A **República de Tule** foi un estado indíxena efémero que se independizou de Panamá trala revolución guna en 1925. A república foi proclamada o 12 de febreiro de 1925 e foi disolta o 4 de marzo de 1925, logo do Tratado do Porvir, sendo o cal os gunas depuxeron as armas, revogaron a declaración de independencia e obtiveron o compromiso do goberno panameño de que os seus costumes e autonomía serían respectados. En 1938 creouse a comarca de San Blas, que logo sería reorganizada como Guna Yala, unha comarca indíxena estabelecendo aos gunas como un pobo.

Historia
--------

### Antecedentes

Os gunas mantiveron certa autonomía cando Panamá formaba parte de Colombia. O 4 de xuño de 1870, creouse a comarca Tulenega que abranguía a actual comarca de Guna Yala e outras vilas en Colombia. Porén, coa separación de Panamá de Colombia en 1903, o novo goberno panameño revogou a autonomía guna. Ademais, as autoridades panameñas buscaban unha maneira de "occidentalizar" pola forza os indíxenas, sobre todo as mulleres.

O 20 de abril de 1921, houbo unha xornada de occidentalización de mulleres gunas por parte da policía colonial (non indíxenas), mais unha muller escapou e recibiu a protección do líder indíxena (sáhila), provocando unha loita entre indíxenas e policías, que causou mortes en ámbolos dous bandos. A tensión entre os indíxenas aumentou contra o mes de xaneiro de 1925, momento no que as autoridades panameñas percibiron que se estaba a xestar un movemento independentista co apoio dos estadounidenses Anne Coope e o explorador Richard Oglesby Marsh.

### Proclamación

O 12 de febreiro de 1925, celebrouse en Ailigandí un congreso con xefes gunas e decidiron proclamar a República de Tule, fixándose os límites territoriais.

Posteriormente, o 21 de febreiro deuse inicio á revolución guna que durou até o 27 de febreiro, onde os indíxenas atacaron varios postos policiais coloniais, causando 27 mortos.

### Tratado de Porvir

O 4 de marzo de 1925, os indíxenas gunas asinaron un acordo de paz co goberno panameño en presenza do ministro de EE. UU. John G. South. En virtude de devandito tratado, o goberno central comprometeuse a respectar os costumes e a manter cos gunas os mesmos dereitos que gozaba o resto dos cidadáns do país. 

En contrapartida, os gunas depuñan as armas, revogaban a súa declaración de independencia e comprometíanse a respectar as leis de Panamá.

Bandeira
--------

Bandeira da revolución guna e do efémero estado da República de Tule.
Foi confeccionada por Waga Ebinkili (María Colman), neta do cacique Simral Colman. Ten un deseño rectangular con franxas horizontais. O centro é de cor amarela, cunha figura esvástica, con rotación levóxira. Este símbolo representa un polbo, que segundo a tradición local, creou o mundo. Esta bandeira, que ten unha gran similitude coa bandeira de España e a bandeira nazi, séguese utilizando hoxe día nos territorios gunas.

Notas
-----

1. ↑  Lei 99 do 23 de decembro de 1998. Gaceta Oficial de Panamá.
2. 1 2  "A 90 años de la revolución guna". *La Estrella de Panamá*. 25 de febreiro de 2015. Arquivado dende o orixinal o 10 de novembro de 2018. Consultado o 14 de abril de 2017.
3. ↑  O Congreso Xeral Guna decidiu suprimir as letras P, T, K do seu alfabeto, sendo esta última substituída pola letra G. Boletín Informativo del Congreso Nacional Guna, decembro de 2010, consultado o 15 de novembro de 2011. Arquivo:
4. ↑  Valiente López, Aresio (2008). *La jurisdicción indígena en la legislación panameña* (PDF). Biblioteca Jurídica Virtual del Instituto de Investigaciones Jurídicas de la UNAM. p. 211 (9 do pdf). Consultado o 15 de outubro de 2016.
5. ↑  Historia de Guna Yala *(en castelán)*
6. ↑  "La revolución de los gunas". *La Prensa (Panamá)*. 25 de febreiro de 2014. Consultado o 14 de abril de 2017.
7. ↑  Flags of the World: Panama - Native Peoples.

* Portal:Pobos indíxenas de América