recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Lábridos |
| --- |
| Maragota (*Labrus bergylta*). |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Actinopterygii |
| Orde: | Perciformes |
| Suborde: | Labroidei |
| Familia: | **Labridae**G. Cuvier, 1816 |

 |
| Xénero |
| Ver texto |

Os **Lábridos** (Labridae, Cuvier 1816) son unha familia de peixes mariños, incluída dentro da suborde Labroidei, da orde dos perciformes.

Morfoloxía
----------

*Cheilinus undulatus*
*Doncelas* á venda no mercado
Presentan tamaños, formas e cores moi variables pero adoitan ser alargados, oblongos e comprimidos ou non. Teñen boca terminal, máis ou menos protráctil, cos labios ben desenvolvidos, estando normalmente separadas as articulacións da mandíbula; xeralmente os dentes sobresaen da boca. A aleta dorsal, única, ten de 8 a 21 raios espiñosos (normalmente menos de 15) e 6 a 21 raios brandos. Na anal, 3-6 raios espiñosos (normalmente, 3) e 7-18 raios brandos.

Poden alcanzar tamaños máximos de 2 m, pero moitos non chegan a superar os 15 cm, e o máis pequeno mide 4,5 cm.

Hábitat e bioloxía
------------------

Distribúense polos océanos Atlántico, Índico e Pacífico. A maior parte das especies escavan área do fondo para comer invertebrados bentónicos pero tamén hai especies planctívoras.

Os lábridos son proteroxínicos: tódolos exemplares nacen femias pero, segundo medran, as femias dominantes transfórmanse gradualmente en machos, alterando tamén a súa cor (a cores máis brillantes) e aspecto físico. Se morre o macho dominante, outra femia experimentará a metamorfose e substituirá ó macho.

Aliméntanse de pequenos crustáceos, moluscos e vermes. Algunhas especies son coñecidas por actuar en simbiose con outros peixes, nadando xuntos a eles e limpándolles de ectoparasitos a boca e outras cavidades. O *Labroides dimidiatus* é un dos limpadores máis comúns en arrecifes tropicais.

Algunhas especies son apreciadas para acuariofilia, e outras son de grande interese pesqueiro para consumo humano, entre as que podemos citar, por seren máis coñecidas en Galicia, a maragota (*Labrus bergylta*), o vello (*Symphodus bailloni*) ou a doncela ou *señorita* (*Coris julis*).

Taxonomía
---------

A familia divídese en 60 xéneros e 500 especies (FishBase).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Lábridos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Lábridos*** |

* Ficha en FishBase
* Ficha en World Register of Marine Species

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q208722
* BRE: 1934283
* EBID: ID
* MAG: 2778061225
* NDL: 001123881

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Dyntaxa: 2002033
* EOL: 5305
* EPPO: 1LABRF
* Fossilworks: 80708
* GBIF: 8535
* iNaturalist: 49284
* IRMNG: 114341
* ITIS: 170477
* NBN: NBNSYS0000160258
* NCBI: 8247
* Plazi: ID
* Soortenregister: 138645
* uBio: 114180
* WoRMS: 125541

 |
Micrografía dunha **lámina dental** e un xerme dun dente. Tinguidura de hematoxilina-eosina.
A **lámina dental** é unha banda de tecido epitelial que se observa nas preparacións histolóxicas dun dente en desenvolvemento. A lámina dental é a primeira evidencia do desenvolvemento dun dente e nos humanos empeza na sexta semana no útero ou tres semanas despois da rotura da membrana bucofarínxea. Fórmase cando as células do ectoderma oral proliferan máis rápido do que as células noutras áreas. A lámina dental descríbese mellor como un crecemento do ectoderma oral, e distínguese frecuentemente da lámina vestibular, que se desenvolve ao mesmo tempo. Este tecido divisorio está rodeado (e talvez estimulado) polo crecemento ectomesenquimal. Cando está presente, a lámina dental conecta o xerme do dente en desenvolvemento co epitelio da cavidade oral. Finalmente, a lámna dental desintégrase en pequenos agrupamentos de epitelio e é reabsorbida. En situacións nas que estes agrupamentos non son reabsorbidos, (estes restos da lámina dental téñense denominado glándulas de Serres) fórmanse quistes de erupción sobre o dente en desenvolvemento e atrasan a erupción do dente na cavidade oral. Estas invaxinacións de tecidos ectodérmicos son as proxenitoras dos posteriores ameloblastos e o esmalte, mentres que o ectomesénquima é responsable da formación da papila dental e os posteriores odontoblastos.

Notas
-----

1. ↑  Early regression of the dental lamina underlies the development of diphyodont dentitions
2. ↑  Biology of tooth replacement in amniotes
3. ↑  Tooth organogenesis and regeneration

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Difiodonto
* Polifiodonto

### Bibliografía

* Cate AR. Ten. Oral histology: development, structure, and function. 5th ed. 1998. ISBN 0-8151-2952-1.
* Brand RW, Isselhard DE. Anatomy of orofacial structures. 7th ed. Mosby. 2003. ISBN 0-323-01954-4.
* Bhaskar SN. Orban's oral histology and embryology. 11th ed. 1991. ISBN 81-8147-012-5.
* Gartner, L. The Essentials of Oral Histology and Embryology. Jen House Publishing Company. Baltimore, MD. 1999. pg19-20

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5259423
* EBID: ID
* MAG: 147642095

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* Uberon: 0004825

 |
**Ludovico Reale**, nado o 2 de marzo de 1984 en Téramo, é un guitarrista italiano.

Traxectoria
-----------

Ludovico iniciouse na guitarra grazas a un amigo no 2001. A continuación comezou os seus estudos de guitarra rock e interesouse especialmente na amplificación, no son e na música de computador. En 2005 gañou un concurso no sitio web italiano musicity.org como mellor guitarrista e mellor canción instrumental, superando 344 bandas. Ese mesmo ano, e grazas ao computador para incluír máis intrumentos, fixo unha demo con vellas improvisacións, que recibiu unha boa acollida por parte da crítica, como é o caso do guitarrista Ricky Portera.

No ano 2006 abre o seu sitio web e traballa como mestre de guitarra en distintas escolas do país. Abandona Italia para irse ao Reino Unido, onde promociona a súa música en clubs e pubs londinienses e traballa como guitarrista de sesión nos estudios Play Recording. No ano 2008 promociona o produto Alien Pedalboards, xunto con Neil Zaza, Marco Sfogli (guitarristas de James Labrie e Jordan Rudess), Oscar Ortega, Cris Bertini, Alberto Viganò (Gypsy Kings) e outros moitos músicos nos Estados Unidos, en Europa e en Asia.

