recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ángel Verdes Saavedra**, nado en Castromaior (Abadín) cara a 1886, foi un labrego e político galego.

Traxectoria
-----------

Labrego de Castromaior (Abadín). Vicepresidente da Sociedad Alianza de Agricultores. Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado concelleiro en febreiro de 1924 e elixido primeiro tenente alcalde na corporación presidida por José María Rivas Losada. Nas eleccións municipais de abril de 1931 foi elixido concelleiro pola Derecha Liberal Republicana e membro da Comisión Xestora presidida por Rosendo Alonso. Tomou posesión como membro da nova Comisión Xestora o 28 de maio. Despois foi militante de Izquierda Republicana e logo do triunfo do Frente Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi reposto no cargo de concelleiro e elixido alcalde en abril nun acto presidido polo delegado gobernativo Leopoldo Rojo Iglesias. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi expendientado e sancionado por responsabilidades políticas.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**?** |  **Alcalde de Abadín** 1936 | Sucesor:**Aniceto Seijo Portela** |

Notas
-----

1. ↑  *El Progreso*, 19-2-1924, p. 2.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 26-5-1931.
3. ↑  *El Progreso*, 31-5-1931, p. 4.
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, 17-3-1936, p. 15.
5. ↑  *BOP Lugo*, 21-6-1941, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Ángel Verdes Saavedra na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha en Represión franquista en Lugo
**Manuel Ángel Villanueva Cendón**, nado en Ourense en 1935 e finado na mesma cidade o 10 de xaneiro de 2015, foi un empresario e político galego do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Naceu na céntrica rúa de Alba, na actualidade chamada de cardeal Quiroga, nunha familia de relevancia en Ourense. A súa famlia materna era de Melón.

Licenciouse en Dereito na Universidade Complutense de Madrid, se ben nunca chegou a exercer como avogado. Comezou o seu labor empresarial xestionando a empresa familiar de ferraxería, dende onde arrincou a súa carreira pública ao pasar a ser dirixente da Confederación de Empresarios de Ourense e, posteriormente, concelleiro da cidade de Ourense logo das primeiras eleccións democráticas de 1979: o seu partido, a Coalición Democrática, quedou en segundo lugar nos comicios, por detrás da UCD, e o centrista José Luis López Iglesias foi elixido alcalde. Villanueva Cendón figuraba de número 5 nunha candidatura encabezada por Celso Vázquez-Gulías.

Do concello saltou ao Parlamento galego, ao encabezar a lista pola provincia de Ourense nas primeiras eleccións autonómicas, en 1981. Neses comicios, Alianza Popular quedou por detrás da UCD en Ourense, pero no cómputo xeral gañou as eleccións e Xerardo Fernández Albor foi investido presidente. Como consecuencia diso, Villanueva Cendón en 1982 foi nomeado conselleiro de Turismo e Deportes no primeiro goberno de Albor, e a partir de 1983 foi conselleiro de Turismo, Xuventude e Deportes logo de modificárense as competencias da consellería.

Volveu ser reelixido como deputado pola provincia de Ourense nas eleccións galegas de 1985, ao figurar de número 2 nunha candidatura de coalición entre o seu partido e Centristas de Galicia, e que ía encabezada precisamente polo líder centrista Victorino Núñez. Trala vitoria da Coalición Popular foi nomeado Conselleiro de Presidencia. Abandonou ese posto en 1987, cando prosperou a moción de censura encabezada por González Laxe contra o goberno de Albor. Non se presentou á reelección nos comicios de 1989, onde tivo lugar a primeira maioría absoluta de Manuel Fraga, debido a problemas de saúde.

Vida persoal
------------

Foi sobriño de Justo Villanueva, dirixente do Partido Radical durante a II República.

Faleceu a causa dunha insuficiencia respiratoria, e foi soterrado en Melón.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**-** |  **Conselleiro de Turismo e Deportes** 1982 - 1986 | Sucesor:**consellería extinguida** |
| Predecesor:**Xosé Luís Barreiro Rivas** |  **Conselleiro de Presidencia** 1986 - 1987 | Sucesor:**Pablo González Mariñas** |

Notas
-----

1. ↑  Maribel Outeiriño: Ourense en 4 tiempos: Los nuevos concejales, *La Región*, 22 de abril de 2004.
2. ↑  "El PP sitúa una maestra como cabeza de lista por Lugo". 12 de novembro de 1989. Consultado o 11 de xaneiro de 2015.
O **Futbolnyi Klub Dynamo Kyiv** (en ucraíno: *Футбольний Клуб Динамо Київ*), coñecido coma **Dinamo de Kíiv**, é un club de fútbol ucraíno da cidade de Kíiv. Foi fundado en 1927 e compite na Premier Liha, da que é o máximo campión. O seu campo é o NSC Olimpiyskiy, con capacidade para 70.050 espectadores.

Palmarés
--------

**Mircea Lucescu**, adestrador do Dynamo de Kíiv dende o 2020
### Torneos ucraínos

* **Premier Liha**

**Campións (16):** 1992–93, 1993–94, 1994–95, 1995–96, 1996–97, 1997–98, 1998–99, 1999–00, 2000–01, 2002–03, 2003–04, 2006–07, 2008–09, 2014–15, 2015-16, 2020-21.
* **Copa de Ucraína**

**Campións (13):** 1992–93, 1995–96, 1997–98, 1998–99, 1999–2000, 2002–03, 2004–05, 2005–06, 2006–07, 2013–14, 2014–15, 2019–20, 2020–21
* **Supercopa de Ucraína**

**Campións (9):** 2004, 2006, 2007, 2009, 2011, 2016, 2018, 2019, 2020
### Torneos soviéticos

* **Liga da Unión Soviética**

**Campións (13):** 1961, 1966, 1967, 1968, 1971, 1974, 1975, 1977, 1980, 1981, 1985, 1986, 1990
* **Copa da Unión Soviética**

