|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras indias. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

Ilustración dunha edición siria do *Pañcatantra* datada en 1354. O coello engana o rei dos elefantes ao amosarlle o reflexo da lúa.
**Pañcatantra** (en sánscrito: *पञ्चतन्त्र*) é unha célebre colección de fábulas escrita no século III a.C. en prosa e verso en lingua sánscrita. Con fins didácticos, tivo unha grande difusión fóra da India.

Nome
----

* *pañcatantra*, é como se transcribe no sistema IAST de transliteración sánscrita.
* पञ्चतन्त्र, é o nome en escritura devanágari do sánscrito.

### Etimoloxía:

* *pañcatantra* significa ‘Cinco principios’, sendo *pañcá:* ‘cinco’, e *tantra:* ‘principio’.

Versións e traducións
---------------------

O *Panchatantra* alcanzou a súa forma actual no século V. Ao redor do 570 foi traducido á lingua persa media, por orde do rei sasánida Chosroes I. Do persa pasou ao árabe arredor do 850.

No ano 570 foi traducido á pahlavi (ou alfabeto persa literario) e uns anos máis tarde á lingua siríaca. No século VIII o iraniano Ibn Al-Muqaffa traduciuno do persa ao árabe. A partir de aí creouse a colección árabe *Kalila wa-Dimna* (كليلة ودمنة), que se estendeu por toda Europa. Foi exportado de forma oral e escrita a China, Indonesia e o sueste asiático por monxes budistas. Os viaxeiros levaron as súas historias a Persia, Arabia, e no século IX a Grecia e de alí ao resto de Europa. No século XII foi traducido ao hebreo. Esta tradución considérase a fonte da maioría das versións europeas.

En 1251, o rei Afonso X (aínda infante) fixo traducir ao castelán medieval o texto árabe: *Calila e Dimna*. En 1278, Giovanni da Capua traduciuno ao latín co título *Directorium humanae vitae*. En 1313, Raymond de Beziers traduciuno de novo ao latín con motivo do título de cabaleiro de Lois de Navarra, o futuro Lois o Obstinado. En 1644, Gilbert Gaulmin (baixo pseudónimo) traduciu a versión persa ao francés. En 1666, o xesuíta Pierre Poussines traduciuno de novo ao latín co título de *Specimen sapientiae indorum veterum* ('modelo da sabedoría dos antigos indios'). Case todos os tradutores nomean como autor a un tal Pilpay, aínda que non é nomeado nas versións persa e india.

A edición de Edgerton, de 1924, está conformada por *Cinco libros de sabedoría práctica*.

Foi traducida á lingua galega por José Virgilio García Trabazo e editada por Rinoceronte Editora no ano 2017.

Páxina do *Pañcatantra*.
### Versión "Hitopadesha"

A partir do *Panchatantra*, o autor Naraian Pandit produciu unha versión libre chamada *Hitopadesha* (século XII). Crese que a Naraian lle gustou tanto ese texto que o reescribiu, mellorando o fluxo de historias e engadindo varias da súa propia creación, así o *Hitopadesha*, aínda que semellante en contido e estrutura ao *Pañca-tantra* é máis extenso.

Pañcatantra como fonte
----------------------

O *Pañca-tantra* ten moitas fábulas en común coas *Fábulas de Esopo* (do século VI a. C.). O escritor tracio Esopo considérase o pai de todas as fábulas, porque das súas traducións do grego proveñen as fábulas do Roman de Renart (1180), varias das do infante Don Juan Manuel en *El conde Lucanor* e, posteriormente, os de Jean de La Fontaine (1621-1695). Porén, La Fontaine publicou *As Fábulas de Bidpai* en 1679, baseada en "o sabio indio Pilpay". Pilpay (tamén Bidpai e Bilpai) é xeralmente o autor ao que se lle atribúe a obra en tempos de La Fontaine, pero a súa existencia non está establecida porque o seu nome aparece na versión árabe, non no orixinal indio. É unha especie de lendario Esopo indio para os árabes, do mesmo xeito que para os propios árabes era o seu propio Esopo o sabio Locman.

Notas
-----

1. ↑  Salgado, Daniel (8 de setembro de 2017). "En Galiza é moi difícil procurar unha boa formación en linguas e culturas da India". *Sermos Galiza*. Arquivado dende o orixinal o 18 de setembro de 2017. Consultado o 18 de setembro de 2017.
2. ↑  Salgado, Daniel (7 de setembro de 2017). "Primeira tradución do sánscrito ao galego". *Sermos Galiza*. Arquivado dende o orixinal o 08 de setembro de 2017. Consultado o 8 de setembro de 2017.
3. ↑  "Panchatantra ; Indian literature". *www.britannica.com* (en inglés). Consultado o 2023-04-05.
4. ↑  Charles Johnston, *selec.nytimes.com*: «Tamén na India vivía un tío Remus: contos antigos de o "Panchatantra" aparece agora en inglés» ('Na India tamén vivía un Tío Remus: os contos antigos do "Pancha-tantra" agora aparecen en inglés'), no *The New York Times* do 29 de novembro de 1925. (*en inglés*)
5. ↑  "Institute for Oriental Studies". *www.orientalthane.com* (en inglés). Consultado o 2023-04-05.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pañcatantra Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Fábula
* Lingua sánscrita

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q233780
* WorldCat
* VIAF: 195070997
* BIBSYS: 90765344
* BiTraGa: 5463
* BNE: XX3988542
* BNF: 120115008
* BRE: 2703244
* EBID: ID
* FAST: 1357508
* GEC: 0048808
* GND: 4252628-0
* LCCN: n82004995
* SUDOC: 028238206

 |