Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Galaxia (homónimos).

A **Editorial Galaxia** é unha editorial galega fundada en 1950 e radicada en Vigo. O seu presidente é Antón Vidal Andión.

Historia
--------

Acción de Editorial Galaxia, 1955.
Stand da editorial no CulturGal 2010.
Rematada a guerra civil española apenas se publicaron libros en Galiza e moito menos en galego. A edición, igual que a resistencia política e cultural, desenvolveuse neste período principalmente en América (México, Uruguai, Arxentina), arredor de figuras como Castelao, Manuel Puente, Arturo Cuadrado ou Luís Seoane, auténticos motores da produción editorial no exilio. En 1949 publicouse en Pontevedra a colección de poesía Benito Soto, promovida por Sabino Torres, Manuel Cuña Novás, Emilio Álvarez Negreira e Celso Emilio Ferreiro. Polas mesmas datas saíron os primeiros títulos de Bibliófilos Gallegos, e mais a Editorial Monterrey, da man de Luís Viñas Cortegoso e Xosé María Álvarez Blázquez, orientada maiormente cara á edición de bibliofilia. 
Un dos antecedentes de Galaxia foi a fundación en 1946 de SEPT. O proxecto Galaxia consolidouse, de entre todas elas, como o máis estábel e o de máis continuidade, e constituíu a referencia obrigada do rexurdimento da actividade intelectual na Galiza interior. O Partido Galeguista do interior considerou que había que aproveitar as escasas posibilidades que ofrecía o franquismo para desenvolver a lingua e literatura galega e o propio pensamento galeguista, en aberta contradición do galeguismo do exilio.

As primeiras emisións de accións son de novembro de 1949, subscritas por Xosé María Álvarez Blázquez, Francisco Fernández del Riego, Xaime Isla Couto, José Luís Fontenla e outros. No mes de decembro fíxose unha segunda quenda ata conseguir preto dos 300 socios. O 25 de xullo de 1950 celebrouse no mesón do hotel Compostela, en Santiago de Compostela, a asemblea fundacional da Editorial Galaxia. Presidida por Ramón Otero Pedrayo, o Patriarca das Letras, e coa presenza de personalidades senlleiras do galeguismo, como Manuel Gómez Román, secretario do Partido Galeguista. A dirección estaba constituída por Otero Pedrayo (Presidente), Gómez Román (Vicepresidente), Xesús Ferro Couselo (vogal), Xaime Isla Couto (Conselleiro delegado) e F. Fernández del Riego (Secretario), aos que se engadirían os vogais Sebastián Martínez-Risco e Antonio Fernández López. Na Comisión Executiva estaban Isla Couto, Fernández del Riego, Viñas Cortegoso, Ricardo García Suárez, Emilio Álvarez Blázquez, Antón Beiras, Rufo Pérez e Xosé Meixide. Como asesor literario nomeouse a Ramón Piñeiro e como asesor artístico a Carlos Maside, pronto substituído por Xohán Ledo. O Consello Técnico Asesor foi presidido por Álvaro Gil, con Ramón Cabanillas de secretario e Xosé Ramón Fernández-Oxea de vicesecretario.

A Editorial Galaxia converteuse no núcleo principal da resistencia cultural e política do galeguismo, obrigado á clandestinidade e ao exilio despois da guerra civil. Francisco Fernández del Riego, Xaime Isla Couto e Ramón Piñeiro foron as tres personalidades que desde o primeiro momento orientaron a editorial, comprometida coa recuperación da lingua e da cultura galega, nos tempos difíciles da ditadura.

Tampouco se pode entender o proxecto de Galaxia sen a axuda económica da diáspora, do exilio e a emigración da Arxentina e o Uruguai, especialmente para manter a Revista de Economía de Galicia (desde 1958, con 165 números ata 1968). Tamén houbo achegas significativas como Álvaro Gil ou Sixto Seco.

