xosé Ramón (2007). *O Porriño 1936*. Vigo: A Nosa Terra. pp. 143–145. ISBN 978-84-8341-157-5.

### Ligazóns externas

* 

* Severiano Castillo Alonso na páxina web *Nomes e Voces*.
A **Catedral de Santa María da Seu Vella** é un monumento arquitectónico da cidade de Lleida, en Cataluña. Atópase no outeiro que leva o seu nome, dende onde poden divisarse a cidade, o río Segre e gran parte da chaira de Lleida. A Seu Vella forma parte dun conxunto monumental integrado tamén polo Castelo do Rei (ou *La Suda*) e a fortificación militar que os rodea. Os tres elementos están catalogados como Ben Cultural de Interese Nacional.

Descrición
----------

A catedral está situada no centro histórico da cidade, e considérase unha obra románica, aínda que presenta elementos da arquitectura gótica e algúns detalles renacentistas. Destaca especialmente o traballo escultórico das portas da Anunciata, do Portal Major e da Porta dels Fillols, consideradas por parte da historiografía como unha mostra paradigmática da chamada Escola de Lleida. Encargada a Pere de Coma en 1193, a primeira pedra do templo foi instalada o 22 de xullo de 1203, quedando consagrado en 1278, aínda que a obra non se deu por acabada ata a construción do ciborio e a cubrición das naves en 1286. O conxunto tamén está dotado dun claustro, situado atipicamente aos pés do templo, que comezou a construírse no último terzo do século XIII e non se acabou ata finais do século seguinte. Foi entón cando procederon a finalizar o conxunto coa construción do campanario e a porta dos Apóstolos.

Galería de imaxes
-----------------

* Vista dende CappontVista dende Cappont
* Ábside centralÁbside central
* Interior da SeuInterior da Seu
* Porta da AnunciataPorta da Anunciata

Véxase tamén
------------

* Catedral Nova de Lleida

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Seu Vella de Lleida Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Web do Consorcio do Turó de la Seu Vella de Lleida *(en catalán)*
* A Seu Vella na páxina web de Turismo de Lleida *(en catalán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2204013
* WorldCat
* VIAF: 149591285
* CANTIC: a11297517
* GEC: 0037649
* GND: 4486270-2
* ISNI: 0000 0001 0726 3506
* LCCN: n50074450
* SUDOC: 067217567

 |
**Severino Domínguez Rey**, coñecido como **Pepillo**, nado en Sanxenxo o 5 de marzo de 1915 e finado en Pontevedra o 11 de xaneiro de 2018, foi un sindicalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Militante do PCE. Foi vicepresidente da Unión Agraria e Mariñeira de Portonovo afecta á CNT e secretario xeral do PCE en Sanxenxo, tamén era responsable do Socorro Rojo e dirixente das milicias. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 1 de agosto e ingresado no cárcere de Cambados; sen procesamento xudicial pasou por varias cadeas e batallóns de traballadores en Galicia e España até 1940. Foi xulgado en Ferrol por deserción resultando con sobresemento definitivo. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1941. En 1948, cando caeu a organización comunista na provincia de Pontevedra, foi novamente detido con Manuel López Esperón, Carlos Crespo Alfaya Jesús Carrera Barreiro e Gonzalo Velasco, e torturado pola súa actividade política clandestina. Foi acusado de difundir propaganda clandestina e exemplares de *Mundo Obrero* e *El Guerrillero*. Foi sometido a un novo consello de guerra e condenado a dous anos en prisión por un delito equiparado ao de rebelión militar. Cumpriu condena na Prisión Provincial de Pontevedra, de onde saíu en liberdade condicional en marzo de 1950.

Notas
-----

1. ↑  El histórico comunista Severino Domínguez fallece a los 102 años
2. ↑  *BOE*, 21-3-1942, p. 1488-1500.
3. ↑  *BOE*, 5-3-1950, p. 1033-1034.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Severino Domínguez na páxina web *Nomes e Voces*.
Poste tótem en Stanley Park, Vancouver.
Un **tótem** é un obxecto, ser ou animal sobrenatural, que nas mitoloxías dalgunhas culturas se toma coma emblema da tribo ou do individuo; este pode incluír unha diversidade de atributos e significados.

