***Jeanne d'Albret***, en galego **Xoana de Albret**, nada en Saint-Germain-en-Laye o 7 de xaneiro de 1528 e finada en París o 9 de xuño de 1572 foi pretendente ao reino de Navarra co nome de **Xoana III**, que se autodenominou raíña de Navarra na Baixa Navarra, condesa de Foix e Bigorra, vizcondesa de Bearne, Marsan, Tartás, e duquesa de Albret. O seu fillo foi o rei Henrique IV o Grande, primeiro rei Borbón de Francia.

Orixes familiares
-----------------

Xoana naceu en 1528 en Saint-Germain-en-Laye. Era a filla única de Henrique II de Navarra e de Margarida de Francia. Criouse en París, na corte do rei Francisco I de Francia, o seu tío.

Matrimonios e descendencia
--------------------------

O seu tío Francisco casouna en 1541 co duque Guillerme V de Cléveris, cando apenas tiña trece anos. Desa unión non houbo descendencia. En 1546 o matrimonio foi anulado.

Trala morte de Francisco e o ascenso ao trono de Henrique II, o seu matrimonio foi de novo concertado. Así, o 20 de outubro de 1548 casou en Moulins con Antón de Borbón (1518-1562), fillo de Carlos de Borbón (1489-1537), duque de Vendôme, e de Francisca de Alençon, o cal se convertería en herdeiro ao trono de Francia se se extinguía a reinante casa de Valois. Tiveron cinco fillos:

* Henrique de Navarra, infante (1551-1553), duque de Beaumont;
* Henrique III de Navarra (1553-1610), rei de Navarra e, posteriormente, rei de Francia co nome de Henrique IV;
* Lois Carlos de Navarra, infante (1555-1557), conde de Marles;
* Magdalena de Navarra, infanta (1556);
* Catarina de Borbón (1559-1604), duquesa de Albret, condesa de Armagnac e Rodes, casada en 1599 co duque Henrique II de Lorena.

A cuestión relixiosa
--------------------

En 1555 faleceu o seu pai e ela herdou o reino de Navarra e demais posesións. En 1560 convereuse ao protestantismo e introduciu a Reforma en Navarra e Béarn. Por unha orde promulgada o 19 de xullo de 1561, impuxo o calvinismo nos seus Estados. Os dous fillos que lle quedaban foron educados segundo as ideas relixiosas da súa nai. Ese mesmo ano Antón de Borbón e o seu irmán Lois I de Borbón, así como o príncipe de Condé, chegaron a París para asistir aos Estados Xerales nos que se discutirían as denuncias dos protestantes do reino.

### Primeira guerra

Condé foi detido o 31 de outubro de 1560 e condenado a morte, iniciándose un conflito que estalou con virulencia tralo masacre dos protestantes de Wassy o 1 de marzo de 1562. Os confederados protestantes (*Eidgenosse*, en alemán confederado, de onde deriva hugonotes) pasaron á ofensiva e recibiron axuda de Alemaña e de Inglaterra (a cambio da cesión de Le Havre) o 20 de setembro de 1562. Condé atopouse en Dreux e Antón de Borbón en Rouen, onde foi apresado e asasinado o 10 de novembro de 1562. A paz de Amboise do 12 de marzo de 1563 puxo fin á primeira guerra de relixión en Francia, na cal non participaron Navarra nin Béarn como Estados (nin Foix nin os vizcondados menores).

### Segunda guerra

A matanza de católicos en Nîmes (1567) foi o detonante da segunda guerra. En 1568 Carlos IX de Francia ordenou a confiscación dos seus Estados, e en Béarn rebeláronse os católicos dirixidos por Terride tomando o poder, mentres que noutros lugares o facían as tropas reais. Xoana de Albret encabezou o movemento protestante e encomendou ao seu fillo de 15 anos que interviñese na sede de La Rochelle. A paz de Longiumeau do 23 de marzo de 1568 puxo fin a esta segunda guerra, mais rapidamente se iniciou a terceira.

