recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pascuala Ilabaca Argandoña**, nada en Xirona, o 13 de abril de 1985, é unha cantante e compositora chilena, destacada pola súa voz e o acompañamento do acordeón e piano nas súas cancións. A súa obra foi descrita como "composición contemporánea, as tradicións étnicas do mundo e a raíz folclórica chilena." Tamén é parte de Samadi, un grupo de música étnica iniciado en 2005, que recompila repertorios da India, África, Latinoamérica, Medio Oriente e Europa.

Traxectoria
-----------

Pascuala Ilabaca naceu en Xirona no ano 1985. Chega a Chile en 1987, onde se radica dende entón, vivindo na cidade de Valparaíso. É a filla do pintor Gonzalo Ilabaca e a vitralista Pilar Argandoña. Cando era nena viaxou moito xunto cos seus pais, quen lle ensinaron a ler mentres percorrían Chile de arriba a abaixo. A familia tamén viaxou fóra de Chile. Ós 12 anos viviu na India, onde volveu para estudar despois de terminar a súa carreira na Universidade co mestre Pandith Pashupatinath Mishra en Benarés, India. Ós 15, viviu en México coa súa familia, logo volveu a Valparaíso onde foi ao colexio Winterhill de Viña del Mar, onde terminou os seus estudos xunto á súa irmá Danila Ilabaca Argandoña.

Segue unha dieta vexetariana.

Discografía
-----------

* *Pascuala le canta a Violeta* (2008)
* *Perfume o Veneno* (2010)
* *Diablo Rojo, Diablo Verde* (2010)
* *Busco paraíso* (2012)
* *Me saco el sombrero* (2014)
* *Rey Loj* (2015)
* *El mito de la pérgola* (2018)

Notas
-----

1. 1 2  Pascuala Ilabaca Arquivado 04 de setembro de 2014 en Wayback Machine. en el sitio Música Popular
2. ↑  Pascuala Ilabaca trae sonidos de la India
3. ↑  "MÚSICA POPULAR, Festival Latinoamericano, Concierto Pascuala Ilabaca y Fauna, Sábado 15 septiembre". Arquivado dende o orixinal o 24 de setembro de 2015. Consultado o 29 de maio de 2019.
4. ↑  "El frenesí y la fragilidad". 16 de outubro de 2016. Consultado o 12 de novembro de 2016.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pascuala Ilabaca Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial Arquivado 26 de maio de 2019 en Wayback Machine. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6065519
* WorldCat
* VIAF: 88462693
* AllMusic: mn0003252161
* BNE: XX5234862
* Discogs: 1894337
* ISNI: 0000 0000 6013 3252
* LCCN: no2009067107
* MusicBrainz: ID

 |
Ingres *A apoteose de Homero* (Museo do Louvre).
O **Romanticismo** é unha corrente artística de Europa occidental que iniciou ao longo do século XVIII en Gran Bretaña (Outre-Manche) e en Alemaña (Outre-Rhin), estendéndose ata Francia, Italia e España no século XIX. En Francia, desenvolveuse durante a Restauración, como reacción contra as normas do Clasicismo e o Racionalismo filosófico dos séculos anteriores.

O Romanticismo baséase na vindicación do particular fronte ao colectivo, e na rebeldía creadora por parte dos poetas, que queren terminar coas normas para a creación literaria que prescribe o Clasicismo, as normas aristotélicas como a regra das tres unidades (tempo, espazo e acción). Trátase pois dun movemento que avoga pola liberdade da arte. O Romanticismo caracterízase por unha vontade de explorar todas as posibilidades artísticas cun fin expresivo. Así, pódese falar dunha reacción dos sentimentos contra a razón, e contra o empirismo que exalta o misterio e o sobrenatural e que busca un escape no soño, a fantasía, o mórbido e o exótico. Os valores estéticos e moralé do Romanticismo, as súas ideas e tópicos novos non tardaron en influír sobre outros ámbitos, en particular a pintura e a música.

O Romanticismo en Francia representou un movemento de reacción contrario á literatura nacional, dominada por un Clasicismo que xa non era exactamente un modelo de imitación dos clásicos. Nas literaturas inglesa e alemá o Clasicismo non calara con tanta intensidade como en Francia ou España, aínda que esta corrente foi predominante neste século. En Francia, país de tradición grecolatina, a literatura continuou sendo clásica ata moito despois do Renacemento.

O pensamento romántico comezou a formarse cara a 1750 e alcanzou o seu termo aproximadamente un século máis tarde. Fraguouse xa no século XVIII, foi contido e ata rexeitado durante a Revolución e o Primeiro imperio, chegou á madurez só baixo a Restauración e o seu triunfo confirmouse cara a 1830, na Batalla de Hernani.

Notas
-----

1. ↑  Bates, Alfred (ed.) (2008). "*The Drama: Its History, Literature and Influence on Civilization, vol. 9. ed. Alfred Bates. London: Historical Publishing Company, 1906. pp. 1-10.* Reproducido en Theatre History.com". Consultado o 23 de xullo de 2008.
2. ↑  Prólogo de *Hernani*. Traducción completa de la obra en Ciudad Seva
3. ↑  ""Romanticismo", en Great Masters Gallery". Consultado o 23 de xullo de 2008.
4. ↑  "Le Romantisme, souffrances et exaltation de l'âme solitaire (Académie de Grenoble)". Consultado o 23 de xullo de 2008.
Festeiros a desfilar a pasodobre, como marcha militar.
O **pasodobre** é un baile de parella de orixe española e militar, que presenta un ritmo alegre e vivo. 
O termo refírese igualmente á forma musical festeira, curta, executada normalmente pola rúa polas bandas de música e que provén dos desfiles militares. Ten ritmo binario, para poder camiñar mestres se executa. A súa velocidade é de 120 negras por minuto. Ten melodías ledas e carácter típico da música española.

É unha forma que só se dá en España, e que forma parte do seu folclore, sendo moi común no País Valenciano. O pasodobre popularizouse tamén nas festas de Galicia no século XX proveniente doutras zonas de España. A mesma cantiga popular galega d'*A Carolina* ten ritmo de pasodobre, polo que se pensa que a súa orixe non sería en realidade galega, pois se afasta dos sons galegos propios tradicionais.

