recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Vita brevis*** é un libro de Jostein Gaarder publicado en 1996.

Argumento
---------

A historia sobe a carta que escribe Floria Emilia, unha muller que foi parella de Santo Agostiño, de quen aínda non ideas claras sobre o seu futuro. Floria reclama na súa carta a seu ex-amante que deixou o mundo e de falar de cousas bonitas, como se fosen odioso para a alma.

Floria e Agostiño coñecéronse a través dun amigo que tiñan en común, era o amor a primeira vista. Ela dixo que o home era un amoroso, romántico e apaixonado, mais moi influenciado pola súa nai, que só quería que fose cura e que invertese na súa "próxima vida". Eles viviron varios anos e tiveron un fillo: Adeodato.

Agostiño déixaa para se facer un sacerdote e leva Adeodato consigo, e renuncia ao amor á súa muller polo amor de deus. El quere gañar o dereito de ir para o ceo, e escribe as súas confesións nas que fala sobre as súas novas crenzas e o seu pasado,do que non pon moito. Nas súas confesións fala do que gozaban os amigos cando eu era mozo e que a amizade é moi importante, tamén di que de todos os pecados que cometera eran menores, sen importancia, non fala de seu pasado con Floria.

Ela escribiu varias cartas nas que critica as súas palabras, especialmente nega que Agostiño viviu o seu amor por ela como un obstáculo para o amor de Deus. Ela quere convencelo de que o seu tempo xuntos, non era algo malo. El insiste en que é posible amar a Deus, a crer que é bo, e rexeitar tanto o mundo que el creou. Que a vida é curta e hai que ter o noso tempo para gozar de todo o que pode ofrecer: alimentos, flores, amor... Ela di que perdeu a vida en algo que non existe.
Ela recorda que Santo Agostiño non quería a Xesús. Ademais, críticas moi duras, el rexeitou a súa vida anterior. Isto foi considerado pecado porque el non era célibe, a Emila Floria dóelle e teme que Agostiño considera a morte do seu fillo como un alivio para el, porque o neno era como "froito do pecado".

O episodio é unha combinación de formas exuberantes: murmurar, abrazar a tenramente, cheirar o cabelo dela, traspasado pola idea de "vita brevis", cuxa complementariedade é obvia "carpe diem", é dicir: porque a vida é curta, temos que vivir cada día con intensidade. Pero vai máis aló: demostra que a renuncia de Santo Agostiño é unha renuncia de egoísta: el foi expulsado da súa man e no corazón só para o beneficio da súa propia alma. Jostein Gaarder di no prólogo que atopou o manuscrito nun vello libro nunha Liberia de Bos Aires e que é autentico. Tamén di que a Igrexa nega que a autenticidade e a existencia da Carta de Floria Emilia San Agostín, incluíndo a relación entre os dous.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1169564
* OL: OL922426W

 |
**Juan José Esteban Gómez**, máis coñecido como **Juanillo Esteban**, nado na Coruña o 12 de abril de 1968, é un actor, cantante, contacontos, clown e guionista galego. É tamén a voz do Xabarín da TVG.

Traxectoria
-----------

Estudou produción e realización de vídeo-TV na CAI (A Coruña), interpretación, guión, produción de espectáculos en vivo e talleres de clown con Jango Edvards e Leo Bassi.

Deuse a coñecer en 1993 no papel de Rufo Machado na comedia gore de culto *A matanza caníbal dos garrulos lisérxicos*, dirixida por Antonio Blanco, quen, un ano despois, foi un dos creadores do xa mítico e revolucionario programa infantil da TVG *Xabarín Club*. Neste programa Juanillo é a voz do Xabarín, o personaxe principal e presentador, dende 1994, co que tamén participou na serie *Os Vixilantes do Camiño*.

Outra faceta pola que é coñecido é polo seu traballo de monologuista, sendo o creador e intérprete do personaxe "Yoni Mediogramo".

Participou en varias series da TVG como *Avenida de América*, *Fíos*, ademais de intervencións en seis capítulos de *Pratos combinados*.

No 2004 volveu ó cinema de culto coa curtametraxe *A Consulta do Dr. Natalio*, de Javi Camino, na que interpreta o sinistro doutor, un científico tolo, papel que o actor volveu repetir na longametraxe *¡Maldito Bastardo!*.

Tamén interveu no programa *Fatal, fatal, fatal* baixo o nome **Juanillo Calamidad**.

En 2019 dirixiu a Gala dos Premios María Casares xunto a Carlos Sante.

Películas
---------

* A matanza caníbal dos garrulos lisérxicos (1993)
* ¡Maldito bastardo! (2007)

Curtametraxes
-------------

* ¿A ti como se che di adeus? (1999)
* A consulta do Dr Natalio (2004)

Televisión
----------

### Programas

* Fatal, fatal, fatal (1991)
* Xabarín Club (1994)
* Máxima audiencia (2004)
* Onda curta (2005)
* Noitemóbil (2006)

### Series

* Pratos combinados (1995)
* Rías Baixas (1999)
* Os Vixilantes do Camiño (2000)
* Avenida de América (2001)
* Fíos (2001)
* Somos unha potenzia (2006)
* Padre Casares (2008)

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  Ficha na web de culturagalega.org
2. ↑  Juanillo Esteban: Son a voz do Xabarín Arquivado 22 de xaneiro de 2012 en Wayback Machine. entrevista na TVG
3. ↑  erregueté (2019-03-07). "Carlos Sante e Juanillo Esteban dirixirán a gala dos Premios María Casares". *Erregueté*. Consultado o 2019-03-21.
4. 1 2  Ficha na IMbB

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* IMDb *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20535118
* WorldCat
* VIAF: 107577677
* BNE: XX4914922

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Cardeal (homónimos).

| Paporroibo real |
| --- |
| Macho en Escocia.
 |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Passeriformes |
| Familia: | Fringillidae |
| Xénero: | *Pyrrhula* |
| Especie: | '**P. pyrrhula'** |

 |
| Nome binomial |
| '**Pyrrhula pyrrhula'**(Linnaeus, 1758) |

O **paporroibo real** (*Pyrrhula pyrrhula*) é un pequeno paxaro da familia dos frinxílidos.

Características
---------------

É un pequeno paxaro, duns 10 centímetros de longo, cun gran dimorfismo sexual: o macho ten a cabeza negra, o lombo gris e un rechamante peito dun vermello intenso. Porén, a femia ten o peito algo claro, cun lombo e unha cabeza grises. Tanto o macho como a femia teñen unha fita branca nas ás.

