recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Primeiro plano da pel dun monstro do Xila, mostrando os seus osteodermos
Osteodermo do cocodriliano extinto *Deinosuchus*
Os **osteodermos** ou osteodermas son depósitos óseos que forman escamas, placas ou outras estruturas no derma da pel dalgúns animais. Os osteodermos encóntranse en moitos grupos de réptiles e anfibios existentes ou extintos, como os lagartos, crocodilianos, ras, temnospóndilos (anfibios primitivos extintos), varios grupos de dinosauros (singularmente os anquilosauros e estegosaurios), fitosauros, aetosauros, placodontos e hupehsuquios (réptiles mariños con posibles afinidades cos ictiosauros).

Os osteodermos son pouco comúns en mamíferos, pero aparecen tamén en moitos xenartros (armadillos e nos extintos gliptodontos e preguiceiros terrestres). Os osteodermos evolucionaron de forma claramente independente en moitas liñaxes distintas, e estas variadas estruturas deben considerarse análogos anatómicos e non homólogos, e non necesariamente indican monofilia. En moitos casos, os osteoermos poden funcionar como armaduras defensivas. Os osteodermos están compostos de tecido óseo, e derivan dunha poboación de células da crista neural de tipo escleroblasto durante o desenvolvemento embrionario do organismo. A poboación de células da crista neural escleroblásticas ten algunhas características homólogas asociadas co derma.

Os osteodermos dos modernos crocodilianos están moi vascularizadas e poden funcionar como armadura ou como intercambiadores de calor, permitindo que estes grandes réptiles aumenten ou baixen rapidamente a súa temperatura. Outra función é neutralizar a acidose causada por estar mergullados durante longos períodos de tempo, o que produce unha acumulación de dióxido de carbono no sangue. O calcio e o magnesio no óso dérmico liberan ións alcalinos á corrente sanguínea, actuando como un tampón químico contra a acidificación dos fluídos corporais.

Notas
-----

1. ↑  Vickaryous, Matthew K.; Sire, Jean-Yves (2009-04-01). "The integumentary skeleton of tetrapods: origin, evolution, and development". *Journal of Anatomy* (en inglés) **214** (4): 441–464. ISSN 1469-7580. PMC 2736118. PMID 19422424. doi:10.1111/j.1469-7580.2008.01043.x.
2. ↑  "Antacid armour key to tetrapod survival". *ABC Science*. Consultado o 6 March 2017.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Escudo (bioloxía)
* Armadura dos crocodilos
* Coiraza (tartarugas)

### Bibliografía

* Carroll, R. L. 1988. Vertebrate Paleontology and Evolution. W. H. Freeman and Company.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre zooloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1513527
* MAG: 2776980937

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Ostreidos (homónimos).
Ostra común
Interior de ostra portuguesa
Os **ostreidos** (Ostreidae, Rafinesque 1815) son unha familia de moluscos bivalvos mariños, pertencente á orde ostreidos. Denomínanse tamén *ostras verdadeiras* e inclúen a maior parte das especies consumidas baixo o nome de *ostras*.

As ostras produtoras de perlas non se consideran verdadeiras ostras. Pertencen á familia Pteriidae, da orde Pterioida.

Morfoloxía
----------

Caracterízanse por posuír un músculo adutor central, que deixa unha pegada visible na superficie interior da cuncha. Esta adoita ser de superficie irregular porque se adapta ó substrato sobre o que crece.

A cuncha adoita ser redondeada e plana, con notables variacións.

Hábitat e bioloxía
------------------

Viven na franxa infralitoral. Son animais ovíparos pero tamén existen especies larvíparas. En calquera caso, son hermafroditas, nuns casos simultáneas e noutros alternativas.

Algunhas especies (ostra común e ostra portuguesa) son obxecto de cultivo intensivo en bateas semellantes ás utilizadas para a cría do mexillón. A totalidade da ostra comercializada para consumo procede de sistemas de ostricultura.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ostreidos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Ostreidos*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q21154
* AAT: 300250937
* BNCF: 69732
* BRE: 4702997
* EBID: ID
* GND: 4194263-2
* MAG: 2780600097

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Ostreidae
* Dyntaxa: 2000705
* EPPO: 1OSTRF
* Fossilworks: 61529
* GBIF: 6871
* iNaturalist: 47582
* IRMNG: 115829
* ITIS: 79866
* NBN: NHMSYS0021055112
* NCBI: 6563
* Soortenregister: 137371
* uBio: 510643
* WoRMS: 215

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D010125

 |
**Pedro Cañada Castillo**, nado en Calzadilla, Cáceres o 22 de febreiro de 1936, é un político e profesor universitario estremeño. Actualmente é o secretario xeral do partido Extremadura Unida.

Traxectoria
-----------

Pedro Cañada Castillo foi un dos fundadores, ao inicio da Transición, do partido Acción Regional Extremeña, que pouco despois se integraría na coalición, logo partido político, Unión de Centro Democrático. Elixido senador por Cáceres pola UCD en 1977 e 1979, deixou o partido, pasando do Grupo Centrista ao Mixto o 17 de novembro de 1979, para fundar Extremadura Unida.

Foi alcalde do seu concello natal, Calzadilla. Tamén foi Conselleiro de Educación na xunta pre-autonómica de Estremadura.

A súa carreira académica realizouna como profesor de Filosofía na Universidade Complutense de Madrid. Tamén foi director do Gabinete de Estudos e Actividades Culturais da Universidade Autónoma de Madrid. É Doutor en Filosofía pola Universidade de Friburgo (Suíza) na especialidade de ética social. Publicou en 1968 a súa tese doutoral titulada "Derecho al Error".

Notas
-----

1. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 14 de setembro de 2008. Consultado o 19 de febreiro de 2012.
**Partido Demócrata Posibilista** foi o nome que adoptou en 1879 o *Partido Demócrata*, partido político español de ideoloxía republicana creado en 1876 por Emilio Castelar para diferenciarse do Partido Progresista Demócrata de Cristino Martos Balbi, no que se integrou boa parte en 1881. O seu órgano era *El Pueblo Español*, en Madrid. Cando a Restauración borbónica foi un feito, centrou o seu programa no sufraxio universal e na participación electoral sen cuestionar a monarquía, recibindo apoio do Partido Liberal. Cando se aprobou o sufraxio universal en 1890 integrouse no Partido Liberal.