No totemismo, enténdese tamén coma o principio ou orixe dun determinado grupo humano, que se cre descendente dese tótem, animal, vexetal ou obxecto inanimado. Neste senso, aínda que o termo provén da cultura ojibwa, orixinaria de América do Norte, o totemismo pódese observar ao longo da evolución das sociedades humanas noutros continentes e eras.

Os postes Tótem
---------------

Os **postes Tótem** son esculturas monumentais entalladas en grandes árbores, especialmente de especies do Cedro Vermello, que realizan certas culturas de pobos indíxenas de América localizadas na zona noroeste da costa do Pacífico de América do Norte. A palabra "tótem", tomada en galego do inglés, deriva do Ojibwe *odoodem*, "seu totem, seu grupo familiar" (raíz *-oode*).

Significado e fins
------------------

O significado da elaboración de postes tótem son tan variadas como as culturas que os producen. Poden contar lendas familiares, liñaxes de clans ou acontecementos notábeles. Algúns postes son erguidos para celebrar crenzas culturais, mentres outros tentan máis ser unha presentación artística. algúns deles forman parte de estruturas funerarias, incorporando caixas-sepulturas para o que se excaba o poste ou tronco, para poder colocar a caixa adecuadamente. Outros postes poden ilustrar historias, conmemorar personaxes históricas, representar poderes xamánicos ou fornecer obxectos de ridículo público.

Porén os postes tótem non foron nunca obxectos de culto. A asociación deles cun "culto idolátrico" era unha idea de misioneiros cristiáns. A mesma suxestión foi feita polos primeiros exploradores europeos, mais exploradores posteriores como Jean-François de La Pérouse percatáronse de que os postes tótem non eran xamais tratados reverencialmente; só se usaban así para crear alusións ou ilustrar algunhas narración, pero de feitos os postes eran deixados apodrecer cando se abandonaba a aldea.

Postes tótem fóra de América do Norte
-------------------------------------

Postes semellantes aos tótem áchanse noutras partes do mundo. Debido as semellanzas foron descritos e nomeados como se fosen tales. As culturas que mostran exemplos de obxectos de uso similar son a dos maorís de Nova Zelandia, e a dos ainus do norte do Xapón e illas setentrionais.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *tótem*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q263443
* AAT: 300255468
* BNCF: 29919
* FAST: 1153061
* GEC: 0147109
* GND: 4060495-0
* JSTOR: totemism
* LCCN: sh85136224
* MAG: 2780298517

 |
Coordenadas: 41°01′11″N 00°49′52″L﻿ / ﻿41.01972, -0.83111

Igrexa parroquial de Vandellòs
**Vandellòs** é unha localidade que pertence ao concello de Vandellòs i l'Hospitalet de l'Infant, na provincia de Tarragona. É o antigo núcleo do municipio, ao que deu nome ata 1990 cando cambiou polo actual. Ten unha poboación de 946 habitantes.

Vandellòs atópase a 281 metros de altitude, xunto á estrada C-44, entre l'Hospitalet de l'Infant e Tivissa. A súa igrexa parroquial, dedicada a Sant Andreu, data de 1733 e está formada por un edificio de tres naves con cúpula de estilo renacentista. As súas festas celébranse o 26 de setembro, festividade de Sant Cosme e Sant Damià.

Historia
--------

Vandellòs xa aparece citado en 1342 baixo o nome de Vallis Laurorumi e en 1460 como Vall de Llorer. Formou parte do concello de Tivissa e quedou integrado na baronía de Castellvell, que posteriormente quedou integrada no condado de Prades. En 1813, as tropas do mariscal Louis Gabriel Suchet saquearon a vila. En 1845 sufriu graves estragos por mor dun terremoto.

