recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Malonil-CoA.   
Número CAS: 524-14-1 .
O **malonil-coencima A** ou **malonil-CoA** é un tioéster formado por un grupo malonilo (derivado do ácido malónico) unido ao coencima A, coa fórmula C24H38N7O19P3S. É moi importante no metabolismo de ácidos graxos e outras substancias. Como no enlace tioéster os dous compoñentes da molécula se unen por un átomo de xofre (S), ás veces aparece escrito así: malonil-S-CoA.

Funcións
--------

O malonil-CoA é un importante intermediario nas rutas de ácidos graxos e policétidos.

Tamén intevén no transporte de alfa-cetoglutarato á matriz mitocondrial a través da membrana mitocondrial.

### Biosíntese de ácidos graxos

Na biosíntese de ácidos graxos o malonil-CoA proporciona as unidades de dous cabonos necesarias para a elongación das cadeas de ácidos graxos.

O malonil-CoA fórmase por carboxilación do acetil-CoA en reacción catalizada polo encima acetil-CoA carboxilase. Unha molécula de acetil-CoA únese cunha molécula de bicarbonato (formado a partir de CO2 e H2O) , con gasto de enerxía procedente do ATP.

O malonil-CoA é utilizado na biosíntese de ácidos graxos polo encima *malonil coencima A:proteína carrexadora de acilos transacilase* (MCAT). A MCAT serve para transportar o malonato do malonil-CoA ao terminal tiol da *holo*-proteína carrexadora de acilos (ACP).

Na elongación da cadea dos ácidos graxos saturados intervén unha soa molécula de acetil-CoA e moitas de malonil-CoA (tantas como sexan precisas segundo a lonxitude da cadea). O acetil-CoA só forma os dous primeiros carbonos que inician a síntese e que formarán o extremo final da cadea, entanto que os outros grupos de dous carbonos cos que sucesivamente se vai aumentando a cadea proceden do malonil-CoA, con perda de CO2.

### Biosíntese de policétidos

O encima MCAT tamén está implicado na biosíntese bacteriana de policétidos.

### Regulación

O malonil-CoA é unha molécula moi regulada na síntese de ácidos graxos. Inhibe a reacción limitante da beta-oxidación dos ácidos graxos. O malonil-CoA inhibe a asociación dos ácidos graxos coa carnitina ao regular o encima carnitina aciltransferase, impedindo dese modo a entrada do ácido graxo nas mitocondrias onde tería lugar a oxidación dos ácidos graxos.

Notas
-----

1. ↑  Pub chem compund
2. ↑  ChemSpider
3. ↑  Nelson D, Cox M (2008) *Lehninger principles of biochemistry*. 5th Ed: p. 806

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Tioéster
* Coencima A

### Ligazóns externas

* Hope for new way to beat obesity

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q27095293
* EBID: ID
* MAG: 2779364145

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 524-14-1
* ChEBI: 15531
* ChemSpider: 26330306
* DrugBank: 04524
* DTXSID: DTXSID40904351
* ECHA: 100.007.596
* HMDB: HMDB0001175
* IUPHAR: 5219
* KEGG: C00083
* KNApSAcK: C00007260
* MeSH: D008316
* MeSH: D03.633.100.759.646.138.382.300.500
* PubChem: 644066

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Intérprete.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Interpretación.
En informática, un **intérprete** refírese a un programa informático que executa instrucións escritas nunha linguaxe de programación. Namentres que **intérprete** e compilador poden parecer termos excluíntes, isto non é de todo certo, xa que moitos intérpretes levan a cabo certo traballo de tradución, coma os compiladores. Un **intérprete** será, desta forma, un programa que:

1. executa código fonte directamente
2. traduce código fonte a algunha forma eficiente de código intermedio (ex: bytecode) e execútao de seguido.
3. executa código precompilado polo propio sistema intérprete.

Perl, Python e Ruby son exemplos do segundo tipo, namentres que Java o é do terceiro: os programas compílanse coma bytecode e son enlazados en tempo de execución e executados por un intérprete (ou compilados a código máquina e logo executados no caso do JIT). Algunhas linguaxes, coma o Lisp e outros, poden combinar o segundo e o terceiro tipo.

Os termos linguaxe interpretada ou linguaxe compilada significan nada máis que a implementación canónica desa linguaxe é un intérprete ou un compilador; idealmente, unha linguaxe de alto nivel é unha abstracción independente de calquera das súas implementacións.
Billete de 100 dirham conmemorando a Marcha Verde
A **Marcha Verde** foi a avance masivo que a través do deserto realizaron, en novembro de 1975, 350.000 civís e 25.000 militares marroquís, logo da chamada do rei Hassán II, coa pretensión de forzar a entrega por España do Sáhara Español a Marrocos tras o ditame do Tribunal Internacional de Xustiza que recoñecía o dereito do pobo saharauí á autodeterminación.

Historia
--------

O 16 de outubro de 1975 o TIX emitiu un ditame que establecía a existencia de lazos xurídicos entre o sultán de Marrocos e algunhas tribos saharauís pero que non recoñecía ningún lazo de soberanía entre Marrocos e o Sáhara Occidental. O rei de Marrocos nun discurso transmitido en directo pola radio e a televisión na tarde dese día anunciou que o TIX establecera a existencia de vínculos xurídicos e de submisión entre o pobo saharauí e o rei de Marrocos e polo tanto era deber de Marrocos recuperar o Sáhara, para o que anunciou a realización dunha marcha pacífica na que participarían voluntarios marroquís, ao día seguinte abríronse oficinas de reclutamento en todo o país. Un total de dez trens trasladaron os voluntarios ata Marraquex e dende alí marcharon en 7.813 camións cara Agadir.

O 21 de outubro de 1975 o primeiro grupo, composto por 20.000 persoas, sae de Ksar es Souk e o 3 de novembro concéntranse en Tarfaya os participantes na marcha. O 5 de novembro Hassán II deu o sinal en Agadir para que o 6 de novembro a marcha entrara en territorio español, prohibe calquera enfrontamento co exército español pero ameaza con responder a calquera intervención da Fronte Polisario.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q870684
* EBID: ID
* GND: 4279301-4

 |
**Manuel Taboada Gómez**, nado en Laro (Silleda), é un construtor e empresario galego.

