recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Harti Badievich Kanukov**, nado o 17 de decembro de 1883 en Zundov e finado o 7 de febreiro de 1933 en Elst, foi un mestre, revolucionario, político, escritor, xornalista e tradutor calmuco, considerado canda Ninguir Mandzhiev un dos fundadores da literatura calmuca moderna .

Traxectoria
-----------

Naceu no seo dunha familia cosaca calmuca que levaba unha vida seminómade, así e todo puido ir á escola e logrou a habilitación como axudante de mestre rural, xa que os calmucos non podían ser mestres titulares. Entre 1902 e 1908 foi mestre rural en Denisovski, localizado entón no óblast do Exército do Don. En 1908 a policía detívoo por organizar unha sección do sindicato de mestres aínda que quedou en liberdade baixo vixilancia. Dende 1909 serviu nun rexemento cosaco exército ruso e despois do seu licenciamento en 1914 volveu ao ensino mais ao pouco estalou a guerra e mobilizárono de novo, desta volta formou no 36º rexemento de cabalería pero en 1915 regresou por enfermidade. En maio de 1918 entrou no Exército Vermello ao tempo que era membro do Partido Comunista. Durante a guerra Civil en Rusia, serviu no departamento de axitación e educación da comisaría política do 10º Exército Vermello, como comisario da brigada de cabalería calmuca do 1ª exército de cabalería (1919-20) e entre novembro de 1920 e febreiro de 1921 foi asistente do comandante e xefe de intelixencia da 6ª división de cabalería do 1º exército. Nesa época participou na publicación de follas soltas e folletos do exército para os soldados calmucos e en setembro de 1919 organizou en Saratov a publicación do primeiro xornal calmuco *Ulan Halmg* onde publicaron os novos poetas e prosistas calmucos. Entre 1921 e 1924 foi asesor e xefe do departamento de intelixencia do Exército Revolucionario Mongol, so o nome de Itrah Vokunaev, e participou en accións armadas e comandou unha brigada en Urga, tamén foi un dos responsables da organización da cabalería mongol. Foi presidente do comité central executivo do óblast autónomo dos Calmucos dende 1925 e presidente do comité da República dos Calmucos dende 1929. Tamén foi representante calmuco no presidium do comité central executivo

Creatividade
------------

Publicou folletos en lingua calmuca en forma poética para os soldados calmucos que se converteron nas primeiras obras literarias modernas da literatura calmuca, radicalmente diferente á literatura anterior que tiña un forte compoñente relixioso, e foi o xermolo do realismo socialista que conformou a base da literatura calmuca durante a época soviética. Tamén traduciu obras de V.I. Lenin

Obras
-----

* Şacna Huvrgin Yovdl, poema, 1929

Notas
-----

1. ↑  *История калмыцкой литературы* / Академия наук СССР. — Элиста: Калмыцкое кн. изд-во, 1980. — С. 22—23
2. ↑  Amaeva Daglara Vladimirovna *Становление Общественно-Политических Взглядов Харти Канукова* Вестник Калмыцкого Университета: 4 (28) 2015 pp. 9-14
3. ↑  Алексеев М.А. Колпакиди А.И. Кочик В.Я. Энциклопедия военной разведки. 1918-1945 гг. М. 2012, с. 383.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4212702
* WorldCat
* VIAF: 198823057
* SUDOC: 099509962

 |
Produto fabricado con latón, ferrollo de HerBron.
Billa de latón.
O **latón** é unha aliaxe de cobre e cinc. As proporcións de cobre e cinc poden variar para crear unha variedade de latóns con propiedades diversas. Nos latóns industriais a porcentaxe de cinc mantense sempre inferior ó 50%. A súa composición inflúe nas características mecánicas, a fusibilidade e a capacidade de conformación por fundición, forxa, troquelado e mecanizado. En frío, os lingotes obtidos poden transformarse en laxes de diferentes espesores, varelas ou cortarse en tiras susceptibles de estirárense para fabricar arames. A súa densidade tamén depende da súa composición. En xeral, a densidade do latón rolda entre 8,4 g/cm³ e 8,7 g/cm³. O seu punto de fusión está entre os 900 e os 940 °C, dependendo da composición.

No presente, case o 90% do latón é reciclado. Aínda que o bronce é unha aliaxe de cobre con estaño, algúns tipos de latóns denomínanse 'bronces'. O latón é unha aliaxe que se utiliza para decoración debido a que o seu brillo dá un aspecto similar ó do ouro, para aplicacións en que se require baixa fricción, como fechaduras e válvulas, para fontanaría e aplicacións eléctricas, e, cumpridamente, en instrumentos musicais como trompetas e campás, ademais de pratos de baixo custo polas súas propiedades acústicas.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *latón*.
2. ↑  Engineering Designer 30(3): 6–9, maio-xuño de 2004
3. ↑  Frederick James Camm (1949). *Newnes Engineer's Reference Book*. George Newnes. p. 594.
4. ↑  Walker, Roger. Density of Materials, ed. "Mass, Weight, Density or Specific Gravity of Different Metals". United Kingdom: SImetric.co.uk. Consultado o 9 de xaneiro de 2009. brass – casting, 8400–8700... brass – rolled and drawn, 8430–8730
5. ↑  M. F. Ashby; Kara Johnson (2002). *Materials and design: the art and science of material selection in product design*. Butterworth-Heinemann. pp. 223–. ISBN 978-0-7506-5554-5. Consultado o 12 de maio de 2011.
6. ↑  *Machinery Handbook*, Industrial Press Inc, New York, Edition 24, p. 501
7. ↑  *Bearings and bearing metals*. The Industrial Press. 1921. p. 29.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Latón Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Metais e aliaxes de cuñaxe

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q39782
* AAT: 300010946
* BNCF: 59098
* BNF: 119830963
* BRE: 2939014
* EBID: ID
* GND: 4169517-3
* LCCN: sh85016431
* MAG: 2780033417
* PSH: 5408
* Treccani: ottone

 |
**Idozin** é unha localidade de Navarra.

Localización
------------

Forma parte do municipio de Ibargoiti canda os pobos de Abínzano, Izco e Salinas de Ibargoiti, e é a sede do edificio dese concello. Idozin é un pequeno pobo de conta con cincuenta habitantes, é un pobo con pouca poboación debido á estrada que pasa polo medio do lugar.

