Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Granada (homónimos).

**Granada** é unha cidade española, capital da provincia homónima, no territorio histórico de Granada, en Andalucía. Conta cunha poboación de 238.292 habitantes (01/01/2004) e de 450.000 na súa área metropolitana que se estende pola Veiga de Granada. Está situada aos pés de Serra Nevada, na confluencia dos ríos Genil, Darro e Beiro, cunha altitude media de 700 m sobre o nivel do mar. Ao bordo dunha fértil planicie, a Veiga de Granada, que está rodeada por tres macizos montañosos.

Orixe etimolóxica
-----------------

Foron os zirís os que no século XI trasladaron a capital de *Medina Elvira* até *Medina Garnata*, nome que lle foi dado en referencia á froita do mesmo nome que abundaba naquela rexión.

Historia
--------

### Historia Antiga

Poboada desde tempos iberos ( século VIII a.C.) segundo parece co nome **Ilturir**, ten contacto coa cultura de Tartessos e cos pobos Bastetanos. Consérvanse restos de murallas defensivas do século VI a. C. do asentamento que cambiou o seu nome por **Iliberri**, que se mantén até a súa submisión aos romanos en 193 a.C.. Os romanos chamáronlle **Iliberis**.

### Idade Media

A cidade de Granada
A cidade forma parte do Reino Visigodo de Toledo até que en 711, Tarik somete Iliberis. En 713 Abdelaziz conquista definitivamente o territorio despois de sufocar unha rebelión. En 740 hai unha rebelión dos bérberes africanos. Tropas sirias acoden a loitar contra eles. En España conseguen vencer os sirios. Outórganselles terras en varios lugares, entre outros en Elvira. En 756, a poboación moura defínese no asentamento de dous núcleos (é a época do Emirato Independente): o Albaicín e a Alhambra.

Foi un importante centro urbano de Al-Andalus, formou parte do Califato de Córdoba como *Madina Ilbira* ou de *Elvira*. Coa chegada dos zirís no século XI, trasládase a cidade desde Medina Elvira —no chan— até *Medina Garnata* —nos outeiros—, o seu primitivo e actual localización na aba do Albaicín.

A Alhambra
En 1010 produciuse a destrución da cidade, feito que xa se coñece como Garnata. Sucede un período de continuas guerras civís por acadar o trono. En 1013 chega ao poder a dinastía dos zirís, fundada por Zawi ben Ziri, procedente de África. Continúan as guerras por conseguir o poder. En 1035 é xa un Reino de Taifas. En Granada a maioría son bérberes. Despois ven a dominación dos almorábides e hai moitas loitas internas. A pesar disto, o desenvolvemento continúa. En 1146 chaman na súa axuda, e para a loita contra os reinos cristiáns, aos almohades. Granada segue desenvolvéndose en boa medida. A batalla das Navas de Tolosa significa un desastre para os almohades e como consecuencia desenvólvese unha grande anarquía. Até que no ano 1232 entra en Granada pola Porta de Elvira e para ocupar o Palacio do Galo do Vento (antiga casa real), Mohamed ibn Yusuf ibn Nâzar (ou Nasr), chamado Alhamar (o Roxo, porque tiña a barba de cor roxa). Funda a dinastía Nazarí e o Reino de Granada. Houbo 20 sultáns granadinos desta dinastía. O último foi Boabdil.

Granada converteuse nunha das cidades máis prósperas de Europa. Baixo o reinado de Alhamar construíuse o Palacio da Alhambra (non o que vemos agora porque o seu aspecto actual débese a Iusuf I e Mohamed V, século XIV).

No Albayzín vivían os artesáns e a nobreza. A poboación ocupou a parte máis baixa cara ao sur, con grandes industrias, alfándegas e a "Madraza" (Universidade relixiosa e de ensinanzas coránicas).

No Realexo vivía o barrio xudeu. Tiñan unha base sólida e económica. Estes tiñan o seu barrio granadino na banda esquerda do río Darro. Foron identificados como "Garnata al-Yahud". Cando chegaron os reis cristiáns, renomeárono co nome actual do Realexo. O máis significativo que ten o barrio é o Campo do Príncipe, mandado construír polos Reis Católicos para o gozo das festas do seu fillo "Juan", aínda que a súa vida foi curta e non se puido gozar nada.

Clima
-----

O clima de Granada é mediterráneo continental. As temperaturas son frescas no inverno, con abundantes xeadas, e temperadas no verán, con máximas que superan moitas veces os 35 °C. A oscilación térmica é moi alta durante todo o ano superando moitas veces os 20º nun día. As precipitacións son escasas e prodúcense sobre todo nos meses máis fríos, presentando unha forte seca estival.