En Cataluña os principais dirixentes foron Eusebi Corominas i Cornell e Eusebi Pascual i Casas, que en 1878 fundaron o diario *La Publicidad*, e en Mallorca o principal dirixente foi Joaquim Fiol i Pujol, director de *La Opinión* (1879 a 1890) e de *El Iris del Pueblo*. O Partido Demócrata Posibilista disolveuse en 1890.

Notas
-----

1. ↑  Avilés Farré, Juan; Elizalde Pérez-Grueso, María Dolores; Sueiro Seoane, Susana (2002). *Historia política de España, 1875-1939*. Col. Fundamentos nº 93. Madrid: Istmo. p. 85. ISBN 84-7090-320-9.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3327807
* GEC: 0049160

 |
O **Partido Galeguista de Pontevedra** foi un partido galego constituído o 1 de xuño de 1931 na cidade de Pontevedra.

Historia e características
--------------------------

Circular de 1931 do Partido Galeguista de Pontevedra en favor do Estatuto de Galiza, asinada por Basanta (presidente) e Bóveda (secretario xeral).
Asistiron á súa xuntanza fundacional Castelao, Antonio Iglesias Vilarelle, Alexandre Bóveda, Pedro Basanta, Enrique Iglesias Rodríguez, Xaime Alfonsín Castrelos, Xavier e Francisco Gastañaduy Ozores, Eduardo Alexandro Ferrín, Jacobo Barral Otero, Xosé C. González, Sergio Sánchez Puga, Carlos García Cabezas, Luís Pintos Fonseca, Xosé Lino Sánchez, Xosé María Álvarez Gallego, Xosé Martínez Tíscar e Xoán Vidal Martínez.

A súa denominación primeira foi **Grupo Nacionalista Galego de Pontevedra** e formaban o seu Consello Executivo:

* Alfonso R. Castelao: Presidente
* Antón Iglesias Vilarelle Vicepresidente
* Xoán Vidal Martínez: Secretario
* Serxio Sánchez Puga: Depositario
* Lois Pintos Fonseca: Bibliotecario
* Sebastián González García-Paz e Carlos García Cabezas: Conselleiros

Para as eleccións constituíntes do 28 de xuño apoiou a denominada Candidatura Galeguista conseguindo Castelao acta de deputado.

Ao ano seguinte, decídese trocar o nome de *Nacionalista Galego* polo de *Galeguista*, e así se integraron máis tarde no Partido Galeguista.

Notas
-----

1. ↑  Diéguez Cequiel, Uxío-Breogán (2010). *Alexandre Bóveda nos seus documentos*. Ourense: Difusora das Artes e as Letras. ISBN 978-84-92958-01-6.
2. ↑  Justo G. Beramendi, Xosé Manoel Núñez Seixas, *O nacionalismo galego*, Vigo, 1996, 2º ed. páx 146.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Beramendi (1991). "El partido galleguista y poco más". *Los Nacionalismos en la España de la II República* p. 167. Siglo XXI de España Editores. ISBN 84-323-0710-6 *(en castelán)*.
* Beramendi (2005). "El galleguismo político (1840-1936)". *Historia contemporánea de Galicia* p. 508. Ariel. ISBN 84-344-6790-9 *(en castelán)*.
O **Partido Democrático de la Nueva Izquierda** (**PDNI**) foi un partido español de esquerdas xurdido como unha corrente interna de Izquierda Unida co nome de **Nueva Izquierda** que se transformou en partido en 1997 ao ser expulsada da coalición.

Por mor da dura política de oposición ao goberno socialista de Felipe González que efectuaba o coordinador xeral de IU, Julio Anguita, provocou que un sector da coalición partidario dun maior diálogo co PSOE, unha maior crítica ao Partido Popular e un reforzamento das bases da coalición constituira unha corrente interna que se enfrontou coa dirección da coalición e que acabou sendo sancionada e finalmente deixou a coalición en setembro de 1997 para constituír o seu propio partido político, o PDNI, o cal en 1999 chegou a un acordo electoral co PSOE para concorrer ás eleccións conxuntamente, o que permitiu que o PDNI tivese arredor de 20 parlamentarios autonómicos, 3 deputados no Congreso dos Deputados e 2 no Parlamento Europeo ademais de 300 concelleiros. En marzo de 2001 o PDNI acordou integrarse no PSOE. Os seus principais dirixentes foron Diego López Garrido e Cristina Almeida.
Quasimodo.
**Quasimodo** é o personaxe principal da obra *Notre-Dame de París*, de Victor Hugo.

Descrición
----------

Quasimodo é un mozo corcovado que foi abandonado ao nacer preto da catedral de nosa Señora de París, onde mora dende entón facendo de sineiro. Disque era fillo dunha xitana. Só pode utilizar un ollo, xa que o outro o ten case bloqueado pola deformidade do seu rostro, e ficou case xordo polo son das campás da catedral, as cales significan todo para el, antes de coñecer a moza xitana Esmeralda, da que se namora por ser ela a primeira que lle amosou bondade.

Quasimodo era odiado polo pobo de París por causa da súa deformidade, polo cal posúe un carácter tímido e retraído. Con todo, posúe unha gran valentía, afouteza e un corazón nobre. Antes de Esmeralda, a única persoa importante para el era o arcediago Frollo, quen o adoptou cando foi abandonado na catedral entre os nenos expósitos.

Etimoloxía
----------

Quasimodo provén do latín *quasi modo* (en galego: *coma se*, *case* como), primeiras dúas palabras do introito da misa do primeiro domingo tras o de Pascua, por ser abandonado neste día do ano. Ao mesmo tempo, supón un xogo de palabras, xa que o sineiro era considerado un *case humano*: moi preto de todos os demais e, ao mesmo tempo, tan diferente.

Notas
-----

1. ↑  "Online Etymology".

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Quasimodo***  |

### Outros artigos

* *Notre-Dame de París*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1750634
* EBID: ID
* Europeana: ID
* IMDb: ch0012853
* WorldCat
* LCCN: nb2016019770

 |
**Progressbar95** é un xogo gratuíto para teléfonos móbiles Android ou iOS (iPhone e iPad) que atrae a nostalxia dos usuarios de sistemas operativos antigos como Windows 95 e Windows 98, etc.

Xogabilidade
------------

O sistema de xogo é moi sinxelo, xa que só se precisa dunha man para tocar a pantalla mentres guía unha barra de progreso que hai que encher ata o 100%. Non obstante, o xogo ten varias etapas, obstáculos e opcións de actualización que manteñen a experiencia interesante.