Traxectoria
-----------

Nas eleccións municipais de 1987 presentouse como número cinco da candidatura de Alianza Popular ao concello de Silleda encabezada por Juan Salgueiro. Foi elixido concelleiro e nomeado concelleiro de Urbanismo e Obras. En 1988 constituíu unha sociedade en Silleda xunto á súa muller Elisa Ramos Valiñas, para dedicarse á construción Taboada y Ramos. Dimitiu como concelleiro en marzo de 1990 alegando "motivos persoais".

A partir dese momento iniciou unha expansión empresarial, traballando fundamentalmente para as administracións públicas. En 1991 foi condenado xunto co concelleiro de Lalín Antonio Canda Gamallo a unha multa de cincuenta mil pesetas como autores dunha falta de imprudencia na construción da praia fluvial de Vilatuxe. A empresa encargouse da construción dos polígonos de Lalín 2000 e Silleda. En 2017 foi o primeiro adxudicatario de obras da Xunta de Galicia.

Vida persoal
------------

Casado con Elisa Ramos Valiñas, é pai de Manuel Taboada Ramos.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 18-3-1990, p. 45.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, 4-7-1991, p. 35.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* "Un albañil factura miles de millones en obras de la Xunta y municipios del PP", *El País*, 28 de maio de 1995 *(en castelán)*.
* "O albanel de Alianza Popular que factura 750 millóns en adxudicacións públicas", *Praza Pública*, 21 de maio de 2018.
* "La Xunta mima a Taboada y Ramos con obras millonarias, parques eólicos y concesiones"Arquivado 22 de maio de 2018 en Wayback Machine. *Economía Digital*, 7 de abril de 2016 *(en castelán)*.
Teatro grego en Taormina (Sicilia).
Por **hemiciclo** (do grego *emi*, medio e *kyklos* círculo) enténdese en arquitectura, un elemento ou estrutura que se dispón en forma semicircular. O termo indica xeralmente a forma arquitectónica cóncava como a famosa Praza do Plebiscito (Nápoles) ou a da Praza da República (Roma). A miúdo, utilízase tamén para designar a forma da ábsida.

A elección de forma curva en lugar da angular (por exemplo, cadrada) pode estar xustificada por esixencias estilísticas. Por exemplo, a forma circular ou oval pode dar a unha praza en particular un efecto escenográfico. Este é o caso da Praza de San Pedro en Roma. Outras veces, prevalecen esixencias prácticas, por exemplo no uso do hemiciclo nos teatros gregos. A mellor disposición obtíñase de feito se o público se atopaba sentado nun chanzo (*cavea*) construído ao redor da escena.

Doutra banda, está claro que a apertura do ángulo non debe necesariamente corresponder á do semicírculo. No caso do teatro grego, por exemplo, esta superaba os 180 graos.

Do hemiciclo do teatro grego provén de forma metafórica, o uso desta palabra para indicar un parlamento ou unha sala parecida (por exemplo, o Congreso dos Deputados de España ou a Asemblea Nacional de París, situada no Palacio dos Borbóns) ou ben os órganos que se reúnen en devandita sala.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2528224
* AAT: 300004013
* GEC: 0113758

 |
**María Inmaculada Rodríguez Cuervo**, nada en Madrid o 25 de maio de 1965, é unha política e empresaria galega.

Traxectoria
-----------

Licenciada en Ciencias Biolóxicas pola Universidade Complutense. Instalouse en Ourense e fíxose cargo da empresa familiar Mecanizados Rodríguez Fernández. Foi profesora de Mercadotecnia Internacional no mestrado de Comercio Exterior da Universidade de Santiago de Compostela (1999-2002). Foi elixida deputada no Parlamento de Galicia nas eleccións autonómicas de 2001 polo PPdeG. Foi vicepresidenta primeira do Parlamento de Galicia (2001-2005). Logo de deixar a política volveu ao mundo empresarial e en 2016 fundou Emociaccion e en 2017 RSC Galicia. Dende xuño de 2019 forma parte do Consello Social da Universidade da Coruña e en outubro de 2019 a asociación ARHOE para a racionalización dos horarios nomeouna a súa coordinadora en Galicia.

Notas
-----

1. ↑  "Elixida Inmaculada Rodríguez Cuervo como novo membro do Consello Social da UDC". *Galicia Confidencial*. 11 de xuño de 2019.
2. ↑  "ARHOE nombra a Inmaculada Rodríguez Cuervo Coordinadora General en Galicia". *horariosespana.com*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en galegos.info
A **lítote** é un recurso literario no que se nega o contrario daquilo que se quere afirmar. Por exemplo: "non chuta mal", querendo dicir que chuta ben.

As lítotes son unha forma de eufemismo que atenúa o que se quere expresar mediante un rodeo de palabras, normalmente precedidas do afverbio de negación non. Sempre é deliberado e con intención de énfase. Porén, a interpretación da negación pode dependee do contexto, incluído o contexto cultural. Nun discurso, tamén pode depender da entonación e a énfase, por exemplo, a frase "Non está mal", pode dicirse de tal xeito que signifique "mediocre" ou "excelente".

O uso do recurso da lítote aparece especificamente en certas culturas como a dos europeos do norte e é moi popular no inglés, no ruso e no francés. Son característicos da antiga poesía inglesa e das sagas islandesas e son un medio de moita contención estoica.

Notas
-----

1. ↑  The American Heritage Dictionary of the English Language, 4th ed. Houghton Mifflin Co, 2009. Consultado o 29 de setembro de 2010 *(en inglés)*
2. ↑  Encarta® World English Dictionary Arquivado 24 de marzo de 2010 en Wayback Machine. N.Am. ed. Microsoft Corp, 2009. Consultado o 29 de setembro de 2010 *(en inglés)*
3. ↑  WordNet: An Electronic Lexical Database. Princeton Uni, 2010. Consultat el 29 de setembre del 2010 *(en inglés)*
4. ↑  Smyth 1920 p.680
5. ↑  *Encyclopædia Britannica* (1984) Micropædia VI p. 266 "litotes"

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre lingüística é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q324939
* EBID: ID
* JSTOR: litotes
* MAG: 2781100196

 |
Mapa do mundo segundo o saldo migratorio, que pode ser positivo (azul) ou negativo (laranxa).
Inmigrantes europeos que chegan a Arxentina.
Chámase **inmigración** á entrada a un país de persoas que naceron ou proceden doutro lugar. Representa unha das dúas opcións ou alternativas do termo migración, que se aplica aos movementos de persoas dun lugar a outro e estes desprazamentos levan un cambio de residencia ben sexa temporal ou definitivo. As dúas opcións dos movementos migratorios son: emigración, que é a saída de persoas dun país, rexión ou lugar determinados para dirixirse a outro distinto e inmigración, que é a entrada nun país, rexión ou lugar determinados procedentes doutras partes. De maneira que unha emigración leva como contrapartida posterior unha inmigración no país ou lugar de chegada.

