recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Desenvolvemento de larvas reais arrodeadas de xelea real
A **xelea real** é unha substancia segregada polas glándulas hipofarínxeas da cabeza de abellas novas, de entre 5 e 15 días, que mesturan con secrecións estomacais e que serve de alimento ás larvas depositadas pola abella mestra. É unha masa viscosa dunha suave cor amarela e sabor ácido.

Características
---------------

Todas as larvas consomen esta xelea, mais aquelas que serán as futuras mestras reciben unha xelea máis pura, sen pole, mentres que as que serán obreiras recíbena con algúns grans de pole. Ao terceiro día, as obreiras deixan de recibir xelea e pasan a consumir un concentrado de mel, auga e pole, mentres que as futuras mestras continúan consumindo a xelea real toda a súa vida. Isto asegura a supervivencia das abellas mestras, o seu maior tamaño e gran vitalidade para a reprodución. Cabe salientar que a esperanza de vida dunha abella obreira é de 30 a 45 días, mentres que unha mestra pode chegar a vivir até 5 anos. As abellas xeran entre 250 g e 300 g de xelea para a alimentación das mestras.

Na súa composición podemos encontrar case un 60% de auga, azucres, proteínas, lípidos e cinza. Contén vitaminas B1, B2, B6, B5 (en gran cantidade), B8, E e PP, e ácido fólico. Ten, ademais, antibióticos, gammaglobulina, albuminas, e aminoácidos (arxinina, valina, lisina, metionina, prolina, serina, glicina etc.). Ademais tamén posúe minerais como ferro, ouro, calcio, cobalto, silicio, magnesio, manganeso, níquel, prata, xofre, cromo e cinc.

Algunhas das súas propiedades máis recoñecidas[] son as seguintes:

* É enerxética e estimulante do sistema nervioso.
* Mellora a oxixenación cerebral.
* Regulariza os trastornos dixestivos.
* Aumenta a resistencia ao frío e á fatiga.
* Aumenta o contido de hemoglobina, leucocitos e glóbulos vermellos no sangue.
* Retarda o proceso de envellecemento da pel e mellora a súa hidratación e elasticidade.
* Aumenta a vitalidade e a lonxevidade.

Debido a que se deteriora axiña, debe ser conservada a baixas temperaturas de entre 0 e -2 graos centígrados e en recipentes opacos que impidan o paso da luz.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Abella
* Mel
* Pole
* Própole
* Polinización

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q202501
* BNCF: 3717
* BNF: 12647467c
* BRE: 2193499
* EBID: ID
* GEC: 0185829
* JSTOR: royal-jelly
* LCCN: sh85115589
* MAG: 2778027074
* NDL: 00575479

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ChEBI: 78665

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Toshiba Corporation** (株式会社東芝, *Kabushiki-gaisha Tōshiba*?), coñecida sinxelamente como **Toshiba** e estilizada como **TOSHIBA**, é unha multinacional xaponesa de tecnoloxía con sede en Toquio, no Xapón. Os seus produtos e servizos diversificados inclúen tecnoloxías da información, sistemas e equipamentos de comunicación, compoñentes e materiais electrónicos, sistemas de infraestruturas sociais e industriais, electrónica de consumo, equipamento médico, equipamento de oficina, así como iluminación e loxística.

Toshiba foi fundada en 1939 como **Tokyo Shibaura Denki K.K.** a través da fusión de Shibaura Seisaku-sho (fundada en 1875) e Tokyo Denki (fundada en 1890). O nome da compañía foi cambiado oficialmente a Toshiba Corporation en 1978. Toshiba fixo un importante número de adquisicións ó longo da súa historia, incluíndo a de Semp en 1977, a de Westinghouse Electric LLC no ano 2006, a de Landis+Gyr en 2011, e a do negocio point-of-sale de IBM en 2012.

Notas
-----

1. ↑  (Press Release)

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Toshiba Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Portal mundial de Toshiba

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q49125
* WorldCat
* VIAF: 125444253
* BNF: 14500839t
* CANTIC: a11204527
* EBID: ID
* GEC: 0067060
* GND: 4487485-6
* GRID: grid.410825.a
* ISNI: 0000 0004 1770 8232
* LCCN: n88253432
* NDL: 00306749

 |
Un vaso Old Fashioned, tradicionalmente usado para servir cócteles
O **vaso Old Fashioned**, **vaso baixo**, ou **vaso on the rocks** é un vaso curto utilizado para servir bebidas con alcohol, como whisky con cubiños de xeo ("on the rocks"). Tamén se utiliza normalmente para servir certos cócteles, tal como o Old Fashioned, do cal recibe o seu nome.

Os vasos Old Fashioned típicos adoitan ter un bordo ancho, liberando así os sabores da bebida. Tamén adoitan ter unha base grosa, de modo que os ingredientes non líquidos dun cóctel poidan ser machucados antes de que se engadan os principais ingredientes líquidos.

Os vasos Old Fashioned típicos normalmente conteñen entre 180 e 300 mililitros. Un vaso old fashion dobre contén entre 350 e 470 mililitros.

Notas
-----

1. ↑  Regan, Gary (2003). *The Joy of Mixology* (first ed.). New York: Clarkson Potter. pp. 132–133. ISBN 0-609-60884-3.
2. 1 2  Rathbun, A. J. (2007). *Good Spirits: Recipes, Revelations, Refreshments, and Romance, Shaken and Served with a Twist*. Boston, Massachusetts: The Harvard Common Press. p. 13. ISBN 978-1-55832-336-0.
3. ↑  Herbst, Sharon; Herbst, Ron (1998). *The Ultimate A-to-Z Bar Guide*. New York: Broadway Books. p. 9. ISBN 978-0-7679-0197-0.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Vaso Old Fashioned*** |
**A Óptica de Fourier** estuda a propagación da luz no espazo, e a súa manipulación por sistemas ópticos coa axuda da transtormada de Fourier.

Descrición
----------

É válida no marco da óptica linear, isto é sempre que o comportamento dos sistemas considerados sexa linear.

Consiste, grosso modo, en ollar un feixe de luz nun instante dado e nun plano concreto do espazo como unha distribución de luz sobre o plano, pero tamén como unha distribución de luz sobre o plano transformado de Fourier, onde cada punto corresponde non a un punto do espazo senón a unha frecuencia espacial. As frecuencias espaciais(f) caracterizan a variación da distribución da luz sobre a superficie e toman o valor do número de ondas(k).