### Sistema de xogo

Hai varios tipos diferentes de bloques que caen desde a parte superior da pantalla. O xogador debería obter os bloques azuis: o azul escuro, que engade un 5% de progreso, ou o azul claro, que pode ofrecer máis progreso como bonificación. Canto máis se avance, máis difícil será a tarefa. Isto débese a que é necesario que os bloques entren en contacto coa parte baleira da barra de progreso. Se o xogador enche toda a barra con bloques azuis, recibe unha bonificación por ser un perfeccionista.

Notas
-----

1. 1 2 3  Monteiro, Rafael (13 de febreiro de 2020). "Progressbar95 é um jogo nostálgico que transforma o celular em PC antigo". *techtudo.com.br* (en portugués). Consultado o 20 de maio de 2023.
A **programación a nivel funcional** é uns dos dous paradigmas contrastantes identificados por John Backus no seu traballo sobre os programas como obxectos matemáticos; o outro é a programación a nivel de valores.

No seu discurso de aceptación do Premio Turing en 1977, Backus describiu o que considera como a necesidade dun cambio a unha filosofía diferente en deseño de linguaxes de programación:

"*Parecese existir un problema no deseño das linguaxes de programación. Cada nova linguaxe incorpora, logo de algo de limpeza, todas as características das linguaxes anteriores mais algunhas outras. [...] Cada nova linguaxe presenta novas características de moda... pero o feito é que poucas linguaxes fan que a tarefa de programar sexa máis económica, ou máis segura como para xustificar o custo de producila e aprender a utilizala*."
A linguaxe de programación FP foi a primeira linguaxe deseñada especificamente para dar soporte ao estilo de programación a nivel funcional.

Un programa de nivel funcional non necesita a noción de variable, dado que as variables, que son elemento esencial nas definicións a nivel de valores non fan falta no nivel funcional.

No estilo de programación de nivel funcional os programas escríbense como combinación doutros programas coa axuda dos operacións de construción de programas ou funcionais.

Baixo este enfoque os programas, cos funcionais como #operador\\\, forman un espazo matemático.

Outra vantaxe potencial deste enfoque é a posibilidade de restrinxirse unicamente ás funcións estritas e asociarlles un mecanismo de avaliación por valor, que é o máis sinxelo de implementar. Outra vantaxe é a existencia de definicións de nivel funcional que non son simplemente o correspondente dunha definición de nivel de valores. Estas definicións, ás veces un pouco crípticas polo concisas, representan un estilo de programación moi poderoso.

Aínda que a proposta de Backus data dos anos 70, foi pouco adoptada pola comunidade de programación funcional, que preferiu basear os seus traballos no cálculo Lambda.

A programación a nivel funcional no estilo de FP ten unha forte relación coa lóxica combinatoria de Haskell Curry, coas linguaxes de combinadores, antecesores de Miranda e Haskell, así como coas categorías cartesianas pechadas, teoría que deu orixe á linguaxe CAML (*Categorical Abstract Machine Languaje*) antecesora da linguaxe Ocaml.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Programación a nivel de valores
* Programación funcional
* Paradigma de programación

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2496566
* MAG: 2777805937

 |
**PISA** é o acrónimo de **Programme for International Student Achievement** ("**Programa internacional de avaliación do alumnado**"), un estudo internacional comparativo da avaliación do rendemento do alumnado posto en marcha pola OCDE. Tenta saber en que medida os xoves de 15 anos se achan preparados para se enfrontaren aos retos da vida adulta.

Características
---------------

Os mozos desta idade achéganse ao final da súa escolaridade obrigatoria e PISA examina as competencias en tres ámbitos: a lectura, as matemáticas e as ciencias. Este estudo realízase cada tres anos e de cada vez dáselle máis relevancia a unha destas tres competencias. Así, no 2000 foi a lectura, no 2003 as matemáticas, no 2006 as ciencias e no 2009 de novo a lectura. No ano 2003 introducíuse un compoñente máis, a resolución de problemas. O primeiro ano participaron 43 países industrializados, en 2003 foron 41 e calcúlase que para o 2006 serán 58. En cada país as probas realízanas entre 4.500 e 10.000 alumnos.

O instrumento de avaliación son unha serie de exercicios que se contestan con papel e lapis nun tempo de dúas horas. Nunha sesión de avaliación participan varias quendas de alumnos que respostan a preguntas distintas. As preguntas agrúpanse en unidades. Cada unidade consta dun texto introdutorio que presenta unha situación da vida real seguido dunha ou varias preguntas.

O formato das preguntas pode ser fechado ou aberto. As preguntas fechadas adoptan a forma de resposta múltiple nas que o alumno ha de escoller unha só das opcións que se lle presentan (normalmente catro). As preguntas abertas contéstanse redactando ou calculando a resposta nun espazo aberto.

As preguntas fechadas poden ser cualificadas automaticamente. As abertas hanno de ser manualmente por expertos. Para unificar os criterios de cualificación existen unhas instrucións pormenorizadas que se distribúen a todos os países.

As puntuacións posíbeis oscilan entre 0 e 3 puntos por cada pregunta, sempre en números enteiros. A maior parte das preguntas, entre elas todas as de resposta fechada, teñen unha puntuación máxima de 1 punto. Boa parte das preguntas abertas reciben unha puntuación máxima de 2 puntos e algunhas 3, en razón da riqueza da resposta segundo os criterios.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* PISA *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q323481
* WorldCat
* VIAF: 197684873
* GND: 4680022-0
* ISNI: 0000 0001 2297 0495
* LCCN: no99057579
* MAG: 1323650202
* NKC: kn20021030004

 |
**O sonoro maxín** é unha banda xurdida en Ourense no verán de 2007 na xuntanza de músicos dos grupos Lamatumbá e Cinnamon Gum.

Traxectoria
-----------

Estréanse en Ourense, a súa cidade natal, o 30 de decembro e percorren durante o 2008, 2009 e 2010 toda a xeografía galega con máis de 150 concertos nos que puideron compartir escenario con grupos como Manu Chao & Radio Bemba Sound System, Shantel & Bucovina Club Orkestar, Tonino Carotone, Los Delinqüentes, La Troba Kung-Fú ou Che Sudaka. Remataron o 2010 cunha xira por Portugal que os levou desde a setentrional Chaves ata a meridional Tavira pasando por Amarante ou Péso da Regua.