Notas
-----

1. ↑  Pagès i Paretas, Montserrat (1992). L'Abadia de Montserrat, ed. *Art romànic i feudalisme al Baix Llobregat*. p. 566. ISBN 8478263004.
2. ↑  ROSET PIÑOL, JOAQUIM (2008). Miscel·lània del CERE 19, ed. *El terratrèmol de Tivissa de l'any 1845*. pp. 255–264.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2854335
* GEC: 0069501
* TGN: 7294090

 |
Coordenadas: 43°23′47″N 8°20′58″O﻿ / ﻿43.39639, -8.34944

Localización do Seixo Branco  
Seixo BrancoSeixo Branco
O **Seixo Branco** é como se coñece un filón branco de cuarzo situado na costa de Dexo-Serantes, facilmente recoñecible dende o mar, e que, inclusive serve de orientación aos navegantes pola zona.

Vista do Seixo Branco dende o cantil
Vista do Seixo Branco dende o mar

Situación
---------

Está dentro da zona especial de conservación (ZEC) Costa de Dexo, que ocupa o tramo costeiro comprendido entre o faro de Mera e o porto de Lorbé, entre as rías de Ares e Betanzos, e Ría da Coruña no denominado Golfo Ártabro. Este espazo natural, de gran riqueza biolóxica, demais está declarado como monumento natural.

A perspectiva panorámica na súa proximidade permite contemplar o cabo Prior, a ría de Ares e a cidade da Coruña, coa Torre de Hércules. Tamén se divisa dende el o illote coñecido como A Marola, que inspirou o refrán mariñeiro "Quen pasou A Marola, pasou a mar toda", facendo referencia á bravura do mar nesta zona da costa.

Natureza
--------

Resultan interesantes, ademais, as formacións xeolóxicas que se dan nos acantilados da zona. Trátase de covas mariñas chamadas furnas, orixinadas pola erosión superior do vento e a erosión inferior do mar. Coa marusía, a auga canalízase polas cavidades e acelérase dado o estreitamento, saíndo á superficie a modo de chorro pulverizado. Entre elas cabe destacar A Regocha, Ollo Pequeno e Ollo Grande.

O clima oceánico húmido consegue manter unhas temperaturas pouco flutuantes ao longo do ano. A fauna que habita estes cantís está composta principalmente por aves mariñas, como a gaivota patiamarela (*Larus michahellis*) e o corvo mariño cristado (*Phalacrocorax aristotelis*). Entre as plantas especializadas que enraízan nas fírgoas dos saíntes graníticos está a *armeria pubigera* e unha especie moi predominante, o toxo (*Ulex europaeus*).

Historia e turismo
------------------

A súa situación estratéxica converteu este lugar nunha localización dunha batería militar deseñada antes da guerra civil e abandonada a partir da segunda guerra mundial.

Pouco antes de chegar a Seixo Branco, está o faro de Mera e un pequeno centro de interpretación na que foi a antiga casa do fareiro.

Tamén se atopa preto o castro de Subiña, exemplo representativo da cultura castrexa. Trátase dun recinto duns 150 metros de diámetro, fortificado en dúas estruturas circulares concéntricas, aínda sen escavar.

Notas
-----

1. ↑  Consellaria de Medio Ambiente, Ordenación e Territorio, Xunta de Galicia. (eds.). "Monumento Natural: Costa de Dexo".
2. ↑  Consellería de Medio Ambiente (10 de maio de 2000). "DECRETO 101/2000, do 31 de marzo, polo que se declara monumento natural a Costa de Dexo.". *Diario Oficial de Galicia* (89): 7417.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Costa do Dexo-Serantes

### Ligazóns externas

* Xunta de Galicia. Consellería do Medio Ambiente, Territorio e Vivenda. Costa de Dexo
* Seixo Branco en Turgalicia
O **Veneziamestre Rugby 1986** (por motivos de patrocinio **Casinò di Venezia Rugby**) é un club de rugby italiano con sede na cidade de Favaro Veneto (Véneto). Actualmente compite no Campionato di Eccellenza, a máxima categoría do rugby italiano.

