recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Pulsioxímetro de dedo.
O **oxímetro de pulso** ou **pulsioxímetro** é un dispositivo médico que mide indirectamente a saturación de osíxeno no sangue de forma non invasiva e indolora. O dispositivo está unido a algunha rexión do corpo, xeralmente a punta do dedo índice, emite luz a través do corpo, que é detectada pola outra parte do dispositivo. A cantidade de luz que non foi absorbida polo sangue e os tecidos úsase para determinar a saturación de osíxeno do sangue. As vantaxes do dispositivo sobre os métodos que implican a recollida de sangue inclúen a facilidade de uso e a ausencia de dor mentres que as desvantaxes inclúen unha menor precisión. A precisión dos oxímetros de pulso adoita estar entre o 2% e o 4%. As medicións normais están entre o 95% e o 100%, por debaixo do 92% poden ser signos de hipoxia e por debaixo do 88% requiren atención clínica inmediata.

Notas
-----

1. ↑  "pulsioxímetro". *aplicacions.usc.es; bUSCatermos*. Consultado o 26 de xullo de 2023.
2. ↑  "Pulse Oximetry". Consultado o 2022-11-28.
3. ↑  "Pulse Oximeter Accuracy and Limitations: FDA Safety Communication". 2022-11-07. Consultado o 2022-11-28.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Oxímetro de pulso*** |


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre medicina é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Órbita de 2018 VG18 no Sistema Solar.
**2018 VG18** é un distante obxecto transneptuniano descuberto o 10 de novembro de 2018 por Scott S. Sheppard, David Tholen e Chad Trujillo, alcumado **Lonxe** (en inglés: *Farout*) polo seu equipo de descubrimento. A unha distancia do Sol dunhas 120 UA (máis de tres veces e media a distancia de Plutón ó Sol) e case dúas veces a distancia de Eris, é no presente o obxecto observado máis arredado do Sistema Solar e o primeiro obxecto descuberto alén das 100 AU. Porén, non é o obxecto coa órbita media máis distante, xa que o seu eixo semi-maior só se estima en 95.2 AU. 2018 VG18 foi descuberto durante unha investigación de busca do hipotético planeta Nove.

Propiedades
-----------

O diámetro de 2018 VG18 estímase en 500 km, o que o converte nun posible planeta anano. É de cor rosado, o que suxire unha alta concentración de xeo.

Notas
-----

1. ↑  GCiencia, ed. (18 de decembro de 2018). "Descuberto ‘Lonxe’, o novo planeta no Sistema Solar". Consultado o 18 de decembro de 2018.
2. 1 2 3  "Discovered: The Most-Distant Solar System Object Ever Observed". Carnegie Science. Consultado o 17 de decembro de 2018.
3. ↑  Strickland, Ashley (17 de decembro de 2018). CNN.com, ed. "'Farout,' the most-distant solar system object discovered". Consultado o 17 de decembro de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q59825975
* JPL: 3836918
* MPC: 2018 VG18

 |
Localización do zócolo AGP na placa base. É de cor marrón.
**AGP** son as siglas de *Accelerated Graphics Port* ("porto gráfico acelerado"). É un bus específico para sistemas gráficos e baseado no bus PCI. É onde se conectan na actualidade as tarxetas gráficas ao ordenador. Posúe un ancho de banda de 64 bits e a comunicación e de 66 MHz ou superior (o x" é un multiplicador que indica cantas veces é máis rápido a velocidade de transmisión do bus co primeiro; AGP 1x=66 MHz, AGP 2x=133 MHz, AGP 4x=266 MHz e AGP 8x=528 MHz). Fabricado e deseñado por Intel en 1997, comezou a empregarse nas placas base para Pentium II, para substituír o bus PCI nos labores gráficos.  

A pesar que o AGP aínda se manteña en moitas placas base, gradualmente vaise substituíndo polo PCI Express, que é máis rápido e permite unha maior conectabilidade.

Ligazóns externas
-----------------

* Páxina sobre AGP 8x

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***AGP*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q338808
* EBID: ID
* MAG: 36684632

 |
***13, Rue del Percebe*** é un cómic realizado polo debuxante Francisco Ibáñez, protagonizada pola veciñanza dun edificio.

Personaxes
----------

**Planta baixa**: na planta baixa sitúase o colmado de don Senén, un tendeiro que sempre intenta estafar os clientes. Na portería, a personaxe da porteira, unha muller chismosa, dando vida ao famoso tópico. O sumidoiro tamén é unha vivenda, pois nel vive Don Hurón.

**Primeiro andar**: no primeiro dereita vive dona Leonor, a dona dunha pensión que fai o posible por gañar realugados. No primeiro esquerda está a consulta dun veterinario un pouco torpe.

**Segundo andar**: no segundo dereita vivía un científico ao que tódolos monstros lle saían mal. Foi borrado da serie por mor da censura franquista baixo o argumento "só Deus pode crear vida". Durante un tempo, pódese ver á porteira intentando vender o piso, sendo o estado deste motivo do chiste. Finalmente, o novo inquilino pasa a ser un xastre non moi bo no seu oficio. No segundo esquerda vive unha anciá con paixón polos animais, chegando a adoptar ata avestruces ou elefantes.

**Terceiro andar**: no terceiro dereita vive unha nai cuns fillos un pouco trasnos. Nas primeiras edicións da serie, estes tiñan unha irmá casadeira, que non volveu aparecer. No terceiro esquerda vive un ladrón ao que case sempre lle saen mal os roubos, e mais a súa muller.

**Faiado**: no faiado vive un moroso continuamente acosado polos seus acredores. No tellado viven un rato que está continuamente maltratando a un gato.