Así pois, resulta válido estudar as migracións desde o punto de vista do país de acollida (ou mellor dito, de entrada, xa que non sempre os inmigrantes reciben unha boa acollida no país de entrada), xa que a situación é moi diferente e ata a miúdo oposta á do país ou lugar de emigración. Unha enorme gama de situacións políticas e problemas exponse pola case sempre inevitable diferenciación cultural, económica e social existente entre as poboacións inmigrantes e as do país de recepción, e ata entre os mesmos inmigrantes cando proceden de países e ata de continentes distintos.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Emigración
* Diáspora galega
* Devolución en quente

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Inmigración*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131288
* AAT: 300055407
* BNCF: 1286
* BRE: 2005928
* EBID: ID
* GEA: 7107
* GND: 4013960-8
* JSTOR: international-migration
* LCCN: sh85042782
* MAG: 70036468
* NDL: 00564038
* NKC: ph137595
* PSH: 13976

 |
O Hemisferio sur, en ocre (non inclúe a Antártida).
O **hemisferio sur**, **hemisferio austral** ou **hemisferio meridional** é a metade da Terra ao sur do ecuador.

A meirande parte do Hemisferio corresponde a océanos, que inclúe a maior parte do Pacífico e do Índico, a totalidade o Océano Glacial Antártico e a metade meridional do Atlántico. As masas terrestres concéntranse principalmente no continente antártico, Suramérica, gran parte de Oceanía, a parte austral de África e algunhas illas de Asia.

As estacións sucédense de forma inversa ó Hemisferio norte. O verán esténdese entre decembro e marzo, mentres o inverno faino entre xuño e setembro. Preto do 10% da poboación mundial habita neste hemisferio .

O portugués é a lingua máis falada no hemisferio sur, coa Angola, Mozambique, Timor Leste e destacando coa maior poboación do Brasil.

Notas
-----

1. ↑  "Definition of SOUTHERN HEMISPHERE". *www.merriam-webster.com* (en inglés). Consultado o 2019-02-07.
2. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 31 de agosto de 2015. Consultado o 07 de febreiro de 2019.

| * v
* c
* e
Hemisferios da Terra |
| --- |
| 
* Hemisferio norte
* Hemisferio sur
* Hemisferio occidental
* Hemisferio oriental

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q41228
* WorldCat
* VIAF: 315129089
* EBID: ID
* GND: 4140603-5
* JSTOR: southern-hemisphere
* MAG: 2777252438
* NKC: ge406030

 |
**Manuel Trillo Freire** foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Avogado en Cee. Foi nomeado alcalde de Cee en 1959, tomando posesión o 3 de febreiro. Foi presidente da Fundación Fernando Blanco en 1960. Permaneceu na alcaldía ata 1960. En 1985 foi elixido presidente de Alianza Popular de Cee. Encanezou a candidatura de AP nas eleccións municipais de 1987 e foi elixido concelleiro de Cee. Nas eleccións xerais de 1989 foi candidato número 7 do Partido Popular pola Coruña, pero non foi elixido. Dimitiu como concelleiro en marzo de 1990.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Manuel Mayán Pais** |  **Alcalde de Cee** 1959 - 1960 | Sucesor:**José Antonio Trillo Durán** |

Vida persoal
------------

Casou con Cándida Mayobre Rivas e foi pai de José Manuel, María del Pilar e Carlos Trillo Mayobre.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 14-8-1959, p. 8.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, Santiago, 17-7-1985, p. 24.
3. ↑  *La Voz de Galicia*, Carballo, 13-6-1987, p. 25.
4. ↑  *La Voz de Galicia*, Barbanza, 4-3-1990, p. 49.
A **hemicránea continua** ou **hemicrania paroxística** é un tipo de cefalea moi pouco habitual. Maniféstase por episodios de dor de testa unilateral, isto é, que afecta só a unha metade da cabeza, preferentemente á rexión ocular, temporal ou frontal, sempre no mesmo costado. Os episodios de dor son de curta duración, entre 2 e 45 minutos, mais repítense con moita frecuencia, até 40 veces nun día. A dor é moi intensa e é acompañada dunha serie de síntomas, como o rubor ocular, lacrimación, taponamento nasal, rinorrea e ptose palpebral. Existen dúas variedades da doenza que se denominan *hemicrania paroxística episódica* e *hemicrania paroxística crónica*. O tratamento consiste na administración de indometacina que alivia os síntomas axiña.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cefalea
* Cefalea en acios

### Notas

1. ↑  *Clasificación Internacional das Cefaléas, 2ª edición.* Arquivado 23 de abril de 2012 en Wayback Machine. Consultado o 23 de febreiro de 2013

| * v
* c
* e
Tipos de Cefalalxias ou cefaleas |
| --- |
| Primarias | Cefalea tensional · Cefalea en acios· Cefalea hemicrania paroxística crónica ·Xaqueca |  |
| Secundarias | Arterite da temporal · Neuralxia do trixémino · Neuralxia occipital · Cefalea por abuso de analxésicos · Meninxite · Febre · Neoplasias · Ictus |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q973425
* MAG: 2779085016

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* GARD: 10795
* ICD-9: 339.41
* ICD-10: G44.80
* NCIt: C117081
* Orphanet: 443070

 |
**Heremigario** (en latín: ***Hermigarius*** ou ***Heremigarius)***, finado en Mérida no 429, foi un xefe militar suevo do século V que aparece citado na *Crónica* de Hidacio dirixindo unha expedición sueva cara a Lusitania a comezos do ano 429 e ao que se enfrontou o rei dos vándalos Xenserico inmediatamente antes de marchar co seu pobo para África. O enfrontamento produciuse nas ribeiras do Guadiana nas proximidades de Mérida e acabou coa morte do suevo, que afogou no río.

