| *Didelphis*Rango fósil: cretáceo superior - actualidade |
| --- |
| *Didelphis virginiana* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Subreino: | Bilateria |
| Superfilo: | Deuterostomia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Infrafilo: | Gnathostomata |
| Superclase: | Tetrapoda |
| Clase: | Mammalia |
| Infraclase: | Marsupialia |
| Magnorde: | Ameridelphia |
| Orde: | Didelphimorphia |
| Familia: | Didelphidae |
| Subfamilia: | Didelphinae |
| Tribo: | Didelphini |
| Xénero: | ***Didelphis***Linnaeus, 1758 |

 |
| Especiese Subespecies |
| *Véxase o texto* |
| Sinonimia |
| *Véxase o texto* |

*Didelphis marsupialis*
*Didelphis albiventris*
*Didelphis aurita*
*Didelphis pernigra*
***Didelphis*** é un xénero de marsupiais da orde dos didelfimorfos, familia dos didélfidos, subfamilia dos didelfinos e tribo dos didelfinos.

Inclúe seis especies, entre as que se encontran dúas das especies de marsupiais americanos máis coñecidas e estendidas polo continente, *Didelphis marsupialis*, que é a especie tipo, de distribución suramericana, e *Didelphis virginiana*, que habita en América do Norte, chegando até América central.

A pesar da súa tremenda capacidade de adaptación a practicamente calquera bioma, estes animais prefiren os ambientes húmidos da selva tropical e o bosque temperado, aínda que son capaces de sobrevivir en numerosos ecosistemas, incluíndo espazos relativamente áridos ou considerabelmente fríos.

Entre as especies deste xénero áchanse os únicos marsupiais que aínda poboan o subcontinente norteamericano. Trátase de *Didelphis virginiana*, cuxas poboacións se estenden por numerosos hábitats desde a metade sur dos Estados Unidos até Costa Rica. O resto das especies do xénero distribúense unicamente pola rexión Neotropical.

Taxonomía
---------

### Descrición

O xénero foi descrito en 1758 por Linneo na páxina 54 do volume 1º da décima edición do seu *Systema Naturae*.

### Etimoloxía

O nome do xénero, deriva do grego antigo: do elemento δí- *dí-*, de δύο *dýo*, "dous", e o termo δελφυς *dĕlphys* "útero", "matriz".

### Sinónimos

Ademais de polo protónimo, cuñado por Linneo, ao longo do tempo o xénero tamén foi coñecido polos seguintes sinónimos:

* *Dasyurotherium* Liais, 1872
* *Didelphus* Lapham, 1853 (erro ortográfico)
* *Didelphys* Schreber, 1778 (erro ortográfico)
* *Dimerodon* Ameghino, 1889
* *Gamba* Liais, 1872
* *Gambatherium* Liais, 1872
* *Leucodidelphis* Ihering, 1914
* *Leucodidelphys* Krumbiegel, 1941 (identificado como *Leucodidelphis* Ihering, 1914)
* *Opossum* Schmid, 1818
* *Sarigua* Muirhead, 1819
* *Thylacotherium* Lund, 1839 (identificado como *Didelphis* Linnaeus, 1758)

### Clasificación

No xénero recoñécense na actualidade as seguintes especies e subespecies:

* *Didelphis albiventris* Lund, 1840
* *Didelphis aurita* Wied-Neuwied, 1826
* *Didelphis imperfecta* Mondolfi & Pérez-Hernández, 1984
* *Didelphis marsupialis* Linnaeus, 1758
	+ *D. m. marsupialis* Linnaeus, 1758
	+ *D. m. caucae* J. A. Allen, 1900
* *Didelphis pernigra* J. A. Allen, 1900
* *Didelphis virginiana* Kerr, 1792
	+ *D. v. virginiana* Kerr, 1792
	+ *D. v. californica* Bennett, 1833
	+ *D. v. pigra* Bangs, 1898
	+ *D. v. yucatanensis* J. A. Allen, 1901

Ademais, coñécese unha especie extinta, *†Didelphis solimoensis* Couzzol *et al*. 2006.

Características
---------------

As princiupais características das esspecies deste xénero son:

Son animais de mediano tamaño con marcado dimorfismo sexual, pudendo os machos alcanzaren o duplo do peso que as femias.

