recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Netscape Navigator** foi un navegador web, o primeiro comercial, produto estrela de Netscape Communications Corporation, que dominou o mercado entre entre 1996 e 1999.

Historia
--------

Desenvolveuno o equipo dirixido por Marc Andreesen, que creou o Mosaic, ao que substituíu rapidamente. Saíu ao mercado o 13 de outubro de 1994 co nome de Mosaic Netscape 0.9.  

Netscape Navigator creou novos estándares para a presentación de páxinas web, como táboas e marcos, e foi tamén o primeiro en incluír unha linguaxe de script, ao introducir na súa versión 2.0 JavaScript. En marzo de 1988 Netscape liberou a maioría do código fonte do navegador e o colocou baixo a licenza de software libre.

### Fin de Netscape

O 14 de xullo de 2003, AOL anuncióu retiraría todo o persoal de desenvolvemento que traballaba na versión de Netscape de Mozilla. En 2008 publicouse **Netscape 9.0.0.6**, a derradeira versión do navegador, e o 1 de marzo dese mesmo ano cancelouse o soporte, iso significa que a partir desa data non recibiu arranxos de seguridade e non se publicaron novas versións do software.

Réplicas de Netscape
--------------------

Algúns usuarios, aproveitando o código de Mozilla Firefox, intentaron *revivir* Netscape Navigator. Entre estes proxectos están Netscape Reloaded e Netstep, engadindo funcionalidade, ferramentas, e aspectos semellantes as usadas polo navegador mediante extensións.

Versións
--------

* Mosaic Netscape 0.9 – 13 de outubro, 1994
* Netscape Navigator 1.0 – 15 de decembro, 1994
* Netscape Navigator 2.0 – 18 de setembro, 1995
* Netscape Navigator 3.0 – 19 de agosto, 1996
* Netscape Navigator 4.0 (coñecido como Netscape Communicator) – xuño 1997
* Netscape Navigator 5.0 – *Cancelada*
* Netscape Navigator 6.0 – 14 de novembro, 2000
* Netscape Navigator 7.0 – 2002
* Netscape Navigator 8.0 – maio, 2005
* Netscape Navigator 9.0 – outubro, 2007

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Netscape Navigator***  |

### Outros artigos

* Mosaic
* Mozilla Application Suite

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do navegador Arquivado 30 de xuño de 2007 en Wayback Machine. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q235419
* EBID: ID

 |
---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---

O módulo de mando e servizo Endeavour en órbita lunar durante a misión Apollo 15.
O **módulo de mando e servizo Apollo**, ou *Apollo CSM* polas súas siglas en inglés, foi un dos principais compoñentes da nave Apollo da NASA usada no programa Apollo para enviar a humanos á superficie lunar entre 1969 e 1972. O CSM servía como nave nai, transportando a tres astronautas e ao módula lunar Apollo a órbita lunar para logo devolver á tripulación á Terra.

Estaba formada por dúas partes: o módulo de mando, cónico, que acollía aos astronautas e ao equipamento necesario para a reentrada atmosférica e o amaraxe; e o módulo de servizo, cilíndrico, cos sistemas necesarios para a propulsión, a enerxía eléctrica e o almacenamento de varios consumibles necesarios para a misión. Unha conexión umbilical unía as dúas partes para transferir enerxía e consumibles. Antes da reentrada o módulo de mando separábase do módulo de servizo, cortándose a conexión umbilical e deixando destruirse o módulo de servizo na atmosfera mentres o módulo de mando facía unha entrada segura.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Módulo de mando e servizo Apollo*** |

### Outros artigos

* Programa Apollo
A **noosfera** é un concepto filosófico desenvolto e popularizado polo filósofo e xesuíta francés Pierre Teilhard de Chardin e o bioxeoquímico ucraíno Vladimir Vernadsky. Vernadsky definiu a noosfera como un novo estado da biosfera, describindoo como a "esfera planetaria da mente". A noosfera representa o nivel superior do desenvolvemento da biosfera, sendo o seu factor definitorio o desenvolvemento das actividades racionais da humanidade. O termo deriva dos vocablos gregos noos (νόος ), mente, e esfera (σφαῖρα), de xeito análogo a biosfera, atmosfera ou litosfera.

As concepcións de Vernadsky e Pierre Teilhard de Chardin de noosfera, aínda que relacionadas, eran claramente diferentes, baseándose o primeiro nas ciencias xeolóxicas e o segundo na teoloxía. Ambos conceptos comparten a tese común de que a humanidade e a tecnoloxía deron orixe e continúan a crear o último nivel na evolución planetaria. Autores posteriores, principalmente de orixe rusa, desenvolveron o concepto de noosfera de Vernadsky, creando o concepto relacionado de noocenose.

Notas
-----

1. ↑  Vladimir Ivanovich Vernadsky
2. ↑  Margulis, Lynn; Sagan, Dorion (2009). "2". *¿Qué es la vida?* (en castelán) (3ª ed.). Barcelona: Tusquets Editores S.A. pp. 44–47. ISBN 978-84-7223-799-5.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
3. ↑  Margulis, Lynn; Sagan, Dorion (2003). "8. El planeta Gaia". *Captando genomas* (en castelán) (1ª ed.). Barcelona: Kairós. pp. 178–87. ISBN 84-7245-551-3.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Noosfera***  |

### Bibliografía

* Vernadsky, Vladimir Ivanovich. *La biosfera*, A.Machado Libros, S.A. 1997.
* Margulis, Lynn; Sagan, Dorion (2009). *¿Qué es la vida?* (en castelán) (3ª ed.). Barcelona: Tusquets Editores S.A. ISBN 978-84-7223-799-5.
* Samson, Paul R. *The Biosphere and Noosphere Reader: Global Environment, Society and Change*. Routledge, 1999.

### Outros artigos

* Hipótese Gaia

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q729672
* BRE: 2670098
* GEC: 0126617
* JSTOR: noosphere
* MAG: 2780363446

 |
**Luís Norberto Blanco**, nado en 1954 e finado en Rosario o 21 de maio de 1969, foi un aprendiz de obreiro metalúrxico e estudante secundario arxentino asasinado durante o levantamento coñecido como o Rosariazo, realizado contra a ditadura militar dirixida polo xeneral Juan Carlos Onganía.

Traxectoria
-----------

### Circunstancias e impacto da súa morte

En maio de 1969 o ambiente universitario achábase axitado a causa do asasinato do estudante Juan José Cabral o 15 de maio, durante unha protesta polos altos prezos do comedor estudantil en Corrientes.

