| *Fígado* |
| --- |
|  |
| En vermello, localización do fígado con respecto ao resto do organismo. |
|
|
| Latín | *Iecur* ou *jecur* |
|
| Gray's | *pág.1188* |
| Sistema | DixestivoCirculatorio |
| Arteria | Hepática |
| Vea | Hepática, Porta |
| Nervio(s) | Ganglios celíacos, Nervio vago |
|
|
|
|

O **fígado** é un órgano vital presente nos vertebrados e nalgúns outros animais, no ser humano constitúe a maior glándula do corpo humano. Localízase no canto dereito superior do abdome, baixo o diafragma, e o seu peso aproximado é de case 1,5 kg no home adulto e un pouco menos na muller; en cativos é proporcionalmente maior, pois constitúe 1/20 do peso total dun recentemente nacido. Na primeira infancia é un órgano tan grande que pode ser sentido abaixo da marxe inferior das costelas, no lado dereito. Funciona como glándula exócrina, isto é, libera secrecións en sistema de canais que se abren nunha superficie externa ou interna. Actúa tamén como glándula endócrina, unha vez que tamén libera substancias no sangue ou nos vasos linfáticos.

Nome
----

Orixinalmente, en latín o órgano era denominado *iecur*. Porén, existía o costume de cebar con figos os animais que eran criados coa intención de lles comer o fígado, e estes fígados cebados con figos eran denominados *iecur ficatum*. Co tempo, a designación que prevaleceu foi *ficatum*, da cal deriva o nome do órgano nas linguas romances (galego e portugués *fígado*, asturleonés *fégadu*, castelán *hígado*, francés *foie*...).

O prefixo *hepato-* e o adxectivo *hepático*, usados na linguaxe médica para se referir a cousas relacionadas co fígado, deriva do grego *hēpar (ήπαρ)*. Este termo, á súa vez, provén de *hēpaomai (ἠπάομαι)* que significa *reparar, arranxar*, probabelmente debido á capacidade rexenerativa deste órgano.

Estrutura
---------

O fígado, visto desde arriba, mostra os lóbulos esquerdo e dereito separados polo ligamento falciforme
O fígado é un órgano de cor marrón avermellada escura, en forma de cuña, con dous lobos de tamaño e forma desiguais. Un fígado humano adoita pesar aproximadamente 1,5 kg. e ten un ancho duns 15 cm. Existe unha considerable variación de tamaño entre individuos, sendo o rango de referencia estándar para os homes de 970-1860 g. e para as mulleres de 600-1770 g. É á vez o órgano interno máis pesado e a glándula máis grande do corpo humano. Atópase no cuadrante superior dereito da cavidade abdominal, xusto debaixo do diafragma, á dereita do estómago e por encima da vesícula biliar.

O fígado está conectado a dous grandes vasos sanguíneos: a arteria hepática e a vea porta. A arteria hepática transporta sangue rico en osíxeno desde a aorta a través do tronco celíaco, mentres que a vea porta transporta sangue rico en nutrientes dixeridos desde todo o tracto gastrointestinal e tamén desde o bazo e o páncreas. Estes vasos sanguíneos subdividense en pequenos capilares denominados sinusoides hepáticos, que á súa vez desembocan en lobos hepáticos.

Os lobos hepáticos son as unidades funcionais do fígado. Cada lobo está formado por millóns de células hepáticas (hepatocitos), que son as células metabólicas básicas. Os lobos mantéñense unidos por unha capa de tecido conectivo fino, denso, irregular, fibroelástico que se estende desde a cápsula fibrosa que cobre todo o fígado, coñecida como *cápsula de Glisson* en honra ao médico británico Francis Glisson. Este tecido esténdese na estrutura do fígado acompañando aos vasos sanguíneos, condutos e nervios no hilio hepático. Toda a superficie do fígado, excepto a zona espida, está cuberta por unha capa serosa derivada do peritoneo, que se adhire firmemente á cápsula interna de Glisson.