Tipos de pasodobres
-------------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pasodobre Modificar a ligazón no Wikidata*** |

Hai moitos tipos de pasodobres segundo a ocasión e o lugar onde se utilizan, algúns destes son: pasodobres taurinos, pasodobres de salón, pasodobres marcha, pasodobres de concerto...

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *pasodobre*.
2. ↑  "pasdoble". *L'Enciclopèdia.cat*. Barcelona: Grup Enciclopèdia Catalana.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q208341
* EBID: ID
* GEC: 0129996
* GND: 4173471-3
* LCCN: sh85098443
* NKC: ph224411

 |
Tumba de Luís Huici no cemiterio de Santo Amaro da Coruña.
**Luís Huici Fernández**, nado en Barballor (Zaragoza) en 1896 e finado en Pastoriza (Arteixo) o 20 de agosto de 1936, foi un xastre, pintor, debuxante e gravador galego.

Traxectoria
-----------

Fillo dun farmacéutico galego e de nai asturiana. Cando morreu o seu pai foi vivir con súa nai a Oviedo, onde aprendeu o oficio de xastre. Instalouse na Coruña cara a 1920. No seu taller celebrábase un parladoiro no que participaban Álvaro Cebreiro, Manuel Crestar, Francisco Miguel Fernández Moratinos, Luís Seoane e José Villaverde Velo. Militante de Izquierda Republicana, foi presidente do grupo Amigos de las Artes Nuevas (ADLAN) e pertenceu ao Centro de Estudios Sociales Germinal. Fundou o primeiro cineclub da Coruña. Foi redactor de *El Noroeste* e as súas obras publicáronse en *La Zarpa*, *Vida*, *Galicia*, *Tonel*, *Luz* e *Alfar*. Foi asasinado en agosto de 1936.

Vida persoal
------------

Casou con Aurora Carreras Cao.

Notas
-----

1. ↑  Isabel Bugallal (2 de xuño de 2013). "Luis Huici, el sastre artista". *La Opinión de A Coruña* (en castelán).
2. ↑  

	* Luís Huici na páxina web *Nomes e Voces*.
3. ↑  "Del Registro Civil". *El Ideal Gallego*. 28/07/1925. p. 5.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Luis Huici: Un artista injustamente olvidado
**Manuel Rodríguez Sangiao**, nado en Cuntis e finado en Silleda o 16 de setembro de 1936, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Canteiro. Na República foi alcalde de Cuntis. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 entregouse. Falanxistas armados foron buscalos á pensión na que se hospedaba con Sergio González Paz (membro do Comité de Resistencia da Fronte Popular), para levalos a Costa Carballo (Pazos), onde os asasinaron o 16 de setembro e 1936. Manuel Rodríguez foi soterrado alí, e anos despois a súa familia conseguiu recuperar o cadáver para inhumalo en Cuntis. O seu fillo máis vello foi asasinado en 1940 en Madrid por falanxistas de Cuntis, cando estaba a realizar o servizo militar. Outros fillos de Manuel Rodríguez Sangiao continuaron sufrindo presións e humillación durante a ditadura, sendo obrigados a cantar o Cara al Sol no patio do colexio.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Ameijeiras** |  **Alcalde de Cuntis** 1936 | Sucesor:**Antonio Guerra Torres** |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Cuntis homenaxea a derradeira corporación republicana e o seu alcalde, asasinado en 1936
* 

* Manuel Rodríguez Sangiao na páxina web *Nomes e Voces*.
Edmond e Jules de Goncourt, por Paul Gavarni
A **literatura impresionista** foi un movemento literario nado en Francia na segunda metade do século XIX. Corresponde ao impresionismo pictórico inaugurado por Manet en 1863. O impresionismo xurdiu como unha reacción contra o realismo e propúxose no terreo literario, o mesmo que na pintura, rexistrar primariamente as sensacións, restaurando ao mesmo tempo unha nova era imaxinativa. Tentou suprimir o elemento intelectualista e reflexivo na literatura, facendo que o escritor identificásese coas calidades do obxecto observado. Unha novela impresionista presenta aos seus personaxes nunha serie de detalles, palabras, reaccións, gustos e preferencias que terminan por caracterizalos para o lector.

O impresionismo literario foi iniciado en Francia polos irmáns Goncourt, quen publicaron numerosas novelas deste tipo, e fundaron a súa famosa *Revista* en 1856. Octave Mirbeau é o mellor exemplo da novela impresionista do fin de século. A obra de Marcel Proust, pola súa constante tendencia á evocación e a captación do mundo dos sentidos pode considerarse dentro desta tendencia. Igualmente o teatro de Chejov, no que a historia e as motivacións dos personaxes vanse revelando fragmentariamente e a trama divídese en varias subtramas, foi considerado por algúns críticos dentro deste estilo.

En España poden considerarse como escritores impresionistas Juan Ramón Jiménez e Azorín, de comezos do século XX.

| * v
* c
* e
Impresionismo |
| --- |
| Creadores | 
* Frédéric Bazille
* Eugène Boudin
* Gustave Caillebotte
* Mary Cassatt
* Paul Cézanne
* Edgar Degas
* Armand Guillaumin
* Édouard Manet
* Claude Monet
* Berthe Morisot
* Camille Pissarro
* Pierre-Auguste Renoir
* Alfred Sisley

 |
| Mecenas | 
* Gustave Caillebotte
* Henry O. Havemeyer
* Ernest Hoschedé

 |
| Comerciantes | 
* Paul Durand-Ruel
* Georges Petit
* Ambroise Vollard

 |
| Outros artistas | 

|  |  |
| --- | --- |
| Nos EEUU | 
* Frederick Carl Frieseke
* Childe Hassam
* Willard Metcalf
* Lilla Cabot Perry
* Theodore Robinson
* John Henry Twachtman
* J. Alden Weir

 |
| Noutros lugares | 
* Lovis Corinth
* Max Liebermann
* Max Slevogt
* Konstantin Korovin
* Valentin Serov
* Francisco Oller y Cestero
* Laura Muntz Lyall
* Władysław Podkowiński
* Nazmi Ziya Güran
* Chafik Charobim

 |

 |
| Noutras artes | 
* Música
* Literatura
* Cine francés impresionista

 |
| Véxase tamén: Postimpresionismo |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1475680
* GND: 4026679-5

 |
**Margarita Poza Domínguez**, nada na Coruña en 1972, é unha investigadora do Instituto de Investigación Biomédica de A Coruña e profesora asociada da Universidade da Coruña que dirixe o proxecto CovidBens.