Xeografía
---------

* Altitude: 605 metros.
* Latitude: 42º 40' 59" N
* Lonxitude: 001º 28' 00" O

Historia
--------

Entre os feitos históricos que dou o pobo foi o de Francisco Espoz y Mina, un home que loitou contra a suposta invasión dos franceses na Guerra da Independencia. Conta a lenda que Espoz e Mina ía á batalla cos apeiros de labranza e que o seu músculo do corazón está soterrado no camposanto de Idozin.

Turismo
-------

O Val de Ibargoiti, onde se atopa Idozin, é un territorio con multitude de cultivos e rodeado de montañas altas.

Idozin é tamén unha das rotas que baixa de Francia no Camiño de Santiago.

Ligazóns externas
-----------------

* Páxina oficial

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Los del Río** é un dúo musical formado por Antonio Romero Monge e Rafael Ruiz Perdigones. Iniciaron a súa carreira musical na década dos 60. O seu maior éxito chegou con "Macarena" entre os anos 1995 e 1997, converténdose no terceiro sinxelo e a canción en español máis vendida da historia da música a nivel mundial con máis de 14 millóns.

Historia
--------

En 1962, cando tiñan só 14 anos, formaron o dúo *Los del Río*, actuando por primeira vez ante o público no programa *Ronda del Domingo* de Radio Sevilla da Cadena SER. O factor clave no aumento da popularidade do Grupo *Los del Río*, é a súa colaboración co produtor e compositor Manuel Sánchez Pernía con quen gravaron un disco cun estilo bastante similar pouco antes do estrepitoso éxito da Macarena. A súa especialidade é a música folclórica, en especial as sevillanas. Por un tempo, *Los del Río* actuaban en festas privadas de Marbella e Madrid.. Con todo, no verán de 1996, tras ser remesturada (*Macarena*) polo dúo Fangoria para chegar a ser máis comercial, o dúo gozou dun enorme éxito coa canción do verán, chegando ata a acadar o número un no *Billboard Hot 100*. A canción tamén foi vendida en moitos outros países como en Australia.

*Los del Río* seguen a vivir en Dos Hermanas (Sevilla).

Aínda que o dúo non recoñeza o éxito da canción á *Fangoria*, eles seguen tentando ata o día de hoxe que se lles recoñeza, mediante demandas que foron sistematicamente desestimadas.

Discografía
-----------

### Discos

| Ano | Álbum |
| --- | --- |
| 1993 | *Retrato a Sevilla* |
| 1994 | *A mi me gusta* |
| 1995 | *Calentito* |
| 1996 | *Macarena Non Stop* |
| 1996 | *Colores* |
| 1997 | *Fiesta Macarena* |
| 1999 | *Baila* |
| 2003 | *Río de sevillanas* |
| 2004 | *P'alante* |
| 2008 | *Quinceañera Macarena* |

Un sarxento americano apréndelle o baile da Macarena a un soldado iraquí.
### Sinxelos

| Ano | Título do sinxelo | US | US Latin | UK Singles Chart | AUS | Disco |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1995 | *Macarena* | 23 | 12 | - | - | *A mí me gusta* |
| *Macarena (Bayside Boys Mix)* | 1 | - | 2 | 1 | *Macarena Non Stop* |
| 1996 | *Macarena Christmas* | 57 | - | - | 5 |  |
| 1997 | *Baila Baila* | - | - | - | - |  |
| 2008 | *Macarena (The Art of Sound Group Mix)* | - | - | - | - | *Quinceañera Macarena* |

Premios
-------

* En 2004 concedéuselles a Medalla de Andalucía.

Notas
-----

1. ↑  Global track chart.
2. ↑  Solera Producciones Arquivado 27 de marzo de 2010 en Wayback Machine..
3. ↑  Roberts, David (2006). Guinness World Records Limited, ed. *British Hit Singles & Albums* (19th ed.). London. p. 329. ISBN 1-904994-10-5.
4. ↑  Lanzado en 1993 en Europa.
5. ↑  Decreto 64/2004, de 17 de febrero, por el que se concede la Medalla de Andalucía a don Antonio Romero Monge y a don Rafael Ruiz Perdigones.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q170252
* WorldCat
* VIAF: 149537304
* AllMusic: mn0000847305
* BNF: 13971267n
* Discogs: 85500
* ISNI: 0000 0001 2182 2546
* LCCN: n95003858
* MusicBrainz: ID
* NKC: mzk2008412496
* Songkick: 442042
* SUDOC: 260694703

 |
*Gloria Patri* nun libro de canto gregoriano.
O **Gloria ao Pai**, ou en latín **Gloria Patri**, é unha pregaria cristiá en honor da Santísima Trindade, que a Igrexa ten o costume de cantar despois de cada salmo, ao final dos misterios do rosario, ou despois doutras pregarias (nosopai, avemaría). É unha doxoloxía (fórmula coa que se glorifica a Deus, normalmente ao final doutro texto), e é coñecido como *doxoloxía menor* para distinguilo da *doxoloxía maior*, Gloria in excelsis Deo.

Texto latino:

*Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto. Sicut erat in principio, et nunc, et semper, et in sæcula sæculorum. Amen.*
Texto galego:

*Gloria ao Pai e ao Fillo e ao Espírito Santo. Como era no principio, agora e sempre, eternamente. Amén.*

Notas
-----

1. ↑  *Oracional litúrxico e devocional para uso privado na diocese de Ourense*. Teófilo Edicións. 2021, páx. 51

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q217381
* WorldCat
* VIAF: 175959305
* EBID: ID
* GEC: 0112274
* GND: 4659190-4

 |
**Leonardo Álvarez Álvarez**, nado na Pobra de Trives cara a 1893 e finado en Agro de Sas (Pena Folenche) o 30 de outubro de 1938, foi un canteiro e político galego.

Traxectoria
-----------

Canteiro, veciño de Pena Folenche. Membro da UGT e vogal da Agrupación Socialista de Trives. Foi elixido concelleiro da Pobra de Trives en 1931 e permaneceu no cargo ata marzo de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. Foi xulgado en Ourense por rebelión militar e declarado en rebeldía. Foi sorprendido nas proximidades da súa aldea por varios gardas civís e soldados pertencentes á liña de Trives o 30 de outubro de 1938. Aplicáronlle a "lei de fugas" en Agro de Sas, Pena Folenche. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas e foi condenado a oito anos e un día de inhabilitación absoluta e desterro a máis de douscentos quilómetros e a 50 pesetas de sanción económica en agosto de 1939.

