recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lyon Sprague de Camp**, nado en Nova York o 27 de novembro de 1907, e finado en Plano, Texas o 6 de novembro de 2000, foi un escritor estadounidense de ciencia ficción, terror e fantasía. É coñecido sobre todo polas súas historias sobre o personaxe de Conan o Bárbaro.

Traxectoria
-----------

Robert A. Heinlein, L. Sprague de Camp e Isaac Asimov, nunha base da Armada dos Estados Unidos, 1944.
Formado como enxeñeiro aeronáutico, De Camp graduouse como *Bachelor of Science* en Enxeñaría aeronáutica no Instituto de Tecnoloxía de California en 1930 e obtivo un título de mestrado de ciencias en Enxeñaría do Instituto Stevens de Tecnoloxía en 1933.

Casou con Catherine Crook en 1940, con quen colaborou en numerosas obras de ficción e non ficción, comezando nos anos 1960.

Durante a segunda guerra mundial, de Camp traballou no centro naval de Filadelfia con autores como Isaac Asimov e Robert A. Heinlein. Alcanzou o grao de Tenente comandante na reserva naval.

Era membro dun club literario exclusivamente masculino, o *Trap Door Spiders*, que serviu de base para o grupo de ficción de Isaac Asimov que resolvía misterios: os *Black Widowers.* O propio De Camp foi o modelo para a personaxe de Geoffrey Avalon.

Foi tamén membro do *Swordsmen and Sorcerers' Guild of America* (SAGA), un grupo de autores de fantasía heroica fundada nos anos 1960, algúns de cuxos traballos se reuniron na antoloxía de Lin Carter titulada *Flashing Swords*!.

L. Sprague de Camp e Catherine Crook de Camp.
Os de Camp trasladáronse a Plano, Texas en 1999, onde De Camp morreu sete meses despois da morte da que fora a súa esposa durante 60 anos, Catherine Crook de Camp. Morreu no que sería o aniversario dela, a só tres semanas do seu propio 93.º aniversario. Foi incinerado e as súas cinzas reunidas nunha urna xunto ás da súa esposa no cemiterio de Arlington.

A biblioteca persoal de De Camp, duns 1.200 libros, foi adquirida mediante poxa por Half Price Books en 2005. A colección incluía libros de escritores como Isaac Asimov e Carl Sagan, así como do propio de Camp.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* sprague de camp: The Fan Site
* Yahoo Discussion Group for de Camp fans Arquivado 10 de febreiro de 2013 en archive.ph Erro: URL de arquivo descoñecida
* A Gun for Dinosaur on X Minus One, NBC radio, 1956

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q316313
* WorldCat
* VIAF: 31995203
* BNA: 000030840
* BNE: XX1152688
* BNF: 11898876x
* CANTIC: a10072706
* CiNii: DA04076977
* Discogs: 2824410
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 54762
* GND: 124269087
* IMDb: nm0207712
* ISNI: 0000000368639639
* LCCN: n80057222
* LibraryThing: camplspraguede
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00437444
* NKC: jn19981000589
* NNDB: 000057960
* NTA: 068858566
* OL: OL262325A
* PTBNP: 82342
* SELIBR: 48354
* SNAC: w6514hqv
* SUDOC: 026814692
* TESF: de\_camp\_l\_sprague
* UNZ: DeCampLSprague
* WikiTree: De\_Camp-210

 |
**Taifun** foi unha serie de satélites artificiais militares soviéticos e rusos usados para calibración de radares terrestres.

Taifun 1
--------

Os Taifun 1, tamén coñecidos como **Vektor**, foron a primeira serie de satélites Taifun. Eran satélites para calibración de radar activos en forma de esfera de 2 m de diámetro e coa superficie cuberta por células solares. Tiñan unha masa de 500 kg e lanzáronse 24, todos foron lanzados mediante foguetes Kosmos-3M, enre 1974 e 1994.

Taifun 1B
---------

Os Taifun 1B eran, ao contrario que os Taifun 1, satélites pasivos. Tiñan tamén forma de esfera de 2 m de diámetro e unha masa similar, pero sen as células solares da superficie. Lanzáronse 14 entre 1979 e 1996, todos mediante Kosmos-3M excepto un, lanzado mediante un Zenit 2.

Taifun 2
--------

Os Taifun 2 eran satélites contedores que, unha vez en órbita, liberaban ata 24 subsatélites denominados **Romb** para simular o despregue de diversas oxivas por un mísil balístico e poder calibrar os radares de terra adecuadamente. Estaban estabilizados nos tres eixos e usaban o bus AUOS-3. Lanzáronse 27 usando foguetes Kosmos-3M entre 1976 e 1995.

Taifun 3
--------

Os Taifun 3 iban ser unha versión mellorada dos Taifun 2. Non se chegou a lanzar ningún.

Notas
-----

1. 1 2  Mark Wade (2022). "Taifun-1" (en inglés). Consultado o 24 de xaneiro de 2022.
2. 1 2  Mark Wade (2022). "Taifun-1Yu" (en inglés). Consultado o 24 de xaneiro de 2022.
3. 1 2  Mark Wade (2022). "Taifun-2" (en inglés). Consultado o 24 de xaneiro de 2022.
4. 1 2  Mark Wade (2022). "Taifun-3" (en inglés). Consultado o 24 de xaneiro de 2022.
5. ↑  Gunter Dirk Krebs (2022). Gunter's Space Page, ed. "Taifun-1 / Vektor (11F633)" (en inglés). Consultado o 24 de xaneiro de 2022.
6. ↑  Gunter Dirk Krebs (2022). Gunter's Space Page, ed. "Taifun-1B / Yug (17F31)" (en inglés). Consultado o 24 de xaneiro de 2022.
7. ↑  Gunter Dirk Krebs (2022). Gunter's Space Page, ed. "Taifun-2 (11F634)" (en inglés). Consultado o 24 de xaneiro de 2022.
8. ↑  Gunter Dirk Krebs (2022). Gunter's Space Page, ed. "Taifun-3 ?" (en inglés). Consultado o 24 de xaneiro de 2022.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Kosmos-3M
* Zenit 2
Hidroavión *Short Empire*.
Un **hidroavión** ou **avión anfibio** é un aeroplano de ás (*planos*) fixas con casco, o que lle permite "aterrar" na auga (amarar).

Diferénciase dos avións con flotadores en que usan unha fuselaxe deseñada para manterse sobre a auga, que garante a súa flotabilidade. Os hidroavións poden estabilizarse con flotadores baixo as súas ás, ou con proteccións flotantes que saen da fuselaxe chamadas *sponsons*.