**Campións (9):** 1954, 1964, 1966, 1974, 1978, 1982, 1985, 1987, 1990
* **Supercopa da Unión Soviética**

**Campións (3):** 1981, 1986, 1987
* **Copa da RSS de Ucraína**

**Campións (7):** 1936, 1937, 1938, 1944, 1946, 1947, 1948
### Torneos europeos

* **Recopa de Europa**

**Campións (2):** 1974–75, 1985–86
* **Supercopa de Europa**

**Campións (1):** 1975

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do club

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q179075
* WorldCat
* VIAF: 123004119
* BRE: 5161383
* EBID: ID
* GND: 10167706-6
* LCCN: no2002109085

 |
**The Graces** foi unha banda de pop rock estadounidense de finais dos anos 80 e principios dos 90 composta por Charlotte Caffey (ex-guitarrista de The Go-Go's), Meredith Brooks e Gia Ciambotti. Formada no ano 1987, publicou o seu álbum de estrea, *Perfect View*, a través do selo A&M Records en 1989. O seu primeiro sinxelo, *Lay Down Your Arms*, chegou ao número 56 da lista *Billboard Hot 100*, pero o álbum e os seguintes sinxelos fracasaron. En 1991 foron expulsadas do selo discográfico e Brooks deixou a banda para iniciar unha carreira en solitario. Brooks foi substituída por Chrissy Shefts e o grupo continuou dando concertos. Cando estaba a piques de conseguir outro contrato discográfico a Ciambotti ofrecéronlle para xirar como corista coa banda de Bruce Springsteen, polo que o grupo acabou por separarse en 1992 sen gravar un segundo álbum.

Discografía
-----------

### Álbums

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Perfect View* | 1989 | A&M Records |

Notas
-----

1. ↑  "The Graces | Biography & History". *AllMusic* (en inglés). Consultado o 2019-11-27.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7737429
* WorldCat
* VIAF: 126804759
* Discogs: 286514
* ISNI: 0000 0001 0721 5950
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 525413

 |
A **tridimita** (do grego *Trydimos* (tripleto) debido á formación frecuente de maclas con tres cristais) é un mineral silicatado e un polimorfo de alta temperatura do cuarzo. Áchase apenas en rochas magmáticas efusivas ácidas de alta temperatura (riolitas, obsidianas, traquitas, andesitas e dacitas). Tamén pode ser encontrado en meteoritos. Xeralmente está asociada á cristobalita.

A tridimita foi descrita por primeira vez en 1868. A tridimita tipo sitúase en Hidalgo, México.

Usos
----

A tridimita emprégase na area para moldes de fundición; na fabricación de vidro, esmalte, saponáceos, dentífricos, abrasivos, lixas, fibras ópticas, refractarios, cerámica, produtos electrónicos e reloxos; na industria de ornamentos; na fabricación de instrumentos ópticos; e na fabricación de vaixelas químicas; entre outros usos.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tridimita*** |

### Outros artigos

* Lista de minerais

### Ligazóns externas

* Mindat *(en inglés)*
* Webmineral *(en inglés)*
* Mineral galleries *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q410893
* BRE: 4203542
* EBID: ID
* GEC: 0148165
* MAG: 2781132323

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 1317-94-8
* DTXSID: DTXSID6049563
* ECHA: 100.035.882

 |
Botón e pecíolo dunha especie de *Stylidium*, amosando tricomas que poden capturar e matar insectos. Observación feita ao microscopio electrónico.
Os **tricomas** son apéndices da epiderme presentes en diversos órganos das plantas, constituíndo o seu indumento. Poden ser estruturas unicelulares, ou formadas por células en serie, ou estruturas complexas con células especializadas, simples ou ramificadas. Poden ter orixe no mesofilo ou na epiderme. De xeito xeral son vistos como "pelos" ou pequenas "escamas" na superficie das follas e caules.

Función
-------

Os tricomas poden ter función de protección contra predadores (dificultando o acceso de pequenos ácaros e insectos aos tecidos macíos das follas ou causando unha sensación desagradábel ao tacto nos labios e na lingua de herbívoros de maior porte); poden estar asociados á secreción de substancias diversas (como nas ortigas e nas plantas carnívoras); poden auxiliar na regulación de humidade e calor (como moitas plantas alpinas) ou até absorber directamente auga nas follas (coma nas bromeláceas); os pelos radiculares aumentan a superficie de absorción de auga da raíz; poden axudar na dispersión das sementes (algodón).

A súa estrutura está asociada a cada unha destas funcións, e hai decenas de variacións na súa forma. A súa presenza, densidade e morfoloxía son características útiles na identificación de moitas especies.

Tipos de tricoma
----------------

Existem varios tipos de tricomas:

* Glandulares: segregan aceites, esencias, enzimas, substancias urticantes e acumulan nutrientes (laranxa).
* Secretores de sal: eliminao o exceso de sal do organismo (exemplo: avicennia).
* Pelos radiculares: tricomas da raíz que aumentan a súa superficie de absorción.
* Coléteres: segregan mucilaxe no ápice dalgúns caules.
* Hidatodos: segregan solucións acuosas de ácidos orgánicos.

No tocante á súa presenza e densidade, as plantas ou os seus órganos poden ser clasificados coma:

* Glabros: sen presenza ningunha de tricomas;
* Pubescentes: tricomas espallados e curtos, conferindo, cando moito, unha sensación de leve aveludado e un certo reflexo brillante baixo a luz;
* Pilosos: tricomas curtos, porén densamente distribuídos na superficie, conferindo incluso coloracións diferentes ás follas;
* Hirsutos: tricomas longos e densos, practicamente ocultan a superficie da planta, determinando efectivamente a súa coloración.

Notas
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tricoma*** |

1. 1 2  "Geocities - Tricomas". Arquivado dende o orixinal o 14 de outubro de 2009. Consultado o 08 de outubro de 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1125215
* EBID: ID
* GEC: 0148124
* JSTOR: trichomes
* MAG: 56221022

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D064201
* MeSH: A11.284.917

 |
O **Tribunal de Orde Pública**, tamén coñecido como **TOP**, foi unha instancia xudicial especial existente nos últimos anos do franquismo. A súa misión foi a represión das condutas que baixo ese réxime eran consideradas delitos políticos.
Este Tribunal existiu desde 1963 até 1977. Con anterioridade, a gran maioría dos procesos de tipo político do franquismo recaían na xurisdición militar.

