O Palacio Ducal de Mantua, onde se estreou *L'Orfeo* en 1607.
Claudio Monteverdi (1567–1643) escribiu varias obras para a escena entre 1604 e 1643, incluídas dez no xénero, daquela emerxente, da ópera. Destas, consérvase tanto a música como o libreto de tres: *L'Orfeo* (1607), *Il ritorno d'Ulisse in patria* (1640) e *L'incoronazione di Poppea* (1643). Coñécense outros sete proxectos operísticos; catro foron finalizados e representados en vida do compositor, mentres que abandonou outros tres nalgún momento. Dalgunhas destas óperas perdidas sobreviviu o libreto.

A ópera xurdiu durante os inicios da carreira de Monteverdi, primeiro como entretemento cortesán tratando de revivir o teatro grego. A primeira obra coñecida en ser considerada unha ópera no sentido moderno é *Dafne* (1598) de Jacopo Peri, e a súa *Euridice* (1600) é a máis antiga que sobreviviu. Dado que Monteverdi exerceu como compositor da corte da familia Gonzaga entre 1590 e 1612, posiblemente unírase ao duque Vincenzo Gonzaga en Florencia para a estrea o 6 de outubro de 1600 de *Euridice*. Se ben non se coñecen as propias impresións de Monteverdi sobre a obra, o duque deuse conta do potencial desta nova forma de arte e procurou gañar prestixio patrocinándoa. Polo tanto, a finais de 1606 encargou a Monteverdi unha obra que agora é considerada como o "nacemento da Ópera Occidental", *L'Orfeo*, sobre un libreto de Alessandro Striggio o Novo.

En 1613, Monteverdi converteuse en *maestro di cappella* na basílica de San Marcos en Venecia, onde continuou a compoñer óperas para a corte dos Gonzaga e posteriormente para o Teatro Santi Giovanni e Paolo. As dúas únicas que sobreviviron son *Il ritorno d'Ulisse in patria* con libreto de Giacomo Badoaro e a súa última ópera, *L'incoronazione di Poppea*, sobre un libro de Giovanni Francesco Busenello. Sete das súas óperas están perdidas. Destas, *L'Arianna*, *Andromeda*, *Proserpina rapita* e *Le nozze d'Enea con Lavinia* foron completadas e representadas en vida do compositor. As outras tres óperas perdidas *Le nozze di Tetide*, *La finta pazza Licori* e *Armida abbandonata*, nunca foron finalizadas, polo que se descoñece canta música completou, se a chegou a haber. Para algunhas delas, sobreviviu canto menos o libreto, de autores como Scipione Agnelli, Ercole Marigliani, Ottavio Rinuccini, Giulio Strozzi e Torquato Tasso.

O termo *ópera* non era amplamente empregado ata o século XVII, polo que as obras musicais de Monteverdi para a escena foron coñecidas por distintos nomes como *favola in musica* (fábula musical), *dramma in musica* (drama musical), ou *tragedia in musica* (traxedia musical). Monteverdi xogou un papel decisivo no desenvolvemento e popularización do xénero para o teatro musical público, a súa obra *L'Orfeo* é a primeira ópera que aínda se representa regularmente.

Táboa
-----

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| sobrevivente | Libreto e música existentes |
| fragmentos | Libreto e fragmentos da música existentes |
|

 | 

|  |  |
| --- | --- |
| libreto | Libreto existente, música perdida |
| perdida | Libreto e música perdidos |

