|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras bengalís. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Somapura Mahavihara** (en bengalí: *সোমপুর মহাবিহার* ) ou **Paharpur Buddhist Vihara** (en bengalí: *পাহাড়পুর বৌদ্ধ বিহার* ) en Paharpur, Badalgachhi, Naogaon, Bangladesh está entre os viharas ou mosteiros budistas máis coñecidos do subcontinente indio e é un dos sitios arqueolóxicos máis importantes do país. Foi designado como Patrimonio da Humanidade da UNESCO en 1985. É un dos exemplos máis famosos de arquitectura do Bangladesh preislámico. Data dun período do próximo Halud Vihara e do Sitakot Vihara en Nawabganj Upazila do distrito de Dinajpur.

Historia
--------

Varios mosteiros creceron durante o período Pāla na antiga India nas rexións orientais do subcontinente indio, que comprende Bengala e Magadha. Segundo fontes tibetanas, destacaron cinco grandes Mahaviharas (universidades): Vikramashila, a primeira universidade da época; Nalanda, hoxe refundada como Universidade Internacional de Nalanda; Somapura Mahavihara; Odantapurā; e Jaggadala. Os mahaviharas formaron unha rede; "todos estaban baixo a supervisión do Estado" e existía "un sistema de coordinación entre eles... parece que pola evidencia de que as distintas sedes da aprendizaxe budista que funcionaban no leste da India baixo o Pāla eran consideradas xuntas como formando un rede, un grupo interconectado de institucións", e era común que os grandes estudosos se movesen facilmente de posición en posición entre eles. Xuanzang de China foi un coñecido erudito que residiu na Somapura Mahavihara (a universidade máis grande da antiga India), e Atisa viaxou de Bengala ao Tíbet para predicar o budismo. A forma máis antiga da lingua bengalí comezou a xurdir durante o século VIII.

A escavación en Paharpur, e o achado de selos que levan a inscrición *Shri-Somapure-Shri-Dharmapaladeva-Mahavihariyarya-bhiksu-sangghasya*, identificaron a Somapura Mahavihara como construída polo segundo rei Pala Dharmapala (*ca*. 781–821) da Dinastía Pāla. Fontes tibetanas, incluídas as traducións tibetanas de *Dharmakayavidhi* e *Madhyamaka Ratnapradipa*, a historia de Taranatha e *Pag-Sam-Jon-Zang*, mencionan que o sucesor de Dharmapala Devapala (*ca.* 810–850) construíuno despois da súa conquista de Varendra. A inscrición do piar de Paharpur leva a mención do quinto ano de reinado do sucesor de Devapala, Mahendrapala (*circa* 850–854) xunto co nome de Bhiksu Ajayagarbha. *Pag Sam Jon Zang* de Taranatha rexistra que o mosteiro foi reparado durante o reinado de Mahipala (*ca.* 995–1043).

Jatvarma da dinastía Varman atacou Varendra no século XI con hostilidade cara ao rei Kaivarta Divya e ao budismo. Aínda que o réxime de Kaivarta non parecía sufrir ningunha perda, unha parte do Mahavihara foi destruída polo lume provocado polo exército de Jatvarma.

Ao longo do tempo, o preceptor espiritual de Atisha, Ratnakara Shanti, serviu como sthavira do vihara, Mahapanditacharya Bodhibhadra serviu como monxe residente, e outros estudosos pasaron parte das súas vidas no mosteiro, incluíndo Kalamahapada, Viryendra e Karunashrimitra. Moitos monxes tibetanos visitaron o Somapura entre os séculos IX e XII.

Durante o goberno da dinastía Sena na segunda metade do século XII o vihara comezou a declinar por última vez. Sumamar Dutt recolleu que: *"As ruínas do templo e dos mosteiros de Pāhāpur non levan ningunha marca evidente de destrución a gran escala. A caída do establecemento, por deserción ou destrución, debeu ser nalgún momento no medio do malestar xeneralizado e o desprazamento da poboación como consecuencia da invasión musulmá."* 

Unha placa de cobre datada en 159 da era Gupta (ano 479) descuberta en 1927 na esquina nordeste do mosteiro menciona a doazón dunha parella de brahmáns a Jain Acharya Guhanandi de Pancha-stupa Nikaya en Vata Gohli, identificable como a aldea veciña de Goalapara.

Arquitectura
------------

 Mapa do sitio
A estrutura cuadrangular consta de 177 celas e unha estupa budista tradicional no centro. Os cuartos eran utilizados polos monxes para aloxamento e meditación. Ademais da gran cantidade de estupas e santuarios de varios tamaños e formas, descubríronse placas de terracota, esculturas en pedra, inscricións, moedas, cerámicas, etc.

