recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Coordenadas: 59°56′26″N 30°18′49″L﻿ / ﻿59.94056, -30.31361

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O Palacio de Inverno visto desde o Río Neva.
As pinturas están colgadas nun opulento interior palacial.
O **Ermitage** ou **Museo Estatal do Ermitage** (en ruso **Государственный Эрмитаж** / *Gosudarstvenniy Ermitaž*) en San Petersburgo, Rusia, é unha das maiores, máis antigas, importantes e famosas galerías de arte e museos da historia humana e da cultura do mundo. As vastas coleccións do Ermitage están despregadas en seis edificios, sendo un dos principais o Palacio de Inverno que fora a residencia oficial do Tsar das Rusias.

Historia
--------

Inaugurado en 1852, o museo ocupa catro pazos contiguos, sendo o maior deles o antigo Palacio de Inverno - residencia oficial dos tsares. En 1764 (ano oficial de fundación do Museo) a emperatriz Catarina II de Rusia adquiriu a colección de Johann Ernst Gotzkowsky, a primeira do Museo. En 1865 o Ermitage adquiriu a obra *Madona con Neno* (*Litta Madona*), de Leonardo da Vinci. Cinco anos despois, a obra *Madona e o Neno* (*Madona Conestabile*), de Rafael, realizada en 1504, en Italia. En 1914, fixo unha nova adquisición de Leonardo da Vinci: a *Madona cunha Flor* (*Madonna Benois*).

O importante legado do Ermitage sobre a Arte Occidental comprende obras de Michelangelo, Leonardo da Vinci, Rubens, van Dyck, Rembrandt, Poussin, Claude Lorrain, Watteau, Tiepolo, Canaletto, Canova, Rodin, Monet, Pissarro, Renoir, Cezanne, van Gogh, Gauguin, Picasso e Matisse. Hai moitas máis coleccións, porén, incluíndo artistas da Rusia imperial, unha selección de xoiaría de Fabergé, e a maior colección existente de antiga ourivaría de Europa oriental e Asia occidental.

Notas
-----

1. ↑  "Ermitage". *Diciopedia do século 21* **II**. Edicións do Cumio, Galaxia e do Castro. 2006. p. 798.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Rusia*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ermitage Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* The State Hermitage Museum *(en inglés)* / Государственный Эрмитаж *(en ruso)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q132783
* WorldCat
* VIAF: 128956287
* AGORHA: 131410
* BNE: XX122426
* BNF: 118705355
* BRE: 4938126
* CANTIC: a11744893
* EBID: ID
* GeoNames: 7668987
* GND: 2124053-X
* Google Maps: 526361688062057980
* GRID: grid.426493.e
* ISNI: 0000 0001 2285 6617
* LCCN: n79100241
* NDL: 00278442
* NKC: kn20021014017
* NLA: 35139924
* NLG: 112274
* OSM: 8092294
* PTBNP: 73836
* SELIBR: 116861
* SUDOC: 026461129

 |


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre cultura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Francisco Rico Castro**, máis coñecido como **Fran Rico**, nado en Portonovo (Sanxenxo) o 3 de agosto de 1987, é un futbolista galego.

Traxectoria
-----------

Formouse nas categorías inferiores do Portonovo SD, e chegou ó Pontevedra CF con quince anos. Na categoría xuvenil logrou o ascenso á División de Honra, onde quedaron segundos ó ano seguinte, só por detrás do Sporting de Xixón. Neses anos foi convocado para xogar en diferentes categorías da selección galega de fútbol.

Ó ano seguinte, na campaña 2005-06, fixo a pretemporada co primeiro equipo e foi habitual nos adestramentos do primeiro equipo ó longo da liga. Comezou actuando co equipo de División de Honra de xuvenís e entrando nalgunha convocatoria co primeiro equipo. Debutou en liga na segunda B o 18 de decembro de 2005 contra o San Isidro, gañando 1-4 e xogando os últimos 15 minutos. A comezos do 2006 asina un contrato ata o 2010 e recibe ficha no primeiro equipo. Malia que só xoga tres partidos nesa tempada, e sempre de suplente, chega a marcarlle o gol da vitoria ó Melilla CF. Non xogou na fase de ascenso a segunda división.

Na súa segunda tempada, a 2006-07, non contou coa confianza do adestrador, Alberto Argibay. Xogou como titular na Copa Xunta de Galicia, logrando dous goles ante o CD Ourense e o Celta de Vigo. Tamén foi titular na Copa RFEF, que o club acabou gañando. Pero coa chegada do adestrador Javi Gracia a metade de liga comezou a disputar partidos completos, converténdose na referencia do xogo ofensivo. Ó igual que na tempada anterior, logrou anotar un tanto.

No verán de 2008 fichou polo Real Madrid Castilla. Logo de tres tempadas no club, onde chegou a ser o capitán, no verán de 2011 fichou polo Granada CF de primeira división.

### Selección galega

Foi convocado pola selección galega para o partido contra Venezuela disputado no estadio de Riazor o 20 de maio de 2016, que finalizou con empate (1–1).

Notas
-----

1. ↑  Pardo, Miguel (21 de maio de 2016). "Galicia brilla e promete continuidade na festa do fútbol da terra". *Praza.gal*. Consultado o 22 de maio de 2016.

| * v
* c
* e
**Selección galega** - **Galicia–Venezuela (2016)** |
| --- |
| 
* Sergio Álvarez
* Jonny
* Hugo Mallo
* Álex Bergantiños
* Angeliño
* Fran Rico
* Mosquera
* Denis Suárez
* Jota Peleteiro
* Iago Aspas
* Lucas Pérez
* Tamén xogaron:
* Diego Mariño
* Pape Cheikh
* Juan Domínguez
* Diego Alende
* Joselu
* Seleccionadores: Míchel Salgado e Fran

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2486129
* As: 19395
* BDFutbol: 200110
* SoccerBase: 62248
* Soccerway: 62132
* Transfermarkt: 63689
* Worldfootball: fran-rico

 |
experimento de Mendelso e Stahl
O **experimento de Meselson e Stahl**, realizado en 1958, permitiu demostrar que o mecanismo de replicación do ADN segue un modelo semiconservativo, descartando así os modelos conservativo e dispersante que se propuxeran até o momento.

