recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Vilar.

**Vilar** é un lugar da parroquia de Piñeira, no concello lucense de Ribadeo, na comarca da Mariña Oriental. Segundo o IGE, en 2022 tiña 130 habitantes (72 homes e 58 mulleres).

Toponimia
---------

Parece que o seu nome vén do que se consideraba unha pequena vila formada por un agrupamento de dúas ou tres casas nas que había algún establecemento de carácter público, como unha tenda de comestibles, bar ou serraría, e unha gran pradería para os gandeiros, que incluso no transcurso da guerra civil española serviu de campo de aterraxe.

Na actualidade viuse transformada polas obras da autovía do Cantábrico e por estar cerquiña de Ribadeo. Isto comportou un aumento da poboación, con novas vivendas, talleres e industrias. A súa situación fai que medre e teña un crecemento importante debido tamén ás facilidades de comunicación que ten con Asturias, Lugo e A Coruña.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Piñeira

| Lugares da parroquia de Piñeira no concello de Ribadeo (Lugo) |  |
| --- | --- |
| O Alto dos Pinos | Arelongo | Barreiro | As Cruces | Dompiñor | A Eirexa | Folgosa | O Morgullón | O Outeiro | Río | Vilar |

### Parroquias de Ribadeo

| Galicia | Provincia de Lugo | Parroquias de Ribadeo |  |
| --- | --- |
| Arante (San Pedro) | Cedofeita (Santa María Madanela) | Couxela (Santiago) | Covelas (San Vicente) | A Devesa (Santalla) | Ove (San Xoán) | Piñeira (San Xoán) | Ribadeo (Santa María) | Rinlo (San Pedro) | Santalla de Vilausende (Santalla) | Vilaframil (San Lourenzo) | Vilaselán (Santa María) |

Notas
-----

1. ↑  IGE (ed.). "IGE - Nomenclátor estatístico de Galicia" (en galego). Consultado o 26 de febreiro de 2023.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Ribadeo
O baptisterio de Parma.
Co nome de **baptisterio** desígnanse as pequenas igrexas e capelas destinadas á administración do bautismo, xa estean illadas das grandes basílicas (aínda que sempre próximas a estas), encostadas a elas ou dentro das mesmas. Construíronse en edificio á parte na época do emperador romano Constantino, sendo xa raro atopalos así a partir do século VII. En cambio, dispuxéronse como capela en todas as parroquias a partir de devandito século. Coñécese tamén co nome de **baptisterio** ó lugar ou sección da igrexa dedicado ó bautismo, no cal sitúase a pía bautismal.

Cando os baptisterios se erixían en edificio separado elevábanse sobre planta circular ou poligonal e coroábanse cunha cúpula de idéntica planta que se sostiña por arcos apoiados nunha columnata concéntrica ao muro. O seu interior adornábase con mosaicos e pinturas e no centro do plano alzábase a gran pía bautismal de pedra. Case todos os baptisterios dedicáronse a Xoán o Bautista e non se fundaban senón nas cidades que tiñan bispo.

O baptisterio paleocristián de San Giovanni in Fonte, na Catedral de Nápoles, considérase o máis antigo de Occidente. É soado e típico, entre outros, o baptisterio da Basílica de San Xoán de Latrán que data da época de Constantino. Con el compite o mausoleo de Santa Constanza que probablemente serviu tamén de baptisterio na mesma época; o primeiro elevábase sobre planta octogonal e o segundo, sobre planta circular.

Tamén se erixiron desde o século XV numerosos baptisterios illados en Francia, no Norte de África, en Exipto, en Siria e nalgunhas outras rexións de Oriente. En España, apenas se coñecen baptisterios con esta característica.

Notas
-----

1. ↑  Ugo Dovere, *Il Duomo di Napoli*, Editrice Velar, 1996, p. 81.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***baptisterios*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q210077
* AAT: 300007444
* BNCF: 29816
* BNF: 11981812z
* BRE: 861579
* EBID: ID
* GEC: 0083124
* GND: 4144027-4
* LCCN: sh85011738
* NKC: ph1121302
* Orthodox Encyclopedia: 77506
* Treccani: battistero

 |
**Manuel Moscoso López**, chamado **Manolete**, nado en Arzúa o 21 de setembro de 1947 e finado na mesma vila o 18 de xullo de 2023, foi un político galego do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Foi nas listas do PPdeG ás eleccións municipais de 1983 e foi elixido concelleiro. Nas eleccións municipais de 1987 encabezou a candidatura do PPdeG e foi elixido concelleiro. Logo da renuncia do alcalde Jesús García Vázquez por motivos profesionais en xaneiro de 1989 foi elixido alcalde de Arzúa. Nas municipais de 1991 volveu encabezar a candidatura do PPdeG e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Continuou no cargo ata 2003 sempre con maioría absoluta. En 2003 obtivo de novo a vitoria, pero foi insuficiente e o pacto de BNG e PSdeG levou o nacionalista García Couso á alcaldía. Moscoso continuou como concelleiro catro anos máis ata 2007, cando se retirou da vida política.

Tamén foi deputado provincial polo PPdeG.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Jesús García Vázquez** | **Alcalde de Arzúa**1989 - 2003 | Sucesor:**Xaquín García Couso** |

Notas
-----

1. ↑  "Necrolóxica de Manuel Moscoso López". *amp.esquelas.es* (en castelán). Consultado o 2023-07-19.
2. ↑  Redacción (18 de xullo de 2023). "Fallece Manuel Moscoso, alcalde de Arzúa durante 14 años". *lavozdegalicia.es* (en castelán). Consultado o 18 de xullo de 2023.
3. ↑  *La Voz de Galicia*, 29-1-1989, p. 27.
4. ↑  "Noriega aspira a la alcaldía de Teo y Moscoso no repetirá en Arzúa". *El Correo Gallego* (en castelán). Consultado o 2023-07-19.
5. ↑  "Fallece Manuel Moscoso, alcalde de Arzúa durante 14 años". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2023-07-18. Consultado o 2023-07-19.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Arzúa
A ***Cátedra de Feminismos 4.0*** foi creada no ano 2019 pola Universidade de Vigo en colaboración coa Deputación de Pontevedra co obxectivo de introducir a mirada feminista na nova sociedade dixital. As funcións desta cátedra son por unha parte visibilizar a académicas e profesionais destes ámbitos que sirvan de referentes ás rapazas, para lograr que as mulleres participen dunha forma progresiva nas grandes decisións económicas, sociais, ambientais, e de transformación política que afectan ao planeta. E por outra parte, fomentar os recursos tecnolóxicos inclusivos e igualitarios, para aumentar a presenza feminina en todos os ámbitos da intelixencia dixital, e combater o machismo dixital.

