recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
A **Proba de Turing** ou **Test de Turing** é o procedemento desenvolvido polo matemático inglés Alan Turing *para identificar a existencia de intelixencia nunha máquina*.

Fundaméntase na hipótese positivista de que, se unha máquina se comportase en todos os aspectos como intelixente, entón debe selo.

A proba consiste nun desafío. A máquina debe facerse pasar por humano nunha conversación cun home a través dunha comunicación de estilo chat. O suxeito non será avisado de que o outro interlocutor é unha máquina. Para que o test teña éxito, o humano non deberá decatarse disto. Consiste nunha serie de preguntas que fai un interrogador a outro humano e a unha máquina. O interrogador debe dicir quen é o humano e quen a máquina. Se non é capaz de decidirse, consideraríase esa máquina intelixente.

Existe unha versión modificada do test de Touring proposta por John Searle e popularizada por Roger Penrose, chamada sala chinesa. Aínda que se trata dun problema con enormes propostas filosóficas, esta nova proposta non achega nada ó problema.

Exemplos de aplicación
----------------------

Unha das aplicacións da proba é o control do spam. A proba de Turing poderase usar para eliminar un correo electrónico enviado por unha máquina.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* CAPTCHA

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q189223
* BNF: 16644546h
* EBID: ID
* FAST: 1159286
* GEC: 0518916
* GND: 4770569-3
* JSTOR: turing-test
* LCCN: sh93008808
* MAG: 577917
* SUDOC: 166106372

 |
Mastros do Grand Turk.
O **mastro**, **pau** ou **árbore** é unha ou varias pezas verticais usadas en náutica para sustentar nas embarcacións a vela a retranca, as crucetas e o velame.

Os mastros xeralmente teñen sección circular ou oval e están feitos de madeira, aceiro, aluminio, fibra de carbono ou fibra de vidro.

Xuntamente co velame, o conxunto de mastros dun barco determina a súa armazón, que pode ser eslupe, cúter, iola, chalupa, escuna, brigue ou pallabote, entre outras. Os mastros tamén serven de soporte ás demais partes da embarcación, como antenas, paus de carga, farois, luz de posición etc. Nos antigos navios de madeira, soportaban tamén o cesto da gavia. Fixados no convés a través da carlinga e da enora, os mastros son mantidos en posición por cabos de aceiro chamados estais, á proa e á popa, e brandais, aos laterais do casco.

Os mastros poden ter diferentes nomes, dependendo da posición que ocupen: mastro principal (no centro), traquete (na proa) ou mecena (na popa). O gurupés, estrutura que sai da proa na dirección do eixo lonxitudinal do navío, tamén se considera un mastro.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *mastro*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q331744
* AAT: 300000951
* BRE: 2196051
* EBID: ID
* GEC: 0198541
* GND: 7718194-3
* JSTOR: masts
* MAG: 79004654

 |
**Natxo Lezkano Moya**, nado en Portugalete, Biscaia, é un adestrador profesional de baloncesto vasco. Desde o 26 de agosto de 2016 até o 18 de marzo de 2019 foi o adestrador do Club Baloncesto Breogán, sucedendo no cargo a Quique Fraga.

Traxectoria
-----------

Nado en Portugalete, Biscaia, Lezkano comezou adestrar na súa cidade natal ás categorías inferiores do Club Jarrilleros. De aí pasou a adestrar ao Campus de Álava de Vitoria até que no ano 2002 fichou polo TAU Cerámica, que por aquel entón dirixía Duško Ivanović. Estivo no conxunto vasco até finais da tempada 2006−07 como segundo adestrador, ademais de con Ivanović, con outros técnicos como Velimir Perasović, Pedro Martínez ou Božidar Maljković. No seu último ano na entidade baskonista, asumiu o cargo de primeiro adestrador durante parte da tempada, mentres Perasović se recuperaba dunha anxina de peito.

En decembro de 2007 asinou contrato co Palencia Baloncesto de LEB Prata, club co que unha tempada máis tarde conseguiría o ascenso á LEB Ouro ademais do título de campión da Copa LEB Prata. Ano tras ano, foi cumprindo obxectivos co club morado. O 30 de xaneiro de 2015, conseguiu gañar a Copa Príncipe. Permaneceu en Palencia Baloncesto oito tempadas consecutivas.
Ademais, adestrou ao equipo nacional de Costa do Marfil en dous Afrobasket, Madagascar 2011 e Costa do Marfil 2013. Desde o 26 de agosto de 2016, tras adestrar en Venezuela, convértese en adestrador do Club Baloncesto Breogán. No Breogán conseguiu gañar a Copa Princesa (2018), a Copa Galicia (2018) e devolver ao equipo á Liga ACB tras gañar a LEB en 2018.

### Clubs

* Tau Cerámica (ACB, 2001−07, segundo adestrador)
* Palencia Baloncesto (LEB, 2007−15)
* Costa do Marfil (2011−13)
* Toros de Aragua (LPB, 2015−16)
* Breogán (LEB, 2016−19)

Palmarés
--------

* Final Euroliga (2005)
* Final Four Euroliga (2006, 2007)
* Campión ACB (2002)
* Subcampión ACB (2005, 2006)
* Campión Copa do Rei (2002, 2004, 2006)
* Campión Supercopa ACB (2005, 2006)
* Campión LEB Ouro (2018)
* Final LEB Ouro (2014)
* Campión Copa Princesa (2015, 2018)
* Subcampión Copa Príncesa (2014)
* Campión LEB Prata (2009)
* Campión Copa LEB Prata (2009)
* Campión Copa Galicia (2018)

Notas
-----

1. ↑  Natxo Lezcano, novo adestrador do Breogán

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Nova da fichaxe na web do Breogán
Reverso común da **moeda de 1 céntimo de euro**, deseñado por Luc Luycx
A **moeda de 1 céntimo de euro** é de aceiro recuberto de cobre. Ten un diámetro de 16,25 mm, un grosor de 1,67 mm e un peso de 2,30 gramos. A súa beira é lisa. 

Todas as moedas teñen un anverso específico de cada Estado e un reverso común para toda a eurozona, deseñado por Luc Luycx, gañador dun concurso convocado para ese efecto polo Consello Europeo e resolto na súa reunión de Ámsterdam do 13 de xuño de 1997. Este reverso común tivo un pequeno axuste en 2007.

Caras actuais
-------------

Caras antigas
-------------

Uso
---

Finlandia e os Países Baixos optaron por non poñer en circulación estas moedas, como tampouco ás de dous céntimos, aínda que se emitidas para sets de colección seguindo as normas da UEM, sendo estas de curso legal.