Traxectoria
-----------

Margarita Poza é doutora en Bioloxía pola Universidade de Santiago de Compostela. No ano 2007 incorporouse ao Instituto de Investigación Biomédica dentro do Programa de estabilización de doutores Isidro Parga Pondal da Xunta de Galicia. No ano 2012 tras conseguir a acreditación Manuel Colmeiro entrou nun programa de estabilización de investigadores nas Fundacións de Hospitais. Na actualidade, ademais de investigadora é Profesora Asociada de Microbioloxía na Universidade da Coruña.

A súa principal liña de investigación é o estudo da microbiota intestinal e o cancro colorrectal. Pero tamén coordina o proxecto CovidBens, xunto a Ricardo Cao e Susana Ladra, no que traballa un equipo multidisciplinar de persoas expertas que analiza as augas residuais que chegan á estación depuradora de Bens, onde se verten os refugallos procedentes dos municipios da Coruña, Arteixo, Cambre, Culleredo e Oleiros, para medir a cantidade de coronavirus na auga residual. O proxecto foi un dos vinte premiados pola RAGC en xullo de 2020.

Notas
-----

1. ↑  "Entrevista Margarita Poza" (PDF). *INIBIC*.
2. ↑  Redacción (2020-05-04). "Confirman a presenza do SARS-CoV-2 nas augas residuais da Coruña". *GCiencia*. Consultado o 2021-02-15.
3. ↑  "inibic. instituto de investigación biomédica. a coruña". *legacy.inibic.es*. Arquivado dende o orixinal o 19 de febreiro de 2021. Consultado o 2021-02-15.
4. ↑  "Ficha Dra. Margarita Poza Domínguez". *UDC*.
5. ↑  Rey, Manuel (2020-09-28). "E se as bacterias intestinais axudasen a anticiparse ao cancro de colon?". *GCiencia*. Consultado o 2021-02-15.
6. ↑  Rey, Manuel (2021-01-27). "As augas residuais da Coruña anticipan un freo no número de portadores do SARS-CoV-2". *GCiencia*. Consultado o 2021-02-15.
7. ↑  "Margarita Poza, microbióloga: "Podemos predecir brotes de...". *Consalud* (en castelán). Consultado o 2021-02-15.
8. ↑  "Premios a la investigación en la Real Academia Galega de Ciencias". *www.elcorreogallego.es* (en castelán). Consultado o 2021-02-15.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q88651452
* ORCID: 0000-0001-9423-7268

 |
**Manuel Rodríguez Doval**, nado en 1958, é un músico e político galego do BNG.

Traxectoria
-----------

Técnico especialista delineante. Nas eleccións municipais de 1983 encabezou a candidatura do BNG á alcaldía de Ares. Nas municipais de 1987 volveu encabezar a candidatura do BNG e resultou elixido alcalde nunha votación secreta na que obtivo 6 votos (3 do BNG e outros 3 de Alianza Popular). Os populares votaron a Doval para impedir que volvera gobernar Rosa Miguélez do PSdeG-PSOE, que era a candidatura máis votada. Gobernou en minoría entre 1987 e 1991. Foi tenente de alcalde no goberno de coalición co PSdeG (1995-1999). Foi tamén Deputado Provincial e portavoz do BNG na deputación entre 1987 e 2003, así como responsable da área municipal do BNG.

En 2010 anunciou que non volvería presentarse como candidato e foi substituído por Emilio Mesías.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Rosa Miguélez** |  **Alcalde de Ares** 1987 - 1991 | Sucesor:**José Vilasánchez Pazos** |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Ares

### Ligazóns externas

* Noticia en *La Voz de Galicia*
* Noticia en *La Voz de Galicia*
A **literatura hispanoamericana** é a literatura en lingua castelá cultivada polos pobos de fala hispana do continente americano, é dicir, de Norteamérica, Centroamérica, América do Sur e o Caribe.

Orixes
------

As orixes da literatura hispanoamericana remóntanse a finais do século XIX, cando xorde a corrente modernista de José Martí, Rubén Darío, José Asunción Silva, afastándose dun canon literario especificamente europeo, atopando os seus propios trazos de identidade no período colonial e no romanticismo cando a principios do século XIX as distintas repúblicas hispanoamericanas obtiveron a independencia, proceso rematado finalmente en 1898 coa perda por parte de España das súas colonias insulares de Cuba e Porto Rico en América, e Filipinas en Asia.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre literatura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3303318
* BNCF: 3541

 |
**Luís García Caamaño**, nado en Noia e finado no mesmo concello en maio de 1929, foi un avogado, empresario e xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Félix García Somoza e Blanca Caamaño Bolívar. Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela en 1907. Foi fundador e presidente da asociación Los Sports creada en 1909. Propietario da fábrica de conservas La Noyesa. Foi presidente da Juventud Maurista constituída en 1918 e dirixiu o semanario *Renovación*. A principios dos anos vinte marchou Nova York desde onde enviou crónicas a *La Voz de Galicia* e *El Progreso*. Coa ditadura de Primo de Rivera foi nomeado concelleiro de Noia en febreiro de 1924.

Vida persoal
------------

Casou con Blanca Maraury Barredo en 1915.

Notas
-----

1. ↑  *El Ideal Gallego*, 19-5-1929, p. 5.
2. ↑  *Gaceta de Galicia*, 23-10-1907, p. 2.
3. ↑  *La Provincia*, 8-2-1924, p. 2.
4. ↑  *La Voz de Galicia*, 11-8-1915, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ferrández Pérez, Daniela (2019). *Nuevos y viejos actores: clientelismo político y poder local en perspectiva comparada (1905-1936)* (PDF) (Tese) (en español). USC.
Os **jumas** son un pobo indíxena do Brasil que vive no estado do Amazonas, ao longo do río Mucuim, un afluente do río Açuã. O territorio do grupo atópase no concello de Canutama. Polo menos até o ano 2002, atopábanse fóra do seu territorio, na aldea Alto Jamary, xunto aos uru-eu-wau-wau, onde os catro últimos individuos casaron con individuos desa outra etnia. Os jumas falan a lingua juma, unha variedade do subgrupo VI das linguas tupí-guaranís.

