recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Richard Leonard "Rick" Adelman**, nado o 16 de xuño de 1946 en Lynwood (California) é un ex xogador americano profesional de baloncesto e actual adestrador de baloncesto. Foi adestrador dos Golden State Warriors, Portland Trail Blazers, Sacramento Kings, Houston Rockets e Minnesota Timberwolves.

Traxectoria coma xogador
------------------------

Adelman comezou a súa carreira na Universidade de Loyola dos Ánxeles, agora coñecida como Universidade de Loyola Marymount. No Draft da NBA de 1968, foi elixido polos San Diego Rockets (agora Houston Rockets) na 7ª rolda. Xogou dúas tempadas en San Diego antes de ser elixido polos Portland Trail Blazers no draft de expansión de 1970; xogou entón tres tempadas en Portland. Ademais, xogou para os Chicago Bulls, New Orleans Jazz, e para os Kansas City-Omaha Kings. Rematou a súa carreira coma xogador en 1975.

Traxectoria coma adestrador
---------------------------

De 1977 a 1983, adestrou ao Chemeketa Community College en Salem, Oregón, e despois foi contratado polos Portland Trail Blazers coma asistente do adestrador Jack Ramsay. Cando Ramsay foi despedido e substituído por Mike Schuler en 1986, Adelman continuou coma asistente; cando Schuler foi despedido durante a tempada 1989-90, Adelman foi o adestrador provisional. Tras levar ó equipo aos Playoffs ese ano, Adelman converteuse no adestrador principal ao remate da tempada.

Os seguintes tres anos foron moi exitosos para Adelman e os seus Blazers; o equipo chegou ás Finais da NBA en 1990 e 1992 (perdendo contra os Detroit Pistons e contra os Chicago Bulls, respectivamente), e chegou ás finais da Conferencia Oeste en 1991 (onde perderon contra os Los Angeles Lakers). Adelman pasou outros dous anos no equipo antes de ser destituído ó remate da tempada 1993-94.

En 1995, foi contratado como adestrador dos Golden State Warriors. Foi incapaz de repetir o éxito conseguido en Portland, e foi despedido dous anos máis tarde.

Tras un ano fóra das pistas, Adelman foi contratado polos Sacramento Kings en 1999. Con Adelman ao mando, os Kings foron un dos equipos con máis éxito da Conferencia Oeste, clasificándose para os Playoffs durante cada ano da etapa de Adelman en Sacramento.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Perfil coma xogador Arquivado 13 de abril de 2010 en Wayback Machine. *(en inglés)*
* Perfil coma adestrador Arquivado 07 de abril de 2010 en Wayback Machine. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q557841
* NNDB: 000164936
* BasketballHoF: rick-adelman
* Basketball-Reference: adelmri01
* NBA: 76015

 |
Coordenadas: 40°45′00″N 14°01′00″L﻿ / ﻿40.75, 14.01666667

Procida, con Ischia no fondo, vistas desde cabo Miseno.
Mapa das illas
As **Illas Flégreas** (italiano: *Isole Flegree*; napolitano: *Isule Flegree*) son un arquipélago no Golfo de Nápoles e a rexión de Campania en Italia meridional. O nome deriva da súa pertenza á área xeolóxica dos Campos Flégreos.

Xeografía
---------

Consta das illas de Ischia, Procida, Vivara e Nisida. Forman parte do arco volcánico de Campanin e do arquipélago Campano (arquipélago napolitano), da costa de Nápoles no Mar Tirreno.

O arquipélago está dentro da Provincia de Nápoles.

A illa de Capri é xeralmente excluída, xa que non pertence ás mesmas formacións xeolóxicas.

Historia
--------

Na época clásica, algunhas illas Flégreas chamáronse Pithecussae, do grego *Pithekousai* (Πιθηκοῦσαι, ‘illas dos monos’). Un mito grego fala de dous bandidos, os Cercopes de Éfeso, que facían trasnadas a Zeus, quen os castigou converténdoos en monos e exiliándoos ás illas de Aenaria (Ischia) e Prochyta (Procida)..

As lendas contan que o monstro Tifón esta sepultado baixo Ischia, e os Xigante Mimas baixo Procida. Tales historias poderían ser importantes como pista de como os antigos gregos trataron de explicar o vulcanismo de toda a zona. Os cambios resultantes na topografía das illas debéronse á frecuente intervención das deidades.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Illas Flégreas Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Arquipélago Campano

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q75524
* WorldCat
* VIAF: 5871148574277224430007
* GeoNames: 8617136
* SUDOC: 155370715

 |
**Marco Antonio Morala López**, nado en Ponferrada o 12 de febreiro de 1971, é un avogado e político berciano do Partido Popular.

Traxectoria
-----------

Estudou Dereito e traballou como avogado nun bufete de Ponferrada, fíxose coñecido no exercicio da súa profesión por lograr sentenzas favorables aos demandantes no caso das preferentes bancarias. Confrade da Real Irmandade de Xesús Nazareno de Ponferrada foi o seu mordomo entre 2011 e 2019 e houbo renunciar para encabezar a candidatura do Partido Popular ao concello de Ponferrada nas eleccións municipais dese ano. O seu partido quedou en segundo lugar e Morala entrou como concelleiro na corporación municipal. Nas eleccións municipais de 2023 volve liderar a lista do PP en Ponferrada.

Notas
-----

1. ↑  "El Partido Popular estrecha las opciones para candidato en Ponferrada con el abogado Marco Morala como ‘avanzado’". *InfoBierzo*. 10 de xaneiro de 2015.
2. ↑  "Marco Morala renuncia a su cargo en la Real Hermandad de Jesús Nazareno". *León Noticas*. 28 de xaneiro de 2019.
3. ↑  "El PP designa a Marco Morala como candidato a la alcaldía de Ponferrada". *El Bierzo Digital*. 17 de xaneiro de 2023.
O **SU-100** foi un cazacarros soviético usado extensivamente durante as últimas etapas da segunda guerra mundial e en servizo moitos anos despois cos exércitos dos aliados soviéticos por todo o mundo.