Experimento
-----------

Para iso criaron células de *Escherichia coli* en presenza de nitróxeno-15, un isótopo do nitróxeno máis pesado do que adoita. Así, o isótopo incorporouse ás cadeas de ADN que se ían sintetizando, facéndoas máis pesadas.

Unha vez acadado o primeiro obxectivo, as células foron transferidas a un medio que contiña nitróxeno-14, é dicir, un medio máis lixero, onde continuaron o seu crecemento (división celular, que require a replicación do ADN). Purificouse o ADN e analizouse mediante unha centrifugación en gradiente de cloruro de cesio, onde hai máis densidade no fondo del tubo ca na parte media do mesmo.

Resultados
----------

Modelos de replicación do DNA
Na primeira xeración (figura 2.b) obtívos unha única banda de ADN con densidade intermedia. Na segunda xeración (figura 2.c) obtivéronse dúas bandas, unha con densidade lixeira e outra con densidade intermedia ou híbrida. Na terceira xeración obtivéronse dúas bandas, unha lixeira (cunha abundancia do 75%) e outra intermedia (co 25% restante).

A banda intermedia ou híbrida representa unha molécula de ADN que contén unha cadea pesada (orixinal) e outra lixeira (de nova síntese). As cadeas lixeiras representan unha molécula de ADN na que as dúas cadeas foron sintetizadas (non existían aínda cando as células foron postas en presenza de nitróxeno-15.

O feito de que cada vez haxa máis moléculas lixeiras e se manteña o número de moléculas intermedias amósanos que a replicación do ADN é semiconservativa. Se fose conservativa, aparecería sempre unha banda pesada e o resto lixeiras (figuras 1.a, 1.b, 1.c). Se fose dispersante só aparecerían bandas híbridas de densidade intermedia en todas as xeracións.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Bramhill, D. e Kornberg, A. 1988. A model for initiation at origins of DNA replication. *Cell 54:915-18.*

### Outros artigos

* Replicación
* ADN

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q917550
* MAG: 159427689

 |
**Fátima Iglesias Ferreira**, nada na Guarda o 22 de agosto de 1971, é unha política galega.

Traxectoria
-----------

Licenciada en Pedagoxía pola Universidade de Santiago de Compostela, cun mestrado de Axente de Emprego pola Universidade de Vigo, iniciou a súa carreira política no seu concello natal, onde foi elixida concelleira en representación do PPdeG en 2007. Desenvolve a súa experiencia laboral como Técnico de Emprego e Docente, nas eleccións municipais de 2011 encabezou a candidatura dos populares ao concello guardés, mais non acadou os respaldos suficientes para obter a alcaldía a pesar de subir un concelleiro e quitarlle a maioría absoluta ao PSdeG. Dous meses despois, e grazas a unha serie de renuncias das que a última foi a do deputado Ignacio López-Chaves, accedeu ao posto de parlamentaria no Parlamento de Galicia en representación da circunscrición de Pontevedra.

Vida persoal
------------

Está casada e ten dous fillos.

Notas
-----

1. 1 2  Pedro Puy presentou hoxe as dúas novas deputadas do Grupo Parlamentario Popular[*Ligazón morta*], nota de prensa do PP, consultable na web do Parlamento de Galicia.
2. ↑  La guardesa Fátima Iglesias sustituirá a López Chavez en el Parlamento, *La Voz de Galicia*, 19/6/2011.
Unha **etiqueta**, tamén denominada co anglicismo **tag**, é unha palabra chave asignada a un dato, tal que unha imaxe dixital ou un ficheiro informático.

Características
---------------

Este tipo de metadato describe o dato e permite recuperalo navegando ou buscando. Nos sitios web que permiten etiquetar os seus datos, a colección de etiquetas chámase folcsonomía.

A acción de etiquetar ficheiro asóciase a miúdo aos sitios web 2.0, pioneiros niso. Desta forma as bases de datos en sitios web poden estenderse dunha forma descentralizada. Así, é moi habitual o uso da etiquetaxe tanto nas redes sociais como nos blogs.

### Trending topic

Chámase *trending topic* a palabra, frase ou tema que é mencionado dentro da rede social e servizo de microblogging Twitter. Para un termo chegar a converterse en trending topic, ben por espazo dunha hora, dun día ou de calquera outro intervalo de tempo, existen diversas vías:

1) Mediante o esforzo organizado dunha serie de usuarios, que debe ser unha cantidade importante, dispostos a mandar mensaxes durante un período de tempo prefixado.

2) Se un evento de actualidade é etiquetado cunha palabra concreta que consegue facer un oco na comunidade.

Os trending topics permiten facerse unha idea do que está a pasar no Twitter e en boa medida tamén do que está a acontecer no mundo.

### Cancelos

As mensaxes curtas en servizos como Twitter ou identi.ca pódense etiquetar mediante a inclusión dun ou máis cancelos, é dicir, palabras ou frases prefixadas co (#) ( cancelo) con múltiples palabras concatenadas, como:

> 
> 
> *#galega é a miña lingua porque nacín en #Galiza*.
> 
> 

Entón unha persoa pode buscar o termo #galega e esta palabra etiquetada aparecerá nos resultados de procura. Estes cancelos tamén aparecen nun número de sitios web de temas de tendencias, incluíndo a páxina principal de Twitter. Os cancelos en Twitter serven para xerar conversación en lugar de servir aos propósitos de organización, incitan ao usuario a participar nunha discusión con varias persoas en lugar de etiquetar para a súa posterior recuperación. Un fenómeno específico dos ecosistemas Twitter son micro-memes, que son temas emerxentes para o que se crea un cancelo, amplamente utilizado druante algúns días, e logo desaparecen. Por exemplo, #ladiespleasestop, #oneletteroffmovies , #thingssaidb4sex e #doyoumind foron populares micro-memes en xuño de 2009.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Nube de datos
Instrumento indispensábel de Faltriqueira.
**Faltriqueira** é un cuarteto vocal feminino de Pontedeume, constituído a principios dos anos 90.