Traxectoria
-----------

Dende a Cátedra de feminismos impulsáronse distintas iniciativas como as xornadas Hackeando o patriarcado que contan xa con dúas edicións, os Premios GirlGeekCovid, unha iniciativa que busca incentivar, apoiar e fomentar os estudos STEM entre mulleres, axudas de investigación  e a creación do Comité de Sabias, para orientar a posta en marcha de accións que impulsen unha maior visibilidade e participación das mulleres na ciencia e na tecnoloxía.

En 2023 publicouse o primeiro número da revista Gender on Digital. Journal of Digital Feminism, "de periodicidade anual, nace coa vocación de xerar e difundir coñecementos científicos de excelencia mediante a relación entre ciencia, tecnoloxía e sociedade. A finalidade é construír un espazo de reflexión científica crítica arredor das transformaciónsda sociedade vinculada coa irrupción das novas tecnoloxías da comunicación e a conseguinte dixitalización de todasas esferas da vida no eido da enxeñaría, a tecnoloxía, a informática, a economía, a socioloxía, as ciencias políticas, a antropoloxía, as humanidades, a ecoloxía, a comunicación e a educación científica e tecnolóxica, á luz da dinámica de xénero".

Notas
-----

1. ↑  "Cátedra de feminismos 4.0". Universidade de Vigo. Consultado o 29/11/2020.
2. ↑  Redacción (20/7/2020). "Os pasos pioneiros da Universidade de Vigo cara á igualdade real na investigación". *GCiencia*. Consultado o 21/3/2021.
3. ↑  Sarasketa, Fernando. "A Cátedra de Feminismos 4.0 comeza decembro cunha nova xornada para hackear o patriarcado". *Código Cero*. Consultado o 30/11/2020.
4. ↑  Varela, María (12/02/2021). "A UVigo e a Deputación recoñecen a catro alumnas como referentes STEM". *Diario de Pontevedra* (en castelán). Consultado o 21/3/2021.
5. ↑  Pérez Pena, Marcos (2/3/2021). "Twitter e outras redes sociais, "un territorio hostil para as mulleres", especialmente as políticas e xornalistas". *Praza.gal*. Consultado o 21/3/2021.
6. ↑  Redacción. "O Comité de Sabias fúndase no acceso igualitario ao eido dixital". *Nós Diario*. Consultado o 21/3/2021.
7. ↑  Directivo, Equipo (2023-12-13). "Prólogo". *Gender on Digital. Journal of Digital Feminism* (en castelán) **1**: 5–8. ISSN 3020-4410. doi:10.35869/god.v1i.5059.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web da Cátedra de Feminismos 4.0
A maioría dos estudosos modernos coinciden en que Lucas e Mateu usaron o Evanxeo de Marcos e unha fonte hipotética coñecida como **Q.**
A **fonte Q** (tamén coñecida como **documento Q** ou simplemente **Q**, sendo a letra "Q" unha abreviatura da palabra *Quelle* que, en alemán, significa "fonte") é unha posible fonte utilizada na escritura do Evanxeo de Mateo e no Evanxeo de Lucas. A fonte "Q" defínese como o material "común" atopado en Mateo e Lucas, pero non no Evanxeo de Marcos. Este texto antigo supostamente contiña a *logia* ou varias palabras e sermóns de Xesús.

O seu contido abrangue 225 versos atopados nos Evanxeos de Mateo e Lucas, pero admítese que parte do seu texto non foi usado neses evanxeos canónicos, polo que é descoñecido. Os textos narrativos son case inexistentes, só hai tres referencias aos milagres: a cura do servo do centurión, os signos mesiánicos e o exorcismo do demo no mudo. Ademais, cabe destacar o feito de que esta Fonte non contén a narración da paixón/morte e resurrección de Xesús e as fortes similitudes co Evanxeo de Tomé.

Tamén se pode definir como o conxunto de frases orixinais ou sabedorías de Xesús, que foron as primeiras notas dos máis antigos discípulos e apóstolos, o que representa hoxe unha fonte de estudos directamente relacionados coa concepción popular das orixes cristiás.

Xunto coa prioridade de Marcos, a fonte "Q" foi unha hipótese creada a partir de 1900, e a partir de entón foi un dos fundamentos do coñecemento do evanxeo moderno. O biblista británico Burnett Hillman Streeter formulou unha visión amplamente aceptada da "Q": era un documento escrito (non unha tradición oral) composto en grego; case todo o seu contido aparece en Mateu, Lucas ou ambos; e que Lucas conservou, máis que Mateu, a orde orixinal do texto. Na hipótese de dúas fontes, tanto Mateu como Lucas terían empregado o Evanxeo de Marcos e o documento "Q" como fontes. Algúns estudosos postularon que "Q" é en realidade unha pluralidade de fontes, algunhas escritas e outras procedentes da tradición oral. Outros tentaron determinar as fases nas que se compuxo "Q".

A existencia de "Q" ás veces foi discutida. Isto débese a que os estudosos pregúntanse como un documento que debería ser moi estimado no cristianismo primitivo, que serviría de fonte para dous dos evanxeos canónicos, foi omitido de todos os catálogos da Igrexa primitiva, ademais de non ser mencionado polos calquera dos Pais da Igrexa. Esta pregunta segue sendo un dos grandes enigmas da erudición bíblica moderna do Novo Testamento. A pesar dos retos, a hipótese de dúas fontes mantén un amplo apoio.Modelo:Referências

Notas
-----

1. ↑  *22* "7". *BibleGateway* (en castelán).
2. ↑  L. Palhano Jr. , en *Teologia Espírita*, 1ª Ad. 2001.

Véxase tamén
------------

* Evanxeos apócrifos

Modelo:Esboço-teologia

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre relixión é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---

Categoria:!Esboços maiores que 1000 bytes

Fonte Q
**Daniel Barcia Rama**, nado na Costa da Tapia (O Temple, Cambre) o 19 de xaneiro de 2003, é un futbolista galego que xoga como defensa central no Fabril, da Terceira División RFEF.

Traxectoria
-----------

Naceu o 19 de xaneiro de 2003 na Costa da Tapia, onde se instalaran antes de el nacer seus pais Sandra e Toni. Seu pai, orixinario de Cabana de Bergantiños, fora futbolista de varios equipos da Liga da Costa, e militou tamén no Bergantiños de Xulio Díaz a finais da década de 1980.

