***Teatro crítico universal***, subtitulado ***Discursos varios en todo género de materias para desengaño de errores comunes***, é unha extensa colección de ensaios escrita por Benito Xerónimo Feijoo e Montenegro, publicada en oito tomos entre 1726 e 1739. Ten a súa continuación en *Cartas eruditas y curiosas*, publicadas en seis tomos entre 1742 e 1760.

Características
---------------

Benito Jerónimo Feijoo.
A obra, escrita no contexto da era da Ilustración, recolle no título a acepción teatro como *panorama xeral*, común naquel momento. Abrangue cento dezaoito ensaios que abordan as máis diversas materias, como filoloxía, física, matemática, ciencias naturais, medicina, astronomía, xeografía, economía, dereito, relixión, política, filosofía ou literatura. O obxectivo de Feijoo, xa indicado no subtítulo, pretende corrixir vellas supersticións, prexuízos e costumes, cuestión que xa emprenderan autores europeos como Thomas Browne en Inglaterra e Christian Thomasius en Alemaña. Feijoo aparece como unha figura defensora do método experimental en ciencia, amósase moderadamente escéptico en asuntos relativos á haxiografía, aínda que sen reflectir ningunha dúbida sobre o dogma católico. Feijoo escribiu esta obra cun estilo sinxelo, con influencia do estilo e aire, entón predominante, da prosa francesa.

Foi unha das obras máis divulgadas e polémicas do século XVIII español, chegando aos 600.000 exemplares vendidos, e sendo traducida ao inglés, francés, italiano, alemán e portugués. Recibiu a crítica de coetáneos seus, como Salvador José Mañer, que chegou a escribir un *Anti-Theatro Crítico*. Porén, recibiu boa acollida por parte do papa Bieito XIV e de diversos prelados e escritores. O rei Fernando VI de España nomeou o Padre Feixoo Conselleiro do reino, se ben o padre beneditino rechazou permanecer na corte.

Temática
--------

Un dos ensaios, *Defensa de las mujeres*, aborda a igualdade entre o home e a muller, centrada no aspecto do entendemento. Esta obra provocou numerosas opinións en contra, tanto por parte do estamento eclesiástico como do Secular. O texto adoita incluírse como unha das obras precursoras do feminismo.

Notas
-----

1. ↑  Ferrarin, A. R. *Diccionario Literario Bompiani de obras y personajes de todos los tiempos y todos los países*, tomo X. página 41. Barcelona: Hora, 1992.
2. ↑  Oliva Blanco: *La polémica feminista en la España Ilustrada*. ISBN 978-84-937184-7-3 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Armesto, V.: *Dos gallegos, Feijóo y Sarmiento*, La Coruña: Moret, 1964.
* *Bibliographie des sources françaises de Feijoo*, París: Hachette, 1936.
* Menéndez Pelayo, M.: *Historia de los heterodoxos españoles* (tomo III, pp. 67-82), Madrid, 1881.
* Morayta, M.: *El Padre Feyjóo y sus obras*, Valencia, 1913.
* Otero Pedrayo, R.: *El padre Feijóo: su vida, doctrina e influencias*, Ourense: Instituto de Estudios Orensanos, 1972.
* Rodríguez Pardo, J. M.: *El alma de los brutos en el entorno del Padre Feijoo*, Oviedo: Fundación Gustavo Bueno, Pentalfa, 2008.
* Santos, J.: *Indice general alfabético de las cosas más notables que contienen las obras de Feyjóo*, Madrid, 1774.
* Sempere y Guarinos, J.: *Ensayo de una biblioteca española de los mejores escritores del reinado de Carlos III*, tomo III, pp. 18-46, Madrid, 1789.

### Ligazóns externas

* *Teatro crítico universal* Proyecto Filosofía en español. Fundación Gustavo Bueno *(en castelán)*.
* Obras de Benito Jerónimo Feijoo Galiciana. Biblioteca de Galicia.
* Obras de Benito Jerónimo Feijoo Biblioteca Digital Hispánica. BNE *(en castelán)*.