A ***Gramática castellana*** é un libro de Antonio de Nebrija publicado no 1492. Trátase da primeira obra dedicada ao estudo da lingua castelá e as súas regras, así como o primeiro texto impreso que analiza a gramática dunha lingua romance. Neste sentido, serviu de modelo para gramáticas posteriores noutras linguas.

Ao ser presentada á raíña Isabel I en Salamanca, a monarca puxo en dúbida o mérito da obra. En defensa do autor, o fraile Hernando de Talavera contestou:

> 
> 
> Despois de que a Súa Alteza someta a bárbaros pobos e nacións de diversas linguas, coa conquista virá a necesidade de aceptar as leis que o conquistador impón aos conquistados, e entre elas o noso idioma; con esta obra, serán quen de aprendelo tal e coma nós aprendemos o latín a través da gramática latina
> 
>

Importancia
-----------

Con anterioridade á *Gramática* de Nebrija, existían tratados sobre o uso da lingua latina, coma o *Tratado sobre gramática latina* (1471), de Lorenzo Valla. Porén, a de Nebrija é a primeira obra do estilo en analizar unha lingua romance. A partir da súa publicación, a gramática será considerada a disciplina que estuda as regras dunha lingua, até o desenvolvemento da lingüística como disciplina científica no século XIX.

A *Gramática* resultou tamén unha ferramenta para a difusión do castelán coa expansión do Imperio español a partir de 1492. Do mesmo xeito, os autores de novas gramáticas nos anos seguintes tomaron a súa obra como base en materia ortográfica. Tamén influenciou as gramáticas das linguas nativas de América, como a *Arte mexicana* (1595) de Antonio del Rincón.

Críticas
--------

A *Gramática* de Nebrija foi moi criticada por algúns dos seus contemporáneos, entre os que destaca Juan de Valdés. Por exemplo, de Valdés criticou a procedencia andaluza de certos vocablos latinos que el consideraba impuros e incorrectos. Porén, coincidiu con Nebrija en que o principio rector da ortografía era a fonética.

Outros gramáticos posteriores afastáronse da pronuncia como vía principal para fixar as regras ortográficas. Nesta liña, o fraile Miguel de Salinas defendeu a importancia do uso, o costume ampliamente aceptado de escribir dun xeito determinado, como guía para a ortografía.

Estrutura da obra
-----------------

Nebrija dividiu o estudo da lingua en catro áreas, e dedicou un libro a cada unha delas. Son as seguintes: 

1. Ortografía. Nebrija coloca a ortografía en primeiro lugar, a imitación dos tratadistas clásicos. Toma como base a correspondencia fonética entre lingua falada e escrita: "*assi tenemos de escrivir como pronunciamos i pronunciar como escrivimos*".
2. Prosodia e sílaba.
3. Etimoloxía e dicción.
4. Sintaxe.

Un quinto libro está dedicado a introducir a lingua castelá a aqueles que a queiran aprender.

Na súa obra, Nebrija establece as seguintes dez partes da oración: nome, pronome, verbo, participio, preposición, adverbio, interxección, conxunción, xerundio e supino.

Gramáticas posteriores
----------------------

Outras importantes gramáticas españolas seguiron á de Nebrija:

* Juan de Valdés (c. 1535). *Diálogo de la lengua*.
* Andrés Flórez (1552). *Arte para bien leer y escribir*.
* Martín Cordero (1556). *La manera de escribir en castellano.*
* Villalón (1558). *Gramática castellana*.
* Gonzalo Correas (1630). *Ortografía kastellana, nueva i perfeta*.
* Real Academia Española (1771). *Gramática de la Lengua Castellana*.

Notas
-----

1. ↑  Alvar, Manuel (2000). *Introducción a la lingüística española* (en castelán). Grupo Planeta (GBS). ISBN 978-84-344-8239-5.
2. 1 2  Zamora, Ricardo Escavy (1994). *Actas del Congreso Internacional de Historiografía Lingüística: Nebrija V centenario* (en castelán). EDITUM. ISBN 978-84-7684-538-7.
3. 1 2 3 4 5  Serrano, Abraham Esteve (1982). *Estudios de teoria ortográfica del español* (en castelán). EDITUM. ISBN 978-84-86031-14-5.
4. ↑  *Los humanistas españoles y el humanismo europeo* (en castelán). EDITUM. 1990. ISBN 978-84-7684-967-5.
5. ↑  Carreter, Fernando Lázaro (1971). *Lengua española: historia, teoría y práctica ...* (en castelán). Anaya. ISBN 978-84-207-0726-6.
6. ↑  Betancourt, Ignacio Guzmán (2002-12-28). "Antonio del Rincón (1556-1601) primer gramático mexicano". *Estudios de Cultura Náhuatl* (en castelán) **33**. ISSN 0071-1675.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Gramática castellana* (Biblioteca Nacional de España)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3500395
* EBID: ID

 |