**Heteronormatividade** (do grego *hetero*, "diferente", e norma, "esquadro" en latín) é un termo usado para describir situacións nas cales orientacións sexuais distintas da heterosexual son marxinadas, ignoradas ou perseguidas por prácticas sociais, crenzas ou políticas. Isto inclúe a idea de que os seres humanos recaen en dúas categorías distinguidas e complementarias: macho e femia; que relacións sexuais e maritais son normais soamente entre persoas de sexos distintos; e que cada sexo ten certos papeis naturais na vida. Así, sexo físico, identidade de xénero e papel social de xénero deberían enmarcar calquera persoa dentro de normas integralmente masculinas ou femininas, e a heterosexualidade é considerada como a única orientación sexual normal. As normas que este termo describe ou critica poden ser abertas, encubertas ou implícitas. Aqueles que identifican e critican a heteronormatividade din que distorce o discurso ao estigmatizar conceptos desviantes tanto de sexualidade canto de xénero e tornan certos tipos de autoexpresión máis difíciles.

Orixe do termo
--------------

O termo homofobia foi creado por Michael Warner en 1991, nunha das primeiras grandes obras sobre a teoría queer. O concepto posúe raíces na noción de Gayle Rubin do "sistema sexo/xénero" e na idea de Adrienne Rich de heterosexualidade compulsoria. Nunha serie de artigos, Samuel A. Chambers tentou teorizar a heteronormatividade máis explicitamente, clamando por unha comprensión da heteronormatividade como un concepto que revela as expectativas, demandas e restricións producidas cando a heterosexualidade é tomada como normativa dentro dunha sociedade.

Cathy J. Cohen define a heteronormatividade como a práctica e as institucións "que lexitiman e privilexian a heterosexualidade e relacionamentos heterosexuais como fundamentais e 'naturais' dentro da sociedade". A súa obra enfatiza a importancia da sexualidade envolvida en estruturas maiores de poder, intersectando con e inseparábel de raza, xénero e opresión de clase. Ela sinala os exemplos de nais solteiras en auxilio-desemprego (particularmente mulleres negras) e traballadores do sexo, que poden ser heterosexuais, mais non son heteronormativos e así non son entendidos como "normal, moral ou merecedores de axuda do Estado" ou de lexitimación.

A heteronormatividade foi usada na explotación e crítica en normas tradicionais de sexo, identidade de xénero, papel social de xénero e sexualidade, e das implicacións sociais destas institucións. É descritiva dun sistema dicotómico de categorización que vincula directamente comportamento social e autoidentidade cos xenitais do individuo. Isto significa (entre outras cousas) que, visto que existen conceptos estritamente definidos de virilidade e feminilidade, existen paralelamente comportamentos esperados tanto de homes canto de mulleres.

Orixinalmente concibido para describir as normas contra as cales os non-heterosexuais loitan, o termo rapidamente se incorporou tanto no debate de xénero canto no de transxénero. Tamén é frecuentemente usado en debates posmodernistas e feministas. Aqueles que usan este concepto frecuentemente apuntan para as dificultades afrontadas polos que manteñen un punto de vista dicotómico da sexualidade, pola presenza de excepcións claras—de *freemartins* (femias estériles) no mundo bovino a seres humanos intersexuais con características sexuais de ambos os sexos. Estas excepcións son tomadas como evidencias directas de que nin o sexo nin o xénero son conceptos que poidan ser reducidos a unha proposición de ou-este/ou-aquel.

Nunha sociedade heteronormativa, a escolla binaria entre macho e femia para identidade de xénero é encarada como conducindo a unha falta de escolla posíbel canto ao papel de xénero e identidade sexual de alguén. Tamén, incluídas nas normas estabelecidas pola sociedade para ambos os xéneros está o requisito de que os individuos deberían sentir e expresar desexo soamente por compañeiros do sexo *oposto.* Na obra de Eve Sedgwick, por exemplo, este emparellamento heteronormativo é visto como definindo exclusivamente a orientación sexual de alguén en termos do sexo e xénero da persoa que ela escolle para facer sexo, ignorando outras preferencias que se poida ter relativas ao sexo.

