recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sunita Williams** (**Pandya)** nada en Euclid (Ohio) o 19 de setembro de 1965 é unha astronauta estadounidense  que mantivo o récord feminino de estancia máis longa no espazo nunha única misión con 195 días, ata o 11 de xuño de 2015, cando a astronauta italiana Samantha Cristoforetti superouna cunha estadía de 200 días na Estación Espacial Internacional. Williams foi asignada á Estación Espacial Internacional como membro da Expedición 14 e a Expedición 15. En 2012, serviu como enxeñeira de voo na Expedición 32 e logo como comandante da Expedición 33.

Traxectoria
-----------

Sunita Williams é filla de Deepak Pandya e Bonnie Pandya, que vivían en Falmouth, Massachusetts. O seu pai é un recoñecido neuroanatomista de ascendencia india, e súa nai procede de Eslovenia. 

Sunita asistiu á Needham High School en Needham, Massachusetts, graduándose en 1983. En 1987 licenciouse en Ciencias Físicas pola Academia Naval dos Estados Unidos, e en 1995 completou un máster en Ciencias con especialización en Enxeñaría de Xestión polo Instituto Tecnolóxico de Florida.

### Carreira militar

É capitán da Mariña. Durante a súa carreira militar pilotou e foi instrutora no manexo de helicópteros de combate, e prestaba servizo a bordo do portaavións "Saipan" cando en 1998 foi elixida para a súa formación como astronauta.

### Youtube Space Lab 2012

Sunita Williams foi entrevistada directamente desde a Estación Espacial Internacional durante o evento "Youtube Space Lab" en 2012.

Notas
-----

1. ↑
2. ↑
3. ↑  "Samantha Cristoforetti se prepara para volver a casa". *European Space Agency*. Consultado o 9 de junio de 2015.  `|first1=` sen `|last1=` in Authors list (Axuda)
4. ↑  "Sunita Williams | Biography, Achievements, & Facts". *Encyclopedia Britannica* (en inglés). Consultado o 2021-11-01.
5. ↑  "Astronaut Greets YouTube Space Lab Participants". Consultado o 2021-11-01.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q55177
* WorldCat
* VIAF: 26524619
* EBID: ID
* FAST: 1918298
* LCCN: n2007200687
* NASA: williams-s

 |
**Vicente Muíño Tojeiro**, nado en Cedeira cara a 1909 e finado en Ribadeo o 23 de xullo de 1936, foi un mariñeiro e político galego.

Traxectoria
-----------

Veciño de Cervo (Cedeira), mariñeiro da mercante, estaba embarcado no vapor Luis Caso de los Cobos en 1933. O xulgado de Ortigueira emitiu unha requisitoria contra el en febreiro de 1933 como encartado no sumario 61/1932 por tenencia de armas e disparo contra Rogelio Salido Cortizas. Na folga xeral revolucionaria de 1934 foi detido con outros veciños de Cedeira en novembro. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou na resistencia á sublevación en Ribadeo e foi morto nos enfrontamentos da toma da vila polos militares golpistas o 23 de xullo de 1936.

Notas
-----

1. ↑  *BOP Oviedo*, 2-3-1933, p. 4.
2. ↑  *El Correo Gallego*, 2-11-1934, p. 1.
3. ↑  *El Ideal Gallego*, 2-11-1934, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Souto Blanco, María Jesús (1998). *La represión franquista en la provincia de Lugo (1938-1940)*. Sada: Do Castro. p. 58. ISBN 84-7492-891-5.

### Ligazóns externas

* 

* Vicente Muíño Tojeiro na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha en Represión franquista en Lugo
A **teoría vitalista** ou **vitalismo** é a crenza pola cal se explica a orixe dos produtos naturais coa necesidade dunha "forza vital" para seren creados.

Historia e características
--------------------------

O vitalismo desempeñou un papel fundamental na historia da química[], posto que deu lugar á distinción básica entre substancias orgánicas e inorgánicas; a raíz da distinción de Aristóteles entre o reino mineral, o animal e o reino vexetal. A maioría dos libros de química orgánica nas súas introducións citan o feito da importancia da teoría vitalista na diferenciación da química orgánica da química inorgánica.

Desta teoría desprendíase que as reaccións que se dan no interior dun organismo non se podían producir fóra porque o organismo tiña catalizadores que no exterior non existían.

A teoría vitalista foi descartada polos resultados dos irmáns Buchner que colleron as células da léveda e obtiveron un extracto co cal eran capaces de transformar a glicosa en alcohol, fermentación alcohólica.

Outros experimentos coma a obtención de urea de Friedrich Wöhler a partir de compoñentes inorgánicos en 1828 contribuíron a abandonar esta teoría.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* WEININGER, S.J.; STERMITZ, F.R. *Química Orgánica*. *Ed Reverté*. ISBN.  *(en castelán)*
* WADE, L.G. *Química Orgánica*. *Ed Pearson.Prentice Hall*. ISBN. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q191631
* BNCF: 12148
* BRE: 1916675
* GEC: 0217979
* JSTOR: vitalism
* MAG: 153668287
* PSH: 2671

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D014799

 |
**Vicente Otero Pérez**, coñecido como **Terito**, nado en Deiro (Vilanova de Arousa) en 1918 e finado o 20 de xaneiro de 1995, foi un empresario e contrabandista galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Eleuterio Otero (de onde procede o seu alcume, Terito), que atendía unha tenda de ultramarinos e panadería en Deiro. Dedicouse ao estraperlo durante a ditadura franquista grazas ás relacións con Nicolás Franco na etapa en que era embaixador de España en Lisboa, e amasou unha fortuna. Posteriormente dedicouse ao contrabando ademais de ser dono de varios negocios: era propietario dunha empresa de transporte de líquidos, accionista dunha firma de augas minerais e socio, con José Ramón Barral, dun concesionario de automóbiles.

Foi directivo do Real Club Celta de Vigo, desde decembro de 1958 nunha comisión xestora presidida por Antonio Crusat Pardiñas, e entre xuño de 1959 e xuño de 1962 como vicetesoureiro na directiva presidida polo tamén contrabandista Celso Lorenzo Villa.

