**Khertek Amyrbitovna Anchimaa-Toka** (en ruso: *Хертек Амырбитовна Анчимаа-Тока*, en tuva: *Анчимаа-Тока Хертек Амырбит уруу*, Anchimaa-Toka Khertek Amyrbit uruu), nada en Tannu Uriankhai (China Qing) o 1 de xaneiro de 1912 e finada en Kyzyl (Rusia) o 4 de novembro de 2008, foi unha política tuva-soviética que entre 1940 e 1944 foi a líder do Pequeno Khural da República Popular Tuva, e a primeira muller xefa de estado non hereditaria. Foi a esposa de Salchak Toka, líder supremo da república dende 1932 a 1973.

Traxectoria
-----------

Khertek Anchimaa naceu en Tuva, no que hoxe é o distrito de Bay-Tayginsky, no seo dunha familia campesiña pobre. Cando era nena, perdeu o seu pai e o seu irmán máis vello pola varíola. A pesar de que a súa nai era analfabeta, Khertek conseguiu aprender a ler e escribir en mongol e, en 1930, cando se creou o primeiro alfabeto nacional tuvano, foi unha das primeiras en aprendelo. Ese mesmo ano foi admitida en Revsomol, unha organización xuvenil vinculada ao Partido Revolucionario Popular Tuvano, similar ao Komsomol. Foi encargada de erradicar o analfabetismo do seu *kozhuun* (distrito) natal. Ao ano seguinte, en recoñecemento ao seu éxito, foi admitida e enviada, xunto con outros setenta elixidos, á Universidade Comunista Oriental. Ademais de estudar, os estudantes asistiron a charlas de famosos políticos soviéticos. Dise que o encontro con Nadezhda Krupskaia tivo un grande efecto sobre Khertek. Anchimaa-Toka foi unha dos once estudantes tuvanos que se graduaron.

Ao regresar a Tuva en 1935, dirixiu o departamento de propaganda de Revsomol. En 1938 converteuse en directora do Zhenotdel Tuvano, semellante ao Zhenotdel soviético. En 1940 alcanzou o cumio da súa carreira, obtendo o posto de presidenta do Pequeno Khural, converténdose así na muller de maior rango do seu tempo, superando a Aleksandra Kolontai, a primeira muller en ser ministra. Máis tarde, Sühbaataryn Yanjmaa e Sirimavo Bandaranaike superaron o seu logro. Ese mesmo ano casou con Salchak Toka, secretario xeral do Partido Revolucionario Popular Tuvano, aínda que mantivo o seu nome familiar "Anchimaa" ata a morte do seu marido. Durante o seu mandato, tivo extensa correspondencia co seu colega soviético Mikhail Kalinin.

Durante a segunda guerra mundial fixo moito para mobilizar os recursos da república para axudar a Unión Soviética na súa loita contra a Alemaña nazi e foi fundamental na inclusión de Tuva na Unión Soviética en 1944. Despois diso, traballou como vicepresidenta do comité executivo rexional e máis tarde vicepresidenta do Consello de Ministros de Tuva, sendo responsable de benestar social, cultura, deportes e propaganda.

Xubilouse en 1972, adoptando o nome de "Anchimaa-Toka" despois da morte do seu marido en 1973, levando unha vida tranquila ata a súa morte aos 96 anos. Khertek Anchimaa-Toka foi unha figura controvertida en Tuva, que se dixo que era membro da troika (similar á troika do NKVD), que condenou a morte o primeiro ministro tuvano Churmit Dazhy e outros altos cargos nos anos 30. Non obstante, o caso nunca foi investigado.

Notas
-----

1. ↑  Jackson, Guida M. (2009-08-20). *Women Leaders of Africa, Asia, Middle East, and Pacific: A Biographical Reference*. ISBN 9781469113531.
2. 1 2  "Khertek Anchimaa Toka: the world’s first female head of state". Times Online. 2 de outubro de 2008. Consultado o 11 de novembro de 2020.
3. ↑  Jackson, Guida (2009). *Women leaders of Africa, Asia, Middle East and Pacific : a biographical reference*. Bloomington, IN: Xlibris Publishing. p. 158. ISBN 9781441558435.
4. ↑  Soren, Anatoly. "Хертек Амырбитовна АНЧИМАА-ТОКА (Russian)". Museum of Tuva. Arquivado dende o orixinal o 12 de xullo de 2014. Consultado o 7 de xuño de 2013.
5. 1 2  Oyun, Dina. "Исполнилось 100 лет со дня рождения первой в мировой истории женщины-президента" (en ruso). TuvaOnline. Consultado o 8 de xuño de 2013.
6. ↑  Alatalu, Toomas (1992). "Tuva: A State Reawakens". *Soviet Studies* **44** (5): 881–895. doi:10.1080/09668139208412051.
7. ↑  Sanders, Alan (2010). *Historical Dictionary of Mongolia*. Lanham, MD: Scarecrow Press. p. 719. ISBN 978-0-8108-6191-6.
8. ↑  Oyun, Dina. "В Туве проведут вечер Памяти первой в мировой истории женщины-президента" (en ruso). Consultado o 8 de xuño de 2013.
9. ↑  "В России отмечают День памяти жерт политических репрессий" (en ruso). TuvaPlus News. Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 8 de xuño de 2013.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Muller*** |

### Ligazóns externas

* Article in Times Online about Khertek Anchimaa
* Article about Anchimaa-Toka *(en ruso)*
* Khertek Anchimaa-Toka's obituary *(en ruso)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q291788
* WorldCat
* VIAF: 309631231
* GND: 1053478429

 |