Coordenadas: 43°21′57″N 8°23′18″O﻿ / ﻿43.36583333, -8.38833333

O **Museo Arqueolóxico e Histórico do Castelo de Santo Antón** está situado no castelo do mesmo nome, no paseo marítimo da cidade da Coruña. Foi inaugurado en outubro de 1968.

O castelo de Santo Antón foi comezado en 1588 sobre a illa de Santo Antón, como elemento defensivo da cidade fronte ós ataques por mar. Posteriormente, e ata ben avanzada a ditadura franquista, foi utilizado como prisión militar e política. En 1949 foi declarado monumento histórico-artístico e, en 1960, o Ministerio de Defensa cedeu a fortaleza ó concello da Coruña, quen aprobou a conversión do edificio en museo arqueolóxico provincial en 1964, centrado na arqueoloxía e historia da cidade.

Foi o arquitecto Pons Sorolla quen realizou a consolidación e reformas necesarias para a adaptación como espazo museístico e, finalmente, abriuse ó público o 5 de outubro de 1968, baixo a dirección de José María Luengo Martínez. Con posterioridade realizáronse novas reformas baixo a dirección de Manuel Gallego Jorreto, como a reconstrución, en 1993, da *Casa de Botes*, destinada á recepción e biblioteca, no terreo que ocupaba antigamente o edificio que, baixo ese nome, servía de punto de chegada á illa das barcas que procedían da cidade.

Ao xa mencionado José María Luengo Martínez, primeiro director de 1968 a 1972, sucedeuno Luis Monteagudo García, que ocupou o cargo ata 1975. A dirección máis longa foi a de Felipe Senén López Gómez que ocupou o cargo de 1975 a 1996. Desde entón o director é Xosé María Bello Diéguez.

Seccións
--------

Os fondos do museo divídense en tres seccións que se reparten en zonas ben diferenciadas:

### Arqueoloxía

Casco de Leiro.
Na planta baixa do castelo expóñense pezas da prehistoria e historia antiga, principalmente da provincia da Coruña pero tamén doutras partes de Galicia, desde o paleolítico ata a romanización de Galicia. Entre as pezas expostas cómpre destaca-la colección de ourivaría pre e protohistórica, como o casco de Leiro (Rianxo), datado no 700 a.C. o torques de Xanceda (Mesía) ou o tesouro do castro de Elviña. Dentro da Idade de Bronce, pódense ver puñais, espadas, puntas de lanza, machados de distinto tipo e numerosos muíños de man, todos eles procedentes de escavacións en diferentes puntos da provincia (monte Lioira (Rianxo), lagoa de Alcaián (Coristanco), Isorna (Rianxo), Taraio (Malpica), Carnota, Dombate, Mina da Parxubeira (Mazaricos), Arca da Piosa (Zas) etc.).

Da época romana destaca a *Tabula lougeiorum*, procedente do castro de Cido (Folgoso do Courel). Trátase dunha placa de bronce datada no ano 1 d.C. que documenta o tratado de hospitalidade entre Caio Asinio, en nome de Roma, e o pobo ástur dos Louget. No campo da epigrafía latina conta con varias estelas funerarias como a estela de Primiano (de Oza-Cesuras), a de Victorinus (de Tines, Vimianzo) ou a de San Pedro de Grandal (de Vilarmaior) así como varias aras votivas adicadas á Deusa Fortuna e a Xúpiter Óptimo Máximo ou a divindades galaicas como Coso ou os Lugoves. Pezas destacadas son tamén unha pequena estatua de bronce do deus Mercurio e o ídolo fálico do Castro de Elviña. No apartado da ourivaría están expostos torques, diademas e colares. Nas vitrinas adicadas á vida cotiá pódense atopar xerras, fragmentos de ánforas, fichas de xogos e dados. A maioría destas pezas proceden do campamento romano da Ciadella, en Sobrado. Os ritos funerarios están representados na sección "Morrer na aldea, morrer na cidade", que ademais das estelas e inscricións funerarias citadas anteriormente conta cun esqueleto dunha muller nova, disposto con *tegulae* a dúas augas e acompañado de varios exemplares de urnas funerarias.

A sección de arqueoloxía acolle tamén unha sala destinada a *Outras culturas*, na que se expoñen obxectos procedentes das escavacións realizadas por equipos españois en Nubia en 1960, con motivo da construción da presa de Asuán. Tamén unha colección de puntas de frecha, machados etc. do paleolítico saharauí, datados en 2.500 a.C.

Na antiga cociña do castelo expóñense diversas pezas de cerámica popular galega.

No exterior, no patio superior, exponse un petróglifo cruciforme procedente do contorno da Torre de Hércules, que se interpreta como cruces ou marcas de presenza de peregrinos ou cruzados medievais. Tamén se pode ver unha reconstrución da cista megalítica de Taraio (Malpica de Bergantiños), da idade de Bronce inicial.