No século XVIII, os jumas roldaban entre as 12 000 e as 15 000 persoas. Por mor dos masacres levados a cabo ao longo da historia, o seu número descendeu a 300 en 1940. En 1998, só había catro persoas do pobo juma. O derradeiro varón juma, Aruka Juma, morreu por mor da COVID-19 en 2021. Foi sobrevivido polas súas tres fillas, as únicas superviventes do seu pobo.

Nomes
-----

Os jumas tamén son coñecidos como arara, kagwahibm, kagwahiph, kagwahiv, kavahiva, kawahip, kawaib e yumá.

Notas
-----

1. 1 2  COIAB, ed. (17 de febreiro de 2021). "A devastadora e irreparável morte de Aruká Juma" (en portugués). Consultado o 18 de febreiro de 2021.
2. 1 2 3 4 5  "Juma." *Ethnologue.* 2009. Consultado o 27 de marzo de 2012.
3. ↑  A. Peggion, Edmundo. "Juma - Povos Indígenas no Brasil". *pib.socioambiental.org*. Consultado o 18 de febreiro de 2021.
4. ↑  "Juma: Introduction." *Instituto Socioambiental: Povos Indígenas no Brasil.* Consultado o 27 de marzo de 2012

* Portal:Pobos indíxenas de América

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3811213
* EBID: ID

 |
**Luís Gómez Pacios**, nado en Lugo en 1925 e finado en 1983, foi un pintor galego.

Traxectoria
-----------

Formouse en debuxo técnico, comezando a traballar como debuxante para o Servizo Topográfico de España. En 1956 entrou a traballar no Museo Provincial de Lugo realizando a catalogación de pezas en fichas, mediante a realización de debuxos esquemáticos. Comezou a traballar tamén como profesor de debuxo no Colexio Fingoi de Lugo e na Escola de Artes Aplicadas e Oficios Artísticos da mesma cidade.

Como pintor entrou a formar parte en 1962 do grupo Seis Urogallos, creado xunto a Jesús Blas Lourés, Manuel Cancio Varela, Tino Prados López, Xosé López Guntín e Antonio Estrada, coa intención de achegar a arte ao pobo. Relizaban os seus traballos nun local da praza de Santo Domingo cedido polo gobernador civil da provincia, Luis Azcárraga y Bustamante, e expuñan no Portón do Recanto, e tralo peche deste local, no restaurante Ferreirós.

A súa obra consolidouse, e a partir de 1969 aprézase un cambio conceptual, aparecendo temas relacionados coa psicoloxía e coas lendas e tradicións galegas.

Recibe varios premios ao longo da súa carreira.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9025123
* WorldCat
* VIAF: 86974604
* BNE: XX1207259

 |
**Matilde González Rodríguez**, nada en Vigo cara a 1878 e finada no mesmo concello o 17 de marzo de 1937, foi unha política galega.

Traxectoria
-----------

Traballaba de xornaleira. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 ocultou na súa casa de Cabral varios fuxidos, construíndo unha cova. Detida o 15 de marzo de 1937 polo capitán da Garda Civil Francisco González Rodríguez "O Rabioso", foi asasinada polos franquistas no Cemiterio de Lavadores o 17 de marzo, xunto co seu fillo Alfredo Fernández González e Mercedes Posada González o seu irmán Paulino Posada González e o seu fillo Alfonso Fernández Posada. En febreiro de 1940 foi condenada polo Tribunal Regional de Responsabilidades Políticas da Coruña á sanción de 1.000 pesetas de multa.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Abad Gallego, Xoán Carlos (2005). *Héroes o forajidos. "Fuxidos" y guerrilleiros antifranquistas en la comarca de Vigo*. Vigo: Instituto de Estudios Vigueses. ISBN 84-89599-33-5.

### Ligazóns externas

* Das casas refuxio: Masacre na Bouciña
* Himno revolucionario.
* 

* Matilde González Rodríguez na páxina web *Nomes e Voces*.
Pazo de Xaz (Dorneda), residencia de Manuel Pardo de Andrade.
**Manuel Pardo de Andrade**, nado no pazo de Xaz (Dorneda, Oleiros) o 21 de novembro de 1760 e finado en Francia en maio de 1832, foi un intelectual liberal e crego coñecido polos seus escritos tanto literarios como xornalísticos.

Traxectoria
-----------

Era o segundo fillo dunha familia fidalga. Testemuño directo da decadencia do Antigo Réxime, Pardo de Andrade foi un liberal convicto.

*Rogos de un escolar gallego a Virxê do Bo Acerto para que libre a terra da Inquisición*, 1841 (en PDF).
Desenvolveu un importante labor na prensa durante a guerra contra o francés (1808-1814) e a época posterior a esta. Foi moi coñecido polos seus ideais anti-inquisitoriais, os cales aparecen reflectidos na súa obra máis coñecida, o seu poema en romance *Rogos dun Gallego*, publicado de forma anónima en 1813 por Valentín de Foronda e xa posteriormente co nome do autor. En 1841 saíu unha edición na Coruña co título de *Rogos de un escolar gallego á Virxê do Bo Acerto para que libre a Terra da Inquisición*.

En 1814, coa chegada de Fernando VII ao trono español, caeu na obriga de exiliarse en Francia. Volveu á Coruña en 1820, coa instauración do Trienio liberal. Mais en 1823, após a intervención dos *Cen Mil Fillos de San Luís* e do restablecemento do absolutismo, tivo que regresar a Francia, onde morreu en 1832.

Notas
-----

1. ↑  Pardo de Andrade, Manuel (2013). Monteagudo, H. ed. *Rogos dun galego contra a Inquisición e outros versos liberais (1813-1814)*. Real Academia Galega.
2. ↑  *Rogos de un escolar gallego a Virxê do Bo Acerto para que libre a terra da Inquisición* en Galiciana. Biblioteca de Galicia.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Tarrío Varela, A. (1994). *Literatura galega*. Vigo: Xerais. p. 99.
* Saurín de la Iglesia, M. R. (1991). *Manuel Pardo de Andrade y la crisis de la Ilustración (1760-1832)*. A Coruña: Autoedición.

### Ligazóns externas

* *Papeis condenados* textos publicados en lingua galega no pregaleguismo. Consello da Cultura Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9028028
* WorldCat
* VIAF: 29554548
* BNE: XX1047485
* BNF: 12425597b
* CERL: cnp00402599
* DBE: manuel-pardo-de-andrade
* FAST: 258383
* Galiciana: 34400
* GND: 118973010
* ICCU: CFIV061508
* ISNI: 0000 0000 7477 0674
* LCCN: n89646771
* OL: OL872543A
* SUDOC: 028801113

 |
Os **koguis** (tamén chamados *kágaba*, que significa xaguar en lingua kogui) son un pobo indíxena que habita na Serra Nevada de Santa Marta. A súa civilización mantívose continua dende a era precolombiana. A lingua kogui pertence á familia de linguas chibchas.

