**Kauksi Ülle** (nome oficial **Ülle Kauksi**) nada o 23 de setembro de 1962 en Võru, é unha xornalista e escritora estoniana de expresión võro.

Traxectoria
-----------

Medrou na aldea de Saarlasõ, realizou os seus estudos de primaria en Rõugõ e a secundaria en Võro, tras rematalos en 1981 matriculouse na Universidade de Tartu, licenciándose en xornalismo en 1986. Traballou na redacción da revista cultural *Kultuur ja Elu* (1986-1987), na sección de Tartu da Asociación de Escritores Estonianos (1987-1990), en Võru Raadio (1991-1993), na sección de Tartu da Sociedade Fenno-Ugria (secretaria 1994, presidenta 1998-2004).

Escritora en võro, publicou tanto narrativa como poesía, é deu ao prelo a primeira novela na lingua,  "Paat". En 1990 canda Sven Kivisildnik, Karl Martin Sinijärv, Valeria Ränik e Jüri Ehlvest fundou o grupo literario-artístico etnofuturista Eesti Kostabi- $elts. Foi tamén unha das fundadoras da Võro Keele ja Kultuuri Fond (1988) que organiza anualmente a universidade de verán Kaika suvõülikuul dende 1989.

Kauski Ülle, vestida ao xeito tradicional seto, coa embaixadora finlandesa en Estonia en 2016

Literatura
----------

### Poesía

Kauksi Ülle comezou a escribir poesía no instituto sen coñecer que a súa, era unha lingua de seu pero sen tradición literaria, o que lle chocou enormemente. A súa primeira colección de poesía, *Kesk umma mäke* apareceu en 1987, amosando unha relación intensa coa tradición oral do seu pobo. Nas seguintes coleccións están presentes o amor, a morte e o destino e xa deben menos á tradición oral. Os seus últimos poemarios céntranse máis en aspectos persoais aínda que hai tamén poemas satíricos. En 2005 publicou unha escolla da súa poesía, *Emaemamaa*, traducida ao estoniano por Kirsti Oidekivi e Aare Pilv.

### Prosa

En 1997 publicou o seu primeiro libro en prosa, unha colección de relatos, *Säng* e en 2000 outra nova colección *Huuv* (2000), nos que describe a vida diaria en Tartu nos primeiros anos da década de 1990. En 1998 deu ao prelo *Paat* (1998), a primeira novela en võro sobre a vida diaria de Ainu na aldea de Võrumaa dende a posguerra ata a independencia de Estonia. A novela *Uibu* (2003) ten lugar na época contemporánea.

### Teatro

A súa primeira peza teatral foi *Pühak*, escrita en colaboración con Sven Kivisildnik e baseada na vida da mística pietista Barbara von Krüdener (1764-1824). A súa seguinte peza *Ah tsusku külh* traza as vidas de Jaan Vahtra, Juhan Jaigi e Johannes Vares-Barbarus no condado de Võrumaa; obra fantástica aínda que beve de fontes memorísticas e de ficción. *Vihmatark* está baseada na novela de Juhan Jaigi *Peko*. *Kalmonaio* é un libreto operístico baseado nunha canción de arrolo seto. O seu texto teatral máis extenso é o drama "Taarka", baseado na vida da cantora popular seto Hilana Taarka, e que tamén inclúe numerosas cántigas. En 2008 baseándose nesta obra Ain Mäeots dirixiu o filme "Taarka", o primeiro realizado en seto.

Obra
----

### Poesía

* 1987 *Kesk umma mäke*
* 1989 *Hanõ vai luigõ*
* 1991 *Jyriyy*
* 1995 *Agu ni Eha. Morn and Eve* *(ed. bilingüe en Võro e English)*
* 1996 *Kuldnaanõ. Kultanainen* *(ed. bilingüe en Võro e Finnish)*
* 2001 *Nõsõq rõõmu mõrsija*
* 2003 *Käänüpäiv*
* 2012 *Palunõiaq*
* 2012 *Valit luulõq*

### Narrativa

* 1997 *Säng*
* 1998 *Paat*
* 2000 *Huuv*
* 2003 *Uibu*
* 2014 *Ülim tõde* (novela en estoniano)

### Teatro

* 2004 *Taarka*
* 2006 *Kuus tükkü*

Notas
-----

1. 1 2  "Kauski Ülle Võrumaa Keskraamatukogu
2. ↑  "Aasta naiseks valiti Kauksi Ülle". *Postimees*, 16 de novembro de 2008
3. ↑  "Kauksi Ülle" Võro Kirändüs
4. ↑  "Ajalugo"  folklore.ee
5. ↑  Mart Velsker "Estonian literature in Southern Estonian" Arquivado 03 de agosto de 2018 en Wayback Machine. Estonian Literary Magazine, 25 (2007)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q467145
* WorldCat
* VIAF: 49537288
* BNF: 15547833d
* GND: 137835728
* ISNI: 0000 0000 7847 8849
* LCCN: n94103173
* MusicBrainz: ID
* NKC: mub2014845172
* SUDOC: 058597654

 |