Foi un destacado militante de Alianza Popular, da que recibiu a insignia de ouro e diamantes. Semanas antes da redada da Operación Nécora acudiu como compromisario ao congreso provincial de AP na Toxa. Estaba incluído na relación de persoas a deter na redada do 12 de xuño de 1990, pero casualmente non o atoparon na casa. Despois de varias semanas en paradeiro descoñecido, entregouse ao xuíz e foi posto en liberdade sen cargos. Cando volveu a Cambados recibiu unha homenaxe popular. Morreu con 76 anos de idade, a causa dun cancro.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*. 21-1-1995. p. 21.
2. ↑  "El honorable contrabandista". *La Voz de Galicia*. 31-1-1995. p. 31.
3. ↑  Gallego Arzuaga, F. (1997): *R.C. Celta 1923-1998. 75 años de historia*. *Faro de Vigo*. Páx. 356.
4. ↑  Hermida, Xosé (28-8-1990). "El presunto 'narco' Vicente Otero, dispuesto a entregarse al juez Baltasar Garzón". *El País* (en castelán).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Egurbide, Peru (13-6-1990). "El mayor golpe contra el narcotráfico. Vicente Otero Pérez". *El País* (en castelán).
**Wolfram Alpha** é un motor computacional desenvolvido por Wolfram Research. Wolfram é un servizo en liña que atopa respostas concretas baseadas en cálculos numéricos e información gardada en bases de datos, non en páxinas web ou documentos ligados.

Wolfram Alpha baséase na plataforma computacional Mathematica, escrita polo científico británico Stephen Wolfram en 1988.

Visión xeral
------------

Wofram ofrece respostas concretas a preguntas feitas como as faría un humano. A páxina traballa como o faría unha investigación baseada en datos, sen traballar con datos semánticos. Wolfram pode responder a preguntas en inglés como "Cando naceu Obama?". A páxina dá a data como resposta en diversos formatos.

Tamén pode responder a preguntas como "Que idade tiña Picasso o 13 de xaneiro de 1945?":

```
age of picasso 1945 january 13

```

dando como respota: "63 years 2 months 19 days" (63 anos, 2 meses e 19 días).

Código QR co enderezo URL da Wikipedia en galego.
Wolfram Alpha tamén pode xerar códigos QR:

```
qr code http://gl.wikipedia.org/wiki/Portada

```

Cálculos matemáticos
--------------------

Wolfram inclúe parte das posibilidades matemáticas de Mathematica. O programa informático no que se basea o seu deseño.

Wolfram Alpha está escrito en 15 millóns de liñas de código de Mathematica (empregando webMathematica e gridMathematica) o código execútase en 10.000 CPU (aínda que o número está a medrar dende o lanzamento).

Wolfram Alpha é quen de resolver cálculos matemáticos con integrais, derivadas, ecuacións, operacións con matrices, trigonometría ou representacións gráficas de funcións.

A páxina ten un servizo Pro de pago por subscrición que permite facer operacións con táboas, imaxes, son, XML e ducias de formatos científicos especializados, formatos médicos, matemáticos e de análise automático.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web de Wolfram Alpha *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q207006
* EBID: ID
* NKC: ph863055

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Viña (homónimos).
Viña emparrada ou de espaleira.
Viña cultivada en cepas.
Unha **viña** ou **viñedo** é unha plantación de vides (*Vitis vinifera*) para a produción de uvas de mesa ou de viño.

En Galiza adoitábanse abacelar á altura en parreiras para afastar a uva da humidade do chan. Noutras zonas, máis secas, adoitábanse plantar en cepa baixa, e bastante separadas unhas doutras (dous ou máis metros entre plantas) pero nos últimos anos tamén é frecuente a plantación en fileiras con espaleira ou emparrado, sobre todo as uvas de mesa.

Véxase tamén
------------

### Outras páxinas

* Vitivinicultura
* Ampeloloxía

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Viña*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q22715
* AAT: 300000248
* BNCF: 53259
* BNF: 11997712b
* EBID: ID
* GEC: 0150794
* GND: 4065141-1
* JSTOR: vineyards
* LCCN: sh85143407
* MAG: 2780924976

 |
**Wolfmother** é unha banda australiana de hard rock formada en Erskineville, Sydney no ano 2000. Orixinalmente estivo formada polo vocalista e guitarrista Andrew Stockdale, o baixista e teclista Chris Ross e o batería Myles Heskett, e xuntos editaron un álbum de estudio, *Wolfmother*, que acadou o número 3 en Australia, o 22 nos Estados Unidos e o 25 no Reino Unido. No ano 2007 a banda gañou o Grammy á mellor actuación de hard rock pola canción "Woman", e en agosto do 2008 Ross e Heskett deixaron a banda, aínda que Stockdale anunciou que continuará Wolfmother con novos membros.

Despois dun breve hiato, Stockdale volveu cunha nova formación en xaneiro do 2009 composta polo baixista e teclista Ian Peres, o guitarrista rítmico Aidan Nemeth e o batería Dave Atkins. O primeiro traballo da nova formación, titulado *Cosmic Egg*, foi editado o 23 de outubro do 2009. Atkins deixou o grupo en abril do 2010 despois dunha extensa xira e foi substituñido por Will Rockwell-Scott, da banda estadounidense de garage rock The Mooney Suzuki.

* Andrew Stockdale Andrew Stockdale
* Ian PeresIan Peres
* Alex Carapetis (Tour Drummer)Alex Carapetis (Tour Drummer)
* Ian PeresIan Peres

Discografía
-----------

### Álbums

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Wolfmother* | 2005 | Modular Recordings |
| *Cosmic Egg* | 2009 | Modular Recordings |
| *New Crown* | 2014 | autoeditado |
| *Victorious* | 2016 | UMe |

### EPs

* *Wolfmother* - 2004 (Modular)
* *Dimensions* - 2006 (Interscope)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina da banda

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q736766
* WorldCat
* VIAF: 134059812
* Allmovie: p536543
* AllMusic: mn0000086250
* BNF: 15085409x
* Discogs: 389911
* Genius: Wolfmother
* GND: 10340789-3
* IMDb: nm2285755
* ISNI: 0000 0001 1516 0419
* LCCN: no2006040730
* Metacritic: wolfmother
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0058505
* OL: OL3082514A
* Rotten Tomatoes: wolfmother
* Songkick: 192603

 |
Na Antiga Roma , as virxes vestais permanecían no celibato baixo pena de morte
A **virxindade** é o estado no que algo se mantén como na súa orixe, sen sufrir alteración, en forma de pureza. Analogamente, a virxindade referida á sexualidade, é o estado daquela persoa que non tivo relacións sexuais. O significado preciso disto varía entre culturas, entre relixións e ata entre individuos.

