**Fernando António Nogueira Pessoa**, nado en Lisboa o 13 de xuño de 1888 e finado na mesma cidade o 30 de novembro de 1935, foi un poeta e escritor portugués. O seu libro máis coñecido é  *Mensagem*. Pessoa é considerado, en conxunto con Camões, un dos máis importantes poetas de lingua portuguesa. O crítico literario Harold Bloom considerouno, no seu libro *The Western Canon* ("O canone occidental"), o máis representativo poeta do século XX, xunto con Pablo Neruda.

Traxectoria
-----------

Tiña ascendencia galega por parte materna, con raíces en Outes e Negreira. Aínda que naceu en Lisboa, Fernando Pessoa viviu toda a súa infancia e adolescencia en Durban, Suráfrica, o que lle proporcionou un profundo contacto coa lingua inglesa. Perdeu a seu pai, vítima de tuberculose, cando tiña cinco anos de idade e a súa nai casou novamente cando tiña sete. Terminou os seus estudos naquel país na Universidade do Cabo (onde recibirá o *Queen Victoria Memorial Price* ao mellor ensaio). Mentres estudaba, regresou a Portugal durante un ano para reencontrar as familias paterna (en Tavira) e materna (na Illa Terceira).

Regresou definitivamente a Lisboa en 1905, frecuentando durante dous anos o curso Superior de Letras da Universidade de Lisboa. Pasa a se dedicar, no entanto, á tradución de correspondencia comercial.

Pessoa foi internado o día 29 de novembro de 1935, no Hospital de São Luís dos Franceses, vítima dunha crise hepática. O 30 de novembro morreu. Nos últimos momentos da súa vida pide os anteollos e clama polos seus heterónimos.

Na conmemoración do centenario do seu nacemento en 1988 o seu corpo foi trasladado ao Mosteiro dos Xerónimos, confirmando o recoñecemento que non tivo en vida.

Obra
----

Considérase que a gran creación estética de Pessoa foi a xénese heteronómica practicada na súa obra. Os heterónimos, diferentes dos pseudónimos, son personalidades poéticas completas: identidades, que, en principio falsas, tórnanse verdadeiras a través da súa manifestación artística propia e diversa do autor orixinal. Entre os heterónimos, o propio Fernando Pessoa pasou a ser chamado ortónimo, xa que era a personalidade orixinal. Entre tanto, coa madureza de cada unha das outras personalidades, o propio ortónimo tornouse apenas máis un heterónimo entre os outros. Os tres heterónimos máis coñecidos (e tamén aqueles con maior obra poética) foron Álvaro de Campos, Ricardo Reis e Alberto Caeiro.

A través dos heterónimos, Pessoa conduciu unha profunda reflexión sobre a relación entre verdade, existencia e identidade.

### Ortónimo

Estatua de Pessoa, no Chiado, Lisboa.
A obra ortónima de Pessoa pasou por diferentes fases, mais envolve basicamente a procura dun certo patriotismo perdido, a través dunha actitude sebastianista reinventada. O ortónimo foi profundamente influenciado, en varios momentos, por doutrinas relixiosas como a teosofía e sociedades secretas como a masonaría. A poesía resultante ten un certo ar mítico, heroico (case épico, mais non na acepción orixinal do termo), e por veces tráxico.É un poeta universal, na medida en que nos foi dando, mesmo con contradicións, unha visión simultaneamente múltipla e unitaria da Vida. É precisamente nesta tentativa de ollar o mundo dunha forma múltipla (cun forte substrato de filosofía racionalista e mesmo de influencia oriental) que reside unha explicación plausible para ter criado os celebres heterónimos: Alberto Caeiro, Álvaro de Campos e Ricardo Reis, sen contarmos aínda co semiheterónimo Bernardo Soares.

A principal obra de "Pessoa el-mesmo" é *Mensagem*, unha colección de poemas sobre os grandes personaxes históricos portugueses. O libro foi, tamén, o único a ser publicado en canto foi vivo.