A súa creación data do 2 de decembro de 1963 e asume as funcións da entidade chamada Tribunal Especial de Represión da Masonería e o Comunismo. Nos seus case catorce anos de existencia foron condenados miles de cidadáns. Procesos como o famoso Proceso 1001, contra dirixentes do sindicato Comisións Obreiras, corresponderon ao TOP.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* del Águila Torres, J. J. (2001). *El TOP. La represión de la Libertad, 1963 a 1977*. Barcelona: Planeta. ISBN 84-08-04065-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3326053
* WorldCat
* VIAF: 151274753
* BNE: XX221362
* GEC: 0067600
* GND: 1028531966
* LCCN: n81001366
* SUDOC: 06086608X

 |
Triángulo de Sierpinski
O **Triángulo de Sierpinski** é unha figura xeométrica obtida a través dun proceso recursivo. É unha das formas elementais da xeometría fractal por presentar propiedades tales como ter tantos puntos como o do conxunto dos números reais, ter área igual a cero, ser auto-semellante (unha súa parte é idéntica en total), non perder a súa definición inicial á medida que se amplía.

Foi primeiramente descrito por Waclaw Sierpinski (1882 - 1969), matemático polonés

Construción
-----------

Unha das maneiras de obter un triángulo de Sierpinski é a través do seguinte algoritmo:

The evolution of the Sierpinski triangle

1. Comece con calquera triángulo nun plano. O triángulo de Sierpinski canónico utilizaba un triángulo equilátero coa base paralela ao eixo horizontal, mais calquera triángulo pode usarse (ver primeira figura).
2. Encolla o triángulo pola metade (cada lado debe ter metade do tamaño orixinal), faga tres copias, e posicione cada triángulo de maneira que se achegue aos outros dous nun canto (ver segunda figura).
3. Repita o paso 2 para cada figura obtida, indefinidamente (ver a partir da terceira figura).

Aínda que no proceso enriba a figura inicial sexa un triángulo, non é necesario partir dun para se chegar no triángulo de Sierpinski. É posíbel utilizar calquera figura xeométrica (ver abaixo), o triángulo só utilízase por facilitar a visualisación.

Iterando a partir dun cadrado

O fractal propiamente dito obtense ao repitir infinitas veces o proceso do algoritmo, mais conforme o número de iteracións aumenta, a imaxe obtida tende a se tornar cada vez máis parecida co fractal.

Propiedades
-----------

O triángulo de Sierpinski posúe unha dimensión de Hausdorff de aproximadamente 1,585 (log(3)/log(2)). Iso acontece porque esa é unha figura formada por tres copias de si mesma, cada unha reducida por un factor de 1/2.

Tamén existe unha relación co triángulo de Pascal. Montando o triángulo de Pascal con 2n liñas, e pintando os números pares de branco e os ímpares de negro, a figura obtida será unha aproximación do triángulo de Sierpinski.

A área dun triángulo de Sierpinski é cero. Iso pode ser percibido cando observamos que, a cada iteración, a área da figura obtida foi reducida en 25% en relación a área da figura orixinal.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Fractal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q663365
* EBID: ID
* GND: 4267564-9
* MAG: 27176706

 |
**Celestino Pardo Corral**, coñecido como **Tino Pardo**, nado en Xermade o 26 de maio de 1942, pero afincado en Ferrol, é un ex piloto galego de rallys.

Foi o vencedor da primeira tempada do Campionato de Galicia de Rally en 1979 e competiu tamén en numerosas carreiras de montaña.

Traxectoria
-----------

En 1978, no seu primeiro ano de competición proclamouse subcampión galego de montaña tras vencer na VI Subida á Bailadora, obtendo o segundo posto na IV Subida a San Antoniño e na IV Subida ó Iroite, resultados obtidos a bordo dun Fórmula Juncosa 1800 que fora propiedade de Jean Claude. 

No seu segundo ano en activo, en 1979, conquistou o Campionato de Galicia de Rally grazas á súa regularidade , obtendo o segundo posto na IV Subida a Celas de Peiro, na V Subida a San Antoniño, e na II Subida ó Roxal co Fórmula Juncosa 1800. En rallys, pilotando un Seat 124 1800 de grupo 2, foi vencedor no grupo 2 no X Rally de Ferrol (3º absoluto), no XV Rally Rías Baixas (5º absoluto), ambas probas do Campionato de España, e tamén no Rally San Froilán e no Rally San Martiño (2º posto absoluto).

No ano 1980 obtivo o segundo posto no campionato que gañou Carlos Piñeiro, tras acabar segundo o Rally de Ferrol, por detrás de Marc Etchebers. Venceu no grupo 2 na II, III e IV Subida á Grela e tamén no Rally de Grado, en Asturias.

Quedou cuarto no ano 1981 e sexto na clasificación de montaña, tras obter 6 segundos postos de clase e 3 terceiros, sempre a bordo do Seat 124 2000 de grupo 2.

Na temporada 1982 gañou a súa clase (5º absoluto) no V Rally dos Pazos e foi segundo absoluto no XII Rally da Coruña, sendo segundo de clase na VII Subida a Celas de Peiro (5º absoluto), na VIII Subida ao Iroite (8º absoluto) e no XVI Rally do Lacón (7º absoluto).

Participou en probas de xeito esporádico nas temporadas 1983, 1984 e 1985 para retirarse definitivamente da competición no Rally das Pontes de 1987.

O seu irmán Antonio Pardo tamén competiu en rallys, chegando a ser 4º no Rally de Ferrol de 1980 cun Renault 5 Alpine.

Notas
-----

1. 1 2  "Tino Pardo, campeón gallego". *La Voz de Galicia* (en castelán). 26 de xaneiro de 1980. p. 45.
2. ↑  "Clasificación final do Rally de Ferrol de 1980". *www.ewrc-results.com* (en inglés). Consultado o 31 de agosto de 2020.
3. ↑  "Automovilismo: Los pilotos de la escudería Ferrol ganaron todos los premios, salvo el de montaña en 1980". *La Voz de Galicia* (en castelán). 9 de xaneiro de 1981. p. 26.
4. ↑  "Los Pardo Corral, una familia de pilotos". *La Voz de Galicia* (en castelán). 7 de decembro de 1979. p. 54.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre unha personalidade é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q98804600
* eWRC: 71817

 |
**Álvaro Vázquez Penedo**, nado en Sedes, Narón o 14 de agosto de 1913 e finado en Pontedeume en 2005, foi un mestre galego que desenvolveu a meirande parte do seu labor profesional en Pontedeume.