Discografía
-----------

O seu primeiro traballo discográfico, *Faltriqueira*, editouse en 2002. Este disco é para estas cantareiras-pandeireteiras o resultado dunha intensa traxectoria que comezou na Asociación folklórica e cultural Orballo, onde as rapazas se iniciaron no mundo da tradición, e onde acadaron as pautas precisas para facerse cunha sólida disciplina de grupo. O grupo Faltriqueira, que colaborou con Luar na Lubre entre outros, componse de voces femininas modernas e, á vez, con respecto á música tradicional galega (e trazando pontes coa música tradicional portuguesa). No mesmo, colaboraron varios instrumentistas vascos. Así mesmo, este grupo de cantareiras colaboraron con outros grupos peninsulares como Oskorri, Kepa Junkera ou mesmo Víctor Manuel.

*Efecto Faltriqueira* é o seu 2º disco, editado en maio de 2006. Este segundo traballo das eumesas, que as afianza como un proxecto vocal autónomo, prsenta unha variada selección de temas, cuns arranxos polifónicos máis arriscados. Teñen temas en galego principalmente (incluíndo unha versión de "Corpiño xeitoso" de Andrés do Barro), mais tamén aparecen representadas outras linguas como o castelán ou o senegalés.

O principio básico do grupo é a música tradicional, pero nas case dúas décadas de existencia, foron moi diversos os proxectos nos que participaron. As catro cantareiras teñen presentes os autores que -ao seu entender- xogaron un papel importante ao longo da historia musical.

Colaboracións
-------------

Faltriqueira colabora en varias gravacións con outros artistas, participando activamente nos seus directos. Debemos destacar, ademais, que o grupo aposta polas aparicións a capela.

Compuxeron e crearon a sintonía do programa *Doa a doa*, retransmitido pola TVG.

### O xogo da tradición

Xorde como idea para achegarlles a música aos máis novos. É un proxecto pensado para interaccionar cos nenos, amosándolles dun xeito próximo a infinidade de posibilidades que teñen os instrumentos máis antigos e as melodías que se foron transmitindo de xeración en xeración.

O principal obxectivo é convidar os rapaces a sentirse parte viva do universo que hoxe se coñece co nome de músicas do mundo, no que podemos incluír a música de Faltriqueira.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de Faltriqueira
* Antiga páxina do club de fans en Yahoo! Groups
* "As sete mulheres do Minho" (vídeo)
* "Meu amor é mariñeiro" (vídeo, a capela)
* "Corpiño xeitoso" (vídeo; versión de Andrés do Barro)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12257762
* WorldCat
* VIAF: 145225930
* Discogs: 974838
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 164117

 |
Os estadios miden o nivel de expansión do cancro e fanse antes e despois do tratamento.
A **estadificación do cancro** é a descrición (xeralmente en números de I a IV) de en que grao o cancro xa se espallou polo corpo. O estadio xeralmente ten en conta o tamaño do tumor, como de profundo penetrou, se xa invadiu órganos adxacentes, cantos linfonodos entraron en metástase e se está espallado en órganos distantes. A estadificación do cancro é importante porque o estadio no diagnóstico é un importante indicativo do prognóstico, planificación do tratamentos máis axeitados, previsión das posíbeis complicacións e, tralo tratamento, avaliación dos resultados das terapias.

Estadios tradicionais
---------------------

Os estadios son numerados de 0 a IV de acordo coa facilidade de eliminalo cancro con éxito cunha cirurxía:

* **Estadio 0**: Carcinoma in situ, ou sexa, restrinxidos a área inicial. É un tipo de displasia.
* **Estadio I**: Tumor restrinxido a unha parte do corpo, sen compromiso linfático.
* **Estadio II**: Localmente avanzando que compromete o sistema linfático ou se espalla por máis dun tecido.
* **Estadio III**: Localmente avanzado, espallado por máis dun tecido e causando compromiso linfático.
* **Estadio IV**: Metástase a distancia, ou sexa, espallando para outros órganos ou todo o corpo.

Notas
-----

1. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 13 de xullo de 2018. Consultado o 13 de xullo de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1752284
* MAG: 2780325254

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D009367
* MeSH: E01.789.625

 |
**Charlene Spretnak**, nada en Pittsburgh (Pensilvania) o 30 de xaneiro de 1946, é unha autora estadounidense que escribiu nove libros sobre historia cultural, crítica social (incluídos feminismo e política Verde), relixión e espiritualidade, e arte.

Pensamento
----------

Ao longo da súa vida como escritora, conferenciante e activista, sentiuse atraída a interrelación dinámica, que desempeña un papel central en todos os temas que a atraeron. Interésanlle especialmente os descubrimentos do século XXI que indican que o mundo físico, incluído o corpo-mente humano, está moito máis interrelacionado dinamicamente coa natureza e con outras persoas do que a modernidade supuxera. Varios dos seus libros tamén propoñen un "mapa do terreo" dos movementos de cambio social emerxentes e unha exploración dos problemas que expoñen. Contribuíu a crear un marco de referencia e unha visión ecosocial nos ámbitos da crítica social (incluídos o feminismo e o ecofeminismo), historia cultural, crítica de tecnoloxía, e a espiritualidade das mulleres.

Desde mediados da década de 1980, os seus libros examinaron as múltiples crises da modernidade e impulsaron os esforzos correctivos que están a xurdir. O seu libro *Green Politics* (1984) foi un importante catalizador para a formación do movemento estadounidense do Partido Verde, do que foi cofundadora nos meses seguintes á súa publicación. O seu ensaio *A View from the Xute* (2018) propón un posible novo enfoque para falar cos negacionistas do cambio climático sobre a acción contra o cambio climático.

