O **Parque provincial dos dinosauros** é un Patrimonio da Humanidade da UNESCO situado en Alberta (Canadá), no val do Red Deer River, nun terreo de terra estéril e numerosos fósiles de dinosauros. O parque é ben coñecido por ser un dos lugares de dinosaurios máis ricos do mundo en fósiles. No parque descubríronse cincuenta e oito especies de dinosauros e máis de 500 exemplares foron retirados e expostos en museos de todo o mundo. A coñecida agrupación de fósiles de case 500 especies de vida, desde as esporas de fentos microscópicos ata os grandes dionosuros carnívoros, xustificou que se convertese en Patrimonio da Humanidade en 1979. Sitúase ao leste de Calgary e ao nordeste de Brooks.

Centro de visitantes do parque provincial de dinosauros
-------------------------------------------------------

O Centro de Visitantes do Parque Provincial de Dinosauros presenta exposicións sobre dinosauros, fósiles e a xeoloxía e a historia natural do parque. Hai unha sala de vídeo, unha zona de laboratorio de preparación de fósiles e unha tenda de agasallos. No verán ofrécense programas públicos.

**A cabana de John Ware** é unha cabana restaurada de principios do século XX utilizada por John Ware, un cowboy afroamericano e figura importante de Historia da gandería de Alberta. A cabana está situada preto do centro de visitantes e está aberta en determinados días do verán.

Historia
--------

Establecido o 27 de xuño de 1955 como parte do 50º Ano Xubilar de Alberta co obxectivo de protexer os leitos fósiles, o primeiro alcaide foi Roy Fowler (1902-1975), un agricultor e cazador de fósiles afeccionado.

O parque estableceuse como Patrimonio da Humanidade da UNESCO o 26 de outubro de 1979 tanto polas súss terras estériles e os seus hábitats ribeirais de importancia nacional como pola importancia internacional dos fósiles atopados alí.

Ata 1985, os descubrimentos feitos no parque tiveron que enviarse a museos de todo o mundo para a súa análise científica e exposición, incluíndo o Royal Ontario Museum en Toronto en Ontario, o Museo canadense da Natureza en Ottawa en Ontario, e o Museo Americano de Historia Natural na cidade de Nova York, no estado de Nova York. Isto cambiou coa apertura do Royal Tyrrell Museum of Paleontology 100 quilómetros río arriba no Midland Provincial Park, adxacente a Drumheller.

Natureza
--------

O parque protexe un ecosistema moi complexo que inclúe tres comunidades: pradeiras, terras estériless e álamos de ribeira. O seu ecosistema está rodeado de pradeiras, pero é único por si mesmo. Os coros de coiotes son habituais ao solpor, así como as chamadas de cordeilinos. No parque pódense ver coellos de rabo de algodón, cervo mula e antílopes americanos a serpe de cascabel das pradeiras, a  cobra de touro e a serpe de xoguete de lados vermellos tamén están presentes. Os  zarapitos e os gansos de Canadá están entre as 165 especies de aves que se poden ver na primavera e no verán. Algunhas das especies de cactos máis setentrionais, incluíndo o *Opuntia* (figo chumbo) e *Pediocactus* (alfileteiro) pódense observar en plena floración durante a última metade de xuño.

### Xeoloxía

Os sedimentos expostos nos terreos baldíos no Parque Provincial de Dinosauros depositáronse durante un período duns 1,5 millóns de anos durante o Campaniano da época do Cretácico superior e pertencen a tres formacións xeolóxicas. A parte superior da Formación Oldman terrestre, que aflora na base da secuencia, é a máis antiga. Está cuberto por unha sección completa da Formación Dinosaur Park terrestre, que á súa vez está cuberta pola base da [[Formación Bearpaw] mariña. A Formación Dinosaur Park, que contén a maioría dos esqueletos de dinosauros articulados, creouse hai entre 76,5 e 74,8 millóns de anos. Foi depositado en ambientes de chaira inundable e chaira costeira por sistemas fluviais que fluían cara ao leste e ao sueste ata o Mar interior occidental.

### Paleontoloxía

*Chasmosaurus belli*, atopado no Parque, exposto no Royal Tyrrell Museum of Paleontology
Os terreos estériles preto da entrada do parque
O parque provincial dos dinosauros conserva un grupo extraordinariamente diverso de vertebrados de auga doce. Os peixes inclúen tiburóns, raias (como o durófago *Myledaphus*), espátulas, Amia calvas, Lepisosteidaes e teleósteos. Os anfibios inclúen ras, salamandras e os extintos Albanerpetontidaes. Os réptiles inclúen lagartos (como o gran monitor *Palaeosaniwa*), unha gran variedade de tartarugas, crocodilianos e o *Champsosaurus* que come peixes. Os fósiles de mamíferos do parque son relativamente raros e consisten en dentes illados, mandíbulas fragmentarias con dentes e fragmentos de dentes de animais do tamaño dun rato e da musaraña. Inclúen representantes de mamíferos placentarios, marsupial e multituberculate.

