recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Óscar Mario "Bocha" González**, nado en Montevideo o 10 de novembro de 1923 e finado na mesma cidade o 5 de novembro de 2006, foi un piloto de carreiras uruguaio. González participou nun Gran Premio de Fórmula Un, o Gran Premio da Arxentina de 1956 o 22 de xaneiro de 1956, terminando en sexto lugar nunha unidade compartida co seu compatriota Alberto Uria. Non anotou puntos para o campionato.

Traxectoria
-----------

Óscar Mário González, máis coñecido como "Bocha" ou "Bochita", era un apaixonado do automobilismo e un gran amigo dos pilotos arxentinos Juan Manuel Fangio e José Froilán González. Alén de vencer diversas probas na América do Sur, entre elas a 1ª Copa 19 Capitais, en 1968, tivo destacadas participacións no Torneo Triangular Sulamericano, disputado entre 1958 e 1961, con probas na Arxentina, no Brasil e no Uruguai. En 1956, compartiu con Alberto Uria o volante dun Maserati 250F inscrito no Gran Premio da Arxentina de Fórmula 1, cualificaron no 13º posto e chegaron sextos, dez voltas atrás dos líderes. Posteriormente, tamén foi piloto oficial de Renault nas probas de turismo na Arxentina, xunto a Gastón Perkins, Carlos Guimarey e Juan Pedro García.

González faleceu en 5 de novembro de 2006 e, na súa homenaxe, a Asociación Uruguaia de Pilotos (*Asociación Uruguaya de Volantes*) nomeou o Gran Premio de Piriápolis daquel ano Gran Premio Óscar Mário González.

Resultado completos na Fórmula Un
---------------------------------

(Chave) As carreiras en letra grosa indican *pole position*; as carreiras en *cursiva* indican volta rápida.

| Ano | Equipo | Chasis | Motor | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | Pos. | Puntos |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1956 | Alberto Uria | Maserati A6GCM/250F | Maserati6 en liña | ARX6\* | MON | 500 | BEL | FRA | GBR | ALE | ITA | NC | 0 |

*\* Indica unidade compartida con Alberto Uria*

Notas
-----

1. ↑  Falleció a los 82 años el "Bocha" González Arquivado 21 de setembro de 2015 en Wayback Machine. artigo en *Autonoticias* *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q173597
* DriverDB: oscar-gonzales
* RacingReference: Oscar\_Gonzalez

 |
**Carlos Emilio Juan Zurita y Delgado**, nado en Antequera o 9 de outubro de 1943, é o esposo da infanta de España, duquesa de Soria e de Hernani, Margarida de Borbón, irmá máis nova do rei Xoán Carlos I, filla de Xoán de Borbón, conde de Barcelona e de María das Mercedes de Borbón-Dúas Sicilias. Carlos Zurita, como duque consorte de Soria e de Hernani, posúe tratamento de *Excelentísimo Señor*.

Traxectoria
-----------

O duque de Soria é médico, especialista no aparello respiratorio e circulatorio. Licenciado en Medicina pola Universidade de Sevilla, recibiu o Premio Extraordinario de Licenciatura ao posuír o mellor expediente académico da súa promoción. Doutorouse no Colexio de San Clemente dos Españois en Boloña obtendo o Premio Extraordinario do Doutoramento. En 1971, Carlos Zurita obtivo por oposición o posto de profesor-xefe de servizo da Escola Nacional de Enfermidades do Tórax.

Contraeu matrimonio coa infanta Margarita na igrexa de San Antonio de Estoril, Portugal, o 12 de outubro de 1972. O matrimonio tivo dous fillos:

* Alfonso Juan Carlos Zurita y de Borbón (nado o 9 de agosto de 1973), Grande de España.
* María Sofía Emilia Carmen Zurita y de Borbón (nada o 16 de setembro de 1975), Grande de España.

En 1989, os Duques de Soria crearon a Fundación Cultural Duques de Soria. O seu principal obxectivo é promover a lingua e cultura españolas. A fundación colabora coopera con universidades e institucións culturais españolas para contribuír ao desenvolvemento cultural e científico en España.

O Duque de Soria é Presidente da Federación Española de Amigos de Museos e da Fundación de Amigos do Museo do Prado. Tamén é membro da Real Academia Nacional de Medicamento.

No ano 2003, aos Duques de Soria concedéuselles a Gran Cruz da Orde de Afonso X o Sabio polo seu labor realizado en fomento da ciencia e a cultura.

Títulos
-------

* Don Carlos Emilio Zurita y Delgado (9 de outubro de 1943 - 6 de xaneiro de 1979)
* Excelentísimo Señor Duque consorte de Hernani (6 de xaneiro de 1979 - 23 de xuño de 1981)
* Excelentísimo Señor Duque consorte de Soria, Duque consorte de Hernani (Desde o 23 de xuño de 1981)

Notas
-----

1. 1 2  "Curriculum do Duque de Soria no seu Laudatio polo seu ingreso como membro a Real Academia Nacional de Medicamento por don Hipólito Durán Sacristán, p. 235-242." (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 18 de decembro de 2005. Consultado o 18 de decembro de 2005.
2. ↑  "Fundación Duques de Soria". Arquivado dende o orixinal o 20 de xullo de 2011. Consultado o 27 de abril de 2011.
3. ↑  Real Decreto 484/2003 polo que se lle concede a Gran Cruz de Afonso X ao Duque de Soria BOE, Boletín Oficial del Estado Español.

Véxase tamén
------------

* Familia real española

### Ligazóns externas

* Casa Real
* Fundación Duques de Soria Arquivado 20 de xullo de 2011 en Wayback Machine.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2048716
* WorldCat
* VIAF: 86819745
* ARAE: zurita-carlos-1943
* BNE: XX1120438
* PARES: 50522
* SUDOC: 256493650
* WikiTree: Zurita\_y\_Delgado-1

 |
**Arte lixo** é un evento cultural que se celebra na vila de Redondela durante os últimos días de agosto e os primeiros de setembro e organizado polo colectivo Sengashoil. Integra diversos actos culturais, todos eles enfocados no concepto de sostibilidade e responsabilidade medioambiental, fomentando a reciclaxe e o desenvolvemento sustentábel.