Os hidroavións foron algúns dos avións máis grandes da priemira metade do século XX, superados só en tamaño polos bombardeiros desenvolvidos na segunda guerra mundial. A súa vantaxe radica no uso da auga en vez das custosas pistas de aterraxe terrestres, facendo deles a base para as aeroliñas internacionais no período de entreguerras. Tamén se usaron comunmente para tarefas de patrulla marítima e para labores de rescate.

Avión anfibio Canadair CL-215 empregado na loita contra incendios.
A aparición do hidroavión produciuse despois de que o *The Daily Mail* ofrecese un gran premio en metálico para un avión con alcance transoceánico en 1914. Isto levou á colaboración entre construtores británicos e estadounidenses que desenvolveron o *Curtiss Model H*.

Despois da segunda guerra mundial, o seu uso decaeu progresivamente, en parte debido ao investimento en aeroportos durante a guerra.

No século XXI os hidroavións úsanse para diversas tarefas, como o de lanzar auga nos incendios forestais, o transporte aéreo a arquipélagos, e o acceso a zonas subdesenvolvidas ou sen estradas.

Moitos hidroavións modernos usan sistemas combinados de aterraxe, dispoñendo tamén dun tren estándar para poder aterrar en pistas convencionais.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q115940
* AAT: 300212986
* BNCF: 43840
* BNF: 11936925r
* BRE: 4344807
* EBID: ID
* GND: 4189194-6
* JSTOR: seaplanes
* LCCN: sh85119343
* NDL: 00571651
* NKC: ph135756
* PSH: 14139
* Treccani: idrovolante

 |
Monumento en Brighton-Lesands conmmemorando a chegada da First Fleet.
A **First Fleet**, que en galego significa **Primeira Frota**, é o nome dado a primeira frota británica do século XVIII, composta polos navíos que partiron do Reino Unido o 13 de maio de 1787 cara á colonia de Nova Gales do Sur para fundar nela o primeiro asentamento europeo na illa de Australia e que recibiría o nome de Sidney. A frota estaba liderada polo capitán, máis tarde almirante, Arthur Phillip.

Barcos da First Fleet
---------------------

Os barcos que compuñan a First Fleet eran once, concretamente:

* Barcos de escolta
	+ HMS Sirius - O buque insignia da frota
	+ HMS Supply
* Barcos de transporte
	+ Alexander
	+ Charlotte
	+ Friendship
	+ Lady Penrhyn
	+ Prince Of Wales
	+ Scarborough
* Barcos de provisións
	+ Borrowdale
	+ Fishburn
	+ Golden Grove

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1419429
* EBID: ID
* WorldCat
* LCCN: n83182209

 |
***Galicia*** foi unha publicación editada en Madrid entre 1932 e 1935.

Historia e características
--------------------------

Subtitulada *Revista mensual ilustrada*, apareceu en 1932. Estaba dirixida por Luís Conde de Rivera con José Boullón como director xerente. Entre os escritores asiduos da primeira época estiveron Félix Estrada Catoyra, Juan Rof Codina, Heliodoro Gallego Armesto, Ángel del Castillo e Eduardo Lence-Santar.

En 1934 José Boullón pasou a ser o director e Manuel Casado Nieto era o redactor xefe. En 1935 cambiou o subtítulo por *Revista gráfica mensual*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Galicia". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la prensa gallega 1800-1986*. Cuadernos do Seminario de Sargadelos (en castelán) **52**. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da Literatura Galega* **II**. Galaxia. p. 220. ISBN 84-8288-137-X.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q61378966
* Galiciana: 17358

 |
Casco encontrado en Sutton Hoo.
**Sutton Hoo** é o nome do lugar situado en Suffolk, Reino Unido no que se encontraron en 1939 restos dun barco funerario do século VII así como diversos artefactos.

Sutton Hoo foi de vital importancia para os historiadores da Idade Media xa que achegou información sobre ese período en Inglaterra, era que até o achado estaba moi poco documentada. É un dos descubrimentos arqueolóxicos principais de todo o Reino Unido pola súa antigüidade, tamaño, rareza e importancia histórica.

O tesouro de Sutton Hoo
-----------------------

Unha réplica do casco de Sutton Hoo producida para o Museo Británico pola *Royal Armouries*
Sutton Hoo está nun promontorio á beira dereita do río Deben. En 1601 descubríronse diversos montículos funerarios na zona. A investigación arqueolóxica moderna iniciouse en 1938. Un ano máis tarde atopouse o barco funerario. Realizáronse escavacións posteriores a finais da década de 1960 e entre 1986 e 1992.

Existen numerosos montículos funerarios na zona aínda que a denominación *Sutton Hoo* fai referencia ao barco funerario atopado no *montículo 1*. Este montículo está á súa vez composto de 20 montículos diferentes, moitos deles seguen sen explorarse. Ademais, atopáronse 27 sepulturas máis na zona. A disposición circular de 20 destas fosas fai supoñer que se trataba de fosas correspondentes a actos rituais. Na zona está tamén o *montículo 2* no que se atoparon os restos incinerados dun home e un cabalo e o *montículo 3*, no que se achou outro barco funerario, saqueado en 1860.

Os achados están datados ao redor do ano 625 grazas a unhas moedas de ouro que se atoparon co tesouro. O barco ten uns trinta metros de longo. Tiña unha cuberta aberta e unha cámara funeraria. Descoñécese se chegou a navegar, pero sábese que é obra de artesáns profesionais.

O tesouro achado en Sutton Hoo é extenso. A gran maioría dos achados expóñense no Museo Británico. Inclúe: adornos persoais realizados en ouro e prata, armas como espadas e cascos, unha lira e artigos domésticos como un caldeiro. Atopáronse tamén restos de tecidos de todas clases.

Entre os achados está tamén un prato realizado en prata cunha inscrición datada en Bizancio. Outros obxectos de prata e bronce proceden da zona mediterránea e son máis recentes. Un dos arcos atopados é de orixe Celta. Algúns obxectos teñen detalles cristiáns: dúas culleres de prata levan a inscrición "Saulos" e "Paulos" en letras gregas.

Ligazóns externas
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Sutton Hoo*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q503256
* WorldCat
* VIAF: 241486522
* BRE: 3537358
* EBID: ID
* GeoNames: 11610045
* GND: 4118923-1
* TGN: 4010920

 |
**Domingo Pombo López**, nado en Ferrol en 1908 e finado en Santiago de Compostela o 2 de outubro de 2002, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Militante do Partido Galeguista, foi nomeado Presidente do Partido Galeguista de Ferrol en 1935. Pertenceu ao Comité Executivo da Fronte Popular de Ferrol en representación do Partido Galeguista. Coa sublevación do 18 de xullo de 1936 fuxiu e ocultouse, primeiro en Vigo e despois en Santiago de Compostela, no faiado dunha casa.