O historiador alemán Felix Dahn na súa monumental *Die Könige der Germanen* apuntou a posibilidade que fora familiar e mesmo sucesor de Hermerico, esta hipótese compártea Casimiro Torres en *Galicia Sueva* sinalando a posibilidade que fora pai de Recimiro. Pero o certo é que non hai constancia documental que indique que fora realmente rei dos suevos e hai autores como Pampliega que sinala que estaría baixo a autoridade de Hermerico.

Tamén foi relacionado con Ermengon, que está enterrada nunha tumba ariana na basílica de Hippo Regius, a capital dos vándalos. Ela era, posiblemente, unha sueva que formaba parte da aristocracia vándala, e quizais parente de Heremigario.

Notas
-----

1. ↑  Schwarz, p. 50
2. ↑  Sayas (2004), p.436
3. ↑  Thompson (1982), p. 166
4. ↑  Pampliega (1998), p. 236

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pampliega, Javier (1998). *Los germanos en España*. Pamplona: Eunsa. ISBN 9788431316426.
* Sayas Abengoechea, Juan José (2004). *Historia antigua de la península ibérica*. Madrid: UNED. ISBN 9788436249088.
* Schwarcz, Andreas (2004). "The Settlement of the Vandals in North Africa.". En Merrills, A.H. *Vandals, Romans and Berbers: New Perspectives on Late Antique North Africa* (ebook)`|format=` require `|url=` (Axuda) (en inglés). Nova York: Ashgate Publishing. ISBN 0754641457.
* Thompson, E. A. (1982). *Romans and Barbarians: The Decline of the Western Empire*. Madison: University of Wisconsin Press. ISBN 0-299-08700-X.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2732545
* DBE: heremigario

 |
**Grille** é un lugar da parroquia de Antes, no concello coruñés de Mazaricos, na comarca do Xallas. Sitúase na zona leste da parroquia e segundo o IGE, en 2018 tiña 61 habitantes (25 homes e 33 mulleres).

Etimoloxía
----------

Da Idade Media hai testemuños de cinco variantes: *Girrili* (1252), (*Thome de*) *Girrilo* (1252), *Girrilli* (1252), (*Tome de*) *Guirille* (1252) e *Guirrille* (1289). Paulo Martínez Lema, propuxo como posíbel base etimolóxica o antropónimo xermánico *Berildĭ* (tema *\*ber*, relacionábel con *\*bera(n)* 'oso', *\*baira* 'xabarín' ou ben con *\*beran* 'levar, traer') / *Uerildĭ* (-*ildi* < *hildi* 'loita, combate'), documentado en Celanova baixo a forma *Berildi* (871, 926), no Tombo de Sobrado como *Berilli* (955) e *Berili* (964) como nome de muller. A súa evolución sería *Uerildĭ* > \**Güirille* > \**Guirille* > *Grille* (síncope da vogal pretónica [i]).

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Antes

| Lugares da parroquia de Antes no concello de Mazaricos (A Coruña) |  |
| --- | --- |
| Cumbráns | Grille | Pazos | A Xunqueira |

### Parroquias de Mazaricos

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Mazaricos |  |
| --- | --- |
| Alborés (San Mamede) | Antes (San Cosme) | Arcos (Santiago) | Beba (San Xián) | Chacín (Santa Baia) | Coiro (Santa María) | Colúns (San Salvador) | Corzón (San Cristovo) | As Maroñas (Santa Mariña) | Mazaricos (San Xoán) | San Fins de Eirón (San Fins) | Os Vaos (San Tomé) |

Notas
-----

1. ↑  IGE (ed.). "IGE - Nomenclátor de Galicia" (en galego). Arquivado dende o orixinal o 30 de decembro de 2020. Consultado o 24 de abril de 2021.
2. ↑  "Aproximación lingüístico-etimolóxica á toponimia das comarcas de Xallas, Fisterra e Soneira". *Revistas UCM*. Consultado o 17 de xuño do 2016.
Escena doméstica aborixe australiana describindo a recreación tradicional, incluíndo un neno que xuta a "pelota", co obxecto de "non deixar que a pelota dea no chan". (William Blandowski *Australien en 142 Photographischen Abbildungen*, 1857).
***Marn Grook*** ou ***marngrook***, da lingua gunditjmara para "xogo de pelota", é un termo colectivo para un número de xogos tradicionais aborixes australianos que se realizaba en reunións e celebracións, cun máximo de cincuenta xogadores. Diferénciase do xogo de pelota aborixe Woggabaliri, que se cre que foi representado nas pinturas de William Blandowski.

Crese que o Marn Grook consistía en xutar e atrapar unha pelota de feluxe. Implicaba un gran número de xogadores e practicábase nunha área moi grande. Formábanse equipos totémicos, mais para os observadores parecía que non tiña un obxectivo de equipo, sen unhas regras, sistema de puntuación ou gañadores. Os xogadores individuais que consistentemente exhibían habelencias sobresalientes, como saltar por enriba doutros para atrapar a pelota, a miúdo eran obxecto de comentarios.

Notas
-----

1. ↑  *The Sports Factor*, ABC Radio National, program first broadcast on 5 de setembro de 2008.
**Manuel Varela González**, nado en Vilarmaior e finado no mesmo concello o 11 de setembro de 1936, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Secretario dunha confederación agraria. Foi elixido concelleiro de Vilarmaior en 1931. Co triunfo do Frente Popular en febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro da xestora de Vilarmaior que quedou constituída o 23 de maio de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e permaneceu agochado. Regresou á casa para celebrar o aniversario da súa filla pequena e ao amencer gardas civís e falanxistas estabábano esperando fora da casa; Manuel intentou fuxir por unha fiestra, pero os falanxistas e gardas civís pegáronlle dous tiros diante da propia filla. Enterrárono nunha fosa común no cemiterio de Grandal (Vilarmaior).

Notas
-----

1. ↑  Concelleiros das corporacións republicanas
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 29-5-1936, p. 13.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* El último viaje de los fusilados de Vilarmaior Arquivado 16 de xaneiro de 2018 en Wayback Machine.
* Memoria histórica sobre os fusilados.
**Manuel Freire García**, **Cagallo**, nado en Cedeira cara a 1905 e finado en Ferrol o 5 de xaneiro de 1942, foi un mariñeiro e guerrilleiro antifranquista galego.