A principal vantaxe do enfoque que ofrece é a equivalencia entre realizar as operacións de transferencia nun sistema, no dominio do espazo ou no das frecuencias espaciais. Así, unha convolución de dúas funcións (a de distribución da luz e máis a de transferencia do sistema) no dominio do espazo fica nun simples produto das respeitivas transformadas de Fourier no dominio de frecuencias espaciais.

Deste xeito, obtendo a función de transferencia e a correspondente transformada de Fourier para cada sistema óptico, prodúcese unha enorme simplificación do problema da propagación espacial da luz. Coa óptica de Fourier disponse dunha importante ferramenta para o tratamento espacial de situacións moi complexas, e supón aproveitar todo o formalismo da teoría da transformada de Fourier xa desenvolto polo pulo doutros eidos da ciencia nos que se aplicara anteriormente.

Aplicacións
-----------

Unha técnica completamente baseada na óptica de Fourier é o chamado **filtrado espacial de imaxes**, que permite, mediante operacións sinxelas no plano transformado, aquel no que aparece a transformada de Fourier da distribución de luz a manipular -que se pode obter de fisicamente cun elemento óptico como por exemplo un lente-. A máis sinxela destas operacións consiste en suprimir frecuencias espaciais no plano transformado para obter modificacións sobre a imaxe de que se trate; así por exemplo se se suprime a frecuencia cero -a que aparece no centro do plano transformado- elimínase a luz de fondo; porén se se puprimiren frecuencias altas suavízanse as beiras dos obxectos, incluso eliminando parte da imaxe que consisten en patróns repatitivos e moi finos como un valado de arame, un tellado fotografado de lonxe etc.

As súas aplicacións proxéctanse sobre todos os ámbitos nos que se empreguen feixes de luz, especialmente luz láser, por citar algúns: as **comunicacións ópticas**, a **holografía**, e actualmente constitúe unha das pezas básicas do desenvolvemento da **computación óptica**. Pero tamén se emprega (simulándoa), nos programas informáticos de tratamento computacional de imaxes, cun papel central nos programas de recoñecemento dun obxecto no seo dunha imaxe (por exemplo de matrículas nas estradas etc.)

Artigos relacionados
--------------------

* Óptica
* Holografía
* Transformada de Fourier
* Filtrado espacial
* Computación óptica

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1003236
* MAG: 191711199

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Van.
Posición do van.
O **van**, **cós**  ou **cintura** é a parte do corpo entre as costelas e a pelve, onde en persoas cunhas medidas proporcionais acostuma se producir un estreitamento riba das cadeiras.

A medida do van fai referencia á liña horizontal onde a cintura é máis estreita.

A complexión feminina ten, polo xeral, un van máis estreito ca os homes.

Índice van/cadeira
------------------

O índice cintura/cadeira é unha relación para dividir o perímetro da cintura entre o da cadeira. O índice a proporción na que a graxa está distribuída a través do tronco.

Un índice de 0,7 para as mulleres e de 0,9 para os homes corresponden aos ideais de saúde e fertilidade.

Medida da cintura
-----------------

Un mozo con sobrepeso cunha circunferencia no van de 100 cm.
O tamaño da circunferencia do van dunha persoa utilízase para determinar a obesidade. Un exceso de graxa abdominal é un factor de risco para o desenvolvemento de doenzas cardíacas e outras doenzas ligadas co sobrepeso. O Instituto Nacional do Corazón, Pulmóns e Sangue dos Estados Unidos (The National, Heart, Lung and Blood Institute, NHLBI) categoriza o risco de enfermidades relacionadas coa obesidade como alto se a circunferencia do van é maior de 102 cm e 88 cm, para os homes e mulleres, respectivamente.

Un estudo publicado por The European Heart Journal en abril de 2007 mostrou que a circunferencia do van, do mesmo xeito que o índice van/cadeira axudan a predicir problemas cardiovasculares.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para '**.**
2. ↑  *Diccionario galego de termos médicos* Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 2002
3. ↑  "Obesity Education Initiative, Aim for a Healthy Weight".
4. ↑  Lawrence de Koning. "Waist circumference and waist-to-hip ratio as predictors of cardiovascular events: meta-regression analysis of prospective studies". PMID 17403720. doi:10.1093/eurheartj/ehm026.

Véxase tamén
------------

### Artigos relacionados

* Cadeira
* Cadril
* Peito

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q236232
* JSTOR: waist-circumference
* MAG: 2776193436

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 228775
* NCIt: C64192
* Uberon: 0037468

 |
Órgano de estilo barroco.
Un **órgano** é un instrumento musical de teclado. Os sons xéranse facendo pasar aire por tubos de diferentes lonxitudes (dende poucos milímetros até varios metros).

Características
---------------

Clasifícase como instrumento de vento ou aerófono na categoría instrumentos de teclado e tamén dentro da subcategoría aire insuflado, xunto ao acordeón e ao harmonio.

Consta de diferentes rexistros ou sons, cuxo timbre dependerá da forma, tamaño, material ou mecanismo de produción do son. Manéxase mediante un ou máis teclados para tocar coas mans, e outro consistente nuns pedais na parte inferior. Os distintos rexistros acciónanse mediante unhas pancas ou botóns ao alcance da man de quen toca o instrumento.

No pasado, o aire fornecíase por medio duns fols movidos a man. Actualmente, tamén se fornece mediante compresores. O órgano tócase con mans e pés, o cal fai recomendábel o estudo doutros instrumentos de teclado para poder pasar ao seu estudo como instrumento.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Historia do órgano *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q281460
* BRE: 2683147
* GEC: 0128167
* GND: 4043844-2
* JSTOR: pipe-organs
* MusicBrainz: ID
* NKC: ph126989

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre música é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Exemplos simulados de visión en condicións de baixa luminosidade. Arriba, humano; abaixo, gato 
Espectro electromagnético visíbel polo ollo humano.
Gráfico que mostra os valores escotópicos da función de luminosidade (CIE 1951). O eixe horizontal é lonxitude de onda, en nm.
Comparación da eficacia relativa da visión fotópica e escotópica en función da lonxitude de onda da luz.
**Visión escotópica** (do grego *skotos*: *escuridade* e *-opia*: *relacionado coa visión*) é a visión producida polo ollo en condicións de pouca luz, é dicir, a percepción visual que se produce con niveis moi baixos de iluminación. A agudeza visual é baixa e a recepción de luz é principalmente cos bastóns da retina, que son sensíbeis á cor azul do espectro (e polo tanto, cego ao roxo/vermello). Non é posible a discriminación da cor neste tipo de visión: é unha visión **monocromática**.