A principios de 2009, Ludovico traballou para Liuteria69, unha compañía musical con base en Italia, deseñando o seu propio modelo de guitarra, chamada "N.23". A finais dese mesmo ano traballa para Bulk Strings (xunto con Vanilla Sky, Lost, Marta Sui Tubi e outros) e para V-PICKS (con Billy Sheehan, Stu Hamm, Alex Masi, Bing Futch, Jorge Santana, Danny Jiosa, Carlos Santana, Brad Withford e outros).

A mediados de 2012 fíxose artista para Kuassa VST Inc, promocionando os seus programas musicais. Con artistas como Jeff Loomis (de Nevermore), Ola Englund (de Temido e Six Feet Under), Keith Merrow, Lim Jeong-Hyun ou Buddemeyer Derek, Ludovico uniuse a Positive Grid para promocionar a JamUp Pro XT, a mellor aplicación de simulación de amplificación para iOS.

Discografía
-----------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| \* | *Improvvisazioni* | (2005) | Demo |

Instrumentación
---------------

* Fender Classic 50's (With Di Marzio Pickups and Gotoh Bridge)
* Liuteria 69 L.R N.23 Guitar (With Seymour Duncan Pickups)
* Alien Pedalboard with : L.R Booster,Boss CS3,Boss Ch1,Boss PH3,Digitech Whammy,Vox Time Machine Delay.
* V-Picks Ludovico Reale
* Ernie Ball 0.11 Strings
* Viper Cables
* D'Addario Guitar Strap
* Roland GR-55 Guitar Synthesizer
* Kuassa Amplifikation tone and creme

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do artista
* MySpace oficial do artista
* Ludovico Reale en metal-archives.com

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9024829
* Metal Archives: 61454

 |
O **F-22 Raptor** é un avión de combate de alta manobrabilidade de quinta xeración con tecnoloxía de sixilo construído por Lockheed Martin Aeronautics e Boeing Defense, Space & Security. Foi deseñado como caza de superioridade aérea da Forza Aérea dos Estados Unidos (USAF), pero pode levar a cabo máis tipos de misións, tales como ataque a terra ou guerra electrónica. O primeiro prototipo (YF-22) voou por vez primeira o 29 de setembro de 1990.

*Lockheed Martin* é o contratista principal e o responsable da maior parte da estrutura, do sistema de armas e da ensamblaxe final do F-22. O socio do programa é *Boeing Integrated Defense Systems* e proporciona as ás, a parte traseira da fuselaxe, a integración de aviónica e todos os sistemas de adestramento dos pilotos e do persoal de mantemento.

O avión foi designado tanto F-22 como F/A-22 durante os anos anteriores á súa entrada en servizo na Forza Aérea dos Estados Unidos en decembro de 2005 como F-22A. A pesar dun período de desenvolvemento prolongado e custoso, a USAF considera o F-22 como un compoñente fundamental no futuro poder aéreo táctico do seu país, e afirma que o avión non é comparable con ningún caza coñecido nin proxectado, mentres que Lockheed Martin reivindica que a combinación de furtividade, velocidade, axilidade, precisión e conciencia situacional do Raptor, combinadas coas súas capacidades de combate aire-aire e aire-superficie, deberían facer del un dos mellores cazas do mundo actualmente.

Con todo, a verdade é que o raptor ten uns custos altos de mantemento e unha serie de problemas técnicos importantes (coma corrosión en partes da fuselaxe, problemas na computadora de a bordo etc.) e de mantemento, polo cal en 2009 se votou no senado dos EEUU parar a construción de máis F-22.

Notas
-----

1. ↑  Combat Aircraft (ed.). "Final F-22 delivered". Arquivado dende o orixinal o 06 de novembro de 2018. Consultado o 2 de xullo de 2018.
2. ↑  "F22 Raptor Exposed - Why the F22 Was Cancelled".
3. ↑  "F-22 Raptor: Incidentes". Arquivado dende o orixinal o 01 de agosto de 2014. Consultado o 01 de setembro de 2014.
4. ↑  "F/A-22 Raptor (Having Maintenance Problems)".
5. ↑  "Senate votes to stop making more F-22 Raptor fighter jets".

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q133324
* EBID: ID
* GND: 7554232-8
* LCCN: sh96002011

 |
**Locanda delle Fate** é unha banda italiana formada en 1977 e disolta en 1980, para volver en 1999 até a actualidade, pertencentes ao xénero rock progresivo, e ao subxénero de rock progresivo sinfónico italiano. Este grupo só editou un disco na época dourada do progresivo, chamado *Forse le lucciole non si amano più* (1977).

Membros
-------

* Leonardo Sasso: voz.
* Ezio Vevey: voz, guitarra.
* Luciano Boero: baixo.
* Giorgio Gardino: batería.
* Alberto Gaviglio: guitarra, frauta, voz.
* Michele Conta: piano, teclados.
* Oscar Mazzoglio: teclados.

Historia
--------

Locanda delle Fate formárona un trío que tocaba en bares de Italia a principios dos anos 70. Os membros nese entón eran Oscar Mazzoglio (teclados), Luciano Boero (baixo) e Giorgio Gardino (batería). En 1974 uniuse a eles Alberto Gaviglio (guitarra), Ezio Vevey (voz e guitarra), Leonardo Sasso (voz) e Michele Conta (piano), formando unha das bandas máis impresionantes da moi rica escena progresiva italiana.

En 1977 publican a súa obra mestra, *Forse le lucciole non si amano più*, que foi espectacularmente recibido tanto polo público como pola crítica. Dese xeito lograron facerse un nome en Europa e Estados Unidos, cousa que é complicada para un grupo dunha fala diferente ao inglés. É máis, o disco é tan exquisito que foi comparado co *Nursery Crime* de Genesis. O éxito deste disco e o moi rico material permitiulles basear nel os concertos que fixeron durante os seguintes 4 anos, pero despois deste tempo separáronse.

Durante a súa separación, en 1993, edítase un disco en directo titulado *Live*, dun concerto da banda en 1977. A raíz disto, os integrantes comezan a considerar volver a xuntarse, cousa que fan en 1996, publicando un novo álbum chamado  *Homo Homini Lupus*, en 1999.

Na actualidade o grupo atópase en proceso de volver á formación orixinal para mergullarse en novos proxectos.