Notas
-----

1. ↑  *BOE*, 22-2-1940, p. 924.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Prada Rodríguez, Julio (2004). *Ourense, 1936-1939. Alzamento, guerra e represión*. Sada: Do Castro. pp. 478–479. ISBN 978-84-8485-157-8.

### Ligazóns externas

* 

* Leonardo Álvarez Álvarez na páxina web *Nomes e Voces*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q113299150
* DSBE: 14656\_alvarez-alvarez-leonardo

 |
**Hinrich Gerken**, nado o 20 de febreiro de 1931 no concello de Verden, é un escritor alemán en baixo alemán.

Traxectoria
-----------

Naceu na pequena localidade rural de Walle, máis tarde estudou maxisterio en Lüneburg, exercendo como mestre de escola en Harsefeld entre 1959 e 1993. Membro do "Plattdüütschen Schrieverkring" (asociación de escritores en baixo alemán) da Männer vom Morgenstern, pertenceu ao comité de redacción da revista *Heimat und Kultur zwischen Elbe und Weser* dedicada á cultura rexional e publicada pola Landschaftsverband Stade, así como colaborador en diversas publicacións e programas de radio en baixo alemán. Interesado na preservación da lingua entre os máis novos, colaborou no libro de texto *Ik bün al hier!. Plattdüütsch Leesbook för School un Huus ut dat Land twüschen Elv un Weser* (1996) e traduciu libros infantís como *As de Melk suer wöör* de Jonas Kötz (2007).

Obra
----

* *Twüschen Veern un Harsfeld*, 1982
* *Wenn nix dortwüschen kummt*, 1983
* *Platt, - wat schall dat?*, 1984
* *Geschichten ut´n Bökenkarnp*, 1986
* *Een Jung ut Harsfeld*, 1988
* *Geschichten un Döntjes aus dem Heimatland* (editado con A. P. Krönke), 1989
* *Harsfelder Platt*, 1990
* *..Duppelte Heimat*, 1992
* *Fründschaft un Dankborkeit*, 1994
* *Alle negen*, 1996
* *Nix bi dacht*, 1998
* *Dor is noch wat! Geschichten in Platt to´n Besinnen un Högen*, 2005

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13860266
* WorldCat
* VIAF: 302170577
* GND: 103473752X
* ISNI: 0000 0004 0886 8760

 |
Coordenadas: 53°42′01″N 0°41′28″O﻿ / ﻿53.700391666667, -0.69115277777778 e Coordenadas: 53°43′00″N 0°16′00″O﻿ / ﻿53.716666666667, -0.26666666666667{{#coordinates:}}: Non pode haber máis dunha etiqueta primaria por páxina

Ponte sobre o Humber.
O **Humber** (en inglés, The **Humber**) é un grande esteiro do mar do Norte afectado pola acción das mareas, localizado na costa leste do norte de Inglaterra. O esteiro Humber fórmase en Trent Falls, Faxfleet, pola confluencia do río Ouse e do río Trent, os niveis e fluxos destes ríos están influenciados pola acción das mareas no mar do Norte. Desde aquí até o mar do Norte, forma parte do límite entre East Riding of Yorkshire na súa marxe norte e North Lincolnshire na súa marxe sur. Debido a que o Humber é un esteiro en canto á zona na que se forma, non é correcto identificalo ou referirse a el como o *río Humber*.

Augas abaixo de Trent Falls, o Humber cruza a confluencia co Market Weighton Canal na súa marxe norte, a confluencia do río Ancholme na súa costa sur; entre North Ferriby e South Ferriby e pasa debaixo da ponte do Humber; entre Barton-upon-Humber sobre a súa marxe sur e Kingston upon Hull sobre a súa marxe norte (zona na cal se lle une o río Hull), e finalmente chega ao mar do Norte entre Cleethorpes polo lado de Lincolnshire e a longa e estreita franxa de terra que forma Spurn Head no norte.

Sobre o esteiro atópanse varios portos, tales como Hull, Grimsby, Immingham, New Holland e Killingholme.

O esteiro dá nome a un dos antigos reinos dos anglos, o Reino de Northumbria, situada ao norte do esteiro (Northumbria = «ao norte do Humber») que abarcaba o que hoxe é a rexión do Norte de Inglaterra e Lothian, en Escocia.

Notas
-----

1. ↑  Pellé, Clément. *Historia de Inglaterra*, Volumen 1, pág. 100. Impr. del Imparcial, 1844. En Google Books. Consultado o 31 de maio de 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q550995
* WorldCat
* VIAF: 315149415
* EBID: ID
* GeoNames: 2646437
* GND: 4543961-8
* LCCN: sh85062919
* OSM: 5128904

 |
**HD 89307** (HIP 50473 / GC 14140 / SAO 99049) é unha estrela na constelación de Leo de magnitude aparente 7,06. Atópase a 108 anos luz de distancia do Sistema Solar. No 2004 anunciouse o descubrimento dun planeta extrasolar en órbita ó redor desta estrela.

HD 89307 é unha anana amarela de tipo espectral G0V cunha temperatura superficial de 5835 K. É un análogo solar, unha estrela cunhas características físicas que son moi semellantes ás do Sol. Cunha luminosidade aproximadamente un 24% maior cá solar, a súa masa é apenas o 1% máis grande cá do Sol, sendo o seu radio un 10% máis grande có radio solar e xira sobre si mesma a unha velicidade estimada de 2,9 km/s. En canto a súa idade , pode ser unha estrela un pouco máis vella có Sol, cunha idade estimada de 4900 ± 2900 de anos.

HD 89307 presenta un contido metálico un 25% inferior ó solar, sendo o seu índice de metalicidade [Fe/H] = -0,12.
Os niveis de silicio, titanio, sodio e níquel son tamén inferiores ós do Sol. En canto ó litio, a abundancia relativa deste elemento (logє[Li] = 2,10) é inferior ó valor cósmico.

Sistema planetario
------------------

No 2004 deuse a coñece-la existencia dun planeta xigante, denominado HD 89307 b, orbitando ó redor de HD 89307, cunha masa mínima de 2 veces a masa de Xúpiter. A diferenza doutros exoplanetas descubertos que se atopan moi preto das súas respectivas estrelas nai, a separación media entre HD 89307 b e a estrela é de 3,34 UA. O período orbital é de 2199 días.

