recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Franca Rame**, nada en Parabiago (Lombardía) o 18 de xullo de 1929 e finada en Milán o 29 de maio de 2013, foi unha actriz de teatro, escritora e política italiana.

Traxectoria
-----------

Naceu en Parabiago, nunha familia cunha longa e extensa tradición teatral. Debutou no teatro en 1951. Pouco despois, coñeceu a Dario Fo, dramaturgo italiano, e casaron en 1954. O seu fillo, Jacopo Fo naceu o 31 de marzo de 1955. En 1958, fundou xunto co seu marido a compañía teatral *Dario Fo-Franca Rame* en Milán, Fo era o director e escritor, e Rame a actriz protagonista e administradora. Un ano máis tarde estreaban a peza de Fo *Gli arcangeli non giocano a flipper*.

Rame continuou traballando con Fo en numerosas obras de teatro e en varias compañías de teatro, alcanzando un éxito popular. A partir de 1968 o matrimonio crea un colectivo teatral independente, por razóns políticas e ideolóxicas, onde actuou en obras teatrais satíricas e de contracultura moi comprometidas, lembrando a *Morte accidental dun anarquista* e *Non si paga, non si paga!*. Xunto co seu marido apoiou a organización italiana *Soccorso Rosso Militante*.

Nos anos 70 participou no movemento feminista interpretando os seus propios textos: *Tutta casa*, *letto e chiesa*, *Grasso è belo*!, *La madre*.

En marzo de 1973, foi secuestrada por un grupo de extrema dereita e violada, sufrindo múltiples e importantes feridas. Posteriormente escribiu o monologo *Lo stupro* (A violación), inspirado na súa experiencia persoal.

Nas eleccións xerais de Italia de 2006 foi candidata ao Senado por Piamonte, Lombardía, Véneto, Emilia-Romaña, Toscana e a Umbría entre as filas do partido político Italia dei Valori. Foi elixida senadora en Piamonte. Tamén en 2006, Antonio Di Pietro propúxoa ao cargo de Presidenta da República. Recibiu vinte e catro votos.

Deixou o Senado en 2008. En 2009, xunto co seu marido Dario Fo escribiu a súa autobiografía *Una vita all'improvvisa*.

Faleceu en Milán o 29 de maio de 2013, aos 83 anos.

Notas
-----

1. 1 2  "El teatro europeo y Dario Fo pierden a Franca Rame". *El País*. 29 de maio de 2013. Consultado o 29 de maio de 2013. *(en castelán)*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de Franca Rame (en italiano).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Franca Rame Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q444509
* WorldCat
* VIAF: 61570989
* AlloCiné: 26288
* BIBSYS: 90099163
* BNE: XX1043820
* BNF: 12080055c
* CiNii: DA08969657
* DBI: ID
* DeutscheBio: 118906445
* Discogs: 1615857
* EBID: ID
* EGAXA: vtls002682915
* FAST: 28618
* GEC: 21028256
* GND: 118906445
* ICCU: CFIV021305
* IMDb: nm0708145
* ISNI: 0000 0001 2280 7436
* LCCN: n78091214
* MusicBrainz: ID
* NKC: mub2013763301
* NLG: 259662
* NTA: 07450147X
* openMLOL: 991
* PTBNP: 1258918
* SELIBR: 309390
* SNAC: w6d25fxm
* SUDOC: 029105234
* TMDb: 1041275
* Treccani: franca-rame

 |
Coordenadas: 37°40′19″N 1°41′46″O﻿ / ﻿37.67194444, -1.69611111

**Lorca-Sutullena** é unha das dúas estacións de ferrocarril do centro urbano de Lorca, na Rexión de Murcia, xunto á estación de Lorca - San Diego. Está incluída dentro da rede de estacións de Adif e parte da liña Murcia-Águilas do Ferrocarril do Almanzora. Está situada xunto á Praza de Carruajes, próxima ao centro de Lorca e xunto á Praza de Touros de Sutullena.

Ten parada dos trens da liña C-2 de Proximidades Murcia/Alacant e é estación termo dun tren Talgo procedente de Barcelona, xa que as vías que continúan en dirección a Águilas non están preparadas para que circule este tren. Tres dos 16 trens de proximidade que por aquí pasan procedentes de Murcia si continúan ata o final da liña en Águilas.

Historia
--------

En 1876 solicítase unha concesión do tramo entre Alcantarilla e Lorca. Non chega esta sección ata Murcia, porque nesa data está xa construído e en explotación a liña Chinchilla-Cartaxena, que pasa por Alcantarilla e Murcia, e o tramo comprendido entre estes dous puntos podía así utilizarse. A concesión outórgase, pois, só de Alcantarilla a Lorca, e co título do ferrocarril deste nome constitúese unha compañía que o constrúe. Neste momento inaugúrase a estación de Lorca-Sutullena.

A estación era entón terminal ata que se inaugurou o tramo Almendricos-Lorca en 1890 que permitiu que os trens circulasen entre Lorca e Águilas. Dous anos máis tarde, en 1892, inaugurouse un breve tramo de 171 m que permitiu a continuidade da liña desde Murcia ata Águilas, que tras en peche do Ferrocarril do Almanzora converteuse nunha liña de proximidades.

Servizos ferroviarios
---------------------

### Longa Distancia

| Tren | Destino | Estacións do percorrido | Frecuencia |
| --- | --- | --- | --- |
| **Talgo** | Montpellier Saint-Roch | Totana · Alhama de Murcia · Murcia del Carmen · Orihuela · Elx-Parc · Alacant-Terminal · Elda-Petrer · Villena · Xàtiva · València-Nord · Castelló de la Plana · Benicàssim · Benicarló-Peñíscola · Vinaròs · L'Aldea-Amposta-Tortosa · Salou · Tarragona · Barcelona · Xirona · Figueres · Portbou · Cerbère · Perpiñán · Narbona · Béziers | 1 tren ao día |

### Proximidades

**Liñas que prestan servizo na estación**| Destino/orixe | < Estación ! | Liña | Estación > | Orixe/destino |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *terminal* |  | Lorca-San Diego | Murcia del Carmen |
| Águilas | Puerto Lumbreras |

Notas
-----

1. ↑  En sentido contrario procede de Barcelona-Sants, xa que o procedente de Montpellier diríxese a Cartagena.
A Batalla de Dybbøl, pintada por Jørgen Sonne en 1871.
No contexto do panxermanismo e da unificación alemá, prodúcese a guerra entre Prusia e Dinamarca en 1864.