O día 17 de maio, militantes do Centro de Estudantes da Facultade de Ciencias Económicas da Universidade de Rosario (FUR) realizaron un acto espontáneo no comedor universitario situado na avenida Corrientes ao 700 que culminou co asasinato a eito do estudante Adolfo Bello.

A indignación da poboación foi xeral. O 20 de maio a Federación Universitaria de Rosario decretou unha folga estudantil e o mércores 21 de maio de 1969 realizouse unha Marcha de Silencio en homenaxe a Adolfo Bello, organizada pola FUR e a Confederación General del Trabajo (CGT).

A represión policial e militar da marcha levou a unha sublevación xeral coñecida como Rosariazo, durante a cal resultaría asasinado o adolescente Luís Norberto Blanco.

Blanco foi asasinado a poucos metros de LT8 por un balazo nas costas cando intentaba fuxir correndo da represión policial. O médico Aníbal Reinaldo intentou realizar os primeiros auxilios sobre Blanco, sufrindo ata os golpes de sabre da policía mentres intentaba salvarlle a vida. Pero Blanco morre nese lugar poucos minutos despois.

Notas
-----

1. ↑  *El rosariazo*, Los '70, Revista Nº4 Arquivado 15 de decembro de 2007 en Wayback Machine..

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Rosariazo
* Cordobazo
* Federación Universitaria Argentina

### Ligazóns externas

* *Sabías que.. en mayo de 1969 se produjo el llamado rosariazo?*, Rosario: tu ciudad y la mía
* *El rosariazo*, Los '70, Revista Nº4
**Nona Inés Vilariño Salgado**, nada en Ferrol o 19 de abril de 1944, é unha política galega.

Traxectoria
-----------

Licenciada en Filosofía e Letras e diplomada en Orientación Escolar, foi profesora de Bacharelato e profesora do I.C.E. da Universidade de Santiago de Compostela. Membro do Partido Gallego Independiente, foi deputada por UCD nas dúas primeiras lexislaturas. Primeira tenente de alcalde do concello de Ferrol, tamén foi deputada provincial. Estivo embarcada no DC-8 que sufriu o accidente da Lavacolla en 1978.

Formou parte do grupo de mulleres que loitaron porque a Constitución establecese a igualdade entre homes e mulleres ante os poderes públicos e que foron coñecidas como "As Constituíntes" , e forma parte das entrevistadas no documental Las constituyentes.

Notas
-----

1. ↑  "Nona Inés Vilariño Salgado". *igualdade.xunta.gal*. Consultado o 2022-08-10.
2. ↑  "Nona Inés Vilariño Salgado: "La lucha por los derechos de la mujer no es posible sin incorporar a los hombres"". *Faro de Vigo* (en castelán). 2018-03-08. Consultado o 2022-08-10.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha no Congreso dos DeputadosArquivado 07 de marzo de 2016 en Wayback Machine.
* Entrevista en ABC 2-8-1977
* Entrevista en *La Voz de Galicia*
* Mujeres que han hecho historia
| Decimal | Romana |
| --- | --- |
| 1 | I |
| 5 | V |
| 10 | X |
| 50 | L |
| 100 | C |
| 500 | D |
| 1000 | M |

O sistema de **numeración romana** desenvolveuse na antiga Roma e utilizouse en todo o seu imperio. Neste sistema as cifras escribense con determinadas letras, que representan os números. As letras son sempre maiúsculas, xa que no alfabeto romano non existen as minúsculas.

As equivalencias dos numerais romanos co sistema decimal son as seguintes:

No sistema de numeración romano as letras deben situarse da orde de maior valor para a de menor valor. Non se deben escribir máis de tres I, ou tres X, ou tres C en calquera número. Se estas letras se sitúan á fronte dun V, un L, ou un D, respectivamente, subtráese o seu valor á cifra das ditas letras. Debe notarse que isto non foi sempre así, senón que os romanos usaban inicialmente a repeticion de 4 elementos, así 4 puñan IIII e non IV, e o mesmo para XXXX etc.

Os romanos descoñecían o cero, introducido posteriormente polos árabes, de forma que non existe ningunha forma de representación deste valor.

Para cifras elevadas os romanos utilizaban un hifen colocado por riba da letra correspondente. O hifen multiplicaba o valor da letra por 1.000. Por exemplo, un "C" con hifen superior correspondía ao valor 100.000 (100 x 1.000), e un "M" con hifen superior correspondía ao valor 1.000.000 (1.000 x 1.000). Este método permitía escribir cifras realmente altas.

Preséntanse varios exemplos de números romanos, coas súas equivalencias decimais:


| Decimal | Romana |
| --- | --- |
| 1 | I |
| 2 | II |
| 3 | III |
| 4 | IV |
| 5 | V |
| 6 | VI |
| 7 | VII |
| 8 | VIII |
| 9 | IX |
| 10 | X |
| 104 | CIV |
| 1444 | MCDXLIV |
| 2003 | MMIII |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q38918
* AAT: 300194308
* BNCF: 5272
* EBID: ID
* GiantBomb: 3015-5054
* JSTOR: roman-numerals
* MAG: 51210885

 |
Vista do Cráter Nicolai realizado polo satélite Lunar Orbiter 4 en 1967.
**Nicolai** é un cráter lunar que se sitúa no hemisferio sur da Lúa, nunha rexión relativamente pouco afectada por impactos significativos. Os cráteres máis próximos son Spallanzani no sur, e os moito máis grandes Maurolycus e Barocius no leste. Ocupa 42 quilómetros de diámetro e chega a unha profundidade de 1.8. O cráter é do período Nectárico, que vai entre 3.920 e 3.850 millóns de anos no pasado.

Leva o nome do astrónomo alemán Friedrich Bernhard Gottfried Nicolai.

Cráteres satélites
------------------

A súa parede externa está erosionada e conta número de pequenos cráteres satélites no seu bordo, por convención denomínanse nos mapas lunares cunha letra seguida do nome do cráter central.

| Nicolai | Latitude | Lonxitude | Diámetro |
| --- | --- | --- | --- |
| A | 42.4° S | 23.6° E | 13 km |
| B | 43.2° S | 25.3° E | 13 km |
| C | 44.0° S | 29.0° E | 25 km |
| D | 41.7° S | 25.5° E | 6 km |
| E | 40.6° S | 25.3° E | 13 km |
| G | 42.8° S | 22.4° E | 11 km |
| H | 43.5° S | 26.8° E | 17 km |
| J | 40.5° S | 22.0° E | 8 km |
| K | 42.9° S | 28.2° E | 25 km |
| L | 44.1° S | 25.6° E | 13 km |
| M | 42.4° S | 29.0° E | 11 km |
| P | 43.1° S | 29.7° E | 30 km |
| Q | 42.3° S | 30.1° E | 26 km |
| R | 41.5° S | 25.9° E | 6 km |
| Z | 40.9° S | 21.5° E | 24 km |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q174377
* GPN: 4251

 |
**Nicolaas Westendorp**, nado en Farmsum o 11 de febreiro de 1773 e finado en Losdorp o 5 de xullo de 1836, foi un pastor protestante e arqueólogo neerlandés da provincia de Groninga.

