**Inessa Feodorovna Armand**, nada en París o 8 de maio de 1874 e finada en Nalchik (URSS) o 24 de setembro de 1920, foi unha política comunista franco-rusa, bolxevique e feminista que pasou a maior parte da súa vida en Rusia.

Traxectoria
-----------

### Primeiros anos

Armand naceu en París como Elisabeth -Inès Stéphane d'Herbenville. A súa nai, Nathalie Wild, era unha actriz de ascendencia francesa e inglesa e o seu pai, Théodore Pécheux d'Herbenville, un famoso cantante de ópera que morreu cando só tiña cinco anos. Debido a isto foi criada coa súa avoa e a súa tía, ambas profesoras, que vivían en Moscova.

Aos 19 anos casou con Alexander Armand, fillo dun rico industrial téxtil ruso, co que tivo catro fillos, e tamén coidaba do fillo do irmán do seu marido. Inessa e Alexander abriron unha escola para fillos de campesiños nos arredores de Moscova. Neste tempo Armand tamén ingresou nunha organización caritativa dirixida a mulleres que exercían a prostitución na capital rusa.

En 1902 abandonou o seu marido, con quen tiña un matrimonio aberto. Casou co irmán deste, Vladimir, con quen compartía as súas radicais ideas políticas e con quen tivo o seu quinto fillo, Andrei.

En 1903 uniuse ao ilegal Partido Social-Democrático dos Traballadores de Rusia. Foi arrestada en xuño de 1907 por distribuír propaganda ilegal e sentenciada a dous anos de exilio interno en Mezen, ao norte de Rusia.

En novembro de 1908 logrou escapar de Mezen e establecerse en París, onde coñeceu a Vladimir Lenin e a outros bolxeviques exiliados. En 1911 comezou a traballar como secretaria para o Comité de Organizacións estranxeiras, como coordinadora de tódolos grupos bolxeviques na Europa Occidental.

Armand cos seus fillos en Bruxelas, 1909
Armand regresou a Rusia en xullo de 1912. Lenin necesitaba que levase a resolución da Conferencia de Praga, para axudar a que os bolxeviques foran escollidos na Duma e descubrir o que estaba a suceder no Pravda. Lenin sabía que o seu regreso a Rusia suporía o seu arresto inmediato, porén, decidiu pór os intereses do partido por riba dos seus sentimentos cara a ela. Dous meses despois, foi arrestada e encarcerada ata marzo de 1913. De novo, Armand deixou Rusia de xeito ilegal e marchou vivir con Lenin e a súa muller Nadezhda Krupskaia en Galitzia. Alí comezou a traballar na edición de *Rabotnitsa*. Krupskaia sinalou que, malia a súa fatiga polo traballo, Armand somerxeuse nos traballos do partido. Lenin escribiulle e confiou nela máis que en ninguén outro dos seus achegados. A Okhrana chegou a considerala como a man dereita de Lenin.

### Revolución Rusa de 1917

O 2 de marzoxul./ 15 de marzo de 1917greg. o tsar Nicolao II de Rusia abdicou tralos acontecementos da Revolución de Febreiro. Deixou o poder nas mans do Goberno provisional ruso, que declarou a república no país. Os bolxeviques no exilio comezaron a inquietarse por regresar a Rusia para axudar no futuro do país. Alemaña esperaba que a influencia bolxevique axudaría a que Rusia abandonara a primeira guerra mundial, polo que fretaron un tren especial ata Petrogrado para Lenin, Armand e outros 26 revolucionarios.

Trala Revolución de Outubro, Armand pasou a dirixir o Consello Económico de Moscova e serviu na executiva do Soviet de Moscova. Mostrouse crítica coa decisión do goberno bolxevique de asinar o Tratado de Brest-Litovsk que deixaba a Rusia fora da contenda mundial. Ao seu regreso a Petrogado, foi nomeada directora do Zhenotdel, unha organización que loitaba pola igualdade das mulleres dentro do Partido Comunista e os sindicatos da Unión Soviética, con poder para tomar decisións lexislativas. Logrou crear reformas que permitían o dereito das mulleres ao divorcio, aborto, participar nos asuntos de goberno e a creación de comedores masivos e centros da maternidade.

### Últimos anos

Funeral de Inessa Armand en Moscova
Durante a primavera de 1920 apareceu, por iniciativa de Armand, o xornal *Kommunistka*, sobre os asuntos relacionados coa "emancipación das mulleres e a necesidade de alterar a relación entre os sexos para que se producira un cambio duradeiro". No seu quinto número apareceu o obituario da súa fundadora.

Tras notar a fatiga que lle producira o exceso de traballo, Lenin instou a Armand a que fose de vacacións ao Cáucaso. Porén, non sabía que a rexión estaba infestada polas epidemias e que aínda non fora pacificada polo Exército Vermello. Armand e outros pacientes tiveron que ser evacuados de alí. Na tarde do 21 de setembro de 1920, Armand dispúxose a reunirse co Comité Executivo de Nal'chik, probablemente para conseguir aloxamento para o seu grupo, e contraeu o cólera. Morreu nas primeiras horas do 24 de setembro aos 46 anos. Foi a primeira muller en ser enterrada na necrópole das murallas do Kremlin de Moscova, e celebrouse un funeral de Estado, algo moi pouco común para unha muller, en que as multitudes entoaron A Internacional.