Austria e Prusia esixiron a Cristián IX de Dinamarca -rei dinamarqués-, os ducados do Elba, de fala xermana. Vencido o rei dinamarqués, cedeu o ducado de Lauenburgo a Prusia e os de Schleswig e Holstein a unha administración conxunta austroprusiana. Esta administración conxunta non conviviría moito cos desexos prusianos de obte-la hexemonía entre os estados alemáns. Pouco tempo despois produciríase a guerra austro-prusiana.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Panxermanismo
* Otto von Bismarck
* Unificación Alemá

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Guerra dos Ducados*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q154981
* BNF: 11954147s
* BRE: 1941652
* EBID: ID
* GEC: 0023063
* GND: 4149274-2
* LCCN: sh85118186
* NKC: ph1006089
* SUDOC: 027518272

 |
Coordenadas: 41°22′13″N 2°09′27″L﻿ / ﻿41.370325, 2.15754722

A **Ciutat del Teatre de Barcelona** (*Cidade do Teatro de Barcelona* en catalán) é un amplo complexo de instalacións para a formación e representación teatral, que se atopa situada ao final da rúa Lleida, xusto na fronteira entre o antigo barrio da França Xica (na parte norte do Poble-sec) e o parque de Montjuïc, na cidade de Barcelona.
Comprende o Mercat de les Flors, na praza interior chamada de Margarita Xirgú; o Teatre Lliure, no antigo Palacio da Agricultura construído para a Exposición Internacional de Barcelona de 1929, que acolle unha sala principal (Sala Fabià Puigserver) e unha máis reducida (o Espai Lliure); e, finalmente, o Centre de Documentació i Museu de les Arts Escèniques.

Así mesmo, nun sentido máis amplo pódense considerar tamén incorporados, dado a súa proximidade, o Barcelona Teatre Musical, situado no recinto do antigo Palau d'Esports de Barcelona, e o Teatre Grec, que acolle as representacións teatrais da tempada de verán ao aire libre.

Galería de imaxes
-----------------

* Mercat de les FlorsMercat de les Flors
* Teatre LliureTeatre Lliure
* Teatre LliureTeatre Lliure
* Institut del TeatreInstitut del Teatre
* Barcelona Teatre MusicalBarcelona Teatre Musical
* Teatre GrecTeatre Grec

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8346539
* GEC: 0243121

 |
Coordenadas: 4°44′28″N 74°05′02″O﻿ / ﻿4.741, -74.084

Vista de Suba
Mapa de Suba en Bogotá.
**Suba** é a localidade número 11 de Distrito Capital de Bogotá. Atópase situada no norte da cidade. Entre os seus residentes atópanse todas as clases sociais aínda que predomina a clase baixa e media baixa na parte occidental, estrato socioeconómico 2 e 3; e predomina a clase media alta na parte oriental, o estrato socioeconómico 4 e 5; aínda que tamén con presenza de clase alta, estrato socioeconómico 6. Salienta por ser a máis poboada da cidade con máis dun millón de habitantes, e por ser a localidade con maior poboación de estrato medio alto da cidade, principalmente na zona leste da localidade, coñecida como «A Cidade do Sol».

Etimoloxía
----------

Directamente tomado do antigo toponímico muisca da rexión, "S*uba*" significa "Flor do Sol" (Uba = Froito ou Flor, *Sua* = Sol, menos a súa última vogal, converténdose en posesivo).

Notas
-----

1. ↑  "Así viven los muiscas que sobreviven en Suba".

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Suba Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2647948
* WorldCat
* VIAF: 153809357
* GeoNames: 3667762

 |
**Nelson Santos Argibay**, nado no Porriño en 1956, é un político galego.

Traxectoria
-----------

Director dunha entidade bancaria no Porriño. En 2003 o número 2 da candidatura de Independentes de Porriño, encabezada por Gonzalo Ordóñez Puime, e foi elixido concelleiro. Dito grupo apoiou a elección do candidato do BNG Raúl Francés como alcalde da localidade, mais mantívose na oposición. En outubro de 2005 abandonou xunto con outro compañeiro o grupo municipal de IdeP. En 2007 encabezou a candidatura de Ciudadanos Por Porriño (CxP) que conseguiu 3 concelleiros, sendo a terceira forza política tralo BNG e o PPdeG. A súa negativa a apoiar ós populares na investidura facilitou que os nacionalistas revalidasen a alcaldía como lista máis votada. En febreiro de 2010 foi elixido alcalde despois da moción de censura que presentou o seu grupo xunto con Independientes do Porriño e o PPdeG, e que supuxo a integración da súa formación e de IdeP nas filas populares. Nas eleccións municipais de 2011 encabezou a candidatura do PPdeG, obtivo a maioría absoluta e foi reelixido alcalde. En marzo de 2013 foi imputado por unha presunta contratación irregular. En 2015 perdeu a maioría absoluta e cedeulle a alcaldía á socialista Eva García de la Torre, a cal logrou o apoio dos demais grupos da corporación. Tralo anuncio de apertura de xuízo oral en maio de 2017 presentou a súa renuncia como concelleiro. En xuño 2018 resultou finalmente absolto.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Raúl Francés Rodríguez** |  **Alcalde do Porriño** 2010 - 2015 | Sucesor:**Eva García de la Torre** |

Notas
-----

1. ↑  "A dereita consuma no Porriño o asalto ao poder". *www.vieiros.com*. Consultado o 2020-04-06.
2. ↑  Nelson Santos declarará como imputado el 5 de abril por las contrataciones en O Porriño

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais no Porriño

### Ligazóns externas

* Ciudadanos por Porriño
A **igrexa de San Saturnino**, máis comunmente chamada de **San Cernin** (en francés), é un edificio relixioso católico na Zona Vella da cidade de Pamplona, en Navarra. Está declarada Ben de Interese Cultural.

A actual igrexa é gótica do século XIII. Non obstante, existiron na mesma localización unha igrexa primitiva e outra románica (século XII). Na Idade Media, cumpriu unha dobre función: relixiosa e defensiva. Pamplona, naquela época estaba dividida en tres burgos independentes, e esta igrexa era a parroquia do burgo de San Cernin, habitado principalmente por franceses. Estes burgos achábanse continuamente en loita, polo que as torres da igrexa estaban coroadas con ameas defensivas que perduraron ata o século XVIII.