Tamén se consideraría un personaxe ao ascensor, continuamente avariado.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* GREGORIO, Carlos de. *Estudio de personajes de 13, Rue del Percebe 13 Rue del Percebe: el absurdo en la comunidad de vecinos*
* SERRANO, José A. (01/2003). *13, Rue del Percebe (serie)*, *Guía del cómic*.
* *13, Rue del Percebe* serie "El humor en el cómic" para "La Ciberniz"
* *13 Rue del Percebe*, "Kioscopedia"
**Manuel Moscoso López**, nado en Arzúa o 21 de setembro de 1947 e finado o 18 de xullo de 2023, foi un político galego do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Nas eleccións municipais de 1987 encabezou a candidatura do PPdeG e foi elixido concelleiro. Logo da renuncia do alcalde Jesús García Vázquez por motivos profesionais en xaneiro de 1989 foi elixido alcalde de Arzúa. Nas municipais de 1991 volveu encabezar a candidatura do PPdeG e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Continuou no cargo ata 2003 sempre con maioría absoluta.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Jesús García Vázquez** | **Alcalde de Arzúa**1989 - 2003 | Sucesor:**Xaquín García Couso** |

Notas
-----

1. ↑  Redacción (18 de xullo de 2023). "Fallece Manuel Moscoso, alcalde de Arzúa durante 14 años". *lavozdegalicia.es* (en castelán). Consultado o 18 de xullo de 2023.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, 29-1-1989, p. 27.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Arzúa
Corredores da migración segundo Thompson D. e Byrkjedal, Shorebirds. Colin Baxter, 2001
O **AEWA**, acrónimo (**A**frican-**E**urasian **W**aterbird **A**greement) do **Acordo para a conservación das aves acuáticas migratorias africano-euroasiáticas** *(African-Eurasian Waterbird Agreement)* e un tratado internacional independente desenvolvido baixo os auspicios da UNEP/Asemblea sobre as especies migratorias. Foi asinado o 16 de xuño de 1995 na Haia, nos Países Baixos e entrou en vigor en novembro de 1999, despois de que o número mínimo necesario de 14 países, sete de África e sete de Eurasia, o ratificasen.

O AEWA aplícase a 235 especies de aves ecoloxicamente dependentes das zonas húmidas durante polo menos parte do seu ciclo vital anual, entre elas corvos mariños, ibis, flamengos, parrulos, cisnes, garzas, gansos, gaivotas, limícolas e mesmo o pingüín africano.

O acordo cobre 119 países de Europa, parte de Asia, o Canadá e África, e intenta coordinar as accións levadas a cabo polos estados implicados durante a migración das aves ás que se aplica. Dos 119 estados implicados, 58 formaban parte como asinantes do tratado o 1 de novembro do 2006.

Os estados que asinaron o convenio acordan levar a cabo unha ampla gama de accións destinadas á conservación das especies afectadas, que se recollen nun Plan de Acción, que especifica puntos clave coma a conservación de hábitats e especies, xestión das actividades humanas, investigación e control, educación e información e posta en marcha.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web de AEWA
* Páxina web da "Asemblea para a conservación das especies migratorias"

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q321961
* WorldCat
* VIAF: 174418154
* GND: 4599864-4

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: A Casiña.

**A Casiña** é un lugar da parroquia de Arcos no concello pontevedrés de Cuntis, na comarca de Caldas. Nos últimos anos a súa poboación segue unha tendencia descendente. Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 92 habitantes, dos cales 45 eran homes e 47 eran mulleres.

Dentro da aldea hai varios barrios. A Casiña é o principal e máis céntrico, na ribeira dereita do río Gallo e á esquerda do regato Freixiño. A Esquiza atópase máis ó leste; A Fresca ó norte, na estrada que vai ó Piñeiro; A Sobreiriña ó oeste, na beira dereita do Freixiño, na pista que vai a Loureiro de Abaixo; Furco ou Furco Mau atópase ó suroeste, atravesado polo regato Freixiño; A Devesa sitúase ó sur, xa na ribeira esquerda do río Gallo; e máis ó sur aínda encóntrase A Gándara, onde tamén se sitúa a escola pero xa na parte do lugar de Cornado.[]

Patrimonio
----------

Na Casiña hai seis muíños no río Gallo. Dous na Esquiza, a carón da pista asfaltada que vai cara ao lugar de Ducío; o muíño da Braña grande, xusto no río; o muíño da Veiga do Muíño, preto da ponte da Casiña; o muíño da Devesa, no barrio da Devesa e o muíño da Revoltiña, uns 300 metros máis abaixo da Devesa.

No Rego do Campo hai un lavadoiro cunha imaxe en pedra da virxe de Monserrat, padroa da Casiña. Antigamente poñíase unha mostra dos mellores froitos arredor da imaxe en sinal de agradecemento pola colleita.

Comunicacións
-------------

A estrada EP-8403 atravesa A Casiña de norte a sur: cara ao norte vaise ó lugar do Piñeiro (a 1 km) e finaliza na N-640 preto do lugar da Casa da Cruz (a 2 km); cara ó sur vaise en dirección a Cuntis pasando preto dos lugares de Piso e A Anllada, e Furco (a 2 km está o cruzamento), finalizando na paraxe do Candán (a 3 km), preto do lugar do Porto de Gómez, xa na parroquia de Santa María de Cuntis.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Arcos

| Lugares da parroquia de Arcos no concello de Cuntis (Pontevedra) |  |
| --- | --- |
| A Anllada | Arcos | O Caeiro |  A Casa da Cruz | A Casiña | Cornado | Ducío | Ferreiros |  Furco | A Gándara | Piñeiro | Piso |

### Parroquias de Cuntis

| Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Cuntis |  |
| --- | --- |
| Arcos (San Breixo) | Cequeril (Santa María) | Couselo (San Miguel) | Cuntis (Santa María) | Estacas (San Fiz) | Piñeiro (San Mamede) | Portela (Santa Eulalia) | Troáns (Santa María) |

Notas
-----

1. ↑  "Instituto Galego de Estatística, consulta do nomenclátor". Xunta de Galicia. Arquivado dende o orixinal o 30 de decembro de 2020. Consultado o 27 de abril de 2021.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Cuntis
Eros.
**Eros** é o asteroide número 433 da serie 1898 DQ. Foi o primeiro asteroide coñecido que franquea a órbita da Terra. Con 34 km dun extremo ao outro, ten unha forma extremadamente alongada, semellante a unha salchicha, e trátase do segundo asteroide próximo á Terra en tamaño, despois de 1036 Ganímedes. A maior proximidade que alcanzou con respecto á Terra foi de 23 millóns de quilómetros.

Eros foi o primeiro asteroide en recibir un nome masculino e foi descuberto independentemente a mesma noite do 13 de agosto de 1898 por Auguste Honoré Charlois, dende Niza, e por Gustav Witt dende Berlín.