Para a década de 1930 o seu traballo xa quedara esquecido, pois o Zhenotdel foi abolido en 1930.

Armand na cultura popular
-------------------------

Armand foi caracterizada no cine nas películas *Lenin v Parizhe* (1981, por Claude Jade), *Il treno di Lenin* (1987, por Dominique Sanda) e *All My Lenins* (1997, por Janne Sevchenko). Tamén foi retratada como heroína na novela de ficción *Seven Days to Petrograd* (1988, Penguin Books) de Tom Hyman, ambientada na viaxe de regreso do exilio a dita cidade por parte de Lenin e Inessa.

A súa vida está na cerna da novela Ostrácia da escritora lucense Teresa Moure.

A súa aventura con Vladimir Lenin foi agochada na propia URSS para non danar a imaxe idealizada de Lenin como marido fiel, transmitida pola propaganda soviética. A súa correspondencia íntima gárdase no Instituto de Investigacións sobre Marxismo-Leninismo de Moscova, que só permitiu a publicación de fragmentos das mesmas. É moi coñecida a súa polémica epistolar con Lenin sobre aspectos da liberación feminina. Lenin non estaba de acordo cun panfleto no que propugnaba o *amor libre* e que finalmente non foi publicado por entender que se trataba dun concepto burgués.

Notas
-----

1. ↑  Elwood.
2. ↑  de Haan, Francisca.
3. ↑  Mccauley.
4. ↑  Warshofsky Lapidus.
5. ↑  Elwood 1992, p. 14.
6. ↑
7. ↑  de Haan, Francisca; Daskalova, Krasimira. *Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central ...* p. 33.
8. ↑  Pearson, Michael (2002). *Lenin's Mistress : The Life of Inessa Armand*. Cahners Business Information, Inc. ISBN 037550589X.
9. ↑  R.C. Elwood, *Inessa Armand: Revolutionary and Feminist*, New York: Cambridge University Press, 1992.
10. ↑  Barbara Evan Clements, *Bolshevik Women*, New York: Cambridge University Press, 1997.
11. ↑  Rappaport, Helen (2010). *Conspirator: Lenin in Exile*.
12. 1 2  Rappaport, Helen. *Conspirator: Lenin in Exile*.
13. ↑  Smith, Bonnie. *The Oxford Encyclopedia of Women in World History: 4 Volume Set*.
14. ↑  Montague, Brendan. *A Year on the Sauce*. pp. 132–133.
15. ↑  Service, Robert. *Lenin: A Biography*.
16. ↑  Elwood, Ralph Carter. *Inessa Armand: Revolutionary and Feminist*.
17. ↑  Branko Lazitch and Milorad Drachkovitch, "Inessa Armand" in *Biographical Dictionary of the Comintern*, Palo Alto: Hoover Institution Press, 1986
18. ↑  Pearson, Michael. "Lenin's lieutenant".
19. ↑  Smith, Bonnie G. *The Oxford Encyclopedia of Women in World History: 4 Volume Set*. ISBN 9780195148909.
20. ↑  Rappaport, Helen (2001). *Encyclopedia of Women Social Reformers, Volume 1*. ABC-CLIO. ISBN 9781576071014.
21. ↑  En galego: Lenin en París
22. ↑  En galego: O tren de Lenin
23. ↑  "Ostrácia de Teresa Moure, obra ímpar nas nossas letras" (en portugués). 17 de xuño de 2016. Consultado o 25 de febreiro de 2018.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Inessa Armand Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Elwood, Ralph Carter (2011). Anthem Press, ed. *The Non-geometric Lenin: Essays on the Development of the Bolshevik Party*. pp. 112. ISBN 978-0-85728-778-6.
* Elwood, Ralph Carter (1992). Cambridge University Press, ed. *Inessa Armand: Revolutionary and Feminist*. ISBN 0521414865.
* de Haan, Francisca; Daskalova, Krasimira; Loutfi, Anna. *Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe: 19th and 20th Centuries* (en inglés). Central European University Press. p. 34. ISBN 9789637326394.
* Mccauley, Martin (2014). *The Rise and Fall of the Soviet Union*. Routledge. p. 82. ISBN 9781317867838.
* Warshofsky Lapidus, Gail (1978). *Women in Soviet Society: Equality, Development, and Social Change*. University of California Press. p. 47. ISBN 9780520039384.

### Outros artigos

* Nadezhda Krupskaia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q233514
* WorldCat
* VIAF: 59880949
* BNF: 12331477h
* CiNii: DA11124843
* FAST: 180119
* FemBio: 1194
* GND: 118825976
* HDS: 028356
* ISNI: 0000000081397003
* LAC: 0061F4801
* LCCN: n85140188
* NDL: 00620282
* NKC: jx20050527001
* NLG: 85980
* NTA: 101135858
* OL: OL4953427A
* SNAC: w6gb5h9r
* SUDOC: 032246285

 |