Os fósiles vexetais do parque e da zona circundante inclúen follas de fento, follaxe e madeira de taxodiáceas e cupressáceas coníferas, e follas de *Ginkgo*, *Cercidiphyllum*, *Platanus*, unha planta acuática parecida a *Pistia* e outras. Tamén se describiu un rico conxunto de pole e esporas fósiles.

Os dinosauros do parque son sorprendentemente diversos. Inclúen:

**Ceratopsia**

* *Leptoceratops* sp.
* *Centrosaurus apertus*
* *Coronosaurus brinkmani*
* *Styracosaurus albertensis*
* *Pachyrhinosaurus*
* *Chasmosaurus belli*, *C. russelli*
* *Vagaceratops irvinensis*

**Hadrosauridae**

* *Corythosaurus casuarius*
* *Gryposaurus notabilis*, *G. incurvimanus*
* *Lambeosaurus lambei*, *L. magnicristatus*
* *Prosaurolophus maximus*
* *Parasaurolophus walkeri*

**Ankylosauria**

* *Panoplosaurus*
* *Edmontonia*
* *Euoplocephalus tutus*

**Hypsilophodontidae**

* *Orodromeus*

**Pachycephalosauria**

* *Stegoceras*

**Tyrannosauridae**

* *Daspletosaurus torosus*
* *Gorgosaurus libratus*

**Ornithomimidae**

* *Ornithomimus*
* *Struthiomimus*
* *Rativates*
* nueva especie de ornitomimidos A

**Caenagnathidae**

* *Chirostenotes pergracilis*
* *Chirostenotes elegans*
* *Chirostenotes collinsi*

**Dromaeosauridae**

* *Dromaeosaurus albertensis*
* *Saurornitholestes*
* *Hesperonychus* elizabethae
* ?nova especie de dromaeosaurio A
* ?nova especie de dromaeosaurio B

**Troodontidae**

* *Troodon*
* Nova especie troodóntida A

*Clasificación incerta*

* *Ricardoestesia gilmorei*

Estiveron presentes aves como Hesperornithiformes, así como Pterosauria xigante relacionado con *Quetzalcoatlus*. Stagodont marsupiais, placentarios e multituberculate correron baixo os pés.

### Sitio do patrimonio xeolóxico da IUGS

Con respecto a ser a "localización de dinosauros máis abundante e diversa do mundo, que produce máis de 166 taxóns de vertebrados, incluíndo 51 especies de dinosauros non aviares", a Unión Internacional de Ciencias Xeolóxicas (IUGS) incluíu o "Parque Provincial dos Dinosauros" no seu conxunto de 100 "sitios do patrimonio xeolóxico" en todo o mundo nunha lista publicada en outubro de 2022. A organización define un Patrimonio Xeolóxico da IUGS como "un lugar clave con elementos xeolóxicos e/ou procesos de relevancia científica internacional, usado como unha referencia e/ou cunha contribución substancial ao desenvolvemento das ciencias xeolóxicas a través da historia.'

Galería
-------

* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros
* Parque Provincial dos DinosaurosParque Provincial dos Dinosauros

Notas
-----

Referencias

1. ↑  "Travel Article: Dinosaur Provincial Park". Arquivado dende o orixinal o 2011-07-18. Consultado o 2009-11-11.
2. 1 2  Currie, P.J. and Koppelhus, E.B. (eds). 2005. Dinosaur Provincial Park: A Spectacular Ancient Ecosystem Revealed. Indiana University Press: Bloomington and Indianapolis, 648 p.
3. ↑  Koppelhus, E.B. 2005. Paleobotany. In: Currie, P.J. and Koppelhus, E.B. (eds), Dinosaur Provincial Park: A Spectacular Ancient Ecosystem Revealed. Indiana University Press: Bloomington and Indianapolis, 131-138.
4. ↑  Braman, D.R. and Koppelhus, E.B. 2005. Campanian palynomorphs. In: Currie, P.J. and Koppelhus, E.B. (eds), Dinosaur Provincial Park: A Spectacular Ancient Ecosystem Revealed. Indiana University Press: Bloomington and Indianapolis, 101-130.
5. ↑  "The First 100 IUGS Geological Heritage Sites" (PDF). *IUGS International Commission on Geoheritage*. IUGS. Consultado o 13 de novembro de 2022.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Parque provincial dos dinosauros Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial
* UNESCO World Heritage

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q289466
* WorldCat
* VIAF: 138849010
* BNF: 15688995g
* BRE: 2627659
* EBID: ID
* GeoNames: 6148531
* LCCN: sh85038093
* MAG: 2780563042
* OSM: 6423610
* SUDOC: 137546920
* WDPA: 4191
* WHC: 71

 |