### Escultura medieval

No patio do castelo e nas casamatas que serviron de calabozo e de dependencias dos soldados, expóñense diversos relevos, esculturas, sepulcros e laudas sepulcrais do século XIV, e diferentes escudos heráldicos dos séculos XVI ó XVIII. Un destes escudos, procedente da *Porta da Torre de Arriba* (construída en 1590), pode se-lo escudo en pedra da cidade da Coruña máis antigo .

Pódese destaca-la representación dun anxo tocando a gaita, nunha doela procedente da portada do Mosteiro de Santa Catalina de Montefaro, no concello de Ares .

* Sartegos e laudas sepulcrais.Sartegos e laudas sepulcrais.
* Cruz da igrexa do mosteiro de Santa Catalina (Montefaro).Cruz da igrexa do mosteiro de Santa Catalina (Montefaro).

### Historia

Esta sección distribúese entre a *Casa do gobernador* e a capela, coa sancristía, situadas na planta alta do castelo. En distintas salas expóñense pezas relacionadas coa torre de Hércules, a invasión do pirata Drake (1589), a batalla de Elviña (1809) e outros acontecementos relevantes na historia da Coruña. Nunha das paredes pódese ver un exemplar da Carta Xeométrica de Galicia, de Domingo Fontán.

Entre outras pezas expostas, pódense destaca-los restos do pecio de Cabo Cee (Corcubión), recuperado en 1987 e do que se mostra unha variada colección de moedas de prata dos reinados de Carlos V e Filipe II.

Na capela do castelo, de estilo neoclásico, destaca a Virxe do Rosario (patroa da Coruña), entre diversos obxectos litúrxicos e de culto. Nas arcadas laterais da capela hai dous murais pintados por Xosé Sesto (1982). Un representa a Apoteose de Santo Antón, coas súas tentacións e milagres; no outro figuran os presos ilustres que pasaron por esta cadea, ó redor da Virxe do Rosario.

Na rampla de acceso ó patio superior exponse unha reconstrución experimental dunha embarcación da Idade de Ferro. Foi construída por alumnos da Facultade de Xeografía e Historia de Santiago de Compostela baseándose en imaxes dos petróglifos e textos antigos que citaban as barcas feitas de vimbios e coiro coas que os habitantes do noroeste peninsular podían realizar intercambios comerciais grazas a unha navegación costeira. Foi bautizada como *A Borna* en lembranza ás representación de barcos prehistóricos nos petróglifos da Borna, en Meira (Moaña).

* Planta da Torre de Hércules, por Joseph Cornide.Planta da Torre de Hércules, por Joseph Cornide.
* Detalle da Carta Xeométrica de Galicia.Detalle da *Carta Xeométrica de Galicia*.
* A Borna, reconstrución dun barco da Idade de Ferro.*A Borna*, reconstrución dun barco da Idade de Ferro.
* Detalle da Borna.Detalle da *Borna*.
* Dúas Virxes co Neno de época medieval.Dúas Virxes co Neno de época medieval.
* Esqueleto de necrópole romana.Esqueleto de necrópole romana.
* Tesouro de ElviñaTesouro de Elviña
* Tesouro de ElviñaTesouro de Elviña

### Outras dependencias

O museo conta tamén con distintas dependencias administrativas e de estudo. A biblioteca está na *Casa dos Botes*, que servía de acceso ó castelo cando este era aínda illa.

Notas
-----

1. ↑  "Museo Arqueolóxico - Castelo de San Antón". *Concello da Coruña*. Consultado o 2021-03-18.
2. ↑  "Castillo de San Antón". *www.castillosnet.org*. Consultado o 2021-03-18.
3. ↑  "Castelo de Santo Antón na web do concello da Coruña". Arquivado dende o orixinal o 16 de agosto de 2013. Consultado o 25 de xullo de 2011.
4. ↑  Nova en *La Voz de Galicia* onde se mencionan os catro directores
5. ↑  Posiblemente, unha cunca de carácter ritual, máis que un casco.
6. ↑  Así o afirma a web do concello[*Ligazón morta*] e o folleto que a modo de guía se entrega ós visitantes, aínda que a *Gran Enciclopedia Galega*, s. v. *Museo*, só di que é *un dos máis antigos da cidade gravado en pedra*.
7. ↑  Considérase *a primeira manifestación da existencia da gaita en Galicia como instrumento musical de identidade* [*Ligazón morta*]

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Museo Arqueolóxico e Histórico Castelo de Santo Antón Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***A Coruña*** |

