recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Madame de Sade*** é unha obra escrita por Yukio Mishima en 1965.

*Madame de Sade* é unha obra de ficción histórica baseada na vida de Renée de Sade, a muller do Marqués de Sade. Narra as vicisitudes de Renée, a súa familia e os seus achegados durante as diversas estancias en prisión do seu marido. Todas as personaxes que aparecen en escena son mulleres. Despois de ler sobre o Marqués e Madame de Sade, Mishima preguntouse por que Renée agardou até que o seu home estivese fóra da cadea para separarse del definitivamente.

Personaxes
----------

* Renée, Marquesa de Sade
* Madame de Montreuil, a nai de Renée
* Anne, a irmá máis nova de Renée
* Simiente
* COMTESSE DE SAINT-FOND
* CHARLOTTE, ama de chaves de Madame de Montreuil

Segundo Mishima, cada personaxe simboliza algún aspecto da natureza humana, por isto a obra funciona como unha alegoría. Madame de Sade (Renée) representa a devoción propia dunha esposa; Madame de Montreuil é a lei, a sociedade, a moralidade; Anne representa a candidez feminina e a falta de principios; Madame de Simaine a relixión; Madame de Saint-Fond o desexo carnal; Charlotte representa, finalmente, á xente corrente.

Notas
-----

1. ↑  López Cid, Xosé Luis (2005). "Sade-Mishima, por Sarabela". *25 años Sarabela Teatro : 1980-2005* (1 ed.). Ourense: Difusora de Letras, Artes e Ideas. p. 47. ISBN 84-933890-6-4. OCLC 266836288.
2. 1 2 3 4  *25 años Sarabela Teatro : 1980-2005* (1 ed.). Ourense: Difusora de Letras, Artes e Ideas. 2005. ISBN 84-933890-6-4. OCLC 266836288.
*Illa Decepción* é a terceira novela da escritora compostelá Berta Dávila, escrita en galego e publicada por Galaxia no 2020. Nese mesmo ano gañou a XIV Edición do Premio Narrativa Breve Repsol.

Trama
-----

A novela divídese en seis capítulos. Os capítulos impares xiran arredor das casas habitadas pola autora ao longo da súa vida. Os capítulos pares xiran arredor de Illa Decepción, o nome da illa que a autora crea no videoxogo Beautiful Island. 

En realidade a trama non segue un desenvolvemento lineal, senón que resulta un pretexto para que a autora desenvolva unha serie de reflexións sobre diversos acontecementos da súa vida. Os temas que se tocan na novela son propios do ámbito íntimo da autora, como a maternidade, a relacións interpersoais, a relación cos obxectos e os espazos vividos ou o estado anímico da propia autora. Nesa liña son constantes as regresións temporais que nos levan a momentos da infancia e da mocidade da autora.

Narración
---------

A novela nárrase en primeira persoa. Pola súa temática e o lirismo da súa linguaxe a obra aseméllase a *Carrusel*, a anterior novela da autora. Emporiso, nesta ocasión teñen maior peso os aspectos metanarrativos ou a reflexión sobre o contexto social en que se desenvolve a redacción da novela, que coincide en boa medida co confinamento domiciliario decretado no territorio español a causa da crise do coronavirus.

Notas
-----

1. ↑  "Ficha da novela na Editorial Galaxia". Consultado o 13/08/2021.
2. ↑  "La novela Illa Decepción de Berta Dávila ganadora de la XIV Edición del premio de Narrativa Breve". Consultado o 13/08/2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q113687931
* ISBN: 978-84-9151-559-3

 |
**Avelino González Mallada**, nado en Xixón o 7 de agosto de 1894 e finado en Woodstock (Virxinia) o 27 de marzo de 1938, foi un anarquista asturiano.

Traxectoria
-----------

Con 11 anos comezou a traballar na fábrica de Laviada, e aos 14 contactou co movemento anarquista. En 1911 afiliouse á Confederación Nacional do Traballo, e en 1914 foi despedido do traballo pola súa militancia anarcosindicalista. Emigrou a París en 1915 e regresou a Asturias en 1919, e ao non poder atopar traballo por estar nas listas negras da patronal, trasladouse a La Felguera e dirixiu unha escola racionalista en Frieres. Regresou a Xixón en 1922, onde dirixiu o periódico *Vida Obrera* e acadou o título de perito mercantil.

Entre setembro de 1925 e xullo de 1926 foi Secretario Xeral da CNT. Traballou como mestre nas minas e na Escola Neutra de Eleuterio Quintanilla. Tras a chegada da Segunda república española dirixiu *Solidaridad Obrera*, e foi membro do Comité Rexional de CNT en Madrid. Tamén foi membro da Federación Anarquista Ibérica e da loxa Jovellanos da francmasonería. En 1934 mostrouse a favor da participación da CNT na Alianza Obreira, e participou na Revolución de Outubro. En 1935 encargouse de reorganizar o Comité Rexional da CNT en Asturias.

Durante a guerra civil española foi alcalde de Xixón entre o 15 de outubro de 1936 e a toma da cidade polas tropas nacionais en outubro de 1937. Estivo en Barcelona até febreiro de 1938, cando marchou aos Estados Unidos de América para recadar fondos para o conflito. Alí foi recibido polo embaixador Fernando de los Ríos Urruti, e organizou encontros en Nova York. Faleceu nun accidente de tráfico mentres ía en coche a California para tomar parte nunha serie de actos de propaganda.

Foi parella de Florentina Fernández con quen tivo un fillo e unha filla, Avelino e Amapola. Ten unha rúa adicada na súa cidade natal.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Íñiguez, Miguel (2008): *Enciclopedia histórica del anarquismo español*. Vitoria, Asociación Isaac Puente. ISBN 978-84-612-4219-1. Páx 774-775 (tomo 1).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**descoñecido** | **Secretario xeral da CNT**1925 - 1926 | Sucesor:**Segundo Blanco** |
Levi Strauss.
*Non confundir co filósofo Claude Lévi-Strauss*

**Levi Strauss**, nado en Baviera o 26 de febreiro de 1829 e finado o 26 de setembro de 1902, foi un empresario xudeu de orixe alemá, fundador de Levi Strauss & CO, un dos maiores fabricantes de pezas de vestir no mundo.

Traxectoria
-----------

En 1847 emigrou a Nova York xunto con dúas irmás e a súa nai, onde foron recibidos por familiares. Viaxou a San Francisco en 1853 para abrir unha pequena tenda de mercería, que creceu ata converterse nun próspero negocio.