Traxectoria académica e profesional
-----------------------------------

Estudou Maxisterio en Santiago de Compostela. Logo dun paso fugaz como mestre polas escolas de Casadelos, Neda e Bardaos, Tordoia, o 11 de novembro de 1934 foi destinado á Escola de Orientación Marítima de Pontedeume, onde permaneceu ata o 31 de agosto de 1967. Neste ano pasa a encargarse da escola unitaria de Centroña, onde permanece ata a súa xubilación en 1983.

Amais dos estudos de Maxisterio, era Diplomado en Formación Profesional (modalidades Administrativa e Orientación Marítima), e en Lingua Francesa pola Universidade da Sorbona de París, onde coñeceu ao pedagogo francés Roger Cousinet co que colaborou no desenvolvemento do método pedagóxico *O ensino por grupos*.

En 1940 fundou o Colexio Cervantes, máis tarde Colexio Luis Vives, onde impartiu docencia de pedagoxía aos rapaces eumeses que facían Maxisterio por ensino libre.

É autor do libro *El románico en la comarca eumesa* (1977) e colaborou na *Guía Turística da comarca eumesa*.

Labor social
------------

En 1939 foi nomeado Delegado Comarcal de Xuventudes, cargo que tivo ata 1965. Durante ese tempo introduce en Pontedeume a práctica de deportes ata entón descoñecidos na vila, crea a *Academia de Música* que dirixe o músico eumés Antonio Leira Díaz e consegue a construción do *Centro da Xuventude*.

Na década dos oitenta do século pasado fai xestións para a creación da Sala Prieto Nespereira no Torreón dos Andrade, onde se exhiben 27 gravados cedidos polo pintor.

Recoñecementos
--------------

* *Cruz de Alfonso X, O Sabio*.
* *Medalla de Bronce de Mutualidades e Coutos Escolares*.
* *Diploma de Mestre Distinguido*.
* *Fillo Adoptivo de Pontedeume* por acordo da Corporación Municipal en 1967.
* En 1983 o concello dálle o seu nome a unha praza da vila e á pista polideportiva de Centroña.
* Medalla de Bronce de Galicia en 1995.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Carlos de Castro Álvarez (2004). "Nombres ilustres en las calles, plazas y jardines de Pontedeume" (PDF). *Cátedra* (11): 48–49. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 20 de xuño de 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12403061
* BNE: XX1475202

 |
O **Institute for Advanced Study** ou **IAS** é unha institución privada estadounidense de Princeton (Nova Jersey). Foi deseñada para acoller investigacións avanzadas básicas levadas a cabo por científicos de varios campos, sen a molestia de ter que dar clase, conseguir fondos, ou buscar patrocinadores. Aínda que está preto, non é parte da Universidade de Princeton. O IAS fíxose especialmente famoso por ser o lugar de traballo de Albert Einstein e John von Neumann tras a súa emigración aos Estados Unidos. Hai outros institutos de estudos avanzados nos EUA e outras partes do mundo, baseados no mesmo modelo.

Dende 2020, acolle a científicos como Juan Maldacena ou Robbert Dijkgraaf.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Institute for Advanced Study Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Páxina oficial *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q635642
* WorldCat
* VIAF: 132444778
* BIBSYS: 90671843
* BNE: XX127537
* BNF: 12340137d
* BRE: 2333016
* CiNii: DA01347932
* EBID: ID
* GeoNames: 5102938
* GND: 1004443-7
* Google Maps: 1633468284389146386
* GRID: grid.78989.37
* ISNI: 0000 0001 2160 7918
* LCCN: n79046262
* LEI: 549300DGGG1W0LST8W05
* MAG: 40036882
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00629162
* NKC: ko2004236346
* NLA: 36546859
* SUDOC: 032355874

 |
**Enrique Cabanela Álvarez**, nado en Mondoñedo en 1911 e finado no mesmo concello o 6 de maio de 2008, foi un médico e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela. Foi médico municipal de Mondoñedo na guerra civil. Director do sanatorio da Nosa Señora dos Remedios de Mondoñedo. Concelleiro en Mondoñedo, foi nomeado primeiro tenente de alcalde. Foi nomeado alcalde de Mondoñedo en xullo de 1967 tomando posesión o 12 de xullo. Foi deputado provincial.

Recoñecementos
--------------

Foi nomeado fillo predilecto de Mondoñedo en 1974.

Vida persoal
------------

Casou con Maruxa González-Seco Seoane, filla de César González-Seco Romero, e foi pai de Miguel e Luis Enrique González-Seco.

Notas
-----

1. ↑  El médico Enrique Cabanela fue enterrado ayer en Mondoñedo
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 7-7-1967, p. 7.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Un médico asimilado a teniente
* Cabanela, el hombre de las 10.004 caderas
* Retrato de Enrique Cabanela

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Carlos Areñas Azcárraga** |  **Alcalde de Mondoñedo** 1967 - 1973 | Sucesor:**Luís González-Redondo Maseda** |
**Benjamín Álvarez Fernández**, nado na Fonsagrada en 1905 e finado en Lugo en 1979, foi un mestre, procurador e político galego.

Traxectoria
-----------

Mestre, exerceu como procurador dos tribunais e secretario xudicial municipal. En 1932 foi un dos organizadores do Comité de Dereitas da Fonsagrada. Ingresou en Falange en abril de 1936, organizou a Falange local da Fonsagrada manténdose no mando ata outubro de 1938, cando foi destinado á xefatura local de Sarria. Participou na guerra civil española combatendo no bando nacional. Foi primeiro tenente de alcalde do concello da Fonsagrada dende decembro de 1936 e Delegado Comarcal de Prensa e Propaganda dende xullo de 1937. Foi nomeado Secretario Provincial de Falange Española Tradicionalista y de las JONS por Ramón Ferreiro Rodríguez. En xuño de 1942 renunciou ao cargo de concelleiro, pero o 28 de outubro o gobernador civil Ramón Ferreiro nomeouno terceiro tenente de alcalde da Fonsagrada, o que lle permitiu ser elixido procurador nas Cortes Españolas representante dos concellos da provincia de Lugo o 1 de novembro de 1942. Permaneceu como procurador durante dúas lexislaturas do período franquista. Xestionou entre os concelleiros da provincia de Lugo unha homenaxe de «*reconocimiento y adhesión a nuestro glorioso caudillo y jefe del estado*» con motivo da promulgación da Lei de Bases do Réxime Local.

