Subdución entre placas litosféricas. Nótese que a litosfera inclúe a cortiza terrestre.
A **litosfera** (do grego antigo λίθος, *litos*, ‘pedra’ e σφαίρα, *sphaíra*, ‘esfera’) é a parte do planeta Terra constituída por rochas e solo, correspondendo á codia terrestre. É un dos tres principais grandes ambientes físicos da Terra, ao lado da hidrosfera e da atmosfera, que na súa relación, en canto soportes da vida, constitúen a biosfera.

Composición e extensión
-----------------------

A litosfera non só comprende a superficie sólida da Terra, senón tamén a parte superior do manto terrestre, sendo así unha capa fundamental na estrutura terrestre.

Composta por rochas ígneas, sedimentarias e rochas metamórficas, a **litosfera** cobre toda a superficie da Terra, dende a cima do Monte Everest até as profundidades da Fosa das Marianas. Nas rexións continentais, está formada principalmente por rochas graníticas, ricas en aluminio e silicio (a codia continental), tamén chamada **Sial**. Nas zonas oceánicas predominan as rochas basalto (codia oceánica) compostas por minerais ricos en silicio, manganeso e magnesio, chamados **Sima**.

A litosfera ten un espesor aproximado medio de 50 a 100 km, sendo o seu límite externo a superficie terrestre. O límite inferior varía dependendo da definición de litosfera que se ocupe. Para este caso, tendo en conta o espesor mencionado, é a astenosfera.

Fenómenos xeolóxicos e tectónicos
---------------------------------

Esta é responsable da formación dos relevos terrestres e tamén xoga un papel esencial nos fenómenos tectónicos e sísmicos do noso planeta.

Caracterízase pola súa rixidez e divídese, ademais, en diversas placas tectónicas, que se desprazan lentamente sobre a astenosfera, a capa viscosa e semi-fluída que se atopa xusto debaixo dela. Este movemento das placas é o que causa terremotos, volcáns, a formación de montañas e, en xeral, a configuración xeográfica do planeta.

A litosfera e os ciclos bioxeoquímicos
--------------------------------------

A litosfera ten un papel crucial no ciclo do carbono, un dos ciclos bioxeoquímicos máis importantes na manutención da vida tal como a coñecemos. As rochas sedimentarias, como a calcaria, actúan como enormes almacéns de carbono, e os procesos de meteorización e erosión das rochas contribúen tamén ao transporte de minerais e nutrientes por toda a superficie terrestre, influenciando a fertilidade dos solos e, por tanto, a produtividade dos ecosistemas.

Interacción da litosfera con outras esferas
-------------------------------------------

Con todo, a súa interacción coa atmosfera, hidrosfera e biosfera, a **litosfera** axuda a formar e manter un ambiente propicio para o desenvolvemento e a manutención da vida, participando activamente nos procesos que regulan o clima e a química terrestre. A comprensión das súas dinámicas é, por tanto, esencial para entendermos o funcionamento do noso planeta e para abordarmos retos ambientais presentes e futuros.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *litosfera*.
2. ↑  Plummer, Charles C.; Carlson, Diane H.; Hammersley, Lisa (2016). *Physical geology*. ISBN 978-0-07-809610-5.
3. ↑  Artimieva 2011, p. 1.
4. 1 2  Artimieva 2011, p. 4.
5. ↑  "What is Plate Tectonics?". U.S. Geological Survey. Consultado o 2023-10-05.
6. ↑  Berner, Robert A. (2004-08-19). *The Phanerozoic Carbon Cycle: CO2 and O2* (en inglés). Oxford University Press, USA. ISBN 978-0-19-517333-8.
7. ↑  "Soil Degradation". Soil Science Society of America. Consultado o 2023-10-05. [*Ligazón morta*]
8. ↑  "Climate Change 2013 – The Physical Science Basis". Intergovernmental Panel on Climate Change. Consultado o 2023-10-05.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Litosfera Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Codia da Terra
* Erosión
* Manto terrestre
* Tectónica de placas

### Bibliografía

* Artimeva, I. (2011). *The Lithosphere: An Interdisciplinary Approach* *(en inglés)*. Cambridge University Press.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q83296
* BNCF: 48404
* BNF: 11933654s
* BRE: 2147893
* EBID: ID
* GND: 4139001-5
* JSTOR: lithospheres
* LCCN: sh2011000728
* MAG: 16942324
* NKC: ph115160
* PSH: 4538
* UAT: 928

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeoloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---