recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
A **illa de Benidorm** é unha pequena illa situada fronte á costa de Benidorm (España). Posúe un elevado interese ecolóxico, paisaxístico e ambiental. Atópase a unhas dúas millas náuticas do porto de Benidorm. Carece de poboación estable, dado que alí non dormen nin os empregados do restaurante nin os tripulantes dos barcos que fan o traxecto desde o porto de Benidorm.

Historia
--------

Vista da illa desde Benidorm
No ano 1834 a illa servía como refuxio a varias familias de Benidorm e La Vila Joiosa, fuxidas das súas poboacións ante unha epidemia de cólera. Séculos antes, os piratas utilizábana como base para os seus ataques a poboacións costeiras.

A Illa sempre tivo unha gran riqueza piscícola e un fondo submarino moi cobizado por mergulladores e submarinistas. A explotación das súas augas sempre estivo reservada a Benidorm ata o ano 1506, cando o Rei Fernando fixo extensivo este privilexio tamén á vila de La Vila Joiosa.

Flora e fauna
-------------

Entre as aves que aniñan na illa destaca o paíño europeo. Outros animais son a lagarta dos penedos, o cirrio pálido, papuxa cabecinegra ou o falcón peregrino.

Respecto da flora da illa destaca a oliveira brava, o cambrón, a *Fagonia cretica*, a efedra, a *Alcea rosea*, a *Withania somnifera*, o piñeiro carrasco, a *Suaeda vera*, a *Drimia maritima*, o *Gladiolus illyricus* etc.

O baixo da Llosa
----------------

Está situado aproximadamente a 300 m ao sur da illa. A súa parte máis alta queda a 6 m da superficie, mentres que na súa base alcánzanse profundidades superiores aos 30 m. As condicións ambientais de luminosidade e hidrodinamismo, unidas á heteroxeneidade espacial, conforman un hábitat de singular importancia. É frecuentado por especies depredadoras como o peixe limón (*Seriola dumerili*), *Sphyaena sphyaena*, dentón (Dentex dentex), boga (Boops boops) e outros pequenos peixes o seu principal alimento. Así mesmo constitúe un importante refuxio para especies máis sedentarias como moreas, polbos, distintas especies de sargos etc. O compoñente vexetal está representado por diversas especies de algas fotófilas infralitorales.

Lenda da illa
-------------

Circulan historias mitolóxicas sobre a súa orixe relacionadas co xigante Roldán. A lenda máis popular refírese a que Roldán namorouse dunha bela dama á que amou profundamente. Con todo a amante caeu enferma e só parecía sobrevivir cos raios do sol. Roldán, desesperado, asestou un tremendo golpe á montaña do Puig Campá (cuxa fenda é visible e famosa) e o anaco viaxou ao mar formando a illa e así atrasou a posta do sol durante uns minutos. Máis tarde chegou o inevitable final e o xigante temido levou o corpo da súa muller ata a illa para que alí descansase deixándose afogar ao seu lado sen deixar de collerlle a man.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q602960
* GeoNames: 2521087

 |
**Irina Alexandrovna de Rusia** (15 de xullo de 1895 - 26 de febreiro de 1970) foi unha princesa rusa, filla do gran duque Alexandre Mikhailovich de Rusia e da gran duquesa Xenia Aleksandrovna de Rusia, e sobriña do tsar Nicolao II de Rusia.

Naceu no palacio de Peterhof e pasou dende a infancia temporadas no sur de Francia. O 22 de febreiro de 1914 casou co príncipe Félix Iussupov, un dos homes das ricos de Rusia. Pasou a lúa de mel en Oriente Medio e Europa, o comezo da primeira guerra mundial colleunos en Alemaña e permaneceron un tempo retidos en Berlín, porén por mor das xestións do embaixador español obtiveron o permiso para regresar a a Rusia. Establecéronse no Palacio Moka e habilitaron unha parte para hospital. O 5 de marzo de 1915 naceu a súa filla, Irina Felixovna Iussupova.

Irina co seu home e filla
Tanto Félix como Irina eran contrarios á influencia que exercía Rasputín sobre os tsares e Irina estivo ao corrente dos plans que seu home xunto a outros nobres tiñan para facelo desaparecer. Así, Félix, coñecedor do interese que tiña Rasputín en coñecer á súa dona convidouno o 16 de decembro de 1916 ao seu palacio, aínda que Irina estaba en Crimea. Esa noite Rasputín morría e o tsar exiliou a Iussupov a unha das súas posesións máis remotas, Rakitnoe na provincia de Kursk. Irina acompañou ao seu marido. Despois da Revolución Rusa Irina, Félix e a súa filla estableceron a súa residencia en Ai Todor, en Crimea. O 7 de abril de 1919 saíron de Rusia no navío, o HMS Marlborough que enviara Xurxo V do Reino Unido para levar ao exilio á emperatriz viúva e o resto dos Romanov superviventes.

En 1920 Irina estableceuse co seu home en Boulogne-Billancourt, un suburbio de París. En 1934 Irina gañou un xuízo contra a Metro-Goldwyn-Mayer por presentala no filme *Rasputin and the Empress* (1928) como a amante de Rasputín.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q234230
* WorldCat
* VIAF: 296950247
* GND: 1174850701
* LCCN: no2013016714
* WikiTree: Alexandrovna-3

 |
**Epítome** (do grego ἐπιτομή *epitomé*) é o resumo ou sumario dunha obra extensa, que describe o fundamental. A importancia dos epítomes para a historiografía actual radica en que en moitas ocasións permiten coñecer un esbozo do contido de obras perdidas.

O primeiro epítome do que se teña rexistro foi realizado no século IV adC polo historiador Teopompo de Quíos, e resumía as *Historias* de Heródoto. Entre outros epítomes famosos, atópase o das *Historias Filípicas* de Pompeio Trogo, obra do historiador romano Xustino; e o chamado *Miriobilion* ou *Biblioteca* de Focio, colección de epítomes.