O 23 de abril de 1937, eEstando agochado en Vigo, quedara con outros nove camaradas para fuxiren a Francia, mais foron delatados e produciuse o asalto do bou *Eva*. Pombo, que fora informado con pouca precisión, chegou tarde, circunstancia que o salvou da morte.

Viviu agochado nun faiado en Vigo durante cinco anos e logo marchou a Compostela, onde estivo outros cinco anos tamén oculto noutro faiado. En 1945 puido saír. Nos anos sesenta integrouse no Partido Socialista Galego.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Morrer 65 anos despois artigo en *La Voz de Galicia*
* Ficha en Nomes e Voces
**Satélite de Coleta de Dados** ou **SCD** foi unha serie de satélites artificiais do Brasil.

Características
---------------

Os satélites SCD foron satélites para probar tecnoloxías de comunicación e para recoller datos científicos e meteorolóxicos.

SCD 1
-----

SCD 1 iba equipado para recoller e transmitir datos de estacións meteorolóxicas e medioambientas en terra ou en boias oceánicas. Foi construído polo INPE e tiña forma de prisma octogonal cunha masa de 115 kg. Foi lanzado o 9 de febreiro de 1993 mediante un foguete Pegasus desde Cabo Cañaveral.

SCD 2 e 2A
----------

SCD 2 era similar a SCD 1, cunha masa de 115 kg, forma de prisma octogonal e construído tamén polo INPE. A súa misión foi semellante pero cunha maior eficiencia na recollida de datos grazas ao deseño máis avanzado de SCD 2. O satélite estabilizábase mediante xiro a entre 32 e 36 r.p.m. Foi lanzado o 23 de outubro de 1998 mediante un foguete Pegasus H para substituír a SCD 2A, lanzado o 2 de novembro de 1997 a bordo do primeiro foguete VLS 1, que non chegou a acadar órbita.

Historial de lanzamentos
------------------------

| Misión | Data de lanzamento | Foguete lanzador | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| SCD 1 | 9 de febreiro de 1993 | Pegasus | Éxito |
| SCD 2A | 2 de novembro de 1997 | VLS 1 | Éxito |
| SCD 2 | 23 de outubro de 1998 | Pegasus H | Éxito |

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6  Mark Wade (2021). "SCD" (en inglés). Consultado o 15 de febreiro de 2021.
2. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2021). Gunter's Space Page, ed. "SCD 1" (en inglés). Consultado o 15 de febreiro de 2021.
3. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2021). Gunter's Space Page, ed. "SCD 2, 2A" (en inglés). Consultado o 15 de febreiro de 2021.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Pegasus (foguete)
***A Razón*** foi un xornal editado en Barcelona entre 1928 e 1938.

Traxectoria
-----------

Foi fundado en 1928. O diario, nacido durante a ditadura de Primo de Rivera, exerceu como órgano en Barcelona da Unión Patriótica e do réxime. Trala caída da ditadura foi posto á venda, e en marzo de 1931 a cabeceira foi adquirida por Confederación Nacional de Sindicatos Libres, que o converteron no seu órgano de expresión. Trala instauración da Segunda República o diario seguiu editándose, mantendo segundo Josep M. Figueres unha liña editorial próxima aos radicais de Lerroux. Durante os primeiros tempos da República o diario estivo dirixido por José Bru Jardí.

*La Razón* non se viu afectado polas incautacións ao comezo da Guerra civil e continuaría editándose polo menos até 1938.

Notas
-----

1. 1 2  Figueres 2010.
2. ↑  Checa Godoy 1989.
3. ↑  Checa Godoy 1989, p. 187.
4. ↑  Winston 2014, p. 272.
5. 1 2  Checa Godoy 1989, p. 216.
6. ↑  Figueres 2010, p. 92.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Checa Godoy, Antonio (1989). *Prensa y partidos políticos durante la II República* (en castelán). Salamanca: Universidad de Salamanca. ISBN 84-7481-521-5.
* Figueres, Josep M. (2010). *Periodisme en la guerra civil* (en catalán). Abadia de Montserrat: Publicacions de l'Abadia de Montserrat. ISBN 978-8498833126.
* Winston, Colin M. (2014). *Workers and the Right in Spain, 1900-1936* (en inglés). Princeton, NJ: Princeton Legacy Library. ISBN 0-691-05433-9.
Starshine 3 antes de ser lanzado.
**Starshine** (acrónimo de *Student Tracked Atmospheric Research Satellite for Heuristic International Networking Equipment*) é unha serie de satélites para estudar a densidade atmosférica.

Características
---------------

Os satélites Starshine foron deseñados polo Laboratorio de Investigación Naval dos Estados Unidos e construídos por voluntarios e varias organizacións dos Estados Unidos e o Canadá. Cada satélite ten forma esférica e vai recuberto de centos ou miles de espellos de aluminio construídos e puídos por estudantes de todo o mundo. A superficie reflectante dos satélites causan destelos visibles ao mencer e ao atardecer co ollo espido aos habitantes situados entre 60 graos de latitude norte e sur. Coas observacións feitas desde terra pódense determinar os cambios na órbita dos satélites causados pola fricción coa atmosfera superior e polo tanto a súa densidade.

**Starshine 1** era unha esfera de 48 cm de diámetro e 39 kg de peso recuberta de 878 dos espellos de aluminio, cada un de 2,5 cm de diámetro. Foi lanzada desde o transbordador espacial Discovery durante a misión STS-96 o 27 de maio de 1999.

**Starshine 2** era similar a Starshine 1, con 858 na súa superficie, pero cun sistema de gas que facía que rotara a 5 graos por segundo sobre si mesma para aumentar o número de flashes visibles desde terra. Foi posta en órbita desde o transbordador espacial Endeavour o 5 de decembro de 2001 durante a misión STS-108.

**Starshine 3** tiña case 1 m de diámetro, unha masa de 91 kg e iba recuberto por 1500 espellos. Levaba tamén un reflector láser na súa superficie, baterías, células solares, un transmisor de radioafeccionado e un receptor de comandos. Inicialmente o satélite rotaba a 5 graos por segundo sobre si mesmo. Foi lanzado o 30 de setembro de 2001 mediante un foguete Athena 1. Reentrou na atmosfera o 21 de xaneiro de 2003.