Historia
--------

Foi fundado en 1986 logo da fusión de dous clubs da cidade de Venezia, o *Venezia RFC* (fundado en 1948) e o *Rugby Mestre* (fundado en 1965). Partindo dende a serie C1, foi ascendendo ata lograr o ascenso ao Super 10 por primeira vez na tempada 2004-05. Ao ano seguinte descendeu, mais volveu ascender na tempada 2006-07. Dende aquela conseguiu manterse na máxima categoría. A pesar de finalizar no último posto da liga na tempada 2009-10, o club non descendeu grazas á saída da competición do Benetton Treviso e do Rugby Viadana, que pasaron a xogar na Magners League na tempada 2010-11.

Palmarés
--------

* **2 Serie A:** 2005 e 2007

Xogadores destacados
--------------------

* Warwick Taylor (all blacks)
* Ramiro Pez
* Rino Francescato
* Bruno Francescato
* Claudio Torresan
* Denis Dallan
* Manuel Dallan

Véxase tamén
------------

* Sitio web oficial *(en italiano)*
O triángulo invernal: a estrela de abaixo é Sirius, arriba á dereita está Betelgeuse e á esquerda Procyon
O **triángulo invernal** é un asterismo astronómico formado polas tres estrelas máis brillantes do ceo do hemisferio norte no inverno.
É un triángulo equilátero imaxinario debuxado na esfera celeste cos vértices definidos por Sirius, Betelgeuse e Procyon, as estrelas primarias nas tres constelacións de Canis Major, Orión e Canis Minor respectivamente.

Visibilidade
------------

Triángulo invernal
En inverno durante a maior parte da noite o triángulo invernal permanece alto no ceo nas latitudes centrais e setentrionais, pero tamén se pode ver no outono na primeiras horas da mañá no leste. Na primavera o triángulo vese no serán no oeste antes das súas estrelas desapareceren do horizonte. No hemisferio sur aparece ao revés e máis baixo no ceo durante os meses de verán.

O triángulo rodea a maior parte da tenue constelación de Monoceros, así e todo é difícil darse de conta a simple vista.

Notas
-----

1. ↑  Charles Morse Huffer; Frederick E. Trinklein; Mark Bunge (1967). *An introduction to astronomy*. Holt, Rinehart and Winston.
2. ↑  Ian Ridpath (2012). *The Monthly Sky Guide*. Cambridge University Press. p. 15. ISBN 978-1-139-62066-6.
3. ↑  Lou Williams *A dipper full of stars*. 1964.
Sophia falando no AI for GOOD Global Summit, Unión Internacional de Telecomunicacións, Xenebra, 2018.
**Sophia** é un robot social humanoide desenvolvido pola empresa baseada en Hong Kong Hanson Robotics. Sophia foi activada o 19 de abril de 2015 e fixo a súa primeira aparición pública en South by Southwest (SXSW) a mediados de marzo de 2016 en Austin, Texas, nos Estados Unidos. É quen de amosar máis que 62 expresións faciais.

Sophia atraeu a atención dos medios de comunicación de todo o mundo despois de participar en entrevistas de alto nivel. Os entrevistadores quedaron sorprendidos pola sofisticación de moitas das respostas de Sophia, mais algúns expertos cren que a maior parte das declaracións significativas de Sophia foron guionizadas.

En outubro de 2017, conseguiu a cidadanía de Arabia Saudita, sendo o primeiro robot en acadar a cidadanía en calquera país. En novembro de 2017, Sophia foi nomeada campioa da innovación no Programa das Nacións Unidas para o Desenvolvemento, sendo o primeiro non humano en conseguir un título das Nacións Unidas.