Ademais das súas torres, destaca o pórtico, decorado con belos talles góticos como as de Santiago peregrino ou San Sadurniño, e o interior, gótico de nave única moi ampla con bóveda sexpartita, cabeceira poligonal, capelas entre contrafortes e un coro elevado, e unha gran capela barroca pegada, onde ata o século XVII estivo o claustro. Esta capela está dedicada á Virxe do Camiño, señora da cidade, e é de estilo barroco.

As badaladas da súa torre marcan o inicio dos Sanfermines.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Igrexa de San Sadurniño de Pamplona*** |

* Información na páxina do Concello de Pamplona *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3756728
* WHC: 669-199

 |
O **Pazo da Cultura** é un centro de representación escénica situado na Rúa do Pan, na localidade coruñesa de Carballo, ao carón dunha das maiores zonas verdes do núcleo urbano. O seu auditorio ten capacidade para 338 espectadores e cada ano acolle as principais representacións do Festival Internacional Outono de Teatro (FIOT), así como concertos e espectáculos de danza. O edificio construíuse no ano 2002 obra do arquitecto Luis Collarte Rodríguez e conta con diversas salas de distintas capacidades para axeitarse aos diferentes usos: auditorio (338 espectadores), sala (150 espectadores), sala de exposición, sala de lectura, sala de TV, cafetería e locais de ensaio. O Pazo da Cultura é tamén a sede do Conservatorio Profesional de Música de Carballo e da Escola Oficial de Idiomas de Carballo (unha delegación da EOI da Coruña).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pazo da Cultura de Carballo*** |
A **igrexa de Vänge** (sueco: *Vänges kyrka*) é unha igrexa medieval luterana en Vänge, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.

Historia e arquitectura
-----------------------

A torre románica é a parte máis vella da presente igrexa. Foi construída ao redor do ano 1200. Orixinalmente estaba unida a unha igrexa románica, pero a nave e o coro desta, de mediados do século XII, foron substituídos polas partes góticas presentes a día de hoxe e construídas a finais do século XIII. A sancristía e á única parte da igrexa que non é medieval e foi construída no ano 1866. Os tres contrafortes no norte e no sur probablemente levantáronse antes do século XVIII. O exterior está decorado con relieves medievais que representan a vida de Xesús, reusados da primeira igrexa, unha "igrexa icónica", atribuídos a Byzantios e incorporados á estrutura gótica, principalmente á fachada sur do coro. No interior o coro mantén restos de frescos da igrexa orixinal.

A historia da igrexa vese claramente no exterior, onde a torre románica parece desproporcionadamente pequena con respecto á nave de estilo gótico. O edificio ten catro portais, sendo o do sur do coro o máis rico, con relieves incorporados da antiga igrexa no pinche.

Parte do mobiliario da igrexa é medieval. A pía bautismal é de ao redor de 1130 e foi realizada polo escultor Hegvald; está considerada unha das mellores pezas do artista. O seu obradoiro tamén se encargou das pías das igrexas de Halla, Sjonhem e Viklau, entre outras. A igrexa tamén ten unha cruz triunfal do mesmo século. O retablo tamén é medieval pero foi alterado durante o século XVII. A meirande parte dos demais accesorios, como os bancos e o púlpito son de séculos posteriores.

Galería de imaxes
-----------------

* Portal sur da navePortal sur da nave
* Interior da igrexaInterior da igrexa
* Pía bautismalPía bautismal

Notas
-----

1. 1 2  Jacobsson, Britta; Johansson, Eva; Johansson, Per; Andersson, Rolf (1990). Klarkullens förlag AB, ed. *Våra kyrkor*. Västervik. p. 686. ISBN 91-971561-08.

| * v
* c
* e
Igrexas en Gotland, Suecia |
| --- |
| 
* Akebäck
* Ala
* Alskog
* Alva
* Anga
* Ardre
* Atlingbo
* Barlingbo
* Björke
* Boge
* Bro
* Bunge
* Burs
* Buttle
* Bäl
* Dalhem
* Eke
* Ekeby
* Eksta
* Endre
* Eskelhem
* Etelhem
* Fardhem
* Fide
* Fleringe
* Fole
* Follingbo
* Fröjel
* Fårö
* Gammelgarn
* Ganthem
* Garde
* Gerum
* Gothem
* Grötlingbo
* Guldrupe
* Hablingbo
* Hall
* Halla
* Hamra
* Hangvar
* Havdhem
* Hejde
* Hejdeby
* Hejnum
* Hellvi
* Hemse
* Hogrän
* Hörsne
* Klinte
* Kräklingbo
* Källunge
* Lau
* Levide
* Linde
* Lojsta
* Lokrume
* Lummelunda
* Lye
* Lärbro
* Martebo
* Mästerby
* Norrlanda
* När
* Näs
* Othem
* Roma
* Rone
* Rute
* Sanda
* Silte
* Sjonhem
* Slite
* Sproge
* Stenkumla
* Stenkyrka
* Stånga
* Sundre
* Tingstäde
* Tofta
* Träkumla
* Vall
* Vallstena
* Vamlingbo
* Viklau
* **Catedral de Visby**
* Visborg
* Vänge
* Väskinde
* Västergarn
* Västerhejde
* Väte
* Öja
* Östergarn

 | Coat of armas do Gotland County |
|  **Commons** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1604922
* Google Maps: 14489594990793276162

 |
**Giuseppe Fanelli**, nado en Nápoles o 13 de outubro de 1826 e finado en Nocera Inferiore o 5 de xaneiro de 1877, foi un anarquista italiano. En 1868 Mikhail Bakunin enviouno a España para difundir as ideas da Asociación Internacional dos Traballadores (AIT) e da Alianza da Democracia Socialista, con intención de recrutar membros para a Primeira Internacional.

Traxectoria
-----------

Combateu a prol da República romana (1848-1849). Enrolado con Giuseppe Garibaldi participou na Expedición dos Mil (1860) a fin de sublevar Sicilia contra a monarquía borbónica. Entre 1862 e 1863 participou no levantamento de Polonia contra o Imperio tsarista. Volto a Italia, combatería en 1866 contra os austríacos, que retiñan aínda parte do Norte italiano. Paulatinamente iría desligándose de Giuseppe Mazzini, achegándose aos ideais socialistas. Incorporado á AIT, sería fundador, con Bakunin da Alianza da Democracia Socialista (1868). Obtivo acta de deputado no parlamento italiano para gozar da inmunidade que correspondían aos deputados.

