**Asa Yoelson**, nado en Seredzius (Lituania) o 26 de maio de 1886 e finado en San Francisco (California) o 23 de outubro de 1950, foi un cantante, actor, guionista e director de música estadounidense de orixe lituana, coñecido como **Al Jolson**. Jolson foi alcumado "o rei da blackface", convención teatral dende mediados do século XIX. Tamén foi chamado "o artista máis grande do mundo" no cumio da súa carreira. O seu estilo interpretativo era atrevido e extravertido, e popularizou moitas cancións. Na década de 1920, Jolson era o artista máis famoso e mellor pagado dos Estados Unidos.

Traxectoria
-----------

Jolson era fillo dun rabino que en 1893 se trasladou con toda a súa familia aos Estados Unidos. Alí desenvolveu unha gran variedade artística, primeiro como animador en vodevís, cafés, prazas e circos, e logo no teatro, onde realizaba repertorios burlescos en obras como *La Belle Parée* (1911), *Robinson Crusoe, Jr.* (1916) e *Sinbad* (1918-1920). 

Asa e o seu irmán Hirsch, rebautizados como Al e Harry, iniciaron a súa carreira teatral moi novos. Al tomou entón o costume de tinguir o rostro de negro, o que lle valeu o seu primeiro éxito.

En 1920, interpretou "Swanee", un tema de George Gershwin e Irving Caesar que lle deu sona en todos os Estados Unidos. Despois, presentou *Bombo*, un espectáculo co que continuou o éxito. Con 35 anos, Jolson foi o home máis novo dos Estados Unidos cun teatro co seu nome. En 1925 coñeceu un novo éxito con *Big Boy* e a canción "California, Here I Come".

No ano 1927 actuou no filme *The Jazz Singer*, que tiña un argumento moi semellante á súa vida real, como fillo dun rabino. Foi o primeiro filme sonoro, e catapultouno definitivamente á fama. Posteriormente interpretou a versión en teatro con éxito rotundo en todo o país e en Europa. A súa famosa frase "Un momento, un momento, aínda non escoitaches nada!" pasou á historia do cinema. No filme dirixido por Alan Crosland, Jolson cantou varios temas ("Mammy", "Toot, Toot, Tootsie, Goodbye", "Dirty Hands, Dirty Face", "Blue Skies", "Mother, I Still Have You" etc), converténdose nunha estrela da sétima arte, ao que regresa pouco despois interpretando *The Singing Fool* (1928), fita dirixida por Lloyd Bacon coa que acadou unha popularidade maior aínda que con *The Jazz Singer*. Nela interpretou "Sonny Boy", un dos máis grandes éxitos da súa historia artística.

A carreira de Al Jolson no cinema continuou nos anos seguintes con *Say It With Songs* (1929), *Mammy* (1930) e *Hallelujah, I'm a Bum* (1933, baixo a dirección de Lewis Milestone), aínda que estes traballos non conseguiron nin moito menos o éxito de público dos precedentes.

A Warner tentou entón relanzar a súa carreira *Wonder Bar* (1934); os compañeiros de elenco de Jolson foron Dolores del Río, Kay Francis e Dick Powell, mais o filme foi un fracaso.

O músico contraeu matrimonio con Ruby Keeler, unha estrela das revistas musicais, coa que interpretou *Go into Your Dance* en 1935. Ao ano seguinte protagonizou *The Singing Kid* antes de volver aos escenarios de music-hall.

Retornou á gran pantalla en 1939 con *Rose of Washington Square*. En *Rhapsody in Blue* (1945), un filme que repasa a vida de George Gershwin, Jolson interpretouse a el mesmo, cantando obras do compositor que lle proporcionou o seu primeiro grande éxito en moito tempo.

En 1946, prodúcese o filme *The Jolson Story*, dirixido por Alfred Green e en que o cantante prestou a súa voz ao actor Larry Parks, encargado de interpretar a súa vida na pantalla. O filme foi un grande éxito que lle permitiu relanzar a súa carreira como cantante.

Aínda en vida de Jolson estreouse un segunda filme-homenaxe á súa carreira (*Jolson Sings Again*, 1949, dirixido por Henry Levin), o que prolongou esta segunda época de éxito do artista.

Poucos meses antes da súa morte, acontecida o 23 de outubro de 1950 en San Francisco debido a un ataque ao corazón, montou un espectáculo musical dirixido ás tropas estadounidenses destinadas na guerra de Corea.