A virxindade feminina
---------------------

En gran parte das culturas onde a virxindade ten importancia, refírese á virxindade da muller, para a cal se adoita usar como discriminante a existencia dun hime intacto ou non. Existen, entón, dúas definicións frecuentemente usadas para a virxindade para a muller: o non ter relacións sexuais, e o ter un hime intacto. Para a primeira atópase o problema de definir que é unha relación sexual. Para a segunda, unha muller pode participar doutras actividades sexuais e conservar o seu hime.

En relixións como a xudía e islámica, por ser un factor importante do valor espiritual, a virxindade é un requisito para o matrimonio. O cristianismo considera que as relacións sexuais fóra do ámbito do matrimonio son pecaminosas.

En varias culturas africanas aínda se practica a infibulación das nenas entre 2 e 8 anos de idade como xeito de preservar o hime e a virxindade. A operación é realizada por unha curandeira ou parteira, sen anestesia, e consiste nunha clitoridectomía seguida por un peche vaxinal permanente. Soamente se lles deixa unha pequena abertura para a emisión de ouriños e sangue menstrual. É frecuente que as nenas sufran infeccións graves como resultado da práctica. Anos máis tarde, a vulva ábrese cun coitelo inmediatamente despois do matrimonio ou antes dun parto.

Organizacións feministas e de dereitos humanos critican a importancia da virxindade da muller como un desprezo a esta, unha mostra de machismo que non debería afectar á propia intimidade e vida sexual de cada individuo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q170538
* BNCF: 20240
* BNE: XX526128
* BNF: 11977062j
* EBID: ID
* GEC: 0217840
* GND: 4029016-5
* JSTOR: virginity
* LCCN: sh85143788
* NKC: ph228424
* Orthodox Encyclopedia: 171553
* Treccani: verginita

 |
Busto de Vitelo.
**Aulus Vitellius Germanicus**, nado o 24 de setembro de 15 e finado o 22 de decembro de 69, foi un emperador romano.

**Vitelio** era comandante das lexións do Rhin, cando foi nomeado emperador Marco Salvio Otón por parte dos pretorianos. As lexións baixo o seu mando rebeláronse e o nomeárono tamén emperador, e marchando este sobre Roma, venceu a Otón e foi recoñecido polo Senado como o novo Emperador.

Pero á vez que se facía este recoñecemento, as lexións de Oriente proclamaban emperador a Tito Flavio Vespasiano, quen nese intre estaba a sufocar unha rebelión dos xudeus. De inmediato recibiu o apoio dos gobernadores de Siria e Exipto, así como das lexións acantonadas na fronteira do Danubio, que con anterioridade apoiaran o nomeamento de Otón.

O xefe desas lexións, Marco Antonio Primo, marchou sobre Roma, derrotou a Vitelio, quen pereceu no combate, e no ano 69 ocupou a cidade e forzou ao Senado a que recoñecesen a Vespasiano como Emperador. Estamos no ano 69, e nese ano foron nomeados catro emperadores

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Aniceto

| Imperio Romano |
| --- |
| *Segue a:* Otón | **Vitelio**(69-69) | *Precede a:* Vespasiano |
| Ano dos catro emperadores |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1417
* WorldCat
* VIAF: 16012563
* BAV: ADV10090614
* BMT: 140749
* BNF: 12426081t
* CERL: cnp00538851
* DBE: vitelio
* DeutscheBio: 118805495
* EBID: ID
* FAST: 4130
* GND: 118805495
* HDS: 010317
* ISNI: 0000 0000 9043 9543
* LCCN: n50013486
* NKC: osd2013753636
* NNDB: 000087669
* NTA: 111978351
* SELIBR: 291056
* SUDOC: 033390371
* Treccani: aulo-vitellio
* ULAN: 500355384

 |
**San Martiño de Vilarrube** é unha parroquia situada no oeste do concello de Valdoviño. Segundo o padrón municipal de 2018 tiña 323 habitantes (153 mulleres e 170 homes) distribuídos en 23 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2008 cando tiña 363 habitantes. Ten unha superficie de 6,2 km², cunha densidade de poboación de 52,1 hab./km². Na xurisdición eclesiástica forma parte do arciprestado de Xuvia, pertencente á diocese de Mondoñedo-Ferrol.

Patrimonio
----------

A **igrexa de San Martiño de Vilarrube** atópase localizada sobre unha ladeira, arrodeada de árbores no lugar de Adro. É un templo de estilo barroco con planta rectangular dunha soa nave cuberta con bóveda de canón, ábsida, dúas capelas laterais e sancristía. Destaca pola cor branca da súa fachada, que presenta unha torre campanario de planta circular e rematada por unha cúpula. Merece especial mención o retablo neogótico do seu altar maior, coas imaxes da Sagrada Familia e de San Martiño, patrón da igrexa.

O **pazo de Vilarrube** atópase sito nos arredores da igrexa de San Martiño, sobre o cumio dun monte dominando toda a enseada de Esteiro. É un edificio de grandes dimensións e planta irregular fundado polas familias Piñeiro e Maseda, cuxos escudos consérvanse na súa fachada. Merecen especial mención os xardíns que arrodean todo o edificio e a pequena ermida sita no seu interior, que garda un interesante retablo barroco. Na actualidade, é de propiedade privada, non podendo ser visitado.

A **ponte de Porto do Cabo** foi construída na época medieval e utilizada dende as súas orixes para salvar o río Porto do Cabo, de aí o seu nome. Posúe dous arcos de medio punto, un deles de menor medida, utilizado nos medres do río.