Historia
--------

Os koguis son descendentes da cultura tairona, que floreceu antes dos tempos da conquista española das nacións chibchas. Os taironas foron unha civilización avanzada que construíu moitas estruturas e camiños de pedra na xungla. Fixeron moitos obxectos de ouro que colgaban das árbores e arredor dos seus pescozos. Vivían dun xeito non moi diferente a como o fan no presente os koguis. Antes de que chegaran os conquistadores españois, os taironas foron forzados a trasladarse ás terras altas cando os caribes invadiron o territorio arredor do ano 1000. A decisión de moverse ás montañas proporcionoulles moitos beneficios estratéxicos cando os españois entraron na actual Colombia no século XV. En 1498, os españois chegaron ó norte de Colombia, onde comezaron a escravizar ós pobos indíxenas. Amedrentados polos soldados e os cans, os taironas permaneceron illados. Porén, moitos dos seus sacerdotes foron aforcados, as súas mulleres foron raptadas e violadas e moitos nenos foron forzados a aceptar a educación española. Pouco despois, chegaron misioneiros que comezaron a influenciar o seu estilo de vida, construíndo capelas e igrexas nas súas vilas para convertelos. Dende entón, os koguis permaneceron no seu fogar das montañas, o que lles permitiu escapar dos peores efectos da colonización e os axudou na preservación do seu modo de vida tradicional.

Notas
-----

1. ↑  DANE (ed.). "Población indígena de Colombia. Resultados del Censo Nacional de Población y Vivienda 2018" (PDF) (en castelán). Consultado o 16 de abril de 2021.
2. ↑  Federal Research Division of the Library of Congress

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pobo kogui Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Gómez, FFG (2013). "Learning and adaptation as conservation practices in resilient traditional socio-ecological systems: The Elder Brothers of Sierra Nevada de Santa Marta" (PDF). *Revista de Tecnología* **12** (1): 99–109. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 04 de marzo de 2016. Consultado o 07 de abril de 2017.
* Reichel-Dolmatoff, Gerardo (1978). "The Loom of Life: A Kogi Principle of Integration". *Journal of Latin American Lore* **4** (1): 5–27.
* Reichel-Dolmatoff, Gerardo (1976). "Cosmology as Ecological Analysis: A View from the Rainforest". *The Huxley Memorial Lecture* **11** (3): 307–318.
* Reichel-Dolmatoff, Gerardo (1971). *Amazonian cosmos;: The sexual and religious symbolism of the Tukano Indians*. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0226707318.

### Outros artigos

* Pobos indíxenas de Colombia

* Portal:Colombia
* Portal:Pobos indíxenas de América

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1754298
* BNF: 121187371
* LCCN: sh85071259
* NKC: ph297014

 |
**Manuel Olveira Paz**, nado en Porto do Son en 1964, é un artista visual, foi director do "Hangar" de Barcelona e até 2009 dirixiu o Centro Galego de Arte Contemporánea.

Traxectoria
-----------

Manuel Olveira licenciouse en Historia da Arte pola Universidade de Santiago de Compostela e en Belas Artes pola Universidade Central de Barcelona. Obtivo un doutoramento en Educación Artística pola Universidade de Granada. Dirixiou os servizos pedagóxicos do CGAC entre 1998 e 2001 e foi director de "Hangar", un centro de produción de artes visuais e multimedia de Barcelona, entre 2001 e 2005.

Foi comisario de numerosas exposicións, como *Olladas Oceánicas*, no Museo do Mar de Vigo (2003), *Transplant Heart* (2000) ou *Lost in Sound* (1999), que foi a segunda mostra máis visitada da historia do CGAC. Tamén *Nuevos Caminos: amenazas y promesas del arte electrónico* (Casa das Artes, Vigo, 1998), Outra Mirada (CGAC, Santiago, 1998). Ten coordenado *performances* como *Mudanzas* (Santiago, CGAC, 1997) e actividades como *Caligula* de Needcompany & Jan Lawers ou o Ciclo de Cinema Experimental (CGAI e CGAC, Santiago e A Coruña, 1998).

Foi responsábel do guión de varios vídeos e programas de televisión. Foi profesor en diversos cursos das universidades de Santiago e Central de Barcelona e ten publicados numerosos libros, artigos e catálogos de arte contemporánea.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9028015
* WorldCat
* VIAF: 87221272
* BNE: XX1492155
* BNF: 16168386q
* Dialnet: 1810138
* ISNI: 0000 0000 7825 3084
* LCCN: no00004129
* NKC: pna2008482378
* SUDOC: 128789832

 |
O **pazo da Braña** é un pazo situado no lugar da Braña, na parroquia de Carballedo, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.

Características
---------------

Foi construído cara a 1730 por Gregorio Senra, párroco de Carballedo e arcipreste de Cotobade, como residencia propia e soar dunha capelanía. En 1856 foi vendido ao veterinario de San Xusto, Francisco Javier Garrido Cerviño, posiblemente no marco da desamortización de Mendizábal. En 1885 foi mercado polo maxistrado José María Vidal González. Na actualidade pertence aos herdeiros do médico Antonio Fernández-Barja[].

A construción ten planta rectangular con baixo e piso. En cada fachada hai unha longa solaina con balaustrada de pedra e piares que sosteñen o teito, ás que se accede por medio de patíns. Baixo a solaina fórmase un soportal alintelado sostido por piares. Na esquina sueste hai un reloxo de sol.

O pazo sitúase nunha terra lindante co río Almofrei e co rego de Chan das Latas. A propiedade rústica ten un hórreo e unha corte, así como diversas froiteiras (maceiras, abeleiras) e outras árbores. Tamén conta cun cruceiro e unha piscina. O recinto está pechado por balaustrada de pedra nalgúns tramos.