Traxectoria
-----------

Fillo dun mestre de escola, Westendorp estudou teoloxía na academia de Groninga. Como reverendo serviiu en Sebaldeburen (1797) e Losdorp (1812-1836) e tamén exerceu como supervisor de escola no cuarto distrito de Groninga. É sobre todo coñecido polas súas publicacións sobre temas arqueolóxicos e históricos. En 1809 publicou a súa primeira obra *Eerste leerrede, gehouden in de nieuwe kerk te Sebaldeburen, benevens eene oudheidkundige verhandeling*. En 1820 fundou o primeiro períodico dedicado á arqueoloxía nos Países Baixos, *Antiquiteiten*, que se mantivo ata 1826. A súa obra máis coñecida é unha historia da provincia de Groninga desde os primeiros tempos ata 1493, a *Jaarboeken van en voor de provincie Groningen* publicada en dous volumes (1829-1832). Postumamente saíu ao prelo a *Algemeen overzigt der Romeinsche oudheden in de Noordelijke Nederlanden* (1846). Tamén foi relevante o seu labor na recolleita de contos e lendas, considerado un pioneiro nos Países Baixos. Tamén foi precursor dos estudos sobre os frisóns orientais de Saterland ao publicar en 1819 o artigo "Over de Saterlanders" na revista *Antiquiteiten* que incluía unha das primeiras listas de palabras en frisón oriental.

Notas
-----

1. ↑  F. Jos. van den Branden, J.G. Frederiks (1888-1891) *Biographisch woordenboek der Noord- en Zuidnederlandsche letterkunde*
2. ↑  P.J. Meertens (1978) *Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme*
3. ↑  R. B. Halbertsma (2004) *Scholars, Travellers and Trade: The Pioneer Years of the National Museum of Antiquities in Leiden, 1818-1840*. Routledge, p. 48
4. ↑  *Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek*
5. ↑  Donald Haase (2007) *The Greenwood Encyclopedia of Folktales and Fairy Tales*. Vol I. Greenwood Pres, p. 282

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13895738
* WorldCat
* VIAF: 61917870
* BPN: 98325740
* CERL: cnp01260763
* DeutscheBio: 1035174626
* GND: 1035174626
* ISNI: 0000 0003 9785 0185
* NTA: 070053057

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Sadi Carnot.
**Nicolas Léonard Sadi Carnot**, nado en París o 1 de xuño de 1796 e finado o 24 de agosto de 1832, correntemente chamado **Sadi Carnot** (Sadi é o seu único nome propio mencionado no rexistro civil, Nicolas Léonard son nomes de bautismo), foi un físico e enxeñeiro francés.

Traxectoria
-----------

Non publicou máis que un único libro: *Réflexions sur la puissance motrice du feu et sur les machines propres à développer cette puissance* ("Reflexións sobre a forza motriz do lume e sobre as máquinas apropiadas para desenvolver esta forza"; París, 1824), no que explica o que sería a obra da súa vida. Nela puxo as bases dunha disciplina enteiramente novidosa, a termodinámica. Naquela altura, o termo non existía, aínda que sería William Thomson, *Lord Kelvin*, quen o cuñase a mediados do século XIX.

Porén, é Sadi Carnot, quen, a pesar da imprecisión dalgúns dos conceptos que empregou, como a teoría do calórico e o axioma da conservación da calor, creou esta ciencia tan fundamental tanto desde a perspectiva teórica como pola súa fecundidade de aplicacións prácticas. Carnot formulou a exposición razoada do motor térmico e máis os principios básicos segundo os cales calquera central enerxética, calquera automóbil, calquera motor a reacción, é concibido hoxe. Salientabelmente, esta xénese elaborouse cando ningún predecesor definira aínda a natureza e extensión do asunto. Apoiándose en preocupacións puramente técnicas, como o melloramento dos rendementos da máquina de vapor, a evolución intelectual de Sadi Carnot foi orixinal e anunciou evolucións importantes que xurdirían nunha época crucial para a ciencia moderna.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q181685
* WorldCat
* VIAF: 44296404
* BIBSYS: 90595476
* BNCHL: 000512617
* BNE: XX990764
* BNF: 118952307
* BRE: 2048117
* CANTIC: a11682474
* CERL: cnp00401264
* CiNii: DA01091919
* DeutscheBio: 118838067
* EBID: ID
* FAST: 141157
* GEC: 0015210
* GND: 118838067
* ISNI: 0000 0000 8122 3476
* LCCN: n85800215
* MR: 243071
* NDL: 00435327
* NKC: ola2002158459
* NLA: 35969919
* NLG: 255015
* NNDB: 000082522
* NTA: 068463707
* OBP: ID
* OL: OL1189502A
* openMLOL: 169498
* SELIBR: 181194
* SUDOC: 026767724
* UNZ: CarnotNLS
* WikiTree: Carnot-5
* zbMATH: carnot.sadi

 |
**Nicolai Abraham Abildgaard**, nado en Copenhaguen en 1743 e finado na mesma cidade en 1809, foi un pintor danés.

Traxectoria
-----------

Fillo dun anticuario, estudou pintura na Real Academia Danesa da Arte (*Det Kongelige Danske Kunstakademi*) con Johan Mandelberg e Johannes Wiedewelt. Como axudante de Mandelberg colaborou na decoración do palacio real de Fredensborg.

Entre 1772 e 1777 fixo unha viaxe de estudos a Roma, onde estudou os frescos de Anibal Carracci e as pinturas de Rafael, Tiziano e Miguelanxo. Ademais entra en contacto co escultor sueco Johan Tobias Sergel e o pintor Johann Heinrich Füssli que exercen unha grande influencia no seu afastamento do clasicismo, aprendido na Academia, e no seu achegamento ás fontes literarias de Shakespeare, Homero e Osian.

