Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Folgoso.

**Santa Dorotea de Folgoso** é unha parroquia do concello de Abegondo na comarca da Coruña. Ten unha superficie de 3,54 km². Segundo o IGE en 2016 tiña 103 habitantes (57 mulleres e 46 homes) distribuídos en 10 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 133 habitantes.

Cultura
-------

### Topónimo

*Folgoso* é fitónimo latino que indica a presenza de moitos fieitos, isto é, unha filgueira. A súa orixe acontece entre o século X e XIII.

### Patrimonio

#### Patrimonio arquitectónico e relixioso

##### Igrexa de Santa Dorotea

A igrexa de Folgoso está entre o lugar da Cancela e da Igrexa. É dun estilo barroco do século XVIII. E da tipoloxía rural habitual na bisbarra, cunha planta rectangular e unha soa nave. Ten no seu interior un retablo barroco, mais o resto da decoración é sobria. A fachada principal está rematada por unha espadana dobre cun cume en pináculos.

##### Cruceiro de Folgoso

O cruceiro áchase preto da igrexa, fóra do muro perimetral da igrexa de Santa Dorotea. É unha obra pedesta de base cadrada e un arranque de fuste de sección cadrada. O último terzo do cruceiro faise con esquinas biseladas e mostrando un capitel con volutas e follas de acanto. Os laterais do cruceiro está decorados con rostros de querubíns. Na cruz atopa polo anverso a imaxe de Cristo e polo reverso a imaxe da Virxe, ambas as dúas figuras realizadas nun talle primitivo.

##### O pazo de Folgoso

O Pazo de Folgoso describiuse por primeira vez no ano 1700 e encrávase na Aldea de Abaixo. Aparecía daquela como unha torre e un escudo. Nese templo parroquial tiñan os señores do pazo as súas sepulturas brasonadas que no escudo da torre apenas podíanse ler "Martínez Barbeito". Arestora o pazo asemellase a unha casa labrega tradicional, inda que a parte en forma de "torre" se lle segue a dar ese nome, e como mostran as pegadas nos muros indicando seren unha construción militar.

#### Patrimonio arqueolóxico

##### Os Ullos

No lugar de San Bartolomé foron descubertas por obras de oleoduto, nun 450 metros de cavadas, 24 anacos de cerámica medieval e un lítico do Calcolítico-Idade de Bronce. Porén, nesa zona non foi descuberta ningunha estrutura arqueolóxica asociada a ese material. A construción do oleoduto destruíu parcialmente o xacemento.

##### Casarío de San Bartolomé

No lugar de San Bartolomé localizouse un xacemento de fragmentos líticos e cerámica durante as obras de construción dun oleoduto dende A Coruña a Vigo. En 240 metros da vía do oleoduto recolléronse fragmentos de cerámica, no que 68 restos pertencen á Idade Media e dous ao Calcolítico e Idade de Bronce. Nese mesmo tramo tamén se atoparon oito obxectos líticos do Calcolítico/Idade de Ferro. O xacemento foi alterado polas obras do oleoduto e de naves industriais próximas.

##### Mámoas

Existen varias mámoas descubertas:

* Mámoa 3 de San Bartolomé
	+ Esta mámoa non ten restos de estruturas pétreas. Ten unha masa tumularia moi espallada, con forma alongada en sentido leste-oeste, por mor dos traballos agrícolas realizados nesa zona. O cono de violación foi colmado por causa deses traballos agrícolas na zona. O estado de conservación é malo.
* Mámoa 5 de San Bartolomé
	+ É un enterramento tumulario de planta circular no que non se aprecian restos de estruturas pétreas nin cono de violación. Consérvase medianamente ben.

Galería de imaxes
-----------------

* As dezanove parroquias que conforman o concello de AbegondoAs dezanove parroquias que conforman o concello de Abegondo

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Folgoso

| Lugares da parroquia de Folgoso no concello de Abegondo (A Coruña) |  |
| --- | --- |
| A Aldea de Arriba | Beche | A Braña | Cancela | Coedo | A Igrexa | A Lameira | A Travesa | O Vao | Vilar |

### Parroquias de Abegondo

| **Galicia** | Provincia da Coruña | Parroquias de Abegondo |  |
| --- | --- |
| Abegondo (Santaia) | Cabanas (San Xián) | Cerneda (San Salvador) | Cos (Santo Estevo) | Crendes (San Pedro) | Cullergondo (Santa María) | Figueroa (San Miguel) | Folgoso (Santa Dorotea) | Leiro (Santaia) | Limiñón (San Salvador) | Mabegondo (San Tirso) | Meangos (Santiago) | Montouto (Santa Cristina) | Orto (San Martiño) | Presedo (Santa María) | Sarandós (Santa María) | Vilacova (San Tomé) | Viós (San Salvador) | Vizoño (San Pedro) |

Notas
-----

1. 1 2  DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña.
2. ↑  Cabeza Quiles, F. (1992). *Os nomes de lugar. Topónimos de Galicia: a sua orixe e o seu significado*. Vigo: Edicións Xerais de Galicia.
3. ↑  Sánchez Pardo, JC.; Andrade Cernadas, JM (Dirección) (2008). "Territorio y poblamiento en Galicia entre la antigüedad y la plena Edad Media (Tese)". Universidade de Santiago de Compostela: 1051.
4. 1 2 3 4 5 6  "Orden del DOG nº 184 de 2012/9/26 - Xunta de Galicia". *Diario Oficial de Galicia* (en castelán) (184). 26 de setembro de 2012. Consultado o 19 de febreiro de 2019.
5. 1 2 3   Turgalicia.es

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Abegondo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11010957
* código INE: 15001080000

 |