O sitio alberga os restos arquitectónicos dun vasto mosteiro budista, Somapura Mahavihara, que abarca 27 acres (11 ha). Foi un importante centro intelectual para as tradicións dhármicas como os budistas (Buddha Dharma), xainís (Jaina Dharma) e hindús (Sanatana Dharma). O complexo 21 acres (8,5 ha) ten 177 celas, viharas, numerosas estupas, templos e outros edificios auxiliares. Os muros exteriores con placas ornamentais de terracota aínda mostran a influencia destas tres relixións.

En superficie, Somapura era o maior dos mahaviharas. Segundo Sukumar Dutt, o complexo estaba dominado por un templo, que recordaba fortemente aos templos hindús e budistas de Birmania, Xava e Cambodia, reproducindo o soto cruciforme, a estrutura en terrazas con cámaras insertadas e a forma de pirámide en diminución gradual... durante a época. dos Palas existía algún tipo de relación entre o leste da India e o sueste asiático." Outro comentou: "non cabe dúbida de que este estilo de arquitectura influíu máis profundamente no de Birmania, Xava e Cambodia. A aproximación máis próxima ao plano e á superestrutura do templo de Paharpur é proporcionada polos templos coñecidos como Chandi Loro Jongrang e Chandi Sevu de Prambanam en Xava Central."

### Templo central

 Vista aérea
A finalidade desta estrutura central no medio do patio permanece sen resolver dende o seu descubrimento. Por iso, a maioría dos debates xerados ata agora sobre a arquitectura de Sompur Mahavihara céntranse na identificación da súa superestrutura que falta. O motivo pode ser múltiple, pero o máis importante é a non dispoñibilidade dunha cantidade substancial de recursos de primeira man, incluíndo unha completa documentación arquitectónica a disposición dos investigadores. Existen diferentes argumentos sobre a parte superior final da estrutura central de Sompur Mahavihara.

En consecuencia, a maioría dos traballos realizados ata o momento baséanse principalmente nos achados da escavación arqueolóxica e no estudo dos artefactos dende a perspectiva arqueolóxica. O primeiro estudo sobre este monumento con documentación foi do arqueólogo K. N. Dikhist no seu *Paharpur, Memoirs of Archaeological Survey in India* (1938). Dikhsit preocupouse pola documentación dos achados arqueolóxicos e concentrouse na súa interpretación e análise. Intentou suxerir un probable tratamento arquitectónico das partes que faltan da estrutura mediante o estudo dos restos arqueolóxicos. Até hoxe, este estudo considérase como o rexistro máis auténtico do Sompur Mahavihara.

Prudence R. Myer publicou o primeiro destes estudos en 1969 como un artigo de revista, no que propuxo a superestrutura que faltaba como estupa e ilustrou as posibles articulacións tridimensionais. Myer embarcouse na súa proposta a través dun estudo diacrónico da estupa e dos santuarios da estupa na India. Tomou Sompura Mahavihara como exemplo para elaborar o seu estudo e produciu unha restauración conxectural da estrutura central en apoio da súa análise.

O segundo traballo publicouse uns trinta anos despois da proposta de Myer. Un equipo de arquitectos da Universidade de Khulna dirixido por Mohammed Ali Naqi propuxo outra reconstrución teórica da estrutura central así como algunhas partes do bloque periférico (principalmente o vestíbulo de entrada) en 1999. Este traballo tamén foi presentado no "Seminario Internacional sobre Elaboración dunha Estratexia de Investigación Arqueolóxica para o Patrimonio da Humanidade de Paharpur e o seu medio ambiente", organizado conxuntamente pola UNESCO e o Departamento de Arqueoloxía de Bangladesh en 2004. Muhammad Ali Naqi propuxo unha agulla semellante a un templo na parte superior considerando o túmulo central como un 'Stupa-Shrine' cunha estupa tipo 'Shikhara' na súa reconstrución.

En 2012, Mohammad Habib Reza, a través dunha análise contextual da arquitectura budista primitiva de Bengala, propón na súa tese de doutoramento: *o núcleo de Pahāŗpur vihāra era semellante á coroa do templo pañcharatna e con catro coroas máis sobre as maņdapas debería parecerse ao templo de Ānanda de Pagan; con todo, debido ao seu período de construción anterior o seu aspecto era máis plano que o templo de Ānanda.*

#### Na cultura popular

Realizáronse moitos documentais sobre o Vihara budista de Paharpur, incluíndo a película de 2016, *Chader shohor Onair* de Channel I, dirixida por Razib Hasan.

Protección
----------

Somapura foi declarada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1985. Desde entón, unha serie de misións da UNESCO visitaron regularmente o lugar e colaboraron co proxecto. Ademais, o organismo da ONU preparou un plan director, que implicaba 5,6 dólares millóns. 

As obras de arte de terracota do lugar sufriron graves danos como resultado da "falta de mantemento adecuado, escaseza de man de obra, limitación de fondos e fortes precipitacións e o principal problema é a corrupción de Bangladesh". Ademais, a mala drenaxe da auga acompañada de altos niveis de salinidade nos solos contribuíron a deteriorar as esculturas de terracota. Outras ameazas inclúen a vexetación incontrolada, o vandalismo, as condicións climáticas e a invasión e invasión do público.