Galería de imaxes
-----------------

* Cruceiro xunto a un gran castiñeiroCruceiro xunto a un gran castiñeiro
* Reloxo de solReloxo de sol
* Imaxe relixiosa na esquina nordeste do pazoImaxe relixiosa na esquina nordeste do pazo

Notas
-----

1. ↑  Fortes Bouzán, X. (2015): *Terra de Cotobade*. Ed. Guiverny, p. 200. ISBN 978-84-939449-9-5

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Pazos de Galicia
Ósos do *Little Foot*.
**Little Foot** (pé pequerrecho en galego) é o nome polo que se coñece comunmente o fósil de homínido catalogado oficialmente como **Stw 573**. Descuberto en 1994 en Sterkfontein, en Suráfrica, o fósil aínda está en fase de estudo e representa sen dúbida ningunha o esqueleto dun Australopithecus, o máis completo dos descubertos ata o de agora. A súa idade foi obxecto de datacións contraditorias, entre 4 e 2.2 millóns de anos. O nome púxollo Phillip Tobias, o director das escavacións de Sterkfontein, polo seu pequeno tamaño.

Descuberta
----------

O paleantropólogo Ronald J. Clarke identificou en 1994 mentres identificaba pezas de bóvidos na Universidade de Witwatersrand en Johannesburgo catro ósos procedentes dun pé esquerdo que pertencía indubidablemente dun homínido e case seguro dun mesmo individuo. Os restos procedían da Gruta Silberberg en Sterkfontein e foran recollidos dous anos antes. En maio de 1997 Clarke atopou no laboratorio de anatomía máis fragmentos do pé do mesmo individuo. Os seus axudantes, Stephen Motsumi e Nkwane Molefe, baixaron á gruta en xuño para intentar procurar unha peza que encaixase co fragmento da tibia dereita que tiñan, ao cabo de dous días atoparon a sección de tibia correspondente na parte baixa da gruta. En outubro de 1998 deuse a coñecer o achado á comunidade científica e á prensa.

A extracción do esqueleto da rocha é un traballo lento e minucioso que aínda continúa, sacouse á luz un cranio completo coa mandíbula, un antebrazo completo en articulación coa man, diversos elementos da pelve, costelas, vértebras, un úmero completo e a maior parte dos ósos dos membros inferiores. Moitos deste ósos están intactos e unidos na súa posición natural.

Importancia
-----------

Little Foot representa unha descuberta excepcional polo seu estado de conservación e polo feito de que se trata dun esqueleto dun homínido antigo case completo, máis completo que o célebre esqueleto do Australopithecus afarensis coñecido como Lucy, descuberto en Etiopía en 1974.

As observacións preliminares semellan indicar que o fósil presenta unhas características diferentes ás do Australopithecus africanus, e doutra banda puntos comúns e diferenzas co Australopithecus afarensis.
Papo de *Cirsium arvense*.
**Papo** é un apéndice de pelos simples ou filamentos plumosos que coroa o froito de moitas plantas compostas e que lle serve para ser transportado. É unha estrutura que se atopa nas flores e froitos de moitas especies da familia Asteraceae, coma o tarrelo ou mexacán. Trátase dunha modificación do cáliz, onde os sépalos se presentan extremadamente ramificados en filamentos, ás veces pinnados. Eses filamentos teñen un papel moi importante na dispersión dos froitos, podendo asumir diferentes papeis, dependendo da especie: poden tornarse leves, facendo que os froitos flutúen ao vento, poden tamén tornarse ríxidos e curvos para prendérense aos pelos dalgún animal, entre outras variacións máis ou menos específicas.

Notas
-----

1. ↑  *Dicionario de bioloxía, galego-castelán-inglés* (PDF). Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades. 2010. p. 130.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1146306
* EBID: ID
* GEC: 0150720
* MAG: 2780943999

 |
Status neutral recoñecido pola súa constitución e a comunidade internacional
     Status neutral non recoñecido pola comunidade internacional
     Antigos países neutrais
Un **país neutral** é aquel que non toma parte por ningún dos bandos enfrontados nunha guerra, coa esperanza de manterse á marxe da mesma. Nas relacións internacionais, unha política **neutralista** é, xa que logo, a que apunta a manter a neutralidade ante futuros conflitos. O concepto de neutralidade debe diferenciarse do de non-aliñamento.

Países neutrais na actualidade
------------------------------

* Costa Rica
* Finlandia Finlandia
* Irlanda Irlanda
* Liechtenstein Liechtenstein
* Suecia Suecia
* Suíza Suíza
* Turkmenistán

Países que se reclaman neutrais pero non se atopan recoñecidos como tales
-------------------------------------------------------------------------

* Camboxa - dende 1993.
* Moldavia Moldavia - Segundo a súa constitución de 1994.

Países neutrais no pasado
-------------------------

* Bélxica Bélxica - abandonada trala segunda guerra mundial e o seu posterior ingreso na OTAN.
* República Democrática Popular Lao Laos
* Luxemburgo Luxemburgo - aboliu a súa neutralidade en 1948.
* Países Baixos Países Baixos - autoimposta entre 1839 e 1940.

Ligazóns externas
-----------------

* Segunda Convención d'A Haia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q185963
* BNCF: 48855
* BNF: 11950846d
* BRE: 2256649
* EBID: ID
* GND: 4041958-7
* LCCN: sh85091195
* NDL: 00573922
* NKC: ph973275
* SUDOC: 027476502
* Treccani: neutralita

 |
Ponte romana de Chaves, sobre a que se ergue o padrón dos pobos.
O **padrón dos pobos** (en portugués *Padrão dos Povos*) é unha columna conmemorativa da construción da ponte romana de Chaves (Portugal), colocada sobre da mesma obra, que salva o río Támega. A epígrafe dedicatoria contén unha lista de dez dos pobos indíxenas galaicos bracarenses (citados como *civitates* no orixinal) da Gallaecia que colaboraran no erguemento da citada ponte.

O documento está incluso no CIL II, co número 2477.

Datación
--------

Consonte ás razóns aducidas por Hübner, a estela dátase correntemente no ano 79 d.C. durante a época do emperador romano Vespasiano.