Traxectoria
-----------

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. Organizou un grupo guerrilleiro que actuou na beira oeste do curso do río Sor, concretamente na zona do Barqueiro-Ortigueira. A detención dun dos membros do grupo, Modesto Freire Fernández, a finais de marzo de 1941, conduciu á su captura. Xulgado en consello de guerra xunto con Modesto Freire Fernández, foron condenados a morte. Foron executados en Ferrol o 5 de xaneiro de 1942.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 6-1-1942, p. 2.
2. ↑  *El Ideal Gallego*, 6-1-1942, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2006). *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)*. Sada: Do Castro. p. 103. ISBN 84-8485-231-8.

### Ligazóns externas

* 

* Manuel Freire García na páxina web *Nomes e Voces*.

* Ficha en Los de la sierra *(en francés)*
**Manuel Varela Rey**, nado en Artes (Carballo) o 30 de decembro de 1953, é un profesor e político galego que foi alcalde de Carballo entre 1991 e 2003, primeiro por Independentes por Carballo e as dúas últimas candidaturas polo PPdeG.

Traxectoria
-----------

Manuel Varela comezou a súa carreira política en 1987 como cabeza de lista do AP en Carballo, se ben non conseguiu a alcaldía fronte á CPG de José Sánchez Vilas. A pesar de que o Partido Popular sempre foi o seu partido de referencia, no ano 1991 fundou o partido Independentes por Carballo, trala fichaxe de Sánchez Vilas por parte do seu partido, e así conseguiu chegar á alcaldía ao acadar a maioría absoluta. Este feito de encabezar a candidatura de protesta fixo que se gañara algúns inimigos dentro das filas populares mesmo despois de ter exercido entre 1989 e 1991 como deputado no Parlamento de Galicia, cargo ao que renunciou para presentarse á alcaldía de Carballo.

Trala disputa chegou a reconciliación e Manuel Varela volveu ser o líder que daría ao PPdeG outras dúas maiorías absolutas en Carballo. Dende 1995 compaxinou a alcaldía co seu escano na Deputación da Coruña, na que, no último mandato, exerceu como voceiro.

Con todo, unha serie de problemas dentro do grupo popular durante os catro últimos anos de mandato que culminou co cesamento de dous concelleiros e co goberno en minoría desembocou na perda do poder nas seguintes eleccións. No ano 2005 dimite como edil logo de 18 anos na corporación carballesa.

Notas
-----

1. ↑  "Manuel Varela Rey dimitirá como edil para ser asesor de Núñez Feijoo". *La Voz de Galicia*. 31 de marzo de 2005. Consultado o 28 de xullo de 2021.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Carballo

### Ligazóns externas

* Doce años en la alcaldía en *La Voz de Galicia* *(en castelán)*


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Sánchez Vilas** |  **Alcalde de Carballo** 1991 - 2003 | Sucesor:**Evencio Ferrero Rodríguez** |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Manuel Freire.

**José Manuel Freire Castrillón**, nado en Santiago de Compostela en 1751 e finado cara a 1820, foi un comerciante, político e xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Comerciante en quincalla. Foi socio de Jacobo Pérez Villamarín na fábrica da Ponte Vella de Vidán, e en 1803 pasou a ser o único propietario da fábrica de curtidos. Cursou parte dos estudos na Facultade de Teoloxía. Liberal nun principio, transformouse en acérrimo defensor do absolutismo. Deputado da provincia de Mondoñedo nas Cortes de Cádiz. Foi un dos máis destacados xornalistas reaccionarios do período *doceañista* en Santiago de Compostela. Colaborou en *El Sensato* e fundou e dirixiu *Estafeta de Santiago* (1813-1814). Utilizou os pseudónimos **Agustín Verísimo Vilabella**, **Reytengo** e **El estafetero**. Despois foi nomeado por Fernando VII secretario da Inquisición galega e chegou a ser amoestado pola persecución sen piedade que levou a cabo contra os liberais. Foi procesado e recluído no convento de San Domingos de onde fuxiu en 1820. Morreu na emigración.

Obras
-----

* *Remedio y preservativo contra el mal francés de que adolece la nación española*, 1809.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* La genealogía de don Manuel Freire de Castrillón
* Ficha no Congreso dos DeputadosArquivado 12 de setembro de 2019 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25510342
* WorldCat
* VIAF: 86995827
* BNE: XX1225934
* BVMC: 19309
* DBE: manuel-freyre-de-castrillon
* Galiciana: 894

 |
Coordenadas: 55°15′45″N 8°13′00″O﻿ / ﻿55.2626, -8.2168

A illa Tory dende a costa de Irlanda.
A **illa Tory** (en irlandés: *Oileán Toraigh*) é unha illa irlandesa que se atopa a 12 quilómetros da costa noroeste do Condado de Donegal. A súa lonxitude é de máis ou menos 5 quilómetros e a súa amplitude de algo máis dun, e conta cunha poboación de preto de 170 habitantes distribuídos en 4 núcleos de poboación: East Town, West Town, Middletown e Newtown.

Na illa, o emprego da lingua irlandesa é moi frecuente e esta característica inclúea sen dúbida entre as zonas *Gaeltacht* máis importantes.

Desde os anos 1950, Tory converteuse nun lugar de reunión de artistas que foron formando alí unha pequena comunidade de galerías artísticas. Un dos artistas máis famosos é Patsy Dan Rodgers, que ostenta a posición de *Rei de Tory.* Este título é moi curioso, non lle atribúe ningún poder formal, e obviamente non é recoñecido polo goberno irlandés, pero é unha tradición cultural da illa e ten unha certa importancia social na pequena comunidade de Tory. O particular desta monarquía é que o soberano é elixido pola poboación.

Segundo o libro de historia apócrifo irlandés Lebor Gabála Érenn, Tory foi a sede da torre de Conand, fortaleza dos fomorianos, máis tarde derrotados polos nemedianos na gran batalla de Irlanda. Tamén se conta que o último rei fomoriano, Baaor do ollo diabólico, viviu alí. Balar encarceraría a Ethlinn nunha torre construída en Tor Mor, un illote enfronte de Tory.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Illa Tory Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Irlanda*** |

### Outros artigos

* Lista de illas de Irlanda

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1147050
* WorldCat
* VIAF: 235258856
* GeoNames: 2961133
* GND: 7572309-8

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: James Stirling.