En 1872, Jacob Davis, un xastre lituano que lle compraba regularmente pezas a Levi, comunicoulle a este o inconveniente que presentaban os seus pantalóns: os petos descosíanse facilmente co duro traballo da mina. Ambos atoparon unha posible solución: reforzar as esquinas dos petos con reberetes. Suxeriulle que xuntos soliciten a patente do proceso, e o 20 de maio de 1873 chega a concesión desta e da marca rexistrada dos Estados Unidos. Así oficialmente nacía o primeiro pantalón rebereteadp de Levi's. Iníciase así a produción da peza de vestir máis fabricada de todos os tempos: os jeans ou vaqueiros.

Faleceu aos 73 anos, en 1902. Os seus sobriños herdaron o negocio, que permanece en activo ata os nosos días. Ao longo de 2008, Levi Strauss pechou a súa última fábrica nos Estados Unidos para trasladar toda a súa produción a países do terceiro mundo, onde a man de obra é máis barata.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Levi's *(en inglés)*
* Levi's Europe Arquivado 05 de xullo de 2008 en Wayback Machine. {{en{{
* Levi's Online Store *(en inglés)*
* Levi Strauss Company *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q156343
* WorldCat
* VIAF: 13103835
* CERL: cnp00589360
* DeutscheBio: 118799142
* EBID: ID
* FAST: 31086
* FMD: levi-strauss
* GND: 118799142
* ISNI: 0000 0000 6675 1561
* LCCN: n79016831
* NNDB: 000162512
* NTA: 087700654
* SNAC: w68g97jm
* WikiTree: Strauss-196

 |
*Este artigo trata sobre o libro, para a película véxase The Colour of Magic (filme).*
***The Colour of Magic*** é unha novela de 1983 escrita por Terry Pratchett, e que constitúe o primeiro libro da serie *Discworld*.

Resumo
------

O personaxe principal é un mago incompetente e cínico chamado Rincewind. Involuntariamente faise guía do turista Twoflower, personaxe co que o autor parodia ó típico turista con bermudas e camisa hawaiana que saca fotos constantemente e goza das cousas cotiás que pasan desapercibidas para os lugareños. Ambos escapan da cidade de Ankh-Morpork por culpa dun incendio terrible, causado indirectamente por Twoflower, comezando unha viaxe a través do Discworld. Sen eles sabelo, a súa viaxe é controlada polos Deuses que xogan un xogo de mesa (que é o seu xogo preferido e consiste en poñerlles obstáculos ou axudarlles).

Na súa aventura visitan Wyrmberg, onde unha montaña ó revés é a casa dos dragóns que só existen debido a alta concentración de maxia existente na zona, xa que o afastarse da montaña estes desaparecen. Ó escapar dos dragóns sofren un accidente polo que acaban no Bordo do Discworld (que é unha cascada que rodea todo o mundo) son rescatados polos habitantes do país de Krull, unha cidade colocada sobre o mesmísimo Bordo que vive do que é arrastrado cara a cascada.

O desexo dos krulianos é descubrir o xénero da Gran A'Tuin, a tartaruga xigantesca que leva o Discworld polo espazo. Para iso construíron unha cápsula espacial para lanzar sobre o bordo e propoñen sacrificar a Rincewind e a Twoflower para conseguir a sorriso do Destino para ter boa sorte na misión de descubrilo sexo da tartaruga. En cambio , Rincewind e Twoflower secuestran a cápsula nunha tentativa de escaparse e acábanse proxectados fóra do Discworld eles sós.

A historia é seguida pola novela *The Light Fantastic*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q32136
* EBID: ID
* ISFDB: 2208
* LibraryThing: 1044440
* MusicBrainz: ID
* OL: OL453657W

 |
Cádiz.
As **alegrías** son un pau flamenco que forma parte do grupo das cantiñas, que son os castes de Cádiz por excelencia.

Estrutura
---------

A copla ou estrofa das alegrías adoita ser de catro versos octosílabos ou ser a estrofa que recibe este mesmo nome: alegría. A súa melodía é de carácter festivo e incita ao baile. O seu ritmo está condicionado pola métrica do compás da soleá, pero diferénciase dela en que o seu *tempo* é moito máis rápido.

Orixe
-----

Parece que a alegría deriva da xota navarro-aragonesa, que enraizou en Cádiz durante a ocupación francesa e a celebración das Cortes de Cádiz. Por iso as súas letras clásicas conteñen tantas referencias á Virxe do Pilar, o río Ebro e Navarra.

Un exemplo é *Yo le di un* *duro* *al barquero*, que cantaba La Niña de los Peines e que gravou Estrella Morente no seu disco *Mi cante y un poema*, co título *Coquinas*.

Yo le di un duro al barquero
por pasar el Ebro a verte
Los amores de Navarro
son caros pero son buenos.
Crese que foi Enrique Butrón quen fixou o estilo flamenco actual das alegrías e Ignacio Espeleta quen introduciu o característico "tiriti, tran, tran...". Algúns dos intérpretes máis coñecidos das alegrías son Enrique el Mellizo, Chato de la Isla, Pinini, Pericón de Cádiz, Aurelio Sellés, La Perla de Cádiz, Chano Lobato e El Folli.

Vestiario
---------

As bailaoras levan un vestido longo até o nocello con voados na parte de abaixo, adornados con cintas ou encaixes. As mangas poden ser longas ou curtas, con pregues ou con voados. Locen as bailaoras fermosas mantillas con bordados de flores e longos flocos. Completan a súa vestimenta con flores, peites, pendentes de coral e zapatos de tacón. Tamén é común o uso do traxe de flamenca.

Conservación
------------

En Cádiz celébrase anualmente o Concurso Nacional de Alegrías.

Notas
-----

1. ↑  Acepcións 11.ª e 12.ª de «alegría» no DRAE.
2. ↑  Letra de *Yo le di un duro al barquero.*
3. ↑  Letra de *Coquinas*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sobre las alegrías en el primero de los apartados dedicados a los palos flamencos no sitio web «Serranía de Ronda».
* Sobre las alegrías en *El flamenco de la A a la Z,* do sitio web de Radiolé.
* *Las alegrías en la guitarra*,  emisión do 15 de nov. do 2011 do programa de Radio Clásica *Nuestro flamenco*, con José María Velázquez-Gaztelu: exemplos de Rafael Andújar e Paco Serrano.
* *El toque de las alegrías en los grandes*,  emisión do 27 de xuño do 2013 de *Nuestro flamenco*: exemplos de Montoya, Víctor Monge ("Serranito"), Paco de Lucía e Antonio Rey.
**Xosefa de Xovellanos y Xove Ramírez**, nada en Xixón o 4 de xuño de 1745 e finada na mesma cidade o 7 de xuño de 1807,foi unha poeta en lingua asturiana. Era seguidora do movemento da Ilustración, e usou os pseudónimos de L'Argandona, La Reclusa e La Esbelta.

