Imaxe ao microscopio electrónico dun estoma
En botánica, denomínanse **estomas** aos orificios microscópico que se atopan nas partes verdes dos vexetais e permiten o intercambio de gases da planta co exterior. Constan de dúas grandes células de garda e oclusivas rodeadas de células acompañantes. A separación que se produce entre as dúas células oclusivas (que se poden separar polo centro manténdose unidas polos extremos) denominada "ostíolo", regula o tamaño total do poro e, por tanto, a capacidade de intercambio de gases e de perda de auga da planta.

Os estomas son os principais participantes na fotosíntese, xa que por eles transcorre o intercambio gasoso mecánico, é dicir que neste lugar sae o osíxeno (O2) e entra dióxido de carbono (CO2)

Funcións e características
--------------------------

Imaxe ao microscopio de varios estomas (coloreados)
Son usados para o intercambio gasoso co medio. O osíxeno e dióxido de carbono son intercambiados co ambiente a través destes poros. A adquisición de dióxido de carbono e o intercambio de osíxeno son fundamentais para que se desenvolvan os procesos de fotosíntese e respiración das plantas. Con todo, a súa apertura tamén provoca a perda de auga da planta en forma de vapor a través do proceso denominado transpiración.

Por isto, a apertura ou peche dos estomas está moi finamente regulada na planta por factores ambientais como a luz, a concentración de dióxido de carbono ou a dispoñibilidade de auga. Segundo investigacións, coñécese que algúns catións como o potasio e calcio e anións como o cloruro interveñen activamente na apertura e peche dos estomas. En casos de seca (tensión hídrico) péchanse os estomas impedindo perdas de auga na planta, o cal, con todo, tamén imposibilita o intercambio de gases e, en consecuencia, a entrada de CO2 atmosférico necesaria para a nutrición das plantas mediante o proceso de fotosíntese. É por iso que en rexións xerófilas, os estomas frecuentemente son pequenos ou case inexistentes, e ademais, conteñen cantidades apreciables de ceras, pelos e tricomas, que dificultan a saída do vapor de auga.

Formación e orixe celular
-------------------------

A orixe dos estomas comeza cando unha célula nai meristemática (MMC), sofre unha división asimétrica, dando orixe a un meristemoide (M) e a unha célula irmá de maior tamaño. á súa vez, o meristemoide pode seguir realizando divisións asimétricas ou ben pode diferenciarse até transformarse nunha célula de garda nai (GMC). Finalmente, a GMC sofre unha división simetrica e diferénciase nun par de células de garda maduras ao redor dun poro estomatal (4).

Tipos de estomas segundo disposición de células
-----------------------------------------------

* **Anomocítico ou Ranunculáceo**: Non posúe células anexas, é o máis frecuente en dicotiledóneas e tamén o máis antigo.
* **Paracítico ou Rubiáceo**: Posúe 2 células anexas, dispostas paralelamente con respecto ás oclusivas.
* **Anisocítico ou Crucífero**: Posúe 3 células anexas, 1 máis pequena. Tamén en Solanaceae.
* **Tetracítico**: Posúe 4 células subsidiarias. Común en varias familias de monocotiledóneas como Araceae, Commelinaceae, Musaceae
* **Diacítico ou Cariofiláceo**: Posúe 2 células anexas perpendiculares ás oclusivas. Poucas familias, Cariofiláceas, Acantáceas.
* **Ciclocítico** : Posúe numerosas células subsidiarias, dispostas nun ou dous círculos ao redor das células oclusivas.
* **Helicocítico**: Posúe varias células subsidiarias dispostas en espiral ao redor das oclusivas.

Notas
-----

1. ↑  *Vocabulario de ciencias naturais*, Santiago de Compostela, Xunta, 1991
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para '**.**

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gola, G. Negri, G. e Cappeletti, C. 1965. *Tratado de Botánica*. 2ª edición. Editorial Labor S.A. Barcelona, 1110 p.
* Font Quer, P. 1953. *Diccionario de Botánica*. Barcelona, Labor.
* Strassburger, E. 1994. *Tratado de Botánica*. 8ª edición. Omega, Barcelona, 1088 p.
* Tipos de Estomas  (ao 15/10/08)
* Stuart Casson e Julie E. Gray. Influence of environmental factors on stomatal development.. New Phytol. 2008;178(1):9-23.

### Outros artigos

* Epiderme
* Fotosíntese
* Nervadura
* Xilema
* Floema
* Hidatodo
* Lenticela

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q216635
* BNCF: 40658
* BNF: 11946307c
* BRE: 4703081
* EBID: ID
* GEC: 0272593
* JSTOR: stomatal-resistance
* LCCN: sh85128277
* MAG: 157610535
* NDL: 00565786

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D054046
* MeSH: A18.024.750.650
* UMLS: C1955855

 |