*Para o futbolista vilalbés véxase:* **Julio Camba Machado**.

**Julio Camba Andreu**, nado en Vilanova de Arousa o 16 de decembro de 1884 e finado en Madrid o 28 de febreiro de 1962, foi un cronista galego de comezos do século XX.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha familia de clase media, fillo do mestre e practicante Manuel Camba Bóveda e de Juana Andreu Temes. Foi irmán de Francisco Camba, e a súa casa natal converteuse na Casa Museo Irmáns Camba.

Ós 16 anos de idade marchou da casa e embarcou de polisón nun barco cara Arxentina. En Buenos Aires introduciuse nos círculos anarquistas e fixo as súas primeiras armas literarias redactando proclamas e panfletos. Neses artigos mostraba o seu apoio á facción individualista do anarquismo na fundada pouco atrás FORA, xustificando o exemplo pola acción. Escribiu no periódico *La Protesta*, dirixido por Diego Abad de Santillán e Emilio López Arango.

A consecuencia disto, o 30 de novembro de 1902 foi expulsado da Arxentina, xunto a Adrián Troitiño e outros sindicalistas. Ó chegar a Pontevedra comezou a colaborar no *Diario de Pontevedra*, pero axiña marchou a Madrid. Comezou a publicar en *El Porvenir del Obrero*, e xunto a Antonio Apolo creou o semanario *El Rebelde*, con sede na rúa Madera, que durou un ano e medio.

A partir de 1905 colaborou como cronista no periódico republicano *El País*, con textos de temática variada e cun estilo que pon de manifesto a súa independencia. En 1907 empezou a colaborar en *España Nueva* como cronista parlamentario, con textos que reflicten o seu carácter escéptico respecto á política española.

Colaborou tamén no suplemento *Los Lunes* de *El Imparcial*, na *Revista Blanca* e en *Tierra y Libertad*. Nesa época tivo lugar o proceso polo atentado contra o rei Afonso XIII o día da súa voda, e Julio Camba tivo que declarar polo seu vínculo con Mateo Morral, se ben nalgúns dos seus artigos explicou a escasa relación que mantiña co anarquista.

En 1908 comezou a súa carreira como correspondente no estranxeiro. Juan Aragón incorporouno ao equipo de *La Correspondencia de España* e destinouno a Constantinopla, onde cubriu a revolución dos Xoves Turcos en xullo dese ano, e o cambio de sultán de Abdul Hamid II a Mehmed V. Ao seu regreso do Imperio Otomán pasou a traballar para *El Mundo*, que o destinou a París e Londres. En 1912 comezou a escribir a sección "Diario de un Español" no periódico barcelonés *La Tribuna*, con crónicas desde Alemaña.

Estatua de Julio Camba en Vilanova de Arousa.
En 1913, ó seu regreso a España, comezou a colaborar co diario monárquico *ABC*. En 1916, no contexto da primeira guerra mundial, viaxou a Nova York, para cubrir as eleccións de 1917 que gañou o demócrata Woodrow Wilson. Tras ese acontecemento volveu a Madrid e comezou a traballar para *El Sol*, fundado en decembro de 1917 e no que escribía tamén Ortega y Gasset. En 1921 volveu como correspondente a Berlín, e entre 1929 e 1931 desenvolveu o seu traballo desde Nova York. As súas ideas anarquistas arrefriáronse notablemente durante a década de 1920. En 1927 regresou ao *ABC*, e volveu a Nova York.

Durante a guerra civil expresou as súas simpatías polo bando franquista, escribindo no *ABC* publicado en Sevilla. Seguiu viaxando ata 1949, cando fixou a súa residencia en Madrid por motivos de saúde, vivindo no Hotel Palace. Entre 1951 e 1953 colaborou en *Arriba*, coa reelaboración de crónicas e artigos antigos xa ligados á actualidade, xa baseados na memoria do autor. O retoque e reconversión das súas crónicas foi algo frecuente a partir dese momento nos seus escritos editados por *ABC* e *La Vanguardia*.