Desenvolvemento
---------------

Foi desenvolvido en 1944 como unha mellora do SU-85, fabricado co mesmo chasis do T-34-85. Foi deseñado e construído na UZTM (fábrica de maquinaria pesada dos Urais) en Yekaterinburg. O SU-100 rapidamente demostrou estar entre os mellores canóns autopropulsados da segunda guerra mundial, capaz de penetrar 125 mm de blindaxe vertical a unha distancia de 2.000 m e a blindaxe frontal inclinada de 85 mm do Panther alemán dende os 1.500 m. O seu desenvolvemento estivo supervisado por L. I. Gorlitskiy, deseñador xefe de todos os canóns autopropulsados medios soviéticos. Os traballos comezaron en febreiro de 1944, e o primeiro prototipo do SU-100, chamado "Object 138", fabricouse en marzo. Tras intensiva probas con diferentes modelos de canóns de 100 mm, os enxeñeiros soviéticos aprobaron o canón D-10S para a produción en masa.

O casco do SU-100 tiñan grandes melloras sobre o do SU-85; o espesor da blindaxe frontal aumentouse de 45 a 75 mm, e o posto do comandante colocouse nun pequeno espazo no lado dereito do caso; combinada coa súa cúpula este aumentou enormemente a súa efectividade. Tamén instaláronse dúas unidades de ventilación, en vez da única que levaba o seu antecesor. A produción en masa do SU-200 comezaría en setembro de 1944.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***SU-100 Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q315671
* LCCN: sh2014001412
* NKC: ph766909

 |
Coordenadas: 43°32′27″N 7°02′17″O﻿ / ﻿43.540749024071, -7.0380555447738

O **Centro de Cultivos Mariños** é unha sección do Centro de Investigacións Mariñas, dependente da Consellaría do Mar da Xunta de Galicia. Ten a súa sede no peirao de Porcillán, en Ribadeo. En 2023 a súa directora é Dorotea Martínez Patiño.

Función e organización
----------------------

A súa función básica é o desenvolvemento de investigacións encamiñadas a conseguir unha xestión racional e eficiente dos recursos mariños renovables no ámbito xeográfico de competencia da Administración autonómica de Galicia.

Dispón dunha biblioteca, duns 700 volumes, para o persoal, mais de acceso público con carácter restrinxido. A súa evolución caracterízase pola estabilidade: en 2015 contaba con 19 postos de traballo (incluídos bolseiros e persoal de mantemento), pasando a 20 en 2020.

Produción
---------

Nos 1990 logrou a reprodución de coquina para o seu cultivo nas rías galegas. Entre 2018 e 2023 produciu máis de 12 millóns de sementes de moluscos bivalvos para a súa implementación nas rías. No 2023 está a traballar en investigacións relacionadas co ourizo, ostra, macroalgas ou os bancos naturais das distintas rías.

Notas
-----

1. ↑  Mantra (2015-02-19). "Centro de Cultivos Marinos de Ribadeo (CIMA)". *Observatorio Español de Acuicultura* (en castelán). Consultado o 2023-09-27.
2. ↑  "Centro de Investigacións Mariñas. Memoria 2015" (PDF). *Consellaría do Mar*. Consultado o 27 de setembro de 2023.
3. 1 2  "Centro de Investigacións Mariñas. Memoria 2020." (PDF). *Consellaría do Mar*. Consultado o 27 de setembro de 2023.
4. ↑  Agremon (15 de marzo de 2018). "Centro de cultivos mariños". *Ribadeando*. Consultado o 2023-09-27.
5. ↑  "El Cima ribadense es un centro clave para todo el marisqueo gallego". *El Progreso de Lugo* (en castelán). 21 de setembro de 2023. Consultado o 2023-09-27.
**American Bureau of Shipping** (ABS) é unha Sociedade de clasificación con sede en Houston, Texas. ABS foi fundada en 1862 e actualmente é unha das tres empresas líderes no seu sector a nivel mundial, xunto coa británica Lloyd's Register e a norueguesa Det Norske Veritas. A finais de 2006 ABS tiña clasificados máis de 10.000 buques mercantes e instalacións Off Shore. ABS presta os seus servizos en avaliación de deseños navais, construción de buques e resistencia estrutural.

Historia
--------

ABS iniciou as súas operacións navais en 1862 no estado de Nova York no fletamento de buques e certificacións. ABS 
naceu da necesidade de autorregulación da industria, ABS publicou as súas normas técnicas, as regras relativas á inspección e clasificado dos buques de madeira en 1870. Cando a era dos buques de madeira deu paso ao ferro, ABS estableceu normas para estas estruturas, en 1890. Cando o ferro deu paso ao aceiro, as regras de ABS para a construción e clasificar dos buques de aceiro adaptáronse ao novo material. Estas regras para buques con casco de aceiro seguen a ser publicadas e revisadas anualmente.

ABS clasificación de buques
---------------------------

As sociedades de clasificación certifican que o buque se deseña, constrúe e opera segundo as súas normas. Se nas inspeccións periódicas os buques non seguen a cumprir estas normas a certificación queda suspendida ou cancelada. A normativa de ABS derívase de datos empíricos, experiencias, información técnica e profesional, coñecementos de enxeñería naval e náutica e doutras disciplinas e normativas internacionais.

Cando un armador contrata a construción dun novo buque a sociedade de clasificación elixida polo armador supervisa todo o proceso de deseño, construción e as probas para a entrega do buque. No estaleiro persoal técnico de ABS comproba que se están a seguir os deseños e procedementos acordados.

ABS e o Prestige
----------------

American Bureau of Shipping é a sociedade de clasificación que certificou o Prestige. O Goberno Español levouna aos tribunais nunha demanda civil en Nova York. En 2007 os tribunais fallaron que unha sociedade de clasificación non é unha persoa e non é responsable dos danos. Estados Unidos tampouco asinou o convenio internacional de verteduras no mar polo que non é competente para xulgar o caso. O Goberno Español apelou e en agosto de 2010 o caso foi rexeitado ao non haber casos precedentes de responsabilidades esixidas por estados costeiros.

