recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Coordenadas: 41°53′41″N 12°28′59″L﻿ / ﻿41.894599, 12.483092

Altare della Patria.
O **Altare della Patria**, tamén coñecido como **Monumento Nazionale a Vittorio Emanuele II** ou ***Il Vittoriano***, é un monumento construído na honra de Vítor Manuel, o primeiro rei da Italia unificada. Atópase en Roma e ocupa a área entre a Piazza Venezia e o Capitolino.

Foi deseñado por Giuseppe Sacconi en 1885, e inaugurado en 1911, pero os traballos remataron moito despois, entre 1924 e 1927.

Características
---------------

Tumba do soldado descoñecido.
O monumento está construído con mármore branco extraído das canteiras de Botticino (preto da cidade de Brescia), amosado por exemplo nas maxestosas escaleiras ou as columnas corintias. Tamén dispón de varias fontes e esculturas do propio rei Vítor Manuel e dúas estatuas da deusa Vitoria con sendas cuadrigas. A estrutura mide 135 metros de ancho e 70 metros de altura (incluíndo a cuadriga e as ás das deusas chega a 81 metros).

Na base do monumento atópase o museo da unificación de Italia.

### O soldado descoñecido

No monumento a Vítor Manuel II atópase tamén unha tumba ó soldado descoñecido cunha «chama eterna» construída trala primeira guerra mundial, segundo a idea do xeneral Giulio Douhet. O corpo do soldado descoñecido foi escollido por Maria Bergamas, na vila austrohúngaro de Gradisca d'Isonzo, dun mozo desertor do exército austrohúngaro que pasou ó *Regio Esercito* (exército italiano) e resultou desaparecido en combate. Foi elixido entre outros 11 corpos de soldados ou mariñeiros sen identificar das forzas armadas do Reino de Italia (1861-1946). O corpo foi transportado dende Aquileia (onde se realizou a cerimonia con Bergamas) até Roma, entre outubro e novembro de 1921.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q506234
* WorldCat
* VIAF: 161358857
* EBID: ID
* GeoNames: 7303190
* GND: 4263204-3
* LCCN: sh90001165
* SUDOC: 110795458
* Treccani: vittoriano

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Antonio Carro.

**Antonio Carro Fernández-Valmayor**, nado o 16 de setembro de 1945 na Coruña, é un avogado, profesor e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou dereito na Universidade de Santiago de Compostela e mais é diplomado en urbanismo e ordenación do territorio e técnico da Administración Civil do Estado, alén de profesor de dereito constitucional na USC e membro da Asociación Española de Ciencia Rexional, da Asociación de Estudos Galegos, do Instituto de Estudos de Galicia, da loxa Renacemento 54 e da loxa Curros Enríquez da masonería e da Fundación Pablo Iglesias.

Nas eleccións xerais de 1979 resultou elixido senador pola provincia da Coruña polo PSOE. Tamén foi deputado no Parlamento de Galicia de 1981 a 1997 polo PSdeG-PSOE, parte deses anos actuou como voceiro do seu grupo parlamentario e vicepresidente da cámara. Asumiu os postos de Secretario Xeral da Grande Área de Expansión Industrial de Galicia e subdelegado provincial do Ministerio de Obras Públicas e Urbanismo.

Notas
-----

1. ↑  Xosé Manuel Pereiro (8 de febreiro de 1990). "Los hermanos pródigos". *El País* (en castelán).

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Dicionario biográfico de Galicia* **1**. Ir Indo Edicións. 2010-2011.

### Outros artigos

* Lista de senadores galegos desde a Transición

### Ligazóns externas

* Ficha no Senado *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q10951396
* DSBE: 3740\_carro-fernandez-valmayor-antonio

 |
**Antonio Casanova Prado**, nado en Betanzos o 7 de xuño de 1898 e finado en Buenos Aires o 8 de xullo de 1966, foi un sindicalista, editor e tradutor galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Antonio Casanova García. Emigrou clandestinamente a Bos Aires e traballou de panadeiro en Avellaneda. Afiliouse ao Sindicato de Panadeiros, maioritariamente anarquistas galegos, que tiña a Adrián Troitiño como un dos seus dirixentes. Militou no grupo libertario Ateneo Libre e participou no II Congreso Anarquista Regional celebrado en Rosario en 1932. Foi un dos fundadores da Federación Anarco Comunista Argentina (FACA) en 1935. Cando estalou a Guerra Civil Española trasladouse a Barcelona co nome doutro anarquista galego panadeiro, **Manuel Freire**, para participar na Revolución e alistouse na 28 División que comandaba Gregorio Jover, realizando tarefas xornalísticas.

Ao rematar a guerra exiliouse en Francia, onde foi capturado polos nazis e internado nun campo de concentración, de onde fuxiu para incorporarse á resistencia, co nome de Manuel Freire. Participou na liberación de París. En 1941 vivía en Marsella, participou na reconstrución da CNT en Francia e foi director de *Solidaridad Obrera*, en París, en 1944.

Regresou a Arxentina, volveu traballar de panadeiro e noutros oficios. Participou no Ateneo de Avellaneda, colaborou ​​nas publicacións anarquistas *Más Allá* (1937-1938) e *Tierra y Libertad*, e fixo traducións do francés. É autor do folleto *Posición revolucionaria*, editado por *Tierra y Libertad* en 1945.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández, Eliseo; Pereira, Dionisio (2004). Positivas, ed. *O anarquismo na Galiza*. Santiago de Compostela. p. 53. ISBN 84-87783-79-1.

### Ligazóns externas

* Antonio Casanova Prado - militante anarquista, editor y traductor *(en castelán)*
* Antonio Casanova Prado (1898-1966) *(en catalán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20535913
* WorldCat
* VIAF: 309574102
* BNE: XX5395691

 |
Altostratus
Os **Altostratus** ou **altostratos**, abreviadamente As, son un xénero de nubes que, segundo a definición adoptada pola Organización Meteorolóxica Mundial, se caracterizan por constituíren unha lámina ou capa agrisada ou azulada, de aspecto estriado, fibroso ou uniforme, que cobre por enteiro ou parcialmente o ceo, como unha gran saba. Teñen partes delgadas dabondo que permiten distinguir vagamente o Sol. A diferenza dos Cirrostratus non producen halo.

