recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Manuel Reimóndez Portela.
**Manuel Reimóndez Portela**, nado en San Miguel de Castro (A Estrada), o 26 de marzo de 1916 e finado na mesma parroquia o 20 de xuño de 1994, foi un médico, escritor e político galego.

Traxectoria
-----------

Emigrou de neno a Cuba, onde fixo os estudos primarios e comezou o bacharelato, e retornou en 1932. Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela, aínda que non chegou a rematala debido á Guerra Civil. Cando rematou a contenda, regresou á facultade e obtivo a licenciatura en 1960, especializouse no aparato dixestivo. Exerceu a profesión na súa aldea natal. Polo seu trato chamáronlle o Médico dos Pobres.

Na época da transición presidiu a Comisión que elaborou o Estatuto dos dezaseis, o anteproxecto do Estatuto de Autonomía de 1981. Nas eleccións municipais de 1983 encabezou a candidatura da Coalición Popular e foi elixido alcalde da Estrada.

Foi presidente do Centro de Iniciativas e Turismo da Estrada e director do museo municipal, que leva o seu nome.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Jesús Durán Martínez** |  **Alcalde da Estrada** 1983 - 1987 | Sucesor:**Elvira Fernández** |

Recoñecementos
--------------

En 1994 obtivo o premio San Martiño de nomalización lingüística do Concello da Estrada.

En 1996 a Fundación de Exposicións e Congresos da Estrada creou na súa honra o Premio Xornalístico Manuel Reimóndez Portela, co obxectivo de contribuír ao fomento e difusión da lectura na Comunidade Autónoma Galega.

Déuselle o seu nome ao Museo do Pobo Estradense.

En 2004 o Concello da Estrada réndelle homenaxe adicándolle o seu Ano Cultural.

Obras
-----

* *Guía turística de La Estrada*, 1976.
* *Marcas de canteiros de la desaparecida Torre de la Barreira*, 1976.
* *O Estatuto dos 16*, 1978.
* *Cruceiros e cruces do nordeste da provincia de Pontevedra*, 1985.
* *A Estrada rural*, 1990.
* *Un médico na aldea*, 1992.
* *A Estrada*
* *El camino a Santiago por el sudeste: Ourense, Santiago de Compostela*, 1993. En colaboración con José Espiño Matos e Mariano Sinde Lema.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Manuel Reimóndez Portela Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* *Manuel Reimóndez Portela na lembranza*. Sada: Do Castro. 1996.

### Outros artigos

* Eleccións municipais na Estrada
* Premio xornalístico Manuel Reimóndez Portela

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12392815
* WorldCat
* VIAF: 67789766
* BNE: XX819973
* Dialnet: 1231483
* FAST: 77369
* GND: 1254563016
* ISNI: 000000005945434X
* LCCN: n81090088

 |
Unidades morfoestruturais de Cataluña:

|  |  |
| --- | --- |
|      Pireneo 
     Prepireneo 
     **Depresión Central**
     Pequenas estribacións na Depresión Central |      Cordilleira Transversal 
     Cordilleira Prelitoral 
     Cordilleira Litoral
     Depresións litoral e prelitoral e outras chairas costeiras |

A **Depresión Central** (en catalán: *Depressió Central*) é unha chaira situada no centro de Cataluña, que ocupa o sur da provincia de Lleida e o centro da de Barcelona. Esténdese entre o Prepireneo e as Cordilleiras Costeiras, abríndose cara a poñente, onde enlaza coa Depresión do Ebro como a súa prolongación oriental.

Características
---------------

Dende o punto de vista físico trátase dunha sucesión de altiplanos de entre 800 e 1000 metros de altitude que van perdendo altura (ata os 100 metros) cara ao oeste ata chegar ao Val do Ebro. Limitando estas alturas, esténdense concas de erosión que foron escavando os ríos ao atopar materiais brandos como arxilas ou margas, como é o caso da chaira do Bages e da Conca de Barberà-

A chaira do Bages, na Depresión Central.
Os límites da Depresión Central varían segundo se os consideramos dende o punto de vista do relevo ou da súa formación, xa que algúns macizos como o de Montserrat ou Sant Llorenç del Munt, xeograficamente situados na Cordilleira Prelitoral, están formados por materiales formados na mesma época que os da Depresión Central coa que están en contacto, depositados enriba das rochas máis antigas do Sistema Mediterráneo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Prepireneo
* Cordilleiras Costeiras Catalás

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1921929
* GEC: 0022040

 |
Un número enteiro *n* é **libre de cadrados** se non é divisíbel por ningún cadrado perfecto maior ca 1. Isto quere dicir que os factores primos de *n* son todos distintos.

Desta forma, 10=2·5 é libre de cadrados, pero 20=22·5 non o é, porque é divisíbel por un cadrado. 

Os primeiros enteiros positivos libres de cadrados son:

1, 2, 3, 5, 6, 7, 10, 11, 13, 14, 15, 17, 19, 21, 22, 23, 26, 29, 30, 31, 33, 34, 35, 37, 38, 39, ... (secuencia A005117 na OEIS).

Caracterizacións equivalentes
-----------------------------

Un número é libre de cadrados se e só se:

* Non existe ningún primo *p* tal que *p2* divide a *n*.
* *n* factoriza en produto de primos distintos. Outra forma de dicir isto é que para toda factorización de *n=ab*, os factores *a* e *b* son primos entre si.
* O valor da función de Möbius de *n*, *μ*(*n*), é non nulo.

Distribución dos números libres de cadrados
-------------------------------------------

Se *Q*(*x*) indica o número de números libres de cadrados menores ou iguais que *x*, entón

{\displaystyle Q(x)={\frac {6x}{\pi ^{2}}}+O({\sqrt {x}})}
(véxase π).

  

A densidade dos números libres de cadrados é, polo tanto,

{\displaystyle \lim \_{x\to \infty }{\frac {Q(x)}{x}}={\frac {6}{\pi ^{2}}}}

Notas
-----

1. ↑  Everest et al. 2008, p. 55.
2. ↑  Burton et al. 2002, p. 45.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Burton, David M. (2002). *Elementary Number Theory* (5ª ed.). McGraw-Hill. ISBN 0-07-232569-0.
* Everest, Graham; Ward, Thomas (2008). *An Introduction to Number Theory*. Graduate Texts in Mathematics. Springer. ISBN 9781852339173.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q50706
* MAG: 188139237

 |
Imaxe combinada RMN e PET dunha cabeza humana.
A **resonancia magnética nuclear (RMN)** é a tecnoloxía baseada no fenómeno físico que emprega as propiedades mecánico-cuánticas dos núcleos atómicos.