De volta a Dinamarca foi nomeado profesor da Academia en 1778. Christoffer Wilhelm Eckersberg e Asmus Jacob Carstens salientaron entre os seus discípulos. En 1780 foi requirido polo goberno danés para pintar pezas históricas que servisen de decoración ao Cuarto dos Cabaleiros (Riddersal) do Palacio de Christiansborg. Esas pinturas non só amosan elementos históricos, senón tamén alegóricos e mitolóxicos (xeroglíficos, símbolos) que reflicten o seu apoio á Revolución francesa, o rei rexeitou o deseño, e finalmente en 1794 foi destruído nun incendio.

Dirixiu a Academia de Copenhaguen de 1789 a 1791 e de 1801 a 1809.

O seu estilo foi clásico, cun fondo romántico. Tiña un remarcable sentido da cor, e unha clara preferencia por temas históricos.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Nicolai Abraham Abildgaard*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q319854
* WorldCat
* VIAF: 10020076
* BIBSYS: 10079827
* BMT: 16809
* BNE: XX1171310
* BNF: 136035628
* BRE: 660913
* Bridgeman: 16389
* CERL: cnp01370717
* DeutscheBio: 116003472
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 53868
* GEC: 0000251
* GND: 116003472
* ICCU: VEAV336343
* ISNI: 0000 0001 1037 9358
* KulturNav: ID
* LCCN: n80049733
* NKC: xx0279463
* NTA: 070023492
* OL: OL1689775A
* RKD: 208
* SELIBR: 207940
* SUDOC: 085899844
* ULAN: 500023457

 |
**ONA** siglas que aluden á frase en inglés "*original network animation*" coñecido no Xapón como **Web Anime** (ウェブアニメ, *Webu Anime*?), é un termo acuñado en Xapón para referirse á animación creada para ser lanzada directamente en Internet. É unha forma relativamente nova de distribución de anime, aínda non completamente adoptada, pero que se está facendo frecuente grazas á crecente cantidade de sitios dedicados á distribución de contido multimedia a través de Internet no Xapón. O seu nome deriva do termo *original video animation (OVA)*, un termo que é empregado na industria do anime para a animación lanzada directamente en vídeo, dende principios da década de 1980.

Unha das animacións máis famosas lanzadas neste formato é The King of Fighters: Another Day, que relata os eventos que suceden en South-Town a finais do *King of Fighters XI* e inicios do King of Fighters: Maximum Impact 2, preparando a trama que se desenvolverá na secuela deste último xogo.

Véxase tamén
------------

* OVA
* Streaming
* Webisodio

Ligazóns externas
-----------------

* Definición de ONA en Anime News Network
As **miodesopsias**, tamén chamadas **moscas volantes** (do latín 'muscae volitantes') ou **corpos flotantes**, son un fenómeno ocular que se manifesta na visión como un conxunto de manchas, puntos ou filamentos (ás veces en forma de arañeira) suspendidos no campo visual, que non se corresponden con obxectos externos reais.

Definición e etimoloxía
-----------------------

A miodesopsia consiste na impresión de corpos flotantes que se desprazan con inercia cos movementos do globo ocular. Percíbense especialmente ben nas situacións de contrastes intensos (páxina en branco, ceo claro, etc.).

Son o resultado da presenza de opacidades que se forman no humor vítreo, o corpo xelatinoso que enche o globo do ollo, e que co paso da luz proxectan a súa sombra sobre a retina. Na maior parte dos casos, son unha consecuencia natural do envellecemento deste corpo vítreo, que vai perdendo auga e diminuíndo de volume. En consecuencia, as proteínas vítreas que perderon auga condénsanse perdendo transparencia. Porén, tamén poden estar presentes en individuos novos en casos de traumatismos oculares. Aínda que estas manchas parecen estar fronte ó ollo, en realidade flotan no interior deste.

Etimoloxicamente o termo «miodes*ops*ia» provén do grego: *myie* = mosca; *eidos* = formas; ops = visión.

Notas
-----

1. ↑  *Manual Merck de signos y síntomas del paciente*. Editorial Médica Panamericana. ISBN 978-607-7743-09-5.
2. ↑  Chaine, G.; Rohart, C. "Disminución de la agudeza visual" (3). Elsevier. ISSN 1636-5410.
3. ↑  Aguilar Estévez, José Juan; de la Cruz Rodríguez, José Manuel. "Diccionario oftalmológico: M, N, Ñ, O" (PDF) (3). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 01 de xaneiro de 2018. Consultado o 16 de novembro de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q142807
* BRE: 2240625
* EBID: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 31270
* ICD-9: 379.24
* ICD-10: H43.9
* MedlinePlus: 002085
* NCIt: C50808

 |
Máquina de coser moderna (Singer Symphonie 300).
Unha **máquina de coser** é unha máquina que se emprega para coser tea e outros materiais xunto con fío.

Historia e características
--------------------------

As máquinas de coser inventáronse durante a primeira Revolución Industrial para diminuír a cantidade de traballo manual de cosido realizado nas empresas de confección de roupa. Dende a invención da primeira máquina de coser para traballar, atribuída en xeral ao inglés Thomas Saint en 1790, a máquina de coser mellorou moito a eficiencia e a produtividade da industria da confección.

As máquinas de coser domésticas están deseñadas para que unha persoa poida coser artigos individuais empregando un único tipo de puntada. Nunha máquina de coser moderna a tea deslízase de xeito doado dentro e fóra da máquina sen o inconveniente das agullas, dedais e outras ferramentas que se empregan na costura a man. A automatización do proceso comporta un aforro de tempo. Pola súa banda, as máquinas de coser industriais son meirandes, máis rápidas, máis complexas e máis variadas no seu custo, aparencia e tamaño.

O mecanismo de desprazamento da tea pode ser unha guía ou pode ser un patrón controlado (por exemplo, o tipo Jacquard). Nalgunhas máquinas de coser modernas tamén se adoitan atopar protectores de agullas e dispositivos de seguridade para evitar lesións accidentais por picadas de agulla.

Notas
-----

1. ↑  ISMACS (ed.). "A brief history of the sewing machine". Consultado o 8 de agosto de 2014.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Máquina de coser Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q49013
* AAT: 300266668
* BNCF: 33093
* EBID: ID
* GEC: 0226384
* GiantBomb: 3055-6943
* GND: 4135461-8
* JSTOR: sewing-machines99090909
* LCCN: sh85120545
* NDL: 00567720
* NKC: ph127800
* PSH: 10253

 |
Unha máquina electromecánica de cifrado rotativo; a versión amosada é posiblemente a militar, pero é semellante á comercial Enigma-D.
**Enigma** era o nome dunha máquina que dispoñía dun mecanismo de cifrado *rotatorio*, que permitía usala tanto para cifrar como para descifrar mensaxes. Varios dos seus modelos foron moi empregados en Europa dende comezos dos anos 1920.