Discografía
-----------

* *Forse le lucciole non si amano più* (1977).
* *Live* (1993) (gravado en 1977, en concerto).
* *Homo Homini Lupus* (1999).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1659482
* AllMusic: mn0000634050
* Discogs: 1158138
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 206526

 |
**Luis Rodríguez Rodríguez**, nado en Lugo en 1931 e finado na mesma cidade o 12 de abril de 2021, foi un xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

A súa infancia e adolescencia transcorreron na cidade das murallas. Foi a Madrid a cursar estudos universitarios, chegando a obter o título de Graduado Social. De novo en Lugo, en 1963 ingresou no xornal *El Progreso* e comezou a súa extensa vida xornalística que se estendeu ata 1996. Ademais participou a inicios dos 70 nos xurados do "Festival de cine afeccionado do Círculo das Artes" presidíndoo en 1971.

Na década dos 60 participou na constitución do "Cineforum Lugo", do "Club Cultural Valle-Inclan" e organizou a primeira exposición do grupo "A Gadaña" que dirixía Reimundo Patiño. Entrou en contacto con Ánxel Johán da man do seu fillo, Ángel González Doreste, o seu grande amigo xunto a Iglesias Requejo. Durante case preto de vinte anos asistiu aos faladoiros con Celestino Fernández de la Vega e Ánxel Fole no "Café España" e, despois, no "Lugo Bar", "Alameda" e "Madrid". Nesas charlas coñeceu a moitos asiduos da fala como Ramón Piñeiro, Aníbal Otero, Uxío Novoneyra, e outros que entón eran considerados novos valores como Camilo Gonsar, Xosé Luís Méndez Ferrín, Arcadio López Casanova e Manuel María.

É autor dun importante número de artigos xornalísticos, especializados e de crítica literaria. Foi galardoado en dúas ocasións co Premio Meigas e Trasgos cos traballos *Apuntes para unha Historia Social de Sarria* e *Gregorio Fernández, a súa persoa e súa obra*. Tamén obtivo o Premio Convivio en Guimarães por *Apuntes para unha historia social de Xermade*.

En abril de 2005, nun novo esforzo da súa implicación cos movementos asociativos, foi membro fundador da Asociación de Estudos Filosóficos Doutor Castro, dedicada á difusión da filosofía en galego e ao estudo das obras completas do ilustrado lugués Juan Francisco de Castro Fernández.

Obras
-----

* *El campesino lucense y el señorío eclesiástico*, Lugo, 1977.

* *Los liberales lucenses (1808-1854)*, Sada, 1981.

* *Manuel Becerra, ministro das colonias*, Sada, 1998.

* *Matías López, espejo de empresarios*, A Coruña, 2001.

* *Galicia, dous mil anos de Idade Media*, 2010.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, Lugo, 14-4-2021, p. l2.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* "Los liberales lucenses (1808-1854)"
* artigo en galegos.info

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12392477
* WorldCat
* VIAF: 24762502
* BNE: XX1094525
* BNF: 135316406
* Dialnet: 1295033
* ISNI: 0000 0000 6636 289X
* LCCN: n83035216
* SUDOC: 050478176

 |
O **Lockheed F-117 Nighthawk** e un caza de ataque a terra dun único asento, bimotor, e con capacidade furtiva antigamente operado pola Forza Aérea dos Estados Unidos (USAF). O primeiro voo do F-117A tivo lugar no ano 1981, e o avión estivo operativo en outubro de 1983. O F-117A foi revelado ao mundo en novembro de 1988.

Un produto de Lockheed Skunk Works e un desenvolvemento da tecnoloxía do demostrador *Have Blue*, converteuse no primeiro avión operacional inicialmente deseñado ao redor da tecnoloxía furtiva. O F-117A foi amplamente publicitado durante a Guerra do Golfo de 1991. Tamén usouse en Iugoslavia onde se perdeu o único exemplar en combate derrubado por un mísil terra-aire o 27 de marzo de 1999. Foi comunmente chamado "Stealth Fighter", aínda que era un avión de ataque a terra, facendo da súa F-unha designación enganosa.

A USAF retirouno o 22 de abril do 2008, principalmente debido á posta en servizo do F-22 Raptor e a inminente introdución do F-35 Lightning II. A pesar da retirada oficial do tipo, parte da frota mantívose en condicións de voo e víronse voando Nighthawk dende 2009. Foron fabricados 64 F-117, 59 deles eran exemplares de produción e 5 prototipos/demostradores.

Notas
-----

1. ↑  Mizokami, Kyle (2020-03-19). "A Rare F-117A Stealth Fighter Flies Over 'Star Wars Canyon'". *Popular Mechanics* (en inglés). Consultado o 2022-05-15.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q184491
* EBID: ID
* GND: 4470942-0
* LCCN: sh90001624
* NKC: ph276800

 |
A **limonita** (do latín *limus* que significa prado) é un mineraloide da clase dos hidróxidos cuxa fórmula química é **2Fe2O3·3H2O**. É un material amorfo.

Aspecto
-------

Non presenta cristais (á excepción da pirita limonitizada). Aparece de forma masiva con cores pardas. A súa estrutura interna non está ordenada en celas unidade, por iso, neste caso en concreto, non estamos a falar exactamente dun mineral senón dun mineraloide amorfo.

Lugares onde se atopa
---------------------

En zonas de oxidación nas que a presenza de ferro é vital. A limonita é un mineraloide procedente da alteración de vexetais nas augas ricas en ferro. É frecuete tamén que certos minerais coma a pirita, dexeneren por meteorización e se convertan en limonita.

Atópase en abundancia en Riotinto (Huelva).

Usos da limonita
----------------

A limonita utilízase coma fonte para obter ferro.

É utilizada tamén para fabricar abonos e fertilizantes.

Outros hidróxidos
-----------------

Outro hidróxido a destacar é a bauxita.

Véxase tamén
------------

* Pirita

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q193565
* AAT: 300379931
* BRE: 2144924
* EBID: ID
* GEC: 0119414
* JSTOR: limonite
* MAG: 2780136152
* Mindat: 30050

 |
**Luis Rodríguez Ennes**, nado na Coruña o 9 de marzo de 1946, é un xurista galego, catedrático de Dereito Romano e Sistemas Xurídicos Comparados na Facultade de Dereito de Ourense (Universidade de Vigo). Dende febreiro de 2017 segue en activo nesta universidade como profesor emérito.

Biografía
---------

Licenciouse en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela, centro no que tamén obtivo o título de doutor en Dereito co número 1 do Premio Extraordinario, en 1975, coa tese *La adopción: bases para una reforma de la normativa vigente en España a partir de la experiencia histórica y del Derecho comparado*. Foi Premio Nacional de Fin de Carreira ó mellor expediente académico.