No 2011 prepararon e gravaron o seu primeiro disco, *A onda sonora (chega do interior)*, nos Garate Studios (País Vasco), contando coa produción de Kaki Arkarazo e o deseño de David Rubín. O disco sae á luz en abril de 2012. Froito da presentación do álbum, en 2013 realizan unha xira polo norte de Alemaña, chegando a tocar en Hamburgo e Kiel, onde compartiron escenario co músico francés Syrano. No 2014 foron o grupo galego convidado ao Mercat de Música Viva de Vic (Cataluña). En abril de 2017 publícase o seu novo álbum de estudio *Sete Dezasete*, producido polo músico e produtor catalán Marià Roch. En maio reciben o IV Premio Martín Codax da Música ao mellor grupo galego na categoría "Reggae/Ska/Mestizaxe"

Membros
-------

Os membros da formación son:

* Ico: voces
* Abraham o neno: guitarras
* Cristina Asenjo: acordeón
* Xurxo Brea: baixo
* Jaime Mateo: batería
* Miguel Xanceda: son en directo

Discografía
-----------

### Álbums de estudio

* *A onda sonora (chega do interior)*, Inquedanzas sonoras, 2012
* *Sete Dezasete*, Inquedanzas sonoras, 2017

### Colaboracións en obras colectivas

* *120 capadores. Homenaxe aos Diplomáticos de Monte-Alto*. Falcatruada, 2007
* *GZPOP! A nova fornada de rock en galego*. Falcatruada, 2008
* Pirritx eta Porrotx, *Irrien lagunak*. Katxiporreta, 2009
* *EBA 5.0. O universo de Eduardo Blanco Amor 50 anos despois de A esmorga*. Difusora de letras, artes e ideas, 2009
* *A tribo toda baila. Homenaxe a Os Resentidos*. Warner music, 2012
* *Os Bolechas fan unha banda*. Bolanda, 2013

Notas
-----

1. ↑  "Estreno mundial de la cumbia y los ritmos de O Sonoro Maxín". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2007-12-27. Consultado o 2017-02-02.
2. ↑  "O Sonoro Maxín presenta su disco "Sete Dezasete"". *La Región*. 2017-04-24.
3. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 16 de maio de 2017. Consultado o 14 de maio de 2017.
4. ↑  Rubín, David. de tripas corazón, ed. "o sonoro maxín". Consultado o 16 de decembro de 2013.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***O sonoro maxín Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Canal de youtube de O sonoro maxín
* Páxina de O sonoro maxín en Culturactiva.org

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20543844
* WorldCat
* VIAF: 298419528

 |
Escena pedófila nun cadro de Martin Van Maele.
A **pedofilia** (do grego παιδοφιλια e este de παις-παιδος *páis-paidós*, «pícaro, cativo, neno», e φιλíα *filía*, «amizade») é unha parafilia consistente na atracción sexual cara a nenos que aínda non chegaron á puberdade. Esta tendencia non se traduce necesariamente na comisión de actos de carácter sexual.

Características
---------------

### Interpretación

Dende o punto de vista psicanalítico, a pedofilia é a incapacidade para manter unha relación amorosa adulta, e ten a súa orixe nun elemento narcisista que se manifesta na tendencia do pedófilo para amar no neno o seu propio ser na infancia, proporcionándolle ao cativo o trato que el recibiu ou o oposto.

### Conduta

Para ser clasificado como pedófilo unha persoa ten que ter 16 anos ou máis, ter polo menos 5 anos máis que o neno, ter actuado conforme á súa tendencia ou terse sentido trastornado por ela. As preferencias sexuais dos pedófilos son moi específicas e a súa conduta é normalmente crónica e moi duradeira.

A conduta pedofílica pode adoptar diversas formas que van dende a exhibición das partes íntimas do corpo do pedófilo, bicar ou acariciar sexualmente o corpo do neno, tocar as súas partes íntimas, inducilo a tocar as partes íntimas do pedófilo ou realizar o coito co neno. Arredor do 12% dos homes e o 17% das mulleres reportaron ter sufrido tocamentos por unha persoa adulta cando eran nenos. A meirande parte das vítimas de pedofilia non buscan axuda dos servizos sociais e moitos non lle comunican á súa familia a agresión sufrida. A idade media á que se deciden a comunicarllo a alguén é de 44 anos.

### Repercusión social

Logo advertindo contra os pedófilos, Polonia.
Os medios de comunicación veñen prestando atención á pedofilia dende que se descubriu que un número importante de sacerdotes da Igrexa Católica abusou sexualmente de nenos e adolescentes. Este feito provocou a protesta pública e o pago de indemnizacións por cantidades moi elevadas. Como resultado deste escándalo moitos membros do clero foron despoxados do sacerdocio e outros enfróntanse a cargos legais.

Notas
-----

1. 1 2  GALLIMBERTI, U. *Diccionario de psicología*. *Siglo XXI*. ISBN 9682326184.  *(en castelán)*
2. ↑  SARASON, B.; SARASON, I.G. (2006). *Psicopatología: psicología anormal : el problema de la conducta inadaptada*. *Pearson Educación*. ISBN 9702608414.  *(en castelán)*
3. ↑  NAVARRO LINS, R.; BRAGA, F. *O livro de ouro do sexo*. *Ediouro Publicações*. ISBN 8500016337.  *(en portugués)*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Pedofilia*** |

### Outros artigos

* Parafilia
* Sexualidade

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8388
* BNCF: 11915
* BNF: 11933052f
* EBID: ID
* GiantBomb: 3015-5265
* GND: 4126403-4
* JSTOR: pedophilia
* LCCN: sh85099210
* MAG: 2779471763
* NDL: 00574663
* NKC: ph158329
* PSH: 12910
* Treccani: pedofilia

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DOID: DOID:13351
* MeSH: D010378
* MeSH: F03.657.600
* NCIt: C94355
* UMLS: C0030764

 |
**Otto José Cameselle Barcia**, nado en Vigo o 17 de xuño de 1921 e finado en Palma o 24 de abril de 1976, foi un xuíz e poeta galego.

Traxectoria
-----------

Estudou Dereito en Santiago de Compostela aínda que rematou a carreira en Madrid. Foi o xuíz máis novo de España, como xuíz de primeira instancia en Redondela, actuando despois en Ocaña e Santa Cruz de Tenerife. Finalmente ocupou praza como maxistrado da Audiencia Territorial de Palma, onde casou en 1968 con Ana María Montis Suau. Permaneceu en Palma ata a súa morte.

