recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Sede do Consello Rexional en Alon Shvut
O **Consello Rexional de Gush Etzion** é un Consello Rexional de Israel que administra os asentamentos da rexión de Gush Etzion, ao sueste de Xerusalén. Segundo o Instituto Central de Estatística os 19 asentamentos posúen unha poboación de 13000 habitantes (2006).

Xeografía
---------

Os asentamentos localízanse nunha área montañosa a 900 metros sobre o nivel do mar, debido á altura o clima no inverno é moi frío e chuvioso, nevando frecuentemente. Os límites da competencia do Consello Rexional son polo norte a cidade de Xerusalén e o Consello Rexional de Mateh Binyamin, polo sur as cidades de Hebrón e Kiryat Arba así como o Consello Rexional de Har Hebrón, polo oeste o Val de Elah e polo leste o deserto de Xudea.

O carballo solitario no asentamento de Alon Shvut, converteuse nun símbolo dos asentamentos da rexión e aparece no emblema do Consello Rexional

Historia
--------

O primeiro asentamento en Gush Etzion foi Migdal Eder, fundárono en 1927 un grupo de xudeus ortodoxos de Xerusalén e algunhas familias xudías procedentes do Iemen, esta comunidade desapareceu despois dos disturbios palestinos de 1929. O empresario Shmuel Holtzmann mercou terras para establecer de novo asentamentos permanentes na zona, en 1934 estableceu o de Kfar Etzion pero foi abandonado durante a revolta árabe en Palestina 1936-1939. En 1945, un grupo de mozos que chegaran da Europa Oriental antes da segunda guerra mundial estableceron un novo asentamento, Mesu'ot Yitzhaken, en memoria dos falecidos polo Holocausto, en 1946 estableceuse o kibbutz Ein Tzurim, e en 1947 o de Revadim. Os asentamentos desapareceron como consecuencia da Guerra Árabe-Israelí de 1948. Despois da ocupación israelí do territorio como consecuenca da Guerra dos Seis Días comezou o proceso para crear novos asentamamentos na área.

Asentamentos
------------

Asentamento de Kfar Eldad
* Alon Shvut
* Bat Ayin
* Carmei Tzur
* Gvaot
* Elazar
* Har Gilo
* Kfar Etzion (kibbutz)
* Migdal Oz (kibbutz)
* Neve Daniel
* Rosh Tzurim (kibbutz)
* Ibei Hanachal
* Kedar
* Kfar Eldad
* Ma'ale Amos
* Ma'ale Rehav'am
* Metzad
* Nokdim)
* Pnei Kedem
* Tekoa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2037655
* WorldCat
* VIAF: 158818133

 |
A **función característica** dunha variable aleatoria ou da súa distribución de probabilidade é unha función de variable real que toma valores complexos e que permite a aplicación de métodos analíticos (é dicir, da análise funcional) no estudo da probabilidade.

Historia
--------

O método das funcións características foi introducido nas probabilidades por A. Lyapunov en 1904 para a demostración do teorema central do límite que hoxe leva o seu nome. A versión definitiva deste teorema foi obtida posteriormente por J. W. Lindeberg.

Definición
----------

Dada unha variable aleatoria continua {\displaystyle X\,\!} a súa función característica, que se denota mediante {\displaystyle \varphi \_{X}(t)\,\!} para {\displaystyle t\,\!} real, defínese como

{\displaystyle \varphi \_{X}\!:\mathbb {R} \to \mathbb {C} ;\quad \varphi \_{X}(t)=\mathbb {E} {\big [}e^{itX}{\big ]}=\int \_{-\infty }^{\infty }e^{itx}f\_{X}(x)\,dx\qquad }
onde se fai uso da función exponencial complexa e {\displaystyle \mathbb {E} } denota a esperanza matemática. Usando as propiedades da función exponencial complexa, a función característica pode rescribirse en termos dunha parte real e unha imaxinaria:

{\displaystyle \varphi \_{X}(t)=\mathbb {E} [\cos(tX)]+i\mathbb {E} [\sin(tX)]=\int \_{-\infty }^{\infty }\cos(tx)f\_{X}(x)\,dx+i\int \_{-\infty }^{\infty }\sin(tx)f\_{X}(x)\,dx}

Momentos
--------

Cando os momentos dunha variable aleatoria existen, pódense calcular mediante as derivadas da función característica. Derivando formalmente ambos lados da definición e tomando {\displaystyle t=0\,\!}, 

> 
> 
>   
> 
> {\displaystyle \varphi \_{X}'(0)=i\mathbb {E} [X]\,\!}
> 
> 
> 

e derivando dúas veces e substituíndo {\displaystyle t=0\,\!} resulta

> 
> 
>   
> 
> {\displaystyle \varphi \_{X}''(0)=-\mathbb {E} [X^{2}]\,\!}.
> 
> 
> 

Desta maneira pódense obter expresións que permiten determinar a varianza e esperanza de {\displaystyle X\,\!}. Analogamente, se relacionan momentos e derivadas de ordes superiores:

> 
> 
>   
> 
> {\displaystyle \varphi \_{X}^{(n)}(0)=i^{n}\mathbb {E} [X^{n}]}
> 
> 
>

Probabilidade e análise funcional
---------------------------------

En análise funcional se se identifica a distribución da variable aleatoria considerada cunha medida positiva, a función característica denomínase transformada de Fourier da medida correspondente.

Función xeradora de momentos
----------------------------

Unha función relacionada coa función característica é a función xeradora de momentos, designada como {\displaystyle M\_{X}(t)\,\!} que se define mediante

> 
> 
>   
> 
> {\displaystyle M\_{X}(t)=\mathbb {E} \left(e^{tX}\right),\quad t\in \mathbb {R} ,}
> 
> 
> 

Aínda que esta función é máis sinxela, non sempre existe, dado que a esperanza matemática que a define pode non existir, dependiendo da distribución da variable aleatoria e do valor de {\displaystyle t\,\!}.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q822139
* MAG: 20538924

 |
O **fume** é un tipo de meteoro consistente na suspensión no ar de pequenas partículas sólidas que resultan da combustión incompleta dun combustible. É un subproduto non desexado da combustión, producido en fogueiras, brasas, motores de gasolina e diésel. Cando unha combustión é correcta e completa os únicos subprodutos son auga, dióxido de carbono e compostos de diversos elementos.