**Starshine 4** non chegou a órbita por problemas co seu foguete lanzador, un LauncherOne, mentres que **Starshine 5**, unha esfera de 10 cm de diámetro con 31 reflectores láser na superficie, non chegou a ser lanzada.

Notas
-----

1. ↑  Mark Wade (2021). "Starshine" (en inglés). Consultado o 5 de outubro de 2021.
2. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2021). Gunter's Space Page, ed. "Starshine 1, 2, 4" (en inglés). Consultado o 5 de outubro de 2021.
3. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2021). Gunter's Space Page, ed. "Starshine 3 (Starshine-OSCAR 43, SO 43)" (en inglés). Consultado o 5 de outubro de 2021.
4. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2021). Gunter's Space Page, ed. "Starshine 5" (en inglés). Consultado o 5 de outubro de 2021.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Starshine*** |

### Outros artigos

* Transbordador espacial Discovery
* Transbordador espacial Endeavour
* Athena 1
**Ernesto Lucena Barrero**, nado en Bogotá en 1978, é un político, profesor universitario e antigo deportista colombiano, que foi ministro de deportes dende o 6 de setembro de 2019 ata o 14 de xullo de 2021.

Traxectoria
-----------

Fillo do político Ernesto Lucena Quevedo e de Zayda Barrero, estudou no Colexio Nueva Granada de Bogotá, o máis caro do país, e despois fixo dereito na Universidade Sergio Arboleda. Entre 1999 e 2005 foi xogador de squash de alto rendemento, entre os seus logros salienta a medalla de ouro nos Xogos Deportivos Nacionais de 2004. Foi profesor da Universidade Sergio Arboleda dende 2005 e decano da escola de dereito de 2008 a 2018.

O 19 de setembro de 2018 asumiu o cargo de director xeral de Coldeporte e froito do seu labor logrou a creación dun ministerio de deportese, xa que logo, asumiu a nova carteira o 16 de setembro de 2018 posto que mantivo ata a súa renuncia o 14 de xullo de 2021. So o seu guieiro estableceuse un programa de atención individualizada a 2000 nenos en todo o país e proxectos avanzados de desenvolvemento deportivo en diferentes especialidades. Tamén impulsou a expansión da liga profesional feminina de fútbol. Dende 2021 é decano da PRIME Business School da Universidade Sergio Arboleda.

Notas
-----

1. ↑  "Ernesto Lucena, de director de Coldeportes a ministro del Deporte". *Semana*. 15 de setembro de 2019.
2. ↑  "Los colegios de la elite: los más caros pero no los mejores". *Las 2 orillas*. 26 de novembro de 2014.
3. ↑  "Ernesto Lucena, nuevo director de Coldeportes". *Marca Claro*. 19 de setembro de 2018. Arquivado dende o orixinal o 18 de novembro de 2022. Consultado o 18 de novembro de 2022.
4. ↑  "El legado y lunar de Ernesto Lucena al frente del Ministerio del Deporte". *Caracol*. 7 de xullo de 2021.
5. ↑  "Ernesto Lucena anunció su salida del Ministerio del Deporte". *El País*. 16 de xuño de 2021.
6. ↑  "La Universidad Sergio Arboleda otorgará becas a las Jugadoras de Independiente Santa Fe". *Fémina Fútbol*. 16 de novembro de 2021.
**Kolibri** ou **Kolibri 2000** foi un satélite artificial ruso lanzado o 26 de novembro de 2001 mediante un foguete Soiuz FG xunto ao cargueiro Progress M1-7 desde o Cosmódromo de Baikonur.

Características
---------------

Kolibri era un satélite con fins educativos resultado da cooperación entre Rusia e Australia e de tan só 20,5 kg de masa. Iba acaroado ao cargueiro Progress M1-7, desde o que foi exectado na súa volta á Terra, o 26 de novembro de 2001. Kolibri quedou nunha órbita de 385 x 388 km e cunha inclinación orbital de 51,6°. Foi deseñado pola Oficina de Deseño Especial do Instituto de Investigación Espacial (*IKI* polas súas siglas en ruso) da Academia Rusa de Ciencias. O satélite usaba frecuencias de radioafeccionado, 145 MHz para comunicacións e 435 MHz para telemetría, coas que se comunicaba e enviaba datos a terra coa participación de varias institucións educativas en Obninsk (Rusia) e Sydney (Australia). Levaba a bordo un magnetómetro de porta de fluxo e un analizador de partículas e campo eléctrico. Kolibri tiña unha altura de 1,25 m e un diámetro de 0,5 m, cun mastro de 2 m para establizarse mediante gradente gravitatorio. Levaba tamén catro paneis solares para producir ata 30 W de potencia. Reentrou na atmosfera o 4 de maio de 2002.

Notas
-----

1. 1 2 3  N2YO (2023). Real Time Satellite Tracking, ed. "KOLIBRI" (en inglés). Consultado o 1 de xuño de 2023.
2. 1 2 3 4 5 6 7  NASA (28 de outubro de 2022). "Kolibri" (en inglés). Consultado o 1 de xuño de 2023.
3. 1 2 3  "Note verbale dated 21 May 2002 from the Permanent Mission of the Russian Federation to the United Nations (Vienna) addressed to the Secretary-General" (PDF) (02-55104 (E)). 31 de maio de 2002. Consultado o 1 de xuño de 2023.
4. 1 2 3 4 5 6  Gunter Dirk Krebs (2023). Gunter's Space Page, ed. "Kolibri 2000 (RS 21)" (en inglés). Consultado o 1 de xuño de 2023.
5. 1 2 3 4  Mark Wade (2023). "Kolibri" (en inglés). Consultado o 1 de xuño de 2023.
6. 1 2 3 4 5  ESA, ed. (2023). "Kolibri-2000" (en inglés). Consultado o 1 de xuño de 2023.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Soiuz FG

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q110116586
* NSSDC ID: 2001-051C
* SCN: 27394

 |
***El Cantaclaro*** foi un semanario editado en Monforte de Lemos en 1900.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Semanario literario, defensor de los intereses generales*, apareceu en marzo de 1900. Imprimíase en Ourense e na súa cabeceira aparecían as frases: "Orense no tiene caciques y los desvelos y laboriosidad de sus gobernantes la hacen ser una ciudad grande y florecinete" e "El caciquismo ignorante es el culpable de nuestras desgracias y sinsabores". Dirixido por Ramón Plasencia Ruibal. Entre os seus colaboradores figuraron Juan Nuevo López e Ramón Fernández Mato. Foi un periódico combativo contra o caciquismo, polo que o seu director foi ameazado e perseguido. Contén noticias locais e colaboracións. Mostrouse partidario da Unión Nacional. Cesou a súa publicación en outubro dese mesmo ano.