Hábitat
-------

É un paxaro común en Europa e nas zonas tépedas de Asia. É fundamentalmente unha ave estábel, pero os exemplares que viven nas rexións máis setentrionais realizan migracións cara ao sur no verán. Vive tamén en parques e xardíns, e prefire os bosques de coníferas.

Comportamento
-------------

Femia (esquerda) e macho (dereita) de cardeal
*Pyrrhula pyrrhula europoea*
Pyrrhula pyrrhula
Fai o niño en árbores e arbustos, con postas de entre catro e sete ovos. Aliméntase sobre todo de sementes e de abrochos de froiteiras.

Viven en parella ou en familias reducidas, e non forman grandes comunidades nin bandadas. Como dato curioso, os espermatozoides do cardeal son redondeados e cun acrosoma romo, feito non frecuente entre os paseriformes.

O Cardeal dos Azores, que nun comezo se crera unha subespecie deste cardeal, agora tense por unha especie de seu.

Notas
-----

1. ↑  BirdLife International (2012). "*Pyrrhula pyrrhula*". *Lista Vermella de especies ameazadas. Versión 2013.2* (en inglés). Unión Internacional para a Conservación da Natureza. Consultado o 26 de novembro de 2013.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *paporroibo*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Vídeos de cardeal en Internet Bird Collection

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Paporroibo real*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25382
* BNCF: 47772
* BRE: 3588010
* GEA: 2895
* GND: 4556932-0

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 9021
* BirdLife: 22720671
* Dyntaxa: 103052
* eBird: eurbul
* EPPO: PYRRPY
* FE: 97495
* FE-New: ID
* Fossilworks: 369520
* GBIF: 2494543
* iNaturalist: 9462
* IRMNG: 11167822
* ITIS: 179180
* IUCN: 22720671
* NBN: NHMSYS0000530802
* NCBI: 37607
* Soortenregister: 139544
* TAXREF: 4619
* WoRMS: 1461958
* Xeno-canto: Pyrrhula pyrrhula

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1006962

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

***Hototogisu*** (xaponés: ホトトギス; lit. "cuco") é unha revista literaria nipoa especializada en *haiku*. Fundada no 1897, foi a responsable da moderna popularidade do *haiku* entre o público xaponés. Na actualidade, é a máis prestixiosa e lonxeva revista sobre este xénero poético.

Historia
--------

Masaoka Shiki (1867-1902), primeiro editor de HototogisuMasaoka Shiki (1867-1902), primeiro director de *Hototogisu*
*Hototogisu* foi fundada en Matsuyama no 1897 por Yanagihara Kyokudō, quen editou a revista baixo a dirección de Masaoka Shiki (1867-1902). Non tardou en converterse na principal representante da escola literaria de Shiki. Ao ano seguinte, trasladou as súas oficinas a Toquio, con Takahama Kyoshi (1874-1959) como novo editor. Ao mesmo tempo, comezaron a incluír tamén *tanka* e *haibun*, namentres Shiki publicou os seus *shaseibun* ("bosquexos do cotián") en prosa. Axiña se estableceu como a principal publicación de *haiku* da súa época, e a primeira edición toquiota vendeuse toda no primeiro día.

Takahama Kyoshi (1874-1959), segundo editor de HototogisuTakahama Kyoshi (1874-1959), segundo editor de *Hototogisu*
Tras o pasamento de Shiki no 1902, a revista pasou a centrarse na ficción modernista de autores como Natsume Sōseki (1867-1916), mais no 1912 Kyoshi decidiu volver a centrarse no *haiku*. No 1916, iniciarían unha columna dedicada en exclusivo ás poetas, como Hisajo Sugita (1890-1946).

Kyoshi faleceu no 1959, e foi substituído polo seu fillo, Toshio. A neta de Kyoshi, Teiko Inahata (1931-2022), foi editora entre o 1979 e o 2013. Na actualidade, a revista está nas mans de Kotaro Inahata (1957-).

Autores
-------

* Dakotsu Iida (1885-1962)
* Takahama Kyoshi (1874-1959)
* Takashi Matsumoto (1906-1956)
* Yaeko Nogami (1885-1985)
* Itō Sachio (1864-1913)
* Sokotsu Samukawa (1875-1954)
* Natsume Sōseki (1867-1916)
* Masaoka Shiki (1867-1902)
* Murakami Kijo (1865-1938)

Notas
-----

1. 1 2 3  Ueda, Makoto (2003). *Far Beyond the Field: Haiku by Japanese Women : an Anthology* (en inglés). Columbia University Press. ISBN 978-0-231-12863-6.
2. 1 2 3 4  Beichman, Janine (2002). *Masaoka Shiki: His Life and Works* (en inglés). Cheng & Tsui. ISBN 978-0-88727-364-3.
3. 1 2  Higginson, William J.; Harter, Penny (2009-11-25). *The Haiku Handbook: How to Write, Teach, and Appreciate Haiku* (en inglés). Kodansha International. ISBN 978-4-7700-3113-6.
4. ↑  Donegan, Patricia (2010-10-12). *Haiku Mind: 108 Poems to Cultivate Awareness and Open Your Heart* (en inglés). Shambhala Publications. ISBN 978-0-8348-2235-1.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Revista *Hototogisu* (en xaponés)

* Portal:Xapón
**Jorge Juan Suárez Fernández**, nado en Vigo o 27 de decembro de 1975, é un político galego.

Traxectoria
-----------

Nado en Vigo, é o quinto de oito irmáns. A súa familia partiu de Ferrol pola crise do naval en 1973 cando seu pai, que traballara en Astano, marchara a buscar traballo en Vulcano. Está casado cunha ferrolá e ten dous rapaces. Volveu a Ferrol en 2009, licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela.

Foi coordinador da área de Traballo, Economía e Social de Esquerda Unida en Ferrol, funcionario xudicial en varias cidades de España ata que foi destinado ao Ministerio de Xustiza adscrito á Fiscalía de Menores da Coruña e delegado sindical de CCOO.

### Alcalde de Ferrol

Nas eleccións municipais de 2015 encabezou a candidatura de Ferrol en Común e foi elixido alcalde co apoio de PSdeG-PSOE e BNG.

Defínese como un home de paz que reivindica os seus ideais comunistas dende o respecto nun estado laico. Declarou que non financiaría con cartos do Concello a Semana Santa ferrolá. Unha das súa primeiras decisións foi baixar o soldo do alcalde por baixo dos 40 000 euros.

Recibiu múltiples críticas polo seu xeito descoidado e informal no seu vestir, tanto de xeito privado como en actos oficiais.