O sistema HD 89307| Compañeiro(en orde dende a estrela) | Masa | Raio | Semieixo maior(UA) | Período orbital(días) | Inclinación | Excentricidade |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **b** | 2 ± 0,4 *M*x |  ? | 3,34 ± 0,17 | 2199 ± 61 |  ? | 0,25 ± 0,09 |

Notas
-----

1. ↑  HD 89307 (SIMBAD)
2. 1 2 3 4 5  Gonzalez, G.; Carlson, M. K.; Tobin, R. W. (2010). "Parent stars of extrasolar planets - X. Lithium abundances and v sini revisited". *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society* **403** (3): pp. 1368–1380.
3. 1 2 3  Valenti, Jeff A.; Fischer, Debra A. (2005). "Spectroscopic Properties of Cool Stars (SPOCS). I. 1040 F, G, and K Dwarfs from Keck, Lick, and AAT Planet Search Programs". *The Astrophysical Journal Supplement Series* **159** (1): 141–166.
4. ↑  HD 89307 (The Extrasolar Planets Encyclopaedia)

Véxase tamén
------------

* Lista de estrelas con planetas extrasolares confirmados

### Ligazóns externas

* "Notes for star HD 89307". *The Extrasolar Planets Encyclopaedia*. Consultado o 18-08-2008.  *(en inglés)*
* "HD 89307". *Extrasolar Visions*. Arquivado dende o orixinal o 05-06-2011. Consultado o 18-08-2008.  *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q135642
* SIMBAD: HD 89307

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Lea.

**San Bartolomeu de Lea** é unha parroquia do concello de Pol na comarca de Meira, na provincia de Lugo. Segundo o IGE en 2011 tiña 41 habitantes (19 homes e 22 mulleres), 3 menos ca en 1999.

Anexo da parroquia de Santiago de Viladonga (Castro de Rei), arciprestado de Azúmara e diocese de Mondoñedo-Ferrol. Limita ao norte con Arcos de Frades, ao sur con Suegos, ao leste con Cirio, e ao oeste, con Fraialde e Viladonga.

Patrimonio
----------

A **igrexa de San Bartolomeu de Lea** é unha obra de nave rectangular, cuberta de madeira a dous vertentes, do primeiro terzo do século XIX. Fachada de liñas austeras e campanil dun só van, último cuarto do século XVIII. Arco triunfal con imposta sinxela. Presbiterio cuadrangular, máis alto, con bóveda de pedra e arranque pouco saínte, con arcos de descarga sobre os muros. Sancristía na cabeceira, de menores proporcións que a capela maior, a tres vertentes, dos primeiros anos do XIX. Muros de xisto, pavimento de lastra, granito nos esquinais e tellado de xisto. O retablo maior, neoclásico, realizado polo escultor Francisco Somoza, veciño de Abres, en 1805, con altorrelevos de San Blas e Santo Agostiño. Tamén fixo o relevo de San Ramón, que non se conserva. Escultura de San Bartolomeu (titular), da época. Retablo dereito, seudogótico, moderno, con escultura de San Bartolomeu, século XVIII.

**Casa de Teixeiro**, chamada tamén do Avogado, situada detrás da igrexa. Ten un corredor, con escaleiras exteriores sobre piares de pedra. A inscrición do piar central di que a fixo Juan Teixeiro e a súa muller dona Rosa Mon. No piar da esquerda, está gravado o ano 1742. Ten ademais, dous escudos na fachada. Un, cunha árbore e unha aguia coroada e o outro, de labra máis fina, ademais dos motivos do anterior, presenta catro estrelas sobre o plano refundido e a M dos Montenegro coa O na parte superior.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Lea

| Lugares da parroquia de Lea no concello de Pol (Lugo) |  |
| --- | --- |
| O Curro | O Regueiral | A Veiga de Lea |

Galería de imaxes
-----------------

* Casa de TeixeiroCasa de Teixeiro

### Parroquias de Pol

| Galicia | Provincia de Lugo | Parroquias de Pol |  |
| --- | --- |
| Arcos de Frades (Santiago) | Caraño (San Martiño) | Carazo (San Pedro) | Cirio (Santa María) | Ferreiros (Santo André) | Fraialde (Santa María) | Gondel (San Cosme) | Hermunde (San Pedro) | Lea (San Bartolomeu) | Luaces (Santa María) | Milleirós (Santiago) | Mosteiro (San Salvador) | Pol (Santo Estevo) | San Martín de Lúa (San Martín) | San Martiño de Ferreiros (San Martiño) | Silva (Santiago) | Suegos (Santa Eulalia) | Torneiros (San Lourenzo) | Valonga (Santa María) |

Notas
-----

1. 1 2  Decreto 6/2000, do 7 de xaneiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia de Lugo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Pol

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12391679
* código INE: 27046110000

 |
A bandeira do grupo é a mesma que a do ilegalizado partido Kach.
A **Liga de Defensa Xudía** (en inglés: **Jewish Defense League**) é unha organización creada en 1968 co declarado propósito de protexer os xudeus por calquera medio necesario. Xenófobos, isolacionistas e fundamentalistas, cravan unha forma radical de nacionalismo xudeu con chamamentos á violencia e ao extremismo.

Segundo o rabino Meir Kahane, as maiores organizacións xudías dos Estados Unidos fallaron en protexer os xudeus do antisemitismo.

En Francia
----------

A Liga de Defensa Xudía francesa inspírase no grupo homónimo dos Estados Unidos, clasificado como terrorista desde 2001 polo FBI. O seu emblema (un puño cerrado sobre unha Estrela de David negra, con fondo amarelo) é, con excepción das cores, o mesmo que o do movemento de extrema dereita Kach, prohibido en Israel.

Notas
-----

1. ↑  "Anti-Defamation League on JDL". *Adl.org*. Arquivado dende o orixinal o 14 de abril de 2010. Consultado o 23 de novembro de 2011.
2. ↑  "Presidente da Liga de Defesa Judaica detido pela polícia". Arquivado dende o orixinal o 04 de xuño de 2015. Consultado o 04 de xuño de 2015.
3. ↑
4. 1 2  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 04 de outubro de 2015. Consultado o 04 de xuño de 2015.
5. ↑

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Ahmed Rami
**Ulpius Cornelius Laelianus**, tamén chamado **Leliano** foi un usurpador romano contra Póstumo, emperador da Galia.

Traxectoria
-----------

Sendo emperador do Imperium Gallicus, Póstumo, fundador do mesmo logo de rebelarse contra Roma e contra o seu emperador Galieno, chega a un acordo no ano 268 para se dividir as zonas de control. No ano 269, **Caius Ulpius Cornelius Lelianus**, ou **Leliano**, trata de usurpar o trono e rebélase contra Póstumo. Este dirixe os seus exércitos contra o seu antigo comandante, quen se refuxiara en Maguncia. Póstumo pon sitio a cidade e tómaa pouco despois, matando a **Leliano**, pero atopando tamén a morte el e mais o seu fillo logo de que lle prohibisen ás súas tropas a pillaxe da cidade.