A súa fama débese a ter sido adoptada polas forzas militares de Alemaña dende 1930. A súa facilidade de manexo e suposta inviolabilidade foron as principais razóns para o seu amplo uso. O seu sistema de cifrado foi finalmente descuberto e a lectura da información que contiñan as mensaxes supostamente protexidas é considerada como unha das causas de ter rematado a segunda guerra mundial cando menos dous anos antes do que tería ocorrido sen o seu descifrado.

A máquina equivalente británica, Typex, e varias estadounidenses, como a SIGABA (ou M-135-C no exército), eran semellantes a Enigma. A primeira máquina moderna de cifrado rotatorio, de Edward Hebern, era considerablemente menos segura, feito constatado por William F. Friedman cando foi ofrecida ó goberno dos Estados Unidos.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Máquina Enigma Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Simulador da Máquina Enigma por Aguilmo, 2009
* Simulador dixital da máquina Enigma

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q150758
* EBID: ID
* GND: 4209290-5
* LCCN: sh00004694
* NKC: ph715974

 |
Músculo semimembranoso
O **músculo semimembranoso** é un músculo do membro inferior situado por debaixo do músculo semitendinoso no compartimento posterior da coxa.

Características
---------------

Insírese por riba da pegada superolateral da tuberosidade isquiática e por debaixo principalmente no suco e óso adxacente da superficie medial e posterior do cóndilo tibial medial. As expansións do tendón tamén se insiren e contribúen á formación de ligamentos e fascia que hai arredor da articulación do xeonllo.

### Función

O semimembranoso flexiona a perna na articulación do xeonllo e estende a coxa na articulación da cadeira. Actuando xunto ao músculo semitendinoso, rota en sentido medial a coxa na articulación da cadeira e a perna na articulación do xeonllo.

### Vascularización

O semimembranoso está vascularizado por dous grandes vasos: a arteria glútea inferior e a arteria femoral fonda.

### Innervación

Está innervado pola póla tibial do nervio ciático.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1270633
* MAG: 2781090547

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 22438
* TA: A04.7.02.036
* Uberon: 0001381

 |
Posición do músculo no corpo.
O **músculo psoas-ilíaco** é un músculo do abdome e da parta anterior da coxa. Está formado por dúas porcións, unha superior, o psoas maior e unha inferior, o ilíaco:

* **Psoas maior**: insírese na columna vertebral, nas apófises costiformes na décimo segunda vértebra dorsal e das cinco vértebras lumbares. Descende cara ás porcións ilíacas do coxal.
* **Ilíaco**: insírese no bordo interno da crista ilíaca e nas espiñas ilíacas.

Por debaixo do arco crural únese e insírense xuntos no trocánter menor da epífise superior do fémur. Ao longo do traxecto está en íntima relación co plexo lumbar e con diversas estruturas, que inclúen os vasos ilíacos, os riles e os uréteres.

Función
-------

Ten unha dobre función:

* Flexor da cadeira e lixeiro rotador externo da coxa, a través das insercións de orixe.
* Flexor do tronco, a través das insercións distais.

Innervación
-----------

Recibe febras do plexo lumbar e do nervio ciático.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2083654
* MAG: 2779609173

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 64918
* TA: A04.7.02.002
* Uberon: 0001999

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Moreda.

**Santa María de Moreda** é unha parroquia do concello de Taboada na comarca de Chantada, na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2014 tiña 88 habitantes (42 homes e 46 mulleres), 31 menos ca no ano 1999. Están distribuídos entre 10 entidades de poboación, cunha densidade media de 32'5 hab/km².

Xeografía
---------

Pertence ao arciprestado de Insua e Taboada. Limita ao norte con Bembibre e Couto, ao sur con Gondulfe e Campo, ao leste con Carballo e ao oeste con Frade e Gondulfe.

Patrimonio
----------

O castro de Moreda, cuxo estado de conservación non pode ser avaliado xa que non se realizou ningunha escavación oficial. Sábese que o castro sufriu o espolio das súas pedras, sendo doado atopalas noutras edificacións e conxuntos arquitectónicos da zona. O castro está situado nun outeiro (570 m sobre o nivel do mar) con fortes pendentes. A entrada do castro sitúase con toda probabilidade na parte nordeste, xa que é a única de fácil acceso.

A igrexa parroquial de Santa María de Moreda é de orixe medieval.

A casa-torre de Moreda foi patrucial dos Camba e os Montenegro, ademais de situarse alí o cárcere xurisdicional no soto a finais do século XIX, aínda se conservaba o cepo dos encadeados.

Festas
------

A festa parroquial celebrase o día 15 de agosto.

Galería de imaxes
-----------------

*Artigo principal**:* Galería de imaxes de Moreda, Taboada.
* Igrexa de Moreda.Igrexa de Moreda.
* Casa Torre de Moreda.Casa Torre de Moreda.
* Casa Torre de Moreda.Casa Torre de Moreda.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Moreda

| Lugares da parroquia de Moreda no concello de Taboada (Lugo) |  |
| --- | --- |
| Airexe | Carreira | Miravale | Mordadiz | Moreda de Abaixo | Moreda de Arriba | Muíñas | Penas | Ramil | Zoás |

### Parroquias de Taboada

| Galicia | Provincia de Lugo | Parroquias de Taboada |  |
| --- | --- |
| Ansar (Santo Estevo) | Arxiz (San Paio) | Bembibre (San Pedro) | Bouzoa (San Xoán) | Campo (San Xián) | Carballo (San Tomé) | Castelo (Santa María) | Cerdeda (Santa Mariña) | Cicillón (Santiago) | Couto (San Martiño) | Esperante (Santiago) | Fradé (Santiago) | Gondulfe (San Lourenzo) | Insua (San Salvador) | Mato (San Martiño) | Meixonfrío (Santa Mariña) | Moreda (Santa María) | Mourulle (San Vicente) | Piñeira (Santa María) | San Xián de Insua (San Xián) | Sobrecedo (Santiago) | Taboada dos Freires (Santa María) | A Torre (San Mamede) | Vilameñe (Santa Mariña) | Vilar de Cabalos (Santa Eulalia) | Vilela (San Miguel) | Xián (Santa María) |

Notas
-----

1. 1 2  Decreto 6/2000, do 7 de xaneiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia de Lugo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Taboada

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12393590
* código INE: 27060180000

 |
**Alejandro Santamaría Estivill** nado en Pontevedra en 1926 e finado en Palma o 30 de marzo de 2011, foi un historietista galego, máis coñecido como **Nené Estivill**. Foi creador de personaxes como Agamenón e La terrible Fifí.