A sonda NEAR Shoemaker visitou a Eros dúas veces, primeiro sobrevoouno en 1998, e posteriormente orbitouno no ano 2000, sendo o primeiro asteroide en ser orbitado por unha sonda, fotografando extensivamente a súa superficie. O 12 de febreiro do 2001, no final desta misión, aterrou no asteroide usando os seus motores de manobra.

Historia
--------

Como un dos máis grandes asteroides próximos á Terra (NEAs en inglés, de *near-Earth asteroids*), Eros ten xogado un papel significativo na historia. Foi descuberto na mesma noite (13 de agosto de 1898) por Gustav Witt e Auguste Charlois. Witt estaba en Berlín estaba tomando unha exposición de dúas hora de Beta Aquarii para asegurar as posicións astrométricas do asteroide 185 Eunike.

Durante a oposición de 1900–1901, púxose en marcha un programa en todo o mundo para realizar medicións de paralaxe do asteroide e determinar así a paralaxe solar (ou distancia ao Sol), sendo os resultados publicados en 1910 por Arthur Hinks de Cambridge. Un programa semellante levouse a cabo durante unha aproximación maior de Eros en 1930–1931, encargándose del Harold Spencer Jones. Os datos obtidos por este programa foron considerados definitivos ata 1968, cando xa se apostaba polo radar e polos métodos de paralaxe dinámica.

Eros foi un dos primeiros asteriodes en ser visitados por unha nave espacial, e o primeiro en ser orbitado e onde aterrou un aparello de fabricación humana. A nave da NASA NEAR Shoemaker entrou na súa órbita no ano 2000 e aterrou no 2001.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***433 Eros*** |

### Outros artigos

* Asteroides Amor

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q16711
* WorldCat
* VIAF: 246581867
* EBID: ID
* GND: 4152852-9
* JPL: 2000433
* LCCN: sh87007725
* MPC: 433

 |
Tímpano da igrexa de Santa María (Caldas de Reis)
***Agnus Dei*** é unha expresión latina que significa '**Año de Deus**', usada orixinalmente pola teoloxía cristiá para referirse a Xesús Cristo como salvador da humanidade, ao ofrecerse en sacrificio polos pecados dos homes, a semellanza do año sacrificado polos xudeus durante a conmemoración da Pascua.

Simboliza a san Xoán Bautista que se representa vestido cunha pel de carneiro ou sostendo un año sobre o libro dos Evanxeos, ás veces cunha cartela na que aparece *Ecce agnus Dei*.

Galería de imaxes
-----------------

* Representación do Agnus Dei.Representación do Agnus Dei.
* Agnus Dei con motivos celtas na cumieira da igrexa de Tállara, Lousame (Galicia).*Agnus Dei* con motivos celtas na cumieira da igrexa de Tállara, Lousame (Galicia).
* Xoán o Bautista, detalle dun baldaquino da igrexa de San Román de Santiso (Lalín).Xoán o Bautista, detalle dun baldaquino da igrexa de San Román de Santiso (Lalín).
* Xoán o Bautista, na igrexa de San Xoán de Calo (Teo).Xoán o Bautista, na igrexa de San Xoán de Calo (Teo).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Agnus Dei*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q201171
* GEC: 0001017
* GND: 4510117-6
* Orthodox Encyclopedia: 63318

 |
*Non confundir con **adherente***
Adhesivo publicitario en plátanos.
Un **adhesivo** é un soporte de texto ou imaxes impresas ou serigrafadas sobre unha lámina de vinilo, papel ou tea, en cuxa parte posterior se dispuxo dunha fina capa de adherente. Esta lámina vai pegada sobre un papel siliconado ou *transfer* co fin de manter a capacidade de adhesión até o momento en que se decida fixar esta lámina sobre outra superficie de forma definitiva.

Algúns adhesivos non necesitan a capa adherente, xa que se colocan sobre superficies moi lisas, como o cristal ou a cerámica, e a fixación realízase por efecto electrostático. 

Utilízanse tamén como accesorio para decoración de interiores e exteriores, e como soporte publicitario.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *adhesivo*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Adhesivo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Adherente
**Adiato Djaló Nandigna**, nada o 6 de novembro de 1958, é unha política de Guinea-Bissau. Traballou en 2012 como Primeira ministra interina de Guinea-Bissau, ata que o goberno foi derrocado no golpe de estado de 2012, sendo arrestada polos servizos de seguridade en 2013. Posteriormente regresou como Ministra de Defensa no gabinete do Primeiro Ministro Carlos Correia en 2015.

Traxectoria
-----------

En 2008, Adiato Djaló Nandigna traballou como Ministra de Cultura, Mocidade e Deportes.

Asumiu o cargo de primeira ministra interina de Guinea-Bissau o 10 de febreiro de 2012, sendo a primeira muller en ocupar o cargo. Paralelamente tamén traballou como portavoz do goberno. Anteriormente fora Ministra de Comunicacións do Primeiro Ministro Carlos Gomes Júnior.

Foi deposta nun golpe de estado xunto co presidente interino Raimundo Pereira e outros membros civís do goberno. Nandigna foi arrestada o 21 de novembro de 2013 polos servizos de intelixencia e seguridade de Guinea-Bissau, unha medida que foi criticada pola liga de Dereitos Humanos Guineana.

Despois de converterse en asesora do presidente José Mário Vaz, foi nomeada para o cargo de Ministra de Defensa en 2015 baixo o mandato do Primeiro Ministro en funcións Carlos Correia.

Notas
-----

1. ↑  Gomes, Salvador (10 de agosto de 2008). "Guiné Bissau tem um novo governo" (en portugués).
2. ↑  "Guinea-Bissau coup leaders announce transition plan". 19 de abril de 2012.
3. ↑  "LGDH: Detenção da antiga Ministra Adiato Djaló Nandigna". gbissau.com. 23 de novembro de 2013. Arquivado dende o orixinal o 22 de novembro de 2016. Consultado o 6 de xaneiro de 2019.
4. ↑  "Guinea-Bissau forms new govt after two-month stalemate". 13 de outubro de 2015.
Piloto xunto a un mísil AIM-95.
O **AIM-95 Agile** foi un mísil aire-aire desenvolvido nos Estados Unidos.

