**Inocencio III**, nado en Anagni cara ao ano 1161 e finado en Perugia o 16 de xullo de 1216, foi o papa nº 176 da Igrexa católica.

Traxectoria
-----------

Nobre de familia italiana, estudou Teoloxía na Universidade de París e despois Dereito Canónico en Boloña. Incluso antes de ser elixido Papa xa era unha personalidade respectable e connotada. Por isto Celestino III nomeouno cardeal e, tralo seu falecemento en 1198, nunha votación unánime foi elixido como sumo pontífice o 8 de xaneiro dese ano. O colexio Cardenalicio viu máis tarde satisfeitas as súas perspectivas. Parte da grande enerxía que despregou como Pontífice débese a que foi un Papa infrecuentemente novo, pois foi elixido con 35 anos.

A súa influencia non pasou desapercibida para ninguén. As súas prédicas sempre foron sustentadas no seu propio exemplo, sendo moi destacable o seu estilo de vida humilde dentro da curia romana. Ademais, as súas grandes dotes como diplomático permitiron adherir a Roma os territorios adxacentes ata Rávena, As Marcas, Ancona e o antigo ducado de Spoleto.

Convocou o IV concilio de Letrán de 1215, por medio do cal ditou un regulamento que deu forma á Inquisición pontificia.

### Estado da cristiandade á chegada de Inocencio

O Papado de Inocencio III iniciouse en medio de varias convulsións sociais. En varias rexións de Europa o feudalismo estaba cedendo terreo a unha nova sociedade burguesa, en medio da revolución do século XII. Á vez, os estados nacionais estábanse fortificando, e os reis, particularmente os de Francia e Inglaterra, perfilábanse como novos actores de importancia no mapa político. En oriente, a cristiandade debía lidar coa ameaza dun poder musulmán fortalecido por Saladino, que conseguira desbancar á terceira Cruzada. Sendo a igrexa católica unha das entidades máis poderosas de Europa, non podía facerse oídos xordos a todos estes sucesos.

A propia igrexa atravesaba por un período complexo. Decrecera o pulo da orde cisterciense, sustento da igrexa durante o século XII, e novas doutrinas como a dos cátaros, valdenses e patarinos estábanse propagando. Era evidente que o novo Papa debería actuar con resolución para manter o rol da igrexa.

### Mentalidade

Xogaron un papel na mentalidade de Inocencio a súa orixe nobre e aristocrática e a súa formación como teólogo e xurista especializado en dereito canónico. Deste modo, a Inocencio pareceulle natural aseverar que a igrexa Católica tiña a plena potestade (*plenitudo potestatis*) sobre toda a Cristiandade. Baseándose no texto de Mateu XVI, no que Cristo confire as chaves do Reino dos Ceos a Pedro, afirmou a plena soberanía da igrexa incluso sobre o Emperador. Reservábase Inocencio III o dereito a intervir en política cando, ó seu xuízo exclusivo, houbese razón de pecado (*ratione peccati*) no actuar dos príncipes, xa que estes estaban para velar só polo benestar físico dos seus súbditos, mentres que o Papa estaba para velar pola salvación das almas, empresa esta máis valiosa que a primeira en termos morais.

Para demostrar este ideario en signos prácticos, Inocencio III sempre prefería ser chamado co título de *Vigairo de Cristo*, porque á súa persoa lle incumbía o trato dos asuntos do ceo e da terra. Parece ser que foi o primeiro dos Papas que se proclamou con este título.

### Política internacional

#### Relacións co Imperio

As ideas políticas de Inocencio víronse reflectidas á morte do Emperador Henrique VI, onde impuxo a súa autoridade pontificia para autonomearse como árbitro e cualificador dos pretendentes ó trono, aínda que este anhelo fora estampado anteriormente na súa encíclica *De contemptu mundi*. Sostiña que o Imperio procedía da Igrexa non só *principaliter* (na súa orixe), senón tamén nas súas fins (*finaliter*), polo que a pesar de que os príncipes electores alemáns tiñan o dereito xurídico de nomear un novo Emperador, esta elección debía ser ratificada polo Pontífice.