Características
---------------

Adoitan ser o groso dunha fronte cálida e atopánse mesturados cos Nimbostratus na súa parte máis activa. Tamén poden formar parte da sección media e baixa dun Cumulonimbus. Sitúanse a entre 3 e 7 quilómetros de altura e o seu espesor varía entre 1 e 4 quilómetros. Asociados ás frontes cálidas adoitan orixinar chuvias ou nevaradas febles. Unha precipitación característica dos altostratos é a virga, precipitación líquida ou sólida que se evapora antes de chegar ao chan. Son nubes medias que se forman entre 3 e 7 quilómetros de altitude.

Especies
--------

Non ten.

Variedades
----------

* Altostratus translucidus.
* Altostratus opacus.
* Altostratus duplicatus.
* Altostratus undulatus.
* Altostratus radiatus.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Candel Vila, R. (1978), *Atlas de meteorología*, 8ªed, Ed. Jover.
* Martín León, F. e Quirantes, J. A. *Cazadores de nubes*, Ministerio de Educación y Ciencia, Gobierno de España.

### Ligazóns externas

* Atlas fotográfico de nubes *(en alemán)*

| * v
* c
* e
Tipos de nubes |
| --- |
| Xéneros | 
* Cirrus
* Cirrostratus
* Cirrocumulus
* Altocumulus
* Altostratus
* Nimbostratus
* Stratus
* Stratocumulus
* Cumulus
* Cumulonimbus

 |
| Especies | 
* Fibratus
* Uncinus
* Spissatus
* Castellanus
* Floccus
* Stratiformis
* Nebulosus
* Lenticularis
* Fractus
* Humilis
* Mediocris
* Congestus
* Calvus
* Capillatus

 |
| Variedades | 
* Intortus
* Vertebratus
* Undulatus
* Radiatus
* Lacunosus
* Duplicatus
* Translucidus
* Perlucidus
* Opacus

 |
| Trazos suplementarios | 
* Incus
* Mamma
* Praecipitatio
* Virga
* Arcus
* Tuba
* Pileus
* Velum
* Pannus

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q202145
* EBID: ID
* GEC: 0077265

 |

1. ↑  "altostrato". *TERGAL*. Consultado o 27/03/2019.
**Antton Morcillo Torres**, nado en Hernani en 1966, é un político vasco de ideoloxía independentista vasca. Foi parlamentario vasco (2001-04) pola coalición independentista Euskal Herritarrok. Foi dirixente da antiga Herri Batasuna e da ilegalizada Batasuna.

É licenciado en Xeografía e Historia e de profesión administrativo.

Carreira política
-----------------

Antton Morcillo foi un membro destacado de Herri Batasuna en Áraba, sendo unha das cabezas desta organización en devandita provincia. Dende 1985 até 1998 foi membro da Mesa Nacional de Herri Batasuna. Ó comezo foi militante de HASI, partido político alegal que estaba integrado en Herri Batasuna, pero este disolveuse en 1991. A partir de 1995 foi concelleiro e portavoz de Herri Batasuna no concello de Vitoria.

Na campaña das eleccións Xerais de 1996, Herri Batasuna difundiu un vídeo do grupo terrorista ETA nas cuñas publicitarias gratuítas que tiña durante a campaña. Por este feito, a Audiencia Nacional abriu unha causa polo delito de colaboración con banda armada contra todos os membros da Mesa Nacional de HB, entre eles o propio Antton Morcillo. O Tribunal Supremo xulgouno e condenouno por ese delito, pero tras permanecer 20 meses no cárcere, o 20 de xullo de 1999 o Tribunal Constitucional anulou a sentenza do Supremo e todos os membros da Mesa Nacional, entre eles Morcillo, foron liberados. Tras a súa saída do cárcere, no ano 2000 volveu de novo a formar parte da Mesa Nacional de Herri Batasuna.

Nas eleccións autonómicas do 13 de maio de 2001, Morcillo, cabeza de lista pola provincia de Áraba da plataforma Euskal Herritarrok, na que se integraba Herri Batasuna, saíu elixido parlamentario vasco.

Cando en 2001 HB se refundou no partido político Batasuna, Morcillo foi elixido de novo membro da Mesa Nacional da nova formación política. O seu labor na formación era a de responsable de política institucional. Como parlamentario, pasou a formar parte do Grupo Parlamentario de Batasuna e posteriormente, cando esta formación foi ilegalizada en virtude da Lei de Partidos de Sozialista Abertzaleak. Morcillo exerceu de voceiro no parlamento de Sozialista Abertzaleak. Como membro da xunta de portavoces, trataron de procesalo por non disolver o grupo parlamentario de Sozialista Abertzaleak (Caso Atutxa), aínda que a querela non prosperou.

En xaneiro de 2004, Morcillo dimitiu por razóns persoais *e referentes á súa dedicación* e foi substituído como parlamentario vasco por Rakel Peña.

É un dos dirixentes de Batasuna que están imputados por un delito de integración en organización terrorista.

A súa irmá, Grazi Morcillo, pertence á organización terrorista ETA. Foi detida en Francia en xaneiro de 2006 tras estar desde 1996 baixo a orde de *procura e captura*

Adoita escribir artigos de opinión en prensa.

Notas
-----

1. ↑  ABC. "Batasuna quiere "blindar" a Permach ante posibles acciones de la Justicia". Arquivado dende o orixinal o 03-03-2016. Consultado o 18-11-2016.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***País Vasco*** |

### Outros artigos

* Herri Alderdi Sozialista Iraultzailea (HASI)
Alicates universais con resorte helicoidal.
O **alicate** (do árabe *ao-laqqat*, que significa «tenaces») é unha ferramenta manual cuxos usos van dende suxeitar pezas ó corte ou moldeado de distintos materiais.

Son comúns en todo equipo de ferramentas manuais, xa que é un útil básico para a bricolaxe. Esta especie de tenaces metálica provista de dous brazos, son ferramentas imprescindibles para o traballo de montaxes electrónicas.

Historia
--------

Tenaces medievais atopadas en Hamburg-Harburg (séculos XV e XVI).
O alicate foi inventado en Europa cara ó ano 2.000 a.C. para coller obxectos quentes (principalmente o ferro que se forxaba sobre unha bigornia). Entre as máis antigas ilustracións de alicates figuran as do deus grego Hefesto na súa ferrería. Os diferentes tipos de alicate xurdiron a medida que se inventaban os diferentes obxectos onde utilizalos: ferraduras, ferrollos, cables, tubos, compoñentes eléctricos e electrónicos.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *alicate*. Pódese empregar en plural mesmo para referirse a un único obxecto.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13049940
* AAT: 300024744
* EBID: ID
* GEC: 0076739
* JSTOR: pliers
* MAG: 175299879

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras persas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Ardashir III** (en persa medio:, e en persa moderno: اردشیر سوم), nado en 621 e finado o 27 de abril de 629, foi un rei sasánida que gobernou dende o 6 de setembro de 628 ata o 27 de abril de 629.

