O **movemento browniano** é o movemento aleatorio de partículas suspendidas nun medio (un líquido ou un gas). O movemento é causado por átomos ou moléculas de movemento rápido que golpean as partículas. O movemento browniano foi descuberto en 1827 polo botánico Robert Brown. En 1827, mentres miraba a través dun microscopio as partículas atrapadas en cavidades dentro dos grans de pole da auga, observou que as partículas movíanse a través da auga; pero non foi quen de descubrir o que estaba a provocar esta moción.

Os átomos e as moléculas foron teorizados durante moito tempo como as partes principais da materia. Albert Einstein publicou un artigo en 1905 que explicaba con detalle preciso como o movemento que observara Brown era o resultado do movemento do pole por moléculas individuais de auga. Esta foi unha das súas primeiras grandes contribucións á ciencia, e convenceu a moitos científicos de que os átomos e as moléculas existen.

Foi posteriormente verificado experimentalmente por Jean Perrin en 1908. A dirección da forza do bombardeo atómico está a cambiar constantemente, e en diferentes momentos a partícula é golpeada máis nun lado que noutro, o que leva á natureza aparentemente aleatoria do movemento.

Modelos e procesos
------------------

Hai demasiados impactos moleculares que fan o patrón browniano, polo que ningún modelo científico pode explicar todos eles. É por iso que só se poden utilizar modelos probabilísticos de poboacións moleculares para describilo. Dous destes modelos da mecánica estatística foron descritos por Einstein e Smoluchowski.

Outro tipo de modelos probabilísticos puros son os modelos de procesos estocásticos. Existen procesos estocásticos máis simples e complicados que en extremo ("levados ao límite") poden describir o **movemento browniano** (véxase paseo aleatorio e o teorema de Donsker).

Norbert Wiener tamén estudou o movemento browniano, con precisión matemática.

Historia
--------

O poema científico do romano Lucrecio "*Sobre a natureza das cousas* "(c. 60 a. C.) ten unha descrición do movemento browniano das partículas de po nos versos 113-140 do Libro II. Usa isto para axudar á xente a saber con certeza a existencia dos átomos:

 Do libro de Jean Baptiste Perrin, *Les Atomes*, tres trazos do movemento das partículas da liña 0,53 µm, como se ve ao microscopio, móstranse. Posicións sucesivas cada 30 segundos están unidos por liñas rectas (o tamaño da malla é de 3,2 µm).
"Observa o que ocorre cando a luz solar entra nun edificio e a luz do pequeno edificio nos seus lugares sombríos. Verás unha cantidade de partículas diminutas movéndose de varias maneiras..."

Mentres Jan Ingenhousz describiu o estraño movemento das partículas de po de carbón sobre a parte superior do alcohol en 1785, o descubrimento deste é frecuentemente entregado ao botánico Robert Brown en 1827. Brown estaba a estudar os grans de pole da planta *Clarkia pulchella* suspendidos na auga ao microscopio cando observou partículas diminutas, expulsadas polos grans de pole, que realizaban un movemento nervioso. Ao repetir o experimento con partículas de materia inorgánica puido descartar que o movemento estivese relacionado coa vida, aínda que aínda non se coñecía a súa orixe.

A primeira persoa en describir as matemáticas detrás do movemento browniano foi Thorvald N. Thiele nun artigo sobre o método dos mínimos cadrados publicado en 1880. Seguiulle Louis Bachelier en 1900 na súa tese de doutoramento "The Theory of Speculation", na que presentou unha análise dos mercados de accións e opcións. O modelo de movemento browniano do mercado de accións úsase a miúdo, pero Benoit Mandelbrot negou a súa aplicabilidade aos movementos dos prezos das accións.

Albert Einstein (nun dos seus artigos de 1905) e Marian Smoluchowski (1906) puxeron a solución do problema á atención dos físicos e presentárono como unha forma de confirmar indirectamente a existencia de átomos e moléculas. As súas ecuacións que describen o movemento browniano foron verificadas polo traballo experimental de Jean Baptiste Perrin en 1908. Perrin foi galardoado co Premio Nobel de Física en 1926 "polos seus traballos sobre a estrutura discontinua da materia".

Notas
-----

1. ↑  Vanstone, Emma (2023-06-26). "What is Brownian Motion?". *Science Experiments for Kids* (en inglés). Consultado o 2024-03-05.
2. ↑  Medina (Radio 5), Nuria Martínez (2012-05-25). "Robert Brown y el movimiento de las partículas". *RTVE.es* (en castelán). Consultado o 2024-03-05.
3. ↑  Einstein, A. (1905-01). "Über die von der molekularkinetischen Theorie der Wärme geforderte Bewegung von in ruhenden Flüssigkeiten suspendierten Teilchen". *Annalen der Physik* (en inglés) **322** (8): 549–560. ISSN 0003-3804. doi:10.1002/andp.19053220806.
4. ↑  "Jean\_Perrin". *www.quimica.es*. Consultado o 2024-03-05.
5. ↑  "Articulo64.pdf". *Google Docs*. Consultado o 2024-03-05.
6. ↑  Perrin, Jean (1916). *Atoms*. London : Constable.
7. ↑  Mandelbrot, Benoit B.; Hudson, Richard L. (2004). *The (mis)behavior of markets : a fractal view of risk, ruin, and reward*. New York : Basic Books. ISBN 978-0-465-04355-2.

Véxase tamén
------------

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre física é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q178036
* BNCF: 49394
* BNF: 11979550d
* BRE: 1884876
* EBID: ID
* GEC: 0086302
* GND: 4128328-4
* JSTOR: brownian-motion
* LCCN: sh85017266
* MAG: 112401455
* NDL: 00560924
* NKC: ph195850
* PSH: 3274
* Treccani: moto-browniano

 |

Modelo:Fractals