Foi bolseiro de investigación do Ministerio de Educación e do British Council. Ampliou estudos en universidades de toda Europa.

Exerceu diversos cargos académicos, ocupando praza de profesor axudante, adxunto, agregado e titular até obter, por unanimidade, a cátedra de Dereito Romano; todo iso en función dos oportunos concursos.

Na Universidade de Santiago de Compostela exerceu o cargo de vicedecano da Facultade de Dereito, vicepresidente do Claustro Universitario e secretario xeral da universidade. Dende 1979 até 1981 foi secretario xeral do centro rexional da Universidade Nacional de Eduación a Distancia de Pontevedra, a cuxa organización e consolidación contribuíu de xeito decisivo, pero renunciou a este cargo para dedicarse en exclusiva á docencia e investigación.

Na Universidade de Vigo exerceu como asesor xurídico, vicepresidente do Claustro, presidente da comisión que redactou os primeiros estatutos da Universidade, e tamén como decano da Facultade de Dereito de Ourense.

Notas
-----

1. ↑  *Gran Enciclopedia Galega*. ISBN 84-87804-41-1. (obra completa) ISBN 84-87804-26-8

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5984280
* WorldCat
* VIAF: 5016424
* BNE: XX1162331
* BNF: 12399663j
* CANTIC: a10184491
* Dialnet: 45322
* GND: 1056378344
* ISNI: 0000 0000 5928 0482
* LCCN: n78079364
* SUDOC: 097554995

 |
O **Linares Club de Fútbol** foi un equipo de fútbol español da cidade de Linares, na provincia de Xaén. Foi fundado en 1960 e desapareceu en 1990.

Historia
--------

O **Linares Club de Futbol** nace en 1960 e comeza a xogar en Categoría Rexional. En 1965 logra o ascenso a Terceira División. Nesta categoría permanece 5 anos, ata que na tempada 1969/70 descende outra vez a categoría rexional. Só un ano despois regresa á categoría nacional.

Tras dous anos en Terceira, na tempada 1972/73, proclámase campión do seu grupo de Terceira e logra o ascenso a Segunda División por primeira vez na súa historia. Só permanece unha tempada na categoría, descende como pechacancelas. Tras dous anos en Terceira División créase a Segunda División B en 1977, o Linares CF participa na primeira edición terminando en 14º posto. Na 1979/80 finaliza primeiro do grupo e ascende por segunda vez a Segunda División.

No seu regreso á Segunda División finaliza 12º na súa primeira campaña e logra manter a categoría tres tempadas. Na 1983/84 regresa a Segunda B. Na 1988/89 o Linares, xogou o seu último partido de liga no Vicente Calderón, ante o Atlético Madrileño, xogándose neste partido de novo o ascenso a Segunda. Non conseguiu o obxectivo. A seguinte tempada finaliza 7º, pero é descendido a Terceira por non pagar aos xogadores e desaparece en 1990. Fúndase na cidade o CD Linares para que o fútbol na localidade non morra.

Uniforme
--------

* **Uniforme titular**: Camiseta azul, pantalón branco, medias azuis.
* **Uniforme alternativo**: Camiseta vermella, pantalón branco, medias vermellas.

Estadio
-------

*Artigo principal**:* Estadio Municipal de Linarejos.
Estadio Municipal de Linarejos, construído en 1956, con capacidade para 10.000 persoas.

Datos do club
-------------

* **Tempadas en 1ª**: 0
* **Tempadas en 2ª**: 5
* **Tempadas en 2ªB**: 8
* **Tempadas en 3ª**: 11
* **Mellor posto na liga**: 12º (Segunda División, tempada 1980-81)

Xogadores destacados
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Roberto Romero
* Horacio Agostinelli
* Ricardo Martínez
* Omar Sánchez
* Mario Véner
* Stjepan Milardović
* Wolfgang Koch
* Antonio Vara
* Adriano Cano
 | * Manuel Preciado
* Víctor Celso
* Rafael Benítez
* Manuel Mesa
* Francisco Pariente
* Manuel Toledano
* Peio Agirreoa
* José Luis Sarabia
* Juan De Ramos
 |

Palmarés
--------

* **Segunda División B de España (1):** 1979-80
* Subcampión de Terceira División (2): 1972-73, 1986-87
O **adang** é unha lingua papúa falada en Indonesia.

Distribución xeográfica
-----------------------

Fálase nas vilas de Adang-Buom, Pitung, Kenarilang, Afeng male, imoli, Adang-Kokar, Bot Bag, Alila e Bu Mol no oeste e noroeste de Kalabahi,no noroeste da illa de Alor (East Nusa Tenggara).

Escrita
-------

Os adang utilizan o bahasa indonesio como lingua escrita. En 1987 Stokhof realizou a primeira descrición da lingua, e en 2001 Johnson Haan, un filólogo de lingua materna adang, escribiu a primeira gramática.

Situación sociolingüística
--------------------------

A proximidade a Kalabahi, onde a lingua principal é o bahasa indonesio, pon en perigo o seu emprego polas novas xeracións, o que se agrava pola emigración da xente nova cara a outras zonas de Indonesia.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ethnologue
* Gramática adang

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3398276
* ELCat: 9470
* Ethnologue: adn
* Glottolog: adan1251
* WALS: adg

 |
**Gaspar Becerra**, tamén chamado **Gaspar de Becerra**, nado en Baeza (Xaén) en 1520 e finado en Madrid en 1570, foi un pintor, escultor e arquitecto andaluz, un dos máis notábeis do século XVI.

Traxectoria
-----------

De novo marchou a Roma, onde estudou a obra de Rafael e Miguelanxo, co que traballou, e colaborou tamén con Giorgio Vasari nos frescos das salas da Chancelaría, e máis cos pintores Il Bergamasco e Romulo Cincinnato. Becerra contribuíu así mesmo nos gravados anatómicos publicados por Juan Valverde de Amusco, *Historia de la composición del cuerpo humano* (Roma, 1556).

En 1556, volveu á península e estabeleceuse por un tempo en Zaragoza. Na década seguinte pasou a Madrid, onde foi acollido ao servizo do rei Filipe II, para quen traballou no Palacio do Pardo e mais no Pazo Real do Alcázar. En 1562 tiña a categoría de escultor real e, no ano seguinte, de pintor real.