Traxectoria
-----------

Ardashir era fillo de Kavadh II (r. 628) e "Anzoy a romana". A súa nai era probablemente orixinaria do Imperio Bizantino. Ascendeu ó trono con só sete anos, mais na realidade exerceu pouco poder real e o seu imperio foi controlado polo ministro Mahadharjushnas, cuxo deber era protexer o imperio ata que Ardashir fose maior de abondo para gobernar. Porén, en 629, Shahrbaraz, un spahbed, rebelouse contra Ardashir, e capturou Ctesiphon, matando ó neno rei xunto con Mahadharjushnas.

Notas
-----

1. ↑  Martindale, Jones & Morris (1992), p. 94
2. ↑  Pourshariati (2008), p. 179-181

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Imperio Sasánida
* Lista de reis sasánidas
* Moeda sasánida

### Bibliografía

* Martindale, John R.; Jones, A.H.M.; Morris, John (1992). Cambridge University Press, ed. *The Prosopography of the Later Roman Empire, Volume III: AD 527–641*. ISBN 0-521-20160-8.
A **Alianza Nazonal Galega** foi un organismo unitario do exilio galego creado en México en 1943.

Historia e características
--------------------------

Creouse o 6 de decembro de 1943 en Cidade de México. Estaba integrada por representantes da UXT e CNT, republicanos, galeguistas e socialistas. Fundada por Ramón Troncoso Fernández, xunto con Marcial Fernández Vázquez, Uxío Souto e outros exiliados. Ramón Troncoso foi o secretario de solidariedade e finanzas e director do periódico *Galicia* que editaba a institución. Celso Vila Rodríguez foi o secretario de mocidades.

A Alianza defendía a restauración republicana e o estatuto de autonomía. Porén, a división entre as distintas faccións era patente e foi agravada coa constitución do Consello de Galiza en 1944. Tanto a ANG como a CRG de México rexeitaban a constitución do Consello e do pacto de Galeuzca, ao mesmo tempo que non recoñecían a representatividade de Castelao, Antón Alonso Ríos, Elpidio Villaverde e Ramón Suárez Picallo.
**Antoon Emeric Marcel De Roo**, nado o 26 de agosto de 1936 en Roeselare, provincia de Flandres Occidental, e finado o 25 de febreiro de 1971, foi un ornitólogo belga que estudou aves africanas.

Traxectoria
-----------

De Roo xa estaba cientificamente activo antes de recibir a súa licenciatura en bioloxía na Katholieke Universiteit te Leuven (Universidade Católica de Lovaina) en 1959. Xunto co seu amigo Paul Houwen observou durante a súa época de estudante as colonias de aves de Roeselare. En 1954 converteuse en membro do *Centro belga de aves*, onde se centrou principalmente na marcaxe, medición e exame das aves do grupo das salanganas.

De Roo estudou as aves do "Musée Royal de l'Afrique Centrale" de Tervuren, municipio belga da provincia do Brabante Flamengo.

En 1967, De Roo describiu e nomeou a especie *Chlorocichla prigoginei*, unha paseriforme da familia dos picnonótidos, endémica do leste da República Democrática do Congo.

Así mesmo, en 1968 tamén describiu o deu o nome ao xénero da familia dos apódidos *Schoutedenapus*, da tribo dos colocaliinos.

Abreviatura
-----------

A abreviatura **De Roo** emprégase para recoñecer a Antoon De Roo como autoridade na descrición e taxonomía en Zooloxía.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Antoon De Roo*** |

Notas
-----

1. ↑  *Journal für Ornithologie*, 1971[*Ligazón morta*]
2. ↑  *Chlorocichla prigoginei* De Roo, 1967 no ITIS.
3. ↑  Zoonomen
4. ↑  BirdLife International (2016): *Chlorocichla prigoginei* na *Lista vermella* da UICN.
5. ↑  *Schoutedenapus* De Roo, 1968 no ITIS.
Representación pictórica da **batalla de Jemmingen** feita por Frans Hogenberg (1536-1590).

A **batalla de Jemmingen**, librada o 21 de xullo de 1568 no marco da guerra dos Oitenta Anos foi unha vitoria total do exército español comandado polo duque de Alba na que destruíu por completo ao exército das Provincias Unidas comandado por Luís de Nassau.

Campaña
-------

Trala batalla de Heiligerlee, Luís de Nassau intenta tomar a cidade de Groninga, pero o duque de Alba obrígalle a retirarse mediante unha serie de escaramuzas sen arriscarse a presentar batalla xa que unha derrota poñería todos os Países Baixos a mercé das forzas dos rebeldes holandeses. Luís de Nassau comete o erro de encerrarse nunha península entre os ríos Ems e Dollar onde o duque de Alba decidirá presentarlle batalla.

A batalla
---------

Debido ó estreitamento do campo de batalla, o duque de Alba envía por diante a varios centos de arcabuceiros e mosqueteiros que entablan escaramuzas co exército holandés e forma ao resto do exército en cadros un tras outro.

O duque envía a cincocentos arcabuceiros máis por diante e Luís de Orange crendo que aínda non chegou o groso do exército español lanza a todo o seu exército contra estes, pero son rexeitados polo lume de arcabuceros e mosqueteros. Nese momento o duque lanza ao seu exército ao asalto facendo fuxir ao exército rebelde. Os españois perseguen durante dous días ao longo de máis de 15 quilómetros aos fugitivos do exército de Luís de Nassau que perde máis de sete mil homes.

Resultado
---------

O exército de Luís quedou totalmente destruído e este tivo que refuxiarse en Alemaña, deixando ao duque de Alba coas mans libres para dirixirse contra o exército do seu irmán Guillerme de Orange ao que tamén vencería uns meses despois na batalla de Jodoigne.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q701367
* EBID: ID

 |
*Romeo e Xulieta* están considerados como personaxes arquetípicos do amor romántico.
O **amor romántico** é un dos modelos de amor baseados en relacións estables das culturas do moderna, principalmente as occidentais. 