Descrición
----------

Durante as dúas semanas que dura o evento, diversos artistas locais e foráneos enchen as rúas e prazas de Redondela de esculturas e outras obras de arte, fabricadas con materiais de refugallo e lixo. Na edición do ano 2013, unha das obras, titulada precisamente *Censura: Acto de reprobación dun comportamento* e que consistía nun televisor ancorado na cabeza da estatua de Castelao, na Alameda, foi censurada polo concello e retirada do evento.

Ademais, realízanse outros eventos coma o Videolixo, unha mostra de curtametraxes que integran dende vídeos feitos por afeccionados da vila, até curtametraxes profesionais procedentes de todo o mundo; *Obralixo* e *Mercalixo* son eventos que promoven a reciclaxe de materiais e que pretende darlle unha nova oportunidade aos refugallos. 
Por último, un festival de música pop, rock e alternativa, o *Lixorrock*, pon o peche ao evento, na que actúan bandas non profesionais.

Galería de imaxes
-----------------

* 
* 
* 
* 
*

Notas
-----

1. ↑  Los residuos transformados en arte regresan a Redondela *Atlántico Diario*
2. ↑  Artelixo arranca con una obra censurada *Faro de Vigo*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lixo

### Ligazóns externas

* Páxina web de Artelixo
* Convocatoria de Arte lixo 2013 Arquivado 07 de xaneiro de 2014 en Wayback Machine.
* Colectivo Senghasoil
* Artelixo 2013 *Faro de Vigo*

| * v
* c
* e
Festas de Redondela |
| --- |
| Festa do choco • Festa do mexillón • Festa da mazá • Festa da orella • Festa da coca • Festa dos maios • Entroido de verán • Redondela en Curto • Festival Internacional de Títeres • Arte lixo • Noites Máxicas dos Viadutos • Noite da Lúa Meiga • Festival Sinsal San Simón • Festival Arde Rande • Festival Millo Verde |
**María del Rosario López Piñuelas**, coñecida como **Charo López**, nada en Salamanca o 28 de outubro de 1943, é unha actriz española.

Traxectoria
-----------

Cando era estudante de Filosofía e Letras participou en varias montaxes teatrais a través do chamado Teatro Español Universitario. Despois cursou estudos na Escola Oficial de Cinema. Traballou no teatro e na televisión destacando nas series *Los camioneros*, de Mario Camus; *El pícaro*, de Fernando Fernán Gómez; *Entre visillos*, de Miguel Picazo ou *Fortunata y Jacinta*, de Mario Camus. O seu alto recoñecemento chegou con *Os gozos e as sombras*, pero o seu debut na pantalla grande foi en 1967 con *Ditirambo* de Gonzalo Suárez. Conseguiu el premio como mellor actriz no Festival de Berlín polo seu traballo en *La colmena*.

En 1996 fixo *Secretos del corazón*, o filme de Montxo Armendáriz nomeada a un premio Oscar, e pola cal lle outorgaron o Premio Goya á mellor interpretación feminina secundaria. Entre o resto da súa filmografía destacan papeis breves en películas como *Plenilunio*, de Imanol Uribe ou *Tiempos de azúcar*, de Juan Luís Iborra e interpretacións protagonistas en *Nudos* ou *La soledad era esto*. Fixo numerosas obras de teatro e no ano 2007 estivo de xira con *Tengamos el sexo en paz*, adaptación da obra de Dario Fo e Franca Rame, coa cal debutou xa hai 10 anos[*cando?*].

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Charo López, en retrospectiva
* Miguel Ángel Villena (1 de marzo de 2008). "El veneno de las tablas". *El País* (en castelán).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2961143
* WorldCat
* VIAF: 266485594
* Allmovie: p43201
* AlloCiné: 18961
* BNE: XX1320697
* BNF: 142003137
* CANTIC: a11891890
* DeutscheBio: 173064477
* Filmportal: ID
* GND: 173064477
* IMDb: nm0530048
* ISNI: 0000000382845113
* LCCN: nr98042505
* NKC: xx0182519
* SUDOC: 094127859
* TMDb: 258049

 |
O **castelo de Caracena** é unha fortaleza de orixe medieval, situada en Caracena (provincia de Soria).

Historia
--------

Vista Oeste do castelo
Nunha sentenza de 1136 ditada polo cardeal Guido de Boloña, feita no preito iniciado entre as dioceses de Osma e Sigüenza pola pertenza das terras de Caracena xa se fai mención da existencia dun castelo na localidade. Este primitivo castelo estivo activo no século XV durante os enfrontamentos mantidos entre os Reis Católicos e o señor da vila, Juan de Tovar. En nome daqueles, o seu leal don Pedro de Acuña, conde de Buendía, rendeu a fortaleza e confiscouna. O seu propietario e señor de Caracena, Francisco de Tovar, viuse obrigado a demolela.

En 1491, Alfonso Carrillo de Acuña, sobriño do arcebispo de Toledo, obtén o señorío de Caracena e procede á reedificación do castelo seguindo as pautas construtivas dunha época na que se xeneralizara o uso da artillaría, polo que foran concibidas tanto para a mellor defensa fronte ás armas de lume como para o seu máis eficaz emprego dende o interior. Para ese fin, responden as troneiras que espállanse polos muros castelares.

A ordenación en planta deixa ver un recinto interior en forma de cuadrilátero trapezoidal marcado por cinco cubos, nun de cuxos vértices se alza a robusta Torre da Homenaxe de forma prismática rectangular, mentres que no oposto se abre a porta que o comunica co segundo recinto disposto a xeito de corredor perimetral. O castelo queda pechado por unha segunda muralla paralela á primeira dotada de dez cubos, dous dos cales flanquean a entrada non enfrontada ao interior para dificultar o acceso no caso de asedio.

