Coordenadas: 41°53′19.1″N 8°51′3.48″O﻿ / ﻿41.888639, -8.8509667

O colexio nun gravado publicado en *La Ilustración Gallega y Asturiana* o 28/2/1881.
O **Colexio Apóstolo Santiago** dos Padres Xesuítas, na Pasaxe (Camposancos, A Guarda) hoxe en ruínas, foi xermolo das universidades de Deusto e Comillas.

Historia
--------

Situado á beira do río Miño, preto da desembocadura. Foi fundado en 1875, se ben tivera antes a súa sede en Anceis (Cambre), e o seu primeiro director foi Tomás Gómez Carral. Por primeira vez en España, os xesuítas intentaban instituír unha universidade privada. O colexio chegou a contar cun prestixio enorme ata o punto que del xurdiron dúas notables institucións como a Universidade de Deusto e a Universidade Pontificia de Comillas. Entre os profesores máis destacados estivo Baltasar Merino e entre os alumnos avantaxados que saíron do colexio están o político pontevedrés Manuel Portela Valladares, que chegaría a ser ministro e presidente do goberno coa república; José María Montenegro Soto; Ramón María Aller; Xosé Franco Montes; Antón Losada Diéguez, Alejo Diz Jurado, Javier Bugallal Pérez de Castro; Manoel de Oliveira ou Javier Ozores Pedrosa.

En 1916 os ocupantes trasládanse a Vigo e ceden as instalacións a xesuítas portugueses, procedentes dun colexio de Lisboa, porén baixo o mandato da Segunda República a orde dos xesuítas foi expulsada e o centro pasou a ser un sanatorio.

### Campo de concentración

*Artigo principal**:* Campo de concentración de Camposancos.
O recinto, convertido en hospital, empregouse, entre 1938 e 1941, durante a Guerra Civil Española e a posguerra, como campo de concentración e acolleu prisioneiros políticos e combatentes do exército republicano. Habilitado como centro de reclusión a finais de 1937, chegou a estar ocupado, en 1938, por 1 066 reos, cando a capacidade (segundo informe oficial do réxime franquista) era de 868 presos. As fontes diverxen en torno a poboación reclusa que pasou por el, pero oscila entre os 2 000 e os 3 000 presos.

En 1943 volveu ser un centro de ensino dos xesuítas, aínda que non retornou ó esplendor anterior e pechou as aulas en 1959. 

Colexio en ruínas, en 2011.
### Tralo abandono

No ano 2007 estreouse o documental *Memorial de Camposancos*, de José Ballesta de Diego (Vigo, 1964), que conta a historia do centro.

Dada a súa privilexiada posición na foz do Miño, houbo un proxecto dunha construtora propiedade do exfutbolista Valery Karpin, para converter o edificio nun complexo turístico de luxo.

Notas
-----

1. 1 2  Alonso, Sara "Camposancos pierde su memoria" *El País*, 4/9/2012 *(en castelán)*.
2. ↑  "El Mathaussen de A Guarda tiene su propia película" *La Voz de Galicia* 3/5/2007 *(en castelán)*.
3. ↑  *A Axencia Audiovisual Galega leva a Berlín un documental sobre a represión da Guerra Civil* CCG.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* García Lago, Antonio (1998) "Colegio de los Jesuitas en O Pasaxe" en *Crónica biográfica de Camposancos y su entorno*. ISBN 84-605-6675-7 *(en castelán)*.
* Laurelo Roa, M. (1999). "Campo de concentración de Camposancos Arquivado 03 de marzo de 2016 en Wayback Machine." en *La libertad es un bien muy preciado* ISBN 978-84-931175-0-4 *(en castelán)*.
* Uris Guisantes, José Antonio e Santidrián Arias, Víctor Manuel (2022). *A porta do inferno. O campo de concentración de Camposancos na Guarda (Pontevedra)*. Fundación 10 de Marzo.

### Ligazóns externas

* Uris Guisantes, José Antonio: "Xesuítas", "Alumnos", "Xesuítas-1", "Xesuítas-2" e "Xesuítas-3"
* "3.000 asturianos vivieron confinados en Camposancos entre 1937 y 1939"Arquivado 25 de febreiro de 2016 en Wayback Machine. 10/8/2006 *(en castelán)*
* José Ballesta e Manxo Fernández: *Memoria de Camposancos* 2007.