**Cipriano Torre Enciso**, nado na Coruña o 1 de xaneiro de 1902 e finado en Madrid o 26 de xaneiro de 1995, foi un xornalista e etnógrafo galego.

Traxectoria
-----------

Fillo dun comerciante, foi irmán do químico, farmacéutico e xeólogo Uxío Torre Enciso, e do militar Santiago Torre Enciso. En 1934 licenciouse en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela.

En 1926 comezara a exercer o xornalismo no xornal coruñés *El Orzán*, dirixido por Leandro Pita Romero. Alí traballou con Jenaro G. Catoira, Alfredo Tella, Adolfo Torrado Estrada, Eduardo Pérez Hervada, José Luis Bugallal Marchesi, Pan de Soraluce e Victoriano Fernández Asís.

Afecto ao Franquismo, en xaneiro de 1937 comezou a traballar en Radio Nacional de España, de cuxa creación fora en parte responsable o seu irmán militar, comandante de enxeñeiros. Antes fora locutor e redactor-xefe de Radio A.Z. Na radio, desde Salamanca e desde o Palacio da Audiencia de Burgos, coincidiu con Gonzalo Torrente Ballester Luis Moure Mariño e Carlos Alonso del Real. Na radio creou o serial "Cinco minutos de humor". Nesa época escribiu artigos na prensa de Palencia, e en 1938 publicou, co pseudónimo de Totó y Gaga, o conto infantil *Viajes de Pololo, Marisol y Bigotes en el país de los rascacielos*. Canda a Joaquín Soler Serrano publicou o libro infantil *Juguetes: poemas para niños y para mayores*, con limiar de Antonio Tovar.

En 1939 publicou *La marcha sobre Barcelona*, escrito canda a D. Muro Zegrí. En xaneiro dese ano participara no establecemento de RNE na capital catalá, como mando da III compañía de Radio y propaganda de los Frentes. Tras a guerra civil española pasou a traballar na revista gráfica de Radio Nacional de España. Escribiu artigos humorísticos no xornal deportivo *Marca*, recollidos en 1943 no volume *La vuelta al deporte en 80 relatos de humor*. Desenvolveu a súa obra xornalística no xornal *Pueblo*, como redactor de tribunais. En 1952 recibiu o Premio Pérez Lugín de xornalismo.

En 1940 publicou a novela *Tiempo nuevo*, escrita xunto a Victoriano Fernández Asís. O protagonista é un xornalista estadounidense, correspondente do *The Morning Star* de Philadelphia na segunda guerra mundial, en viaxe por Londres, Berlín e París. O crítico Melchor Fernández Almagro mencionou sobre esta novela a influencia da narrativa propia do cinema. En 1942 publicou *Doce meses y un día*, tamén escrita con Fernández Asís e tamén co transfondo da guerra. En 1949 publicou na revista *Clarín* o conto infantil *Memorias de Nacho, perro detective*. Como publicista e antólogo editou na Editoria Nacional os tomos *Diez obras maestras de la literatura española* (1949) e *Diez obras maestras de la literatura francesa* (1954).

En Radio Nacional de España participou na creación do programa *Airiños, Aires*. Durante a Semana Santa de 1952 radiou desde esta emisora unha versión preparada por Enciso e Fernández Asís da *Arte de la Pasión* de Lucas Fernández, e nese mesmo ano deu conferencias radiofónicas sobre "Galicia en sus danzas". Radiou tamén conferencias sobre os xitanos e o vilancico español, sobre os Reis Magos, os figurantes nos beléns galegos e o culto ao neno Xesús en Galicia. En 1956 autoeditou o libro *Panxoliñas: retabro galego de Nadal*, como agasallo de Nadal para as súas amizades. O volume está ilustrado por José A. Cuní. O 4 de xaneiro de 1957 varias panxoliñas súas, entre elas "O meu Manoliño" e o "Vilancico das Meigas" (na tradición do expresado por Vicente Risco: "En Galicia até as meigas lle cantan ao neno Xesús"), foron emitidos en Televisión Española. As panxoliñas foron cantadas por María Romero, coruñesa con experiencia como locutora de radio, e a luguesa Carmiña Piñeiro, licenciada en Filosofía e Letras. Elas dúas cantaron tamén xunto con Sara Salgado Boo tras unha conferencia pronunciada o 12 de xaneiro de 1957 no Centro Galego de Madrid. Deu outras conferencias sobre a cultura popular con Xosé Ramón Fernández-Oxea, e en 1957 editou a escolma *Nadal en Galicia* con José Caamaño Bournaceli. A "Panxoliña das Meigas" foi incluída nun disco publicado en 1968 pola coral Terra a Nosa. A coral estaba dirixida polo franciscano Manuel Feijóo Sousa. Con el publicou en 1977 a quinta edición do seu volume *Panxoliñas*, que incluía versións musicadas compostas polo relixioso.

Colaborou na revista católica pontevedresa *Spes*. En 1958 publicou *Camelias brancas. Nosa señora en Galicia*. En Madrid dirixiu a revista *Ademar*, dos antigos alumnos dos irmáns maristas. Ao tempo, seguiu colaborando en Radio Peninsular. Foi letrista de música lixeira do Festival de la Canción del Duero. En 1974 acadou o segundo premio nun certame de panxoliñas celebrado no Barco de Valdeorras, que gañou Pura Vázquez cunha composto en castelán.

En 1982 publicou o libro *Cocina gallega enxebre: así se come y se bebe en Galicia*.

Obra
----

* *Viajes de Pololo, Marisol y Bigotes en el país de los rascacielos* (1938).
* *Juguetes: poemas para niños y para mayores* (con Joaquín Soler Serrano).
* *La marcha sobre Barcelona* (1939, con D. Muro Zegrí)
* *Tiempo nuevo* (1940,, con Victoriano Fernández Asís).
* *El velero de la muerte* (1942)
* *Doce meses y un día* (1942, con Victoriano Fernández Asís).
* *La vuelta al deporte en 80 relatos de humor* (1943).
* *Memorias de Nacho, perro detective* (1949).
* *Panxoliñas: retabro galego de Nadal* (1956).
* *Camelias brancas. Nosa señora en Galicia* (1958).
* *Cocina gallega enxebre: así se come y se bebe en Galicia* (1982).

### Editor

* *Diez obras maestras de la literatura española* (1949).
* *Diez obras maestras de la literatura francesa* (1954).

Vida persoal
------------

Casou con María Teresa Cervigón, da saga dos Cervigón coruñeses, e tiveron seis fillos, unha delas é Cristina Torre Cervigón.

Notas
-----

1. ↑  Acuña, X. E. (21 de xaneiro de 2015). "O día que se escoitou o galego na televisión de Franco". *Biosbardia*. Arquivado dende o orixinal o 26 de agosto de 2019. Consultado o 26 de agosto de 2019.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández del Riego, F. (1992) [1990]. *Diccionario de escritores en lingua galega* (2ª ed.). Do Castro. p. 431-432. ISBN 84-7492-465-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q66762505
* WorldCat
* VIAF: 35931631
* BNE: XX1035223
* PTBNP: 1366987

 |