Canteira de lousa en Valdeorras.
O **sector da lousa en Valdeorras** é a industria de extracción de lousa na comarca de Valdeorras, ao leste da provincia de Ourense, limitando coa provincia de León. É unha zona basicamente rural, xa que a maior parte das familias desta comarca se dedican á agricultura (ao viño fundamentalmente), á gandería e ao sector da lousa, un elemento importante e fundamental do que viven moitas familias.

Extracción e produción
----------------------

O proceso comeza coa extracción da lousa mediante a creación dunha mina a ceo aberto ou unha mina subterránea. Despois do longo e complexo período de extracción, os bloques son transportados ás diferentes naves de traballo para a súa preparación e tratamento.

Unha vez que os grandes bloques chegan ás naves da canteira, trabállase para reducilos a cubos de menor tamaño para que sexa máis sinxela a súa manipulación. Posteriormente, o labrador/a saca láminas de ditos cubos e o cortador/a dálle diferentes formas. Cando as lousas teñen a forma adecuada, o embalador/a é o encargado de contalas, comprobalas, metelas en diferentes gaiolas para ser enviadas aos diferentes destinos.

Datos económicos
----------------

A comarca de Valdeorras é unha das maiores produtoras de España e de Europa, concentrando o maior número de explotacións e o 90% das empresas louseiras de Galicia. Segundo o "*Plan de Zona Rural de Valdeorras*" da Axencia Galega de Desenvolvemento Rural (Agader), o volume de produción de lousa na comarca valdeorresa é aproximadamente o 78% da lousa galega e o 60% da española. De feito, segundo un informe do Instituto Galego de Estatística, este sector é o impulsor da economía valdeorresa: máis da cuarta parte dos bens producidos na comarca saen de explotacións desta pedra e sitúa a Carballeda de Valdeorras como a segunda localidade co PIB por habitante máis alto de Galicia. Estes datos aparecen recollidos no "*Análise da Minería de Produtos Minerais Non Metálicos*", elaborado polo IGE.

Creación de emprego
-------------------

Nesta área xeográfica, como consecuencia da abundancia deste material e da súa explotación, tanto o proceso de extracción das minas, o transporte da pedra e o traballo na propia nave, xeran numerosos postos de emprego. Segundo a Cámara Mineira de Galicia, en 2015, constaban 287 explotacións mineiras activas que dan traballo directo a 4 .600 persoas. Máis de 150 céntranse na lousa, o que supón o 30% da produción deste material.

En calquera caso, traballar neste sector pode ser un emprego perigoso pola abundancia de máquinas pesadas, grandes pedras e explosivos, entre outras cousas. Ademais dos perigos do contorno laboral, hai outro tipo de riscos asociados como lesións de pulso, lesións de columna ou silicose, enfermidade que afecta a persoas que traballan durante moitos anos nas minas e provocada pola aspiración de po de sílice. Antigamente, non existían métodos de ventilación e extracción, polo que as persoas que levan traballando dende hai anos padecen este tipo de enfermidade.

Repercusión paisaxística
------------------------

dereita|miniatura|Minas de Valborraz (Casaio, Carballeda de Valdeorras).

A importancia da lousa en Valdeorras deixa fortes impactos no territorio debido á súa explotación e tratamento. Primeiramente, coa creación das minas, pérdense grandes superficies de natureza. Segundo a Sociedade Galega de Historia Natural (SGHN), neste proceso foron destruídas 12 hectáreas protexidas por un lugar de importancia comunitaria e unha zona de especial protección de aves.
Outra alteración importante prodúcese cos cascallos. Durante o proceso de extracción e produción, orixínase unha gran cantidade de restos e po que, en moitos casos, non se utilizan. Segundo o estudo *O medio ambiente en industrias de metal, minería e sector eléctrico en Galicia*, realizado polo responsable de CCOO de Galicia, o 95% do material que se remove para producir lousa é cascallo, só se aproveita o 5%, é dicir, de 100 000 toneladas de material, 5 000 son aproveitables. Estes residuos son depositados nas proximidades das naves ou nas ladeiras das montañas, chegando a invadir o traxecto dos ríos, facendo que a auga tome unha cor verdosa, característica deste material.

Estas canteiras eliminaron varios ríos de montaña da comarca. A auga desapareceu durante 3 km no río Valborrás, 2 km no río San Xil e medio no río Casaio. O río San Xil foi desviado a través de tubos artificiais, xa que a cunca natural está ocupada por unha mina a ceo aberto.

### Loita contra o impacto ambiental

Hai unha serie de medidas que os empresarios levan a cabo para intentar reducir o impacto das explotación o máximo posible. Algunhas son:

* Repoboación das acumulacións de cascallos con vexetación de rápido crecemento e adecuada á zona.
* Aproveitamento da auga que se emprega no proceso de traballo mediante un circuíto canalizado pechado.
* Protección das augas subterráneas para evitar que se filtren residuos contaminantes.
* Aproveitamento do cascallo. A empresa Pizcompact trata os restos de lousa e clasifícaos en 5 tamaños diferentes segundo o seu destino: cementos, pintura, teas asfálticas, decoración de xardinería e usos cerámicos. A pesar da cantidade de empresas que xeran este tipo de residuos, Pizcompact é a única que recicla os desperdicios na comarca.

Notas
-----

1. ↑  Cafersa
2. ↑  Véxase aquí
3. ↑  Dispoñible aquí.
4. ↑  Dispoñible aquí
5. ↑  Dispoñible aquí.
6. ↑  Pablo Taboada (21 de xullo de 2013). "Canteras de pizarra secan seis kilómetros de ríos en Valdeorras" (en castelán).  Texto "xornal El País" ignorado (Axuda)
7. ↑  "Páxina web". Arquivado dende o orixinal o 17 de maio de 2019. Consultado o 17 de maio de 2019.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Arquivado 17 de maio de 2019 en Wayback Machine.