***¡Cu-Cut!*** foi unha revista satírica de ideoloxía catalanista e independentista, de periodicidade semanal de comezos do século XX que se publicou entre o 2 de xaneiro de 1902 e o 25 de abril de 1912 e conseguiu unha gran popularidade. Nas súas páxinas participaron un feixe de grandes creadores gráficos.

Politicamente estaba próxima á Lliga Regionalista de Cambó e Prat de la Riba e ó periódico *La Veu de Catalunya* e era contraria ao centralismo e, sobre todo, ao *lerrouxismo*. O seu director foi Manuel Folch i Torres, e tivo como colaboradores a Josep Morató i Grado, Eduard Coca i Vallmajor e Manuel Urgellès. Do apartado gráfico, baseado en caricaturas, se ocupaban Joan Llaverías i Labró, Junceda, Ricard Opisso i Sala, Feliu Elias i Bracons *Apa*, Lluís Bagaria, Smith e Lola Anglada. A súa mascota era un catalán cabezudo cunha barretina, creado por Gaietà Cornet.

Traxectoria
-----------

*Véxase tamén**:* Feitos do ¡Cu-Cut!.
### Creación

A revista tirou o primeiro número o 2 de xaneiro de 1902, editada por José Baguñà e impresa por Mariano Galve. Daquel primeiro número realizáronse 20.000 exemplares, e pouco despois chegaría aos 30.000, e de cando en vez aos 60.000, unha cifra moi elevada para a época. O derradeiro número foi o 518, que se editou o 25 de abril de 1912.

Durante toda a vida do semanario, cada exemplar custaba dez céntimos de peseta. Igualmente, tampouco variou o formato que contaba con dezaseis páxinas de 275 mm x 195 mm, a dúas columnas e cubertas con dúas tintas, negra e vermella (ocasionalmente empregaron o amarelo e a cor violeta).

O director literario foi Manuel Folch i Torres; o director artístico, Cayetano Cornet e o director Ramon Pruna quen, en realidade, exercía de boi de palla encargado de recibi-los paus da xustiza pola que foi encarcerado en varias ocasións.

### Os feitos do ¡Cu-Cut!

A caricatura que provocou a reacción dos militares e o asalto á redacción.
A súa existencia condicionou unha serie de feitos que comezaron co ataque á redacción o 25 de novembro de 1905. Ese día a súa redacción, xunto coa de *La Veu de Catalunya*, foi asaltada por un centenar de militares, como reacción a unha caricatura antimilitarista de Joan Junceda, publicada o día 23.

Os incidentes teñen orixe cando trala vitoria da Lliga Regionalista nas eleccións municipais, deciden realizar un banquete de celebracións que se denominou o "Banquete da Vitoria". Trala celebración do banquete, no Frontón Central, produciuse unha manifestación que marchaba cantado "Els Segadors" e ao achegarse a un local republicano lerrouxista chamado *Fratenidad Republicana*, produciuse unha pelexa. 

Pouco despois, o día 23, publícase a caricatura na que se aludía ás derrotas do exército español fronte a Estados Unidos na Guerra de Cuba, o que anoxou aos oficiais da gornición barcelonesa que decidiron planear algunha acción. O día 25, pola noite, un grupo de oficiais asaltou e esnaquizou a redacción do semanario e, despois, tamén se dirixiron á redacción de *La Veu de Catalunya*, con idéntico resultado. O gobernador civil de Barcelona, o xeneral Fuentes, adoptou unha postura contemplativa e pasiva que provocou, á súa vez, a ira do catalanismo. Nese confrontamento, a alta oficialidade do exército fixo presión en Madrid no Ministerio, polo que os responsables quedaron sen culpa e para evitar ataques á unidade de España ou á institución militar conseguiron a aprobación, en marzo de 1906, da chamada Lei de Xurisdicións que entregaba todos os delitos "contra a patria ou o exército" á xustiza militar.