Características
---------------

O AIM-95 foi desenvolvido no centro de armas da China Lake como un substituto avanzado do mísil aire-aire de curto alcance AIM-9 Sidewinder. O Agile ía equipado cun buscador infravermello para operacións de *dispara e esquece*. A cabeza buscadora tiña a capacidade de ser apuntada mediante unha mira montada no casco do piloto para poder lanzar o mísil contra obxectivos que non estivesen directamente en fronte do avión. O foguete de propelente sólido tiña capacidade de pulo vectorial, dándolle unha capacidade de manobra superior á do Sidewinder.

A Forza Aérea dos Estados Unidos estaba desenvolvendo ó mesmo tempo o mísil AIM-82 para equipar o F-15 Eagle, pero dado que os dous mísiles tiñan un papel similar decidiuse abandonar o AIM-82 a favor do Agile.

AIMVAL
------

O desenvolvemento do AIM-95 chegou ata o punto de facer probas en voo, incluíndo probas de disparo en China Lake e a súa inclusión nas probas ACEVAL/AIMVAL levadas a cabo con F-14 e F-15 na base aérea de Nellis entre 1975 e 1978. As análises de AIMVAL indicaron unha utilidade limitada da capacidade de apuntado fóra de vista e altos custos do proxecto, polo que foi cancelado en 1975. No seu lugar, usouse unha versión mellorada do Sidewinder.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

*
**Alejandro González Pascual**, nado na Coruña o 20 de novembro de 1930 e finado na mesma cidade o 13 de novembro de 1993, foi un pintor galego.

Traxectoria
-----------

Estudou na Escola de Artes e Oficios da Coruña, e formou parte dos colaboradores da revista *Atlántida*. En 1954 fixo a súa primeira exposición na galería coruñesa Lino Pérez. Casou con Blanca Docampo, construíu unha pequena casa xunto ao río Mera, e comezou a centrarse nas árbores e os troncos; desde 1959 centrou a súa actividade artística na paisaxe galega. En 1974 comezou a expoñer, participando en mostras colectivas como a de pintura galega contemporánea feita en Santiago de Compostela en 1983. Tamén fixo exposicións en Madrid e París. A súa obra está presente en diversos museos e coleccións de institucións públicas galegas.

Faleceu en 1993 na Coruña, cidade na que se celebrou unha exposición antolóxica no Kiosco Alfonso, no ano 1997. Na mesma cidade, en 2021 organizouse unha mostra retrospectiva no Museo de Belas Artes, ampliada até o 1 de abril de 2022.

Obra
----

Basea o seu traballo nun debuxo preciso, achegándose á neofiguración en cadros próximos ao hiperrealismo. Ten traballado con gamas case monocromas, como a de azuis intensos, grises e negros. 

Na exposición retrospectiva do Museo de Belas Artes da Coruña (2021-2022), participou a súa filla Blanca González Docampo, historiadora da arte, e estableceu catro pautas temáticas segundo os seus eixes de traballo e as etapas correspondentes, distribuídas nos bloques *Natureza, Bodegón, Retrato* e *Estudo*, que se achegan a correntes e autores que influíron nel, como Picasso, o cubismo, a abstracción ou o informalismo.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 14-11-1993, p. 68.
2. ↑  Alejandro González Pascual na Colección Afundación.
3. ↑  "Alejandro González Pascual 1930-1993 ; Museo de Belas Artes da Coruña". *museobelasartescoruna.xunta.gal*. Consultado o 2022-02-26.
4. ↑  "Grazas á gran acollida a exposición prorrógase até o vindeiro 3 de abril". *Twitter; @museobelasartes*. Consultado o 2022-02-26.
5. ↑  Corredoira, Pilar. "Alejandro González Pascual, el esperado regreso". *www.elcorreogallego.es* (en castelán). Consultado o 2022-02-26.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Vangardas e Silencios*: Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 1984.
* *Tempos de pintura*. Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 1985.
* *Arte Galego*. A Coruña, Fundación Caixa Galicia, 1992.
* Pablos, Francisco: *Plástica galega*. Vigo, Caixa de Aforros Municipal de Vigo, 1981. ISBN 84-7231-603-3
* Chamoso Lamas, Manuel: "Arte", en *Galicia*. Barcelona, Editorial Noguer, 1976.

### Ligazóns externas

* Alejandro González Pascual na Colección Afundación.
* Obras do pintor Arquivado 04 de febreiro de 2012 en Wayback Machine. no Museo de Belas Artes da Coruña.
* Páxina web de Alejandro González Pascual
AERCam voando sobre a baía de carga do transbordador Columbia.
**AERCam Sprint** (acrónimo de **Autonomous Extravehicular Activity Robotic Camera Sprint**) foi un experimento da NASA para demostra-lo uso dun prototipo de cámara de televisión de voo libre que podería usarse para inspeccións do exterior da Estación Espacial Internacional.

AERCam ten forma de esfera de 360 mm de diámetro e uns 16 kg de peso, albergando un par de cámaras de televisión, un sistema de aviónica e doce pequenos propulsores alimentados por nitróxeno. A esfera foi soltada polo especialista de misión Winston E. Scott durante un paseo espacial na misión STS-87 e voou libremente na parte frontal da bodega de carga durante uns 30 minutos. A esfera estaba controlada de forma remota polo piloto Steven Lindsey desde a ponte do transbordador usando un control manual, dous ordenadores portátiles e unha antena montada na ventá. AERCam deseñouse para voar moi lentamente, a uns 7 cm/s. O control remoto de AERCam levouse a cabo mediante comunicación por radio de dous sentidos en UHF, transmitindo datos ó operador relativos ó estado dos sistemas da esfera. As imaxes de televisión eran transmitidas por un enlace en banda S. Durante o experimento retransmitíronse imaxes en directo mediante o Control de Misión. AERCam monta dúas cámaras en miniatura, unha cunha lente de 6 milímetros e a outra de 12 milímetros. O exterior da esfera está recuberto por unha capa de Nomex de 1,5 cm de espesor para amortecer calquera contacto accidental coa superficie dunha nave e previr danos.

Deseño
------

AERCam SprintA maior parte dos sistemas da esfera derívanse do desenvolvemento da mochila espacial SAFER (Simplified Aid for EVA Rescue). Os propulsores, a aviónica básica, os sensores de estado sólido, a electrónica de mantemento de actitude, o tanque de nitróxeno e o controlador manual son idénticos ós usados en SAFER. Os propulsores teñen un pulo dun décimo do pulo dos de SAFER.

