O **Mar do Arquipélago** (Finés: *Saaristomeri*, Sueco: *Skärgårdshavet*) é unha parte do Mar Báltico entre o Golfo de Botnia, o Golfo de Finlandia e o Mar de Åland, dentro das augas territoriais de Finlandia. Segundo algunhas definicións, contén o maior arquipélago (grupo de illas) do mundo polo número de illas, aínda que moitas das illas son moi pequenas e están moi agrupadas.

As illas maiores están habitadas e conectadas por transbordadores e pontes. As illas Åland, incluíndo as illas máis grandes da rexión, forman unha rexión autónoma dentro de Finlandia. O resto das illas forman parte da rexión de Finlandia Propia (Varsinais-Suomi)). O Mar do Arquipélago é un importante destino turístico.

Xeografía e xeoloxía
--------------------

O Mar do Arquipélago cobre unha área aproximadamente triangular coas cidades de Mariehamn (60°5′52″N 19°56′23″L﻿ / ﻿60.09778, -19.93972), Uusikaupunki (60°48′4″N 21°24′50″L﻿ / ﻿60.80111, -21.41389) e Hanko (59°50′0″N 22°58′15″L﻿ / ﻿59.83333, -22.97083), nas esquinas. O arquipélago pode ser dividido en arquipélagos internos e externos, co arquipélago exterior composto principalmente de illas máis pequenas e deshabitadas. A superficie total é 8.300 km², dos cales 2.000 km² son terra.

O arquipélago ten unha gran cantidade de illas. O número exacto depende da definición do termo "illa", xa que o tamaño das zonas de terra seca varía de pequenas rochas que sobresaen das augas ata grandes illas con varias aldeas ou incluso pequenas cidades. O número de illas maiores de máis de 1 km² no Mar do Arquipélago (nas provincias das illas Åland e de Finlandia Propia) é de 257, mentres que o número de illas máis pequenas de máis de 05 ha é de aproximadamente 17.700. Se se contabiliza o número de rochas pouco habitables e arrecifes máis pequenas, 50.000 illas é probablemente unha boa estimación.[] En comparación, o número de illas en Arquipélago Ártico canadense é de 36.563. [] Indonesia ten 17.508 illas, segundo a Oficina Naval Hidro-Oceanográfica de Indonesia (Indonesian Naval Hydro-Oceanographic Office).

As illas comezaron a xurdir do mar pouco despois da última Idade de Xeo. Debido ao rebote posglacial, o proceso aínda está a suceder, con novos arrecifes e illas lentamente creadas e as antigas ampliadas ou fusionadas. A taxa de recuperación actual é de entre 4 e 10 milímetros ao ano. Porque as illas están compostas principalmente de granito e gneis, dous tipos moi duros de rocha, a erosión é significativamente máis lenta que o rebote. Non obstante, debido á súa localización sur, o efecto do rebote posglacial é menor que, por exemplo, en Kvarken (finlandés: Merenkurkku) máis ao norte.

A área do mar é superficial, cunha profundidade media de 23 m. A maioría das canles non son navegables para buques grandes.

Existen tres formacións semellantes a un cráter no arquipélago. Un deles, Lumparn en Åland, é un verdadeiro cráter de impacto. (60°8′22″N 20°7′37″L﻿ / ﻿60.13944, -20.12694) As outras dúas formacións son intrusións. a máis destacada é a Intrusión Åva no municipio de Brändö, que destaca facilmente nas fotos de satélites e en mapas de alta resolución. (60°28′19″N 21°1′0″L﻿ / ﻿60.47194, -21.01667) A outra formación similar atópase en Fjälskär entre as illas principais de Houtskär e Iniö. (60°18′25″N 21°22′18″L﻿ / ﻿60.30694, -21.37167)

Historia
--------

A igrexa de Jomala data do século XIII e é a igrexa parroquial máis antiga de Finlandia.

*Artigo principal**:*  Historia de Finlandia.
### Prehistoria

As illas comezaron a levantarse da auga fai 10.000 anos. Nesa etapa o estreito danés pechouse e o actual mar Báltico era o lago Ancylus de auga doce. A auga ao redor das illas converteuse de doce a salobre ao redor de 7.600 anos atrás, cando a auga salgada do mar do Norte penetrou no Báltico polos estreitos recentemente abertos. O resto arqueolóxico máis antigo atopado en Dragsfjärd remóntase a ca. 4000 aC e representan a cultura de Pit-Comb Ware. Durante ese período o arquipélago exterior estaba formado polos puntos máis altos das illas principais de Houtskari, Korppoo e Nauvo. Debido ao axuste posglacial, todo o arquipélago ergueuse aproximadamente 25 m, desde entón, ampliando as illas existentes e creando moitas máis.

### Dominio sueco

Durante os séculos XII e XIII Suecia controlou o mar do Arquipélago. Ao mesmo tempo, o cristianismo comezou a estenderse a Finlandia, partindo do arquipélago e da zona costeira adxacente. As illas ocupan unha posición estratéxica, protexendo os accesos a Estocolmo, Turku e todo o Golfo de Botnia. Por iso, foron fortificadas polo imperio sueco durante a Idade Media. Unha ruta postal real atravesaba as illas setentrionais nos séculos XVI e XVII.