Porén, a súa política respecto a Alemaña sempre foi problemática. Promoveu a Otón de Brunswick como "antiemperador" da casa Welf contra Filipe de Suabia, da casa Hohenstaufen, pero cando este último foi asasinado en 1206 e Otón foi coroado en Roma como Otón IV, ámbolos dous pelexaron. Recorreu entón Inocencio III ó seu pupilo, Federico II de Alemaña, que naquel momento gobernaba Sicilia. Otón invadiu Italia militarmente, pero debeu retirarse. Federico, á vez, invadiu Alemaña. O desastroso resultado da batalla de Bouvines, que Otón librou contra Filipe Augusto de Francia, en 1214, selou a súa sorte, e Federico alcanzou a coroa de Alemaña, sen desprenderse de Sicilia, o que puxo ó Papa nunha situación incómoda, que non logrou resolver debido ó seu falecemento.

#### Outras relacións europeas

Con respecto a Francia, Inocencio interveu nos problemas de Filipe II de Francia coa súa repudiada esposa. Neste terreo conseguiu converter a hostilidade inicial de Filipe nunha cooperación amigable, que lle valeu a súa alianza contra Otón IV de Alemaña. Tamén Inocencio favoreceu a Filipe invitándoo á cruzada albixense.

Tamén interveu na proclamación de Kalojan en Bulgaria.

Tivo tamén unha dura controversia con Xoán de Inglaterra, coñecido tamén como *Xoán Sen Terra*. En 1205 faleceu Hubert Walter, arcebispo de Canterbury. Xoán intentou nomear un candidato, pero Inocencio decidiu que tal cargo fose ocupado por Stephen Langton, reputado teólogo da universidade de París. Ante a porfía de Xoán, Inocencio lanzou o interdito sobre Inglaterra en 1208, e a excomuñón contra Xoán en 1209. Xoán resistiu ata 1213, e finalmente cedeu ante os desexos de Inocencio, chegando incluso a recoñecerse como vasalo da igrexa, como medida desesperada para evitar que os franceses puidesen invadir os seus dominios (que agora eran eclesiásticos).

Estes e outros asuntos políticos demostraron que Inocencio se sentía realmente un Rei de Reis, con capacidade de arbitrio sobre a política europea.

#### Loita contra os herexes e os infieis

En pro de defender a cristiandade por riba de tódalas cousas, impulsou a cuarta cruzada a Terra Santa en 1202. Porén, os enredos de Venecia, un dos principais financeiros da expedición, levou ós cruzados a tomar primeiro a cidade de Zara, enclave bizantino na costa de Dalmacia, e despois saquear dúas veces a cidade de Constantinopla en 1204, poñéndolle fin ó Imperio Bizantino. Todo isto pese ás excomuñóns coas que Inocencio fulminou ós cruzados, por volver as armas que debían ser dirixidas contra os musulmáns cara aos irmáns cristiáns.

Ante o problema dos cátaros, Inocencio enviou a varios legados, e autorizou as prédicas de Domingo de Guzmán, para tratar de reconvertelos. En xaneiro de 1208 o asasinato de Pierre de Castelnau, legado pontificio no sur de Francia, precipitou os acontecementos. Inocencio chamou á Cruzada para extirpar a herexía, dando orixe así á cruzada albixense. Aínda que houbo núcleos de resistencia ata varias décadas despois, xa en 1215 Inocencio sentiuse seguro dos seus resultados, ata o punto de convocar un Concilio Ecuménico para resgardar a ortodoxia católica. Paralelamente, a cruzada albixense deulle un poderoso pulo a Francia, ó permitírselle a anexión da rexión do Languedoc.

### O Concilio de Letrán

Pouco antes de morrer, en 1215, convocou o IV Concilio de Letrán, un dos máis importantes da época, no que se trataron temas políticos e en especial se ditaron deberes e dereitos para a maioría das clases sociais. Destaca *Omnis Utriusque Sexus*, no que se obriga a tódolos adultos cristiáns a recibir os sacramentos da confesión e a eucaristía polo menos unha vez ó ano.

Por outra parte cabe destacar o seu incondicional apoio a Santo Domingo de Guzmán, quen fundou a orde dos dominicos, e a san Francisco de Asís, que foi creador da orde dos franciscanos e as clarisas. Deste modo foi o precursor dunha importante reforma eclesiástica.

O 16 de xuño de 1216 faleceu en Perugia, sendo sucedido por Censio Savelli (futuro Honorio III). Tiña 55 anos.