Fisioloxía
----------

Na retina do ollo humano existen dous tipos de células receptoras, sensíbeis á zona do espectro electromagnético coñecida como luz: os bastóns e os conos. Ambos posúen propiedades distintas e operan baixo condicións diferentes. Hai só un tipo de bastóns que operan baixo condicións de baixa luminosidade e tres tipos de conos cuxa preferencia é á alta intensidade de luz. 

Outra característica da **visión escotópica** é que, como os bastóns se atopan na periferia da retina (a uns 6º da fóvea), é unha percepción visual **periférica**.

Véxase tamén
------------

* Efecto Purkinje
* Visión
* Visión mesópica
* Visión fotópica

Notas
-----

1. ↑  Imagen Digital. Notas y apuntes sobre diseño gráfico. "Copia arquivada". Archived from the original on 12 de xuño de 2007. Consultado o 16 de xaneiro de 2022.
2. ↑  Carlos Laszlo Lighting Design & Asoc. Consultora Luminotécnica.
**Caius Pius Esuvius Tetricus**, foi o derradeiro emperador do Imperio galo. Chega ao poder pola influencia de Vitorina, nai do emperador galo Vitorino, que consegue o seu nomeamento no 271 mediante subornos no seo do exército. Era gobernador de Aquitania, e na súa capital Burdigala (Bordeos) atopábase nese intre.

Logra ser recoñecido ao igual que Vitorino na Galia e na Britania, pero non así na Hispania, axudado neste labor polo seu fillo Tétrico II, quen acabará sendo nomeado César.

Canso das continuas insubornacións dos lexionarios, chama na súa axuda ao emperador Aureliano. Este invade a Galia e vence a Tétrico I en Catalaunum (Châlons sur Marne). Estamos no 273. Segundo algunhas fontes, Tetrico pásase ao inimigo ao tratar de escapar dos seus propios soldados, mentres que outras fontes din que se rendeu en Tréveris ao emperador Aureliano no 274.

O certo é que formaba parte do cortexo triunfal por Roma. Aureliano tratouno ben, e mesmo ocupou diversos cargos públicos, e chegou a ser gobernador de Lucania, provincia no sur de Italia, morrendo retirado nunha data descoñecida para nós.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q312672
* WorldCat
* VIAF: 11425945
* BMT: 140732
* BNF: 14140712n
* CERL: cnp00589468
* EBID: ID
* FAST: 1850626
* GEC: 0065793
* GND: 118801694
* ISNI: 0000 0000 2814 0102
* LCCN: n88647400
* SUDOC: 165516712
* Treccani: tetrico

 |
***Uprooted*** é o primeiro álbum de estudio da banda estadounidense de indie rock The Antlers, publicado o 10 de outubro de 2006. O disco foi autoeditado a través de Internet.

Peter Silberman dixo que cando iniciou a banda como un proxecto en solitario, o seu enfoque sobre a gravación en produción caseiras inspirose en gran medida nas técnicas do músico lo-fi Phil Elverum (The Microphones e Mount Eerie); en particular no aclamado álbum de 2001 *The Glow Pt. 2*. Como resultado, pode escoitarse esta influencia en varias partes do disco, ademais de en traballos portariores como *In the Attic of the Universe*.

Listaxe de cancións
-------------------

Tódolos temas escritos e compostos por Peter Silberman. 

| N.º | Título | Duración |
| --- | --- | --- |
| 1. | "First Field"   | 1:42 |
| 2. | "Keys"   | 3:33 |
| 3. | "Flash Floods Don't Retreat"   | 2:39 |
| 4. | "Nashua"   | 4:12 |
| 5. | "It Seems Easy"   | 3:24 |
| 6. | "Last Folk Song"   | 1:18 |
| 7. | "Stonethrower"   | 3:14 |
| 8. | "Uprooted"   | 6:13 |
| 9. | "I'm Hibernating"   | 3:43 |
| 33:51 |

Notas
-----

1. ↑  "The Antlers - Uprooted". *Discogs* (en inglés). Consultado o 2019-10-27.
2. ↑  "‎Hospice by The Antlers" (en inglés). Consultado o 2019-10-27.
3. ↑  "The Antlers' Peter Silberman". *Pitchfork* (en inglés). Consultado o 2019-10-27.
**Ua Pou** é unha illa das Marquesas, na Polinesia francesa. Está situada no grupo norte do arquipélago, a 35 km ao sur de Nuku Hiva e 85 km ao noroeste de Hiva Oa.

A illa ten forma piramidal e no centro destacan uns alicerces basálticos en forma de pan de azucre: Matahenua (1028 m), Pouakei (1023 m) e Oave (1230 m). A superficie total é de 105,3 km². Con 2.173 habitantes no censo do 2012 resulta a illa máis densamente poboada do arquipélago. A vila principal é Hakahau situada ao noroeste da illa co principal porto e próxima ao aeroporto. A poboación é coñecida polas calidades artísticas innatas dos artesáns escultores e tatuadores ademais dos cantantes e bailaríns tradicionais. Bianualmente celébrase o festival de Matava´a que constitúe un centro importante da cultura marquesana.

Historia
--------

Ua Pou é a única illa importante que foi unificada baixo un só monarca antes da chegada dos exploradores europeos.

Antes da unificación da illa, segundo informes de 1585, hai evidencias de que as tribos de Ua Pou participaron ás veces nas guerras tribais de Nuku Hiva unidos coas tribos de Te I'i fronte aos Tai Pi. En 1791, o estadounidense Joseph Ingraham, foi o primeiro en anotar a súa posición chamándoa *Adams* en honra ao por entón vicepresidente John Adams. Dous meses máis tarde desembarcou o francés Etienne Marchand deixando o seu propio nome. Tamén se coñeceu como *Trevenen Island*. O nome Ua Pou significa «dous alicerces» e reflicte perfectamente a súa orografía. Tamén se escribiu como Ua Pu, Hua Pu e Ropo.