En marzo de 2016, produncíronse algúns derrubamento no Castelo. O castelo está inclúido na lista vermella de patrimonio en perigo da asociación de defensa do patrimonio *Hispania Nostra*. Segundo esta asociación, a murralla e a torre da homenaxe son os elementos con maior perigo de derrubamento.

Notas
-----

1. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 27 de agosto de 2016. Consultado o 18 de agosto de 2016.
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5757193
* JCyL: 12941

 |
**Carole Boyd**, nada en 1947, é unha actriz británica, que traballou no teatro, televisión, radio e na gravación de audiolibro.

Traxectoria
-----------

Estudou na Birmingham School of Speech and Drama, onde gañou o principal premio nacional para actores de voces e premio Carleton Hobbs. Como actriz de televisión apareceu nas series *Hetty Wainthrop Investigates, Virtual Murder*, *Bodger and Badger*, como actriz de voz púxolle a voz a todos os caracteres femininos do *carteiro Pat* desde 1991. En 2006 interpretou a Esther Hartlieb no filme *The Thief Lord*. Na radio aparece regularmente en radiodramas da BBC, foi Shirley Edwards durante catro anos en *Waggoner’s Walk* e desde 1986 dálle voz a Lynda Snell no famoso radio drama *The Archers* que radia BBC Radio 4. Ademais gravou arredor de 300 audiolibros.

Notas
-----

1. ↑  "The Archers - Lynda Snell". *BBC* (en inglés). Consultado o 2020-02-01.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5044665
* WorldCat
* VIAF: 93524809
* IMDb: nm0101724
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0085695

 |
O **Sistema Europeo de Transferencia e Acumulación de Créditos** (**ECTS**, polas siglas do inglés *European Credit Transfer and Accumulation System*) é un sistema utilizado polas universidades europeas para validar materias e, dentro do denominado proceso de Boloña, cuantificar o traballo relativo ao estudante que traballa baixo os graos auspiciados polo Espazo Europeo de Educación Superior (EEES). Aínda que podería parecer que os créditos deste tipo se crearon a partir do devandito proceso de converxencia europea, en realidade xa se utilizaron en iniciativas de mobilidade estudantil anteriores como, por exemplo, o programa Erasmus.

Calquera sistema de asignación de créditos debe ter o seu equivalente en créditos ECTS. Os créditos resultantes do proceso de Boloña terán unha equivalencia exacta con respecto ao resto de universidades europeas, polo que unha das principais motivacións é a integración e a interacción dos estudantes nun marco continental.

Cómpre salientar que os créditos ao abeiro da Lei orgánica 11/1983, de reforma universitaria (LRU) só cuantifican o número de horas de traballo do alumnado na aula, mentres que os ECTS fan referencia ao traballo na clase e fóra dela; é dicir, indican canto tempo ten que dedicar o alumno a unha materia para poder aprendela (e aprobala).

Baseándose na idea de que cada curso universitarios debe constar de 60 créditos ECTS, faise unha equivalencia en relación á cantidade de horas anuais que o alumno debe estudar (arredor de 1.500 ou 1.800 horas), do que o resultado é 25 ou 30 horas de traballo relativo ao estudante por cada crédito.

O uso deste tipo de créditos non só reflicte unha maneira de cuantificar o ensino universitario senón que este, ao se centrar na tarefa do alumno e non na do profesor, require un cambio metodolóxico que consiga pór o alumno no centro do proceso de ensino e aprendizaxe, sendo coherente cos principios construtivistas que pon a énfase en que a educación a realiza, principalmente, o suxeito que aprende e non o profesor.

Notas
-----

1. ↑  "Sistema Europeo de Transferencia y Acumulación de Créditos (ECTS). ¿De qué se trata? Arquivado 06 de abril de 2017 en Wayback Machine.". *(En castelán)*
2. ↑  "¿Es válido tu título fuera de tu país? Arquivado 06 de abril de 2017 en Wayback Machine.". *(En castelán)*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Crédito académico
* Suplemento ao título
* Espazo Europeo de Educación Superior

### Ligazóns externas

* Introduction to the ECTS Users' Guide. European Commission. *(En inglés)*
* Sistema Europeo de Créditos para a Educación e a Formación Profesionais (ECVET). *(En castelán)*
* Erasmus+. European Comission. *(En inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q749620
* WorldCat
* VIAF: 152674255
* BIBSYS: 99019328
* FAST: 1979262
* GEC: 0281899
* GND: 4998062-2
* LCCN: n2008084584

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

**Kurt Adolff**, nado en Stuttgart o 5 de novembro de 1921 e finado o 24 de xaneiro de 2012, foi un piloto de carreiras de Alemaña.

Traxectoria
-----------

Adolff naceu nunha familia que era propietaria dunha empresa téxtil, e serviu como paracaidista durante a segunda guerra mundial. Adolf competiu en carreiras de Fórmula 2 a principios da década de 1950 con coches con motor BMW, logrando un éxito modesto incluíndo o segundo lugar nunha carreira no Munich-Riem Airport. Máis tarde competiu nun Ferrari 500 en 1953, e participou no Gran Premio de Alemaña de 1953, pilotando un Ferrari 166 do equipo Ecurie Espadon. Retirouse logo de só un par de voltas e deixou as carreiras de monoprazas para concentrarse nos seus intereses comerciais. Posteriormente Adolff gozou de certo éxito nas hillclimbs e carreiras de turismos con Jaguar, e tamén desempeñou o cargo de cónsul de Chile.

Resultado completos na Fórmula Un
---------------------------------

(Chave) As carreiras en letra grosa indican *pole position*; as carreiras en *cursiva* indican volta rápida.

| Ano | Equipo | Chasis | Motor | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | Pos. | Puntos |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1953 | Ecurie Espadon | Ferrari 166 | Ferrari V12 | ARX | 500 | NED | BEL | FRA | GBR | ALERet | SUI | ITA | NC | 0 |

Notas
-----

1. ↑  Jenkins, Richard. "Kurt Adolff". *Oldracingcars.com*. Consultado o 10 febreiro 2012.
2. 1 2  "Kurt Adolff profile". *Grandprix.com*. Inside F1. Consultado o 10 febreiro 2012.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Kurt Adolff*** |

### Ligazóns externas

* Biography at Old Racing Cars

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q61033
* WorldCat
* VIAF: 3171155411326508940007
* LCCN: no2019042586
* DriverDB: kurt-adolff
* RacingReference: Kurt\_Adolff

 |
**María Francisca Gabaldón Serer**, coñecida como **Paca Gabaldón**, nada en Barcelona o 10 de maio de 1949, é unha actriz catalá.