Leliano pasou á historia pola súa bravura e valentía nas loitas contra os bárbaros e foi un destacado militar que construíu a maior parte das fortalezas ao longo do río Rin, e que lle permitiron a Póstumo afastar as tribos xermánicas da Galia e da Xermania Inferior e consolidar o seu Imperio ata á súa morte.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q326560
* WorldCat
* VIAF: 1484100
* BMT: 74051
* FAST: 195893
* LCCN: n86023608

 |
O **Leksands IF** é un equipo de hóckey sobre xeo da cidade de Leksand (Suecia). Actualmente xoga na SHL, a máxima categoría do hóckey sobre xeo sueco, tras clasificarse na Kvalserien. Ao longo da súa historia, o Leksand xogou 53 tempadas na máxima categoría. O equipo xoga os seus partidos como local no Tegera Arena, un pavillón con capacidade para 7.650 espectadores.

Historia
--------

O club foi fundado en 1919, mais o primeiro partido de hóckey sobre xeo tivo lugar en 1938, cando o Leksands derrotou por 11 goles a 0 ao Mora IK. O Leksands IF é un dos equipos máis populares en Suecia, a pesar de que a cidade de Leksand conta cunha poboación de 6.000 habitantes. O equipo xogou na máxima categoría do hóckey sobre xeo sueco entre 1951 ata 2001, sendo a súa etapa máis exitosa entre 1969 e 1975, cando o club conseguiu os seus catro títulos (tres deles consecutivos entre 1973 e 1975) e dous subcampionatos en 1971 e 1972 (sumados aos conseguidos en 1959 e 1964). A pesar de todos estes éxitos, o Leksands nunca gañou a liga dende que se establecera a Elitserien en 1975, colleitando tres campionatos da liga regular en 1980, 1994 e 1997, e conseguindo o subcampionato da liga en 1989. En 2001 era o club con máis tempadas consecutivas na máxima categoría ata o momento (o récord está agora en mans do Södertälje SK, con 53 participacións consecutivas entre 1925 e 1978).

Palmarés
--------

* **4 Le Mat Trophy:** 1969, 1973, 1974 e 1975

Xogadores
---------

### Números retirados

* 2 Åke Lassas
* 18 Jonas Bergqvist

### Números honoríficos

* 1 Christer Abris
* 2 Tomas Jonsson
* 3 Vilgot Larsson
* 6 Thommy Abrahamsson
* 8 Magnus Svensson
* 12 Mats Åhlberg
* 15 Dan Söderström
* 22 Nisse Nilsson

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Leksands IF*** |

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial *(en sueco)*
* Leksand Superstars - seareiros *(en sueco)*
* Tokiga Masar Götaland - seareiros *(en sueco)*

* Portal:Hóckey sobre xeo
* Portal:Suecia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1473131
* WorldCat
* VIAF: 140130894

 |
A **lingua banjar** (*Bahasa/Basa Banjar*, en jawi: **بهاس بنجر**) é unha lingua austronesia empregada polo pobo banjar de Kalimantan Meridional, Indonesia. Como moitos dos membros do pobo banjar son mercadores itinerantes, espallan a súa lingua por tódolos lugares de Indonesia ós que viaxan. O banjar pódese considerar unha lingua franca, especialmente na illa de Borneo, xa que se emprega en tres das catro provincias de Borneo: Borneo do Sur, Borneo do Leste e Borneo Central, agás en Borneo do Oeste, onde o malaio é máis popular.

O banjar considérase un malaio local, pero non é particularmente achegado a ningunha outra lingua malaia. Divídese en dous grandes dialectos, o da parte alta do río (Banjar Hulu) e o da parte baixa (Bajar Kuala). Pódense atopar as principais diferenzas dos dous dialectos na fonoloxía e o léxico, malia que tamén hai diferenzas lixeiras na sintaxe. O banjar hulu só ten tres vogais, /i/, /u/, i /a/. Cando unha palabra contén algunha vogal diferente a estas tres vogais, a vogal foránea é substituída cunha destas vogais baseándose na proximidade de altura e outras cualidades das vogais. O banjar kuala ten cinco vogais, /a, i, u, e, o/.

Hai un dialecto menor, o bukit, que ten un código ISO separado.

Notas
-----

1. ↑  Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". *unesdoc.unesco.org*. Consultado o 11 de xullo de 2022.
2. ↑  "*Austronesian Basic Vocabulary Database*". Arquivado dende o orixinal o 27 de setembro de 2006. Consultado o 18 de abril de 2017.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Existe unha versión da Wikipedia en  ***Lingua banjar*** |

### Outros artigos

* Wikipedia en banjar

### Ligazóns externas

* Buku pertama berbahasa banjar *(en indonesio)*
* Pencipta kamus dan tata bahasa Banjar *(en indonesio)*
* Terjemahan bahasa Indonesia ke bahasa Banjar *(en indonesio)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q33151
* AAT: 300387942
* Ethnologue: bjn
* Glottolog: banj1241
* LCCN: sh85011543

 |
A verba "coala" deriva de "*gula*" nas linguas dharug e gundungurra.
A **lingua dharug** (tamén coñecida como **sydney**, **darug** ou **iyora**), é unha lingua aborixe australiana do grupo de linguas yuin–kuric que se falaba na rexión de Sydney, Nova Gales do Sur. Era a lingua tradicional dos pobos darug e eora.

Recuperación
------------

Jakelin Troy no congreso CinC2017 (Alcanena, Portugal) sobre a recuperación da lingua dharug.
Malia que a lingua dharug está clasificada como extinta, conta cun pequeno número de falantes entre os membros da nación darug e existen esforzos polo facer revivir a lingua. No 2005, a lingua dharug recuperou falantes vivos a través dos esfuerzos do campus Chifley College Dunheved en Sydney.

Notas
-----

1. ↑  "Lost Aboriginal language revived" (en inglés). 14 de abril de 2009. Consultado o 5 de xuño de 2018.
2. ↑  "The first time I spoke in my own language I broke down and wept". *The University of Sydney* (en inglés). Consultado o 5 de xuño de 2018.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de linguas aborixes de Australia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1166814
* ELCat: 6686
* Ethnologue: xdk
* Glottolog: sydn1236

 |
*Preservation of the Sign Language* (1913)
A **lingua de sinais** ou **lingua de signos** é un sistema de comunicación utilizado sobre todo entre as persoas con xordeira e problemas auditivos.