A inhalación do fume é a causa primaria de morte nas vítimas dos incendios. O fume mata por intoxicación debido aos seus compoñentes tóxicos, como o monóxido de carbono e as pequenas partículas sólidas que atoan os alvéolos pulmonares e asfixian á vítima.

O fume é tamén un fenómeno meteorolóxico, cando se atopa en grandes cantidades nunha zona, modificando de xeito temporal a atmosfera.

Fume dun incendio forestal

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Fume*** |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre física é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q130768
* BNCF: 15117
* EBID: ID
* GND: 4115701-1
* JSTOR: smoke
* MAG: 58874564
* Treccani: fumo

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D012906
* MeSH: D20.633.937

 |
Gustav Preller, activista do africáner e un dos membros da primeira Spellingskommissie
**Die Taalkommissie** (en afrikaans "A Comisión de Lingua") é un departamento da *Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns* (*Academia Surafricana de Ciencia e Artes*) que serve como o comité técnico da Nasionale Taalliggaam vir Afrikaans  (NTLA) e que funciona como o órgano regulador da lingua africáner. A Akademie fudouse en Bloemfontein en 1909 e en 1914 estableceuse a *Spellingskommissie* (*Comisión de Ortografías*), que mudou de nome en 1964 para o actual.

O traballo principal que realiza esta comisión é a revisión e publicación da *Afrikaanse Woordelys en Spelreëls*, unha guía estándar da ortografía e convencións para a escrita do africáner. Considerada a fonte de autoridade para a escrita das palabras nesa lingua, e que supuxo o remate á disparidade ortográfica para unha mesma palabra que rexía antes de 1917. Deica 2009 apareceron dez edicións da AWS. 

Ademais ten competencia da gramática de africáner e de novos usos da lingua, como nova terminoloxía, e cobre tamén variedades do africáner, como o nama, griqua ou capense, incluíndo tamén no AWS un gran corpus de palabras usadas pola comunidade islámica africáner.

Presidentes
-----------

1. TH le Roux
2. Francois Odendal
3. Johan Combrink (1992–1999)
4. Anton Prinsloo (1999–2003)
5. Ernst Kotzé (2003–2012)
6. Tom McLachlan (2012–2013)
7. Gerhard van Huyssteen (2013- )

Notas
-----

1. ↑  Die Geskiedenis van die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls Historia da e AWS
2. 1 2  Rademeyer, Alet (24 de marzo de 2012). "Tom is leier van taal se komitee". *Beeld* (Johannesburg).
3. ↑  Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns: Taalkommissie[*Ligazón morta*]

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas s

* Web da *Afrikaanse Woordelys en Spelreëls*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3642091
* WorldCat
* VIAF: 122934492
* BNF: 15118686c
* GND: 10038320-8
* ISNI: 0000 0001 2114 3594
* LCCN: n94022401
* SUDOC: 085127817

 |
Por morte do Cardeal-Rei Henrique I de Portugal, o 31 de xaneiro de 1580, estando aínda a funcionar as Cortes de Almeirim para debater sobre o complicado problema da sucesión da coroa de Portugal, tomou posesión dun Consello de Gobernadores do Reino, nomeado polo Cardeal (o cal, sentindo a morte inminente, e ver se incapaz de escoller un novo rei entre os varios pretendentes, non quería deixar o reino na anarquía) a fin de exercer interina o goberno do reino, ata que se decidise sobre quen tiña lexitimidade para gobernar.

Eran cinco os gobernadores do Reino:

* Xurxo de Almeida, arcebispo de Lisboa;
* Francisco de Sá Menezes, camareiro-mor do reino;
* Xoán Tello;
* Xoán de Mascarenhas;
* Diogo Lopes de Sousa.

Tendo as Cortes que disolverse pouco despois sen deliberar sobre a sucesión, acabaron os Gobernadores do Reino - comprados polas dobras castelás ofrecidas por Cristóbal de Moura - por decidir ser Filipe II de España o lexítimo herdeiro do trono de Portugal e Algarve e os seus señoríos ultramarinos. Apenas Xoán Tello mostrouse contra este nome.

En virtude desta toma de decisión, o pobo de Santarém viría a rebelarse e aclamando como rei de Portugal o Prior do Crato, Antonio, o 24 de xullo de 1580. Poucos días máis tarde entraba en Lisboa triunfal, onde foi recibido con idéntico entusiasmo, o que levou os Gobernadores a fuxir con receo para Setúbal, e de aí cara a Ayamonte, onde declararon sucesor lexítimo da Coroa o rei de España Filipe II, e dándolle así un pretexto para invadir militarmente o reino, tendo en conta apossandose do que, agora, pertencíalle de dereito.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Diagrama dunha formiga obreira.  
O **gáser** na zona posterior, verde
En zooloxía denomínase **gáster** á porción bulbosa posterior do metasoma presente nas especies de himenópteros da orde dos apócritos (as abellas, avespas e formigas). 

O estreitamennto, chamado vugarmente "cintura de avespa", só separa aparentemente o abdome do tórax. De feito, encóntrase entre o primeiro segmento (tagma) abdominal, que se fusiona co tórax para formar o mesosoma, e o segundo segmento abdominal. A parte do abdome separada do mesosoma chámase metasoma ou gáster.

O gáster nas formigas
---------------------

O gáster comenza, na maioría das formigas, co segmento abdominal III, pero algunhas tienen un post pecíolo constituído polo segmento III, en cuxo caso o gáster comenza co segmento abdominal IV.

Os segmentos individuais que forman os gástrer están separados, especialmente nas formigas, por membranas intersegmentarias moi delgadas e flexíbeis. Como resultado, estes segmentos gástricos individuais poden, dependendo do grao de enchido dos órganos internos, estirarse considerabelmente debido á comida inxerida.

Etimoloxía
----------

O nome científico *gáster* deriva do grego antigo γαστήρ *gastḗr*, "estómago".

