Estatua a Quintiliano na súa Calahorra natal, por Antonio Loperena Eseverri.
**Marco Fabio Quintiliano**, en latín *Marcus Fabius Quintilianus*, nado en *Calagurris*, actual Calahorra, *circa* 39 e finado en Roma, c. 95, foi un retórico e pedagogo hispanorromano.

Traxectoria
-----------

Naceu en *Calagurris Nassica*, actual Calahorra, preto de Logroño, na provincia hispanorromana da Tarraconense, foi discípulo do orador Gnaeus Domitius. Fixo os seus primeiros estudos en Roma, onde o seu pai, supostamente, exercía a profesión de rétor ou avogado; alí adquire unha cultura xeral moi completa seguindo as leccións de Remio Palemón e Servilio Nonanio en literatura e de Domicio Afer en elocuencia. Regresa a Hispania no ano 61 cando Nerón nomea a Galba gobernador da Tarraconense. Durante sete anos, é profesor de elocuencia e avogado.

Volve a Roma no ano 68 tras o asasinato de Nerón, cando Galba é proclamado emperador, e desenvolve unha brillante e recoñecida carreira de vinte anos como avogado e profesor de retórica na Roma de Vespasiano, o cal nomeou a Quintiliano mestre oficial de retórica. Tito e Domiciano. Abriu unha escola pública de retórica que obtivo un grande éxito e que lle fixo gañar arredor de cen mil sestercios ao ano. Foille encomendada a educación dos sobriños de Domiciano e os fillos da emperatriz Domitila.

A súa fama provén, porén, de ser o mellor profesor de retórica do mundo antigo xunto a Isócrates. Nesta materia acadou un prestixio tal que o nomearon profesor oficial da materia con retribución pública. Era amigo do científico Plinio o Vello, o escritor romano Plinio o Mozo foi alumno seu e talvez mesmo o historiador Tácito. Tras consumir eses vinte anos como avogado e profesor, retirouse o ano 89 para dedicarse a escribir rodeado de honores (os *ornamenta*, os *consularia* e a *laticlavia* ). O fin da súa vida está sinalado cunha serie de dramas familiares: o mesmo ano do seu retiro, 89, perdeu a súa muller, que tiña 19 anos; no 90, o seu fillo primoxénito, que contaba cinco; en 95, o segundo, con dez.

Escribiu primeiro un diálogo que se perdeu en que expón a súa propia posición sobre a crecente corrupción da arte da elocuencia (*De causis corruptae eloquentiae*) e, pouco antes de falecer, divulgou a súa obra maior: *De institutione oratoria*. Son espurias dúas coleccións de declamacións que se lle atribúen (*Maiores* e *Minores*). Morreu probabelmente pouco antes do asasinato do emperador Domiciano, no ano 95.
Con Quintiliano establecese o papel de mestre-alumno, el asignaba un alto valor ás aptitudes naturais dos nenos. Na súa opinión, a torpeza e a incapacidade son fenómenos raros.

Obra
----

A súa fama provén da súa *Institutio oratoria* (c. 95), unha obra enciclopédica que recolle todo canto cómpre para formar un orador, en doce volumes. Como modelo supremo propón a Cicerón. Nos dous primeiros libros, Quintiliano trata a educación elemental e os métodos para a formación básica no campo da Retórica. Dedica os nove libros seguintes aos fundamentos e técnicas da oratoria. O Libro X é o máis coñecido; nel aconsella a lectura como elemento fundamental na formación dun orador e contén un famoso estudo sobre as persoas que escribiron en grego e latín. O último libro presenta o conxunto de calidades que debe reunir quen se dedique á Oratoria, tanto no tocante ao carácter como á conduta.

A obra defende a formación íntegra do orador como ser humano e como home público e presenta unha orixinalidade notábel cun estilo ciceroniano lúcido e brillante; exerceu unha grande influencia sobre a teoría pedagóxica que sustenta o Humanismo e o Renacemento.

Notas
-----

1. ↑  toga cunha banda no seu bordo de cor púrpura que só podían vestir os nobres romanos

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Quintiliano*** |

* Política e cultura so os Flavios — arteHistoria (2001)
* *Institutio oratoria*: texto orixinal latino, concordancias e lista de frecuencia
* *Instituciones oratorias*: tradución ó castelán de Ignacio Rodríguez e Pedro Sandier (1916), vol. IArquivado 03 de abril de 2010 en Wayback Machine.
* *Instituciones oratorias*: tradución ó castelán de Ignacio Rodríguez e Pedro Sandier (1916), vol. IIArquivado 25 de setembro de 2010 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q193769
* WorldCat
* VIAF: 34451872
* Auñamendi: 105432
* BAV: ADV10048786
* BIBSYS: 90142868
* BLBNB: 000177458
* BMT: 142671
* BNE: XX1042668
* BNF: 11887333t
* BRE: 2058514
* BVMC: 62360
* CANTIC: a10475515
* CERL: cnp00917131
* CiNii: DA00471608
* DBE: quintiliano
* DeutscheBio: 118597396
* EBID: ID
* FAST: 53625
* Galiciana: 36751
* GEC: 0053771
* GND: 118597396
* Gutenberg: 24913
* ICCU: CFIV037714
* ISNI: 0000 0001 2127 1967
* LCCN: n80046563
* LibriVox: 2003
* NDL: 00453523
* NKC: jn19981002067
* NLA: 35438217
* NLG: 218740
* NNDB: 000087637
* NTA: 069261555
* OBP: ID
* OL: OL117020A
* openMLOL: 9808
* PTBNP: 77596
* SELIBR: 197294
* SNAC: w6qz423p
* SUDOC: 026668580
* Treccani: marco-fabio-quintiliano
* ULAN: 500324524
* UNZ: Quintilian

 |