Nas eleccións municipais de 2019 repetiu como candidato de Ferrol en Común. O seu partido foi a terceira forza máis votada, ao pasar de 6 a 3 concelleiros, e deu o seu apoio na investidura ao candidato do PSdeG Ángel Mato, que se converteu no novo alcalde de Ferrol.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Manuel Rey Varela** |  **Alcalde de Ferrol** 2015 - 2019 | Sucesor:**Ángel Mato** |

Notas
-----

1. ↑  "Jorge Suárez, de Ferrol en Común, alcalde de Ferrol para que "impere la justicia social"". *elcorregogallego.es*. Arquivado dende o orixinal o 20-08-2015. Consultado o 13-12-2017.
2. ↑  "Jorge Suárez «on the road», un día con el candidato de Ferrol en Común". *ferrol360.es*. Consultado o 13-12-2017.
3. ↑  Soler Montagud, Alberto (19-09-2015). "La andrajosa estética del alcalde de Ferrol". *nuevatribuna.es*. Consultado o 14-12-2017.
4. ↑  "El socialista Ángel Mato, alcalde número 11 de la democracia en Ferrol". *La Voz de Galicia*. 15 de xuño de 2019.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Ferrol

### Ligazóns externas

* Jorge Suárez: «A porta deste alcalde vai estar sempre aberta»
**Michael Spears**, nado o 28 de decembro de 1977 en Dacota do Sur é un actor nativo americano. Spears naceu na Reserva india Lower Brulé, na cal viviu ata que chegou a quinto curso. É membro dos lakota sicangu, unha tribo síux. É irmán do tamén actor Eddie Spears.

Spears é un cantante tribal e toca o tambor, actuando a miúdo en "pow wows", é dicir, grandes reunións de nativos americanos. Michael viaxa con frecuencia como orador para falar sobre a educación e a conciencia das enerxías sostibles entre os rapaces de Dacota do Sur. Traballa co seu pai e co seu irmán como parte do Grupo Inter-Tribal, cuxo obxectivo é fomentar a creación de fontes naturais e sostibles de enerxía.

Traxectoria
-----------

Comezou na interpretación interpretando a Otter no oscarizado filme *Dances with Wolves*, acadando gran sona con só 13 anos. Ós 17 anos xa tiña actuado en cine e televisión xunto con Kevin Costner, Jimmy Smits e Kim Delaney.
O maior papel da súa carreira foi Dog Star na miniserie producida por Steven Spielberg *Into the West*, que se emitiu en TNT. Pode falar lakota pero non de forma fluída. Ensináronlle o seu pai e o seu avó, pero aínda o está a aprender. Durante a rodaxe de *Into the West* tomou leccións dun lingüista.

Notas
-----

1. ↑  "Entrevista con Michael Spears de Patricia Sheridan, Pittsburgh Post Gazette". Arquivado dende o orixinal o 31 de xaneiro de 2009. Consultado o 31 de xullo de 2013.
2. ↑  "Entrevista con Michael Spears de Lynn Taylor Rick, Rapide City Journal". Arquivado dende o orixinal o 13 de xullo de 2012. Consultado o 31 de xullo de 2013.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial
* 

* Michael Spears na IMDb *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q957382
* WorldCat
* VIAF: 73552091
* Allmovie: p67126
* Discogs: 1818175
* Europeana: ID
* GND: 140655220
* IMDb: nm0817375
* ISNI: 0000000114617915
* LCCN: no2003106194
* TMDb: 7872

 |
**Tatiana María Amil Pena**, nada na Coruña o 23 de xuño de 1986, é unha actriz galega. O seu papel máis importante é a súa aparición no filme *Blanca Madison* (2000), escrita e dirixida polo seu tío, o director tamén galego Carlos Amil, interpretando a Maria Isabel, a filla de Xesús Bocanegra.

Traxectoria
-----------

Desenvolveu os seus estudos no Colexio Videlba de Liáns (Oleiros) até o seu peche por motivos económicos en 2001, ano no que comeza no Colexio Calasanz da Coruña, onde remata os seus estudos de Bacharelato con moi boas cualificacións. Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela.

A súa vida profesional é curta, sendo un bebé debuta nun capítulo da serie *Lendas*, emitida na Televisión de Galicia, e aparecendo tamén na película *Blanca Madison* en 1998 aínda que non foi estreada até o 2000.

Filmografía
-----------

### Cine

* *Blanca Madison* (2000), no papel de Maria Isabel.

### Televisión

* *Lendas* (TVG), no capítulo *Mariña*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* A súa ficha no Consello do Audiovisual Galego

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12400926
* WorldCat
* VIAF: 280476913
* IMDb: nm1994636
* SUDOC: 157121410
* TMDb: 1359405

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras persas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras árabes. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Abu Ja'far Muhammad ibn Jarir al-Tabari** (en persa: محمد بن جریر طبری, en árabe: *أبو جعفر محمد بن جرير*), nado en 839 e finado en 923, foi historiador e teólogo sunnita iraniano, naceu en Amol, Tabaristán (ao sur do Mar Caspio) e estudou en Ray, Bagdad, Siria e Exipto. "Tabari" significa "de Tabaristán". Morreu en Bagdad.

Traxectoria
-----------

Antes dos sete anos xa aprendera o Corán de memoria, e nos dous anos seguintes rematou os estudos das recollas clásicas dos hadiths. Deixou o seu domicilio familiar aos doce anos para ir estudar e antes dos dezasete chegou a Bagdad. Alí contaba con coñecer a Ahmedben Hanbal, mais chegou pouco despois da morte deste. Após un ano en Bagdad, viaxou até o sur de Iraq, estudando en Kufa e Basra. Retornou a Bagdad e permaneceu nela oito anos. Partiu de novo de viaxe á Siria, a Palestina e a Exipto. Cara 870 volveu a Bagdad, onde decorreron os cincuenta e tres anos restantes da súa vida ensinando a tradición e a lei, ben que visitou o Tabaristán varias veces e peregrinou á Meca. A súa vida foi simple e digna e caracterizouse pola dilixencia extrema. Dise que rexeitaba os regalos de valor.

As súas orixes iranianas non impediron que se encadrase na tradición suní, pasase a maior parte da súa vida en Bagdad e escribise todas as súas obras en árabe. Inscribíase na tradición shafi'ita da lei e reclamaba o dereito a criticar todas as escolas. Rematou por fundar a súa propia, na que chegou a provocar a ira violenta dos hanbalitas.

Tabari escribiu sobre case todos os temas da vida musulmá: historia, exexese do Corán, recolla de hadiths, comentarios 
sobre dereito etc. Interesouse tamén pola medicina. As súas obras non son numerosas, mais dúas delas son bastante extensas.