Notas
-----

1. ↑  Ant Information The University of Arizona.
2. ↑  "Terminoloxía". Arquivado dende o orixinal o 24 de agosto de 2009. Consultado o 8 de xuño de 2021.
3. ↑  Christophe Galkowski, Rumsaïs Blatrix, Philippe Wegnez & Monika Niehaus (2019): *Die Ameisen Europas der Bestimmungsführer. 1. Auflage*. Berna: Haupt Verlag. ISBN 978-3-2580-8127-4, p. 10.
4. ↑  gaster no *Merriam-Webster Dictionary*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Himenópteros
* Apócritos
* Pecíolo (insectos)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1495406
* MAG: 2779314979

 |
O **Consello Surpemo** (en kirguiz: Жогорку Кеңеш; *Jogorku Kengesh*) é o Parlamento unicameral da República do Kirguizistán. Conta con 120 membros elixidos para un mandato de cinco anos, tendo as eleccións un sistema de listas electolares.

Historia
--------

De 1991, cando Kirguizistán conseguiu a independencia da Unión Soviética, até outubro de 2007, cando a constitución mudouse nun referendo, o Consello Supremo consistía na Asemblea Lexislativa (Myizam Chygaruu Jyiyny) e a Asemblea de Representación Popular (El Okuldor Jyiyny, a cámara baixa) con 60 e 45 membros respectivamente. Os membros das dúas cámaras eran elixidos cada cinco anos. Na Asembrea de Representación Popular os 45 membros eran elixidos de forma independente e na Asemblea Lexislativa 45 eran elixidos de forma independente e 15 en listas.

Dende outubro de 2008, o Consello Supremo combertiuso nunha lexislatura unicameral. Orixinalmente contaba con 90 membros mais en 2010 cando o presidente Kurmanbek Bakiyev foi derrubado após disturbios e manifestacións en todo o país, unha nova constitución foi feita, e o número de deputados aumentou a 120. Os partidos están limitados a ter 65 deputados para evitar a concentración de poder.

Véxase tamén
------------

* Kirguizistán
* Unicameralidade
*Cupcakes* de chocolate.
Un ***cupcake***, tamén coñecido no Reino Unido coma ***fairy cake***, é un pasteliño plano individual, cunha base de biscoito. Salientan pola súa decoración por riba, de distintas cores e enfeites, na que se usan cremas, nata, merengue, azucre, figuriñas de goma ou labras de chocolate. Este alimento xurdiu no século XIX nos Estados Unidos de América, antes da aparición dos *muffins*. É diferente da madalena que sobe en redondo mentres que o *cupcake* sobe en plano. Existen tamén variantes salgadas.

Descrición
----------

Normalmente cociñarse nun molde semellante ao que se emprega para facer madalenas. Antes de existiren os moldes especiais para facer madalenas adoitábanse facer en pequenas cuncas cerámicas, de onde lle viría o nome: de *cup* (cunca), e *cake*, (pastel). Tamén existe outra explicación da orixe do nome, derivado da unidade de medida dos ingredientes utilizados: unha cunca de fariña, unha cunca de azucre, unha cunca de manteiga, o que é menos probábel, xa que as medidas en *cups* ou cuncas (unidade de volume) (236,6 ml) son habituais nos libro de cociña americanos.

Cupcakes en Galicia
De orixe angloamericana, non son tradicionais, mais aos poucos fóronse introducíndose e adaptándose ao gusto local, sendo hoxe en día máis ca unha moda en toda Galicia. Véndense en pastelarías e tendas especializadas.

Notas
-----

1. ↑  O termo *cupcake* de orixe anglosaxoa non é recollido aínda polo dicionario da Real Academia Galega.
2. ↑  O termo *cupcake* recollido nun artigo do Portal das Palabras da RAG.
3. ↑  Cupcakes:Arte para comer na páxina web *Arte y cultura*
4. ↑  Artigo en *La Voz de Galicia* sobre a moda dos *cupcakes* en Galicia

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cupcake***  |

### Bibliografía

* Joan Tubau & Laura Rusiñol, *Cupcakes a la catalana: 50 receptes amb ingredients i motius de casa nostra,* Barcelona, La Magrana, 2013, 144 páxinas, ISBN 978-84-8264-656-5

### Outros artigos

* Madalena (gastronomía)
* Pastel

### Ligazóns externas

* Receitas de cupcakes na páxina web de Eroski *(en castelán)*.
* Lucas Arraut, «La dictadura del *Cupcake* *(en castelán)*, *El País*.
* Nova sobre o financiamento dun filme galego coa elaboración de *cupcakes* en Viveiro en La Voz de Galicia.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Fumaces e A Trepa (homónimos).
Coordenadas: 41°57′51″N 07°20′03″O﻿ / ﻿41.96417, -7.33417

| Fumaces e A Trepa |
| --- |
|  |
| Cemiterio no lugar da Trepa. |
|  |
| **Diocese**: | Ourense |
| **Arciprestado** | Verín |
|

**Santa María de Fumaces e A Trepa** foi unha parroquia eclesiástica galega do arciprestado de Verín, na diocese de Ourense, que tiña as súas terras e os seus lugares repartidos entre dous concellos, o de Riós e o de Vilardevós.

Dos lugares que formaban a parroquia, as aldeas de Fumaces, San Cristovo e A Trepa pertencen ao concello de Riós, e a de Feilas ao concello de Vilardevós.

Na Trepa celébrase a romaría máis importante do concello e ata da comarca de Verín. Celebrase o 15 de setembro na honra da Nosa Señora das Dores. En 1777 Pedro González de Ulloa fai mención dela, así como da igrexa construída a carón do antigo Camiño Real, a actual estrada N-525.

Historia
--------

A parroquia desapareceu o 6 de outubro de 1951 cando o daquela bispo de Ourense, Francisco Blanco Nájera, segregou o lugar de Fumaces para formar dúas parroquias: a de Fumaces co lugar segregado, e a da Trepa cos lugares restantes.

Galería de imaxes
-----------------

* Igrexa na Trepa
* Praza de Francisco Gallego na Trepa

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* A Trepa
* Fumaces
* Fumaces e A Trepa, Riós
* Fumaces e A Trepa, Vilardevós
A **Copa América** de hóckey a patíns masculina é unha competición internacional de hóckey a patíns organizada pola Confederación Suramericana de Patín (CSP) disputada dende o ano 2006 e que conta co recoñecemento del Comité Internacional de Hóckey a patíns (CIRH). Este recoñecemento como competición internacional por parte do CIRH implica que a regulamentación segue os cánones internacionais oficiais. Nesta competición poden participar tódalas seleccións que sexan membros da CSP, independentemente de se son orixinarias do Continente americano, así como calquera selección convidada pola Confederación. A selección de Cataluña é a única que disputou o título sen ser convidada grazas á súa adhesión definitiva á CSP o 11 de febreiro do 2007.