As profecías de San Malaquías refírense a el como *Comes signatus* (Conde Signado), facendo referencia á súa familia, os condes de Segni.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Isaac Asimov, *A formación de Inglaterra*; Alianza Editorial, 1983. Páxinas 254-256. Sobre o problema de Stephen Langton.
* Paul Labal, *Os cátaros*; Editorial Crítica, 2000. Sobre a política de Inocencio III co catarismo.
* F. Degalli, *Historia da Igrexa*. Editorial Codex S.A. 1963. Páxinas 147-148.
* Gerardo Laveaga, *El sueño de Inocencio*. Editorial Ediciones Martínez Roca. Impreso en México. Ano 2006. Ascenso e caída do papa máis poderoso da historia.
* Fernando Vallejo, *La Puta de Babilonia*. Editorial Planeta, 2007. Sobre os masacres cometidos por este e outros papas, e a relación da Igrexa Católica co poder.

### Ligazóns externas

* Artehistoria: Triunfo da *plenitudo potestatis* (en castelán)

| * v
* c
* e
Papas da Igrexa católica |
| --- |
| Dende o establecemento da Igrexa (30) | Pedro  ·  Lino  ·  Anacleto  ·  Clemente I  ·  Evaristo  ·  Alexandre I  ·  Sisto I  ·  Telesforo  ·  Hixinio  ·  Pío I  ·  Aniceto  ·  Sotero  ·  Eutelo  ·  Vítor I  ·  Ceferino  ·  Calisto I  ·  Urbano I  ·  Ponciano  ·  Antero  ·  Fabián  ·  Cornelio  ·  Lucio I  ·  Estevo I  ·  Sisto II  ·  Dionisio  ·  Fiz  ·  Eutiquiano  ·  Caio  ·  Marcelino  ·  Marcelo  ·  Eusebio  ·  Melquíades |  |
| Dende o Edicto de Milán (313) | Silvestre I  ·  Marcos  ·  Xulio I  ·  Liberio  ·  Dámaso I  ·  Siricio  ·  Anastasio I  ·  Inocencio I  ·  Zósimo  ·  Bonifacio I  ·  Celestino I  ·  Sisto III  ·  León I  ·  Hilario  ·  Simplicio  ·  Fiz II  ·  Xelasio I  ·  Anastasio II  ·  Símaco  ·  Hormisdas  ·  Xoán I  ·  Fiz III ·  Bonifacio  ·  Xoán II  ·  Agapito I  ·  Silverio  ·  Vixilio  ·  Paio I  ·  Xoán III  ·  Bieito I  ·  Paio II  ·  Gregorio I  ·  Sabiniano  ·  Bonifacio III  ·  Bonifacio IV  ·  Adeodato I  ·  Bonifacio V  ·  Honorio I  ·  Severino  ·  Xoán IV  ·  Teodoro I  ·  Martiño I  ·  Uxío I  ·  Vitaliano  ·  Adeodato II  ·  Dono  ·  Agatón  ·  León II  ·  Bieito II ·  Xoán V  ·  Conon  ·  Serxio I  ·  Xoán VI  ·  Xoán VII  ·  Sisinio  ·  Constantino  ·  Gregorio II  ·  Gregorio III  ·  Zacarías  ·  Estevo (II)  ·  Estevo II |
| Dende a doazón de Pipino (756) | Paulo  ·  Estevo III  ·  Hadrián I  ·  León III  ·  Estevo IV  ·  Pascual I  ·  Uxío II  ·  Valentino  ·  Gregorio IV  ·  Serxio II  ·  León IV  ·  Bieito III  ·  Nicolao I  ·  Hadrián II  ·  Xoán VIII  ·  Mariño I  ·  Hadrián III  ·  Estevo V  ·  Formoso  ·  Bonifacio VI  ·  Estevo VI  ·  Romano  ·  Teodoro II  ·  Xoán IX  ·  Bieito IV  ·  León V  ·  Serxio III  ·  Anastasio III  ·  Lando  ·  Xoán X  ·  León VI  ·  Estevo VII  ·  Xoán XI  ·  León VII  ·  Estevo VIII  ·  Mariño II  ·  Agapito II  ·  Xoán XII  ·  León VIII  ·  Bieito V  ·  Xoán XIII  ·  Bieito VI  ·  Bieito VII  ·  Xoán XIV  ·  Xoán XV  ·  Gregorio V  ·  Silvestre II  ·  Xoán XVII  ·  Xoán XVIII  ·  Serxio IV  ·  Bieito VIII  ·  Xoán XIX, papa  ·  Bieito IX  ·  Silvestre III  ·  Bieito IX  ·  Gregorio VI  ·  Clemente II  ·  Bieito IX  ·  Dámaso II  ·  León IX |