Socio do Deportivo da Coruña dende o seu nacemento, comezou a xogar ao fútbol no equipo prebenxamín do Atlético San Pedro, co que marcou numerosos goles xogando no centro do campo. Aos oito anos incorporouse ao equipo benxamín do Deportivo e durante os seguintes anos foi subindo polas diferentes categorías inferiores do club. Na tempada 2020/21 formou parte do equipo xuvenil que con Óscar Gilsanz como adestrador conquistou a División de Honra Xuvenil e tamén a Copa de Campións, despois de derrotar na final ao FC Barcelona. Na seguinte campaña disputou a Liga Xuvenil da UEFA, xa ás ordes de Manuel Pablo, sendo titular en todos os partidos, e xogou os 120 minutos do encontro fronte ao Dynamo de Kíiv, caendo xunto ao seu equipo na quenda de penaltis, nun Riazor con máis de 20.000 seareiros nas bancadas.

Na tempada 2021/22 subiu ao Fabril, onde tivo como adestrador de novo a Gilsanz, e afianzouse na defensa titular do equipo. O 12 de novembro de 2022 debutou co primeiro equipo do Deportivo da Coruña, da man de Óscar Cano, na primeira rolda da Copa do Rei ante o Guijuelo, na que integrou a defensa titular xunto a Trilli, Puerto e Retu.

#### Selección española

O seu alto rendemento co Deportivo da Coruña Xuvenil levouno a debutar coa selección española sub-19 en setembro de 2021, nun amigable diante de México.

Palmarés
--------

Fabril
* **Terceira División RFEF (1):** 2022/23.

Notas
-----

1. 1 2 3  Antelo, Iván (17 de novembro de 2021). "Así es Dani Barcia, la otra joya del Deportivo que desean los grandes". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 11 de febreiro de 2023.
2. ↑  Antelo, Iván (27 de xuño de 2021). "Noel destroza al Barça y el Dépor alza la Copa de Campeones". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 11 de febreiro de 2023.
3. ↑  "Os penaltis cortan inxustamente o soño de #ANOSACANTEIRA na UEFA Youth League (2-2)". 9 de febreiro de 2022. Consultado o 10 de febreiro de 2022.
4. ↑  "O Dépor cae en primeira rolda de Copa (2-0)". *Deportivo da Coruña*. 12 de novembro de 2022. Consultado o 11 de febreiro de 2023.
5. ↑  "Trilli se lesiona en el psoas con la selección sub-19". *La Voz de Galicia* (en castelán). 5 de setembro de 2021. Consultado o 11 de febreiro de 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q116760254
* BDFutbol: 28688
* Transfermarkt: 857949

 |
**Guido III** foi fillo de Guido I de Spoleto e irmán de Lamberto I de Spoleto.

Traxectoria
-----------

O 876 recibiu o margraviato de Camerino de Carlos o Calvo. O 882 herdou o ducado de Spoleto á morte do seu sobriño Guido II de Spoleto que só deixaba fillos nenos. Casou con Axeltruda, filla de Adelchis, duque de Benevento, e tiveron un fillo que foi Lamberto II de Spoleto.

Xusto o 882 na dieta de Rávena, Guido fora despoxado dos feudos por Carlos III o Gordo, pero finalmente o 883 seríanlle confirmados e así puido reunir Camerino e Spoleto. O 885 combateu cos sarracenos na batalla do río Garigliano.

Deposto Carlos III o Groso en 887, planeou ser nomeado rei e emperador coa axuda do seu parente o arcebispo Folk de Reims e viaxou a Langres, onde o arcebispo coroou rei de Francia o 888 pero, no mesmo ano, coroouse Odón, e entón abandonou o proxecto, e aspirou á coroa de Italia e a coroa imperial. Berengario de Friúl tamén aspiraba á coroa de ferro italiana, pero Guido logrou ser coroado o 889 polo Papa Estevo VI como rei de Italia, e en maio do 891 foi coroado tamén emperador, e o seu fillo Lamberto II foi coroado rei de Italia. O 30 de abril do 892, en Rávena, o Papa Formoso foi obrigado a coroar a Lamberto II como coemperador.

Pero o Papa ao que puido, apoiou a Arnulfo de Carintia: o 893 Arnulfo foi chamado a Pavia polo Papa para derrubar a Guido a cambio de ser coroado. Arnulfo enviou ao sei fillo Zwentibold cun exército que se uniu ao de Berengario de Friúl, e foron xuntos para Pavia onde estaba Guido, e a cercaron.

Seguramente Guido logrou a súa retirada mediante un suborno. O 894 con todo, Berengario e o seu aliado derrotaron a Guido en Bérgamo e ocuparon Pavia e Milán. Berengario foi recoñecido como rei de Italia e Arnulfo como emperador. Zwentibold volveu a Carintia. Guido que se retirara para a liña do Taro, morreu subitamente o 12 de decembro do 894 mentres preparaba as defensas. Herdouno o seu fillo Lamberto II de Spoleto baixo rexencia da viúva Axeltruda de Benevento.

| * v
* c
* e
 Emperadores do Sacro Imperio Romano Xermánico |
| --- |
| Imperio Carolinxio(800–888) | 
* Carlos I (Carlomagno)
* Lois I
* Lotario I
* Luís II
* Carlos II
* Carlos III
* Guido
* Lamberto
* Arnulfo
* Lois III
* Berengario

 | Brasón do Emperador do Sacro Imperio |
| Sacro ImperioRomano Xermánico(800/962–1806) | 
* Otón I
* Otón II
* Otón III
* Henrique II
* Conrado II
* Henrique III
* Henrique IV
* Henrique V
* Lotario II
* Frederico I
* Henrique VI
* Otón IV
* Frederico II
* Henrique VII
* Luís IV
* Carlos IV
* Sexismundo
* Frederico III
* Maximiliano I
* Carlos V
* Fernando I
* Maximiliano II
* Rodolfo II
* Matías
* Fernando II
* Fernando III
* Leopoldo I
* Xosé I
* Carlos VI
* Carlos VII
* Francisco I
* Xosé II
* Leopoldo II
* Francisco II

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q309930
* WorldCat
* VIAF: 34833945
* BMT: 108985
* CERL: cnp00250167
* DBI: ID
* DeutscheBio: 101997736
* EBID: ID
* GND: 101997736
* WikiTree: Spoleto-31

 |
***Crónica picta*** é o nome que adoitan dar os historiadores (especialmente os máis antigos) a un relato pseudohistórico dos reis pictos que comeza moitos miles de anos antes dos primeiros rexistros históricos pictos e remata despois de que o reino picto fose absorbido por Escocia. O manuscrito orixinal (aínda que perdido) parece poder datarse nos primeiros anos do reinado de Kenneth II de Escocia (que gobernou Escocia dende 971 até 995) xa que el é o derradeiro rei mencionado e o cronista non coñece a duración do seu reinado. Á parte da lista de reis, a crónica sobrevive unicamente no *Manuscrito Poppleton* do século XIV.