O sábado 3 de novembro, coa ocasión da Copa América masculina 2007, os delegados da CSP decidiron en Recife, sede do torneo, nunha reunión extraordinaria anunciar as vindeiras sedes da Copa América. En categoría masculina fíxose pública a elección da Arxentina 2008, Cataluña 2010, Colombia 2012 e Chile 2014.

Historial
---------

| Edición | Ano | Sede | Campión | Subcampión | 3º posto | 4º posto |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| I | 2007 | Recife (Brasil) |  **Arxentina** | Cataluña Cataluña |  Brasil | Chile Chile |
| II | 2008 | Buenos Aires (Arxentina) |  **Arxentina** | Cataluña Cataluña | Chile Chile |  Brasil |
| III | 2010 | Vic (Cataluña) | **Cataluña Cataluña** |  Arxentina |  Brasil | Chile Chile |
| IV | *Xullo de 2012* | *Colombia* |  |  |  |  |
| V | *Xullo de 2014* | *Chile* |  |  |  |  |

Palmarés
--------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Posición** | **Selección** | **Ouro** Ouro | **Prata** Prata | **Bronce** Bronce | Total |
| **1** |  Arxentina | 2 | 1 | 0 | **3** |
| **2** | Cataluña Cataluña | 1 | 2 | 0 | **3** |
| **3** |  Brasil | 0 | 0 | 2 | **2** |
| **4** |  Chile | 0 | 0 | 1 | **1** |

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Hóckey a patíns*** |

### Ligazóns externas

* Confederación Suramericana de Patín *(en castelán)*
* Web oficial da Copa América 2010 *(en catalán)* *(en castelán)* *(en inglés)*
**Gonzalo Bouza-Brey Villar**, nado en Vilagarcía de Arousa o 18 de abril de 1952 e finado na mesma vila o 23 de decembro de 2012, foi un escritor e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou no Colexio Manuel Peleteiro de Santiago de Compostela e licenciouse en dereito na Universidade de Santiago de Compostela. Despois de facer o servizo militar volveu a Vilagarcía de Arousa a traballar no despacho de procurador do seu pai.

Iniciouse na militancia política no PCG da clandestinidade, e convértese nunha das principais figuras comunistas de toda a comarca da Arousa. Foi candidato ao Congreso do PCE pola provincia de Pontevedra nas eleccións de 1979. Foi elixido concelleiro nas primeiras eleccións municipais, precisamente en Vilagarcía, e ocupou o cargo de primeiro tenente de alcalde na primeira corporación democrática, en pacto co PSdeG e co seu alcalde José Recuna.

Animador cultural da vida vilagarciá, foi membro de numerosas asociacións, presidente de congresos poéticos, e poeta e escritor el mesmo, tanto de temas literarios como etnográficos.

Finou en Vilagarcía de Arousa o 23 de decembro de 2012, por unha caída na rúa.

Obra
----

### Poesía

* *Canto en tres tempos de amor e esperanza* (1972)
* *Periplo de amor e mar*

### Ensaio

* *Ferro Couselo e o Ateneo do Ullán* (2000).
* *Luis Bouza-Brey, obra completa*.
* *Os arousáns polo mundo. Nós tamén fumos emigrantes* (2008).
* *O alcumario de Arousa, do Ullán e do Salnés* (2008).

Vida familiar
-------------

Fillo de Lucho Bouza e Celia Villar, sobriño de Fermín Bouza Brey e irmán de Luís Bouza-Brey. Deixou dous fillos, Gonzalo e Olalla.

Notas
-----

1. ↑  "Pontevedra: Sorpresa en las listas del «PSOE»", *La Voz de Galicia*, 12-1-1979, p. 17
2. ↑  "Fallece Gonzalo Bouza Brey y deja una honda huella en Arousa con su legado político y literario". *Diario de Arousa* (en castelán). 23 de decembro de 2012.
3. ↑  "El escritor arousano Gonzalo Bouza-Brey fallece después de una caída en la calle". *Faro de Vigo* (en castelán). 24 de decembro de 2012.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Vídeo con fragmentos dunha conferencia impartida por Gonzalo Bouza-Brey, sobre a figura do escritor Xosé Ibáñez.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12390104
* WorldCat
* VIAF: 14142967
* BNE: XX1597943
* LCCN: n2003042477
* SUDOC: 076516814

 |
Cullerón de aceiro inoxidable.
Un **cazo**, tamén chamado **cullerón**, é un utensilio que ten forma de media esfera cóncava, cun mango longo, usado para pasar líquidos dun recipiente a outro, especialmente dunha pota aos pratos. O cabo pode rematar en forma de gancho ou ter un pequeno furado para penduralo da espeteira. Amais de para servir comidas líquidas, o cazo tamén permite remexer o contido da pota en canto se está cociñando. Existen diversos modelos de cazos, a maioría dos actuais están elaborados de metal.

Outro utensilio moi semellante é o **garfelo**, definido como culler grande e fonda, cun mango longo, que se emprega para servir a comida. O termo pode ser sinónimo de cullerón ou referirse a outro utensilio máis alongado, coa mesma forma ca unha culler ordinaria pero de mor tamaño. Neste caso, é corrente que se empregue para servir alimentos sólidos difíciles de apañar co garfo, como arroces, verduras ou aqueles que conteñen salsa.

Galería
-------

* Garfelo para servir a carne ou o peixe co seu chorume.
* A queimada prepárase cun garfelo de barro.

Notas
-----

1. ↑  "Dicionario - Real Academia Galega". *academia.gal*. Consultado o 2020-01-19.
2. ↑  "Definición da palabra cullerón". *academia.gal*. Consultado o 2020-01-19.
3. ↑  "Dicionario - Real Academia Galega". *academia.gal*. Consultado o 2020-01-19.
O **determinismo nas ciencias naturais** foi dominante durante séculos, sendo no campo da Física algúns dos seus principais defensores Pierre Simon Laplace e Albert Einstein.