É un tipo de linguaxe que utiliza xestos e signos naturais para a expresión de ideas e sentimentos. O máis estudado e utilizado é o ASL ou AMESLAN (American Sign Language). Esta linguaxe está constituída por un código de sinais que se efectúan de acordo con tres parámetros: configuración da man, movemento desta e lugar onde se realiza o signo. As frases prodúcense nun espazo determinado: verticalmente, dende a cintura ata a parte alta da cabeza e, en sentido horizontal, esténdese algúns centímetros a cada lado do corpo. Ao final da frase indícase cunha pausa e as mans en posición de repouso (cerca da parte baixa onde se producen os sinais). A interrogación indícase ó final da frase, mantendo as mans en posición final e dirixíndoas cara ó destinatario, antes de volver á súa posición de repouso; pola súa vez, o rostro adopta unha actitude interrogante. A expresión facial non é exclusiva das informacións interrogativas, senón que esta, xunto co movemento e a expresión do corpo, son de suma importancia para comprender a frase, de tal xeito que a combinación da cabeza e a expresión facial poden indicar unha relación gramatical de subordinación e unha oración de relativo. A adquisición temperá desta linguaxe é positiva para o desenvolvemento cognitivo e lingüístico dos nenos xordos profundos, pero sobre todo se é acompañada da falada, é dicir, se se leva a cabo unha educación e comunicación bimodal.

Artigos na Galipedia relativos a linguas de sinais no mundo
-----------------------------------------------------------

* lingua de sinais catalá
* lingua de sinais colombiana
* lingua de sinais americana
* lingua de sinais italiana
* lingua de sinais francesa
* lingua de sinais warlpiri
* linguas de sinais aborixes de Australia

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *sinal*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q34228
* AAT: 300411978
* BNCF: 33607
* BNF: 11932219x
* BRE: 2626051
* EBID: ID
* Glottolog: sign1235
* GND: 4129609-6
* JSTOR: sign-languages
* LCCN: sh85122390
* MAG: 522192633
* NDL: 00571306
* NKC: ph116781

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D012813
* MeSH: E02.760.169.063.500.200.609.668
* UMLS: C0037078

 |
O **elfdaliano** ou **dalecarliano** (**övdalsk** para os nativos, e **älvdalsmål** ou **älvdalska** para os suecos, literalmente, *lingua dos elfdalianos*). É en realidade un dialecto do conxunto de dialectos que formaban o dalecarliano antigo, unha lingua escandinava propia, da rama escandinava oriental. O dalecarliano antigo era falado no condado ou comarca de Dalecarlia (*Dalarna* en sueco), hoxe só se fala nos municipios arredor do lago Silia (*Silja* en sueco) e sobre todo no municipio de Elfdalia (*Älvdalen* en sueco e *Ölvdaln* en dalecarliano). Algúns lingüistas (suecos principalmente) considérana un dialecto do sueco, mentres que outros lingüistas escandinavos sosteñen que é unha lingua propia. 
Os dialectos dalecarlianos mantiveron moitas características gramaticais e fonolóxicas arcaicas, moitas das que aínda son case idénticas ás do norreno - coma por exemplo, o uso da letra eth (Ð,ð), (que chegou a usarse no sueco antigo); mantén a nasalidade das vogais; conservación dos tres xéneros; etc.
A pesar de estar clasificada dentro da rama escandinava oriental, mantén certas semellanzas cos dialectos neonoruegueses de Trendelag, o **trendés** (*trøndersk* en noruegués), que son clasificados na rama escandinava oriental xunto co neonoruegués ou **nynorsk**.

Notas
-----

1. ↑  Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". *unesdoc.unesco.org*. Consultado o 11 de xullo de 2022.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ortografía do elfdaliano *(en sueco)*

* Portal:Suecia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q33046
* ELCat: 3189
* Glottolog: dale1238

 |
Un **ideograma** é un símbolo gráfico que representa unha palabra ou unha idea utilizado nalgunhas linguas vivas (como o chinés e o xaponés) ou antigas (como os xeroglíficos do antigo Exipto). Opóñense aos pictogramas. Ver o artigo sobre os logogramas.

Sinogramas
----------

Contrariamente á idea xeral, non todos os sinogramas son ideogramas, nada máis incerto: os ideogramas só representan unha pequena parte dos sinogramas, sendo a categoría máis numerosa a representada polos ideo-fonogramas, especie de xeroglífico que leva unha indicación fonética e outra semántica.

Por exemplo, na seguinte palabra, que significa China, ou sexa *zhōng guó* ,

o primeiro sinograma (*zhōng*) é un ideograma que simboliza o medio (cf. O Imperio do Medio) mentres que o segundo (*guó*, « país ») é un ideo-fonograma composto dun radical fonético, 或 (para o final *-uo*), e un *índice* visual para o senso, 囗 (para a idea de zona limitada no espazo).

Xeróglifos
----------

Aínda que os xeroglíficos teñan case todos unha orixe pictográfica, algúns son ideogramas. Sexa como for, a maioría se empregaba como carácter fonético ou simbólico. Coa simplificación dos xeroglíficos lineais, e sobre todo, o paso ao hierático, os caracteres perden definitivamente o seu valor figurativo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* xeroglífico, sinograma;
* logograma, pictograma.
* Ideografía

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q138619
* AAT: 300194301
* EBID: ID
* GND: 4161217-6
* JSTOR: ideographs
* MAG: 20881042

 |
Coordenadas: 47°49′N 35°6′L﻿ / ﻿47.817, -35.100

Vista da illa de Khórtitsia desde o espazo.
A illa **Khórtitsia** (en ucraíno: Хо́ртиця *Khortitsa*; en ruso Хо́ртица *Khortitsa*) é unha grande illa localizada no río Dniéper, en Ucraína.

A illa xogou un papel importante na historia de Ucraína, especialmente na historia dos Cosacos de Zaporíia. Este histórico lugar está situado nos límites da moderna cidade industrial de Zaporíia, estendéndose desde o nordeste ao sueste ao longo de máis de 20 km, cunha anchura media de 2,5 km.