Traxectoria
-----------

Foi filla de Francisco Gregorio de Xovellanos (1706-1779) e Francisca Apolinaria de Jove-Ramírez de Miranda, descendente do marqués de San Esteban e dos marqueses de Valdecarzana. Tivo oito irmáns máis vellos, entre eles Gaspar Melchor de Jovellanos. Sendo nova convenceu á súa familia para casar con Domingo González de Argandona, procurador xeral na Corte do Principado de Asturias. A parella foi vivir a Madrid, e o seu home converteuse nun importante contacto para Gaspar de Jovellanos.

Xosefa de Xovellanos tivo tres nenas: Vicenta e María Isabel, que morreron de pequenas, e Gertrudis, que morreu en 1774, pouco despois de que o fixese o seu pai. En dous anos a súa vida mudou por completo: en 1772 vivía na rúa Atocha de Madrid, e era anfitrioa da intelectualidade da corte. Era unha esposa felizmente casada e embarazada da súa segunda filla, Isabel. Porén, en 1774 morreu o seu home, ficando viúva con 28 anos, e morreu tamén a súa irmá Xuana Xacinta. Xosefa de Xovellanos levou as cinzas do seu home a Asturias, e en 1779, sufriu a morte das súas outras dúas fillas e a da súa nai. Esta concatenación de desgrazas fixeron dela unha muller pía, preocupada polas miserias sociais do seu redor. Dedicouse a facer obras de caridade e instruír desamparados, co que adquiriu un importante papel como educadora. O 6 de xullo de 1793, con 48 anos, ingresou no mosteiro das Nais Recollidas Agostiñas Descalzas de Xixón, co nome de sor Xosefa de San Xoán Bautista. Alí creou unha escola para nenas desfavorecidas, co nome de Enseñanza Caritativa de Nuestra Señora de los Dolores.

Obra
----

Xosefa de Xovellanos é coñecida principalmente pola súa poesía, escrita en boa medida en lingua asturiana. Xosé Caveda y Nava (1796-1882) publicou unha escolma dos seus poemas co título de *Colección de poesías en dialecto asturiano*, antoloxía reeditada e aumentada en 1887 por Fermín Canella. Esta publicación incluía, entre outros poemas, os textos *Descripción de les funciones con que la villa de Xixón celebró'l nomamientu del Excmo. Sr. D. Gaspar de Xovellanos pal ministeriu de Gracia y Xusticia*, *Descripción de les funciones con que la ciudá d'Uviéu celebró la coronación de Carlos IV* e *A les fiestes que se prepararon n'Uviéu pa la coronación de Carlos IV*.

Legado
------

Na súa honra creouse en 1980 o Premio Xosefa Xovellanos de novela.

Nota
----

1. ↑  María José Álvarez Faedo (2008).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Josefa de Xovellanos, na Enciclopedia d'Uviéu.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9018524
* WorldCat
* VIAF: 58916505
* BNE: XX1179400
* CERL: cnp01289153
* DBE: josefa-jovellanos-y-ramirez
* GND: 1012125408
* ISNI: 0000 0001 1950 3116
* LCCN: nr00001553
* OL: OL5600367A
* WomenWriters: ID

 |
***Mirentxu*** é unha ópera (denominada *idilio lírico vasco en dous actos*) en dous actos e un epílogo con música de Jesús Guridi sobre un libreto de Alfredo Echave. Foi estreada como zarzuela o 31 de maio de 1910 no Teatro Campos Elíseos de Bilbao. Posteriormente o propio compositor a transformou en ópera en 1912. Foi un encargo da Sociedad Coral de Bilbao.

Esta ópera rara vez se representa na actualidade, aparecendo nas estatísticas de Operabase con tan só unha representación no período 2005-2010.

Argumento
---------

*Mirentxu* conta a historia de Manu e a súa filla Mirentxu, que viven en Errotatxiki, un muíño xunto ás ruínas dunha antiga ferrería vasca. Mirentxu namórase de Raimundo, sobriño do muiñeiro que tamén vive con eles. Porén, as cousas non serán doadas para a moza xa que no seu camiño se interporá Presen, a mellor amiga de Mirentxu, o que dá lugar a un perigoso triángulo amoroso.

Notas
-----

1. ↑  "Estatísticas de Operabase". Arquivado dende o orixinal o 14 de maio de 2017. Consultado o 02 de xaneiro de 2013.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Ópera*** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2330018
* MusicBrainz: ID

 |
Xosé Manuel Olveira "Pico" nunha representación teatral da obra.
***El florido pensil*** (de título completo *El florido pensil*. *Memoria de la escuela nacionalcatólica*) é un libro de 1994. Foi escrito por Andrés Sopeña Monsalve, profesor de Dereito na Universidade de Granada e especialista en comunicación social. O autor do prólogo é Gregorio Cámara Villar, catedrático de Dereito Constitucional na mesma universidade.

Consiste nunha recreación do sistema educativo da posguerra española. Os trazos identitarios deste eran a ideoloxía nacionalcatólica do primeiro franquismo e unha metodoloxía tradicional baseada no dogmatismo. A imposición da autoridade mediante a disciplina tiña como consecuencia a adquisición rutineira dos coñecementos por memorización, sen permitir a máis mínima posibilidade de cuestionamiento nin crítica. A comprensión dos contidos non era importante, de feito, o propio título fai referencia a unha expresión incomprensíbel para os nenos.

A nostalxia, a inxenuidade e o uso da ironía son comúns na presentación dos contidos da obra.

Foi adaptada ao teatro polo grupo vasco Tanttaka (1996) e o galego Eme2 e ao cine por Juan José Porto (2002).