Características
---------------

A mecánica clásica e a teoría da relatividade son teorías que postulan leis de evolución temporal, é dicir, "ecuacións de movemento" de tipo determinista. Segundo elas, cando se ten coñecemento completo do estado dun sistema nun momento dado será posible coñecer o estado do sistema en calquera momento futuro. A pesar deste feito sobre o modo en que as mecánicas clásica e relativista tratan a evolución temporal dos sistemas físicos, na práctica existen moitas dificultades para lograr un coñecemento completo do estado físico dun sistema (clásico ou relativista). (ver o 'efecto bolboreta')

A mecánica cuántica é considerada globalmente como unha teoría non determinista na que o azar si ten un papel. Con todo, ata en mecánica cuántica ten un papel restrinxido. Segundo a interpretación común da física cuántica, aínda que postula a evolución determinista da función de onda cando non é observada ou medida, postula unha "evolución" ou colapso azaroso do estado dun sistema microscópico cando se realiza unha medida sobre este. Iso suxire que o azar xoga un papel importante na escala atómica pero que a escala humana o mundo é practicamente determinista (aínda que existe a posibilidade de que un efecto cuántico amplificado introduza o azar tamén a escalas maiores).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Determinismo
* Causalidade
**Guillerme IV de Alençon**, finado en 1203, era fillo de Xoán I de Alençon e suposto sucesor como conde de Alençon do seu irmán Xoán II de Alençon.

Traxectoria
-----------

A súa mención como conde sería un erro, xa que en 1171 as casas de Alençon e Ponthieu dividíronse á morte de Guillerme I de Ponthieu e III de Alençon ou Guillerme III Talvas, e en Ponthieu era conde o fillo máis vello deste, Guido I de Ponthieu, cuxo fillo, Xoán I (de Ponthieu), morreu antes ca el, deixando un fillo co nome de Guillerme que se tería confundido con este suposto Guillerme IV de Alençon. Aparece citado un Guillerme como "*Comitis Pontivorum*", pero sería Guillerme II de Ponthieu e non Guillerme IV de Alençon.

Menciónase a Guillerme de Alençon xunto ao seu pai e os seus irmáns Xoán (II) e Roberto (III) na confirmación dun diploma na Abadía de Perseigne o 10 de abril de 1185 e nunha carta de doazón á "Abadía de San Martíño de Troarn de 1190, sendo señor de La Roche-Mabile". Casou cunha dama chamada Cecilia e non se lles coñece descendencia.

Se tivese sido conde, tería exercido entre a morte do seu irmán Xoán II e a súa propia morte en 1203 e teríao sucedido o seu irmán Roberto III de Alençon.

Notas
-----

1. ↑  Enciclopedia Espasa, volume 4, p. 520
2. ↑  En escritos en latín menciónase a "*Johannes comes Alençonis filius Willermi Pontivorum comitis*" (Xoán I de Alençon, fillo do conde Guillerme I de Ponthieu)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Xenealoxía.
**Destiny Chukunyere** M.Q.R. é unha cantante maltesa. Ela gañou o Festival de Eurovisión Júnior 2015 en Sofía, Bulgaria.

Biografía
---------

Destiny naceu o 19 de xaneiro de 2002. Ela vive en Birkirkara e na actualidade estuda secundaria en Ħamrun. Ten ascendencia nixeriana-maltesa, o seu pai é o ex xogador de fútbol nixeriano Ndubisi Chukunyere mentres que a nai é maltesa.

Destiny comezou a cantar á idade de nove anos. Antes da súa participación no Festival de Eurovisión Júnior, ela participou en varias competicións incluíndo o *Festival Kanzunetta Indipendenza 2014* onde quedou terceira coa canción "Festa t'Ilwien" e gañou o *Asterisk Music Festival* e o *SanRemo Júnior* en Italia.

O 11 de xullo de 2015, Chukunyere gañou a final nacional maltesa no *Mediterranean Conference Centre* na Valeta. Ela representou a Malta no Festival de Eurovisión Júnior 2015, en Sofía, Bulgaria o 21 de novembro de 2015. Chukunyere gañou a final nacional coa canción de Aretha Franklin "Think". O 21 de novembro gañou o festival europeo coa canción "Not My Soul" con 185 puntos, rompendo o récord de puntos conseguido por España no Festival de Eurovisión Júnior 2004 con María Isabel e a súa canción "Antes muerta que sencilla".

O 13 de decembro de 2015, Destiny foi condecorada coa Midalja għall-Qadi tar-Repubblika.

Notas
-----

1. ↑  ""Xħin rebħet binti, aġixxejt qisni rbaħt logħba futbol" - Ndubisi Chuckunyere". *Newsbook* (en maltés). Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 13 de xullo de 2015.
2. ↑  "Breaking News: Congratulations, Malta!". *UER*. Consultado o 21 de novembro de 2015.
3. ↑  "Junior Eurovision 2015 winning team feature in Republic Day honours". Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 13 de decembro de 2015.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Festival de Eurovisión Júnior 2015

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q21524985
* WorldCat
* VIAF: 368163706525929420533
* AllMusic: mn0003455619
* Discogs: 6817720
* Genius: Destiny-mt
* IMDb: nm11505413
* ISNI: 0000 0004 9154 1135
* MusicBrainz: ID

 |
***Cravos vermellos*** (titulado orixinalmente en inglés *Red Nails*) é un relato escrito polo autor estadounidense Robert E. Howard para o seu personaxe de espada e bruxaría Conan o bárbaro. Foi o primeiro relato de Conan en ser publicado postumamente (a revista *pulp* *Weird Tales* publicouno en outubro de 1936 despois de que Howard se suicidara en xuño) e tamén foi o primeiro, e o único, no que aparece a personaxe feminina de Valeria, que máis tarde, en 1982, sería utilizada no filme *Conan o bárbaro*, con Arnold Schwarzenegger no papel de Conan e Sandahl Bergman no papel de Valeria, aínda que a historia narrada no filme non coincidise coa historia narrada en *Cravos vermellos*.

Foi traducido ó galego por Tomás González Ahola e foi publicado dentro da colección "Conan IV" de Urco Editora no ano 2016.