### Outros artigos

* Castelo de Santo Antón
* Illa de Santo Antón
* Torque de Porto

### Ligazóns externas

* Páxina do Museo na web de turismo do concello da Coruña
* Páxina do Museo no Consello Galego de Museos
* Páxina do Museo na web de turismo.gal Xunta de Galicia.
* Vídeo coa descrición do museo e pezas principais da romanización de Galicia do proxecto DivesGallaecia2012

| * v
* c
* e
De interese na Coruña |
| --- |
| Lugares senlleiros | 

|  |  |
| --- | --- |
| Cidade Vella | 
* Capela da Venerable Orde Terceira
* Casa Cornide
* Casa da Moeda
* Colexiata de Santa María do Campo
* Convento de San Domingos
* Igrexa de Santiago
* Muralla da Coruña
* Palacio de Capitanía
* Convento e praza das Bárbaras
* Praza de Azcárraga

 |
| Pescaría | 
* Avenida da Mariña
* Casa Rey
* Casa Molina
* Edificio do Banco Pastor
* Igrexa das Capuchinas
* Casa da Aduana
* Casa do Consulado
* Casas de Paredes
* Monumento a Curros Enríquez
* Monumento a Emilia Pardo Bazán
* Obelisco dos Cantóns
* Palacio e Praza de María Pita
* Rúa Real
* Mercado de Santo Agostiño
* Igrexa de Santo André
* Igrexa de San Nicolao
* Igrexa de San Xurxo
* A Terraza
* Instituto Eusebio da Guarda
* Os Cantóns

 |
| Ensanche | 
* Casa Barrié
* Casa Cortés
* Casa Salorio
* Chalé Escudero
* Escolas Labaca
* Igrexa de Santa Lucía
* Pazo de Xustiza
* Praza de Lugo
* Rúa de Ferrol

 |
| Paseo Marítimo | 
* Ascensor panorámico do Monte de San Pedro
* Obelisco Millenium
* Casa do Sol
* Fonte dos surfistas
* Cárcere
* Torre de Hércules
* Parque escultórico da Torre de Hércules
* Campo da Rata
* Cemiterio de Santo Amaro
* Cuartel da Mestranza
* Castelo de Santo Antón
* Hospital Abente y Lago

 |
| Outras áreas | 
* Acueduto do Paseo das Pontes
* Canóns do Monte de San Pedro
* Capela de Santa María de Oza
* Castelo de Eirís
* Castro de Elviña
* Castro de Nostián
* Compañía de María
* Cuartel de Atocha
* Fábrica de Tabacos
* Faro de Oza
* Igrexa de San Cristovo das Viñas
* Igrexa de San Francisco
* Igrexa de Santa María de Oza
* Igrexa de San Pedro de Mezonzo
* Igrexa de San Pedro de Visma
* Igrexa de San Vicenzo de Elviña
* Torre Costa Rica

 |

 |
| Museos | 

|  |  |
| --- | --- |
| Museos Científicos | 
* Aquarium Finisterrae
* Casa das Ciencias
* Domus

 |
| Casas museo | 
* Casares Quiroga
* Emilia Pardo Bazán
* María Pita
* Picasso

 |
| Outros museos | 
* MUNCYT
* Arqueolóxico
* Arte Sacra
* Belas Artes
* Electricidade
* Reloxos
* Militar
* Museo MEGA
* Kiosco Alfonso
* MAC
* Afundación
* Fundación Barrié
* Fundación Luis Seoane
* Casa da Cultura Salvador de Madariaga
* Casa das Palabras

 |

 |
| Artes escénicas e da imaxe | 
* Centro Ágora
* CGAI
* Coliseum
* Fórum Metropolitano
* Palacio da Ópera
* Teatro Colón
* Teatro Rosalía Castro

 |
| Espazos naturais | 

|  |  |
| --- | --- |
| Parques e xardíns | 
* Bens
* Campo de Marte
* Carlos Casares
* Eirís
* Europa
* Méndez Núñez
* Mestranza
* Monte de San Pedro
* Oza
* Paseo das Pontes
* Punta Herminia
* Rosaleda
* San Carlos
* San Diego
* San Pedro de Visma
* Santa Margarida
* Vioño

 |
| Praias | 
* Adormideiras
* Bens · As Lapas
* O Matadoiro
* Os Mouros
* O Orzán
* Oza
* Riazor
* San Amaro
* San Roque

 |
| 
* Enseada do Orzán · Illa de Santo Antón
* Illas de San Pedro
* Monte da Zapateira
* Ría da Coruña
* Río Mesoiro

 |

 |
| Outros lugares | 
* Arquivo do Reino de Galicia
* Estación de San Cristovo
* Estadio Municipal de Riazor
* Expocoruña
* PALEXCO
* Pazo dos Deportes
* Ponte da Pasaxe
* Porto da Coruña

 |
| **Portal:A Coruña** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12393757
* WorldCat
* VIAF: 151401918
* BIBSYS: 31571
* BNE: XX142686
* ISNI: 0000 0001 1540 8752
* LCCN: n85134316
* SUDOC: 154767778
* ULAN: 500304386

 |