Shigeru Miyamoto, no E3 2006, conducindo a súa propia orquestra no "Kodak Theatre" grazas a Wii.
**Shigeru Miyamoto** (en xaponés 宮本茂), nado en Sonobe-cho (Quioto) o 16 de novembro de 1952, é un deseñador de videoxogos xaponés, creador de Mario, ademais doutras das principais franquías de Nintendo como Donkey Kong ou The Legend of Zelda. É ademais o buque insignia da compañía nipoa, un dos pais dos videoxogos complexos e está considerado como o mellor deseñador da súa rama da industria do entretemento electrónico de todos os tempos, tanto pola crítica como polos seus propios compañeiros de profesión e as súas fans.

Traxectoria
-----------

De neno Miyamoto amaba o debuxo, pintar ilustracións e explorar a paisaxe que rodeaba a súa casa. En 1970 inscribiuse na Academia de Artes Industriais e Manuais Kanazawa Munici, onde se graduou cinco anos máis tarde, aínda que logo admitiría que os seus estudos a miúdo tomaban un lugar secundario fronte aos seus "garabatos". En 1977 Miyamoto, cunha titulación en arquitectura, conseguiu unha entrevista con Hiroshi Yamauchi, un amigo do seu pai e presidente da compañía Nintendo. Yamauchi contratou a Miyamoto como artista e colocouno como aprendiz no departamento de planificación.

En 1980, a nova rama estadounidense de Nintendo lanzou ao mercado "Radarscope", un xogo arcade do cal se pensaba que sería un éxito, pero que pola contra resultou ser un rotundo fracaso. Para manterse á boia, Nintendo América necesitaba desesperadamente un xogo arrasador. Hiroshi Yamauchi asignou a Miyamoto, a única persoa dispoñible, a tarefa de crear o xogo que levaría á compañía ao éxito ou ao fracaso.

Logo de consultar con algúns dos enxeñeiros da compañía como Smooke (Miyamoto non posuía experiencia en programación), e tras compoñer a música por si mesmo nun pequeno órgano electrónico, *Donkey Kong* saíu á luz.

Donkey Kong foi un éxito instantáneo. Dos tres personaxes creados para o xogo (Donkey Kong, Jumpman e Pauline), Jumpman foi o de maior éxito e desde o seu debut en 1980 apareceu en máis de 100 xogos e en máis dunha ducia de plataformas, converténdose nunha das insignias e mascotas de Nintendo e do mundo dos videoxogos en xeral.

Algo moi curioso que se debe destacar na historia de Miyamoto é o cambio do nome da súa creación: Mario. No primeiro xogo no que apareceu dito personaxe (Donkey Kong), era chamado Jumpman e á damisela que sempre estaba en perigo chamábanlle Pauline. Cando apenas Nintendo estaba florecendo en Norteamérica, o dono das oficinas da empresa chamábase Mario Segali. En honor a este, Miyamoto decidiu cambiar o nome de Jumpman, quedando finalmente como Mario para o resto de xogos nos que apareceu como protagonista, presentando tamén ao seu irmán Luigi. Pauline foi substituída máis adiante pola Princesa Peach, pero no xogo para o SNES, Yoshi´s Safari, o seu nome foi cambiado a Toadstool para a versión americana. Con todo, por mor dunha tradución trabucada en devandito xogo, a princesa recuperou o seu nome orixinal, quedando finalmente como Peach para xogos posteriores.

Un dos logros máis importantes de Miyamoto como deseñador, á parte de conseguir sacar á boia o mundo dos videoxogos con Donkey Kong, foi Super Mario 64. Trátase do primeiro xogo da historia en verdadeiras 3D, no que é posible controlar tanto ao personaxe como ao momento de vista do xogador mediante un sistema de movemento de cámaras a través de mecanismos de control especialmente deseñados no mando de Nintendo 64 para iso. 
A técnica do movemento de cámaras e personaxes de forma independente utilízase agora como estándar na elaboración de videoxogos con contornas tridimensionais e tense en conta á hora de deseñar os mandos das videoconsolas. Foi unha das grandes revolucións que Nintendo introduciu na industria.

Aínda que Miyamoto xeralmente é listado como *produtor* nos créditos dos xogos, participa directamente neles sendo responsable absoluto do seu desenvolvemento, tomando decisións sobre o camiño que estes deben seguir e pasando todas as fases de deseño e optimización polo seu visto e prace. 
Malia todo, apareceu como *director* en xogos como Super Mario 64 e como *supervisor e produtor* noutros como The Legend of Zelda: Twilight Princess. 
Entre as poucas excepcións de xogos protagonizados polos seus personaxes nos que o seu nome non figura tralo desenvolvemento, está a serie Mario Land, coa que non tivo relación algunha.