Facultade de Historia da Universidade de Cambridge
**James Frazer Stirling**, nado en Glasgow o 22 de abril de 1926 e finado o 25 de xuño de 1992, foi un arquitecto escocés.

Traxectoria
-----------

Estudou arquitectura na Universidade de Liverpool. Rematados os seus estudos universitarios traballou durante varios anos nun estudo de arquitectos de Londres e establecendo logo o seu propio despacho, tamén en Londres, cun socio, James Gowan. Influenciados polas obras tardías de Le Corbusier, Stirling e o seu socio deseñaron varios edificios que marcaron un novo estilo, combinando nas fachadas o ladrillo co formigón visto. No 1963 separouse de Gowan, e no 1971 asociouse con Michael Wilford.

Para Stirling un edificio debe reflectir o uso ao que é dedicado, e xa que son persoas as que protagonizan ese uso, o edificio debe amosar unha riqueza e unha variedade de elementos na súa fachada e non debe ser de ningún xeito simple. Así, por exemplo, un edificio dedicado a investigar ou amosar a historia, debe dispoñer de formas e elementos que evoquen os acontecementos históricos no transcurso das diferentes épocas. O xeito no que estas formas e elementos se combinan constitúe para Stirling a arte da arquitectura. Deseñar edificios máis humanos é outra constante na traxectoria de Stirling. As consideracións humanísticas do edificio, dentro da súa contorna, dominan todo o relativo á estrutura, a estética e até a economía.

No 1981 Stirling recibiu o premio Pritzker, o galardón de maior prestixio internacional en arquitectura.

Modelo:PremiosPritzker

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q159619
* WorldCat
* VIAF: 64803040
* BNE: XX892081
* BNF: 120663150
* BRE: 4166051
* CANTIC: a11280748
* CiNii: DA02124219
* DeutscheBio: 118755382
* EBID: ID
* FAST: 1733306
* GEC: 0064181
* GND: 118755382
* ISNI: 0000 0001 2281 0272
* LCCN: n50011371
* Munzinger: 00000016171
* NDL: 00457763
* NKC: jo2014839266
* NNDB: 000114156
* NPG: mp19045
* NTA: 071323287
* ODNB: 51331
* openMLOL: 113885
* RKD: 75298
* SELIBR: 350442
* SNAC: w6g16699
* SUDOC: 028929144
* ULAN: 500013910

 |
Mefistófeles voando sobre Wittenberg, nunha litografía de Eugène Delacroix.
**Mefistófeles** é un demo do folclore alemán. Aparece na literatura como un demo na lenda de Fausto, e dende entón apareceu en multitude de obras como personaxe tipo.

É unha personaxe satánica da Idade Media, coñecida como unha das encarnacións do mal, aliado de Lucifer e Lucius na captura de almas inocentes a través de roubos de corpos humanos atraentes. Porén, é un dos demos máis crueis e en moitas culturas é interpretado como sinónimo do propio Diabo.

Durante o Renacemento, era coñecido polo nome de **Mefostófiles**, forma da cal deriva unha das súas posibles etimoloxías, segundo a cal o nome procede da combinación da μὴ ("partícula negativa grega"), φῶς ("luz") con φιλής ("o que ama"), ou sexa, "o que non ama a luz". Porén, o significado da palabra non foi estabelecido por completo. Butler menciona que o nome suxire diferentes conxecturas nas linguas grega, persa e hebrea. Entre os nomes suxeridos están *Mefotofiles* (inimigo da luz), *Mefaustofiles* (inimigo de Fausto) ou *Mefiz-Tofel* (destrutor-mentiroso).

Notas
-----

1. ↑  Butler, E. M. *O Mito do Mago*. Cambridge University Press, Cambridge, 1997, p. 181. ISBN 84-8323-015-1.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mefistófeles***  |

### Outros artigos

* Diabo
* Demo
* Demo (xudaísmo)

### Bibliografía

* Russell, Jeffrey Burton (1986). *Mephistopheles: The Devil in the Modern World* (1990 reprint ed.). Ithaca, Nova York: Cornell. ISBN 978-0-8014-9718-6.
* Goethe, Johann Wolfgang Von (2001). Cyrus Hamlin, ed. *Faust: A Tragedy ; Interpretive Notes, Contexts, Modern Criticism* (Norton critical ed.). Nova York: W. W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-97282-5.
* Ruickbie, Leo (2009). *Faustus: The Life and Times of a Renaissance Magician*. Stroud, UK: History Press. ISBN 978-0-7509-5090-9.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q272805
* WorldCat
* VIAF: 151480411
* CERL: cnp00546244
* EBID: ID
* GEC: 0041713
* GND: 119060760
* LCCN: no2018059940

 |
Meandros do río Cuckmere, en Inglaterra.
Un **meandro** é unha curva sinuosa descrita polo curso dun río. Fórmanse con maior facilidade nos ríos das chairas aluviais con pendente moi escasa, dado que os sedimentos adoitan depositarse na parte convexa do meandro, mentres que na cóncava, debido á forza centrífuga, predomina a erosión e o retroceso da beira.

Cando debido á erosión, dúas canles curvas atópanse, o río curta camiño a través da zona onde se opón as correntes e fórmase un *lago de ferradura* ou *meandro abandonado*, xa que os sedimentos pechan a entrada e saída do antigo meandro, quedando fóra da canle do río.

Etimoloxía
----------

O nome provén do do río Meandro en Anatolia famoso pola súa sinuosidade. É o actual Büyük Menderes.

* Meandro do río Ródano, no sueste de Francia
* Meandros do río Cauto, en Cuba
* Canón de Glen do río Colorado, en Arizona
* Meandros abandonados do río Nowitna, en Alasca

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Meandro***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q180537
* AAT: 300008727
* GEC: 0240372
* GND: 4154905-3
* MAG: 102950494

 |
A **illa Thurston** está cuberta polo xeo, de 215 quilómetros de longo por 90 quilómetros de ancho e 15.700 km² de área, estando ao NO da Terra de Ellsworth, na Antártida.