O amor romántico é considerado un sentimento diferente e superior ás puras necesidades fisiolóxicas, tales como o desexo sexual ou luxuria, e xeralmente implica unha mestura de desexo, emocional e sexual, dando, porén, máis énfase nas emocións que no pracer físico. As características máis significativas deste tipo de amor confírmanse e difúndense a través de contos literarios, filmes, cancións, debuxos animados e moitas outras fontes formas artísticas e culturais, mesmo con datas sinaladas, como o día dos namorados. É unha especie de afecto que, se presume, debe ser para toda a vida, exclusivo, incondicional e implica un alto grao de dependencia afectiva.

A cultura occidental salientou historicamente o amor romántico máis que outras culturas nas cales os matrimonios "arranxados" ou "de conveniencia" son a regra. Aínda así, a globalización estendeu as ideas occidentais sobre o amor e o romance.

En Galiza Amada Traba e Chis Oliveira na obra *ám@me* fan unha crítica do amor romántico.

Notas
-----

1. ↑  Uxía Castro (14 de febreiro de 2019). "Os 10 mitos do amor romántico na psicoloxía moderna". *Sermos Galiza*. Arquivado dende o orixinal o 14 de febreiro de 2019. Consultado o 14 de febreiro de 2019.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Amor romántico Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Amor
* Matrimonio
* Mito do amor romántico

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1189047
* GiantBomb: 3015-253

 |
A **antropoloxía filosófica** é a parte da filosofía que ten como obxecto de estudo o ser humano (*anthropos*, en Grego). Como xa apuntou Kant, as cuestións fundamentais da filosofía pódense reunir todas baixo a pregunta: Que é o ser humano? En consecuencia, a antropoloxía filosófica é unha disciplina na que o ser humano reflexiona sobre si mesmo tratando de determinar a súa esencia. Esta constitúe unha estrutura común a todos os humanos, homes e mulleres, con independencia do contorno social e cultural no que vivan. Diferenciase doutras disciplinas que tamén teñen por obxecto de estudo ó ser humano, como poden son a psicoloxía, paleoantropoloxía, antropoloxía cultural e socioloxía. Mentres estas últimas só queren coñecer ó ser humano baixo un determinado aspecto (psicolóxico, anatómico, biolóxico, cultural ou social) a antropoloxía filosófica interésase por comprender ó ser humano no seu conxunto.

As preguntas da antropoloxía filosófica
---------------------------------------

Tradicionalmente tense definido ó ser humano como *animal rationale*. Polo tanto, a racionalidade sería a característica determinante da condición humana. En torno ás implicacións filosóficas do plano racional do ser humano xorden os problemas específicos da antropoloxía filosófica: ¿pódese explicar a racionalidade ou pensamento exclusivamente en termos biolóxicos? ¿designa a racionalidade unha dimensión espiritual? ¿sobrevive o espírito á morte do corpo? ¿en tanto que seres espirituais estamos dotados de liberdade? etc.

No século XX o existencialismo introduciu no ámbito da reflexión antropolóxica certos temas vivenciais, relacionados coa dimensión sentimental e pasional da vida humana, que as antropoloxías clásicas deixaran de lado: a angustia, o sufrimento, a morte, o sentido da vida humana etc. Así mesmo, xunto co existencialismo, aparecen tamén outras tendencias fenomenolóxicas e personalistas que poñen de relevo o concepto de "persoa", entendendo por esta un ser cun valor e dignidade propias. Así, o ser humano é o portador e realizador de valores, fundamentalmente vitais, éticos e relixiosos: vida, saúde, amizade, liberdade, transcencendencia etc. A través destes configúrase a idea de que o ser humano non soamente necesita vivir, senón que ademais necesita vivir ben, con dignidade. Deste xeito supera a mera condición animal abríndose así cara a transcendencia.

Fronte a estas tendencias, debedoras dun ideal relixioso, hai tamén outras orientacións de carácter materialista e cientificista que se propoñen explicar ó ser humano só desde o ámbito das ciencias particulares ( bioloxía, psicoloxía, socioloxía etc.). Nestas posturas prescíndese da suposta dimensión espiritual humana independente do corpo e suxeita a leis propias. De todas formas, o ser humano segue a ser un enigma, quizais irresoluble.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q488059
* AAT: 300054321
* BNCF: 19908
* BNE: XX527325
* BNF: 11930911m
* BRE: 4713457
* EBID: ID
* FAST: 1060766
* GND: 4045798-9
* JSTOR: philosophical-anthropology
* LCCN: sh85100845
* MAG: 35534250
* NDL: 00568510
* NKC: ph114539
* PSH: 96

 |
A **Batalla de Dale** é un conflito militar ficticio que pertence ó legendarium do escritor británico J. R. R. Tolkien e cuxo desenvolvemento é narrado nun dos apéndices da súa novela *O Señor dos Aneis*. Esta batalla forma parte da trama do videoxogo *The Lord of the Rings: The Battle for Middle-earth II*.

Historia
--------

Despois da retirada dos exércitos ananos de Esgaroth, o Rei Dáin retira as súas tropas a Dale para preparar a súa defensa. Mentres o exército combinado de ananos e homes se preparaba para defender a cidade, os habitantes de Dale refuxiáronse en Erebor.

Cando os exércitos de Dol Guldur comezan a atacar, os ananos e homes da cidade van retrocedendo ata chegar á porta de Erebor, onde cae o rei Dáin II e o rei Brand defendendo ambos a porta. Trala morte do seus respectivos pais, Thorin III e Bardo II dirixen a defensa feramente aguantando ás hoste de Dol Guldur ata que aparece o rei Thranduil con exércitos elfos do Bosque Escuro e socorre ós ananos. Así o exército combinado rexeita ás forzas de Dol Guldur e salva Erebor. Porén, a cidade de Dale queda destruída, pero máis adiante o novo rei Bardo II vólvea reconstruír. Thorin III "helmo de Pedra" é coroado novo rei de Erebor e tanto Erebor coma Dale convértense en aliados do Reino Unificado.

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Terra Media*** |
Aizkolari en acción compartindo escenario cuns txalapartaris.
Concursantes durante unha manifestación en Vitoria.
Un **aizkolari** é un deportista que practica a corta de troncos con machada nalgunha das modalidades vascas. O termo provén do éuscaro e significa persoa que manexa ou traballa cunha machada. As probas de aizkolaris son un dos deportes rurais vascos máis populares.