Amigo persoal de Ramón González-Alegre, daquela residente en Vigo (1949), colaborou con el na edición nesta cidade da revista literaria *Alba*, aparecendo canda el na dirección da revista. Publicou distintos poemas nos números 3 a 7 desta revista.

En 1950 apareceu o seu poemario *Poesías de la razón cordial*. Posteriormente escribiu outro libro de poemas, *Esencia del hombre*, que nunca chegou a editarse.

Notas
-----

1. ↑  Artigo en *La Vanguardia*, 6 de novembro de 1968 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Dicionario biográfico de Galicia* **1**. Ir Indo Edicións. 2010-2011.
* Repertorio biobibliográfico na edición facsimilar de *Alba*. Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades, 1995, px. 702 .

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12396811
* BNE: XX1222567

 |
**Peder Ascanius**, coñecido como **Peter Ascanius**, nado o 24 de maio de 1723 en Aure, provincia de Møre og Romsdal (Noruega), e finado o 4 de xuño de 1803 en Copenhague, foi un zoólogo e mineraloxista noruegués, un dos discípulos de Linneo.

Traxectoria
-----------

Ascanuis estudou Historia Natural na Universidade de Uppsala baixo a dirección de Linneo. 

Despois de rematar os seus estudos, durante os anos de 1768 a 1770 viaxou ao longo das costas de Noruega para estudar a fauna mariña. Como resultado destes estudos publicou, en 1805, en Copenhague, cinco volumenes dos seus *Icones rerum naturalium*, con figuras iluminadas da historia natural do norte. 

Así mesmo, dirixiu as minas de Kongsberg e doutros lugares de Noruega.

Trasladouse a Copenhague, en cuxa Universidade ensinou zooloxía e mineraloxía desde 1759 a 1771.

Ascanius xogou un gran papel na organización das Universidades do seu país e, en 1755, foi elixido membro estranxeiro da Royal Society de Londres.

Legou as súas inmensas coleccións e a súa fortuna á Real Sociedade de Ciencias de Noruega.

Descrición de especies
----------------------

Entre outras, en 1767, describiu a especie *Labrus bergylta*, peixe da familia dos lábridos.

Publicacións
------------

Entre outras obras, a súa máis famosa publicación, foi:

* *Icones rerum naturalium, ou figures enluminées d'histoire naturelle du Nord*, editado entre 1767–1806, en 5 partes, en Copenhagen.

Abreviatura
-----------

A abreviatura **Ascanius** emprégase para recoñecer a Peter Ascanius como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

Notas
-----

1. ↑  "Peder Ascanius (1723-1803)" (PDF). Naturhistorisk Museum, UiO. Consultado o 1 de agosto de 2020.
2. ↑  Blunt, Wilfrid (2001): *The Compleat Naturalist: A Life of Linnaeus*. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. ISBN 978-0-6910-9636-0.
3. ↑  "Fellow details". royalsociety.org. Consultado o 1 de agosto de 2020.
4. 1 2  *Labrus bergylta* Ascanius, 1767 no WoRMS.
5. 1 2  *Labrus bergylta* Ascanius, 1767 no GBIF.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Peter Ascanius*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Peter Ascanius*** |

### Ligazóns externas

* *Icones rerum naturalium*. Volume I. Dixitalizada

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2573976
* WorldCat
* VIAF: 20465725
* BIBSYS: 90108220
* BNF: 10385010v
* CERL: cnp00391265
* DeutscheBio: 117751014
* GND: 117751014
* ISNI: 0000 0000 1349 934X
* SUDOC: 251620778

 |
Operón lac (a proteína activadora por catabolito aparece etiquetada como "CAP protein.")
A **proteína activadora por catabolito**, abreviada como **CAP** (*catabolite activator protein*), tamén chamada **proteína receptora de AMPc** ou **CRP** (do inglés *cAMP receptor protein*) é unha proteína dímera, que ao unirse á AMPc actívase e estimula a transcrición dos xenes do operón da lactosa da bacteria *Escherichia coli*. O complexo CAP-AMPc é necesario para a unión da ARN polimerase ao promotor dos xenes do operón *lac*.

A CAP é un activador transcricional con forma de homodímero en solución. Cada subunidade consta dun dominio de unión a ligando na rexión N-terminal (ou CAPN, residuos 1-138), que tamén é responsable da dimerización da proteína, e un dominio de unión ao ADN na rexión C-terminal (ou DBD, residuos 139-209). Dúas moléculas de AMP cíclico (AMPc) funcionan como efectores alostéricos ao unirse aos dímeros da CAP con cooperatividade negativa, incrementando a afinidade da proteína polo ADN. Os niveis de AMPc citosólico increméntanse cando a cantidade de glicosa dentro da célula é baixa, pero a lactosa está facilmente dispoñible.

A CAP ten unha estrutura característica de hélice-xiro-hélice que lle permite unirse aos sucos maiores do ADN. As dúas hélices refórzanse mutuamente, provocando un xiro de 43° na estrutura, o que orixina un xiro xeral de 94° no ADN unido á CAP.

Isto abre a molécula de ADN, permitindo que a ARN polimerase se una e transcriba os xenes envolvidos no catabolismo da lactosa. Así, a CAP potencia a expresión do operón *lac* cando está presente a lactosa e non hai glicosa, pero non se hai glicosa dispoñible. Isto indica a maior facilidade que ten a célula para metabolizar a glicosa en comparación coa lactosa. A célula "prefire" glicosa sempre que a haxa, e, si está dispoñible, o operón lac no está activado (e non importa se ademais hai tamén lactosa ou non). Se a célula non ten máis remedio porque non hai glicosa, utiliza a lactosa se está presente. Este é un xeito eficaz de integrar dous sinais diferentes.