Traxectoria
-----------

Os seus primeiros anos de vida transcorreron en diferentes países: Turquía, Italia, a Arxentina, Chile e o Perú. Ao longo deste periplo, foi iniciando a súa formación como artista, con clases de Arte Dramática, dicción e canto. Precisamente foi no Perú, onde debutou diante dunha cámara, na película *Ganarás el pan*. Regresa ao Estado Español en 1967 e, da man de Enrique Martí Maqueda -de quen foi parella durante sete anos-, comezou a traballar en Televisión Española como presentadora, baixo o nome artístico de *Mary Francis*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Filmografía da actriz *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q538666
* WorldCat
* VIAF: 87026227
* Allmovie: p612803
* AlloCiné: 77131
* BNE: XX1261693
* IMDb: nm0299929
* ISNI: 0000000060972726
* Synchronkartei: 72059
* TMDb: 31153

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

**Joseph Gibson Fry** nado o 26 de outubro de 1915 en Chipping Sodbury e finado o 29 de xullo de 1950, no circuíto de Blandford foi un piloto de carreiras británico e membro afastado da familia do Chocolate FRY.
Converteuse no principal impulsor do exitoso Shelsley Special "Freikaiserwagen", creado polo seu primo David Fry e Hugh Dunsterville, coa axuda de Dick Caesar. O coche orixinal foi construído en Bristol en 1936 e contaba cun motor Anzani que foi substituído en 1937 por un motor Blackburne. Joe estableceu unha serie de marcas en subidas durante os anos finais da década de 1930 que inclúe unha marca absoluta non oficial en Prescott cando subiu en 47.62 segundos no *Freikaiserwagen* de 1100 cc, o 27 de agosto de 1938.

Ao final da segunda guerra mundial Fry retomou as carreiras contra reloxo de montaña ou cronoescaladas, no *Freikaiserwagen*, logrando algún bo resultado.

Fry morreu ao volante do *Freikaiserwagen* na subida a Blandford de 1950, dous meses despois de pilotar un Maserati 4CL no Gran Premio do Reino Unido de 1950 en Silverstone. Raymond Mays dixo: "A morte de Joe Fry, polas feridas recibidas durante a práctica da subida a Blandford, foi un gran golpe para min e para o deporte do motor británico en xeral."

Bibliografía
------------

O libro da historia completa do "Freikaiserwagen" chámase "Freik - The Private Life of the Freikaiserwagen" (Freik - A vida privada do Freikaiserwagen) de Rob e Hugh Dunsterville publicado en 2008 e reeditado en 2009. Só foron impresas 1000 copias.

Resultado completos na Fórmula Un
---------------------------------

(Chave) As carreiras en letra grosa indican *pole position*; as carreiras en *cursiva* indican volta rápida.

| Ano | Equipo | Chasis | Motor | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | Pos. | Puntos |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1950 | Joe Fry | Maserati 4CL | Maserati 4 en liña | GBR10\* | MON | 500 | SUI | BEL | FRA | ITA | NC | 0 |

*\* Indica unidade compartida con Brian Shawe-Taylor*

Notas
-----

1. ↑  *Motor Sport*, xullo 1940, Page 124-125.
2. ↑  *Motor Sport*, maio 1946, Page 92.
3. ↑  *Split Seconds: My Racing Years*, by Raymond Mays "ghosted" by Dennis May, G.T. Foulis & Co. Ltd. 1952, Page 293.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Joe Fry Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Joe Fry profile at The 500 Owners Association
* Freik The Private life of the Freikaiserwagen

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q172329
* DriverDB: joe-fry
* RacingReference: Joe\_Fry

 |
**Maurizio Ferraris**, nado en Turín o 7 de febreiro de 1956, é un filósofo e académico italiano, creador dunha nova corrente na filosofía contemporánea chamada Novo Realismo, que naceu, como outras escolas de pensamento, como resposta ao baleiro metafísico legado polo posmodernismo.

Traxectoria
-----------

Licenciouse en Filosofía pola Universidade de Turín en 1979, baixo a dirección de Gianni Vattimo. Os anos que seguiron á súa graduación foron unha mestura entre a docencia, a investigación e o xornalismo cultural. De 1979 a 1988 foi redactor, e logo codirector, de Alfabeta, cuxo consello de administración incluía, entre outros, Antonio Porta, Nanni Balestrini, Maria Corti, Umberto Eco, Francesco Leonetti, Pier Aldo Rovatti e Paolo Volponi .

A principios de 1980 establece unha relación con Jacques Derrida, experiencia que marcou profundamente a súa formación. Despois de dous anos de docencia en Macerata (1982-1983), en 1984 comeza a dar clases en Trieste, intercalando a actividade docente cunha serie de estancias en Heidelberg onde entra en contacto con Hans-Georg Gadamer e inicia o seu camiño na hermenéutica. . En 1995, converteuse en profesor titular de Estética na Universidade de Turín. Dende 1999 imparte clases de Filosofía Teórica. Tamén ensinou no Collège International de Philosophie de 1998 a 2004. Finalmente, en 1999 fundou o *Laboratorio de Ontoloxía* (LabOnt) e o *Centro Interuniversitario de Ontoloxía Teórica e Aplicada* (CTAO).2021 

Na súa última obra *Documanità. Filosofia del nuovo mondo,* analiza o impacto da intelixencia artificial no contexto dunha revolución social baseada na documentación constante da vida. Unha revolución que se alimenta do rexistro e etiquetaxe da nosa creatividade, experiencia e consumo.