O corpo está cuberto por unha capa de pelos longos ásperos de cor variábel (negro, gris, roxo ou, máis raramente, branco) baixo a cal existe outra de pelo branco máis curto e denso, característica esta común ao xénero e diferenciadora doutros didélfidos nos que esta non existe ou é moi escasa. Como na maior parte dos cuadrúpedes, as rexións ventrais son de tons máis claros, brancos ou cremosos.

A cabeza é relativamente grande, co fociño acuminado provisto de longas vibrisas extremadamente sensíbeis ao tacto. O rostro é pálido (nunca branco) e está sucado por unha liña media moura sobre a fronte. Outras dúas bandas de tonalidade similar cruzan os ollos, negros e redondos, que reflicten tons avermellados cando lles dá a luz directamente. As orellas son estreitas, están espidas e son completamente negras nos adultos.

As extremidades son negras e os dedos de mans e pés presentan as características xerais da familia. 

A cola, con capacidade prénsil, é longa, de maior lonxitude que o conxunto de cabeza e tronco. A base está cuberta de pelo, aínda que vai espíndose cara ao extremo, á vez que se cobre de escamas. Igualmente vai aclarándose desde negra na base a branca ou case branca no ápice.

Área de distribución das especies de *Didelphis*
Os espécimes que habitan as rexións máis frías poden perder as orellas e o extremo distal da cola debido a necrose crioxénica.

As femias presentan un marsupio ben desenvolvido en cuxo interior se dispoñen un número variábel de mamilas (até trece) formando un círculo, ademais doutra mamila no centro do mesmo.

Distribución xeográfica
-----------------------

No mapa da dereita, móstrase a distribución xeográfica das especies do xénero.

* En verde claro: ***D. virginiana***
* En verde apardazado: ***D. pernigra***
* En alaranxado: ***D. marsupialis***
* En vermelllo: ***D. imperfectis***
* En azul escuro: ***D. albiventris***
* En aazul claro: ***D. aurita***

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  Wilson & Reeder 2005.
2. 1 2 3  *Didelphis* Linnaeus, 1758 no ITIS.
3. ↑  Day, Leslie (10 May 2013). *Field Guide to the Natural World of New York City*. JHU Press. p. 225. ISBN 978-1-4214-1149-1.
4. ↑  *Didelphis marsupialis* Linnaeus, 1758 no *MSW*.
5. ↑  *Didelphis virginiana* Kerr, 1792 no *MSW*.
6. ↑  *†Didelphis solimoensis* Couzzol et al. 2006 Arquivado 28 de xuño de 2021 en Wayback Machine. en Fossilworks.
7. ↑  Krause, William J.; Krause, Winifred A. (2006). *The Opossum: Its Amazing Story*. Columbia, Missouri: University of Missouri. p. 43. ISBN 978-0-9785-9990-4.  (Texto completo).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Didelphis Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Didelphis*** |

### Bibliografía

* Linnaeus, C. (1758): *Systema Naturae per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Tomus I. Editio decima, reformata.* *Holmiæ: impensis direct. Laurentii Salvii*.
* Gould, Edwin; McKay, George & Kirshner, David (1988): *Encyclopedia of mammals*. San Diego, California, USA: Academic Press. ISBN 978-0-1229-3670-1.
* Grzimek, B.; Schlager, N. e Olendorf, D. (2003): *Grzimek's Animal Life Encyclopedia*. Detroit, Míchigan. USA: Thomson Gale.
* McKenna, M. C. e Bell, S. K. (1997): *Classification of Mammals Above the Species Level*. Nova York, NY, USA: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-11013-8.
* Wilson & Reeder, eds. (2005): *Mammal Species of the World - A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8221-4.

### Outros artigos

* Marsupiais
* Didélfidos
* Didelfinos

### Ligazóns externas

* *Didelphis* na ADW.
* *Didelphis* na EOL.
* Importância ecológica dos gambásArquivado 15 de xaneiro de 2021 en Wayback Machine. *(en portugués)*.
* Saruê, o gambá brasileiro *(en portugués)*.
* Virginia Opossum. *Didelphis virginiana* Kerr *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q287881
* MAG: 2777577063

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EOL: 34779
* EPPO: 1DIDEG
* Fossilworks: 39959
* GBIF: 2439918
* iNaturalist: 42646
* IRMNG: 1211419
* ITIS: 179920
* MSW: 10400037
* NCBI: 9266
* Plazi: ID
* WoRMS: 1451684
* ZooBank: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D048293

 |