Galería
-------

* Vista de Hakahau desde o marVista de Hakahau desde o mar
* Praia da baía de AnahoaPraia da baía de Anahoa
* Costa sur de Ua PouCosta sur de Ua Pou

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q614645
* WorldCat
* VIAF: 246198700
* GEC: 0511451
* GeoNames: 4030983
* GND: 4267995-3
* MusicBrainz: ID
* OSM: 6081657

 |
*Tenshō ōban* cuñado en 1591.
O ***ōban*** (大判) era unha moeda xaponesa de ouro con forma de placa ovoide, aparecida na segunda metade do século XVI. Foi a moeda de maior valor facial do sistema monetario Tokugawa, e estivo en uso ata 1862.

Historia
--------

Os primeiros *ōban* —coñecidos como *Tenshō ōban* (天正大判) por corresponderen á era Tenshō (1572-1592)— foron cuñados pola familia Gotō baixo as ordes de Toyotomi Hideyoshi en 1588.

Esta moeda tiña o peso e o valor de 10 *ryō*, o que a facía equivalente a 10 moedas-placa *koban* (小判), cun peso de 165 gramos. O seu tamaño era de arredor dos 17 centímetros pola súa parte máis longa.

Dado o seu elevado valor, o *ōban* non debeu xogar papel ningún na circulación monetaria ordinaria, e o seu uso limitaríase ao ambiente dos señores feudais e da nobreza cortesá, a modo de peza de ostentanción, agasallo ou ofrenda. É frecuente que apareza con inscricións en tinta chinesa relativas ao seu valor e coa sinatura do responsable da ceca, en tanto que con punzóns se gravaba a marca de ceca, a data e a lei da aliaxe, así como o emblema imperial.

Notas
-----

1. 1 2 3  "Oban". En Alfaro Asins, C. et al. (2009). Páxina 135.
2. 1 2 3  "Oban". En *Münzen Lexikon.* Reppa.de.
3. ↑  Whitney Hall, J. (1991). Páxina 61.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ōban Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Alfaro Asins, C. et al. (2009). *Diccionario de numismática*. Ministerio de Cultura. Madrid, 2009. ISBN 978-84-8181-405-7
* Friedberg, A. L.; Friedberg, I. S. (2009). *Gold Coins of the World. From ancient times to the present*. 8ª ed. The Coin and Currency Institute, Cliftyon (Nova Jersey). ISBN 9780671843081
* Whitney Hall, J. (1991). *The Cambridge History of Japan: Early modern Japan*. Vol. 4. Cambridge University Press. ISBN 0521223555

### Outros artigos

* Moeda Tokugawa

* Portal:Historia
* Portal:Xapón
Tarxeta 32 que ilustra doce constelacións: nove modernas (Corvus, Crater, Sextans, Hidra, Lobo, Centaurus, Antlia, e Pyxis), a agora subdividida Argo Navis, e as constelaciones obsoletas de Noctua e Felis.
***Urania's Mirror*** (*O Espello de Urania*), ou ***A view of the Heavens*** (*Unha visión dos Ceos)* é un conxunto de 32 cartas estelares astronómicas publicado por primeira vez en novembro de 1824. Contendo ilustracións baseadas na obra "A Celestial Atlas" (*Un Atlas Celestial*) de Alexander Jamieson, as cartas teñen unha serie de orificios que permiten ver unha representación das estrelas das constelacións cando postas diante dunha fonte de luz. Foron gravadas por Sidney Hall. Nalgún momento afirmouse na publicidade das tarxetas que estas foron deseñadas por "unha muller", pero o traballo máis tarde foi identificado como obra do Reverendo Richard Rouse Bloxam, un profesor asistente na Rugby School.

A cuberta do xogo de tarxetas mostra unha representación da Urania, a musa da astronomía, e é acompañada por un libro titulado "A Familiar Treatise on Astronomy..." (*Un Tratado Familiar sobre Astronomía...*), escrito como un acompanhamento. P. D. Hingley, o investigador que resolveu o misterio de quen tiña deseñado as tarxetas, cento setenta anos despois da súa publicación, cre que estean entre as máis atractivas tarxetas de gráficos estelares das moitas producidas en comezos do século XIX.

Descrición
----------

Urania's Mirror móstranos 79 constelacións, algunhas das cales xa se tornaron obsoletas, así como varias subconstelacións, como *Caput Medusæ* (a cabeza do Medusa, cargada por Perseo).

Notas
-----

1. 1 2  "Advertisement". *Monthly Critical Gazette* (London: Sherwood, Jones, and Co.). December 1824. p. 578.  véxase File:Advertisement for Urania's Mirror.png.
2. 1 2 3 4  Ridpath, Ian. "Urania's Mirror". *Ian Ridpath's Old Star Atlases*. Consultado o 7 March 2014.
3. ↑  Hingley, P. D. (1994). "*Urania's Mirror* — A 170-year old mystery solved?". *Journal of the British Astronomical Association* **104** (5): 238–40. Bibcode:1994JBAA..104..238H.  p. 239
4. ↑  Hingley, P. D. (1994). "*Urania's Mirror* — A 170-year old mystery solved?". *Journal of the British Astronomical Association* **104** (5): 238–40. Bibcode:1994JBAA..104..238H.  p. 238
A **xeografía feminista** ou **xeografía do xénero** é a corrente da xeografía humana que se localiza en teorías, métodos e críticas do feminismo ó estudo do espazo xeográfico, humano e social.

Tamén é a encargada de examinar as formas en que os procesos socioeconómicos, políticos e ambientais crean, reproducen e transforman non só os lugares onde vivimos senón tamén as relacións sociais entre os homes e as mulleres que alí viven e, tamén, á súa vez como as relacións de xénero teñen un impacto en devandito procesos e nas súas manifestacións no espazo e a contorna.

Obxectivo
---------

A xeografía feminista ten por obxectivo fundamental completar a suposta parcialidade dos enfoques tradicionais, e analizar as variacións territoriais nas relacións de xénero, definir os patróns rexionais, desvelar en definitiva as interaccións entre xénero e territorio, salientando ó mesmo tempo a importancia básica de nivel socioeconómico.