 |

|
|  |
Óperas de Claudio Monteverdi| Período | Título | Estado | Xénero | Libretista | Estrea | SV |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Data | Lugar | Ocasión |
| 1606–07 | *L'Orfeo* | 7000600000000000000sobrevivente | Favola in musica | Striggio | Mantua 4 de febreiro de 1607 | Palacio Ducal | Carnaval de Mantua | 318Partitura |
| 1607–08 | *L'Arianna* | 7000400000000000000fragmentos | Tragedia in musica | Rinuccini | Mantua 28 de maio de 1608 | Palacio Ducal | Voda ducal | 291Partitura |
| 1616–17 | *Le nozze di Tetide* | 7000100000000000000perdida | Favola marittima | Agnelli | Incompleta | Voda ducal | - |
| 1618–20 | *Andromeda* | 7000200000000000000libreto | Favola in musica | Marigliani | Mantua 1 de marzo de 1620 | Palacio Ducal (probable) | Carnaval de Mantua | - |
| 1626 | *Armida abbandonata* | 7000200000000000000libreto | - | Tasso | Incompleta | Voda ducal | - |
| 1627 | *La finta pazza Licori* | 7000100000000000000perdida | - | Strozzi | Incompleta | Posiblemente ascensión ducal | - |
| 1630 | *Proserpina rapita* | 7000300000000000000fragmentos | Anatopismo | Strozzi | Venecia 16 de abril de 1630 | Palacio Mocenigo | Voda | 323Score |
| 1640 | *Il ritorno d'Ulisse in patria* | 7000600000000000000sobrevivente | Dramma per musica | Badoaro | Venecia 1639–40 | Teatro Santi Giovanni e Paolo | Carnaval de Venecia | 325Partitura |
| 1640 | *Le nozze d'Enea con Lavinia* | 7000200000000000000libreto | Tragedia di lieto fine | Badoaro | Venecia 1640–41 | Teatro Santi Giovanni e Paolo | Carnaval de Venecia | - |
| 1643 | *L'incoronazione di Poppea* | 7000600000000000000sobrevivente | Dramma musicale | Busenello | Venecia 1643 | Teatro Santi Giovanni e Paolo | Carnaval de Venecia | 308Partitura |

|
|  |
Revisións| Período | Título | Estado | Xénero | Libretista | Estrea | SV |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Data | Lugar | Ocasión |
| 1639 | *L'Arianna* | fragmentos | Tragedia in musica | Rinuccini | Venecia 1639–1640 | San Moisés | Carnaval de Venecia | 291 |

Óperas
------

### *L'Orfeo*

(Galego: "Orfeo")

Monteverdi compuxo *L'Orfeo*, unha *favola in musica* (historia en música), sobre un libreto de Alessandro Striggio para a tempada anual de carnaval en Mantua en 1607. Encargada pola Accademia degli Invaghiti, foi estreada no Palacio Ducal o 4 de febreiro de 1607. A obra é a ópera máis antiga que aínda se representa e grava con frecuencia. O libreto está escrito con instinto dramático, diferente dos experimentos anteriores no novo xénero.

### *L'Arianna*

(Galego: "Ariadna")

*L'Arianna*, unha *tragedia in musica* (traxedia en música), foi escrita para as celebracións da voda do fillo máis vello e herdeiro do duque Vincenzo, Franceso e Margarida de Savoia. O libretto de Riinuccini está baseado no mito grego de Ariadna. Foi estreada no Palacio Ducal o 28 de maio de 1608.

### *Le nozze di Tetide*

(Galego: "A voda de Tetis")

*Le nozze di Tetide*, unha *favola marittima* (historia marítima), foi un proxecto para as celebracións da voda do duque Ferdinando e Caterina de' Medici. Monteverdi recibiu o libretto de Scipione Agnelli sen nome de autor, algo que criticou nunha carta en decembro de 1616. Iniciou a composición, ata que o encargo foi retirado en xaneiro de 1617.

### *Andromeda*

*Andromeda* é unha *favola in musica* encargada por Don Vincenzo Gonzaga para o Carnaval de Mantua de marzo de 1618, con libreto de Marigliani. Debido ao desinterese de Monteverdi levou dous anos en completarse e foi estreada durante a tempada de Carnaval de 1620, do 1 ao 3 de marzo. A música perdeuse, mais o libreto, que durante moito tempo se considerou perdido, foi redescuberto en 1984.

### *Armida abbandonata*

(Galego: "Armida abandonada")

*Armida abbandonata* foi escrita sobre un libreto de Torquato Tasso, e estaba destinada ás celebracións para a voda do duque Eduardo de Parma e Margarida de Medici. Monteverdi finalizou a obra, pero a representación foi cancelada a causa da morte do duque Vincenzo II Gonzaga a finais de decembro de 1627. Só sobreviviu unha canción a tres voces, "Come dolce oggi l'auretta".

### *La finta pazza Licori*

(Galego: "A tola finxida Licori")

*La finta pazza Licori* foi encargada polo secretario da corte de Mantua, Alessandro Striggio o Novo, probablemente para celebrar o ascenso do duque Vincenzo II. A obra é o primeiro intento de ópera cómica coñecido, mais a Striggio non lle gustou o libreto de Strozzi e cancelou o encargo en setembro de 1627.