Notas
-----

1. ↑  Xaime López Arias LEMOS: *Concelleiros rebeldes con Franco* 13 de novembro de 2004. Arquivado 11 de marzo de 2016 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* López Rodríguez, Pilar; Baz Vicente, Mª Jesús (2008). "Una aproximación a Falange en la provincia de Lugo (1936-1942)" (PDF). En Universidade de Santiago de Compostela. *A patria enteira. Homenaxe a Xosé Ramón Barreiro Fernández*. Santiago de Compostela. pp. 195–219. ISBN 978-84-9887-000-8.
* Presas Sobrado, Adrián (2019). "Unha Falanxe decidida: a necesidade de controlar o poder provincial. O caso da provincia de Lugo". *Elites políticas e poder local na Galicia urbana (1939-1951)* (PDF) (Tese). Universidade de Vigo.

### Ligazóns externas

* Ficha como Procurador en Cortes

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**?** |  **Alcalde da Fonsagrada** ? - 1943 | Sucesor:**?** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q140989
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 5010

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Sobreira.

**Sobreira de Abaixo** é un lugar da parroquia de Fornas no concello lugués de Chantada, na comarca de Chantada. Segundo o IGE, en 2009 tiña 56 habitantes (26 homes e 30 mulleres), o que supón unha diminución con respecto ao ano 1999 cando tiña 72 habitantes.

Economía
--------

Sobreira de Abaixo está constituído por cinco casas de campo, cada unha coas súas terras. A actividade orixinal era a labranza e o autoconsumo ademais da venda de leite e carne de vacún principalmente. As terras son ricas e dedicadas fundamentalmente a pradería, tamén abundan as carballeiras e hai algo de forraxes principalmente millo.

En Sobreira de Abaixo están as instalacións de ICOS, sociedade cooperativa dedicada á actividade agraria principalmente, aínda que ultimamente está transvasando as súas competencias.

Festas
------

Na actualidade este é o lugar de celebración da "Festa da Empanada" durante as festas patronais da vila no mes de agosto.

As festas do lugar son en maio na honra da Virxe de Lourdes así como da súa parroquia San San Cristovo de Fornas, estas festas seguen o patrón das festas de campo e son principalmente para reunións familiares aínda que na actualidade percíbese un declive deste costume.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Fornas

| Lugares da parroquia de Fornas no concello de Chantada (Lugo) |  |
| --- | --- |
| Ansoar | Fornas de Abaixo | Fornas de Arriba | Sobreira de Abaixo | Sobreira de Arriba |

### Parroquias de Chantada

| Galicia | Provincia de Lugo | Parroquias de Chantada |  |
| --- | --- |
| Adá (Santa Baia) | Arcos (Santa María) | Argozón (San Vicente) | Belesar (San Bartolomeu) | Bermún (Santa María) | Brigos (San Salvador) | Camporramiro (Santa María) | Chantada (Santa Mariña) | Esmeriz (Santa Mariña) | Esmoriz (San Xillao) | Fornas (San Cristovo) | A Grade (San Vicente) | A Laxe (San Xoán) | Líncora (San Pedro) | Mariz (San Martiño) | O Mato (San Xillao) | Merlán (San Tomé) | O Monte (San Miguel) | Mouricios (San Cristovo) | Muradelle (San Paio) | Nogueira de Miño (Santa María) | Pedrafita (Santa Baia) | Pereira (San Mamede) | Pesqueiras (Santa María) | Requeixo (Santiago) | Sabadelle (Santa María) | San Fiz de Asma (San Fiz) | San Pedro de Viana (San Pedro) | San Salvador de Asma (San Salvador) | San Xurxo de Asma (San Xurxo) | Santa Cruz de Viana (Santa Cruz) | Santa Uxía de Asma (Santa Uxía) | Santiago de Arriba (Santiago) | A Sariña (San Vicente) | Veiga (San Xoán) | Vilaúxe (San Salvador) |
Non confundir con Álvaro de Laiglesia.

**Álvaro de la Iglesia Santos**, nado na Coruña o 5 de abril de 1859 e finado na Habana en 1940, foi un escritor e xornalista galego residente en Cuba. Foi fillo de Francisco María de la Iglesia e sobriño de Antonio María de la Iglesia.

Traxectoria
-----------

Marchou a Cuba en 1874, establecéndose en Matanzas e despois na Habana. Despois da guerra da independencia da illa, nacionalizouse cubano e colaborou en varios periódicos. Asinou as súas obras cos pseudónimos **Pedro Madruga**, **Eligio Aldao y Varela**, **Artemio**, **A. L. Baró** e **Vetusto**. El 1898 publicou o folleto *Cuba para los cubanos*.

Alcanzou unha grande notoriedade grazas ao seus relatos curtos, publicados en periódicos como *La Familia Cristiana* (1891) (do que foi director), *La Región* (fundado por el en Matanzas en 1892), *La Época*, *La Discusión*, *El Mundo*, *Letras* (1899) (dirixida e integramente redactada por el), *El Fígaro* (onde colaboró entre os anos 1900 e 1913), *Chic* e *El Heraldo de Cuba*.

Foi membro da Academia de la Historia de Cuba e membro correspondente da Real Academia Galega.

Obras
-----

Iniciou a súa produción narrativa con *Una vocación (Síntesis de una novela)* (1887). A súa novela *Adoración* (1884) é considerada como a súa obra mestra. Nela combina elementos típicamente modernistas e románticos coa cultura do Caribe. Outras obras son: *Pepe Antonio* (1903), *La alondra* (publicada por entregas en *Follas Novas*), *Tradiciones cubanas* (1911), *Cuadros viejos* (1915) e *Cosas de antaño* (1916), de tipo costumista.

Notas
-----

1. ↑  Academia de la Historia de Cuba
2. ↑  Membros da academia. Correspondentes

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Iglesia Santos, Álvaro de la". *Dicionario biográfico de Galicia* **2**. Ir Indo Edicións. 2010-2011. p. 198-199.
* *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Couceiro Freijomil, Antonio (1951-53). *Diccionario bio-bibliográfico de escritores* (en castelán) **II**. Bibliófilos Gallegos. p. 237.