O primeiro libro publicado por Galaxia foi *Antífona da cantiga*, de Ramón Cabanillas, que saíu do prelo en abril de 1951. E o segundo *Por os vieiros da saudade*, de Otero Pedrayo. O seu primeiro éxito de vendas foi unha nova edición da *Guía de Galicia* de Otero Pedrayo (1954).

Nº 1 de *Grial*, 1963.

> 
> 
> *A idea foi de Xaime Isla, que a tiña moi pensada e moi elaborada, e contou coa colaboración eficacísima de Paco del Riego, que xa fora a alma do suplemento de "La Noche". Foi Xaime Isla quen pensou en darlle a Galaxia a forma dunha sociedade mercantil, co seu consello de administración correspondente, para integrar neste ao equipo representativo do galeguismo, é dicir, Otero Pedrayo como presidente, Gómez Román como vicepresidente, Paco del Riego como secretario, Xaime Isla como conselleiro delegado, e eu mesmo como director literario. Máis ou menos a dirección do partido*.
> Ramón Piñeiro en *Casares: Da miña acordanza*
> 

A resistencia galeguista deseñou daquela un programa de acción cultural e política que frutificou sobre todo nas seguintes xeracións. Máis de medio século despois, os seus catálogos son referencia obrigada do libro e a creación galega do noso tempo.

Na súa colección *Illa Nova* (1957) pensada para dar cabida aos escritores novos publicáronse as obras máis representativas da coñecida como a nova narrativa galega que renovou a narrativa galega de posguerra.

Outra das súas liñas foi o estudo sistemático do galego xa que a lingua converteuse na principal preocupación de Galaxia. Será a editorial que abandeire a cuestión lingüística e faga o intento de rematar coa anarquía ortográfica e propoñer unhas normas tácitas que se coñecen como "normativa Galaxia".

O por que do nome:

> 
> 
> *O nome de Galaxia e o seu significado, que non só abrangue os problemas do noso país e das súas xentes, senón tamén a raiceira máis universalmente profunda dos valores humanos no que tais problemas atopan a súa cabal liberación, quere dicirse que a nosa inquedanza non procurase unha auténtica dimensión da universalidade para as raíces orixinais que trata de afondar, nada sería salvo inútil vaidade local. (Velaí a plena xustificación do símbolo escollido como denominación para a empresa, a constelación da Galaxia, nome e camiño da nosa terra a través de todos os ceos*.
> 
> 

Tres son as fundacións creadas por Galaxia: Fundación Penzol, Fundación Otero Pedrayo e Fundación Isla Couto.

### Presidentes do Consello de Administración

Ocuparon o cargo:

* Ramón Otero Pedrayo (1950-1976)
* Domingo García-Sabell (1976-1980)
* Marino Dónega (1980-1996)
* Xaime Isla Couto (1996-2012)
* Benxamín Casal Vila (2012-2013)
* Antón Vidal Andión (dende 2015)

### Directores

* Francisco Fernández del Riego
* Ramón Piñeiro
* Carlos Casares
* Víctor F. Freixanes (2002-2016)
* Francisco Castro (2016-2023)
* Xosé Manuel Soutullo (2023-)

Diciopedia do século 21.

Características
---------------

A oferta de Galaxia ten carácter xeralista, como corresponde a unha editorial que, seguindo aos seus principios fundamentais, tenta manter activo o proceso de modernización da sociedade lectora, incorporando temas, xéneros, novas propostas e novas liñas de traballo e investigación. O seu proxecto concrétase en coleccións de clásicos, traducións de grandes autores da literatura universal, poesía, ensaio, guías de lecer e temáticas ambientais, libros de viaxes, literatura infantil e xuvenil, gastronomía...; e resumindo, atinxe dende a creación literaria e o pensamento á didáctica e os materiais de referencia escolar, como manuais, dicionarios etc.

