A **Reforma Ortográfica de 1911** foi a primeira iniciativa de normalización e simplificación da ortografía da lingua portuguesa.

Tendo forza de lei en Portugal, esta reforma modificou completamente o aspecto da lingua escrita e inspirou tódolos acordos e reformas subsecuentes.

Historia
--------

*É prohibido collocar cartazes e annuncios em todo o edificio d'esta ordem* («É proibido colocar cartazes e anúncios em todo o edifício desta ordem» na ortografía actual do portugués): aviso anterior á Reforma Ortográfica de 1911, na parede da Igrexa do Carmo, no Porto.
Até o inicio do século XX, tanto en Portugal coma no Brasil, empregábase unha ortografía que, por regra, se baseaba nos étimos latino ou grego para escribir cada palabra. Por exemplo:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Portugués (pre-1911)** | **Portugués (actual)** | **Galego** |
| *phosphoro* | fósforo | fósforo |
| *lyrio* | lírio | lirio |
| *orthographia* | ortografia | ortografía |
| *phleugma* | fleuma | flegma |
| *exhausto* | exausto | exhausto |
| *estylo* | estilo | estilo |
| *prompto* | pronto | pronto |
| *diphthongo* | ditongo | ditongo |
| *psalmo* | salmo | salmo |

Ó longo dos tempos, diversos estudosos da lingua presentaron sucesivas propostas de simplificación da escrita, sen grande éxito. Entre esas propostas encontrábanse as *Bases da Ortografia Portuguesa*, de 1885, da autoria de Aniceto dos Reis Gonçalves Viana e Guilherme de Vasconcelos Abreu.

Inmediatamente despois da implantación da república en Portugal, a 5 de outubro de 1910, o novo goberno, empeñado no crecemento da escolaridade e no combate do analfabetismo, nomeou unha comisión — constituída por Gonçalves Viana, Carolina Michaëlis, Cândido de Figueiredo, Adolfo Coelho, Leite de Vasconcelos, Gonçalves Guimarães, Ribeiro de Vasconcelos, Júlio Gonçalves Moreira, José Joaquim Nunes, Borges Grainha e Augusto Epifânio da Silva Dias (que pediu excedencia) — para estabelecer unha *ortografía simplificada* para as publicacións oficiais e mailo ensino. As bases da Reforma Ortográfica, fortemente inspiradas nas propostas de 1885, foron oficializadas o 1 de setembro de 1911, permitíndose un período de transición de tres anos.

A pesar de que no Brasil xa existía dende había longo tempo unha forte corrente *foneticista*, que loitaba pola simplificación ortográfica, o non envolvemento brasileiro na reforma portuguesa tivo o efecto contrario de reforza-las correntes tradicionalistas, ficando os dous países con ortografías completamente diferentes: Portugal cunha ortografía reformada e o Brasil coa vella ortografía de base etimolóxica.

En 1924 a Academia das Ciencias de Lisboa e a Academia Brasileira de Letras comezaron a procurar unha ortografía común, firmándose un acordo preliminar en 1931 que practicamente adoptaba a ortografía portuguesa de 1911, iniciándose un longo proceso de converxencia das ortografías dos dous países que dura até hoxe.

Principais alteracións
----------------------

Esta reforma da ortografía portuguesa — a primeira reforma oficial en Portugal dende aquela que levou ó xurdimento dunha escrita portuguesa autónoma no século XIII — foi profunda e modificou completamente o aspecto da lingua escrita, aproximándoo moito ó actual.