Significado de «florido pensil»
-------------------------------

O título está inspirado nun verso dunha letra de autoría descoñecida da *Marcha Real* que aparece na *Enciclopedia Álvarez*:

> 
> 
> Fuiste de glorias florido pensil  
> hoy reverdecen a un impulso juvenil
> 
> 

«Pensil» ou «pénsil» (o *Diccionario de la lengua española* acepta ambas as acentuacións) procede do latín *pensĭlis* (colgante: que colga ou está suspendido no ar). O adxectivo aplícase en especial aos xardíns (por referencia histórica, aos xardíns colgantes de Babilonia).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Depuración franquista do maxisterio

### Ligazóns externas

* Texto da obra de teatro Arquivado 15 de setembro de 2014 en Wayback Machine. Cervantes Virtual

Notas
-----

1. ↑  Sopeña Monsalve, Andrés (1994). *El florido pensil* (en castelán). Prólogo de Gregorio Cámara Villar. Crítica. ISBN 9788474236736.
2. ↑  Rodríguez Gómez, Ramón G. (4 de xuño de 1997). "Andrés Sopeña, escritor: "Me duele que la lectura sea obligatoria y se haga sin amor"". *Andalucía Educativa* (en castelán) (4): 56.
3. ↑  "GREGORIO CÁMARA VILLAR". *Universidad de Granada* (en castelán). Consultado o 13 de febreiro de 2023.
4. ↑  "DEBATE DEL MES: FEBRERO 2011". *Bormujoseduca 2.0* (en castelán). 4 de febreiro de 2011. Consultado o 13 de febreiro de 2023.
5. ↑  
Esteban, Rafael (28 de xuño de 2007). "Ensayo educativo". *El Mundo* (en castelán). Consultado o 13 de febreiro de 2023.
6. ↑  "O florido pénsil". *Asociación de Actores e Actrices de Galicia*.
7. ↑  "El florido pensil (2002)". *Filmaffinity* (en castelán). Consultado o 13 de febreiro de 2023.
Vista de Leenane, no condado de Galway, Irlanda.
***A raíña da beleza de Leenane*** (título orixinal ***The Beauty Queen of Leenane***) é un drama de Martin McDonagh. É unha mestura de comedia negra, melodrama e traxedia deprimente.

Trama
-----

A historia sitúase na aldea irlandesa de Leenane, en Connemara, en 1989. Toda a peza se desenvolve nunha cociña desastrada e mal iluminada, o que resulta nunha sensación claustrofóbica de encerro.

A obra céntrase na vida de Maureen Folan, unha solteirona de máis de 40 anos que coida da súa nai Mag de 70 anos, que é egoísta e manipuladora. As irmás de Maureen refuxiáronse hai tempo no matrimonio e a vida familiar, mais Maureen, que garda o segredo dunha doenza mental, está atrapada nunha relación disfuncional coa súa nai.

Durante a obra, os irmáns Pato e Ray Folan visitan a casa. Pato é un obreiro de mediana idade canso do seu traballo e a súa vida en Inglaterra, desencantado das limitacións e a soidade da vida. O tedio tamén abruma ao seu irmán de 20 anos, un rapaz groseiro de aldea. No primeiro acto aparece unha última oportunidade de romance entre Maureen e Pato, que continúa no segundo até o desenlace dramático.

Adaptacións
-----------

*A raíña da beleza de Leenane* estreouse en 1996 en Galway, producida pola Druid Theatre Company, levouse despois a Londres e a Broadway, onde gañou catro Premios Tony. En Galiza produciuna o Teatro do Atlántico, dirixida por Xúlio Lago e interpretada por María Barcala, Teresa Horro, Marcos Viéitez e Rubén Riós. A adaptación do texto correu a cargo de Avelino González e Olga Nogueira. Estreouse o 17 de febreiro de 2006 en Narón e acadou varios galardóns nos Premios María Casares 2007: á mellor dirección, mellor texto adaptado e mellor espectáculo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q925397
* IBDB: 1891
* Theatricalia: 69k

 |
O **voo 4128 de Alitalia** era un servizo regular entre o aeroporto Leonardo da Vinci de Roma e o aeroporto de Palermo con 129 persoas a bordo. O día 23 de decembro de 1978 esnafrouse no mar Tirreno a uns 3 quilómetros ao norte de Palermo durante a aproximación. O accidente atribuíuse á tripulación de voo que cría que estaba máis preto da pista do que realmente estaba, realizando así un descenso prematuro. A parte inicial da aproximación foi instrumental ata que o aparello estivo a 2 millas do aeroporto. A tripulación entón parou o descenso a 150 pés sobre o nivel do mar, como se tratase de localizar a área de aproximación final, pensando que estaban preto da pista debido ás luces do aeroporto. Nos últimos nove segundos o avión voou case ao nivel do mar a unha velocidade de 150 nós; entón, debido ao vento, o avión perdeu altitude e impactou contra a auga coa súa á dereita. 21 pasaxeiros sobreviviron e foron rescatados por barcos de pesca que se atopaban na zona.

Entre os mortos estaba o artista neerlandés Max Reneman.

Notas
-----

1. ↑  Ranter, Harro. "ASN Aircraft accident McDonnell Douglas DC-9-32 I-DIKQ Palermo". *aviation-safety.net*. Arquivado dende o orixinal o 19 de marzo de 2011. Consultado o 2018-12-18.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1439744
* ASN: 19781223-0

 |
A **lingua susu** (cuxo endónimo é *Sosoxi*) é a lingua do pobo susu falada na Guinea e Serra Leoa, en África occidental. Forma parte da familia lingüística mandé.

É unhas das linguas nacionais da Guinea e é falada principalmente na rexión litoral do país.

Historia
--------

A lingua foi usada historicamente polos pobos costeiros da Guinea e Serra Leoa como lingua franca. A primeira mostra de literatura en lingua susu foi unha tradución dos sete primeiros capítulos do Evanxeo de Mateu, traducidos por John Godfrey Wilhelm da Church Mission Society. Foi publicada en Londres como "Lingjili Matthew" no ano 1816. J.G. Wilhelm traduciu tamén unha parte considerable do Novo Testamento, mais semella que só unha poucas partes foron finalmente publicadas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Portions of the Book of Common Prayer in Susu and English 1861 translation *(en inglés)*
* PanAfrican L10n page on Susu *(en inglés)*
* Susu alphabet and phonology Arquivado 07 de febreiro de 2012 en Wayback Machine. *(en inglés)*
* Peace Corps Susu language manual *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q33990
* AAT: 300389331
* EBID: ID
* Ethnologue: sus
* Glottolog: susu1250
* SUDOC: 033155380
* WALS: sus

 |
**Eva Anna Paula Hitler**, nada co apelido **Braun** en Múnic o 6 de febreiro de 1912 e finada en Berlín o 30 de abril de 1945, foi a amante de Adolf Hitler e, durante menos de 40 horas, a súa dona.