Traxectoria
-----------

Empezou a súa carreira como debuxante profesional durante os anos 50, en revistas galegas como *Camino* ou *Potosí*, así como en "La Risa" de Editorial Marco, onde creou as súas primeiras series: *O malvado Doutor Cianuro e o seu axudante Panduro* e *Cañete Camarón, deportista de afección*. En 1956 foi contratado por Editorial Valenciana, e no semanario *Jaimito*, de dicha editorial, publicou unha nova serie, *La Bola*, así como novas entregas das aventuras de Cañete Camarón.

En 1958 comeza a traballar para os semanarios de Editorial Bruguera, primeiro con chistes soltos, e logo coas historietas de La terrible Fifí (en *Pulgarcito*) e *Silvano Mengano* (en *Can Can*). A primeira tivo un grande éxito e publicouse en varias das revistas de cómics de Bruguera.

En 1961 aparece outro dos seus grandes personaxes, Agamenón, na segunda etapa da revista *Tío Vivo*. Foi unha das poucas historietas de Bruguera en que se mostrou un ambiente rural.

Continuou traballando como historietista até os anos 70.

Notas
-----

1. ↑  Vaquer, Jaume (03/04/2011). *Nené Estivill ha fallecido*, "Neuras y paranoias".
2. ↑  Ramírez (1975), p. 42.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* RAMÍREZ, J. A. (1975): *El "comic" femenino en España. Arte sub y anulación* Madrid: Editorial Cuadernos para el Diálogo. ISBN 978-84-229-0177-3

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3391328
* WorldCat
* VIAF: 87026431
* BNE: XX1261887
* ISNI: 0000 0000 5982 9308

 |
Neonato ao momento de nacer.
Un **neonato** (do latín *neo nato*) ou **bebé acabado de nacer** é un bebé que ten 28 días ou menos dende o seu nacemento, ben sexa por parto ou por cesárea. A definición deste período é importante porque aínda que representa unha etapa moi curta da vida, nela acontecen cambios poden derivar en consecuencias importantes para o resto da súa vida. O termo axústase a nados pretermo, a termo o postermo.

Durante os primeiros 40 días de vida, pódense descubrir a maioría dos defectos conxénitos e xenéticos. Non todas as anomalías xenéticas se manifestan no momento do nacemento, pero co manexo axeitado, pódense detectar, previr e tratar gran parte das doenzas do ser humano.

Un bebé acabado de nacer pode presentar aspectos moi diferentes atendendo a numerosos factores propios, da súa nai ou do período de xestación. Por outra parte, existen numerosos fenómenos transitorios, derivadors da adaptación do neonato ao novo contorno no que se desenvolve. Este feito está acompañado dunha serie de cambios, a maioría predecíbeis, que estabelecen a norma do desenvolvemento e crecemento infantil.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *neonato*.
2. ↑  Medline Plus. Consultado o 14 de setembro de 2007.
3. ↑  ""Neonate"". *Merriam-Webster online dictionary*. Merriam-Webster. Consultado o 27 de marzo de 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q576104
* BNCF: 3083
* BNF: 11975812q
* GEC: 0126607
* GND: 4041781-5
* LCCN: sh85066048
* NKC: ph123348
* Treccani: neonato

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MedlinePlus: 002271
* MeSH: D007231
* MeSH: M01.060.703.520
* NCIt: C16731
* UMLS: C0021289

 |
**Mónica Patricia Chuji Gualinga**, nada na comunidade Sarayaku, provincia de Pastaza o 30 de outubro de 1973, é unha dirixente indíxena ecuatoriana, defensora dos dereitos humanos. Actualmente é candidata á Asemblea Nacional polo movemento Podemos.

Traxectoria
-----------

Filla de pai shuar e nai kichwa, Chuji é licenciada en comunicación social pola Universidade Politécnica Salesiana en 2000. Despois, seguiu a súa carreira de estudo de posgrao en Dereitos Humanos e Ciencias Ambientais pola Universidade de Deusto en España en 2002, e estudos de Mestría en Estudos Socio ambientais na Facultade Latinoamericana de Ciencias Sociais (FLACSO) de Ecuador no ano 2006. É unha das dirixentes indíxenas máis coñecida en Ecuador, respecto diso da participación das mulleres indíxenas na vida política e pública do país, ela cre, "que vai en aumento aínda que é escasa".

Foi Secretaria Xeral de Comunicación no período de presidencia de Rafael Correa, dende xaneiro até xuño de 2007. Tamén foi asembleísta constituínte na elaboración da Constitución de Ecuador do 2008, presidenta da Mesa 5 da Asemblea Constituínte sobre Recursos Naturais e Biodiversidade, entre novembro de 2007 até xullo de 2008. Foi consultora de organismos internacionais, dirixente de bases e asesora de diversas organizacións do movemento indíxena (FONAKISE, COIC, CONAIE, CODENPE e CONFENIAE). Membro da comunidade Sarayaku de Sucumbíos da Federación de Organizacións da Nacionalidade Kichwa de Sucumbíos.

Como intelectual, escribiu varios libros e artigos relacionados con idiomas ancestrais, seguridade social, plurinacionalidade e interculturalidade, actividade mineira, estado e democracia plurinacional, educación intercultural bilingüe, dereitos colectivos, medios de comunicación das nacionalidades e pobos.

Notas
-----

1. ↑  "Entrevista con Mónica Chuji". *El País* (en castelán). 21 de maio de 2007. ISSN 1134-6582. Consultado o 12 de decembro de 2018.
2. ↑  "CIDH solicita información de juicio de Vinicio Alvarado contra Mónica Chuji". *www.inredh.org*. Arquivado dende o orixinal o 19 de xaneiro de 2019. Consultado o 12 de decembro de 2018.
3. ↑  "Chuji: "El CNE está en manos de políticos que actúan sospechosamente"". *Radio La Calle* (en castelán). 2020-10-06. Consultado o 2020-10-22.
4. ↑  "Votación electrónica del movimiento Podemos designó como su binomio a Paúl Carrasco y Frank Vargas Anda". *El Comercio*. Consultado o 2020-10-22.
5. ↑  "Mónica Chuji: «La decisión que tomé, de irme de Alianza PAIS, fue la más acertada»". *El Universo* (en castelán). 26 de novembro de 2011. Consultado o 17 de novembro de 2018.
6. ↑  Pillkusisa (14 de xuño de 2010). "Mujeres Indígenas Hoy: Ecuador- Mónica Chuji: ‘Las mujeres van abriéndose espacios paulatinamente’". *Mujeres Indígenas Hoy*. Consultado o 16 de novembro de 2018.
7. ↑  "Reseña Biografica de Mónica Chuji" (PDF). *Antología del Pensamiento Indigenista Ecuatoriano sobre Sumak Kawsay*: 155. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 28 de setembro de 2020. Consultado o 16 de novembro de 2018.

