| Apodemus sylvaticus |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Rodentia |
| Familia: | Muridae |
| Xénero: | *Apodemus* |
| Especie: | *Apodemus sylvaticus* |

 |
| Mapa de distribución de Apodemus sylvaticus (en verde)Mapa de distribución de *Apodemus sylvaticus* (en verde)Mapa de distribución de *Apodemus sylvaticus* (en verde) |

O **rato de campo** (***Apodemus sylvaticus***) é unha especie común de roedor múrido de Europa e o noroeste de África. Está estreitamente relacionado co rato da fraga (*Apodemus flavicollis*), pero diferéncianse en que non ten unha banda amarela arredor do pescozo, ten orellas e un tamaño xeral menores. Mide como media uns 90 mm de lonxitude. Encóntrase na maior parte de Europa, onde está moi estendido e é común, é comensal dos humanos e ás veces considérase unha praga.

Dente incisivo superior cunha superficie interna lisa, o que diferencia o rato de campo do rato doméstico

Características
---------------

O rato de campo é un pequeno roedor, duns 8 a 10 cm de lonxitude, máis outros 8 a 10 incluíndo o rabo. Este está desprovisto de pelo e sempre é igual ou maior que o resto do corpo. A coloración do animal é avermellada-amarelada na parte superior, mentres que o ventre é abrancazado e o límite entre as cores está claramente delimitado. O macho adoita ser maior que a femia, aínda que non se pode considerar que exista dimorfismo sexual. Os ollos son grandes e escuros, a cabeza é grande e alongada e as orellas tamén son máis grandes, o que posibilita a súa diferenciación dos rato do xénero *Mus*.

Hábitat
-------

Ilustración titulada "Harvest, Wood Mouse" da obra "British Mammals" de A. Thorburn, 1920
O rato de campo habita en bosques, praderías e campos cultivados. Ocupa un amplo espectro de ecosistemas, e pode estar presente tanto en zonas semiáridas próximas ao mar coma a alturas que roldan os 1800 metros en zonas de clima temperado e húmido. É máis frecuente en ambientes con moderada cobertura vexetal arbórea ou arbustiva, porque así corre menor perigo de depredación, aínda que tamén está en zonas descubertas como pasteiros ou marismas, onde é unha especie estacional. As zonas de vexetación moi vizosa tampoco lle son favorable, xa que se beneficia de áreas de ecotono.

É case totalmente nocturno e terrestre, escava toqueiras, constrúe niños con plantas e pode vivir en edificios durante as estacións duras. É unha das especies máis intensamente estudadas do seu xénero.

En Europa a súa área chega polo norte á parte sur de Escandinavia e polo oleste a Ucraína. Tamén se encontra no noroeste de África e en moitas illas mediterráneas.

Comportamento
-------------

Os ratos de campo comen principalmente sementes e froitos, especialmente sementes e froitos de árbores como carballos, freixos, estripeiros e sicómoros. Se estes alimentos abundan no chan, transpórtanos aos seus niños e toqueiras para almacenalos. Comen pequenos invertebrados como caracois e insectos, especialmente ao final da primavera e inicios do verán cando hai máis alimento. Tamén consomen bagas e outras froitas e raíces. Os froitos secos recentemente afectados polo rato de campo poden identificarse por presentaren unha coroa nun dos seus vértices e un corte redondo, o que está causado polo costume de agarrar os froitos coas extremidades dianteiras ao consumilos mentres os apoia no peito. Os incisivos van deixando as marcas características mentres o animal xira o froito, ata que consegue facer unha abertura dabondo grande como para sacar a semente de dentro do froito. Comparten cos lagomorfos o costume de inxerir as feces da nai cando son novos, para así ter unha fonte de vitamina B12 e de flora bacteriana que lles posibilite dixerir a celulosa.

É depredado por unha gran variedade de animais, como rapaces diúrnas e nocturnas, mamíferos carnívoros e ofidios, e tamén por garzas ou xabarils.

Durante os meses máis fríos non hibernan; porén, durante as estacións invernais duras caen nun torpor, unha diminución na actividade fisiolóxica. Son principalmente activos durante a escuridade, e son moi bos gabeadores. Cando buscan comida, recollen e distribúen visualmente obxectos conspicuos, como follas e ramiñas, que usan como marcas para guiarse nas súas exploracións. Para evitar a predación, adoita buscar comida en sitios pequenos cubertos.

Reprodución
-----------

O rato de campo ten unha estación reprodutora de febreiro a outubro na cal ocoren moitos apareamentos, e competición embarullada para aparearse. Porén, isto é variable e depende do clima. Tal comportamento característico ten como resultado nunha competición de esperma e camadas de varias paternidades. A sociedade destes ratos é polixínica e a copulación é o resultado desta competición durante os períodos reprodutores.