**Observatorio do Aeroporto de Granada**| 1971-2000 | xan | feb | mar | abr | mai | xuñ | xul | ago | set | out | nov | dec | *Media* |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Temp. máxima (°C) | 13,0 | 15,3 | 18,6 | 20,1 | 24,6 | 30,0 | 34,4 | 33,9 | 29,4 | 22,7 | 17,2 | 13,5 | *22,8* |
| Temp. mínima (°C) | 0,3 | 1,8 | 3,4 | 5,6 | 9,0 | 12,9 | 15,2 | 15,0 | 12,4 | 8,2 | 4,2 | 1,8 | *7,5* |
| Precipitacións (mm) | 41 | 38 | 30 | 38 | 28 | 17 | 4 | 3 | 16 | 42 | 48 | 56 | *357* |

As temperaturas máximas de Granada foron os 42,6º do 22 de xullo de 1995, 41,6º do 2 de agosto de 1988 e 41,5º do 27 de xuño de 2004. Canto á temperatura mínima, os -14,2º do 16 de xaneiro de 1987 e os -11,0º do 28 de xaneiro de 2005.

Cultura
-------

Fachada floreada no Albaicín.
En Granada encontramos a famosa Alhambra, unha fortaleza e palacio andalusí, declarada patrimonio da humanidade pola UNESCO en 1984, xunto co Generalife e o barrio do Albaicín. Esta riqueza histórica, froito da tripla influencia musulmá, xudía e cristiá, fan de Granada un importante centro turístico e cultural de España.

A Universidade de Granada, fundada por Carlos I en 1531, é unha das máis prestixiosas do país, e dálle á cidade un ambiente estudantil e a súa popular vida nocturna. Ten case 60.000 estudantes (censo universitario das eleccións a reitor do ano 2003).

San Cecilio é o patrón da cidade de Granada. A súa onomástica é o 1 de febreiro. Foi bispo de Granada e mártir no século I.

Arte
----

A mediados do século XIII, cando Fernando III o Santo conquistou Córdoba e Sevilla, os artistas musulmáns refuxiáronse en Granada e norte de África. Os seus descendentes e a súa tradición deron forma ao estilo granadino que na Alhambra é a culminación da arte árabe do norte que non se realizou até mediados do século con Iusuf I e Mohamed V en 1333 e 1354. Granada non ten arte califal que sexa anterior aos alhamares.

Monumentos e lugares de interese
--------------------------------

### Alhambra

*Artigo principal**:* Alhambra.
### Albaicín

*Artigo principal**:* Albaicín.
### Catedral

*Artigo principal**:* Catedral de Granada.
### Cartuxa

### Praza das Pasiegas

Está situada ao oeste da catedral, fronte á súa fachada principal. O seu nome debese ás mulleres procedentes da comarca do Pas, en Cantabria, que chegaron durante o século XVII e que se reunían nese lugar para ofrecer os seus servizos de nodrizas. Despois da guerra dos mouriscos e a súa expulsión, Filipe III concedeulles a estas xentes do norte de España, terras para repoboar a zona das Alpujarras e Granada, lugares que naquel entón ficaran bastante desertos. É por isto polo que a maioría dos actuais granadinos procedan de galegos, cántabros, vascos, navarros e aragoneses, a diferenza dos andaluces occidentais, que son descendentes de leoneses, casteláns e manchegos.

Alcaldes
--------

Por orde cronolóxica:

* José Tripaldi Herrera (1923)
* Luis Fajardo Fernández (1934)
* Manuel Fernández Montesinos (1934-1936)
* Miguel del Campo Robles (1936-1938)
* Antonio Gallego Burín (1938-1940)
* Acosta Inglós (1940-1941)
* Antonio Gallego Burín (de novo, 1941-1951)
* Juan Ossorio Morales (1951-1953)
* Manuel Sola Rodríguez-Bolívar
* José Luis Pérez-Serrabona y Sanz
* Antonio Morales Souvirón
* Antonio Camacho (1979)
* Juan Tapia Sánchez (1979)
* Antonio Jara Andreu (1979-1991)
* Jesús Quero Molina (1991-1995)
* Gabriel Díaz Berbel (1995-1999)
* José Enrique Moratalla Molina (1999-2003)
* José Torres Hurtado (dende 2003)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Granada*** |

* Concello de Granada
* www.granadatur.com
* Guía de Granada
* 'Granadacultural.info' Información sobre Granada, inclúe máis de 600 enlaces
* Granada en la red Arquivado 28 de agosto de 2005 en Wayback Machine. Portal de noticias, información e xeral sobre a cidade.

| * v
* c
* e
Capitais de provincias de España |
| --- |
| 
* A Coruña
* Albacete
* Alacant
* Almería
* As Palmas de Gran Canaria
* Ávila
* Badaxoz
* Barcelona
* Bilbao
* Burgos
* Cáceres
* Cádiz
* Castelló de la Plana
* Cidade Real
* Córdoba
* Cuenca
* Donostia
* Granada
* Guadalaxara
* Huelva
* Huesca
* Logroño
* León
* Lleida
* Lugo
* Madrid
* Málaga
* Murcia
* Ourense
* Oviedo
* Palencia
* Palma
* Pamplona
* Pontevedra
* Salamanca
* Santander
* Santa Cruz de Tenerife
* Segovia
* Sevilla
* Soria
* Tarragona
* Teruel
* Toledo
* Valencia
* Valladolid
* Vitoria
* Xaén
* Xirona
* Zamora
* Zaragoza