*Historia dos profetas e os reis* (*Tārikh ur-Rusul wal-Mulūk*, تاريخ الرسل والملوك), coñecida como os *Anais*, é unha historia desde a Creación até 915.

Os seus comentarios sobre o Corán son tan detallados como os *Anais*. O tamaño da obra e a independencia de xuízo teñen dificultado a súa popularización, mais si é utilizada.

Tabari albergou un terceiro proxecto sobre as tradicións dos compañeiros de Mahoma.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q192124
* WorldCat
* VIAF: 9854001
* BAV: ADV10858641
* BIBSYS: 90145722
* BNE: XX963792
* BNF: 11925884j
* BRE: 4177946
* CERL: cnp00396650
* CiNii: DA01189423
* DeutscheBio: 118620436
* EBID: ID
* EGAXA: vtls001064602
* FAST: 66501
* GEC: 0064847
* GND: 118620436
* ICCU: CFIV065582
* ISNI: 0000000108684759
* LCCN: n81005044
* NKC: xx0005275
* NLA: 35050108
* NLG: 155025
* NTA: 070568618
* OL: OL5701930A
* openMLOL: 430595
* SELIBR: 34519
* SUDOC: 027153347

 |
**Adrián "Adri" Gómez Ramírez**, nado en Cuenca o 17 de xaneiro de 1994, é un futbolista español que xoga no Unionistas, da Primeira División RFEF. Xogador versátil, pode xogar como defensa central ou como centrocampista defensivo.

Traxectoria
-----------

Formouse como futbolista nas canteiras do Conquense, o EMF Cuenca e o Valencia e na tempada 2012/13 debutou co Valencia Mestalla na na Segunda División B. Na campaña 2013/14 xogou no La Roda CF, antes de recalar en agosto de 2014 no Albacete B, da Terceira División.

O 6 de setembro de 2015 debutou co primeiro equipo do Albacete na Segunda División, nunha derrota por 1-3 contra o Real Oviedo.

  

En 2018 saíu cedido ao Irtysh Pavlodar de Casaquistán e ao seu regreso rescindiu o seu contrato co Albacete.

Tras un breve paso polo Podbeskidzie Bielsko-Biała da I Liga de Polonia, en 2019 volveu ao Valencia Mestalla, no que xogou ata 2023, cando fichou polo Unionistas, da Primeira División RFEF.

Notas
-----

1. ↑  [Adri Gómez bolsters La Roda CF] `|title-trad=` require `|title=` (Axuda) (en castelán).
2. ↑  [Adrián Gómez signs for Albacete 'B'] `|title-trad=` require `|title=` (Axuda) (en castelán).
3. ↑  [The third was the charm] `|title-trad=` require `|title=` (Axuda) (en castelán).
4. ↑  [Adri Gómez and Nili Perdomo, one to Kazakhstan and other to Greece] `|title-trad=` require `|title=` (Axuda) (en castelán).
5. ↑  [Thanks, Adri] `|title-trad=` require `|title=` (Axuda) (en castelán).
6. ↑  Wzmocnienie z Valencii, rywal z Ligi Europy. Podbeskidzie wyjechało na obóz, dziennikzachodni.pl, 8 February 2019
**Antonio Sánchez Uzal**, nado en Mesía cara a 1908, foi un labrego e político galego.

Traxectoria
-----------

Veciño de Olas. Logo do triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro de Mesía na corporación presidida por Antonio Gómez Carneiro. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado por rebelión na Coruña o 4 de setembro de 1937 xunto con José Sueiro López, Ramón Cabo Budiño, Jesús Sánchez Rodríguez, José Mirás, Manuel Pérez Tojo, José Pérez Cabo, José Díaz Vázquez, Antonio Sánchez Sánchez, Manuel Grobas Oliver, Antonio García Iglesias, Jesús Corral Ferrer, Manuel Mella Sánchez, José Vázquez Sánchez, Manuel Bermúdez Tizón, Constante Carro Bermúdez e José Bermúdez Fraga. Foi condenado a cadea perpetua. Volveu ser detido en 1946 e xulgado por auxilio á rebelión na causa 366/46 xunto con Jesús e Manuel Candal Gómez, Bernardo Couto Candal, Celestino García N. Francisco Gómez Candoioso, Jesús Gómez Gómez, Elvira Liste Liñares, José Liste N. Manuel López Gómez, José Louro Barboa e Jesús Louro Raposo.

Notas
-----

1. ↑  Concelleiros da corporacións republicanas
2. ↑  *El Ideal Gallego*, 5-9-1937, p. 4.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pazos Gómez, Manuel (2011). *A guerra silenciada. Mortes violentas na comarca de Ordes 1936-1952*. Ordes: Asociación Cultural Obradoiro de Historia. ISBN 978-84-614-8181-1.

### Ligazóns externas

* Antonio Sánchez Uzal na páxina web *Nomes e Voces*.
Robert Urich á esquerda xunto con Maureen Reagan e Jack Hogan nunha foto publicitaria dun episodio piloto dunha serie, *Vector*, que non se chegou a realizar
**Robert Urich**, nado o 19 de decembro de 1946 en Toronto (Ohio) e finado o 16 de abril de 2002 en Thousand Oaks, foi un actor estadounidense.

Traxectoria
-----------

Urich naceu nunha familia de orixe rutena e eslovaca, entrou na Universidade Estatal de Florida cunha bolsa atlética de fútbol americano, graduándose en comunicacións radiotelevisivas, completando os seus estudos na Universidade Estatal de Míchigan, como actor comezou a aparecer en episodios de series de televisión en 1972. Protagonizou *Bob & Carol, & Ted & Alice* (1973), unha versión televisiva do filme do mesmo nome que se cancelou aos dous meses de emisión. Urich fíxose popular pola serie *S.W.A.T.* (1975-1976) onde deu vida ao oficial Jim Street, participou tamén na comedia de situación *Soap* (1977) e en *Tabitha* (1977). Na década de 1980 protagonizou a serie de detectives *Vega$* (1978–1981), o filme de ciencia ficción *The Ice Pirates* (1984) e a serie policíaca *Spenser: For Hire* (1985–1988). En 1996 mentres protagonizaba a serie *The Lazarus Man* descubrise que tiña sarcoma sinovial, un raro tipo de cancro, e Urich pasou os últimos anos da súa compaxinando o tratamento contra a enfermidade coa súa carreira.