Para o coñecemento da Historia do antigo Exipto foron de grande importancia os epítomes da *Aegyptiaka*, obra de Manetón perdida desgraciadamente, pero parcialmente copiada nos textos de Flavio Giuseppe, Sexto Xulio Africano, Eusebio de Cesarea, e o monxe Sincelo, orixe da división en dinastías da Historia faraónica. Durante séculos estes epítomes, xunto aos relatos de Heródoto e outros autores gregos, foron as únicas fontes de información do mundo exipcio. Grazas a Jean-François Champollion volveuse a poder ler a escritura xeroglífica, e redescubrir nos textos orixinais dos seus papiros e baixorrelevos a verdadeira historia da súa orixinal cultura.
**Escoto** refírese ao nome que os antigos romanos deron orixinalmente a unha tribo de colonos celtas da illa de Irlanda que viñan da Gran Bretaña romana. Estaban asentados nas Terras Altas Occidentais de Escocia e posteriormente estendérondose por toda Escocia durante os séculos IV e V, dando nome a esa nación. O seu nome foi substituído máis tarde polo termo "Gael", do celta *Gaidheal/Gaedheal*, que hoxe dá nome á súa lingua celta, o gaélico escocés. 

As tribos bélicas dos escotos, xunto cos pictos e os misteriosos atticotti, causaron amplos problemas á administración romana da provincia da Britania, con violentas incursións e incursións. Cos romanos evacuando a illa e deixándoa nun estado de anomía e guerras endémicas, moitos escotos atopáronse co control das partes occidentais de Gran Bretaña, tras emigrar e colonizar as costas de Gales e Escocia.

Asentáronse a partir do s. VI na rexión occidental de Escocia onde formaron o reino de Dalriada. Enfrontáronse aos pictos até que se fusionaron os dous pobos e os seus territorios no Reino de Escocia, no 844.

Notas
-----

1. ↑  "escoto -ta". *DIGALEGO*. Consultado o 2022-11-20.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Catelo
* Escocia
* Gaélico
* Gaels
* Gran Bretaña
* Illa de Irlanda
* Illas Británicas
* Pedra fadada
* Reino de Escocia
* Scotia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2292989
* GND: 4420872-8

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Jaime Caruana Lacorte** nado en Valencia o 14 de marzo de 1952 foi o Gobernador do Banco de España entre xullo do 2000 e xullo de 2006.

Traxectoria
-----------

Caruana naceu en Valencia e realizou os estudos de telecomunicacións na Universidade Politécnica de Madrid, obtendo o título de enxeñeiro en 1974. Tras seis anos á fronte do Banco de España como Gobernador, pasou a formar parte do G30 (Group of Thirty), institución de análises financeiros e macroeconómicos con sede en Washington. Formou tamén parte dos acordos de Basilea II, gañándose o respecto dos reguladores da industria de servizos financeiros por conseguir un acordo para o texto revisado en xuño de 2004.

En agosto de 2006 entrou no Fondo Monetario Internacional (FMI) da man do entón presidente Rodrigo Rato como conselleiro e director do Departamento de Mercados Monetarios e de Capital. En novembro de 2008 foi nomeado director xeral do Banco de Pagos Internacionais.

O 26 de maio de 2006 ao final do seu mandato como Gobernador, a asociación de inspectores do Banco de España enviou unha "nota informativa" ao Ministerio de Economía e Facenda alertando da pasividade dos órganos reitores do banco central ante o "insostible crecemento do crédito bancario en España durante os anos de mandato do señor Caruana", relacionando a mesma co estoupido da burbulla do ladrillo que aconteceu uns meses despois.

Foi sucedido á fronte do Banco de España por Miguel Ángel Fernández Ordóñez, militante do Partido Socialista Obrero Español e antigo Secretario de Estado.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Luis Ángel Rojo Duque** | **Gobernador do Banco de España**2000 – 2006 | Sucesor:**Miguel Ángel Fernández Ordóñez** |

Notas
-----

1. ↑  El Mundo (21 de febrero de 2011). "Los inspectores del Banco de España avisaron al Gobierno de la crisis en 2006". Consultado o 28 de febreiro de 2011.
2. ↑  El País (22 de febrero de 2011). "La inspección culpó a Caruana del alto riesgo inmobiliario de bancos y cajas". Consultado o 28 de febreiro de 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25569
* WorldCat
* VIAF: 294625558
* BNE: XX1539702
* ISNI: 0000 0003 9965 8592
* LCCN: no2003016263
* NTA: 292675704
* SUDOC: 16624645X

 |
**Ignacio Varela Eiras**, nado en Teo en 1912 e finado no mesmo concello o 10 de maio de 1999, foi un farmacéutico e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Gabriel Varela Crego. Dono da farmacia de Pontevea. Sucedeu ao seu pai na alcaldía de Teo en 1955 tralo falecemento deste. Nas primeiras eleccións democráticas encabezou unha candidatura independente e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Volveu ser elixido alcalde con maioría absoluta encabezando unha candidatura independente nas municipais de 1983 e 1987. Nas municipais de 1991 presentouse polo PPdeG e volveu obter maioría absoluta. Decidiu abandonar a política en febreiro de 1995. Foi vicepresidente segundo do consello de administración de Caixa Galicia.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Gabriel Varela Crego** |  **Alcalde de Teo** 1955 - 1995 | Sucesor:**Armando Blanco Martínez** |

Recoñecementos
--------------

* Medalla de Prata de Galicia en 1995.

Vida persoal
------------

Casou con Margarita Álvarez Insua e foi pai de Margarita e Carmen Varela Álvarez.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 13-5-1999, p. 89.
2. ↑  "Ignacio Varela deja la alcaldía de Teo después de cuarenta años", *La Voz de Galicia*, 21-2-1995, p. 41.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Teo

### Ligazóns externas

* Relación Alcaldes Concello de Teo
**Jaime Eduardo Agulló Quintela**, nado na Coruña o 14 de setembro de 1962, é un exfutbolista galego. Xogaba de centrocampista.

É fillo do exfutbolista Jaime Agulló Blasco e pai de Pablo Agulló, futbolista do Bergantiños.

Traxectoria
-----------

Comezou a xogar ao fútbol no Colexio Santa María del Mar, en categoría benxamín, e cando estaba en alevíns recibiu a visita de persoal do Deportivo da Coruña, que lle ofreceu incorporarse ao club. Militou nos equipos alevín e infantil do Deportivo e aos 15 anos xogou a liga de modestos do Orillamar SD.