Notas
-----

1. ↑  "Types of euro coins: common sides". *European Commission*.
2. ↑  "Luc Luycx a dessiné l'€". En *DH.be*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Euro
* Eurozona
* Moedas de euro

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Moeda de 1 céntimo de euro*** |


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
En química, chámase **raio covalente** á metade da distancia entre dous átomos iguais que forman un enlace covalente. Adoita expresarse en picómetros (pm) ou ángstroms (Å), sendo 1 Å = 100 pm.

A suma de dous raios covalentes debería se-la lonxitude do enlace covalente entre os dous átomos. Non obstante, esta relación non se cumpre de forma exacta xa que o tamaño dun átomo non é constante, depende da contorna química na que se atope. Xeralmente a lonxitude do enlace covalente tende a ser menor cá suma de raios covalentes, polo que en consecuencia os valores tabulados de raios covalentes que se poden atopar nas bibliografías son valores idealizados ou promediados.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre química é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q485360
* EBID: ID
* GEC: 0205353
* MAG: 121108623

 |
**Proba-V** (Proba-Vegetation) é un microsatélite lanzado pola ESA o 7 de maio de 2013 mediante un foguete Vega, o terceiro lanzado da serie **PROBA** (**Project for On-Board Autonomy**). A súa misión é mapear a superficie terrestre e o crecemento da vexetación cada dous días. A súa cámara recolle luz en tomas de 2250 km de largo en azul, vermello, infravermello próximo e infravermello intermedio cun tamaño de largo de píxel de 300 m nos laterais, e de 100 m na súa parte central.

VITO Remote Sensing, en Bélxica, procesa e distribúe os datos de Proba-V.

Notas
-----

1. ↑  "Testing time for Proba-V, ESA’s global vegetation tracker". *www.esa.int* (en inglés). Consultado o 2019-11-11.
2. ↑  "Proba-V view of Galápagos". *European Space Agency* (en inglés). Consultado o 2019-03-27.

Ver tamén
---------

* Lista de programas e misións da Axencia Europea do Espazo
* Proba-2
* Vega

Ligazóns externas
-----------------

* Datos da misión proba nas páxinas da ESA.
* Galería de imaxes tomadas por Proba-V (as más relevantes) Arquivado 27 de marzo de 2019 en Wayback Machine.
* Novas sobre as misións Proba
| Raivavae |
| --- |
|  |
| Atol |
| Datos |
| País | Francia |
| Illa principal | Rairua |
| Linguas |  |
| Poboación (2012) | 940 |
| Superficie | 16 km² |
| Superficie lagoa | km² |
| Nº de illas | >25 |
| Coordenadas | 23°53′S 147°39′O﻿ / ﻿-23.883, -147.650 |
| Maior Altura | 437 m. Hiro |
| Localización |
| Localización do atol |
|

A illa **Raivavae**, tamén chamada *Vavitu*, é unha das illas Austrais, na Polinesia Francesa. Está situada no medio do arquipélago, a 195 km ao sueste de Tubuai e a 730 km ao sur de Tahití.

É un antigo volcán que culmina no monte Hiro a 437 m de altitude. A superficie total é de 16 km². Está rodeada dunha lagoa pechada por arrecifes de coral con diversos illotes: Motu Man, Motu Haha, Motu Vaiamanu e Motu Araoo e Motu Haaamu.

Tiña 940 habitantes no censo de 2012. As aldeas principais son: Rairua (a capital da comuna), Mahanatoa, Anatonu e Vaiuru. O principal recurso da illa é o cultivo de café, a pesca na lagoa e a artesanía. Dispón dun aeródromo aberto en 2002.

A illa é rica en sitios arqueolóxicos polinesios. Foi descuberta polo español Tomás Gayangos en 1775, volvendo da expedición a Tahití organizada polo vicerrei do Perú, o catalán Manuel d'Amat i de Junyent. Bautizouna como *Santa Rosa*. En 1880 foi anexionada por Francia.

Notas
-----

1. ↑  "Population". *Institut de la statistique de la Polynésie française* (en francés). Arquivado dende o orixinal o 11 de abril de 2020. Consultado o 9 de xaneiro de 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1309731
* WorldCat
* VIAF: 239184752
* EBID: ID
* GEC: 0511399
* GeoNames: 4033738
* TGN: 1008716

 |
Un **Mastère Spécialisé**, abreviado **MS** (*Advanced Master* en inglés), é un título académico de mestrado francés, e polo tanto de posgrao, en negocios ou enxeñaría, creado en 1986 poa Conférence des Grandes Écoles

Características
---------------

Polo xeral ten unha duración dun a dous anos académicos e as escolas poden ofrecelo en formato tempo completo ou parcial para os profesionais que compatibilizan os estudos dos MS coa súa actividade profesional.

Para os profesionais con máis experiencia empresarial, hai unha modalidade denominada *MS Executivo* (*Executive MS*, en inglés), que polo xeral é un posgrao a tempo parcial.

Algúns dos programas de MS permiten ós estudantes especializarse ou concentrarse nunha área (aeronáutica, finanzas, mercadotecnia, loxística, negocios sustentables, recursos humanos, etc.).

Notas
-----

1. ↑  *(en francés)*Mastère Spécialisé : acquérir une expertise en plus
2. ↑  *(en inglés)*The MASTÈRE SPÉCIALISÉ® programs Arquivado 31 de outubro de 2017 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* MS *(en inglés)*.
Raio atómico medio.
O **raio atómico** é a distancia entre o núcleo do átomo e o electrón estable máis afastado do mesmo. Adóitase medir en picómetros (1 pm=10–12 m) ou Ángstroms (1 Å=10–10 m).

Ao ser os núcleos e os electróns partículas cuánticas, sometidas ao principio de indeterminación ou incerteza de Heisenberg, as medidas directas de distancias non poden ter senón un significado estatístico. Convencionalmente, defínese como a metade da distancia existente entre os centros de dous átomos enlazados, e dependendo dese enlace poderemos falar de raios atómicos, iónicos, metálicos ou raios de van der Waals.

En función do tipo de enlace químico defínense tamén outros raios como o covalente (xeralmente para elementos non metálicos) e o iónico (para elementos metálicos).
Situados agora na táboa periódica, unha sinxela regra mnemotécnica para recordar o modo en que aumenta o raio atómico é a seguinte:

O raio atómico dun elemento aumenta de arriba a abaixo e de dereita a esquerda na táboa periódica dos elementos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q483788
* BRE: 1839429
* EBID: ID
* MAG: 71100877

 |
**Recambios Tucho** é un grupo galego de rock nado no seo de Heredeiros da Crus no ano 2001. Encabezado por "Tuchiño", adícase a versionar temas clásicos do rock and roll.