Por esa época, Becerra trasladouse a Astorga onde realizou o retablo principal da catedral. En 1562, o andaluz contratou tamén os retablos das igrexas parroquiais de Casaio e Casoio, na comarca ourensán de Valdeorras, pertencentes á diocese de Astorga. Por motivos, seguramente de imposibilidade física para atender os numerosos encargos que lle xurdían, tales retablos foron rematados por artistas como Pedro de Bilbao, Pedro de Arbulo e outros. Porén, os retablos reflicten as trazas de Becerra para o retablo maior da sé astorgana, e forman parte dos mellores exemplos manieristas en Galiza.

Obra
----

### Pintura

* *Frescos*, Palacio do Pardo, Madrid.
* *Magdalena penitente*, Museo do Prado, Madrid (atribuído).

### Escultura

* *Retablo maior*, catedral de Astorga.
* *Retablo maior*, igrexa de Santa María de Casaio.
* Cristo das Inxurias, catedral de Zamora.
* *Retablo maior*, igrexa do mosteiro das Descalzas Reais, Madrid (1565).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gaspar Becerra Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q712391
* WorldCat
* VIAF: 62471598
* BMT: 18894
* BNE: XX1173274
* BNF: 15989795p
* Bridgeman: 24536
* CANTIC: a10571127
* CERL: cnp00578838
* DBE: gaspar-becerra
* DeutscheBio: 124059767
* Europeana: ID
* FAST: 451617
* GEC: 0008558
* GND: 124059767
* ISNI: 0000 0001 1572 4595
* LCCN: nr00025791
* MdP: ID
* PTBNP: 1402657
* RKD: 5402
* SUDOC: 11554643X
* Treccani: gaspar-becerra
* ULAN: 500005162

 |
O **abua** é unha lingua do grupo atlántico das linguas níxer-congo falada en Nixeria.

Distribución xeográfica
-----------------------

Fálase nas áreas locais de Degema e Ahoada, en Rivers State, hai unha pequena pero moi próspera comunidade inmigrada en Estados Unidos.

Dialectos
---------

O abua distingue catro dialectos: Ogbo, Emughan, Otabha e Okpeden

Escrita
-------

A produción escrita en abua é escasa, a maior parte son traducións de obras de tipo relixioso e materiais publicados por lingüistas. Os primeiros materiais son de 1971, *Aselemi adibel adinya itugha onu Abuan* e *Opuru adiri ogbia* obra de Ian Gardner e Idumesaro respectivamente. Gardner, un pastor protestante, tamén traduciu en 1978 o Novo Testamento co título de *Oobi Oghaaph Ilo Ajizos* en 1980 e publicou un dicionario abau-inglés. En 2019 apareceu a tradución de toda a Biblia, obra dun equipo dirixido por Gardner so o título de *Adinya Ligbia*.

Historia
--------

Por volta do século XIII o pobo abua emigrou dende as súas aldeas, situadas no actual Camerún, xunto aos efik e aos ibibios, ao territorio que ocupa actualmente.

Notas
-----

1. ↑  "Literacy group dedicates 1st Abua holy bible". *The Port City News*. 7 de xaneiro de 2020.
2. ↑  "La Bible en abua, un exemple de courage et de persévérance" (PDF). *BibleInfo* (1:2018): 6–7.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ethnologue

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q34835
* AAT: 300387770
* Ethnologue: abn
* Glottolog: abua1244

 |
**Luis Rogelio Rodríguez-Comendador Pérez**, nado en Madrid o 19 de febreiro de 1959, é un político español, actual alcalde da cidade de Almería e membro do Partido Popular. É bisneto do que fora tamén alcalde de Almería en dúas ocasións, Rogelio Pérez García.

Naceu en Madrid, cidade de destino laboral de seu pai, en febreiro de 1959. Con dezaseis anos trasládase a Almería. Estudou dereito. Exerceu como avogado e como concelleiro no concello de Almería desde 1991. Foi tamén presidente da Deputación Provincial de Almería desde xullo de 1995 até xullo de 2003. Paralelamente, Luis Rogelio foi elixido como membro do Parlamento andaluz polo Grupo Popular desde o ano 2000. Finalmente, e tras as eleccións municipais de 2003, Luis Rogelio foi elixido alcalde de Almería. No ano 2007 foi reelixido como alcalde da cidade, ao igual que lle ocorreu nas eleccións municipais do ano 2011 con maioría absoluta.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Santiago Martínez Cabrejas** | **Alcalde de Almería**2003 – 2015 | Sucesor:**Ramón Fernández-Pacheco Monterreal** |

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Almería*: "Un republicano en el preventorio", por Antonio Sánchez de Amo, domingo 9 de novembro de 2008
Un vaso de cola con cubiños de xeo.
A **gasosa** é unha bebida carbonatada, efervescente e sen alcohol. Estas bebidas son consumidas polo xeral en frío, para ser máis refrescante e para evitar a perda de dióxido de carbono, o que dá a efervescencia. Ofrécense varios sabores de refrixerante, entre outros, cola, laranxa, limón, lima, uva e cereixa. A auga con dióxido de carbono produce un equilibrio químico co ácido carbónico:

H 2 O+CO 2 < ----> H 2 CO 3
H 2 CO 3 < ----> H ++HCO 3 -
HCO 3  -  < ----> H ++CO 3 -

Historia
--------

A fabricación de bebidas carbonatadas comeza en Nova York, en 1832, cando John Matthews inventou un dispositivo para mesturar auga con dióxido de carbono, e ademais engadir algún sabor.

Grazas á popularidade da bebida nacen negocios que mestura a auga carbonatada con sabores da súa elección, chamados fontes de refrixerante. Sabores, como laranxa, limón, uvas foron moi populares. Naquela época, a gasosa tamén se vendía en farmacias como medicina para curar varias doezas.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *gasosa*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13417200
* BNCF: 42661
* BNF: 11983367b
* EBID: ID
* LCCN: sh85020132

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D002253
* MeSH: G07.203.100.300
* UMLS: C0007025

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Abu.

O **abu** ou **adjora** é unha lingua do grupo Ramu da familia Sepik-Ramu falada en Papúa-Nova Guinea.

Distribución xeográfica
-----------------------

Nas beiras do curso baixo do río Ramu, 19 aldeas no distrito de Angoram, provincia de Sepik Oriental e 8 aldeas no distrito de Bogia, provincia de Madang, Papúa Nova-Guiné. Akurai é a aldea máis poboada.

Dialectos
---------

* Abu
* Auwa, podería ser unha lingua independente
* Sabu

Escrita
-------

En 1969 tradúcense algúns libros da Biblia.  
 
