A **República Federativa do Brasil** ten unha poboación de 208 896 840 habitantes no ano 2018 segundo estimacións do Instituto Brasileiro de Xeografía e Estatística,o que representa unha das maiores poboacións do mundo. A densidade de poboación é de 22 habitantes por quilómetro cadrado. Nos últimos anos, reduciuse o crecemento da poboación do país, moi elevado até a década de 1960, no ano 2000 había 171 279 882 habitantes contra os 118 562 549 de 1980. As razóns da diminución de crecemento da poboación están relacionadas coa urbanización e a industrialización e os incentivos para reducir a taxa de natalidade (como a difusión dos anticonceptivos), ademais do aumento da esperanza de vida.

Organización territorial
------------------------

*Artigo principal**:* Estados do Brasil.
São Paulo, capital do Estado de São Paulo.
Río de Xaneiro, capital do Estado do Río de Xaneiro.
Salvador de Baía, capital do Estado de Baía.
Porto Alegre, capital do Estado de Río Grande do Sur.

| Nº1 | Estado | Código | Pob. estimada (2018) | Sup. (km²) | Capital |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Acre | AC | 876 600 | 153 149 | Rio Branco |
| 2 | Alagoas | Ao | 3 326 875 | 27 933 | Maceió |
| 3 | Amapá | AP | 833 203 | 143 453 | Macapá |
| 4 | Amazonas | AM | 4 096 303 | 1 577 820 | Manaus |
| 5 | Baía | BA | 14 828 905 | 567 295 | Salvador |
| 6 | Ceará | CE | 8 090 230 | 146 348 | Fortaleza |
| 7 | Espírito Santo | ES | 3 983 656 | 46 184 | Vitória |
| 8 | Goiás | GO | 6 946 755 | 341 289 | Goiânia |
| 9 | Maranhão | MA | 7 045 883 | 333 365 | San Luís |
| 10 | Mato Groso | MT | 3 451 560 | 906 806 | Cuiabá |
| 11 | Mato Groso do Sur | MS | 2 755 379 | 358 158 | Campo Grande |
| 12 | Minas Xerais | MG | 21 073 176 | 588 383 | Belo Horizonte |
| 13 | Pará | PA | 8 537 043 | 1 253 164 | Belém |
| 14 | Paraíba | PB | 4 000 858 | 56 584 | João Pessoa |
| 15 | Paraná | PR | 11 368 559 | 199 709 | Curitiba |
| 16 | Pernambuco | PE | 9 513 335 | 98 937 | Arrecife |
| 17 | Piauí | PI | 3 266 203 | 252 378 | Teresina |
| 18 | Río de Xaneiro | RJ | 17 184 351 | 43 909 | Río de Xaneiro |
| 19 | Río Grande do Norte | RN | 3 486 346 | 52.796 | Natal |
| 20 | Río Grande do Sur | RS | 11 339 526 | 269 153 | Porto Alegre |
| 21 | Rondonia | RO | 1 762 316 | 238 512 | Porto Velho |
| 22 | Roraima | RR | 583 376 | 225 116 | Boa Vista |
| 23 | Santa Catarina | SC | 7 096 159 | 95 442 | Florianópolis |
| 24 | São Paulo | SP | 45 628 774 | 248 808 | São Paulo |
| 25 | Sergipe | SE | 2 283 696 | 21 910 | Aracaju |
| 26 | Tocantins | TO | 1 560 011 | 278 420 | Palmas |
| 27 | Distrito Federal | DF | 2 981 846 | 5 822 | Brasilia |

Debido á súa gran poboación, Brasil ostenta tres megaciudades. (est. 2018)

* A Rexión Metropolitana de São Paulo con aproximadamente 21 millóns de persoas nunha superficie de 8.051 km². O que a converte na megalópole máis grande en extensión e en poboación de América Latina.
* A Rexión Metropolitana do Río de Xaneiro tamén superpoboada, con 12 millóns persoas.
* A Rexión Metropolitana de Belo Horizonte con aproximadamente 5 millóns de persoas.