Membros
-------

* "Tuchiño": voz
* Pablo Laranxo: baixo

Historia
--------

Nado no seo de Heredeiros da Crus no ano 2000 para dar saída a unha serie de versión de temas clásicos, que por aquel entón a súa compañía discográfica non lles permitía, Recambios Tucho preséntase como un proxecto encabezado por "Tuchiño", que empezou a tomar forza tras a disolución de Heredeiros en 2005.

Non deron o seu primeiro concerto até o 23 de xullo de 2009 na Festa da Dorna de Ribeira, sendo curioso o dato porque no mesmo escenario fixo a súa primeira aparición, en 1992, Heredeiros da Crus. O 2010 presentouse cunha axenda apertada de concertos por toda Galicia, que a banda intentará culminar coa gravación dun álbum de temas inéditos despois do verán.

Notas
-----

1. ↑  "Recambios Tucho homenajeará a los grandes del rock"
2. ↑  "Rock de los setenta con base inglesa y retranca gallega"

Véxase tamén
------------

* Heredeiros da Crus

Ligazóns externas
-----------------

* MySpace oficial do grupo
Canón feito pola erosión do ríoAs **Montañas Ródope** (en serbio *Родопи* , *Rodopi* Родопите, *Rodopite* tamén chamadas *Родопа*, *Rodopa* ou *Родопа планина*, *Rodopa planina*; grego *Ροδόπη*, *Rodopi*, "Avermelladas") son unha cadea montañosa situada no sueste de Europa, co 83% da súa superficie en Bulgaria e o resto en Grecia. O seu cumio máis alto é, Golyam Perelik (2.191 m), constitúe o sétimo maior cumio de Bulgaria. A rexión destaca polas súas áreas cársticas, as súas fervenzas, os seus canóns feitos polo desgaste dos ríos, e as súas covas e cavernas feitas pola erosión da auga.

Xeografía e clima
-----------------

As montasñas ródope 14.737 km², dos cales 12.233 km² se atopan en territorio búlgaro. As montalas teñen unha lonxitude de 220 km e unha anchura de 100–120 km, cunha altitude media de 785 m. Na rexión establecéronse 15 reservas naturas, algunhas delas protexidas pola UNESCO.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Montañas Ródope*** |

### Ligazóns externas

* Fotografías panorámicas de Ródope: Yagodina, panorámica de Trigrad , río Trigrad , Vodni pad. ]
* Antiga cidade de Perperikon
* Fotografía dos Ródopes
* Fotografía dos Ródopes

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6489
* WorldCat
* VIAF: 315526402
* BRE: 3512640
* DARE: 43724
* EBID: ID
* GeoNames: 734402
* GND: 4103771-6
* NKC: ge741166
* Pleiades: 501592

 |
Montañas Byam Martin
As **montañas Byam Martin** son unha cordilleira moi accidentada que se estende de leste ó oeste da illa Bylot en Nunavut, Canadá. E unha das serras máis setentrionais do mundo e, xunto coas montañas Baffin, das que son extensión, forman parte do sistema montañoso da cordilleira Ártica.
O cume máis alto é o Angilaaq, de 1951 m, situado preto do centro da illa. O territorio caracterízase por ter picos escarpados e vales profundos con glaciares que causan unha grande actividade erosiva. Malia non ter asentamentos polo inhóspito do territorio, si recibe visitas dos inuit de Pond Inlet e arredores.
Xeoloxicamente compóñense de rochas ígneas cristalinas da era arcaica e de metasedimentarias e metamórficas do proterozoico.

Historia
--------

A primeira expedición ás montañas Byam Martin da que se ten coñecemento data de 1931 por Pat Biard. Atravesou a illa Bylot dende o glaciar Aktineq ata a baía Bathurst, na costa leste, volvendo polo glaciar Sermilik. O 7 de xuño de 1939 escalou un pico sen nome de 1829 m. En 1954 o escalador estadounidense Ben Ferris, membro do club de montañismo de Harvard, subiu ó monte Thule (1711 m). O explorador británico Bill Tilman fixo unha expedición no 1963 navegando ata a costa norte e atravesando a illa cara ó sur, sen realizar ascensos ós cumes. Laurie Dexter, un pastor anglicano residente na rexión ártica, explorou e ascendeu a varias montañas da costa sur. En 1974 o doutor George Van Brunt Cochran escalou un pico sen nome ó oeste do glaciar Narsarsuk, na costa sur. En 1977 unha expedición canadense de cinco persoas, liderada por Rob Kelly, cruzou a illa de noroeste a sueste, ascendendo a un total de 20 cumes. O 27 de xullo fixérono ó que Pat Biard subira no 1939. En xuño de 1981 outra expedición canadense, desta vez de catro persoas do club de montaña Grant MacEwan, e liderada por Jack DeBruyn, atravesou a illa de noroeste a sur, facendo 15 escaladas das que 14 foron primeiros ascensos máis o de Pat Biard, ó que chegaron o 3 de xullo. Tres anos despois outra expedición canadense, encabezada por Mike Schmidt, cruzou a illa de norte a sueste, con 28 cumes e 16 primeiros ascensos.

Imaxes
------

* Montañas Byam Martin.Montañas Byam Martin.
* Vista desde o mar con néboa.Vista desde o mar con néboa.
* Glaciar Kaparoqtalik no sur.Glaciar Kaparoqtalik no sur.
* Glaciar Nararsuk no sur.Glaciar Nararsuk no sur.
* Glaciar Sirmilik no sur.Glaciar Sirmilik no sur.
* Glaciar sen nome no leste.Glaciar sen nome no leste.

Notas
-----

1. ↑  Canadian Arctic - Bylot Island, arquivado do orixinal o 23 de decembro de 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5003931
* GeoNames: 5912829

 |
Coordenadas: 43°11′21″N 8°06′13″O﻿ / ﻿43.1890526, -8.1037444

Cumio do monte do Gato nevado.
**Monte do Gato** é un dos cumios máis altos da comarca de Betanzos con 512 metros de altura. Fai de límite natural entre os concellos de Concellos de Aranga, Coirós e Oza-Cesuras.

Ao pé do monte, na vertente nordés, está o paso natural que comunica A Coruña con Lugo, por onde discorre a estrada N-VI. Na zona localízase a torre de Teodomiro. Hai tamén varios agros de mámoas e petróglifos.