Unha observación interesante sobre a especie relativa aos machos é a morfoloxía dos espermatozoides. Teñen cabezas falciformes (con forma de media lúa ou fouce) despois da meiose e antes da espermiación. Teñen un gancho localizado no extremo da cabeza do espermatozoide. A tinguidura con ioduro de propidio revela que só a superficie basal do gancho é de orixe nuclear. Eses ganchos apicais son despregados no tracto reprodutor feminino (o mecanismo responsable implicado é a remodelación dos filamentos de actina do gancho). Os ganchos apicais despregados combínanse cos ganchos apicais e os flaxelos doutros espermatozoides. Os espermatozoides agréganse deste modo e forman "trens móbiles", que se determinou experimentalmente que posúen unha mellor mobilidade dentro do tracto reprodutor da femia que os non agregados. A mobilidade destes trens móbiles está influenciada pola reacción acrosómica prematura, acto altruísta realizado por algúns espermatozoides que benefician a outros gametocitos xeneticamente similares. Este altruísmo segue un mecanismo de "efecto barba verde" no cal os espermatozoides distinguen a semellanza xenética dos que os rodean. Unha vez que se identifican os espermatozoides de xenotipos similares, os xenes para o altruísmo son activados para provocar unha resposta que busca conservar os xenes presentes na outra célula, mesmo se ten como resultado a destrución da célula que realizou a acción.

O período de xestación do rato de campo é de 25 ou 26 días e cada femia pare como media cinco fillos e xeralmente ten dúas camadas ao ano en niños construídos ou ocos en árbores ou entre rochas. A lactación dura tres semanas. A descendencia faise independente pasadas tres semanas e faise sexualmente activa despois de dous meses.

Subespecies da península Ibérica
--------------------------------

O rato de campo ten dúas subespecies na península Ibérica. A subespecie *A. s. callipides* está distribuída na metade norte peninsular incluída Galicia, mentres que *A. s. dichrurus*, de menor tamaño e cor máis escura, encóntrase na metade sur e Mallorca e Menorca (en Eivisa e Formentera existen outrs dúas subespecies: *A. s. eivissensis* e *A. s. frumentariae*, respectivamente).

Galería
-------

* Rato de campoRato de campo
* Unha reserva de caguñas de cereixas (Prunus avium) que foron comidas polo rato de campo.Unha reserva de caguñas de cereixas (*Prunus avium*) que foron comidas polo rato de campo.
* Rato de campo nun ático

Notas
-----

1. ↑  {{{assessors}}} (2004). *Apodemus sylvaticus*. *2006 Lista Vermella de Especies Ameazadas IUCN*. IUCN 2006. Consultado o 11 May 2006. A entrada da base de datos inclúe unha breve xustificación de por que esta especie ten un status de "pouco preocupante".
2. ↑  *Encyclopædia Britannica*. 2008. Wood mouse
3. ↑  Fedriani, J. M. (2005). "Do frugivorous mice choose where or what to feed?". *Journal of Mammalogy* **86**: 576–586. doi:10.1644/1545-1542(2005)86[576:dfmcwo]2.0.co;2.
4. ↑  Stopka, P.; et al. (April 2003). "Way-marking behaviour: an aid to spatial navigation in the wood mouse (Apodemus sylvaticus)". *BMC Ecology* **3**: 3. doi:10.1186/1472-6785-3-3.
5. ↑  Fedriani, J. M. 2005.
6. 1 2 3  Moore, Harry; et al. (2002). "Exceptional sperm cooperation in the wood mouse". *Nature* **418** (6894): 174–177. PMID 12110888. doi:10.1038/nature00832.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Rato de campo*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Rato de campo*** |

### Outros artigos

* Apodemus microps

### Ligazóns externas

* Atlas de los Mamíferos Terrestres de España. Ministerio de Medio Ambiente, España.
* Rato de campo (Apodemus sylvaticus). Arquivado 23 de agosto de 2018 en Wayback Machine. Ficha en sierradebaza.org
* Apodemus sylvaticus (Linnaeus, 1978). Ficha en Asturnatura.com
* *A. sylvaticus* en "Fauna ibérica; mamíferos". Ángel Cabrera Latorre. 1914. Facsímile electrónico.
* Apodemus sylvaticus no Smithsonian Museum of Natural
* Apodemus sylvaticus Arquivado 05 de outubro de 2007 en Wayback Machine. en Catalogue of Life: Lista anual de 2007
* Apodemus sylvaticus Arquivado 03 de marzo de 2016 en Wayback Machine. en Fauna Europaea
* Apodemus sylvaticus na web de Animal Diversity
* O rato de campo, un excelente artigo en francés
* O efecto mercado no rato de campo, un excelente resumo de investigación en inglés feito sobre o acicalamento e a reprodución no rato de campo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q212185
* EBID: ID
* MAG: 2778604047

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Apodemus\_sylvaticus
* BioLib: 20613
* Dyntaxa: 206012
* EOL: 1178950
* EPPO: APODSY
* FE: 305586
* FE-New: ID
* Fossilworks: 233639
* GBIF: 2437760
* iNaturalist: 45562
* IRMNG: 10880475
* ITIS: 585143
* IUCN: 1904
* MSW: 13001221
* NBN: NHMSYS0000080210
* NCBI: 10129
* Soortenregister: 139046
* TAXREF: 61510

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0999696

 |