**Mikhail Vasilievich Lomonosov** (en ruso **Михаи́л Васи́льевич Ломоно́сов**), nado en Mishaninskaya o 19 de novembro de 1711 e finado en San Petersburgo o 15 de abril de 1765, foi un científico, xeógrafo, mosaiquista e escritor, polímata ruso que realizou importantes descubrimentos en ciencia, literatura e educación, e fundador en 1755 da primeira universidade rusa, que hoxe leva o seu nome. Polas súas importantes e decisivas achegas é considerado o patriarca da xeografía en Rusia.

Traxectoria
-----------

### Inicios

Naceu en Rusia en 1711, na afastada costa do mar Branco, fillo dun humilde campesiño que alternaba as faenas do campo coa pesca. Ata os 19 anos Lomonosov non saíu da súa aldea e, se adquiriu algúns coñecementos rudimentarios, foi grazas a que a súa nai era filla do diácono da parroquia. En decembro de 1730, nun afán incontido por estudar, abandonou a súa aldea e, uníndose a unha caravana de mercadores de peixe, dirixiuse a Moscova, en pleno inverno e a pé. Os seus comezos foron duros, pois tivo que gañar o seu sustento e, debido aos seus escasos coñecementos, viuse obrigado a inscribirse nunha escola para párvulos con dezanove anos e con máis de dous metros de estatura. A súa intelixencia natural e a súa capacidade de traballo asombraron os mestres e, ao rematar o curso, con axuda destes conseguiu ingresar na Academia Eslava Greco Latina de Moscova. En cinco anos pasou brillantemente os estudos programados para oito e, tras superar as probas de grego, latín, eslavo antigo, historia, filosofía e outras, recibiu unha bolsa da propia institución para proseguir os seus estudos na Academia de Ciencias de San Petersburgo. En agosto de 1736, tras concluír con premio extraordinario os estudos da Academia de Ciencias, logrou unha bolsa para estudar na Universidade de Marburgo en Hessen, capital do estado de Wiesbaden, Alemaña, onde tivo como mestre o filósofo Christian Wolff. Entre 1739 e 1740 trasladouse a Freiberg (Saxonia) onde existía unha prestixiosa Academia de Minería e tivo como mestre a Johann Friedrich Henckel, o que lle permitiu estudar química, física, mecánica, minaría e a arte da fundición. Despois regresou a Marburg onde casou en xuño de 1740 con Elisabeth Christine Zilch, que era a filla da súa caseira, e empezou a desenvolver con grande intensidade a súa faceta de escritor e poeta.

### Desenvolvemento en literatura e gramática

*Gramática rusa* de M. Lomonosov. San Petersburgo. 1755
Como filólogo foi o autor da *Retórica* (1748), a primeira crestomatía en lingua rusa, e da *Gramática rusa* (1755). Adoptou o sistema de versificación silabotónico ou silábico-acentual en lugar do silábico, reformando a poesía rusa. Foi poeta oficial, baixo o reinado da emperatriz Elizaveta Petrovna, e compuxo odas, epístolas e traxedias, sendo a máis importante *Tamira e Selim* (1750). En 1741 volveu a Rusia como adxunto á cátedra de física da Academia de Ciencias e en 1745 foi nomeado catedrático e membro da Academia de San Peterburgo. O seu carácter presuntuoso e violento e a súa excesiva afección á bebida provocáronlle algúns problemas, ata o punto de que permaneceu baixo arresto case un ano enteiro en 1743 e estivo a piques de ser expulsado da Academia. Sostivo unha grande inimizade persoal con Sumarokov e Trediakovski, pero a emperatriz Isabel protexeuno e concedeulle grandes terreos, con servos incluídos.

### Teoloxía e estudos xeográficos

A mediados do decenio de 1750 comezou a traballar no Departamento de Xeografía da Academia de Ciencias rusa, que nesa época estaba a realizar unha serie de levantamentos xeográficos na zona do Ártico siberiano, onde Lomonosov fixo importantes contribucións ao descubrimento da xeografía ártica. En 1755 fundouse por iniciativa súa a Universidade de Moscova, que logo levou o seu nome. Sendo profesor das citadas institucións, promoveu o estudo da xeografía e a formación de xeógrafos, moitos dos cales foron os seus discípulos e axudantes na exploración do Ártico. Como fervente cristián ortodoxo, en 1755 escribiu unha gramática que reformou a lingua literaria rusa combinando o vocabulario sacro da igrexa eslava coa lingua vernácula rusa. Máis tarde escribiu máis de vinte odas cerimoniais solemnes, entre as que destaca *A meditación da grandeza de Deus*. 