Notas
-----

1. 1 2  "Maurizio Ferraris - Alianza Editorial". *www.alianzaeditorial.es* (en castelán). Consultado o 2024-01-06.
2. ↑  "Maurizio Ferraris y Marta Peirano | Actividades". *CCCB* (en castelán). Consultado o 2024-01-06.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3848721
* WorldCat
* VIAF: 34490197
* BNE: XX926476
* BNF: 121235991
* CANTIC: a10084071
* CiNii: DA10026113
* DeutscheBio: 114197377
* Dialnet: 20856
* FAST: 1965210
* GND: 114197377
* ICCU: CFIV039274
* ISNI: 0000000120236756
* LCCN: n85041082
* NKC: jcu2011646170
* NLA: 35855923
* NTA: 075195607
* OL: OL251090A
* openMLOL: 161763
* ORCID: 0000-0002-3027-1691
* Persée: 206441
* PTBNP: 277163
* Scopus: 20433396200
* SUDOC: 029657873
* Treccani: maurizio-ferraris

 |
**Dejan Savićević** (Serbio Cirílico: *Дејан Савићевић*) nado o 15 de setembro de 1966 en Titogrado (Na RFS de Iugoslavia e actual Montenegro), foi un futbolista serbio que xogaba na demarcación de extremo esquerdo.

Traxectoria
-----------

Comezou a súa carreira futbolística cando tiña 15 anos no equipo xuveníl do OFK Titograd. Debutou na primeira división iugoslava no FK Budućnost e gañou a súa primeira copa coa selección nacional en 1988 contra a Selección de fútbol de Turquía. Inmediatamente foi traspasado a un dos equipos máis importantes de Iugoslavia, o Estrela Vermella de Belgrado. Con este conseguiu tres títulos nacionais consecutivos en 1990, 1991 e 1992, dúas copas nacionais, 1990 e 1992, así coma unha Copa da UEFA e unha Copa Intercontinental, ámbalas dúas no ano 1991. Nese mesmo ano compartiu o segundo premio na votación para o Balón de Ouro.

O seu bo papel no equipo serbio convenceron ao AC Milan para fichalo e cubrir a vacante deixada por Marco van Basten, dándolle a oportunidade de demostrar as súas habilidades ante unha audiencia máis numerosa. Na súa primeira tempada no equipo *rossoneri* disputou 10 encontros e anotou catro goles. Na seguinte converteuse nun xogador máis regular levando ao Milán a gañar a Liga e a Copa de Europa, sendo nomeado coma *O Xenio* (*Il Genio*) por Berlusconi, por aquel entón presidente do club.

A súa actuación na final da Copa de Europa constituíu o seu mellor momento futbolístico e foi aclamado coma unha das mellores actuacións individuais vistas na competición, nunha vitoria que rematou cun 4-0. A seguinte tempada Savićević conseguir levar de novo ao Milán á terceira final da Copa de Europa pero non a puido xogar debido a unha lesión, a pesar de que Savicevic insistira en que xa estaba recuperado. O Milan, sen a súa creatividade, perdeu nunha final irregular ante o Ajax por 1-0.

Co Milan gañou sete trofeos, incluíndo tres scudettos, dúas Copas de Europa e unha Supercopa de Europa, mais foi moi criticado polos medios italianos por non esforzarse nos encontros contra os equipos modestos e as súas intervencións irregulares, aínda que no seu día foi un dos mellores xogadores do mundo.

Logo de retirarse, Savićević adestrou á Selección de fútbol de Iugoslavia e máis tarde á Selección de fútbol de Serbia e Montenegro. Retirouse no 2003 despois de perder 2-1 contra a Selección de fútbol de Azerbaijan no partido de clasificación para a Eurocopa de 2004.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q135625
* Munzinger: 01000003714
* BDFutbol: 99681
* EUfootballInfo: 18544
* FIFA: 252795
* FootballDatabase: 3039
* NFT: 12701
* Transfermarkt: 35894
* UEFA: 365
* Worldfootball: dejan-savicevic

 |
**Paul Emery**, nado en Chiswik (Londres) o 12 de novembro de 1916 e finado en Epsom (Surrey) o 3 de febreiro de 1993, foi un piloto de carreiras do Reino Unido.

Construíu un coche de 500cc de Fórmula 3 chamado Emeryson e pilotouno el mesmo. Participou en dous Grandes Premios Mundiais de Fórmula Un, debutou o 14 de xullo de 1956 e participou en numerosas carreiras de Fórmula Un fóra de Campionato. Non anotou puntos de campionato.

Traxectoria
-----------

Era fillo de George Emery, un entusiasta do automobilismo. Comezara a construción de coches de carreiras e, ao final da segunda guerra mundial foi capaz de completar un automóbil que deseñara en 1934, capaz de dar unha gran cantidade de cabalos de forza. O primeiro Emeryson, deseñado por pai e fillo, demostrou ser rápido e Eric Winterbottom logrou levalo á vitoria en 1947.

Animados polos resultados Emery debutou na Fórmula 1, pero debido aos altos custos preferiron dirixir a súa atención cara a Fórmula 3, onde tiveron éxito na venda de varios vehículos a clientes privados. Un dos seus coches posteriormente tamén foi utilizado en Fórmula 2 con motor Aston Martin.

Paul Emery decidiu tamén debutar cun dos seus coches no 1956, no GP de Gran Bretaña pero viuse obrigado a retirarse. Logo participou en varias carreiras fóra de campionato. En 1958 correu nun Connaught de Bernie Ecclestone.

Máis tarde abandonou a súa carreira como piloto para retomar a de deseñador. En 1960, de feito, varios pilotos requiriron unha nova serie de coches Emeryson. Logo traballou na fábrica de Connaught deseñando coches para a Fórmula 2 e a Fórmula 1, esta última con motores Coventry. Varias unidades vendéronse á Ecurie Nationale Belge. Todo o material comprouno máis tarde Hugh Powell ao final de 1961. Emery continuou activo como deseñador para Scirocco-Powell.