Estilo e características
------------------------

Os seus títulos caracterízanse por mecánicas de control refinadas e mundos interactivos nos cales o xogador é incentivado a descubrir cousas por si mesmo, a facer traballar a súa mente e a sentirse inmerso no que fai. Moitos dos seus traballos como Super Mario Bros. Super Mario 64, Donkey Kong ou The Legend of Zelda: Ocarina of Time aparecen aínda hoxe nos primeiros postos das clasificacións de mellores títulos da historia (The Legend of Zelda: Ocarina of Time mantén o primeiro posto desde o ano do seu lanzamento, 1998, nas clasificacións anuais máis importantes). É experto en crear personaxes cun gran carisma, que todo o mundo, pertencente ou non ao mundo das videoconsolas, recoñecen (Segundo varias enquisas, nos anos 90 había máis xente no mundo que coñecía a Super Mario que a Mickey Mouse).

Actualmente é o director administrativo xeral da área de entretemento, análise e desenvolvemento de Nintendo, o sector corporativo de Nintendo Xapón, e é produtor, director e supervisor de gran cantidade de xogos da compañía.

Foi contratado por Nintendo (naquel entón como unha empresa xogueteira) como artista e en 1980 foille outorgada a tarefa de deseñar un dos seus primeiros xogos arcade. O título resultante foi Donkey Kong, o cal foi un éxito inmediato e o seu personaxe principal, Mario, foise transformado na mascota de Nintendo e nunha icona do mundo dos videoxogos en xeral. Miyamoto converteuse rapidamente no produtor estrela de Nintendo e construíu unha gran cuadra de franquías para a compañía, moitas das cales se atopan aínda en actividade e posúen gran recoñecemento.

Inimigo das prácticas estándar da industria, Miyamoto mostrouse sempre remiso a relanzar vellos títulos e de cando en cando creou unha secuela sen producir antes unha evolución importante no xogo para lograr unha experiencia fresca. Con todo, isto é menos certo na actualidade que durante o apoxeo da consola Super Famicom (Super Nintendo Entertainment System); o cada vez máis complexo desenvolvemento de xogos fixo que deba esparexerse entre varios títulos en desenvolvemento simultáneo, polo que son poucos os xogos para a consola GameCube que posuíron un auténtico brillo Miyamoto, sendo destacable a serie Pikmin e o xogo The Legend of Zelda: Twilight Princess. Malia todo, xeración tras xeración, algún dos seus traballos acaban por converterse nunha referencia para os demais desenvolvedores, ben por idear novos elementos na xogabilidade, por utilizar certo estilo gráfico ou directamente por crear un xénero ata entón descoñecido no mundo dos videoxogos.

Obra
----

Nos títulos máis temperáns, onde as traducións eran pobres, era listado nos créditos xeralmente como *Miyahon*.