Eidos de estudo
---------------

Máis que unha subdisciplina específica da xeografía, adoita considerarse parte dunha aproximación posmoderna máis ampla, a partir das teorías de Michel Foucault, Jacques Derrida ou Judith Butler entre outros.

Outras influencias máis recentes inclúen críticas de teóricos postocolonialistas. As xeógrafas feministas intercambian experiencias vividas con experiencias de grupos a nivel local máis que desenvolver teorías sen traballo empírico.

Moitas xeógrafas feministas estudan os mesmos temas, pero sempre dende a óptica das divisións de xénero. Este concepto amplíase ademais con outros temas como son o xénero, a familia, a sexualidade, etc.

Notas
-----

1. ↑  Univ. of Minnesota Press
2. ↑  *Progress in Human Geography*

* Portal:Feminismo
* Portal:Muller

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2627057
* MAG: 2775957513

 |
Xente bailando *twist* en Berlín o 17 de maio de 1964.
O **twist** é un baile baseado no rock and roll moi popular a comezos da década de 1960, chamado así a partir dunha canción que o orixinou: "The Twist". Foi o primeiro estilo internacional de baile baseado no rock and roll, onde as parellas non se tocaban mentres bailaban.

Este baile popularizouno Chubby Checker en 1960 coa súa versión do tema de "The Twist" composto por Hank Ballard en 1959. A versión de Checker chegou ao número un das listas dos Estados Unidos, e converteuse no posuidor dunha marca ao ser o primeiro sinxelo en alcanzar o primeiro lugar dúas veces en anos diferentes. A primeira vez en 1960 e logo en 1962.

A España o twist chegou en 1962, e foi entón cando grupos e solistas comezaron a versionar e crear novos twist. Algúns deles son "Lolita twist", "El twist de la risa", "Flamenco twist", "El twist del reloj" etc.

En América Latina, a tolemia polo twist desatouse tamén entre os anos 1960 e 1962 pero non polas versións de Checker ou Ballard, senón pola de Bill Haley & His Comets. En México, foron grandes éxitos os temas "The Spanish Twist", "Florida Twist" e "Twist-er", onde a banda conseguiu o recoñecemento de seren os iniciadores do baile de moda.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *twist*.
2. ↑  "Lolita Twist-Dúo Dinámico".
3. ↑  "Los H.H. - Twist de la Risa (1963)".

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q387916
* BNCF: 18966
* EBID: ID
* GEC: 0148949
* NKC: ph224484

 |
Na mitoloxía eslava o **Vidmak** (en ucraíno: Відьмак, Vidmak; en ruso: Ведьмак, Vědmák ou en polaco: Wiedźmin ) é un meigo, o equivalente feminino é chamado *Vidma* ou *vedma*, pero a diferenza desta, o vidmak pode ter cualidades positivas.

Por exemplo, sandan ás persoas e animais, protexen a humanidade, e forzan ás bruxas para deixar de facer o mal. Por outra banda, están ligados ao Diaño e son capaces de prexudicar outras persoas enviando enfermidades, matando gando, estragando a colleita etc. A palabra tamén se usa como un insulto. O vidmak pode converterse en calquera animal ou obxecto.

O termo *vidmak* ven da verba protoeslava *vědě* ("coñecer") e do ruso antigo *вѣдь* ("bruxería").

Notas
-----

1. ↑  *Aspects of contemporary Ukraine* *(en inglés)*.
2. ↑  Wood Besant, Annie (January–April 1903). "Theosophical Review Magazine". Kessinger Publishing: 401.
3. ↑  Ushakov's Dictionary
4. 1 2 3  Yefimova's Modern Explanatory Dictionary of the Russian language, 2000.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Meiga
* Bruxa
A **República Árabe de Exipto** ocupa o extremo nororiental de África e unha pequena porción de Asia, a península do Sinai, ao outro lado do canal de Suez. A superficie total é de 1.001.449 Km2: 942.246 en territorio africano e 59.203 en territorio asiático, incluíndo os 379 Km2 da franxa de Gaza, ocupada por Israel desde 1967.

Exipto localízase entre os 31° 36' N (delta do Nilo, xusto ao norte de Baltim) e o paralelo 22 N, que vai desde o monte Uweinat, no deserto de Libia, até cabo Hadarba, no mar Vermello. De oeste a leste, os límites son o oasis de Garn el-Brein, na fronteira con Libia, (24° 42' E) e cabo Hadarba (36° 52'). A fronteira que separa Exipto de Libia ten 1.160 km e a e o Sudán 1.100 km. Ao norte ten o mar Mediterráneo e ao leste o mar Vermello. A península do Sinaí sitúase entre o golfo de Suez e o golfo de Aqaba, que separa Exipto da Arabia Saudita. Na costa máis interior deste último teñen un pequeno territorio Xordania e Israel.

Distribución da poboación
-------------------------

Exipto ten unha taxa de natalidade moi elevada, que durante os anos 70 do século XX chegou a atinxir o 40 por mil e que actualmente se sitúa arredor do 25 por mil. A poboación supera os 70 millóns de habitantes e a densidade aumentou até os 70 habitantes por km2. Por causa do 90% do territorio ser deserto e non estar habitado, a densidade real nas zonas cultivadas e habitadas (o val do Nilo, o delta do Nilo, os oasis e parte da franxa costeira), atinxe valores moito máis elevados: 910 habitantes por Km2 de densidade media e entre 1.000 e 2.000 nas cidades. A alta natalidade débese á xuventude da poboación: máis da metade dos exipcios ten menos de 20 anos e máis dun terzo menos de 12.

O 40 por cento da poboación concéntrase nas grandes cidades, como a capital, O Cairo (que supera xa os 18 millóns de habitantes), Alexandría, na costa mediterránea, (preto dos 5 millóns) e case dúas ducias de cidades de entre 100.000 e medio millón de habitantes, entre as que destacan Port Said e Suez. Un quinto da poboación reside nas catro cidades mencionadas. Concéntrase na parte setentrional do país, na que a cantidade de terras cultivábeis é moi superior, xa que o delta do Nilo está cultivado de maneira intensiva e regado mediante unha densa rede de canais.