Notas
-----

1. ↑  La cara factura del 'Prestige' en EE UU. El País *(en castelán)*
2. ↑  El carpetazo de EEUU al ´caso Prestige´ abre la puerta a un juicio contra ABS en España. La Opinión de A Coruña *(en castelán)*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web de Lloyd's Register

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q463645
* WorldCat
* VIAF: 155439385
* BNE: XX90658
* EBID: ID
* GEC: 0003498
* GND: 118003-4
* GRID: grid.453918.2
* ISNI: 0000 0004 0627 597X
* LCCN: n79056756
* LEI: 549300IZD34FIG7DKF25
* MAG: 53754454

 |
Por **desertización** enténdese o proceso polo que un territorio que non posúe as condicións climáticas dos desertos, remata adquirindo as características destes. Isto sucede como resultado da destrución da súa cuberta vexetal e da erosión do solo. Segundo datos do Programa das Nacións Unidas para o Medio Ambiente (PNUMA), o 35 % da superficie dos continentes pode considerarse como áreas desérticas. 

Deserto de Taklimakan na China.
Dentro destes territorios sobreviven millóns de persoas en condicións de persistente seca e escaseza de alimentos. A expansión destes desertos débese tanto a causas naturais como humanas.

Etapas
------

A primeira etapa na desertización é a destrución da cuberta vexetal deuse en zonas que orixinariamente eran fértiles. Nelas practicábase unha agricultura rotativa. O aumento da poboación obrigou a unha explotación intensiva que produciu o esgotamento dos recursos.

A segunda etapa comeza cando a terra deixa de ser fértil e encóntrase despoxada da súa cuberta vexetal, a auga e o vento erosionan máis rápido ata chegar á roca e modifican a paisaxe. 

Mapa de Madagascar en que se percibe a ausencia de selva
Na maior parte das terras de cultivo o solo erosiónase moito máis á présa do que demora en formarse. Necesitaríanse moitas décadas para que a paisaxe volva a cubrirse de verde.

Zonas con desertización
-----------------------

* **Madagascar**: É o país máis erosionado do mundo. O 93 % do bosque tropical e o 66 % da súa selva chuviñosa foron cortados.
* **África**: En países moi poboados e con poucos recursos, como os da franxa subsahariana, obsérvase un incremento nas zonas desérticas. Nacións que durante séculos sostiveran sociedades prósperas, áchanse agora no límite da subsistencia.
* **España** : España é o país da Unión Europea con máximo índice de desertización

Nacións Unidas
--------------

En 1977 celebrouse en Nairobi, Kenya, a Conferencia das Nacións Unidas sobre Desertización. En 1994 a Organización das Nacións Unidas proclamou o 17 de xuño como o **Día Mundial de loita contra a desertización e a seca**.

Véxase támen
------------

### Outros artigos

* Gran Muralla Verde

### Ligazóns externas

* Soluciones tecnológicas libres para ONGs y el tercer sector Arquivado 20 de novembro de 2005 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q183481
* BNCF: 24866
* BNF: 11967198m
* EBID: ID
* GEC: 0097793
* JSTOR: desertification
* LCCN: sh85037156
* MAG: 33559203
* NDL: 00576839
* NKC: ph390001

 |
**Ramón Sánchez-Pizjuán Muñoz**, nado en Sevilla o 21 de decembro de 1900 e finado na mesma cidade o 28 de outubro de 1956, foi un avogado andaluz, coñecido por ser o presidente do Sevilla Fútbol Club durante 17 anos, en 2 etapas distintas: 1932-1942 e 1948-1956.

Chegou ao Sevilla FC en 1918 como porteiro, pero non tivo moito éxito como futbolista. Con 23 anos entrou a formar parte da directiva presidida por Manuel Blasco Garzón no posto de secretario, cargo que mantivo co seguinte presidente, Juan Domínguez Osborne. En 1932 asumiu a presidencia do equipo, nun mandato que duraría unha década. En 1942 dimitiu ao ser nomeado vicepresidente da Federación Española de Fútbol e trasladar polo tanto a súa residencia a Madrid, pero retomou a presidencia en 1948.

Durante o seu mandato, o Sevilla FC conseguiu tres Copas de España (1935, 1939 e 1948).

Proxectou a construción dun novo estadio para o Sevilla FC nuns terreos que comprou en 1937 aínda que morreu antes do inicio das obras. O estadio, que comezou a construírse pouco despois da súa morte, foi bautizado co seu nome: Estadio Ramón Sánchez Pizjuán.

Véxase tamén
------------

* Estadio Ramón Sánchez Pizjuán

### Ligazóns externas

* Información sobre Ramón Sánchez-Pizjuán en Sevillanos IlustresArquivado 15 de setembro de 2019 en Wayback Machine. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9066522
* BNE: XX1799197
* DBE: ramon-sanchez-pizjuan-munoz

 |
**Lampione** ( Siciliano:***Lampiuni***, que significa *lanterna*) é unha pequena illa rochosa situada no mar Mediterráneo, que pertence xeograficamente as illas Peláxicas e administrativamente a *comuna* de Lampedusa e Linosa, Provincia de Agrigento, na rexión de Sicilia, Italia.

Xeografía
---------

Con 200 metros de lonxitude e 180 m de ancho, a illa ten unha superficie de só 0´036 km² e alcanza a súa altura máxima de 36 m. A illa está, como Lampedusa a unha distancia de 17 quilómetros da placa continental africana a diferenza de Linosa que se atopa a 70 quilómetros é que tectonicamente está vinculada a Sicilia.

Crese que a illa se formou durante un terremoto durante o Plioceno por un desprendemento dun pedazo de terra da illa-nai, Lampedusa.

Historia
--------

Segundo a lenda, Lampione era un bloque de pedra que se escapou das mans de Ciclope.