AERCam está alimentado por baterías de litio. A alimentación eléctrica e a subministración de nitróxeno lle proporcionan unha autonomía de a lo menos sete horas, que é a duración máxima dunha caminata espacial normal. A esfera leva unha pequena lanterna idéntica á que levan os astronautas no casco. Arredor da superficie e equidistantes, a esfera leva seis pequenas luces amarelas parpadeantes para facela visible na escuridade.

A fronte da esfera está marcada con bandas e frechas, mentres que a parte posterior ten marcas de puntos. Estas marcas axudan ó operador para determinar a orientación de AERCam. Na esfera hai unha pequena tira de tecido para facilitar a solta e recollida por parte dos astronautas.

Notas
-----

* Mark Wade (2011). "AERCam" (en inglés). Consultado o 12 de xuño de 2011.
* AERCam SprintArquivado 05 de xuño de 2011 en Wayback Machine.
* Autonomous EVA Robotic Camera (AERCam) Sprint
**Alejandro González**, ("Álex", "El Animal"), nado en Miami o 24 de febreiro de 1969, é un batería e compositor mexicano, membro do grupo de rock Maná, do que forma parte desde 1984, cando aínda se chamaba Sombrero Verde.

Biografía
---------

### Orixes

Naceu en Miami, Florida (EUA), de pai colombiano e nai cubana. A súa afección pola percusión venlle de moi pequeno. Aos catro anos a súa mestra regaloulle unha batería de xoguete, a primeira que tivo e a que tocou até que, aos doce anos, comezou a pensar en entrar nunha banda.

### De Sombrero Verde a Maná

Cando Abraham Callejos saíu de Sombrero Verde os integrantes deste grupo puxeron un anuncio no xornal para buscar un novo batería. O seu padrasto viuno e amosoullo. Chamou e contestoulle Fher Olvera e entusiasmouse cando soubo que o grupo que solicitaba o batería era Sombrero Verde, xa que era un grupo moi coñecido entón en Guadalajara. Preferiu ser o último en realizar a proba e a Fher Olvera gustoulle a súa forma de tocar e presentoullo á banda. Aínda que, dado o escaso éxito de Maná nos seus comezos (despois de cambiar de nome), pensou en marchar do grupo, Fher Olvera convenceuno para que non o fixese. Desde entón Alejandro González é o batería.

Batería
-------

### Estilo e influencias

* Ringo Starr, foi o primeiro batería que viu, cando observou a The Beatles na tela. Cando o viu dixo: "Iso é o que quero facer o resto da miña vida". As cancións de Abbey Road foron das primeiras que tocou.
* John Bonham, batería de Led Zeppelin.
* Keith Moon, batería de The Who, do que lle gustaba a súa rapidez, a súa presenza escénica e as loucuras que facía dentro e fóra do escenario.
* Stewart Copeland, batería de The Police, a súa influencia en pegarlle duro aos tambores, segundo recoñece o mesmo Álex González.
* Outras influencias son, por exemplo, Phil Collins, Terry Bozzio, Travis Barker, Patricio de Santa Sabina, Abraham Callejos ou Héctor Navarrete (que non toca en ningún grupo de renome, mais admírao).

Batería que usa
---------------

É batería exclusivo para DW Drums, usa parches Remo e sempre platillos Paiste.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Información de Alex en Drummerworld
* Blog con biografía

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3291768
* Discogs: 659310
* Europeana: ID
* MusicBrainz: ID

 |
**1080p** é un tipo de sinal de vídeo que se caracteriza por ter 1080 liñas de resolución vertical conseguidas a través da exploración progresiva (*progressive scan*, de aí o *p*) dunha escena, isto é, non entrelazada a diferenza do 1080i. No formato p cada fotograma é proxectado por todas as liñas progresivamente (mellor visualización, aínda que só perceptible para a vista máis sensible), mentres que co formato i cada fotograma é proxectado pola metade das liñas (pares ou impares) alternativamente, ou de forma entrelazada.

O resultado pódese apreciar mediante un monitor ou televisión de alta definición, o seu uso presupón unha relación de aspecto de 16:9, que implica unha resolución horizontal de 1920 píxeles, o que equivale a unha resolución total de 2 073 600 píxeles (1920x1080). 1080p frecuentemente denomínase en produtos comerciais como *Full HD*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* 1080i

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17211
* MAG: 2779590718

 |
Un típico patrón de acompañamento dun concerto de Mozart ou aria.   Play (axuda ·  info) 
Na música, o **acompañamento** é a arte de tocar xunto cun solista, a miúdo coñecido como vocalista, en forma de apoio na música que se desempeña. Un acompañamento tamén é un xesto utilizado repetidamente, como baixo de Alberti e outros arpexos, *ostinato* ou *riffs*.

O acompañamento é polo xeral acorde e tocado por algúns instrumentos como a guitarra (acústica ou eléctrica), o piano ou o órgano, pero tamén pode ser tocado con instrumentos que xeralmente xogan coa melodía, como o violín. 

Un acompañante é o que toca un acompañamento. Un número de pianistas clásicos fixéronse famosos como acompañantes en lugar de solistas; o exemplo máis coñecido é probablemente Gerald Moore, coñecido como acompañante de *Lieds*. Nalgunhas escolas americanas, o título de pianista colaborador (ou de artista colaboración) está a substituír o título de acompañante. 

O termo de acompañamento pode estar indicado por *obbligato* (obrigado) ou *ad líbitum* (ao seu gusto). 

O baixo continuo (tamén: baixo cifrado, do italiano: *basso continuo*) é o modo de notar a estrutura harmónica dun acompañamento, cando só o baixo está notado no pentagrama.

O termo acompañante tamén se utiliza para referirse a un músico (en xeral, pianista) que non será necesariamente participante na realización dunha peza de teatro que utiliza a música (teatro musical, ópera, etc), pero utilízase durante unha proba ou ensaio en lugar de músicos reais.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Van der Merwe, Peter (1989). *Origins of the Popular Style: The Antecedents of Twentieth-Century Popular Music*. Oxford: Clarendon Press. 0-19-316121-4.