Galería de imaxes
-----------------

* Praia de Vilarrube.Praia de Vilarrube.
* Capela da Virxe da ermida.Capela da Virxe da ermida.
* Capela de Liñeiro.Capela de Liñeiro.
* Cruceiro.Cruceiro.
* O Adro.O Adro.
* Lintel da igrexa parroquial.Lintel da igrexa parroquial.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Vilarrube

| Lugares da parroquia de Vilarrube no concello de Valdoviño (provincia da Coruña) |  |
| --- | --- |
| O Adro | Arnela | A Atalaia | O Bacelar | As Campeiras | O Campón | A Capela | O Castro | Cotelo | A Escola | As Ferrerías | O Folgar | As Folgueiras | A Fonte Grande | Freixeiro | Ianes | Liñeiro | O Patronato | A Pena | A Porta da Pía | O Porto de Abaixo | O Porto de Arriba | O Puntal | Quengo | O Ribeiro | As Torrentes | Vila Herminia | Vilelas |

### Parroquias de Valdoviño

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Valdoviño |  |
| --- | --- |
| Lago (Santiago) | Loira (San Pedro) | Lourido (San Bartolomeu) | Meirás (San Vicente) | Pantín (Santiago) | O Sequeiro (Santa María) | Valdoviño (Santalla) | Vilaboa (San Vicente) | Vilarrube (San Martiño) |

Notas
-----

1. 1 2  DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Valdoviño

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11007894
* código INE: 15087090000

 |
Os **virusoides** son moléculas de ARN circular monocatenario infectivas sen cápside propia parecidas aos viroides, que para a súa replicación e encapsidación dependen doutro virus de plantas. O seu xenoma está formado por ARN monocatenario circular e é moi pequeno, xa que consta só duns centos de nucleótidos e non codifica proteínas.

Os virusoides son similares aos viroides en tamaño e modo de replicación do ARN (polo mecanismo dos "círculos rodantes"), pero diferéncianse en que os viroides poden replicarse por si sós utilizando encimas do hóspede, polo que non necesitan o acompañamento doutro virus para replicarse, e os virusoides deben infectar xunto con outro virus específico para a súa replicación. O virus do que dependen denomínase virus axudante (*helper virus*), e tamén os encapsida. Isto é característico de todas as partículas subvirais satélites, das que os virusoides forman parte.

Aínda que os virusoides son estudados pola viroloxía, non son considerados virus, senón partículas subvirais. Como dependen doutro virus para poder infectar clasifícanse dentro do grupo máis amplo dos satélites. Nas clasificacións taxonómicas aparecen clasificados como Satélites/ácidos nucleicos satélites/Subgrupo 3: ARNs satélites circulares. Neste grupo están incluídos todos os satélites sen cápside e con ARN monocatenario circular, que son os virusoides. Algúns satélites codifican proteínas da cápside e outros non e poden ter ADN ou ARN segundo a especie (os virusoides son sempre de ARN monocatenario e sen cápside).
Na literatura non sempre se distinguiu ben estre os termos virusoide e satélite, de modo que ás veces virusoide pode aparecer utilizado nun sentido amplo referíndose a todos os satélites, pero en realidade na clasificación actual os virusoides son un subgrupo dentro dos satélites.

Exemplos de virusoides son:

* *ARN satélite pequeno do virus do mosaico de Arabis*
* *ARN satélite do virus RPV do ananismo amarelo dos cereais*
* *ARN satélite do virus das manchas amarelas da endivia*
* *ARN satélite do virus do veteado transitorio da alfalfa*
* *ARN satélite do virus das manchas de Solanum nodiflorum*
* *ARN satélite do virus das manchas do trevo subterráneo*
* *ARN satélite do virus das manchas en anel do tabaco*
* *ARN satélite do virus das manchas do tabaco*

Notas
-----

1. ↑  Symons RH. (1991). "The intriguing viroids and virusoids: what is their information content and how did they evolve?". Mol Plant Microbe Interact. (Mar-Apr;4(2)): 111–21. PMID 1932808.
2. ↑  "Virusoid (Molecular Biology)". Arquivado dende o orixinal o 06 de marzo de 2012. Consultado o 26 de maio de 2012.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Viroide
* Satélite (partículas subvirais satélites)
* Prión
* Clasificación dos virus

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q608956
* MAG: 197989949

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* NCBI: 141863

 |
Restos do templo en Texea
O **Templo de Atenea Alea** estaba situado na cidade de Texea, na Arcadia.

Atenea Alea era a principal divindade local e diferentes templos foron construídos na cidade na súa honra, o derradeiro foi comezado en torno o ano -340.

Construción
-----------

Foi construído por Skopas pouco despois de rematar as esculturas do Mausoleo de Halicarnaso, Skopas tamén era escultor e encargouse de realizar os frontóns do templo; neles representábase a Aquiles e a Télefo loitando e máis a caza do xabarín calidonio por Atlanta.

O templo media 47,52 X 19,16 metros e a altura das súas columnas estaría sobre os nove metros, dúas ramplas de similar tamaño permitían o acceso á fachada leste e a unha gran porta na fachada norte a cal comunicaría o templo co recinto sagrado próximo. No interior atopábanse unha serie de columnas corintias acaroadas ós muros, de capiteis moi baixos e con columnas xónicas superpostas.

Restos na actualidade
---------------------

Na actualidade os restos que se conservan son moi escasos, xa que un terremoto no século VI derrubou o edificio e posteriormente construíuse sobre as ruínas unha igrexa bizantina. No espazo que ocupaba quedan os cimentos e anacos das súas partes altas e columnas. Por mor ds súa mala conservación é moi difícil o seu estudo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3983230
* WorldCat
* VIAF: 249065162
* BIBSYS: 3021016
* DARE: 43656
* LCCN: sh87007454
* Pleiades: 372843530

 |
O **Vickers Vimy** foi un bombardeiro pesado británico desenvolvido e fabricado por Vickers Limited. Desenvolvido durante as derradeiras etapas da primeira guerra mundial para equipar á Royal Air Force (RAF), o Vimy foi deseñado por Reginald Kirshaw "Rex" Pierson, o deseñador xefe de Vickers.

Só un feixe de unidades entraran en servizo no momento do Armisticio do 11 de novembro de 1918, polo que o modelo non foi usado en operacións de combate activo durante o conflito. Pouco despois o Vimy converteuse no núcleo da forza de bombardeiros pesados da RAF durante os anos 20. O Vimy tivo éxito tanto na aviación militar como civil, sendo usado para o último propósito o modelo **Vimy Commercial**. Un derivado de transporte do Vimy, o Vickers Vernon, converteuse no primeiro avión de transporte dedicado a tropas en ser operado pola RAF.

