**Francisco Porrúa**, nado en Corcubión o 7 de novembro de 1922 e finado en Buenos Aires o 18 de decembro de 2014, foi un editor e tradutor galego emigrado na Arxentina. Foi o tradutor ao español da triloxía de J. R. R. Tolkien *O Señor dos Aneis*, así como editor de *Cien años de soledad* ou *Rayuela* entre outras destacadas. Porrúa foi o fundador de Ediciones Minotauro a maior editorial dedicada á ciencia ficción en lingua castelá.

Traxectoria
-----------

Francisco Porrúa chegou con dous anos coa súa familia á Patagonia, á cidade costeira de Comodoro Rivadavia, asentamento petroleiro co nome na honra de Martín Rivadavia, de ascendencia galega. Pero nove anos despois a súa nai enferma e volve con ela a Galicia, á cidade de Ferrol, onde traballaba o seu avó Francisco Fernández Abelenda como notario. Alí reside tres anos pasando os veráns en Corcubión e algúns períodos máis curtos en Oza dos Ríos. Emigrou de novo, pasando primeiro por Comodoro Rivadavia, ata que rematados os estudos secundarios se trasladou a Buenos Aires para comezar estudos en Filosofía e Letras. En Buenos Aires estuda e traballa en cuestións de imprenta, traducindo e corrixindo artigos para enciclopedias.

Obra
----

Inmerso na lectura de ciencia ficción, Porruá declara que inspirado por un artigo publicado en "Les temps modernes" escrito por Boris Vian e Stéphane Spriel "Un nouveau genre littéraire: la science-fiction", en 1954 fundou Ediciones Minotauro, referente do xénero en idioma castelán.
Segundo a Universidad de Guadalajara un ano despois da creación do proxecto publícase o seu primeiro título: *Crónicas marcianas*, de Ray Bradbury, con prólogo de Jorge Luis Borges.En 1957, Francisco Porrúa foi nomeado asesor da Editorial Sudamericana, fundada por arxentinos e españois radicados en Buenos Aires. En 1962, convértese en director literario da compañía, até 1972. Actualmente a editorial é un selo do grupo Penguin Random House. Durante o período que estivo á fronte publicáronse as primeiras edicións de *Las armas secretas* (1959) e *Los premios* (1960) de Julio Cortázar.
No seu traballo como editor publica textos antigos do poeta arxentino Leopoldo Marechal (1900-1970) e do novelista Adán Buenosayres (1900-1970), así como de Sergio Pitol, Álvaro Mutis, Alejandra Pizarnik, Antonio Cisneros, Alberto Girri, Hector Bianciotti, Juan José Saer, Severo Sarduy, Clarice Lispector, Antonio Skármeta e Manuel Puig.

Na área académica editou volumes de filosofía como obras de profesores latinoamericanos e da escola de Frankfurt.

En 1963 editou *Rayuela* de Julio Cortázar. No ano 1965 Porrúa contactou con Gabriel García Márquez para publicar as súas primeiras catro obras, pero o autor informouno de que os dereitos pertencían a editoriais mexicanas: a editora Era e á Universidad Veracruzana. Tras a proposta de Porrúa, García Márquez ofertoulle por carta a publicación da súa quinta obra, *Cien años de soledad*. Porrúa aceptou inmediatamente e en 1967 apareceu no catálogo de Sudamericana.

Traballou como tradutor, en ocasións con pseudónimos como Francisco Abelenda, Ricardo Gosseyn, José Valdivieso ou Manuel Figueroa.

Entre 1957 e 1964 redactou numerosos artigos para revistas e xornais arxentinos sobre ciencia, música e literatura. En 1973 deixa a Editorial Sudamericana e catro anos despois instalouse en España como director literario de Edhasa e cabeza de Minotauro.

É neste período cando presenta en castelán *O Señor dos Aneis* (1977), de J. R. R. Tolkien, e obras de J. G. Ballard, Philip K. Dick, Angela Carter, Doris Lessing, Gore Vidal, William Burroughs, Kurt Vonnegut, William Gibson, Anthony Burgess, William Golding ou Arno Schmidt entre outros.

Baixo o selo de Edhasa introduce en España a novela histórica con pezas de John Steinbeck, Robert Graves e Marguerite Yourcenar, e edita os *Aforismos* de G. Lichtenberg. En 1992 fundou a editorial Interzona, que en 2004 anuncia a publicación dunha antoloxía temática de Julio Cortázar. En 2001 vendeu Minotauro á editorial Planeta e catro anos máis tarde funda a editorial Porrúa, de escasa actividade.

Finou en Barcelona o 18 de decembro de 2014 de pneumonía.

Notas
-----

1. ↑  "Francisco Porrúa, leyenda editorial, a dos años de su muerte". *La Unión* (en castelán). 18 de decembro de 2016.
2. ↑  Alfonso Pato (30 de outubro de 2022). "El centenario olvidado de Francisco Porrúa, el editor gallego que impulsó a Cortázar y García Márquez". *elDiario.es*.
3. ↑  Pérez Mondelo, Xosé (Novembro de 2022). "As raíces galegas dun editor universal". *Luzes* (109): 78–84.
4. ↑  "Falece Francisco Porrúa, o galego que publicou «Cien años de soledad»". *Galicia Aberta*. 20 de decembro de 2014.
5. ↑  Villar, M. (23 de xaneiro de 2015). "Unha semblanza biográfica do editor corcubionés Francisco Porrúa (1922-2014), da man de Francisco Fernández Naval". *Crebas*.
6. ↑  Castagnet, M. F. (2014): "Francisco Porrúa, editor de Minotauro: Fundación,consolidación y venta de un punto de vista", en *III Congreso Internacional de Literatura y Cultura Españolas Contemporáneas*. La Plata. *(en castelán)*
7. ↑  "Francisco Porrúa Pérez", na *Enciclopedia de la literatura en México* *(en castelán)*
8. ↑  Libros de Editorial Porrúa,na páxina web de Marcial Pons *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q95151
* WorldCat
* VIAF: 2296633
* BIBSYS: 14030985
* BNA: 000052550
* BNCHL: 000803720
* BNE: XX1165694
* BNF: 14537675f
* ISNI: 0000000059278374
* LCCN: no2008163030
* NTA: 407540709
* SUDOC: 194672395

 |