Todos os núcleos que posúen un número impar de protóns ou neutróns teñen un momento magnético e un momento angular intrínseco, noutras palabras, teñen un spin > 0. Os núcleos máis comunmente empregados en RMN son o do protio (1H, o isótopo máis sensíbel en RMN despois do inestábel tricio, 3H), o 13C e o 15N, aínda que os isótopos de núcleos de moitos outros elementos (2H, 10B, 11B, 15N, 17O, 19F, 23Na, 29Si, 31P, 35Cl, 113Cd, 195Pt) son tamén utilizados.

As frecuencias ás cales un núcleo atómico resoa (por exemplo, dentro dunha molécula) son directamente proporcionais á forza do campo magnético exercido, de acordo coa ecuación da frecuencia de precesión de Larmor. A literatura científica até 2008 inclúe espectros dun grande intervalo de campos magnéticos, desde 100 nT até 20 T. Os campos magnéticos maiores son a miúdo preferidos xa que a correlación co incremento da sensibilidade de sinal é maior. Existen moitos outros métodos para incrementar o sinal observado. O incremento de campo magnético tamén se traduce nunha maior resolución espectral, cuxos detalles son descritos polo desprazamento químico e o efecto Zeeman.

A RMN foi descrita por vez primeira por Herman Carr en 1952, cando produciu unha imaxe por resonancia magnética dunha soa dimensión na súa tese de doutoramento de Harvard.

Notas
-----

1. ↑  Carr, Herman (1952). *Free Precession Techniques in Nuclear Magnetic Resonance* (PhD thesis). Cambridge, MA: Harvard University. OCLC 76980558. [*cómpre nº de páxina*]
2. ↑  Carr, Herman Y. (xullo de 2004). "Field Gradients in Early MRI". *Physics Today* (American Institute of Physics) **57** (7): 83. Bibcode:2004PhT....57g..83C. doi:10.1063/1.1784322.
3. ↑  *Encyclopedia of Nuclear Magnetic Resonance* **1**. Hoboken, NJ: Wiley and Sons. 1996. p. 253. [*Ligazón morta*]

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Resonancia magnética nuclear*** |

### Outros artigos

* Imaxe médica
* Imaxe por resonancia magnética
* A resonancia magnética nunha páxina (One-Page MR Primer)

### Ligazóns externas

* Sociedade Española de Neuroimaxe  *(en castelán)*

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre medicina é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q209402
* AAT: 300220368
* BNCF: 4937
* BNF: 13318906s
* BRE: 4924217
* EBID: ID
* GND: 4037005-7
* JSTOR: nuclear-magnetic-resonance
* LCCN: sh85093005
* MAG: 46141821
* NDL: 00562382
* SUDOC: 027675009

 |
**María del Carmen Giménez-López**, nada en Valencia en 1978, é Investigadora Principal no CIQUS e "Honorary Associate Professor" na Universidade de Nottingham. Actualmente ten o apoio dunha ERC Starting Grant e un contrato "Ramón y Cajal" na Universidade de Santiago de Compostela onde coordina un grupo internacional de investigación estratéxica sobre Materia Condensada e Materiais Funcionais (MAT2).

Traxectoria
-----------

María Giménez é doutora en Química Inorgánica pola Universidade de Valencia. Realizou unha estancia posdoutoral en Nottingham, tras a que obtivo unha axuda Marie Curie de dous anos.  Foi beneficiaria dunha das axudas Dorothy Hodgkin Fellowship que concede a Royal Society. En 2015 converteuse en profesora asistente en Química de Materiais na universidade de Nottingham. En 2018 incorporouse a Universidade de Santiago de Compostela onde desenvolve o seu labor investigador.

Realizou estudos punteros en química de materiais que involucran materiais magnéticos conmutables, sistemas supramoleculares baseados en superficies e máis recentemente nanocarbonos híbridos funcionais. A investigación no seu grupo céntrase no desenrolo e a caracterización funcional de nanoestructuras híbridas metal-carbono para espintrónica e aplicacións relacionadas coa enerxía. Recentemente participou no descubremento dun novo tipo de líquido.

Premios e recoñecementos
------------------------

En 2012 obtivo o *Premio al Investigador Emergente 2012* da Real Sociedad Española de Química. En 2016/2017 foi finalista do *Premio talento emergente SRUK / CERU* e en 2018 foi seleccionada pola Real Sociedad Española de Química para representar a España no Young Investigator 2018 (YIW2018).

Notas
-----

1. 1 2  "María Giménez: «En el Ciqus tengo la oportunidad de trabajar con investigadores de primera»". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2018-02-25. Consultado o 2021-02-20.
2. 1 2 3  "Giménez López, María del Carmen". *Agencia Estatal de Investigación*. Arquivado dende o orixinal o 15-03-2021. Consultado o 20-2-2021.
3. ↑  Redacción (2021-01-07). "Novo pulo para a ciencia de vangarda no CiQUS de Santiago". *GCiencia*. Consultado o 2021-02-20.
4. ↑  Redacción (2018-02-01). "O prestixio internacional do CiQUS de Santiago atrae unha nova Starting Grant". *GCiencia*. Consultado o 2021-02-20.
5. 1 2  Redacción (2021-02-18). "Científicos do CiQUS de Santiago descobren un novo tipo de líquido". *GCiencia*. Consultado o 2021-02-20.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* María Giménez López (en inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q80116476
* ORCID: 0000-0003-4644-2528
* ResearcherID: A-8481-2012
* Scopus: 24279232700

 |
O **Directorio Revolucionario Ibérico de Liberación** (**DRIL**) foi unha organización armada formada en 1959 por exiliados españois, sobre todo galegos, e portugueses para loitar contra as ditaduras salazarista e franquista.

Historia e características
--------------------------

O DRIL tiña dous secretarios xerais: Humberto Delgado e Xosé Velo e entre os seus membros destacaron Henrique Galvão e José Fernando Fernández Vázquez (*Xosé de Soutomaior*). As primeiras accións armadas realizounas en febreiro de 1960 contra a casa do concello de Madrid e os locais da FET de las JONS, tamén en Madrid, acción na que morre o membro do DRIL José Ramón Pérez Jurado. En xuño de 1960 o DRIL atentou contra as estacións do tren de Barcelona, Donostia e Bilbao e contra o aeroporto de Madrid. Como consecuencia do atentado de Donostia, onde estivo implicado o vigués Guillermo Santoro, morreu unha nena de 22 meses.