Características étnicas, lingua e relixión
------------------------------------------

A poboación do Antigo Exipto era camita, ou sexa, como os actuais libios e bérberes. Sendo territorio de pasaxe entre África e Asia e por causa da súa posición central nas relacións comerciais do Mediterráneo oriental, Exipto foi invadido en numerosas ocasións, sobre todo por pobos árabes (semitas). Os trazos físicos predominantes son os ollos e cabelo negros, a cute morena, nariz recto e cranio dolicocéfalo.

As linguas camitas faladas antigamente desapareceron coa adopción do árabe e só sobrevive o copto, conservado na liturxia copta, que practica un 10% dos exipcios. O 90% restante son musulmáns de rito sunita.
**Viderico** ou **Viterico** (en latín: *Viderichus/Vithericus)* foi fillo de Vitimiro e, segundo Amiano Marcelino, rei dos grutungos -antecesor dos ostrogodos- polo 376.

Traxectoria
-----------

Nomeárono rei despois da morte de seu pai. Como era moi pequeno tivo dous rexentes, Alateo e Sáfrax. Os tres e unha parte non dominada do seu pobo, pretenderon cruzar xunto cos tervingos -antecesor dos visigodos- o Danubio. Porén só o conseguiron os tervingos pero os grutungos non conseguiron permiso dos romanos polo que quedaron na beira esquerda do río.

Alateo e Sáfrax uníronse á revolta de Fritixerno e con el participaron da Batalla de Adrianópole en 378. Tras ese período a única cousa que se sabe sobre os tres é que foron instalados xunto co seu pobo polo emperador Graciano na Panonia.

Notas
-----

1. ↑  Martindale & Jones & Morris 1971, p. 965
2. ↑  Wolfram, 1990, p. 253

Véxase tamén
------------

#### Bibliografía

* Martindale, J. R.; Jones, Arnold Hugh Martin; Morris, John (1971). *The prosopography of the later Roman Empire - Vol. I AD 260-395* (en inglés). Cambridge / Nova York: Cambridge University Press.
* Wolfram, Herwig (1990). *History of the Goths* (en inglés). University of California Press.
Debuxo dun gran visir Otomán, polo francés Jean-Baptiste Vanmour (1707).
**Visir** (do árabe, وزير *wazīr*) corresponde ao termo co que varios estados históricos de Oriente Medio denominaron os asesores políticos dun monarca, de forma similar ao que foron os validos ou ministros.

No mundo árabe actual e algúns países próximos da África oriental e Asia Central, utilízase o termo de «visir» para nomear os ministros dun gabinete e mesmo o primeiro ministro pode ser chamado como *ra'īs al-wuzarā'*, "presidente dos ministros". Con todo, en devanditos casos, adóitase traducir ao galego o termo simplemente como «ministro», deixando o uso de «visir» unicamente como unha referencia histórica.

En textos actuais, referentes á historia do Antigo Exipto, denomínase visir (anacronicamente) ao máximo dirixente ou "primeiro ministro", cuxa autoridade só era superada pola do faraón, asumindo varias das súas funcións por delegación.

Gran visir
----------

*Véxase tamén**:* Gran visir do Imperio Otomán.
Cadro do gran visir nunha audiencia.
O **gran visir** ou *vazir-e a'zam* (وزیر اعظم) ou *sadr-e a'zam* (صدر اعظم) na nomenclatura usada polo Imperio Otomán, a dinastía safávida, a dinastía kayar e outras dinastías turcas, foi unha especie de primeiro ministro a quen o monarca adoitaba delegar a administración do goberno, a quen só se podería despedir polo mesmo monarca.

No caso Otomán, as dependencias de goberno do gran visir atopábanse (en Istambul) tras a Sublime Porta, próximas ás murallas do Palacio de Topkapı, onde se achaba o Divan-ı Humayun, gabinete de **visires** do sultán. O último visir reinou ata o primeiro de novembro de 1922 cando a ocupación de Constantinopla e a partición do Imperio Otomán viron a fin dos Otománs.

Outros
------

En parsi (idioma persa), denomínase «visir» ao bispo do xadrez.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *visir*.
2. ↑  Entrada de "visir" no Digalego.gal
3. ↑  Diplomatic documents relating to the outbreak of the European war, Volume 2. By Carnegie Endowment for International Peace. P.1411
4. ↑  Danişmend (1971), p. 106. (turco)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q175240
* AAT: 300264263
* GND: 4228068-0
* LCCN: sh96009265
* Treccani: visir

 |
A **xeografía matemática**, ten o seu foco na superficie da Terra, estudando a súa representación matemática e a súa relación coa lúa e o sol. Esta vocación dual non é contraditoria, porque a través do estudo dos fenómenos da superficie que ocorren produto da interacción co sol e a lúa pode ser mapeado en Ecuador, os trópicos, as liñas polares, coordenadas xeográficas e ata medir o tamaño da Terra.

Inclúe ramas como topografía, cartografía, Xeoestatística, Xeomática, fotogrametría, sensoriamento remoto, Procesado Dixital de Imaxes, análise espacial, Base de Datos Espaciais, Catastro Técnico, sistemas de información xeográficos (SIG), cartografía dixital e os sistemas de posicionamento por satélite, como o GPS.

A Xeografía matemática é o berce da tradición espacial da xeografía, debido á súa preocupación pola situación e representación espacial da superficie da Terra. A Xeografía matemática ofrece un marco seguro para a localización, distribución e representación do espazo xeográfico en que están baseados resto das disciplinas xeográficas. Os xeógrafos tradición espacial usar o termo "espacializar" como sinónimo de "mapear" ou "cartografar".

A Xeografía matemática é unha rama da Xeografía que nace coa mesma Xeografía. O pai da Xeografía, Eratóstenes de Cirene, tamén é o pai da Xeografía matemática, este último no seu libro "Geographia" dedica a primeira sección do seu libro para o estudo dos fenómenos resultantes da interacción entre a superficie da terra e do sol e a lúa, xunto con estudos da súa forma, tamén se preocupa coa representación fiel da superficie da Terra. Na segunda parte do libro expón as súas medicións do tamaño da Terra.