As principais alteracións introducidas foron:

1. Eliminación de tódolos dígrafos de orixe grega coa substitución por grafemas simples: *th* (substituído polo *t*), *ph* (substituído polo *f*), *ch* (co valor de [k], substituído por *c* ou *qu* de acordo co contexto) e *rh* (substituído por *r* ou *rr* de acordo co contexto);
2. Eliminación do *y* (substituído polo *i*);
3. Redución das consoantes dobradas (ou xeminadas) a sinxelas, coa excepción do *rr* e mailo *ss* mediais de orixe latina, que teñen valores específicos en portugués;
4. Eliminación dalgunhas "consoantes mudas" ó final de sílaba gráfica, cando non influían na pronuncia da vogal que as precedía;
5. Introdución de numerosa acentuación gráfica, especialmente nas palabras proparoxítonas (esdrúxulas).

Contestación á reforma
----------------------

A adopción desta nova ortografía non se fixo sen resistencias en Portugal, mais a maior polémica arredor dela estalou no Brasil. Algúns lingüistas defendían a ortografía etimolóxica en detrimento da ortografía puramente fonética das palabras, alegando que a reforma ortográfica cortaba o elo entre os falantes da lingua portuguesa e os escritos deixados polos seus devanceiros. Outras persoas resistiron á mudanza, sexa pola incerteza de non saberen escribir polas novas regras, sexa polo elo emocional ou intelectual á memoria gráfica da escrita. Ese sentimento aparece reflectido neste extracto de Alexandre Fontes, escrito nas vésperas da reforma ortográfica de 1911 (respectándose a escrita orixinal do autor):

> Imaginem esta palavra *phase*, escripta assim: *fase*. Não nos parece uma palavra, parece-nos um esqueleto (...) Affligimo-nos extraordinariamente, quando pensamos que haveriamos de ser obrigados a escrever assim!
> 
> 

E Teixeira de Pascoaes:

> Na palavra *lagryma*, *(...)* a forma da *y* é *lacrymal*; estabelece *(...)* a harmonia entre a sua expressão graphica ou plastica e a sua expressão psychologica; substituindo-lhe o *y* pelo *i* é offender as regras da Esthetica. Na palavra *abysmo*, é a forma do *y* que lhe dá profundidade, escuridão, mysterio... Escrevel-a com *i* latino é fechar a boca do abysmo, é transformal-o numa superficie banal.
> 
> 

Aínda, Fernando Pessoa:

> Não tenho sentimento nenhum politico ou social. Tenho, porém, num sentido, um alto sentimento patriotico. Minha patria é a lingua portugueza. Nada me pesaria que invadissem ou tomassem Portugal, desde que não me incommodassem pessoalmente, Mas odeio, com odio verdadeiro, com o unico odio que sinto, não quem escreve mal portuguez, não quem não sabe syntaxe, não quem escreve em orthographia simplificada, mas a pagina mal escripta, como pessoa propria, a syntaxe errada, como gente em que se bata, a orthographia sem ipsilon, como escarro directo que me enoja independentemente de quem o cuspisse.
> 
>

Notas
-----

1. ↑  Biblioteca Nacional Digital. *Bases da Ortografia Portuguesa* de 1885. Dispoñíbel en: <>*(en portugués)*
2. ↑  *Relatório das Bases da Reforma Ortográfica*, publicado no *Diário de Governo*, n.º 213, de 12 de setembro de 1911.*(en portugués)*
3. ↑  Portugueses fan peticións sobre o acordo ortográfico. Dispoñíbel en: <>.*(en portugués)*
4. ↑  Alexandre Fontes, *A Questão Orthographica*, Lisboa, 1910, p. 9.*(en portugués)*
5. ↑  Teixeira de Pascoaes, en *A Águia*, citado por Francisco Álvaro Gomes, *O Acordo Ortográfico*. Porto, Edições Flumen e Porto Editora, 2008, p. 10.*(en portugués)*
6. ↑  Fernando Pessoa, *Descobrimento*, en *Livro do Desassossego*.*(en portugués)*

Ligazóns externas
-----------------

* *O Archeologo Português* *(en portugués)* – exemplo da ortografia portuguesa previa a 1911.
* *Formulário Ortográfico de 1911* *(en portugués)*