En 2002 misioneiros protestantes crean un alfabeto para a lingua, baseado no latino e escriben os primeiros libros nela, unha guía ortográfica e un libro con historias tradicionais e de ficción escritas polos propios abus.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ethnologue
* Informe fotográfico sobre un obradoiro de alfabetización na lingua materna entre os abu

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q56659
* ELCat: 10638
* Ethnologue: ado
* Glottolog: abuu1241

 |
**George Bass**, nado en Aswarby o 30 de xaneiro de 1771 e finado despois do 5 de febreiro de 1803, foi un cirurxián naval e explorador británico.

Traxectoria
-----------

Naceu en Aswarby, preto de Sleaford (Lincolnshire). Estudou en Boston, Lincolnshire, obtivo o título de medicina en 1789 e en 1794 uniuse á Royal Navy como cirurxián. Chegou a Sidney no *Reliance* en febreiro de 1795 xunto a Matthew Flinders, eles dous coa compaña de William Martin exploraron a baía Botany, non lonxe de Sidney e tamén o río Georges. En 1796 exploraron Port Hacking.

En 1797 Bass chegou ao Cabo Howe, o punto máis afastado ao que se chegara no sueste de Australia, e seguiu ata aproximadamente o que hoxe é Melbourne. En 1798 descubriu o estreito entre Australia e Tasmania, que dende 1803 leva o seu nome (estreito de Bass).

Durante as súas viaxes, Bass recolleu especies de plantas que enviou a Joseph Banks e foi un dos primeiro en describir o uombat. Bass tamén foi o primeiro branco en chega á rexión de Kiama, da que escribiu numerosas notas sobre a súa complexidade botánica e o seu géyser mariño.

En 1799 volveu a Inglaterra e regresou de novo a Sidney en 1801, viaxou a Tahití en 1803 e non se oíu falar máis del.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q734298
* WorldCat
* VIAF: 38074239
* BIBSYS: 8038699
* CERL: cnp00863577
* EBID: ID
* FAST: 441001
* GEC: 0008141
* GND: 13227244X
* Gutenberg: 39308
* ISNI: 0000 0000 6322 6526
* LCCN: nb99091769
* NKC: nlk20000090720
* NTA: 184767504
* ODNB: 1630
* SNAC: w69w1sz1
* SUDOC: 113760795
* WikiTree: Bass-4081

 |
**Luís Viñas Cortegoso**, nado en Pontevedra o 25 de marzo de 1912 e finado en Vigo o 26 de febreiro de 2000, foi un inspector e editor galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Joaquín Viñas del Monte e sobriño de José Viñas del Monte. Estudou Maxisterio na Normal de Pontevedra e obtivo o título en 1931. Exerceu como mestre de escola en Galicia. Trasladouse a Madrid en 1934 para ampliar os seus estudos na Institución Libre de Enseñanza. Profesor de instituto, foi depurado tras a guerra civil española pola súa relación co galeguismo, e tivo que comezar a vivir das artes gráficas. Ata 1950 non puido acceder a Inspector de Ensino Primario. Fundou, xunto con Xosé María Álvarez Blázquez, a Editorial Monterrey, e máis adiante, foi socio fundador da Editorial Galaxia. Anotou e editou a *Vida y viajes literarios* de Frei Martín Sarmiento (Edicións Monterrey, Vigo, 1952). Foi membro correspondentes da Real Academia Galega.

Nas eleccións xerais de 1977 ocupou o terceiro posto na candidatura do PSG pola provincia de Pontevedra. Finou en Vigo o 26 de febreiro de 2000.

Notas
-----

1. ↑  Viejo, Breixo (2012). "A arte de facer libros". *A Trabe de Ouro* (90): 275–291.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, 8-5-1977, p. 37.
3. ↑  *Faro de Vigo*, 27-2-2000, p. 81.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Viejo, Breixo (2012). "A arte de facer libros: traxectoria editorial e galeguista de Luis Viñas Cortegoso". *A Trabe de Ouro* (Sotelo Blanco) (90): 275–291.
**Goto Muñiz** ou **Gotona Muñoz**, nada contra o ano 900 e finada en 964, foi unha raíña consorte de Galicia, filla de Munio Guterrez, señor de Amaía e o monte Ilicino (actual Pico Sacro) e de Elvira Arias, filla de Arias Pérez, conde de Coímbra.

Traxectoria
-----------

Naceu arredor do ano 900 e antes do ano 927 xa casara con Sancho Ordóñez, rei de toda Galicia. Este matrimonio propiciou a Sancho o apoio de grandes magnates galegos para facerse co reino de Galicia trala morte de Froila II. Estes apoios foron fundamentais para derrotar os fillos de Froila e poder reinar en Galicia e ser coroado en Santiago de Compostela polo bispo Hermenexildo no ano 927. O irmán de Sancho Ordóñez, Afonso IV, sería coroado en León.

Goto asinou varios documentos co seu home sobre doazóns e privilexios a prol da Igrexa de Iria Flavia-Santiago de Compostela e en beneficio da nobreza galega.

Trala morte de Sancho Ordóñez, Goto retirouse á vida monacal. Hai testemuños de que residiu no mosteiro de Castrelo de Miño e no de Santo Estevo de Ribas de Sil.

Seguiu sendo considerada como raíña ata a súa morte en 964. Consérvase un documento do ano 947 no que o seu cuñado e novo rei Ramiro II lle fai diversas doazóns e recibe tal consideración: *Domine Gotho Regina*.

Nota: Non debe confundirse a raíña Goto Muñiz (século X) coa condesa Goto Núñez González Salvadores (s. XI), pois a segunda foi a esposa de Gonzalo Núñez de Lara, conde de Amaya (Castela).
Lente Stanhope con estoxo, principios de 1800
Unha **lente Stanhope** é un microscopio sinxelo e dunha peza inventado por Charles, terceiro conde de Stanhope. É un cilindro de vidro con cada extremo curvado cara a fóra, sendo un máis convexo que o outro. A distancia focal do aparello atópase no dispositivo ou dentro do dispositivo, polo que os obxectos a estudar colócanse preto ou en contacto co extremo menos curvo. Debido a que a súa construción é sinxela e económica, foi popular no século XIX. Foi útil na práctica médica para examinar materiais transparentes como cristais e fluídos.

René Dagron modificou a lente mantendo un extremo curvo para refractar a luz mentres seccionaba o outro extremo plano e situándoo no plano focal do lado curvo. Dagron utilizou a lente Stanhope modificada para montar as súas imaxes microscópicas en xoias fotográficas coñecidas como Stanhopes.

Unha lente rival é a lupa Coddington. Esta era considerada superior como lupa pero era máis cara.