A acción máis coñecida do DRIL foi a **Operação Dulcineia**, consistente no secuestro do *Santa Maria* (buque portugués que facía a liña Caracas-Lisboa-Vigo), entre o 22 de xaneiro e o 4 de febreiro de 1961. Nela un comando composto por 24 membros do DRIL, coordenados por Henrique Galvão e Humberto Delgado, secuestrou o buque, no que viaxaban 586 pasaxeiros. A pretensión era denunciar a situación que se vivía en Portugal e España. Na decurso do secuestro morreu un oficial do Santa María. Tras conversas co goberno brasileiro, os membros do DRIL depuxeron as armas e conduciron o navío cara a Recife a cambio de recibir o status de refuxiados políticos. Este feito foi narrado no documental *Santa Liberdade* (2004), de Margarita Ledo Andión, que recupera a memoria do secuestro do buque *Santa Maria*.

Tras o secuestro o DRIL entrou en crise interna polas liortas internas sobre quen liderara a operación e sobre todo por outro problema máis de fondo entre os que concibían ao DRIL como un grupo que realizase grandes golpes de efecto e outro que o concibían nunha estratexia de insurrección armada contra o franquismo e o salazarismo, malia iso o DRIL continuou realizando accións esporádicas ata 1964.

Notas
-----

1. ↑  Aizpeolea, Luis R. (23 de xuño de 2020). "Fin de la polémica: el DRIL mató a la niña Begoña Urroz". *El País* (en castelán).
2. ↑  "Santa Liberdade. NÓS Produtora Cinematográfica Galega". *www.noscinema.gal*. Consultado o 2021-04-25.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Hermínio da Palma
**Raymond Queneau**, nado e Le Havre o 21 de febreiro de 1903 e finado o 25 de outubro de 1976, foi un poeta e novelista francés.

Traxectoria
-----------

Graduado en 1919 en latín e grego, trasladouse a estudar na Sorbona de París, onde estudou tanto matemáticas como letras. Graduouse en filosofía e psicoloxía. Aí sentiuse atraído polo movemento surrealista. Despois dunha viaxe a Grecia en 1932, empezou a reflexionar sobre as diverxencias existentes entre as linguas faladas e as linguas escritas, diverxencia evidente no grego pero tamén no francés. Estas reflexións plasmounas en diversos artigos sobre o "neofrancés" e utilizounas nas súas novelas. Escribiu a súa primeira novela *Le Chiendent*, publicada en 1933.

Viviu do seu traballo como xornalista, realizando pequenos traballos, e logo, a partir de 1938, da súa colaboración coa editorial Gallimard na que foi tradutor, lector, membro do comité de lectura etc. En 1947 publicáronse os seus *Exercicios de estilo* (na lingua orixinal, *Exercices de Style*). Foi tamén o inicio das primeiras publicacións que realizou baixo o pseudónimo de Sally Mara, imitando ao Vernon Sullivan do seu amigo Boris Vian e que lle valeu diversos problemas coa censura.

Tras a liberación, frecuentou tamén os medios de Saint-Germain-des-Prés. Escribiu libretos para comedias musicais e os diálogos de diversas películas como *Monsieur Ripois* realizada por René Clément.

En 1950, entrou no Colexio de Patafísica e en 1951 na Academia Goncourt. Amante das ciencias, en 1948 entrou na Sociedade Matemática de Francia. Raymond Queneau sempre tentou aplicar normas aritméticas na construción das súas obras. Con motivo dun coloquio, fundou en 1960, xunto a François Le Lionnais, un grupo de investigación literaria e científica que se converteu no OuLiPo.

Notas
-----

1. ↑  Ficha da obra Arquivado 30 de xullo de 2018 en Wayback Machine. traducido por Henrique Harguindey e Xosé Manuel Pazos e publicada por Xerais en 1995.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Omajakeno *(en francés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q218690
* WorldCat
* VIAF: 95204781
* AGORHA: 112373
* Allmovie: p169117
* AlloCiné: 14239
* BAV: ADV10273556
* BIBSYS: 90116305
* BiTraGa: 734
* BLBNB: 000327408
* BNA: 000025688
* BNCHL: 000037038
* BNE: XX910183
* BNF: 11920846s
* BRE: 2060761
* CANTIC: a10443794
* CiNii: DA02057891
* DeutscheBio: 118597302
* Discogs: 648086
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 17167
* Filmportal: ID
* GEC: 0053620
* GND: 118597302
* IBDB: 107078
* ICCU: CFIV004389
* IMDb: nm0703200
* Isidore: queneau\_raymond\_auteur\_ou\_responsable\_intellectuel
* ISNI: 0000000121441794
* LAC: 0061H3749
* LCCN: n50050534
* LibraryThing: queneauraymond
* MR: 522386
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000011153
* NDL: 00453507
* NKC: jn20000604538
* NLA: 35863884
* NLG: 68613
* NNDB: 000113430
* NTA: 068456077
* OL: OL139769A
* openMLOL: 335364
* Persée: 207174
* PTBNP: 46992
* RKD: 295664
* SELIBR: 208863
* SNAC: w6v125rm
* SUDOC: 027085694
* TESF: queneau\_raymond
* TMDb: 25949
* Treccani: raymond-queneau
* UNZ: QueneauRaymond
* zbMATH: queneau.raymond

 |
O **Garaşsyz, Bitarap, Türkmenistanyň Döwlet Gimni** (*Himno do Estado Turcomán Independente e Neutral*, en galego) é o himno nacional de Turkmenistán dende o 27 de setembro de 1996. A música é de Veli Mukhatov, autor tamén do antigo himno oficial da República Soviética de Turkmenistán.

Letra
-----

I:

Janym gurban sana, erkana ýurdum  

Mert pederleň ruhy bardyr könülde.  

Bitarap, Garaşsyz topragyn nurdur  

Baýdagyn belentdir dünýan önünde.

II:

Gardaşdyr tireler, amandyr iller  

Owal-ahyr birdir bizin ganymyz.  

Harasatlar almaz, syndyrmaz siller  

Nesiller döş gerip gorar şanymyz.

Chorus:

Halkyň guran beýik binasy,  

Berkarar döwletim, jigerim - janym.  