De acordo con Richard Miskolci, a heteronormatividade expresa as expectativas, as demandas e as obrigas sociais que derivan do presuposto da heterosexualidade como natural e, por tanto, fundamento da sociedade. A heteronormatividade é un conxunto de prescricións que fundamentan procesos sociais de regulación e control, até mesmo aqueles que non se relacionan con persoas do sexo oposto. É unha denominación contemporánea para o dispositivo histórico da sexualidade que evidencia o seu obxectivo: formar todos para seren heterosexuais ou organizaren as súas vidas a partir do modelo supostamente coherente, superior e "natural" da heterosexualidade. Para Miskolci, o estudo da sexualidade necesariamente implica explotar os meandros da heteronormatividade, tanto a homofobia materializada en mecanismos de interdición e control das relacións amorosas e sexuais entre persoas do mesmo sexo, canto a padronización heteronormativa dos homo orientados.

Notas
-----

1. ↑  WARNER, Michael. "Introduction: Fear of a Queer Planet". *Social Text*; 9 (4 [29]): 3-17, 1991
2. ↑  RICH, Adrienne. "Compulsory Heterosexuality and Lesbian Existence" in *Signs: Journal of Women in Culture and Society*, 5:631-60, 1980.
3. ↑  CHAMBERS, Samuel A. "Telepistemology of the Closet; Or, the Queer Politics of *Six Feet Under*". *Journal of American Culture* 26.1: 24-41, 2003
4. ↑  CHAMBERS, Samuel A. "Revisiting the Closet: Reading Sexuality in *Six Feet Under*, in *Reading Six Feet Under*. McCabe e Akass, eds. IB Taurus, 2005.
5. ↑  COHEN, Cathy J. *Punks, bulldaggers, and welfare queen: The radical potential of queer politics?* in "Black Queer Studies". E. Patrick Johnson e Mae G. Henderson, eds. Duke UP, 2005. 24
6. ↑  COHEN, Cathy J. *Punks, bulldaggers, and welfare queen: The radical potential of queer politics?* in "Black Queer Studies". E. Patrick Johnson e Mae G. Henderson, eds. Duke UP, 2005. 26
7. ↑  Eve Kosofsky Sedgwick, *The Epistemology of the Closet*.
8. ↑  MISKOLCI, Richard (2009). "A teoria queer e a sociologia: o desafio de uma analítica da normalização" (PDF). *Sociologias*. pp. 150–182. Consultado o 12 de setembro de 2013.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Diversidade sexual*** |

### Bibliografía

* BENTO, Berenice. *A reinvenção do corpo: sexualidade e gênero na experiência transexual*. Río de Xaneiro: Garamond, 2006. ISBN 85-7617-100-7
* - entrevista concedida por Michel Foucault a B. Gallagher e A. Wilson, en Toronto, xuño de 1982. Publicada orixinalmente en "The Advocate", n. 400, 7 de agosto de 1984, pp. 26–30 e 58.*(en portugués)*
* FOUCAULT, Michel. *História da Sexualidade I. A Vontade de Saber*. Río de Xaneiro: Graal, 1977.*(en portugués)*
* FOUCAULT, Michel. *História da Sexualidade II. O Uso dos Prazeres*. Río de Xaneiro: Graal, 1984.*(en portugués)*
* FOUCAULT, Michel. *História da Sexualidade III. O Cuidado de Si*. Río de Xaneiro: Graal, 1985.*(en portugués)*

### Ligazóns externas

* COLLING, Leandro. Teoria Queer. Consultado o 30 de marzo de 2008.
* SANTOS, Ana Cristina. Heteroqueers contra a heteronormatividade: notas para uma teoria queer inclusiva. Consultado o 30 de marzo de 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q605088
* JSTOR: homonormativity
* MAG: 2775952039

 |