Notas
-----

1. ↑  Noticia en *La Nación Militar*, 1-4-1900, p. 7-8.
2. ↑  "Don Manuel Arias" en *El Correo de Lugo*, 17-10-1900, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Baamonde, Miguel Ángel (1994). Deputación Provincial, ed. *Medio siglo de periodismo monfortino*. Lugo. pp. 42–43. ISBN 84-8192-024-X.
* Teijeira Fanego, Mari Paz; Torre Rioyo, María de la (1997). Deputación Provincial, ed. *A prensa en Lugo: dous séculos de historia*. Lugo. pp. 210–212. ISBN 84-8192-110-6.
***La Lucha Obrera*** foi un periódico editado na Coruña entre 1883 e 1887.

Historia e características
--------------------------

Voceiro da Sociedad de Carpinteros da Coruña, apareceu en xullo de 1883. Periódico semanal de carácter anarquista, foi denunciado por ataques á relixión e aos seus ministros e en setembro de 1884 foi secuestrado o número por orde do fiscal. Suspendeu a súa publicación en outubro de 1884. Estivo dirixido por Antonio Vidal Villanueva e entre os seus redactores figurou Pedro Barreiro. Reapareceu en maio de 1886 como órgano da Federación de Trabajadores de La Coruña, vinculada á Federación de Trabajadores de la Región Española. Foi suspendido en xaneiro de 1887.

Notas
-----

1. ↑  *Gaceta de Galicia*, 13-7-1883, p. 2.
2. ↑  *Galicia Católica*, 30-6-1884, p. 14
3. ↑  *Gaceta de Galicia*, 9-9-1884, p. 2.
4. ↑  *Gaceta de Galicia*, 14-10-1884, p, 2.
5. ↑  *El Regional*, 23-10-1885, p. 2.
6. ↑  *El Regional*, 6-5-1886, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández, Eliseo; Pereira, Dionisio (2004). Positivas, ed. *O anarquismo na Galiza*. Santiago de Compostela. p. 164. ISBN 84-87783-79-1.
O **Club Náutico de Luanco** é un club de adicado á práctica e promoción dos deportes náuticos na localidade de Luanco, no concello de Gozón (Asturias).

Historia
--------

O club foi fundado en 1953. Ao longo da súa historia atravesou etapas de maior e menor actividade e conseguindo os seus deportistas algúns éxitos importantes. Nos últimos anos o club volveu sacar a súa traiñeira, conseguindo algúns bos resultados, mais sen acadar o nivel que tivo nos anos '80. Actualmente é a única traiñeira asturiana en competición, participando na Liga ARC-2, a terceira categoría do remo no Cantábrico por detrás da Liga ACT (a máxima categoría) e a Liga ARC-1 e a Liga Galega de Traiñeiras (as dúas segundas categorías).

No 2005 a súa traiñeira conseguiu o cuarto posto na Bandeira Concello de Gozón como mejor posto competindo en tres regatas. No 2006 non sacou traiñeira, mais retornou no 2007, competindo en tres regatas, incluíndo a vitoria na Bandeira do Festival Intercéltico de Avilés. No 2008 participou en vinte regatas, competiu na Liga ARC-2 e logrou unha vitoria (a Contra o reloxo de Luanco). No 2009, novamente na Liga ARC-2, competiu outra vez en vinte regatas, logrando o segundo posto na Contra o reloxo O Socorro. No 2010 continuou a súa andaina na Liga ARC-2 e conseguiu un segundo posto na Contra o reloxo O Socorro como mellor clasificación.

En bateles, o *Náutico de Luanco* tivo a súa mellor época nos anos '70, cando logrou un subcampionato de España en 1972 e dous terceiros postos en 1974 e 1978.

Palmarés
--------

* 1 Subcampionato de España de bateles: 1972.
* 2 Campionato de Asturias de traiñeiras: 1982 e 1988.
* 2 Campionato de Asturias de traiñeiriñas: 1987 e 1988.
* 2 Campionato de Asturias de bateles: 1987 e 2010.
* 1 Bandeira Vila de Xixón: 1982.
* 1 Bandeira do Festival Intercéltico de Avilés: 2007.
* 1 Contra o reloxo O Socorro: 2008.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Foro do Club Náutico LuancoArquivado 04 de marzo de 2016 en Wayback Machine.
Little Joe 1B engalando o 21 de xaneiro de 1960.
**Little Joe** foi o nome dunha serie de foguetes da NASA para facer probas suborbitais con cápsulas do proxecto Mercury.

Características
---------------

Os foguetes Little Joe usáronse para probar as cápsulas do proxecto Mercury e en particular a torre de escape que debía poñer a salvo ao astronauta se algo ía mal durante a engalaxe. Os Little Joe eran foguetes relativamente pequenos, de 15,20 m de altura e 2,03 m de diámetro e que, segundo a versión, usaban seis ou oito motores. Podían enviar as cápsulas Mercury en voos suborbitais de ata 89 km de altura.

Lanzáronse sete Little Joe entre 1959 e 1961, tres deles con fallos, máis un Little Joe que fallou ao principio pola ignición en terra da torre de escape.

Unha versión máis grande dos Little Joe, os Little Joe II, usáronse para probas similares do proxecto Apollo.

Historial de lanzamentos
------------------------

| Voo | Data | Carga | Resultado | Notas |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 21 de agosto de 1959 | Little Joe 1 | Fallo | Activación da torre de escape antes do lanzamento. |
| 2 | 4 de outubro de 1959 | Little Joe 6 | Éxito |  |
| 3 | 4 de novembro de 1959 | Little Joe 1A | Fallo |  |
| 4 | 4 de decembro de 1959 | Little Joe 2 | Éxito |  |
| 5 | 21 de xaneiro de 1960 | Little Joe 1B | Éxito |  |
| 6 | 8 de novembro de 1960 | Little Joe 5 | Fallo parcial |  |
| 7 | 18 de marzo de 1961 | Little Joe 5A | Éxito |  |
| 8 | 28 de abril de 1961 | Little Joe 5B | Fallo parcial | Último lanzamento dun Little Joe |

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Mark Wade (2023). "Little Joe" (en inglés). Consultado o 13 de xuño de 2023.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Gunter Dirk Krebs (2023). Gunter's Space Page, ed. "Little Joe-1" (en inglés). Consultado o 13 de xuño de 2023.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Gunter Dirk Krebs (2023). Gunter's Space Page, ed. "Little Joe-2" (en inglés). Consultado o 13 de xuño de 2023.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Little Joe*** |

### Outros artigos

* Proxecto Mercury
* Little Joe II
Coordenadas: 42°05′12″N 7°30′21″O﻿ / ﻿42.08675330392, -7.5059417867826

O **castro dos Mouros** son as ruínas dun castro da Idade do Ferro situado en Soutelo Verde, unha aldea do concello de Laza, na provincia de Ourense.