Durante o período de entreguerras o Vimy estableceu varios destacados récords para voos de longa distancia; quizais o máis celebrado e significativo foi o primeiro cruzamento sen escalas do océano Atlántico, realizado por John Alcock e Arthur Brown en xuño de 1919. Outros fitos realizados polo Vimy foi voar dende o Reino Unido ata destinos como Suráfrica e Australia. O modelo continuou sendo operado ata os anos 30, tanto en servizos militares como civís.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q855385
* EBID: ID
* LCCN: sh95003651

 |
| Won surcoreano |
| --- |
| **대한민국 원  en coreano** |
|  |
| Código: | KRW |
| Ámbito: |  Corea do Sur |
| Símbolo: | ₩ |
| Fracción: | 100 jeon |
| Moedas: | ₩1, ₩5, ₩10, ₩50, ₩100 e ₩500 |
| Billetes: | ₩1 000, ₩2 000, ₩5 000, ₩10 000 e ₩50 000 |
| Emisor: | Banco de Corea |
| Taxa de troco:24/2/2021 | 1 EUR = 1347,55 KRW1 USD = 1107,21 KRW |
|  |

O **won surcoreano** (en coreano: 대한민국 원, *Daehan Minguk weon*), ou simplemente **won** (원), é a moeda oficial de Corea do Sur. Divídese en 100 jeon, aínda que non existen moedas con esta denominación. O seu código ISO 4217 é **KRW** e o seu símbolo ₩.

Historia
--------

Antes de 1910, o won era a moeda oficial do Imperio de Corea. Durante a ocupación xaponesa, o won sustituíuse polo ien coreano, o cal estaba á par co ien xaponés.

En 1945, despois da segunda guerra mundial, Corea dividiuse en dous estados, resultando en dúas moedas diferentes, ambas chamadas won. O surcoreano fixouse inicialmente ao dólar estadounidense a unha taxa de cambio de 1 USD = 15 won. Posteriormente houbo unha serie de devaluacións seguidas, en parte a causa da guerra de Corea.

A causa da rápida desvalorización do won, o 15 de febreiro de 1953 foi substituído polo hwan, cunha taxa de 1 hwan = 100 won.

O won sería novamente reintroducido o 10 de xuño de 1962, cunha taxa de 1 won = 10 hwan. O 4 de decembro de 1997 firmouse un acordo co Fondo Monetario Internacional para permitir a súa libre flutuación no mercado. Pouco tempo despois, debido á crise financeira asiática, foise devaluando ata case a metade do seu valor, ao igual que outras divisas do continente.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Economía de Corea do Sur
* Won norcoreano
A **síndrome de McKusick–Kaufman**, tamén coñecida como **síndrome de McKusick-Dungy-Kaufman**, é unha enfermidade xenética de tipo ciliopático. Foi descrita por Victor Almon McKusick en 1964 e posteriormente caracterizada por R. L. Kaufman e C. I. Dungy. A enfermidade caracterízase por presentar unha mutación autosómica recesiva do xene MKKS no locus 20p12.

Clínica
-------

Os signos e síntomas da enfermidade aparecen ao nacemento. Os doentes que presentan esta síndrome poden presentar hidrometrocolpos (no caso de seren mulleres), polidactilia postaxial e, en menor medida, defectos cardíacos. A polidactilia pode afectar a un só membro ou a varios. En caso de seren varóns, poden presentar hipospadias.

Notas
-----

1. ↑  "McKusick-Kaufman syndrome". Consultado o 4 de marzo de 2015.
2. 1 2  "McKusick-Kaufman syndrome" (en inglés). U.S. National Library of Medicine. maio de 2008. Consultado o 4 de marzo de 2015.
3. 1 2  "Síndrome de McKusick Kaufman". Consultado o 4 de marzo de 2015.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Síndrome de Bardet-Biedl

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3508674
* MAG: 2778530960

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 33261
* DOID: DOID:0111255
* GARD: 3427
* GeneReviews: NBK1502
* ICD-10: Q87.8
* KEGG: H02180
* MeSH: C538159
* OMIM: 236700
* Orphanet: 2473
* UMLS: C0948368

 |
A coñecida como **síndrome de excitación sexual persistente**, tamén citada ás veces polas siglas da denomiación en inglés **PSAS** (*Persistent Sexual Arousal Syndrome*), fai referencia a aparición dunha excitación espontánea e persistente nos órganos xenitais, con ou sen orgasmo, sen que haxa relación ningunha con sentimentos de desexo sexual. A síndrome foi documentada por vez primeira pola médica norteamericana Sandra Leiblum en 2001, e recentemente foi caracterizada na literatura médica como unha síndrome específica. Cómpre salientar que a *PSAS* non ten ningunha relación coa ninfomanía.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Información verbo da PSAS *(en inglés)*

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre medicina é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q176671
* MAG: 2778841983

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* GARD: 10743

 |
**Vittorino Veronese** (1910-1986) foi un avogado italiano, director Xeral da Unesco entre 1958 e 1961.

Cun doutoramento en lei e como avogado antifascista, tomou interese en problemas sociais e educativos e na cooperación internacional. Despois do derrubamento de Benito Mussolini, ascendeu na banca e conseguiu o posto de Secretario Xeral, e posteriormente o de Presidente do Instituto Católico para a Actividade Social e de *Azione Cattolica* (1944-1952).

Membro da mesa executiva da Unesco entre 1952 e 1956 e presidente da mesa de 1956 a 1958, foi nomeado Director Xeral en 1958 pero dimitido por razóns de saúde en 1961. Morreu en 1986.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Luther Evans** |  **Director xeral da UNESCO** 1958 - 1961 | Sucesor:**René Maheu** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1388396
* WorldCat
* VIAF: 57422242
* BNF: 12976747g
* DeutscheBio: 119330814
* Dodis: P40916
* GND: 119330814
* ISNI: 0000 0000 1233 6610
* Munzinger: 00000008587

 |
Maria Dovigo (esquerda), Xoán Paredes (centro) e Francesco Benozzo (dereita). Pitões das Júnias (Montalegre) conferencia da cultura celta, Portugal, abril de 2016.
**Xoán M. Paredes**, nado en 1975 é un xeógrafo, profesor e druída galego. É o actual responsable da Irmandade Druídica Galaica, unha organización relixiosa rexistrada oficialmente. É seguidor do reconstrucionismo druídico, un movemento pagán contemporáneo baseado no politeísmo celta. Foi membro do Instituto Galego de Estudos Célticos e foi responsable da organización de seminarios académicos e conferencias sobre a Galicia celta, entre outros.