Resultados completos na Fórmula Un
----------------------------------

(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

| Ano | Equipo | Chasis | Motor | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | Pos. | Puntos |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1956 | Emeryson Cars | Emeryson Mk1 | Alta 4 en liña | ARX | MON | 500 | BEL | FRA | GBRRet | ALE | ITA |  |  |  | NC | 0 |
| 1958 | B C Ecclestone | Connaught Type B | Alta 4 en liña | ARX | MONNSC | NED | 500 | BEL | FRA | GBR | ALE | POR | ITA | MOR | NC | 0 |

Notas
-----

1. 1 2 3  GrandPrix.com (ed.). "Drivers: Paul Emery" (en inglés). Consultado o 5 de maio de 2012.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Paul Emery*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

### Ligazóns externas

* Paul Emery profile at The 500 Owners Association

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q172551
* DriverDB: paul-emery
* RacingReference: Paul\_Emery

 |
**Evanescence** é un grupo musical estadounidense que se formou en Little Rock (Arcansas) en 1994. O seu estilo musical é rock-metal alternativo e metal gótico.

Historia
--------

A andaina deste grupo comezou nun campamento xuvenil cando se atoparon Ben Moody (guitarra) e Amy Lee (voz) hai varios anos, mentres ela estaba cantando. Ben e Amy comezaron a gravar cancións baixo o nome de Evanescence, con sons de metal e música electrónica que pouco a pouco comezaron a soar na radio. Despois disto David Hodges (teclados) únese á banda.

En 1999 gravan *Sound asleep*, que é só unha edición limitada de 50 copias. No 2000 gravan o seu primeiro álbum, *Origin*, como edición limitada e vendéronse todas as copias. Para as escenificacións en vivo uníanse Will Boyd (baixo), John Lecomp (guitarra) e Rock Gray (batería). Ese mesmo ano Hodges deixa a banda e Lecompt e Gray quedan como membros permanentes do grupo.

A súa música medraba en popularidade nos Estados Unidos de América e iso levou a que a súa canción *Bring me to life*, xunto co tema "My inmortal", fosen agregados á banda sonora da película *Daredevil*.

O 4 de marzo do 2003 edítase *Fallen*, a obra cumio do grupo ata o momento, onde demostran por que chegaron a onde están. Da voz de **Amy** díxose que é capaz de crear noites enteiras de insomnio a quen a escoite. A finais do ano 2004 publican un disco do seu directo en París, *Anywhere but home*.

Discografía
-----------

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Fallen* | 2003 | Wind-up |
| *The Open Door* | 2006 |
| *Evanescence* | 2011 |
| *Synthesis*  | 2017 | BMG |
| *The Bitter Truth* | 2021 |  |

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Evanescence Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do grupo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1777698
* WorldCat
* VIAF: 137549136
* AllMusic: mn0000787428
* BNF: 144481938
* Discogs: 163505
* FAST: 779807
* Genius: Evanescence
* GND: 3058454-1
* IMDb: nm1419276
* ISNI: 000000011526551X
* LCCN: no2003041137
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0021958
* Songkick: 212333
* SUDOC: 077720679

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

**Marius Eugène Chaboud** nado en Lión o 12 de abril de 1907 e finado en Montfermeil, Seine-Saint-Denis o 28 de decembro de 1983 foi un piloto de carreiras de Francia. Participou en tres Grandes Premios do Campionato Mundial de Fórmula Un, logrando un punto de campionato. Tamén participou en numerosas carreiras de Fórmula Un fóra de Campionato.

Andaina nas carreiras
---------------------

Completou a súa primeira carreira automovilística en 1936 á idade de 29 anos nun coche deportivo Delahaye e asociouse co seu mentor Jean Trémoulet na carreira das 24 Horas de Le Mans de 1937, onde non puideron terminar. O ano seguinte con todo a sociedade gañou a carreira das 24 Horas de Le Mans de 1938 nun Delahaye. En 1939 gañou a carreira de estrada París-Niza para Ecurie Francia e logo da segunda guerra mundial gañou o Gran Premio de Bélxica de 1946 en Bois de la Cambre nun Delage.

Talbot Lago T26 GS
Despois do inicio da Fórmula 1 en 1950, Chaboud pilotou un Talbot-Lago T26 en varias carreiras de Fórmula 1, incluíndo tres carreiras do Campionato Mundial, durante 1950 e 1951, logrando un só punto de campionato por un quinto lugar no Gran Premio de Francia de 1950.

Retirouse do deporte logo de estrelarse co seu Talbot-Lago T26 en Le Mans durante a carreira das 24 horas de Le Mans de 1952, cando quedou atrapado debaixo do seu coche.
  

### Resultados Completos na Fórmula Un

(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

| Ano | Equipo | Chasis | Motor | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | Pos. | Puntos |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1950 | Ecurie Lutetia | Talbot-Lago T26C | Talbot6 en liña | GBR | MON | 500 | SUI | BELRet |  |  |  | 20º | 1 |
| Philippe Étancelin | Talbot-Lago T26C-DA |  |  |  |  |  | FRA5 \* | ITA |  |
| 1951 | Eugène Chaboud | Talbot-Lago T26C-GS | Talbot6 en liña | SUI | 500 | BEL | FRA8 | GBR | ALE | ITA | ESP | NC | 0 |

*\* Indican unidade compartida con Philippe Étancelin. Chaboud entrou co seu Talbot-Lago da Ecurie Lutetia pero non correu con este coche.*

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Eugène Chaboud Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Profile on OldRacingCars.com
* Profile from Grand Prix Encyclopedia

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q171970
* IMDb: nm8913393
* DriverDB: eugene-chaboud
* eWRC: 228497
* RacingReference: Eugene\_Chaboud

 |
**Cristina Monge** ou **Cristina Monge** **Lasierra**, nada en Zaragoza, o 25 de febreiro de 1975, é unha socióloga e politicóloga española especialista en movementos sociais, emerxencia climática e transición ecolóxica.

