**Elisabeth Catherina Koopmann Hevelius** (en polaco tamén chamada *Ożbieta Heweliusz*) (1647–1693) é considerada unha das primeiras mulleres astrónomas e chamada a *nai das cartas lunares*. Foi a segunda esposa do seu colega Johannes Hevelius.

Primeiros anos
--------------

Elisabeth Koopmann (ou *Kaufmann*, do alemá, "comerciante") foi, tal como Johannes Hevelius e a súa primeira esposa, membro dunha rica familia da cidade de Gdańsk, situada na República das Dúas Nacións e parte da liga Hanseática. Os pais de Elisabeth Koopman eran Nicholas Kooperman (ou Cooperman) (1601-1672) quen foi un próspero comerciante e Joanna Mennings (ou Menninx) (1602-1679). Nicholas e Joanna casaron en Ámsterdam en 1633. Máis tarde trasladáronse a Hamburgo e en 1636 mudáronse finalmente a Gdánsk. Foi nesta cidade, onde maioritariamente falábase alemán, pero que era parte de Polonia naquel momento, onde naceu Elisabeth.

Casamento
---------

A fascinación pola astronomía levou a Elisabeth, cando aínda era unha nena, a achegarse a Johannes Hevelius, un astrónomo de reputación internacional que posuía un complexo de tres vivendas en Gdánsk cun observatorio astronómico. En 1663, cando Johannes tiña 52 anos e Elisabeth 16, casaron. Tiveron un fillo, que morreu rapidamente, e tres fillas.

Prodromus Astronomiae
---------------------

Publicado logo da morte de Johannes, e grazas ao apoio do rei Xoán III Sobieski, o Prodromus Astronomiae consistía en tres partes: un prefacio (chamado *Prodromus*), un catálogo de estrelas (chamado *Catalogus Stellarum*), e un atlas de constelacións (chamado Firmamentum Sobiescianum, sive Uranographia).O *Prodromus* describía a metodoloxía e tecnoloxía utilizada para crear o catálogo de estrelas. Prové exemplos de uso do sextante e o cuadrante, escritos por Johannes, con referencia a posicións coñecidas do Sol para calcular a lonxitude e latitude de cada estrela. No borrador do *Catalogus Stellarum*, cada estrela ten información específica rexistrada en columnas: o número de referencia e magnitude segundo Tycho Brahe, o propio cálculo da magnitude segundo Johannes, a lonxitude e latitude, tanto por coordenadas elípticas medidas por distancias angulares e altitudes meridianas, como polas coordenadas ecuatoriais das estrelas, calculadas utilizando trignometría esférica. Na versión impresa, as dúas columnas describindo as coordenadas elípticas combináronse e so se mantivo o mellor valor da lonxitude e latitude. Ademais agregáronse máis de 600 novas estrelas e 12 novas constelacións que non figuraban no borrador, facendo un total de 1564. Aínda que as observacións do catálogo fixéronse a ollo espido (sen telescopio), as medicións eran tan precisas que se usaron para a confección de esferas celestes até o s.XVIII. O *Firmamentum Sobiescianum*, aínda que tecnicamente era parte de Prodromus Astronomiae foi publicado de maneira separada cunha circulación máis restrinxida.

Morte
-----

Elisabeth Hevelius morreu en decembro de 1693, á idade de 46 anos, e foi enterrada xunto ao seu esposo. Logo da súa morte, o matemático François Arago escribiu acerca dela:

*Unha observación que sempre se fixo acerca de Madam Hevelius, quen foi a primeira muller, que eu saiba, a quen a fatiga de enfrontarse a observacións astronómica e cálculos non asustaba en absoluto.*

Na cultura
----------

A vida de Elisabeth foi dramatizada na novela *The Star Huntress* (2006).

O planeta menor 12625 Koopman foi nomeado na súa honra, así como o cráter Corpman en Venus.

Notas
-----

1. ↑  Hockey, Thomas (2009). *The Biographical Encyclopedia of Astronomers* (en inglés). Springer Publishing. ISBN 978-0-387-31022-0.
2. ↑  Dora Musielak (30 de amrzo de 2009). "Stories of Women Stargazers" (pdf) (en inglés).
3. ↑  Gotthilf Löschin: *Geschichte Danzigs von der ältesten bis zur neuesten Zeit: mit beständiger Rücksicht auf Cultur der Sitten, Wissenschaften, Künste, Gewerbe und Handelszweige*, Volumen 1, 1828
4. ↑  Nick Kanas: *Star Maps: History, Artistry, and Cartography*, Segunda edición, 13 de xuño de 2012. Springer Praxis Books / Popular Astronomy.
5. ↑  "J. J. O'Connor and E. F. Robertson: *Catherina Elisabetha Koopman Hevelius*" (en inglés). Universidad de St. Andrews. Arquivado dende o orixinal o 30 de xaneiro de 2009. Consultado o 05 de novembro de 2020.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ogilvie, Marilyn Bailey. "Hevelius, Elisabetha Koopman". En *Mujeres en Ciencia*, The MIT Press, 1986, p. 99 ISBN 0-262-15031-X
* Walz, E. 2006. *The Star Huntress*. Random House/Bertelsmann. ISBN 978-3-442-36523-4 (novela histórica)

### Ligazóns externas

* Sitio web do festival de cervexa de Hevelius
* Johann e Elizabeth Hevelius, astrónomos de Danzig

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q466779
* WorldCat
* VIAF: 38079384
* BNF: 10681288w
* CERL: cnp01093464
* DeutscheBio: 132471523
* FemBio: 13374
* GND: 132471523
* ISNI: 0000000022928003
* LCCN: nb2014014159
* SNAC: w61g4wp6
* SUDOC: 132449293

 |