Başlaryň täji sen, diller senasy,  

Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!


| * v
* c
* e
Himnos nacionais de Asia |
| --- |
| 
* Afganistán
* Arabia Saudita
* Bahrain
* Bangladesh
* Bután
* Brunei
* Camboxa
* Casaquistán
* China
* Corea do Norte
* Corea do Sur
* Emiratos Árabes Unidos
* Filipinas
* Iemen
* India
* Indonesia
* Irán
* Iraq
* Israel
* Kuwait
* Laos
* Líbano
* Malaisia
* Maldivas
* Mongolia
* Myanmar
* Nepal
* Omán
* Paquistán
* Palestina
* Qatar
* Kirguizistán
* Singapur
* Siria
* Sri Lanka
* Tailandia
* Taiwán
* Taxiquistán
* Turcomenistán
* Uzbekistán
* Vietnam

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q26693
* MusicBrainz: ID

 |
**Jacobo Zbarsky Kuper**, nado en Łódź en 1914 e finado en Pontevedra o 10 de agosto de 1936, foi un odontólogo e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Abraham Zbarsky Geller, odontólogo como el, nacionalizado español en 1931, era socialista. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, presentouse no goberno civil co uniforme de brigada de complemento de artillaría, sendo nomeado polo gobernador Gonzalo Acosta Pan, xefe das milicias populares encargadas da resistencia contra os golpistas. Logo da rendición aos militares sublevados, abandonou o goberno civil e foi detido pola policía o 21 de xullo. Xulgado en consello de guerra sumarísimo por "rebelión militar", foi condenado á pena de morte. Foi executado no polígono de tiro de artillaría, en Campolongo o 10 de agosto de 1936.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Lamela García, V. Luis (1993). *Inmolados gallegos. Alexandro Bóveda, Víctor Casas, Telmo Bernárdez, Adrio Barreiro..*. Sada: Ediciós do Castro. p. 107. ISBN 84-7492-655-6.  *(en castelán)*

### Ligazóns externas

* Familias represaliadas: Os Zbarsky (2)
* Jacobo Zbarsky na páxina web *Nomes e Voces*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12390799
* DSBE: 781\_zbarsky-kuper-jacobo

 |
Espectro dunha fonte de fluorescente de luz negra. A anchura a media altura do pico en 370 nm é duns 20 nm. O pequeno segundo pico (*2*) é luz con 404 nm de lonxitude de onda que se escapa a través do filtro, e é o que lle dá o brillo violeta.
A **luz negra** é o nome común para lámpadas que emiten radiación electromagnética ultravioleta próxima, cunha compoñente residual moi pequena de luz visible. As lámpadas de luz negra fabrícanse xeralmente do mesmo xeito que as lámpadas fluorescentes convencionais, agás que utilizan un único fósforo, e en lugar do cristal transparente exterior empregan un cristal escuro coñecido como cristal de Wood, que bloquea a maior parte de "luz visible" con lonxitude de onda por encima dos 400 nanómetros. 

Unha lámpada de luz negra.
A radiación ultravioleta destas lámpadas prodúcese cunha lonxitude de onda superior a 350 nm. Unha onda ultravioleta xerada tan preto do espectro visible non produce dano (ou polo menos non maior dano que o que pode producir a luz visible). Non obstante, pola súa natureza invisible, a luz negra utilízase sempre como iluminación tenue. 

Arte con luz negra: Pintura e escultura con materiais fluorescentes do artista Beo Beyond.
Detalle de esfinxe con pintura fluorescente por Roque Logozzo. 
Estas lámpadas son altamente ineficientes, emitindo poucos lumen por watt de potencia, o que eleva perigosamente a súa temperatura, e por iso recoméndase que se utilice por curtos períodos.

A luz negra utilízase en ambientes escuros para resaltar algunhas cores sobre outras, logrando efectos sorprendentes. É xeralmente aceptado que a luz negra soamente fai resaltar as cores brancas, que teñen un brillo branco violáceo, deixando case na escuridade ao resto. En realidade a luz negra resalta as cores fluorescentes, que se atopan principalmente no poliéster e que adoita estar presente nas teas brancas (en camisetas, camisas e zapatillas). Este tipo de luz adóitase utilizar nos bares e discotecas para crear un brillo especial en conxunto coas demais luces.

Tamén é útil para revisar os gravados que brillan só baixo a luz ultravioleta, e que demostran a autenticidade da maioría dos billetes e as moedas de case todo o mundo.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Primeiro sitio web oficial de Teatro da Luz Negra
* Fotografías a partir de materiais fluorescentes e luz negra
* Monicreques de luz negra
* Pinturas Ultravioleta | Roque Logozzo

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* GPnotebook: -758120400

 |
**Gonzalo Varela Agrelo**, nado na Estrada o 10 de xullo de 1914 e finado en 1991, foi un futbolista galego máis coñecido como **Varela**, que xogaba na demarcación de defensa.

Traxectoria
-----------

Despois de xogar no Club Deportivo Estradense, Varela chegou na tempada 1935-36 ao Celta de Vigo, que estaba buscando o ascenso a Primeira División. Militaría no club 5 tempadas.

No primeiro ano que estivo no Celta o equipo conseguiu o ascenso pero o comezo da Guerra Civil Española fixo esperar o debut na máxima categoría. O propio Varela serviría como cabo de artillaría en Aragón e Levante.

O 3 de decembro de 1939 por fin debuta o Celta en Primeira División, sería cunha derrota ante o Real Zaragoza. Porén o equipo acadaría a permanencia despois de vencer na promoción ao Deportivo da Coruña que tentaba ascender. Varela disputaría 16 dos 22 encontros da tempada, formando parella con Vicente Cons.

Na tempada 1941-42 comezou a perder peso nos onces iniciais e finalmente o club prescindiu dos seus servizos para aliviar a delicada situación económica o 4 de febreiro de 1944, xunto a el tamén deixaron o club Martín Pica e Alberich.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Marcos L. Bacariza (13 de outubro de 2009). "Gonzalo Varela". *Yo jugué en el Celta* (en castelán).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12390113
* BDFutbol: 10881
* Transfermarkt: 352690

 |
**Leszek Władysław Lubicz-Nycz**, nado en Brzesko o 20 de agosto de 1899 e finado en Buraków  ou en Łomianki o 22 de setembro de 1939, foi un militar e tirador de esgrima polaco, gañador dunha medalla olímpica.

Traxectoria
-----------

Durante a primeira guerra mundial serviu nas Lexións Polacas, incorporándose ao exército polaco tras a súa formación en 1918, loitou na guerra polaco-soviética recibindo polas súas accións a Cruz de Prata da Orde Virtute Militari. Durante o período de entreguerra serviu en artillaría e en diversas academias militares, así como instrutor de esgrima e esquí no Instituto Nacional de Educación Física en Varsovia. Esgrimista de sona, foi dos grandes especialistas polacos de sabre, campión desa especialidade no campionato polaco de 1931. Competiu nos Xogos Olímpicos de 1932 co equipo polaco de sabre, logrando a medalla de bronce. En 1936 publicou o libro *Wytyczne nauczania i zasady jazdy na nartach*, dedicado ao esquí. Ao comezo da segunda guerra mundial combateu co rango de maior na defensa de Polonia morrendo preto de Varsovia no decurso da batalla de Łomianki. Promovido postumamente ao grao de tenente coronel, inicialmente soterrado no cemiterio de Kiełpin os seus restos trasladáronse o 19 de marzo de 1940 ao Cemiterio Militar de Powązki.