A continuación volveu ao Deportivo, incorporándose ao Fabril, co que xogou ata 1981, cando deu o salto ao primeiro equipo. Debutou nun partido de Copa do Rei fronte ao Tenerife e participou en 17 partidos nesa tempada, anotando un gol fronte ao Castilla. Xogou sete tempadas máis no Deportivo, todas elas co equipo coruñés en Segunda División, disputando un total de 198 partidos oficiais e marcando 9 goles.

Foi autor do que posiblemente sexa o tanto máis espectacular da historia do Deportivo. Executa un libre directo de forma maxistral que acaba en gol axustado á escuadra sen que o porteiro poida facer nada. O árbitro, por non ter sinalado o lanzamento del, obriga a un novo lanzamento. O novo disparo resulta un calco do anterior, neste caso si que sobe ao marcador. 

Na tempada 1989–90 foi contratado polo Racing de Ferrol, en Segunda División B. Ao remate da campaña o equipo descendeu a Terceira División. Non obstante, viviu o regreso á división de bronce do equipo ferrolán na temporada 1991/92. E terminou a súa etapa ferrolá, e con ela a súa traxectoria como futbolista, na campaña 1992/93.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en BDFutbol *(en castelán)*.

Notas
-----

1. 1 2  Palleiro, Armando; Díaz, Miguel; Suárez, Luis (2 de outubro de 2018). "La familia Agulló, tres generaciones en blanquiazul". *DxT Campeón* (en castelán). Consultado o 31 de marzo de 2021.
**Ignacio Escolar García**, nado en Burgos o 20 de decembro de 1975, é un blogueiro e xornalista español que dirixe o xornal dixital *eldiario.es* e é analista político na radio e na televisión. Foi fundador e primeiro director do xornal *Público*.

Traxectoria
-----------

Comezou a súa carreira xornalística en 1995, colaborando en diarios como *Cinco Días* ou *El Mundo* e revistas como *Muy Interesante*, *Rolling Stone*, *GEO* ou *Quo*. En 1999, incorporouse ós informativos de Telecinco, como responsable dunha sección de Internet: "El Navegante", que se emitía no informativo da noite. En 2004, traballou como consultor de prensa en México e Ecuador. De volta a España, foi nomeado coordinador da web Informativos Telecinco. Deixou o posto para converterse en director adxunto de *La Voz de Almería*, Cadena SER Almería e Localia Almería, o que faría del, ademais, tertuliano nos programas *La ventana* e *Hoy por hoy* da Cadena Ser. Regresou a Madrid para ser o primeiro director do rotativo *Público*, que dirixiu dende a súa fundación, en setembro de 2007, deica a súa destitución, o 13 de xaneiro de 2009. Dende esa data até marzo de 2012 foi columnista diario de *Público*, e deixou este xornal para fundar a cabeceira dixital *eldiario.es*.

Tamén participou en faladoiros políticos de TVE, como *Los Desayunos de TVE*, *La noche en 24 horas* ou *59 segundos* (2007-2012), *La vuelta al mundo* (2009-2011) en Veo7, *Las mañanas de Cuatro* (2013-2014) con Jesús Cintora, *El programa de Ana Rosa*, *El gran debate* (2012-2013) e *Un tiempo nuevo* en Telecinco (2014).

É colaborador acotío de *Hoy por hoy* da Cadena SER e ten contrato de exclusividade con *La Sexta* colaborando nos principais programas da canle: *Al rojo vivo (La Sexta)* (2015-presente), *Más vale tarde* e *La Sexta Noche* (2015-presente). Colabora con medios internacionais como *The Guardian*, no Reino Unido, ou *Clarín*, na Arxentina.

Notas
-----

1. ↑  Top 25 Internet Arquivado 21 de setembro de 2013 en Wayback Machine.. El Mundo. 3 de xaneiro de 2010
2. ↑   Currículum de Ignacio Escolar
3. ↑  Ignacio Escolar prepara la cabecera digital 'eldiario.es'. El Financiero Digital, 28/3/2012

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5913209
* WorldCat
* VIAF: 170114344
* BiTraGa: 3969
* BNE: XX5406827
* BNF: 16515662g
* CANTIC: a11008416
* Dialnet: 1821852
* Discogs: 2475022
* GND: 1020954949
* IMDb: nm4378512
* ISNI: 0000 0001 2036 5443
* LCCN: no2011052045
* NKC: jo20191040286
* SUDOC: 153133651

 |
**Ignacio García Mallo**, coñecido simplemente como **Mallo**, nado en Vigo o 20 de febreiro de 1960, é un exfutbolista galego, que xogaba como porteiro.

Traxectoria
-----------

Tras militar nos equipos xuvenís do Alerta e do Traviesas, xogou durante dúas tempadas co Gran Peña na Terceira División, antes de fichar en 1980 polo Compostela, de Segunda División B. Foi titular durante tres tempadas no equipo santiagués, ás ordes de José López nas dúas primeiras e de Carrió na última, sendo o gardameta elixido por diante doutros como Carlos ou Dosi, e converténdose nun dos mellores porteiros da categoría.

A finais da tempada 1982/83 foi traspasado ao Mallorca, da Segunda División, debutando na categoría da man de Lucien Muller na derradeira xornada ante o Real Madrid Castilla, partido no que o equipo balear certificou o seu ascenso á Primeira División. Na seguinte campaña competiu co vasco Zubeldia pola titularidade, debutando na máxima categoría na 12ª xornada, con Serra Ferrer como técnico. Foi nun partido ante o Real Madrid no estadio Lluís Sitjar, no que recibiu dous goles de Santillana e Gallego, perdendo o seu equipo por 0-2.

O Mallorca acabou descendendo ao remate da tempada, pero conseguiu subir de novo a Primeira na 1985/86. Mallo permaneceu durante seis anos no club, acumulando 102 partidos, 23 deles na máxima categoría. Posteriormente militou na Segunda División B, vestindo as camisetas da Cultural Leonesa, o Ceuta, o Córdoba e o Ourense.

