**Laponia** (*Sápmi* en saami, *Lappi* en finés, *Lappland* en sueco e noruegués) é o nome dunha rexión cultural habitada orixinalmente polo pobo dos saami, se ben na actualidade tan só son unha minoría.

Abrangue unha parte dos asentamentos dos saami, pobo indíxena antigamente chamado *lapón* (mais esta palabra ten unha orixe pexorativa).[]

O territorio no cal se asentan os saami nunca tivo unidade como estado, e hoxe en día este territorio está repartido entre Noruega, Suecia, Finlandia e Rusia. En concreto, Laponia comprende o norte da península Escandinava (composta por Suecia, Noruega e unha parte de Finlandia) asemade da península de Kola.

Área
----

A área que abrangue Laponia esténdese principalmente ao norte do círculo Polar Ártico. A parte occidental é unha área de fiordes, vales profundos, glaciares e montañas, sendo o monte Kebnekaise, na Laponia Sueca, o punto de maior altitude, con 2.111 m.

Máis ao leste, o terreo é unha baixa meseta que contén pantanos e lagos; dos cales o máis grande e importante é o lago Inari, na Laponia finesa. A parte máis oriental esténdese pola rexión onde se dá a tundra.

Clima
-----

O clima desta rexión do norte de Europa é subártico con escasa vexetación, agás na zona meridional que está ricamente arborada. A costa montañosa occidental ten uns invernos moito máis suaves e máis precipitacións que as áreas que se atopan ao leste da cadea montañosa.

A rexión contén importantes xacementos de minerais, en concreto ferro en Suecia, cobre en Noruega, e níquel e apatita en Rusia.

A fauna está composta principalmente por renos, lobos e osos, así como de aves mariñas e terrestres. Na rexión hai numerosas explotacións pesqueiras, tanto nos ríos coma no mar. Nalgúns lagos viaxan barcos de vapor e algúns portos están libres de xeo durante todo o ano. Todos os portos no mar de Noruega e no mar de Barents ata Múrmansk están libres de xeo todo o ano. O golfo de Bothnia acostuma conxelarse no inverno.

Denominación
------------

En Galiza o termo co que tradicionalmente se coñece a esta rexión é o de Laponia, empregándose o adxectivo *lapón* para a persoa ou linguas orixinarias desta rexión. Mais ha de terse en conta a orixe pexorativa da palabra *lapón*; en noruegués e sueco *lapp* significa *farrapo* ou *anaco de tea* co que se remenda unha peza de roupa. A Real Academia Galega sanciona o uso da forma *saami* para nomear a este pobo, ás persoas que o compoñen e ás linguas faladas por eles. Cómpre sinalar que os saami empregan a palabra *Sápmi* para se referir á rexión na que habitan.

Historia
--------

*Artigo principal**:* Historia de Laponia.
Téñense atopado restos en *Sápmi* dunha cultura baseada na caza e na pesca que datan do neolítico. Os saami empezaron a poboar a rexión a partir do ano 100 a.C.

Dende o século XVII os saami comezaron a ser arrecunchados cara ao norte pola poboación campesiña de Suecia. Pasaron da caza do reno á súa cría, e deixaron de ser nómades mudando ao sedentarismo.

A cristianización dos saami foi un proceso moi lento e longo; as primeiras igrexas foron construídas no século XII polos noruegueses, mais a verdadeira expansión do cristianismo chegou no século XVIII, sen que puidese chegar a substituír o animismo, que segue a existir aínda hoxe.

O pobo dos saami
----------------

Os saami son unha minoría étnica asentada na rexión de Laponia. Segundo o Parlamento Saami Sueco a poboación estimada é dunhas 70.000 persoas saami en Laponia. Á parte, outros saami viven espallados na costa e nos fiordes, e moitos están asentados en aldeas en vales e á beira de lagos onde a pesca é abundante.

Tras a caída da Unión Soviética comezouse a dar unha cooperación transfronteiriza entre os estados, facendo que as fronteiras pasasen a ter menos importancia e permitindo o movemento de individuos saami, e tamén para os que non o son pero si viven na zona.