### Anatomía xeral

A terminoloxía relacionada co fígado adoita comezar en *hepat-* de ἡπατο-, da palabra grega para fígado.

#### Lobos

O fígado, visto desde abaixo, superficie que mostra catro lóbos e as impresións
O fígado, visto desde arriba, está dividido en dúas partes -un lobo dereito e un lobo esquerdo- e en catro partes visto desde abaixo (lobo esquerdo, dereito, caudado e lobo cadrado).

O ligamento falciforme realiza unha división superficial do fígado nun lobo esquerdo e outro dereito. Desde abaixo, os dous lobos adicionais sitúanse entre os lobos dereito e esquerdo, un diante do outro. Pódese imaxinar unha liña que vai desde a esquerda da vea cava e todo o camiño cara a adiante para dividir o fígado e a vesícula biliar en dúas metades.
 Esta liña chámase liña de Cantlie.

Outros puntos de referencia anatómicos inclúen o ligamento venoso hepático e o ligamento redondo do fígado, que dividen aínda máis o lado esquerdo do fígado en dúas seccións. Un fito anatómico importante, a fisura transversal do fígado, divide esta porción esquerda en catro segmentos, que poden numerarse comezando no lobo caudado como I en sentido contrario ás agullas do reloxo. Desde esta vista parietal poden verse sete segmentos, xa que o oitavo segmento só é visible na vista visceral.

#### Superficies

Na superficie diafragmática, á parte dunha zona triangular espida onde se conecta co diafragma, o fígado está cuberto por unha fina membrana de dobre capa, o peritoneo, que axuda a reducir a fricción contra outros órganos. Esta superficie cobre a forma convexa dos dous lóbulos onde se acomoda á forma do diafragma. O peritoneo se pliega sobre si mesmo para formar o ligamento falciforme e os dereito e ligamento triangular esquerdo.

Estes ligamentos peritoneais non están relacionados cos ligamentos anatómicos das articulacións, e os ligamentos triangulares dereito e esquerdo non teñen importancia funcional coñecida, aínda que serven como puntos de referencia superficiais. O ligamento falciforme serve para unir o fígado á porción posterior da parede corporal anterior.

A superficie visceral ou inferior é irregular e cóncava. Está cuberta de peritoneo, excepto na zona de unión coa vesícula biliar e o porta hepatis.. A fosa da vesícula biliar atópase á dereita do lobo cadrado, ocupada pola vesícula biliar co seu conduto cístico preto do extremo dereito do porta hepatis.

#### Impresións

Cara inferior do fígado onde é visible a impresión gástrica, cólica, duodenal e renal, a vea cava inferior en cor azul e a vesícula biliar en verde
Varias impresións na superficie do fígado acomodan as diversas estruturas e órganos adxacentes. Debaixo do lobo dereito e á dereita da fosa da vesícula biliar hai dúas impresións, unha detrás da outra e separadas por unha crista. A que está diante é unha impresión cólica pouco profunda, formada pola flexura hepática e a que está detrás é unha impresión renal máis profunda que aloxa parte do ril dereito e parte da glándula suprarrenal.

A impresión suprarrenal é unha pequena zona triangular deprimida do fígado. Atópase preto da dereita da fosa, entre a zona espida e o lobo caudado, e inmediatamente por encima da impresión renal. A maior parte da impresión suprarrenal está desprovista de peritoneo e alberga a glándula suprarrenal dereita.

No medio da impresión renal hai unha terceira impresión lixeiramente marcada, situada entre esta e o pescozo da vesícula biliar. Está causada pola porción descendente do duodeno e coñécese como impresión duodenal.

A superficie inferior do lobo esquerdo do fígado preséntase detrás e á esquerda da impresión gástrica. Está moldeado sobre a superficie superior anterior do estómago, e á súa dereita atópase unha eminencia redondeada, o páncreas, que encaixa na concavidade da curvatura menor do estómago e sitúase diante da capa anterior do epiplón menor.

