*Para a planta chamada **artemisa** véxase o artigo:**Herba de Nosa Señora**.*

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Artemis.
A *Ártemis de Versalles*, copia romana da escultura en mármore de Leocares, actualmente no museo do Louvre.
**Artemisa** ou **Ártemis** é na mitoloxía grega unha deusa da caza e das bestas salvaxes.

Traxectoria
-----------

É a irmá xemelga de o deus Apolo e filla de Leto e Zeus. Posteriormente, chegouse a identificar con Hécate, a deusa dos mortos, que recibe como sacrificio humano a Ifixenia, filla de Agamenón. Este, antes de partir a Troia, ten que ofrecer á súa propia filla en sacrificio á deusa para que os ventos que lle impiden saír da cidade de Micenas cesen. Isto comportará o odio da súa esposa Clitemnestra que, á volta da guerra, dará morte ó seu marido coa axuda do seu amante Existo. Do mesmo xeito, tamén se asimilou a Selene, deusa da Lúa, que bica pola noite ó pastor Endimión, castigado por Xuno a durmir trinta anos. O templo máis importante da deusa estaba na cidade xonia de Éfeso, considerado unha das sete marabillas da Antigüidade, foi construído no ano 356 a.C. cun impoñente tamaño e unha profusa decoración helenística. Asemade, foi destruído no ano 262 d.C. polos godos.

### Lendas

As lendas máis importantes nas que participa de forma activa a deusa son as seguintes:

**O castigo de Níobe**. Níobe era filla de Tántalo e tivo seis fillos e seis fillas, mentres que Leto tivera tan só dous: Apolo e Ártemis. Entón a mortal comezouse a mofar da "escasa" fertilidade da deusa e, ante este ultraxe, os dous xemelgos responderon cunha cruel matanza, acabando Apolo cos seis fillos e Ártemis coas seis fillas, aínda que fontes máis tardías aseguran que a deusa salvou a unha das rapazas de Níobe converténdoa en sacerdotisa para o seu templo.

**O príncipe Acteón**. Certo día, a deusa Ártemis estaba a se bañar nun río totalmente espida. Entón, Acteón, que estaba cazando e se achegara ó escoitar uns ruídos, apartou as pólas que cubrían á deusa, véndoa espida. Ela, moi anoxada, rociouno con auga e converteuno nun cervo que, de seguido, foi perseguido e morto polos seus propios cans de caza. Deste episodio, danos boa conta Ovidio nas *Metamorfoses*.

A deusa adóitase representar armada con alxaba, arco e frechas, que comparte co seu irmán Apolo. Considérase a fundadora e deusa principal para a lendaria tribo das Amazonas que, como a deusa, dedicábanse á caza e á loita.

Tamén é protectora da virxindade e castidade femininas, as cales protexeu contra o cazador Orión do que a deusa se namorou mandándolle un escorpión para que o matara unha vez que este a intentara violar. Como deusa, pode chamar a atención a súa falta de piedade que, nun primeiro momento, salta á vista. Pero esta falta de bondade ou piedade non é tan evidente en realidade, pois tamén proporcionaba unha doce morte ás mulleres no parto cando as cousas se complicaban.

En Roma, asimilouse a Diana, coa que compartía multitude de semellanzas e, unha vez inserida nesta civilización, tamén se lle atribúen novos mitos, destacando a súa participación na obra cumio de Virxilio, a *Eneida*, onde en todo momento axuda e defende á amazona Camila, a cal, unha vez morta por Arrunte, é vingada pola deusa. En Roma, construíuselle un templo no Aventino e a súa festa celebrábase nos idos de agosto, isto é, o día trece.

Notas
-----

1. ↑  "Artemisa". *Diciopedia do século 21* **1**. Edicións do Cumio, Galaxia e do Castro. 2006. p. 205.
2. ↑  "Ártemis". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo Edicións. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Artemisa*** |

| * v
* c
* e
Mitoloxía e relixión gregas |
| --- |
| Relixións e cultos | 
* Misterios dionisíacos
* Discordianismo
* Misterios eleusinos
* Gaianismo
* Platonismo
* Neoplatonismo
* Orfismo
* Dodecateísmo

 |
| Grupos | 
* Amazonas
* Centauro
* Ctónico
* Ciclope
* Dragóns
* Erinias
* Xigantes
* Harpía
* Hecatonquiros
* Moiras
* Musas
* Ninfas
* Deidades primordiais
* Sátiros
* Deidades do mar
* Titáns
* Ventos

 |
| Deuses olímpicos | 
* Ares
* Afrodita
* Apolo
* Ártemis
* Atenea
* Deméter
* Hefesto
* Hera
* Hermes
* Hestia ou Dioniso
* Poseidón
* Zeus

 |
| Outras deidades maiores | 
* Asclepio
* Cronos
* Dioniso
* Eros
* Helios
* Eos
* Hércules
* Hades
* Hebe
* Hécate
* Pan
* Perséfone
* Selene
* Xea

 |
| Heroes | 
* Aquiles e a Guerra de Troia
* Belerofonte e a Quimera
* Edipo e Tebas
* Heracles e os doce traballos
* Perseo e Medusa
* Teseo e o Minotauro
* Triptólemo
* Ulises e a Odisea
* Xasón e os Argonautas

 |
| Ritos e prácticas | 
* Amfidromia
* Iatromantis
* Libación
* Pharmakos
* Ofrenda votiva
* Oración
* Sacrificio
* Templo

 |
| Lugares sagrados | 
* Delfos
* Delos
* Dodona
* Eleusis
* Monte Olimpo
* Olimpia

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q39503
* WorldCat
* VIAF: 94964164
* BRE: 1831885
* CERL: cnp00542852
* FAST: 817041
* GEC: 0005457
* GiantBomb: 3005-15014
* GND: 118504509
* LCCN: no2014110560
* NKC: xx0314406
* Orthodox Encyclopedia: 76360
* SUDOC: 027852652
* Theoi: Artemis
* Treccani: artemide

 |