### Fanelli en España

A finais de 1868 chegou a Madrid, enviado por Bakunin, para difundir o ideario da Primeira Internacional. O 24 de xaneiro de 1869, organizou unha reunión, no domicilio madrileño de José Rubau Donadeu, á que concorreron varios traballadores, aos que Fanelli explicou o programa da AIT e que formaron o primeiro núcleo internacionalista en España. Fanelli mostrou tamén as bases da Alianza da Democracia Socialista, logrando que se crease a primeira sección española desa organización.

Desde Madrid, Fanelli continuou para Barcelona. Na correspondente reunión en casa de José Luis Pellicer, expuxo os programas da AIT e da Alianza da Democracia. O 2 de maio de 1869 quedou constituída a sección barcelonesa da AIT, que publicaría xa un xornal *La Federación* o 1 de agosto de 1869, dirixido por Rafael Farga Pellicer.


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q736977
* WorldCat
* VIAF: 90350043
* DBI: ID
* EBID: ID
* GEC: 0025941
* ICCU: SBNV002239
* Treccani: giuseppe-fanelli

 |
Tixola con recubrimento teflon®O **politetrafluoretileno** (PTFE) é un polímero coñecido mundialmente polo nome comercial **Teflon(R)**, marca rexistrada de propiedade da empresa estadounidense DuPont.

Descuberto accidentalmente por Roy J. Plunkett (1910-1994) para a empresa DuPont, en 1938, e presentado para fins comerciais en 1946, o PTFE é un polímero similar ao polietileno, onde os átomos de hidróxeno están substituídos por flúor, sendo así un fluoropolímero e un fluorocarbono.

A fórmula química do monómero, o tetrafluoretileno, é CF2=CF2, e o polímero -(CF2-CF2)n-

A marca T*eflon®* engloba ademais outras resinas derivadas do PTFE, tales como a resina PFA ( perfluoroalcóxido), a resina FEP ( etileno propileno fluorado ) e a resina ETFE ( etil tri flúor etileno ).

A principal virtude deste material é que é unha substancia practicamente inerte, non reacciona con outras substancias químicas excepto en situacións moi especiais. Isto débese basicamente á protección dos átomos de flúor sobre a cadea carbónica. Esta carencia de reactividade permite que a súa toxicidade sexa practicamente nula sendo, tamén, o material co terceiro máis baixo coeficiente de rozamento de todos os materiais sólidos coñecidos. Outra cualidade característica é a súa impermeabilidade mantendo, por tanto, as súas cualidades en ambientes húmidos. Por estas características especiais, alén da baixa adherencia e aceptabilidade óptima polo corpo humano, é usado en diversos tipos de próteses.

Notas
-----

1. ↑  Teflon® é marca rexistrada da DuPont, Teflon Arquivado 25 de marzo de 2012 en Wayback Machine. *site* da DuPont nos Estados Unidos

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *Augas escuras*, filme cuxa trama está relacionada cos perigos do teflón.
* Plástico

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q143252
* AAT: 300389728
* EBID: ID
* GEC: 0133320
* MAG: 2780557906
* PSH: 6094

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 9002-84-0
* ChEBI: 53251
* DTXSID: DTXSID7047724
* ECHA: 100.120.367
* KEGG: D08974
* MeSH: D011138
* UNII: E1NC1JVS3O

 |
O termo **umbrisol** deriva do vocábulo latino "umbra" que significa "sombra", facendo alusión á cor escura do seu horizonte superficial. É un dos 32 grupos de solo recollidos na Base de Referencia Mundial para os Recursos do Solo (WRB). O código WRB de Grupo de Solo é UM e o perfil é de tipo AC, con horizonte B ocasional.

É un tipo de solo característico de climas fríos e húmidos, frecuentemente montañosos, con ningún ou escaso déficit de humidade. Desenvólvense principalmente sobre materiais de alteración de rocas silíceas. Caracterízanse por un horizonte superficial groso escuro, ácido e moi rico en materia orgánica. Soportan vexetación de bosque ou pasteiro extensivo. A predominancia de terra en pendente e as condicións climáticas húmidas e frescas restrinxen a utilización de moitos Umbrisoles ao pastoreo extensivo. O manexo céntrase na introdución de pastos mellorados e a corrección de pH do solo por encalado.

Esténdense por unha superficie aproximada de 100 millóns de hectáreas da edafosfera e están presentes en todos os continentes. En Europa son frecuentes no noroeste do litoral atlántico, como Islandia, Illas Británicas e no noroeste de Portugal e España. En Galicia, xunto aos Cambisoles, son os máis habituais.

Subclasifícanse en: Tiónico, Gélico, Léptico, Gléyico, Arénico, Estágnico, Albico, Húmico, Ferrálico, Esquelético, Antrico e Háplico.

Os Umbrisoles tamén se denominan Cambisoles húmicos ácidos.

Notas
-----

1. ↑  Instituto Geográfico Nacional. "Regiones biogeográficas" (PDF). *España a través de los mapas. 2º Bachillerato*. Consultado o 7/11/2015.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* IUSS Working Group WRB: *World Reference Base for Soil Resources, fourth edition*. International Union of Soil Sciences, Vienna 2022, ISBN 979-8-9862451-1-9. ().
* IUSS Working Group WRB. (2015). *Base referencial mundial del recurso suelo 2014, Actualización 2015 - Sistema internacional de clasificación de suelos para la nomenclatura de suelos y la creación de leyendas de mapas de suelos.* (PDF). Informes sobre recursos mundiales de suelos No. 106. Roma: FAO. ISBN 978-92-5-108369-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2238717
* EBID: ID
* MAG: 2781178138

 |
**Lucas Daniel de la Torre** (nado en San Diego, California, Estados Unidos o 23 de maio de 1998) é un futbolista estadounidense que xoga como mediocampista no Real Club Celta de Vigo, equipo galego da Primeira División de España. A súa fichaxe produciuse en xullo de 2022, procedente do Heracles Almelo da Eredivisie, a primeira división da liga de fútbol Países Baixos.

Clubs
-----

### Primeiros anos

O seu primeiro contacto co fútbol produciuse nos Nomad Soccer CLub e no San Diego Surf, ambos en California. Con 15 anos, en 2013, mudouse a Reino Unido para xogar nas categorías inferiores do Fulham. O seu debut co equipo inglés foi o 9 de agosto de 2016 na primeira rolda da Copa da Liga contra o Leyton Orient. O seu primeiro partido na Premier League foi nun encontro contra o Bolton Wanderers o 28 de outubro de 2017, coma substituto de Tomáš Kalas. O partido rematou en empate 1-1 na casa.

O seu primeiro gol co Fulham foi na eliminatoria da Copa da Liga contra o Millwall o 25 de setembro de 2018.

