A **gibbsita** é unha das formas minerais do hidróxido de aluminio.

Habitualmente descríbese como **γ-Al(OH)3**, aínda que ocasionalmente aparece reflectida como **α-Al(OH)3**.

Descubrimento, descrición, nome e sinónimos
-------------------------------------------

George Gibbs.
Este mineral foi descuberto por primeira vez en Richmond, no condado de Berkshire, Massachusetts, polo que inicialmente se coñeceu como **richmondita**.

Inicialmente foi descrito por Dewey en 1820, baixo o nome de **wavellite**.

Pero foi a descrición do mineraloxista estadounidense John Torrey en 1822 a que é referencia.

Este autor dedicouno a George Gibbs (1777-1834), mineraloxista e recolledor de minerais estadounidense, dono da colección de minerais Gibbs, que foi adquirida pola Universidade Yale no século XIX. 

Un sinónimo moi utilizado para designar este mineral é **hidrarxilita**. 

A etimoloxía deste nome deriva da unión das palabras do grego antigo ὕδωρ *hydōr*, "auga" e ἄργιλλος *árgillos*, "arxila" .

Menos usuais son os sinónimos:  
 **claussenita**,  
**gibbsitogelita**, e  
**beta-kliachita**.

Propiedades
-----------

Gibbsita azulada.
As principais propiedades da gibbsita son: 

* A súa cor vai da branca a agrisada ou verdosa.
* Ten unha dureza de 2,5 a 3 na escala de Mohs (comparábel á da calcita)
* A súa masa específica é de 2,40 g.cm−3
* A súa exfoliación é perfecta, basal.
* Desprende un forte olor a arxila cando se respira sobre el.[]
* É solúbel en ácido sulfúrico quente.
* Cando se quenta non funde, pero calcínase, liberando auga; vólvese branco e endurece.[]
* Preséntase en agregados globulares ou estalactíticos de aspecto fibroso radiado (semellantes aos da calcedonia), ou en cristais tabulares pseudohexagonais, fecuentemente en maclas. Os seus raros cristais pseudohexagonais poden alcanzar os 3 cm de lonxitude.

Politipos
---------

A gibbsita ten tres politipos:[]

* bayerita, descrita habitualmente como α-Al(OH)3, aínda que ás veces como β-Al(OH)3,
* doyleita, e
* nordstrandita.

A gibbsita e a bayerita cristalizan no sistema monoclínico, mentres que a doyleita e a nordstrandita fano no triclínico.

Estrutura cristalina
--------------------

Estrutura da gibbsita.
A estrutura da gibbsita é análoga á estrutura básica das micas. Está formada por capas ou láminas de octaedros de hidróxido de aluminio apiladas. Os octaedros están formados por ions de aluminio (Al3+) coordinados octaedricamente con seis ions hidroxilo (OH-). Cada un destes hidroxilos está unido só a dous ions de aluminio, porque nun de cada tres octaedros está ausente o catión central. O resultado é unha lámina electricamente neutra. A falta de carga eléctrica nas láminas de gibbsita fai que non sexa necesaria a existencia de ions entre elas actuando como nexo de unión entre as mesmas. En consecuencia, as capas só se manteñen unidas por cargas residuais.

A estrutura da gibbsita está estreitamente relacionada coa da brucita (Mg(OH)2). Porén, a menor carga positiva do Mg2+ fronte ao Al3+ implica que non é necesario que un de cada tres octaedros estea vacante. A diferente simetría da gibbsita e a brucita é o resultado do distinto modo en que as láminas se apilan.

A estrutura básica do corindón (Al2O3) é idéntica á da gibbsita, coa diferenza de que os hidroxilos están substituídos por oxíxeno (O2-). A maior carga do O2- provoca que as láminas non sexan neutras, motivando que se unan con outros catións de aluminio adicionais —situados encima e debaixo—, o que dá como resultado a estrutura tridimensional do corindón.

Así mesmo, a gibbsita é interesante porque a miúdo forma parte da estrutura doutros minerais. Capas neutras de hidróxido de aluminio aparecen intercaladas entre láminas de importantes silicatos do grupo da arxila; así sucede na illita, a caolinita e nos filosilicatos do grupo da esmectita. As capas individuais de hidróxido de aluminio son idénticas ás láminas de gibbsita e como tal se consideran.