Notas
-----

1. ↑  Taylor, Harriet (16 de marzo de 2016). CNBC, ed. "Could you fall in love with robot Sophia?". Consultado o 4 de xaneiro de 2018.
2. ↑  PCWorld (ed.). "Meet Sophia, the female humanoid robot and newest SXSW celebrity" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 25 de decembro de 2018. Consultado o 4 de xaneiro de 2018.
3. ↑  Steinberg, Avi (13 de novembro de 2017). The New Yorker, ed. "Can a Robot Join the Faith?". Consultado o 9 de decembro de 2017.
4. ↑  "UNDP in Asia and the Pacific Appoints World’s First Non-Human Innovation Champion". *UNDP in Asia and the Pacific* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 09 de xullo de 2018. Consultado o 4 de xaneiro de 2018.
O **Trofeo Antonio Puerta** é un torneo anual que organiza o Sevilla FC desde 2008, dedicado á memoria do xogador Antonio Puerta, falecido o 28 de agosto de 2007, tres días despois de caer esborrallado no campo mentres disputaba o primeiro partido de Liga da tempada 2007–08 contra o Getafe CF.

Este trofeo dispútase antes do comezo da tempada, a finais de agosto, e substitúe ao tradicional partido de presentación que disputada o Sevilla FC no seu estadio antes de comezar a tempada.

Historia
--------

A primeira edición celebrouse o día 23 de agosto de 2008, cinco días antes do aniversario do falecemento do xogador. Por iso realizáronse unha serie de actos antes do partido: entregóuselle a Aitor Puerta, fillo do xogador, o seu carné de socio e unha camiseta co seu nome; proxectáronse no videomarcador imaxes do xogador; e xusto antes do partido gardouse un minuto de silencio, durante o cal rezouse un Noso Pai, en recordo do propio xogador homenaxeado e das vítimas do Voo 5022 de Spanair, en accidente ocorrido no aeroporto de Barajas en Madrid o 20 de agosto de 2008 e que supuxo a maior traxedia da aviación comercial en España desde 1983, un suceso que conmocionou a toda a sociedade española.

O club elixido para disputar a I edición do Trofeo Antonio Porta foi o Málaga CF, club andaluz contra o que Puerta debutou en Primeira División o 21 de marzo de 2004, e que na tempada 2008-2009 retorna a Primeira División tras dúas tempadas en Segunda División.

O trofeo da I Edición é obra do escultor Roberto Echevarría e o ourive Juan Borrero Campos, encargados do deseño e execución da mesma. É unha peza no medio relevo e en prata de lei que representa o equipamento nervionense coa anatomía de Antonio Puerta e o seu dorsal ás costas. As cores utilizadas son o vermello veludo para o fondo e a prata simbolizando o branco da camiseta sevillista.

O 11 de xuño de 2012 anunciouse que a quinta edición do torneo xogaríase o 8 de agosto entre o Sevilla FC e o Deportivo da Coruña.

Finais
------

| Ano | Campión | Subcampión | Resultado |
| --- | --- | --- | --- |
| 2008 | España Sevilla | España Málaga | 2–0 |
| 2009 | España Sevilla | España Xerez | 2–1 |
| 2010 | España Granada | España Sevilla | 1–1 |
| 2011 | España Sevilla | España Espanyol | 5–0 |
| 2012 | España Sevilla | Galicia Deportivo | 2–0 |
| 2013 | España Sevilla | España Almería | 1–1 |

Palmarés
--------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Equipo** | **Títulos** | **Subcampión** | **Anos** |
| España Sevilla | **5** | 1 | 2008, 2009, 2011, 2012, 2013 |
| España Granada | **1** | 0 | 2010 |
| España Málaga | **0** | 1 |  |
| España Xerez | **0** | 1 |  |
| España Espanyol | **0** | 1 |  |
| Galicia Deportivo | **0** | 1 |  |
| España Almería | **0** | 1 |  |

Notas
-----

1. ↑  Falece Antonio Puerta
2. ↑  "153 muertos en el peor siniestro aéreo de los últimos 25 años". *El País* (en castelán). 2008-08-20. ISSN 1134-6582. Consultado o 2022-03-01.
3. ↑  "El Dépor jugará la V edición del Trofeo Antonio Puerta"
**Valeriano Barros Iglesias** foi un barbeiro e sindicalista galego.