Notas
-----

1. ↑  Costa, Juan A. (5 de marzo de 1977). "El portero". *El Pueblo Gallego* (en castelán) (19977). p. 21. Consultado o 10 de xuño de 2023.
2. ↑  "Mallo, un portero codiciado". *El Pueblo Gallego* (en castelán) (20382). 21 de xullo de 1978. p. 19. Consultado o 10 de xuño de 2023.
3. 1 2  "Mallo será probado por el At. de Madrid". *La Voz de Galicia* (en castelán). 15 de abril de 1981. p. 30.
4. ↑  "El Mallorca no pudo nunca con el Madrid". *La Voz de Galicia* (en castelán). 21 de novembro de 1983. p. 20.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q119295953
* BDFutbol: 3124

 |
**John Wyndham Parkes Lucas Beynon Harris**, nado o 10 de xullo de 1903 en Knowle e finado en 1969, foi un escritor británico.

Traxectoria
-----------

Fillo dun avogado, intentou varias profesións (desde agricultor ata tratante de arte ou publicista) ata que comezou a escribir a finais dos 30, onde os seus relatos curtos detectivescos ou de ficción científica alcanzaron un éxito limitado. Enrolouse no exército da súa Maxestade durante a segunda guerra mundial, e participou no desembarco en Normandía. Este feito marcaríalle tan profundamente que supuxo que logo da guerra decantásese polas historias catastróficas e apocalípticas, principalmente de invasións extraterrestres. Por exemplo, o seu maior éxito, '**The Day of the Triffids'**, que está escrito xusto tras terminar a guerra, é fundamentalmente unha historia de invasión de Gran Bretaña por parte de "estranxeiros" (neste caso, os Trífidos).

Wyndham non gustaba de publicitarse, e é pouco o que se coñece da súa vida.

Estilo
------

A obra de Wyndham mestura ficción científica con horror. Por exemplo, *Os coitelos de Midwich* na súa versión cinematográfica deu orixe a *O pobo dos malditos*, unha historia onde a invasión de extraterrestres faise mediante o nacemento -simultáneo- duns estraños pícaros de tódalas mulleres fértiles do pobo de Midwich. Nenos todos louros, de ollos azuis, moi intelixentes e, como se descobre posteriormente, con poderes telepáticos. A propia *O día dos trífidos* é a historia da loita contra unhas perigosas plantas carnívoras andantes por parte dunha humanidade cegada por unhas estrañas luces no ceo e en *O kraken axexa*, a invasión extraterrestre provén do fondo do mar. O máis terrible destas historias é que a humanidade non se enfronta con terribles monstros, senón con situacións aparentemente "normais": a Wyndham encántalle describir os pobos da campiña inglesa, eses mesmos pobos que serán invadidos por horrorosos *aliens*.

A evolución é un tema sempre presente nas súas obras. A maioría dos *aliens* invasores podemos interpretalos como especies mellor adaptadas que o home que se fan co control da contorna que os rodea. Neste sentido, '**The Chrysalids'** é a súa obra máis paradigmática. Nela describe o fundamentalismo xenético xurdido nunha sociedade posnuclear, que obriga a sacrificar a calquera afectado por unha malformación.

Obra
----

### Novelas

* *The Day of the Triffids* (1951)
* *The Kraken Wakes* (1953)
* *The Chrysalids* (1955)
* *The Midwich Cuckoos* (1957)
* *Trouble with Lichen* (1960)

### Antoloxías de relatos

* *The Seeds of Time* (1956)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q313673
* WorldCat
* VIAF: 21514326
* BLBNB: 000387081
* BNB: ID
* BNE: XX958107
* BNF: 12646872t
* Discogs: 934687
* EBID: ID
* FAST: 8139
* GND: 107817683
* IMDb: nm0943909
* ISNI: 0000 0001 2118 0504
* LCCN: n50024699
* LibraryThing: wyndhamjohn
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00461538
* NKC: jn20011101015
* NLA: 35173423
* NLG: 66782
* NNDB: 000044294
* NPG: mp162640
* NTA: 069405239
* ODNB: 33728
* OL: OL228968A
* PTBNP: 49986
* SELIBR: 225587
* SNAC: w64177rt
* SUDOC: 074343483
* TESF: wyndham\_john
* TMDb: 70449
* WikiTree: Harris-31028

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Santo Estevo.

A **igrexa de Santo Estevo** é o templo da parroquia de Santo Estevo de Sandiás (Ourense). É de estilo gótico tardío ou como afirman algúns autores "Unha das máis fermosas do renacemento galego", estilos pouco frecuentes en Galicia. Foi construída antes de 1520 polo mestre de cantería de orixe portuguesa Bartolomé de Nosendo. Consta dunha soa nave e presbiterio cuadrangular. Destaca pola súa portada de estilo manuelino, que recorda as igrexas portuguesas de Maravilha, en Santarem, ou a parroquial de Batalha. No interior, os arcos descansan sobre columnas acaroadas ós muros, con capiteis que presentan motivos renacentistas. O retablo maior de Santo Estevo de Sandiás, obra de Francisco de Moure, é dunha grande importancia polo seu significado na arte ourensá do século XVII.

Retablo maior
-------------

O retablo maior realizouse entre os anos 1603 e 1607, datas visibles no alto do retablo logo das obras de restauración a que foi sometido hai uns anos, e na que o recuperou as antigas cores e as pinturas orixinais.

É uns dos poucos retablos tardo-manieristas que chegou ata nós completo, seguindo un modelo de moda naquel momento imposto polo do Mosteiro do Escorial. Nel traballou Francisco de Moure, un dos mellores artistas galegos do primeiro terzo do século XVII, sendo unha das obras máis importantes da primeira etapa deste escultor.

Consta dunhas imaxes dotadas dunha grande forza expresiva na que xa se adiviñan os novos aires do novo estilo que chegaría anos máis tarde a Galicia e que tería unha grande importancia na nosa arte: o barroco.

Consta de dous corpos, tres rúas e un ático. Destacan no primeiro corpo san Pedro e san Paulo e no segundo san Francisco, santo Estevo e san Lourenzo. De grande interese son o conxunto de pinturas manieristas (A Anunciación, A Visitación, Os catro doutores da Igrexa, e varias santas) realizadas por un pintor descoñecido, ademais de varias pinturas que saíron a luz despois de restaura-lo retablo.