Orixe
-----

Este mineral é produto da alteración epixenética doutros minerais de aluminio.

### A bauxita e os hidróxidos de aluminio

A bauxita, principal mena do aluminio, non é un mineral, senón unha rocha sedimentaria produto da alteración, por meteorización, de rochas que conteñen silicatos de aluminio e pouco cuarzo libre, como por exemplo, a sientia nefelínica e, sobre todo, as calcarias arxilosas, e constituída fundamentalmente por hidróxidos de aluminio (bohemita, diásporo, gibbsita e cliachita —ou alumogel—), acompañados de hematita (óxido de ferro III), minerais arxilosos e algo de cuarzo. Na súa alteración nun clima tropical, cálido e húmido, prodúcese o arrastre de todos os seus compoñentes agás os hidróxidos de alumninio e de ferro.

Notas
-----

1. ↑  "gibbsita". *TERGAL*. Consultado o 05/07/2022.
2. 1 2  gibbsita Arquivado 22 de febreiro de 2018 en Wayback Machine. no TERGAL. Centro Ramón Piñeiro.
3. ↑  Greenwood & Earnshaw 1997.
4. 1 2 3 4 5  Díaz G.-Mauriño 1991, p. 231.
5. ↑  Dewey (1820): *American Journal of Science* **2**: 249.
6. ↑  Torrey (1822): *New York. Med. Phys. Journal* **1** (1): 68.
7. 1 2  Schumann 1974, p. 182.
8. ↑  Díaz G.-Mauriño 1991, p. 255.
9. ↑  Pape, Wilhelm (1914): *Handwörterbuch der griechischen Sprache*. Braunschweig: Vieweg & Sohn. (ὕδωρ e ἄργιλλος).
10. ↑  Société française de minéralogie et de cristallographie, Société minéralogique de France, Société française de minéralogie - 1915 p. 10.
11. ↑  Bauer, M.; E. Koken & Th. Liebisch (1904): *Centralblatt für Mineralogie, Geologie und Paleontologie*. Stuttgart: E. Schweizerbart'sche Verlagshandlung.
12. ↑  Bögel 1971, p. 243.
13. ↑  Anthony, John W.; Richard A. Bideaux; Kenneth W. Bladh & Monte C. Nichols (1997): *The Handbook of Mineralogy: Halides, Hydroxides, Oxides*, Vol. III. Tucson, Texas, USA: Mineral Data Publishing. ISBN 978-0-9622-0972-7.
14. ↑  GIBBSITE (Aluminum Hydroxide)
15. ↑  Bögel 1971, p. 152.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gibbsita Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Bögel, Hellmuth (1971): *Los minerales*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A.
* Díaz G.-Mauriño, Carlos (1991): *Diccionario de términos mineralógicos y cristalográficos*. Madrid: Alianza Editorial. S. A. ISBN 84-206-5237-7.
* Greenwood, N. N. & Earnshaw A. (1997): *Chemistry of Elements*, 2nd edition. Oxford, Reino Unido: Butterworth and Heinemann. ISBN 978-0-7506-3365-9.
* Hurlbut, Cornelius S. & Klein, Cornelis (1985): *Manual of Mineralogy*, 20th ed. Nova York, NY: John Wiley and Sons. ISBN 0-471-80580-7.
* Schumann, Walter (1974): *Rocas y minerales*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0397-0.

### Outros artigos

* Bauxita
* Lista de minerais

### Ligazóns externas

* Gibbsite en Mindat.org *(en inglés)*.
* Gibbsite Mineral Data *(en inglés)*.
* Gibbsite Arquivado 04 de marzo de 2016 en Wayback Machine. en Handbook of Mineralogy *(en inglés)*.
* Gibbsite (Gibbsit) en Mineralienatlas - Fossilienatlas *(en inglés)* *(en alemán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q408516
* EBID: ID
* GEC: 0111958
* JSTOR: gibbsite
* MAG: 2777975867
* Mindat: 1689

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 14762-49-3

 |