Hai de feito varias versións da crónica picta. O texto denominado "A" é probablemente o máis antigo, o máis completo, e parece ter menos erros que outras versións. Divídese en tres partes:

1. Orixes dos pictos, maioritariamente tomado das *Etimoloxías* de Isidoro de Sevilla.
2. Unha lista de reis pictos.
3. Ocasionalmente, inclúese a *Crónica dos reis de Alba*.

É evidente que as últimas dúas seccións escribíronse orixinalmente en gaélico, dado que algunhas palabras gaélicas non chegaron a traducirse ó latín.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *Anais de Úlster*
André Masséna
**André Masséna**, nado o 6 de maio de 1758 en Niza e finado o 4 de abril de 1817 en París, foi un militar francés, duque de Rivoli, príncipe de Essling e mariscal do Imperio Francés.

Nomeado xeneral en 1793, co exército de Italia participou nas batallas de Millesimo, Montenotte, Dego, Castiglione e da ponte de Arcola, e a súa intervención decidiu as batallas de Lodi e de Rivoli. En setembro de 1799 derrotou o exército ruso do xeneral Alexander Korsakov na segunda batalla de Zúric e o ano seguinte defendeu a cidade de Xénova durante un longo asedio. A súa resistencia permitiulle a Napoleón Bonaparte facer chegar a Italia as tropas coas que venceu na batalla de Marengo. En 1804 rebiciu o cargo de mariscal do Imperio. Participou nas campañas de Polonia en 1807, e en 1809 combateu as tropas da quinta coalición, distinguíndose na batalla de Aspern-Essling, na de Wagram e na de Znaim.

En 1810, foi destinado á península Ibérica, onde comezou capturando Ciudad Rodrigo despois dun asedio. Xa dentro de Portugal foi derrotado por Wellington na batalla de Buçaco o 27 de setembro, ao non poder romper as liñas anglo-portuguesas en Torres Vedras, e as súas tropas van quedaron inmobilizadas durante meses. Foi vencido novamente en Sabugal o 3 de abril de 1811. Retirouse e entregou ao inimigo a batalla de Fuentes de Oñoro, preto de Salamanca. Finalmente caeu en desgraza e tivo que ceder o mando do exército ao xeneral Marmont e acabar aceptando un cargo local en Marsella.

Notas
-----

1. ↑  Nafziger, George F. *Historical Dictionary of the Napoleonic Era* (en inglés).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q242609
* WorldCat
* VIAF: 34574511
* BAV: ADV10984064
* BMT: 37542
* BNF: 12562931s
* BRE: 2190992
* CANTIC: a11212366
* CERL: cnp00644633
* DBI: ID
* DeutscheBio: 116835818
* EBID: ID
* FAST: 127114
* GEC: 0041199
* GND: 116835818
* HDS: 041513
* ISNI: 0000000121005589
* LCCN: n82240479
* Léonore: [LH//1778/31 31]
* NKC: jx20120716002
* NNDB: 000107277
* NPG: mp66799
* NTA: 112950388
* OL: OL2112521A
* SNAC: w6060qk6
* SUDOC: 02868852X
* Treccani: massena-andrea-duca-di-rivoli-principe-di-essling
* WikiTree: Massena-10

 |
A **praia de Bolonia** está situada no termo municipal de Tarifa, na comarca do Campo de Xibraltar, Andalucía, fronte á cidade marroquí de Tánxer. Está limitada ao oeste pola punta Camarinal e ao leste por punta Paloma; no interior está bordeada pola serra de La Plata, a serra da Higuera e a lomba San Bartolomé.

Conta cunha lonxitude de 3800 metros e unha anchura media de 70 metros, e está considerada unha das últimas praias virxes do sur da península Ibérica. A escasa ocupación humana da área circundante propiciou a súa conservación, a diferenza doutras próximas.

No sector oeste da praia atópase a duna de Bolonia, monumento natural declarado en 2001 e de grande importancia ecolóxica. Xunto á praia atópanse as ruínas da antiga cidade romana de Baelo Claudia, en excelente estado de conservación.

Galería de imaxes
-----------------

* Baelo ClaudiaBaelo Claudia
* PraiaPraia

Notas
-----

1. ↑  Ministerio de Agricultura, Alimentación e Medio Ambiente (ed.). "Guía de Praias: Bolonia". Arquivado dende o orixinal o 06 de agosto de 2016. Consultado o 12 de abril de 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q891545
* WorldCat
* VIAF: 123313770
* GeoNames: 2567224
* LCCN: n95038796

 |
Cunca de sungnyung
O ***sungnyung*** (en hangul 숭늉) é unha bebida coreana tradicional feita de arroz chamuscado fervido.

Esta bebida faise tipicamente co *nurungji*, ou costra torrada (pero non carbonizada) de arroz que se forma no fondo dun pote tras cociñalo. Vértese auga fervendo sobre esta costra escura, tápase o pote e déixase cocer a fogo lento até que a auga toma o suficiente sabor do arroz chamuscado.

O *sungnyung* acostuma facerse nun pote tradicional (feito de aceiro fundido), xa que os cacharros arroceiros eléctricos modernos non adoitan deixar unha capa de arroz chamuscado tras cociñalo.

Precisamente coa xeneralización das modernas arroceiras eléctricas o *sungnyung* perdeu popularidade, mais a finais do século XX empezou a recuperala e moitas arroceiras eléctricas incorporan actualmente a capacidade de cocer *sungnyung*. Nalgúns supermercados pódese encontrar unha forma en po de *nurungji*, que pode usarse para facer *sungnyung* rapidamente con só botarlle auga fervendo.

Algúns coreanos usan o *sungnyung* como substituto dun almorzo normal, mais o normal é servilo despois dunha comida.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *Hyeonmi cha*, unha tisana coreana feita de arroz integral torrado
* *Oksusu cha*, unha tisana coreana feita de millo torrado
* *Boricha*, unha tisana feita de cebada torrada
* *Genmaicha*, un té xaponés feito de arroz integral torrado mesturado con té verde
* *Sikhye*, unha bebida coreana doce feita de arroz
* Tisana
**Pedro Voces Canóniga**, nado en Vilaboa (Cacabelos) e finado en Vilavella (Triacastela) o 12 de novembro de 1943, foi un guerrilleiro antifranquista.