Notas
-----

1. ↑  *The Spiritual Dynamic in Modern Art : Art History Reconsidered, 1800 to the Present*
2. ↑  Charlene Spretnak, "Ecofeminism: Our Roots and Flowering", *Reweaving the World*, ed. by Irene Diamond and Gloria Feman Orenstein, San Francisco: Sierra Club Books, 1990
3. ↑  Charlene Spretnak, "Critical and Constructive Contributions of Ecofeminism", *Worldviews and Ecology*, ed. by Mary Evelyn Tucker and John A. Grim, Lewisburg, PA: Bucknell University Press, 1993
4. ↑  "Charlene Spretnak: Dynamic Interrelatedness". *youtube.com* (en inglés). Consultado o 15 de xuño de 2023.
5. ↑  John Rensenbrink, *Early History of the United States Green Party, 1984-2001*
6. ↑  Spretnak, Charlene (21 de febreiro de 2018). "A View from the Chute by Charlene Spretnak". *feminismandreligion.com* (en inglés). Consultado o 15 de xuño de 2023.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5074670
* WorldCat
* VIAF: 49241448
* BNF: 12034549r
* FAST: 21884
* GND: 1057462713
* ISNI: 0000 0000 8228 3091
* LCCN: n78003337
* NKC: jx20080711006
* NTA: 069156425
* SNAC: w6qn92j9
* SUDOC: 028527054

 |
**Experiencia** (do latín *experiri* = comprobar) é unha forma de coñecemento ou habilidade derivados da observación, da vivencia dun evento ou proveniente das cousas que suceden na vida. A historia desta palabra alíñase co concepto de experimento.

Tanto o ser humano coma tamén moitos animais poden obter esta forma de coñecemento chamada experiencia ó longo das súas vidas.

O concepto de experiencia xeralmente refírese ó coñecemento procedurimental (como facer algo), en lugar do coñecemento factual (que son as cousas). Os filósofos tratan o coñecemento baseado na experiencia como "coñecemento empírico" ou "un coñecemento a posteriori".

Desde o punto de vista da hermenéutica filosófica (Gadamer), soamente son posibles as experiencias se se teñen expectativas, por iso unha persoa de experiencia non é a que acumulou máis vivencias (Erlebnis), senón a que está capacitada para permitirllas.

Unha persoa con considerable coñecemento nunha área determinada pode gañar reputación coma un experto.

Referido ós xogos de rol, a **experiencia** é unha puntuación que permite ó personaxe adquirir características novas ou mellorar as que xa posúe.

Véxase tamén
------------

* Coñecemento
* Coñecemento a posteriori
* Aprendizaxe
* Intuición
* Sabedoría

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q164359
* BNCF: 30927
* BNF: 119475551
* BRE: 2692773
* EBID: ID
* GND: 4015217-0
* LCCN: sh85046433
* NDL: 00565344
* NKC: ph191037

 |
**Carmen Gurriarán**, nada no Barco de Valdeorras, é unha soprano galega.

Traxectoria
-----------

Comezou os estudos musicais de piano e violonchelo no conservatorio de Ourense. No Conservatorio de Santiago de Compostela obtivo o Título Superior de Piano coas máximas cualificacións baixo a dirección do pianista Martín Millán, quen exerceu unha forte influencia na súa formación musical. Iniciou os estudos de canto con María Teresa del Castillo, e seguiunos en Madrid con Elvira Padín e Mariana You Chi Yu. Finalizou o grao superior de canto no Real Conservatorio Superior de Música de Madrid. Fixo estudos de posgrao en Suíza coa pianista Rada Petkova e recibiu leccións de canto e dicción con Dennis Hall e Esther de Bros.

Foi bolseira da Xunta de Galicia e da Fundación Martha Moser. En 1999 recibiu unha bolsa da Asociación Lírica Teresa Berganza de Santiago de Compostela dentro do Ciclo de Novos Intérpretes. Asistiu a cursos de canto impartidos por The Scholars, Jordi Albareda, Claude Allard, Enedina Lloris, H. Deutsch e Sena Jurinac. Tamén fixo estudos de interpretación teatral na escola Cristina Rota en Madrid.

Foi membro do Obradoiro Instrumental do Centro Galego de Arte Contemporánea. Forma parte do grupo de música de cámara Ensemble Nordesía. Colaborou coa Orquestra de Cámara Andrés Segovia e coa Real Filharmonía de Galicia, coa que interpretou o papel da primeira dama na ópera *Die Zauberflöte* de Mozart e Trujamán en *El Retablo de Maese Pedro* de Manuel de Falla.

Recoñecementos
--------------

* Primeiro premio de Piano no concurso Xuventude.

Notas
-----

1. ↑  Carmen Gurriarán, ficha na web de *La Cenicienta* de Pauline Viardot *(en castelán)*.
Escudo de Castro Conde de Monsanto, usado no Livro do Armeiro-Mor.
A **familia Castro** é unha liñaxe sobre cuxa orixe pesan varias teorías, unha das cales situaría á rama galega dos Castro como descendentes do rei García de Galicia (1042-1090). Porén, o primeiro rexistro documental dos Castro dase na vila de Castrogeriz (provincia de Burgos), momento no que a familia inicia a súa ascensión.

En tempos de Gutierre Fernández (século XII), os Castro rivalizaban con outra gran liñaxe castelá, os Lara, pretendendo a tutela de Afonso VIII (1155-1214).

A falta de herdeiros da rama establecida en Castela motivou que o peso da liña dos Castro retornase ás familias presentes en Galicia. Esta rama converteuse na estirpe máis poderosa da nobreza de galega e unha das máis poderosas da península. Tradicionalmente ligada ao Condado de Lemos, os seus máis ilustres representantes foron Fernán Ruiz de Castro, III Conde de Lemos con carácter non hereditario; Pedro Fernández de Castro e Andrade, VII Conde de Lemos, "*O gran Conde de Lemos*", "*Honra da nosa idade*"; e o seu tío o cardeal Rodrigo de Castro Osorio. A rama entrou en decadencia por mor da falta de descendentes, pasando o Condado de Lemos a engrosar os títulos da Casa de Alba. O escudo da rama Galega dos Castro eran seis roeis de azur en campo de prata, os cales ao longo da evolución do familia se foron complementando con outros, como os lobos pasantes da familia Osorio. A rama portuguesa, con todo, usou unha variante que incluía doce roeis.
**Falacia intencional** é un termo literario que tenta pór de manifesto o erro que se comete ao criticar ou xulgar unha obra literaria tentando descubrir cal era a intención do autor e se a logrou ou non.

Historia e características
--------------------------

Desde a década de 1920 a crítica literaria tende a insistir en que todo, a parte da obra literaria en si, é irrelevante para o coñecemento da propia obra. Este punto de visto é moi notábel na crítica de I. A. Richards e T. S. Eliot durante esa década e dos Novos Críticos Americanos nos anos 40 e 50. O termo de "falacia intencional" utilizárono por vez primeira W.K. Wimsatt e Monroe Beardsley en 1946 no seu influente ensaio *A falacia intencional*. A noción da "intención do autor" deveu central na crítica literaria moderna.