| Dende o Gran Cisma (1054) | Vítor II  ·  Estevo IX  ·  Nicolao II  ·  Alexandre II  ·  Gregorio VII  ·  Vítor III  ·  Urbano II  ·  Pascual II  ·  Xelasio II  ·  Calisto II  ·  Honorio II  ·  Inocencio II  ·  Celestino II  ·  Lucio II  ·  Uxío III  ·  Anastasio IV  ·  Hadrián IV  ·  Alexandre III  ·  Lucio III  ·  Urbano III  ·  Gregorio VIII  ·  Clemente III  ·  Celestino III  ·  Inocencio III  ·  Honorio III  ·  Gregorio IX  ·  Celestino IV  ·  Inocencio IV  ·  Alexandre IV  ·  Urbano IV  ·  Clemente IV  ·  Gregorio X  ·  Inocencio V  ·  Hadrián V  ·  Xoán XXI  ·  Nicolao III  ·  Martiño IV  ·  Honorio IV  ·  Nicolao IV  ·  Celestino V  ·  Bonifacio VIII  ·  Bieito XI  ·  Clemente V  ·  Xoán XXII  ·  Bieito XII  ·  Clemente VI  ·  Inocencio VI  ·  Urbano V  ·  Gregorio XI  ·  Urbano VI  ·  Bonifacio IX  ·  Inocencio VII  ·  Gregorio XII  ·  Martiño V  ·  Uxío IV  ·  Nicolao V  ·  Calisto III  ·  Pío II  ·  Paulo II  ·  Sisto IV  ·  Inocencio VIII  ·  Alexandre VI  ·  Pío III  ·  Xulio II  ·  León X  ·  Hadrián VI  ·  Clemente VII  ·  Paulo III  ·  Xulio III  ·  Marcelo II  ·  Paulo IV |
| Dende a Contrarreforma católica (1560) | Pío IV  ·  Pío V  ·  Gregorio XIII  ·  Sisto V  ·  Urbano VII  ·  Gregorio XIV  ·  Inocencio IX  ·  Clemente VIII  ·  León XI  ·  Paulo V  ·  Gregorio XV  ·  Urbano VIII  ·  Inocencio X  ·  Alexandre VII  ·  Clemente IX  ·  Clemente X  ·  Inocencio XI  ·  Alexandre VIII  ·  Inocencio XII  ·  Clemente XI  ·  Inocencio XIII  ·  Bieito XIII  ·  Clemente XII  ·  Bieito XIV  ·  Clemente XIII  ·  Clemente XIV  ·  Pío VI  ·  Pío VII  ·  León XII  ·  Pío VIII  ·  Gregorio XVI  ·  Pío IX  ·  León XIII  ·  Pío X  ·  Bieito XV  ·  Pío XI  ·  Pío XII |
| Dende o Concilio Vaticano Segundo | Xoán XXIII  ·  Paulo VI  ·  Xoán Paulo I  ·  Xoán Paulo II  ·  Bieito XVI  ·  Francisco |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q128076
* WorldCat
* VIAF: 16017787
* ARLIMA: 3249
* BAV: ADV10266325
* BIBSYS: 90313321
* BLBNB: 000470335
* BMT: 141031
* BNCHL: 000399596
* BNE: XX1767099
* BNF: 12000085n
* BRE: 2012310
* BVMC: 39802
* CANTIC: a10102875
* Catholic-Hierarchy: segnil
* CERL: cnp00395299
* CiNii: DA03296162
* DBI: ID
* DeutscheBio: 118555642
* EBID: ID
* FAST: 1826127
* GEC: 0033659
* GND: 118555642
* ICCU: SBLV192226
* IMSLP: ID
* Isidore: innocent\_iii\_pape
* ISNI: 0000000122769169
* LCCN: n50077523
* NDL: 00718686
* NKC: ola2002158725
* NLA: 35222497
* NLG: 165525
* NNDB: 000092260
* NTA: 071430474
* OL: OL6185873A
* openMLOL: 97175
* Orthodox Encyclopedia: 468777
* SELIBR: 191130
* SNAC: w64b3mgc
* SUDOC: 028098552
* Treccani: innocenzo-iii-papa
* ULAN: 500319906

 |