Notas
-----

1. ↑  "Pérfil no Portal do olimpisco polaco PKOl". Arquivado dende o orixinal o 03 de febreiro de 2010. Consultado o 25 de agosto de 2013.
2. 1 2 3  A. K. Kunert, Z. Walkowski, *Kronika kampanii wrześniowej 1939*, Wydawnictwo Edipresse Polska, Varsovia 2005, ISBN 83-60160-99-6, s. 99.

Véxase tamén
------------

#### Ligazóns externas

* Pérfil no portal pkol.pl *(en polaco)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2359361
* WorldCat
* VIAF: 306430347
* Sports Reference: leszek-lubicz-nycz-1

 |
**Juan Bautista Vicente María de Ávila Armada Valdés**, **marqués de Figueroa**, nado na parroquia xixonesa de San Salvador de Deva o 27 de outubro de 1823 e finado en Figueroa (Abegondo) o 27 de febreiro de 1910, foi un militar e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Juan Antonio Armada Mondragón Guerra (marqués de Santa Cruz de Ribadulla) e María del Rosario Benita Fernanda Valdés Ramírez de Jove (condesa de Canalejas). Coronel de artillaría. Foi deputado no Congreso polo distrito de Santiago de Compostela (1857-1865), A Estrada (1864-1865), e novamente Santiago de Compostela (1865-1871).

Vida persoal
------------

Casou con Ramona Losada Miranda (marquesa de Figueroa) e foi pai de Juan Armada Losada Concepción Armada Losada e Joaquina Armada Losada, que casou con Miguel Gil Casares.

Notas
-----

1. ↑  Lasso-de la Vega López-de Tejada, Miguel (1992). *Linajes y palacios ovetenses. Datos para su historia* (en castelán). Hidalguía. p. 109.
2. ↑  Necrolóxica en *Gaceta de Galicia*, 28-2-1910, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Xenealoxía Armada

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20534001
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 8500

 |
**Antonio Pacheco Bermúdez**, nado en Noia e finado en París o 5 de xullo de 1832, foi un xornalista e cirurxián galego.

Traxectoria
-----------

Exerceu como médico nos exércitos de Castela a Vella, Cataluña e Galicia. En 1793 foi o segundo cirurxián do buque *San Telmo* da Real Armada. En 1794 exerceu en Palencia e en 1795 deu clases na Universidade de Santiago de Compostela e na Real Academia Físico-Cirúrxica da mesma vila. Regresou ao exército, estando no terceiro batallón do Rexemento de Infantaría de Borbón até agosto de 1798, e no 4º Rexemento desde maio de 1803.

En 1814, sendo primeiro axudante de cirurxía do corpo nacional de Artillaría, foi apresado no castelo de Santo Antón e sentenciado a dez anos de cárcere en Ceuta, pena que finalmente non cumpriu por mor de varias doenzas físicas. De ideas liberais, foi apresado logo de estar involucrado no levantamento de Juan Díaz Porlier, sendo liberado o 15 de febreiro de 1819. En 1820 foi rehabilitado, servindo no 5º Rexemento de Artillaría. Retirouse en 1821 cun soldo de mil reais, logo de lograr que lle considerasen como anos de servizo o tempo que estivo en prisión.

Obra
----

Foi redactor da *Gaceta Instructiva* da Coruña entre 1811 e 1815, ano en que foi prohibida por Fernando VII.

Traduciu a obra *Política natural*, co subtítulo de *Discurso sobre los verdaderos principios de gobierno, por un magistrado anciano. Extracto hecho por la Biblioteca del Hombre Público. Traducido libremente con notas*, que traducira tamén Ignacio García Malo en Mallorca. A obra saíu publicada en Santiago de Compostela en 1811, e por ese motivo foi acusado polo tribunal da Inquisición en 1817.

En 1820 escribiu unha *Descripción de las honras fúnebres que se hicieron en La Coruña al general Don Juan Díaz Porlier*, adicada ao Conde de Toreno.

Vida persoal
------------

O 27 de xullo de 1800 casou con Ventura San Miguel, irmá do consultor de cámara Evaristo San Miguel.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gil Novales, A.: "Pacheco y Bermúdez, Antonio". Entrada en *MCN Biografías* *(en castelán)*.
* Couceiro Freijomil, A. (1954). "PACHECO BERMÚDEZ, Antonio". *Diccionario bio-bibliográfico de escritores* (en castelán) **III**. Santiago de Compostela: Bibliófilos Gallegos. p. 7.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**X Japan** (エックス ジャパン, *Ekkusu Japan*?) é un grupo musical xaponés de rock fundado no ano 1982 que tivo o seu mellor momento a comezos da década de 1990. O seu líder foi Yoshiki Hayashi. O grupo disolveuse en 1997 debido ó abandono de Toshi, que estivera dende os seus inicios, xa que estaba levando unha vida feliz e en X Japan tocáballe cantar cancións especialmente tristes.

A maioría das partituras de X Japan foron compostas por Yoshiki, sendo hide o outro compoñente que máis colaborou nas tarefas de composición, con cancións como SCARS ou Miscast (esta última composta xunto a Toshi), Taiji tamén compuxo algunha canción, e durante a era independente, Jun, un dos guitarristas, compuxo cancións como Time Trip Loving. En xeral, os temas principalmente abordados por X nas súas cancións son a tristeza, o amor, o suicidio e a morte. hide morreu en 1998 pero en febreiro de 2007, Toshi anunciou o regreso do grupo.

O grupo lanzou a canción "I.V." en novembro de 2007 dentro da banda sonora de *Saw IV*.

Membros
-------

* Yoshiki Hayashi - batería e piano
* Hide - guitarra
* Toshi - voz
* Pata - guitarra
* Heath - baixo
* Taiji - baixo (-1992)

Discografía
-----------

* *Vanishing Vision* - 1988
* *Blue Blood* - 1989
* *Jealousy* - 1991
* *Art of Life* - 1993
* *Dahlia* - 1996

Notas
-----

1. ↑  X JAPAN - エックス・ジャパン - artistas - JaME Brasil Arquivado 21 de maio de 2009 en Wayback Machine.*(en portugués)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q179767
* WorldCat
* VIAF: 217412602
* AllMusic: mn0001836313
* ANN: 5764
* BNF: 167640848
* Discogs: 199197
* Genius: X-japan
* GND: 1170624405
* IMDb: nm2075127
* LCCN: no2009167559
* Metal Archives: 2150
* MusicBrainz: ID
* MyAnimeList: 7381
* NDL: 001224296
* Songkick: 368358
* SUDOC: 132797364
* VGMdb: 19354

 |
**José María Quiroga de Abarca**, nado en Santander o 20 de marzo de 1920 e finado en Madrid o 1 de xuño de 1999, foi un militar e político español.