Traxectoria
-----------

Filla de Friedrich Braun, mestre de escola, e Franziska Kronberger, modista, educouse nun colexio de monxas e era amante do deporte, en especial do atletismo. En 1929 entrou a traballar na tenda de fotos de Heinrich Hoffman (o fotógrafo oficial do Partido Nazi) e en outubro dese mesmo ano coñeceu a Adolf Hitler. A relación entre Eva Braun e Hitler, levouse con total discreción e segredo.

Tralo suicidio de Geli Raubal (a filla da medio irmá de Hitler), en 1931 intensificouse a relación, aínda que tamén mantivo outras relacións, como a da actriz Renate Müller.

Para chamar a atención de Hitler, ocupado na preparación das eleccións do 6 de novembro de 1933, o 1 de novembro Eva Braun disparouse un tiro no pescozo. O 29 de maio de 1935, por temor a que Hitler a abandonase, realizou a súa segunda tentativa de suicidio, coa inxestión de 35 pílulas para durmir. Tras este intento marchou a vivir coa súa irmá a unha casa alugada, deixou a tenda e finalmente Hitler mercoulle unha casa nun suburbio próximo a Múnic. A relación intensificouse e comezou a acudir a Berghoff, a residencia de descanso de Hitler: alí afeccionouse a rodar filmes caseiros, entre eles algúns dos primeiros en cor rodados en Alemaña.

A comezos de abril de 1945 uniuse a Hitler no búnker da chancelaría, rexeitou marchar en avión e decidiu permanecer con Hitler ata o final. Na noite do 28 ao 29 de abril casa con Adolf Hitler. O 30 de abril suicidouse xunto a Hitler e o persoal do búnker queima os corpos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q76433
* WorldCat
* VIAF: 35248393
* BIBSYS: 90085220
* BLBNB: 000428824
* BNCHL: 000666730
* BNE: XX848601
* BNF: 12514900z
* Bridgeman: 33059
* CANTIC: a19332464
* DeutscheBio: 118551663
* EBID: ID
* FAST: 14903
* FemBio: 4161
* GiantBomb: 3005-30536
* GND: 118551663
* IMDb: nm0105751
* ISNI: 0000 0000 8389 1603
* LCCN: n50043247
* Munzinger: 00000005811
* NDL: 00620825
* NKC: jn20000700224
* NLG: 280627
* NNDB: 000024226
* NTA: 071746951
* SELIBR: 286023
* SNAC: w6t47qnh
* SUDOC: 034388516
* TMDb: 225573
* WikiTree: Braun-895

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Escipión.
**Lucio Cornelio Escipión Barbado** (en latín, **L. Cornelius Cn.f. Scipio Barbatus**) foi un dos dous cónsules romanos o -298. Levou ao exército romano á vitoria contra os etruscos preto de Volterra. Membro da familia patricia dos escipións, pai de Lucio Cornelio Escipión e avó de Cneo e Publio Cornelio Escipión.

Traxectoria
-----------

O sarcófago que contén o seu corpo, hoxe no Museo Vaticano, preserva o seu epitafio, unha vella inscrición latina en métrica saturniña. A inscrición reza así:

> 
> 
> 
> CORNELIVS•LVCIVS•SCIPIO•BARBATVS•GNAIVOD•PATRE
> PROGNATVS•FORTIS•VIR•SAPIENSQVE—QVOIVS•FORMA•VIRTVTEI•PARISVMA
> FVIT—CONSOL CENSOR•AIDILIS•QVEI•FVIT•APVD•VOS—TAVRASIA•CISAVNA
> SAMNIO•CEPIT—SVBIGIT•OMNE•LOVCANA•OPSIDESQVE•ABDOVCIT
> 
> 

A tradución ó galego é: *"Cornelio Lucio Escipión Barbado, naceu de Cneo o seu pai, como home forte e sabio, cuxa aparencia gardaba as súas moitas virtudes, quen foi cónsul, censor e edil entre vós - Conquistou Taurasia, Cisauna, Samnio - subxugou toda Lucania e liberou aos seus prisioneiros."*

Foi censor patricio o -280, o seu mandato foi importante dado que é o primeiro sobre o que se garda un rexistro fiábel.

Notas
-----

1. ↑  King's College (ed.). "CORN0628 L. Cornelius (343) Cn. f. Scipio Barbatus". *Digital Prosopography of the Roman Republic* (en latín). Consultado o 17 de novembro de 2022.

referencia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q374630
* WorldCat
* VIAF: 289273464
* BIBSYS: 1560455414618
* BMT: 204694
* CERL: cnp01300112
* GND: 1014766508
* NTA: 11991087X

 |
***Catalina*** é un filme galego dirixido por Mario Iglesias que se estreou no 2006.

Sinopse
-------

Catalina procura o seu lugar no mundo da pintura. Esfórzase por dar a coñecer a súa obra, pero as negativas sucédense en canto a súa amiga Mercedes, pintora tamén, despunta no mundo da arte tras pactar coas tendencias imperantes e introducirse en certos círculos. Catalina non conta con máis axuda que a boa contade de Benito, amigo do seu avó, e que acabará por converterse nun lastre para a artista. Deprimida e soa, só encontra consolo no seu avó. Na súa vida aparecerá entón Camilo, que a afastará do seu mundo para descubrirlle a maxia das paisaxes galegas e levar a súa obra cara a un estilo arrebatado, até entón descoñecido para ela.

Notas
-----

1. ↑  BoxOfficeMojo.com

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha no soportal do audiovisual galego.
* Ficha na IMDb *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12385813
* IMDb: tt0906577

 |
**Rosendo Naseiro**, nado en Rodas (Samarugo, Vilalba), o 11 de xuño de 1935, é un empresario, político e coleccionista de arte galego.

Traxectoria
-----------

### Formación e ascenso

Fillo dunha familia de caseiros e de emigrantes a Cuba, na súa xuventude marchou a Ferrol, onde estivo traballando primeiro nunha tinturería e despois na estiba de carbón no porto da cidade. En 1950 volta a Vilalba a traballar noutra tinturería. Pouco despois trasládase de novo, desta vez a Tui e comeza un negocio de máquinas de lavandería e de transporte, que prospera, e múdase a Alacant en 1972.