### Ligazóns externas

* Accompaniment, na Encyclopædia Britannica

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q504514
* BNCF: 28442
* BNF: 11979755p
* BRE: 1806740
* EBID: ID
* GEC: 0155432
* GND: 4344715-6
* LCCN: sh2009003572
* NDL: 00560513
* Treccani: accompagnamento

 |
AIM-9 Sidewinder
O **AIM-9 Sidewinder** é un mísil aire-aire de curto alcance termoguiado que equipa a cazas e recentemente tamén a helicópteros de ataque. O Sidewinder foi realmente o primeiro mísil aire-aire eficaz e foi posteriormente imitado e copiado. Entrou en servizo coa Armada dos Estados Unidos de América a mediados dos anos 50 e grazas ás súas versións e melloras permanece activo en moitas forzas aéreas do mundo despois de cinco décadas.

O seu nome provén da serpe Sidewinder (*Crotalus cerastes*), que detecta á súa presa mediante a súa calor corporal, como fai o mísil. As primeiras versións do Sidewinder tendían a realizar correccións facendo zig-zag durante os primeiros metros do percorrido, seguindo unha traxectoria semellante ao movemento da serpe.

O Sidewinder é o mísil máis usado en occidente, con máis de 110 000 unidades producidas para os Estados Unidos e outras 27 nacións, dos cales o 1% foron usados en combate. Foi tamén fabricado baixo licenza por outros países como Suecia. O AIM-9 é un dos mísiles aire-aire máis antigos, menos caros e máis exitosos, cuns 270 derribos ata a data.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* AIM-95 Agile

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***AIM-9 Sidewinder*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q235396
* EBID: ID
* FAST: 1118166
* LCCN: sh85122321

 |
**Abdelaziz Djerad**, nado en Jenchela o 12 de febreiro de 1954, é un politicólogo e profesor de relacións internacionais. O 28 de decembro de 2019 foi nomeado primeiro ministro de Alxeria polo presidente Abdelmadjid Tebboune.

Traxectoria
-----------

Orixinario de Jenchela, na zona de Aurés, licenciouse na Facultade de Ciencias Políticas e Relacións Internacionais da Universidade de Alxer en 1976 e completou un doutoramento na Universidade París X Nanterre (1981). Foi membro da FLN, da que formou parte da administración nos anos noventa.

Foi director da Escola Nacional de Administración de Alxer de 1989 a 1992, conselleiro diplomático da Presidencia da República de 1992 a 1993 xunto ao presidente Ali Kafi e un ano despois foi nomeado secretario xeral da presidencia da República (1993-1995 ) cargo que ocupou durante o primeiro ano do mandato do presidente Liamine Zéroual (1994-1999), tamén orixinario da zona de Aurés e de quen foi considerado próximo. De 1996 a 2000 foi director xeral da Axencia Alxeriana de Cooperación Internacional e de 2001 a 2003 asumiu a secretaría xeral do Ministerio de Asuntos Exteriores durante o primeiro mandato de Abdelaziz Buteflika, que finalmente o cesou. Membro do Comité Central do FLN en 2004 apoiou a Ali Benflis nas eleccións presidenciais.

Politicólogo e profesor de relacións internacionais na Facultade de Ciencias Políticas de Alxeria e da Escola Nacional de Administración, o 28 de decembro de 2019, foi nomeado primeiro ministro polo presidente Abdelmadjid Tebboune, en substitución de Sabri Boukadoum, ministro de Asuntos Exteriores que fora nomeado primeiro ministro interino tras a dimisión de Nureddine Bedui o 19 de decembro, día da inauguración de Tebboune como novo xefe de Estado.

Dende que comezaron as protestas en Alxeria, Djerad realizou varias intervencións radiofónicas apoiándoas e esixindo que Bouteflika e os seus aliados renunciaran ao poder.

Notas
-----

1. 1 2  "Presidente argelino nombra primer ministro al universitario Abdelaziz Djerad" (en castelán). Consultado o 28 de decembro de 2019.
2. ↑  "Algérie : Qui est Abdelaziz Djerad, le nouveau premier ministre Algérien ?" (en francés). 28 de decembro de 2019. Arquivado dende o orixinal o 28 de decembro de 2019. Consultado o 28 de decembro de 2019.
3. ↑  "Qui est Abdelaziz djerad, le nouveau Premier ministre" (en francés). 28 de decembro de 2019. Arquivado dende o orixinal o 28 de decembro de 2019. Consultado o 28 de decembro de 2019.
4. ↑  "Abdelaziz Djerad Premier ministre : Toute l'actualité sur liberte-algerie.com" (en francés). Arquivado dende o orixinal o 28 de decembro de 2019. Consultado o 28 de decembro de 2019.
5. ↑  "Algeria appoints university professor Abdelaziz Djerad as prime minister" (en inglés). 28 de decembro de 2019. Arquivado dende o orixinal o 28 de decembro de 2019. Consultado o 28 de decembro de 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q80100650
* WorldCat
* VIAF: 41870839
* BNF: 121094613
* GND: 1213205409
* ISNI: 0000 0000 4109 995X
* LCCN: no98093363
* SUDOC: 029475007

 |
O **AIK Ishockeyförening** (abreviado como **AIK IF**) é un equipo profesional de hóckey sobre xeo da cidade de Estocolmo (Suecia), sendo a sección de hóckey sobre xeo do club polideportivo da capital sueca Allmänna Idrottsklubben. Actualmente os seus equipos sénior compiten na máxima categoría do hóckey sobre xeo sueco (a SHL en categoría masculina, e a Riksserien en categoría feminina). O AIK xoga os seus partidos como local en Hovet, un pavillón con capacidade para 8 050 espectadores, aínda que ás veces xoga encontros no Ericsson Globe, que conta cunha maior capacidade (13 850 espectadores).

Nos 91 anos de historia do club, o AIK xogou 66 tempadas na máxima categoría sueca (27 delas na actual SHL). O club gañou o campionato sueco en sete ocasións (1934, 1935, 1938, 1946, 1947, 1982 e 1984), se ben dende que se estableceu a Elitserien só gañou dous títulos, e foi finalista en seis ocasións (1930, 1936, 1940, 1968, 1978 e 1981), aínda que só o foi dúas veces dende que se estableceu a Elitserien.