Traxectoria
-----------

Paredes é licienciado en Xeografía pola Universidade de Santiago de Compostela, onde estudou baixo a dirección de Carlos Ferrás. Completou a súa tese de *MPhil* (máster por investigación) en planeamento e ordenación territorial na Universidade de Cork (Irlanda), baixo a supervisión de Patrick O'Flanagan.

Durante a súa estadía en Irlanda (1999-2010), Paredes traballou como profesor e asistente da biblioteca na UCC, e colaborou regularmente co Centro Irlandés de Estudos Galegos e co Ministerio de Educación e Ciencia do país.

Nas súas investigacións académicas, e máis alá da ordenación territorial, Paredes centrouse nos estudos sobre a Europa atlántica e a xeografía cultural, contribuíndo á definición de paisaxe cultural entendida como:

> 
> *"... o medio modificado polo ser humano ao longo do tempo, a combinación a longo prazo entre a acción antrópica sobre ese medio e os condicionantes físicos limitantes ou condicionantes sobre a actividade humana. É unha área xeográfica – incluíndo recursos naturais e culturais – asociados cunha evolución histórica, e que acaba por dar lugar a unha paisaxe recoñecible para un grupo humano determinado, ata o punto de ser identificativo como tal para outros"*
> 
> 

No presente ensina ciencias sociais, inglés e portugués, ó tempo que está involucrado en varias asociacións e organizacións.

Notas
-----

1. ↑  "Detalle de entidades religiosas", Ministerio de Justicia Español (último acceso 9 de agosto de 2017).
2. ↑  (2017) "Galicia and Druidry", entrevista en *Spectacular Spain* (S01 E06), Channel 5 (UK) (emitido por primeira vez o 5 de maio de 2017), presentado por Alex Polizzi.
3. ↑  NicDhàna, Kathryn Price; Erynn Rowan Laurie; C. Lee Vermeers; Kym Lambert ní Dhoireann (agosto de 2007). *The CR FAQ — An Introduction to Celtic Reconstructionist Paganism*. River House Publishing. pp. 134–6. ISBN 978-0-615-15800-6.
4. ↑  (2007): *Territorial management and planning in Galicia: From its origins to end of Fraga administration. 1950s – 2004*. MPhil Thesis, Dept. of Geography, University College Cork.
5. ↑  CV&Contacto, sitio persoal (consultado o 8 de agosto de 2017).
6. ↑  Paredes, X.M. (2015) "A utilidade do celtismo. Celticidade galaica no S.XXI". Actas das *Jornadas das Letras Galego-Portuguesas 2012-2014*, DTS and SAGA. p. 175-190.
7. ↑  Xoán at *Centro de Iniciativas Culturais e Académicas[*Ligazón morta*]* (consultado o 8 de agosto de 2017).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina persoal
* Xoán Paredes en Twitter.

* Portal:Celtas
* Portal:Galicia
**Marcus Piavonnius Victorinus** foi emperador do Imperio Galo entre os anos 268 ao 271. Fixo toda a súa carreira militar baixo o mandato de Póstumo, do cal chegou a ser *tribunus preaetorianun*.

Morto Póstumo, o nomeado foi Mario, pero foi asasinado os poucos días da súa elección, e as tropas elixiron entón a Victorino en *Augusta Treverorun*(Tréveris), a capital de Póstumo.

Logra ser recoñecido na Galia e na Britania, pero non así en Hispania, que pasa de novo as mans de Roma. Claudio II o Gótico, emperador en Roma trata de tomar o control da Galia, pero **Victorino** defende o seu territorio rexeitando todos os intentos de anexión. Traslada a súa capital a Colonia, cidade onde foi asasinado por Atiliano, mais por cousas persoais que por unha loita polo poder, xa que o acusaba de ter seducido a súa dona.

A súa nai Victorina aínda conservaba certa influencia, e consegue mediante subornos que deifiquen o seu fillo e que Tetrico I sexa elixido como novo emperador galo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q333770
* WorldCat
* VIAF: 74649651
* BMT: 140748
* CERL: cnp00538807
* EBID: ID
* GND: 118804405
* Treccani: marco-piavonio-vittorino

 |
Xardín Yuyuan, setembro de 2018. Ponte de acceso.
O **Xardín Yuyuan** (*豫園* en caracteres tradicionais chineses) é un modelo da arquitectura clásica da República Popular da China en cidades xardín en excelente estado de preservación. Atópase en condicións de apertura a visitas no centro da cidade de Shanghai, no barrio de Anren Jie.

Historia
--------

Contruíuse durante o reinado do Emperador da dinastía Ming Jiajing no ano 1559, como xardín privado dun funcionario público, Pan Yunduan, comisionado no traballo da administración da provincia de Sichuan. Documentouse que a súa construción buscaba o conforto de seu pai, en idade avanzada.

Estrutura do parque
-------------------

Cunha superficie de aproximadamente dúas hectáreas o xardín é internacionalmente coñecido polos seus grandes enfeites de pedra, que poden acadar os tres metros de altura. Túneis escarvados en xade chinés, o salón da primavera, a antiga sala da ópera e ducias de despachos, estudos e oficinas que conservan reliquias da arte da dinastía Ming. O xardín está poboado por diversas árbores senlleiras que acadan os 400 anos de idade. Hai diversos lagos espallados por toda a área do xardín. A madeira está presente nas construcións, alén dos constantes enfeites de plantas. O lume aparece no seu abundante uso da cor vermella como pintura para as columnas, portas, xanelas e detalles entallados nesas construcións típicas da dinastía Ming e Qin. Así mesmo no tipo de peixe que foi escollido para poboar os lagos, a especie Koi.

Galería de imaxes
-----------------

* Xardín Yuyuan, setembro de 2018, despachos.
* Xardín Yuyuan, setembro de 2018, comezo dun enfeite de pedra.
* Xardín Yuyuan, setembro de 2018. Detalle en vidrieira.
* Xardín Yuyuan, setembro de 2018. Vista durante o horario de apertura.
* Xardín Yuyuan, setembro de 2018. Pequeno illote.
* Xardín Yuyuan, setembro de 2018. Decoración no tellado.
* Xardín Yuyuan, setembro de 2018. Árbore de 400 anos.
* Reliquia de xade.
* Xardín Yuyuan, setembro de 2018. Benvida ao xardín.