| Nome do Xogo | Ano de Lanzamento | Videoconsola | Director | Produtor | Deseñador | Notas |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *Donkey Kong* | 1981 | Arcade | Si | - | - |  |
| *Donkey Kong Jr.* | 1982 | Arcade | Si | - | - |  |
| *Mario Bros.* | 1983 | Arcade | Si | - | Si |  |
| *Devil World* | 1984 | Arcade | - | - | Si |  |
| *Donkey Kong 3* | 1984/1986 | Famicom/NES | Si | - | - |  |
| *Super Mario Bros.* | 1985 | Famicom/NES | Si | - | Si |  |
| *The Legend of Zelda* | 1986/1987 | Famicom/NES | Si | Si | Si |  |
| *Zelda II: The Adventure of Link* | 1987/1988 | Famicom/NES | - | Si | - |  |
| *Super Mario Bros.: The Lost Levels* | 1986 | Famicom/NES | Si | - | - |  |
| *Super Mario Bros. 2* | 1988/1992 | Famicom/NES | - | - | Si | redeseño de *Doki Doki Panic!* |
| *Super Mario Bros. 3* | 1988/1990 | Famicom/NES | Si | - | - | co-director |
| *F-Zero* | 1990/1991 | Super Famicom/Super NES | - | Si | - |  |
| *Super Mario World* | 1990/1991 | Super Famicom/Super NES | - | Si | - |  |
| *The Legend of Zelda: A Link to the Past* | 1991/1992 | Super Famicom/Super NES | - | Si | - |  |
| *Super Mario Kart* | 1992 | Super Famicom/Super NES | - | Si | - |  |
| *Mario Paint* | 1992 | Super Famicom/Super NES | - | Si | - |  |
| *Wave Race* | 1992 | Game Boy | - | Si | - |  |
| *The Legend of Zelda: Link's Awakening* | 1993 | Game Boy | - | Si | - |  |
| *Star Fox* | 1993 | Super Famicom/Super NES | - | Si | - |  |
| *Super Mario All-Stars* | 1993 | Super Famicom/Super NES | Si | Si | - |  |
| *Yoshi's Safari* | 1993 | Super Famicom/Super NES | - | Si | - |  |
| *Kirby's Adventure* | 1993 | Famicom/NES | - | Si | - |  |
| *Donkey Kong* | 1994 | Game Boy | - | Si | - |  |
| *Stunt Race FX* | 1994 | Super Famicom/Super NES | - | Si | - |  |
| *Killer Instinct* | 1994 | Super Famicom/Super NES | - | Si | - |  |
|
| *Super Mario World 2: Yoshi's Island* | 1995 | Super Famicom/Super NES | - | Si | - |  |
| *Mole Mania* | 1996 | Game Boy | - | Si | - |  |
| *Super Mario RPG* | 1996/1997 | Super Famicom/Super NES | - | Si | - |  |
| *Super Mario 64* | 1996/1997 | Nintendo 64 | Si | Si | - |  |
| *Wave Race 64* | 1996/1997 | Nintendo 64 | - | Si | - |  |
| *Mario Kart 64* | 1996/1997 | Nintendo 64 | - | Si | - |  |
| *Star Fox 64* | 1997 | Nintendo 64 | - | Si | - |  |
| *Yoshi's Story* | 1997/1998 | Nintendo 64 | - | Si | - |  |
| *1080° Snowboarding* | 1998 | Nintendo 64 | - | Si | - |  |
| *F-Zero X* | 1998 | Nintendo 64 | - | Si | - |  |
| *The Legend of Zelda: Ocarina of Time* | 1998 | Nintendo 64 | Si | Si | - |  |
| *F-Zero Expansion Kit* | 1999 | Nintendo 64DD | - | Si | - |  |
| *Mario Artist* | 1999 | Nintendo 64DD | Si | Si | - |  |
| *Mario Party* | 1999 | Nintendo 64 | - | - | - | Supervisor |
| *Super Smash Bros.* | 1999 | Nintendo 64 | - | Si | - |  |
| *The Legend of Zelda: Majora's Mask* | 2000 | Nintendo 64 | - | Si | - |  |
| *Paper Mario* | 2001 | Nintendo 64 | - | Si | - |  |
| *Super Mario Advance* | 2001 | Game Boy Advance | - | Si | - |  |
| *Wario Land 4* | 2001 | Game Boy Advance | - | Si | - |  |
| *Luigi's Mansion* | 2001 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Wave Race: Blue Storm* | 2001 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Mario Kart: Super Circuit* | 2001 | Game Boy Advance | - | Si | - |  |
| *Pikmin* | 2001 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Super Smash Bros. Melee* | 2001 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Super Mario World: Super Mario Advance 2* | 2002 | Game Boy Advance | - | Si | - |  |
| *Doshin the Giant* | 2002 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Eternal Darkness: Sanity's Requiem* | 2002 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Super Mario Sunshine* | 2002 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Yoshi's Island: Super Mario Advance 3* | 2002 | Game Boy Advance | - | Si | - |  |
| *Metroid Prime* | 2002 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Star Fox Adventures* | 2002 | GameCube | - | Si | - |  |
| *The Legend of Zelda: The Wind Waker* | 2002/2003 | GameCube | - | Si | - |  |
| *F-Zero GX* | 2003 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Mario Golf: Toadstool Tour* | 2003 | GameCube | - | Si | - |  |
| *F-Zero GP Legend* | 2003/2004 | Game Boy Advance | - | Si | - |  |
| *Donkey Konga* | 2003 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Pac-Man Vs.* | 2003 | GameCube | - | Si | Si |  |
| *The Legend of Zelda: Four Swords Adventures* | 2003 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Mario & Luigi: Superstar Saga* | 2003 | Game Boy Advance | - | Si | - |  |
| *Metroid Prime 2: Echoes* | 2004 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Pikmin 2* | 2004 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Paper Mario: The Thousand-Year Door* | 2004 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Donkey Kong Jungle Beat* | 2004 | GameCube | - | Si | - | Produtor Xeral |
| *Mario VS. Donkey Kong* | 2004 | Game Boy Advance | - | Si | - |  |
| *Super Mario 64 DS* | 2004 | Nintendo DS | - | Si | - |  |
|
| *The Legend of Zelda: The Minish Cap* | 2004 | Game Boy Advance | - | Si | - |  |
| *Star Fox: Assault* | 2005 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Geist* | 2005 | GameCube | - | Si | - |  |
| *Nintendogs* | 2005 | Nintendo DS | - | Si | - | Produtor Xeral |
| *Mario Kart DS* | 2005 | Nintendo DS | - | Si | - |  |
| *Mario vs. Donkey Kong 2: March of the Minis* | 2006 | Nintendo DS | - | - | - |  |
| *New Super Mario Bros.* | 2006 | Nintendo DS | - | - | - | Supervisor |
| *Wii Sports* | 2006 | Wii | - | Si | - | Produtor Xeral |
| *The Legend of Zelda: Twilight Princess* | 2006 | GameCube/Wii | - | Si | - | Comezou como director e logo comparteu traballo con Eiji Aonuma que é o director final do xogo. |
| *Super Mario Galaxy*  | 2007 | Wii | - | Si | - | Concepto do xogo, produtor e a cargo do deseño de son. |
| *Wii Fit* | 2007 | Wii | - | Si | - | Concepto do xogo e produtor. |