Traxectoria
-----------

Voluntario no bando franquista na guerra civil, alcanzou a graduación de Alférez provisional de Infantaría. Ingresou na Academia de Artillaría e chegou a Coronel de Artillaría. Doutor en Dereito e Ciencias Políticas. Foi asesor técnico da Delegación Nacional de Provincias de FET y de las JONS. Foi nomeado gobernador civil de Ourense en maio de 1958 permanecendo no posto até 1963. Logo foi gobernador civil de Tenerife (1963-1964).

Obras
-----

* *Administracion militar y su responsabilidad patrimonial*, 1987.
* *Apuntes de teoría social y política*, 1995.

Vida persoal
------------

Casou con Beba Picos Barreiro.

Notas
-----

1. ↑  *Imperio*, 11-5-1958, p. 2.
2. ↑  Necrolóxica en *ABC*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20535429
* WorldCat
* VIAF: 19834250
* BNE: XX951185
* BNF: 13496812s
* ISNI: 0000000059528900
* LCCN: n88217789

 |
**Morado**: Países que empregan a rupia como a súa moeda oficial  
  India, Indonesia, Maldives, Mauricio, Nepal, Paquistán, Seychelles, Sri Lanka    
 **Laranxa**: Países onde unha rupia estranxeira é de curso legal  
  Rupia india: Bután, Nepal, Cimbabue    
  Rupia indonesia: Timor Leste 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras indias. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

A **rupia** (en hindi e urdú: रुपया, transl. *rupayā*, do sánscrito rúpya, *rūpyakam*, "moeda de prata") é o nome común das moedas oficiais da India, Paquistán, Sri Lanka, Nepal, Mauricio, Seychelles, Indonesia e as Maldivas.

Divídese en cen unidades, denominadas *centavos* nas illas Seychelles, Mauricio e Sri Lanka; paise (singular: *paisa*) na India, Paquistán e Nepal; *sen* en Indonesia; *laaris* nas Maldivas. O símbolo xenérico é ₨ ou Rs, con variacións nacionais. Para diferenciar das demais rupias, a india introduciu o símbolo INRen 2011.

A rupia tamén foi usada pola Nintendo como moeda en forma de xemas na serie de xogos: The Legend of Zelda

Etimoloxía
----------

A orixe da palabra "rupia" é o termo sánscrito *rūp* ou *rūpā* ("prata"), da cal deriva *rúpya* ("prata amoedada") e *rūpyakam* (devanágari: रूप्यकम्), "moeda de prata". O seu primeiro rexistro en portugués é de 1608.

Historia
--------

A variante *Rūpaya* foi usada para a moeda creada no século XVI por Sher Shah Suri, un afgán que reinou por un breve período (1540 a 1545) en Delhi. A *Rūpaya* orixinal era unha moeda de prata cuxo peso correspondía a 178 grans ou 11,5344 gramos. A moeda circulou dende entón, até mesmo durante o período da India Británica, con 11,66 gramos e 91,7% de contido de prata por peso (isto é, prata no valor de cerca de US$ 4 en prezos actuais). Ó final do século XIX, a taxa de cambio usual era de 1 rupia para 1 xilin e 4 peniques británicos, ou 1/15 da libra esterlina.

O uso da prata como padrón tivo consecuencias serias no século XIX, cando as maiores economías do mundo adoptaban o padrón ouro. O descubrimento de grandes cantidades de prata nos Estados Unidos e en colonias europeas resultou no declive do valor da prata en relación ó ouro. Por este motivo, a moeda-padrón da India perdeu valor en relación ó resto do mundo.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *rupia*.
2. ↑  Rupia, a moeda indiana, ganha novo símbolo. *O Globo*, 16 de julho de 2010.
3. ↑  "Etymology of rupee". etymonline.com. 20 de setembro de 2008. Consultado o 20 de setembro de 2008.
4. ↑  "Mughal Coinage". Arquivado dende o orixinal o 05 de outubro de 2002. Consultado o 29 de agosto de 2017. Sher Shah issued a coin of silver which was termed the RUPIYA. This weighed 178 grains and was the precursor of the modern rupee. It remained largely unchanged till the early 20th Century
5. ↑  "*Mughal Coinage*.". Arquivado dende o orixinal o 05 de outubro de 2002. Consultado o 04 de xullo de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q178843
* EBID: ID
* LCCN: sh85115878
* MAG: 2777250853

 |
**Anastasios Douvikas** (en grego: Αναστάσιος "Τάσος" Δουβίκας), nado en Atenas o 2 de agosto de 1999, coñecido como **Tasos Douvikas**, é un futbolista grego que xoga na demarcación de dianteiro para o Celta de Vigo da Primeira División de España.

Traxectoria
-----------

### Asteras Trípoli

Douvikas fixo o seu debut profesional o 19 de agosto de 2017, nunha derrota en casa por 1-2 perante o PAS Giannina, onde entrou como suplente. O 26 de outubro marcou o seu primeiro gol profesional, na vitoria por 2-1 sobre o PAE Chania na Copa de Grecia 2017-18. O 26 de novembro marcou na vitoria por 2-0 en casa sobre o Levadiakos, contribuíndo á terceira vitoria consecutiva do equipo. O 2 de decembro marcou nunha cómoda vitoria en casa por 4-0 sobre o AO Platanias.

O 18 de decembro marcou na vitoria a domicilio por 0-4 sobre o Apollon Paralimniou FC.

### Volos FC

No verán de 2020, Tasos Douvikas fichou por Volos FC como axente libre. Na tempada 2020-21 dos 26 xogos da tempada regular, xogou en todos. De feito, é o único futbolista da Superliga que saíu titular en todos os partidos. Co equipo de Volos marcou 10 goles e deu 3 asistencias, ademais xogou 4 partidos máis nos playoffs e anotando outro gol, esta vez contra o equipo de Larissa. Na copa tamén marcou 3 goles en 4 aparicións contra OFI Creta e AEK para os oitavos de final e cuartos de final respectivamente.