### *Proserpina rapita*

(Galego: "O rapto de Proserpine")

*Proserpina rapita*, un anatopismo, foi composta sobre un libreto de Strozzi para as celebracións pola voda de Lorenzo Giustiniani e Giustiniana Mocenigo, e estreada no Palacio Mocenigo en Venecia o 16 de abril de 1630. Só sobreviviu unha canción a tres voces, "Come dolce oggi l'auretta".

### *Il ritorno d'Ulisse in patria*

(Galego: "O regreso de Ulises á súa patria")

Logo da apertura do primeiro teatro público en Venecia, o Teatro San Cassiano en 1637, Monteverdi compuxo unha triloxía de óperas para o teatro público en Venecia, comezando con *Il ritorno d'Ulisse in patria*, un dramma per musica, sobre un libreto de Badoaro. A súa estrea tivo lugar no Teatro Santi Giovanni e Paolo durante a tempada de Carnaval de 1639–40.

### *Le nozze d'Enea con Lavinia*

(Galego: "A voda de Eneas con Lavinia")

*Le nozze d'Enea con Lavinia*, unha *tragedia di lieto fine* (traxedia con final feliz), con outro libreto de Badoaro, foi a segunda ópera escrita para o Teatro Santi Giovanni e Paolo e estreada na tempada de Carnaval de 1640–41. Aínda que o libreto sobreviviu, a música perdeuse.

### *L'incoronazione di Poppea*

Portada do libreto.
(Galego: "A coroación de Popea")

*L'incoronazione di Poppea* e un *dramma musicale* con libreto de Busenello. É a última ópera da triloxía escrita para o Teatro Santi Giovanni e Paolo, onde foi estreada durante a tempada de Carnaval de 1643. Foi unha das primeiras óperas baseadas en eventos e personaxes históricos.

Notas
-----

1. 1 2  Período no que a ópera foi escrita.
2. 1 2  Número no catálogo Stattkus-Verzeichnis, se o ten.
3. 1 2  O xénero exacto desta obra é incerto e menciónase de moitos xeitos distintos: unha "ópera", unha "composiciión operística", ou unha *favola marittima* ("historia marítima"),o nome co que Monteverdi a describiu por primeira vez.
4. 1 2  O texto non foi escrito especificamente para a ópera, xa que foi adaptado a partir de poemas de Tasso.
5. ↑  Só sobreviviu unha única canción a tres voces, "Come dolce oggi l'auretta".
6. 1 2  Coñecida como "anatopismo", mais descoñécese o significado do termo.
7. 1 2  Coñecida alternativamente como *Le nozze d'Enea e Lavinia* ou *Le nozze d'Enea in Lavinia*
8. 1 2  Ás veces denominado "opera regia"

Referencias

1. 1 2 3  Brown et al. 2001.
2. ↑  Sonneck 1913, p. 102.
3. ↑  Sternfeld 1986, p. 26.
4. ↑  Ringer 2006, p. 16.
5. ↑  Moller, Nathalie (24 de febreiro de 2017). "L'Orfeo de Claudio Monteverdi est-il le premier opéra ?" (en francés). France Musique. Consultado o 9 de febreiro de 2021.
6. ↑  Ringer 2006, pp. 16, 43.
7. ↑  Carter 2002, pp. 1–3.
8. ↑  Fabbri 1994, p. 2.
9. ↑  Carter 2002, pp. 298–305.
10. ↑  Ringer 2006, pp. 43.
11. ↑  "The Root Of All Opera: Monteverdi's 'Orfeo'" (en inglés). NPR. 8 de xaneiro de 2010. Consultado o 9 de febreiro de 2021.
12. ↑  A información está extraída de Carter 2002, pp. 298–305 a non ser que se indique o contrario.
13. 1 2 3  Carter & Chew 2001.
14. ↑  Carter 2002, p. 48.
15. ↑  Ringer 2006, p. 113.
16. ↑  Carter 2002, pp. 167–168.
17. ↑  Stevens 1980, pp. 311–13.
18. ↑  Fabbri 1994, pp. 201–204, 223.
19. 1 2  Fabbri 1994, pp. 198–199.
20. 1 2  Fabbri 1994, p. 223.
21. ↑  Fabbri 1994, p. 221.
22. ↑  A información é de Carter & Chew 2001.
23. ↑  Carter 2002, p. 298.
24. ↑  Weinstock & Hanning 2020.
25. ↑  Ringer 2006, pp. 43–44.
26. ↑  Carter 2002, p. 299.
27. ↑  Fabbri 1994, pp. 148–151.
28. ↑  Fabbri 1994, p. 151.
29. ↑  Carter 2002, p. 301.
30. ↑  Carter 2002, pp. 167–168, 301.
31. ↑  Fabbri 1994, p. 154.
32. ↑  Rosenthal 1985, pp. 1–8.
33. 1 2  Fabbri 1994, pp. 201–204.
34. 1 2  Carter 2002, p. 303.
35. ↑  Ringer 2006, pp. 111–113.
36. ↑  Carter 2002, p. 304.
37. 1 2 3  Ringer 2006, pp. 130–131.
38. 1 2 3  Carter 2002, p. 305.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