En 1808 estalou a guerra de Finlandia entre Suecia e Rusia. En abril tropas rusas ocuparon o arquipélago, incluíndo Åland. Pouco despois os veciños locais, enfurecidos pola confiscación de buques, se rebelaron. Axudados polas tropas de Suecia, o arquipélago foi liberado das tropas rusas en maio. As tropas suecas entón usaron as illas como zona de estadía para a reconquista da Finlandia continental. O arquipélago permaneceu baixo control sueco ata o final da guerra, pero no posterior Tratado de Fredrikshamn en 1809 Suecia foi forzada a ceder a zona xunto co resto de Finlandia. O Mar do Arquipélago formou parte do Gran Ducado de Finlandia baixo o Imperio Ruso.

### Gran Ducado de Finlandia

Modelo:Expandir sección

Durante a guerra de Crimea, unha forza Anglo-Francesa atacou e destruíu o castelo de Bomarsund. Na convención de Åland de 1856 o lado Åland do arquipélago foi desmilitarizado. Os rusos trasladaron as tropas ao área en 1916, e durante os seguintes 5 anos houbo presenza militar rusa ou finlandesa en Åland.

### Finlandia independente

Finlandia obtivo a súa independencia de Rusia en 1917. Pouco despois, os habitantes de fala sueca das Illas Åland, na parte occidental do Arquipélago, apelaron a Suecia para que se anexara as illas. A solicitude recibiu apoio mixto en Suecia, o que provocou á crise de Åland. Reclamouse a intervención da Liga das Nacións para resolver a situación e, en 1921, a Liga concedeu a soberanía de todo o arquipélago a Finlandia, a pesar das obxecións da maioría de Ålanders. Non obstante, Åland recibiu unha ampla autonomía e reafirmouse o seu status de desmilitarizada.

En 1939 a Unión Soviética atacou Finlandia na Guerra de inverno. Ao final da guerra en 1940 Finlandia viuse obrigada a alugar Hanko no extremo oriental do Mar do Arquipélago á Unión Soviética como base militar. En 1941 estalou a Guerra de Continuación. Finlandia enviou tropas a Åland para protexerse dunha posible invasión soviética, que non se materializou. O exército finlandés tamén sitiou Hanko, que foi evacuado pola Unión Soviética ese ano. As tropas finlandesas permaneceron en Åland ata o final da guerra en 1944.

En 1995 Finlandia converteuse en membro da Unión Europea. O referendo sobre a membrecía realizouse por separado en Åland, provocando á posibilidade de diferentes resultados. Un rexeitamento á adhesión á Unión Europea polos Ålanders crearía unha situación similar á de Groenlandia, que é unha rexión autónoma de Dinamarca pero que non forma parte da UE. Con todo, a adhesión aceptouse en ambos referendos.

Galería de imaxes
-----------------

* Nagu igrexa que data do século XVNagu igrexa que data do século XV
* O faro de Isokari en KustaviO faro de Isokari en Kustavi
* Marina en KorpoMarina en Korpo
* Arquipélago interno en NaguArquipélago interno en Nagu
* A vila da illa de JurmoA vila da illa de Jurmo
* Illas rochosas do arquipélago exterior en GullkronaIllas rochosas do arquipélago exterior en Gullkrona
* Control marítimo de Isokari, encargada de guiar aos buques ao porto de Uusikaupunki.Control marítimo de Isokari, encargada de guiar aos buques ao porto de Uusikaupunki.
* Navio Pommern no museo de MariehamnNavio *Pommern* no museo de Mariehamn
* Un dos transbordadores que conecta a Finlandia continental con Åland e SueciaUn dos transbordadores que conecta a Finlandia continental con Åland e Suecia
* M / S Aura, un dos transbordadores que operan nas rutas máis longas, conectando as illas principaisM / S Aura, un dos transbordadores que operan nas rutas máis longas, conectando as illas principais
* Arrecifes que forman parte das illas ÅlandArrecifes que forman parte das illas Åland
* Hitis de KimitoHitis de Kimito
* Ovellas e gando forman a paisaxe aberta no parque nacionalOvellas e gando forman a paisaxe aberta no parque nacional

