|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
|  **Nitroglicerina** |

|  |  |
| --- | --- |
| Nome da IUPAC | 1,2,3-trinitropropano |
| Fórmula química | C3H5(NO3)3 |
| Peso molecular | 227.0872 g/mol |
| Sensibilidade ao choque | Moi alta |
| Sensibilidade á fricción | Moi alta |
| densidade | 1.6 g/cm³ a 15°C |
| Velocidade explosiva | 7700 m/s |
| Factor E.R. | 1.50 |
| Punto de fusión | 13,2 °C (55,76 °F) |
| Punto de ebulición | Descomponse a 50-60 °C (122-140 °F) |
| Aparencia | Amarelo claro/líquido oleoso incoloro. |
| Número CAS | 55-63-0 |
| PubChem | 4510 |
| SMILE | C(C(CO[N+](=O)[O-])O[N+](=O)[O-])O[N+](=O)[O-] |
|

 |

A **nitroglicerina** (nome IUPAC trinitrato de 1,2,3-propanotriol) é un éster orgánico, que se obtén mesturando ácido nítrico concentrado, ácido sulfúrico e glicerina. A súa fórmula molecular é C3H5N3O9. O resultado é altamente explosivo. É un líquido a temperatura ambiente, o cal a fai altamente sensible a calquera movemento, facendo moi difícil a súa manipulación, aínda que se pode conseguir unha estabilidade relativa engadíndolle algunhas substancias como o aluminio. Pódese extraer empregando como precursor o xabón.

Usualmente transpórtase en caixas acolchadas a baixa temperatura para diminuír o risco de explosión, xa que se excede os 41 °C (temperatura límite estimada) prodúcese unha reacción moi violenta debido á axitación intermolecular:

{\displaystyle 4C\_{3}H\_{5}(NO\_{3})\_{3}(l)}

A nitroglicerina é o compoñente principal dalgunhas mesturas explosivas como a abelita composta por un 65 % de **nitroglicerina**, 30 % de algodón pólvora, 3,5 % de salitre e finalmente un 1,5 % de carbonato de sodio.

En medicamento, úsase como vasodilatador para o tratamento da enfermidade isquémica coronaria, o infarto agudo de miocardio e a insuficiencia cardíaca conxestiva. Adminístrase polas vías oral, transdérmica, sublingual ou intravenosa.

Historia
--------

A nitroglicerina foi descuberta polo químico italiano  Ascanio Sobrero en 1847, traballando na Universidade de Turín. O 15 de xullo de 1864, o químico Alfred Nobel (1833-1896) patentou a nitroglicerina como explosivo. En 1867, Alfred Nobel creou a dinamita ao absorber a nitroglicerina nunha materia porosa e inerte (como o  sílice, o po de ladrillo, a arxila seca, o xeso, o carbón etc.).

Cando Alfred Nobel inventou a dinamita, a cal é máis segura ca nitroglicerina, diminuíu o uso da "**nitro**" (como tamén se lle chama) para ser substituída polo novo invento.

A nitroglicerina foi o primeiro explosivo práctico con maior potencia que a pólvora negra.

Notas
-----

1. ↑  "Fundación MAXAM - Casa del Explosivo - Alfred Nobel: de la nitroglicerina a la dinamita". Fundación Maxam. Arquivado dende o orixinal o 02 de marzo de 2017. Consultado o 8 de xuño de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q162867
* AAT: 300015122
* BNCF: 37660
* BNF: 11968823w
* BRE: 2664719
* EBID: ID
* GND: 4042391-8
* LCCN: sh85092085
* NDL: 00568571

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ATC: C05AE01
* CAS: 55-63-0
* ChEBI: 28787
* ChEMBL: CHEMBL730
* ChemSpider: 4354
* DrugBank: 00727
* DTXSID: DTXSID1021407
* ECHA: 100.000.219
* IUPHAR: 7053
* KEGG: D00515
* MeSH: D005996
* MeSH: D02.640.636
* NDF-RT: N0000145909
* NIOSH: 0456
* PubChem: 4510
* RxNorm: 4917
* UMLS: C0017887
* UNII: G59M7S0WS3

 |