Ten unha flora e fauna únicas, incluíndo bosques de carballos e piñeiros, praderías e estepas, polo que na actualidade está protexida como reserva cultural nacional. A parte norte da illa é moi rochosa e relativamente alta (30 m sobre o leito do río) en comparación coa parte sur, que é baixa e adoito inundada polas augas do Dniéper.

Historia
--------

Zaporíia toma o nome das nove cataratas do río Dniéper que foron niveladas na década de 1930 cando se construíu unha central hidroeléctrica na corrente principal. Só acantilados graníticos, que se levantan 50 m, testemuñan o pasado do orixinariamente rochoso terreo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Khórtisia Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Bürgers, Jana (2006): "Mythos und Museum. Kosakenmythos und Nationsbildung in der postsowjetischen Ukraine am Beispiel des Kosakengeschichtsmuseums auf der Insel Chortycja." In: *Bianka Pietrow-Ennker* (Hg.): Kultur in der Geschichte Russlands. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht. ISBN 3-525-36293-5.
* Ganzer, Christgian (2005): *Sowjetisches Erbe und ukrainische Nation. Das Museum der Geschichte des Zaporoger Kosakentums auf der Insel Chortycja*. Mit einem Vorwort von Frank Golczewski. Stuttgart: Stuttgart Verlag. ISBN 3-89821-504-0

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q914907
* WorldCat
* VIAF: 315133569
* GeoNames: 706262
* NKC: ge893563
* OSM: 6176459

 |
**José Domínguez Izquierdo**, nado en Santiago de Compostela e finado en Louro (Valga) o 24 de agosto de 1897, foi un avogado, xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Leis pola Universidade de Santiago de Compostela en 1842, doutor en Dereito, foi xuíz. Colaborou nos periódicos *El Eco de Galicia*, *El Iris del Bello Sexo*, *El Centinela de Galicia*, *El Heraldo Gallego*, *La Perseverancia*, *El Porvenir* e *La Joven Galicia*, e foi redactor de *El Recreo Compostelano*, *El Eco Compostelano* e *El Miño*. Entre as súas publicacións destacan *Fisionomía del médico gallego rural* (1851), *Outra carta procrama en pro do País en contra de canto se opoña ao engrandecemento do antigo reino gallego* (1858), baixo o pseudónimo Pepe de Mingos Esquerdo, e *Estonces e agora ou coroas e cadeas do fidalgo povo galicián* (1859), que forman parte dos primeiros textos en prosa escritos en galego. Dirixiu a *Corona fúnebre a la memoria del distinguido poeta gallego Aurelio Aguirre Galarraga* (1859).

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *La Opinión*, 30-8-1897, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Carballo Calero, R. (1975) [1963]. *Historia da literatura galega contemporánea*. Galaxia. p. 117. ISBN 84-7154-227-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12391014
* Galiciana: 5010

 |
**José Duarte Díaz**, coñecido como **Nenó**, nado en 1940 e finado en Ribadeo o 26 de xaneiro de 2010, foi un político e persoeiro popular en Ribadeo.

Traxectoria política
--------------------

Dende a súa entrada en política como membro de Alianza Popular, ocupou diversos cargos a nivel municipal. Na corporación elixida en 1983 participou no goberno municipal de José Ramón Cociña García detentando a delegación de Incendios, alumeado e persoal. Na corporación elixida en 1995, baixo a alcaldía de José Carlos Rodríguez Andina, ocupou os cargos de Concelleiro Delegado de Tráfico e Seguridade Cidadá, así como Vocal da Comisión de Goberno e segundo Tenente de Alcalde, tralo falecemento de José Ramón Cociña, compañeiro naquel momento en Coalición Galega. Entre 1999 e 2003 forma parte do Grupo Popular no equipo de goberno, continuando coa mesma delegación e sendo nomeado Cuarto Tenente de Alcalde e membro da Xunta de Goberno Local.

No período 2003 - 2007 o seu grupo pasa á oposición, formando parte da vocalía de Comisións Informativas baixo o mandato de Balbino Pérez Vacas. Tralas eleccións municipais de 2007 continuou a formar parte da oposición baixo a presidencia de Fernando Suárez Barcia, participando en diversas Comisións Informativas e realizando actuacións como portavoz suplente do grupo popular.

Visión humana
-------------

A popularidade de Nenó, como era coñecido popularmente, vén da recoñecida rectitude, nobreza e honradez, estimada tanto por compañeiros como por adversarios.

Outros apuntamentos biográficos
-------------------------------

Con anterioridade tíñase adicado á hostalería, rexendo o 'Bar Galicia' en Ribadeo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Ribadeo
**José David Pita Breijo**, nado en Ferrol en 1982, é un político galego do PSdeG.

Traxectoria
-----------

Licenciouse en administración e dirección de empresas pola Universidade da Coruña en 2006. Traballou como secretario da confraría de pescadores de Barallobre (Fene) dende 2013. Militantes socialista e responsable de políticas municipais na executiva local, á morte do candidato socialista á alcaldía naronesa, Octavio Dopico, a pouco das eleccións municipais de 2019 a executiva galega do partido elixiuno para encabezar a lista do PSdeG-PSOE ao concello. Nas eleccións a candidatura que lideraba logrou tres concelleiros, aumentando un o número de edís, e chegou a un acordo con TEGA para a formación dun goberno bipartito e Pita converteuse en segundo tenente de alcalde  e concelleiro de promoción económica.

Notas
-----

1. ↑  "El PSdeG aprueba de urgencia una lista para Narón encabezada por David Pita". *La Voz de Galicia*. 16 de abril de 2019.
2. ↑  "TEGA y PSOE alcanzan un principio de acuerdo para un gobierno bipartito en Narón". *La Voz de Galicia*. 25 de xuño de 2019.
3. ↑  "Información institucional". *Concello de Narón*.
4. ↑  "Vídeo-receitas, un concurso e un foro sobre produción marisqueira protagonizan o proxecto "Narón, produtos da ría"". *Socialistas Narón*. 18 de novembro de 2020.
**José Cordal Yáñez**, nado en Santiago de Compostela en 1896 e finado en Salceda de Caselas o 1 de setembro de 1936, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Veciño do Porriño dende os anos vinte, onde traballaba como condutor dunha camioneta da empresa Avícola Gallega. Foi elixido concelleiro nas eleccións do 12 de febreiro de 1931 polas minorías, tomando posesión en setembro. Co triunfo da Fronte Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi reposto como concelleiro. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Foi asasinado o 1 de setembro con Ramón Pérez Cabaleiro e Severo Boente. O seu cadáver apareceu na parroquia de Budiño.

