Emblema.
**Viriatos** foi o nome xenericamente dado aos voluntarios portugueses que combateron na guerra civil española (1936-1939) ao lado das forzas do bando nacional liderado polo Xeneral Francisco Franco. Constituíu unha peza máis na estratexia de claro apoio do Estado Novo portugués á causa nacionalista española.

Etimoloxía
----------

"Viriatos" é unha referencia a Viriato, líder dos lusitanos contra a invasión romana da Península Ibérica no Século II.

Como comezou
------------

O 17 de xullo de 1936 algúns xenerais principian un levantamento militar contra o goberno da República Española. A sublevación espállase por todo o país. Os xenerais sublevados controlan inicialmente as tropas estacionadas en Marrocos, lideradas pola elite castrense, e conseguen despois o dominio de moitas guarnicións na metrópole. Entre os 35 000 homes dos que dispoñen están as Bandeiras da Lexión, compostas con gran número de persoas estranxeiras. Na Lexión, o maior grupo de estranxeiros é o formado por portugueses.

Forma de participación
----------------------

Nas primeiras semanas da guerra o exército portugués tentou formar a *Legião Viriato* para axudar aos sublevados en España, pero foi desmantelada antes de que calquera recrutamento tivese lugar, despois de que incidentes pro-republicanos en Portugal convencesen ao goberno de que a intervención directa en apoio do bando nacional podería causar maiores disturbios. Debido a ampla publicidade dada á *Legião Viriato* todos os voluntarios portugueses que subsecuentemente se enrolaron nas unidades militares do bando nacional foron coñecidos como Viriatos.

Os voluntarios portugueses combateron integrados nos diversos corpos militares do bando nacional: bandeiras da Lexión Estranxeira, milicias da Falanxe e dos Requetés, aviación ou unidades regulares do exército.

Na aviación, destacaron pilotos como José Adriano Pequito Rebelo, Sepúlveda Veloso e Simão Aranha.

Entre os dinamizadores desta participación destacou o capitán de artillaría Jorge Botelho Moniz, que era tamén nesa altura o presidente do Rádio Clube Português.

Número de voluntarios
---------------------

O seu número total é aínda materia de controversia. Algunhas estimacións apuntan un número máximo de 6 000. O historiador Christopher Othen afirma que o número foi próximo aos 8 000. Segundo Antony Beevor participaron 12 000.

Alén diso, unha misión de observación militar portuguesa con membros das tres ramificacións das forzas armadas portuguesas estivo presente en España a partir de 1937 co obxectivo dual de protexer os intereses dos voluntarios estranxeiros portugueses e recoller información sobre as leccións aprendidas durante a guerra civil. Aínda que esta misión tivo oficialmente un papel de non combatente, o seu continxente da forza aérea participou en misións de combate.

Posición do goberno
-------------------

Esta intervención portuguesa na Guerra Civil Española ao lado do bando nacional non tivo carácter oficial, malia que recibise de diversos xeitos o apoio do goberno ditatorial de Salazar.

Notas
-----

1. ↑  "Salazar e a Guerra Civil de Espanha". *www.fmsoares.pt*. Consultado o 07/03/2019.
2. ↑  "Guerra Civil de Espanha ano a ano". *Guerra Civil de Espanha ano a ano*. Consultado o 07/03/2019.
3. ↑  Baranová, Tereza (2007). "Portugal e a Guerra Civil de Espanha" (PDF). *Filozofická fakulta*. Consultado o 07/03/2019.
4. ↑  Visão História - nº18 Dezembro 2012
5. ↑  Christopher Othen (2008). *Franco's International Brigades*. Reportage Press. p. 78. ISBN 9780231704250.
6. ↑  Cf. OLIVEIRA, César. *Salazar e a Guerra Civil de Espanha*. Lisboa: O Jornal, 2.ª ed. 1988, pg. 259.
7. ↑  Cf. Herrera Alonso, Emilio. «Viriatos do Ar: Aviadores portugueses en la guerra de España», in *Aeroplano* n.º 12.
8. ↑  Cf. OLIVEIRA, César, ob. cit. pg. 247.
9. ↑  Christopher Othen (2008). *Franco's International Brigades*. Reportage Press. p. 79. ISBN 9780231704250.
10. ↑  Antony Beevor. *La guerra civil española*. ISBN 9788484326656.
11. ↑  Christopher Othen (2008). *Franco's International Brigades*. Reportage Press. p. 214. ISBN 9780231704250.
12. ↑  Christopher Othen (2008). *Franco's International Brigades*. Reportage Press. p. 215. ISBN 9780231704250.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* ALCAIDE YEBRA, José Antonio. «Viriatos: «La poliuniformidad»», in *Revista Española de Historia Militar*, n.º 16, Outubro de 2001.
* HERRERA ALONSO, Emilio. «Viriatos do Ar: Aviadores portugueses en la guerra de España», in *Aeroplano* n.º 12.
* MESA GUTIERREZ, José Luis de. «Voluntarios Portugueses en las Filas Nacionales», in *Revista Española de Historia Militar*, n.º 16, Outubro de 2001, pgs. 164, 165, 166, 167, 168, 169, 170, 171 e 172.
* OLIVEIRA, César. *Salazar e a Guerra Civil de Espanha*. Lisboa: O Jornal, 2.ª ed. 1988.