**Julio Rey Pastor**, nado en Logroño o 14 de agosto de 1888 e finado en Buenos Aires o 21 de febreiro de 1962, foi un matemático español.

Traxectoria
-----------

Os seus primeiros estudos foron dirixidos na súa cidade natal pola familia da súa nai, e proseguiunos no Instituto Sagasta de Logroño, no que logrará o título de Bacharel en 1903. A súa primeira intención foi a de prepararse para a carreira militar, pero non é admitido na Academia Militar de Zaragoza, ao suspender ,entre outros, o exercicio de matemáticas e decide estudar Ciencias Exactas na propia Universidade de Zaragoza, onde foi alumno de Zoel García de Galdeano ao que Rey Pastor cualificaría de apóstolo da matemática moderna.

En 1909 le a súa tese doutoral sobre *Correspondencia de figuras elementais* en Madrid, cidade na que funda, xunto a outros matemáticos, a Sociedade Matemática Española. En 1911 obtén por oposición a Cátedra de Análise Matemática da Universidade de Oviedo. En dous cursos obtivo bolsas da Xunta para a Ampliación de Estudos que os continúa en Alemaña: en 1911 en Berlín e en 1913, en Gotinga, baixo a titoría de Felix Klein. Isto permitiulle coñecer de primeira man o Programa de Erlangen. En 1913 inaugurou o curso na Universidade de Oviedo cun discurso sobre a *Historia de las Matemáticas en España*, que posteriormente foi editado co título *Los matemáticos españoles del siglo XV*I. Desde 1914 exerceu a súa cátedracátedra na Universidade Complutense de Madrid. A súa actividade, desde estes primeiros anos en que conseguiu os seus postos académicos, foi acompañada da investigación histórica das orixes e evolución da matemática, con atención especial aos matemáticos españois. Froito dos seus cursos foi o *Resumen de las lecciones de Análisis Matemático*, que conteñen material que reproduciría ampliado posteriormente nos seus *Elementos de Análisis Algebraico*. Durante estes anos publicou numerosos artigos e ditou moitas conferencias. No Ateneo de Madrid pronunciou ao longo de 1915 un ciclo, continuando en certo xeito os de José Mariano Vallejo e José Echegaray, que se publicou ao ano seguinte nun pequeno volume co título de *Introdución a la matemática superior*. Foron leccións precursoras da nova orientación que estaban a tomar as matemáticas. En 1917 viaxou a Buenos Aires e ao seu regreso fundou a *Revista Matemática Hispano-Americana*. Foi precisamente en 1917 cando estivo por vez primeira en Buenos Aires, onde foi convidado pola Institución Cultural Española para ocupar a cátedra que acababa de deixar José Ortega y Gasset. A impresión que as súas conferencias produciron entre os estudantes de matemáticas foi tan grande que tivo que volver os anos seguintes. En 1919, de regreso en España, retomou a súa actividade no Laboratorio e Seminario Matemático que el mesmo fundara, dependente da Xunta para a Ampliación de Estudos e da Universidade de Madrid. Aquel ano, a revista da *Sociedade Matemática Española* entrou en crise por falta de artigos científicos, o cal fixo convocar unha xunta xeral extraordinaria para facer fronte ao problema. Cambiáronse os membros da xunta directiva, excepto García de Galdeano e Rey Pastor. Aprobouse a publicación da Revista Matemática Hispanoamericana, comprometéndose Rey Pastor a custeala.

Ingresou na Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais en 1920, un ano antes de trasladarse de modo definitivo á Arxentina, onde obtivo un posto na Universidade de Buenos Aires, casou e tivo dous fillos. Con todo, mantivo estreitos contactos co mundo matemático español, posto que aproveitaba o período de vacacións arxentino para trasladarse a España, entre eles, mantivo intenso contacto co matemático e profesor palentino José del Corral y Herrero ao que tentou persuadir de que se fose con el a Arxentina debido á escaseza de oportunidades que brindaba naquela época España aos homes de Ciencia e intelectuais en xeral. En 1954 ingresou tamén na Real Academia Española sucedendo na cadeira de brazos «F» a Emilio Fernández Galiano e precedendo a Manuel Halcón, marqués de Villar de Tajo (e un dos que posteriormente proporía a candidatura á RAE de Emilio Alarcos Llorach). En 1959 é nomeado profesor emérito pola Universidade de Buenos Aires. Ese mesmo ano concédeselle a Gran Cruz da Orde Civil de Afonso X o Sabio.