Galería de imaxes
-----------------

* Igrexa, cruceiro e reitoral.Igrexa, cruceiro e reitoral.
* Retablo da igrexa.Retablo da igrexa.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Arquitectura gótica en Galicia

### Ligazóns externas

* 

* Igrexa de Santo Estevo de Sandiás na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.
**Ignacio Cordero Alonso**, nado en Zamora en 1847, terminou a súa carreira de medicina en Madrid,  e acostumaba veranear en Baiona, foi un dos artífices da instalación dun balneario na praia da Concheira de Baiona. Sería alcalde entre 1925 e 1926. Decidiu instalar un balneario na praia da Cuncheira. Foi alcalde no breve período do 1925 ata o 1926.

Traxectoria
-----------

Naceu en 1847 en Zamora, e se trasladou a Madrid para estudar medicina. Obtivo a licenciatura na capital e xa instalado alí se dedicou por completo ao traballo de médico. A finais da década dos oitenta no século XIX chega a Baiona por motivos de saúde para pasar unha tempada buscando repouso. Non deixaría de vir un solo ano sendo un habitual veraneante da vila. En 1893 consegue xunto co baionés Agapito Ordóñez unha concesión a perpetuidade. En 1896 construirían o balneario que constaba dun edificio de madeira e 20 casetas na praia. Foi o reclamo que necesitaba Baiona para se converter en lugar turístico. Da man de Ignacio Cordero veranearían en Baiona, e se beneficiarían das súas augas medicinais personaxes como Ramón y Cajal, Marqués de Quintanar ou Mercedes Ruíz de la Escalera.

Home culto o que gustaba de ler e reflectir as súas opinións na prensa era tamén un apaixonado pola música, obtendo por oposición unha praza como organista nun templo relixioso.

Foi elixido alcalde por unanimidade trala dimisión de Manuel Barreiro Álvarez en xuño de 1925. No seu cargo se ocuparía principalmente da sanidade en Baiona, entre outras, arranxando o Hospital Sancti Spiritus da vila. A súa dimisión chegaría pronto, en xuño de 1926, ao pouco de cumprir un ano no cargo. Sería sucedido por Pedro Miranda Suárez de Puga.

Falecería poucos anos despois en Baiona, o 19 de xaneiro de 1929.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Manuel Barreiro Álvarez** |  **Alcalde de Baiona** 1925 - 1926 | Sucesor:**Pedro Miranda Suárez de Puga** |
Emil Boc
**Emil Boc**, nado o 6 de setembro de 1966, é un político romanés, presidente do Partido Demócrata Liberal e antigo primeiro ministro do país.

Biografía
---------

Naceu de Ioan e Ana Boc no concello de Mărgău, Condado de Cluj, en Transilvania. Estudou na Facultade de Historia e Filosofía en Cluj e máis tarde na de Dereito, doutorouse en ciencias políticas e filosofía política e obtivo bolsas de estudo para perfeccionar os seus estudos no estranxeiro. Exerceu como avogado e profesor universitario en Cluj. Boc foi elixido deputado no ano 2000 e presidente executivo do Partido Democrático (agora Partido Demócrata Liberal) a proposta de Traian Băsescu, o entón presidente do partido. No ano 2004 presentouse á alcaldía de Cluj-Napoca enfrontándose a Gheorghe Funar, do Partido da Unidade Nacional Romanesa que fora alcalde durante doce anos. Tanto Boc como o candidato do Partido Social Demócrata superárono en votos, nunha segunda volta Boc superou ó candidato socialdemócrata, converténdose no novo alcalde. Nas eleccións municipais de 2008, Boc logrou o 76.2% dos votos.

### Primeiro ministro

Despois das eleccións xerais romanesas de 2008 o Partido Demócrata Liberal e o Partido Social Demócrata chegaron a un acordo de goberno, o presidente Băsescu designou a Theodor Stolojan como primeiro ministro pero este rexeitou o posto, designouse entón a Emil Boc, que serve como primeiro ministro desde o 22 de decembro de 2008.

En febreiro de 2012 dimitiu logo dunha serie de protestas pola política económica. Foi substituído por Mihai Razvan Ungureanu.

Obras
-----

* *Separaţia puterilor în stat*, Cluj, Presa Universitară Clujeană, 2000.
* *Instituţii politice şi proceduri constituţionale în România*, Cluj, Editura Accent, 2003; ediţia a II-a, Cluj, Editura Accent, 2005.
* *Drepturile omului şi libertăţile publice*, Cluj, Editura Accent, 2003.

Notas
-----

1. ↑  "Rezultatele alegerilor locale din principalele oraşe ale ţării" Arquivado 05 de decembro de 2008 en Wayback Machine. realitatea.net, 6 de xuño de 2008

Ligazóns externas
-----------------

* Web oficial (en romanés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q267857
* WorldCat
* VIAF: 1439152261519417180001
* EBID: ID
* GND: 1155115813
* Munzinger: 00000027771

 |
A **igrexa parroquial de Santo Antoíño de Baíñas** é un templo de culto católico romano, situado na capital da parroquia de Baíñas (Vimianzo).

Historia
--------

Formaba parte nas súas orixes dun antigo mosteiro da Idade Media, reducido a priorado a finais do século XV. Dependente do mosteiro bieito de San Martiño Pinario, o seu desmantelamento podería ter sido froito da Desamortización de 1836.

Descrición
----------

Vista do muro norte
Conserva aínda aspectos da súa orixe medieval, de comezos do século XIII, e representa o esquema tipo do románico rural: nave única e ábsida rectangular, mantendo na parte inferior a bancada que ocupaban os monxes do priorado nas liturxias e cuberta con bóveda de canón apuntada. Os arcos faixón, igualmente apuntados, apoian sobre semicolumnas con capiteis de formas vexetais esquemáticas. Un axadrezado enmarca o arco triunfal. A nave única estaba cuberta nos comezos por unha armazón de madeira ata que as tropas francesas lle prenderan lume en 1809. 

Fóra, destacan os canzorros do tellado, con formas vexetais e humanas, estas últimas a representar vicios e/ou pecados. A porta lateral do muro norte -hoxe tapiada- presenta no seu tímpano un relevo, de feitura basta, de orixe igualmente medieval: un home monta sobre unha besta, que podería representar a san Martiño no momento en que parte a súa capa para lla dar a un pobre. Tamén fican desta época os contrafortes graduados e dispostos anarquicamente, articulación mural que se dá tanto na capela maior, para soportar a bóveda que cobre o interior, como no muro sur.

