|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Wartan Hunanian** (en ucraíno: *Вартан Гунанян*, *"Vartan Hunanian"*; en armenio: *Վարդան Հունանյան*), nado en 1644 en Tokat (Armenia Menor, Imperio Otomán; hoxe Turquía) e finado en maio/xuño de 1715 en Lviv, foi un eclesiástico católico armenio, arcebispo de Lviv entre 1681 e 1715.

Traxectoria
-----------

### Chegada a Lviv e arcebispo coadxutor

Naceu en Tokat en 1644. Chegou a Lviv en 1665 dende Etchmiadzin como diácono, acompañando ao legado do catholicos armenio Xacobe IV. En Lviv estudou no colexio dos teatinos, e en 1670 marchou a estudar a Roma no Colexio Urbaniano, onde doutorouse en Teoloxía e foi ordenado sacerdote.

O 28 de xaneiro de 1675 foi nomeado arcebispo coadxutor de Lviv e arcebispo titular de *Epiphania in Syria*. Recibiu a ordenación episcopal en Roma o 28 de abril de mans do arcebispo Mikołaj Torosowicz, e volveu a Lviv a finais do ano. Porén, non foi ben recibido alí nin por Torosowicz nin polos fieis, xa que o percibían como un estraño ao non ser orixinario de Polonia, e a colaboración entre os dous bispos foi imposible.

### Exilio e cativerio en Armenia

O papa Inocencio XI pediu ao rei de Polonia que asegurase a presenza de Hunanian en Lviv, mais o rei non desexaba interferir nos asuntos da comunidade armenia. Por iso, canso de insistir e das discrepancias con Torosowicz, Hunanian deixou Lviv o 5 de xuño de 1677 e marchou a evanxelizar á Armenia persa.

En Armenia reuniuse co catholicos de Etchmiadzin Xacobe IV, favorable á unión coa Igrexa católica. Porén, o seu sucesor Eleazar I era opoñente e, cando logo do pasamento de Torosowicz o 24 de outubro de 1681 Hunanian converteuse en arcebispo de Lviv, o catholicos de Etchmiadzin Eleazar I non lle permitiu volver a Lviv a tomar posesión da súa sé: Hunanian foi detido e encerrado en decembro de 1682, sufrindo torturas na cadea, co propósito de que na súa ausencia os armenios de Lviv rexeitasen a unión coa Santa Sé.

Na súa ausencia, a familia Bernatowicz persuadiu ao monxe basiliano Jan Bernatowicz, a quen Torosowicz nomeara abade en 1676, a tomar a posición de arcebispo. Bernatowicz, home ambicioso e desexoso de progresar na súa carreira, acudiu ao catholicos de Cilicia Isaac I e foi ordenado bispo. Á súa volta, tratou de tomar o poder e botar ao administrador da arquidiocese, Gabriel Zachnowicz, partidario da unión. O seu plan, porén, fracasou.

### Liberación e goberno da arquidiocese

Ao saber o reitor do colexio armenio de Lviv Francesco Bonesana destes feitos, escribiu á Congregación para a Propagación da Fe. O papa Inocencio XI escribiu ao xa de Persia Suleiman I pedindo a liberación de Hunanian.

Finalmente Hunanian foi liberado por Eleazar I logo dos esforzos diplomáticos do papa Inocencio XI e do rei Xoán III de Polonia. En decembro de 1685 chegou a Alepo, e o 2 de outubro de 1686 chegou a Lviv. Bernatowicz pediulle perdón, e Hunanian levantoulle as penas canónicas impostas polo nuncio Opizio Pallavicini.

Hunanian foi un firme defensor da unión con Roma, e reforzou a xurisdición do arcebispo de Lviv sobre os armenios dos principados de Moldavia e Valaquia. Durante o seu pontificado organizou o mosteiro de irmás bieitas armenias de Lviv, e reforzou a disciplina do clero, aceptando só sacerdotes célibes na arquidiocese. Realizou tamén unha reforma litúrxica, que significou na práctica un novo ritual para os católicos armenios de Polonia.

Finou en maio/xuño de 1715, e está enterrado na catedral armenia de Lviv.

Notas
-----

1. ↑  Os armenios de Galicia tiñan como lingua propia o polaco.
2. ↑  Tamén *Vartan*, *Vardan*; e *Hunanyan*, *Yunanean*, *Unanean*, *Unanyan*.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17  Bohosiewicz, Michał (1964). "Hunanian Wartan". En Konopczyński, Władysław. *Polski słownik biograficzny* (en polaco). Vol. X. Nakł. Polskiej Akademii Umiejętności. p. 106-107.
4. 1 2  Vaccaro, Luciano; Zēkʹiean, Lewon, eds. (2010). *Storia religiosa dell'Armenia: una cristianità di frontiera tra fedeltà al passato e sfide del presente* (en italiano). Centro ambrosiano. p. 154. ISBN 9788880257547.
5. 1 2 3 4 5  Obertyński, Zdzisław (1974). "Unia ormian polskich". *Historia Kościoła w Polsce* (en polaco). Vol. 1, parte 1. Poznań: Pallottinum. pp. 338–340.
6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  de Vries, Wilhelm (1957). "Der selige Papst Innozenz XI. und die Christen des Nahen Osten". *Orientalia christiana periodica* (en alemán) **23**: 33–57. ISSN 0030-5375.
7. ↑  O *Polski słownik biograficzny* data a súa morte en maio de 1715.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Obertyński, Zdzisław (1974). "Unia ormian polskich". *Historia Kościoła w Polsce* (en polaco). Vol. 1, parte 1. Poznań: Pallottinum. pp. 338–340.
* Archbishop Wartan Hunanian

| Dignidades da Igrexa católica |
| --- |
| Predecesor:**Mikołaj Torosowicz** |  **Arcebispo de Lviv** 1681 - 1715 | Sucesor:**Jan Tobiasz Augustynowicz** |

| * v
* c
* e
Arcebispos de Lviv dos Armenios (Igrexa católica) |
| --- |
| Arcebispos de Lviv | 
* Mikołaj Torosowicz (1630 - 1681)
* Wartan Hunanian (1681 - 1715)
* Jan Tobiasz Augustynowicz (1715 - 1751)
* Jakub Stefan Augustynowicz (1751 - 1783)
* Jakub Walerian Tumanowicz (1783 - 1798)
* Jan Jakub Symonowicz (1800 - 1816)
* Kajetan Augustyn Warteresiewicz (1820 - 1831)
* Samuel Cyryl Stefanowicz (1832 - 1858)
* Grzegorz Michał Symonowicz (1858 - 1875)
* Grzegorz Józef Romaszkan (1876 - 1881)
* Izaak Mikołaj Isakowicz (1882 - 1901)
* Józef Teofil Teodorowicz (1901 - 1938)

 |
| Administradores apostólicos | 
* Dionizy Kajetanowicz (1938 - 1954)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9371280
* WorldCat
* VIAF: 38735180
* Catholic-Hierarchy: hunaniv
* ISNI: 0000000038297285
* LCCN: n2002057915

 |