Os seus traballos
-----------------

Poden clasificarse en dúas categorías: os libros elaborados para estudantes (de matemáticas puras ou física) e as publicacións científicas ou estritamente as de investigación («paper»).

Tras a súa tese doutoral en 1909, Reyi Pastor investigou no terreo da xeometría alxébrica sintética, e xeometría proxectiva superior. Nas memorias que elaborou tras as súas estancias en Berlín e Gotinga trataba o estudo sintético de curvas, incorporando grupos de transformacións e axiomática. Coa creación en 1915 do Laboratorio e Seminario Matemático, traballou sobre historia da matemática, xeometría sintética real e complexa, representación conforme, teoría de Galois e métodos numéricos.

Recoñecemento
-------------

Aproveitando o movemento de rexeneración cultural que se produce en España tras a crise de 1898, Rey Pastor consegue saír de España e acceder ao que fai a elite matemática europea, algo que anima a facer a outros colegas seus como o matemático José del Corral y Herrero, quen, finalmente, optará por permanecer en España. Foi ademais un dos primeiros matemáticos españois que puido investigar en boas condicións, polo que foi un asiduo das publicacións especializadas da época e un científico recoñecido entre os seus iguais. A Biblioteca do Departamento de Matemática na Facultade de Ciencias Exactas da Universidade de Buenos Aires, o Premio Nacional de Investigación Matemática, unha rúa e un colexio concertado en Logroño, a súa cidade natal (Colexio Rey Pastor); o Instituto de Madrid, o I.E.S Rey Pastor, no Distrito de Moratalaz e a Biblioteca da Escola Politécnica Superior da Universidade Carlos III de Madrid, en Leganés, levan o seu nome. Quíxose tamén dar o seu nome a un cráter da Lúa, pero a Unión Astronómica Internacional rexeitouno, preferindo o do inglés Michael Faraday.

A *biblioteca Jorge Juan* do CSIC conserva o fondo de Arquivo Julio Rey Pastor. Está composto de documentos procedentes do antigo Laboratorio e Seminario Matemático e do Instituto Jorge Juan de Matemáticas do CSIC, en particular os traballos do matemático Julio Rey Pastor, de cando era novo, como o manuscrito da súa tese. En bo estado de conservación, atópase nun depósito especial para a súa preservación; o contido exhaustivo deste fondo atópase no catálogo de arquivos da Rede de Bibliotecas e Arquivos do CSIC, e pódese consultar en alta resolución dentro do proxecto SIMURG.

Considéraselle o iniciador dunha nova ciencia, a preoloxía.

Obras
-----

* 1910 — *Correspondencia de figuras elementais* (tese doutoral)
* 1915 — *Teoría da representación conforme*
* 1916 — Introdución á matemática superior: estado actual, métodos e problemas (Madrid: Biblioteca Coroa)
* 1916 — *Fundamentos da xeometría proyectiva*
* 1917 — *Elementos de análises algebraico*
* 1918 — *Teoría de funcións reais* (Madrid, Imprenta Ramona Velasco)

*Resumo da teoría das funcións analíticas e as súas aplicacións físicas*
* 1922 — *Resumen del curso de cálculo infinitesimal dictado en la Facultad de Ingeniería de Buenos Aires* (Centro de Estudantes de Enxeñaría, UBA)
* 1923 — *Ciencia abstracta y filosofía natural*
* 1924 — *Curso cíclico de matemáticas* (Madrid, Ruiz de Lara Impr.)

*Curso de cálculo infinitesimal* (hai 2.ª. Edición de 1929)
* 1924 — *Leccións de álxebra*
* 1926 — *Os matemáticos españois do século XVI* (discurso inaugural do ano académico 1912/1913 na Universidade de Oviedo)
* 1928 — *Teoría xeométrica da polaridad* (memoria elaborada en 1912)
* 1930 — *Nocións de trigonometría*
* 1931 — *Teoría dos algoritmos lineais de converxencia e de sumación*
* 1931 — *Un método de sumación de series*
* 1933 — *Metodoloxía da matemática elemental* (xunto a Pedro Puig Adam)
* 1934 — *Cosmografía*
* 1940 — *Xeometría algebraica*
* 1942 — *Elementos da teoría de funcións*
* 1943 — *Lema de Pincherle e lema de Borel*
* 1944 — *Integrais parciais das funcións de dúas variables en intervalo infinito*
* 1945 — *A ciencia e a técnica no descubrimento de América*