Notas
-----

1. ↑  John Henry Pepper (1861). *Scientific amusements for young people* (en English). Routledge, Warne, and Routledge.
2. ↑  *London Medical Gazette: Or, Journal of Practical Medicine* (en inglés). 1846.
3. ↑  The Strad Arquivado 09 de outubro de 2009 en Arquivo.pt (en inglés)
4. ↑  John King (1859). *The Microscopist's Companion; a Popular Manual of Practical Microscopy: To which is Added a ...* (en English). Rickey, Mallory & co.

Véxase tamén
------------

* Óptica
* Visor Stanhope

### Ligazóns externas

* americanhistory.si.edu
*Virxe dos Consellers* (*Mare de Déu dels Consellers*)
**Lluís Dalmau**, poida que nado en Valencia e finado en Barcelona contra o 1460, foi un pintor gótico, é unha das figuras emblemáticas do gótico catalán que traballaría ao servizo da coroa durante o reinado de Afonso o Magnánimo.

Dalmau e o Gótico Internacional
-------------------------------

Por encargo do rei Afonso IV fixo unha viaxe a Flandres e a algunhas das provincias holandesas entre 1431 e 1436. Alí entrou en coñecemento directo coa pintura flamenga, especialmente con Jan van Eyck. Isto constituíu un acontecemento decisivo para a chegada do estilo gótico internacional a Cataluña e a introdución da técnica da pintura ao óleo. Porén no conxunto da Coroa de Aragón, desde 1438 está asentado en Valencia un discípulo directo de Jan Van Eyck, Lluís Alimbrot, a través do cal recibiría Jacomart as leccións da escola flamenga.

Obras
-----

Malfadadamente só se conservan dúas obras de Dalmau, que consten con sostén documental:

* o retablo da Virxe dos Consellers (*Mare de Déu dels Consellers*) (1443-1445), un encargo do Consell de Cent para a capela da casa do concello da cidade de Barcelona;
* a táboa central do Retablo de san Baudilio (*Retaule de Sant Baldiri*), de (1448), para a igrexa parroquial de Sant Boi de Llobregat.

### Obra atribuída

Tamén se atribúe a Dalmau a decoración da bóveda do nicho da tumba de Santa Ximenis de Cabrera na catedral de Barcelona. Ademais hai documentos que proban que contratou retablos para Santa María del Mar, para a capela de Sant Elm e o convento de Santa Clara en Barcelona e aínda outro máis para Mataró.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Gótico Internacional

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q723863
* WorldCat
* VIAF: 77482568
* AGORHA: 135444
* Bridgeman: 12154
* CERL: cnp01096109
* DBE: luis-dalmau
* Europeana: ID
* GEC: 0021317
* GND: 132698498
* RKD: 19771
* ULAN: 500115275

 |
O **quechua**, tamén coñecido como ***runa simi*** ("lingua da xente"), é unha familia de linguas indíxenas faladas polo pobo quechua, o cal habita principalmente nos Andes do Perú. Derivada dunha lingua ancestral común, é a familia de linguas precolombianas máis falada das Américas, cun estimado de 8-10 millóns de falantes en 2004. Aproximadamente o 25% (7,7 millóns) dos peruanos falan unha lingua quechua.
Quizais sexa máis coñecido por ser a principal familia lingüística do Imperio Inca. Os españois fomentaron o seu uso ata a loita peruana pola independencia da década de 1780. Como resultado, as variantes do quechua aínda son moi faladas no presente, sendo a lingua cooficial de moitas rexións e a segunda familia lingüística máis falada do Perú.

Características
---------------

Dentro da gran diversidade das súas variantes, o quechua caracterízase por comprender linguas moi regularmente aglutinantes cunha orde gramatical variábel. O seu gran número de sufixos muda tanto o significado das palabras por completo como os matices do significado. Algunhas características gramaticais notábeis inclúen a conxugación bipersoal (os verbos concordan co suxeito e o obxecto), evidencialidade (indicación da fonte e a veracidade do coñecemento expresado), unha partícula de tópico e sufixos que indican quen se beneficia dunha acción e da actitude do falante ao respecto, aínda que algunhas linguas e variedades poden carecer dalgunhas destas características.

A identificación das linguas que conforman esta familia foi controvertida por mor de que non todas estas variedades son mutuamente intelixíbeis. Dende mediados do século XVII, estendeuse o mito de que o quechua é un só idioma, onde o quechua falado no Cuzco (naquel entón, o quechua clásico) sería a lingua por excelencia e as demais variedades, meras corrupcións desta. A evidencia lingüística contemporánea contradí frontalmente esta crenza, pois o quechua clásico non é a orixe de todas as variedades da familia quechua senón que existen outras variedades moito máis antigas ca esta.

Notas
-----

1. ↑  Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". *unesdoc.unesco.org*. Consultado o 11 de xullo de 2022.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *quechua*.
3. ↑  "Quechua language, alphabet and pronunciation". *www.omniglot.com*. Consultado o 2017-07-26.
4. ↑  Adelaar 2004, pp. 167–168, 255.
5. ↑  "Peru | Languages". *Ethnologue*. Dallas, Texas: SIL International. 2017. Consultado o 30 de novembro de 2017. Population total all languages: 7,734,620.
6. ↑  "Peru | Country". *Ethnologue* (Dallas, Texas: SIL International). 2017. Consultado o 30 de novembro de 2017. Population 30,814,000 (2014 UNSD)

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Existe unha versión da Wikipedia en  ***Linguas quechuas*** |

### Outros artigos

* Wikipedia en quechua
* Quechua do sur

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5218
* AAT: 300389128
* BNCF: 51466
* BNF: 11949781m
* BRE: 2062402
* EBID: ID
* Ethnologue: que
* Glottolog: quec1387
* GND: 4133214-3
* LCCN: sh85109790
* NDL: 00575996
* NKC: ph172901

 |
**Clarence Leonidas Fender**, coñecido como **Leo Fender**, nado o 10 de agosto de 1909 en Anaheim (California) e finado o 21 de marzo de 1991, foi un construtor de guitarras estadounidense, fundador da *Fender Electric Instrument Manufacturing Company*, agora coñecida como *Fender Musical Instruments Corporation*, e posteriormente fundou a *G&L Musical Products* (G&L Guitars).

Traxectoria
-----------

Naceu en Anaheim (California) e na súa adolescencia aficionouse a manipular radios. Pouco a pouco foi interesándose nos amplificadores e nos aparatos electrónicos en xeral.