### O caso Naseiro

*Artigo principal**:* Caso Naseiro.
Militante do Partido Popular, convértese en 1987 en secretario de finanzas (tesoureiro) dese partido, en substitución de Ángel Sanchis. En 1990 é procesado por un caso de financiamento ilegal de partidos políticos, de suborno e de compra de votos, que foi coñecido como caso Naseiro. Detéñeno e ingresa en prisión o 9 de abril de 1990, onde permaneceu menos dunha semana. O caso chegou ao Tribunal Supremo pola condición de deputado dun dos imputados. O fiscal pediu para Naseiro unha condena de 3 meses de prisión e catro de inhabilitación por suborno en grao de conspiración. Posteriormente saíu absolto ao seren invalidadas as únicas gravacións inculpatorias, por realizárense en relación a outro caso e non seren especificamente autorizadas.

### Retirada da vida política

Como consecuencia, retírase da primeira liña política e céntrase no coleccionismo de arte. É especialista en naturezas mortas españolas de entre os séculos XVII e XVIII.

En 2006 doou ao Museo do Prado, a través dunha compra realizada polo BBVA, parte da súa colección, valorada en 26 millóns de euros, e que estaba considerada a colección de pintura máis importante desa época en mans privadas de España.

Vida persoal
------------

Viúvo, ten dous fillos e varios netos.

Notas
-----

1. ↑  El arte del tintorero, Aníbal Malvar, *El Mundo*, 1.10.2006, consultado o 23.9.09 *(en castelán)*
2. ↑  "El botín de la colección Naseiro", artigo en *El País*, 19 de xullo de 2006 (consultado o 23 de setembro de 2009) *(en castelán)*.
3. ↑  Rosendo Naseiro pide ayuda para aclarar el accidente en el que murió su mujer Arquivado 10/03/2016, en Wayback Machine. *La Voz de Galicia*, 7.11.2001, consultado o 23.9.09

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3384992
* WorldCat
* VIAF: 55359973
* FAST: 1942067
* GND: 134247167
* ISNI: 0000 0000 7880 6275
* LCCN: no2008002477

 |
San Xoán, o Apóstolo, por El Greco c. 1600.
San **Xoán o Evanxelista** foi un dos doce apóstolos de Xesús Cristo. Escribiu o Evanxeo de Xoán e as tres epístolas de Xoán. Atribúellese tamén o libro da Apocalipse.

Traxectoria
-----------

San Xoán, esbozo de Leonardo da Vinci para a Derradeira Cea (século XV).
Segundo a tradición Xoán seria o máis novo dos doce apóstolos. Tiña probablemente cerca de vinte e catro anos cando foi chamado por Xesús. Era solteiro e vivía cos seus pais en Betsaida. Era pescador e traballaba xunto co seu irmán Santiago, e probablemente tamén con André e Pedro.

Nos libros da Biblia ponse de manifesto a admiración de Xoán por Xesús. Este chamoulle *Fillo do Trono* e máis adiante *Discípulo Amado*. Segundo o Novo Testamento, Xoán foi o apóstolo que seguiu con Xesús a noite que foi preso e o acompañou até a morte na cruz. Cristo encomendoulle o coidado de María, a súa propia nai. Na biblia protestante Xesús non sería o único fillo de María, senón o máis vello e por iso tería a responsabilidade de coidar de súa nai tras da morte de Xosé..

Máis adiante Xoán estivo fortemente ligado a Pedro nas actividades iniciais do movemento cristián, chegando a ser un dos principais dirixentes da Igrexa de Xerusalén. É tradición que predicou na Asia Menor, especialmente en Éfeso. De todos os doce apóstolos, Xoán foi o máis destacado teólogo. Morreu de morte natural en Éfeso, no ano 103, cando tiña 94 anos. Cóntase que a súa sepultura estaba baleira cando foi aberta polo emperador Constantino para edificarlle unha igrexa.

Notas
-----

1. ↑  CRISTIANO, P. *Jesus teve irmãos? Arquivado 08 de xaneiro de 2012 en Wayback Machine.* Ministério CACP, Centro Apologético Cristão de Pesquisas.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Xoán o Evanxelista*** |

### Outros artigos

* Xoán (nome)
* Xoán o Ancián
* Xoán o Apóstolo

### Ligazóns externas

* Catholic Encyclopedia: St. John the Evangelist *(en inglés)*
* San Juan Evangelista *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q328804
* WorldCat
* VIAF: 40648922
* ARLIMA: 1507
* BAV: ADV10104413
* BMT: 132046
* BNE: XX983685
* BVMC: 20561
* CANTIC: a10209001
* CERL: cnp00395354
* DeutscheBio: 118557815
* FAST: 36704
* GEC: 0034671
* GND: 118557815
* Gutenberg: 25577
* ISNI: 0000 0004 4499 8394
* LCCN: n79060715
* NKC: jn20000700794
* NLA: 53004896
* NLG: 34165
* NTA: 074816349
* SELIBR: 215986
* SUDOC: 027562611
* Treccani: santo-giovanni-evangelista

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Alberto Vilanova (homónimos).

**Alberto Vilanova Rodríguez**, nado en Ourense o 5 de xullo de 1910 e finado na mesma cidade o 13 de maio de 1985, foi un ensaísta e profesor galego.

Traxectoria
-----------

Cursou bacharelato e Maxisterio en Ourense, e Dereito e Filosofía e Letras en Madrid e Valladolid. Foi mestre en Almorfe e Trasmiras. Na República militou no republicanismo de esquerda, dirixiu as Juventudes de Acción Republicana de Ourense e colaborou en *La Zarpa* e *Heraldo de Galicia*. Co Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 estivo preso no mosteiro de Oseira. 

Finalizada a Guerra Civil traballou como profesor en colexios privados de Chantada e Ourense, onde tamén colaborou na revista *Posío*. Como consecuencia da invitación do Centro Ourensán para unhas conferencias, trasladouse a Buenos Aires en 1954. Na Arxentina conseguiu a praza de Lingua e Literatura Galaico-Portuguesa na Universidade Nacional da Plata. Entre 1956 e 1959 ocupou a cátedra de Cultura Galega no Centro Lucense de Bos Aires. Rexentou tamén as cátedras de Historia Medieval e Moderna e dirixiu o Instituto de Investigacións Históricas da Universidade Nacional do Nordeste. Foi presidente da Comisión de Cultura do Consello de Galiza. 

Retornou a Galicia en 1982.

Sepultura de Alberto Vilanova, no cemiterio de San Francisco (Ourense).

Vida persoal
------------

Casou en Sanín (Ribadavia) con Nieves Fernández en marzo de 1936.