O 28 de agosto de 2023, tras ser a tempada anterior o máximo goleador da Eredivisie co F. C. Utrecht, foi traspasado ao Celta.

### Selección grega

Tras xogar coa selección de fútbol sub-19 de Grecia e a sub-21, finalmente fixo o seu debut coa selección de fútbol de Grecia o 28 de marzo de 2021 nun encontro amigable contra Honduras, partido que finalizou cun resultado de 2-1 a favor do combinado grego tras un dobrete de Vangelis Pavlidis para Grecia, e de Diego Rodríguez para Honduras.

Clubs
-----

| Club | País | Ano | Partidos | Goles |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Asteras Tripolis F. C. | Grecia Grecia | 2017-2020 | 52 | 4 |
| Volos F. C. | 2020-21 | 34 | 14 |
| F. C. Utrecht | Países Baixos Países Baixos | 2021-2023 | 77 | 32 |
| R. C. Celta de Vigo | España España | 2023- | 16 | 5 |

Notas
-----

1. ↑  "Tasos Douvikas". *Transfermarkt*. Consultado o 28 de decembro de 2023.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Celta de Vigo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Anastasios Douvikas Modificar a ligazón no Wikidata*** |

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q55357101
* IMDb: nm15266164
* BDFutbol: 40846
* EUfootballInfo: 31400
* FootballDatabase: 330615
* NFT: 82145
* SoccerBase: 107209
* Soccerway: 499168
* Transfermarkt: 523318
* UEFA: 250116683
* Worldfootball: anastasios-douvikas

 |
**Ángel Domingo López Ruano**, coñecido como **Ángel**, nado nas Palmas de Gran Canaria o 10 de marzo de 1981, é un exfutbolista español, que xogaba de defensa ou centrocampista. Foi internacional coa selección española.

Traxectoria
-----------

Logo de xogar nas categorías inferiores e nos equipos B e A do UD Las Palmas, Ángel chega ao Celta no mercado de inverno da tempada 2002-03, con Miguel Ángel Lotina no banquiño celeste. Esa tempada acabou disputando 15 partidos. O seu debut produciuse un 9 de febreiro de 2003, contra o Mallorca, nun encontro que o Celta gañou 0-2. Ángel xogara de titular como interior dereito.

Custoulle ter un sitio no equipo e convencer a afección. Foi con Fernando Vázquez en Segunda División cando se fixo un imprescindible no once titular. O adestrador xa o coñecía do seu paso polo Las Palmas. Tiña contrato co Celta ata o ano 2012, pero no 2007 marchou ao Villarreal.

O adestrador da selección española Luis Aragonés cconvocouno por primeira vez o 10 de novembro de 2006. O seu debut como internacional tivo lugar o 16 de novembro de 2006 no amigábel España-Romanía (0-1), onde xogou de titular durante 73 minutos. Repetiu o 7 de febreiro de 2007 ante Inglaterra, onde xogou 45 minutos. O seu debut en partido oficial foi o 24 de marzo de 2007, cando foi titular no España-Dinamarca (2-1), nun partido de clasificación para a Eurocopa de fútbol 2008, e onde recibiu un cartón amarelo.

### Características

Aínda que comezou como mediocentro, reconverteuse a lateral dereito (con Fernando Vázquez), posición na que xogou varias tempadas. Tecnicamente bo, posuía unha boa condición física.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en bdfutbol.com
* Datos do xogador en futbol.sportec.es

| * v
* c
* e
Celta de Vigo – 2003-04 (debut na Liga de Campións) |
| --- |
| Cavallero  ·  Ángel  ·  Sergio  ·  Berizzo  ·  Sylvinho  ·  Luccin  ·  José Ignacio  ·  Jesuli  ·  Mostovoi  ·  Juanfran  ·  Milošević  ·  Gustavo López |
| Pinto  ·  Velasco  ·  Cáceres  ·  Vágner  ·  José Juan  ·  Edú  ·  Giovanella  ·  Méndez  ·  Saša Ilić  ·  Jandro  ·  Oubiña  ·  Catanha  ·  Contreras  ·  Pinilla |
| Adestrador: Miguel Ángel Lotina |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Real Club Celta de Vigo** - **Tempada 2006-07** |  |
| Esteban |
Lucas |
Lequi |
Oubiña |
Areias |
Núñez |
Ángel |
Guayre |
Bamogo |
Gustavo López |
Tamas |
Placente |
Pinto |
J. Perera |
Contreras |
Paulo García |
Baiano |
Yago |
Iónatan Aspas |
Jorge |
De Ridder |
Nené |
Canobbio |
Iriney |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q251767
* As: 195
* BDFutbol: 180
* EUfootballInfo: 25653
* FootballDatabase: 1877
* NFT: 17396
* SoccerBase: 34613
* Soccerway: 3834
* Transfermarkt: 15500
* UEFA: 63460
* Worldfootball: angel

 |
**Boyanka Kostova,** formado en 2016, é un dúo galego de música trap formado por Cibrán García e Chicho (O Chicho do Funk). A banda procede de Santiago de Compostela e pertence ao selo e produtora compostelá La Melona. O seu nome procede da atleta búlgara de halterofilia do mesmo nome e son considerados os pioneiros do trap en galego.

Este dúo de músicos son considerados os impulsores do twerking rural e un dos grupos que conseguiron que o trap entrase con forza no panorama musical en galego. As súas cancións están cheas de retranca e unha grande esencia da música urbana.

Segundo Bernal Muíños:

> 
> 
> Definidos en moitas ocasións con etiquetas como "flow costumista" ou "twerking rural", son quen de rimar sobre as temáticas propias deste subxénero do hip hop, pero tamén escapan de todos os tópicos para tratar asuntos do rural galego, sempre cun toque humorístico e de retranca. As orixes do nome do grupo remóntanse a un día no que na televisión apareceu unha atleta búlgara de halterofilia, cun nome tan sonoro que se converteu tamén na marca do seu proxecto, Boyanka Kostova. Entre os seus traballos máis coñecidos están o EP Vella Canción Galega e os álbums Nova Canción Galega e Os Dous de Sempre, entre os que aparecen algúns dos seus temas de máis sona, como "Colacao", "Diego Tristán" ou "Muiñeira de Interior"
> 
>