Localización
------------

As ruínas do castro atópanse en Soutelo Verde, na parroquia de Castro de Laza no concello de Laza, na provincia de Ourense. Atópase preto de Carraxo, alén da estrada OU-113 nunha ladeira de difícil acceso do val do río Támega, nas estribacións occidentais da Serra de San Mamede, unha prolongación da Serra de San Mamede.

O lugar é actualmente un fental no lugar chamado «Castro dos Mouros», preto da estatua-menhir de Rebordiño. Trátase dunha pedra de granito de 1,88 m de altura, 0,76 m anchura e 0,40 m espesor. Presenta unha protuberancia na parte superior que se interpretou como unha cabeza. A un terzo da altura presenta dúas escotaduras que buscan a forma antorpomorfa que se pode ver noutras estatuas-menhir deste tipo.

Na zona atopáronse tamén ata 78 petróglifos, estando o «das Ferraduras» en Soutelo Verde, e que está formado por catro ou cinco coviñas e un signo en forma de ferradura.

Descrición
----------

O castro foi unha poboación fortificada da cultura castrexa que posiblemente estivo poboada polos tamaganos, tribo celta que recibe o seu nome do río Támega. O poboado estaba rodeado por un enorme foso que protexía o 80% do perímetro, de 10 metros de ancho e 7 metros de profundidade nalgúns tramos. Do poboado non se conservan restos de muralla ou construcións e foi moi alterado polas actividades forestais.

Historia
--------

O menhir de Rebordiño foi esquecido pola documentación oficial xa que non forma parte de ningún linde entre aldeas ou parroquias. Con todo, un pastor local de Carraxo conservaba unha lenda que di que o menhir é un home que se atreveu a tratar de roubar a clave de ouro que sostiña a bóveda que había debaixo do Castro dous Mouros. Como castigo, o rei mouro converteuno en pedra.

Do Castro dos Mouros existía aínda memoria dun asentamento e de que se achaban pedras no lugar, que pola súa descrición puideron ser capiteis e perpiaños.

Notas
-----

1. 1 2 3  Rúa, Bruno (7 de abril de 2015). "Castro dos Mouros". *Patrimonio Galego* (en gallego). Consultado o 6 de diciembre de 2021.
2. 1 2  Martínez, Sindo (11 de abril de 2015). "Descubren una estatua menhir de hace 4.000 años en un monte de Laza". *La Voz de Galicia* (en español). Consultado o 6 de enero de 2016.
3. 1 2 3  Rúa, Bruno (20 de abril de 2015). "Pedrafita de Rebordiño". *Patrimonio Galego* (en gallego). Consultado o 6 de enero de 2015.
4. 1 2  "Catálogo de planeamiento arqueolóxico" (PDF). *Xunta de Galicia* (en gallego). 26 de febrero de 2008. Consultado o 6 de enero de 2015.
5. ↑  "Catálogo de bens obxeto de protección" (PDF). *Plan Xeral de Ordenación Municipal de Laza*. 26 de febrero de 2008. p. 98. Consultado o 6 de diciembre de 2021.
Manuscrito do *Recuento de las casas antiguas del Reino de Galicia* na Biblioteca Nacional de España.
Os **Sarmiento** foron unha familia castelá estabelecida en Galiza desde o século XV.

Historia
--------

Os Sarmiento pertencen ao numeroso grupo de nobres que recibiron títulos e terras en Galiza do rei Henrique II, que concedeu moitos favores a quen o apoiaba (de aí o seu sobrenome "*das Mercés*"). Tiñan o título de Adelantado Mayor del Reino e pasaron a ser condes de Ribadavia e Ortigueira. Pese a estar arraigados na Galiza, seguiron vencellados aos seus intereses e alianzas castelás, loitando xunto cos Zúñiga de Monterrei contra os Ulloa e Soutomaior. Contra o século XVI-XVII reclamaban a súa orixe nun suposto príncipe suevo chamado "Sardamiro".

Notas
-----

1. ↑  García Oro *Nobleza* 73-121.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Vasco da Ponte; Manuel C. Díaz y Díaz *et al.* (1986) [1660]. *Recuento de las casas antiguas del reino de Galicia* *(facsímile)`|format=` require `|url=` (Axuda). Xunta de Galicia. ISBN 84-505-3389-9.*
***Crónica de Pontevedra*** foi un xornal editado en Pontevedra entre 1886 e 1889.

Historia e características
--------------------------

Logo do banquete celebrado na Caeira o 15 de agosto de 1885 no que se celebrou a fusión das dúas faccións do Partido Liberal, a fusionista e a esquerdista, co pacto entre os seus xefes, o marqués de la Vega de Armijo e Montero Ríos, estableceuse a necesidade dun periódico que defendese este partido. Subtitulado *Diario político*, apareceu o 1 de maio de 1886. Na súa Carta-programa aparecida no número un, proclamábase órgano do Partido Liberal dinástico da provincia de Pontevedra. Esta orientación mantívose até xullo de 1887, cando se pasou ao Partido Liberal-Reformista. Periódico diario, só deixaba de publicarse os domingos e festivos. Estaba dirixido por José María Millán. Entre os seus redactores figuraron Emilio Álvarez Giménez, Torcuato Ulloa, Ángel Limeses Castro, Antonio Alonso, Ángel Cobián Areal, Ramiro Vieira e Anciles. A partir do número 281 aparecido o 15 de abril de 1887 cambiou o seu subtítulo por *Periódico diario*. Publicou como folletíns *Biográfía del ilustre marino Excmo. Señor D. Casto Méndez Núñez* de Ramiro Vieira Durán e *Vocabulario español de las voces más usuales* de Ricardo Barros Pintos (1888). O último número do que se ten constancia é do 26 de agosto de 1889.

Notas
-----

1. ↑  Santos Gayoso (1990) afirma a existencia de ***Crónica de Pontevedra*** en 1885 e di que existiu ***La Crónica*** en 1886, que debe tratarse do mesmo xornal.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* López Otero, José (1899). Imp. de Rogelio Quintáns, ed. *El periodismo en Pontevedra*. Pontevedra. p. 68.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

### Ligazóns externas

* Ficha e exemplares de *Crónica de Pontevedra* en Galiciana.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El Agrario.

