|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O **chinés clásico** é a lingua na que se escribiron os clásicos da literatura chinesa, máis ou menos a partir do século -V. Nos milenios posteriores, o chinés destas obras foi imitado en todos os países da sinosfera, nunha forma coñecida como **chinés literario**, que se empregou na escrita formal da China até o comezo do século XX. Este uso foi semellante ao do latín en Europa. Malia os cambios, a súa evolución foi bastante conservadora, polo que moitas das variacións da lingua oral non se reflectiron na escritura. Debido a isto, o chinés clásico non é plenamente intelixible para os falantes das linguas chinesas contemporáneas.

Co tempo, o chinés literario empezou a empregarse no Xapón, Ryukyu, Corea e Vietnam, onde se introduciu como lingua de prestixio. Con posterioridade, o seu sistema de escritura adaptouse para expresar as linguas locais, que pertencían a diferentes familias. Cada un destes países teñen o seu propio xeito de ler os caracteres en chinés clásico.

Na actualidade, esta lingua foi substituída polas correspondentes variedades vernáculas.

Nomenclatura
------------

O Shijing ou Clásico da poesía, unha escolma de 305 pezas que datan dos séculos -XI a -VII, escritas no chamado chinés antigo.O *Shijing* ou *Clásico da poesía*, unha escolma de 305 pezas que datan dos séculos -XI a -VII, escritas no chamado chinés antigo.
Non hai un acordo universal sobre a definición precisa do termo "chinés clásico". Fundamentalmente, refírese á lingua empregada nos clásicos da literatura chinesa escritos entre o século -V e o remate da dinastía Han no século III. Cabe notar que a lingua dos textos canónicos anteriores ao século -IV, como os Cinco Clásicos, é diferente da utilizada en obras de períodos posteriores. Ademais, desta variante máis antiga non emerxeron tradicións comparables á do chinés clásico, malia o seu recoñecemento e prestixio. En consecuencia, fálase de chinés antigo ou chinés arcaico para referirse a ela, e así diferenciala do chinés clásico propiamente dito.

Con posterioridade á dinastía Han, a diferenza entre a lingua oral e o rexistro escrito fíxose moi evidente. Xa que logo, cuñouse o termo "chinés literario" para referirse aos textos que imitan de xeito consciente o canon clásico. Entre as súas características, destacan a adición de novo léxico e a perda de certos elementos gramaticais. O chinés literario empregouse en case todos os textos formais da China até comezos do século XX, cando foi substituído polo vernáculo. Segundo unha definición máis estrita, o período clásico vai dos tempos de Confucio (do -551 ao -479) á fundación da dinastía Qin no -221.

É común referirse tamén ao chinés literario como chinés clásico, mais os sinólogos salientan a diferenza entre as formas clásicas e os estilos imitativos posteriores. A partir do século II, a lingua chinesa falada comezou a diverxer nas distintas rexións, polo que o chinés literario da escrita deixou de representar as variedades orais e, xa que logo, non era intelixible para a xente común. Malia o intento de imitar aos grandes autores do pasado, unha mala comprensión das convencións literarias destes clásicos, xunto coa adición de novo léxico e de elementos propios das linguas vernáculas, acabou por distanciar ao chinés literario do clásico.

A utilización do chinés literario nos países da sinosfera en detrimento das linguas rexionais é un exemplo de diglosia. A coexistencia do chinés literario coas diferentes linguas nativas da China, o Xapón, Corea e Vietnam é comparable ao uso do latín en Europa, o árabe en Persia, ou o sánscrito no sur e o sueste asiático. Porén, a diferenza destes exemplos, o chinés literario emprega caracteres logográficos no canto dun sistema ligado directamente á pronuncia. A falta dunha correspondencia fixa entre a escrita e a fala permitiu unha diverxencia na evolución das lecturas dos caracteres que engade unha dimensión única ao estudo do chinés literario.

Ao contrario do latín ou do sánscrito, a lingüística do chinés centrouse historicamente na lexicografía, no canto de na gramática e a sintaxe. Este último tipo de análise comezou sobre todo coa chegada dos europeos no século XVII. Os misioneiros cristiáns cuñaron o termo *wenli* 文理 ("fundamentos da literatura", "linguaxe libresca") para referirse ao chinés clásico; porén, este vocábulo non arraigou entre os falantes nativos.

Notas
-----

1. ↑  Entre os termos en lingua chinesa inclúense 古文 (*gǔwén*, lit. "texto antigo") e 文言 (*wényán*, lit. "lingua literaria"), así como 文言文 (*wényánwén*, lit. "escrita na lingua literaria"). Pola súa banda, a palabra 漢文 (*hànwén*, lit. "escrita dos han") úsase en xaponés (*kanbun*), coreano (*hanmun*) e vietnamita (*văn ngôn*). Nesta última lingua, tamén se empregan 古文 (*cổ văn*) ou 文言 (*văn ngôn*).
2. ↑  Vogelsang 2021, p. xvii-xix.
3. ↑  Norman 1988, p. xi, 83.
4. ↑  Peyraube 2008.
5. ↑  Pulleyblank 1995, p. 3.
6. ↑  Norman 1988, p. 83-84, 108-109.
7. ↑  Chao 1976, p. 25.
8. ↑  Zetzsche 1999, p. 161.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Existe unha versión da Wikipedia en  ***Chinés clásico*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Chinés clásico Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Chao, Yuen Ren (1976). *Aspects of Chinese Sociolinguistics: Essays by Yuen Ren Chao* (en inglés). Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-0909-5.
* Nguyễn, Tri Tài (2002). *Giáo trình tiếng Hán. Tập I: Cơ sở* (en vietnamita). Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
* Norman, Jerry (1988). *Chinese* (en inglés). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-29653-3.
* Peyraube, Alain (2008). "Ancient Chinese". En Woodard, Roger. *The Ancient Languages of Asia and the Americas* (en inglés). Cambridge University Press. ISBN 9780521684941.
* Pulleyblank, Edwin George (1995). *Outline of Classical Chinese Grammar* (en inglés). University of British Columbia Press. ISBN 978-0-774-80541-4.
* Vogelsang, Kai (2021). *Introduction to Classical Chinese* (en inglés). Oxford University Press. ISBN 978-0-198-83497-7.
* Zetzsche, Jost Oliver (1999). *The Bible in China: The History of the Union Version or the Culmination of Protestant Missionary Bible Translation in China* (en inglés). Monumenta Serica Institute. ISBN 3-8050-0433-8.

* Portal:China

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q37041
* EBID: ID
* Glottolog: lite1248
* MAG: 2777828232
* NDL: 00564852

 |