 |  |

| * v
* c
* e
Andalucía Andalucía  ·  Concellos da provincia de Granada |
| --- |
| Agrón  ·  Alamedilla  ·  Albolote  ·  Albondón  ·  Albuñán  ·  Albuñol  ·  Albuñuelas  ·  Aldeire  ·  Alfacar  ·  Algarinejo  ·  Alhama de Granada  ·  Alhendín  ·  Alicún de Ortega  ·  Almegíjar  ·  Almuñécar  ·  Alpujarra de la Sierra  ·  Alquife  ·  Arenas del Rey  ·  Armilla  ·  Atarfe  ·  Baza  ·  Beas de Granada  ·  Beas de Guadix  ·  Benalúa  ·  Benalúa de las Villas  ·  Benamaurel  ·  Bérchules  ·  Bubión  ·  Busquístar  ·  Cacín  ·  Cádiar  ·  Cájar  ·  La Calahorra  ·  Calicasas  ·  Campotéjar  ·  Caniles  ·  Cáñar  ·  Capileira  ·  Carataunas  ·  Cástaras  ·  Castilléjar  ·  Castril  ·  Cenes de la Vega  ·  Chauchina  ·  Chimeneas  ·  Churriana de la Vega  ·  Cijuela  ·  Cogollos de Guadix  ·  Cogollos Vega  ·  Colomera  ·  Cortes de Baza  ·  Cortes y Graena  ·  Cuevas del Campo  ·  Cúllar  ·  Cúllar Vega  ·  Darro  ·  Dehesas de Guadix  ·  Dehesas Viejas  ·  Deifontes  ·  Diezma  ·  Dílar  ·  Dólar  ·  Domingo Pérez de Granada  ·  Dúdar  ·  Dúrcal  ·  Escúzar  ·  Ferreira  ·  Fonelas  ·  Fornes  ·  Freila  ·  Fuente Vaqueros  ·  Las Gabias  ·  Galera  ·  Gobernador  ·  Gójar  ·  Gor  ·  Gorafe  ·  Granada  ·  Guadahortuna  ·  Guadix  ·  Los Guájares  ·  Gualchos  ·  Güéjar Sierra  ·  Güevéjar  ·  Huélago  ·  Huéneja  ·  Huéscar  ·  Huétor Santillán  ·  Huétor Tájar  ·  Huétor Vega  ·  Íllora  ·  Ítrabo  ·  Iznalloz  ·  Játar  ·  Jayena  ·  Jérez del Marquesado  ·  Jete  ·  Jun  ·  Juviles  ·  Láchar  ·  Lanjarón  ·  Lanteira  ·  Lecrín  ·  Lentegí  ·  Lobras  ·  Loja  ·  Lugros  ·  Lújar  ·  La Malahá  ·  Maracena  ·  Marchal  ·  Moclín  ·  Molvízar  ·  Monachil  ·  Montefrío  ·  Montejícar  ·  Montillana  ·  Moraleda de Zafayona  ·  Morelábor  ·  Motril  ·  Murtas  ·  Nevada  ·  Nigüelas  ·  Nívar  ·  Ogíjares  ·  Orce  ·  Órgiva  ·  Otívar  ·  El Padul  ·  Pampaneira  ·  Pedro Martínez  ·  Peligros  ·  La Peza  ·  El Pinar  ·  Pinos Genil  ·  Pinos Puente  ·  Píñar  ·  Polícar  ·  Polopos  ·  Pórtugos  ·  Puebla de Don Fadrique  ·  Pulianas  ·  Purullena  ·  Quéntar  ·  Rubite  ·  Salar  ·  Salobreña  ·  Santa Cruz del Comercio  · Santa Fe  · Soportújar  · Sorvilán  ·  La Taha  ·  Torre-Cardela  ·  Torrenueva Costa  ·  Torvizcón  ·  Trevélez  ·  Turón  ·  Ugíjar  ·  Valderrubio  ·  El Valle  · Valle del Zalabí  ·  Válor  ·  Vegas del Genil  ·  Vélez de Benaudalla  ·  Ventas de Huelma  ·  Villa de Otura  ·  Villamena  ·  Villanueva de las Torres  ·  Villanueva Mesía  ·  Víznar  ·  Zafarraya  ·  Zagra  ·  La Zubia  ·  Zújar |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8810
* WorldCat
* VIAF: 123881676
* BLBNB: 000078530
* BNE: XX450834
* BRE: 2375989
* código INE: 18087
* DARE: 16831
* EBID: ID
* FAST: 1207338
* GEC: 0030788
* GeoNames: 6357709
* GND: 4021815-6
* Google Maps: 10545450784716230002
* ISNI: 000000012106188X
* LCCN: n80001328
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge129202
* NLA: 55138662
* OSM: 344685
* SUDOC: 027228460
* TGN: 7007703
* Treccani: granada

 |