### Terceira guerra

O 12 de marzo de 1569 produciuse a batalla de Jarnac, na que morreu o líder político-militar protestante, Condé, e o fillo de Xoana Henrique de Navarra foi designado novo xefe político en tanto que a dirección militar quedaba en mans de Coligny. Xoana administrou La Rochelle en todos os sentidos, con excepción dos asuntos militares. Controlou a comunicación cos príncipes estranxeiros aliados intentando manter a alianza, especialmente trala morte de Condé en marzo de 1569. Contrariamente ás previsións, o partido hugonote mantívose firme, mesmo despois da derrota de Moncontour. Xoana non se rendeu e en agosto de 1569 recuperou os seus Estados coa chegada das forzas do duque Francisco de Montmorency. A finais de 1570 debeu acceder a negociar ante a vontade dos seus correlixionarios e o 8 de agosto dese ano asinouse a paz de Saint-Germain en Laye. Os católicos non terán ningún dereito: cultos prohibidos e expulsión dos clérigos. Marchou de La Rochelle en 1571 para regresar aos seus dominios. Protestou contra a mala aplicación da paz de Saint-Germain.

### Acordo matrimonial

Xoana de Albret volveu emprender longas negociacións en París para casar o seu fillo, o futuro Henrique IV, con Margarida de Francia, a terceira filla de Catarina de Médicis. Non obstante, tivo que aceptar unha condición: Margarida de Francia non se convertería ao protestantismo. O matrimonio celebrouse o 18 de agosto de 1572, mais Xoana III de Albret no puido asistir á cerimonia, xa que faleceu o 9 de xuño de 1572. Segundo os rumores, foi asasinada por orde de Catarina de Médicis.

### A Reforma na Baixa Navarra

A pesar de decretar a liberdade relixiosa no seu Reino en que a Igrexa Católica Romana puido compartir templo cos protestantes no horario que dispuxese a autoridade civil, a licenza papal aos seus súbditos para a desobediencia e ocupación de calquera territorio gobernado por unha raíña excomungada como signo de obediencia ao Papa, fixeron imposible a convivencia e finalizou coa prohibición da relixión papal no reino de Navarra. Trala morte de Antón de Borbón, en 1562, Xoana promulgou unha serie de medidas destinadas a implantar a Reforma de Béarn: a publicación dun catecismo de Jean Calvin en bearnés (1563); a fundación dunha academia protestante en Orthez (1566); a redacción de novas ordenanzas eclesiásticas (1566-1571); a tradución do Novo Testamento ao éuscaro por Joannes Leizarraga (1571); e a tradución ao bearnés do *Psautier de Marot*, por Arnaud de Salette (1568). En 1571 a fe reformada (calvinista) foi oficializada en Béarn e Baixa Navarra como relixión estatal.

Títulos nobiliarios
-------------------

Por nacemento
* Raíña de Navarra (1555-1572)
* Duquesa de Albret (1555-1572)
* Condesa de Limoges (1555- 1572)
* Condesa de Foix (1555-1572)
* Condesa de Armañac (1555-1572)
* Condesa de Bigorra (1555-1572)
* Condesa de Périgord (1555-1572)
* Vizcondesa de Bearne (1555-1572)
* Vizcondesa de Marlan
* Vizcondesa de Tartás (1555-1572)

Por matrimonio
* Duquesa de Borbón (1548-1562)
* Duquesa de Vendôme (1550-1562)
* Condesa de Beaumont (1550-1562)
* Condesa de Marle (1548-1562)
* Condesa de Soissons (1550-1562)