Traxectoria
-----------

Barbeiro en Pontevedra. Foi elixido secretario da sociedade Dependientes Peluqueros en 1911. Pertenceu á directiva do Recreo de Artesanos de Pontevedra. Participou na velada organizada pola Juventud Socialista en agosto de 1918 para conmemorar o primeiro aniversario da folga xeral de agosto de 1917, xunto a Ricardo Bértola, Dionisio Quintillán Cardesín, Francisco Otero Juncal e José Gómez Osorio. Asistiu ao Congreso constituínte da Federación Comunista de Galicia celebrado en Pontevedra o 30 de abril de 1923, no que foi nomeado director de *Nueva Aurora*. Acusado de militancia comunista, foi detido o 14 de abril de 1924 con Ramiro Paz Carbajal, Francisco Otero Juncal e Amando Guiance Pampín. En 1931 mercou a Peluquería Casiano de Pontevedra con José Barros Mera.

Notas
-----

1. ↑  
	* Marco, Aurora (2007). "O socialismo pontevedrés a comenzos do século XX. Ramiro Paz Carbajal (1891-1936)". *Claridade* (Fundación Luís Tilve). setembro (Especial homenaxe): 35–42. Consultado o 28 de xaneiro de 2021.
2. ↑  *Galicia*, 16-3-1924, p. 1.
3. ↑  *El Progreso*, 8-1-1931, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santidrián Arias, Víctor Manuel (2003). *Historia do PCE en Galicia (1920-1968)*. Sada: Do Castro. p. 104. ISBN 978-84-8485-079-3.
VLC media player
O **VLC media player** (inicialmente VideoLAN Client) é un reprodutor de medios do proxecto VideoLAN. Admite moitos códecs de son e vídeo, así coma diferentes tipos de ficheiros, ademais dos formatos de DVD, VCD e varios protocolos de transmisión. Tamén pode ser usado coma un servidor de fluxo en unicast ou multicast, en IPv4 ou IPv6 , nunha rede de alta largura de banda. O programa usa a biblioteca do códec *libavcodec* do proxecto FFmpeg para manexar os moitos formatos que admite, e emprega a biblioteca de descifraxe DVD libdvdcss para poder reproduci-los DVD cifrados.

É un dos reprodutores máis independentes, en canto a plataforma se refire, con versións para Linux, Microsoft Windows, Mac OS X, BeOS, BSD, Pocket PC e Solaris.

En Windows, Linux, e algunhas outras plataformas, o VLC inclúe unha extensión Mozilla/Firefox, que permite ver algúns ficheiros Quicktime e Windows Media incrustados nas webs sen ter que usar produtos de Microsoft ou Apple.

Da versión 0.8.2 en diante, o VLC vén cunha extensión ActiveX, que permite ver algúns ficheiros QuickTime e Windows Media incrustados nas webs, cando se navega co Internet Explorer.

O VLC media player pódese usar coma unha aplicación portable.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***VLC media player*** |

### Outros artigos

* Lista de reprodutores de medios
* Comparación de reprodutores de medios

### Ligazóns externas

* Páxina principal do proxecto VLC (tradución en galego)
* Foros de VideoLAN *(en inglés)*
* Listaxe de formatos admitidos *(en inglés)*
* Páxina de axuda de VideoLan *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q171477
* Framalibre: vlc

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Stjepan Vukčić Kosača** (en cirílico: Стјепан Вукчић Косача), nado en 1404 e finado en 1466, foi o máis poderoso duque bosníaco, e en gran medida un vasalo indisciplinado do Reino de Bosnia. Membro da familia Kosača, converteuse en gran duque de Bosnia logo da morte do seu tío Sandalj. Rexeitou recoñecer a ascensión de Tomé de Bosnia, proclamándose a si mesmo como *herzog* semi-independente, recoñecendo a soberanía primeiro do Imperio Otomán, logo da Coroa de Aragón e despois outra vez do Imperio Otomán. A paz foi restaurada brevemente logo do casamento do rei Tomé e a filla de Stjepan, Catarina, mais non durou moito.