Traxectoria
-----------

Cristina Monge estudou ciencias políticas na Universidade Nacional de Educación a Distancia (UNED). Ten formación de posgrao con mestrado na Unión Europea pola UNED, mestrado en comunicación política pola Universidade Autónoma de Barcelona. Doutorouse na Universidade de Zaragoza cunha tese doutoral sobre o movemento 15-M, que tamén analizou no seu libro *15M: un movimiento político para democratizar la sociedad*.

Monge é profesora asociada de Socioloxía na Universidade de Zaragoza e na UNED. Tamén realiza colaboracións noutras organizacións dedicadas á formación como o Instituto Nacional de Administracións Públicas (INAP) e varias universidades en temas de participación cidadá, democracia e sostibilidade ambiental. Traballa como consultora en organizacións como a Fundación Ecoloxía e Desenvolvemento (ECODES) ou a Fundación Renovables. Tamén traballa como editora de coleccións sobre política e democracia na editorial Gedisa onde publicou o seu libro *Hackear la Política de* 2019. Forma parte do consello editorial da revista *Ethic*.

Monge publica os seus artigos como analista política en medios como *Green European Journal*, *El País*, *Cadena SER*, *Infolibre*, *TVE*, ou como coordinadora da Transición Enerxética en *Axenda Pública* .

Desde 2020 é a presidenta da plataforma +Democracia. Tamén dirixe, xunto con Jorge Urdánoz, a colección *Serie Más Democracia* para a editorial Gedisa. Xunto a Urdánoz escribiu a presentación do libro de Beatriz Acha *Analizando o auxe da ultradereita* publicado nesa colección.

Notas
-----

1. 1 2  "Perfil (CV) del personal docente investigador". Consultado o 2021-02-08.
2. ↑  "Cazarabet conversa con... Cristina Monge Lasierra, autora de "15M. Un movimiento político para democratizar la sociedad" (Prensas de la Universidad de Zaragoza)". Consultado o 2021-02-08.
3. ↑  "Cristina Monge".
4. ↑  "Cristina Monge" (en castelán). Consultado o 2021-02-08.
5. ↑  "Cristina Monge, Analista en Agenda Pública" (en castelán). Consultado o 2021-02-08.
6. ↑  S.L, Ediciones Prensa Libre. "Noticias de Cristina Monge de infoLibre" (en castelán). Consultado o 2021-02-08.
7. ↑  +Democracia - Equipo Directivo mas-democracia.org, julio de 2021
8. ↑  Acha Ugarte, Beatriz (2022). *Analizar el auge de la ultraderecha* (en castelán). (presentación de Cristina Monge e Jorge Urdánoz). Barcelona: Editorial Gedisa. ISBN 978-84-18525-59-9.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Alberto García.
**Alberto García**, coñecido como **Totó** ou **Totó García**, nado en Ferrol o 28 de xuño de 1983, é un actor galego de cinema porno.

Traxectoria
-----------

En 2006 debutou con filmes de produción catalá de baixo custo. Un ano máis tarde, en 2007, creou diversas páxinas web pornográficas, chegando a gañar cunha delas o premio *Ninfa* ao mellor contido erótico no Festival Internacional de Cine Erótico de Barcelona. Tamén dende aquela é un dos socios maioritarios do proxecto *PorNoaburrirse.com*, ademais de principal actor, produtor e desenvolvedor web.

> 
> 
> *Queremos facer un cinema X, xuvenil, fresco e divertido, no cal se vexa que o estamos a pasar ben e que nel tamén teña cabida o humor e mais algún sketch*.
> 
> 

En 2011 era residente en Santiago de Compostela e estudante na Universidade de Santiago de Compostela.

Premios
-------

* Mellor actor revelación por *Esto es Benidorm* (2007)
* Mellor filme por *Esto es Benidorm* (2007)

Notas
-----

1. ↑  "Nos entró el calentón y decidimos hacerlo en la plaza del Obradoiro", artigo en *El Correo Gallego*, 27 de marzo de 2008 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web do actor *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12401227
* IAFD: totogarcia

 |
Cultura de Baden. Cor violeta do mapa. Europa Central.
A **cultura de Baden** (entre o 3600 e o 2800 a.C.) foi unha cultura arqueolóxica da Idade de Bronce atopada en Europa Central, ocupaba unha área notablemente coincidente co Imperio Austrohúngaro, menos as áreas do Adriático. Dise que formou parte dun gran complexo arqueolóxico que abarca culturas na desembocadura do Danubio, a costa oriental do Mar Negro, Helespont e (Troia) .

Foi case contemporáneo coa cultura de olería cordada e coa cultura de ánforas globulares.

Son coñecidas catro das súas cidades fortificadas, a máis famosa é Vucedol. Tamén é unha das áreas onde hai probas de vehículos con rodas procedentes de Europa central. As prácticas funerarias non son inconsistentes coas atopadas na estepa, cunha clara influencia oriental.

A economía era mixta. A agricultura a grande escala estivo presente, xunto coa cría de porcos, cabras, etc.

Segundo a hipótese dos kurgan avanzada por Marija Gimbutas, a cultura de Baden parece indoeuropea. Para aqueles que estiman a vella teoría que busca o 'urheimat' (casa natal ou orixinal) dos indoeuropeos en Europa central na zona ocupada pola anterior cultura Funnelbeaker, considérase similar á cultura indoeuropea.

É imposible descubrir a identidade étnica e lingüística das persoas asociadas a esta cultura. Non obstante, é tentador situalo entre o itálico e o celta, polo menos no gran prato de mesturas europeas nas chairas de Hungría.

Notas
-----

Referencias

1. ↑  The corresponding Blytt-Sernander climate phase is the Subboreal.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cultura Baden Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q687230
* BRE: 1845158
* GEC: 0006598
* NKC: ph575222

 |
A **cultura Chimú**, tamén **Reino de Chimor** ou **Imperio Chimú**, foi unha cultura que xurdiu no actual Perú ao redor do ano 900, sucedendo á cultura moche, e posteriormente foi conquistada polo emperador inca Topa Inca Yupanqui ao redor de 1470, cincuenta anos antes da chegada dos españois á rexión. Chimú foi o reino máis grande do Período Intermedio Tardío, abarcando 1.000 km de costa.