### Heracles Almelo

O 6 de agosto de 2020 firmou un contrato de dous anos co Heracles Almelo da Eredivisie. No seu debut deu unha asistencia, 13 de setembro de 2020 nunha vitoria por 2-0 sobre ADO Den Haag. Ademais formou parte do Equipo do mes da Eredivisie de marzo de 2021.

### Celta de Vigo

O 7 de xullo de 2022, Luca de la Torre converteuse na terceira fichaxe estival do Celta de Vigo, cun prezo de traspaso duns 2 millóns de euros.

Seleccións
----------

Luca de la Torre é internacional absoluto coa Selección de fútbol dos Estados Unidos. O seu debut foi o 2 de xuño de 2018, cando entrou como suplente nun amigábel fronte a Irlanda.

En categorías inferiores, de la Torre formou parte da selección sub-17 de Estados Unidos para o Campionato Sub-17 da Concacaf de 2015 e na Copa Mundial de Fútbol Sub-17 de 2015.

En 2017 conquistou o título do campionato Sub-20 da Concacaf.

Notas
-----

1. ↑  "Club list of registered players: As at 19th May 2018: Fulham" (PDF). English Football League. p. 16. Retrieved." (PDF). *EFL*. Consultado o 8 de xullo de 2022.
2. ↑  "USMNT midfielder Luca de la Torre set to sign for LaLiga's Celta Vigo - sources". *Espn.com*. Consultado o 8 de xullo de 2022.
3. ↑  "Luca de la Torre chegará ao celta traspasado por 1.8 millóns.". *La Voz de Galicia*. Consultado o 4 de xullo de 2022.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Fulham F.C.
* Luis Campos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q26251807
* FootballDatabase: 300166
* L'Équipe: 68667
* NFT: 71294
* Soccerway: 425088
* Thefinalball: 424796
* Transfermarkt: 315762
* Worldfootball: luca-de-la-torre

 |
O novo teatro.
O **Festival de Ópera de Glyndebourne** é un evento celebrado desde 1934 nunha casa de campo situada nos arredores de Lewes, en East Sussex, Inglaterra.

Historia
--------

A casa pasou a ser propiedade de John Christie en 1920. Como dono dunha compañía que fabricaba órganos (Hill, Norman & Bear Ltd.), Christie iniciou os traballos de adaptación de Glyndebourne para acomodar un órgano na sala de concertos de 80 pés de longo, creando o instrumento máis grande de Inglaterra, despois do da catedral.

Como amante da música, Christie organizou regularmente encontros musicais nesta sala. Así coñeceu á súa futura esposa, Audrey Mildmay, cantante de ópera profesional que lle deu un toque de profesionalidade a estes encontros. Na súa lúa de mel, mentres visitaban os festivais de Salzburgo e Bayreuth, tiveron a idea de crear un festival similar na súa casa. Construíron un auditorio con capacidade para 300 persoas, contrataron ao director de orquestra Fritz Busch e ao director artístico Carl Ebert, ambos exiliados do réxime nazi, e inauguraron o festival o 28 de maio de 1934.

O teatro orixinal, construído ao carón da casa, foi ampliado e mellorado en varias ocasións, e para principios dos anos 1990 xa incluían un complexo de restaurantes, camerinos e outras instalacións. En 1992 ofreceuse a última presentación nese teatro, e en 1994 inaugurouse un novo teatro con capacidade para 1200 persoas, construído grazas a doazóns públicas, cun custo de ao redor de 34 millóns de libras esterlinas. O Festival opera sen ningunha axuda pública. 

O Festival de Glyndebourne é moi famoso polas súas producións de óperas de Mozart, moitas das cales están consideradas como as mellores producións feitas nunca no século XX. Moitas das súas representacións foron gravadas en vídeo e para a televisión. A finais dos anos 1980, o festival de Glyndebourne fixo unha nova produción con moito éxito de *Porgy and Bess*, de Gershwin, dirixida por Trevor Nunn. Nos últimos anos Mozart continuou sendo o repertorio principal do festival, pero a compañía tivo moito éxito con producións excepcionais de ópera de Leoš Janáček e Handel. 

Dende o ano 2014 o director musical do festival é Robin Ticciati.

Directores musicais
-------------------

* 1934-1951 - Fritz Busch
* 1952-1963 - Vittorio Gui
* 1964-1977 - John Pritchard
* 1978-1988 - Bernard Haitink
* 1989-2000 - Andrew Davis
* 2001-2013 - Vladímir Yúrovski
* 2014-presente - Robin Ticciati

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Festival de Glyndebourne*** |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Glyndebourne Festival Opera website

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q203348
* WorldCat
* VIAF: 312727920
* BRE: 2363644
* EBID: ID
* GEC: 0246407
* ISNI: 0000 0004 0514 3596
* LCCN: n83070003
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0068239

 |
A **igrexa de Sproge** (sueco: *Sproge kyrka*) é unha igrexa medieval luterana en Sproge, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.

Historia e arquitectura
-----------------------

A presente igrexa de pedra de Sproge é do século XIII. A nave e o coro son as partes máis antigas, sendo construídas durante a primeira metade do século. A torre foi engadida a finais do mesmo século. Na fachada sur hai unha placa que afirma que a data de construción sería 1058, pero esa data semella ser pura fantasía. Porén, no lugar houbo antes unha igrexa de madeira. Unhas 40 táboas dese edificio consérvanse no Museo de Gotland en Visby. A *stavkirke* probablemente foi construída durante o século XI.

A igrexa foi completamente reconstruída en 1839-40, cando se insertaron novas fiestras na parede, as bóvedas medievais interiores substituíronse por un teito moderno e se construíu unha nova entrada na fachada sur. Do inventorio medieval só queda a cruz triunfal do século XIV. O retablo e a pía baustismal son do século XVII. No chan do coro tamén quedan tres tumbas medievais, e no chan da torre hai unha pedra pintada precristián con inscricións rúnicas. A pedra conta a historia de dous homes chamados Gairvatr e Audvatr que fixeron un dolmen para a súa nai, e ten unha imaxe que representa a unha muller morta dirixíndose nunha zorra cara ao reino dos mortos. En fronte desta hai unha placa memorial máis moderna, conmemorando a un piloto británico que morreu cando o seu avión se esnafrou no mar Báltico preto da igrexa durante a segunda guerra mundial.

No ano 1965 a igrexa foi restaurada.