Vida persoal
------------

Casou no Porriño con Marcelina Mouriño Rodríguez en 1926, e foi pai de José Cordal Mouriño.

Notas
-----

1. ↑  *El Tea*, 3-10-1931, p. 2.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 15-3-1936, p. 4.
3. ↑  *El Tea*, 3-6-1926, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Paz Antón, Xosé Ramón (2007). *O Porriño 1936*. Vigo: A Nosa Terra. pp. 140–141. ISBN 978-84-8341-157-5.

### Ligazóns externas

* 

* José Cordal Yáñez na páxina web *Nomes e Voces*.
**José María Cortés Fernández**, nado en San Miguel de Castro (A Estrada) o 22 de xuño de 1897 e finado en Pontevedra o 15 de outubro de 1936, foi un mestre, xornalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Foi mestre interino de Asperelo en 1929, e, logo de aprobar as oposicións en 1931, mestre de Goián. Colaborou en *El Emigrado*, *Tribuna*, *Nuevo Heraldo* e *El País*. En abril de 1933 a Garda Civil de Tui rexistrou o seu domicilio na busca de folletos clandestinos. Sostivo un enfrontamento co mestre Manuel Fernández Álvarez, que deu lugar á presentación dunha querela por inxurías, aínda que a mediación doutros mestres fixo que fora retirada. Foi socio da Casa del Maestro de Pontevedra. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en consello de guerra en Pontevedra o 8 de outubro por rebelión militar con José Gómez Rivas, Ramiro Buján Gómez e Manuel Bugallo Pereira, foi condenado a pena de morte con José Gómez. Foron fusilados o 15 de outubro de 1936.

Notas
-----

1. ↑  Mortos
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 27-4-1929, p. 7.
3. ↑  *El Progreso*, 14-6-1931, p. 2.
4. ↑  *Tribuna*, 16-4-1933, p. 2.
5. ↑  *El Pueblo Gallego*, 8-10-1933, p. 11.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* José Cortés Fernández, mestre de Goián

### Ligazóns externas

* Así se xustifica unha condena a morte
* Represión do maxisterio estradense
* 

* José Cortés Fernández na páxina web *Nomes e Voces*.
**Klenk**|  |
| Nome completo | Klenk-Meteor |
| Bandeira | Alemaña Alemaña |
| Baseada en | Alemaña |
| Tempadas en activo | 1954 |
| Número de pilotos | Alemaña Theo Helfrich |
| Debut | Gran Premio de Alemaña de 1954 |
| Carreiras | 1 |
| Campionatos de Construtores | 0 |
| Campionatos de Pilotos | 0 |
| Vitorias | 0 |
| Pole positions | 0 |
| Voltas Rápidas | 0 |
| Puntos totais | 0 |
| Derradeiro GP | Gran Premio de Alemaña de 1954 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

O **Klenk-Meteor** foi un coche de competición, que competiu no Gran Premio de Alemaña de 1954. O coche baseábase no Veritas, que estivo activo entre 1948 e 1953. Veritas é recordado principalmente como fabricante de coches deportivos e exitosos coches de competición de Fórmula 2. A compañía pechou cando o seu fundador, Ernst Loof, enfermou. Posteriormente morreu en 1956. O Klenk-Meteor que participou no Gran Premio de Alemaña de 1954 foi esencialmente un coche Veritas de Fórmula Dúas. O coche era propiedade e estaba preparado polo piloto de carreiras alemán Hans Klenk, que tiña intención de competir con el no Gran Premio. Pero a carreira de Klenk como piloto de carreiras chegou ao seu fin cando sufriu lesións nun accidente, antes da carreira, mentres traballaba como piloto de probas de Mercedes-Benz. O coche foi pilotado no Gran Premio por outro alemán, Theo Helfrich. Retirouse na volta 9 cun fallo de motor.

### Resultados Completos na Fórmula Un

(Chave) As carreiras en letra grosa indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

| Ano | Chasis | Motor | Pneu. | Pilotos | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1954 | Klenk Meteor | BMW L6 | **P**
 |  | ARX | 500 | BEL | FRA | GBR | ALE | SUI | ITA | ESP |
| Theo Helfrich |  |  |  |  |  | Ret |  |  |  |

Referencias
-----------

Ligazóns externas
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Klenk*** |

* Klenk profile at Grand Prix Encyclopedia
* Results from Formula1.com
***Jude o escuro*** (en inglés: *Jude the Obscure*) é a última novela completa do autor inglés Thomas Hardy. Inicialmente apareceu en revistas e foi publicada por vez primeira en forma de libro no ano 1895.

Foi traducido ó galego por María Fe González e foi publicado pola Editorial Hugin e Munin no ano 2014.

Trama e características
-----------------------

Trátase dunha novela extensa na que o protagonista, Jude Fawley, é un mozo orfo de clase baixa que traballa como restaurador e eslumece por entrar na Universidade e devir un erudito. O outro personaxe principal é Sue Bridehead, a súa curmá. Entre eles existe un nexo íntimo que supón un dos elementos centrais da obra. Outros temas que trata son a cuestión de clase, a educación, a relixión e os seus dogmas ou o concepto de matrimonio.

### Adaptacións a outros formatos

A novela foi adaptada ao cinema e á televisión. Así, existe o filme *Jude the Obscure*, de 1971, dirixido por Hugh David, cos actores Robert Powell e Fiona Walker. Tamén hai unha versión máis actual, *Jude*, de 1996, do realizador Michael Winterbottom, coa participación dos actores Christopher Eccleston e Kate Winslet.

Fíxose tamén un musical, cuxo libreto é de Ian Finley, e que foi estreado no Burning Coal Theatre Company de Raleigh en abril de 2012.

Notas
-----

1. 1 2  *Jude o escuro*. Traducido por María Fe González (1ª ed.). Santiago de Compostela: Editorial Hugin e Munin. 2014. ISBN 978-84-942005-8-8 – vía Biblioteca da Tradución Galega.
2. ↑  Editorial Hugin e Munin (ed.). "Catálogo da Editorial Hugin e Munin (actualizado o 1 de xaneiro de 2019)" (PDF). p. 27. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 03 de abril de 2019. Consultado o 26 de marzo de 2019.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galifontes posúe textos orixinais acerca de:  ***Jude o escuro*** |

### Ligazóns externas

* Libro en versión orixinal na biblioteca Gutengerg. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1248773
* BNF: 16034430m
* EBID: ID
* Gutenberg: 153

 |