### Álvaro de Campos

Entre todos os heterónimos, Campos foi o único a manifestar fases poéticas diferentes ao longo da súa obra. Era un enxeñeiro de educación inglesa e orixe portuguesa, mais sempre coa sensación de ser un estranxeiro en calquera parte do mundo.

Comeza a súa traxectoria como un decadentista (influenciado polo Simbolismo), mais logo se adhire ao Futurismo. Despois dunha serie de desilusións coa existencia, asume unha vea nihilista, expresa naquel que é considerado un dos poemas máis coñecidos e influentes da lingua portuguesa, *Tabacaria*.

### Ricardo Reis

O heterónimo Ricardo Reis é descrito como sendo un médico que se definía como latinista e monárquico. De certa maneira, simboliza a herdanza clásica na literatura occidental, expresa na simetría, harmonía, un certo bucolismo, con elementos epicúreos e estoicos. A fin inexorable de todos os seres vivos é unha constante na súa obra, clásica, depurada e disciplinada.

Segundo Pessoa, Reis mudouse para o Brasil en protesta á proclamación da República en Portugal e non se sabe o ano da súa morte.

José Saramago, en *O ano da morte de Ricardo Reis* continua, nunha perspectiva persoal, o universo deste heterónimo, despois da morte de Fernando Pessoa, cuxo fantasma establece un diálogo co seu heterónimo, sobrevivente ao criador.

### Alberto Caeiro

Caeiro, polo seu lado, tería sido un campesiño sen estudos formais, mais considerado o mestre entre os heterónimos (polo ortónimo, inclusive). Tamén é coñecido como o poeta-filósofo, mais rexeitaba este título e pregaba unha "non-filosofía". Acreditaba que os seres simplemente *son*, e nada máis: irritábase coa metafísica e calquera tipo de simboloxía para a vida.

Posuía unha linguaxe estética directa, concreta e simples, mais aínda así, bastante complexa do punto de vista reflexivo. O seu ideario resúmese no verso *Hai metafísica bastante en non pensar en nada*. A súa obra está agrupada no compilatorio *Poemas Completos de Alberto Caeiro*.

### Narrativa

Pessoa escribiu a novela curta *O banqueiro anarquista* (1922).

Notas
-----

1. ↑  Gómez, Joel (25 de marzo de 2018). "Las raíces gallegas de Pessoa". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 10 de xuño de 2021.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Fernando Pessoa*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galicitas posúe citas sobre:  ***Fernando Pessoa*** |

### Outros artigos

* Modernismo
* Lingua portuguesa

### Ligazóns externas

* Fernando Pessoa - Poesia de A a Z
* Um Fernando Pessoa *(en portugués)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q173481
* WorldCat
* VIAF: 126144814444407525004
* BAV: ADV11684504
* BIBSYS: 90243945
* BiTraGa: 2063
* BLBNB: 000264395
* BMT: 84084
* BNA: 000051468
* BNCHL: 000042540
* BNE: XX886601
* BNF: 11887252t
* BRE: 2776775
* BVMC: 1021
* CANTIC: a10487347
* CiNii: DA02216113
* DeutscheBio: 118740113
* Dialnet: 125011
* Discogs: 798731
* EBID: ID
* EGAXA: vtls001148534
* Europeana: ID
* FAST: 5308
* GEC: 0050557
* GND: 118740113
* Gutenberg: 9005
* ICCU: CFIV020915
* IMDb: nm0676076
* ISNI: 0000000121031824
* LCCN: n50016857
* LibraryThing: pessoafernando
* LibriVox: 1698
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00452582
* NKC: jn19990006477
* NLA: 35418570
* NLG: 290521
* NNDB: 000031470
* NTA: 068380631
* OL: OL73160A
* PTBNP: 10380
* SELIBR: 83375
* SNAC: w6k37w9k
* SUDOC: 026667673
* TMDb: 1131513
* Treccani: fernando-antonio-nogueira-pessoa
* WikiTree: Pessoa-2

 |