Traxectoria
-----------

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. Formou parte cos seus irmáns Salvador e Demetrio dun grupo chamado **Os Pitaciegas** activo preto da aldea de Quilos (Vilafranca do Bierzo). En abril de 1942 participou no congreso de Ferradillo no que se fundou a Federación de Guerrillas de León-Galicia. Foi abatido pola Garda Civil en Vilavella o 12 de novembro de 1943 xunto con Félix Yáñez González e Antonio Vega Guerrero. O outro membro do grupo, Ovidio Peláez Rodríguez, logrou fuxir, pero morreu uns meses despois durante un combate na provincia de León.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2006). *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)*. Sada: Do Castro. ISBN 84-8485-231-8.

### Ligazóns externas

* Identificados tres guerrilleros bercianos *(en castelán)*
* Hallados los cuerpos de tres guerrilleros en Triacastela *(en castelán)*
* Autopsia dos corpos *(en castelán)*
*Tyrannosaurus rex* animatrónico, durante a súa montaxe en «Blegui Martin Wildlife and Dinosaur Park» en Devon, Inglaterra.
A **animatrónica** é a técnica que, mediante o uso de mecanismos robóticos ou electrónicos, simula o aspecto e comportamento dos seres vivos empregando monicreques ou outros bonecos mecánicos. Caracterízanse por ter un aspecto físico antropomórfico. Son creados para ser programados e controlados remotamente, reproducir sons e recrear movementos xa sexan sinxelos ou de gran complexidade. A sofisticación destes robots depende do uso ou servizo que vaian cumprir, xa que por exemplo, pódese recrear unicamente o lombo dun oso ou crear todo o animal completo.

Historia
--------

### Orixes

Barco de xoguete de Al-Jazari, autómatas musicais.
O texto de Liezi do século -III describe un encontro entre o rei Mu de Zhou e un "artificioso" coñecido como Yan Shi, que presentou ó rei cun autómata de tamaño natural. A "figura" describiuse como quen de camiñar, plantar e cantar, e cando se observou un desmantelamento compúxose de órganos anatomicamente precisos.

O filósofo mohista Mozi do século V a. C. e o seu contemporáneo Lu Ban atribúen coa invención de aves de madeira artificiais (ma yuan) que puideron voar con éxito a Han Fei Zi e en 1066, o inventor chinés Su Song construíu un reloxo de auga en forma de torre onde había figuras mecánicas que acenderon as horas.

Na Idade Media destacaron dous personaxes, Alberte o Magno e Al-Jazari coa creación dun autómata de ferro que cumpría a función dun mordomo e un reloxo mecánico.

En 1515, Leonardo da Vinci deseñou e construíu o León Autómata, un dos animatrónicos descritos máis cedo. O león mecánico foi presentado por Giuliano de Medici de Florencia a Francisco I de Francia, como símbolo dunha alianza entre Francia e Florencia. O León Automata foi reconstruído en 2009 segundo descricións contemporáneas e os propios debuxos do mecanismo de Da Vinci. Antes diso, Da Vinci deseñara e exhibira un cabaleiro mecánico nunha celebración a cargo de Ludovico Sforza na corte de Milán 1495. O 'robot' era quen de porse de pé, sentar, abrir a viseira e mover os brazos. Os debuxos foron redescubertos na década de 1950 e posteriormente construíuse unha réplica funcional.

Notas
-----

1. ↑  *Science and Civilization in China* **2**. Caves Books Ltd. It walked with rapid strides, moving its head up and down, so that anyone would have taken it for a live human being.
2. ↑  Needham, Volume 2, 54
3. ↑  Editorial, Reuters. "Da Vinci's lion prowls again after 500 years". *IN* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 13 de decembro de 2017. Consultado o 12 de decembro de 2017.
4. ↑  "The da Vinci robot" **20** (12). PMID 17206888. doi:10.1089/end.2006.20.986. ... the date of the design and possible construction of this robot was 1495 ... Beginning in the 1950s, investigators at the University of California began to ponder the significance of some of da Vinci's markings on what appeared to be technical drawings ... It is now known that da Vinci's robot would have had the outer appearance of a Germanic knight.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q494002
* MAG: 521208655

 |
**San Zacarías** (זכריה en hebreo, Ζαχαρίας en grego) é un santo que aparece mencionado na Biblia e no Corán. Na Biblia é un sacerdote da familia de Arón e o pai de San Xoán Bautista. Estaba casado con Santa Sabela, quen era parente da Virxe María.

Descrición bíblica
------------------

De acordo co *Evanxeo de Lucas*, durante o reinado de Herodes o Grande, había un sacerdote chamado Zacarías, da casa de Abías, cuxa muller, Sabela, era tamén da familia de Arón. O catro evanxelistas din que ambos os pais eran "rectos ante Deus", e non cometían ningunha falta á hora de observar os mandamentos e ordes de Deus. Zacarías non tiña fillos porque Isabel era estéril e ambos eran de idade avanzada (Lucas 1:5-7).

Os deberes no Templo de Xerusalén alternábanse entre cada unha das liñas familiares descendentes dos designados polo rei David (Crónicas 24:1-19).

O *Evanxeo de Lucas* di que, mentres Zacarías atopábase no altar, aparecéuselle un anxo que lle anunciou que a súa esposa daría a luz a un fillo, ao que debería chamar Xoán, e que este fillo sería seguidor de Deus.(Lucas 1:12-17). Zacarías mencionou a avanzada idade da súa muller e preguntoulle incrédulo ao anxo por un sinal que lle garantise a profecía. En resposta, o anxo identificouse como Gabriel, e dixo que fora enviado especialmente por Deus para facer o seu anuncio, e engadiu que por mor da súa dúbida quedaría mudo até o día en que se cumprise a profecía. En consecuencia, cando saíu do templo foi incapaz de pronunciar a súa bendición aos fregueses que había nos patios exteriores do templo (Lucas 1:18-29).

Tras regresar á súa casa, en Hebrón, a súa esposa Sabela quedou encinta. Despois de que Sabela completase o seu quinto mes de embarazo, a súa parente María foi visitada polo mesmo anxo, Gabriel. María foi cuberta polo espírito santo e, aínda que seguía sendo virxe, quedou embarazada de Xesús. Entón, María foi visitar á súa parente Sabela, porque o anxo dixéralle que ela estaba no seu sexto mes de embarazo. María regresou ao seu fogar tres meses despois.