Segundo as historias orais, Chimú comezou coa chegada de Taycanamo ao val de Moche dende o mar nunha balsa. Desde alí os seus descendentes conquistarían os arredores comezando polo seu fillo Guacriur. Guacricur integrou o reinado Chimú sobre o val inferior e Ñancempinco, o neto de Taycanamo ampliaría o reino conquistando o val superior.

Os primeiros vales pareceron unirse de boa gana, pero o territorio influenciado pola cultura sicán foi adquirido mediante a conquista. Tamén foron significativamente influenciados polas culturas pre-incas cajamarca e wari. Segundo a lenda, a súa capital Chan Chan foi fundada por Taycanamo, que chegou á zona por mar. Chimú foi o último reino que tivo algunha posibilidade de deter o Imperio Inca. Pero a conquista inca comezou na década de 1470 por Topa Inca Yupanqui, derrotando ao emperador e descendente de Taycanamo, Minchançaman, e estivo case completa cando Huayna Capac asumiu o trono en 1493.

Os Chimú residían nunha franxa de deserto da costa norte do actual Perú. Os ríos da comarca labraban unha serie de veigas, moi chairas e ben adaptadas ao rego. A agricultura e a pesca foron ambas moi importantes para a economía chimú.

Adorando a lúa, os chimús, a diferenza dos incas, considerábana máis poderosa que o sol. As ofrendas xogaron un papel importante nos ritos relixiosos. Un obxecto común para as ofrendas, así como un utilizado polos artesáns, era a cuncha do marisco *Spondylus*, que só reside nas augas cálidas costeiras fronte ao actual Ecuador. Asociadas ao mar, ás precipitacións e á fertilidade, as cunchas de *Spondylus* eran moi apreciadas e comercializadas polo pobo chimú, e o intercambio das cunchas tivo un importante papel económico e político no imperio.

O pobo Chimú é máis coñecido pola súa distintiva cerámica monocromática e o traballo fino de metal de cobre, ouro, prata, bronce e tumbaga. A cerámica adoita ter formas de criatura ou de figura humana sentada ou de pé sobre unha botella cuboide. O acabado negro brillante da maioría da cerámica chimú conseguiase cocendo a cerámica a altas temperaturas nun forno pechado, o que impedía que o osíxeno reaccionase coa arxila.

Notas
-----

1. ↑  Kubler, George (1984). *The Art and Architecture of Ancient America*. Yale University Press. ISBN 978-0300053258.
2. ↑  Silverman, Helaine (1991). "Naymlap and Company: The Northern Dynasties.". *Science* **252**. ISSN 0036-8075. PMID 17843261. doi:10.1126/science.252.5008.1011.
3. ↑  Howland Rowe, John (1948). *The Kingdom of Chimor*. Inter-American Society of Anthropology and Geography.
4. ↑  Ember, Melvin; Peter Neal, Peregrine (2001). *Chimú*. Springer. ISBN 978-0306462610.
O conduto torácico e o conduto linfático dereito.
O **conduto torácico** é o maior vaso linfático humano, que atravesa o tórax pola parte máis posterior.

A linfa é un líquido abrancazado ou rosado, con elevados niveis de triglicérdidos.

Descrición
----------

O conduto torácico entra no mediastino superior á esquerda da liña media, e desprázase cara a ela ao longo do seu percorrido. Pasa por detrás do arco aórtico e da arteria subclavia esquerda, entre o esófago e a pleura parietal. Orixínase no abdome, coma unha confluencia de diversos vasos linfáticos. Á altura da segunda vértebra lumbar xa está constituído o conduto. Remata no tronco xugular esquerdo, que drena o sangue procedente do lado esquerdo de cabeza e pescozo.

O conduto porta contido linfático procedente dos troncos linfáticos abdominais, dos troncos linfáticos dos espazos intercostais inferiores, os troncos linfáticos intercostais superiores, os troncos mediastínicos posteriores e os troncos linfáticos diafragmáticos posteriores.

A rotura do conduto, xeralmente por traumatismo, produce a saída ao tórax de linfa (o que se denomina *quilotórax*). En roturas completas pode xerar perdas proteínicas moi elevadas, que fan preciso administrar albumina intravenosa. O peche da rotura adoita requirir peche cirúrxico e a inxección de colorante para atopar a apertura.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1263629
* BNCF: 52606
* EBID: ID
* JSTOR: thoracic-duct
* LCCN: sh85134948
* MAG: 2777593132

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 5031
* MeSH: D013897
* MeSH: A15.382.520.301.750
* TA: A12.4.01.007
* Uberon: 0001631
* UMLS: C0039979

 |
Prato Nariño-Tuza con motivos de animais, datado de 900-1500.
Territorio histórico da cultura Nariño.
A **cultura Nariño** ou **capulí** é unha cultura arqueolóxica do século VII que habitaba o frío altiplano andino na fronteira entre Colombia e Ecuador, no actual departamento de Nariño. Esta cultura, que enterrou ós seus caciques en tumbas con profundidades de até 30 ou 40 m, mantivo relacións comerciais cos poboadores da conca amazónica e o litoral do Pacífico. Traballaron o ouro fino por martelado, con técnicas semellantes ás do suroeste colombiano.

Simultaneamente, a rexión foi ocupada por outro grupo, os piartal, cuxos obxectos de cerámica, madeira, téxtiles e pezas de ourivaría, sorprenden polo refinamento do seu deseño e pola súa técnica única no panorama ourive do país. Os seus descendentes, coñecidos como tuza, sentiron a tardía influencia do Imperio Inca, e aínda habitaban a zona na época da conquista española.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cultura Nariño Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Historia precolombiana de Colombia

### Bibliografía

* Banco de la República. *Museo del Oro: sus mejores piezas*. Bogotá, Colombia, Banco de la República, 2004.
* Jijon Y Caamaño, Jacinto. *Las culturas andinas de Colombia*. Bogotá, Banco Popular, 1974.

* Portal:Colombia
* Portal:Pobos indíxenas de América