Ás veces utilízanse os termo *aizkolaritza* ou *aizkolarismo* para referirse a este deporte, chamado *aizkol jokoa* (xogo da machada) o *aizkolaritza* en éuscaro.

Orixe
-----

Ten a súa orixe na explotación dos bosques para a obtención de madeira, materia prima básica na construción e na produción de carbón vexetal. Este traballo realizábase por cuadrillas que acampaban nos bosques. Os membros máis novos o fortes cortaban as árbores e os máis vellos desgaxaban, quitaban pólas e cortizas e partían os troncos en anacos do tamaño necesario. A competencia por demostrar a maior forza ou habilidade xeraba poxas que, como no caso doutros deportes rurais, levaban a desafíos na praza pública, fóra do traballo produtivo.

Aínda que se rexistraron moitos tipos de actos públicos en celebracións no País Vasco, non hai datos de exhibicións de aizkolaris antes do século XIX. As narracións dese século non rexistran os nomes propios dos competidores, aparecendo como "un de Beizama", "o fillo da casa Gorrizu", "cuadrilleiro de Nuarbe", "o do casarío Beunza" etc.

Coa industrialización do século XX, parte da poboación rural baixa ós centros industriais, levando alí as súas afeccións. En 1903 inaugúranse prazas de touros nas principais vilas e cidades guipuscoanas: Tolosa, Azpeitia, Donostia e Éibar. Nestas prazas celebrábanse probas de machadas, ademais de arrastre de pedra, pelexas de carneiros etc.

Tradicionalmente, os desafíos facíanse nunha praza pública, polo que a única fonte de ingresos era para o gañador, que obtiña o poxado. Actualmente, as institucións financian exhibicións públicas, e cóbrase entrada por asistir ás competicións en lugares cubertos.
*Anoplogaster cornuta*
Os **Anoplogástridos** (Anoplogastridae, Gill 1893) é unha familia de peixes abisais teleósteos, da orde dos Bericiformes (Beryciformes).

Características
---------------

O nome inglés destes peixes, *Fangtooth*, fai referencia ós grandes dentes cairos que posúe, enormes en relación co tamaño do corpo.

Teñen unha gran cabeza cunha enorme mandíbula, dotada duns cairos na mandíbula inferior que son necesarias unhas cavidades na parte superior para aloxalos.

Clasificación
-------------

Coñécese só un xénero, con dúas especies:

* Xénero *Anoplogaster*:
	+ *Anoplogaster brachycera* (Kotlyar, 1986)
	+ *Anoplogaster cornuta* (Valenciennes en Cuvier e Valenciennes, 1833)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Anoplogástridos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Anoplogástridos*** |

* Taxonomía FishBase

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Anoplogaster
* EOL: 8240
* Fossilworks: 266075
* GBIF: 2970
* iNaturalist: 85583
* IRMNG: 111647
* ITIS: 633879
* NBN: NHMSYS0000328801
* NCBI: 88654
* uBio: 1760139
* WoRMS: 267002

 |
Percorrido de Xenofonte e os Dez Mil.
A ***Anábase*** ou ***Expedición dos Dez Mil*** (tamén ***A retirada dos Dez Mil*** e ***A marcha dos Dez Mil***) (en grego clásico Ἀνάβασις significa "expedición para o interior") é un relato do historiador grego Xenofonte de Atenas, un dos discípulos de Sócrates, quen participou no feito real.

Contido
-------

Nela nárranse a expedición militar de Ciro o Novo contra o seu irmán o rei de Persia Artaxerxes II e o retorno á patria dos mercenarios gregos que estaban ao seu servizo trala derrota e morte do mesmo Ciro.

En -401, tres anos despois de subir ao trono o persa Artaxerxes II, o seu irmán máis novo Ciro rebelouse na súa satrapía de Asia Menor. Para destronar ao seu irmán, recrutou un exército no que incluíu a dez mil mercenarios gregos, que partiu de Sardes, marchou a través de Asia Menor e descendeu custeando o río Éufrates ata Cunaxa, preto de Babilonia. Ciro morreu na batalla de Cunaxa, o que produciu a desbandada do seu exército. Porén, os mercenarios gregos mantivéronse invictos e unidos. Nas negociacións que seguiron, os caudillos gregos foron decapitados, polo que os mercenarios tiveron que elixir outros. Entre estes estaba o propio Xenofonte de Atenas, que guiou o retorno do resto do exército a Grecia. Remontaron o río Tigris e atravesaron Armenia por unha ruta de case catro mil quilómetros de territorio inimigo, ata chegar á colonia grega de Trapezunte (actual Trebisonda, Turquía), na beira sur do Mar Negro. Son famosas as palabras que pronunciou un soldado adiantado á vista deste: θάλαττα, θάλαττα ("Thalatta, Thalatta" - "O mar, o mar").

A narración, escrita en terceira persoa, posúe grande interese histórico, pero ademais ten un estilo ameno, non exento de gran emotividade nalgunhas pasaxes. Pola sinxeleza do seu estilo, a miúdo é usada na educación secundaria como texto de iniciación á tradución do grego clásico.

Adaptacións
-----------

A historia de Xenofonte inspirou a Sol Yurick para o seu libro *The Warriors*, fonte na que se baseou pola súa vez a película de Walter Hill, *The Warriors: Os amos da noite*, e que posteriormente tivo secuelas en forma de videoxogos.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Expedición dos dez mil

### Ligazóns externas

* Texto en grego en wikisource.
* Texto en grego do proxecto Perseus.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q73112
* WorldCat
* VIAF: 184152138613110981828
* BNE: XX2017537
* BNF: 12206725h
* EBID: ID
* GEC: 0003713
* GND: 4281415-7
* LCCN: nr96035735
* NLA: 51707858
* NLG: 177660
* SUDOC: 034889760

 |
Escena con figura dobrando un peplo no friso ao lado leste do Partenón (Museo Británico).
As **arréforas** ou **arréforos** (grego antigo: Ἀρρήφορος, Arrēphoros) eran raparigas virxes de entre sete e once anos que vivían no Arreforión (Acrópole de Atenas). Na festividade das **Arreforias**, consagrada á deusa Atenea Polias, levaban sobre as súas cabezas nunhas cestas o que lles daba a sacerdotisa desta deusa. Segundo Pausanias ninguén sabe de que se trataba, nin sequera elas mesmas. No recinto de Afrodita nos Xardíns descendían as mozas por unha baixada subterránea até unha cova. Deixaban os presentes alí abaixo e collían outros obxectos que tamén estaban tapados e que levaban á Acrópole. Despois disto eran substituídas por outras.