Catarina II de Rusia visitando a Lomonosov en 1764. Cadro de Ivan Fiodorov, 1884.
En 1758 foi nomeado director do Departamento de Xeografía da Academia de Ciencias, posto dende o cal elaborou unha metodoloxía de traballo para o levantamento xeográfico que guiou durante moito tempo as máis importantes expedicións e estudos xeográficos en Rusia, sen contar unha serie de importantes contribucións, como a demostración da orixe orgánica do solo ou o seu estudo explicativo sobre a orixe dos icebergs en 1760. No mesmo ano Lomonosov publicou a súa propia historia de Rusia. En 1763 compilou unha serie de importantes contribucións na súa obra titulada *Breve descrición das diferentes travesías nos mares do norte e demostración da posibilidade de chegar ás Indias orientais atravesando o océano siberiano*, onde indicou os trazos esenciais da dinámica mariña ártica, estableceu unha carta hidrográfica sinalando as rutas para embarcacións que percorresen o océano e descubriu unha lei xeral dos movementos dos xeos. Polas súas importantes aproximacións ao estudo xeográfico dos xeos e a súa lei xeral, atribúeselle ser o pai da glacioloxía. En 1764 foi designado secretario de Estado. Morreu un ano despois en San Petersburgo á idade de 53 anos.

### Achegas noutros campos científicos

Replicou o experimento de Robert Boyle, o que permitiu deducir que a teoría do floxisto era falsa. Así mesmo considerou a calor como unha forma de movemento contribuíndo á teoría cinética dos gases e avanzando o carácter ondulatorio da luz.

Tamén expresou a lei de conservación da materia e do movemento nunha carta datada o 5 de xuño de 1748 dirixida ao matemático Leonhard Euler. Desenvolvida uns corenta anos antes que Antoine Lavoisier, polo que a lei de conservación da materia é coñecida tamén como a lei de Lomonosov-Lavoisier. Lomonosov descubriu que nunha reacción química a materia se conserva, a masa inicial é igual á masa resultante. Posteriormente, Lavoisier descubriu que os elementos que participan nunha reacción química, conservan cada un deles a súa propia masa despois da reacción.

Outros dos seus logros foron a medida do punto de conxelación do mercurio, a demostración da orixe orgánica do chan, da turba, do carbón, do petróleo e do ámbar. Tamén publicou un catálogo con máis de 3000 minerais.

En 1762 presentou un telescopio reflector á Academia de Ciencias no que desprazara o foco a catro graos do eixe, o que permitía mirar por un tubo separado sen que a cabeza do observador fose un obstáculo á visión. Con todo, este deseño non se publicou ata 1827 cando xa existían os modelos de William Herschel. Outra achega no campo da astronomía foi a suposición dunha atmosfera en Venus fundamentada en observacións do tránsito de Venus.

### Outras achegas

*Batalla de Poltava*, mosaico de Mikhail Lomonosov.
Lomonosov estaba orgulloso de reinstaurar a antiga arte dos mosaicos. En 1754, nunha carta a Leonhard Euler, escribiu que os seus tres anos de experimentos, nos efectos da química dos minerais sobre a cor, o impulsaran a involucrarse na arte do mosaico. En 1763 puxo en marcha unha fábrica de vidro que foi a primeira en producir mosaicos esmaltados fóra de Italia. Atribúense a Lomonosov corenta mosaicos, dos que só vinte e catro se conservan. Entre todos eles cómpre destacar o *Retrato de Pedro I* (1754) e a obra titulada *Batalla de Poltava* (1762-1764) cun tamaño de 4,8×6,4 metros. En 1925, con motivo do 200.º aniversario da Academia das Ciencias de Rusia, a fábrica Imperial de porcelana foi nomeada na súa honra como Fábrica de Lomonosov, nome que conservou ata o ano 2005, cando recuperou o seu nome orixinal de Fábrica Imperial de Porcelana.