### Ligazóns externas

* Biografía en Prosa Modernista *(en castelán)*
* Ruiza, Fernández e Tamaro (2004). "Biografia de Álvaro de Iglesia Santos" *Biografías y Vidas. La enciclopedia biográfica en línea*. Barcelona *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6172985
* WorldCat
* VIAF: 120788045
* BNE: XX1314928
* BNF: 12089704k
* GND: 130831751
* ISNI: 0000 0001 1086 4003
* LCCN: n80074406
* NKC: mzk2012699311
* OL: OL1665526A

 |
**Ángel Feijoo González**, nado en Tamaguelos (Verín) o 12 de xuño de 1914 e finado en Caracas o 22 de decembro de 1994, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 conseguiu fuxir a Portugal o 10 de agosto. Foi detido pola policía e devolto a España, pero volveu escaparse novamente a Portugal, permaneceu agochado 13 meses. Conseguiu chegar a Venezuela con identidade falsa en decembro de 1938. Conseguiu documentación portuguesa, o que lle permitiu chegar a Francia. Traballou nunha fábrica de pólvora e nunha empresa da familia Cisneros en Maracaibo. Tamén se dedicou á agricultura e foi xerente dunha empresa construtora en Caracas. Finalmente dedicouse á pirotecnia nos vales do Tuy. Pertenceu a Acción Republicana Democrática Española. Integrante da Casa de Galicia de Caracas, foi un dos fundadores e o primeiro presidente da Hermandad Gallega de Venezuela (1960).

Vida perosal
------------

Casou con Elia Pérez Terrado e foi pai de Elia del Carmen e Bernardo Feijoo Pérez.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Campos Álvarez, Xosé Ramón (2006). "El exilio gallego en Venezuela y su papel en el asociacionismo (1949-1960)" (PDF). *Minius* **XIV**: 7–32. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 13 de xullo de 2020. Consultado o 5 de decembro de 2020.  Arquivado 13 de xullo de 2020 en Wayback Machine.

### Ligazóns externas

* 

* Ángel Feijoo González na páxina web *Nomes e Voces*.
* O exilio galego na Venezuela

* Ángel Feijoo González
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Vector (homónimos).
O **vector de onda** é un vector que apunta na dirección de propagación da onda en cuestión e cunha magnitude que é o número de onda. A súa expresión matemática é:

> 
> 
>   
> 
> {\displaystyle \mathbf {k} =k\mathbf {u} ={\frac {2\pi }{\lambda }}\mathbf {u} }
> 
> 
> 

onde {\displaystyle \mathbf {u} } é a dirección da propagación da onda.
Deste modo, para unha onda xenérica teremos que:

> 
> 
>   
> 
> {\displaystyle \Phi (\mathbf {r} ,t)=\Phi (\mathbf {k} \cdot \mathbf {r} -\omega t)=\Phi (k\_{x}x+k\_{y}y+k\_{z}z-\omega t)}
> 
> 
>

Aplicacións
-----------

### Transversalidade das ondas electromagnéticas planas

O formalismo mediante o vector de onda permite ver rapidamente que as ondas electromagnéticas planas son transversais, é dicir, a oscilación do campo eléctrico e magnético é perpendicular á dirección de propagación da onda e perpendiculares entre si.

Para demostrar isto consideramos unha onda electromagnética plana da forma:

> 
> 
>   
> 
> {\displaystyle \mathbf {E} (\mathbf {r} ,t)=\mathbf {E\_{0}} e^{i(\mathbf {k} \cdot \mathbf {r} -\omega t)},\qquad \mathbf {B} (\mathbf {r} ,t)=\mathbf {B\_{0}} e^{i(\mathbf {k} \cdot \mathbf {r} -\omega t)}}
> 
> 
> 

Supoñendo unha rexión do espazo sen densidade de carga {\displaystyle \scriptstyle \rho =0}, a lei de Gauss para a diverxencia do campo eléctrico lévanos a que:

> 
> 
>   
> 
> {\displaystyle {\boldsymbol {\nabla }}\cdot \mathbf {E} =i\mathbf {k} \cdot \mathbf {E\_{0}} ={\frac {\rho }{\epsilon \_{0}}}=0}
> 
> 
> 

De onde obtemos a perpendicularidade entre o campo eléctrico e a dirección de propagación:

> 
> (\*)
> 
> 
> {\displaystyle \mathbf {\hat {u}} \cdot \mathbf {E\_{0}} =0\Rightarrow \mathbf {\hat {u}} \cdot \mathbf {E} =0\qquad \Rightarrow \qquad \mathbf {E} \ \bot \ \mathbf {\hat {u}} }
> 
> 
> 

Usando agora a lei de Faraday para o rotacional do campo eléctrico temos:

> 
> (\*\*)
> 
> 
> {\displaystyle {\boldsymbol {\nabla }}\times \mathbf {E} =i\mathbf {k} \times \mathbf {E} =-{\frac {\partial \mathbf {B} }{\partial t}}=i\omega \mathbf {B} }
> 
> 
> 

De (\*\*), polas propiedades do produto vectorial, dedúcese:

> 
> {\displaystyle \mathbf {\hat {u}} \ \bot \ \mathbf {B} }
> 
> 
> 

Polo tanto das expresións (\*) e (\*\*) pode concluírse que o campo eléctrico é perpendicular ao vector de onda, e polo tanto á dirección de propagación, e que o campo magnético é perpendicular tanto á dirección de propagación como ao campo eléctrico, formando os vectores {\displaystyle \scriptstyle \{\mathbf {k} ,\mathbf {E} ,\mathbf {B} \}} un triedro que en cada punto do espazo constitúe unha base vectorial.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q657009
* GND: 4342436-3
* MAG: 109496249

 |
**Ángel Durán Álvarez**, nado en Santa Comba (Bande) en 1949, é un político galego. Foi alcalde de Barbadás desde 1979 ata 1987.

Traxectoria
-----------

É mestre industrial na Residencia Sanitaria de Ourense e militante de UCD e de Coalición Galega.

Nas eleccións municipais de 1979 foi o número 1 na lista de UCD no concello de Barbadás, e foi o candidato máis votado. Non obstante nun primeiro momento foi elixido alcalde o candidato número 2 de Alianza Popular, Raimundo Álvarez Rodríguez, se ben foi impugnado polo xulgado ao non ser o número 1 da lista do seu partido, e estivo no cargo 15 días ata a decisión xudicial.

En 1987 pasou á oposición cando unha moción de censura de concelleiros tránsfugas do seu partido pasaron a Centristas de Galicia, provocando o seu cesamento como alcalde.