A sacristía e a fachada principal son posteriores: datadas en 1802, a fachada tería sufrido danos en 1853 por un temporal que derrubou parcialmente a espadana que a coroaba. Na última década do século XIX o canteiro Manuel Muíños construíu o campanario que culmina a fachada actual.

Unhas reformas en 1967 fixeron desaparecer o retablo maior e o lateral de san Brais, aínda que se conservaron algunhas das imaxes como a do patrón santo Antoíño cos atributos de diácono, obra barroca de finais do século XVIII, igual cá imaxe de san Bieito, co hábito negro tradicional da regra (mitra ao pé e un corvo cun pan). Barrocos e de mediados do século XVIII son un san Brais (vestido de bispo e man na gorxa) e un san Roque (de peregrino co can). De comezos do século XIX consérvase unha Inmaculada.

Notas
-----

1. ↑  Networks, Abertal. "Concello de Vimianzo: IGREXA DE SANTO ANTOÍÑO DE BAÍÑAS". *www.vimianzo.es*. Consultado o 2017-04-20.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Igrexa de Santo Antoíño de Baíñas na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.
* Ficha na web municipal
**Garret "Jacknife" Lee** é un produtor musical irlandés, coñecido por traballar cunha gran variedade de artistas como The Cars, U2, R.E.M. Snow Patrol, Bloc Party, AFI, The Hives, Weezer, Vega4 ou Editors.

Traxectoria
-----------

Lee comezou a súa carreira dentro da música como guitarrista da banda punk rock Compulsion. Posteriormente, despois da separación do grupo, comezou unha carreira en soliario no campo da música electrónica. O seu primeiro traballo só, o EP *A Dog Named Snuggles*, foi editado co nome de Jacknife Lee en 1998 a través de Pussyfoot Records, un selo fundado por Howie B. Lee lanzou o seu primeiro álbum, *Muy rico*, en 1998; un segundo traballo, *Punk Rock High Roller*, foi publicado no 2001 por Palm Pictures; e o seu terceiro disco, *Jacknife Lee*, aparecería no 2007.

Jacknife Lee remesturos a un feixe de artistas, e entre os seus traballos inclúense versións de "It's Tricky 2003" de Run-DMC, "The Mello Hippo Disco Show" de The Future Sound of London, ou de "Vertigo" de U2, ademais de temas de Christina Aguilera, TLC, Pink, Blur, Radiohead, Missy Elliott, Busta Rhymes, Eminem, The Raveonettes, Dirty Vegas, Kraftwerk, New Order, Aqualung e Kasabian. No ano 2008 produciu o álbum de R.E.M. *Accelerate* e os de Bloc Party *Intimacy* e *Hadouken!*. Crystal Castles traballaron con el unhas semanas no 2009 no seu segundo disco, e no 2010 volveu traballar con R.E.M. para producir o derradeiro álbum de estudio da banda, *Collapse into Now*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q679333
* WorldCat
* VIAF: 53792474
* AllMusic: mn0000108145
* Discogs: 8082
* IMDb: nm1573015
* ISNI: 0000 0000 4148 8621
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 197766

 |
A **igrexa de Santiago Apóstolo** é un templo católico situado na localidade de Alcazarén (provincia de Valladolid). Está situada na Praza Maior, e foi reaberta tras máis dunha década cerrada ó público o 12 de maio de 2013. Foi declarada Ben de Interese Cultural.

Características
---------------

Ten orixe no século XIV, de estilo románico-mudéxar, e foi profundamente transformada nos séculos XVII e XVIII. A súa ábsida presenta no exterior tres arcadas apuntadas de ladrillo con aliñación vertical.

Valor artístico
---------------

A igrexa é de tres naves de case a mesma altura, entre piares e arcos de medio punto. A central cóbrese con bóvedas de canón con lunetos e aresta, as laterais tamén con bóvedas de aresta. A sacristía e a nave do evanxeo cóbrense con xeseiras barrocas. A torre de ladrillo e formigón, sitúase xunto á cabeceira, no lado da Epístola. O seu campanario adórnase con bolas e remata en chapitel. A portada principal ábrese no lado do Evanxeo, a outra é mais sinxela e de arco de medio punto, sitúase no lado da epístola.

O retablo maior está dedicado a Santiago Apóstolo, representado na fornela central como "Santiago Matamoros" na batalla de Clavijo (s. IX en Astorga, Ramiro I de Oviedo contra Abderramán II). Nas antigas pinturas góticas ó fresco recentemente atopadas tamén aparece esta representación. No coro hai un órgano rococó de madeira en branco do s. XVIII.

No Presbiterio resaltan catro sepulturas das varias que existen. Por orde dende o lado do Evanxeo ó da Epístola, na primeira lápida funeraria lese a seguinte inscrición: "Esta sepultura é de Francisco Gómez notario e da súa muller Ana Sanz e dos seus herdeiros, vendeuse esta igrexa con licenza do ordinario ano de 1605". A segunda lápida leva gravada esta outra: "Dotou esta sepultura María de Aldevela muller que foi de Juan de Villanueba en cincocentos marabedís de renda cada ano. 1600". O texto da terceira di: "Esta lauda é de Luis do Barrio e da súa muller María García e dos seus fillos. Ano 1591". A última decórase con inscrición e escudo heráldico: "Esta sepultura douna a igrexa a Juan Pastor e a súa muller Catalina de Niebas con licenza que deron o retablo do Crucifixo. Ano 1600".

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5391710
* JCyL: 14363

 |
**Eifelland**|  |
| Nome completo | Team Eifelland Caravans |
| Bandeira | Alemaña Alemaña |
| Baseada en |  |
| Tempadas en activo | 1972 |
| Número de pilotos | Alemaña Rolf Stommelen |
| Debut | Gran Premio de Suráfrica de 1972 |
| Carreiras | 8 |
| Campionatos de Construtores | 0 |
| Campionatos de Pilotos | 0 |
| Vitorias | 0 |
| Pole positions | 0 |
| Voltas Rápidas | 0 |
| Puntos totais | 0 |
| Derradeiro GP | Gran Premio de Austria de 1972 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

**Eifelland** foi un equipo alemán de Fórmula 1, o nome da empresa alemá de fabricación de caravanas propiedade de Guenther Hennerici. Guenther dono dun negocio caravanas moi exitoso viu unha gran posibilidade de facer publicidade do seu produto de caravanas. O nome Eifelland foi elixido polas montañas Eifel onde naceu Hennerici, que se atopan preto de Nürburgring.

