| Madeirudo |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Fungi |
| División: | Basidiomycota |
| Clase: | Agaricomycetes |
| Orde: | Boletales |
| Familia: | Boletaceae |
| Xénero: | *Boletus* |
| Especie: | *B. edulis* |

 |
| Nome binomial |
| *Boletus edulis*Bull. (1782) |
| Sinonimia |
| * *Ceriomyces crassus* Battarra (1775)
* *Boletus solidus* Sowerby (1809)
* *Leccinum edule* (Bull.) Gray (1821)
* *Dictyopus edulis* (Bull.) Forq. (1890)
 |

O **madeirudo** ou **boleto bo** (*Boletus edulis*) é o nome dun cogomelo comestible, pertencente ao xénero das andoas ou boletos (*Boletus*). Pode atoparse moi frecuentemente en bosques de piñeiros. É un cogomelo que pode alcanzar dimensións notables; polo xeral o chapeu pode medir de 7 a 20 cm de diámetro e o pé adquirir a mesma altura. Adoita confundirse con *Tylopilus felleus* ou coa andoa escura (*Boletus badius*).

Altamente apreciado, a andoa é comercializada fresca no outono, no centro e sur de Europa, pero tamén se comercializa seco por todo o mundo.

Etimoloxía
----------

Do latín *edulis*, «comestible», aínda que derivado do grego.

O nome vulgar galego madeirudo pode que veña polo aspecto robusto do pé (coma madeira).

Determinación e características
-------------------------------

A forma deste cogomelo é moi característica, quizais similar á dun tapón de cava. Unha das características máis rechamantes deste cogomelo á hora de determinala é a cor entre marrón e negro do seu chapeu; posúe unha coloración inicialmente branca, que adquire pouco a pouco un aspecto máis escuro, case entre o marrón-negro. O himenio está unido ó pé; é desde o chapeu de cor branca.

O madeirudo na cultura popular galega
-------------------------------------

* *Por madeirudos no souto, non corras atrás doutro*. Os Madeirudos (en xeral *Boletus* de carne branca, que non viran de cor) son moi doados de recoñecer e non hai risco de lamentábeis confusións. Pode darse o caso de encotrar un madeirudo fel (*Tylopilus felleus*) amargo como o fel polo sabor amargo da carne, que é insoportábel aínda cun pequeno anaco.
* *Polo souto amodiño ollear, se madeirudos queres atopar*
* *Setembro mollado, cogordo no castaño*
* *Cogordo do carballiño, canto mais zoncho mais fino*
* *Fungo repoludo, ou cogordo ou madeido*.

Usos Gastronómicos
------------------

Cesto de andoas.
Este cogomelo é unha das máis apreciadas polo seu sabor e textura. O nome latino do cogomelo indica esta característica: en latín *edulis* significa "comestible". Adoita empregarse tanto cociñada como en conservas (en vinagre ou aceite). A carne deste cogomelo é branca (tirando cara a marrón) e compacta, tanto no chapeu como no pé, aínda que os exemplares máis vellos adoitan mostrar unha carne máis branda. Non adoita despedir cheiros particulares e ten un sabor ben definido: doce como o das abelás.

Posibles confusións
-------------------

Pódese confundir co *Boletus reticulatus*, pero este non ten a marxe esbrancuxada, a súa cor é uniforme, e a cutícula mate, seca e finamente reticulada. Tamén é un excelente comestible.

Galería de imaxes
-----------------

* 
* 
* 
*

Notas
-----

1. ↑  "*Boletus edulis* Bull. 1782". *MycoBank*. International Mycological Association. Consultado o 2010-10-21.
2. ↑  No segundo lugar no *Setestrelo* do Portal das Palabras referido a fungos:
3. ↑  Ditos\_e\_refr%E1ns\_dos\_cogomelos\_Cogordo\_do\_carballi%F1o... Na web de Galicia Encantada

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Madeirudo*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q19740
* BRE: 1856666
* MAG: 2779302950

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APNI: 182965
* BioLib: 60135
* Dyntaxa: 245630
* EOL: 195761
* EPPO: BOLTED
* Fungorum: 356530
* GBIF: 5954958
* iNaturalist: 48701
* IRMNG: 10649595
* IUCN: 122090234
* MycoBank: 356530
* NBN: NHMSYS0001475937
* NCBI: 36056
* Soortenregister: 126505
* TAXREF: 29388
* Tropicos: 100457206

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: U8H3AE585S

 |