Galería de imaxes
-----------------

* Vista dende o norteVista dende o norte
* Portal da navePortal da nave
* Cruz triunfalCruz triunfal

Notas
-----

1. 1 2 3  Lagerlöf, Erland (1973). Rabén & Sjögren, ed. *Gotlands kyrkor*. Uddevalla. pp. 238–240. ISBN 9129410355.

| * v
* c
* e
Igrexas en Gotland, Suecia |
| --- |
| 
* Akebäck
* Ala
* Alskog
* Alva
* Anga
* Ardre
* Atlingbo
* Barlingbo
* Björke
* Boge
* Bro
* Bunge
* Burs
* Buttle
* Bäl
* Dalhem
* Eke
* Ekeby
* Eksta
* Endre
* Eskelhem
* Etelhem
* Fardhem
* Fide
* Fleringe
* Fole
* Follingbo
* Fröjel
* Fårö
* Gammelgarn
* Ganthem
* Garde
* Gerum
* Gothem
* Grötlingbo
* Guldrupe
* Hablingbo
* Hall
* Halla
* Hamra
* Hangvar
* Havdhem
* Hejde
* Hejdeby
* Hejnum
* Hellvi
* Hemse
* Hogrän
* Hörsne
* Klinte
* Kräklingbo
* Källunge
* Lau
* Levide
* Linde
* Lojsta
* Lokrume
* Lummelunda
* Lye
* Lärbro
* Martebo
* Mästerby
* Norrlanda
* När
* Näs
* Othem
* Roma
* Rone
* Rute
* Sanda
* Silte
* Sjonhem
* Slite
* Sproge
* Stenkumla
* Stenkyrka
* Stånga
* Sundre
* Tingstäde
* Tofta
* Träkumla
* Vall
* Vallstena
* Vamlingbo
* Viklau
* **Catedral de Visby**
* Visborg
* Vänge
* Väskinde
* Västergarn
* Västerhejde
* Väte
* Öja
* Östergarn

 | Coat of armas do Gotland County |
|  **Commons** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1742946
* WorldCat
* VIAF: 126735010
* LCCN: n85153402

 |
**Luis Antonio Gómez Piña**, nado en Lisboa o 7 de setembro de 1969, é un político galego do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

### Política municipal

Nas eleccións municipais de 1991 encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE na Cañiza e foi elixido concelleiro na oposición. Nos seguintes comicios foi mellorando progresivamente os seus resultados, pasando de 1 concelleiro a 2 en 1995 e 1999, 4 en 2003, 5 en 2007 e 2011 e 6 en 2015 e 2019. Nesta última convocatoria electoral o PPdeG perdeu a maioría absoluta, polo que foi elixido alcalde grazas a un pacto co único concelleiro de Ciudadanos. Nas eleccións municipais de 2023 revalidou a alcaldía con maioría absoluta ó lograr 7 concelleiros.

### Política nacional e autonómica

Foi deputado no Congreso dos Deputados dende o 28 de abril de 2009 en substitución de Antón Louro, permanecendo no cargo ata o final da lexislatura en 2011. Trala finalización do seu mandato como parlamentario estatal, accedeu a un escano no Parlamento de Galicia en substitución de Guillermo Meijón a finais de 2011, permanecendo ata o final de dita lexislatura en 2012. 

Foi Secretario de Organización do PSdeG-PSOE na provincia de Pontevedra a partir de outubro de 2009, ata a súa renuncia en xaneiro de 2012. Dende xaneiro de 2018 volveu a ocupar dito posto, no cal se mantivo tralo congreso de febreiro de 2022.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Miguel Domínguez Alfonso** |  **Alcalde da Cañiza** 2019 - actualidade | Sucesor:**no cargo** |

Notas
-----

1. ↑  Luis Gómez Piña llega a la Alcaldía tras 28 años en la oposición
2. ↑  *La Voz de Galicia*, Vigo, «É un orgullo ser o primeiro da comarca en estar no Congreso», 24-5-2009, p. L12]
3. ↑  Luis Piña ingresó en el Parlamento de Galicia
4. ↑  El PSOE provincial nombra a Luís Gómez Piña secretario de organización

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais na Cañiza

### Ligazóns externas

* Ficha no Congreso dos Deputados
**Manuel Porto Mella**, nado en Santiago de Compostela cara a 1916, foi un sindicalista galego.

Traxectoria
-----------

Almacenista e conserxe do Sindicato de dependentes e oficinistas de Santiago de Compostela. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e ingresou na prisión de Compostela. Trasladado á prisión de Ordes, foi posto en liberdade. Agochouse ata que foi mobilizado. Loitou na batalla do Ebro e despois foi enviado a Córdoba e pasouse ao exército republicano en Peñarroya. Conseguiu o grao de capitán. Coa derrota republicana, pasou a Francia, onde quedou a vivir, paticipando nas actividades do PSOE e da UGT en Clermont-Ferrand (Puy-de-Dôme).

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Lamela García, Luis (2005). *1936, la 'Cruzada' en Compostela. La guerra civil y la represión franquista en los documentos policiales y militares*. Sada: Do Castro. p. 64. ISBN 84-8485-186-9.

### Ligazóns externas

* Manuel Porto Mella na páxina web *Nomes e Voces*.

* Censo de represaliados de la UGT

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q28942268
* DSBE: 10625\_porto-mella-manuel

 |
Coordenadas: 29°47′25″N 31°12′33″L﻿ / ﻿29.790277777778, 31.209166666667

Pirámide curvada
A **pirámide curvada** ou **pirámide sur de Dahshur**, é un monumento funerario ou mausoleo construído por orde do faraón Snefru en Dahshur, Exipto.

Características
---------------

Estímase que a súa forma particular é unha tentativa errada de pirámide de caras lisas[], a última fase da evolución das pirámides exipcias. Posúe numerosas particularidades e aseméllase en moitos puntos á pirámide erixida polo fillo e sucesor de Seneferu, Jufu, coñecido comunmente como Queops[].

Entre as súas características resalta o feito de que unha das súas dúas entradas non está situada sobre a fachada setentrional, feito único no Imperio Antigo[]. Así mesmo, é salientábel tamén o feito de que a pirámide conserva aínda a maior parte do seu recubrimento, o que a converte na pirámide que actualmente está mellor conservada de todo Exipto. No seu interior atópase unha bóveda falsa con apoio nas catro paredes. O complexo funerario revela vestixios dun impoñente templo cuxa rica ornamentación o distingue dos outros monumentos da cuarta dinastía.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q459608
* Pleiades: 412852518
* Structurae: 20004730

 |
Coordenadas: 28°27′22″N 16°15′05″O﻿ / ﻿28.456067, -16.251278

Á noite.
O **Auditorio de Tenerife "Adán Martín"** é unha construción civil para eventos culturais, situada na Avenida da Constitución de Santa Cruz de Tenerife, nas Illas Canarias, á beira do océano Atlántico na zona sur do peirao da cidade.