Palmarés
--------

* **7 Le Mat Trophy:** 1934, 1935, 1938, 1946, 1947, 1982 e 1984

Xogadores
---------

### Números retirados

* **1** Leif "Honken" Holmqvist
* **5** Bert-Ola Nordlander
* **11** Peter Gradin

### Award recipients

**Guldhjälmen**

* Rikard Franzén: 1999–2000

**Guldpucken**

* Bert-Ola Nordlander: 1966–67
* Leif Holmqvist: 1967–68, 1969–70
* Rolf Edberg: 1977–78
* Per-Erik Eklund: 1983–84
* Bo Berglund: 1987–88
* Viktor Fasth: 2010–11

**Honken Trophy**

* Viktor Fasth: 2010–11, 2011–12

**Håkan Loob Trophy**

* Robert Burakovsky: 1989–90

**Rookie do ano da Elitserien**

* Michael Nylander: 1991–92

**Rinkens riddare**

* Leif Holmqvist: 1967–68
* Mats Lindberg: 1999–2000

Notas
-----

1. ↑  "Globen information" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 25 de febreiro de 2012. Consultado o 25 de febreiro de 2012.
2. ↑  "2010–11 Elitserien game schedule". Arquivado dende o orixinal o 27 de agosto de 2010. Consultado o 08 de maio de 2013.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial *(en sueco)*

* Portal:Hóckey sobre xeo
* Portal:Suecia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q59583
* WorldCat
* VIAF: 299768989

 |
**AIS Airlines** é unha aeroliña neerlandesa de voos chárter, regulares e de alugamento de avións con sede no aeroporto de Lelystad nos Países Baixos. A compañía opera unicamente avións Jetstream 32.

A compañía tamén é propietaria da escola de voo **AIS Flight Academy**, que existe dende antes da fundación da aeroliña. A escola opera oito Socata TB-9, tres Socata TB-10, unha Socata TB-20 e unha Cessna T303. Tamén opera o único simulador de Jetstream 32 certificado do mundo. Na entrada do aeroporto de Lelystad pode verse a parte da cabina de mando dun Fokker 70 pintado coas cores da aeroliña, aínda que AIS nunca operou este modelo. Aínda que Lelystad é a súa base principal a compañía non opera ningún voo dende ese aeroporto.

A aeroliña iniciou unha rápida expansión de rutas regulares principalmente dentro de Alemaña no ano 2014, facéndose con voos operados pola defunta OLT Express Germany. Cara xaneiro de 2015 AIS Airlines fíxose co control dalgunhas rutas domésticas en Suecia operadas anteriormente para Direktflyg.

Frota
-----

En setembro de 2017 a frota de AIS Airlines estaba formada polos seguintes aparellos:


**Frota de AIS Airlines**| Avión | En servizo | Pedidos | Pasaxeiros | Notas |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| F | J | Y | Total |
| Jetstream 32 | 8 | 0 | 0 | 0 | 19 | 19 |  |
| Total | 10 | 0 |  |  |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web da aeroliña

Notas
-----

1. ↑  AIS Airlines (ed.). "Contact". Consultado o 5 de setembro de 2017.
2. ↑  ch-aviation (ed.). "AIS Airlines assumes majority of Direktflyg´s remaining network". Consultado o 5 de setembro de 2017.
3. ↑  AIS Airlines (ed.). "About". Consultado o 5 de setembro de 2017.
***A vendedora de mistos*** ou ***A meniña dos mistos*** é un conto de fadas de Nadal do escritor e poeta dinamarqués Hans Christian Andersen, coñecido polos seus contos para nenos. Foi escrito en lingua dinamarquesa co título de ***Den lille Pige med Svovlstikkerne***, e é o número 37 da colección de Andersen.

Enredo
------

A véspera do aninovo era dura e fría, as rúas da vila ficaban cubertas pola neve, e unha rapariga descalza percorríaas sen máis consolo que a idea de acender un dos mistos que levaba nunha caixiña para vender, mais que ninguén lle comprara. Sentada no chan e feita unha bóla, atreveuse a tirar un e prendelo. A calor foi tan agradábel que a este seguíronlle outros mentres imaxinaba lugares fermosos onde querería estar. E deste xeito prenderon uns tras outros até que viu no ceo caer unha estrela; pensou que alguén estaba a morrer, pois así llo dixera súa avoa, que tanto tiña querido: «Cando unha estrela cae, unha alma érguese cara Deus». E mentres os mistos ardían, viu vir á súa avoíña. Xuntas marcharon ao ceo, onde non vai frío, nin fame nin medo. Ao día seguinte atoparon a cativa morta polo frío.

Análise
-------

O conto pretende dar unha lección arredor da compaixón: unha realidade nas clases sociais sumidas na miseria, fame e dor, sufrindo os embates da natureza sen que ninguén os acuda. A historia tenta provocar nos nenos e nenas un sentimento de compaixón a través da tráxica historia da personaxe anónima.

Adaptacións ao galego
---------------------

En 1986 apareceu *Contos de Andersen* traducido por Teresa Barro na colección Narrativa para nenos de Ediciós do Castro. En 1999 apareceu o conto publicado na colección Os Contos do Trasno Comodín, da editorial Kalandraka, con tradución de María Dolores Hermida e ilustracións de Belén Padrón.

No libro de Xerais *Contos de Andersen* de 1999 aparece o relato co nome: ***A pequena fosforeira***.

Notas
-----

1. ↑  ISBN 978-84-8302-455-3

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galifontes posúe textos orixinais acerca de:  ***Den lille Pige med Svovlstikkerne na súa lingua orixinal*** |

### Ligazóns externas

* Texto do conto *(en varias linguas)*
* Ficha e facsímile no *Arkiv for Dansk Litteratur*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11876
* BiTraGa: 975
* MusicBrainz: ID

 |
**Aladár Gerevich**, nado en Jászberény o 16 de maio de 1910 e finado en Budapest o 14 de maio de 1991, foi un tirador de esgrima húngaro especializado en sabre, gañador de dez medallas olímpicas, sete delas de ouro.