### Anatomía microscópica

Células, condutos e vasos sanguíneos
Microscópicamente, cada lobo hepático está formado por lobos hepáticos. Os lobos son aproximadamente hexagonais e están formados por placas de hepatocitos e sinusoides que irradian desde unha vea central cara a un perímetro imaxinario de tríadas portais interlobulares.
. A vea central únese á vea hepática para conducir o sangue fora do fígado. Un compoñente distintivo dun lobo é a tríada portal, que pode atoparse ao longo de cada unha das esquinas do lobo. A tríada portal está formada pola arteria hepática, a vea porta e o conduto biliar común.. A tríada pode verse nunha ecografía hepática, como un signo de Mickey Mouse coa vea porta como a cabeza, e a arteria hepática, e o conduto biliar común como as orellas.

A histoloxía, o estudo da anatomía microscópica, mostra dous tipos principais de células hepáticas: As células parenquimatosas e as células non parenquimatosas. Ao redor do 70-85% do volume do fígado está ocupado por hepatocitos parenquimatosos. As células non parenquimatosas constitúen o 40% do número total de células hepáticas, pero só o 6,5% do seu volume.. Os sinusoides hepáticos están recubertos por dous tipos de células: células endoteliais sinusoidais e células fagocíticas de Kupffer. As células estreladas hepáticas son células non parenquimatosas que se atopan no espazo perisinusoidal, entre un sinusoide e un hepatocito
Ademais, os linfocitos intrahepáticos adoitan estar presentes na luz sinusoidal.

* Anatomía microscópica do fígadoAnatomía microscópica do fígado
* Tipos de capilares: sinusoide á dereitaTipos de capilares: sinusoide á dereita
* Fotograma de animación médica en 3D que representa partes do fígadoFotograma de animación médica en 3D que representa partes do fígado

### Anatomía funcional

O hilio do fígado, marcado en amarelo
A zona central ou hilio hepático, inclúe a abertura coñecida como porta hepatite que leva o conduto biliar común e a arteria hepática común, e a abertura para a vea porta. O conduto, a vea e a arteria divídense en ramas esquerda e dereita, e as zonas do fígado irrigadas por estas ramas constitúen os lóbulos funcionais esquerdo e dereito. Os lóbulos funcionais están separados por un plano imaxinario, a liña de Cantlie, que une a fosa da vesícula biliar coa vea cava inferior. O plano separa o fígado nos verdadeiros lóbulos dereito e esquerdo. A vea hepática media tamén delimita os verdadeiros lóbulos dereito e esquerdo. O lóbulo dereito divídese á súa vez nun segmento anterior e posterior pola vea hepática dereita. O lóbulo esquerdo está dividido nos segmentos medial e lateral pola vea hepática esquerda.

O hilio do fígado descríbese en termos de tres "placas" que conteñen os condutos biliares e os vasos sanguíneos. O contido de todo o sistema de placas está rodeado por unha vaina. As tres placas son a *placa hiliar*, a *placa cística* e a *placa umbilical* e o sistema de placas é o lugar das moitas variacións anatómicas que se atopan no fígado..

Funcións do fígado
------------------

Nalgunhas especies animais o metabolismo alcanza a actividade máxima despois da alimentación; isto diminúelles a capacidade de reacción a estímulos externos. Noutras especies, o control metabólico é estacionario, sen diminución desta reacción. A diferenza é determinada polo fígado e a súa función reguladora, órgano básico da coordinación fisiolóxica.

Entre algunhas das funcións do fígado, podemos citar:

* Destrución das hemacias.
* Emulsificación de graxas no proceso dixestivo, a través da secreción da bile.
* Almacenamento e liberación de glicosa.
* Síntese de proteínas do plasma.
* Produción de precursores das plaquetas.
* Conversión de amonio en urea.
* Purificación canto a diversas toxinas.