Normalmente o contido da Xeografía matemática son os primeiros tratados, nun estudo introdutorio da xeografía, para cubrir a localización da Terra no universo e do sistema solar, movementos da terra, a influencia do sol e da lúa sobre a superficie (punto inevitable e esencial en ramas como a climatoloxía, hidroloxía) e á definición e comprensión dos sistemas de localización como a base para todo o estudo xeográfico.

Nos últimos tempos, a xeografía matemática tornouse máis relevante para o desenvolvemento da sistemas da información xeográfica (SIG). Modelaxe matemática de diversos fenómenos na superficie da Terra a través do SIX, abriu un importante campo da materia, o que permitiu unha maior interacción con outros ramos da xeografía como a hidroloxía, climatoloxía, xeomorfoloxía e xeografía económica.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1908419
* BNCF: 33758
* BNF: 11979247p
* LCCN: sh85054021

 |
A **Vieja Guardia** de FET y de las JONS foi unha organización paramilitar​ de extrema dereita que existiu en España durante o réxime franquista.

Historia
--------

Apareceu en marzo de 1942, por un decreto-lei que creaba a «medalla de la Vieja Guardia» á que podían acollerse aqueles que foran militantes dos dous partidos mencionados no Decreto de Unificación, Falange Española de las JONS e a Comuñón Tradicionalista.

A fronte desta «Vieja Guardia» quedou un inspector nacional, que respondía ante o secretario xeral de FET y de las JONS. Dependente orgánicamente do partido único, a organización mantivo unha certa autonomía no seo do «Movimiento». Durante a ditadura franquista, igual que ocorriría coa Guardia de Franco ou a Confederación Nacional de Excombatientes, a Vieja Guardia mantivo unha posición inmovilista. Deixou de funcionar como tal a finais da década de 1950, vítima da súa escasa operatividade; segundo José Luis Rodríguez Jiménez, logo da súa desaparición unha parte dos seus membros integrouse en organizacións falanxistas opostas á liña oficial.

Notas
-----

1. 1 2 3  Rodríguez Jiménez 1994, p. 96.
2. ↑  Rodríguez Jiménez 1994, p. 95.
3. ↑  Gil Pecharromán 2013, p. 37.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gil Pecharromán, Julio (2013). *El Movimiento Nacional (1937-1977)*. Barcelona: Grupo Planeta. ISBN 978-84-08-12138-1.
* Rodríguez Jiménez, José Luis (1994). *Reaccionarios y golpistas: la extrema derecha en España: del tardofranquismo a la consolidación de la democracia, 1967-1982*. Madrid: CSIC. ISBN 84-00-07442-4.
**Xurxo de Chipre** (Γεώργιος Κύπριος, latinizado como Georgius Cyprius) foi un xeógrafo bizantino de finais do século VII.

Traxectoria
-----------

O único que se sabe sobre a súa vida é que naceu en Lapithos na illa de Chipre. É coñecido pola súa *Descriptio orbis Romani* ("Descrición do mundo romano"), escrita na década 600–610. Está escrita en grego, e fai unha relación de cidades, vilas, fortalezas e divisións administrativas do Imperio Romano de Oriente. A lista empeza en Italia e móvese en sentido contrario ao reloxo polo Mediterráneo, desde África, Exipto e Oriente. A lista que chegou ata nós está evidentemente incompleta, pois os Balcáns están excluídos. A *Descriptio* só sobreviviu nunha compilación, probabelmente do século IX, xunto con outras listas como as *notitiae* eclesiásticas. É posíbel que o compilador, que normalmente se considera que foi o armenio Basilio de Ialimbana, alterase o texto de Xurxo.

Notas
-----

1. ↑  Kazhdan (1991), p. 837
2. ↑  "Artigo: The Representation of Lower Egypt (por Herbert Donner)" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 05 de febreiro de 2012. Consultado o 04 de setembro de 2012.  Arquivado 05 de febreiro de 2012 en Wayback Machine.
3. ↑  Kazhdan (1991), p. 838
4. ↑  Kazhdan (1991), pp. 837–838

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Georgii Cyprii Descriptio Orbis Romani* (1890), editor Heinrich Gelzer.
* Kazhdan, Alexander, ed. (1991), Oxford Dictionary of Byzantium, Oxford University Press, pp. 837–838, ISBN 978-0-19-504652-6.

### Outros artigos

* sinecdemos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5546692
* WorldCat
* VIAF: 69149296302180670005
* BAV: ADV11504046
* BIBSYS: 95002228
* CERL: cnp00166135
* CiNii: DA14386121
* DeutscheBio: 100947115
* GND: 100947115
* ISNI: 0000 0000 6145 519X
* LCCN: n89655895
* SUDOC: 192755382
* Treccani: giorgio-ciprio

 |
**Xurxo García Penalta**, coñecido como **Xurxo Penalta**, nado na Coruña en 1976, é un pintor debuxante de banda deseñada galego.

Traxectoria
-----------

Participou en diversos fanzines da área da Coruña nos anos noventa e licenciouse en Belas Artes na Universidade de Vigo. Posteriormente estudou no College of Art and Design de Minneapolis e precticou diversas disciplinas artísticas, en especial a pintura. Algunhas das súas obras pertencen a coleccións internacionais, como a *Colección Afundación*.

En 2006 regresa ao cómic ao participar en exposicións colectivas en Galicia e ao debuxar para a revista *Barsowia*. En 2008 comeza a traballar con editoriais estadounidenses como Marvel Comics ou Dark Horse. Para a Marvel debuxa nun recompilatorio unha historia do personaxe D-Man, con guión de Brian Patchett, mentres que para Dark Horse debuxou dúas historias da serie *Fear Agent*, baixo guión de Rick Remender, aínda inéditas.

Obras
-----

* Varios autores, *Assitant Sized Marvel Spectacular*, 2009, Marvel Comics.
* *Ryokan no Kettou*, publicado por entregas na revista *Barsowia* (2008 - ).

Notas
-----

1. ↑  Xurxo Penalta dá o salto a Marvel e a Dark Horse, *Culturagalega.org*, 15/1/2009

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Laserdraw, un dos blogs do autor.
* Xurxo Penalta na Colección Afundación.
**Xosé Manuel Carballo Ferreiro**, nado en Goberno (Castro de Rei) en 1944 e finado o 28 de outubro de 2017, foi un sacerdote, escritor, ilusionista e animador sociocultural galego.