Notas
-----

1. ↑  "Actor Robert Urich dead at 55". *CNN*. April 16, 2002. Arquivado dende o orixinal o 10 de abril de 2010. Consultado o 29 de xaneiro de 2011.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Robert Urich Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q253090
* WorldCat
* VIAF: 42041251
* Allmovie: p72493
* AlloCiné: 17846
* BIBSYS: 8066503
* BNE: XX1497737
* BNF: 14041102r
* EBID: ID
* FAST: 1493472
* IBDB: 81452
* IMDb: nm0001810
* ISNI: 0000000108919503
* LCCN: no89020355
* NNDB: 000049404
* NTA: 072428260
* SNAC: w6d63cf4
* TMDb: 64119
* WikiTree: Urich-21

 |
**Ignacio Jordà González**, máis coñecido como **Nacho Vidal**, nado en Mataró o 30 de decembro de 1973 en Barcelona, é un actor porno español.

Traxectoria
-----------

### Infancia

Sendo neno a súa familia trasladouse a vivir a Enguera na provincia de Valencia, localidade onde viviu a súa infancia e de onde é a súa familia paterna, propietarios entón dunha importante empresa téxtil. Nacho sempre manifestou sentirse de Enguera, onde reside na actualidade.

### Inicio no porno

Alistouse na Lexión en Melilla para máis adiante iniciarse na pornografía aos 21 anos na sala Bagdad de Barcelona, onde acudía a realizar espectáculos pornográficos coa súa noiva[]. Alí coñeceu o director do Festival de Cine Erótico de Barcelona, José María Ponce, quen o introduciu no mundo da cinematografía pornográfica.

Pasou máis tarde a ser discípulo de Rocco Siffredi, quen o levou a Hollywood en 1998[]. Na súa carreira protagonizou unhas 1.500 películas, ademais de traballar como produtor e director de moitos outros filmes. En 2004 estaba considerado como o actor de cine pornográfico máis importante do momento[].

### Retirada temporal

O 31 de maio de 2005 asegurou que se retiraba do cine porno tras anunciar o seu compromiso matrimonial coa modelo colombiana Franceska Jaime, aínda que tras a ruptura con esta volveu protagonizar diversas películas.

### Colaboración coa mafia chinesa

O 16 de outubro de 2012 foi detido na Operación Emperador contra as mafias asiáticas en España. A policía pensaba que podería terse branqueado diñeiro a través da súa produtora. Despois de prestar declaración ante o xuíz, o 18 de outubro de 2012 foi posto en liberdade sen fianza aínda que se lle imputou un presunto delito de branqueo de diñeiro.

Notas
-----

1. ↑  *Operación contra la mafia china. Nacho Vidal, detenido por presunto blanqueo a través de su productora*. Europa Press. 16 outubro de 2012 *(en castelán)*
2. ↑  *El concejal del PSOE detenido en la 'operación Emperador', y Nacho Vidal libres sin fianza Arquivado 26 de xaneiro de 2013 en Wayback Machine.* Xornal *El Mundo*. 18 de outubro de 2012. *(en castelán)*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Artigo *El porno feroz: La misoginia como espectáculo* de Gabriel Núñez *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1255380
* WorldCat
* VIAF: 376151965399600470000
* AFDb: 6427
* Allmovie: p328677
* AlloCiné: 227294
* BNE: XX1672761
* IAFD: nachovidal
* IMDb: nm0896380
* LCCN: no2018021273
* TMDb: 43051

 |
**John Felix Anthony Cena** (23 de abril de 1977), é un actor, cantante de hip hop e loitador profesional estadounidense. Está traballando actualmente coa World Wrestling Entertainment ou WWE, na RAW. Antes de loitar na WWE, estivo en Ultimate Pro Wrestling e Ohio Valley Wrestling.
Entre os seus logros como loitador destacan catorce Campionatos Mundiais: once veces como Campión da WWE (converténdose no loitador que máis veces obtivo o título) e tres veces como Campión Mundial Peso Pesado, sendo así o loitador con máis títulos mundiais na WWE. Tamén son de destacar os seus tres reinados como Campión dos Estados Unidos da WWE, dous como Campión Mundial por Parellas, e dous reinados como Campión por Parellas da WWE. Tamén foi o gañador das edicións vixésima primeira e vixésima sexta de Royal Rumble e do WWE Championship Money in the Bank en 2012.

Carreira na WWE
---------------

### 2002-2003

A Primeira loita televisada de Cena na WWE foi a resposta nun reto a calquera persoa de Kurt Angle no 27 de xullo do 2002. Cena loitou contra Kurt Angle, salvándose de "Angle Slam" e soportando a "Angle Lock", pero igualmente perdeu a loita, cun paquetiño de loita afeccionadA. Despois da derrota de Cena, entrou nun pequeno feudo con Chris Jericho. En outubro Cena e Billy Kidman uníronse para participar nun torneo para coroar aos primeiros Campións en Parellas da WWE, pero perderon na primeira rolda. Na seguinte semana Cena traicionou a Kidman, culpándoo pola derrota sufrida.

### Actualidade

Despois de dunha lesión muscular que o tivo apartado dos cuadriláteros varios meses, John Cena volveu a RAW en outono do 2008 conquistando o World Heavyweigth Championship que estaba en mans de Chris Jericho. Actualmente é o campión mundial dos pesos pesados (World Heavyweight Champion).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q44437
* WorldCat
* VIAF: 22466298
* Allmovie: p447753
* AlloCiné: 141197
* BIBSYS: 1634286305588
* BNE: XX4617818
* BNF: 15658149g
* Box Office Mojo: johncena
* CineRessources: 258622
* Discogs: 226868
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 1621450
* Genius: John-cena
* GiantBomb: 3005-470
* GND: 135352215
* IMDb: nm1078479
* ISNI: 0000000116066213
* LCCN: n2005064146
* Metacritic: john-cena
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0241819
* NNDB: 000103694
* NTA: 408762861
* Rotten Tomatoes: john\_cena
* Songkick: 461655
* SUDOC: 22166159X
* TMDb: 56446
* TVcom: john-cena
* WikiTree: Cena-8

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Cervo.

**Santalla de Cervo** é unha parroquia que se localiza no concello de Cedeira, na comarca de Ferrol. Segundo o padrón municipal de 2007 tiña 210 habitantes (112 mulleres e 98 homes), distribuídos en 26 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 244 habitantes.

Xeografía
---------

A parroquia de **Cervo** está situada na parte alta do val do río Condomiñas e na aba leste do monte Eixil que polo norte forma os elevados cantís de Punta Candieira. Os lindes desta parroquia son: Polo norte e oeste, o mar, dende a Boca da Ribeira á Fonte da Ardillosa; polo leste a parroquia de Régoa e polo sur a parroquia de Cedeira, dende a desembocadura do rego do Couto no río Condomiñas, até a fonte de Eixil e da Ardillosa.