Afirman que un poema non lle pertence ao autor e tampouco ao crítico. Sepárase daquel ao ser concibido e inicia unha vida propia alén do seu poder de controlalo ou de imporlle un significado. O poema pasa a pertencerlle ao público.

Suxiren que, mesmo cando se teñen as afirmacións do propio autor sobre a súa intención (como diarios, ensaios propios etc.), o texto significa só o que di. Se un autor se erguese da tumba e dixese "Iso non é o que eu quería dicir", os Novos Críticos respostaríanlle "Mais é o que dixeches, así que é o que significa".

Á hora de escribir, o autor emprega o seu coñecemento do mundo e da lingua. Mesmo a fantasía máis escapista ten relación con certa comprensión compartida no lector para poder ser comprendida. O lector debe poder activar a súa comprensión do mundo e da lingua para poder tirarlle un significado á obra. As obras literarias, polo tanto, parten de comprensións do mundo determinadas, que son diferentes no autor e no lector. Debido a esas diferenzas, o significado tirado polo lector só pode ser aproximado do que tencionaba o autor e só aproximado do tirado por outros lectores. Ademais, nin o autor nin o lector son conscientes das peculiaridades inherentes á súa comprensión da realidade.

Por exemplo, unha obra escrita após a segunda guerra mundial pode mostrar puntos de vista habituais na época, como prexuízos contra os alemáns ou os xaponeses. Un lector moderno podería estar en desacordo con eses prexuízos e atopar significados novos ao examinar como matizan a obra. Para a crítica moderna, este significado novo non é unha simple rareza, senón un método valioso de obter unha nova visión sobre a obra.

Na teoría da deconstrución afírmase que, mesmo se o autor expresa as súas intencións sobre o significado dunha obra, ese significado non goza de ningún privilexio sobre outras interpretacións.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Falacia afectiva

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2092483
* EBID: ID

 |
**Pierre-Félix Guattari**, nado en Villeneuve-les-Sablons (Oise) o 30 de abril de 1930 e finado en Cour-Cheverny (Loir e Cher) o 29 de agosto de 1992, foi un psicanalista, filósofo e político comunista francés, pioneiro da "psicoterapia institucional" e fundador da "esquizoanálise" e da "ecosofia".

Traxectoria
-----------

Comezou a estudar Farmacia, pero cambiouse moi logo á psiquiatría. Como psicanalista prosegue a súa formación na escola do máis famoso dos psicanalistas franceses, Jacques Lacan, facéndose membro da "Escola Freudiana de París".

Militante político de orientación comunista, estará porén lonxe do Partido Comunista Francés pola súa postura radical e anti-stalinista. Será redactor do boletín de oposición esquerdista *La voie communiste* (A vía comunista).

Como psicoterapeuta foi un expoñente do movemento da antipsiquiatría, fundando xunto a outros (como o Dr. Jean Oury, que continuando a experiencia do Dr. François Tosquelles no hospital Saint-Alban, puxo as bases da denominada "Psicoterapia Institucional"), en 1953, a "Clínica psiquiátrica de avangarda" para psicóticos de La Borde, en Cour-Cheverny, onde traballou durante corenta anos, ata a súa morte en 1992.

Como psicanalista, filósofo, e como militante político, Guattari adquiriu notoriedade especialmente pola súa asociación, tras o maio do 1968, co filósofo francés, prestixioso expoñente do "renacemento nietzscheano", Gilles Deleuze con quen escribiu *O Anti-Edipo. Capitalismo e esquizofrenia* en 1973, que critica a psicanálise, acusándoa de "familiarismo", sobre todo de agochar o desexo como "romance familiar": *Edipo*. En 1980 publican a segunda parte do Anti-Edipo: *Mil mesetas. Capitalismo e esquizofrenia*.

En 1987 fundou, con Deleuze, a revista *Chimères* (boletín de esquizoanálise).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q352465
* WorldCat
* VIAF: 49261949
* BIBSYS: 90052010
* BLBNB: 000225972
* BNB: ID
* BNE: XX997055
* BNF: 12141967f
* BRE: 2346832
* CANTIC: a10096486
* CiNii: DA00046442
* DeutscheBio: 118543113
* EBID: ID
* EGAXA: vtls000040743
* FAST: 1427475
* GND: 118543113
* ICCU: CFIV037610
* ISNI: 0000 0001 2279 6845
* LCCN: n79138845
* LibraryThing: guattarifelix
* NDL: 00441904
* NKC: jn20011018547
* NLA: 35155567
* NLG: 79473
* NTA: 068608756
* OBP: ID
* OL: OL449254A
* Persée: 201574
* PTBNP: 40434
* SELIBR: 207626
* SUDOC: 02690554X
* Treccani: pierre-felix-guattari
* ULAN: 500258692
* zbMATH: guattari.felix

 |
**Celestino Noya Rodríguez**, nado en Barro en 1905 e finado en Pontevedra en xaneiro de 1994, foi un político e escritor galego.

Traxectoria
-----------

*Morta!*. Lar. 1927.
Estudou o bacharelato en Pontevedra e Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela. Exerceu a docencia no Colexio León XIII e no instituto de Noia como catedrático de Xeografía, e despois foi catedrático do Instituto de Lugo (1933-1936). Colaborou na prensa, foi correspondente de *El Pueblo Gallego* en Pontecesures, e en 1927 publicou a noveliña *Morta!* na colección Lar. Militante do Partido Republicano Gallego, despois pasou a Izquierda Republicana, foi nomeado concelleiro de Lugo en febreiro de 1936, elixido Presidente da Deputación de Lugo o 31 de marzo de 1936, presidiu a Comisión Executiva para a propaganda do Estatuto, e viaxou a Madrid para presentar o Estatuto ás Cortes Españolas. Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estaba en Madrid. Durante a guerra foi xefe de oficinas de Sanidade de Madrid, Murcia e Alacant. Cando rematou a guerra civil foi detido sen proceso no campo de concentración do castelo de Santa Bárbara de Alacant ata agosto de 1940. Depurado como profesor de instituto, pasou a dar clases no Colexio León XIII que dirixía Xesús Garrido Álvarez. Rehabilitado, foi catedrático de Xeografía e Historia do Instituto Sánchez Cantón e secretario do Instituto. Xubilouse en 1975. Recibiu a Gran Cruz de Afonso X O Sabio.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Octavio García Fernández** |  **Presidente da Deputación de Lugo** 1936 | Sucesor:**José Pardo Pardo-Montenegro** |