Unha fábrica de procesamento
----------------------------

Alén das funcións citadas máis enriba, este órgano efectúa aproximadamente 220 funcións diferentes todas interligadas e correlacionadas. Unha das súas principais actividades é a formación e excreción da bile; as células hepáticas producen en torno de 1,5 l por día, descargándoa a través do conduto hepático. A transformación de glicosa en glicóxeno, este coñecido como *amidón animal*, e o seu almacenamento, dáse nas células hepáticas. Ligada a este proceso, está a regulación e a organización de proteínas e graxas en estruturas químicas utilizábeis polo organismo na concentración dos aminoácidos no sangue, que resulta na conversión de glicosa, esta utilizada polo organismo no seu metabolismo. Neste mesmo proceso, o subproduto resulta é a urea, eliminada polo ril. Alén diso, paralelamente existe a elaboración da seroalbumina, da seroglobulina e do fibrinóxeno, isto todo ao mesmo tempo en que ocorre a desintegración dos glóbulos vermellos. Durante este proceso, tamén actúa en diversos outros, todo simultaneamente, destruíndo, reprocesando e reconstruíndo, como se fosen varios órganos independentes, por exemplo, á vez que destrúe as hemacias, o fígado forma o sangue no embrión, a heparina, a vitamina A a partir do caroteno, entre outros.

O fígado, alén de producir nos seus procesos diversos elementos vitais, aínda actúa como un depósito, almacenando auga, ferro, cobre e as vitaminas A, D e as do complexo B.

Durante o seu funcionamento produce calor, participando da regulación do volume sanguíneo. Ten acción antitóxica importante, procesando e eliminado os elementos nocivos de bebidas alcohólicas, café, barbitúricos ou graxas, entre outros. Alén diso, ten un papel vital no proceso de absorción dos alimentos.

Morfoloxía
----------

Fígado anterior.
Nos humanos, o fígado ten forma de prisma, con ángulos arredondados, dándolle aparencia ovalizada. A súa coloración é vermello-escuro, tendendo ao marrón avermellado. Os tecidos que o compoñen son de natureza moi fráxil, a súa aparencia e consistencia seguen o padrón doutros animais. A súa localización é na parte máis alta da cavidade abdominal, embaixo do diafragma no hipocondrio dereito.

Está formado por tres superficies: superior ou diafragmática, inferior ou visceral e posterior. Algúns anatomistas dividen o órgano en dous lobos, o dereito é ben maior que o esquerdo, tendo aínda máis dous lobos menores situados entre o dereito e o esquerdo.

A superficie superior fica inmediatamente debaixo do diafragma e o ligamento falciforme divídea en dous lobos: o dereito e o esquerdo.

A superficie inferior é plana, dividida por tres sucos, dando unha forma de H. Na parte anterior do suco dereito, atópase a vesícula biliar, que é unha bolsa membranosa que almacena bile; na parte frontal do suco esquerdo, está situado o ligamento redondo que é unha extensión da vea umbilical.

### Lobos hepáticos

*Ver artigo principal: **Lobo (fígado)***

Existe aínda un suco transverso determinado polo *hilo*, que é por onde entran e saen todos os vasos sanguíneos, exceptuando as veas hepáticas. Os sucos dividen a superficie inferior do fígado en catro lobos: o dereito ou cuadrilátero; o esquerdo ou triangular; o cadrado, situado na parte da fronte do hilo e, por último, o alongado na parte posterior, tamén chamado de lobo de Spiegel.

### Fixación

O fígado ten gran parte da superficie externa revestida polo peritoneo, que forma os ligamentos que o conectan ao abdome e ás vísceras veciñas. Envolvéndoo, hai un invólucro especial, formado pola chamada cápsula de Glison, que reviste todo o órgano, sen interrupción, como unha capa, e que na parte máis próxima do hilo envolve a arteria hepática, a vea porta, o condutor hepático e os nervios.

Aínda que o tecido hepático sexa brando, a cápsula que o recobre é extremadamente resistente e diminúe a posibilidade de lesións traumáticas. En caso de ruptura, as consecuencias son gravísimas, pois o tecido interno lacérase con gran facilidade.

O órgano está constituído por aproximadamente cen mil lóbulos, que son minúsculos agregados celulares formados polas células hepáticas, organizadas en cordóns dispostos en volta da vea chamada centrolobular. A vea porta contén moitas pequenas ramificacións, ligadas ás sinusoides, que son espazos comprendidos entre as diversas capas de células hepáticas.