Sabela deu a luz e, ao oitavo día, levaron ao bebé a ser circuncidado, tal e como esixían as normas relixiosas. Os seus veciños e parentes asumiran que o fillo se chamaría como o seu pai, seguindo o costume. Sabela, no entanto, insistiu en que o seu nome fose Xoán, polo que a familia preguntou ao seu marido. Entón, Zacarías escribiu nunha táboa "O seu nome é Xoán" e, a continuación, recuperou a fala e bendiciu ao Señor Deus de Israel cunha profecía coñecida por algúns como *Benedictus* (Lucas 1:57-79). O fillo creceu e "fortaleceu o seu espírito", pero retirouse aos desertos de Xudea ata que asumiu o seu ministerio relixioso, gañando o nome de Xoán Bautista.

Notas
-----

1. ↑  The Dedication (Jesus' birth)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Zacarías, pai de Xoán Bautista*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q139464
* WorldCat
* VIAF: 47902235
* BMT: 140814
* CERL: cnp00823329
* DeutscheBio: 131725270
* EBID: ID
* GEC: 0073048
* GND: 131725270

 |
**Claudio Magdalena González**, nado en Vigo cara a 1899 e finado en Monte Porreiro o 17 de abril de 1937, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Veciño de Pontevedra, electricista, taberneiro e membro destacado de Unión Republicana. Era vicepresidente na sociedade La Viña. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 formou parte do grupo de persoas armadas que estiveron no goberno civil de Pontevedra. Estivo escapados polos montes do Acibal e do Castelo (Lérez) con Víctor Moldes, Alejandro e Faustino Gama e os irmáns Guillán. Foron perseguidos pola Garda Civil e a Garda Cívica pontevedresa. Claudio foi capturado o 8 de setembro de 1936. Procesado con outros pontevedreses na causa 115/37, foi xulgado polo delito de rebelión en consello de guerra con Manuel Buján, José Acuña, Víctor Moldes, Constantino Gómez e Albino Sánchez o 16 e 17 de febreiro de 1937, e condenado a morte. Foi executado as sete da mañá do 17 de abril, no km 1 da Avenida do Uruguai. Instruíronlle expediente de responsabilidade civil en xullo de 1937, condenándoo a unha multa de 50 pesetas o 26 de marzo de 1940.

Notas
-----

1. ↑  *El Progreso*, 9-9-1936, p. 2.
2. ↑  *El Ideal Gallego*, 18-4-1937, p. 4.
3. ↑  *El Ideal Gallego*, 13-7-1937, p. 7.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Contra o esquecemento: Claudio Magdalena González.

### Ligazóns externas

* Claudio Magdalena González na páxina web *Nomes e Voces*.
Sede na rúa 350 North LaSalle en Chicago
O **Institute of Design** (ID, *Instituto de Deseño*) do Illinois Institute of Technology (IIT), fundado orixinalmente como **New Bauhaus**, é unha escola de deseño estadounidense fundada en 1937 por László Moholy-Nagy - deseñador, profesor pioneiro deseñador e coñecido especialmente por ter ensinado na escola Bauhaus. O instituto está situado en Chicago. O termo New Bauhaus foi empregado xa desde ese momento e até o día de hoxe con diversos matices.

Historia
--------

A facultade estaba composta principalmente por exiliados, antigos profesores da Bauhaus e baixo a dirección de László Moholy-Nagy, a escola enfrontouse a dificultades económicas. En só un ano a escola reformulouse e Moholy-Nagy deixou a dirección. En 1944 acadou certa estabilidade e pasou a chamarse Institute of Design. En 1949 uniuse ao Instituto Tecnolóxico de Illinois. O seu maior legado histórico puido ser o de difundir as ideas da Bauhaus nos Estados Unidos, o que, sumado aos importantes logros que xa acadaran a través doutras canles ideolóxicas (a dirección de Mies van der Rohe no propio ITT, o ensino doutros mestres como Walter Gropius ou Annie e Josef Albers no Black Mountain College e despois en Yale, a exposición do 38 no MOMA de Nova York, etc.), produciu un excelente contrapunto de valores, madurando significativamente o deseño gráfico norteamericano.

Nomes e sedes antigos
---------------------

**New Bauhaus - American School of Design**

* 1938: 1905 S. Prairie Avenue, Chicago

**The School of Design in Chicago**

* 1939–1945: 247 E. Ontario Street, Chicago

**The Institute of Design**

* 1945–1946: 1009 N. State Street, Chicago
* 1946–1956: 632 N. Dearborn Street, Chicago
* 1956–1989: S.R. Crown Hall no campus do IIT (South State Street)
* 1989–1996: 10 West 35th Street
* 1996–actual: 350 N. LaSalle Blvd, Chicago

Ligazóns externas
-----------------

* [en ]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3289236
* WorldCat
* VIAF: 139501381
* EBID: ID
* GEC: 0045890
* LCCN: n88119420

 |
Cabeceira románica da igrexa do Mosteiro de Aciveiro do que foi abade.
**Gonzalo das Penas**, finado en Aciveiro en 1475, foi un relixioso galego e abade do Mosteiro de Santa María de Aciveiro.

Vida
----

Descoñecese a data precisa do seu nacemento, podendo situarse a principios do século XV, segundo uns autores en Amarante, outros din que en Penas (Monterroso) e outros falan dalgún lugar do actual termo municipal de Forcarei.

Sendo moi novo ingresaría no mosteiro do que chegou a ser nomeado abade cara ao ano 1429 ou 1430. Desde ese momento iniciou unha importante tarefa restauradora ata conseguir converter a súa comunidade nunha das mais observantes da regra de San Bernaldo en Galicia, aumentando deste xeito o seu prestixio e número de relixiosos.

Seguindo a Antonio López Ferreiro sería o abade que obtivo o establecemento en Aciveiro do Colexio de Teoloxía Moral.

No ámbito económico conseguiu aumentar considerablemente os beneficios do mosteiro, realizando numerosos foros e provisións de beneficios. Asemade, iniciou un importante plan de construcións que non se chegaron a levar a cabo. Tamén realizou numerosas obras civís na Terra de Montes, como a construción e mellora de camiños, pontes (como a do lugar de Andán que cruza o río Lérez), muíños, fraguas de ferrería...

Acudiu aos Concilios Composteláns XXXVIII, XXXIX, XL e XLI no que debeu ter un papel bastante activo.

Morreu cara ao ano 1475, e foi enterrado na igrexa monacal nun sepulcro hoxe en día desaparecido.