Antergos
--------

**Antergos de Xoana III de Navarra**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 16. Duque Xoán I de Albert |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 8. Duque Alán de Albert |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 17. Princesa Catarina de Rohan |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 4. Xoán, rei consorte de Navarra |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 18. Guillerme de Châtillon de Blois, Vizconde de Limoges, Señor de Avesnes |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 9. Duquesa Francisca de Châtillon de Blois |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 19. Vizcondesa Sabela de la Tour d´Auvergne |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 2. Rei Henrique II de Navarra |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 20. Duque Gastón IV |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 10. Príncipe Gastón de Viana |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 21. Reina Leonor I de Navarra |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 5. Raíña Catarina I de Navarra |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 22. Rey Carlos VII de Francia |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 11. Princesa Magdalena de Francia |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 23. Princesa María de Anjou |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 1. **Xoana III de Navarra** |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 24. Duque Lois de Valois |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 12. Príncipe Xoán de Orleáns |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 25. Princesa Valentina |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 6. Duque Carlos de Orleáns |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 26. Alain IX de Rohan, Vizconde de Rohan e Leon |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 13. Princesa Margarida de Rohan |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 27. Margarida de Brittany, Señora de Guillac |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 3. Raíña Margarida de Angluema |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 28. Duque Lois I de Savoia |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 14. Duque Filipe II de Savoia |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 29. Princesa Ana de Chipre |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 7. Duquesa Luísa de Savoia |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 30. Duque Carlos I de Borbón |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 15. Princesa Margarida de Borbón |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 31. Princesa Inés de Borgoña |
|   |
|   |   |   |   |   |
|

Notas
-----

1. ↑  Aínda que reclamaba e se consideraba raíña de toda Navarra (a Baixa e a Alta), sou controlou a parte transpirenaica (Baixa Navarra).
2. ↑  Canseco, Vicente Díez (2011-07). *Diccionario Biográfico Universal de Mujeres Célebres* (en castelán). BiblioBazaar. p. 74. ISBN 9781173613198. Consultado o 27 de marzo de 2019.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Bainton, Roland H. (1973). *Women of the Reformation in France and England*. Minneapolis: Ausburg Publishing House.
* Bryson, David (1999). *Queen Jeanne and the Promised Land: Dynasty, Homeland, Religion, and Violence in Sixteenth-Century France*.
* Freer, Martha Walker (1855). *The Life of Jeanne d'Albret: Queen of Navarre*. Londres: Hurst and Blackett.
* Reid, Jonathan (2009). *King's Sister – Queen of Dissent: Marguerite of Navarre (1492-1549) and her Evangelical Network*. Brill.
* Robin, Diana Maury; Larsen, Anne R.; Levin, Carole (2007). *Encyclopedia of women in the Renaissance: Italy, France, and England*. ABC-CLIO, Inc.
* Roelker, Nancy Lyman (1968). *Queen of Navarre, Jeanne d'Albret: 1528–1572*. Cambridge Massachusetts: Belknap Press of Harvard University Press. ISBN 0-674-74150-1.
* Strage, Mark (1976). *Women of Power: The Life and Times of Catherine de' Medici*. Nova York e Londres: Harcourt Brace Jovanovich. ISBN 0-15-198370-4.

### Ligazóns externas

* Project Continua: Biography of Jeanne d'Albret

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q229286
* WorldCat
* VIAF: 73943088
* Auñamendi: 64464
* BAV: ADV12416975
* BIBSYS: 6049900
* BMT: 32933
* BNE: XX1422081
* BNF: 124246276
* CERL: cnp01021069
* DBE: juana-iii-de-albret
* DeutscheBio: 102292906
* EBID: ID
* FAST: 148435
* GEC: 0034620
* GND: 102292906
* ICCU: PUVV170320
* ISNI: 0000000106549684
* LCCN: n85010894
* NDL: 00620882
* NKC: jo20211123229
* NPG: mp53353
* NTA: 070562911
* OL: OL2095575A
* Orthodox Encyclopedia: 182195
* SELIBR: 208779
* SNAC: w6rb8j8b
* SUDOC: 073261955
* WikiTree: Albret-17

 |