Foi unha proba da debilidade do réxime da Restauración que provocou a dimisión do xefe de goberno, Eugenio Montero Ríos e, como rexeitamento á aprobación da Lei de Xurisdicións, que case tódolos partidos cataláns dende o carlismo ao republicanismo federal e o catalanismo se unisen no que sería Solidaritat Catalana. Dende entón o mapa electoral catalán mudou substancialmente: foi a fin dos partidos dinásticos da Restauración e o triunfo dos partidos de oposición ao réxime e o catalanismo deixou de ser un feito case que exclusivamente barcelonés para ser catalán. O xogo político en Cataluña repartiuse entre a Lliga Regionalista e os partidos republicanos quedando os partidos da quenda fóra do mapa político catalán.

Relevancia
----------

*¡Cu-Cut! é* imprescindible para comprender o conxunto de publicacións satíricas en Cataluña na primeira metade do século XX porque a súa influencia impregna decisivamente as posteriores iniciativas editoriais do mesmo tipo. A prensa de principios do século XX era un instrumento para facer política e a sátira e o humor de *¡Cu-cut!* propiciaron a creación de novas revistas cun estilo semellante baseado na sátira de carácter catalanista. Aos poucos apareceron *La Tralla* (1903-1907), *La Barretina* (1903), *La Tralla del Carreter* (1903 a 1904), *Or i Grana* (1906-1907) ou *Metralla* (1907 a 1909). En troques, outras publicacións xa existentes víronse na obriga de revisar a liña editorial como foi o caso de *La Campana de Gracia* (1870-1934) e *L'Esquella de la Torratxa* (1879-1938) que incorporaron novos debuxantes e viraron cara ao catalanismo. Tamén influíu noutras publicacións como *L'Hereu* (1913-14), *La Piula* (1916), *Cuca Fera* (1917), *L'Estevet* (1921-23), *El Borinot* (1923-1927) ou *Papitu* (1908-1936).

Notas
-----

1. 1 2  Romero (2000), p. 113
2. 1 2  Casas (2012), p. 35
3. ↑  Solà i Dachs (1967)
4. 1 2  Jiménez-Landi (1996), p. 597
5. ↑  Anguera (1998), p. 292
6. ↑  Tusell (1990), p. 61
7. 1 2  Tusell (1990), p. 63

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***¡Cu-Cut! Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Anguera, Pere (1998). "O nacionalismo catalán". *Grial* (Vigo: Editorial Galaxia). XXXVI (138): 279–294. ISSN 0017-4181.
* Arroyo, M. (1990). "Política y periodismo: la caricatura de ¡Cu-Cut! desencadenante de la ley de jurisdicciones". *Documentación de las Ciencias de la Información* (en castelán) (Universidad Complutense) **13**. ISSN 0210-4210.
* Casas, Narciso (2012). *Técnicas y secretos en Dibujo - Pintura y Restauración* (en castelán). Bubok Publishing. ISBN 978-84-686-0800-6.
* Jiménez-Landi, Antonio (1996). *La Institución Libre de Enseñanza y su ambiente (Tomo III: Período escolar 1881-1907)* (en castelán). Madrid: Editorial Complutense. ISBN 84-89365-57-1.
* Romero Maura, Joaquín (2000). *La romana del diablo: ensayos sobre la violencia política en España, 1900-1950* (eBook)`|format=` require `|url=` (Axuda) (en castelán). Madrid: Marcial Pons, Ediciones de Historia. ISBN 84-95379-17-1.
* Solà i Dachs, Lluís (1967). *Cu-cut! Setmanari de gresca amb ninots (1902-1912)* (en catalán). Barcelona: Bruguera.
* Tusell, Javier (1990). *Manual de Historia de España (6. SigloXX)* (en castelán). Madrid: Historia 16. ISBN 84-7679-162-3.

### Outros artigos

* *La Veu de Catalunya*

### Ligazóns externas

* *ARCA, Arxiu de revistes catalanes antigues*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3050223
* GEC: 0020967
* ISSN: 1575-8699
* OCLC: 436630889

 |