Un tema non exento de polémica é se o Gonzalo venerado na vila portuguesa de Amarante é o mesmo que o de Aciveiro.

Tras a súa morte o pobo encheu a súa vida con numerosas lendas, entre elas a lenda da Pomba ou a do Oso de Oseira, esta última ilustrada pola prosa de Ramón Cabanillas.

A lenda do Oso de Oseira
------------------------

Nos tempos da Santa Irmandade, cando Bernal Yáñez de Moscoso tiña preso a Alonso II de Fonseca e as correrías dos Osorio, Lemos e Lanzós eran continuas, nun día de principios de outono San Gonzalo chegaba en visita de amizade ao Mosteiro de Oseira, e sobre o seu ombreiro levaba unha pomba branca. No monte, ao redor do mosteiro, as mesnadas de Afonso de Lanzós agardaban unha oportunidade para franquear as portas do edificio.

Ao chegar á porta o frade petou nela, pero os monxes do interior non lle abriron collidos polo medo. Ante este feito San Gonzalo bicou á pomba e esta entrou voando no edificio. Ao pouco tempo a porta abriuse aparecendo un branco frade que lle permitiu o acceso ao santo, pero cando os guerreiros trataron de aproveitar a ocasión para entrar tras del atopáronse cun oso pardo xigante abravado en pé e en posición atacante que os puxo en fuga.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Mosteiro de Santa María de Aciveiro

### Bibliografía

* Rodríguez Fraiz, Antonio. *O Mosteiro de Aciveiro. Terra de Montes*. (2005). (Páxinas 150 a 155). Deputación Provincial de Pontevedra. ISBN 84-8457-220-X
A **Asociación Galega de Fútbol Gaélico** é o organismo regulador do fútbol gaélico en Galicia. Foi constituída en 2013 polos clubs Fillos de Breogán da Coruña, Irmandinhos A Estrada e Mecos FG Ogrobe, aos que se foron unindo outros equipos.

Afiliada a Gaelic Athletic Association (GAA) e o Gaelic Games Europe (GGE) organiza a Liga Galega de Fútbol Gaélico, a Copa Galega de Fútbol Gaélico e a Liga Galega de Fútbol Gaélico 7 contra 7. Tamén é a entidade da que depende a Selección de fútbol gaélico de Galicia.

En xuño de 2017 asinou un acordo para a inclusión da Asociación Galega de Fútbol Gaélico e o fútbol gaélico como especialidade deportiva da Federación Galega de Fútbol.

Na actualidade a Asociación Galega está inmersa no desenvolvemento do deporte de base a través do proxecto das Galescolas.

Equipos
-------

Localización dos equipos galegos de fútbol gaélico.Fillos de Breogán e UDC
Ártabros de Oleiros
Irmandinhos e Bráithreachas
Mecos FG
Estrela Vermella FG
Lume de Beltane FG e Pontevedra FG
Keltoi GAC e Independientei FC
Auriense FG
Dorna FG
Herdeiros de Dhais
O'Condado FG
Terras do Eume
Cambados FG
Turonia FG
Britonia FG
Mazaricos FC
Localización dos equipos galegos de fútbol gaélico.


| Nome | Cidade | Fundación |
| --- | --- | --- |
| Fillos de Breogán |  A Coruña | 2010 |
| Ártabros |  Oleiros | 2011 |
| Irmandinhos |  A Estrada | 2012 |
| Mecos |  O Grove | 2012 |
| Bráithreachas |  A Estrada | 2012 |
| Pontevedra |  Pontevedra | 2013 |
| Estrela Vermella |  Santiago de Compostela | 2013 |
| Keltoi |  Vigo | 2014 |
| Auriense |  Ourense | 2014 |
| Dorna |  A Illa de Arousa | 2015 |
| Herdeiros de Dhais |  Lalín | 2015 |
| UDC |  A Coruña | 2015 |
| O'Condado |  Ponteareas | 2016 |
| Terras do Eume |  As Pontes de García Rodríguez | 2016 |
| Cambados |  Cambados | 2016 |
| Turonia |  Gondomar | 2018 |
| Independiente |  Vigo | 2019 |
| Britonia |  Xove | 2019 |
| Lume de Beltane |  Poio | 2022 |
| Mazaricos |  Mazaricos | 2022 |
| Lorchos FG | Boiro | 2023 |

Notas
-----

Na tempada 2017/18 os equipos masculinos de Mecos, Pontevedra, O'Condado, UDC e os equipos femininos de Mecas e Bráithreachas non competiron por non teren fichas suficientes.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina Asociación Galega de Fútbol Gaélico
* Asociación Galega de Fútbol Gaélico no Facebook
* Páxina da GGE dos clubs en España
**Peter Rabbit** é un personaxe de animal ficticio que protagoniza< moitos contos infantís de Beatrix Potter. Peter era diferente do heroe tradicional daquela época, sendo pequeno, emotivo, facilmente asustadizo e un animal non moi sabio.

Historia
--------

Apareceu por primeira vez en *The Tale of Peter Rabbit* en 1902. Non ten versións en galego; foi traducido ao portugués como *A História de **Pedro Coelho***, tamén traducido como *A História do Coelho Pedro* ou *A história do **Pedrito Coelho*** e foi publicado en castelán en España como *El cuento de **Perico el conejo travieso*** e en América como *El cuento de **Pedrito Conejo***.

Despois diso, saíu en cinco libros máis entre 1904 e 1912. 

Boeing coa publicidade en alemán do filme (*Peter Hase*, orixinalmente en inglés *Peter Rabbit*).Potter fixo un boneco suave de peluche con forma de Peter Rabbit, e pronto pratos e papeis de parede comezaron a mostrar imaxes del. Aparece como personaxe na película de ballet de 1971, *The Tales of Beatrix Potter* e na serie da BBC *The World of Peter Rabbit and Friends*.

Inspirouse no coello de Potter, Peter Piper. Nas historias, viste roupa humana e anda de pé. A súa nai é a señora Josephine Rabbit e ten tres irmás, Flopsy, Mopsy e Cotton-tail. A súa popularidade fixo que Potter dixese en 1917: "*Agora todos os coellos se chaman Pete*r", e engadiu "*ou Peter ou Brer Rabbit"*.

En 2018, estreouse unha película de animación con James Corden dando voz a Peter Rabbit.