Foi o título de Stjepan como Herceg de San Sava o que lle deu o título otomán de sanjak, estabelecido despois de 1482 cando a familia Kosača caeu baixo o dominio otomán. O nome mantívose dende entón e é usada pola moderna rexión de Hercegovina (Sanjak de Hercegovina foi parte do eialato de Bosnia, mentres que a moderna Hercegovina forma parte do mordeno estado de Bosnia e Hercegovina), e pola vila de Herceg Novi, no actual Montenegro.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Сима М.. Ћирковић (1964). *Херцег Стефан Вукчић-Косача и његово доба*. издавачка установа научно дело.
* Ljubomir Jovanović (1891). *Стјепан Вукчић Косача*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1312266
* WorldCat
* VIAF: 59379675
* BNF: 15096726s
* CERL: cnp01390532
* EBID: ID
* FAST: 1973021
* GND: 135844401
* ISNI: 0000 0001 2331 0376
* LCCN: nb2007021388

 |
A **VI Asemblea Nacionalista** celebrouse na Coruña o 27 de abril de 1930.

Historia e características
--------------------------

O grupo ourensán de Vicente Risco celebrou a asemblea na Coruña, coa presenza das distintas tendencias das Irmandades. A reunión asistiron 44 compromisarios, dos cales case a metade eran membros do grupo coruñés. Acordaron a reconstitución das Irmandades da Fala en toda Galicia, designar un Comité executivo formado por Otero Pedrayo, Antón Iglesias Vilarelle e Salvador Mosteiro, reafirmar os acordos da Asemblea de Lugo de 1918 como programa marco e crear un Partido Autonomista Republicano Agrario Autónomo, que non chegou a nacer.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ínsua, Emilio Xosé (2016). *A nosa terra é nosa! A xeira das Irmandades da Fala (1916-1931)*. A Coruña: Baía. ISBN 978-84-9995-201-7.
* Artigos "*Irmandandes da Fala*" e "*Galeguismo*" na Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada (DVD).

### Outros artigos

* V Asemblea Nacionalista

| * v
* c
* e
Asembleas nacionalistas |
| --- |
| 
**I** - Lugo (1918)   •  
**II** - Santiago (1919)   •  
**III** - Vigo (1921)   •  
**IV** - Monforte (1922)   •  
**V** - A Coruña (1923)   •  
**VI** - A Coruña (1930)
 |
**Valeriano Orobón Fernánez**, nado en La Cistérniga (provincia de Valladolid) en 1901 e finado en Madrid en 1936, foi tradutor e teórico do anarcosindicalismo, e creador da letra en castelán da canción "A las barricadas".

Traxectoria
-----------

Valerio Orobón Fernández foi activo na loita obreira desde moi novo. Home intelectual e con facilidade para os idiomas, traduciu a biografía de Max Nettlau realizada por Rudolf Rocker.

Entre as súas contribucións teóricas resalta o seu empeño en lograr unha alianza obreira revolucionaria para pechar o paso ó crecente fascismo e preparar o camiño cara á revolución. Tras esta, Orobón consideraba que os sindicatos eran o medio para organizar a sociedade de forma descentralizada tanto política como economicamente, chegando a afirmar que o anarcosindicalismo era a forza revolucionaria máis importante en España. Manifestou o seu rechazo ás propostas comunistas de estado e puxo énfase en que os seus partidarios non puidesen ter influencia na CNT.

Puxo letra en castelán á "Warschawjanka", máis coñecida como "A las barricadas", o himno da CNT e canción popular do movemento anarquista.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Recensión de *El pensamiento y la acción de Valeriano Orobón Fernández* de José Luis Gutiérrez Molina na revista *Bicel*, da Fundación de Estudios Libertarios Anselmo Lorenzo *(en castelán)*.
* "Orobón Fernández: un anarquista unitario y pluralista", artigo de Pepe Gutiérrez-Álvarez en www.alasbarricadas.org, 17 de xullo de 2008 *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3138125
* WorldCat
* VIAF: 42906305
* BNE: XX1244911
* CANTIC: a11656323
* DBE: valeriano-orobon-fernandez
* Discogs: 2577653
* Europeana: ID
* GND: 129064912
* ISNI: 0000 0000 1649 8836
* LCCN: nb2012006652
* MusicBrainz: ID
* SUDOC: 085913847

 |