Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Añón Paz.

**Nicolasa Añón Paz**, nada en Boel (na parroquia de San Pedro de Outes, concello de Outes), o 28 de febreiro de 1810 e finada no mesmo lugar o 1 de novembro de 1887, foi unha campesiña e poeta galega. Foi a irmá máis vella do poeta e xornalista galego Francisco Añón Paz, precursor do rexurdimento cultural galego do século XIX.

Traxectoria
-----------

Portada do libro manuscrito cos versos de Nicolasa Añón.

|  |
| --- |
| *Estos versos mal compostos*
*son de Nicolasa Añón*
*que non tivo máis principios*
*que os que tivo o ligon.*

*Por Nicolasa Añón de*
*Paz, vecina del lugar*
*de Boel parroquia de*
*San Pedro de Outes.*—Última folla do manuscrito. |

A ruína da casa natal de Nicolasa pode apreciarse na fachada que dá á horta.
Naceu no seo dunha familia de labregos acomodados e dedicouse toda a vida ó traballo no campo e ás tarefas domésticas.

Casou o 23 de xuño de 1829 con Pedro Buján Coiradas, de Pazos (Santa María de Entíns), tamén de Outes, e tivo tres fillos: Jesús, Eduardo e José.

Nicolasa era analfabeta, cousa habitual entre os campesiños e as mulleres do tempo, pero en 1885, con 75 anos de idade, ditou ó mestre Jacobo Lema Fernández un feixe de poesías que hoxe constitúen a única mostra da súa poesía; o manuscrito resultante estivo parcialmente inédito ata 2014. Jacobo Lema era natural de Olveira (Dumbría), de onde era párroco o fillo de Nicolasa, Jesús.

O texto está formado por catro poemas en castelán e dous máis en galego, de certa extensión e de temática relixiosa; só un dos poemas, en galego, apártase desta temática e recolle a visita que fixera o rei Afonso XII a Santiago de Compostela.

En 1886, o xornalista noiés Lisardo Rodríguez Barreiro foi coñecela a Boel e recolleu na reportaxe dúas poesías que Nicolasa lle recitou: unha era a dedicada a Afonso XII e outra inédita, dedicada á morte do seu irmán Francisco Añón.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| *Señor, non lle valen nada, porqu’eu maxinos así coma quen non quer a cousa, mentras debullo n’o millo ou acomerando as vacas* | "|

O 1 de novembro de 1887 faleceu a consecuencia dunha pulmonía, na mesma casa onde nacera, e da que só quedan as ruínas e unha placa que só lembra ó poeta Francisco Añón.

O periodista e escritor español Manuel Ossorio y Bernard dedicoulle unha entrada na súa obra *Apuntes para un diccionario de escritoras españolas del siglo XIX*, publicado en cinco capítulos na revista cultural *La España Moderna*, entre setembro de 1889 e maio de 1990.

Ninguén volve a mencionar a Nicolasa ata 1963, cando Ricardo Carballo Calero publica a súa *Historia da literatura galega contemporánea* e contempla a súa obra "*ao agarimo da sombra do seu irmán*". Xesús Alonso Montero dálle unha entrada na *Gran Enciclopedia Galega* que, na edición de 2003, di que nacera "entre 1806 e 1810" e que da súa obra só se conservan "*dúas composicións, en estrofas octosilábicas, que posúen toda a gracia e espontaneidade da poesía popular*". Lémbrese que o manuscrito de Jacobo Lema non se fixo público ata o ano 2014, despois de que o escritor Ramón Blanco Fernández o atopara casualmente en outubro de 2012 cando presentaba en Serra de Outes un libro seu sobre Francisco Añón.

Posteriormente, tamén foi reivindicada por Xosefina López de Serantes, Carmen Blanco e Aurora Marco.

Notas
-----

1. ↑  Remate do libro de Nicolasa. 1885
2. ↑  *Álbum de mulleres* Consello da Cultura Galega.
3. ↑  Carballo, R. (1975) [1963]. *Historia da Literatura Galega Contemporánea*. Galaxia. pp. 85–86; 551; 790. ISBN 84-7154-227-7.
4. ↑  *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
5. ↑  *Poesías de Nicolasa Añón*, Asociación Cívico-Cultural Terra de Outes, 2014.
6. ↑  Blanco García, Carmen (1991). *Literatura galega da muller*. Vigo: Edicións Xerais de Galicia.
7. ↑  Marco López, Aurora (1993). *As precursoras*. A Coruña: *La Voz de Galicia*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Dicionario biográfico de Galicia* **1**. Ir Indo Edicións. 2010-2011. p. 58.
* Marco, Aurora (2007). *Dicionario de Mulleres Galegas*. Edicións A Nosa Terra. ISBN 978-84-8341-146-9.
* Vilavedra, D. ed. (1995). *Diccionario da Literatura Galega* **I**. Galaxia. p. 57. ISBN 84-8288-019-5.

### Outros artigos

* Francisco Añón Paz (irmán)

### Ligazóns externas

* "Nicolasa Añón". *Álbum de Mulleres* do Consello da Cultura Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q28950269
* WorldCat
* VIAF: 311429612
* BNE: XX5423546

 |