Obras
-----

* *Morta!*, 1927, número 31 da colección Lar.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 19-1-1994, p. 92.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 1-4-1936, p. 11.
3. ↑  Iglesias, Xabier (25/1/2013). "Morta!". *OslibrosdeAnxelCasal.blogspot.com*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Couceiro Freijomil, Antonio (1951-53). *Diccionario Bio-bibliográfico de Escritores* (en castelán) **II**. Bibliófilos Gallegos. p. 490.
* Fernández del Riego, F. (1992) [1990]. *Diccionario de escritores en lingua galega* (2ª ed.). Do Castro. p. 669. ISBN 84-7492-465-0.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1995). *Diccionario da Literatura Galega. Autores* **I**. Vigo: Editorial Galaxia. p. 410. ISBN 84-8288-019-5.

### Ligazóns externas

* 

* Celestino Noya na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha en represión franquista en Lugo
Fáustulo representado no Mosaico de Font de Mussa, conservado no Museu de Prehistòria de València.
**Fáustulo** (en latín *Faustulus*) foi, na mitoloxía romana, o pastor que atopou e criou aos xemelgos Rómulo e Remo, fillos do deus Marte e de Rea Silvia, quen, xa adultos, se converterían nos fundadores de Roma.

Lenda
-----

Segundo a lenda sobre a fundación de Roma, Amulio, usurpador do trono de Alba Longa, derrocara ao seu irmán máis vello Numitor. Despois de asasinar a todos os fillos varóns deste, ordenou á única filla de Numitor, Rea Silvia, que se fixese vestal. A pesar diso, Rea Silvia concibiu do deus Marte os xemelgos Rómulo e Remo, sendo por iso condenada a ser enterrada viva, pena reservada ás vestais que rompían o seu voto de castidade.

Amulio mandou guindar os xemelgos nunha cesta ao río Tíber para que perecesen afogados, pero a cesta varou preto do monte Palatino, no lugar onde anos despois Rómulo e Remo habían fundar Roma, a Cidade Eterna. Os prantos dos pequenos atraeron a unha loba, coñecida na tradición como Luperca, que os aleitou. Un pastor chamado Fáustulo atopou aos nenos cando estaban a ser aleitados pola loba, recolleunos e levounos á súa casa, onde, xunto á súa esposa Acca Larentia, os criou ata que estes chegaron á idade adulta, e, xa conscientes do seu alto berce, regresaron a Alba Longa para vingarse de Amulio

Outros datos
------------

Nalgunhas versións do mito, Larentia sería unha prostituta (en latín *lupa*, a mesma palabra que se utiliza para *loba*). O nome Fáustulo foi máis tarde reclamado por unha familia romana, un de cuxos membros cuñou unha moeda que mostraba ao pastor Fáustulo cos xemelgos e a loba.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Tito Livio, *Historia de Roma desde a súa fundación* I, 3-5.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1162374
* WorldCat
* VIAF: 316444164
* BNF: 150828993
* EBID: ID
* SUDOC: 24187663X

 |
Territorio que reclama o nacionalismo castelán e considera que é a súa territorialidade
**Castela Unida** ou **Gran Castela** son termos utilizados polo nacionalismo castelán[] para definiren o seu ámbito de actuación. Con eles apélase ao desexo da unificación das actuais Comunidades autónomas castelás (Comunidade de Madrid, Castela-A Mancha, Castela e León, A Rioxa e Cantabria) nun único ente administrativo (reclamada polos nacionalistas casteláns como a súa patria nacional, e que consideran erroneamente dividida) baixo o título de Nacionalidade Histórica, tendo Madrid como o seu capital.

Dentro desta proposta, existen dúas correntes diferenciadas:[]

- A corrente *rexionalista* (e predominante[]), que reclama unha Gran Castela dentro do actual marco autonómico español e mantendo o título de rexionalidade.

- A vía *nacionalista* (a minoritaria[]) que reclama un Estado federal onde se contemple unha Gran Castela como nación diferenciada dentro dunha España plural e democrática. Dentro deste movemento adóitase facer referencia a unha "reconstrución da patria" reclamando enclaves historicamente pertencentes a Castela e, actualmente, noutras Comunidades autónomas como é o caso da bisbarra de Requena-Utiel na provincia de Valencia entre outros.[]

Recentemente desenvolvéronse movementos nacionalistas étnicos e identitarios de corte castelanista,[] se ben, estes son moi marxinais e sen un líder común.[]
**Familia Caamagno**, é unha banda galega de rock creada en Sigüeiro (Oroso) no ano 2011.

Traxectoria
-----------

No ano 2012 editaron os seus dous primeiros traballos, o primeiro deles de título homónimo, *Familia Caamagno*, e un sinxelo *Cantan polo Nadal!*. Aparicións na TVG e as boas críticas dos medios especializados fixeron que conseguiran un oco na axenda musical galega ao longo do ano 2013, en moitos casos da man do grupo Terbutalina. Remataron este ano de maneira triunfal levando o primeiro premio no Concurso de bandas da Deputación da Coruña.

No ano 2014 publicaron o disco *Hai que andar cos tempos!*, gravado os días 14 e 15 de setembro de 2013 nos estudos analóxicos Circo Perrotti de Xixón. Neste disco combinan cinco traballo propios, entre o pop dalgunhas cancións e o rock'n'rol bailábel doutras, e a adaptación da canción "Poison Ivy" de The Coasters. O proceso de gravación foi dirixido por Jorge Explosión e editado pola discográfica compostelá Lixo Urbano en formato de disco compacto e vinilo de 12".

En 2022 foron Premio Martín Códax da Música.