Notas
-----

1. ↑  "Alcaldes de Galicia logo das eleccións municipais de 1979". Arquivado dende o orixinal o 22 de febreiro de 2018. Consultado o 22 de febreiro de 2018.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Barbadás
**Ángel Carro Crespo** (tamén citado polo antropónimo galeguizado **Anxo**), finado en Lugo o 21 de outubro de 1956, foi un empresario galego e valedor do deporte en Lugo durante o franquismo.

Traxectoria
-----------

Foi presidente da Cámara de Comercio da cidade de Lugo así como do Círculo das Artes (neste último caso entre os anos 1934 e 1940).

En 1936, en calidade de Presidente da Cámara de Comercio luguesa, enviou á Comandancia Militar 120 paquetes de cigarrillos, para a súa distribución entre as forzas de orde (Exército e Garda Civil) que o 23 de xullo de 1936 comezaron as detencións de destacados persoeiros locais.

Nas primeiras eleccións municipais celebradas tras o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, foi un dos cinco concelleiros pola circunscrición de Lugo, concello do que foi primeiro tenente-alcalde. Foi deputado provincial e vicepresidente da Deputación de Lugo.

### Deporte

Vista do estadio Anxo Carro.
Foi presidente da Ximnástica Lucense na década de 1940, até 1947, ano no que dimitiu.

Tanto o vello (que fora unha doazón de Carro Crespo á Ximástica Lucense) coma o novo (inaugurado en 1974) estadio Anxo Carro onde disputa os seus partidos o Club Deportivo Lugo está nomeado na súa honra.

Recoñecementos
--------------

Foi nomeado comendador da Orde do Mérito Civil en 1956.

Notas
-----

1. ↑  *El 23 de julio de 1936 comenzaron las detenciones de destacados lugueses*, reportaxe en *La Voz de Galicia* o 22 de xullo de 2006 *(en castelán)*.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 23-10-1956, p. 11.
3. ↑  Información na páxina 8 do diario *ABC* (edición de Andalucía) o martes 2 de outubro de 1956. *(en castelán)*
4. ↑  Presidentes do Círculo das Artes Arquivado 11 de marzo de 2016 en Wayback Machine. páx. 9.
5. ↑  *El 23 de julio de 1936 comenzaron las detenciones de destacados lugueses* Arquivado 12 de marzo de 2016 en Wayback Machine. artigo en *El Progreso* o 22 de xullo de 2006. *(en castelán)*
6. ↑  *Las primeras elecciones municipales del franquismo* Arquivado 08 de marzo de 2016 en Wayback Machine. *(en castelán)*
7. ↑  *Lugo se queda con un solo campo de fútbol*, publicado en *El Mundo Deportivo* o venres 26 de agosto de 1977. *(en castelán)*
8. ↑  *Estadios de fútbol con nombres franquistas* Arquivado 05 de marzo de 2016 en Wayback Machine. *(en castelán)*
9. ↑  [ *ABC*, 2-10-1956, p. 8.
Traiñeira de Urdaibai en Portugalete no 2007.
Tripulación de Urdaibai logo de gañar a bandeira El Corte Inglés en 2007.
O **Urdaibai Arraun** (por motivos de patrocinio *Urdaibai Umpro Avia*) é un club de remo cuxa finalidade é a potenciación do remo na zona de Urdaibai (Biscaia). Actualmente compite na Liga San Miguel, da que é o equipo máis laureado, a súa traiñeira chámase **Bou Bizkaia** e os seus remeiros visten de azul (a mesma cor que luce na embarcación).

Historia
--------

A Sociedade fundouse no ano 1992 co fin de lograr unha tripulación de traíña que fora competitiva cos que tradicionalmente foron destacados neste deporte, reuníronse os clubs de remo de Elantxobe, Mundaka e Bermeo, sendo estes clubs os membros fundadores e actuais compoñentes do Urdaibai Arraun. Non foi con todo ata 1999 cando comezou a competir en probas de banco fixo, sendo dende entón a súa traxectoria deportiva altamente exitosa.

Actualmente, Urdaibai é o club máis laureado da Liga San Miguel con catro réplicas da Corona Caja Madrid nas súas vitrinas. Cun campionato máis, o club bermeano converteríase no primeiro club da historia en conseguir en propiedade a Corona Caja Madrid orixinal.

Palmarés
--------

* 4 Ligas San Miguel: 2004, 2007, 2008 e 2010
* 1 Campionato de España de Traiñeiras: 2007
* 1 Bandeira da Concha: 2010
* 1 Bandeira de Santander: 2002
* 2 Campionatos de Traiñeiras de Euskadi: 2007 e 2008
* 7 Campionatos de Traiñeiras de Biscaia: 1999, 2001, 2002, 2003, 2004, 2007 e 2008

Ligazóns
--------

* Site do club *(en castelán)*
* Ficha do club na web da Liga ACT Arquivado 01 de novembro de 2012 en Wayback Machine. *(en galego)*
**Trombose** é a formación dun trombo no interior do corazón ou dun vaso sanguíneo nun individuo vivo. **Tromboembolia** sería o termo usado para describir tanto a trombose canto súa complicación que sería o embolismo. Xa os coágulos sanguíneos ocorren, nun individuo vivo, fóra do sistema cardiovascular ou, nun individuo morto dentro dos vasos e no corazón.

Ás veces pode ocorrer nunha vea situada na superficie do corpo, logo abaixo da pel. Nese caso é chamada de **tromboflebite superficial** ou simplemente **tromboflebite** ou flebite.

Causas
------

Diagrama dun trombo formado na corrente sanguínea.
Xeralmente, a trombose é causada debido a unha anomalía nun ou máis itens da Tríade de Virchow abaixo relacionados:

1. Composición do sangue (hipercoagulabilidade).
2. Calidade das paredes venosas.
3. Natureza do fluxo sanguíneo (hemodinámica).

Alén desas causas o choque térmico pode levar a un tipo de trombose que pode ser revertido.

