ORIXE
-----

A orixe da Banda de Música Municipal de Betanzos chegou en 1852, cando Fernando Vázquez Carril iniciou o proceso "sobre a implantación dunha Academia de Música nesta cidade para poder empregar na aprendizaxe desta arte a varios mozos dedicados á vacante". O seu primeiro director será Juan Gattot, quen organizará unha academia formada por 22 persoas, das cales 18 son integrantes da banda. Ademais, serían 6 alumnos de canto. Os imprescindibles para formar parte foron "a suficiente robustez e boa conduta, saber ler e escribir, ter pais ou persoa que manteña o solicitante, contar os dez anos cumpridos e non superar un deses falecementos, contratar compromiso de subsistencia. durante catro anos, excepto na Academia.

A finais de 1852 aprobouse o Regulamento Orgánico e Administrativo da Academia de Música.

A BANDA NO SÉCULO XIX
---------------------

En 1855 gañou o seu primeiro protagonismo na dirección da banda, incorporándose a Pedro Queble, natural de Santander e músico no Rexemento de Saboya número 6 da Infantería. Haberá dúas etapas á fronte da banda, unha de 1855 a 1857 e outra de 1861 a 1862.

Ante os problemas económicos municipais, haberá diferentes recollidas e subscricións populares para manter a banda. Neste momento, o uniforme oficial estaba composto por un chaleco de tea azul turquesa, un pantalón de tea azul celeste cunha franxa amarela e o director levaba un fleco de fío dourado, outro pantalón de tea branca, unha chaqueta de tea azul turquesa cun capón de estampado verde. , ouro no caso do director, e cerquillo vermello. Tiñan tamén ten unha espada de ferro con empuñadura dourada, con vaina e tahalí, mentres que o director leva unha espada con empuñadura reformada, rosas de tea celeste co seu correspondente sol, carril de metal dourado e calzado, duna de hule negro, choróns de penacho branco, vermello e azul, como as súas caixas de cartón pintadas de azul celeste.

En 1857 incorpórase á dirección o santiagués Vicente Nóvoa González e un ano despois o Concello contratou a varios músicos que chegaran ao final dos seus catro anos de formación. Nóvoa está ata 1861, cando volve Queble e un ano despois, co seu falecemento, cae no período de interinidade de José Montero ata a incorporación en 1864 de Antonio Oliva, que falecerá un ano despois. En 1865 ábrese un concurso para cubrir a praza de dirección, con comparecencia de músicos e conseguindo o posto Francisco Maimó, de Madrid.

En 1872 de Castro, mestre de capela e organista da catedral de Braga. Yáñez só estará uns meses á fronte da formación bergantiñá, incorporándose en 1874 a Joaquín Marty Roca, coruñés que chegaría a finais de século dirixindo a Banda de Música de Betanzos.

O fin de século será un recuncho de actividades pero tamén un recuncho de problemas, sobre todo no departamento económico, o que leva a diferentes problemas salariais, reducidos á metade; instrumentos e uniformes. Ante isto, Manuel Naveira, ilustre veterano de Betanzos emigrado a Bos Aires, decidiu doar 19 instrumentos á Academia de Música en 1889.

Pero o éxito da formación foi innegable xa que o Concello de Betanzos acordou en 1890 que non actuaría no Cantón pequeno senón no Cantón grande e en 1894 solicitou a Serafín Fontela Núñez a construción dun palco ou quiosco para sillería e mampostería para a banda municipal.

A BANDA NO SÉCULO XX
--------------------

Malia os cambios artísticos de principios de século, Betanzos parece non cambiar nada nos hábitos cotiáns da Banda de Música. Existe un inventario de 1928 onde as obras que se interpretaron seguían sendo as do século anterior: Beethoven, Mozart, Schubert, Wagner, Brahms e Albéniz sendo o único compositor español. Son moitas as obras de zarzuela e 53 partituras de pasodobles, ademais de música galega, 14 marchas fúnebres, dianas, etc.

En 1901 actualizáronse os uniformes dos músicos, compostos por teresiana, banda de guerra, pantalóns e faixa. E continuaron os problemas económicos do grupo, sendo habitual a ausencia de distintos músicos ante a imposibilidade de manter actualizadas as súas pagas.

Un dos primeiros directores que coñecemos neste século é Antonio Segura Penalva, suponse que substituíu a Joaquín Martí Roca, nacido en Carcaxente e falecido en Betanzos o 7 de febreiro de 1910. Segura sería o elixido para dirixir a banda en Cidade Real. en 1913 ocupa o seu posto Ricardo Dorado Arroyo, quen mesmo compuxo un himno a Betanzos, con letra do xornalista betanceiro José Bartolomé Vidal.

O gran número de actuacións que se producían a principios de século foron unha formación dinámica, que sabía que se solapaba cos numerosos cambios de director e os problemas cos estudantes, onde as expulsións eran habituais.