A illa sempre seguiu as vicisitudes da historia e a sorte das outras illas Peláxicas. Logo de entrar no reino de Italia, o 12 de xuño de 1878, seguiu a mesma sorte que as dúas illas principais, a plena participación da nacente Comuna de Linosa e Lampedusa. En 1897, fronte a Lampione foi descuberto un banco de esponxas, que atraeu a atención dos pescadores tunisianos e gregos, en particular, o que permitiu a hexemonía económica do arquipélago. Pero axiña a pesca cesou. A illa está agora deshabitada e o único signo de restos humanos é un faro automático, do que se deriva o nome da illa. Este faro é accesible por un camiño a partir dun pequeno embarcadoiro artificial axustado só ó paso de pequenas embarcacións

Lampione é parte da Reserva Mariña Illas Peláxicas, a súa vexetación e fauna están estritamente protexidas.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lampione Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

### Outros artigos

* Illas Peláxicas
* Lampedusa
* Linosa

### Ligazóns externas

* Historia de Lampione, Italia Arquivado 02 de novembro de 2017 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q168820
* GeoNames: 2524457

 |
| Quimeras |
| --- |
| *Hydrolagus colliei* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Infrafilo: | Gnathostomata |
| Clase: | Chondrichthyes |
| Subclase: | Holocephali |
| Orde: | **Chimaeriformes**Obruchev, 1953 |

 |
| Familias actuais |
| * Callorhynchidae
* Rhinochimaeridae
* Chimaeridae
 |

Os **quimeriformes** (**Chimaeriformes**) son unha orde de peixes cartilaxinosos, o único sobrevivente da subclase Holocephali, que inclúe as **quimeras** ou **tiburóns pantasma.** A morfoloxía destes animais coñécese dende finais do Devoniano, pero no presente só sobreviven 47 especies; porén, a relación das formas fósiles coas actuais é aínda incerta.

Características
---------------

O seu estraño aspecto, no que se aprecia unha gran cabeza protuberante, unha boca que se asemella á dun coello e unha longa cola que lembra á dunha rata, valeulles o nome de quimeras, que toman do monstro da mitoloxía grega formado por partes de diversos animais. Acadan tamaños de até dous metros, dos cales a maior parte corresponden á súa desmesurada cola. Unha espiña venenosa situada diante da aleta dorsal permítelles inxectar veleno a calquera animal que o ataque.

A diferenza das quenllas e as raias, as branquias da quimera están agochadas por unha solapa de pel, análoga ó opérculo dos peixes óseos. Os adultos carecen de espiráculo circular (que estaría derivado da primeira abertura branquial), presente unicamente de xeito temporal no desenvolvemento embrionario. Asemade, a mandíbula superior está fusionada co resto do cranio e presentan orificio anal e uroxenital separados.

Historia natural
----------------

Aliméntanse de moluscos e outros animais do leito mariño. Reprodúcense pondo ovos envoltos nunha fina e longa cápsula.

Notas
-----

1. ↑  Froese, R. & Pauly, D. (Editors). 2009.
2. 1 2  Kardong, Kenneth V. "Historia de los vertebrados". *Vertebrados. Anatomía comparada, función y evolución*. Madrid: McGraw-Hill-Interamericana de España, S. A. U. ISBN 978-84-481-5021-1.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Chimaeriformes Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Fotografías de peixes pescados

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5290058
* AAT: 300390510
* BRE: 4665451
* EBID: ID
* GND: 4609156-7

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Chimaeriformes
* BioLib: 15396
* Dyntaxa: 3000249
* EOL: 8902
* Fossilworks: 34790
* GBIF: 880
* iNaturalist: 60451
* IRMNG: 11054
* ITIS: 161009
* NBN: NBNSYS0000173046
* NCBI: 7864
* Plazi: ID
* WoRMS: 10217

 |
***Patty's World*** é unha serie de historietas creada en 1971 polo guionista británico Philip Douglas e a debuxante española Purita Campos.

Traxectoria editorial
---------------------

A primeira historieta de *Patty's World* apareceu na revista británica *Princess Tina* en 1971. O guión era obra do inglés Philip Douglas, mentres que os debuxos eran obra da debuxante española Purita Campos. Foi publicada posteriormente noutros moitos países, como Alemaña, Australia, Canadá, Grecia, Holanda e Suráfrica. En España, a editorial Bruguera incluíuna, co título de *Esther y su mundo* na revista *Lily* a partir de 1974.

En 1981 e dado o seu éxito, Bruguera editou unha revista de historietas co seu propio nome.

En 2006, a serie foi relanzada por Edicións Glénat co título de *Las nuevas aventuras de Esther*, despois dunha exitosa reedición dos números antigos en formato álbum. Purita Campos séguese encargando dos debuxos, mentres que Carlos Portela fai o propio cos guións.

Argumento e personaxes
----------------------

Esther é a protagonista indiscutible destas historias xunto coa súa mellor amiga Rita, o seu amor platónico Juanito, a súa irmá máis vella Carol e o seu rival Doreen; ademais doutros personaxes secundarios.

Notas
-----

1. 1 2  Hermosín, Antonio (03/09/2007). *Vuelve 'Esther y su mundo*, "El Mundo".
2. ↑  Guiral (09/2010), p. 149.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* GUIRAL, Antoni (11/2007). *100 años de Bruguera. De El Gato Negro a Ediciones B*. Barcelona: Ediciones B. Depósito Legal: B-24625-2010. ISBN 978-84-666-3816-6.
* REGUEIRA, Tino (2005). *Guía visual de la Editorial Bruguera (1940-1988)*. Barcelona: Ediciones Glénat S. L. Depósito Legal: B-2551-05. ISBN 84-8449-664-3.

### Ligazóns externas

* *Esther e o seu mundo*, páxina web ao redor da serie
* *Esther e o seu mundo*, por Miguel S. Alberca, "A historia xamais contada da música do sesenta"
Ovella negra nun rabaño de ovellas brancas.
**Ovella negra** é un termo usado para clasificar algo ou alguén coma diferente, coma fóra dos patróns, estraño, raro, especial, nun sentido negativo.

Características
---------------

Como a meirande parte das ovellas son brancas e claras, cando hai unha alteración xenética e nace unha ovella negra, vese claramente que é diferente das demais. De aí sae esta expresión para clasificar os diferentes. Ademais a presenza indesexable e pouco común de individuos de la negra en rabaños de ovellas non era bo para o criador, pois a la de ditas ovellas non era cobizada no mercado como a branca. En Inglaterra durante os séculos XVIII e XIX, a cor negra das ovellas era vista como unha marca do diabo.

Se unha familia ten membros de conduta incorrupta, decente e honesta, e algún membro da familia sae irresponsábel, ladrón ou fóra dos patróns ditos *normais* para aquel grupo familiar de individuos, é de inmediato considerado a **ovella negra da familia**. Tamén a expresión se lle pode outorgar a un membro dun grupo que simplemente posúe características diferentes das dos seus compañeiros, sen o sentido negativo.

Na psicoloxía, denomínase **efecto da ovella negra** a tendencia dun grupo de tratar ou avaliar un membro da súa propia sociedade dunha forma máis severa que o resto, baseándose nun comportamento negativo por parte do individuo.