| * v
* c
* e
Galardoados co Premio Princesa de Asturias de Comunicación e Humanidades |
| --- |
| Década de 1980 | 
* 1981: María Zambrano
* 1982: Mario Bunge
* 1983: Diario El País (España)
* 1984:  Claudio Sánchez-Albornoz
* 1985: Josep Ferrater Mora
* 1986: Grupo de comunicación ''O Globo''
* 1987: Diarios ''El Tiempo'' e ''El Espectador''
* 1988: Horacio Saénz Guerrero
* 1989: Pedro Laín Entralgo e Fondo de Cultura Económica de México

 |  |
| Década de 1990 | 
* 1990: Universidad Centroamericana José Simeón Cañas
* 1991: Luis María Anson
* 1992: Emilio García Gómez
* 1993: *Vuelta*
* 1994: Misións Españolas en Ruanda e Burundi
* 1995: Axencia EFE e José Luis López Aranguren
* 1996: Indro Montanelli e Julián Marías Aguilera
* 1997: Václav Havel e Cable News Network (CNN)
* 1998: Reinhard Mohn
* 1999: Instituto Caro y Cuervo

 |
| Década de 2000 | 
* 2000: Umberto Eco
* 2001: George Steiner
* 2002: Hans Magnus Enzensberger
* 2003: Ryszard Kapuściński e  Gustavo Gutiérrez Merino
* 2004:  Jean Daniel
* 2005: Institutos culturais europeos: Goethe-Institut, Instituto Cervantes, Instituto Camões, Alliance Française, Società Dante Alighieri e British Council
* 2006: National Geographic Society
* 2007: Nature e Science
* 2008: Google
* 2009: Universidade Nacional Autónoma de México

 |
| Década de 2010 | 
* 2010: Alain Touraine e Zygmunt Bauman
* 2011: Royal Society
* 2012: Shigeru Miyamoto
* 2013: Annie Leibovitz
* 2014: Quino
* 2015: Emilio Lledó
* 2016: James Nachtwey
* 2017: Les Luthiers
* 2018: Alma Guillermoprieto
* 2019: Museo do Prado

 |
| Década de 2020 | 
* 2020: Feira Internacional do Libro de Guadalaxara e Hay Festival
* 2021: Gloria Steinem
* 2022: Adam Michnik
* 2023: Nuccio Ordine

 |
| 
* **Os outros premios**: Artes
* Ciencias Sociais
* Concordia
* Cooperación Internacional
* Investigación Científica e Técnica
* Deportes
* Letras.

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12382
* WorldCat
* VIAF: 78191821
* BIBSYS: 14038305
* BNE: XX4429233
* BNF: 14122110c
* CANTIC: a10599678
* Discogs: 1156500
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 1625808
* GEC: 0523120
* GiantBomb: 3040-614
* GND: 1075180996
* IMDb: nm0594427
* ISNI: 0000000037047452
* LCCN: n2005078155
* MobyGames: 36620
* MusicBrainz: ID
* MyAnimeList: 7049
* NDL: 00818168
* NNDB: 000057475
* NTA: 393324990
* RKD: 268592
* SUDOC: 234160918
* TMDb: 1275812
* VGMdb: 25639
* WikiTree: 宮本-8

 |