Notas
-----

1. ↑  "Xardín Yuyuan" Arquivado 01 de maio de 2019 en Wayback Machine.*(en inglés)*
2. ↑  CM, Afonso (2017). *Jardins do ocidente e do oriente: ordenamento ou recriação da paisagem*. Paisagem e Ambiente, journals.usp.br. p. 132.
3. ↑  Arruda Campos, SH (2013). *CHINA OUT OF THE BOX III*. REU-Revista de Estudos Universitários, - periodicos.uniso.br. p. 538.
***Terra e Tempo*** é un periódico político, aparecido en 1965, o máis lonxevo de Galiza. Reflicte as diferentes fases polas que pasou o nacionalismo galego, e moi especialmente a UPG, neste período.

Historia e características
--------------------------

O número 1 de *Terra e Tempo* foi editado en 1965, dúas sinxelas pregas de papel. O seu carácter inicial, fundamentalmente teórico, corresponde cunha etapa de conformación dun espazo político e ideolóxico definido no que a consolidación dun núcleo militante relativamente reducido requiría clarificación e formación política. A expansión organizativa e a maior introdución social vanse plasmando ao longo de 1971 coa introdución de artigos sobre a conxuntura política, marcando o número de marzo de 1972 un primeiro punto de inflexión no carácter da publicación: ao lado de artigos de índole teórica e programática aparecen abundantes informacións sobre as principais loitas políticas e sociais do momento, con especial atención ao mundo do traballo. O sumario dese número constitúe un exemplo do rumbo político da UPG e dos seus esforzos por introducirse na clase obreira.

Os números dos anos 72-74 amosan o proceso de decantación como partido comunista, e os dos anos 75-77 reflicten intensos debates sobre estratexia e táctica políticas provocados polo fin da Ditadura e pola reforma política no Estado Español. Desde 1977 até 1981 regularizase a súa edición e difusión, consecuencia da intensa actividade pública da UPG como integrante, xunto coa AN-PG, da coalición político-electoral Bloque Nacional Popular Galego.

A aposta por unha ampla fronte nacionalista en Galiza, que se concretou en setembro de 1982 no Bloque Nacionalista Galego, levou a UPG a renunciar á actividade pública en beneficio do protagonismo político da nova organización. Neste contexto, *Terra e Tempo* espaza a súa periodicidade e retoma o carácter eminentemente teórico. A fins do ano 1995 inicia unha nova etapa na que deixa de ser órgano de expresión do Comité Central da UPG para converterse nunha *Revista de información, análise e interpretación*, aberta a calquera colaboración realizada desde unha óptica nacionalista e anti-imperialista: *Botamos en falta máis coñecimento e debate sobre o noso país, máis interpretacións sobre o noso próprio mundo (…) Traballos que alumien aspectos esenciais da nosa existéncia ou simplesmente reflexionen en voz alta sobre o que está a suceder e o que estamos a viver na Galiza e no mundo*

Desde xullo de 2004 edítase baixo a responsabilidade da Fundación Bautista Álvarez de estudos nacionalistas. e desde 2010 ten unha edición dixital

Notas
-----

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12401053
* ISSN: 1575-5509

 |
Cerámica romana en *terra sigillata*.
A ***terra sigillata*** é un tipo de cerámica romana fina en terra cocida que presenta unha especie de engobe ou verniz, normalmente brillante, de cor vermella ou alaranxada. A vaixela *sigillata* leva con frecuencia unha marca sobre o fondo interior feita polo oleiro antes da cocción cun punzón (*sigillum*, en latín, de onde procede o nome). Esta marca reproduce, abreviado, o nome do alfareme. As pezas decóranse con motivos en relevo (métopas, pequenos frisos, barbotina) realizados a partir de formas en terra cocida sobre as que se realizou o negativo da decoración coa axuda tamén dun punzón.

É unha vaixela de medio luxo utilizada fundamentalmente para o servizo da mesa. Para os arqueólogos supón un dos mellores trazadores cronolóxicos xa que a súa produción era normalizada e en serie: nun período dado dábanse formas idénticas en obradoiros ás veces moi afastados entre si.

A cerámica *sigillata* orixinouse no oriente helénico (Samos, Megara, Pérgamo) entre os séculos II e I a. C. Cara mediados do século I a.C. en época augustal esta técnica de fabricación foi imitada en Italia e suplantou as vaixelas de verniz negro campaniense. Difundiuse rapidamente fóra da península á Galia, Península Ibérica e África do Norte. Durante o primeiro século d.C. a maioría dos obradoiros sitúanse na parte oriental da Galia e até o Rin salientando La Graufesenque que exportaba de xeito masivo ao resto do imperio, en Italia destacaban as producións de Roma, Arezzo e Puzzoles que diminuíron a súa produción pola competencia dos obradoiros da Galia. Este tipo de cerámica deixouse de facer durante o século III d.C.

Na Gallaecia non existiu ningún obradoiro que producise *sigillata*. As importacións procedían inicialmente de Arezzo ("cerámica aretina") ou das Galias, e posteriormente de Hispania. Estas tres son as variedades principais de cerámica *sigillata*.

O termo *terra sigillata* data de finais do século XIX e foi inventado polos arqueólogos, que a consideran como un dos mellores trazadores cronolóxicos. Hans Dragendorff presentou o primeiro repertorio en 1895, agrupando 55 formas que aínda se utilizan hoxe en día.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q367622
* AAT: 300387395
* EBID: ID
* GEA: 12123

 |
Coordenadas: 43°18′58″N 8°21′46″O﻿ / ﻿43.316, -8.36281

Edificio do Xardín botánico da Ría do Burgo.
O **Xardín Botánico Ría do Burgo e Aula da Natureza Juan Lembeye**, é un xardín botánico duns 50.000 m² de extensión, pertencente ó concello de Culleredo.

Localización
------------

Atópase no paseo marítimo do Burgo en Culleredo, á beira da ría do Burgo, na provincia da Coruña.