Obras
-----

* *Vida y obra de Juan Antonio Saco y Arce*.
* *Fray Tomás de Lemos en el proceso teológico de Galileo*, 1946. Separata do tomo II do *Boletín del Museo Arqueológico Provincial de Ourense*.
* *Vida y obra de Manuel Curros Enríquez*, 1953. Ediciones Galicia, Centro Gallego de Buenos Aires.
* *Ensayo bio-bibliográfico sobre Teodosio Vesteiro Torres*, 1955.
* *Los gallegos en la Argentina* (2 tomos), 1966, Ediciones Galicia, Centro Gallego de Buenos Aires.
* *Los días históricos de Galicia*, 2002, Ediciós do Castro. Edición e introdución de Alfonso Mato.

Premios
-------

Galardoado co Premio Nacional de Historia en 1936 pola obra *El Padre Mariana y la historiografía de su época* e o de Socioloxía polo ensaio *Joaquín Costa o el gran dolor nacional*.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 3-4-1936, p. 11.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Dicionario biográfico de Galicia*. Ir Indo Edicións. 2010-2011.
* *Gran Enciclopedia Galega* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Fernández del Riego, F. (1992) [1990]. *Diccionario de escritores en lingua galega* (2ª ed.). Do Castro. ISBN 84-7492-465-0.

### Ligazóns externas

* Páxina web sobre Alberto Vilanova
* Biografía en galegos.info

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12382672
* WorldCat
* VIAF: 60917439
* BNE: XX1473740
* Galiciana: 336124
* GND: 143748440
* ISNI: 0000 0001 2135 4543
* LCCN: n2003041396
* OL: OL6207322A
* SUDOC: 099488779

 |
O **voo 965 de American Airlines** era un voo regular entre o aeroporto de Miami e o aeroporto Alfonso Bonilla Aragón en Cali, Colombia. O 20 de decembro de 1995 o Boeing 757-200 que operaba a ruta, con rexisto N651AA, esnafrouse contra unha montaña en Buga, Colombia, matando 151 dos 155 pasaxeiros e os 8 tripulantes. O accidente foi o primeiro dun 757 de propiedade estadounidense e é o peor accidente de aviación ocorrido en Colombia. No seu momento foi o accidente con máis mortos dun 757, superado polo voo 301 de Birgenair con 189 vítimas mortais ocorrido sete semanas despois. Cinco pasaxeiros, todos sentados na mesma zona do avión, sobreviviron ao impacto inicial, pero un morreu dous días despois polas súas feridas.

A Unidade Administrativa Especial de Aeronáutica Civil colombiana investigou o accidente e determinou que foi causado por erros de navegación da tripulación de voo.

Avión
-----

O aparello era un Boeing 757-223 con rexistro N651AA. Voara por vez primeira o 12 de agosto de 1991, e fora o 390 Boeing 757 construído. O avión estaba equipado con dous motores Rolls-Royce RB211.

Notas
-----

1. ↑  FAA (ed.). "FAA Registry (N651AA)". Arquivado dende o orixinal o 11 de decembro de 2018. Consultado o 2018-12-10.
2. ↑  CNN (ed.). "American Airlines jet crashes in the Andes". Consultado o 2018-12-10.
3. ↑  "Miracle on the Mountain". *PEOPLE.com* (en inglés). Consultado o 2018-12-10.
4. ↑  "Informe do accidente". *Unidade Administrativa Especial de Aeronáutica Civil*. Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2009.
O **voo 1691 de Aeroflot** era un servizo doméstico entre o aeroporto de Moscova-Vnukovo e o aeroporto de Odesa. O día 17 de marzo de 1979 o Tupolev Tu-104B que operaba a ruta esnafrouse matando a 58 dos 119 ocupantes do avión. O aparello estaba sobrecargado e a súa tripulación recibiu unha falsa alarma de lume.

Accidente
---------

O voo 1691 tiña programada a súa saída cara Odesa ás 8:15 hora local, pero a engalaxe atrasouse debido a condicións meteorolóxicas adversas tanto en Odesa como en Vnukovo. O Tupolev engalou finalmente ás 19:32. Tan só cinco segundos despois de levantarse do chan soou a alarma de lume do motor esquerdo. O avión continuou elevándose e realizou unha serie de catro viraxes para regresar a Vnukovo. Os flaps estaba entón a 20º. Despois entrou na senda de planeo a 360 m, estando a 50 metros á esquerda do centro da pista. O avión descendeu rapidamente e 2,5 segundos antes do primeiro impacto a tripulación moveu os aceleradores a potencia de engalaxe, deixándoos nesa posición, aínda que ese movemento non salvou o avión. O tren de aterraxe principal golpeou primeiro uns cables nunha estrada preto de Vnukovo. O Tu-104B impactou co chan a 1 548 metros da pista. O motor esquedo desprendeuse do avión cando este envorcou e iniciouse un incendio. 57 pasaxeiros e un asistente de voo morreron.

Investigación
-------------

Os investigadores descubriron que o avión estaba sobrecargado, e ademais engadiron como factores que axudaron a que o accidente se producise a falta de comunicación entre a tripulación, e a falsa alarma causada por un desaxuste de partes do motor.

Notas
-----

1. ↑  Ranter, Harro. "ASN Aircraft accident Tupolev Tu-104B CCCP-42444 Moskva-Vnukovo Airport (VKO)". *aviation-safety.net*. Consultado o 2021-11-27.
2. 1 2  "Катастрофа Ту-104Б Украинского УГА в районе а/п Внуково (борт CCCP-42444), 17 марта 1979 года. // AirDisaster.ru - авиационные происшествия, инциденты и авиакатастрофы в СССР и России - факты, история, статистика". *airdisaster.ru*. Consultado o 2021-12-03.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2254794
* ASN: 19790317-1

 |
**Mónica Carrera Mouriño**, nada en Ponteareas en 1977, é unha científica galega. A súa especialidade é a proteómica avanzada e a bioloxía de sistemas, no contexto da seguridade alimentaria e a alerxia aos alimentos de orixe mariña.

Traxectoria
-----------

É licenciada en Bioloxía pola Universidade de Vigo (1996-2000). Realizou a súa tese de doutoramento sobre proteómica e autentificación de alimentos de orixe mariña no Instituto de Investigacións Mariñas (IIM-CSIC) no ano 2008. Realizou a súa primeira estancia de post-doutoramento no Institute of Molecular Systems Biology de Zúric durante os anos 2008 ao 2013. No ano 2013 obtivo un contrato Marie Curie que desenvolveu no IIM-CSIC entre 2013 e 2015. No 2015 foi convidada pola empresa Thermo Fisher Scientific para traballar en California. Posteriormente, no 2018 obtivo un contrato como Investigadora Ramón y Cajal no IIM-CSIC de Vigo. Desde agosto de 2020 é Científica Titular do IIM-CSIC onde está traballando na actualidade.