Notas
-----

1. ↑  CRP son as siglas tamén da proteína C reactiva.
2. 1 2  Busby S. Ebright RH. (2001). "Transcription activation by catabolite activator protein (CAP)". *J. Mol. Biol.* **293**: 199–213. PMID 10550204. doi:10.1006/jmbi.1999.3161.
3. 1 2  Lawson C.L. Swigon D. Murakami K.S. Darst S.A. Berman H.M. Ebright RH. (2004). "Catabolite activator protein: DNA binding and transcription activation". *Curr. Opin. Struct. Biol.* **14**: 10–20. PMID 15102444. doi:10.1016/j.sbi.2004.01.012.
4. ↑  Schultz, S. C.; Shields, G. C; Steitz, T. A. (1991). Science, ed. "Crystal structure of a CAP-DNA complex: the DNA is bent by 90 degrees" (en inglés) **253** (5023): 1001–1007. ISSN 0036-8075. PMID 1653449. doi:10.1126/science.1653449.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1707046
* MAG: 103262434

 |
**Outeiro** foi un grupo galego de jazz rock formado en Vigo a finais dos setenta.

Traxectoria
-----------

A banda comezou como un trío con Pepe Bordallo ó baixo, Fernando Llorca á batería e Rubén Péz á guitarra, para máis adiante incorporar a Lorenzo Cuasante (nun inicio como músico de estudio). Gravaron un disco na liña de Return to Forever ou Colosseum II en Madrid coa discográfica folk Ruada, ó que titularon *Ollos de marzal*. O disco non chegou a reeditarse en CD polo que só existen os vinilos da edición orixinal, agora convertidos en pezas de colección.
A formación tivo unha efémera existencia, pois trala edición do seu primeiro e único disco e actuar nuns cantos concertos esta disolveuse no inverno de 1980.

Membros
-------

* Fernando Llorca (batería, percusión, trompeta)
* Pepe Bordallo (baixo)
* Lorenzo Cuasante (teclados)
* Rubén Péz (guitarra)
* Alfonso Correia (percusión, frauta)

Discografía
-----------

* 1980: *Ollos de marzal* (Ruada R-107-D)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* La Enciclopedia del Rock Sinfónico y Progresivo Español
*Macquaria australasica*
Os **Percíctidos** (Percichthyidae) son unha familia de peixes de auga doce, con algunhas especies de augas salobres ou mariñas, incluída na orde dos Perciformes. As especies desta familia distribúense fundamentalmente por Australia, Suramérica e África, e nalgún caso por Asia e California.

Características
---------------

Son peixes de corpo alargado e algo comprimido. Posúen unha aleta dorsal continua, con 1-2 espiñas e 8-38 radios brandos; unha anal con 3 espiñas e 7-20 radios brandos.

Clasificación
-------------

Comprende 11 xéneros:

* Xénero *Bostockia*
* Xénero *Coreoperca*
* Xénero *Edelia*
* Xénero *Gadopsis*
* Xénero *Guyu*
* Xénero *Maccullochella*
* Xénero *Macquaria*
* Xénero *Nannatherina*
* Xénero *Nannoperca*
* Xénero *Percichthys*
* Xénero *Siniperca*

Trátase dun grupo taxonomicamente pouco definido e a súa composición está sendo discutida.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Percíctidos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Percíctidos*** |

* Taxonomía FishBase
* Taxonomía ITIS

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q603255
* EBID: ID
* LCCN: sh85099724

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Percichthyidae
* EOL: 5271
* EPPO: 1PERIF
* Fossilworks: 65554
* GBIF: 8574
* iNaturalist: 51334
* IRMNG: 114053
* ITIS: 170315
* NBN: NBNSYS0000185495
* NCBI: 8162
* Soortenregister: 138602
* WoRMS: 125549

 |
Locución do título orixinal en alemán.
***O ponche dos desexos: infernalcoholeosatanarqueolóxico*** (título orixinal en alemán, *Der satanarchäolügenialkohöllische Wunschpunsch*), é unha novela de Michael Ende publicada orixinalmente en 1989. A novela foi galardoada co premio literario suízo "La vache qui lit" no ano 1990.

Foi traducida ao galego por Ramón Lorenzo e Úrsula Heinze, e publicada en 1990 por S.M. No ano 1990, a tradución gañou o Premio Ramón Cabanillas de Tradución.

Trama
-----

Belcebú Sarcasmo, un mago de laboratorio de 187 anos, e maila súa tía Tirania Vampir, unha meiga de máis de 300 anos capaz de multiplicar os cartos, son dúas persoas ávidas de facer o mal no mundo. Asinaron contratos con Belcebú, segundo o cal cada ano deberán realizar un sinfín de maldades de diversa índole a cambio de lograr varios poderes.

Para evitar que leven a cabo as súas atrocidades, todas elas contra a natureza e o medio ambiente, o Consello de Animais mandou espías para descubrir o que pasa. En casa do mago está o gato Félix, un gato lambón con aspiracións artísticas e nobiliarias, que ó cabo é domesticado. Á casa de Madam Vampir foi un corvo calamitoso chamado Xacobe Osadías.

A trama desenvólvese a tarde-noite do 31 de decembro. Chegou o último día do ano e aínda non levaron a cabo boa parte das maldades pactadas, polo que desde o inferno mandan o funcionario Maledictus Oruga para lembrarlles que deben cumprir os contratos ou serán secuestrados. O mago e a meiga deciden aliarse e usar unha poderosísima receita: o ponche dos desexos. Esta receita concede todos os desexos o día de San Silvestre, coa particularidade de que logo de bebelo se debe pedir o contrario ao que se quere conseguir. Porén, Maurizio e Xacobe tamén se alían, e conseguen que o poder dunha badalada de ano novo desfaga o enfeitizo.

Notas
-----

1. 1 2  *O ponche dos desexos*. Traducido por Ramón Lorenzo e Úrsula Heinze (1ª ed.). Madrid: Editorial SM. 1990. ISBN 978-84-939647-9-5 – vía Biblioteca da Tradución Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q837055
* WorldCat
* VIAF: 215948513
* BiTraGa: 208
* GND: 4336115-8
* ISFDB: 1559651
* MusicBrainz: ID

 |
Pazo Baión.
A **Operación Nécora** foi un proceso xudicial, que iniciou unha das maiores e a primeira das redadas contra o narcotráfico galego da década dos 90.

O 12 de xuño de 1990 o xuíz da Audiencia Nacional Baltasar Garzón e o fiscal antidroga Javier Zaragoza botaron a andar o primeiro gran golpe contra as bandas do narcotráfico arousás que operaban nas rías galegas. Un continxente de centenares de policías desprazados de Madrid para a ocasión arrestaron nas súas casas a grandes traficantes de tabaco, reconvertidos en narcotraficantes.