Guenther tiña un irmán xemelgo Heinz, que perdera o seu brazo esquerdo na segunda guerra mundial. Guenther e Heinz estaban moi involucrados nas carreiras en xeral. A terceira esposa de Guenther Hannelore Werner foi unha exitosa piloto de Fórmula 2, e o neto de Heinz, Marc Hennerici foi un piloto moi exitoso. Heinz foi unha figura popular en todo Nürburgring ata a súa morte.

Guenther e Heinz eran uns apaixonados do vello estilo de carreiras e Guenther debe ser recordado como un dos pioneiros e visionarios dos modernos directores de carreiras alemás con todos os seus defectos .

Eifelland só participou no Campionato do Mundo da FIA de Fórmula Un na tempada 1972. O seu piloto era o alemá Rolf Stommelen. Pero, os dous pronto sufriron desacordos.

O coche baseábase nun March 721 de Fórmula Un, redeseñado polo deseñador alemá Luigi Colani no seu típico estilo aerodinámico redondeado. O coche ofrecía unha toma de aire diante do condutor, guiando o aire ao redor da cabina para o motor. Un só espello retrovisor montouse xusto a dereita do condutor. Os problemas de temperatura, a carga aerodinámica e a fiabilidade significaron que o equipo tivo que substituír algúns dos deseños de Colani coas pezas orixinais de March.

Resultados completos en Fórmula 1
---------------------------------

(Chave) As carreiras en letra grosa indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

| Ano | Chasis | Motor | Pneu. | Piloto | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | Puntos | Pos. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1972 | Eifelland Type 21 | Ford V8 | **G**
 |  | ARX | RSA | ESP | MON | BEL | FRA | RU | ALE | AUT | ITA | CAN | USA | **0** | **NC** |
| Alemaña Rolf Stommelen |  | 13 | Ret | 10 | 11 | 16 | 10 | Ret | 15 |  |  |  |

Notas
-----

Ligazóns externas
-----------------

* F1 rejects article about the teamArquivado 28 de decembro de 2010 en Wayback Machine.
* Forix article
* Results from Formula1.com

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Eifelland Modificar a ligazón no Wikidata*** |
**Juan Hermida Iglesias**, nado en Arteixo en 1904 e finado na Coruña nos anos sesenta, foi un sindicalista galego.

Traxectoria
-----------

Panadeiro e militante da CNT, foi directivo do Sindicato de Panaderos, delegado dos panadeiros da Coruña nos congresos de 1931 e 1936. En 1933 era secretario da Federación Local da Coruña e foi detido pola folga de maio xunto con outros delegados cenetistas. Representou a Galicia no PNR de xuño de 1934. Foi presidente do gremio de pescadores e socio do Centro de Estudios Sociales Germinal. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 agochouse en Arteixo e fuxiu nun pesqueiro dende A Coruña cara Asturias. Abríuselle proceso, sendo declarado en rebeldía. Tras pasar anos en Francia volveu en 1945. Foi detido en marzo de 1947, xulgado na Coruña por rebelión, e condenado a 12 anos de prisión. Tras pasar uns anos no Penal do Dueso foi indultado a mediados dos anos cincuenta, pero foi constantemente detido sen encausamento, especialmente cando visitaba a cidade algunha autoridade relevante do Réxime.

Vida persoal
------------

Casou con Teresa López Gómez en 1928.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 13-5-1933, p. 4.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, 13-4-1928, p. 4.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández, Eliseo; Pereira, Dionisio (2004). Positivas, ed. *O anarquismo na Galiza*. Santiago de Compostela. p. 146. ISBN 84-87783-79-1.

### Ligazóns externas

* 

* Juan Hermida Iglesias na páxina web *Nomes e Voces*.
**Irene Sharaff**, nada en Boston o 23 de xaneiro de 1910 e finada en Nova York o 10 de agosto de 1993 foi unha deseñadora de vestiario para cinema e teatro estadounidense. Polo seu traballo gañou cinco premios Oscar e un premio Tony.

Traxectoria
-----------

Deseño para Barbra Streisand en *Hello, Dolly!* (1969)
Sharaff naceu en Boston e estudou en New York School of Fine and Applied Arts, Art Students League of New York e a Académie de la Grande Chaumière de París.

Tras traballar como ilustradora de moda na súa mocidade, Sharaff converteuse en deseñadora de vestiario e de escenarios. Debutou profesionalmente en Broadway en 1931 coa produción de *Alicia no País das marabillas*, con Eva Le Gallienne. O seu uso de sedas tailandesas para *The King and I* (1951) creou unha moda na decoración de interiores.

Sharaff traballou en filmes como *West Side Story* (premio Oscar en 1961), *Cleopatra* (premio Oscar en 1963), *Meet Me in St. Louis*, *Hello, Dolly!*, *Mommie Dearest*, *The Other Side of Midnight*, *¿Quen teme a Virginia Woolf?* (premio Oscar en 1966), *Guys and Dolls*, *Os mellores anos da nosa vida*, *The King and I* (premio Oscar en 1956), *Un americano en París* (premio Oscar en 1951), *Funny Girl* e *Porgy and Bess*. Tamén deseñou roupa para o American Ballet Theatre, o New York City Ballet e o Ballet Russe de Monte Carlo, e contribuíu con ilustracións en revistas de moda como *Vogue* e *Harper's Bazaar*. Entre as súas obras para Broadway están *Idiot's Delight*, *Lady in the Dark*, *As Thousands Cheer*, *A Tree Grows in Brooklyn*, *Flower Drum Song* e *Jerome Robbins' Broadway*.

Faleceu en Nova York dunha fallo cardíaco complicado cun enfisema aos 83 anos. Sharaff legou a súa colección de libros, xunto cos da súa parella, Mai-Mai Sze, á New York Society Library.

Legado
------

Deu nome ao TDF/Irene Sharaff Lifetime Achievement Award, da que foi a primeira que o recibiu. O premio entrégase anualmente a un deseñador que ao longo da súa carreira acadase distinción no teatro, o cinema, a ópera ou a danza.