Libros
* Carter, Tim (2002). *Monteverdi's Musical Theatre* (en inglés). New Haven, Connecticut: Yale University Press. ISBN 978-0-300-09676-7.
* Fabbri, Paolo (1994). *Monteverdi* (en inglés). Carter, Tim (tr.). Cambridge (UK): Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-35133-1.
* Ringer, Mark (2006). *Opera's First Master: The Musical Dramas of Claudio Monteverdi* (en inglés). Newark, Nova Jersey: Amadeus Press. ISBN 978-1-57467-110-0.
* Sternfeld, F.W. (1986). "The Orpheus myth and the libretto of Orfeo" in Whenham, John (ed.): *Claudio Monteverdi: Orfeo* (en inglés). Cambridge (UK): Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-24148-9.
* Stevens, Denis (1980). *The Letters of Claudio Monteverdi* (en inglés). Nova York: Press Syndicate of the University of Cambridge. ISBN 978-0-521-23591-4.

Artigos

* Brown, Howard; Rosand, Ellen; Strohm, Reinhard; Noiray, Michel; Parker, Roger; Whittall, Arnold; Savage, Roger; Millington, Barry (2001). "Opera (i)". *Grove Music Online* (en inglés). Oxford, RU: Oxford University Press. doi:10.1093/gmo/9781561592630.article.40726.  (require subscrición)
* Carter, Tim; Chew, Geoffrey (2001). "Monteverdi [Monteverde], Claudio". *Grove Music Online* (en inglés). Oxford, RU: Oxford University Press. doi:10.1093/gmo/9781561592630.article.44352.  (require subscrición)
* Rosenthal, Albi (xaneiro de 1985). "Monteverdi's 'Andromeda': A Lost Libretto Found". *Music & Letters* (en inglés) **66** (1). pp. 1–8. JSTOR 855431. doi:10.1093/ml/66.1.1.  (require subscrición)
* Sonneck, O. G. (1913). ""Dafne", the First Opera. A Chronological Study". *Sammelbände der Internationalen Musikgesellschaft* (en inglés) **15** (1). pp. 102–110. JSTOR 929391.  (require subscrición)
* Weinstock, Herbert; Barbara Russano, Hanning (2020). "Opera / Monteverdi". *Encyclopædia Britannica* (en inglés).


| * v
* c
* e
Claudio Monteverdi |
| --- |
| 
* lista de óperas
* lista de composicións

 |
| Ópera | 
* *L'incoronazione di Poppea* (SV 308)
* *L'Orfeo* (SV 318) (Números musicais · "Possente spirto")
* *Il ritorno d'Ulisse in patria* (SV 325)

|  |  |
| --- | --- |
| Óperas perdidas | 
* *L'Arianna* (SV 291)

 |

 |  |
| Ballet | 
* *Il ballo delle ingrate* (SV 167)

 |
| Escena | 
* *Il combattimento di Tancredi e Clorinda* (SV 153)

 |
| Música sacra | 
* *Selva morale e spirituale* (SV 252–288)
* *Vespro della Beata Vergine* (SV 206 and 206a)

 |
| Outras obras | 
* *Scherzi Musicali, Cioè Arie, et Madrigali in stil recitativo, con una Ciaccona a 1 et 2 voci* (SV 150, 246–51)

 |
| Representacións culturais | 
* *The Full Monteverdi* (filme de 2007)

 |
| Homenaxes | 
* Monteverdi Choir
* Monteverdi-Chor Hamburg
* Monteverdi (cráter)

 |
| Relacionado | 
* Madrigal concertado
* Frauta Garklein
* Orixes da ópera
* Prima pratica
* Seconda pratica
* Stattkus-Verzeichnis
* Stile concitato

 |
| 
* Categoría
* sound icon Audio

 |

* Portal:Música clásica
* Portal:Ópera
* Portal:Música