Na xenética das ovellas, ser brancas non é por albinismo senón por teren un alelo dominante branco no xene que determina a cor individuo. Pola súa parte, as ovellas negras teñen alelos recesivos, e se unha ovella branca e un carneiro branco teñen un año negro, ambos deben ser heterocigotos con respecto ao negro, e tiñan un 25% de posibilidades de que a cría fose negra. Un estudo recente realizado pola Universidade de Agricultura de Noruega e pola Universidade de Oregón determinou que a cor negra se xera por un alelo E D presente no momento da concepción.

Notas
-----

1. 1 2  "American Heritage Dictionary of Idioms" (en inglés). Consultado o 29 de agosto de 2012.
2. ↑  Sykes, Christopher Simon (1983). Viking Press, ed. *Black Sheep*. New York. p. 11. ISBN 0-670-17276-6.
3. ↑  Houghton Mifflin Company (ed.). *The American Heritage Dictionary of Idioms*. Consultado o 29 de agosto de 2012.
4. ↑  Black sheep effect Arquivado 12 de decembro de 2008 en Wayback Machine. Psychology Lexicon. Consultado o 29 de agosto de 2012.
5. ↑  Dag Inge Våge, Helge Klungland, Dongsi Lu and Roger D. Cone (Xaneiro de 1999). Springer New York, ed. "Molecular and pharmacological characterization of dominant black coat color in sheep". *Mammalian Genome* **10** (1): 39–43. ISSN 0938-8990. doi:10.1007/s003359900939. Arquivado dende o orixinal o 13 de setembro de 2019. Consultado o 29 de agosto de 2012.
| Illa Duke of York |
| --- |
|  |
| Vista da illa |
|  |
| Datos |
| Capital |  |
| País | Papúa Nova Guinea |
| Localización | Océano Pacífico |
| Arquipélago | Arquipélago Bismarck |
| Linguas |  |
| Poboación (2009) |  |
| Superficie | 51,8 km² |
| Densidade |  |
| Coordenadas | 4°10′S 152°28′O﻿ / ﻿-4.167, -152.467Coordenadas: 4°10′S 152°28′O﻿ / ﻿-4.167, -152.467 |
| Maior Altura | 4 m. |
|  |
| Localización |
| Localización |
|

A illa **Duke of York** ou *Duque de York*, é unha illa de Papúa Nova Guinea. Pertence ao mesmo grupo das Illas Duke of York, que se atopan no Pacífico Occidental entre as illas máis grandes de Nova Bretaña no oeste e Nova Irlanda ao leste.

A illa de coral é completamente plana e ten unha superficie de algo menos de 52 quilómetros cadrados.

En 1767 o navegante británico Philip Carteret descubriu a illa e as illas veciñas e nomeounas en honra do duque de York (*Duke of York*). En 1884 convertéronse nunha colonia alemá, logo da segunda guerra mundial en primeiro lugar, pasaron ao Reino Unido e desde 1975 pertencen ao Estado Papúa Nova Guinea.

A illa Duke of York, e as súas illas veciñas atópanse en zona de risco de inundación por terremotos e tsunamis. No ano 2000, polo tanto, trasladáronse a moitos residentes das illas a zonas máis altas das illas de Nova Bretaña e Nova Irlanda a fin de evitar unha posible catástrofe no arquipélago.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1264383
* GeoNames: 2097929

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Semente (homónimos).
As **Escolas de Ensino Galego Semente** son unha rede de escolas de Galiza que teñen o galego como lingua vehicular.

Historia
--------

Reportaxe en Nós TV.
As escolas Semente son unha iniciativa social sen ánimo de lucro, impulsadas inicialmente pola Asociación Cultural Gentalha do Pichel. Apareceron como un xeito de defender os dereitos lingüísticos dos nenos galegofalantes, nun momento no que a Xunta de Galicia, a través do decreto 79/2010, reducía a presenza do galego na escola e prohibía o seu emprego nas materias científicas.

As escolas toman o seu nome das Escolas de Insiño Galego criadas a comezo do século XX polas Irmandades da Fala.

O proxecto, que comezou en Compostela no 2011 con tres nenos e dous profesores, contaba no ano 2022 con escolas infantís na Coruña, Lugo, Vigo e Ourense, e de educación infantil e primaria en Santiago de Compostela e Trasancos.

En recoñecemento ao seu labor en prol do idioma galego, a Coordinadora de Traballadores/as de Normalización da Lingua concedeulle no 2020 o premio Mil Primaveras.

Notas
-----

1. ↑  Miguel Pardo (6 de novembro de 2018). "Iniciativas sociais polo ensino en galego estenden a 'semente' da inmersión lingüística". *Praza Pública*.
2. ↑  "Dez anos do primeiro recorte á protección legal do galego na historia da autonomía". *Praza Pública*. 2019-12-30. Consultado o 2022-07-18.
3. ↑  "O projeto". *sementecompostela.com*. Arquivado dende o orixinal o 01 de xullo de 2022. Consultado o 2022-05-12.
4. ↑  Semente Compostela (15/04/2020). *Projeto Moas: Primeiro passo!* (Youtube).
5. ↑  "Projeto Educativo Semente". *Premios Mil Primaveras*. Consultado o 18/07/2022.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Escolas de Insiño Galego.

### Ligazóns externas

* Projeto Educativo Semente (Proxecto detallado). Premios Mil Primaveras - CNTL. (2020).
Hendrika Johanna van Leeuwen (1925).
**Hendrika Johanna van Leeuwen**, nada o 3 de xullo de 1887 na Haia e finada o 26 de febreiro de 1974 en Delft, foi unha física holandesa coñecida polas súas contribucións á teoría do magnetismo .

Van Leeuwen estudou na Universidade de Leiden con Hendrik Antoon Lorentz, onde obtivo o seu doutoramento en 1919. Na súa disertación explicou por que o magnetismo é esencialmente un efecto mecánico cuántico, hoxe coñecido como teorema de Bohr-van Leeuwen .

Traxectoria
-----------

Durante e despois do doutoramento traballou como mestra en centros de ensino secundario.