Coleccións
----------

No Xardín Botánico atópanse unha gran variedade de especies autóctonas e tamén se recrea un xardín ó estilo dos pazos galegos. Noutras parcelas proxectáronse pequenos xardíns tradicionais de distintas partes do mundo. Dispón tamén dun invernadoiro, un pequeno parque infantil e unha pequena lagoa que se enche coa subida da marea xa que está conectada á ría.

No seu interior está a Aula da Natureza que é utilizada para diferentes actividades como exposicións, concertos, diferentes cursos de temática medioambiental etc.

Galería de imaxes
-----------------

* Cruceiro no xardín botánico.Cruceiro no xardín botánico.
* Lateral do edificio do xardín botánico.Lateral do edificio do xardín botánico.
* Olivas no xardín botánico.Olivas no xardín botánico.
* 
* Regato no xardín botánico.Regato no xardín botánico.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Xardín Botánico Ría do Burgo*** |

### Ligazóns externas

* Xardín botánico na web do concello de Culleredo
**Tarsila do Amaral**, nada en Capivari o 1 de setembro de 1886 e finada en São Paulo o 17 de xaneiro de 1973, foi unha pintora brasileira.

Traxectoria
-----------

Tarsila do Amaral é a pintora máis representativa da primeira fase do movemento modernista brasileiro. O seu cadro Abaporu de 1928, inicia o movemento antropofáxico nos artistas plásticos do país. Comezou a aprender pintura no ano 1917, da man de Pedro Alexandrino e máis tarde, estudará con George Fischer Elphons. En 1920 viaxa a París onde frecuentou a Académie Julien, onde recibe a orientación de Émile Renard. En Francia coñeceu a Fernand Léger e participou do Salón oficial de artistas franceses de 1922, desenvolvendo técnicas influenciadas polo Cubismo. De volta no Brasil únese a Anita Malfatti, Menotti de Picchia, Mário de Andrade e Oswald de Andrade, conformando o grupo dos cinco, que defende as ideas da semana da arte moderna e se coloca á fronte do movemento modernista do Brasil.

En 1926 casa con Oswald de Andrade e nese mesmo ano realiza a súa primeira exposición individual na Galería Percier, en París. A partir dese momento as súas obras adquiren grandes características primitivas e nativistas. É característico desta época o seu cadro *Abaporu*, que serve de guía no movemento antropofáxico.

En 1933 desenvolveu unha pintura máis conectada a temas sociais, da cal son exemplos as obras *Obreiros* e *Segunda Clase*. Expuxo nas dúas primeiras bienais de San Paulo e chegou a gañar unha retrospectiva no Museo de Arte Moderna de San Paulo no 1960. En 1964, presentouse á bienal de Venecia.

Na súa honra batizouse como *Amaral* un cráter do planeta Mercurio

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tarsila do Amaral Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en portugués)* *(en inglés)*.
* Társila do Amaral na fundación Joan March *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q466627
* WorldCat
* VIAF: 18032903
* BIBSYS: 1512647518610
* BLBNB: 000587654
* BNE: XX895970
* BNF: 12044422n
* Bridgeman: 8320
* Discogs: 4162004
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 1717797
* GEC: 0003327
* GND: 119484560
* ICCU: BVEV061936
* IMDb: nm1316375
* ISNI: 0000 0001 1815 7450
* LCCN: n83017220
* MNCARS: amaral-tarsila-do
* NKC: jo2006346205
* NTA: 072630124
* Nupill: 7096
* OL: OL5201179A
* PTBNP: 1711904
* RKD: 1453
* SNAC: w67q6cgb
* SUDOC: 028653211
* ULAN: 500008648

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Xapeto.

Na mitoloxía grega, **Xapeto**   (en grego antigo, Ίαπετός *Iapetós*) era un Titán, fillo de Xea (a Terra) e Urano (o Ceo). 

> 
> 
> "*Coa moza de belos pés, a oceánide Clímene, casou Xapeto e con ela subiu ó mesmo leito. Ela deulle un fillo, o valoroso Atlante, e enxendrou o famoso Menetio, o sutil Prometeo, rico en recursos, e o torpe Epimeteo, que foi desde o principio un mal para os laboriosos homes, pois por primeira vez aceptou unha doncela modelada por Zeus*".
> (Hesíodo: *Teogonía* 507-514)
>

Mitoloxía
---------

Casou con Clímene, filla de Océano e Tetis, con quen tivo catro fillos: Atlas (ou Atlante), Menecio, Prometeo e Epimeteo. Deste xeito, está relacionado coa raza humana, recuperada tras o diluvio por Deucalión, fillo de Prometeo e de Clímene .

**Deucalion** era o fillo de Prometeo

  

Outras fontes din que a súa esposa foi Asia, tamén filla de Océano; ou ben Asopis, unha neta de Océano.

Xunto ós seus irmáns, púxose do lado de Cronos na guerra da Titanomaquia, fronte a Zeus. Ó ser derrotados, todos eles terminaron condenados por Zeus a ser encerrados no Tártaro.

Iconografía
-----------

Elvira Barba non recolle ningunha iconografía deste deus.

Notas
-----

1. ↑  "Xapeto". *Diccionario enciclopédico galego universal* **60**. *La Voz de Galicia*. 2003-2004. p. 41. ISBN 84-7680-429-6. *ASTRON* Satélite de Saturno...
2. ↑  "Xapeto". *Enciclopedia Galega Universal* **16**. Ir Indo. 2002. p. 450. ISBN 84-7680-583-7. *ASTRON* Satélite de Saturno...
3. ↑  Ou ben de Celeno ou Pronea.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* ELVIRA BARBA: Miguel Ángel: *Arte y mito. Manual de iconografía clásica*. Sílex, 3ª ed. 2017.
* GRIMAL, Pierre: *Diccionario de mitología griega y romana*. Ed. Paidós, 1981.
* HESÍODO: *Teogonía. Trabajos y días. Escudo. Certamen*, Alianza Editorial, 3ª ed. 2013 [a numeración segue a utilizada neste texto]
* Hesíodo. *Teogonía*. Universidad de Salamanca. Curso 2009-2010. 11638: LUZ, MOLÉCULAS Y VIDA
* OVIDIO: *Metamorfosis*, Alianza Editorial, 3ª ed. 2015, 2ª reimp. 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q179543
* SUDOC: 240647017
* Theoi: TitanIapetos

 |