Unha estrada que sae da vila de Cedeira pasa por Chímparra, polos altos da Capelada e chega até o concello de Cariño, atravesa esta parroquia polo leste cruzando os lugares de Retorta, Magoira, Corredoira, Graña e Rabadán.

Patrimonio
----------

No lugar de Ledín está a igrexa parroquial que ten a Santa Olalla coma patroa. Sobre o cantil da parte occidental do monte Eixil hai unha pequena ermida, a de Santo Antón do Corveiro, de tradicional romaxe polos cedeireses o día da festa. Esta ermida de San Antón de Corveiro comezouse a construír en 1661. Está sita nunha contorna dende a que se contempla unha panorámica da entrada da ría. No interior, destaca o retablo barroco, procedente da igrexa parroquial. No campo que arrodea á ermida, atópase un cruceiro de pedra sepentina, que foi levado alí dende o antigo cemiterio de Cedeira.

Galería de imaxes
-----------------

* Serra da Capelada.Serra da Capelada.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Cervo

| Lugares da parroquia de Cervo no concello de Cedeira |  |
| --- | --- |
| A Arrasa | O Calvario | O Cancelo | Carreiro | Cervetelo | Chímparra | A Corredoira | Corveiro | O Covo | O Eirado | Espiñaredo | Golmar | A Graña | As Lamestras | Ledín | Magoira | Nebril | Punta Candeeira | Rabadán | Remesal | Os Salgueiros | Sobolocovo | Trasmonte | Viladesuso | Vilar | Vilas |

### Parroquias de Cedeira

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Cedeira |  |
| --- | --- |
| Cedeira (Santa María do Mar) | Cervo (Santalla) | Esteiro (San Fiz) | Montoxo (San Xiao) | Piñeiro (San Cosme) | Régoa (Santa María) | San Román de Montoxo (San Román) | Teixido (Santo André) |

Notas
-----

1. 1 2 3  DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Cedeira

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11129523
* código INE: 15022020000

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Galicia Nueva.

***Galicia Nueva*** foi un semanario editado en Montevideo en 1931.

Traxectoria
-----------

Subtitulado *Semanario Popular de la Colectividad Gallega en el Uruguay*, apareceu o 11 de xaneiro de 1931. Fundado por José Silva Barros e A. San Román, Eduardo García del Río era o xefe de redacción. Entre os colaboradores figuraron Ramón Otero Pedrayo, Salvador Cabeza de León, Vicente Risco, Valentín Paz-Andrade, Alejandro Rodríguez Cadarso, Castelao, Victoriano Taibo, Ramón Cabanillas, Roberto Blanco Torres, Camilo Díaz Baliño, Ramón e Antón Villar Ponte, Salvador García-Bodaño, Basilio Álvarez, Víctor Casas, Ánxel Casal, Xaime Quintanilla, Imeldo Corral, Ricardo Carballo Calero, Antón Fraguas e Xosé Filgueira Valverde. Tiña as seccións fixas Comento semanal, Literatura hispanoamericana, Sociales, Teatro e Información de Galicia. Facíase eco dos acontecementos e dos proxectos de Galicia, como o funcionamento do Seminario de Estudos Galegos ou a evolución do Estatuto de autonomía. Cesou a súa publicación o 30 de agosto de 1931.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Galicia Nueva". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* "Galicia Nueva". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Peña Saavedra, Vicente (dir.) (1998). *Repertorio da prensa galega da emigración*. Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega. pp. 249–250. ISBN 84-87172-30-X.
As **castañas con leite** é un prato de castañas típico dalgúns concellos da provincia de Lugo e Ourense (Galicia). Este prato adóitase servir coma sobremesa ou almorzo.

Preparación
-----------

Ás castañas tíranselles as dúas pelas. A preparación adoita levar dúas coceduras. A primeira faise nunha moira a ferver. Adóitanse aromatizar con canela e fiúncho. Trala primeira cocedura faise unha segunda en leite até que estean brandas e logo bótanse nunha fonte co leite. Esta preparación é a que indica Picadillo no seu libro *La cocina práctica*.

Outras receitas falan de tirar só a primeira pela das castañas para cocérense en auga con sal; de seguido tírase a segunda pela e póñense nunha cunca, cubríndoas de leite frío e engadindo azucre.

Sérvense ben coma sobremesa ou polo almorzo.

Outra receita fala dunha crema de castañas con leite: preparadas as castañas como para facer compota déixase reducir o almibre; despois pásanse as castañas por unha peneira de latón, esmagándoas para que vaian caendo coma fideos nunha fonte fonda, onde se puxera un pouco leite cocido moi quente. Pasadas todas as castañas pola peneira, ou quéntanse ou se lles bota un chisco de canela, e unha vez frío sérvese.

Notas
-----

1. ↑  Manuel Corral Vide, (2006), *Cocina Celta*, ed. Lea, páx. 144
2. 1 2 3  Castañas cocidas con leiteno blog Cunqueiro.es. Arquivado 04 de marzo de 2014 en Wayback Machine.
3. ↑  *La cocina práctica. Castañas con leche*, libro dixitalizado na Biblioteca Nacional de España, páxina 409.
**Nicholas Caradoc Hoult**, nado en Berkshire o 7 de decembro de 1989, é un actor, modelo e produtor de cine e televisión británico.

Hoult é un actor versátil que leva actuando desde os tres anos de idade; debutou no cine coa película *Intimate Relations* (1996) despois de ser elixido para o papel aos cinco anos. O seu primeiro papel importante no cine chegou na comedia dramática *About a Boy* (2002) interpretando ao excéntrico Marcus Brewer. 
Con 17 anos interpretou o personaxe de Tony Stonem, o atractivo pero manipulador líder do grupo que lle axudou a facer a transición de actor infantil a papeis máis escuros na industria na serie para adolescentes británica *Skins* (2007-2008) acadando un grande éxito e recoñecemento. O seu salto a Hollywood comezou co drama *A Single Man* (2019), polo que obtivo un nomeamento aos premios BAFTA, e interpretando ao mutante Hank McCoy na franquía de superheroes *X-Men: First Class* (2011-2019). En 2013 gravou *Mad Max: Furia na estrada* (2015) na que Hoult asume o papel de Nux, membro do exército dos War Boys, papel que o consolidou como actor de acción. Tamén interpretou a Jack na película de aventuras fantástica *Jack the Giant Slayer* (2013) e a un zombie na comedia romántica de culto *Warm Bodies* (2013). Protagonizou varias películas independentes antes de interpretar a varias figuras históricas como Robert Harley na comedia negra *The Favourite* (2018), o escritor *J. R. R. Tolkien* en *Tolkien* (2019) e Pedro III de Rusia na serie de comedia dramática *The Great* (2020-2023). O seu traballo neste último valeulle nomeamentos a dous Premios Globo de Ouro e a un Primetime Emmy. Tamén protagonizou as comedias negras *Kill your friends* (2015), *The Menu* (2022), *Renfield* (2023) e a película de terror gótica *Nosferatu* (2024).