Características
---------------

É a terceira illa máis grande da Antártida, logo da Illa Alexandre I e a illa Berkner. A illa está separada do continente polo estreito de Peacock, que está ocupado pola parte occidental da barreira de xeo Abbot.

A illa foi descuberta do aire polo Contraalmirante Richard Evelyn Byrd o 27 de febreiro de 1940, quen a chamou en honra a W. Harri Thurston, fabricante téxtil de Nova York, deseñador dos protectores do vento chamados **pano Byrd** e patrocinador de expedicións Antárticas.

Ao principio foi cartografiada como un península, o trazo non foi recoñecido como unha illa ata 1960.

Notas
-----

1. 1 2  Australian Antarctic Division (ed.). "Antarctic Gazetteer: Thurston Island". Arquivado dende o orixinal o 16 de marzo de 2012. Consultado o 26 de xaneiro de 2008.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Illa Thurston Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Información sobre a illa *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q583990
* EBID: ID
* GEC: 0501041
* GeoNames: 6620705
* OSM: 2823783
* TGN: 1009444

 |
O **McDonnell F3H Demon** foi un caza a reacción subsónico, con á en frecha e embarcado da Armada dos Estados Unidos. Despois de varios problemas co motor Westinghouse J40 que foi finalmente descartado, o sucesor do McDonnell F2H Banshee comezou a operar en 1956 redeseñado co motor Allison J71. Aínda que non tiña potencia suficiente para voos supersónicos, complementou a cazas diúrnos como o Vought F8U Crusader e o Grumman F11F Tiger en condicións todo-tempo, e como interceptador armado con mísiles ata 1964.

Foi retirado antes de que puidese servir na Guerra do Vietnam e foi substituído na clase *Forrestal* e en portaavións semellantes polo exitoso McDonnell Douglas F-4 Phantom II. O Phantom, que tiña tamén capacidade de ataque a terra, caza e bombardeo, tiña unha certa semellanza, xa que foi concibido como un desenvolvemento avanzado do Demon. O avión supersónico da USAF McDonnell F-101 Voodoo tiña un deseño semellante, pero estaba baseado no anterior XF-88 Voodoo, que tamén influenciou o deseño do Demon.

Notas
-----

1. ↑  Angelucci e Bowers 1987, p. 304
2. ↑  Elward e Davies 2001, p. 13

Bibliografía
------------

* Angelucci, Enzo e Peter M. Bowers. *The American Fighter*. Sparkford, Somerset, UK: Haynes Publishing Group, 1987. ISBN 0-85429-635-2.

* Elward, Brad A. e Peter Davies. *US Navy F-4 Phantom II MiG Killers 1965–70, Part 1* (Osprey Combat Aircraft). Arquivado 27 de xuño de 2014 en Wayback Machine. Londres: Osprey Publishing, 2001. ISBN 978-1-84176-163-3.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1423312
* LCCN: sh94007710

 |
Mapa de Papúa Nova Guinea coas **illas do Almirantado** na parte superior en vermello
Manus é a máis grande das Illas do Almirantado.
As **Illas do Almirantado** (**Admiralty Islands** en inglés) é un grupo de 18 illas do arquipélago Bismarck, en Papúa Nova Guinea. Ás veces chamadas Illas **Manus**, nome da illa maior. As illas forman a **provincia Manus**. Teñen unha superficie de 2102 km² e 32.713 habitantes. A principal cidade é Lorengau

Historia
--------

O arquipélago foi descuberto orixinalmente por Schouten e Le Maire en 1616, antes de que Carteret as volvera a atopar en 1767. En 1781 foi descuberta por Francisco Antonio Maurelle e chamouna "Don José Basco". Ata é posible que foran descubertas por Álvaro de Saavedra, xa en 1529.

As illas foron convertidas en protectorado alemá en 1880 e mandato australiano en 1920.

Os xaponeses ocuparon as illas durante a segunda guerra mundial, en agosto de 1942 estableceron unha pequena base militar preto da vila de Rossum, na illa de Manus.

O 29 de febreiro de 1944 os aliados invadiron as illas durante a Operación Brewer, dirixida polo xeneral americano Douglas MacArthur. Unha vez conquistadas construíron unha gran base militar Seedler Harbour, que tivo grande importancia nas operacións militares en Papúa Nova Guinea e as Filipinas.

Logo da guerra, o grupo de illas foi novamente administrado por Australia e Papua Nova Guinea, o 16 de setembro de 1975 alcanzase a súa plena soberanía.

Hoxe en día, as illas do Almirantado son parte da provincia de Manus, en Papua Nova Guinea.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q119230
* WorldCat
* VIAF: 235532362
* BRE: 1801167
* EBID: ID
* GEC: 0002835
* GeoNames: 2101359
* GND: 4130356-8
* LCCN: sh91005509

 |
Localización das Illas da Decepción nas Tuamotu
As **illas da Decepción** (en francès **Îles du Désappointement**) é un grupo de dous atois das Tuamotu, na Polinesia Francesa. Son os atois de Napuka e Tepoto Norte, situados ao norte do arquipélago. En ocasións inclúese no grupo o atol Puka Puka, máis afastado e illado e culturalmente diferenciado.

O primeiro europeo en chegar foi o inglés John Byron en 1765. Eran as primeiras illas que atopaba no Pacífico, pero non puido desembarcar e chamou ao grupo *Disappointement Islands*. Previamente Magalláns atopara en 1521 a illa de San Pablo (Puka Puka) e chamara aos grupos de atois como *Infortunate* (desafortunadas).

Culturalmente forman unha das sete áreas lingüísticas do Tuamotu.

Comuna de Napuka
----------------

Administrativamente as illas da Decepción forman a comuna de Napuka que inclúe a comuna asociada de Tepoto:

| Illas | Habitantes (censo 1996) | Superficie (km²) |
| --- | --- | --- |
| Napuka | 319 | 8 |
| Tepoto | 65 | 4 |
| TOTAL | 384 | 12 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q292684
* WorldCat
* VIAF: 173541066
* GEC: 0511328
* GeoNames: 4034571

 |
**Meg Christian**, nada en 1946 en Lynchburg, Virxinia, é unha cantante de *folk* estadounidense, relacionada co movemento musical "women's music" (música para mulleres).