Eran elixidas polos arcontes entre as familias nobres, probabelmente entre as achegadas ao culto de Atenea. As súas familias sufragaban os gastos da festa.

O seu nome significa portadoras de *árrēta*: *cousas das que está prohibido falar*.

Harpocración sinala no seu *Lexicon*, baixo o apartado de *Arrêphorein*, que existían catro arréforas (*Arrephoroi*) e que dúas delas tecían o peplo de Atenea que recibía cada catro anos nas Panateneas.

Notas
-----

1. ↑  Francisco Rodríguez Adrados e Juan Rodríguez Somolinos, Diccionario Griego-Español en línea
2. ↑  Del griego *árrhetos* 'secreto' y *phorós* 'que lleva'. Se celebraban en el mes de Sciroforion.
3. ↑  Pausanias: *Descripción de Grecia*, I, 27, 3.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q699467
* GEC: 0079990

 |
**Aitor Gorosabel Garai**, nado en Éibar o 2 de febreiro de 1970, é un cantante e guitarrista vasco pertencente ao grupo de heavy metal Su Ta Gar.

Traxectoria
-----------

Naceu no seo dunha familia vascoparlante. É o terceiro de catro irmáns e todos eles teñen relación coa música. Súas dúas irmás, Aintzira e Amaia, son profesoras de música, e seu irmán Mikel, alias Norton, é cantante e guitarrista de EH Sukarra. Aitor comezou tocando o piano con 5 anos cos seus irmáns. En 1º e 2º de EXB estudou solfexo aplicado ao piano, aínda que a guitarra aprendeuna a tocar de xeito autodidacta. Tamén estudou publicidade.

Aos doce anos empezou a tocar a guitarra española imitando a Norton, seu irmán, quen contaba con 14 anos de idade, e escoitaba punk e rock radical vasco. Pouco despois descubriu a guitarra eléctrica e empezou a escoitar grupos como Accept, Judas Priest, Iron Maiden e a guitarristas como Steve Vai e Joe Satriani. Na ikastola e no instituto onde estudou fixo amizade con Xabier Bastida, Asier Osoro e Borxa Arrillaga, con quen formaría en 1987 o grupo Su ta gar, do que se converteu en voz principal, guitarra solista e compositor. Su Ta Gar acabou cantando en euskara sendo os pioneiros do heavy metal nesa lingua e creando escola dentro do metal vasco.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Aitor Gorosabel*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3326796
* Discogs: 1058525

 |
**Arsenio Fernández de Mesa Díaz del Río**, nado o 20 de xullo de 1955 en Ferrol, é un político galego do Partido Popular.

Traxectoria
-----------

Iniciouse en política en grupos falanxistas de Ferrol tras a morte de Franco, grupos que se adicaban a ameazar sindicalistas e demócratas. O 14 de maio de 1977 acudiu a Cedeira vestido de falanxista á inauguración polo exministro franquista Gonzalo Fernández de la Mora dun monumento a Franco.

En 1979 entrou a traballar como axudante de xardinaría no porto de Ferrol, coa categoría de funcionario do Estado (Grupo D). Foi delegado comercial e inspector de pinturas para barcos no Departamento Marítimo da empresa International Marine Coatings con delegación no porto de Ferrol. Comeza a súa carreira política como concelleiro de Ferrol (1983-1991), foi tenente de alcalde de Ferrol (1987-1989). Nas Eleccións Xerais de 1989 foi elixido deputado no Congreso dos Deputados pola provincia da Coruña (1989-2000). Foi Delegado do goberno en Galicia (2000-2008) e durante a catástrofe do Prestige (2002) a súa actuación foi moi criticada pola oposición, Nunca Máis e ecoloxistas. Nas Eleccións Xerais de 2008 volveu ser reelixido deputado pola provincia da Coruña, e tamén nas de 2011.

En decembro dese mesmo ano foi designado director xeral da Garda Civil por Mariano Rajoy, en substitución de Francisco Velázquez, que ata daquela compartía a responsabilidade sobre a Policía e a Garda Civil. Cesou como director da Garda civil o 18 de novembro de 2016 e en xaneiro de 2017 foi nomeado conselleiro de Red Eléctrica de España.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Juan Miguel Diz Guedes** |  **Delegado do goberno en Galicia** 2000 - 2004 | Sucesor:**Manuel Ameijeira Vales** |
| Predecesor:**Francisco Velázquez** |  **Director Xeral da Garda Civil** 2011 - 2016 | Sucesor:**José Manuel Holgado** |

Vida persoal
------------

Está casado e ten tres fillos.

Notas
-----

1. ↑  "Fernández de Mesa: de patrullar con falangistas a consejero de Red Eléctrica pasando por la Guardia Civil", artigo de Aníbal C. Malvar en *Público*, 1 de abril de 2015 *(en castelán)*.
2. ↑  "Red Eléctrica coloca a otro político del PP: nombra consejero a Arsenio Fernández de Mesa". artigo en *elDiario.es*, 31 de xaneiro de 2017 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Arsenio Fernández de Mesa Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* *Dicionario biográfico de Galicia* **2**. Ir Indo Edicións. 2010-2011. p. 58.

### Outros artigos

* Lista de deputados galegos no Congreso desde a Transición

### Ligazóns externas

* Ficha no Congreso dos Deputados
**Benjamin Lee Whorf**, nado en Winthrop (Massachusetts) o 24 de abril de 1897 e finado en Wethersfield (Connecticut) o 26 de xullo de 1941, foi un lingüista estadounidense, pupilo de Edward Sapir, de quen tomaría a hipótese etnolingüística para levala ao que actualmente se coñece como a hipótese de Sapir-Whorf, unha teoría do relativismo lingüístico.

Traxectoria
-----------

Benjamin Whorf estudou química no MIT e despois iniciou unha carreira de inspector de incendio para compañías de seguranza. Interesouse polos estudos lingüísticos bastante tarde na súa vida, seguindo os cursos de E. Sapir a partir de 1928, e logo foi asistente de Sapir na Universidade Yale (1937-1938).

Investiga as linguas amerindias dos Estados Unidos e de México. Publica unha gramática da lingua hopi (estivera vivindo con eles en 1932), diversos estudos sobre os dialectos náhuatl, sobre a escrita xeroglífica maia, e o primeiro intento de reconstrución do utoasteca. Publica ademais a partir de 1936 un bo número de artigos en revistas de lingüística que trataban da hipótese Sapir-Whorf, das maneiras en que ao seu parecer os diversos sistemas lingüísticos afecten os sistemas de pensamento e os costumes de comportamento dos usuarios das linguas.