***El Agrario*** foi un periódico editado en Xinzo de Limia en 1919.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Órgano de los Agrarios de la Comarca*, apareceu o 26 de xuño de 1919. Veu substituir a *Juventud*. Financiado por Lepoldo Barón Torres como órgano de propaganda para gañar as eleccións a Luis Usera Bugallal. Os seus directores foron Alejandro Álvarez Rodríguez e Francisco Seijo Iglesias. Informaba igual sobre temas locais e incluía publicidade. Editábase na imprenta de Eladio Fuentes de Verín.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Agrario, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.

* Martínez Cerredelo, Edelmiro (2005). *A prensa en Xinzo de Limia: Século XX (1911-1925)*. Xinzo de Limia: Centro de Desenvolvemento Rural "O Viso". ISBN 84-689-5317-2.

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. p. 602. ISBN 84-7492-489-8.
***Diario Ferrolano*** foi un xornal editado en Ferrol entre 1903 e 1916.

Historia e características
--------------------------

Apareceu en marzo de 1903. Propiedade de Francisco Barcón de Quevedo, quen fundou o periódico, estivo dirixido por Adolfo Lahorra até setembro de 1906, Wenceslao Fernández Flórez de decembro dese ano até abril de 1911, Narciso de Castro a partir desa data, Eladio Fernández Diéguez dende setembro de 1912, e a partir de 1915 Pedro Fraga Porto. Entre os seus redactores figuraron Manuel Barbeito Herrera, Luis Mesía, Ildefonso Barcón, Manuel García Cortés e Santiago de la Iglesia Santos. Cesou a súa publicación o 8 de agosto de 1916.

Notas
-----

1. ↑  *Diario de Pontevedra*, 18-4-1903, p. 3.
2. ↑  *La Correspondencia Gallega*, 29-9-1906, p. 2.
3. ↑  *La Correspondencia Gallega*, 26-12-1906, p. 3.
4. ↑  *Gaceta de Galicia*, 4-4-1911, p. 2.
5. ↑  *Gaceta de Galicia*, 26-9-1912, p. 1.
6. ↑  *Gaceta de Galicia*, 8-8-1916, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20548664
* Galiciana: 579844

 |
**Young Fresh Fellows** é unha banda estadounidense de rock alternativo formada no ano 1981 en Seattle, Washington por Scott McCaughey e Chuck Carroll. Tad Hutchison, o curmá de Chuck Carroll, uniuse ao grupo para a gravación do seu álbum de estrea en 1983.

O seu primeiro álbum foi *The Fabulous Sounds of the Pacific Northwest* (1984), despois do cal Jim Sangster se uniu a eles como baixista e McCaughey pasouse do baixo á guitarra. Carroll deixou a banda en 1988, e foi substituído por Kurt Bloch de The Fastbacks.

O tema "Amy Grant", unha canción cómica sobre a música cristiana contemporánea e a artista pop Amy Grant, aparecida no seu álbum *The Men Who Loved Music*, foi un éxito nas radios universitarias e é probablemente o seu tema máis coñecido.

A banda continua xunta, a pesar de que despois do álbum de 1996 *A Tribute To Music* non volvesen a editar material novo ata *Because We Hate You* (2001), un traballo compartido co outro grupo de McCaughey, The Minus 5. McCaughey centrouse máis en The Minus 5 dende entón, mentres que Bloch e Sangster formaron o grupo Sgt. Major, e Hutchison traballa máis no deseño e as artes visuais, ademais de actuar e gravar como Chris & Tad con Chris Ballew de The Presidents of the United States of America. Porén, os Fellows editaron *I Think This Is* no ano 2009 e comezaron unha xira por España no mes de outubro.

O 27 de setembro de 2010 visitarían Santiago de Compostela como abreconcertos de Mudhoney nun concerto celebrado na Sala Capitol.

Discografía
-----------

### Álbums

| Álbum | Ano | Selo | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| *The Fabulous Sounds of the Pacific Northwest* | 1984 | PopLlama Records |  |
| *Topsy Turvy* | 1985 | PopLlama Records |  |
| *The Men Who Loved Music* | 1987 | Frontier Records |  |
| *Totally Lost* | 1988 | Frontier Records |  |
| *Beans and Tolerance* | 1989 | autoeditado |  |
| *This One's for the Ladies* | 1989 | Frontier Records |  |
| *Electric Bird Digest* | 1991 | Frontier Records |  |
| *It's Low Beat Time* | 1992 | Frontier Records, Munster Records |  |
| *A Tribute To Music* | 1997 | Rock & Roll Inc. |  |
| *Because We Hate You* | 2001 | Mammoth Records | compartido con The Minus 5 |
| *I Think This Is* | 2009 | Yep Roc Records |  |
| *I Don't Think This Is* | 2009 | Munster Records, Rock & Roll Inc. |  |
| *Tiempo de Lujo* | 2012 | Yep Roc Records |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7776747
* WorldCat
* VIAF: 149711716
* AllMusic: mn0000689768
* Discogs: 432644
* ISNI: 0000 0001 2182 7849
* LCCN: n91119441
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 20005

 |
***Nueva Aurora*** foi un periódico aparecido en Pontevedra entre 1919 e 1923.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Quincenario Obrero-Socialista*, a partir do número 12 pasou a chamarse *Semanario Obrero-Socialista* e desde o número 27 foi *Semanario Socialista*. Apareceu a finais de xullo de 1919. Xurdiu da fusión entre *Aurora Roja* e *Acción Obrera*. Foron os seus directores Ramiro Paz Carbajal (até outubro de 1920), Francisco Tilve Rodríguez e Francisco Otero Juncal. Tivo unha primeira época de tendencia socialista ata que en 1921 se converteu nunha das publicacións do Partido Comunista. No primeiro período incluíu información e documentos sobre o PSOE e UGT, artigos teóricos, poesía social e manifestou preocupación pola política municipal. O seu obxectivo era gañar aceptación entre a clase obreira e fortalecer a presenza do Partido Socialista na sociedade. Entre os seus colaboradores estaba Urbano Rodríguez Moledo.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Marco, Aurora (2003). *Ramiro Paz Carbajal 1891-1936. Unha vida segada pola barbarie*. Noia: Toxosoutos. pp. 39–44. ISBN 84-96259-03-X.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la prensa gallega 1800-1986*. Cuadernos do Seminario de Sargadelos (en castelán) **52**. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q61378497
* Galiciana: 2712

 |
Dorna a navegar con vento de largo por babor
A **vela de relinga** é un tipo de vela para embarcacións xeralmente de pequeno porte, caracterizada por ter un pano asimétrico de forma trapezoidal, e levar envergue só na beira superior. Esta tipoloxía é de tipo latino pola asimetría, e toma o nome da relinga, que é a beira do pano que se mantén teso, xeralmente reforzado con corda ou cadea.