En setembro de 1920, foi axudante de investigación na Universidade Tecnolóxica de Delft, onde continuou estudando fenómenos magnéticos. Desenvolveu un modelo para reducir a permeabilidade en metais ferromagnéticos que, a diferenza dos modelos propostos anteriormente, correspondía a datos medidos experimentalmente. Fixo unha presentación sobre este tema nunha conferencia sobre ferromagnetismo en abril de 1947 en Delft.

Xusto despois da Segunda Guerra Mundial, a universidade tivo dificultades para contratar profesores. Van Leeuwen beneficiouse desta escaseza e en abril de 1947 foi ascendida a profesora de física teórica e aplicada. Seguirán outras dúas mulleres: Antonia Korvezee en 1948 en química e Jentina Leene en 1949 en tecnoloxía da fibra.

Van Leeuwen retirouse en 1952. En 1960, trasladouse a Huyse van Sint Christoffel, unha residencia de anciáns para mulleres no centro de Delft, onde viviu ata a súa morte en 1974.

Notas
-----

1. ↑  H.-J. van Leeuwen. "Problèmes de la théorie électronique du magnétisme" (PDF) (en francés). pp. 361–377.
2. ↑  "Magnetism is a quantum phenomenon!" (en inglés). European Institute of Molecular Magnetism. Arquivado dende o orixinal o 3 de decembro de 2013. Consultado o 19 de abril de 2019.
3. ↑  Blaauboer, Mirjam (27 de marzo de 2017). "Leeuwen, Hendrika Johanna van (1887-1974)" (en neerlandés). Consultado o 13 de abril de 2020.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Vraagstukken uit de elektronentheorie van het magnetisme*, Leiden 1919 disertation *(en neerlandés)* .

### Ligazóns externas

* Hendrika Johanna van Leeuwen, física no blog Mujeres con Ciencia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q15622777
* WorldCat
* VIAF: 281179197
* BPN: 89827531
* ISNI: 0000 0003 8808 858X
* MGP: 108144
* NTA: 073836494
* zbMATH: van-leeuwen.h-j

 |
O **río Uma** é un afluente do río Tea pola súa dereita, á súa vez afluente do río Miño, duns 40 quilómetros de longo, que atravesa a bisbarra do Condado, no sur da provincia de Pontevedra nos concellos de Ponteareas e Salvaterra de Miño.

Etimoloxía
----------

*Uma* < \*u̯h1-m-a, viría da raíz hidronímica prelatina galaica indoeuropea \*u̯h1-m (auga)̯̯ cfr. lat. *ūmeō <*\*u̯h1-m-o, de recoñecida presenza na hidronimia galega (Río Umia, Río Mao, Acea de Ama etc).

Curso
-----

Nace na parroquia de Uma, de onde colle o nome, que viría da raíz hidronímica prelatina indoeuropea *Um-* (auga), de recoñecida presenza na hidronimia galega (Río Umia, Río Mao, Acea de Ama etc). Enmárcase na conca do Miño. A altitde media é de 59 m sobre o nivel do mar. 
Conta con varios muíños e pozas (ex. Poza de Cecia en Lira e o muíño da Serra en Celeiros).
Ten un couto de pesca de 5,70 Km. O límite superior fíxase no lugar de Ponte Alta, na aldea de Lira (Salvaterra de Miño), e a estrema inferior na presa de Manguiña, entre A Valboa e As Covas (Ponteareas).

Latitude: 42.15 
Lonxitude: -8.5

Galería de imaxes
-----------------

* Río Uma en Angoares, Ponteareas, antes de abocar no Tea.Río Uma en Angoares, Ponteareas, antes de abocar no Tea.
* Fervenza en Angoares.Fervenza en Angoares.
* Río Uma en Angoares, coa ponte medieval do Cabalón ao fondo.Río Uma en Angoares, coa ponte medieval do Cabalón ao fondo.
* Paso que cruza o río Uma na parroquia de Celeiros (Ponteareas).Paso que cruza o río Uma na parroquia de Celeiros (Ponteareas).

Notas
-----

1. ↑  Navaza, Gonzalo (2004). Universidade da Coruña, eds. "Os topónimos Acea de Ama e O Xurés". *Revista Galega de Filoloxía* **5**: 141–162. ISSN 1576-2661. doi:10.17979/rgf.2016.17.0.1873.
2. ↑

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Río Tea

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q23991329
* GeoNames: 3107290

 |
**José Ramón Lete Lasa**, nado en Donostia o 31 de agosto de 1957, é un ex xogador de baloncesto e político do PPdeG, e exsecretario de estado para o Deporte do goberno de España e presidente do Consello Superior de Deportes (2016-18).

Traxectoria
-----------

Desde 1978 a 1990 formou parte como profesional do baloncesto dos equipos Estudiantes, CAI Zaragoza, Breogán Lugo, Obradoiro CAB e o Bosco de Vigo.

En 1988 foi nomeado Xefe do Servizo de Ordenación e Innovación Educativa da Consellería de Educación e Ordenación Universitaria. En 1994 Secretario Provincial do Servizo de Saúde de Pontevedra en Vigo da Consellería de Sanidade. En 1995 pasou a ser Inspector de servizos da Consellería de Presidencia e Administración Pública. En 1997 Director xeral da Fundación Internacional e para Iberoamérica de Administración e Políticas Públicas, Ministerio da Presidencia do Goberno español. En 2003 volve a Galiza para ser, por primeira vez e baixo a presidencia de Manuel Fraga, Director Xeral para o Deporte da Xunta de Galicia. En 2005 vai a Madrid como Subdirector xeral de Promoción Deportiva da Consellería de Cultura e Deportes da Comunidade de Madrid, logo xa en 2007 é nomeado Director xeral de Deportes da Comunidade de Madrid.

En 2010, co triunfo electoral do PP nas eleccións galegas, ocupou de novo (por segunda vez) o cargo de Director Xeral para o Deporte da Xunta de Galicia. Os primeiros anos desta súa segunda etapa coincidiron coa desaparición da Selección galega de fútbol e mais do equipo ciclista Xacobeo Galicia. Renovou no seu cargo nos distintos gobernos de Alberto Núñez Feijoo ata finais de 2016, cando foi escollido por Íñigo Méndez de Vigo como novo secretario de estado para o Deporte, o cargo político de maior rango no mundo do deporte en España.