A idea dunha guitarra eléctrica de corpo macizo atraíao, e a principios dos anos 40 construíu un prototipo que alugaba aos músicos da zona e chegou a facerse bastante popular. Pouco tempo despois fundou a compañía K&F con "Doc" Kauffman, que participara no deseño dalgunhas das guitarras eléctricas Rickenbacker Electro. K&F adicouse principalmente á fabricación de guitarras steel eléctricas e amplificadores, pero só durou ata 1946, cando Leo fundou a Fender Electric Instrument Manufacturing Company.

En 1948, George Fullerton asociouse con Fender, e entre os dous deseñaron a Broadcaster, que ao pouco tempo cambiou o seu nome polo de Telecaster, debido a que Gretsch tiña rexistrado o de Broadcaster. Uns poucos modelos de transición, chamados "No-casters", non levan nome no clavixeiro.

Fender continuou creando innovacións, pero púxose enfermo e en 1965 vendeu a súa empresa a CBS por 13 millóns de dólares. Pouco despois, a súa saúde mellorou e Leo incorporouse á CBS/Fender durante un breve período. Abandonou CBS en 1970 para deseñar instrumentos en Music Man e G&L, e morreu en marzo de 1991.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q297469
* WorldCat
* VIAF: 67408498
* BNF: 15098785s
* EBID: ID
* FAST: 338366
* GND: 124775888
* ISNI: 0000 0000 3665 0049
* LCCN: n94037479
* NDL: 00761394
* NNDB: 000086493
* SNAC: w6sv9rc1
* WikiTree: Fender-213

 |
**Luis López López**, coñecido como **Garavito**, nado en Paradela e finado en 1940, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Estudante de Dereito en 1936. Apoderado dos candidatos de dereitas, foi detido e internado no cárcere de Sarria en febreiro de 1936. Identificado como fascista, era vixiado polo Comité da Fronte Popular de Castro de Rei de Lemos. Despois do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado xefe local da Falange de Paradela. Actuou en Cospeito como xefe de milicias en setembro en labores de represión e recadación. A principios de novembro marchou á fronte de Madrid. En 1938 foi xulgado con Mario González Zaera e Eduardo Gómez Requejo na causa 1/38, acusados de actividade conspiradora contra Franco, co obxectivo de minar a autoridade deste e atentar contra a súa persoa para conseguir a hexemonía de Hedilla; foron condenados a morte, pero as sentenzas foron conmutadas polas de reclusión a perpetuidade.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de la Verdad*, 15-2-1936, p, 2.
2. ↑  *El Ideal Gallego*, 17-7-1936, p. 7.
3. ↑  *La Voz de la Verdad*, 4-9-1936, p, 4.
4. ↑  *El Ideal Gallego*, 7-11-1936, p. 4.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Eiré, Afonso (2015). *O Piloto. O último guerrilleiro*. A Coruña: Hércules. pp. 42–43. ISBN 978-84-94386-82-4.

### Ligazóns externas

* "Cobiza de lobos. A falange en Lugo" María Jesús Souto Blanco in *I Congreso da Memoria. A represión franquista en Galicia*.
**Lois González Dopazo**, nado en Macenlle (Marín) o 6 de decembro de 1955, é un profesor universitario e fisioterapeuta galego.

Traxectoria
-----------

Presentando un acto no Ateneo Santa Cecila de Marín que preside (25/01/2019), con Rafael Quintía, Buenaventura Aparicio e Valentín G. Bóveda (neto de Alexandre Bóveda)
Estudou no Instituto Laboral de Marín. Na Universidade de Santiago de Compostela cursou ao mesmo tempo Axudante Técnico Sanitario con estudos de Xeografía e Historia. Despois, na Universidade Complutense de Madrid diplomouse en Fisioterapia. Tamén se licenciou en Fisiatría e Kinesiterapia, ademais de Terapeuta Bobath e especialista en pacientes Neurolóxicos.

Traballou no Hospital Ramón y Cajal de Madrid, no H. Montecelo de Pontevedra e no Sanatorio de Marín. En 1992 creou o Centro de Fisioterapia *Lois* en Marín.

En 1995 comezou a exercer de profesor asociado e logo desde 1998 na Universidade de Vigo, na Escola universitaria de Fisioterapia no Campus de Pontevedra, xubilándose en 2017. Nesta facultade promoveu actividades relacionadas coa fisioterapia, a neurorrehabilitación e as doenzas neuromusculares.

Desde 1980 formou parte da Asociación de Cultura e Arte Santa Cecilía de Marín (Ateneo Santa Cecilia), integrándose na Xunta directiva como vogal e logo como Presidente, onde tamén realizou varios relatorios sobre o patrimonio arqueolóxico da contorna. En *Buguina*, revista do Ateneo Santa Cecilia, publicou artigos sobre o Entroido e os Maios en Marín.

Participou na creación do grupo folclórico Airiños de San Xulián e no Club Ciclista de Marín, do que tamén foi Presidente promovendo as Ciclo-Marchas Histórico-artísticas. Tamén fundadou a Asociación Deportivo-Cultural *Os Da Caña de San Xulián.*

Foi Presidente da Comisión Xestora que creou a Federación Galega de Ciclismo e fisioterapeuta da Federación Española de Ciclismo de 1985 a 1987. Tamén presidiu a Asociación Española de Terapeutas formados no Concepto Bobath (AETB).

En 1982 foi concelleiro en Marín polo Partido Galeguista.

Notas
-----

1. ↑  "LOIS GONZÁLEZ DOPAZO: O COMPROMISO COA CULTURA E COA SAÚDE. CEIP A LAXE (Marín)". *www.edu.xunta.gal*. Arquivado dende o orixinal o 24 de xaneiro de 2019. Consultado o 2019-01-24.
2. ↑  "Centro de Fisioterapia Lois S.L". *eFisioterapia* (en castelán). 2005-05-03. Consultado o 2019-01-24.
3. ↑  "LOIS". *www.fisioterapialois.eu* (en castelán). Consultado o 2019-01-24.
4. ↑  "Guia docente 2012\_13 Facultade de Fisioterapia". *secretaria.uvigo.gal*. Consultado o 2019-01-24.
5. ↑  "Experiencias vitais que amplían a formación dos futuros fisioterapeutas". *Universidade de Vigo* (en castelán). Consultado o 2019-01-24.
6. ↑  "Experiencias vitais que amplían a formación dos futuros fisioterapeutas". *Universidade de Vigo*. Consultado o 2019-01-24.
7. ↑  "Fisioterapia achégase ao día a día das enfermidades neuromusculares". *Universidade de Vigo*. Consultado o 2019-01-24.
8. ↑  "Una nueva directiva asume el reto de revitalizar el Ateneo Santa Cecilia de Marín". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2015-08-30. Consultado o 2019-01-24.