Entre outras coleccións da editora pódense sinalar:

* Colección Illa Nova
* Colección Árbore
* Colección Costa Oeste
* Colección Dombate (poesía)
* Colección Letras Galegas
* Biblioteca Básica da Cultura Galega
* Bibliotecas de Filgueira Valverde, Neira Vilas, Otero Pedrayo, Rafael Dieste, Ramón Piñeiro, Rei Ballesteros, Sherlock Holmes, Agatha Christie, Carlos Casares, Antonio Fraguas...
* Biblioteca de Teatro
* Biblioteca Compostela de Narrativa Europea

A Editorial Galaxia ten publicados uns 2.800 títulos, dos cales a metade xa están descatalogados. O catálogo histórico consta de máis de 4.000 títulos e un fondo de mercado en 2020 duns 1.800. Desde 1963 edita trimestralmente *Grial. Revista galega de cultura*.

Desde 2000 publica a novela gañadora do Premio García Barros, desde 2017 promove o Premio Illa Nova de Narrativa. En 2014 creou o selo Mar Maior para promocionar a cultura galega no exterior.

Premios
-------

A editorial recibiu a Medalla de ouro de Galicia en 2008, outorgada polo goberno galego. En 2010 recibiu tamén o Premio Cultura Galega á Promoción Cultural de Galicia, tamén outorgado pola Xunta de Galicia.

Notas
-----

1. 1 2  "Antón Vidal Andión, novo presidente de Galaxia" *Atlántico Diario*, 27/3/15.
2. 1 2  Entrevista a Antón Vidal Andión en *Galicia por diante* (Radio Galega) o 22/04/2015 as 09:28.
3. ↑  "A Editorial Galaxia: proxecto e traxectoria 1950-1963". *USC*. Consultado o 10/12/2018.
4. 1 2 3 4  Villanueva, Malores (Xaneiro-xuño, 2020). "Pensar e crear Galaxia. Os inicios dunha empresa curtural que fai 70 anos". *Grial*. LVIII (225, 226): 24–31. ISSN 0017-4181.
5. ↑  Dolores Vilavedra, *Historia da literatura galega*, Galaxia, 1999. páx. 253-255
6. ↑  Vidal Andión, Antón (Xaneiro-xuño, 2020). "70 anos da Editorial Galaxia.Un proxecto estratéxico". *Grial*. LVIII (225, 226): 9. ISSN 0017-4181.
7. 1 2  F. Freixanes, Víctor (Xaneiro-xuño, 2020). "O modelo de gobernanza da Editorial Galaxia. Xaime Isla, o enxeñeiro da idea". *Grial*. LVIII (225, 226): 14–23. ISSN 0017-4181.
8. ↑  "Catálogo". *Editorial Galaxia*. Consultado o 2020-08-23.
9. ↑  Vilavedra, Dolores (Xaneiro-xuño, 2020). "70 anos de literatura galega". *Grial*. LVIII (225, 226): 32–37. ISSN 0017-4181.
10. ↑  Galaxia, Medalla de Galicia pola súa contribución á cultura galega Arquivado 03 de decembro de 2013 en Wayback Machine. A Nosa Terra, 3/7/08.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Editorial Galaxia Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galicitas posúe citas sobre:  ***Editorial Galaxia*** |

### Bibliografía

* Martínez Tejero, Cristina (2014). *Discursos sobre Galaxia. Estudo do conhecimento construído e novas perspetivas de análise em Ciências Humanas para sistemas em processo de emergência* (Tese). Universidade de Santiago de Compostela.
* Piñeiro, Ramón (2002). *Da miña acordanza. Memorias*. Vigo: Galaxia.
* Rodríguez-Polo, Xosé Ramón (2009). *Ramón Piñeiro e a estratexia do galeguismo*. Vigo: Xerais.
* Fernández del Riego, Francisco (1999). *A xeración Galaxia*. Vigo: Galaxia.

* Villanueva Gesteira, María Dolores (2016). *A Editorial Galaxia: proxecto e traxectoria 1950-1963* (Tese). Universidade de Santiago de Compostela.