Sinopse
-------

Logo de evitar a violación por un membro da tripulación de Zarallo, capitán pirata con quen se aliara, Valeria, a pirata da Irmandade Vermella, emprende unha fuxida desesperada polas selvas do sur do mundo hiborio. Durante a súa fuxida atópase con Conan o bárbaro, que naquel momento tamén era parte da banda de Zarallo. Conan seguiulle o rastro non só para protexela dos seus perseguidores senón tamén para tentar seducila, pois tamén el se sente atraído pola súa beleza. Ambos xa se coñecen e aínda que Valeria desconfía de Conan, a aparición dun dragón colosal obrígalles a correr a través dunha mesta selva. Acaban por conseguir refuxio no alto dun risco elevado e escarpado, fóra do alcance da besta, e dende alí divisan unha cidade, rodeada pola xungla, unha cidade cuxa existencia descoñecían. Tras conseguir vencer ó dragón, descenden do risco e dispóñense a explorar a cidade que acaban de descubrir. Unha vez alí o primeiro que constatan é que está medio en ruínas e abandonada, pero axiñan descobren tamén que as aparencias enganan e que en realidade non están sós no interior deses muros.

Notas
-----

1. ↑  Urco Editora (ed.). "Conan IV en Urco Editora". Consultado o 9 de outubro de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galifontes posúe textos orixinais acerca de:  ***Cravos vermellos, na súa lingua orixinal*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4134557
* ISFDB: 68494

 |
Un **delirio** é definido polo xeral como unha crenza fixada falsa, e é usado na linguaxe común para describir unha crenza de que é falsa ou fantasiosas. En psiquiatría, a definición é necesariamente máis precisa e implica que a crenza é psicopatolóxica (o resultado dunha enfermidade ou proceso enfermo). Como patoloxía, é diferente dunha crenza baseada na información falsa ou incompleta de información ou certos efectos de percepción pode se poderían chamar con máis propiedade como apercepcións ou ilusións.

Os delirios ocorren normalmente no contexto de enfermidades mentais ou neurolóxicas, aínda que non están ligados a ningunha enfermidade en particular, e pódense atopar no contexto de moitos estados do patolóxica (física e mental). En calquera caso, son de especial importancia no trastornos psicóticos e, particularmente, na esquizofrenia.

Definición psiquiátrica
-----------------------

Aínda que os conceptos non específicos da loucura coñécense dende hai algúns miles de anos, o psiquiatra e filósofo Karl Jaspers foi o primeiro en definir os tres criterios principais para que unha crenza sexa considerada delirante no seu libro *Psicopatoloxía xeral*. Estes criterios son:

* Certeza (realizada con absoluta convicción)
* Incorrexibilidade (non cambia por contraargumentación ou manifestación en contra)
* Imposibilidade ou falsidade de contido (implausible ou claramente falsa)

Estes criterios aínda se atopan nos diagnósticos psiquiátricos modernos.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *delirio*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q189643
* BNCF: 25479
* BRE: 1882905
* EBID: ID
* GEC: 0096338
* JSTOR: delusions
* LCCN: sh87005620
* MAG: 2779043874
* NDL: 00567863
* Treccani: delirio

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 33439
* HPO: HP:0000746
* MedlinePlus: 000740
* MeSH: D003702
* MeSH: F01.145.126.200
* NCIt: C26741
* UMLS: C0011253

 |
O **delito**, en sentido estrito, é definido como unha conduta ou acción típica (tipificada pola lei), antixurídica, culpábel e puníbel. Supón unha conduta infraccional do Dereito penal, é dicir, unha acción ou omisión tipificada e penada pola lei.

A palabra delito deriva do verbo latino *delinquere*, que significa abandonar, apartarse do bo camiño, afastarse do vieiro sinalado pola lei. A definición de delito diferiu e difire aínda hoxe entre escolas criminolóxicas. Algunha vez, especialmente na tradición iberoamericana, intentouse establecer a través do concepto de Dereito natural, creando xa que logo o delito natural. Hoxe esa acepción deixouse de lado, e acéptase máis unha redución a certos tipos de comportamento que unha sociedade, nun determinado momento, decide punir. Así se pretende liberar de paradoxos e diferenzas culturais que dificultan unha definición universal.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1184244
* BNCF: 4077
* BNE: XX526832
* EBID: ID
* GEC: 0096317
* GND: 4011372-3
* MAG: 505815749

 |
**José Gerardo del Río Villanueva**, nado en Carballido (Cea, Vilagarcía de Arousa) o 19 de febreiro de 1894 e finado en Paradela (Meis) o 17 de xuño de 1937, foi un canteiro e político galego.

Traxectoria
-----------

Veciño de Cea. Emigrado na República Arxentina, ao retornar foi canteiro en Cea. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 actuou co seu medio irmán Paulino Carballo del Río como enlace cos fuxidos no monte Xiabre. O 14 de xuño de 1937 subiu ao monte con Gerardo para entregarlle un paquete e unha nota a José Torrado Herbón que lles fixera chegar a súa nai Rosario Herbón Galán, por medio da sobriña de Paulino, Carmen Carballo. Foron detidos por unha patrulla das milicias mandadas polo capitán Bernal que facían unha batida no monte Xiabre, con máis dun cento de efectivos entre militares, falanxistas e corpos de seguridade. Foron encarcerados no cuartel da Garda Civil de Vilagarcía de Arousa e torturados. Co pretexto do seu traslado a Pontevedra, foi asasinado co seu medio irmán Paulino Carballo polo sarxento da Garda Civil do posto de Vilagarcía, Desiderio Camacho, nas Raposeiras, preto de Vilanoviña na parroquia de Paradela o 17 de xuño de 1937. O párroco de Paradela non consentiu que fosen soterrados en sagrado e quedaron sepultados en paralelo ao muro de peche do adro. Na primeira década do século XXI os seus restos foron trasladados ao cemiterio de Cea.

Vida persoal
------------

Casou en 1923 con Rosa Ageitos Abalo.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gallego Rei, Mario; Milleiro Sánchez, Celso Xavier; Moreira Docampo, Xosé Manuel (2012). *Para despois do silencio. O Concello de Meis da II República a Guerra Civil*. Vigo: Ir Indo. pp. 90–91. ISBN 978-84-7680-692-0.
* Abuín Duro, Marcelino (2018). *La primavera rota. Vilagarcía de Arousa, 1936-1941*. Abegondo: Sociedad Bibliográfica de Galicia. pp. 200–201. ISBN 978-84-09-02453-7.

