Vista xeral da mámoa Chan de Castiñeiras I (tamén coñecida como mámoa do Rei), na que pode verse tanto a entrada ó dolmen coma o montículo de terra.
As **mámoas** ou **medoñas** son túmulos funerarios característicos do Neolítico do noroeste da Península Ibérica.

Características
---------------

Son amoreamentos artificiais de terra e/ou pedras, habitualmente de forma circular (xa que ás veces presentan unha estrutura lixeiramente elíptica), que se presentan de forma brusca sobre o terreo que sinalan e conteñen un ou varios enterramentos. Son coñecidas con variados nomes que aluden as súas diversas manifestacións ou tipos, como dolmen, anta, medoña, modia, medorra ou túmulo, que deixaron unha enorme pegada na toponimia e microtoponimia de Galicia.[]

Normalmente no seu interior agachan unha estrutura pétrea coñecida como dolmen ou anta, formando o conxunto un túmulo funerario característico da cultura megalítica. É habitual que presenten unha depresión na parte superior coñecida como cono de violación, resto dalgunha escavación ilegal na busca de materiais preciosos ou máis comunmente para aproveitar as pedras. Atópanse mámoas en moitos lugares onde houbo cultura megalítica.

Ao longo da historia serviron como sinalizadores de rutas e como límites territoriais, aparecendo habitualmente nos documentos medievais e modernos para facer puntualizacións xeográficas. No imaxinario popular atribuíronselles propiedades sanadoras e de fecundidade, así como unha constante relación co mundo imaxinario dos mouros e mouras que as converteron nas protagonistas de multitude de lendas e contos, moitos delas afirmando que no seu interior había grandes tesouros, o que provocou que a maioría fosen espoliadas.[]

A Chousa Nova, reconstruída.
A mámoa máis antiga datada en Galicia é A Chousa Nova I, en Silleda. Está datada hai 6350 anos, mil máis antiga que o dolmen de Dombate.

As mámoas forman grupos en campos chamados ás veces *oleiros* ou *campo das olas*, polos restos de cerámica que conteñen. Sinalouse restos de escritura hemisférica e talvez altares druídricos sospeitados por Obermayer.

Arredor das mámoas hai lendas, como a que di que se aparece unha galiña con pitos debaixo dun dolmen na noite de san Xoán, convértense en ouro, ou que nelas hai escondidas pota que poden ter ouro ou veleno.

Denominacións
-------------

A denominación máis estendida para coñecer este tipo de monumentos é a de *mámoa* e procede do diminutivo latino *mammula* 'órgano glandular das femias dos mamíferos'. Esta denominación aplícase metaforicamente a este tipo de monumentos pola similitude dos mesmos cun peito feminino. Tamén se usan diminutivos como *mamoíña* ou *mamoela*.

Outras denominacións teñen que ver coa voz latina *meta* (galego *meda*), obxecto de forma cónica ou marco de delimitación. Esta palabra unida a distintos sufixos deu á súa vez distintas verbas usadas para referirse a este tipo de túmulos:

> 
> META + ONEA > medoña
>   
> 
> META + ORRA > medorra
>   
> 
> META + ELA> medela
> 
> 
>

Notas
-----

1. ↑  López Carreira, Anselmo (2013): *Historia de Galicia*. Vigo: Ed. Xerais, p.41
2. ↑  Romero Masiá, A.; Arias Vila, F. *Diccionario de termos de arqueoloxía e prehistoria*. Ir Indo Edicións, páxina 116, ISBN 84-7680-168-8
3. ↑  Otero Pedrayo, Ramón (1926). *Guía de Galicia*. Galaxia.
4. ↑  "Mámoa". *Portal das Palabras*. Consultado o 14 de novembro de 2016.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Túmulo
* Amilladoiro
* Megalitismo
* Dolmen
* Megálitos de Galicia
* A Medorra

| * v
* c
* e
Arquitectura prehistórica de Galicia |
| --- |
| Cronoloxía | Neolítico • Idade de Pedra • Idade do Cobre • Idade de Ferro |
| Megálitos | Tipos: mámoa, medorra ou túmulo   •   dolmen ou anta   •   menhir   •   cista  Elementos: ortóstato • cono de violación  Megálitos de Galicia: Megalitismo en Galicia • Galería de imaxes de dolmens en Galicia |
| Petróglifos de Galicia | GGAR • Petróglifos de Campo Lameiro • Petróglifos de Mogor • Castriño de Conxo • Laxe das Rodas • O Chan da Ferradura • Outros petróglifos • Galería de imaxes de petróglifos de Galicia |
| Castros de Galicia | cultura castrexa • cerámica castrexa  Castro de Armeá • Castro de Baroña • Castro de Borneiro • Castro de Castromao • Castro de Elviña • Castro de Fazouro • Castro de Punta dos Prados • Castro de San Cibrao de Las • Castro de San Millao • Castro de Santa María de Cervantes • Castro de Santa Trega • Castro de Troña • Castro de Viladonga • Castro de Zoñán • Outros castros • Galería de imaxes de castros galegos |
| Institucionalización | Rede Galega do Patrimonio Arqueolóxico • Parque Arqueolóxico da Arte Rupestre • Parque Arqueolóxico do Megalitismo da Costa da Morte • Centro Arqueolóxico do Barbanza |