Ruta
----

Polo contorno do Monte do Gato trazouse unha ruta dentro do Plan Mandeo, a ruta SM.15, deseñada para bicicletas.

Notas
-----

1. ↑  Monte do Gato, web do concello de Coirós

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Monte do Gato*** |

### Bibliografía

* Malde, Antom (1993–94). "Contexto ambiental e implicaçons socioculturais do megalitismo das bacias do Mendo e Mandeo (comarca de Betanços, Galiza)" (PDF). *Brigantium* (A Coruña) **8**: 9–47. ISSN 0211-318X. Arquivado dende o orixinal o 09 de xuño de 2019. Consultado o 22 de xuño de 2019.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Penalonga.
Coordenadas: 43°33′N 07°30′O﻿ / ﻿43.550, -7.500
O **Monte Penalonga**, de 509 m, é a segunda altura da fronte montañosa entre o río Masma, río Eo e Mar Cantábrico, tras o Monte Mondigo. Está situado no Concello de Ribadeo, se ben toda a ladeira norte pertence a Barreiros.

O nome de Comado corresponde a todo o monte, se ben partes del reciben outras denominacións, como o que vén dado polo chan da súa zona alta; así, ó punto máis alto denomínaselle *Pico Pena Longa*. Chámaselle *Chao do Comado* a unha parte cha próxima ó punto máis alto.

O monte ten uns riscos na zona norte con vistas moi boas sobre a rasa Cantábrica e o mar, lugar de chegada da carreira 'medio quilómetro vertical' que se realiza a comezos de outono e é un lugar prezado de lanzamento en parapente.

Vista da zona máis poboada de A Devesa, Ribadeo dende o Chao do Comado (Monte Penalonga).

Notas
-----

1. ↑  Panel explicativo á beira do lugar de vixilancia dos lanzamentos.

Véxase tamén
------------

Vista panorámica dende o Chao do Comado, dende Burela (á esquerda da imaxe) a Tapia de Casarego (á dereita)Vista panorámica dende o Chao do Comado, dende Burela (á esquerda da imaxe) a Tapia de Casarego (á dereita)
### Outros artigos

* Montañas en Ribadeo
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Meiro.

**Meiro** é un lugar da parroquia de Bueu (San Martiño de Fóra), no concello pontevedrés de Bueu na comarca do Morrazo.

Cultura
-------

### Eventos

Con carácter anual, a Asociación Cultural Meiro vén celebrando o Encontro degustación Millo Corvo. Trátase dunha festividade declarada de interese turístico, que xira derredor da posta en valor deste cultivo tradicional, histórica e culturalmente vencelledo ao propio lugar de Meiro.

Durante a mesma, ademais de diversas actividades gastrónomicas (degustación de diferentes pratos elaborados a base deste millo), organízanse charlas (sobre etnografía, cultura tradicional, folclore), xogos populares, diversas demostracións (muiñadas, baile tradicional, etc. ) e concertos.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Bueu (San Martiño de Fóra)

| Lugares da parroquia de Bueu (San Martiño de Fóra) no concello de Bueu (Pontevedra) |  |
| --- | --- |
| A Canceliña | A Carrasqueira | A Cividá | O Enleito | A Graña | Loureiro | As Meáns | Meiro | O Norte | O Outeiro | Petís | A Portela | A Ramorta | Soutelo |  Trasouto | O Valado | O Viso | Xexide |

### Parroquias de Bueu

| Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Bueu |  |
| --- | --- |
| Beluso (Santa María) | Bueu (San Martiño) | Bueu (San Martiño de Fóra)| Cela (Santa María) | Ermelo (Santiago) | 
A Illa de Ons (San Xoaquín) |

Notas
-----

1. 1 2
2. ↑
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Ramón Fernández.

**Ramón Fernández Fernández-Mosquera**, coñecido como **Ramón F. Fernández**, nado en Caldas de Reis o 18 de abril de 1912 e finado na Coruña o 25 de decembro de 1977, foi un maxistrado, xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, licenciándose en 1933. Dirixiu *Scientia*, órgano da Federación Gallega de Estudiantes Católicos en 1930 e a segunda época da revista *Abrente* entre 1933 e 1934 e foi correspondente e colaborador de varios xornais. Ingresou na maxistratura en 1944 e foi xuíz de primeira instancia de Padrón, maxistrado de Palencia, Palma e Santiago de Compostela e maxistrado da Audiencia Territorial de Cáceres e despois da da Coruña. Escribiu as novelas *Roble al viento* (1934), *El hombre que escapó de un tapiz* (1949), *Tres personajes y al final el autor* (1949) e *Ifigenia se cayó en el agua*; tamén é autor do ensaio *Análisis de la mujer marginada e inadaptada* (1976). Colaborou en *ABC*, *El Ideal Gallego*, *La Voz de Galicia*, *El Correo Gallego* e *Nordés*.

Obras
-----

* *Roble al viento*, 1934.
* *El hombre que escapó de un tapiz*, 1949.
* *Tres personajes y al final el autor*, 1949.

En 2016 editouse a súa *Obra literaria completa* en dous volumes.

Vida persoal
------------

Casou con Teresa Otero Soto e foi pai de Ramón, Juan, Miguel e Alejandrina Fernández Otero.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 27-12-1977, p. 18.
2. ↑  A Peroxa

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "FERNÁNDEZ Y FERNÁNDEZ MOSQUERA, Ramón". *Gran Enciclopedia Gallega* **12**. Silverio Cañada. 1974. p. 55. ISBN 84-7286-046-9.

### Ligazóns externas

* Braxe, Lino (27/5/2013). "Ramón F. y Fernández-Mosquera" *La Opinión Coruña*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q84308944
* BNE: XX5680066

 |
Rustrido catalán (*sofregida*) para unha paella.
Un **rustrido** ou **refrito** é un preparado tipo mollo feito principalmente con cebola, allo e pemento, frixidos en aceite, manteiga ou touciño, que se utiliza como condimento. Pódeselle engadir ademais sal, coandro e ceboliño, todo en anaquiños e fritido até quedaren desfeitos pola auga que van ceibando. A operación de sofrito realízase sobre unha tixola de ferro a pouco lume.

Emprego
-------

Na cociña galega fanse rustridos de cebola e pementos para reencher as empanadas principalmente. Tamén se bota por riba dalgunhas carnes e peixes como salsa. ás veces leva pirixel. Por extensión, emprégase o termo rustrido para calquera fritura na que se bota cicuta, ruda e outras herbas medicinais, que se empregan coma menciñas caseiras en fregas e outras aplicacións. O verbo galego **rustrir** (fritir) está emparentado co francés antigo *rost*, *rostir* (asar), de onde vén *roti* (asado).