### Ligazóns externas

* Mortes en Paradela.
* 

* Gerardo del Río Villanueva na páxina web *Nomes e Voces*.
Código QR co enderezo URL da Wikipedia en galego.
O **código QR** (en inglés, *quick response code*, «código de resposta rápida») é un código bidimensional deseñado para o uso no sector do automóbil pola compañía xaponesa Denso Wave, subsidiaria de Toyota, en 1994. Os códigos QR empréganse durante a fabricación para o seguimentos dos compoñentes. O sistema estase a facer moi popular pola facilidade para incluír máis información que os códigos de barras unidimensionais. O código está formado por puntos negros cadrados dispostos nun cadrado sobre fondo branco. Os tres cadrados das esquinas son para fixar a posición dos datos. O código pode almacenar datos numéricos, alfanuméricos, bytes/bits, Kanji/Kana e empregando extensións practicamente calquera tipo de datos.

Normas
------

Selo do servizo postal alemán cun código QR.
O estándar xaponés para códigos QR (JIS X 0510) foi publicado en xaneiro de 1998 e o estándar internacional ISO (ISO/IEC18004) foi aprobado en xuño de 2000. Está en uso dende o 1 de setembro de 2006 - ISO/IEC 18004:2006 Tecnoloxía da información - Identificación automática e técnicas de captura de datos - Código QR ​​2005 simboloxía especificacións.

O código QR é aberto a diferenza doutros bidimensionais como o BIDI, os dereitos de patente son propiedade de Denso Wave pero están liberados e non son limitados.

Lectura
-------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Estrutura dun código QR |      1. Información da versión     2. Información do formato     3. Corrección de erros e datos4. Patróns requiridos4.1. Posición4.2. Aliñamento4.3 Sincronización     5. Zona morta |

 | 

| Capacidade de datos do código QR |
| --- |
| Só numérico | Máximo 7.089 caracteres |
| Alfanumérico | Máximo 4.296 caracteres |
| Binario | Máximo 2.953 bytes |
| Kanji/Kana | Máximo 1.817 caracteres |
| Capacidade de corrección de erros |
| Nivel L | 7% dos datos pódense restaurar |
| Nivel M | 15% dos datos pódense restaurar |
| Nivel Q | 25% dos datos pódense restaurar |
| Nivel H | 30% dos datos pódense restaurar |

 |

Galería de imaxes
-----------------

* Placa conmemorativa da restauración do Cable Inglés en Almería, código QR cunha audioguía Placa conmemorativa da restauración do Cable Inglés en Almería, código QR cunha audioguía
* Placa co código QR na Universitat de ValènciaPlaca co código QR na Universitat de València

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Código de barras
* Wolfram Alpha

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial de Código QR
* Xerador de códigos QR en liña Arquivado 05 de outubro de 2013 en Wayback Machine. *(en varias linguas)*
* Wolfram Alpha, xerador de códigos en liña *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12203
* EBID: ID
* GND: 7853424-0
* JSTOR: quick-response-codes
* LCCN: sh2012001140
* NDL: 01014551
* NKC: ph884110

 |
O **código fonte** é un texto escrito nunha determinada linguaxe de programación, en formato texto. Son as instrucións que debe seguir unha computadora para executar o programa. Polo tanto, no código fonte dun programa está escrito o seu funcionamento.

É polo tanto o primeiro paso na criación dun programa ou aplicación informática, aínda que unha computadora non pode ler directamente este código na linguaxe de programación, e é necesario traducilo ao linguaxe máquina para que o hardware poida executalo. Isto faise cos compiladores, intérpretes, e outros sistemas.

O termo tamén se utiliza para facer referencia a outros elementos de software, coma o código fonte dunha páxina web que está escrita en formato HTML ou JavaScript e que é interpretado polo navegador para a súa visualización.

Nota: o código fonte non tén porque ser tal como o ser humano (ou ferramenta) o criou, senón que pode ser tamén o resultado de ter pasado por algunha ferramenta embelecedora (*pretty printer*).

Véxase tamén
------------

* Código obxecto

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre informática é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q128751
* BNCF: 11123
* BNF: 15918046v
* FAST: 1127128
* GND: 4488209-9
* LCCN: sh90003519
* MAG: 43126263
* SUDOC: 12859683X

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Frontón.
Frontón neoclásico da Concatedral de Vigo.
Academia National de Grecia, Atenas, con frontón historiado.
En arquitectura, o **frontón** é unha superficie triangular formada polos beirís inclinados e a liña horizontal da cornixa nos edificios clásicos. O punto de unión das liñas inclinadas denomínase ápice. Non sempre son estruturais, pois con frecuencia poden ser elementos decorativos, mesmo a grande escala. A pequena escala coroan vans e ocos.

No desenvolvemento da arquitectura, os frontóns sufriron variedades respecto do *frontón clásico*. Apareceron así o frontón curvo, no que as liñas rectas formadas polos beirís son substituídas por unha semicircunferencia; ou o frontón roto ou partido, caracterizado pola interrupción das liñas inclinadas.

A superficie interna, delimitada polos elementos constituíntes, pode converterse nunha superficie decorada (escultura, pintura etc.) denominada tamén *frontón* ou tímpano, podendo entón falarse dun *frontón historiado*.

Na arquitectura popular galega, o remate triangular na parte superior da fachada, delimitado polos beirís inclinados, denomínase pinche, pinchón ou outón.

### Trazado teórico

O trazado teórico do *frontón clásico* remite a unha relación ideal de proporcionalidade entre a súa altura e o ancho maior. Esa relación é 5/24 (máis ou menos 1/5). O frontón denomínase «rebaixado» cando esa relación é inferior ou igual a 4/24 (1/6); e denomínase «realzado» cando tal relación é superior ou igual a 6/24 (1/4).

Galería de imaxes
-----------------

* "Frontón roto" en Vila Capra "La Rotonda"

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Frontón*** |

| * v
* c
* e
Templo grego |
| --- |
| Áreas | Áditon ·  Naos ·  Opistódomo ·  Períbolo ·  Perístilo ·  Pronao |
| Ordes | Corintia ·  Dórica ·  Xónica |
| Elementos | Ábaco ·  Acroterio ·  Antefixo ·  Arquitrabe  ·  Atlante ·  Acanaladura ·  Capitel ·  Cariátide ·  Columna ·  Cornixa ·  Crepidoma ·  Entaboamento ·  Éntase ·  Equino ·  Estereóbata ·  Estilóbata ·  Friso ·  Frontón ·  Fuste ·  Métopa ·  Mútulo ·  Propileos ·  Tímpano ·  Tríglifo |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190996
* AAT: 300002726
* BNCF: 27194
* BNF: 120009765
* BRE: 4724555
* EBID: ID
* GEC: 0213578
* LCCN: sh85099201
* MAG: 2778925858
* Treccani: frontone

 |
Coordenadas: 40°19′32″N 3°42′53″O﻿ / ﻿40.325556, -3.714722

O **Coliseum Alfonso Pérez** é o estadio do Getafe Club de Fútbol. Está en Xetafe (Madrid), no barrio de Getafe Norte.