Compoñentes
-----------

* Toni Caamagno: Batería e coros
* Lano Caamagno: Guitarra
* Francesco Caamagno: Guitarra e coros
* Jess Caamagno: Guitarra
* Manuele Caamagno: Voz e saxofón

Discografía
-----------

* *Familia Caamagno* (2012)
* *Cantan polo Nadal E.P* (2012)
* *Hai que andar cos tempos!* (2014)
* *Para unha vez que saímos* (2016)
* *O mundo está derrotado* (2022)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial do grupo
* Entrevista ao grupo
Mapa de Castela a Nova.
**Castela a Nova** era unha rexión histórica castelá, que comprendía aproximadamente as actuais provincias de Cidade Real, Cuenca, Guadalaxara, Madrid e Toledo. Estaba formada, basicamente, polas comarcas históricas de La Alcarria, La Sierra e A Mancha, e estaba delimitada por Castela a Vella polo norte, Aragón e Valencia ó leste, Murcia e Andalucía polo sur, e Estremadura polo oeste.

Historia e características
--------------------------

A súa orixe está no reino de Toledo, taifa conquistado en 1085 polo rei Afonso VI de Castela. Desde o século XVI comezou a coñecerse como Castela a Nova.

O 1785, despois do Ordenamento territorial de Floridablanca, Castela a Nova quedou dividida nas provincias de Cuenca, Guadalaxara, A Mancha, Madrid e Toledo, quedando fóra da rexión o centro e sur da actual provincia de Albacete, que quedou integrada dentro da provincia de Murcia.

Coa división provincial de 1833 de Francisco Javier de Burgos, a provincia da Mancha substituíuse pola de Cidade Real, aínda que parte do seu territorio tamén pasou ás provincias de Toledo, Cuenca e Albacete, provincia inexistente ata entón e que se creou con territorios das antigas provincias de Cuenca, A Mancha e Murcia, e quedou integrada administrativamente dentro da Rexión de Murcia, aínda que a maior parte da provincia formaba parte da Mancha.

Hoxe en día Castela a Nova non ten entidade política e o seu antigo territorio corresponde aproximadamente ás comunidades de Madrid e Castela-A Mancha.

Véxase tamén
------------

* Castela a Vella

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1947581
* BNE: XX451539
* BNF: 119471777
* EBID: ID
* GEC: 0015954

 |
**Chester Stock**, nado en San Francisco o 28 de xaneiro de 1892 e finado en Pasadena (tamén California) o 7 de decembro de 1950, foi un paleontólogo norteamericano que se dedicou ao estudo dos réptiles e os mamíferos do mesozoico e o cenozoico do seu estado natal.

Traxectoria
-----------

Naceu no seo dunha familia de inmigrantes alemáns, e o seu interese na paleontoloxía quizais fora estimulado polos modelos de animais prehistóricos que se exhibían na Academia de Ciencias de California.

O incendio resultante do gran terremoto de San Francisco de 1906 destruíu estes modelos e tamén a economía da cidade. Stock tivo que abandonar a escola e ingresar na Garda Nacional de California, a pesar de contar só con 14 anos de idade, para axudar a familia, cuxa casa se perdera no incencio. Traballou durante un tempo na Union Iron Works até que a súa saúde empeorou debido ao esforzo do traballo e como secuela dun episodio de malaria que padecera.

En 1910 retomou os seus estudos e obtivo o seu diploma de graduado na escola secundaria. Logo matriculouse na Universidade de California en Berkeley coa idea de estudar medicina. Porén, cambiou para a paleontoloxía, cambio que poida que fose inspirado polo paleontólogo desa universidade John C. Merriam. Graduouse catro anos máis tarde e, en 1917 recibiu o seu título de doutor en filosofía (*Ph.D.*). A súa tese foi sobre os fósiles de mamíferos do plistoceno da cova de Hawver, cerca de Auburn, tese que foi publicada o ano seguinte.

Stock pasaría a realizar investigacións sobre os mamíferos fósiles no Caltech, no Museo de Historia Natural do Condado dos Ánxeles e no Servizo Xeolóxico dos Estados Unidos (*United States Geological Survey*). Entre 1939 e 1944 dedicouse ao estudo dos réptiles mesozoicos de California.

Stock recibiu financiamento do Instituto Carnegie e colaborou co campus de Caltech realizando unha expedición paleontolóxica na rexión do val de San Joaquín. Nos dous primeiros anos de traballo de campo descubriu numerosos fósiles e, despois de 1940, dedicouse a estudalos e clasificalos. Entre os réptiles mesozoicos descubertos polo seu equipo están dous dinosauros, unha ducia de mosasauros, dez plesiosauros e unha tartaruga.

Durante a súa permanencia en Caltech, Stock acumulou unha inxente colección de fósiles. Stock faleceu de repente en Pasadena o 7 de decembro de 1950, aos 58 anos, mentres durmía, como consecuencia dunha hemorraxia cerebral.

En 1957, o Instituto vendeu toda a súa colección ao Museo do condado dos Ánxeles. A colección constaba de máis de 5 000 espécimes rexistrados, 50 000 exemplares sen rexistrar, 8 esqueletos completos e moitos mapas e fotografías aéreas.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* National Academy of Sciences, Washington, D.C. (1952): *Chester Stock*
* John P. Buwalda (1951): Memorial: Chester Stock (1892-1950)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20534948
* WorldCat
* VIAF: 64369793
* BIBSYS: 90652641
* BNE: XX1170293
* CiNii: DA07966675
* FAST: 211400
* GND: 1129472523
* ISNI: 0000 0000 8144 2505
* LCCN: n87147604
* NTA: 157252892
* OL: OL114356A
* SUDOC: 17425301X

 |
**Carmen Jérez Rodríguez**, nada en Fervenza (Santa Mariña do Monte, O Barco de Valdeorras) e finada en Ponferrada en maio de 1947, foi unha enlace da guerrilla antifranquista galega.

Traxectoria
-----------

Pertencía a unha familia marcada pola represión. Era leiteira e baixaba ao Barco a vender o produto. En 1944 estivo presa en Ourense por colaborar coa guerrilla, despois do combate de Fervenza onde resultou morto o fuxido Manuel Rodríguez Rodríguez. Era compañeira de Abelardo Macías **Liebre**, guerrilleiro berciano da Federación de Guerrillas de León-Galicia. O 25 de xullo de 1946 foi detida pola Brigada de Servizos Especiais da Garda Civil en Fervenza e, logo de dous meses de interrogatorios no cuartel da Rúa, foi trasladada a Ponferrada. Foi violada en diferentes ocasións polos gardas e torturada. En maio de 1947 apareceu o seu cadáver en avanzado estado de xestación, froito das reiteradas violacións sufridas durante o seu cativerio, nunha gabia de Montearenas, preto de Ponferrada, nun lugar onde foran executados e sepultados moitos republicanos.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Marco, Aurora (2011). *Mulleres na guerrilla antifranquista galega*. Brión: Laiovento. pp. 137–141. ISBN 978-84-8487-211-5.