* Portal:Muller
* Portal:Pobos indíxenas de América
**Mónica González Santana**, nada en Ferrol, é unha historiadora e arqueóloga asturiana de orixe galega. É licenciada e doutora en historia pola Universidade de Oviedo e especialista en Estudos da Muller e Políticas para a Igualdade.

Traxectoria
-----------

Naceu en Ferrol pero criouse en Sotrondio, a vila do seu pai, en Samartín del Rei Aurelio, Asturias. En 2012 presentou a súa tese doutoral coa que conseguiu o seu Doutoramento. Ten ademais un máster en Museos: Educación e Comunicación pola Universidade de Zaragoza e é especialista en Estudos da Muller e Políticas para a Igualdade.

Participou como investigadora, en varios proxectos I+D do Ministerio de Ciencia e Innovación de España, con proxección e participación de distintas universidades europeas. Esta formación, ademais, permitiulle participar en numerosos congresos e seminarios nacionais e internacionais, así como publicar distintos artigos e libros. De igual xeito, a súa traxectoria como investigadora fixo que traballase como docente en distintos programas do IAM, nos CPR de Oviedo e Avilés, así como na UNED ou en Extensión Universitaria.

Profesionalmente dedícase á arqueoloxía, labor que a levou a vivir en distintos lugares da Península Ibérica. Compaxina o seu amor pola arqueoloxía coa Educación, Comunicación e accesibilidade patrimonial no Proxecto Castelo de Gauzón, en Castrillón e no Museo Arqueolóxico de Asturias, en Oviedo.

Publicacións
------------

* *Relaciones de poder en las comunidades protohistóricas del Noroeste peninsular. Espacios sociales, prácticas cotidianas e identidades de género* (TRABE, 2014)

Notas
-----

1. ↑  "Repositorio de su Tesis Doctoral".
2. ↑  *Noticia como tutora en el programa Mujer Rural*, La Nueva España, 2010
3. ↑  *Noticia visita guiada como arqueóloga*, La Nueva España, 2 de agosto de 2013
4. ↑  González Santana, Mónica (2014). "Relaciones de poder en las comunidades protohistóricas del Noroeste peninsular. Espacios sociales, prácticas cotidianas e identidades de género" (PDF). *TRABE*. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 21 de abril de 2016. Consultado o 13 de marzo de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q23727504
* Dialnet: 2566200
* Scholar: -ZPLf60AAAAJ

 |
**Nashwa Abo Alhassan Eassa**, nada en Omdurman (Sudán) en 1980, é unha física sudanesa especialista en materiais e nanotecnoloxía. É profesora de física na Universidade da Al-Neelain en Khartún.

Traxectoria
-----------

Eassa licenciouse en física, Universidade de Khartún, en 2004. Obtivo o máster en nanotecnoloxía e física de materiais na Universidade de Linköping de Suecia en 2007. Foi conferenciante e profesora de axudante de física na Universidade da Al-Neelain desde 2007. En 2012 doutorouse na Universidade Metropolitana Nelson Mandela de Suráfrica (NMMU). En 2013 fundou a organización non gobernamental Mulleres sudanesas en Ciencias e é membro da Organización para as Mulleres na Ciencia do Instituto de Física de Suráfrica e da Organización Mulleres en Ciencia para o Mundo en Desenvolvemento (OWSD).

En 2015 gañou o Premio OWSD – Fundación Elsevier para mozas científicas no mundo en desenvolvemento. O premio recoñeceu a súa investigación sobre a diminución da acumulación de película na superficie dos semiconductores de alta velocidade.

Eassa está involucrada no desenvolvemento de estruturas de nanotubos e nanopartículas de óxido de titanio. Tamén en proxectos para capturar hidróxeno e depurar a auga coa radiación solar.

Foi candidata á vicepresidencia dos países árabes da OWSD. En 2019 foi investida como doutora honoris causa pola Universidade de Linköping, en recoñecemento ao apoio as mulleres do Sudán na educación e investigación.

Notas
-----

1. 1 2 3  Wren, Kathy (14 de febreiro de 2015). "Early-Career Women Scientists From Developing Countries Honored at AAAS Annual Meeting". Advance Science, Serving Society. Consultado o 4 de xullo de 2015.
2. ↑  Claramunt, Teresa. "CIENTÍFICAS AFRICANAS QUE VAN ABRIENDO CAMINOS. NASHWA EASSA".
3. ↑  "Vietnamese Mathematician Wins Elsevier Foundation Award". 24 de febreiro de 2015. Consultado o 4 de xullo de 2015.
4. ↑  "Women Scientists in Developing Countries Receive Elsevier Foundation Awards for Physics and Math". Elsevier. 10 de febreiro de 2015.
5. ↑  "Research Partnership Workshop on Water Resources for Women Scientists from the U.S. and Africa" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 02 de xuño de 2020. Consultado o 17 de maio de 2020.
6. ↑  "Eassa Nashwa Elected Vice-President | OWSD". Arquivado dende o orixinal o 02 de marzo de 2019. Consultado o 1 de marzo de 2019.
7. ↑  "Honorary doctor from Sudan fighting for women in academia". *liu.se* (en inglés). Consultado o 2020-05-24.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Mulleres en Física
San Néstor o Cronista.
Néstor o Cronista, 1661
**Néstor o Cronista**, nado en Kíiv en 1050 e finado na mesma cidade en 1114, foi un monxe dun mosteiro de Kíiv ao que se lle atribúe unha das primeiras *Crónicas dos Eslavos do Leste*, ou *Crónica de Néstor*. É, ademais, o autor da *Vida de Teodosio* e das *Vidas de Borís e Gleb*, nos anos 1080, con motivo do traslado das reliquias destes santos a Vishgorod, no ano 1072.