Epígrafe
--------

IMP CAES VESP AVG PONT / MAX TRIB POT X IMP XX PROCOS IX / IMP VESP CAES AVG F PONT TRIB / POT VIII IMP XIIII COS VI / ... / C CALPETANO RANTIO QUIRINALI VAL FESTO LEG AVG PR PR / D CORNELIO MECIANO LEG AVG / L ARRVNTIO MAXIMO PROC AVG / LEG VII GEM FEL / CIVITATES X / AQUEFLAVIENSES AOBRIGENS / BSALI COELERNI EQUAESI / INTERAMICE LIMICI AEBISOC / QUARQUERNI TAMAGANI

### Tradución

Sendo Emperador César Vespasiano Augusto, Pontífice Máximo, con poder tribunicio por décima vez, Emperador vixésimo, pai da patria, cónsul por novena vez, sendo emperador tamén Tito Vespasiano César, fillo do Augusto, Pontífice, con poder tribunicio por oitava vez, Emperador Décimo cuarto, cónsul por sétima (...) sendo legado de Augusto o Propretor Caio Calpetano Rancio Quirinal Valerio Festo e sendo Legado do Augusto, Decio Cornelio Meciano e procurador do mesmo Augusto, Lucio Arruncio Maximo, a Lexión Sétima Xémina Félix e dez cidades, a saber: os Aquiflavienses, os Avobriguenses, os Bibalos, os Coelernos, os Equesios, os Interamnicos, os Límicos, os Nebisocos, os Quarquernos e os Tamaganos (...).

A respecto das liñas que faltan hai acordo entre os especialistas en considerar que foran eliminadas referencias ao Emperador Domiciano en virtude de *damnatio memoriae*.

Interpretación e valor
----------------------

Aínda que existen diversas interpretacións sobre o valor desta estela, parece haber un certo consenso último en que a inscrición contén unha lista de pobos, inclusos no Convento de Braga, que colaboraran no erguemento da ponte sobre o río Támega, na cidade de Chaves. Ao tempo constitúe unha homenaxe aos emperadores Flavio, Vespasiano e Tito, e demais autoridades provinciais, ás que se considera favorecedoras de Chaves e a zona próxima; homenaxe que se fai extensíbel tamén á Lexión VII.

A epígrafe cita dez pobos, algúns dos cales son coñecidos soamente grazas a este documento, como son os avobriguenses e mais os aebisocios (que ás veces se indican como Naebisoci); outros, aínda que coñecidos por outras fontes, o Padrón dos Pobos axuda a identificalos mellor por canto se considera que todos eles son pobos próximos a Chaves.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Cardozo, Mario, *Algumas inscripçôes lusitano-romanas da regiâo de Chaves*. Chaves. 1943.
* Rivas Fernández, Juan Carlos, *La vía romana por Tamallancos*, in Bol. Auriense, vol. II, Ourense. 1972.
* Rodríguez Colmenero, Antonio, *Galicia meridional romana*. Deusto. 1977.
Papeira dunha muller.
A **papeira**, **barbada**, **barbadela** ou **papo** é un vulto que se forma debaixo da barbela, formando unha engurra máis ou menos perceptíbel.

A papeira é moi común nas persoas anciás, obesas ou con sobrepeso. Anatomicamente, caracterízase por un enfraquecemento do ángulo cérvico-mandibular.

Tratamento
----------

**Exercicio**: a papeira pódese reducir nas persoas obesas e con sobrepeso a través do exercicio e comer alimentos saudábeis na cantidade correcta para queimar o exceso de graxa.

**Cirurxía**: un cirurxián plástico pode quitar o exceso de graxa baixo a barbela e acurtar os músculos debaixo da mandíbula para eliminar a papeira. Este procedemento implica unha pequena incisión horizontal debaixo da barbela dobre para eliminar a graxa baixo a pel. Despois, faise unha incisión vertical entre as capas do pescozo e o músculo da mandíbula. Os bordos cósense xuntos para acurtar, e por tanto apertar, a capa muscular. Do mesmo xeito que con calquera cirurxía, poden xurdir complicacións.

Notas
-----

1. ↑  Vladimir Mitz, *Le vademecum de chirurgie esthétique*. Elsevier Masson, 2002, 201 p. ISBN 978-2-901227-99-1.
2. ↑  ¿Cómo eliminar la papada?. *Clinicalondres.es*.
Distribución porcentual segundo a orde do número de especies viventes e recentemente extintas, de acordo coa clasificación da publicación.
***Mammal Species of the World*** (**MSW**) (en galego, *Especies de mamíferos do mundo*) é unha publicación científica de referencia taxonómica no ámbito da zooloxía, hoxe considerada oficial por varias entidades científicas, como a estadounidense *American Society of Mammalogists* (Sociedade Americana de Mastozoólogos), e utilizada como base en diversas publicacións científicas.

Características
---------------

Tres edicións foron xa publicadas (1982, 1993, 2005), mostrando a evolución da taxonomía das especies mundiais coñecidas de mamíferos, proporcionando tamén datos bibliográficos.

Editado por D. E. Wilson e D. M. Reeder, o repertorio publícase en Baltimore, Maryland, EUA pola Universidade Johns Hopkins.

Desde 2008 proporciona o seu contido actualizado nunha páxina web e preséntase como estándar para as especies de mamíferos do mundo.

Son 29 as ordes recoñecidos dentro da clasificación taxonómica por MSW:

* Monotremata
* Didelphimorphia
* Paucituberculata
* Microbiotheria
* Notoryctemorphia
* Dasyuromorphia
* Peramelemorphia
* Diprotodontia
* Tubulidentata
* Sirenia
* Afrosoricida
* Macroscelidea
* Hyracoidea
* Proboscidea
* Cingulata
* Pilosa
* Scandentia
* Dermoptera
* Primates
* Rodentia
* Lagomorpha
* Erinaceomorpha
* Soricomorpha
* Chiroptera
* Pholidota
* Carnivora
* Perissodactyla
* Artiodactyla
* Cetacea

Como vemos, non se admite a nova orde dos Cetartiodactyla, que moitos autores si recoñecen, e que foi creado en 1977 por Montgelard, Catzeflis e Douzery.

O World Register of Marine Species dálle aos Cetartiodactyla a categoría de orde, polo que habería que considerar os Cetacea e os Artiodactyla como subordes.

Pola súa parte, na Animal Diversity Web outorgan a este grupo ou clado a categoría de superorde, incluíndo as ordes dos cetáceos e os artiodáctilos.

Evolución do número de especies consideradas segundo as edicións
----------------------------------------------------------------

| Ano | Número de especies |
| --- | --- |
| 1982 | 4.170 |
| 1993 | 4.629 |
| 2005 | 5.416 |

Notas
-----

1. 1 2  MSW.
2. 1 2  Cetartiodactyla no WoRMS.
3. ↑  *Cetartiodactyla* na ADW.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. eds. (2005): *Mammal Species of the World - A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press, 2 vols. ISBN 978-0-8018-8221-4.