Recoñecementos
--------------

* O cráter lunar Lomonosov leva este nome na súa memoria.
* O cráter *Lomonosov* de Marte tamén conmemora o seu nome.
* O asteroide (1379) Lomonosowa leva este nome na súa honra.

Notas
-----

1. ↑  "Mikhail Lomonosov and the dawn of Russian science". *Physics Today* (en inglés) **65** (2): 40. 1 de febreiro de 2012. doi:10.1063/PT.3.1438.
2. ↑  Biografía de Lomonosov *(en inglés)*
3. ↑  *М. А. Безбородое* М.В.Ломоносов. Фабрика В Усть-Рудицах (en ruso)

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mikhail Lomonosov Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Rusia*** |

### Bibliografía

* Menshutkin, Boris N. (1952). *Russia's Lomonosov, Chemist Courtier, Physicist Poet*. Princeton: Princeton University Press. ASIN B0007DKTQU.

### Ligazóns externas

* Сайт о М. В. ЛомоносовеArquivado 05 de decembro de 2020 en Wayback Machine. — жизнь, научная деятельность, творчество, историческая родина, туризм на родину Ломоносова, 300-летний юбилей М. В. Ломоносова *(en ruso)*
* Lomonosov and His Time — electronic collection at the Russian Academy of Sciences website *(en ruso)*
* Illustrated chronology of Lomonosov's life Arquivado 13 de marzo de 2013 en Wayback Machine.
* *Evening Meditation on the Greatness of God on the occasion of the Northern Lights* Arquivado 13 de xuño de 2013 en Wayback Machine.
* The descendants of Mikhail Vasilyevich Lomonosov *(en ruso)*
* Kutateladze S.S. The Mathematical Background of Lomonosov's Contribution
* Lomonosov's matriculation, Marburg 17 November 1736

| * v
* c
* e
Ilustración |
| --- |
| 

| * v
* c
* e
Conceptos |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| 
* ateísmo
* capitalismo
* ciencia
* Clasicismo de Weimar
* contrailustración
* deísmo
* democracia
* dereitos humanos
* despotismo ilustrado
* dúbida metódica
* empirismo
* enciclopedistas
* filosofía da natureza
* Haskalá
* humanismo
* liberalismo
* liberdades civís
* Liberté, égalité, fraternité
* mercados libres
* método científico
* nacionalismo
* obxectividade
* pensamento crítico
* racionalidade
* racionalismo
* razón
* reducionismo
* Sapere aude
* socialismo
* universal

 |

 |

 |
| 

| * v
* c
* e
Pensadores |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Alemaña | 
* Justus Henning Böhmer
* Johann Wolfgang von Goethe
* Johann Gottfried von Herder
* Theodor Gottlieb von Hippel
* Wilhelm von Humboldt
* Immanuel Kant
* Gotthold Ephraim Lessing
* Georg Christoph Lichtenberg
* Moses Mendelssohn
* Samuel von Pufendorf
* Friedrich Schiller
* Christian Thomasius
* Gabriel Wagner
* Christian Felix Weiße
* Christoph Martin Wieland
* Thomas Wizenmann
* Christian Wolff

 |
| España | 
* José Cadalso
* Carlos III
* Benito Xerónimo Feijoo
* Leandro Fernández de Moratín
* Valentin de Foronda
* Gaspar Melchor de Jovellanos
* Martín Sarmiento
* Diego de Torres Villarroel

 |
| Estados Unidosde América | 
* Benjamin Franklin
* Thomas Jefferson
* James Madison
* George Mason
* Thomas Paine

 |
| Francia | 
* Jean Le Rond d'Alembert
* René Louis d'Argenson
* Pierre Bayle
* Pierre-Augustin de Beaumarchais
* Nicolas Chamfort
* Émilie du Châtelet
* Étienne Bonnot de Condillac
* Marquis de Condorcet
* Denis Diderot
* Bernard Le Bovier de Fontenelle
* Claude Adrien Helvétius
* Paul Henri Thiry d'Holbach
* Louis de Jaucourt
* Julien Offray de La Mettrie
* Georges-Louis Leclerc
* Gabriel Bonnot de Mably
* Sylvain Maréchal
* Jean Meslier
* Montesquieu
* Étienne-Gabriel Morelly
* François Quesnay
* Guillaume Thomas François Raynal
* Marqués de Sade
* Anne Robert Jacques Turgot
* Voltaire