Traxectoria
-----------

Graduouse na Universidade de Carolina do Norte e trasladouse a Washington, D.C. en 1969, onde empezou a cantar en clubs nocturnos e a compor cancións dende unha perspectiva feminista. Na década de 1970, Christian, quen se declarou abertamente gai, uniuse ao grupo de feminismo separatista e nalgunhas ocasións aceptou soamente a mulleres nos seus recitais. Foi unha das fundadoras da discográfica Olivia Records, e produciu o seu primeiro álbum baixo este selo. Deixou de dar recitais en 1984, e dedicouse ó estudo do misticismo oriental; como resultado desas exploracións gravou os álbums *The Fire of My Love* e *Songs of Ecstasy.* Cambiou o seu primeiro nome a Shambhavi durante o tempo que viviu nun mosteiro en Nova York.

En 2002, Christian retomou a súa asociación con Olivia Records e empezou a cantar nalgúns eventos; a súa primeira aparición ó vivo dende 1984 foi nun cruceiro, organizado pola mesma discográfica.

Notas
-----

1. ↑  Rapp, Linda. glbtq.com, ed. "Christian, Meg". Arquivado dende o orixinal o 15 de agosto de 2007. Consultado o 23 de setembro de 2007.
2. ↑  Biography, Allmusic.com

* Portal:Muller
* Portal:Feminismo
* Portal:Diversidade sexual

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1916955
* WorldCat
* VIAF: 36104933
* AllMusic: mn0000868861
* Discogs: 902625
* Europeana: ID
* FAST: 298966
* LCCN: n92013628
* MusicBrainz: ID

 |
Illas Loyauté en Nova Caledonia.
As **illas da Lealdade** son un arquipélago situado a 100 km ao leste de Nova Caledonia. Administrativamente é unha das tres provincias que forman a colectividade francesa de Nova Caledonia, chamada simplemente provincia das illas en contraposición a Grande Terre (terra grande). As illas principals son: Lifou, Maré, Ouvéa e Tiga.

Historia
--------

Foron descubertas en 1793 polo inglés Raven, capitán dun barco mercante de Sydney, que as chamou *Loyalty Islands* (illas da Lealdade) destacando o trato amigable dos habitantes. Poboadas por melanesios desde hai máis de 3.000 anos, as illas foron colonizadas máis tarde, entre os séculos XVI a XVIII, por inmigrantes polinesios de Tonga, Samoa e Wallis. No século XIX, logo das revoltas indíxenas en Grande Terre, foron deportados ás illas moitos kanakas (melanesios de Nova Caledonia). Ao quedar á marxe da colonización europea, as illas son hoxe en día un centro de cultura kanaka que coexiste á vez cunha poboación polinesia periférica. En Ouvéa as linguas vernáculas son faga-uvea, de orixe polinesio, e ïaaï de orixe melanesio. En Maré e Lifou fálase nengone, iwateno e drehu, de orixe melanesio.

A poboación era de 22.080 habitantes no censo do 2004, o 10% do total de Nova Caledonia. A actividade principal é a agricultura, a exportación de copra e o turismo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q913470
* WorldCat
* VIAF: 134937266
* EBID: ID
* GEC: 0038614
* GeoNames: 2140374
* GND: 4243270-4
* LCCN: n85207821
* Treccani: isole-della-lealta

 |
| *Ijimaia loppei* |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Superclase: | Osteichthyes |
| Clase: | Actinopterygii |
| Orde: | Ateleopodiformes |
| Familia: | Ateleopodidae |
| Xénero: | *Ijimaia* |
| Especie: | ***Ijimaia loppei*** |

 |
| Nome binomial |
| *Ijimaia loppei*Roule, 1922 |
| Sinonimia |
| *Ateleopus barnardi* Poll, 1953 |

O **Ijimaia loppei** Roule, 1922, é un peixe que pertence á familia *Ateleopodidae*, e que habita nas costas atlánticas de África, entre a costa meridional de Marrocos (paralelo 31N) e o cabo de Agullas en Suráfrica (paralelo 35S). Porén, e moi ocasionalmente, ten sido avistado en Galicia.

Descrición
----------

De cor marrón escura ou negra, é un peixe cunha gran cabeza e un corpo progresivamente máis estreito, semellante a un peixe sapo, que supera o metro de longo.

Ecoloxía
--------

Tamén coñecido por *Ateleopus barnardi*, foi identificado e descrito polo francés Louis Roule en 1922. Coñécese pouco da súa bioloxía e ecoloxía, fóra de que habita en augas fondas, entre os 200 e os 700m de profundidade. Habita os fondos mariños costeiros, onde agarda a chegada doutros peixes máis pequenos e de equinodermos.

Notas
-----

1. ↑  Entregan en el Centro Oceanográfico de Vigo del IEO un extraño pez capturado en aguas gallegas Arquivado 06 de setembro de 2011 en Wayback Machine. web do Instituto Español Oceanográfico

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Ijimaia\_loppei
* EUNIS: 46330
* FishBase: 8088
* GBIF: 5204672
* iNaturalist: 317169
* IRMNG: 10715945
* ITIS: 162805
* IUCN: 13462325
* NCBI: 1206987
* Plazi: ID
* TAXREF: 68889
* WoRMS: 126330
* ZooBank: ID

 |
O **implante mamario** é unha prótese usada en cirurxía estética para aumentar o tamaño das mamas, o que tamén se coñece como aumento de peito ou mamoplastia de aumento. Así mesmo consiste en realizar unha reconstrución de peitos, por exemplo, para corrixir deformidades xenéticas, tras unha mastectomía ou como parte da cirurxía de cambio de sexo.

Os enxertos para aumentar o tamaño ou a forma dos seos femininos utilizáronse desde 1895. O enxerto coñecido máis temperán foi procurado por Czerny, utilizando un tecido adiposo propio dunha muller, obtido dun lipoma (un tipo de tumor benigno) das súas costas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Tipos de implantes mamarios Arquivado 15 de marzo de 2011 en Wayback Machine. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q749053
* EBID: ID
* JSTOR: breast-implants
* MAG: 2778187792

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* eMedicine: 2106272
* MeSH: D018427
* MeSH: E07.695.140
* UMLS: C0179412

 |