Galería
-------

* Estruturas no complexo Somapura MahaviharaEstruturas no complexo Somapura Mahavihara
* 
* Parte inferior do Santuario CentralParte inferior do Santuario Central
* Modelo por Mohammed Ali NaqiModelo por Mohammed Ali Naqi
* Muros en PaharpurMuros en Paharpur

Notas
-----

1. 1 2 3 4  "Somapura Mahavihara - Banglapedia". *en.banglapedia.org* (en inglés). Consultado o 2023-01-29.
2. ↑  English, Elizabeth (2013-02-08). *Vajrayogini: Her Visualization, Rituals, and Forms* (en inglés). Simon and Schuster. ISBN 978-0-86171-657-9.
3. ↑  Dutt, Sukumar (1988). *Buddhist Monks and Monasteries of India: Their History and Their Contribution to Indian Culture* (en inglés). Motilal Banarsidass Publishe. ISBN 978-81-208-0498-2.
4. ↑  Ray, Niharranjan (1994). *History of the Bengali People: Ancient Period* (en inglés). Orient Longman. ISBN 978-0-86311-378-9.
5. 1 2  Dutt, Sukumar (1988). *Buddhist Monks and Monasteries of India: Their History and Their Contribution to Indian Culture* (en inglés). Motilal Banarsidass Publishe. ISBN 978-81-208-0498-2.
6. ↑  "History and philosophy of Buddhism, based mainly on Pali canonical and exegetical literature". *WorldCat.org* (en inglés). Consultado o 2023-01-29.
7. ↑  Alam, A. K. M. Masud; Xie, Shucheng; Saha, Dilip Kumar; Chowdhury, Sifatul Quader (2008-02-01). "Clay mineralogy of archaeological soil: an approach to paleoclimatic and environmental reconstruction of the archaeological sites of the Paharpur area, Badalgacchi upazila, Naogaon district, Bangladesh". *Environmental Geology* (en inglés) **53** (8): 1639–1650. ISSN 1432-0495. doi:10.1007/s00254-007-0771-1.
8. ↑  Dutt, Sukumar (1988). *Buddhist Monks and Monasteries of India: Their History and Their Contribution to Indian Culture* (en inglés). Motilal Banarsidass Publishe. ISBN 978-81-208-0498-2.
9. 1 2  Dutt, Sukumar (1988). *Buddhist Monks and Monasteries of India: Their History and Their Contribution to Indian Culture* (en inglés). Motilal Banarsidass Publishe. ISBN 978-81-208-0498-2.
10. ↑  Myer, Prudence R. (1961). "Stupas and Stupa-Shrines". *Artibus Asiae* **24** (1): 25–34. ISSN 0004-3648. doi:10.2307/3249181.
11. ↑  Naqi, Md Ali; Islam, Ziaul; Bhuiyan, Md Shoeb; Gomes, Catherine Daisy (1999). "THE VIRTUAL RECONSTRUCTION OF PAHARPUR VIHARA". *Khulna University Studies* (en inglés).
12. ↑  Centre, UNESCO World Heritage. "Ruins of the Buddhist Vihara at Paharpur". *UNESCO World Heritage Centre* (en inglés). Consultado o 2023-01-29.
13. ↑  "Somapura Mahavira ; Buddhist monastery, Bangladesh". *www.britannica.com* (en inglés). Consultado o 2023-01-29.
14. ↑  Bilu, Hasibur Rahman; Paharpur, back from; Naogaon (2009-04-25). "World heritage site left in ruins". *The Daily Star* (en inglés). Consultado o 2023-01-29.
15. ↑  Bilu, Hasibur Rahman; Paharpur, back from; Naogaon (2007-12-15). "Salinity and neglect ruin Paharpur terracota". *The Daily Star* (en inglés). Consultado o 2023-01-29.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Somapura Mahavihara Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Patrimonio da Humanidade por país
* Lista do Patrimonio da Humanidade en Perigo

### Ligazóns externas

* No sitio web da UNESCO
* Pharapur Buddhist Vihara do Departamento de Arqueoloxía do Goberno de Bangladesh
* Patrimonio da Humanidade
* Máis información, imaxes, vídeos, vistas panorámicas de 360 graos e moito máis

| * v
* c
* e
Patrimonio da Humanidade en Bangladesh |
| --- |
|  | Cidade mesquita de Bagerhat (1985)  ·  Somapura Mahavihara (1985)  ·  Sundarbans (1997) |  |
| Patrimonio da Humanidade  ·  Lista do Patrimonio da Humanidade en Perigo |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q305044
* WorldCat
* VIAF: 4254147312826837970004
* BRE: 2324983
* EBID: ID
* GeoNames: 7481843
* WHC: 322

 |