Hectocótilos de *Abraliopsis morisi*.
Ilustración orixinal de Cuvier dun hectocótilo dun polbo, que denominou como a especie *Hectocotyle octopodis*.
O **hectocótilo** (en latín científico: ***hectocotylus***, plural ***hectocotyli***) é un dos brazos ou tentáculos da maior parte dos cefalópodos machos que frecuentemente está modificado para transportar os seus espermatóforos á cavidade paleal da femia, para así asegurar a fecundación dos seus óvulos. Os machoss forman xeralmente un novo hectocótilo para cada nova sesión.

O nome *hectocótilo* deriva do elemento do grego científico ἑκτο *hecto-*, do grego antigo ἑκτός *hectós*, "fóra de", e o termo do grego antigo κοτύλη *kotýlē*, "vaso", "cavidade onde se aloxa a cabeza dun óso longo" (cótilo).

A forma acabada en punta do hectocotilo foi moi empregada para a sistemática dos polbos. En numerosas especies pode ser moi complexo. O chamado popularmente 'polbo de sete brazos' (*Haliphron atlanticus*) recibe ese nome porque no macho desta especie o hectocótilo desenvólvese nunha bolsa semioculta debaixo do ollo dereito, o que dá a aparencia de non ter máis que sete brazos.

O termo tamén é empregado para refererirse especificamente á importante modificación do brazo dos argonautas e doutros xéneros veciños. Os argonautas machos transfiren os espermatóforos metendo o seu hectocótilo na cavidade paleal da femia. É o único contacto entre macho e femia durante a cópula. Nela, o hectocótilo sepárase do macho e o embude da 
femia manteno aloxado na súa cavidade paleal.

O termo *hectocótilo* foi cuñado por Georges Cuvier, que foi o primeiro científico moderno que o encontrou, no manto dun argonauta femia e, crendo que se trataba dun parasito, deulle o nome nome xenérico de *Hectocotylus*, denominación que axiña foi utilizada para designar ese brazo especial para a reprodución dos octópodos. (Na ilustración que se mostra á dereita, vense os debuxos orixinais de Cuvier da suposta especie *Hectocotyle octopodis*).

O brazo hectocótilo fora xa descrito nas obras biolóxicas de Aristóteles, pero ninguén cría nel até o seu redescubrimento no século XIX.

Aristóteles dixo:

> 
> 
> *Ce sont les entonnoirs des deux polypes, dont les orifices se placent l'un vis-à-vis de l'autre pour une véritable copulation; c'est un bras de l'animal, qui, modifié d'une manière spéciale, sert d'organe copulateur, et qu'on nomme Hectocotyle*
> Aristóteles: *Histoire des animaux*. Tomo II, volume V, capítulo 5: "De l'accouplement des mollusques; description de l'accouplement des polypes; opinions diverses sur cet accouplement; description de l'accouplement des seiches et des calmars".  
> (Tradución de Barthélémy Saint-Hilaire).
> 

> 
> 
> **Tradución da cita de Aristóteles**. *Son os embudes dos dous polbos, cuxos orificios se colocan un contra o outro para facer unha verdadeira cópula; é un brazo do animal que, modificado dunha maneira especial, serve de órgano copulador, e que se chama hectocotylus*.
> 
> 

> 
> 
> **Tradución do título do capítulo 5**: *"Do acoplamento dos moluscos; descrición do acoplamento dos polbos; opinións diversas sobre este acoplamento; descrición do acoplamento da sepia e a lura".*
> 
> 

**Nota:** o texto completo de Aristóteles pódese ler en castelán en: Aristóteles (1994): *Reproducción de los animales*. Madrid: Editorial Gredos. Biblioteca Clásica Gredos. ISBN 978-84-249-1671-8.

Galería
-------

* Hectocótilo dunha lura.
* Hectocótilo dun polbo.
* Hectocótilo de *Argonauta bottgeri*
* Hectocótilo de *Scaeurgus patagiatus*
* *Tremoctopus violaceus*, amosando o hectocótilo

Notas
-----

1. ↑  Aristóteles: **Τῶν περὶ τὰ ζῷα ἱστοριῶν** (en latín: *Historia Animālium*; en galego: *Historia dos animais*; transcrición literal do título: *Sobre a historia dos animais*).
2. ↑  Hendrik Cornelis Dirk de Wit (1992): *Histoire du développement de la biologie* volume 1. PPUR presses polytechniques. ISBN 978-2-88074-233-1.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Hectocótilo***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1593118
* EBID: ID
* MAG: 164154120

 |