Hematoloxía e irrigación
------------------------

O fígado é irrigado pola arteria hepática, cuxa función é levar sangue arterial osixenado necesario para o seu metabolismo.

O sangue procedente do bazo e do intestino vén da vea porta; este é rico en substancias nutritivas, absorbidas durante a dixestión. O sangue é recollido pola vea centrolobular e conducido para veas cada vez máis grosas, ata chegar á vea suprahepática.

Procesamento químico e subprodutos
----------------------------------

Monumento ó fígado en Valón, Doniños, Ferrol
As impurezas son filtradas polo fígado, que destrúe as substancias tisulares transportadas polo sangue. Os lípidos, glícidos, proteínas, vitaminas etc. vidos polo sangue venoso, son transformados en diversos subprodutos.

Os glícidos son convertidos en glicosa que, metabolizada, se converte en glicóxeno, e, novamente convertida en azucre que é liberado para o sangue cando cae o nivel en plasma.
As células de Kupfer, que se atopan nos sinusoides, actúa sobre as células sanguíneas que xa non teñen vitalidade, e sobre bacterias, sendo descompostas e convertidas en hemoglobina e proteínas, xerando a bilirrubina, que é colectada polos condutores biliares, que pasan entre cordóns desas células que segregan bile; esta, á súa vez, vaise movendo a condutos de maior calibre, ata chegar ao canal hepático (tamén chamado ducto hepático); neste, únese nunha xunción en forma de Y co ducto cístico, chegando á vesícula biliar. Da unión en Y, o ducto biliar común esténdese ata o duodeno, primeiro treito do intestino delgado, onde a bile vai se mesturar co alimento para participar na dixestión. O alimento descomposto atravesa as paredes permeábeis do intestino delgado e as súas moléculas penetran na corrente sanguínea. A vea porta conduce estas ao fígado que as combina e recombina, remitíndoas ao resto do organismo.

A importancia do fígado e o seu poder de rexeneración
-----------------------------------------------------

En casos de impactos moi fortes pode haber ruptura da cápsula que recobre o fígado, coa inmediata laceración do tecido do órgano.

As lesións en xeral son importantes e de extrema gravidade, podendo ser moitas veces fatais, debido á enorme cantidade de sangue que pode perderse, dado o gran número de vasos sanguíneos que compoñen o órgano. Se en caso de accidente grave, e consecuente lesión, a persoa logra sobrevivir, o fígado xeralmente demostrará alto e rápido poder de rexeneración.

Enfermidades
------------

*Véxase tamén**:* Hepatotoxicidade.
Entre as principais enfermidades que atacan ao fígado están as Hepatites agudas de etioloxía descoñecida, chamadas de hepatites criptoxénicas, as hepatites B, C, D e E, as doenzas alcohólicas do fígado, as doenzas hepáticas tóxicas, as insuficiencias hepáticas, as fibroses e cirroses hepáticas, entre outras.