Malia seren os saami unha minoría, a maioría das xentes que habitan a rexión teñen algún devanceiro deste grupo étnico, aínda que a meirande parte deles se identifique co seu país de residencia.

A súa lingua é o saami (tradicionalmente coñecido como *lapón*) e que pertence ao tronco Fino-Úgrico, ao que tamén pertencen o finés e o húngaro. Algúns lingüistas consideran o saami como unha lingua con nove dialectos, mentres que para outros que se basean nas dificultades de inter-comprensión entre os dialectos, trátase de varias linguas saami diferenciadas.

A súa rica cultura ten poesía, música (o joik), lendas e vestimentas de seu. Dentro das vestimentas que usan están os *bellinger*, pantalóns feitos con pel de reno, e os *skallers*, calzado feito tamén con pel de reno.

Os municipios de Gällivare, Jokkmokk e Arjeplog na Laponia Sueca foron declarados Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1996.

Mari Boine é unha música de orixe saami que introduciu o joik (*joiku* en finés) na escena do jazz e das músicas do mundo.

O Parlamento Saami
------------------

A Laponia está caracterizada por unha identitade semi-nacional que é especial e transcende as fronteiras entre Suecia, Noruega, Finlandia e Rusia. Porén non existe un movemento que persiga a autonomía total. Os parlamentos saami fundados en Noruega (1989), Suecia (1993) e Finlandia (1996) teñen moi pouca influencia na política. Formalmente son autoridades políticas que están rexidas polos gobernos escandinavos, pero teñen representantes parlamentares elixidos democraticamente. A súa función é velar pola cultura saami. A miúdo as promesas electorais dos candidatos chocan coa submisión ás institucións dos seus gobernos. Pero ao seren autoridades, si que teñen algunha influencia no goberno.

Rusia non contempla o recoñecemento dos dereitos desta minoría étnica. Fronte a isto, a postura de Suecia é activa por dúas razóns:

* Recoñecer os saami como pobo fronte a outros tipos de minorías.
* Para facer medrar a influencia da minoría saami, que se enfronta co sistema democrático europeo de maiorías, isto é; gaña o grupo que obtén máis votos.

Divisións administrativas
-------------------------

* Finnmark- condado de Noruega.
* Jämtlands Län- condado de Suecia.
* Laponia (*Lappi* en finés)- rexión de Finlandia.
* Múrmansk- óblast de Rusia.
* Nordland- condado de Noruega.
* Nord-Trøndelag- condado de Noruega.
* Norrbottens Län- condado de Suecia.
* Troms- condado de Noruega.
* Västerbottens Län- condado de Suecia.

Bandeira
--------

A bandeira de Laponia foi presentada durante a Conferencia Saami que tivo lugar en Åre, Suecia, o 15 de agosto de 1986. Para a súa elección convocouse un concurso no que se recibiron moitas suxestións, resultando gañadora a artista Astrid Båhl de Skibotn, Noruega.

O motivo deriva do influxo do tambor do xamán e do poema "Paiven parneh" ("Fillos do sol"), composto polo saami meridional Anders Fjellner (1795-1876), quen describiu aos saami coma fillos e fillas do sol.

O círculo da bandeira representa o sol (en vermello) e a lúa (en azul). A bandeira contén as cores saami; vermello, verde, amarelo e azul.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *reno*.
2. ↑  Definición de "saami" no dicionario da RAG. Consultado o 30 de marzo de 2020.