Na cociña castelá, o rustrido adoita facerse aromatizado con pemento (doce ou picante) ou no seu defecto uns anacos de chourizo. Emprégase na elaboración de moitos pratos como o *pisto manchego*, ou na simple preparación de cocidos que inclúen legumes (o cocido galego non leva rustridos).

O rustrido emprégase tamén a miúdo, con lixeiras variante, nas distintas cociñas mediterráneas, como a portuguesa (*refogado*, sen chourizo nin pemento en po), a catalá (*sofregit*, sen chourizo nin pemento, nin coandro, con aceite de oliva, a miúdo con pemento vermello, cun chile ou especias como o sasafrán, o pirixel, o romeu, ou o tomiño), a italiana (*soffritto*, sen chourizo nin pemento en po, con aceite de oliva, cebola, cenoria e apio) ou a grega, na que se adoita comer con arroz.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *rustrido*.
2. ↑  Definición e sinónimos en VV. AA. (2012) *Dicionario de alimentación e restauración*, Santiago de Compostela, Termigal. Xunta de Galicia. Real Academia Galega
3. ↑  Marcial Valladares Núñez (1896-1902): *Nuevo suplemento al Diccionario gallego-castellano* publicado en 1884 ed. de Mª Carme García Ares (Cadernos de Lingua, RAG, 2000)
4. ↑  Eladio Rodríguez González (1958-1961): *Diccionario enciclopédico gallego-castellano*, Galaxia, Vigo
5. ↑  Eligio Rivas Quintas (1988): *Frampas, contribución al diccionario gallego*, Alvarellos, Lugo
6. ↑  Téñanse en conta que un refogado en galego tamén é un rustrido, pero ao que despois se lle engade un caldo ou a auga para que se acabe de guisar

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Salsa de tomate
* *Ratatouille*
* *Samfaina*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1147677
* GEC: 0211267

 |
**Meitner** é o terceiro cráter de impacto máis grande do planeta Venus, e fica exactamente nas coordenadas 55,6° S 321,6° E Ten case 150 km de diámetro e posúe dous aneis concéntricos cara ó bordo do cráter. O seu chan é plano e escuro ó radar. Meitner tamén posúe grandes regueiros irregulares e de forma lobular de material depositado tralo impacto inicial. O cráter formouse sobre unhas planicies volcánicas cortadas por multitude de fendas e fisuras, que parten do nordés, e que se formaron a consecuencia dun evento de impacto anterior.

Recibiu o seu nome en honra a física austríaca Lise Meitner.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6  USGS Astrogeology (ed.). "Planetary Names: Crater, craters: Meitner on Venus". *Gazetteer of Planetary Nomenclature*. Consultado o 17-12-2011.
2. ↑  Lunar and Planetary Institute (ed.). "Meitner, Venus". Consultado o 17-12-2011.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cráter de impacto
* Barton
* Isabella
* Dickinson

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1754261
* GPN: 3808

 |
O **raio de van der Waals** é o raio dunha esfera sólida imaxinaria empregada para modelizar o átomo.

Os gases reais non se comportan exactamente como predí o modelo de gas ideal podendo ser a desviación considerábel nalgúns casos. Así, por exemplo, os gases ideais non presentan transicións de fase líquida ou sólida, independentemente do descenso de temperatura ou incremento de presión ao que sexan sometidos.

Unha das modificacións da lei dos gases ideais proposta é a ecuación de estado de van der Waals, que introduce dous parámetros **a** e **b** obtidos experimentalmente e que dependen da natureza do gas. O factor de corrección **b** denominado volume de exclusión, fai referencia tanto ao volume propio dos átomos, coma ao volume circundante no que non pode haber outros porque a esa distancia predominan as forzas de repulsión entre os átomos do gas (forzas de van der Waals).

Unha vez coñecido o valor do volume de exclusión, obtido experimentalmente para axustar a ecuación de van der Waals ao comportamento real do gas, o raio **r** pode obterse da ecuación:

{\displaystyle b={\frac {4}{3}}\pi N\_{a}r^{3}}
onde:

* *Na* é o número de Avogadro.
* *r* é o raio de Van der Waals.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Raio atómico
* Raio covalente
* Raio iónico

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q166879
* GEC: 0071687
* MAG: 73683733

 |
A Comunidade Foral de Navarra dividida nos cinco meiriñados históricos coas respectivas capitais.
Os **meiriñados** (en castelán: *merindades*, en éuscaro: *merindadeak*) son territorios que estaban baixo a xurisdición do meiriño, un oficial público encargado da administración económica, financeira e xudicial dun territorio. Establecéronse tras a conquista do territorio occidental do reino de Navarra (Duranguesado, Señorío de Biscaia, Áraba e Guipúscoa) en 1200, para establecer un sistema defensivo do resto do territorio. Cada meiriño mantiña os castelos en perfecto estado e controlaba a actividade militar. Xa no século XIII, en tempo do rei Teobaldo II (1253-1270), delimitáronse catro meiriñados: Montaña ou Pamplona, Sangüesa, Tierra Estella e Ribera ou Tudela, e dotóuselles dunha organización máis racional e eficaz. En 1407 creouse o meiriñado de Olite, composto por distintas localidades anteriormente situadas en Sangüesa, Tudela e Estella.

Cada meiriñado establecía un centro urbano principal: Pamplona na montaña, Sangüesa e Estella nos seus respectivos meiriñados, Tudela na Ribera e Olite no meiriñado do seu nome. A importancia de cada un tiña que ver coa suma de varios factores: a súa actividade económica como centro artesán e comercial, a súa densidade demográfica, a súa situación estratéxica e os seus castelos e murallas.

Os partidos xudiciais abarcan o mesmo territorio que os meiriñados e en tres casos as capitais son as mesmas (Pamplona, Tudela e Estella). Os partidos xudiciais de Aoiz e Tafalla corresponden aos meiriñados de Sangüesa e Olite respectivamente.