Traxectoria
-----------

Estudou no seminario de Mondoñedo e foi ordenado sacerdote en Vilanova de Lourenzá en 1966. Posteriormente pasou como formador ao Seminario de Mondoñedo. En setembro de 1973 foi nomeado párroco de Castro de Rei, A Azúmara e Ramil, parroquias ás que se engadiron Goberno, Balmonte e Santa Locaia. Impulsou a restauración das igrexas destas parroquias, e a realización de obras comunitarias como reelectrificacións e concentracións parcelarias. Impartiu clases de relixión cando se abriu o colexio público "Ramón Falcón" de Castro de Rei e colaborou nas distintas actividades culturais e recreativas extraescolares. Dende 1985 formou parte do Equipo de Delegados de Catequese de Galicia e da Diocese de Mondoñedo, colaborando co uso normal do galego nas catequeses.

Foi concelleiro independente en Castro de Rei na primeira lexislatura democrática e un dos fundadores do desaparecido SILGA (Sindicato Independente Labrego Galego).

Colaborou no xornal *El Progreso* e na *revista Irimia*. Na radio colaboraba semanalmente con Cope de Lugo, Radio Nacional de España en Coruña, Radio Galega, Radio Principal de Vilalba e Monforte e Cope de Vilalba. En televisión tivo un programa semanal durante tres anos nos comezos da Televisión de Lugo. Presidiu unha comisión de impulso e normalización do uso do galego nas áreas de relixión, servizos sociais e inmigrantes creada pola Xunta de Galicia. Dirixiu varios grupos de teatro. Ten realizado múltiples actuacións de maxia ou ilusionismo, e foi animador e mestre de magos e "padriño" do Colectivo Máxico Waldemar de Lugo.

Obras
-----

No campo relixioso, foi guionista e director dos vídeos: *Seguir a Xesús* (1994) e *Este é o meu Fillo*.

### Teatro

* Versión en galego de *O menciñeiro á forza*, de Molière (1971)
* *Bo Nadal*.
* *Recobrou o sorriso o Eleuterio.*
* *Auto de Nadal*.
* *Dous vellos e unha soa soidade* (en colaboración con Marica Campo).
* *Vaise pechar outra casa máis* (en colaboración con Xulio Pita).
* *Unha noite de Ruada* (con Samarita Canto).

### Narrativa

* *Parábolas Chairegas*, 1981.
* *Don Otto de viaxe pola chaira*, 1994.
* *Celestino Racamonde*.
* *Contrato nulo*, 2002.

Premios
-------

* Lucense do Ano en 1992, pola Asociación da Prensa.
* Fillo predilecto do concello de Castro de Rei, 2004.
* Foille adicado un Hectómetro literario no Paseo dos Soños vilalbés en 2011.

Notas
-----

1. ↑  "Fallece Xosé Manuel Carballo, párroco, mago e impulsor cultural", artigo en *El Progreso*, 29 de outubro de 2017 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Dicionario biográfico de Galicia* **1**. Ir Indo Edicións. 2010-2011.

### Ligazóns externas

* Ficha en galegos.info

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12402827
* WorldCat
* VIAF: 23717872
* BNE: XX1017176
* Dialnet: 1158137
* ISNI: 0000 0000 5919 9684
* LCCN: n88639875

 |
**Uaxaclajuun Ub'aah K'awiil** (tamén coñecido polo apelativo **"Dezaoito Coello"**), foi o décimo terceiro ajaw ou gobernante da poderosa cidade-estado maia de Copán, na actual Honduras (o seu nome maia cásico era probablemente *Oxwitik*). Gobernou dende o 2 de xaneiro de 695 até o 3 de maio de 738.

Historia
--------

Uaxaclajuun Ub'aah K'awiil ascendeu ó trono de Copán despois da morte de décimo segundo gobernante, Chan Imix K'awiil, en 695. Comezou o seu reinado coa construción da Estrutura de Esmeralda co obxectivo de enterrar os restos de Chan Imix K'awiil. Isto terminou ritualmente o antigo templo adxacente de Papagayo construído 250 anos antes polo segundo gobernante K'inich Popol Hol, fillo de K'inich Yax K'uk' Mo'. Posteriormente, construíu as escaleiras xeroglíficas do lado leste da Estrutura Esmeralda. Unha pasaxe na escaleira conmemora a súa construción 15 anos despois da morte de Chan Imix K'awiil.

Notas
-----

1. ↑  Martin & Grube 2000, p.203.
2. ↑  Stuart 1996.
3. ↑  Sharer 2006.
4. ↑  Fash 2001.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Coe, Michael D. (1999). *The Maya*. Ancient peoples and places series (6th edition, fully revised and expanded ed.). Londres e Nova York: Thames & Hudson. ISBN 0-500-28066-5. OCLC 59432778.

* Portal:Pobos indíxenas de América

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6644671
* BMT: 187811

 |
Localización de Ysbrechtum
**Ysbrechtum** é unha entidade de poboación de 650 habitantes no concello de Súdwest Fryslân (Frisia), situado a dous quilómetros de Snits. Ata a reorganización municipal de 1984 pertencía ao antigo concello de Wymbritseradiel cando pasou a depender do de Snits ata a súa disolución o 1 de xaneiro de 2011. Dentro dos seus límites está Epemastate, unha mansión (*stins*) construída en 1625. No leste do lugar salienta tamén o muíño para a extracción de auga coñecido popularmente como *Amerikaanse wynmotor* .

Historia
--------

Non se sabe cando xurdiu o asentamento, probablemente os primeiros habitantes estarían sobre un monte á beira do Middelsee, arredor do ano 1000 comezou o desecamento que durou séculos e finalmente os habitantes movéronse ás terras baixas. A localidade aparece mencionada por primeira vez nun documento de 1270 porén a igrexa databa do século XI ou XII, aínda que se derrubou en 1693 para construír unha nova que se inaugurou ao ano seguinte, aínda así esta igrexa tampouco se conserva e a actual data de 1865, nesa época case todo o territorio de Ysbrechtum era propiedade da igrexa ou da familia Rengers.

Galería de imaxes
-----------------

* *Amerikaanse wynmotor*
* Indicador de Ysbrechtum na entrada da localidade.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web *(en neerlandés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2605518
* GeoNames: 2753369

 |