### Ligazóns externas

* Base de datos de MSW (en inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1538807
* ISBN: 978-0-8018-8221-0
* LibraryThing: 3576108
* OCLC: 57557352
* OL: OL3392515M

 |
Tetradracma ateniense ca. 520-510 a. de C. Peso:17,09 g. **Padrón ático**
O **padrón ático** foi un estándar ponderal e monetario utilizado durante o período helenístico. Coñécese tamén como **padrón eubóico** (de Eubea). Despois de Alexandre o Grande, os outros padróns monetarios gregos, excepto o estándar de Rodas, foron abandonados en prol do ático.

O padrón ático foi perdendo peso progresivamente durante o seu período de existencia.

Historia
--------

Peso de bronce consonte o **padrón ático**. Peso: 446 gr
A unidade en que se baseaba o padrón monetario ático era de arredor de 17,26 gramos de prata, o que o diferenciaba do utilizado no Exipto tolemaico.

Filipo II de Macedonia adoptou o sistema ático para o seu reino, do mesmo modo que Alexandre o Grande. A adopción por parte do Imperio Macedonio do padrón ático provocou a desaparición do resto dos sistemas bardante o padrón de Rodas, xa que os rodios tiñan un ámbito comercial propio ben establecido con áreas como Exipto.

Durante os 300 anos do período elenístico, o padrón ático experimentou sucesivos cambios. Na época de Alexandre o Grande, o tetradracma pesaba 17,28 gramos de prata, en tanto que en 300 a. de C. xa baixara lixeiramente ata os 17,20 gramos. A ceca da Antioquía seléucida constata un proceso continuo de diminución do peso, que foi imitado por outras cecas da rexión.

Todos os estados dos Diádocos estados utilizaron o padrón ático, coa única excepción do Exipto tolemaico, que usou no seu lugar un padrón monetario propio de orixe fenicia.

Notas
-----

1. 1 2  Plant, I. M. (2004). Páxina 141.
2. 1 2 3 4  Mørkholm, O. (1991). Páxina 8.
3. ↑  "Attic Weight Standard". *Forum Ancient Coins*.
4. 1 2  Bagnall, R. (1976).
5. ↑  Berthold, R. M. (2009). Páxinas 48-49.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Talento ático
* Dracma

### Bibliografía

* Bagnall, R. (1976). *The Administration of the Ptolomaic Possessions Outside Egypt: With 3 Maps*. Brill Archive. ISBN 90-04-04490-6
* Berthold, R. M. (2009). *Rhodes in the Hellenistic Age*. Cornell University Press. ISBN 0-8014-7597-X
* Mørkholm, O. (1991). *Early Hellenistic Coinage from the Accession of Alexander to the Peace of Apamaea (336-188 BC)*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-39504-5
* Plant, I. M. (2004). *Women Writers of Ancient Greece and Rome: An Anthology*. University of Oklahoma Press. ISBN 978-0-8061-3621-9

| * v
* c
* e
Moedas helenísticas |
| --- |
| Entidades emisoras | 
* Moeda bitinia
* Moeda cuxana
* Moeda de Rodas
* Moeda grega da Península Itálica e Sicilia
* Moeda póntica
* Moeda seléucida
* Moeda tolemaica

 |
| Artigos relacionados | 
* Moeda da Antiga Grecia
* Padrón ático
* Filipo
* Estatero
* Estatero de ouro exipcio

 |
A **l****iteratura xuvenil** é aquela especialmente dirixida a lectores que atravesan a mocidade, aínda que non exclusivamente. Este concepto vai a miúdo unido ao de literatura infantil, enunciándose como literatura infantil e xuvenil, aínda que gardan algunhas características diferenciadoras entre eles.

A este tipo de literatura quíxose tradicionalmente dar unhas funcións tanto de entretemento, como didáctica e de formación do hábito lector.

Os temas tratados na literatura xuvenil non difiren en moito dos da literatura de adultos (amor, traxedia, guerra...) aínda que se lles dá un tratamento bastante máis lineal tanto a estes como aos personaxes, sendo estes últimos de pouca variabilidade psicolóxica. Esta interiorización minimízase dando maior importancia á acción que á caracterización psicolóxica dos personaxes. Así mesmo, os personaxes adoitan ser creados para que o público lector poida identificarse con eles, especialmente os protagonistas. Con todo, algúns autores sinalaron o conveniente de que esta literatura, polo seu carácter de experiencia e a influencia que ten nos lectores, ha de elixir coidadosamente os seus temas. Neste sentido, adóitase sinalar como tema xenérico a *procura de identidade* do protagonista, á vez que a identificación do lector con el.

Linguaxe
--------

O vocabulario deste tipo de literatura é amplo, e adoita fuxirse de palabras afastadas do uso cotián, así como de recursos literarios difíciles. Ese léxico adecuado pode ademais incidir no seu aspecto máis didáctico na formación do vocabulario do lector. Neste sentido, a miúdo atopamos que as editoriais dividen as súas coleccións de literatura xuvenil por idades, atendendo a este factor. O obxectivo da literatura xuvenil non é máis que a escapada, a gratificación instantánea, a nostalxia e ser algo agradable.

Notas
-----

1. ↑  Carmen Fernández Etreros, Trabajo monográfico sobre la literatura juvenil: *Panorama actual de la literatura juvenil en España*.
2. 1 2  "El valor literario y didáctico de la literatura juvenil." (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 05 de febreiro de 2013. Consultado o 22 de marzo de 2017.
3. ↑  *Escribir para niños: todas las claves para escribir lo que si bien los niños quieren leer*. Alba. ISBN 9788488730435.
4. ↑  Julián Montesinos Ruiz, Un subgénero literario imprescindible en el sistema educativo: *Necesidad y definición de la literatura juvenil.* Arquivado 05 de febreiro de 2013 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Literatura xuvenil***  |

### Bibliografía

* Johar, Hayat. *La literatura juvenil sólo es para jóvenes y adultos* (en castelán).

### Outros artigos

* Literatura
* Literatura infantil
* Literatura infantil e xuvenil
* Conto de fadas
* Conto

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1233720
* AAT: 300263339
* GND: 4028911-4
* JSTOR: young-adult-literature
* LCCN: sh85149267
* TESF: young\_adult

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D020482

 |