| **Historia do alfabeto** |
| --- |
|  Idade de Bronce Medio ss –XIX - -XV* Protocananeo s. –XIV.
	+ Ugarítico s. –XIII.
	+ Fenicio s. –XI.
		- Samaritano s. –VI.
		- Arameo s. –IX.
			* Brāhmī s. –VI.
			* Hebreo s. –III.
			* Siríaco s. –II.
			* Avéstico s. -III.
			* Árabe s. IV.
		- Grego s. –VIII.
			* Itálico antigo s. –VIII.
				+ Latino s. –VII.
				+ umbro s. -VI
				+ osco s. -V
				+ falisco s. -V
				+ alf. alpinos s. -III
					- Rúnico s. II.
			* Copto s. I.
			* Gótico s. IV.
			* Armenio 405.
			* Glagolítico 862.
			* Cirílico s. X.
		- Ibérico s. –III.
			* Celtibérico s. –II.
	+ Sudarábico s. –IX.
		- Ge'ez ss. III-IV.
 |
| Meroítico s. –III. |
| ***Xenealoxía completa*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos armenios. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O **alfabeto armenio** foi creado segundo a lenda no ano 405 por San Mesrop Mašťoc. Permitiu así que o armenio se convertese nunha lingua escrita, o *grabar*. A Biblia foi o primeiro texto que se traduciu en *grabar* polo propio Mesrop Mašťoc. A forma máis antiga de escritura armenia, que foi utilizada ata o século XI, é coñecida baixo o nome de *erkaťagir* (isto é, *letras de ferro*). É a escritura coa que os armenios escriben a súa lingua, o armenio.

O alfabeto armenio conta con non menos de trinta e nove caracteres e, a diferenza das linguas semíticas utilizadas nos países veciños do leste e do sur do Cáucaso, posúe unha notación íntegra das vogais. Como estas letras só teñen unha posibilidade de lectura, o alfabeto armenio constitúe un instrumento de gran precisión fonética. Toma do grego vinte e dous sons aos que atribúe os seus propios signos e engade catorce signos destinados a notar sons estraños ao grego.

A escritura armenia, como a grega, coa que está parcialmente emparentada, posúe maiúsculas e minúsculas. As formas dos signos do alfabeto armenio están bastante inspiradas nas dos caracteres persas que daquela se empregaban en Armenia. Como este alfabeto parecía que era *perfecto* desde o principio, non ten sufrido modificacións ao longo dos séculos.

Características
---------------

Ao principio, o alfabeto estaba formado por unha soa serie de caracteres de tipo uncial (*erkaťagir*), que logo se converteron nas maiúsculas do alfabeto moderno. Estas últimas, tamén chamadas *letras de ferro* vense hoxe completadas por unha serie de minúsculas (*bolorgir* ou 'letras redondas').

Cara ao fin da Idade Media apareceu unha escritura cursiva (*notrgir*), de uso en tipografía e que equivalía en uso á nosa itálica. Esta escritura, hoxe desusada, é substituída por outra con caracteres de aspecto ergueito, o *aramian*, do nome do seu creador.

O *bolorgir*, pola súa banda, ten evolucionado para se facer máis doado de ler, pero conservando o seu aspecto inclinado.

O armenio escríbese de esquerda a dereita.

| Letra | Minúscula | Maiúscula | Transcrición | Valor núm.. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ayp | ա | Ա | a | 1 |
| Pen | բ | Բ | b | 2 |
| Kim | գ | Գ | g | 3 |
| Da | դ | Դ | d | 4 |
| Yech` | ե | Ե | e | 5 |
| Za | զ | Զ | z | 6 |
| Eh | է | Է | ē | 7 |
| Ët` | ը | Ը | ə | 8 |
| T`o | թ | Թ | t῾ | 9 |
| Zhe | ժ | Ժ | ž | 10 |
| Ini | ի | Ի | i | 20 |
| Liun | լ | Լ | l | 30 |
| Xeh | խ | Խ | x | 40 |
| C'a | ծ | Ծ | c | 50 |
| Ken | կ | Կ | k | 60 |
| Ho | հ | Հ | h | 70 |
| Dz'a | ձ | Ձ | j | 80 |
| Ghat | ղ | Ղ | ł | 90 |
| Cheh | ճ | Ճ | č | 100 |
| Men | մ | Մ | m | 200 |
| Yi | յ | Յ | y | 300 |
| Nu | ն | Ն | n | 400 |
| Sha | շ | Շ | š | 500 |
| Vo | ո | Ո | o | 600 |
| Ch`a | չ | Չ | č῾ | 700 |
| Peh | պ | Պ | p | 800 |
| Jheh | ջ | Ջ | ǰ | 900 |
| Rra | ռ | Ռ | ṙ | 1000 |
| Seh | ս | Ս | s | 2000 |
| Vew | վ | Վ | v | 3000 |
| Tiun | տ | Տ | t | 4000 |
| Reh | ր | Ր | r | 5000 |
| C`o | ց | Ց | č | 6000 |
| Hiun | ւ | Ւ | w | 7000 |
| P`iur | փ | Փ | p῾ | 8000 |
| K`eh | ք | Ք | k῾ | 9000 |
| Oh | օ | Օ | ō | 10000 |
| Feh | ֆ | Ֆ | f | 20000 |

Signos de puntuación e de acento
--------------------------------

| Nome | Carácter |
| --- | --- |
| Pequena ligatura Ech` Wiwn (utilizada como *&*) | և |
| Letras acentuadas |
| Modificador medio-anel esquerda | ՙ |
| Apóstrofo = Modificador armenio medio-anel dereito | ՚ |
| Marca de énfase de modificador = Shesht | ՛ |
| Puntuación |
| Marca de exclamación = Bac`aganch`akan Nshan | ՜ |
| Coma = Bowt` | ՝ |
| Marca de interrogación = Harc`akan Nshan | ՞ |
| Marca de abreviatura = Patiw | ՟ |
| Punto = Verjhaket | ։ |
| Guión = Ent`amnay | ֊ |

Armenio en Unicode
------------------

Os caracteres armenios en Unicode van de U+0530 a U+058F.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| 530 |   |   | Ա | Բ | Գ | Դ | Ե | Զ | Է | Ը | Թ | Ժ | Ի | Լ | Խ | Ծ | Կ |
| 540 |   | Հ | Ձ | Ղ | Ճ | Մ | Յ | Ն | Շ | Ո | Չ | Պ | Ջ | Ռ | Ս | Վ | Տ |
| 550 |   | Ր | Ց | Ւ | Փ | Ք | Օ | Ֆ |   |   | ՙ | ՚ | ՛ | ՜ | ՝ | ՞ | ՟ |
| 560 |   | ՠ | ա | բ | գ | դ | ե | զ | է | ը | թ | ժ | ի | լ | խ | ծ | կ |
| 570 |   | հ | ձ | ղ | ճ | մ | յ | ն | շ | ո | չ | պ | ջ | ռ | ս | վ | տ |
| 580 |   | ր | ց | ւ | փ | ք | օ | ֆ | և |   | ։ | ֊ |   |   |   |   |   |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11932
* BNCF: 66666
* BNF: 12077575v
* BRE: 1831013
* GEC: 0080496
* LCCN: sh2009115579

 |