### Outros artigos

* Distribución editorial galega
* Diciopedia do século 21
* Biblioteca Básica da Cultura Galega

### Ligazóns externas

* Portal en Internet
* Ficha na Asociación Galega de Editores

| * v
* c
* e
Galardoados coa Medalla de Ouro de Galicia |
| --- |
| 1984–1999 | 
* Castelao† (1984)
* Xoán Carlos I (1985)
* Antonio Rosón† (1986)
* Centro Gallego de Buenos Aires (1990)
* Julio Prieto Nespereira (1991)
* Xoán Paulo II (1992)
* Mário Soares (1993)
* Luis Alberto Lacalle e Carlos Menem (1994)
* Juan Carlos Wasmosy, Universidade de Santiago de Compostela e Agrupación Táctica Galicia (1995)
* Jorge Sampaio e Museo de Pontevedra (1996)
* Citroën Hispania, S.A. e Julio María Sanguinetti (1997)
* Álvaro Arzú, Fernando Henrique Cardoso e Antonio María Rouco Varela (1998)
* Esperidião Amin, Andrew Willoughby Ninian Bertie, Paulo Coelho, Miguel Ángel Rodríguez Echeverría e Angelo Sodano (1999)

 |
| 2000-2019 | 
* Manuel Cordo Boullosa† (2000)
* Caixa Galicia, Gustavo Noboa, Francisco Fernández del Riego e Eugenio Granell (2001)
* Deportivo da Coruña (2002)
* Loyola de Palacio, Francisco Álvarez-Cascos e José Luis Meilán Gil (2003)
* Asociación de Víctimas del Terrorismo, Rodolfo Martín Villa, Alfonso Castro Beiras, Faro de Vigo e El Correo Gallego (2004)
* Real Coro Toxos e Froles, Santiago Rey Fernández-Latorre, Agustín Sixto Seco† (2005)
* Real Academia Galega (2006)
* Isaac Díaz Pardo (2007)
* Editorial Galaxia (2008)
* Xerardo Fernández Albor, Fernando González Laxe, Manuel Fraga e Emilio Pérez Touriño (2009)
* Cabido da Catedral de Santiago e Víctor Manuel Vázquez Portomeñe (2010)
* Instituto da Lingua Galega e Ángel Carracedo (2011)
* Javier López López, Rodrigo Maseda Lozano, José Antonio Villamor Vázquez, Milladoiro e Real Academia de Medicina e Cirurxía de Galicia (2012)
* Ceferino Díaz†, Fundación Penzol e Organización Nacional de Ciegos Españoles (2013)†
* Vítimas, voluntarios e rescatadores de Angrois (2014)
* David Cal, Xosé Neira Vilas, Manuel Sánchez Salorio e Enrique Beotas† (2015)
* Los Suaves, Basilio Losada, Manuel Gallego Jorreto e Francisco Leiro (2016)
* Miguel Ángel Blanco†, José Manuel Romay Beccaría, Aníbal Cavaco Silva e Isabel Castelo (2017)
* María Emilia Casas, Juan José González Rivas e Álvaro Rodríguez Bereijo (2018)
* Javier Fernández Fernández e Juan Vicente Herrera (2019)

 |
| 2021- | 
* Sanitarios implicados na atención aos pacientes COVID-19 (2020)
* Persoas implicadas no dispositivo galego de vacinación fronte á COVID-19 (2021)
* Julián Barrio Barrio, Paolo Caucci von Saucken, Begoña Valdomar Insua, Asociación Discamino e Xosé Carro Otero (2022)
* Juan Pardo, Luz Casal e Carlos Núñez (2023)

 |
| † Outorgada a título póstumo |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2884494
* WorldCat
* VIAF: 133093817
* BNE: XX149558
* GEC: 0028698
* GND: 4768759-9
* LCCN: n83197888
* PTBNP: 708394

 |