A Dama do Lago rapta a Lanzarote. Gravado d´*Os idilios do rei*, de Lord Tennyson, 1898
A **Dona do lago** ou a **Dama do lago** é un personaxe das lendas artúricas con varios papeis: dálle a espada Excalibur ao rei Artur, guía o rei ferido cara a Avalon despois da batalla de Camlann, encanta a Merlín e ademais educa a Lanzarote do Lago. Na mitoloxía celta, a dona do Lago ou a fada Viviane era a señora que rexía Ávalon -a illa da antiga sabedoría-. Era neta de Diana a cazadora, filla do rei de Northumberland ou de Dionás. Os distintos autores e copistas déronlle á dona do Lago diversos nomes: **Niniana**, **Viviana**, **Nimue**, **Ninie** ou **Viviane**.

Traxectoria
-----------

O personaxe pasou a ter un lugar de relevancia na literatura artúrica, a cal axudou á súa difusión na cultura occidental. Aparece en moitas das obras medievais sobre o rei Artur. A primeira vez que aparece nunha obra literaria é a finais do século XII en *Lancelot, o Cabaleiro da Carreta*, de Chrétien de Troyes, aínda que non se identificaba polo seu nome aínda, exercendo o seu papel de madriña ou nai adoptiva do cabaleiro da mesa redonda Sir Lanzarote do Lago. Nesta obra, a Dona do Lago entrega un anel máxico a Lanzarote, o cal o protexerá de calquera encantamento. Esta alusión ao carácter máxico do personaxe toma forma cando no ciclo *Lanzarote-Grial* se menciona a ela expresamente como fada. N´*A morte de Artur*, de Sir Thomas Malory, a Dama do Lago é quen fai entrega a Artur da lendaria espada Excalibur.

*A sedución de Merlín*, pintura do prerrafaelita Edward Burne-Jones, 1874A Dama do Lago é responsábel da desaparición de Merlín, ao pechalo por toda a eternidade nunha cova, aproveitando a influencia que ten sobre o mago namorado. Segundo o *Lanzarote en prosa*, Merlín ensinou os seus segredos máxicos a Viviane, pola promesa que esta lle fixo de que, en pago, ela lle entregaría o seu amor. No entanto, Viviane aproveita o coñecemento destes segredos para pechar a Merlín. O mago xa vira o seu propio destino, pero non foi quen de o evitar, o cal supón que Viviane posuía un poder extraordinariamente forte para manipular e encantar, incluso a un gran feiticeiro.

Nalgunhas versións da historia artúrica, a Dama deu a Arturo a elixir entre unha copa, unha lanza, un prato e unha espada, como símbolo da unión de Camelot con Ávalon. Tras elixir Artur a Excalibur, foi creada unha funda onde se gardaba a espada que tiña o poder de non deixar derramar nin unha soa gota de sangue ao portador da espada.

Cando Artur morreu, a espada foi devolta a Ávalon, de onde nunca máis volveu a saír. A dama do Lago educou a Morgana (xa que ao principio Morgana ía ser entregada a un convento, mais Viviana negouse) na antiga relixión, e elixiuna como sucesora cando ela morrese. Entregoulla a Artur nun ritual (os lumes de Beltane) onde ningún dos dous se coñecían, e concibiron un fillo chamado Mordred.

Outras historias contan que a Dama do Lago era a máxima sacerdotisa de Ávalon, chamada tamén Viviane, irmá de Igrainne (nai de Arturo e Morgana), irmá de Morgause (tía de Arturo e Morgana, e mai adoptiva de Mordred), irmá de Ninie (amante de Merlín, e filla de Merlín de Bretaña).
A Dama do lago quería que a nova relixión (o cristianismo) e a vella relixión (a da deusa e o hastado) convivisen xuntas, cousa que os sacerdotes cristiáns non querían; así que Ávalon, os ritos de Beltane, a deusa e o caldeiro, o hastado e a vella relixión desapareceron nas néboas, deixando só o recordo.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Alvar, Carlos. *Breve dicionario artúrico*. Alianza Editorial, Madrid, 1997. ISBN 84-206-3636-3.
* Malory, Sir Thomas. *A morte de Artur*. Baseada no texto de William Caxton. Tradución de F. Torres Oliver, prólogo de C. García Gual; traducido ao español a partir da edición inglesa preparada por Janet Cowen. Ediciones Siruela. Biblioteca medieval, 2 vol. Madrid, 1999. ISBN 84-7844-485-8.

| * v
* c
* e
O rei Artur e a Materia de Bretaña |
| --- |
| Principais personaxes | Rei Artur ·  Constantino ·  Sir Héctor ·  Duque de Cornualla ·  Xenebra ·  Igraine ·  Isolda ·  Dama do Lago ·  Rei Lot ·  Rei Mark ·  Merlín ·  Mordred ·  Morgana ·  Morgause ·  Uther Pendragon |  |
| Cabaleiros da Táboa Redonda | Agravain ·  Bagdemagus ·  Bedivere ·  Bors ·  Breunor (La Cote Mal Taillée) ·  Calogrenant ·  Caradoc ·  Dagonet ·  Dinadan ·  Gaheris ·  Galaaz ·  Gareth ·  Galván ·  Geraint ·  Griflet ·  Héctor de Maris ·  Kay ·  Lamorak ·  Lancelot ·  Leodegrance ·  Lionel ·  Lucan ·  Maleagant ·  Marhaus ·  Palamedes ·  Pelleas ·  Pellinore ·  Perceval ·  Safir ·  Sagramore ·  Segwarides ·  Tor ·  Tristán ·  Uriens ·  Ywain ·  Ywain o Bastardo |
| Obxectos | Excalibur ·  Santo Graal ·  Táboa Redonda ·  Asento Perigoso |
| Lugares | Avalon ·  Camelot ·  Caerleon ·  Corbenic ·  Cornualla ·  Logres ·  Lyonesse ·  Brocéliande ·  Sarras ·  Tintagel |
| Nos medios de masas | Libros ·  Filmes |
| Outros | Sir Balin ·  Golpe doloroso ·  Elaine de Astolat · Elaine de Corbenic  ·  Rei Pescador ·  Cabaleiro Verde ·  O regreso mesiánico do rei Artur ·  Familia do rei Artur ·  Bases históricas do rei Artur ·  Claudas ·  Emperador Lucius ·  Glatisant a Besta ·  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q854036
* WorldCat
* VIAF: 220160370
* BNF: 136122883
* LCCN: sh93002329
* SUDOC: 080757197

 |