A súa filmografía inclúe traballos de apoio en producións mainstream de grande orzamento e papeis protagonistas en proxectos independentes nas industrias cinematográficas estadounidense e británica. Dende 2020 ten a súa propia produtora cinematográfica coñecida como Dead Duck Films. 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Nicholas Hoult Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q298347
* WorldCat
* VIAF: 157612704
* Allmovie: p230492
* AlloCiné: 79356
* BIBSYS: 7016507
* BNE: XX5523067
* BNF: 167104088
* Box Office Mojo: nicholashoult
* CineRessources: 170817
* DeutscheBio: 1024785882
* Discogs: 4270335
* EBID: ID
* FAST: 1933605
* Filmportal: ID
* GND: 1024785882
* IMDb: nm0396558
* ISNI: 0000000110924109
* LCCN: no2003005246
* Metacritic: nicholas-hoult
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000031754
* NKC: xx0124408
* NNDB: 000161416
* NPG: mp125647
* NTA: 314270035
* Rotten Tomatoes: nicholas\_hoult
* SUDOC: 185904300
* TMDb: 3292
* TVcom: nicholas-hoult
* WikiTree: Hoult-317

 |
A **salteña** é un tipo de empanadilla cocida orixinaria de Bolivia. Consúmese principalmente pola mañá e véndese en prazas, rúas e escolas a un prezo moi accesible. Elabóranse cunha masa doce rechea de carne, legumes, patacas e outros ingredientes xunto co caldo de cocción dos mesmos.

Historia
--------

A creación das salteñas tal é como as coñecemos hoxe en día atribúese a dona Juana Manuela Gorriti, orixinaria da provincia de Salta, Arxentina. Quen tivo que fuxir ao exilio coa súa familia durante a ditadura de Juan Manuel de Rosas. Deixou todas as súas posesións atrás e instalouse en Tarija, Bolivia. Durante moitos anos, a familia Gorriti estivo marcada pola pobreza extrema. A desesperación levou á familia a comezar a preparar unhas repostarías ás que chamaban "empanadas tranquilas".

En Tarija, Manuela era alcumada "A Salteña", pola súa cidade de orixe. Este nome transcendeu ás empanadas que elaboraba e que pouco a pouco gañaban popularidade na cidade, converténdose finalmente nunha tradición. Hoxe en día, este produto pódese atopar nun gran número de puntos de venda de toda Bolivia.

Notas
-----

1. ↑  "La Salteña, empanada Boliviana con raíces Argentinas". *gastroturismord.com*. Consultado o 2023.
2. ↑  "La Boliviana FM - Las salteñas bolivianas en la lista de "La mejor comida callejera del mundo"". *La Boliviana FM*. 2013. Arquivado dende o orixinal o 2014.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Empanadilla.
* Empanada arxentina.
**Manuel Julián Cardona Molano**, nado en Popayán o 25 de abril de 1977, é un actor colombiano.

Traxectoria
-----------

Educouse na cidade de Cali, aos 14 anos comezou a gravar anuncios para a televisión e traballou como modelo. En Bogotá principiou a estudar relacións internacionais e finanzas. Empezou a actuar en 1995 na serie *Padres e hijos* e en 1998 tivo o seu primeiro papel protagonista na telenovela *Carolina Barrantes* pero foi ao ano seguinte con *¿Por qué diablos?* cando comezou a adquirir sona como actor. En 2003 protagonizou a primeira telenovela fóra do seu país *Ladrón de Corazones* de Telemundo. No ano 2005 realizou dous filmes *Rosario Tijeras* e *La mujer de mi hermano*. No ano 2009 realizou a versión española de *Sin tetas no hay paraíso*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q958205
* WorldCat
* VIAF: 66435285
* Allmovie: p453579
* AlloCiné: 146426
* BNE: XX4830645
* BNF: 155989438
* DeutscheBio: 139948961
* GND: 139948961
* IMDb: nm0136572
* ISNI: 0000000114740702
* LCCN: nr2007009895
* NTA: 329073354
* SUDOC: 117581380
* TMDb: 66914

 |
***El Fin del Siglo*** foi un periódico editado en Santiago de Compostela de 1891 a 1892.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Periódico de intereses materiales*, apareceu o 11 de marzo de 1891. Nun principio foi bisemanal (saía os mércores e sábados) e a partir do 8 de agosto de 1891 (número 42) pasou a ser semanal. Dirixido por Andrés Rey Varela, imprimiuse nos obradoiros tipográficos de Diéguez e Otero. Publicación de tendencia conservadora, incluíu información xeral, crónicas locais e documentos históricos. Os días 22 e 23 de maio de 1891 dedicoulle senllos suplementos a Rosalía de Castro, co gallo do traslado dos seus restos mortais ao panteón de San Domingos de Bonaval. Cesou a súa edición ao redor de decembro de 1892.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Fin de Siglo, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la prensa gallega 1800-1986*. Cuadernos do Seminario de Sargadelos (en castelán) **52**. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12387425
* Galiciana: 2756

 |
A **pulpite** é a inflamación da polpa dentaria provocada por estímulos nocivos de diversa índole, dentro dos cales están: os axentes bacterianos que poden ter unha vía de acceso coronario (carie, anomalías dentarias: como dens in dente, evaxinación e invaxinación) e unha vía de acceso radicular (lesións endoperiodontais, carie radicular); traumáticos: trauma agudo (fractura coronaria e radicular, luxación) e crónico (atrición, abfracción, erosión); químicos a través do uso de materiais de obturación (resinas - cementos) antisépticos, desecantes (alcol - cloroformo) e desmineralizantes; iatroxénicos calor de fresado, puído e de fraguado, exposición pulpar, e, finalmente, idiopáticos.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *pulpite*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Leonardo, Mário; Endodontia: Tratamento dos canais radiculares: princípios técnicos e biológicos. ISBN 8536700165 *(en portugués)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q932843
* GEC: 0135683
* JSTOR: pulpitis
* MAG: 2779700951

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 29367
* DOID: DOID:11121
* MeSH: D011671
* MeSH: C07.793.237.820
* NCIt: C52595
* UMLS: C0034103

 |
*Esta páxina é sobre as bacterias con forma de bastonciño (bacilar). Non confundir co xénero bacteriano* Bacillus*, coa clase bacteriana Bacilli ou cos insectos fásmidos do xénero* Bacillus*.*
Bacilos de *Escherichia coli*.
Formas que poden presentar as bacterias, entre elas os bacilos.
O termo **bacilo** (e o adxectivo **bacilar**) úsase para describir calquera bacteria con forma alongada de bastonciño ou barra cilíndrica. Os bacilos poden encontrarse en moitos grupos taxonómicos de bacterias. Non son exclusivos da clase Bacilli ou do xénero *Bacillus* (que tamén se traducirían por "bacilo").