Lete permeneceu dous anos en Madrid, ata que a chegada ao poder de Pedro Sánchez provocou a súa destitución a finais de 2018. Foi substituído pola esquiadora María José Rienda. Semanas máis tarde foi nomeado de novo Secretario Xeral para o Deporte no goberno de Feijoo.
A **praia de Morouzos** é o nome co que se coñece un dos extremos dun extenso areal na parroquia de Luama, no Concello de Ortigueira. O outro extremo é a praia de Cabalar. Conta cunha importante extensión dunar e dun piñeiral cunha área recreativa que conta con lareiras, bancadas e xogos infantís.

Datos
-----

Situada nunha contorna rural, trátase dun areal orientado cara ao norte na desembocadura da ría. Ten unha lonxitude aproximada de 2.000 metros e unha anchura duns 110 metros. O grao de ocupación adoita ser medio debido ao seu parcial illamento.

É característica a cor negra da area así como as ondas moderadas. É meritoria da bandeira azul polo seu elevado número de servizos; a praia conta con aseos, duchas, pasarelas de acceso, papeleiras, servizo de limpeza, equipo de vixilancia e salvamento, sinalización de perigo, posto de socorrismo e aparcadoiro de gran capacidade.

Enfronte atópase a Illa de San Vicente, á cal pódese acceder a pé, con precaución, durante a baixamar, desde onde contemplar as vistas sobre a ría de Ortigueira.

No piñeiral anexo á praia adoitan acampar de xeito gratuíto os asistentes ao Festival Internacional do Mundo Celta de Ortigueira.

Galería de imaxes
-----------------

**Acampada durante o Festival Celta**

* 
* 
* 
* 
* 
*
**San Martiño de Agudelo** é unha parroquia que se localiza no oeste do concello pontevedrés de Barro na comarca de Pontevedra. Segundo INE de 2016 tiña 453 habitantes (234 mulleres e 219 homes) distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha perda en relación ao ano 2004 cando tiña 464 habitantes.

Patrimonio
----------

Debuxo da fachada da igrexa, por Enrique Campo
A **igrexa parroquial de San Martiño** é do século XII (estilo románico). Posúe planta de cruz latina e a súa cabeceira termina nunha ábsida semicircular á que parece que se lle engadiu unha absidiola rectangular que alterou o seu sentido inicial.

A nave, moi modificada, conserva unha entrada lateral tapiada, e a abertura das fiestras. Á nave ábrense, mediante arcos de medio punto, dúas capelas laterais de planta cuadrangular, cubertas con bóveda de cruzaría, con ménsulas de arranque de época posterior á do resto da igrexa. A ábsida está composta por un tramo recto, e un semicírculo dividido en cinco tramos por medio de catro columnas entregas.

No interior o máis destacado é o arco triunfal, rematado por unha chambrana de catro filas de tacos, descansado sobre columnas con fustes de cinco tambores entregos, con capiteis decorados. Nun destes capiteis vense uns paxaros con figura humana. A imaxe central do tímpano suponse que representa a Martiño de Dumio, sentado, con báculo en actitude de bendicir, titular da igrexa e da freguesía; e á súa dereita, un Agnus Dei. Nun capitel do arco triunfal pódese ver a representación dun músico, tocando a zanfona.

Non se conservan na igrexa cornixas románicas; as que existen son do século XVIII, así como os pináculos que rematan as columnas na súa parte superior. A fachada occidental demostra claramente o influxo do mestre Mateu, na carnosa decoración vexetal da arquivolta; é unha igrexa vinculada ao paso das peregrinacións a Compostela.

Galería de imaxes
-----------------

* Ábsida da igrexa de San Martiño de Agudelo.Ábsida da igrexa de San Martiño de Agudelo.
* unha das ventás da ábsidaunha das ventás da ábsida
* Detalle dun capitel da fachada, representado unhas sereas-aveDetalle dun capitel da fachada, representado unhas sereas-ave

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Agudelo

| Lugares da parroquia de Agudelo no concello de Barro (Pontevedra) |  |
| --- | --- |
| Os Casás |
Concello |
Faxil |
Goimil |
A Lardoeira |
Madalena |
Valbón |

### Parroquias de Barro

| Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Barro |  |
| --- | --- |
| Agudelo (San Martiño) | Barro (San Breixo) | Curro (Santa María) | Perdecanai (Santa María) | Portela (San Mamede) | Valiñas (Santo André) |

Notas
-----

1. 1 2  Decreto 219/1998, do 2 de xullo, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia de Pontevedra.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Gran Enciclopedia Galega*, 2003, tomo I, s.v. *Agudelo*.

### Outros artigos

* Lugares de Barro

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12382578
* código INE: 36002010000

 |
Forno microondas
Un **forno de microondas**, é un electrodoméstico usado na cociña para quentar alimentos que funciona mediante a xeración de ondas electromagnéticas na frecuencia das microondas, de 2,5 GHz.

En 1946, foi o doutor estadounidense Percy Spencer o que se decatou que o efecto das microondas podía cociñar os alimentos sen que a calor fose perceptible ó redor. En 1947 a empresa Raytheon comezou a comercializar o modelo chamado *Radarange* pero as súas grandes dimensións (tiña 1,68 m de altura e pesaba 340 kg) fixeron que a súa difusión fose limitada. Finalmente, en 1953, o artigo distribuíuse para o fogar producido pola Tappan Company ao que seguiu o modelo Hotpoint.

Características
---------------

A base científica que explica como opera un forno de microondas é a seguinte: os alimentos conteñen normalmente moléculas de auga, estas teñen a característica dun dipolo eléctrico (parecido a un imán pero estes teñen un dipolo magnético), é dicir, posúen un extremo con carga positiva e un extremo con carga negativa.

O campo electromagnético xerado no forno move literalmente as moléculas de auga orientándoas nunha dirección. Pero apenas as moléculas de auga oriéntanse nunha dirección determinada, o campo magnético invértese, co que todas as moléculas de auga cambian a súa posición (rotan). Estes cambios da orientación do campo electromagnético suceden rapidamente, a razón de 2.500 millóns de veces por segundo, o que produce calor pola axitación molecular (a calor está directamente relacionada coa vibración ou axitación molecular). Xa que logo, o alimento quéntase por excitación das moléculas de auga, que se están movendo, virando sobre si mesmas, a gran velocidade.