Carrera é experta en Proteómica Top-down e bottom-up para o control da calidade e seguridade dos alimentos. A súa actividade e experiencia científica viuse reflectida coa participación e liderado de numerosos proxectos nacionais e internacionais, colabora activamente impartindo clases oficiais en diferentes programas de mestrado e doutoramento, participa en diferentes actividades de divulgación da ciencia e é conselleira de diferentes sociedades internacionais de Proteómica e Alimentos. É autora de máis de 50 publicacións científicas.

Recoñecementos
--------------

* 2009: Premio á mellor Tese de Doutoramento 2009. Deputación de Pontevedra.
* 2010: Premio á mellor publicación científica 2010. Sociedade Española de Proteómica (SEProt).
* 2012: Premio á mellor moderadora de Congreso. Sociedade Española de Proteómica (SEProt).
* 2016: Premio de Investigación Ernesto Vieitez 2016 á Mellor Publicación Científica. Real Academia Galega de Ciencias (RAGC).
* 2017: Distinción honorífica Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC).

Notas
-----

1. ↑  "Teseo". *www.educacion.gob.es*. Consultado o 7 de xuño de 2021.
2. ↑  "Institute of Molecular Systems Biology". *imsb.ethz.ch* (en inglés). Consultado o 14 de abril de 2021.
3. ↑  "Monica carrera - Search Results - PubMed". *PubMed* (en inglés). Consultado o 19 de abril de 2021.
4. 1 2  "SEPROT" (en inglés). 5 de setembro de 2016. Consultado o 14 de abril de 2021.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Perfil de Mónica Carrera en researchgate.net

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q38548729
* Dialnet: 4208999
* GND: 123049670X
* Mendeley: mnica-carrera
* ORCID: 0000-0003-2973-449X
* ResearcherID: O-7087-2015
* Scopus: 35620058700

 |
**Rafael Varela Pazo**, nado na Estrada o 21 de xullo de 1910 e finado no mesmo concello o 28 de febreiro de 1961, foi un mestre e xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de José Varela Puente e Francisca Pazo Tornadijo. Militou nas Irmandades da Fala e publicou poemas e textos de opinión na prensa. Dirixiu *La Vanguardia*, foi asiduo colaborador de *El Emigrado* e tamén escribiu en *La Estrada* e *Las Riberas del Eo*. Foi vicesecretario do Comité pro Monumento a Pardo de Cela constituído na Estrada en decembro de 1932. Estaba anunciado como presentador do mitin galeguista da Estrada o 12 de xaneiro de 1936 no que interviron Ramón de Valenzuela, Víctor Casas e Castelao. Con Ramiro Alfonso Castro Dono representaron A Estrada no enterro de Antón Vilar Ponte en marzo de 1936. Foi nomeado mestre interino de Castro de Amarante. Logo tivo que incorporarse a filas no exército franquista e combateu na guerra. Ao rematar a guerra volveu ser mestre en Castro de Amarante e despois en Matalobos. Finou nun accidente de motocicleta o 28 de febreiro de 1961.

Vida persoal
------------

Casou coa tamén mestra Encarnación Cives Tarrela e foron pais de Magdalena e Ramiro Varela Cives.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 4-3-1961, p. 5.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 13-12-1932, p. 10.
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 12-1-1936, p. 13.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Alfonso Ramiro Castro Dono e a creación cultural truncada
**Samuel Colt**, nado o 19 de xullo de 1814 e finado o 10 de xaneiro de 1862, foi un inventor e empresario estadounidense soado pola súa participación na industria das armas.

Biografía
---------

Desde moi novo Colt mostrou grande interese polas armas e explosivos. Foi expulsado aos 16 anos do centro no que estudaba ciencias ao destruír parte do edificio durante un experimento. O seu pai, propietario dunha fábrica de tecidos de seda, enviouno nunha viaxe por mar ata a India. En Calcuta, Colt viu un primitivo modelo de revólver, cun mecanismo moi inseguro e pouco funcional. Ao volver aos Estados Unidos observou no barco un trinquete empregado para elevar a áncora e baseándose nel tallou en madeira un mecanismo para accionar o tambor do revólver.

Financiado polo seu pai, Colt creou un modelo funcional de revolver que patentou en Gran Bretaña e nos Estados Unidos en 1835 e 1836 respectivamente. Funda en Patterson, Nova Jersey. a *Patterson Arms Manufacturing Company* e produce un revólver de cinco disparos do calibre 36 de simple acción. A falta de investidores impídelle comprar maquinaria e os revólveres son fabricados a man polo que o seu prezo é moi alto e a compañía creba en 1842.

Colt inventa prototipos de cables para accionar minas mariñas a distancia para o goberno pero este perde o interese e Colt convence a Samuel Morse para empregar os seus descubrimentos no tendido do primeiro enlace telegráfico submarino entre Nova York e Coney Island en 1843.

Os Rangers de Texas ponse en contacto con Colt, impresionados polo seu primeiro revólver, para encargarlle 1.000 revólveres en 1847. Colt aprendera da súa anterior experiencia e aluga unha industria totalmente equipada para abaratar o custo de cada arma e deseña un novo modelo perfeccionado de seis disparos. Posteriormente Colt funda en Hartford, Connecticut a *Colt's Firearms Company* e deseña unha liña de montaxe en cadea con pezas estándar totalmente intercambiables entre si, algo totalmente novo na industria de armamento.

A industria de Colt creceu enseguida, sendo provedor de exércitos e particulares de todo o mundo e segue existindo hoxe en día. O seu modelo máis famoso foi posiblemente o revolver Colt 45 de simple acción, utilizado polo exército e actor invitado na maioría das películas do xénero do Oeste.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Samuel Colt*** |

### Ligazóns externas

* Samuel Colt Biografía *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q183246
* WorldCat
* VIAF: 57406045
* BAV: ADV12477477
* BIBSYS: 2085600
* BNF: 13510355r
* BRE: 2621345
* Bridgeman: 30249
* CERL: cnp01367625
* DeutscheBio: 118521659
* EBID: ID
* FAST: 11182
* GEC: 0018883
* GND: 118521659
* Gutenberg: 45382
* ISNI: 0000 0000 8385 3842
* LCCN: n50033204
* NKC: xx0123775
* NNDB: 000028702
* NTA: 155771604
* OL: OL354087A
* SUDOC: 050328581
* TePapa: 3068
* ULAN: 500101743
* WikiTree: Colt-91

 |