Notas
-----

1. ↑  "Vihreäpolku.info :: What kind of area is Archipelago sea". Vihreapolku.info. Consultado o 10 de outubro de 2009.
2. ↑  Saarten ja vetten maa Arquivado 5 de decembro de 2013 en Wayback Machine.
3. ↑  "Geography of Indonesia". Asianinfo.org.
4. ↑  "The website of Finland's environmental administration". Ymparisto.fi. 2005-07-18. Arquivado dende o orixinal o 13 de maio de 2013. Consultado o 2013-02-25.
5. ↑  "The website of Finland’s environmental administration". Ymparisto.fi. 2005-07-18. Arquivado dende o orixinal o 13 de maio de 2013. Consultado o 2013-02-25.
6. ↑  "Lumparn in the Earth Impact Database". Unb.ca. Consultado o 2013-02-25.
7. ↑  "A study about the geology of the archipelago conducted by the Geological Survey of Finland" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 16 de febreiro de 2012. Consultado o 2013-02-25.
8. ↑  01.11.2011 08:30 Leena Laurila. "Geological history of the archipelago at the website of the Department of Geology at the University of Turku in Finnish". Sci.utu.fi. Arquivado dende o orixinal o 08 de xuño de 2011. Consultado o 2013-02-25.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mar do Arquipélago Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Southwestern Archipelago National Park
* Turku Archipelago
* Steamship s/s Ukkopekka cruise Naantali-Turku
* Interactive map of the ferries in Finland
* All guest harbors in the Archipelago of Turku and Aland
* Archipelago Research Institute (In English)
* The official webpage of Åland (in English)
* Bicycling in the Archipelago (French, English, Spanish)

| * v
* c
* e
Mares do mundo |
| --- |
| Océano Pacífico | 
* Golfo de Alasca
* Mar Amarelo
* Golfo de Anadyr
* Mar de Arafura
* Mar de Banda
* Mar de Bering
* Mar de Bismarck
* Mar de Bohai
* Mar de Bohol (ou de Mindanao)
* Golfo de California
* Mar de Camotes
* Golfo de Carpentaria
* Mar de Célebes
* Mar de Ceram
* Mar de Chile
* Mar da China Oriental
* Mar da China Meridional
* Mar do Coral
* Mar de Filipinas
* Mar de Flores
* Golfo de Fonseca
* Mar de Grau
* Mar de Halmahera
* Mar de Koro
* Mar das Molucas
* Golfo Moro
* Mar de Okhotsk
* Golfo de Panamá
* Mar de Salish
* Mar de Salomón
* Mar Interior de Seto
* Mar de Savu
* Mar de Sulu
* Mar de Sibuyan
* Golfo de Tailandia
* golfo de Tonkin
* Mar de Tasmania
* Mar de Visayas
* Mar do Xapón

 |
| Océano Atlántico | 
* Mar Adriático
* Mar de Åland
* Mar de Alborán
* Mar dos Argazos
* Mar do Arquipélago
* Mar Arxentino
* Mar de Azov
* Baía de Baffin
* Mar Balear
* Mar Báltico
* Baía de Botnia
* Golfo de Botnia
* Mar de Botnia
* Golfo de Biscaia
* Golfo de Campeche
* Mar Cantábrico
* Mar Caribe
* Mar Céltico
* Mar de Creta
* Mar Exeo
* Golfo de Finlandia
* Baía de Fundy
* Mar de Groenlandia
* Golfo da Guinea
* Mar das Hébridas
* Baía de Hudson
* Mar de Irlanda
* Mar de Irminger
* Baía de James
* Mar do Labrador
* Golfo de León
* Mar de Libia
* Mar da Liguria
* Golfo de San Lourenzo
* Golfo de Maine
* Canal da Mancha
* Mar de Mármara
* Mar Mediterráneo
* Golfo de México
* Mar de Mirtoon
* Mar Negro
* Mar do Norte
* Mar de Noruega
* Golfo de Sidra
* Mar Tirreno
* Mar de Tracia
* Golfo de Venezuela
* Mar de Wadden
* Mar Xónico

 |
| Océano Índico | 
* Golfo de Adén
* Mar de Andaman
* Gran Baía Australiana
* Mar Arábigo
* Golfo de Aqaba
* Mar de Balí
* Golfo de Bengala
* Mar de Flores
* Golfo de Khambhat
* Golfo de Kutch
* Mar das Laquedivas
* Estreito de Malaca
* Canle de Mozambique
* Golfo de Omán
* Golfo de Suez
* Golfo Pérsico
* Mar de Timor
* Mar Vermello
* Mar de Xava

 |
| Océano Ártico | 
* Golfo de Amundsen
* Mar de Barents
* Mar de Beaufort
* Golfo de Boothia
* Mar Branco
* Mar de Chukchi
* Mar de Groenlandia
* Baía de Hudson
* Mar de Kara
* Mar de Laptev
* Mar de Lincoln
* Mar de Pechora
* Mar do Principe Gustavo Adolfo
* Mar Raiña Victoria
* Mar de Siberia Oriental
* Mar de Wandel

 |
| Océano Antártico | 
* Mar de Amundsen
* Mar de Bellingshausen
* Mar da Cooperación
* Mar dos Cosmonautas
* Mar de Davis
* Mar Dumont d'Urville
* Mar de Lázarev
* Mar de Mawson
* Mar do Rei Haakon VII
* Mar de Riiser-Larsen
* Mar de Ross
* Mar de Scotia
* Mar de Somov
* Mar de Weddell

 |
| Mares Continentais | 
* Mar de Aral
* Mar Caspio
* Mar Morto
* Mar de Galilea

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q650654
* WorldCat
* VIAF: 315126426
* GeoNames: 812394
* GND: 4017239-9

 |