Morreu en 1941 e os seus textos, algúns entón aínda inéditos, foron reunidos nun volume, que apareceu en 1956 co título *Language, Thought and Reality*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q331853
* WorldCat
* VIAF: 71432789
* BIBSYS: 90568519
* BNE: XX1261145
* BNF: 12175852q
* BRE: 4699956
* CiNii: DA01959666
* EBID: ID
* FAST: 51759
* GND: 11876764X
* ISNI: 0000 0001 1029 1540
* LCCN: n80032120
* NDL: 00460836
* NKC: mub2015860233
* NLA: 35606187
* NLG: 82402
* NTA: 068360223
* OL: OL2272730A
* SNAC: w68k7v96
* SUDOC: 030317975

 |
Catro amigos dándose unha aperta.
A **amizade** (do latín amicîtas, por amicitîa, de amicus, amigo, que deriva de amare, amar) é unha relación afectiva entre dúas ou máis persoas. A amizade é unha das relacións máis comúns que acostuman ter as persoas na vida. Esta prodúcese en diferentes etapas da vida e en distintos graos de importancia.

Por outra parte **Philia** (do grego φιλία, Phil-, Philo-) é un antigo termo grego para referirse ao amor fraterno, incluíndo amizade e afecto. Foi definida tamén como a intención de promover o ben común cando se traballa en conxunto con outros.

Clásicos en Galego 14. Cicerón: *Sobre a vellez* e *Sobre a amizade*.

Cultura popular
---------------

As relacións de amizade foron narradas, tanto no mundo da literatura como no do cine e televisión.

* Na literatura personaxes coñecidos como Don Quixote e Sancho Panza, Sherlock Holmes e Watson, Os tres mosqueteiros.
* Na televisión e no cine, O gordo e o fraco, Os tres chifados ou *Friends*.

Filosofía
---------

Aristóteles no seu escrito *Ética a Nicómaco*, dedicou dous libros a falar da amizade, o libro VIII e o libro IX. Nestes libros danse exemplos de *philia* que inclúen: amantes mozos, amigos de toda a vida, cidadáns, contactos políticos ou de negocios, pais e fillos, compañeiros de viaxe e soldados, membros da mesma sociedade relixiosa, do mesmo club, da mesma tribo, ou dun obreiro e quen usa os seus servizos.

Tipos de amizade
----------------

Diferéncianse algúns tipos de *philia*, como por exemplo:

* Amizade baseada nas vantaxes mutuas.
* Amizade baseada no pracer mutuo.
* Amizade baseada na admiración mutua.

Psicoloxía
----------

Na psicoloxía, a filia é un cultismo do grego: de amizade. As filias son atraccións cara determinadas persoas, realidades ou situacións. Significan o contrario das fobias que fan referencia o medo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Amizade Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* *Sobre a amizade*
* Amizade por correspondencia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q491
* BNCF: 9649
* BNE: XX524756
* BNF: 119373318
* BRE: 1968903
* EBID: ID
* GEC: 0077777
* GND: 4018480-8
* JSTOR: friendship
* LCCN: sh85051992
* MAG: 2778736484
* NDL: 00574535
* NKC: ph124922

 |
**Alfredo Martínez Martínez**, nado na Coruña en 1889 e finado no mesmo concello o 24 de febreiro de 1972, foi un comerciante e político galego.

Traxectoria
-----------

Comerciante en Mondoñedo, na República foi vocal Liga Mindoniense (1932), militou en Izquierda Republicana da que foi tesoureiro (1935) e foi delegado de Socorro Rojo Internacional. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido en agosto. Xulgado na Coruña por auxilio á rebelión o 10 de abril de 1938 con José Sánchez Gacio, José Ramón Villamarín Pallín, Eloy Castro Dorrego, Guillermo Otero Villalba, Graciano Leivas Freire, Germán Fanego Salaverri, Patricio Vijande Villar, Constantino Sánchez Gacio e Emilio González Valoria foi condenado a pena de morte, a sentenza foi conmutada a cadea perpetua.

Vida persoal
------------

Casou en Lugo con Emilia González Alonso en 1912.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 25-2-1972, p. 19.
2. ↑  *Gaceta de Galicia*, 4-1-1912, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pedreira, Ricardo (2006). *Consejo de Guerra por Rebelión Militar. Mindonienses condenados en 1937*. Mondoñedo: Asociación Amigos da Cidade de Mondoñedo.

### Ligazóns externas

* Ficha en Represión franquista en Lugo
* 

* Alfredo Martínez Martínez na páxina web *Nomes e Voces*.
Coordenadas: 54°20′53″N 6°39′22″O﻿ / ﻿54.348, -6.656

A **arquidiocese de Armagh** é unha das catro arquidioceses metropolitanas de rito romano da illa de Irlanda. O seu titular está na catedral católica romana de San Patricio en Armagh e é recoñecido como o primado de Irlanda. Non se debe confundir coa diocese homónima da Igrexa anglicana.

Historia
--------

Estableceuse como diocese en 445 por San Patricio, e como tal é a máis antiga que se constituíu nas Illas Británicas. Foi elevada ao rango de arquidiocese en 1111 durante o sínodo de Ráth Breasail. En 1152, despois do sínodo de Kells-Mellifont, o seu status confírmase como sufragáneas:

* a Diocese de Ardagh ,
* a Diocese de Clogher e Louth ,
* a Diocese de Clonmacnoise ,
* a Diocese de Connor ,
* a Diocese de Down ,
* a Diocese de Derry e Maghera ,
* a Diocese de Dromore creada en 1197 ,
* a Diocese de Raphoe ,
* a Diocese de Meath e Clonard ,
* a Diocese de Kilmore .

Territorio
----------

A provincia atópase en gran parte dentro do territorio británico de Irlanda do Norte cos condados de Armagh, Tyrone e Derry, pero tamén dentro do territorio da República de Irlanda cos condados de Louth e Meath.

 Catedral de San Patricio, Armagh.