Notas
-----

1. 1 2  Howe, Marvine. "Irene Sharaff, Designer, 83, Dies; Costumes Won Tony and Oscars". *The New York Times*, 17 de agosto de 1993
2. ↑  "Sharaff-Sze Collection | New York Society Library". *Nysoclib.org*. Consultado o 2-11-2016.
3. ↑  Hetrick, Adam.Irene Sharaff Awards to Honor Robin Wagner and Lewis Brown" Arquivado 24 de febreiro de 2011 en Wayback Machine. playbill.com, 22 de febreiro de 2011
4. ↑  Sharaff Award Arquivado 18 de decembro de 2010 en Wayback Machine. tdf.org, consultado o 22 de febreiro de 2011

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Sharaff, Irene. *Broadway and Hollywood: Costumes Designed by Irene Sharaff*, Van Nostrand Reinhold Co (1976)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q450022
* WorldCat
* VIAF: 26663563
* BNF: 140437006
* Discogs: 2495843
* EBID: ID
* FAST: 385560
* GND: 1048022021
* IBDB: 24966
* IMDb: nm0788695
* ISNI: 0000 0000 7840 2844
* LCCN: no97001029
* NKC: xx0204500
* NTA: 07300684X
* RKD: 108766
* SNAC: w6pg2gsq
* TMDb: 13574

 |
**Enrique J. Chaneton**, falecido en 2019, foi un ecoloxista arxentino.

Traxectoria
-----------

Terminou a súa licenciatura en Ciencias Biolóxicas en 1986, estudou na Universidade de Buenos Aires e completou unha mestría en 1995, traballando con Rolando León. Logo trasladouse á Universidade de Londres e fixo un doutoramento con John Lawton, onde se graduou en 1998. A súa investigación centrouse na estrutura e dinámica das comunidades vexetais nas pampas ou pasteiros da Arxentina. Dentro deste sistema, estudou a perturbación biolóxica e, especificamente, a invasión biolóxica. Traballou como editor asociado da revista *Biological Invasions*. Foi un pioneiro no uso de experimentos de campo, nun momento en que o estudo observacional era máis común. Chaneton tamén realizou algunhas investigacións nas estepas arxentinas e nos bosques patagónicos. Impartiu cursos de posgrao na Universidade de Buenos Aires, na Facultade de Agronomía, onde foi profesor asociado. Tamén presidiu o programa de posgrao da Facultade de Agronomía no momento da súa morte á idade de 56 anos.

Notas
-----

1. ↑  "Premio Enrique Chaneton – ASAE" (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 27 de abril de 2021. Consultado o 2021-04-24.
2. ↑  "Enrique J. Chaneton | EPG" (en castelán). Consultado o 2021-04-24.
3. ↑  Hierro, José L.; Pauchard, Aníbal; Nuñez, Martín A.; Meyerson, Laura A.; Simberloff, Daniel (2019). "A tribute to Enrique J. Chaneton" **21**: 2517–2518. doi:10.1007/s10530-019-01995-x.
4. ↑  "Enrique J. Chaneton". Agricultural Plant Physiology and Ecology Research Institute. Arquivado dende o orixinal o 24 de abril de 2021. Consultado o 23 de outubro de 2019.
5. ↑  Celebran jornada científica en homenaje a Enrique Chaneton
Desígnase como **entalpía estándar de formación** ou "calor estándar de formación" dun **composto** á variación de entalpía que acompaña á formación de 1 mol dunha substancia no seu estado estándar a partir dos seus **elemento**s constituíntes no seu estado estándar (a forma máis estable dun elemento a 1 atmosfera de presión e unha determinada temperatura, que adoita ser 298 K ou 25 °C). Denotase por Δ*H*fO.

A variación de entalpía estándar de formación ten como unidade enerxía, Joule, partido por cantidade de substancia, mol, (**J/mol**). Habitualmente dáse en (kJ mol−1), perono cahco nada de estto! pode vir dada en calquera unidade coas mesmas dimensións. Todos os elementos nos seus estados estándares (osíxeno gas, carbono sólido en forma de grafito etc.) teñen unha entalpía estándar de formación de valor cero, dado que a súa formación non implica ningún proceso.

A variación de entalpía estándar de formación emprégase en termoquímica para atopar a variación de entalpía de reacción en condicións estándar. Isto faise restándolle a suma das entalpías estándar de formación dos reactivos á suma das entalpías estándar de formación dos produtos, como se mostra na seguinte ecuación.

Δ*H*reacciónO = ΣΔ*H*fO (Produtos) - ΣΔ*H*fO (Reactivos)

A entalpía estándar de formación é equivalente á suma de varios procesos por separado incluídos no ciclo de Born-Haber das reaccións de síntese. Por exemplo, para calcular a entalpía de formación do cloruro de sodio, usamos a seguinte reacción:

Na(s) + (1/2)Cl2(g) → NaCl(s)
Este proceso componse de moitos sub-procesos independentes, cada un coa súa propia entalpía. Por iso teremos en conta:

1. A entalpía estándar de sublimación do sodio sólido.
2. A primeira enerxía de ionización do sodio gasoso.
3. A entalpía de disociación do cloro gasoso.
4. A afinidade electrónica dos átomos de cloro.
5. A enerxía reticular do cloruro de sodio.

A suma de todos estes valores daranos o valor da entalpía estándar de formación do cloruro de sodio.

Ademais, a aplicación da Lei de Hess demostra que a *suma* das reaccións individuais correspondentes á variación de entalpía de formación para cada substancia na reacción *é igual o* cambio en entalpía para a reacción total, independentemente do camiño seguido e do número de reaccións involucradas no cálculo. No exemplo anterior a variación de entalpía estándar de formación do cloruro de sodio é igual á suma da variación de entalpía estándar de cada un dos pasos seguidos para o proceso. Isto é especialmente útil para reaccións moi longas, con moitos pasos e compostos intermedios.

Ás veces defínese unha entalpía estándar de formación para unha reacción hipotética. Por exemplo, non podemos combinar carbón e hidróxeno no laboratorio para formar metano, aínda que definamos a entalpía estándar de formación para o metano en -74.8 kJ mol−1. Por último, o signo negativo deste valor significa que o metano formase a partir dunha reacción exotérmica, é dicir, que se forma con liberación de enerxía.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q721706
* JSTOR: heat-of-formation
* MAG: 59801894

 |