Discografía
-----------

| Álbum | Ano | Selo | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| *(Maqueta)* | 2016 | autoeditado | maqueta |
| *Vella Canción Galega* | 2018 | La Melona | EP |
| *Nova Canción Galega* | 2019 | La Melona |  |
| *Os Dous De Sempre* | 2020 | Mushroompillow | EP |
| RANAEIRA | 2022 | Mushroompillow |  |
| Os meus peidos cheiran a pétalos perfumados | 2023 | Ernie Records |  |
| Foliada do inferno
Cara A: A resposta / Bo chaval / Comida, viño e cancións / Que che den polo cu / Todo me sabe a ti / Fóra da lei.
Cara B: Doimakarra / Porralume / Italofeira / Foliada do inferno / Rayo solar | 2024 | Ernie Records | EP |

Notas
-----

1. ↑  "Boyanka Kostova: O trap en galego chega a Riazor". *Praza Pública*. Consultado o 15 de novembro de 2018.
2. ↑  "Boyanka Kostova, el trap en gallego y el 'twerking' rural". *El Confidencial*. Consultado o 15 de novembro de 2018.
3. ↑  "Boyanka Kostova, el dúo pionero del trap en gallego". *La Voz de Galicia*. Consultado o 15 de novembro de 2018.
4. ↑  Muíños, Bernal (8 de xullo de 2021). "Máis música galega". *Nós Diario*: 7.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q61397454
* Discogs: 7011669
* MusicBrainz: ID

 |
Representación do asedio dunha cidade medieval
Un **asedio** ou **cerco** é a acción militar que consiste en rodear con xente armada un lugar para combatelo, privalo de comunicacións e apoderase del. Asediar implica o bloqueo militar prolongado dunha fortaleza, que adoita ir acompañado do asalto da mesma, co obxectivo da súa conquista mediante a forza ou o desgaste. Ten lugar cando un atacante se atopa cunha cidade ou fortaleza que rexeita a rendición e non pode ser tomada facilmente cun asalto frontal. Normalmente comporta o rodeo do obxectivo marrada e o bloqueo das liñas de abastacemento, e se fose preciso, axudados con maquinaria de asedio, bombardeo de artillaría e a construción de túneles subterráneos para superar as fortificacións. O termo provén do latín *sĕdĭcum*, "asento", derivado de *sĕdēre*, "sentar".

Na historia, os asedios probablemente xurdiron paralelamente co desenvolvemento das cidades e os grandes centros de poboación. As cidades antigas de Oriente Medio, por exemplo, xa amosan restos arqueolóxicos de murallas fortificadas. Durante o período dos Reinos Combatentes na China, hai probas tanto textuais como arqueolóxicas de asedios prolongados e do emprego de máquinas de asedio contra os defensores da cidade.

Durante o Renacemento e na Idade Moderna, os asedios dominaron a forma de guerra en Europa até o punto que Leonardo da Vinci, por exemplo, acadou gran parte do seu renome mediante o deseño de fortificacións no seu estudio. As campañas medievais xeralmente se deseñaban a través dunha sucesión de asedios. Porén, na era napoleónica, o emprego cada vez maior de canóns moi poderosos reduciu o valor das fortificacións, de xeito que xa nos tempos modernos, as trincheiras substituíron as murallas, e os búnqueres substituíron os castelos. Xa no século XX a importancia do asedio clásico foi declinando por mor da chegada da guerra móbil. Unha fortificación concreta deixou de ser tan decisiva como o era antes e, por isto, malia que aínda se facían asedios concretos, xa non eran tan importantes nin tan comúns como o eran antes, sobre todo pola facilidade coa se poden dirixir grandes volumes de poder destrutivo contra un só obxectivo estático.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *cerco*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Asedio Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* *Trebuchetstore*. Imaxes, información e venda de material de asedio antigo. *(en inglés)*
* *Secrets of Lost Empires: Medieval Siege* Información sobre técnicas de asedio medievais. *(en inglés)*
* Tres asedios do Antigo Exipto: Megiddo, Dapur, Hermópolis *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q188055
* AAT: 300379129
* BNCF: 23259
* BNF: 11977595w
* EBID: ID
* GEC: 0142239
* GND: 4125327-9
* JSTOR: sieges
* LCCN: sh85122333
* MAG: 186857363
* NKC: ph123598

 |
Un **polisoma** ou **polirribosoma** é un conxunto de ribosomas que están unidos a un mesmo ARNm, e o están traducindo simultaneamente todos eles.

Existen tanto en eucariotas coma en procariotas. Poden aparecer libres no citosol, unidos ao citoesqueleto ou unidos a membranas (os ribosomas do retículo endoplasmático rugoso tamén poden formar polisomas). En micorscopía poden aparecer como agrupacións, ter forma liñal ou forma de rosetas circulares ou espiraladas.

Os ARN mensaxeiros de células procariotas e eucariotas poden ser traducidos simultaneamente por moitos ribosomas, orixinando rapidamente moitas copias dunha mesma proteína. Unha vez que un primeiro ribosoma se afasta do sitio de iniciación da tradución (codón de iniciación), outro pode unirse ao ARNm e iniciar a síntese dunha nova copia desa cadea polipeptídica. A separación entre os ribosomas dun polisoma é de aproximadamente 100-200 nucleótidos
, xa que os impedimentos estéricos imposibilitan que se encontren máis preto. Por tanto, a pesar de estaren traducindo a mesma secuencia, cada ribosoma está sintetizando un punto diferente da proteína, e os ribosomas que están máis preto do codón de iniciación levan sintetizada unha fracción menor da proteína cós que están chegando ao codón de finalización. Cando chegan ao final do ARNm saen do polirribosoma.

Foron descubertos e caracterizados por Jonathan Warner, Paul Knopf, e Alex Rich en 1963.

Notas
-----

1. ↑  Harvey Lodish (1999). "4.5. Stepwise Formation of Proteins on Ribosomes". En Scientific American Books. *Molecular cell biology*. New York. ISBN 0-7167-3136-3. ISBN 0-7167-3136-3.
2. ↑  Cooper, Geoffrey M. ; Hausman, Robert E. (2011). "Capítulo 8: Síntesis de proteínas, procesamiento y regulación". En Marbán. *La Célula* (5ª ed.). ISBN 9788471018113. Consultado o 29 de junio de 2010.
3. ↑  Warner JR, Knopf PM, Rich A (1963). "A multiple ribosomal structure in protein synthesis". *Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.* **49**: 122–129. Bibcode:1963PNAS...49..122W. PMC 300639. PMID 13998950. doi:10.1073/pnas.49.1.122.  Summary Arquivado 22 de outubro de 2020 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Ribosoma
* Tradución de proteínas

### Ligazóns externas

* Theoretical and experimental structure of polysome

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q970614
* GEC: 0133300
* JSTOR: polyribosomes
* MAG: 65666806
* Treccani: polisoma

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D011132
* MeSH: A11.284.430.214.190.875.811.740
* UMLS: C0032592

 |