**Agapito García Atadell**, nado en Viveiro o 18 de maio de 1902 e finado en Sevilla o 15 de xullo de 1937, foi un obreiro tipógrafo e sindicalista galego. É coñecido polo seu papel durante a guerra civil española, ao dirixir unha checa en Madrid durante os primeiros meses da contenda e pola súa participación na represión. O seu nome quedou asociado coas checas e coa represión republicana en Madrid durante a contenda. Fuxido da zona republicana pouco antes da Batalla de Madrid, foi capturado polos franquistas, xulgado e executado.

Traxectoria
-----------

Os deputados socialistas Lamoneda, Anastasio de Gracia e Bugeda, co director das Milicias de Investigación, Agapito García Atadell, e un grupo de milicianos dos que traballaban ás súas ordes, entre eles Pedro Penabad Rodríguez.
Obreiro tipógrafo e sindicalista. Militou na Asociación General del Arte de Imprimir, en 1927 era Secretario xeral do Comité Central da Federación de Juventudes Comunistas. En 1928 trasladouse a Madrid para traballar nos talleres de *El Sol* e de *La Voz*. Ingresou na Agrupación Socialista de Madrid en 1930 e foi un destacado militante do Partido Socialista Obrero Español durante a Segunda República, máis próximo a Indalecio Prieto do que a Largo Caballero. Estivo na cadea trala folga xeral revolucionaria de 1934.

### Guerra civil

Despois do golpe de estado de Franco, o PSOE decide reforzar a policía con republicanos leais. Á fronte dunha desas brigadas, denominadas Milicias Populares de Investigación criminal, formada por 48 homes, sitúase García Atadell.

A brigada que actuaba violentamente e sen mediación de procesos xudiciais, foi responsable en total de ata 800 detencións de persoas vencelladas ao bando golpista, á Igrexa ou en xeral á dereita, moitas delas asasinadas. Ademais, as detencións serviron como fonte de financiamento, e as brigadas recadaban grandes cantidades en diñeiro e xoias. Os editoriais dos dous principais xornais socialistas *El Socialista* e *Informaciones*, apoiaron as súas actuacións.

### Fuxida e captura

Fotografías en 1937, logo da súa detención polos franquistas.
En outubro de 1936, García Atadell, canda ao seu colaborador Pedro Penabad Rodríguez e as súas respectivas parellas, tentaron escapar clandestinamente de España polo porto de Alacant alegando que precisaba realizar un servizo de contraespionaxe. Nesa cidade conseguiu un visado de cidadán cubano e embarcou para Marsella no buque arxentino *25 de mayo*. Dende Marsella marcharon a Saint-Nazaire, onde embarcaron cara a Cuba no transatlántico francés *Mexique* o 19 de novembro. Pero o buque aportou dúas veces en territorio controlado polo exército golpista: primeiro na Coruña e logo en Santa Cruz de la Palma, onde finalmente García Atadell e Penabad foron detidos. Foron trasladado primeiro a Santa Cruz de Tenerife e logo a Sevilla, onde lles fixeron un consello de guerra e os condenaron a pena de morte, sendo executados no garrote vil polo verdugo Cándido Cartón.

Notas
-----

1. ↑  Ruiz 2014, p. 9.
2. ↑  "La gran labor de García Atadell al frente de las Milicias Populares de Investigación". *Crónica* (en castelán) (357): 11. 13/9/1936.
3. 1 2  Defending the Republic: The García Atadell Brigade in Madrid, 1936 Arquivado 25 de xaneiro de 2010 en Wayback Machine. de Julius Ruiz, Journal of Contemporary History, Vol. 42, No. 1, 97-115 (2007)
4. ↑  *"un solo saqueo realizado en la casa número 5, de la calle Conde de Xiquena, les ha proporcionado 4 millones de pesetas en metálico, joyas y objetos de arte"*, *Heraldo de Madrid*, 20/8/1936
5. ↑  Romero García 2014.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Agapito García Atadell Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Alcalá, César (2007). *Las checas del terror* (en castelán). Madrid: LibrosLibres. ISBN 978-84-96088-59-7.
* Botana Iglesias, Rocío (2012). *O movemento obreiro socialista na provincia de Lugo (1902-11936)*. Santiago de Compostela: Fundación Luís Tilve. p. 339. ISBN 978-84-95773-26-5. Arquivado dende o orixinal o 06 de maio de 2019. Consultado o 10 de xaneiro de 2018.
* Gubern, Román; Hammond, Paul (2009). *Luis Buñuel: The Red Years, 1929–1939* (en inglés). University of Wisconsin Press. ISBN 978-0-299-28474-9.
* Preston, Paul (2011). *El holocausto español. Odio y exterminio en la guerra civil y después (The Spanish holocaust)* (en castelán). Debate. ISBN 9788499920498.
* Romero García, Eladio (2014). *Garrote vil. Rituales de ejecución, verdugos y reos en la España contemporánea* (en castelán). Ediciones Nowtilus. ISBN 9788499675985. Arquivado dende o orixinal o 11 de xaneiro de 2018. Consultado o 10 de xaneiro de 2018.
* Ruiz, Julius (2014). *The 'Red Terror' and the Spanish Civil War: Revolutionary Violence in Madrid* (en inglés). Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-05454-7.
* Thomas, Hugh (1976). *Historia de la Guerra Civil Española*. Barcelona: Círculo de Lectores. ISBN 84-226-0874-X.
* Zavala, José María (2006). "Atadell, el asesino enmascarado". *Los gánsters de la Guerra Civil* (en castelán). Plaza & Janés. pp. 143–191. ISBN 84-01-37948-2.
* —————— (2015). *Franco con franqueza: Anecdotario privado del personaje más público* (en castelán). Plaza & Janés. ISBN 9788401017124.

### Outros artigos

* Milicias Populares Galegas
* Checa (guerra civil española)

### Ligazóns externas

* *Desmemoria de García Atadell, Paracuellos y Amor Nuño* 2008 *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8191271
* WorldCat
* VIAF: 75021081
* DSBE: 7073\_garcia-atadell-paz-agapito
* GND: 132724855
* ISNI: 0000 0000 1997 7138

 |