Meiriñados
----------

| Meiriñado | Poboación (2011) | Extensión (km²) | Capital | Concellos |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Meiriñado de Estella** | 66.317 | 2.068,6 | Lizarra | 72 |
| **Meiriñado de Olite** | 48.037 | 1.387,32 | Olite / Erriberri | 27 |
| **Meiriñado de Pamplona** | 349.839 | 2.438,2 | Pamplona-Iruña | 86 |
| **Meiriñado de Sangüesa** | 82.503 | 2.070,8 | Sangüesa / Zangoza | 64 |
| **Meiriñado de Tudela** | 97.576 | 1.526,7 | Tudela | 23 |

Notas
-----

1. ↑  "Iñaki Sagredo. Elaboración e explicación histórica do mapa. Tenencias e meiriñados.". Arquivado dende o orixinal o 17 de novembro de 2011. Consultado o 02 de xuño de 2012.
2. ↑  Atlas de Navarra, Geografía e Historia, páx 16, edita: 2006 Departamento de Educación del Gobierno de Navarra e EGN Comunicación, ISBN 84-934512-1-5
3. ↑  Atlas de Navarra, Geografía e Historia, páx 17, edita: 2006 Departamento de Educación del Gobierno de Navarra e EGN Comunicación, ISBN 84-934512-1-5

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Comarcas de Navarra

| * v
* c
* e
Meiriñados de Navarra |
| --- |
| 
Estella/Lizarra · 
Olite/Erriberri · 
Pamplona/Iruña · 
Sangüesa/Zangoza · 
Tudela
 | Escudo de Navarra |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3054037
* GEC: 0122898

 |
**Mecano** foi un grupo español de música pop dos anos 80 e 90. Estaba composto por: **Ana Torroja** (voz), **Nacho Cano** (programación, guitarras, teclados e coros) e **José María Cano** (guitarras, teclados e coros).

Mecano vendeu uns 25 millóns de discos en países como España, México, Venezuela, Arxentina ou Chile e acadaron o número un en varias ocasións en Francia e Italia, grazas ós seus traballos nos respectivos idiomas. Mecano é un dos grupos de pop rock máis importante da historia da música e o máis influente da música pop española.

Traxectoria
-----------

Inicialmente Ana Torroja e José María Cano comezaron tocando canción de autor. Posteriormente, coa incorporación en 1979 do irmán de José María, Nacho Cano, o grupo apareceu no concurso de Gente Joven baixo o nome de "José María Cano y amigos", e o grupo cambiou o seu estilo cara a un pop xuvenil, con letras sinxelas e tendentes ó comercial. Comezaron presentándose en pequenos locais onde se reunían os mozos para escoitar música, foi aí onde foron descubertos por un promotor de talentos que lles conseguiu un contrato con CBS que romperían en 1985.

Coa aparición de varias maquetas no ano 1981 apareceu o seu primeiro álbum chamado simplemente "Mecano". En canto ó nome, en 1991 a vocalista desvelou á revista francesa "*Elle*" o seguinte: "*Eliximos o título de Mecano para demostrar que se pode construír o que un queira mesturando elementos de rock, flamenco, pop e soul*", o certo é que o nome viña motivado pola admiración dos irmáns Cano (en especial Nacho) cara ó synth-pop inglés, e propoñen chamarse "Mecano Humano" en homenaxe ó grupo The Human League, aínda que pouco despois deciden que se trata dun nome bastante pouco comercial e acúrtano en "Mecano".

Discografía
-----------

* *Mecano (1982).*
* *¿Dónde está el país de las hadas?* (1983).
* *Ya viene el sol* (1984).
* *Entre el cielo y el suelo* (1986).
* *Descanso dominical* (1988).
* *Aidalai* (1991).
* *Ana|Jose|Nacho* (1998).

### Videografía de Mecano:

* VHS**:** "Mecano En Concierto" (1989).
* VHS e DVD**:** "Mecano, Los Vídeos" ([[[1991]]).
* VHS, Laser Disc, DVD e UMD**:** "Mecano En Directo" (1992).
* Digipack**:** "Mecanografía (La Historia En Imágenes)" (2006).

### Outros traballos discográficos:

* LP: "Greenpeace, Salvemos Al Mediterráneo" (1985).
* Box set: "Mecano: Obras Completas" (2005).
* Tripack: "Mecano: Grandes Éxitos" (2005).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do grupo *(en castelán)*.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q574375
* WorldCat
* VIAF: 120708082
* AllMusic: mn0000403454
* BNE: XX126693
* BNF: 139049206
* Discogs: 148781
* GND: 1025260600
* IMDb: nm0575284
* ISNI: 0000 0004 7115 4568
* LCCN: nr97010622
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 261882
* SUDOC: 248891073

 |
**Ruth Hubbard** (nada **Hoffmann**o 3 de marzo de 1924 en Viena, Austria e finada o 1 de setembro de 2016, foi unha bióloga estadounidense, profesora de Bioloxía na Universidade Harvard, onde foi a primeira muller titular da Universidade nesa disciplina.

Traxectoria
-----------

Hoffmann naceu en Viena en 1924 e escapou do nazismo cando era adolescente. Coa súa familia, trasladáronse á área de Boston (Estados Unidos) onde se converteu en bióloga. Graduouse en 1944 en ciencias bioquímicas no Instituto de Estudos Avanzados Radcliffe. Estivo casada con Franc Hubbard entre 1942 e 1951.

Como bolseira de investigación en Harvard nos anos posteriores á segunda guerra mundial, traballou para George Wald, investigando a bioquímica do retinal e do retinol. En 1950 obtivo un doutoramento en bioloxía en Radcliffe, e en 1952, unha bolsa Guggenheim no Laboratorio Carlsberg en Copenhague, Dinamarca.

Durante a súa prolífica carreira de investigación dende os anos 40 ós 60 do século XX, fixo achegas salientables na comprensión da bioquímica e a fotoquímica da visión nos vertebrados e invertebrados. O 1967, compartiu con Wald a Medalla Paul Karrer polo seu traballo neste eido.

Hubbard e Wald casaron en 1958 e tiveron un fillo, Elijah, músico e historiador de música, e unha filla, Deborah, avogada.

En 1967 Wald gañou o Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina polos seus descubrimentos sobre o funcionamento do ollo.