Características
---------------

A diferenza da tipoloxía da vela de coitelo, onde a relinga vai encaixada na guía do pau para afirmar a vela, a vela de relinga é afirmada por tensión. Vai envergada pola parte superior nunha verga mediante unha serie de envergues aliñados, izándose no mastro ou pau por medio das drizas. Vai amurada a proa no puño de relinga, quedando tesa a relinga (o bordo do pano entre o puño de relinga e a verga).
O vértice que queda libre, o puño de escota, é o que controla a orientación da vela respecto á dirección do vento mediante a escota, que é manexada pola tripulación.

Trátase dunha vela moi sinxela de controlar, o que permite que se manexe por moi pouca tripulación, adecuándoa a embarcacións pequenas, permitindo ó mesmo tempo a seguridade de poder arriala con presteza en caso de perigo.

Exemplos
--------

Exemplos de barcos que levan vela de religa son:

* A dorna.
* O bote polbeiro.
* A lancha xeiteira.
* A gamela curuxeira.
* A buceta
Non confundir con Antón Santamarina Fernández.

**Antón Santamarina Delgado**, nado en Melilla o 16 de novembro de 1928, é un escritor e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo dun sarxento de artillaría, con ano e medio por cambio de destino do pai, pasou a vivir a Axdir, no Rif; de onde procede o pseudónimo **Alí Ben Omar** que utilizaría para asinar moitos artigos. En 1933 trasladáronse a Coruña. En 1936 o pai foi detido por non se ter pregado á rebelión militar, permanecendo preso durante catro anos, e Antón vai vivir cos avós paternos a Guitiriz. Cando o pai saíu da prisión, Antón regresou a Coruña e estudou o bacharelato que rematou en 1947. Ao ano seguinte titulouse como mestre de primeiro ensino. Dedicouse a dar clases a domicilio a estudantes de secundaria. Pero a Lei de responsabilidades políticas complicoulle a existencia a toda a familia: O pai marchou a Arxentina en 1951, Antón seguiu os seus pasos e embarcou en Vigo en xuño de 1953; o resto da familia (a nai, a irmá máis nova e a súa muller) tamén partiron entre 1954 e 1955.

En Bos Aires fundou o coro Brétemas e Raiolas, remedo do homónimo da Coruña, do que foi presidente. En 1953 uniuse a Vidal Pérez Graña, Carlos Abraira, Antón Moreda, Pilar Jeremías Cela, Denis Conles Tizado, Manuel Cordeiro e Xosé Neira Vilas para fundar as Mocedades Galeguistas, das que foi o primeiro presidente.

Foi homenaxeado non XVI Encontros na Terra Chá, o 5 de setembro de 2008.

Obras
-----

### Poesía

* *Pra unha Terra apremida*, 1961, Editorial Citania (colección *Herba de namorar*).

### Narrativa

* *O gatiño da "Miss" e outros contos*, 1988, Edicións do Castro.

### Obras colectivas

* *Prontuário ortográfico galego*, 1985, AGAL.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Antón Santamarina Delgado Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Antón Santamarina Delgado na Biblioteca Virtual Galega.
* 

* Antón Santamarina Delgado na páxina web da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12383149
* WorldCat
* VIAF: 294369814
* AELG: 10
* BNE: XX1093239
* GND: 136715974

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Cela.

Vista do centro da cidade.
**Cela** é unha cidade e municipio da provincia de Cuanza Sul, en Angola.

Xeografía
---------

Situación de Cela en Angola.
O municipio abarca unha extensión de 5 525 km².

En xullo de 2018 tiña unha poboación estimada de 252 852 habitantes, polo que a súa densidade de poboación, nese ano, era de 45,77 hab./km²

Encóntrase situado no centro-oeste do país, ao sur de Luanda, cerca do río Cuanza e da costa do océano Atlántico. Limita ao norte co municipio da Quibala, ao leste co municipio do Andulo, ao sur cos municipios de Bailundo e Cassongue, e ao oeste cos municipios de Seles e Ebo.

Comprende as comunas de:

* Waco Kungo (Uaco Cungo, en portugués),
* Quissanga Kungo, e
* Sanga.

A sede do municipio é Waco Kungo.

Historia
--------

Desde o século XVI, partes cada vez máis grandes de Angola quedaron baixo o dominio do Imperio colonial portugués.

No contexto das reformas administrativas do gobernador de Angola, Francisco Inocêncio de Sousa Coutinho (1726-1780), a provincia de Cuanza Sul foi fundada en 1769, e Cela converteuse nun distrito da provincia.

Durante a Guerra civil angolana (1975-2002) Cela foi o escenario de intensos combates. Ademais das batallas, minas terrestres antipersoa no territorio provocaron unha diminución de toda a actividade económica, especialmente da agricultura. Despois do final da guerra civil, o regreso dos habitantes fuxidos e a recuperación da agricultura comezou lentamente. Diversos programas de apoio público tenderon a reducir a fame e a pobreza na cidade, a través de comedores escolares, atención médica mellorada, microcréditos e unha gran variedade doutras medidas. Dede 2012 varios proxectos de novas vivendas abordárose no municipio, especialmente nas comunas de Sanga e Quissanga-Kungo.

Notas
-----

1. 1 2  "Kuanza-Sul: Municípios" (en portugués). Info-Angola. Arquivado dende o orixinal o 12 de maio de 2016. Consultado o 21 de setembro de 2019.
2. ↑  Información demográfica de Angola Arquivado 13 de xullo de 2019 en Wayback Machine.. Consultado o 14 de setembro de 2019.
3. ↑  Kwanza-Sul en info-angola.ao *(en portugués)*. Consultado o 21 de setembro de 2019.
4. ↑  Artigo do 27 de decembro 2013 Arquivado 04 de marzo de 2016 en Wayback Machine. da Agência Angola Press. Consultado o 21 de setembro de 2019.
5. ↑  Município da Cela vai ganhar 50 casas evolutivas Arquivado 16 de xaneiro de 2014 en Wayback Machine.. Rádio Nacional de Angola. Consultado o 21 de setembro de 2019.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cela, Angola Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Cuanza Sul
* Waco Kungo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q695397
* WorldCat
* VIAF: 128037685
* GeoNames: 3350123
* LCCN: n2002125727
* SUDOC: 148683452

 |