Detrás da histórica redada estaban as declaracións de Ricardo Portabales de Marín e de Manuel Fernández Padín de Vilanova de Arousa, o que permitiu meter no cárcere a gran parte do clan da droga galega, incluídos persoeiros como Laureano Oubiña.

A Operación Nécora concluíu no ano 2004 coa lectura da sentenza.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Leiro Conde, B.: *Un lugar tranquilo*. Ed. Nigra, 1993.

### Outros artigos

* Carmen Avendaño

### Ligazóns externas

* "Operación Nécora (20 anos despois) *A caixa negra*, TVG (19 de maio de 2009).
**Openbravo** é un sistema de xestión empresarial (ERP) baseado en web e completamente funcional. Está orientado ás pequenas e medianas empresas. Inclúe a maioría de funcionalidades dun ERP: xestión de servizos e proxectos, xestión de produción, xestión financeira etc. A súa estrutura de datos está baseada orixinalmente en Compiere.

Escrita en Java execútase sobre Apache e Tomcat e con soporte para bases de datos PostgreSQL e Oracle. Actualmente atópase dispoñible en español, inglés, italiano, portugués, ruso e ucraíno.

A licenza de Openbravo é Openbravo Public License Version 1.1 ("OBPL") que é unha adaptación da licenza libre Mozilla Public License.

Descrición
----------

Openbravo é unha aplicación completamente web que foi desenvolvida seguindo o modelo MVC (Model, View, Control). A maior parte do código xérase automaticamente polo motor denominado WAD (Wizard for Application Development), baseándose na información contida no Dicionario do modelo de datos (Data Model Dictionary). O motor executa e recompila a aplicación cada vez que o administrador modifica a configuración para adaptala a un novo requirimento do usuario.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Openbravo*** |

* Páxina oficial do proxecto Openbravo
* Demostración en liña
Ove Høegh-Guldberg
**Ove Høegh-Guldberg** (1 de setembro de 1731 - 7 de febreiro de 1808), foi un home de estado e teólogo dinamarqués, primeiro ministro *de facto* (1772-1784).

Seu pai era enterrador en Horsens (Xutlandia), coa axuda dun tío materno, que era pastor, conseguiu estudar teoloxía, tras rematar en 1754 foi profesor na Academia de Sorø. En 1764 entrou ó servizo da raíña Xiana María de Braunschweig-Wolfenbüttel como profesor do seu fillo, o príncipe herdeiro Federico, para o que escribiu obras que lle servisen de libros de texto como *Den naturlige religion som en indledning til den åbenbarede* (1765). En 1771 publicou *Azan, eller den fra Gield udfriede Fyrste*, onde describe o seu modelo de Estado ideal, estritamente autoritario e conservador á vez que humanista, o Estado debería estar omnipresente na vida dos cidadáns. Desde 1771 foi tamén secretario do gabinete real, oposto ó goberno do home forte do país, o alemán Johann Friedrich Struensee foi un dos líderes do golpe de estado que o depuxo en 1772, Guldberg converteuse no novo home forte do goberno, aínda que non creou un gabinete ministerial formal ata pouco antes da súa caída e formalmente obstentou desde 1776 o título de primeiro secretario. En 1777 foi ennobrecido como Høegh-Guldberg. O seu goberno caracterizouse pola paz e as boas condicións financeiras. Como estado neutrall, Dinamarca, gozou de importantes beneficios mercantís durante a Guerra de Independencia dos Estados Unidos e avanzouse na dinamarquización do Estado, en 1773 estableceuse o dinamarqués como a lingua do exército substituíndo ó alemán e en 1776 promulgouse a lei de cidadanía, que excluía os estranxeiros dos cargos públicos da monarquía. En 1777 redactou con Ludvig Harboe un libro de salmos para a Igrexa Luterana.

En abril de 1784 o príncipe herdeiro Federico tomou o poder como rexente e forzou o cesamento de Guldberg. Permaneceu como prefecto ata 1802

Bibliografía
------------

* *Dansk Biografisk Leksikon*, vol. 7, 1981.
* *Politikens Danmarkshistorie*, vol. 9, by Sven Cedergreen Bech, 1965.
* *Politikens Danmarkshistorie*, vol. 10, by Jens Vibæk, 1964.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q951499
* WorldCat
* VIAF: 2561702
* BIBSYS: 3020055
* BNF: 12423155t
* CERL: cnp00388037
* DeutscheBio: 11692618X
* EBID: ID
* FAST: 298213
* GND: 11692618X
* ISNI: 0000 0000 5034 649X
* LCCN: no92002028
* OL: OL2056878A
* SELIBR: 257211
* SNAC: w6rv2sb1
* SUDOC: 03335779X
* WikiTree: Høegh\_Guldberg-16

 |
O **ordinal** é un numeral que sinala a posición que un elemento ten nunha serie ou sucesión. Teñen variación xenérica e poden estar compostos por unha soa palabra (*primeiro, segundo, terceiro,...*) ou por máis (*vixésimo cuarto, trixésimo quinto, centésimo décimo primeiro,...*).

|  |  |
| --- | --- |
| 1º | primeiro |
| 2º | segundo |
| 3º | terceiro |
| 4º | cuarto |
| 5º | quinto |
| 6º | sexto |
| 7º | sétimo |
| 8º | oitavo |
| 9º | noveno |
| 10º | décimo |
| 11º | undécimo ou décimo primeiro |
| 12º | duodécimo ou décimo segundo |

|  |  |
| --- | --- |
| 13º | décimo terceiro |
| 14º | décimo cuarto |
| 15º | décimo quinto |
| 20º | vixésimo |
| 30º | trixésimo |
| 40º | cuadraxésimo |
| 50º | quincuaxésimo |
| 60º | sesaxésimo |
| 70º | septuaxésimo |
| 80º | octoxésimo |
| 90º | nonaxésimo |
| 100º | centésimo |

Nas unidades de tempo, a partir do undécimo, no canto do ordinal, acostuman empregarse os cuantificadores unitarios ou numerais cardinais: *Século XX* (Século vinte) ante *Século V* (Século quinto).