Historia e características
--------------------------

Foi deseñado polo arquitecto Santiago Calatrava Valls. A construción comezou en 1997 e rematou en 2003, e foi inaugurado o 26 de setembro deste ano coa presenza de Filipe de Borbón, Príncipe de Asturias; tamén foi visitado en 2005 polo expresidente dos EUA, Bill Clinton. O edificio insírese nos principios da arquitectura modernista tardía do século XX. A súa sala principal ten capacidade para 1.616 persoas.

O seu perfil moderno fixo que o Cabido de Tenerife o considere un dos símbolos máis destacados da cidade de Santa Cruz e na illa de Tenerife. En marzo de 2008, o Servizo Postal emitiu seis selos para recoller as obras máis emblemáticas da arquitectura española e incluíu o auditorio debido á súa singularidade. É o edificio máis moderno nas Illas Canarias e unha das atraccións de Tenerife.

Notas
-----

1. ↑  "Ricardo Melchior y el Auditorio de Tenerife". Arquivado dende o orixinal o 30 de abril de 2010. Consultado o 14 de xuño de 2010.
2. ↑  "Tenerife Convention Bureau (información sobre centros de congresos)". Arquivado dende o orixinal o 01 de marzo de 2012. Consultado o 14 de xuño de 2010.
3. ↑  "Correos emite seis sellos con obras emblemáticas de la arquitectura española e incluye al Auditorio de Tenerife". Arquivado dende o orixinal o 11 de abril de 2008. Consultado o 14 de xuño de 2010.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Ópera*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Auditorio de Tenerife*** |

### Outros artigos

* Santa Cruz de Tenerife

### Ligazóns externas

* Auditorio de Tenerife, sitio oficial *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q28964
* WorldCat
* VIAF: 135344391
* GeoNames: 6949430
* GND: 7619898-4
* MusicBrainz: ID
* NKC: kn20031020010
* Structurae: 20003180
* SUDOC: 167006886

 |
Anselmo, nado en Cividale del Friúl en 723 e morto en Nonantola en 805, foi duque longobardo de Friúl do 749 ao 751, en asociación con Pedro

Traxectoria
-----------

Son escasas as informacións directas sobre o personaxe, que ascendeu ao trono ducal de Cividale no 749 (en asociación con Pedro), cando Aistulfo, xa duque tras a elección de Rachis como soberano dos longobardos, se converte á súa vez en rei en Pavia

A tradición da Igrexa católica identifícao con **san Anselmo de Nonantola**, que tería abandonado o trono ducal no 750-751, cando se retirou no mosteiro de Fanano, que el mesmo fundaran un lugar que lle doara o rei Aistulfo, o cal tería casado coa súa irmá Xisaltruda. Dous anos máis tarde, sobre o 752, fundou o mosteiro de Nonantola, sempre preto de Módena, para despois dirixirse a Roma, onde o Estevo III lle doou algunhas reliquias de san Silvestre e o nomeou abade de Nonantola. Despois fundou hospitais para pobres e enfermos, pero no 756 foi expulsado de Nonantola polo novo rei longobardo, Desiderio, que emprendera unha vasta operación de reorganización dos mosteiros do reino longobardo para garantirse o seu apoio. Anselmo retirouse a Montecassino ata o 774 cando, deposto Desiderio por Carlomagno, puido volver a Nonantola, onde morreu no 805. Canonizado pola Igrexa Católica, a súa festa é o 3 de marzo.

Unha identificación alternativa, hipotética e indutiva, é, en cambio, co terceiro fillo de Pemón e Ratperga, xunto a Rachis e Aistulfo: **Ratchait**. Se a correspondencia é correcta, tamén a el se lle aplicaría a cualificación de "valoroso" atribuída por Paulo Diácono a todos os fillos de Pemón. Ratchait aparece na corte de Liutprando xusto antes da deposición do pai a favor de Rachis, no momento no que o soberano ordena o arresto dos que apoiaban ao duque deposto.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Paulo Diácono, *Historia Langobardorum* (*Historia dos longobardos*, Lorenzo Valla/Mondadori, Milán 1992).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q569615
* WorldCat
* VIAF: 61366933
* CERL: cnp01129464
* DBI: ID
* DeutscheBio: 133597636
* FAST: 1950484
* GND: 133597636
* ISNI: 0000 0000 4712 6824
* LCCN: no2008140594
* Orthodox Encyclopedia: 115686
* SUDOC: 125927118
* Treccani: anselmo-di-nonantola-santo

 |
| Colias alfacariensis |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Clase: | Insecta |
| Orde: | Lepidoptera |
| Suborde: | Glossata |
| Infraorde: | Heteroneura |
| División: | Ditrysia |
| Sección: | Rhopalocera |
| Familia: | Pieridae |
| Subfamilia: | Coliadinae |
| Xénero: | *Colias* |
| Especie: | ***C. alfacariensis*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Colias alfacariensis'**Ribbe, 1905 |
| Sinonimia |
| * *Colias sareptensis* Staudinger, 1871
* *Colias australis* Verity, 1911
 |

A ***Colias alfacariensis*** é unha especie de insecto lepidóptero da familia Pieridae, que foi descrita orixinalmente, como unha variedade de *Papilio hyale*, por Ribbe, en 1905, en Alfacar (España). O entomólogo Verity describiuna de forma independente en 1911, baixo o nome de *Colias australis*, nome co que foi coñecida durante bastante tempo.

Descrición
----------

Ás anteriores de cor amarela limón no seu anverso, con fimbrias rosadas, cun punto negro e bandas de igual cor. Reverso lixeiramente alaranxado con puntos prateados, moi visibles, no extremo da cela. As ás posteriores teñen un punto alaranxado. A femia ten un ton branco-verdoso, co reverso similar. Esta especie é moi similar á *Colias croceus*.

* Colias alfacariensis  ♀*Colias alfacariensis* ♀
* Colias alfacariensis  ♀ △*Colias alfacariensis* ♀ △

Reprodúcese tres veces ao ano (aproximadamente en abril, xullo e outubro), sendo a última das xeracións moito máis reducida que as dúas anteriores. A posta realízase sobre follas de Hippocrepis.