Notas
-----

1. ↑  Harvard Square Library (ed.). "Ruth Hubbard". Arquivado dende o orixinal o 05 de abril de 2012. Consultado o 29 de novembro de 2009.
2. ↑  Holloway, M (1995). "Profile: Ruth Hubbard – Turning the Inside Out". *Scientific American* **272** (6): 49–50. doi:10.1038/scientificamerican0695-49.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4795027
* WorldCat
* VIAF: 112901660
* BIBSYS: 90216208
* BNB: ID
* BNE: XX1440036
* BNF: 135947277
* CANTIC: a11085174
* CiNii: DA0704821X
* FAST: 30717
* FemBio: 32001
* GND: 172146534
* ISNI: 0000 0001 0860 1773
* LCCN: n79011352
* NDL: 00468625
* NLA: 35885746
* NTA: 069042713
* SNAC: w67s905k
* SUDOC: 050780255

 |
Reverso común da **moeda de 50 céntimos de euro**, deseñado por Luc Luycx
A **moeda de 50 céntimos de euro** é dunha aliaxe composta por un 89 % de cobre, chamada ouro nórdico, que, malia o seu nome, carece de ouro na súa composición. Ten un diámetro de 24,25 mm, un grosor de 2,38 mm e un peso de 7,80 gramos. O seu bordo é ondulado (festonado).

Todas as moedas teñen un anverso específico de cada Estado e un reverso común para toda a eurozona, deseñado por Luc Luycx, gañador dun concurso convocado para ese efecto polo Consello Europeo e resolto na súa reunión de Ámsterdam do 13 de xuño de 1997. Este reverso común tivo un pequeno axuste en 2007.

Caras actuais
-------------

Caras antigas
-------------

Prototipo especial (1997-1998)
------------------------------

Notas
-----

1. ↑  "Types of euro coins: common sides". *European Commission*.
2. ↑  "Luc Luycx a dessiné l'€". En *DH.be*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Moeda de 50 céntimos de euro*** |

### Outros artigos

* Euro
* Eurozona
* Moedas de euro
**Samuel Gómez González**, nado en Nocelo (Baños de Molgas) o 20 de xullo de 1913 e finado en Ourense nos anos 90, foi un profesor e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Entre os anos 1915 a 1928 viviu en México, onde emigraran os seus pais, Antonio e Hermelinda. En 1928 retornou a súa aldea, estudou o bacharelato en Ourense, e no ano 1933 matriculouse no primeiro Curso de Dereito da Universidade de Santiago de Compostela, e o ano seguinte marchou a Madrid para continuar a carreira. Profesor radicado en Madrid no último bienio da Segunda República. Algúns dos seus poemas apareceron en *El Compostelano*. Durante a Guerra civil dirixiu o periódico *Galicia Libre* (1937-1939), voceiro da Agrupación de Gallegos Libertarios e presidiu o I Congreso das Agrupaciones de Gallegos Libertarios na primavera de 1938. Ao rematar a guerra retornou a Galicia, completou os estudos de Dereito en Santiago de Compostela, onde montou unha Academia (Enseñanzas "Gelmirez"), e despois exerceu a avogacía en Ourense. Publicou varios libros de poesía e colaborou en revistas literarias.

Obras
-----

* *En las orillas del Miño*, 1956.
* *Posío*, 1956 (Premio de poesía "Galicia", 1955).
* *Saudades de Compostela*, 1957.
* *Fe de vida. Poesías*, 1977.
* *Mensaje de Paz*, 1978.
* *Sonetos a Carballino*.
* *Márgenes Atlanticas*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández, Eliseo; Pereira, Dionisio (2004). *O anarquismo na Galiza*. Santiago de Compostela: Positivas. pp. 131–132. ISBN 84-87783-79-1.

### Ligazóns externas

* Apuntes para unha enciclopedia histórica do anarquismo galego (G)

* Samuel Gómez, o poeta anarquista

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17413439
* BNE: XX1286869

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Montoxo.

**San Xiao de Montoxo** é unha parroquia que se localiza no concello de Cedeira, na comarca de Ferrol. Segundo o padrón municipal de 2007 tiña 430 habitantes (219 mulleres e 211 homes), distribuídos en 39 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 504 habitantes.

Xeografía
---------

**Montoxo** está situada no extremo sueste do concello, na beira dereita do río das Mestas e na aba occidental da serra da Capelada, o que fai que este territorio sexa un tanto escarpado. Limita ao norte coa parroquia de Régoa dende o alto da Capelada baixando polo rego do Feal até a ponte da Braxe; polo leste linda co concello de Ortigueira dende o rego do Feal polos altos da Capelada e baixando por Penido de Camporredondo, Pedrasmiudas, Peado e Sedeás, até a fonte do rego de Guitín; polo sur limita co concello Cerdido dende o anterior rego até a Pasada de Vagariños no río das Mestas; polo oeste o linde é coa parroquia de San Román de Montoxo, dende a anterior pasada até a Ponte de Braxe no rego de Ferrería.

A estrada de Cedeira que enlaza coa AC-862 de Ferrol a Ortigueira no Campo de Hospital cruza a parroquia polos lugares de Cheda, Teixoeira e Mundín.

Patrimonio
----------

Na beira do rego de Aneiros está a igrexa parroquial de San Xiao, e no lugar de Mundín érguese a capela de Santo Antón e San Ignacio.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de San Xiao de Montoxo

| Lugares da parroquia de Montoxo no concello de Cedeira |  |
| --- | --- |
| Agrochao | Os Agueiros | Balvís | As Bieiteiras | A Calzada | O Campo do Hospital | A Carballa | Carracedo | A Cheda de Abaixo | A Cheda de Arriba | Cimadevila | O Empalme de Arón | Ervellás | O Esperón | A Ferrería | As Figueiras | A Fonsa | A Fraguela | A Granxa | O Igrexario | Os Lagos | Liñares | O Lombo | A Manguela | Montoxo Vello | Mundín | Muruxás | A Pena | A Penela | A Penica | Portovello | Purrei | As Ratas | A Referta | O Rego | Regueiro | Sedeás | O Torno | Vilarnovo |

### Parroquias de Cedeira

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Cedeira |  |
| --- | --- |
| Cedeira (Santa María do Mar) | Cervo (Santalla) | Esteiro (San Fiz) | Montoxo (San Xiao) | Piñeiro (San Cosme) | Régoa (Santa María) | San Román de Montoxo (San Román) | Teixido (Santo André) |

Notas
-----

1. 1 2  DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Cedeira

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12393570
* código INE: 15022050000

 |
O **Rally da Coruña de 1991** foi a 9ª edición de dito rally. Foi a sétima proba da tempada 1991 do Campionato de Galicia de Rally e foi puntuable tamén para a Copa de España. Celebrouse o 25 de agosto de 1991 e o vencedor foi o asturiano Daniel Alonso.