| * v
* c
* e
Pobos de fala ugrofinesa |
| --- |
| Pobos finopérmicos |  Estonia •  Finlandia •  Carelia •  Laponia •  República dos Maris •  Mordovia •  Udmurtia •  Komi •  Vepsia •  Livonia •  Votia •  Ingria Võromaa
 |
|  Hungría •  Xanti-Mansi |

| * v
* c
* e
Nacionalismo étnico |
| --- |
| Nacionalismos | 
* Acerbaixano
* Acholi
* Afrikaans
* Albanés
* Alemán
	+ en Austria
* Andaluz
* Árabe
* Aragonés
* Armenio
* Arxentino
* Asirio
* Asturiano
* Austríaco
* Baluchi
* Bavarés
* Belaruso
* Bengalí
* Bérber
* Birmano
* Bodo
* Bosníaco
* Bretón
* Cabilo
* Canadense
* Canario
* Cantonés
* Castelán
* Catalán
* Checo
* Chicano
* Cingalés
* Circasiano
* Copto
* Coreano
* Córnico
* Corso
* Croata
* Escocés
* Eslovaco
* Esloveno
* Español
* Estoniano
* Exipcio
* Filipino
* Finés
* Flamengo
* Francés
* Frisón
* Galego
* Galés
* Grego
	+ en Chipre
* Han
* Hazara
* Húngaro
* Islandés
* Ibo
* Indio
* Inglés
* Iraniano
* Iraquí
* Irlandés
* Italiano
* Khmer
* Kurdo
* Lezguio
* Libanés
* Lombardo
* Macedonio
* Manchú
* Mapuche
* Moldovo
* Montenegrino
* Naga
* Noruegués
* Occitano
* Ogoni
* Padano
* Palestino
* Paxto
* Polaco
* Punjabi
* Quebequés
* Romanés
* Ruso
* Saharauí
* Sardo
* Serbio
* Siciliano
* Sindhi
* Somalí
* Támil
* Tripuri
* Turco
	+ en Chipre
* Ucraíno
* Ulster
* Uigur
* Valenciano
* Vasco
* Véneto
* Vietnamita
* Xaponés
* Xeorxiano
* Xudeu
* Zazaki

 |
| Pannacionalismos | 
* Africano
* Alxeriano
* Arabismo
* Asianismo
* Australiano
* Bangladeshí
* Catalán
* Chinés
* Celtismo
* Escandinavismo
* Eslavismo
* Estadounidense
* Europeo
* Hispanismo
* Iberismo
* Iranismo
* Libio
* Mongolismo
* Nativo americano
* Nixeriano
* Oceanismo
* Paquistaní
* Tunisiano
* Turanismo
* Turquismo
* Xermanismo

 |
| Movementos | 
* Movemento Aceh Libre
* Independentismo alsaciano
* Independentismo assamés
* Independentismo asirio
* Independentismo catalán
* Independentismo cham
* Independentismo escocés
* Independentismo feroés
* Movemento flamengo
* Independentismo galego
* Independentismo galés
* Independentismo groenlandés
* Movemento pola soberanía hawaiana
* Movemento maorí
* Independentismo de Mongolia Interior
* Movemento Papúa Libre
* Independentismo ryukyu
* Independentismo taiwanés
* Independentismo tibetano
* Independentismo de Turquestán Oriental
* Movemento valón

 |
| Conceptos | 
* Arakan
* Artsakh
* Asiria
* Azawad
* Balawaristán
* Baluchistán
* Bangsamoro
* Cameria
* Carelia
* Champa
* República Chechena de Ichkeria
* Circasia
* Crimea
* Estado de Hatay
* Hazarajat
* Danzig
* Donetsk
* Epiro do Norte
* Herzeg-Bosnia
* Ilirida
* Karakalpaquistán
* Katarismo
* Ketuanan Melayu
* Kurdistán
* Lezguistán
* Luhansk
* Manchukuo
* Osetia
* Pashtunistán
* República Srpska
* Santa Cruz
* Sápmi
* Saraikistán
* Silesia
* Sindhudesh
* País Sículo
* Tamil Eelam
* Tíbet
* Turquestán Oriental

 |
| Outros | 
* Racial
	+ Branco
	+ Coreano
	+ Indixenismo
	+ Negro
* Sionismo

 |
| 
* ***Nota**: As formas de nacionalismo baseado principalmente no grupo étnico están recollidos enriba. Isto non implica que tódolos nacionalistas do grupo étnico subscriban esa forma de nacionalismo étnico*.

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q62132
* BRE: 2133147
* EBID: ID
* GEC: 0036539
* NKC: ge134314

 |