 |
| Grecia | 
* Neophytos Doukas
* Theoklitos Farmakidis
* Rigas Feraios
* Theophilos Kairis
* Adamantios Koraís

 |
| Irlanda | 
* Robert Boyle
* Edmund Burke
* John Toland

 |
| Italia | 
* Cesare Beccaria
* Gaetano Filangieri
* Ferdinando Galiani
* Luigi Galvani
* Antonio Genovesi
* Francesco Mario Pagano
* Giovanni Salvemini
* Pietro Verri

 |
| Países Baixos | 
* Balthasar Bekker
* Pieter de la Court
* Petrus Cunaeus
* Hugo Grotius
* François Hemsterhuis
* Christiaan Huygens
* Adriaan Koerbagh
* Frederik van Leenhof
* Antoni van Leeuwenhoek
* Bernard Nieuwentyt
* Baruch Spinoza
* Jan Swammerdam
* Hendrik Wyermars

 |
| Polonia | 
* Tadeusz Czacki
* Hugo Kołłątaj
* Stanisław Konarski
* Ignacy Krasicki
* Julian Ursyn Niemcewicz
* Stanisław August Poniatowski
* Jędrzej Śniadecki
* Stanisław Staszic
* Józef Wybicki
* Andrzej Stanisław Załuski
* Józef Andrzej Załuski

 |
| Portugal | 
* Sebastião José de Carvalho e Melo

 |
| Romanía | 
* Ion Budai-Deleanu
* Dinicu Golescu
* Petru Maior
* Samuil Micu-Klein
* Gheorghe Șincai

 |
| Rusia | 
* Catarina II
* Denis Fonvizin
* Mikhail Kheraskov
* Mikhail Lomonosov
* Nikolay Novikov
* Alexander Radishchev
* Yekaterina Vorontsova-Dashkova

 |
| Reino Unido(Escocia) | 
* Joseph Addison
* Francis Bacon
* James Beattie
* Jeremy Bentham
* Joseph Black
* Hugh Blair
* James Boswell
* James Burnett, Lord Monboddo
* Anthony Collins
* Adam Ferguson
* Edward Gibbon
* Robert Hooke
* David Hume
* Francis Hutcheson
* Samuel Johnson
* John Locke
* John Millar
* Isaac Newton
* William Ogilvie
* Richard Price
* Joseph Priestley
* Thomas Reid
* Shaftesbury
* Adam Smith
* Dugald Stewart
* Mary Wollstonecraft

 |
| Xenebra | 
* Firmin Abauzit
* Charles Bonnet
* Jean-Jacques Burlamaqui
* Jean-Louis de Lolme
* Pierre Prévost
* Jean-Jacques Rousseau
* Antoine-Jacques Roustan
* Horace-Bénédict de Saussure
* Jacob Vernes
* Jacob Vernet

 |

 |

 |
|  |
|  Categoría |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q58720
* WorldCat
* VIAF: 46896023
* BAV: ADV10911717
* BIBSYS: 90120013
* BMT: 153539
* BNE: XX1028490
* BNF: 13072628j
* BRE: 2157130
* CERL: cnp00916959
* CiNii: DA01040689
* DeutscheBio: 118574175
* Dodis: P54970
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 55038
* GEC: 0038384
* GND: 118574175
* ICCU: IEIV029672
* ISNI: 0000 0001 2279 5228
* LCCN: n80060716
* MGP: 260114
* MR: 193293
* NKC: jn20000701071
* NLA: 35311115
* NNDB: 000042311
* NTA: 070084696
* OL: OL740809A
* openMLOL: 122229
* Orthodox Encyclopedia: 2110683
* PTBNP: 129317
* RSL: 000081468
* SELIBR: 213087
* SNAC: w6gb2c9z
* SUDOC: 08580942X
* Treccani: michail-vasilevic-lomonosov
* ULAN: 500321615
* zbMATH: lomonosov.mikhail-vasilevich

 |