Traxectoria
-----------

Gerevich é polo seu palmarés un dos deportistas olímpicos máis recoñecidos da historia. Xunto á alemá Birgit Fischer ten o mérito de gañar medallas de ouro en seis citas diferentes, e é o único que venceu na mesma proba (sabre por equipos) seis veces, con vinte e oito anos de diferenza entre a primeira e a última vez, só superado en 2012 polo xinete Mark Todd. Ademais triunfou en repetidas ocasións no Campionato do Mundo de Esgrima. Dentro da súa familia tanto a súa dona Erna Bogen, como o seu sogro Albert Bogen e o seu fillo Pal Gerevich gañaron medallas olímpicas en esgrima.

Perfeccionou a súa técnica co mestre de armas italiano Italo Santelli. Participou nos Xogos Olímpicos de 1932 levando a medalla de ouro por equipos, revalidando o título en 1936 canda a medalla de bronce en individual, en 1948 onde tamén o fixo coa de bronce, en 1952 levando tamén prata en sabre individual e florete por equipos, en 1956 e 1960. Durante a selección para estes últimos xogos olímpicos o comité nacional de esgrima cuestionou a súa escolla pola súa idade, e para acalar as queixas Gerevich retou a cada compoñente do equipo húngaro de sabre a baterse con el, vencendo individualmente a todos e cada un deles.

Ao longo da súa carreira foi nove veces campión do mundo, cinco europeo e trinta e catro húngaro.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* www.olympic.org - Aladár Gerevich *(en inglés)*
* www.sports-reference.com - Aladár Gerevich *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q312971
* WorldCat
* VIAF: 45589123
* BRE: 2353996
* EBID: ID
* ISNI: 0000 0000 7993 6880
* LCCN: n79142174
* OCID: aladar-gerevich
* Sports Reference: aladar-gerevich-1

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Alexandra Fernández.

**Alexandra Fernández Carnero**, nada en Caracas en 1965, é unha directora artística galega.

Traxectoria
-----------

Filla do pintor Emilio Fernández Celeiro. Deseñadora gráfica, arquitecta pola Facultade de Arquitectura e Urbanismo de Caracas (1991), participou no obradoiro de Deseño de Escenografía no Anatoli Goldberg - Instituto de Teatro de Caracas. Ten un mestrado en Estudos Teatrais e Cinematográficos pola Universidade da Coruña (2003).

Iniciou a súa carreira en Venezuela, con obras como *Amber Room*, *Vulcanteufel* e *Brenda*. Chegou a Galicia en 2001 e comezou a traballar no audiovisual (longametraxes cinematográficas, telefilmes e series para a TV) e desenvolveu traballo publicitario. Desde finais dos anos noventa foi axudante e responsable da dirección artística de varias películas.

Recoñecementos
--------------

* Premio Mestre Mateo 2011 á dirección artística por Doentes.

Notas
-----

1. ↑  "Alexandra Fernández". *Pintores Gallegos*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha no AVG

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25509735
* WorldCat
* VIAF: 220713337
* BNE: XX5159266
* IMDb: nm1768785
* TMDb: 2237788

 |
Emma Goldman e Alexander Berkman.
**Alexander Berkman**, nado en Vilnius o 21 de novembro de 1870 e finado en Niza (Francia) o 28 de xuño de 1936, foi un escritor anarquista lituano.

Traxectoria
-----------

Era fillo dun adiñeirado home de negocios xudeu. Quedou orfo antes dos 18 anos e decidiu emigrar aos Estados Unidos, onde coñeceu á que sería a súa compañeira e amante Emma Goldman, unha inmigrante rusa que entón traballaba como empregada nunha fábrica téxtil.

Moi influídos polas obras de Johann Most, Berkman e Goldman convertéronse en activistas ao implicarse na campaña a favor da liberación dos homes que foron apresados no bombardeo de Haymarket de 1886. A partir de entón quedaron estreitamente vinculados ao movemento anarquista.

Cando en 1892, Henry Clay Frick, empresario potentado e propietario dunha planta de aceiro en Homestead, decidiu acabar cos intentos de folga dos seus traballadores, ocasionando un violento enfrontamento dun día de duración e cuxo resultado foron 60 feridos e o asasinato de 10 obreiros, Berkman decidiu facerse eco das doutrinas anarquistas que defendían as accións violentas ou Attentats como medio para lograr un cambio revolucionario. Dese modo, entrou nas oficinas do magnate e con dous disparos intentou matar a Frick quen, con todo, salvouse, e Berkman foi apresado e condenado a 22 anos en prisión, dos que finalmente cumpriu 14.

Liberado en 1906, Berkman e Goldman encabezaron o movemento anarquista nos Estados Unidos, publicando clandestinamente semanarios radicais como *Mother Earth* ou *Blast*, e libros como *Anarchism and Other Essays* (1910) de Goldman ou *Memorias dun anarquista en prisión* (1912) de Berkman, este último publicado en castelán pola editorial Melusina. Tras varios incidentes e acusacións, foron deportados á Unión Soviética durante o Medo Vermello de 1917, pero tras a represión en Kronstadt mudáronse a Suecia, Alemaña e finalmente Francia, sen deixar de denunciar ao goberno soviético cos seus libros *The Bolshevik Myth* (1925), *Letters from Russian Prisons* (1925) ou *O ABC do comunismo libertario* (1929).

A saúde e economía de Berkman nese momento eran bastante precarias, e decidiu suicidarse en xuño de 1936.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Alexander Berkman
* *Memorias de un anarquista en prisión* na editorial Melusina

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q195390
* WorldCat
* VIAF: 12304980
* BIBSYS: 90092274
* BNCHL: 000746092
* BNE: XX854608
* BNF: 11891444h
* CANTIC: a1153509x
* CiNii: DA03840201
* DeutscheBio: 118509624
* EBID: ID
* FAST: 2263
* GND: 118509624
* Gutenberg: 37004
* IBDB: 4001
* ISNI: 0000 0001 0855 1235
* LCCN: n50008066
* LibraryThing: berkmanalexander
* LibriVox: 10212
* NDL: 00433053
* NKC: skuk0001660
* NLA: 35017781
* NLG: 333743
* NNDB: 000165639
* NTA: 068351623
* OBP: ID
* OL: OL21004A
* openMLOL: 24078
* SELIBR: 399720
* SNAC: w66w9r5d
* SUDOC: 026721147
* WikiTree: Berkman-117

 |