Algunhas características:

* Se un alimento non contén auga, ou outro líquido polar (con moléculas cun extremo positivo e outro negativo), non se quenta. Por iso un prato baleiro non se quenta.
* Para quentar algo seco, débeselle agregar auga.
* A calor prodúcese onde hai moléculas polares movéndose, é dicir, pode ser no interior dunha pataca. A calor flúe, como nos fornos convencionais, de fóra cara a dentro do alimento pero a zona exterior é moito maior.
* Nunca se debe pór algo con líquido selado, como un ovo cru con casca, ou un recipiente de vidro pechado. O efecto é que a auga se quenta ata transformarse en vapor, que se expande, xerando gran presión, podendo chegar a estalar.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Forno de microondas*** |

### Ligazóns externas

* Explícame: Forno de Microondas Arquivado 28 de outubro de 2007 en Wayback Machine. *(en castelán)*
* Infografía sobre o funcionamento dun forno microondas *(en castelán)*
* Consellos para o uso do microondas *(en castelán)*
* Funcionamento dun microondas *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q127956
* AAT: 300200798
* BNCF: 61019
* BNF: 11969492v
* BRE: 3541716
* EBID: ID
* GEC: 0109893
* JSTOR: radar-range
* LCCN: sh85084969
* MAG: 2776275140
* NDL: 01181197
* NKC: ph115315

 |
O **voo 311 de Thai Airways International** era unha ruta entre o aeroporto internacional Don Mueang de Bangkok e o aeroporto internacional Tribhuvan de Katmandú. O venres 31 de xullo de 1992 o Airbus A310-304 que realizaba o servizo, rexistrado HS-TID, esnafrouse na aproximación a Katmandú. Ás 07:00:26 UTC (12:45:26 NST; 14:00:26 ICT), o avión chocou contra a ladeira dunha montaña a 37 km ao norte da cidade a unha altura de 3 505 m e a unha velocidade de 560 km/h, matando aos 99 pasaxeiros e 14 tripulantes a bordo. O sinistro foi a primeiro accidente mortal dun Airbus A310.

Avión e tripulación
-------------------

O primeiro voo do avión foi o 2 de outubro de 1987, e entrou en servizo coa aeroliña canadense Wardair co rexistro C-FGWD. Canadian Airlines International mercou Wardair en 1989 e as súas operacións integráronse dentro da marca Canadian Airlines. O aparello entrou formalmente en servizo con Canadian Airlines o 15 de xaneiro de 1990 (co mesmo rexistro). Pouco despois vendeuse a Thai Airways International, recibíndoo o 9 de maio dese ano e sendo rexistrado como HS-TID. O A310 estaba impulsado por dous motores turboventiladores General Electric CF6-80C2A2.

O avión estaba pilotado polo capitán de 41 anos Preeda Suttimai e o primeiro oficial de 52 Phunthat Boonyayej, e na cabina de pasaxe había 12 asistentes de voo.

Notas
-----

1. ↑  Ranter, Harro. "ASN Aircraft accident Airbus A310-304 HS-TID Kathmandu-Tribhuvan Airport (KTM)". *aviation-safety.net*. Consultado o 2021-11-24.
2. ↑  "FindLaw's United States Ninth Circuit case and opinions.". *Findlaw* (en inglés). Consultado o 2021-11-24.
3. ↑  "Thai Airways HS-TID (Airbus A310 - MSN 438) (Ex C-FGWD )". *www.airfleets.net*. Consultado o 2021-11-25.
4. ↑  "HS-TID Thai Airways International Airbus A310-300". *www.planespotters.net* (en inglés). Consultado o 2021-11-25.
5. ↑  "Thai jetliner crashes in Nepal". *UPI* (en inglés). Consultado o 2021-11-25.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4919790
* ASN: 19920731-0

 |
O **voo 603 de Dominicana**, tamén coñecido como o **desastre do DC-9 de Dominicana**, era un servizo internacional que se esnafrou o día 15 de febreiro de 1970. O McDonnell Douglas DC-9-32 esnafrouse pouco despois de engalar de Santo Domingo, República Dominicana, en ruta cara San Xoán, Porto Rico, matando aos 102 pasaxeiros e tripulantes a bordo. É o segundo peor accidente de aviación ocorrido na República Dominicana tras o voo 301 de Birgenair.

Avión
-----

O aparello era un McDonnell Douglas DC-9-32, con rexistro HI-177, fabricado no ano anterior. Realizara o seu primeiro voo o 30 de setembro de 1969. O avión fora transferido a Dominicana de Aviación o 16 de decembro dese mesmo ano. O DC-9 estaba equipado con dous motores Pratt & Whitney JT8D-7. Levaba en servizo menos dun mes coa aeroliña, con só 354 horas de voo, cando se esnafrou.

Accidente
---------

O reactor realizaba un servizo internacional dende o aeroporto Las Américas de Santo Domingo ata o aeroporto Luis Muñoz Marín de San Xoán. Engalou sobre as 6:30 pm, pero dous minutos despois a tripulación declarou unha emerxencia cando o motor dereito se parou, solicitando aos controladores de tráfico aéreo regresar ao aeroporto inmediatamente. Porén, mentres se preparaban para volver o motor esquerdo apagouse. Sen control o avión descendeu rapidamente e esnafrouse no mar Caribe unhas dúas millas ao norte do aeroporto. As 102 persoas a bordo morreron.

Notas
-----

1. ↑  "HI-177 Dominicana McDonnell Douglas DC-9-30". *www.planespotters.net* (en inglés). Consultado o 2019-01-08.
2. 1 2  Ranter, Harro. "ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 HI-177 Santo Domingo-Las Américas International Airport (SDQ)". *143.95.41.247*. Arquivado dende o orixinal o 08 de xaneiro de 2019. Consultado o 2019-01-08.
3. 1 2  "Una tragedia aérea que aún duele". *El Nuevo Dia* (en castelán). 2012-02-12. Consultado o 2019-01-08.
4. ↑  "Se cumplen este viernes 43 años del accidente de Dominicana de Aviación". *www.7dias.com.do*. Arquivado dende o orixinal o 08 de xaneiro de 2019. Consultado o 2019-01-08.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5290887
* ASN: 19700215-0

 |