O nome do estadio púxose en honra do xogador de fútbol, Alfonso Pérez. Paradoxalmente Alfonso nunca chegou a militar no Getafe Club de Fútbol, nin chegou sequera a enfrontarse a este equipo, nin xogou nunca no *seu estadio*; pero é natural da cidade de Xetafe, sendo probablemente o xogador de fútbol máis famoso desta localidade. Ademais en 1998, cando se construíu o estadio, atopábase no punto álxido da súa carreira.

O estadio construír en 1998 e actualmente, tras varias ampliacións ten unha capacidade de 18.000 persoas, cunha asistencia media aproximada de 10.000 persoas. As bancadas norte e leste aséntanse sobre uns pequenos outeiros naturais. Nas bancadas oeste instalouse recentemente un teito que cobre case a totalidade das mesmas co fin de evitar as inclemencias do tempo. No estadio disputáronse varios partidos amigables entre seleccións nacionais de fútbol.

O anterior campo do Getafe chamábase Estadio de Las Margaritas e estaba situado preto de onde hoxe se sitúa a Residencia Universitaria Fernando de los Ríos, na Avenida das Cidades. Foi derrubado en 1996 e ata que se inaugurou o Coliseum o club xogou no chamado estadio de Juan de la Cierva, dentro do Polideportivo do mesmo nome, na Avenida de Juan de Borbón.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Instalacións do Getafe CF Arquivado 17 de xaneiro de 2010 en Wayback Machine.
A diferenza da maioría dos platihelmintos, os esquistosomas son gonocorísticos. Na foto pódese ver á femia angosta saíndo do xinecóforo do macho, máis groso, debaixo do seu canal ventral.
Gonocorismo: un espermatozoide e un óvulo, as células xerminais masculinas e femininas dos humanos, pouco antes da fecundación.
En bioloxía, denomínase **gonocorismo**, **gonocoria**, ou **unisexualismo**, á condición dun individuo, animal ou vexetal, de ter só un dos polo menos dous posíbeis sexos.

Etimoloxía
----------

O termo deriva do grego antigo γονοχορισμός, *gonochorismós*, formado polos elementos γόνος *gónos*, "procreación", e χορισμός *chorísmos*, este tirado do verbo χωρίζω *chōrízō*, "separar". Literalmente: "de sexos separados".

Uso en zooloxía e botánica
--------------------------

Aínda que o termo é máis utilizado en zooloxía, xa que a maioría das especies animais son gonocóricas, tamén se usa en botánica.

Nas anxiospermas, as flores individuais poden seren hermafroditas (tendo estames e ovarios) ou gonocóricas (teendo só estames ou só ovarios). Entre as especies de anxiospermas que teñen flores gonocóricas algunhas tamén producen flores hermafroditas. Os tres tipos preséntanse en disposicións diferentes en plantas separadas, podendo ser especies monoicas, dioicas, trioicas, poligamomonoicas, poligamodioicas, andromonoicas ou xinomonoicas.

En botánica úsase moitas veces en lugar do termo gonocorismo, o de **dioecia**.

O gonocorismo contrasta con outras estratexias reprodutivas como a reprodución asexual e o hermafroditismo. Ademais, o sexo dun tamén pode cambiar durante a súa vida útil; este hermafroditismo secuencial pódese encontrar, por exemplo, en moitos peixes, como en *Labrus bergylta* (o **pinto** e a **maragota**) ou nos peixes papagaio.

O termo foi cuñado por Ernst Haeckel en 1866.

Notas
-----

1. 1 2  Universidade de Salamanca. "Gonocorismo". *Diccionario médico-biológico, histórico y etimológico*. Consultado o 21 de abril de 2020.
2. 1 2 3  **gonocorismo**, en: Font Quer, P. (1993): *Dicccionario de botánica. Tomo I*. Barcelona: Editorial Labor, S. A. ISBN 84-335-0076-7.
3. ↑  Bester, C. *Stoplight parrotfish Arquivado 20 de xaneiro de 2016 en Wayback Machine.* Florida Museum of Natural History, Ichthyology Department. Consultafdo o 21 de abril de 2020.
4. ↑  Afonsoa, Moratoa & Santos (2008). "Spatial patterns in reproductive traits of the temperate parrotfish *Sparisoma cretense*". *Fisheries Research* **90** (1-3): 92-99.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Dioico
* Reprodución sexual
* Hermafroditismo

### Ligazóns externas

* Unisexuality na Enciclopedia Británica

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3110580
* EBID: ID
* MAG: 2779726346

 |
Fronte fría.
Unha **fronte fría** é unha franxa de mal tempo que sucede cando unha masa de aire frío acércase a unha masa de aire quente. O aire frío, sendo máis denso, xera unha "cuña" e métese por debaixo do aire cálido e menos denso.

As frontes frías móvense rapidamente, aproximadamente a unha velocidade entre 40 e 60 km/h, de tal maneira que o efecto do brusco descenso de temperatura se observa en poucas horas.

Son fortes e poden causar perturbacións atmosféricas tales como tormentas de tronos, chuvascos, tornados, ventos fortes e treboadas curtas de neve antes do paso da fronte fría, acompañadas de condicións secas a medida que a fronte avanza. Dependendo da época do ano e da súa localización xeográfica, as frontes frías poden vir nunha sucesión de 5 a 7 días.

Corte transversal dunha fronte fría.
Nos mapas do tempo, as frontes frías están marcadas co símbolo dunha liña azul de triángulos que sinalan a dirección do seu movemento.

Animación dunha fronte fría.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Fronte polar
* Fronte cálida
* Fronte ocluída
* Fronte estacionaria
* Fronte semiestacionaria

### Ligazóns externas

* Animación flash que explica a formación das frontes frías *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q210316
* EBID: ID
* JSTOR: cold-fronts
* MAG: 92624490
* PSH: 4138

 |