A **lingua groenlandesa** (*kalaallisut*), tamén chamada ***esquimó-groenlandés*** ou ***groenlandés-inuktitut***, é unha lingua esquimó-aleutiana falada en Groenlandia e que está estreitamente relacionada con algúns idiomas canadenses como o inuktitut. O groenlandés, ao igual que as linguas coas que está emparentada, é de carácter altamente polisintético e ergativo. Case non ten palabras compostas. 

É falado por máis de 54.000 persoas, o que supón un número maior que o de todos os falantes das demais linguas esquimó-aleutianas xuntas. É a lingua oficial de Groenlandia, onde o dinamarqués ten un estatuto semi-oficial.

Dialectos
---------

Existen tres dialectos principais do groenlandés: 

* Groenlandés oriental (*Tunumiisut*).
* Groenlandés occidental (*Kalaallisut*), é o máis importante dos dialectos.
* Groenlandés setentrional (*Inuktun*), falado preto da cidade de Qaanaaq (Thule), é máis semellante ao inuktitut canadense.

Características
---------------

### Tipoloxía e morfosintaxe

O groenlandés diferenza dous tipos de palabras abertas: substantivos e verbos. Cada categoría subdivídese en palabras transitivas e intransitivas. Distínguense catro persoas: 1ª, 2ª, 3ª e 3ª reflexiva; dous números: singular e plural (non hai dual como no esquimó); oito tempos: indicativo, participial, imperativo, optativo, subxuntivo pasado, subxuntivo futuro e subxuntivo habitual; dez casos: absolutivo, ergativo, ecuativo, instrumental, locativo, allativo, ablativo e perlativo. Para algúns nomes (nominativo e acusativo) os verbos teñen unha inflexión bipersonal para o suxeito e o obxecto (distinguidas por persoa e número). Os substantivos transitivos levan inflexión posesiva.

Como comparativa co esquimó, que en groenlandés é *inuttut*, unha das palabras máis característica do inuktitut é *iglú*, que en groenlandés se escribe *illu*.

### Escritura

#### Alfabeto

a, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v

En contraste coas linguas esquimó-aleutianas do Canadá, o groenlandés escríbese co alfabeto latino e non co silabario esquimó. Un carácter especial, a letra Kra (**ĸ**), empregouse exclusivamente en groenlandés até que unha reforma ortográfica substituíuna pola letra q.

#### Mostra de texto

> 
> 
> Inuit tamarmik inunngorput nammineersinnaassuseqarlutik assigiimmillu ataqqinassuseqarlutillu pisinnaatitaaffeqarlutik. Silaqassusermik tarnillu nalunngissusianik pilersugaapput, imminnullu iliorfigeqatigiittariaqaraluarput qatanngutigiittut peqatigiinnerup anersaavani.
> Todos os seres humanos nacen libres e iguais en dignidade e dereitos e, dotados como están de razón e conciencia, débense comportar fraternalmente uns cos outros.
> Declaración universal dos dereitos humanos, artigo 1º
>

Notas
-----

1. ↑  Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". *unesdoc.unesco.org*. Consultado o 11 de xullo de 2022.
2. ↑  Definición de groenlandés -sa no *Dicionario de Galego* de Ir Indo e a Xunta de Galicia.
3. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *groenlandés*.
4. ↑  Rischel, Jørgen. "grønlandsk" (en dinamarqués).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Existe unha versión da Wikipedia en  ***Lingua groenlandesa*** |

### Outros artigos

* Wikipedia en groenlandés

### Ligazóns externas

* Academia da Lingua groenlandesa
* Esquimó-groenlandés en ethnologue.com

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25355
* AAT: 300388363
* BRE: 2377908
* ELCat: 8689
* Ethnologue: kal
* Glottolog: kala1399
* GND: 4158219-6
* Linguasphere: 60-ABB-g
* NKC: ph562350
* WALS: gre

 |