Filmografía
-----------

| Ano | Título | Personaxe | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| 1926 | *A Plantation Act* | El mesmo |  |
| 1927 | *The Jazz Singer* | Jakie Rabinowitz |  |
| 1928 | *The Singing Fool* | Al Stone |  |
| 1929 | *Sonny Boy* | El mesmo | Cameo |
| *Say It with Songs* | Joe Lane |  |
| *New York Nights* | El mesmo | Cameo |
| 1930 | *Mammy* | Al Fuller |  |
| *Showgirl in Hollywood* | El mesmo | Cameo |
| *Big Boy* | Gus |  |
| 1933 | *Hallelujah, I'm a Bum* | Bumper |  |
| 1934 | *Wonder Bar* | Al Wonder |  |
| 1935 | *Go into Your Dance* | Al Howard |  |
| 1936 | *The Singing Kid* | Al Jackson |  |
| 1939 | *Rose of Washington Square* | Ted Cotter |  |
| *Hollywood Cavalcade* | El mesmo |  |
| *Swanee River* | Edwin P. Christy |  |
| 1945 | *Rhapsody in Blue* | El mesmo |  |
| 1946 | *The Jolson Story* | El mesmo | Sen acreditar |
| 1949 | *Jolson Sings Again* | El mesmo | Sen acreditar |
| *Oh, You Beautiful Doll* | El mesmo | Sen acreditar |
|

Notas
-----

1. ↑  Moss, Robert F. (20 October 2000). "Was Al Jolson 'Bamboozled'?". *Los Angeles Times*. Consultado o 22 de setembro de 2018.
2. ↑  Rogin, Michael (primavera de 1992). "Blackface, White Noise: The Jewish Jazz Singer Finds His Voice". *Critical Inquiry* (University of Chicago Press) **18** (3): 417–453. JSTOR 1343811. doi:10.1086/448640.
3. ↑  Ruhlmann, William. "Al Jolson". *AllMusic*. Consultado o 22 de setembro de 2018.
4. ↑  Bainbridge, Beryl (2005). *Front row: Evenings at the Theatre*. Londres: Continuum. p. 109. ISBN 9780826482785.
5. ↑  Freedland, Michael. *Al Jolson*. W.H. Allen. pp. 17–18.
6. 1 2  *Stars over Broadway*. PBS.org.
7. ↑  Goldman, Herbert G. (1988). *Jolson: The Legend Comes to Life*. Oxford University Press. p. 117. ISBN 978-0195055054.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Al Jolson Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Young, Jordan R. 1999. *The Laugh Crafters: Comedy Writing in Radio & TV's Golden Age*. Beverly Hills: Past Times Publishing. ISBN 0-940410-37-0

### Ligazóns externas

* International Al Jolson Society
* Al Jolson recordings at the Discography of American Historical Recordings.
* Newsreel at the Internet Archive, including Jolson's death and funeral
* The Museum of Family History
* Radio programs at Zoot RadioArquivado 04 de agosto de 2020 en Wayback Machine.
* Documentary about Al Jolson and the making of *The Jazz Singer*

* Portal:Cine
* Portal:Estados Unidos de América

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q128532
* WorldCat
* VIAF: 97935898
* Allmovie: p36019
* AllMusic: mn0000609215
* AlloCiné: 14922
* BNE: XX1477720
* BNF: 124040750
* CiNii: DA11761803
* DeutscheBio: 118864270
* Discogs: 258519
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 1860736
* Filmportal: ID
* Genius: Al-jolson
* GND: 118864270
* IBDB: 11954
* IMDb: nm0427231
* Isidore: jolson\_al\_auteur\_ou\_responsable\_intellectuel
* ISNI: 0000 0000 8403 0653
* LCCN: n50048868
* LOC-Jukebox: 61
* MusicBrainz: ID
* NDL: 001155379
* NKC: ola2002159376
* NLA: 35807726
* NLG: 212375
* NNDB: 000043975
* NPG: mp50153
* NTA: 070924546
* SELIBR: 286060
* SNAC: w6hm66sr
* SUDOC: 083002448
* Synchronkartei: 115987
* TMDb: 14286
* TVcom: al-jolson
* UNZ: JolsonAl
* WikiTree: Yoelson-1

 |