Finou na clínica Covesa por mor dunha embolia.

Estilo
------

A súa obra está caracterizada pola imaxinación, o humor, a capacidade de observación e un espírito crítico, literario, que captura o lector con intelixencia e extraordinaria eficacia.

O estilo de Camba desborda ledicia e o seu humorismo é atractivo e agradábel. Nos seus artigos descobre a capacidade do lector para chegar alén dos parágrafos en branco. Na configuración do seu estilo teñen grande importancia as súas viaxes por todo o mundo que deron lugar a grandes traballos nun ton humorístico intelectual, aínda que no fondo sempre figura a retranca, o que fixo que Azorín definira o seu estilo literario como "humorismo galaico pasado por Londres".

As crónicas
-----------

Camba escribiu crónicas dos lugares onde ía, comezando por unha viaxe de vacacións a Vilanova, até cidades como Constantinopla, Londres, Berlín ou París. Escribía sobre as xentes e os costumes caracterizando cada lugar que visitaba, tratando temas como a política, as mulleres ou os ambientes, se ben tiña os seus propios estereotipos.

Busto de Julio Camba en Vilanova de Arousa feito por Salvador Amaya.
Pero tamén escribiu crónicas temáticas, como a crónica parlamentaria *Diario de un escéptico*, na que, como anarquista, tiña moito que criticar (sobre todo a Antonio Maura, dirixente do Partido Conservador).

Obra
----

Agás *La casa de Lúculo*, o resto dos libros son recompilacións de artigos xornalísticos.

Placa na casa natal
* *El destierro* (1907)
* *Londres* (1916)
* *Alemania, impresiones de un español* (1916)
* *Playas, ciudades y montañas* (1916)
* *Un año en otro mundo* (1917)
* *La rana viajera* (1920)
* *Aventuras de una peseta* (1923)
* *El matrimonio de Restrepo* (1924)
* *Sobre casi todo* (1927)
* *Sobre casi nada* (1927)
* *La casa de Lúculo* (1929)
* *Haciendo de República* (1934)
* *La ciudad automática* (1934)
* *Esto, lo otro y lo de más allá* (1945)
* *Millones al horno* (1958)

Notas
-----

1. ↑  "Casas museo". *Vilanova de Arousa*.
2. ↑  *La rana vieja* no Proxecto Gutenberg.
3. ↑  En 2004 foi incluído na Biblioteca Gallega de Autores en Castellano de *La Voz de Galicia*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Julio Camba Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* *Dicionario biográfico de Galicia* **1**. Ir Indo Edicións. 2010-2011.
* *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* *Enciclopedia Microsoft Encarta* (DVD) (en castelán). Microsoft Corporation. 2009.
* Galindo, F. (2002). *Julio Camba, unha lección de xornalismo*, Ediciones Lea.
* Pérez Leira, Lois (2009). *Protagonistas de una epopeya colectiva* (en castelán) (2ª ed.). Vigo: Grupo de Comunicación Galicia en el Mundo. ISBN 978-84-936759-8-1.
* Revilla, A. (2002). *Periodismo y Literatura en la obra de Julio Camba*, Deputación de Pontevedra.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1995). *Diccionario da literatura galega. Autores* **I**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-019-5.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q593405
* WorldCat
* VIAF: 79138690
* ARAE: camba-julio-1884-1962
* BIBSYS: 90757586
* BNA: 000046893
* BNE: XX838006
* BNF: 130907816
* BVMC: 41346
* CANTIC: a10380577
* CiNii: DA08298700
* DBE: julio-camba-andreu
* DeutscheBio: 17203003X
* FAST: 1811056
* GEC: 0013766
* GND: 17203003X
* Gutenberg: 34480
* ICCU: SBLV075628
* ISNI: 0000000121411034
* LCCN: n84073190
* NTA: 073554146
* OBP: ID
* OL: OL5893535A
* openMLOL: 173403
* SUDOC: 057481628

 |