### Cidades máis poboadas

Relixión
--------

Catedral de Brasilia.
Segundo datos do censo do ano 2011, 50% dos brasileiros son católicos. Brasil ten a poboación católica máis numerosa no mundo, con máis de 100 millóns de seguidores. O número de protestantes creceu rapidamente e actualmente representa 43% da poboación. Outras relixións son o espiritismo (2%), as relixións afro-brasileiras (2%), outras (2%), ademais das persoas sen relixión (1%). A poboación xudía no Brasil é de 100 mil de persoas, principalmente en São Paulo e Río de Xaneiro.

As minorías están constituídas polos indíxenas que conservan a súa relixión e os seus costumes, especialmente no río Amazonas, tales como União do Vexetal e Santo Daime. Como resultado da escravitude negra, algúns *afro-brasileiros* practican crenzas africanas como o animismo, e outras como o candomblé e a umbanda. A chegada de inmigrantes procedentes de Asia trouxo consigo a práctica das seguintes relixións minoritarias respecto da globalidad do país: budismo, confucianismo, taoísmo, xintoísmo e islamismo, crecentes no país.

Evolución histórica
-------------------

Os portugueses tiveron forte influencia na poboación brasileira.
As diversas estimacións falan dunha poboación precolombiana de entre un e dez millóns de habitantes, dos cales máis da metade estaban na Amazonia. O contacto cos portugueses tivo fortes consecuencias sobre a súa poboación, a que se viu reducida polas pestes, guerras e destrución do seu modo tradicional de vida ademais que gran cantidade de tribos fuxiron á selva do interior, en cen anos a poboación aborixe caeu a 700.000 individuos con 100.000 membros doutros grupos étnicos. Unhas dúas centurias despois, en torno ao 1700 a poboación baixo control era de 300.000 brancos, mestizos, negros, mulatos e zambos sumandoseles unha poboación total amerindia era próxima ao 950 mil a un millón de individuos. Ao redor de 1865 na rexión amazónica sen colonizar vivían até un millón de indíxenas, tras a colonización da zona quedaban preto de 80 a 200 mil en 1957, as enfermidades, alteración dos seus modos de vida, traballos forzados, traslados masivos e masacres foron as principais causas da caída poboacional. A pesar diso a protección dada polo Estado brasileiro ha permitido certa recuperación e o recoñecemento de persoas e comunidades como tales, en 1992 as Nacións Unidas estimábanlles en 1 500 000.

A poboación de maioría indíxena cambiou coa masiva inmigración de portugueses, o maior número de escravos exportados desde África, a asimilación de mestizos e amerindios e a colonización do *Baixo Amazonas* que custaría un gran número de vidas indíxenas. Entre 1500 e 1700 ingresarían á colonia uns 100.000 portugueses, moitos deles homes novos que casaron con mulleres indíxenas, pero a inmigración masiva daríase no século XVIII cando uns 600.000 lusitanos, familias enteiras, establecéronse, sobre todo para traballar nas minas de ouro recentemente descubertas. Tras a independencia liberouse o ingreso de inmigrantes de orixe europea ao país, dous millóns fixérono a fins do século XIX e 2,2 millóns a finais no primeiras tres décadas do século XX, por iso durante gran parte dese século a poboación brasileira foi clasificada de maioría branca xa que con esta inmigración produciuse un proceso importante de blanqueamiento de parte importante da poboación mestiza e mulata.

O caso da inmigración forzada de africanos foi aínda maior, desde 1550 a 1800 introducíronse para traballar principalmente nas plantacións e sobreviviron 2,2 a 3 millóns de escravos dos que polo menos 1 400 000 eran desde Angola, 600.000 desde o Congo e cen de mil desde outras rexións debido á alta mortalidade (10%) anual o seu crecemento era moi lento e debíase á chegada de novos embarques. Mentres que no século XVII introduciuse a dous millóns de negros aos que se lles sumaban 100 mil do século anterior para a centuria seguinte a cifra foi dun par máis de millóns individuos e 1 500 000 na primeira metade do século XIX, a pesar que unha gran porcentaxe morreu nos traballos aos que eran obrigados de realizar cando se produciu a independencia máis da metade da poboación era negra e escrava.

Brasil foi a rexión de América que máis escravos recibiu, outras estimacións falan de 50.000 chegados no século XVI, 500.000 no XVII e 1 700 000 no XVIII, para o 1800 o achegue africano total foi de 2,5 millóns de almas na colonia lusitana fronte ao millón ou millón e medio dos territorios españois, no caso do Caribe 610.000 negros chegaron a Xamaica e 700.000 a Cuba pero unha gran porcentaxe deles morreu. A gran maior parte dos africanos eran homes adultos (75%), e cunha expectativa de vida moi baixa.