Notas
-----

1. ↑  "Décès du cardinal Daly, ancien primat d'Irlande". *La Croix* (en francés). 2010-01-01. ISSN 0242-6056. Consultado o 2023-01-22.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Irlanda*** |

### Outros artigos

* Arcebispo de Armagh (Igrexa de Irlanda)
* Igrexa anglicana
* Igrexa anglicana en Irlanda
* Igrexa católica
* Igrexa católica en Irlanda
* Druidismo
* Illa de Irlanda
* Toda Irlanda

### Ligazóns externas

* (en) Catholic Hierarchy
* (en) GCatholic.org

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1364035
* Catholic-Hierarchy: arma

 |
O Coliseo de Roma
Os romanos adoptaron a linguaxe externa da arquitectura grega para os seus propios propósitos, os cales eran tan diferentes dos edificios gregos que acabaron por crear un novo estilo arquitectónico, aínda que os dous estilos son frecuentemente considerados parte da arquitectura clásica.

A diferenza entre a arquitectura grega, e a romana é esencialmente práctica, carente do sentido relixioso que tivo a grega, o carácter militar da arquitectura romana ponse de manifesto no desenvolvemento das urbes, baseadas na organización dun campamento militar, onde os seus eixos principais se cortan en cruz e os secundarios, paralelos a estes, forman unha cuadrícula. No centro está o foro, a praza principal, xeralmente rectangular, arrodeada de pórticos e edificios civís e relixiosos.

A actividade arquitectónica dos romanos caracterízase polo uso e perfeccionamento das técnicas do gregos pero tamén dos etruscos, utilizaron como materiais de construción o ladrillo e o morteiro, o que lles permitiu realizar construcións colosais. O arco e a bóveda etrusca foron os sistemas construtivos básicos, combinados coa estrutura alintelada grega.

Os edificios públicos máis importantes no mundo romano eran o teatro, o anfiteatro, as termas, as palestras, o acueduto e o templo. De enorme importancia para a conservación do imperio foi a construción de calzadas e pontes.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q223750
* BNCF: 24077
* BNF: 11930948z
* LCCN: sh85006860
* NDL: 00565585

 |
**José Alfredo Haz Garrido**, nado en Malpica de Bergantiños o 30 de setembro de 1962, é un exfutbolista e mestre galego. Xogaba de centrocampista.

Traxectoria
-----------

### Como xogador

Naceu en Malpica de Bergantiños e aos 7 anos de idade foi para A Coruña, ingresando como internado no Colexio de Santa Margarida, onde comezou a xogar ao fútbol no patio. Aos 11 anos entrou no equipo alevín do Ural e ao seguinte nos infantís do Deportivo da Coruña. Estivo cinco tempadas nas categorías inferiores do club branquiazul, sendo cedido nunha delas ao Malpica e outra ao Club Torre. En 1979 pasou ao Fabril.

Na tempada 1980/81 debutou co Deportivo da Coruña en Segunda B. Con todo, o adestrador José Martínez Palomar só o utilizaba pola obriga de aliñar polo menos a dous xogadores sub-20, co que xogou só un partido completo durante a tempada, volvendo logo ao Fabril.

Máis tarde foi xogador do primeiro equipo branquiazul entre as tempadas 1985/86 e 1987/88, pero relegado á suplencia, xogando só 21 encontros oficiais en tres anos. Despois xogou cinco tempadas no Endesa As Pontes en segunda B.

### Selección española

Xogou na selección española xuvenil, onde era titular.

### Tras a retirada

Despois de deixar o fútbol pasou a dar clases de Educación Física no IES Eusebio da Guarda.

Notas
-----

1. 1 2 3  Castelo, Manuel (24 de febreiro de 1980). "Alfredo: Titular indiscutible de laselección nacional juvenil". *La Voz de Galicia* (en castelán). p. 66.
2. ↑  "Una oportunidad perdida". *La Opinión A Coruña* (en castelán). 18 de setembro de 2020. Consultado o 12 de febreiro de 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12382795
* BDFutbol: 12228

 |
**Antonio Camilo Casal Fernández**, nado en Ferrol o 26 de maio de 1963, é un exfutbolista galego máis coñecido como **Camilo Casal**, que xogaba na demarcación de extremo esquerdo.

Traxectoria
-----------

Formouse nas categorías inferiores do Racing de Ferrol, chegando a xogar no primeiro equipo entre 1981 e 1983. O seu bo papel fai que o fiche o Celta de Vigo, en Segunda División, na tempada 1983/84.

A súa fichaxe polo Celta non estivo exenta de polémica, xa que tivo que competir co Atlético de Madrid, e produciuse xa que existía un precontrato entre os clubs galgos e acordo co xogador, porén o caso tivo que chegar aos tribunais deportivos. En decembro de 1983 o Comité Nacional de Competición e o Comité Xurisdicional da Real Federación Española de Fútbol, emitiron o veredicto, segundo o cal o xogador unha sanción de tres meses de suspensión a partir da data da sentenza e outra sanción de dous anos de suspensión a partir do momento no que rematase o seu compromiso co Celta de Vigo. A sentenza tamén suporía a suspensión de dous anos do presidente e do secretario do Racing de Ferrol, Vicente Bastida e Riveras Fernández.

Nos seis anos que xogou en Vigo viviu dous ascensos a Primeira División e un descenso a Segunda División consecutivos, tendo sempre un papel importante no equipo.

No verán de 1989 deixou o Celta e fichou polo CA Osasuna, onde xogaría dúas tempadas antes de fichar polo Albacete Balompié e a SD Compostela, aquel ano en Segunda División. Finalmente volveu a Ferrol a xogar dúas tempadas no Racing en Segunda División B. Na súa cidade natal "colgou as botas" e logo marchou aos Estados Unidos de América para xogar nos Seattle SeaDogs, un club de fútbol indoor que existiu entre 1995 e 1997. Unha vez retirado traballou comentando os encontros do Seattle SeaDogs na MLS dos Estados Unidos.

| * v
* c
* e
Celta de Vigo – 1986-87 (ascenso á Primeira División) |
| --- |
| Javier Maté  ·  Lema  ·  Maraver  ·  Atilano  ·  Jimmy Hagan  ·  Cándido  ·  Baltazar  ·  Vicente  ·  Barboza  ·  Alvelo  ·  Nacho  ·  Tono  ·  Gelo |
| Pichi Lucas  ·  Camilo  ·  Villanueva  ·  Arteaga  ·  Manolo  ·  Carlos Freire  ·  Gustavo Loureiro  ·  Marián |
| Adestrador: Colin Addison |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11911017
* WorldCat
* VIAF: 281145857879423020754
* GND: 1089777825
* BDFutbol: 252
* Transfermarkt: 277034

 |