*Newton químico*
* 1945 — *Elementos de análises algebraico* (Buenos Aires: Imprenta Index-Solís)
* 1946 — *Introdución á epistemoloxía de Aristóteles*
* 1946 — *Introdución á epistemoloxía e fundamentación da matemática* Buenos Aires: Espasa-Calpe)
* 1951 — A matemática superior: métodos e problemas do século XIX
* 1951 — *Xeometría integral* (xunto a Luís Santaló) (Ed. Espasa Calpe Arxentina)
* 1951 — *Historia da matemàtica* (xunto a José Babini)
* 1952 — *Análise matemática* (xunto a Pedro Pi Calleja e César Anselmo Trejo) Curso en 3 volumes, soado na literatura matemática de fala hispana.
* 1955 — *Os problemas lineais da física*
* 1958 — *Funcións de Bessel* (xunto a Antonio de Castro Brzezicki)
* 1958 — *Xeometría analítica* (xunto a Luís Santaló e Manuel Balanzat), tamén soada entre os libros de texto en español. (Ed. Kapelusz)
* 1960 — *A cartografía mallorquina* (xunto a Ernesto García Camareiro)
* 2006 — *Historia da matemática* con José Babini, Gedisa editorial, Barcelona; ISBN 84-7432-809-8; prefacio de Juan Vernet

Notas
-----

1. ↑  Zoel García de Galdeano Arquivado 02 de xullo de 2020 en Wayback Machine. en la Gran Enciclopedia Aragonesa
2. ↑  "Real orden aprobando la propuesta hecha por la Junta para ampliación de estudios é investigaciones científicas, para la concesión de pensiones en el extranjero." (PDF) (272). Madrid. 29 de septiembre de 1911: 786–787. Consultado o 12 de octubre de 2017.
3. ↑  Mateo Pinilla, Jesús. *Mi Palencia íntima*, editado por Amalio García Sieteiglesias, artículo/capítulo: "Mi última lección de matemáticas" J. Mateo Pinilla cuenta la anécdota de la invitación de Julio Rey Pastor a José del Corral Herrero de irse a Argentina
4. ↑  Boletín Oficial del Estado núm. 79, de 02/04/1959, página 4990. Decreto 471/1959, de 1 de abril
5. ↑  "Ficha del cráter de la Luna Faraday" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 02 de xullo de 2020. Consultado o 14 de enero de 2016. .
6. ↑  "Archivo del CISC: tesoros de la ciencia". Arquivado dende o orixinal o 12 de agosto de 2020. Consultado o 02 de xullo de 2020. .
7. ↑  "La preología, una ciencia que nace en España". 13 de marzo de 1958: 43.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Emilio Fernández Galiano** | **Académico da Real Academia EspañolaSillón F**1953 – 1962 | Sucesor:**Manuel Halcón** |

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Julio Rey Pastor Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Ríos, Sixto. *Julio Rey Pastor, matemático (1979)*. Instituto de España. ISBN 978-84-85559-02-2.
* Laín Entralgo, Pedro (1998). "Julio Rey Pastor. Sabio en dos mundos". *Españoles de tres generaciones*. Real Academia de la Historia. ISBN 9788489512108.
* Bethell, Leslie, ed. (1995). *The Cambridge History of Latin America* **VI**. Cambridge University Press. pp. 510 y ss. ISBN 9780521232265.
* Lizarzaburu, Alfonso E. ed. (2001). *Pluriculturalidad y aprendizaje de la matemática en América Latina*. Ediciones Morata. pp. 98 y ss. ISBN 9788471124654.

### Ligazóns externas

* Discurso de Julio Rey Pastor «¿Es el progreso de España en las Ciencias, o es el progreso de las Ciencias en España?» no Congreso de Valladolid da Asociación Española para el Progreso de las Ciencias. Madrid, 1915.
* Julio Rey Pastor (1988–1962). Una bibliografía.
* *La ciencia y la técnica en el descubrimiento de América*. Edición dixital do Instituto Cervantes da obra de Julio Rey Pastor.
* Divulgamat no Centro de Divulgación de las Matemáticas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q503376
* WorldCat
* VIAF: 32036272
* Autoresuy: 9817
* BNA: 000047580
* BNE: XX1108457
* BNF: 121632840
* BVMC: 4847
* CANTIC: a11017004
* DBE: julio-rey-pastor
* DeutscheBio: 117730580
* FAST: 53621
* GEC: 0055171
* GND: 117730580
* ISNI: 0000 0001 0884 8549
* LCCN: n80046549
* MGP: 93506
* MR: 347856
* NTA: 072865172
* OBP: ID
* OL: OL1140430A
* PTBNP: 428645
* SELIBR: 86717
* SNAC: w6ng61bq
* SUDOC: 067054889
* zbMATH: rey-pastor.julio

 |