Poboación precolombiana do Brasil:

| Autor | Rexión e/ou etnia | Poboación |
| --- | --- | --- |
| **Neto (1996)** | **Brasil** | **>6 000 000** |
| Ibíd. | Canle do Amazonas | 1 500 000 |
| Ibíd. | Outras rexións da Amazonia | 1 000 000 |
| Ibíd. | Sur do Brasil até São Paulo | 1 000 000 |
| Ibíd. | Centro e Nordeste | 600.000-800.000 |
| **IBGE (2000)****Hemming (1978)** | **Brasil** | **2 431 000** |
| Ibíd. | Amazonía | 950.000 |
| Ibíd. | Nordeste e Centro | 899.000 |
| Ibíd. | Sur até São Paulo | 582.000 |
| **Denevan (1977)** | **Brasil** | **3 625 000** |
| **Sapper (1928)** | **Ibíd.** | **2 000 000-3 000 000** |
| **Clastres (1973)** | **Ibíd.** | **3 000 000-4 000 000** |
| **Maddison (1999)McEvedy & Jones (1978)Rosenblat (1945)** | **Ibíd.** | **1 000 000** |

Poboación do Brasil, segundo o seu grupo étnico, durante o período colonial (cifras principalmente de estimativas de Rosemblat):

| Ano | Brancos | Indíxenas | Negros e mulatos | Mestizos | Total |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1500 | - | +1 000 000 | - | - | +1 000 000 |
| 1570 | s/i | 800.000 | s/i | - | 850.000 |
| 1600 | 30.000 | 700.000 | 70.000 | - | 800.000 |
| 1650 | s/i | 700.000 | s/i | - | 950.000 |
| 1700 | 100.000 | 950.0001 000 000 | 200.000 | - | 1 250 0001 300 000 |
| 1819 | 1 360 000 | 696.000 | 2 040 000 | 300.000 | 4 396 000 |
| 1820 | 1 500 000 | 500.000 | 2 500 000 | - | 4 500 000 |

Evolución da poboación do Brasil desde a independencia, datos dos censos realizados polo estado brasileiro:

| Ano | Brancos | Negros | Indíxenas | Pardos | Mulatos | Mestizos | Asiáticos | Non clasificados |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1872 | 3 787 289 | 1 954 452 | - | 3 380 172 | - | - | - | - |
| 1890 | 6 302 198 | 2 097 426 | - | 4 638 496 | - | 1 295 795 | - | - |
| 1940 | 26 171 778 | 6 035 869 | - | 8 744 365 | - | - | 242.320 | 41.983 |
| 1950 | 32 027 661 | 5 692 657 | - | 13 786 742 | - | - | 329.082 | 108.255 |
| 1960 | 42 838 639 | 6 116 848 | - | 20 706 431 | - | - | 482.848 | 46.604 |
| 1980 | 64 540 467 | 7 046 906 | - | 46 233 531 | - | - | 672.251 | 517.897 |
| 1991 | 75 704 927 | 7 335 136 | 294.135 | 62 316 064 | *(22%)* | *(12%)* | 630.656 | 534.878 |
| 2000 | 91 298 042 | 10 554 336 | 734.127 | 65 318 092 | - | - | 761.583 | 1 206 675 |
|

Indicadores básicos
-------------------

O Brasil ten unha baixa densidade de poboación de 22 habitantes por km ², por baixo da media do planeta e moito menor que en países moi poboados como o Xapón (337 habitantes por km²). A distribución da poboación no Brasil é moi desigual, cunha concentración nas zonas costeiras, especialmente no sueste e o nordés do país. Outro núcleo importante é a rexión dos estados do sur. As zonas menos poboadas atópanse no Centro-Oeste e no Norte. Até hai pouco, a taxa bruta de natalidade no Brasil era elevada cun nivel similar ao doutros países en desenvolvemento. Con todo, houbo unha diminución significativa nos últimos anos, que pode ser explicada polo aumento da poboación urbana e á difusión do control da natalidade. Por outra banda, o custo social do mantemento e educación dos nenos é moi alta, especialmente nas zonas urbanas.