Notas
-----

1. ↑  Mackey 2002, p. 28
2. ↑  "O-coelho-Pedro-e-outras-histórias". *bertrand.pt* (en portugués).
3. ↑  "A-história-do-Pedrito-Coelho". *wook.pt*.
4. ↑  "El cuento de Pedrito Conejo". *primeraescuela.com/* (en castelán).
5. ↑  "Trailer: Tales of Beatrix Potter". Consultado o 2023-12-15.
6. ↑  "The World Of Peter Rabbit & Friends - The Tale of Tom Kitten & Jemima Puddle Duck". Consultado o 2023-12-15.
7. ↑  Waller 2006, p. 343

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Mackey, Margaret (2002), Peter Rabbit de Beatrix Potter: A Children's Classic at 100, Lanham, MD: The Scarecrow Press, Inc. ISBN 0810-84197-5
* Waller, Philip (2006), *Writers, Readers and Reputations*, Oxford: Oxford University Press, ISBN 0-19-820677-1

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1261586
* WorldCat
* VIAF: 315598831
* EBID: ID
* FAST: 1059204
* LCCN: nb2015007181
* MusicBrainz: ID

 |
**Jacinto Manuel Lamosa Novas**, nado en Bueu cara a 1884 e finado en Marín o 7 de decembro de 1936, foi un sindicalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Serrador veciño de Beluso. Fundador da Sociedade El Progreso e presidente da Sociedade de Canteiros e Oficios Varios de Bueu. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xunto cos tamén detidos Francisco Escáneo Franco, Francisco García Villanueva e José Seijas Camiña foron asasinados a madrugada do 7 de decembro. O cadáver de Jacinto Lamosa apareceu nas inmediacións do Cemiterio Municipal de Marín xunto co de Francisco Escáneo. Soterrado no Cemiterio de Marín, foi inscrito inicialmente coma un cadáver descoñecido, e foi identificado o 27 de novembro de 1981. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas.

Notas
-----

1. ↑  *BOE*, 10-12-1941, p. 4569.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Memoria familiar, historia de todos: el caso de Francisco Escáneo Franco

### Ligazóns externas

* Jacinto Lamosa Novas na páxina web *Nomes e Voces*.
**Helena García Suárez**, nada na Coruña en 2006, é unha taekwondista galega.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha familia moi vencellada ao taekwondo, sendo filla de Meri Suárez, campioa de Europa e do mundo en categoría máster, e irmá menor de Sara García, campioa de España sénior. Comezou a practicar taekwondo con seis anos e a competir con doce, adestrada pola súa nai no centro de adestramento que esta rexenta na Coruña.
En outubro de 2022 conseguiu a medalla de bronce no Campionato de Europa Júnior celebrado en Lituania e en febreiro de 2023, con só 16 anos, proclamouse campioa de España absoluta na categoría de -73 kg. Ese mesmo ano gañou tamén o título nacional sub-21.

Notas
-----

1. ↑  Iago, Couce (22 de outubro de 2022). "Helena García: "Sería un sueño ir a los Juegos"". *DxT Campeón* (en castelán). Consultado o 26 de maio de 2023.
2. 1 2  "Helena García, la campeona más precoz de una familia con el taekwondo en las venas". *Antena 3* (en castelán). 21 de febreiro de 2023. Consultado o 26 de maio de 2023.
3. ↑  "La coruñesa Helena García, campeona de España sub 21 de taekwondo con 17 años" (en castelán). 22 de maio de 2023. Consultado o 26 de maio de 2023.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos da taekwondista en taekwondodata.com *(en inglés)*.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Periferia.

***Periferia*** é unha novela de Iolanda Zúñiga. Foi publicada por Edicións Xerais en outubro de 2010, logo de acadar o Premio Xerais dese ano. Está ambientada na cidade de São Paulo.

> 
> 
> *(...) con constantes referencias á cultura popular, á cultura de masas, á música, aos medios, á publicidade, ao cine, [*Periferia*] está tecida cunha mestura de textos tipicamente posmoderna.*
> Extracto tirado da contraportada da obra.
>

Trama
-----

Luciana e Brown son unha parella da periferia de São Paulo, nun arrabalde de *favelas*, unha zona marcada polo narcotráfico e a violencia. A historia narra o seu devir ao tempo que trata de pintar un fresco sobre a cidade actual, coa miseria e a falta de oportunidades.

Estilo e crítica
----------------

> 
> 
> *A novela está escrita en forma polifónica, cun narrador/a omnipresente (tamén por ir acoutando algo, pobre de min) que vai debullando, con un presente histórico que dota á historia dun modo documentalista, as súas descricións, as súas impresións da cidade. A voz narrativa, nun galego de elevada concentración metafórica, cunha sintaxe envolvente e interminable, case abafante, vai colocando as pezas deste quebracabezas con parsimonia, coa introdución de numerosos excursos, con datos, estatísticas, informes, sobre a prostitución, o narcotráfico, o fútbol, o entroido, as organizacións criminais, o tránsito, a venda de armas ou a estrutura interna e funda do mundo das favelas*
> Crítica da novela a cargo de Arume dos Piñeiros.
> 

> 
> 
> *Unha reflexión, en suma, sobre o exercicio do poder, en contra das escravitudes, sobre a intolerancia mercé a unha voz que quere erguerse, con forza, contra ese holocausto continuo e recorrente que segue a "reencarnarse" nas favelas.*
> Recensión a cargo de Ramón Nicolás.
> 

### Estrutura

Presentación da novela no CulturGal 2010.
A novela está dividida en 11 seccións. Todas elas constan dun primeiro e moi longo parágrafo e dun segundo que apenas pasa dunha simple liña. A divisón da novela é como segue:

1. *A Cidade*
2. *A Periferia*
3. *A Coprotagonista*
4. *O Carnaval*
5. *O Narcotráfico*
6. *O Amor*
7. *O Fútbol*
8. *O Crime*
9. *Bonus track: o Cárcere*
10. *Agradecementos*
11. *Hidden track: o Funk*

Notas
-----

1. ↑  "Iolanda Zúñiga faise co premio Xerais cunha historia da periferia" Arquivado 16 de xuño de 2010 en Wayback Machine. artigo en *Xornal de Galicia*, 15 de xuño de 2010.
2. ↑  Non en van, a autora, nos agradecementos, cita Google, Wikipedia e Youtube, "ferramentas virtuais coas que construín esta ficción".

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha[*Ligazón morta*] na web da editorial.
* *Planeta Periferia*, blog da autora no que dá conta das circunstancias e contidos da novela.
* "A periferia brasileira do s. XXI en Ferrez e Iolanda Zúñiga (II)", artigo de Noa Fernández Pazo en *Praza Pública*, 11 de novembro de 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12397589
* OL: OL16017325W

 |