A **glotocronoloxía** é unha técnica para calcular a separación temporal entre dúas linguas que se supoñen emparentadas. Está baseada no caso de que, como efecto dos cambios interiores e das achegas exteriores, aproximadamente o 14 % das palabras básicas do vocabulario dunha lingua serán substituídas cada mil anos.

A glotocronoloxía é un método de estudo cuxos resultados non poden ser precisos. No entanto, está proposta para a investigación da evolución daquelas linguas que carecen de textos escritos, polo que hai que descartar o método comparativo, usado para a reconstrución do indoeuropeo e buscar alternativas de investigación.

Supostos básicos
----------------

Os dous argumentos nos que se basea o método glotocronolóxico son:

1. A taxa de substitución léxica é constante, se consideramos períodos de tempo moi longos polo menos para o léxico do chamado vocabulario básico.
2. A taxa de substitución léxica é aproximadamente uniforme entre todas as linguas do mundo, polo menos para o vocabulario básico.

En forma de ecuación isto pódese expresar da seguinte maneira. Se chamamos *p*(*t*) á porcentaxe de palabras básicas que retén unha lingua despois dun período de tempo *t*, entón:

{\displaystyle {\frac {dp(t)}{dt}}=-{\frac {p(t)}{C}}}
  

ou se integramos a ecuación diferencial:  

  

{\displaystyle p(t)=e^{-{\frac {t}{C}}}}
  

Logo *C* debe ser unha constante universal para todos os idiomas. A calibración de que a taxa de cambio é o 14 % do vocabulario básico, faise a seguinte estimación de *C*:

{\displaystyle C=-{\frac {1}{(1-{\frac {14}{100}})}}\approx 663\cdot {\mbox{século}}^{-1}}
  

A partir desa estimación o tempo de separación *Ts* pode estimarse comparando a porcentaxe de cognados retidos *pC* como:  

  

{\displaystyle T\_{s}={\frac {log(p\_{C})}{log(p\_{0})}}}, dunha lingua coa súa lingua nai
{\displaystyle T\_{s}\approx {\frac {log(p\_{C})}{2\cdot log(p\_{0})}}}, de dúas linguas irmáns
  

Onde *p*0 = 86 % é a porcentaxe de retención por milenio estimado por Swadesh (= 100 % - 14 %). Máis tarde, Robert Lees cambiou o valor medio, calculándoo en 80,5 % cada milenio.

Discusión
---------

Este método foi repetidamente criticado. Eugen Coşeriu (1962), por exemplo, achegou algúns datos tomados das linguas románicas que ilustraban que o seu uso podía conducir a inexactitudes importantes. As principais obxeccións que se daban contra o método foron as seguintes:

1. A constante de retención non é universal, varía segundo o tempo, a lingua e o significado da palabra incluída na lista.
2. O modelo da árbore xenealóxica (*Stammbaum model*) non é preciso. As linguas a miúdo inflúense posteriormente á súa separación e a teoría asume que, unha vez que se separan, non se volven a conxuntar.
3. Os cambios de son poderían provocar que non sexa posíbel recoñecer dous cognados (por exemplo, fr. *chef* e ing. *head*) ou que se cometa o erro de asumir como cognados palabras que verdadeiramente non están emparentadas (por exemplo, ing. *day* e esp. *día*).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista Swadesh

### Ligazóns externas

* Conversa con algunhas estatísticas *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q942552
* BRE: 2364847
* EBID: ID
* GEC: 0273067
* MAG: 110217133

 |