### Ligazóns externas

* Carmen Jérez Rodríguez, en Historia das nosas mulleres ourensás.
* Carmen Jérez Rodríguez, enlace violada e asasinada de Fervenza (O Barco de Valdeorras)
Unha das cartas de Amarna
As **taboíñas de Amarna** son catro centenares de taboíñas con inscricións cuneiformes, coñecidas tamén como as **cartas de Amarna**, que forman a correspondencia diplomática do tempo do faraón Akhenatón.

O 1887 unha muller da rexión de Tell al-Amarna atopou as primeiras cen taboíñas, nun lugar da rexión. Estaban gravadas con inscricións cuneiformes e contiñan a correspondencia diplomática internacional do faraón. En total atopáronse 382 taboíñas, que se revelaron como un instrumento de primeira liña para o estudo do século XIV. Flinders Petrie atopou o edificio no cal se atoparan as taboíñas e engadiu algunhas máis (22) ás atopadas inicialmente ata chegar ás 382. A maioría estaban escritas en lingua acadia, e algunhas (poucas) noutras linguas (asirio, hurrita, hitita). Das 382, 350 son cartas e 32 son outros textos (mitos, poemas épicos, léxicos...). 203 atópanse en Berlín no Vorderasiatisches Museum; 49 ou 50 están no Museo Arqueolóxico do Cairo; 95 están no Museo Británico; 22 están no Ashmolean Museum de Oxford (as atopadas por Petrie); 7 están no Museo do Louvre; 9 están en coleccións privadas; e 2 no Museo Metropolitano de Nova York. Unhas 40 cartas proveñen de estados cos que Exipto tiña unha relación de igual a igual (Babilonia, Asiria, Mittani, Arzawa, Alashiya ou Alashia e Hatti; o resto son dos príncipes vasalos en Siria e Palestina.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q235502
* WorldCat
* VIAF: 209857170
* EBID: ID
* GND: 1137587407
* LCCN: n80008500
* MAG: 2777139052
* Orthodox Encyclopedia: 114288
* SELIBR: 402146

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Cartel (homónimos).
**Cartel** é un soporte, normalmente en papel, fixado de forma que sexa visible en locais públicos. A súa función principal é a de divulgar información visualmente, pero tamén é apreciada como unha peza de valor estético. Alén da súa importancia como medio de publicidade e de información visual, o cartel posúe un valor histórico como medio de divulgación en importantes movementos de carácter político ou artístico.

Historia
--------

### Raíces

O cartel ten as súas raíces na antigüidade. Mais é a partir do uso da técnica da litografía, na segunda metade do século XIX, que o cartel pasa a ter unha estrutura recoñecible como peza de publicidade. Jules Chéret e Alphonse Mucha foron dous grandes deseñadores gráficos que se dedicaron especialmente ós carteis e tiveron un papel importante no seu desenvolvemento. Nesa época artistas plásticos de renome se dedicaron ó cartel, como Toulouse-Lautrec entre outros.

### Século XX

No século XX o cartel tivo un papel importante no deseño moderno. O deseño ruso foi influente na evolución do cartel europeo moderno e na escola de deseño alemá, a Bauhaus. O cartel ruso caracterizouse pola relación cas vangardas artísticas e a propaganda do goberno soviético. 

O Tío Sam, cartel propagandístico para recrutar soldados estadounidenses para a primeira e a segunda guerra mundial.
Os carteis construtivistas do deseñador El Lissitzky son bos exemplos das mudanzas estéticas da época, co emprego de formas xeométricas, cores puras (coma o vermello e o negro), tipografía sen serifa e de montaxes fotográficas.

Das vangardas europeas ata a deconstrución posmodernista o cartel mantivo unha renovación constante, sobrevivindo ó auxe de novos medios, como a televisión ou a radio.

Bo exemplo do poder de masas que tivo o cartel durante o século XX foi a súa inxente utilización durante as guerras, como medio de persuasión ideolóxica. Así, a primeira gran guerra propagandística pode considerarse que foi a Guerra civil española.
A **experiencia de Michelson-Morley**, unha das máis importantes e famosas experiencias da historia da física, levouse a cabo en 1887 no que é hoxe a Case Western Reserve University, e considérase a primeira proba forte contra a teoría dun éter luminífero.
A teoría física no fin do século XIX postulaba que, tal como as ondas de auga teñen de ter un medio por onde propagarse (a auga) e as ondas sonoras audíbeis tamén requiren o seu medio (o ar), as ondas luminosas irían necesitar, tamén elas, dun medio propio, o "éter luminífero".
A velocidade de movemento do laboratorio terrestre idealizado por Michelson-Morley "instalado na superficie dese planeta" en 1887 en Alemaña, mostrou que "se existir" o éter debería arrastarse xuntamente co laboratorio, ou caso contrario o movemento da terra debería somarse ou subtraerse ás propagacións electromagnéticas na faixa das frecuencias estudadas, mesmo se o feixe luz se deslocase en dirección paralela ou perpendicular ao movemento terrestre, como nada diso aconteceu, o experimento demostrou que a propagación da luz é independente do medio.

Mais visto que a velocidade da luz é tan elevada, a concepción dun laboratorio estábel o suficiente libre de vibracións , precisou asentarse sobre un lenzol de estaño derretido, capaz de detectar usando o Efecto Doppler as interferencias nas ondas de luz na presenza do éter, de propiedades aínda imaxinosas, alén de moito diñeiro necesitou dun considerábel esforzo intelectual que mesmo así pode ter sido indebidamente aplicado, dada a precisión requirida.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q154844
* BNCF: 70460
* BRE: 2164013
* EBID: ID
* GEC: 0042369
* LCCN: sh2011004356
* MAG: 189802364

 |