Resumo
------

O canario "Carlos" foi o máis rápido nos treitos diúrnos, pero o seu Mercedes 190E comezou a fallar nos treitos nocturnos e viuse adiantado polo Ford Sierra Cosworth do asturiano Daniel Alonso. Finalmente o motor do Mercedes parou na segunda pasada por Meirama, polo que Alonso conseguiu comodamente a vitoria nun rally que xa ganara dous anos antes. Ademais foi o máis rápido nos tres dos catro treitos que restaban por disputarse. Tamén Manuel Senra abandonou na sección nocturna, ao sufrir unha saída de pista e un problema mecánico no primeiro dos treitos que a conformaban, Soandres, cando ocupaba a terceira posición. Gonzalo Arche estaba segundo tras o abandono de "Carlos" pero perdeu a posición en favor do berciano Antonio Garrido, que quedou finalmente segundo. Miguel Dopico, sobre un Peugeot 309 GTI 16v, chegou á meta en cuarta posición.

Clasificación
-------------

| Pos | Piloto | Copiloto | Vehículo | Tempo |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | España Daniel Alonso | España Salvador Belzunces | Ford Sierra Cosworth | 1h33'17'' |
| 2 | España Antonio Garrido | Galicia Humberto González | Ford Sierra Cosworth | 1h33'21'' |
| 3 | España Gonzalo Arche | España Ana Arche | Renault Clio | 1h37'49'' |
| 4 | Galicia Miguel Dopico |  | Peugeot 309 GTI 16v |  |
| 5 |  |  |  |  |
| 6 |  |  |  |  |
| 7 |  |  |  |  |
| 8 | Galicia Juan Carlos Táboas |  | Citroën AX Sport |  |
| 9 |  |  |  |  |
| 10 |  |  |  |  |
| 11 | Galicia Ricardo Vidal |  | Peugeot 205 GTI |  |
| Abandonos |  |
| - | Galicia Manuel Senra | Galicia José Maceiras | Peugeot 205 GTI | - |
| - | España Carlos Totoricagüena |  | Mercedes-Benz 190E 2.3 16v | - |
| - | Galicia Arturo Rial | Galicia Mario Pazos | Citroën AX Sport |  |

Notas
-----

1. 1 2  Arévalo, Fernando (26 de agosto de 1991). "Alonso obtuvo su segundo triunfo en el Rally de La Coruña". *La Voz de Galicia* (en castelán). p. 37.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Rally Rías Baixas** |  **Campionato de Galicia de Rally** Tempada 1991 | Sucesor:**Rally de Vigo** |
| Monte Apo |
| --- |
| O Monte Apo |
| Altitude | 2.954 m |
| Latitude | 7º 0' 30 *N* |
| Lonxitude | 125º 16' 33 *L* |
| Rexión | Mindanao (Filipinas) |
| Montaña | Montes de Mindanao |
| Primeiro ascenso | 1880 por Joaquín Rajal e outros. |
| Tipo de volcán | Estratovolcán, activo |

O Apo localízase no sur de Filipinas
O **Monte Apo** é un estratovolcán e a montaña máis elevada das illas Filipinas cunha altura de 2.954 metros.

Nome
----

O seu nome significa "amo" ou "avó".

Situación
---------

O Apo está situado ao sueste de Mindanao, a grande illa do arquipélago, na provincia de Cotobato, a poucos quilómetros ao suroeste da cidade de Davao. A cima presenta un cume aplanado, con tres picos, e un cráter de aproximadamente 500 metros de diámetro cun pequeno lago.

Erupcións
---------

Aínda que o volcán é potencialmente activo, do que son signo as súas solfataras, descoñécese a data da súa derradeira erupción, e non se coñecen rexistros históricos que poidan documentar algún dato ao respecto. É aproveitado para xerar enerxía xeotermal.

Ascensións
----------

Doadamente escalábel, o Apo foi ascendido, en subida rexistrada, por vez primeira o 10 de outubro de 1880 por Joaquín Rajal e outros acompañantes. Actualmente a cima do Monte Apo é un dos destinos preferidos polos filipinos. As sendas de subida están ben marcadas, aínda que presentan abundancia de lixo.

Contorno ambiental
------------------

O presidente Manuel L. Quezón declarou a área do Apo parque nacional o 9 de maio de 1936. Ten sido tamén proposto para as candidaturas de Patrimonio Mundial da UNESCO.

O monte está considerado como o centro de endemismos da illa de Mindanao. A súa área alberga arredor de 270 especies distintas de aves, das que un centenar se consideran endémicas. A respecto da flora, o monte acolle tres tipos diferentes de bosques tropicais, desde a base até media ladeira, con bosque de montaña na parte superior.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q455963
* BRE: 1824404
* GEC: 0004517
* GeoNames: 1730340
* Peakbagger: 11028
* VOGRIPA: 690

 |
O **reino de Masa** foi un pequeno estado do occidente de Anatolia que existiu sobre o século XIII a.C.. Estaba situado na clásica Galacia ou nordeste de Frixia, e sur do Ponto. No século XIV a.C. foi poboado por tribos kaska, e fixo nela unha campaña o rei Tudhaliyas III, acompañado do seu fillo e futuro sucesor Suppiluliumas I (daquela príncipe), sobre o 1360 a.C..

Despois da conquista hitita de Arzawa (sobre 1320/1310 a.C.) un rei que as taboíñas mencionan cono E.gal.pap (os dous puntos están por dúas letras que faltan) sublevouse ao oeste de Hatti durante uns dez anos. Maskhuiluwas de Mira e Kuwaliya, inicialmente leal aos hititas, canso da súa tutela, uniuse ao rebelde e incitou tamén á rebelión do reino de Pitassa. E.gal.pap podería ser o rei de Masa pero iso non se pode confirmar.

Mursilis II foi a Sallapa desde onde ameazou a Maskhuiluwas de Mira e Kuwaliya; este fuxiu ao reino de Masa, mentres o seu reino de Mira e Kuwaliya se rendeu aos hititas. Mursilis invadiu Masa, causando moitos danos. Mursilis ameazou coa destrución a Masa e a xente do país fixeron prisioneiro ao rei rebelde e entregárono ao rei hitita, sendo enviado a Hattusa e despois nomeado gran sacerdote dunha cidade sagrada, e no seu lugar Mursilis instalou a un sobriño e fillo adoptivo do deposto, chamado Kupanta-Kurunta. Suponse que E.gal.pap foi derrotado nas campañas de Mursilis a partir de seu décimo cuarto ano de reinado e neses anos Masa foi incorporada aos dominios hititas. Pero ao comezo do reinado de Muwatallis II aínda aparece Masa atacando a Wilusa, o rei da cal, Alaksandu, pediu axuda ao rei hitita, grazas á cal rexeitou a invasión. Alaksandu estableceu un novo tratado cos hititas polo que se convertía en vasalo.