Os **bacilos** son bacterias que se encontran en diferentes ambientes, teñen distintos metabolismos e hainos grampositivos e gramnegativos, polo que teñen pouco en común excepto a súa forma similar. Adoitan aparecer sós, pero tamén en parellas (diplobacilos), en cadeas (estreptobacilos) ou grupos formando unha barreira. As bacterias que teñen forma máis ovoidal, intermedia entre o coco e o bacilo, denomínanse cocobacilos.

Algúns bacilos son patóxenos, pero a maioría son inofensivos, como moitos da flora bacteriana intestinal, os *Lactobacillus* do iogur, rizobios fixadores de nitróxeno, a bacteria atopada nas costas galegas *Gallaecimonas* etc. A bacteria máis estudada, *E. coli*, é un bacilo.

Ademais dos bacilos, outras formas bacterianas importantes son os cocos, vibrións e espirilos.

Exemplos
--------

Ao longo da historia da medicina e da microbioloxía, varias destas bacterias bacilares adquiriron sona polas enfermidades que causaban e déuselle o nome do científico que as descubriu. Por exemplo:

* Bacilo de Aertrycke: *Salmonella*
* Bacilo de Bang: *Brucella abortus*
* Bacilo de Ducrey: *Haemophilus ducreyi*
* Bacilo de Eberth: *Salmonella typhi*
* Bacilo de Nicolaier: Tétano (*Clostridium tetani'*)
* Bacilo de Hansen: *Mycobacterium leprae*
* Bacilo de Klebs-Löffler: *Corynebacterium diphtheriae*
* Bacilo de Koch: *Mycobacterium tuberculosis*
* Bacilo de Morex: Xénero *Moraxella*
* Bacilo de Pfeiffer: *Haemophilus influenzae*
* Bacilo de Yersin: *Yersinia pestis*

Notas
-----

1. ↑  Dicionario da Real Academia Galega - bacilar Arquivado 22 de xullo de 2013 en Wayback Machine.
2. ↑  M. T. Madigan, J. M. Martinko, J. Parker. Brock Biología de los Microorganismos. 10ª edición. (2003). Pearson Prentice Hall. Páxina 64. ISBN 84-205-3679-2.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Coco (bacteria)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2091405
* EBID: ID
* MAG: 2909788980

 |
**Sven Lindberg**, nado *Sven Karlsson Lindberg* o 20 de novembro de 1918 en Estocolmo e morto o 25 de decembro de 2006, foi un actor sueco. Estaba casado coa xornalista Marianne von Baumgarten-Lindberg.

Biografía
---------

Lindberg estudou historia da literatura na súa xuventude e actuou no teatro estudantil da Universidade de Estocolmo, en 1939 entrou na Dramatens elevskola, actuou por primeira vez no Teatro Real en 1940, globalmente participou en 73 obras de teatro, entre os seus moitos papeis están o de George en *Vem är rädd för Virginia Woolf?* ou o de Argan en *Den inbillade sjuke*.

A súa estrea no cinema foi en 1943 na película *Elvira Madigan*, normalmente interpretaba papeis de homes novos ben parecidos ata *Damen i svart* de Arne Mattsson en 1958. Outros filmes nos que Lindberg tivo papes preminentes foron *Jungfrun på Jungfrusund*, *Kvartetten som sprängdes*, *När kärleken kom till byn* e *Picassos äventyr*. Polo seu papel como Ragnar en *Glädjekällan* de Richard Hoberts en 1993 recibiu un premio Guldbaggen.

Sven Lindberg foi un actor popular, ademais foi cantante. Ademais do teatro, el tamén era un cantante, entre 1949 e 1955 publicou 30 discos, os máis populares foron *Flickan i regnet*, *God natt Irene* e *Tennessee waltz*.

Tamén foi un gran humorista e participou en numerosas comedias teatrais nos teatros privados, incluíndo *Tehuset Augustimånen* que se representou 500 veces no Teatro Intiman. Outros papeis cómicos representounos no Teatro Vasan, onde actuou en Charleys Tant en 1977 que se representou 247 veces.

Tamén actuou na televisión, foi a voz de Bertil Enstöring na serie *Skrotnisse och hans vänner* e actuou nas series *Niklasons*, *Häpnadsväktarna* e *Rosenbaddarna*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3395013
* WorldCat
* VIAF: 77116099
* Allmovie: p42475
* AlloCiné: 9827
* DeutscheBio: 118998129
* Discogs: 1560071
* Europeana: ID
* Filmportal: ID
* GND: 118998129
* IMDb: nm0511409
* ISNI: 0000000355055343
* MusicBrainz: ID
* TMDb: 550141

 |
**James Kevin "Jim" Ward**, nado o 19 de maio de 1959 en Nova York, Estado de Nova York, é un actor estadounidense de cinema e televisión, especializado nas dobraxes. Ward é coñecido polos seus papeis en animacións e videoxogos, sendo a voz de Captain Copernicus Leslie Qwark en *Ratchet & Clank*, Diamondhead en *Ben 10* e *Ben 10: Destroy All Aliens*, Henry Peter Gyrich en *The Avengers: Earth's Mightiest Heroes*, Chet Ubetcha e Doug Dimmadome en *The Fairly OddParents*, Angus en *The Secret Files of the Spy Dogs*, e Professor Xavier en *Wolverine and the X-Men*.

En 2006, Ward interpretou a Eyemore, Crusher e Stoker en *Biker Mice from Mars*, que é un remake da serie orixinal da década de 1990. Polo seu papel na serie, gañou un Premio Daytime Emmy pola mellor actuación nun programa animado.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha na IMDb *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4280417
* ANN: 14143
* GiantBomb: 3040-6154
* IMDb: nm0911589
* TMDb: 86007

 |