Dende a década de 1940, a taxa bruta de mortalidade do Brasil tamén diminuíu, o que reflicte unha serie de melloras como a expansión das condicións de servizo nos dispensarios médicos e a apertura nas zonas periféricas, as campañas da vacinación, e o aumento cuantitativo da asistencia médica e hospitalaria. A taxa bruta de mortalidade foi do 6,2% en 2008, alcanzándose un crecemento vexetativo do 9,9‰ (0,99%). Desta maneira consolídase unha baixa constante desde 2001 do crecemento natural da poboación, onde este indicador roldaba ese ano o 14,0‰ (1,4%). Existe pouca contribución da migración internacional ao crecemento da poboación brasileira. En tanto, na migración intrarregional obsérvase unha importante afluencia dos brasileiros dos estados do norteste cara aos mais desenvolvidos do sueste.

O Brasil ten unha taxa de mortalidade infantil do 23,6‰ en 2008, máis alta que noutros países da rexión como Chile, o Uruguai ou a Arxentina. Con todo, hai variacións deste indicador entre os estados do Norte e Nordés, os máis pobres, que teñen as maiores taxas de mortalidade infantil do país, diminuíndo nos estados do Sur. A esperanza de vida (2008) é de 73 anos, 69,3 anos para os homes e 76,8 para as mulleres, segundo o IBGE.

A taxa global de fecundidade tamén se reduciu de maneira significativa na última década pasando de 2,4 fillos por muller en 2001 a 1,89 en 2008, nivel por baixo do nivel de substitución da poboación. Brasil sempre ostentou altas taxas de fecundidade, xa que cara a mediados do século XX a taxa era de 6 fillos por muller, cunha importante redución como ocorreu na mayoria dos países en desenvolvemento. Os niveis máis baixos de fecundidade atópanse nos estados de São Paulo e Río de Xaneiro cunha taxa superior a 1,5 fillos por muller, ao mesmo nivel que os países europeos. A taxa de urbanización é do 83,8% en 2008 contra un 79,6% de 1998, confirmandóse un paulatino crecemento da urbanización do país. O nivel de alfabetización alcanza case o 90% da poboación.

Notas
-----

1. ↑
2. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 29 de setembro de 2018. Consultado o 29 de setembro de 2018.
3. ↑  Twentieth Century Atlas - Historical Body Count
4. ↑  "De re militari: mortos en Guerras, Ditaduras e Xenocidios". Arquivado dende o orixinal o 26 de xaneiro de 2012. Consultado o 30 de xuño de 2013.
5. ↑  "Integrando - Datos de Interese - Indíxenas en América Latina". Arquivado dende o orixinal o 19 de abril de 2010. Consultado o 30 de xuño de 2013.
6. ↑  "IBGE teen". Arquivado dende o orixinal o 16 de maio de 2010. Consultado o 30 de xuño de 2013.
7. 1 2  "International Migrant. Workers in Brazil" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 04 de marzo de 2016. Consultado o 30 de xuño de 2013.
8. ↑  "Brazil and the Angolan Connection". Arquivado dende o orixinal o 05 de febreiro de 2012. Consultado o 30 de xuño de 2013.
9. ↑  "A conquista de América" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 27 de novembro de 2009. Consultado o 30 de xuño de 2013.
10. ↑  Historia: Trata de escravos
11. ↑  Carlos de Araujo Moreira Neto (1996). "Guía preliminar de fontes documentais etnográficas para o estudo dos pobos indíxenas de Iberoamérica". Madrid: *Fundación Histórica Tavera*.
12. ↑  "Brasil: 500 anos de povoamento". Arquivado 16 de maio de 2010 en Wayback Machine. Río de Xaneiro: IBGE, 2000. *Estatísticas de 500 anos de povoamento*, pp. 222.
13. ↑  John Hemming (1978). *Rede gold: the conquest of the Brazilian Indians*. Cambridge: Harvard University Press, pp. 490
14. 1 2 3  Armin K. Ludwig (1985). *Brazil: a handbook of historical statistics*. Boston: G.K. Hall, pp. 66. ISBN 978-0-8161-8188-9.
15. 1 2  Angus Maddison (2007) [2001]. *The world economy: a millennial perspective*. Nova Deli: Academic Foundation, pp. 235. ISBN 978-81-7188-613-5.
16. ↑

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Brasil