Distribución e hábitat
----------------------

É unha especie estendida por toda a rexión paleártica. En España e Portugal é moi frecuente, sobre todo no sur. Adoita vivir en zonas de aciñeiras, e ladeiras asolladas, a certa altura (1.500-1.800 m). As poboacións non adoitan formar poboacións densas, pois é unha especie de carácter solitario. É moi usual nos macizos montañosos de tipo calizo de Andalucía Oriental, sobre todo na serra de Huétor, onde foi descrita por primeira vez, e menos abundantes en montañas máis elevadas, como Serra Nevada.

Notas
-----

1. ↑  Tinaut Ranera, José Alberto e outros: *Colias alfacarensis*, en *op. ref.*, p.182

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Colias alfacariensis Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Colias alfacariensis*** |

### Bibliografía

Olivares, Francisco Javier; Barea-Azcón, José Miguel e outros (2011): *Las mariposas diurnas de Sierra Nevada*, Consejería de Medio Ambiente, Junta de Andalucía, Granada, ISBN 978-84-92807-72-7, pp. 182-183.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 51360
* Dyntaxa: 201047
* EOL: 175515
* EUNIS: 91100
* FE: 440827
* FE-New: ID
* GBIF: 5137637
* iNaturalist: 344763
* IRMNG: 10866755
* LepIndex: 174598
* NBN: NHMSYS0021143487
* Soortenregister: 168973
* TAXREF: 219826
* Vlindernet: 1031

 |
Coordenadas: 47°27′45″N 8°10′51″L﻿ / ﻿47.46252, 8.18087

Vista exterior do castelo
**Habichtsburg** ou **castelo de Habsburgo** é un castelo situado na localidade suíza de Habsburg, no cantón de Argovia, preto do río Aar. Localízase a unha altitude de 505 metros sobre o nivel do mar, na crista alongada do outeiro de Wülpelsberg. Foi a sede inicial da dinastía da familia Habsburgo.

Historia
--------

O ascenso político dos Habsburgo iniciouse coa adquisición de posesións territoriais en torno a este castelo, para chegar a ser a casa real máis importante de Europa a partir de fins do século XV, moi pouco logo de perder a posesión deste castelo e todas as súas terras na actual Suíza. Aínda que os Habsburgo non gobernaron estas terras desde o século XV, as armas históricas dos Habsburgo -un león sobre un fondo dourado- continuaron formando parte do seu escudo ata o final do período imperial. A área ao redor deste castelo foi cuberta por bosques e só foi limpada ao redor do ano 1500. 

Vista do castelo na *Topographia Helvetiae, Rhaetiae et Valesiae* de Matthäus Merian (1642)
O castelo foi inicialmente construído cara a 1020 ou 1030 polo conde Radbot. O seu neto, Otón II de Habsburgo, é o máis antigo membro desta familia documentado que se referiu a si mesmo como "de Habsburgo", no ano 1108. En varias etapas fóronse agregando outros edificios, transformándoo nun dobre castelo e alcanzando a súa máxima extensión a principios do século XIII, cuns 3000 m².

Tras a expulsión dos Habsburgo, a metade oriental do castelo -a parte máis antiga- quedou en ruínas e posteriormente derrubouse. A parte máis nova, considerada a parte traseira do castelo -cara ao oeste- mantívose e conservou a súa aparencia orixinal. Excepto por unhas poucas modificacións, esta parte do castelo aínda se conserva. En 1948 foi incorporado ao inventario dos bens culturais de importancia nacional de Suíza. O palacio utilízase como un restaurante desde o ano 1979, e achego sitúase un museo sobre a historia do castelo.

Nos anos 1978/83 e 1994/95 se escavaron extensas zonas de interese arqueolóxico no lugar.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Castelo de Habsburg Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Casa de Habsburgo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q317096
* WorldCat
* VIAF: 239654862
* GeoNames: 7286017
* GND: 4673774-1
* HDS: 011153

 |
Coordenadas: 36°31′42″N 6°18′58″O﻿ / ﻿36.528245362952, -6.3159781511973

Vista do castelo desde a praia de La Caleta.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Castelo de San Sebastián.
O **Castelo de San Sebastián** é unha fortaleza da cidade de Cádiz, situada nun dos extremos de La Caleta sobre un pequeno illote onde, segundo a tradición clásica, atopábase o Templo de Kronos. En 1706 inícianse as obras, dando lugar a un recinto fortificado de planta irregular e que defendía o flanco norte da cidade. No seu interior e sobre a base dunha torre-atalaia musulmá levántase o actual faro, 1908, o segundo eléctrico de España, de estrutura metálica e 41 metros sobre o nivel do mar.

A orixinal silueta deste castelo sobre o mar convertérono en escenario de varias películas rodadas en Cádiz, entre elas a máis cara do cine español, *Alatriste*, rodada aquí en 2005.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5050414
* GeoNames: 2511232
* OSM: 12380332

 |
**Manuel Rodríguez Saa**, coñecido como **Dr. Saa** e **Conde de Waldemar**, nado en Bagude (Portomarín) en 1885 e finado no mesmo concello o 5 de novembro de 1984, foi un ilusionista galego.

Traxectoria
-----------

Emigrou a Madrid, onde malviviu como camareiro. Trasladouse a París e aprendeu os seus trucos nos clubs e cabarés de Montparnasse. Marchou a Buenos Aires e debutou nun casino de Maipú, (Mendoza). Alí comezou a súa carreira de éxito, primeiro en Europa, durante a guerra, e a partir da súa actuación na Habana en 1921, por todo o continente americano. Regresou a Galicia e o 15 de xaneiro de 1925 conseguiu debutar en España, no Teatro Novedades de Barcelona. Foi contratado por Primo de Rivera para entreter ás tropas que combatían en Marrocos.

Instalouse en Manila onde viviu comodamente logo do seu matrimonio coa aristócrata Teodora Salgado ata 1944. Ao morrer a esposa, os herdeiros obrigárono a fuxir. A finais dos anos sesenta decidiu volver a Galicia.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Díaz Díaz, Xosé; Fernández Guzmán, Belén (2012). *O misterioso Dr. Saa*. Vigo: Xerais. ISBN 978-84-9914-348-4.

### Ligazóns externas

* Martínez, Iago (2012-02-17). "El último truco del conde". *El País* (en castelán). ISSN 1134-6582. Consultado o 2023-09-04. (require subscrición (?)).  *(en castelán)*
* O Houdini de Portomarín

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20533310
* WorldCat
* VIAF: 305938928
* LCCN: n2014000662

 |