Notas
-----

1. ↑  O que tem a ver o fígado com os figos? no Portal Galego da Língua
2. ↑  Cotran, Ramzi S.; Kumar, Vinay; Fausto, Nelson; Nelso Fausto; Robbins, Stanley L.; Abbas, Abul K. (2005). *Robbins and Cotran pathologic basis of disease* (7th ed.). St. Louis, MO: Elsevier Saunders. p. 878. ISBN 978-0-7216-0187-8.
3. ↑  "Enlarged liver". *Mayo Clinic*. Arquivado dende o orixinal o 2017-03-21. Consultado o 30 de xaneiro do 2024.
4. ↑  Molina, D. Kimberley; DiMaio, Vincent J.M. (2012). "Normal Organ Weights in Men". *The American Journal of Forensic Medicine and Pathology* **33** (4). pp. 368–372. ISSN 0195-7910. PMID 22182984. doi:10.1097/PAF.0b013e31823d29ad.
5. ↑  Molina, D. Kimberley; DiMaio, Vincent J. M. (2015). "Normal Organ Weights in Women". *The American Journal of Forensic Medicine and Pathology* **36** (3). pp. 182–187. ISSN 0195-7910. PMID 26108038. doi:10.1097/PAF.0000000000000175.
6. ↑  Tortora, Gerard J.; Derrickson, Bryan H. (2008). *Principles of Anatomy and Physiology* (12th ed.). John Wiley & Sons. p. 945. ISBN 978-0-470-08471-7.
7. ↑  Modelo:EMedicine
8. ↑  "Anatomy and physiology of the liver – Canadian Cancer Society". Cancer.ca. Arquivado dende o orixinal o 2015-06-26. Consultado o 31 de xaneiro do 2024.
9. ↑  "Etymology online hepatic". Arquivado dende o orixinal o 15 de decembro de 2013. Consultado o 30 de xaneiro do 2024.
10. ↑  "Anatomy of the Liver". Liver.co.uk. Arquivado dende o orixinal o 2015-06-27. Consultado o 30 de xaneiro do 2024.
11. ↑  Renz, John F.; Kinkhabwala, Milan (2014). "Surgical Anatomy of the Liver". En Busuttil, Ronald W.; Klintmalm, Göran B. *Transplantation of the Liver*. Elsevier. pp. 23–39. ISBN 978-1-4557-5383-3.
12. ↑  "Cantlie's line | Radiology Reference Article". Radiopaedia.org. Arquivado dende o orixinal o 2015-06-27. Consultado o 30 de xaneiro do 2024.
13. ↑  Kuntz, Erwin; Kuntz, Hans-Dieter (2009). "Liver resection". *Hepatology: Textbook and Atlas* (3rd ed.). Springer. pp. 900–903. ISBN 978-3-540-76839-5.
14. 1 2  Singh, Inderbir (2008). "The Liver Pancreas and Spleen". *Textbook of Anatomy with Colour Atlas*. Jaypee Brothers. pp. 592–606. ISBN 978-81-8061-833-8. [*Ligazón morta*]
15. 1 2  McMinn, R.M.H. (2003). "Liver and Biliary Tract". *Last's Anatomy: Regional and Applied*. Elsevier. pp. 342–351. ISBN 978-0-7295-3752-0.
16. ↑  Skandalakis, Lee J.; Skandalakis, John E.; Skandalakis, Panajiotis N. (2009). "Liver". *Surgical Anatomy and Technique*. pp. 497–531. ISBN 978-0-387-09515-8. doi:10.1007/978-0-387-09515-8\_13.
17. 1 2 3  *Dorland's illustrated medical dictionary* 2012, p. 925.
18. ↑  Moore, K (2018). *Clinically oriented anatomy* (Eighth ed.). Wolters Kluwer. p. 501. ISBN 9781496347213.
19. ↑  Moore, K (2018). *Clinically oriented anatomy* (Eighth ed.). Wolters Kluwer. p. 494. ISBN 9781496347213.
20. ↑  "Mickey Mouse sign". Consultado o 1 de febreiro do 2024.
21. 1 2 3  Kmieć Z (2001). "Introduction — Morphology of the Liver Lobule". *Cooperation of Liver Cells in Health and Disease*. Advances in Anatomy Embryology and Cell Biology **161**. pp. iii–xiii, 1–151. ISBN 978-3-540-41887-0. PMID 11729749. doi:10.1007/978-3-642-56553-3\_1.
22. ↑  Pocock, Gillian (2006). *Human Physiology* (Third ed.). Oxford University Press. p. 404. ISBN 978-0-19-856878-0.
23. 1 2  Kawarada, Y; Das, BC; Taoka, H (2000). "Anatomy of the hepatic hilar area: the plate system". *Journal of Hepato-Biliary-Pancreatic Surgery* **7** (6). pp. 580–586. PMID 11180890. doi:10.1007/s005340070007.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Fígado Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* *Dorland's illustrated medical dictionary* (32nd ed.). Philadelphia, PA: Elsevier / Saunders. 2012. ISBN 978-1-4557-0985-4.
* Young, Barbara; O'Dowd, Geraldine; Woodford, Phillip (4 de novembro de 2013). *Wheater's Functional Histology: A text and colour atlas* (6th ed.). Philadelphia, PA: Elsevier. ISBN 9780702047473.
* Wolf, Heidegger: *Atlas de Anatomía Humana*, Guanabara-Koogan, 1968.