Notas
-----

1. ↑  NOMIG 16.2, p. 100

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Número ordinal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q923933
* MAG: 2909006576

 |
**Otger Cataló** (ou **Catalon**), ou **pai da Patria**, é un personaxe lendario que segundo a tradición conquistou Cataluña aos sarracenos xunto cos Nove Baróns da Fama. Segundo algunhas lendas, o nome de Cataluña derivaría do seu apelido. En calquera caso, as referencias escritas máis antigas a este personaxe que sobreviviron en catalán son do século XV, moito máis tarde do período en que se supón que viviu (século VIII), e debe boa parte do aspecto e promoción da súa memoria á ideoloxía catalanista cultivada na obra dos autores da Renaixença catalá, especialmente Víctor Balaguer, Antoni Ferrer i Codina e Jacint Verdaguer.

No ano 2012 inaugurouse en Gombrèn o centro de interpretación do *Ano 0* de Montgrony, onde se conta a lenda.

Cinema
------

No ano 2017 estreouse o filme *Pàtria*, que narra a historia de Otger Cataló e os Nove Baróns da Fama.

Notas
-----

1. ↑  Inauguren l'espai Montgrony Any 0, un centre que revela la llegenda d'Otger Cataló sobre l'origen de Catalunya, 324.cat
2. ↑  Generalitat de Cataluña, ed. (2012). "Mites i llegendes de Catalunya". *Web*. Arquivado dende o orixinal o 10 de abril de 2014. Consultado o xullo de 2013.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Otger Cataló (Cercle Català d'Història) *(en catalán)*
* Biografía d'Otger Cataló *(en catalán)*
* El mite d'Otger Cataló *(en catalán)*

* Portal:Cataluña

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9053528
* GEC: 0047965

 |
**Osgiliath** é unha cidade fortaleza ficticia creada polo escritor británico J. R. R. Tolkien para ambientar parte das historias do seu *legendarium* que se desenvolven na Terra Media. Osgiliath é a antiga capital do reino de Gondor.

Etimoloxía
----------

*Osgiliath* significa en sindarin ‘fortaleza das estrelas’, pois fórmase coas raíces *os-* ou *ost-*, que significa ‘fortaleza’ e *giliath*, o plural de ‘estrela’.

Localización
------------

Osgiliath atópase ó leste de Minas Tirith, ó oeste de Minas Morgul, ó sur da illa fluvial de Cair Andros e ó norte dos outeiros de Emyn Arnen. Estaba dividida polo río Anduin e as dúas partes da cidade estaban unidas por unha ponte de pedra cuberta de casas. Por el pasaba a calzada de Osgiliath, que a comunicaba con Minas Tirith e con Minas Morgul. Como cidade fluvial dispoñía de varios portos.

Historia
--------

Osgiliath foi fundada entre o ano 3320 e 3429 da Segunda Idade do Sol segundo o calendario da Terra Media polos homes de Númenor, habitantes dunha lendaria illa afundida.

Era un punto central entre Minas Anor, - que acabaría sendo capital de Gondor co nome de Minas Tirith - e Minas Ithil, que sería conquistada por Sauron e rebautizada como Minas Morgul.

En Osgiliath atopábase o trono compartido polos reis Isildur e Anárion, no pazo coñecido como **Torre da Bóveda**, situado no centro da cidade. En dito recinto gardábase a Árbore Branca de Númenor, símbolo sagrado para o reino de Gondor, e a principal das pedras videntes Palantír.

Foi atacada varias veces no transcurso da Terceira Idade. A ponte sobre o río foi destruída e reconstruída en varias ocasións, ata que no ano 2984, o mordomo Denethor II reconquista a praza, estabelecendo unha forte gornición que reconstrúe a ponte.

Na época da Guerra do Anel, Gondor conservaba un posto nas ruínas de Osgiliath para defendela como posición estratéxica que era. Boromir e Faramir loitaron na súa defensa. Trala incorporación de Boromir á Irmandade do Anel, Faramir foi o encargado de defender Osgiliath. Aínda despois dun longo período de defensa exitosa contra as incursións de orcos que atacaban dende Minas Morgul, unha emboscada por parte das forzas de Mordor varreu case por completo ós soldados de Gondor que defendían a cidade.

Un infrutuoso intento de retomar a cidade foi levado a cabo por Faramir, capitaneando unha escuadra de soldados. Esta acción, froito da tolemia de Denethor II, custou a vida de toda a forza de ataque que levou a cabo a acción e case lle custa tamén a do seu fillo Faramir.

As hostes de Sauron cruzan o Anduin durante tres días con dirección a Minas Tirith, dando lugar á coñecida como Batalla dos Campos de Pelennor. Os exércitos da sombra, capitaneados polo Rei Bruxo de Angmar, son derrotados finalmente, sendo Osgiliath paso para as tropas derrotadas de Mordor que esnaquizan as pontes na súa retirada. O 18 de marzo, unha vez reconstruídos os pasos, os exércitos de Gondor, Rohan e os pobos libres da Terra Media cruzan Osgiliath con destino á Porta Negra de Mordor.

Trala coroación de Aragorn en maio de 3019, a cidade é repoboada de novo.
Ossian pintado por François Pascal Simon Gérard
**Ossian** ou **Oisin** foi un guerreiro e poeta gaélico lendario, que se supón que viviu no século III.

En 1762 James Macpherson publicou *Fragmentos de poesía antiga recollidos nas Terras Altas de Escocia, e traducidas da lingua gaélico ou erse* (*Fragments of Ancient Poetry Collected in the Highlands of Scotland, and Translated from the Gaelic or Erse Language*). En 1762 sacou do prelo *Fingal* e en 1763 *Temora*. Estes dous pretendían ser traducións de poemas épicos en gaélico dun poeta chamado Ossian. Na verdade (e só se soubo após a súa morte), eran unha fabulación de baladas gaélicas mesturadas con produción propia de Macpherson. Porén, a súa evocación dun pasado remoto, que presentaba un lusco-fusco gaélico de mito e lenda, tivo unha influencia considerábel en escritores de Europa e afectou ao desenvolvemento do Romanticismo. Interesáronse nestes poemas autores do talle de Goethe, Herder e Schiller. Traducíronse a moitos idiomas e contribuíron ao nacemento do celtismo.

Na literatura galega tiveron especial influencia en Eduardo Pondal.

Véxase tamén
------------

* Rexurdimento celta

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q15837802
* WorldCat
* VIAF: 79013925
* BNE: XX1333465
* BNF: 10573485h
* CERL: cnp01268116
* EBID: ID
* FAST: 1839671
* GEC: 0047908
* GND: 118747800
* IMSLP: ID
* ISNI: 0000 0000 8077 935X
* LCCN: n83139004
* NLG: 119052
* SUDOC: 116374152

 |