A formación do trombo é xeralmente causada por un dano nas paredes do vaso, ou aínda por un trauma ou infección, e tamén pola lentitude do fluxo sanguíneo, ocasionado por algunha anomalía na coagulación do sangue. Trala coagulación intravascular, fórmanse unha masa deforme de hemacias, leucocitos e fibrina.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q261327
* BNCF: 6764
* BNF: 119336732
* BRE: 4205023
* EBID: ID
* GEC: 0148529
* GND: 4059963-2
* JSTOR: thrombosis
* LCCN: sh85135077
* MAG: 2780868729
* NDL: 00565646
* NKC: ph126757
* PSH: 13688

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DOID: DOID:0060903
* ICD-9: 437.6
* ICD-10: I80
* MeSH: D013927
* MeSH: C14.907.355.830
* NCIt: C26891
* UMLS: C2586211

 |
**Xabier Peritz Mendizabal**, coñecido por **Xabier Euzkitze**, nado en Azpeitia o 9 de xuño de 1966, é un xornalista e ex-bertsolari profesional vasco.

Biografía
---------

Malia ser de Azpeitia, viviu na Zarautz dende que era un neno. Comezou como bertsolari de mozo, sendo o terceiro no campionato de bertsolaris de 1989 e o segundo en 1993. El rematou a súa carreira nesta arte en Soraluze no ano 1998, cando tiña 32 anos. Despois diso, comezou a traballar como xornalista na radio, e, a continuación, saltou á televisión vasca, ETB. Presentou programas como *Sorginen Laratza, Kalaka* e o telexornal en ETB1, e é notable no seu papel como comentarista para xogos de pelota vasca. Tamén é columnista do xornal *Noticias de Gipuzkoa*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Entrevista con Xabier Euzkitze para as *Noticias de Gipuzkoa*[*Ligazón morta*] *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3826682
* WorldCat
* VIAF: 87179402
* Auñamendi: 102326
* BNE: XX1422379
* BNF: 165699989
* ISNI: 0000 0000 6052 7067

 |
| Xacaré |
| --- |
| No Pantanal, Brasil |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Reptilia |
| Orde: | Crocodilia |
| Familia: | Alligatoridae |
| Xénero: | '**Caiman'** |
| Especie: | ***C. yacare*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Caiman yacare'**Daudin, 1802 |
|  |

O **xacaré**, **caimán xacaré** ou **caimán iacaré** (*Caiman yacare*) é unha especie de caimán que ten o seu hábitat no centro de América do sur, incluíndo o nordeste da Arxentina, o Uruguai, sueste do Perú, Bolivia oriental, centro e suroeste do Brasil, e os ríos de Paraguai. Dentro do pantanal brasileiro hai cerca de 10 millóns de exemplares de xacaré, representando posibelmente a máis grande poboación de crocodilios da Terra.

Sendo un crocodilio de tamaño de pequeno a medio, a maioría dos machos adultos medran até aproximadamente os 2,5 m de longo, chegando ocasionalmente algúns individuos aos 3 m. As femias son bastante máis pequenas, cunha media de 1,4 m. A masa corporal nesta especie pode chegar até os 85 kg nos machos e oscilar entre os 14 e os 23 kg nas femias. De feito, o tamaño relativamente máis pequeno fainos unha presa potencial de xaguares e anacondas.

A dieta desta especie está constituída principalmente por peixe (especialmente de pirañas), paxaros, réptiles e mamíferos pequenos. Os mamíferos grandes son cazados ocasionalmente (especialmente as capibaras) polos adultos máis grandes. En xeral, debido ao seu tamaño, esta especie non é considerada mortalmente perigosa para os humanos.

Galería
-------

* Exemplar xuvenil de cerca dun mes.O Pantanal, BrasilExemplar xuvenil de cerca dun mes.  
O Pantanal, Brasil
* Esteros del Iberá, Corrientes, ArxentinaEsteros del Iberá, Corrientes, Arxentina
* Provincia de Formosa, ArxentinaProvincia de Formosa, Arxentina
* O Pantanal, BrasilO Pantanal, Brasil
* Exemplar menor cun tántalo de cabeza secaO Pantanal, BrasilExemplar menor cun tántalo de cabeza seca  
O Pantanal, Brasil

Notas
-----

1. ↑  Crocodile Specialist Group (2008). "Caiman yacare". *Lista Vermella da IUCN de Especies en Perigo* (en inglés). IUCN 2008. Consultado o 17 August 2009.  Database entry includes a brief justification of why this species is of Lower Risk/least concern.
2. 1 2  Luís Daviña Facal (2000): Diccionario das ciencias da natureza e da saúde. Tomo 2. C. A Coruña, Deputación da Coruña, páx. 720. ISBN 84-95335-46-8
3. ↑  Dicionario Digalego caimán
4. ↑

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Caiman yacare* No U. De Florida

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q756678
* LCCN: sh2005002673
* NKC: ph921675

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EOL: 795539
* Fossilworks: 190758
* GBIF: 5220210
* iNaturalist: 116570
* IRMNG: 11238874
* ITIS: 551772
* IUCN: 46586
* NCBI: 141269
* WoRMS: 1478610

 |
**Viviane Forrester**, nada en París o 29 de setembro de 1925 e finada na mesma cidade o 30 de abril de 2013, foi unha escritora e ensaísta francesa.

Traxectoria
-----------

Estivo en España en 1943 fuxindo da persecución nazi. Traballou como crítica literaria do diario francés *Le Monde*. Tamén colaborou coas publicacións *Le Nouvel Observateur* e *La Quinzaine littéraire* e é especialista nas obras da escritora Virginia Woolf e do pintor Vincent Van Gogh.

Autora de diversas publicacións, destacan especialmente as súas obras ***L'Horreur économique*** (1996, coa que se deu a coñecer mundialmente) e ***Une étrange dictature*** (2000) nas que critica duramente o proceso de globalización económica e defende a tese de que as institucións financeiras internacionais están protagonizando un "golpe de estado mundial a cámara lenta".

É unha das fundadoras da organización non gobernamental Attac.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Forrester contra el capital salvaje *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q444866
* WorldCat
* VIAF: 71391060
* BIBSYS: 90163305
* BLBNB: 000208377
* BNE: XX965412
* BNF: 119031496
* CiNii: DA01759000
* FAST: 121854
* GND: 119095262
* ISNI: 0000 0001 1447 5523
* LCCN: n83222432
* NDL: 00466620
* NKC: xx0023318
* NTA: 068131445
* PTBNP: 55510
* SELIBR: 246240
* SNAC: w65460qf
* SUDOC: 026869713

 |