### Ligazóns externas

* Medicina, diversos[*Ligazón morta*]
* Anatomía do fígado Arquivado 02 de novembro de 2005 en Wayback Machine.
* Fígado no atlas de anatomía de Henry Gray (en inglés)

| * v
* c
* e
Sistemas e órganos |
| --- |
| TA 2-4:Músculo-esquelético | 

|  |  |
| --- | --- |
| Sistema esquelético | Óso (Carpo ·  Clavícula ·  Fémur ·  Peroné ·  Úmero ·  Mandíbula ·  Metacarpo ·  Metatarso ·  Cadea de ósos do oído ·  Rótula ·  Falanxes ·  Radio ·  Cranio ·  Tarso ·  Tibia ·  Cúbito ·  Costela ·  Vértebra ·  Pelve ·  Esterno) ·  Cartilaxe |
| Articulacións | Articulación fibrosa ·  Articulación cartilaxinosa ·  Articulación sinovial |
| Sistema muscular | Músculo ·  Tendón ·  Diafragma |

 |
| TA 5-11:espláncnico/vísceras | 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| principalmenteTorácica | 

|  |  |
| --- | --- |
| Aparato respiratorio | *Tracto respiratorio superior* (nariz, farinxe, larinxe) ·  *Tracto respiratorio inferior* (traquea, bronquio, pulmón) |

 |
| principalmenteAbdominopélvica | 

|  |  |
| --- | --- |
| Aparato dixestivo+glándulas anexas | Boca (glándula salivar, lingua) ·  *Tubo dixestivo superior* (farinxe, esófago, estómago) ·  *Tubo dixestivo inferior* (intestino delgado, apéndice, colon, recto, ano) ·  *Glándulas accesorias* (fígado, vesícula biliar, páncreas) |
| XU: Aparato urinario | Ril ·  Uréter ·  Vexiga ·  Uretra |
| XU: Sistema reprodutor | Femia (útero, vulva, ovario, trompa de Falopio, placenta) ·  Macho (escroto, pene, próstata, testículo, vesícula seminal, glándula bulbouretral) |

 |
| Sistema endócrino | Pituitaria ·  Pineal ·  Tiroide ·  Paratiroide ·  Suprarrenal ·  Illotes de Langerhans |

 |
| TA 12-16 | 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Sistema circulatorio | 

|  |  |
| --- | --- |
| Sistema cardiovascular | *periférico* (arteria, vea) ·  Corazón |
| Sistema linfático | *primario* (medula ósea, timo) ·  *secundario* (bazo, ganglio linfático) |

 |
| N/S | Sistema nervioso (cerebro, medula espiñal, nervio) ·  Sistema sensorial (orella, ollo) |
| Sistema integumentario | Pel ·  Tecido subcutáneo ·  Seo (glándula mamaria) |

 |
| Non-TA | Sistema inmunitario |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9368
* BNCF: 4110
* BNE: XX527585
* BNF: 119338410
* BRE: 3137510
* EBID: ID
* GEC: 0108807
* GND: 4034933-0
* JSTOR: liver
* LCCN: sh85077748
* MAG: 2776418720
* NDL: 00565010
* NKC: ph117211
* PSH: 688
* Treccani: fegato

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 7197
* MeSH: D008099
* MeSH: A03.620
* NCIt: C12392
* TA: A05.8.01.001
* Uberon: 0002107
* UMLS: C0023884

 |

1. ↑  O sinal de Mickey Mouse é un sinal médico que se asemella á cabeza de Mickey Mouse, o personaxe de Walt Disney