Da súa vida só se sabe que se lle encargou recuperar as reliquias de San Teodosio (misión na que tivo éxito). Especúlase que ademais apoiaba ao príncipe Sviatopolk II e ao seu partido proescandinavo, mentres que non lle gustaba a influencia grega en Kíiv.

A súa crónica comeza co diluvio universal, e mostra que coñecía moi ben a outros historiadores bizantinos, como Xoán Malalas e Xurxo o Monxe. Na súa crónica mestúranse tamén moitas lendas e, probabelmente, inclúe fragmentos de antigos poemas épicos que se perderon.

Aínda que como testemuña presencial só puido escribir acerca dos reinados de Vsélovod I e Sviatopolk II (1078-1112), puido utilizar as testemuñas doutras persoas (como Giurata Rógovich de Nóvgorod e o nobre Ian Vishátich) para escribir doutras épocas e rexións. Moitos dos detalles etnolóxicos mencionados por Néstor son de grande importancia para os estudos actuais.

A opinión moderna é que a *Crónica de Néstor* é unha mestura de distintos autores, e que se lle atribúe a el ben sexa porque escribiu a maior parte ou porque recompilou os fragmentos.

Notas
-----

1. 1 2 3  Venerable Nestor the Chronicler of the Kiev Caves en OCA. *(en inglés)*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Néstor o Cronista Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Crónica de Néstor
* Rus de Kíiv

### Ligazóns externas

* Iaroslav Lebedynsky, L'Empire médiéval de Kiev, débats historiques d'hier et d'aujourd'hui Arquivado 06 de decembro de 2010 en Wayback Machine. en Le monde de Clio *(en francés)*
* Venerable Nestor the Chronicler of the Kiev Caves en Ortodox Church in America. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q320935
* WorldCat
* VIAF: 89002593
* BIBSYS: 90861928
* BNE: XX1110642
* BNF: 11917561b
* BRE: 2263288
* CERL: cnp00873864
* CiNii: DA1394370X
* DeutscheBio: 118587072
* EBID: ID
* FAST: 1837193
* GEC: 0045835
* GND: 118587072
* ISNI: 0000 0001 0923 0214
* LCCN: n84025060
* NKC: ola2002158784
* NTA: 074078313
* OL: OL669056A
* SELIBR: 329897
* SUDOC: 027046443

 |
Dentro dun mesmo tipo de nunchakus pode haber diferentes presentacións. Aquí varios nunchakos diferentes aínda que do mesmo tipo.
O **nunchaku**(en xaponés: ヌンチャク nunchaku; en chinés: 雙節棍 *shuāng jié gùn*, 兩節棍 *liǎng jié gùn*, ou 二節棍 *èr jié gùn*) é unha das armas tradicionais das artes marciais asiáticas formada basicamente por dous paus curtos, xeralmente de entre 30 e 60 cm unidos nos seus extremos por unha corda ou cadea. O nunchaku é principalmente usado en accións de golpeo e bloqueo; con todo pode ser usado como complemento a varias técnicas de varridos, atrape, desarmamentos, luxación e estrangulamento.

Con lixeiras variacións na súa forma, tamén é empregado nas artes marciais filipinas co nome de **tabak-toyok**. A propia técnica de Bruce Lee cos nunchakus foi aprendida do seu alumno, e mestre destas artes, Dan Inosanto.

O sansetsukon (三節棍 *sān jié gùn*, de orixe chinesa) é unha arma similar ao nunchaku, pero con tres varas no canto de dous.

Notas
-----

1. ↑  "The fighting weapons of filipino martial arts by Jay de Leon - World Black Belt Online". Arquivado dende o orixinal o 14 de febreiro de 2012. Consultado o 15 de xuño de 2017.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Nunchaku***  |

### Outros artigos

* Karate
* Kung fu
* Wu shu

### Ligazóns externas

* Prol-Nunchaku. Sitio alemán sobre nunchakus cun mapa de Europa que mostra a lexislación sobre nunchakus en diferentes países da UE, (en alemán e inglés).
* Seibukan de Venezuela
* Poland Nunchaku Association PNA, (en polaco e inglés).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q204206
* GiantBomb: 3055-707
* GND: 4042815-1
* LCCN: sh85093277

 |
**Mercedes Corominas**, nada en España en 1886 e finada no Brasil en 1926, foi unha das primeiras mulleres aviadoras e aeronautas españolas, coñecida polas súas exhibicións en Portugal.

Traxectoria
-----------

Mercedes Corominas naceu en España en 1886. Formouse como acróbata de circo e, a comezos do século, participou no Circo Calderón en España. En 1904 realizou unha ascensión aérea en solitario en Barcelona, converténdose na primeira muller española en realizar unha ascensión en globo en solitario. En 1906, comezou a realizar acrobacias aéreas, suspendéndose nun trapecio colgado debaixo dun globo aerostático. A súa primeira serie de exposicións, titulada "Aerostatic Ascensions", tivo lugar en Portugal; estes foron un grande éxito e Corominas realizou acrobacias aéreas en varias cidades portuguesas. Continuaría realizando as súas acrobacias noutras partes de Europa. O 12 de setembro de 1909 realizou outra ascensión en solitario elevándose dende a Praza de Touros de Santander a bordo dun Globo Montgolfier bautizado co seu nome. Pouco despois levou a cabo outras ascensións semellantes en poboacións cántabras como Escobedo, Gajano e Mogro.

Casou cun artista de circo portugués, Francisco Pedro Monteiro, en 1911. Ese mesmo ano, Corominas realizou acrobacias no Brasil. Mentres estaban no país, a parella decidiu estabelecerse e finalmente formou unha compañía de circo.

Notas
-----

1. ↑  "Patentes Curiosas - Museo Virtual - Oficina Española de Patentes y Marcas". *historico.oepm.es*. Consultado o 2021-07-24.
2. ↑  "A tiros con el globo en Valadares". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2011-10-01. Consultado o 2021-07-24.
3. ↑  "Notícia: COM MAIS DE 100 ANOS DE TRADIÇÃO NO CIRCO, FAMÍLIA MONTEIRO VIRA TEMA DE VÍDEO". *BH Eventos*. Consultado o 2021-07-24.
4. ↑  Bordas, David Lavín (2015-08-15). "Preaviación: 1ª Ascensión de una mujer en Santander (1909)". *pioneros* (en castelán). Consultado o 2023-03-12.
5. ↑  "O Paiz (RJ) - 1910 a 1919 - DocReader Web". *memoria.bn.br*. Consultado o 2021-07-24.

* Portal:Muller
* Portal:España