Coordenadas: 42°14′08″N 8°43′41″O﻿ / ﻿42.23556, -8.72806

A panificadora en 2007.
A **panificadora de Vigo** é unha antiga fábrica de pan, fariñas e outros subprodutos da panificación, coma pensos para animais e pastas alimenticias. Estivo en actividade produtiva entre 1924 e 1980. Atópase no centro da cidade, no barrio da Falperra; a media ladeira, entre o cumio do Castro e a ribeira do Berbés. A construción caracterízase polo uso masivo de formigón armado, unha solución de enxeñería novidosa na súa época.

Historia
--------

### Orixes

A Panificadora de Vigo inaugurouse o 26 de outubro de 1924. Obra do arquitecto Manuel Gómez Román e o enxeñeiro Otto Werner. Era propiedade da Compañía Viguesa de Panificación SA (CVPSA), constituída en 1920 por varios empresarios panadeiros. Ata entón a produción de pan en Vigo facíase en pequenas-medianas tafonas escasamente mecanizadas ou incluso no fogar.

A Panificadora supuña unha decidida aposta pola tecnoloxía e a economía de escala. A maior parte da maquinaria importouse de Alemaña (da casa Werner und Pfleiderer), e o proxecto inicial marcábase un horizonte produtivo de 50 tm de pan diarias (moito máis do que consumía o conxunto da cidade naquel entón).

### Desenvolvemento de infraestruturas

En orixe a Panificadora só tiña unha sección de panificación automatizada. O edificio de panificación apenas ocupaba unha sétima parte do predio, víase acompañado dunha serie de obras e edificacións auxiliares (talleres, garaxes, pozo, báscula…) espalladas ao seu redor.

A partir de 1926 Antonio Valcarce García quedou como único accionista maioritario. En 1930, buscando un novo pulo, o edificio principal foi ampliado en varios andares para acoller a sección de moenda (enxeñería e maquinaria da casa catalá Andrés Morro). Para soportar esta nova actividade produtiva tamén se fixo necesario a construción duns silos na parte norte, e un almacén para os sacos de fariña e salvados na parte leste.

Os silos, figura senlleira da vista urbana do Vigo contemporáneo, pertencen a dúas etapas: unha primeira (rematada antes de 1931) formou 4 silos de sección circular rematados por un miradoiro; e unha segunda (rematada antes de 1940) ampliou con 6 máis de sección ovalada. Ámbolos dous construíronse en formigón armado por encofrado escorrente, e están comunicados co edificio principal por unha pasarela e un túnel. O almacén de sacos tamén ten unha característica solución técnica: unha cuberta inundable de formigón armado, que xunto a un sifón xigante, funcionaba como termorregulador para a mercancía.

Pan, fariña, lavadura e outros subprodutos da panificación eran logo distribuídos por camións, da propia empresa, para as localidades e buques do sur da provincia de Pontevedra.

En 1958 e en 1962, na cara oeste da Panificadora, no edificio da rúa Falperra, construíuse unha fábrica de pensos, dotada con tecnoloxía de Philips Duphar. No baixos habilitáronse oficinas e comercios. O proxecto das dúas ampliacións foi do arquitecto Antón Román Conde.

### Evolución empresarial

Os primeiros anos a CVPSA, baseándose na súa superioridade técnica e comercial, deu grandes beneficios. Os anos da II República xa non foron tan bos, en parte polas consecuencias da Gran Depresión, pero sobre todo, porque moitos antigos socios pasaron a ser competencia. A guerra civil implicou algunhas pequenas dificultades no abastecemento, pero a CVPSA e o Exército Nacional chegaron axiña a un acordo. Nos anos de posguerra a Panificadora perdeu marxe de beneficio, xa que o comercio de pan quedou estritamente regulado, pero pola contra viu asegurado o seu mercado coa asignación de 30.000 cartillas de racionamento, (cerca dos 150.000 consumidores, entre 40 e 50 tm de pan, cantidade que fora marcada como horizonte produtivo).

Cara aos anos sesenta, coa paulatina superación da posguerra, o pan perdeu peso na cesta da compra. A Panificadora, virou o seu fronte de interese comercial e investimento cara aos subprodutos do pan. Foi entón cando Pescanova, coa súa liña de peixe empanado e ultraconxelado, converteuse no principal cliente.

En 1967, a CVPSA constituíu a empresa Galega de Nutrición Animal S.A.(GANASA), e despois, continuando coa concentración vertical, participa na formación de Productora Avícola do Noroeste S.A. (ProANoSA).

### Peche

GANASA resultou ser unha empresa deficitaria: devorou o escaso marxe de beneficio da CVPSA. En 1978 morreu o fundador da Panificadora, Antonio Valcarce. En 1979 quebrou GANASA e os acredores recibiron a propiedade do edificio da Falperra, que ao mesmo tempo era parte do capital da CVPSA. Tamén en 1979 Pescanova deixou de ser cliente da Panificadora. Finalmente, en 1980, a CVPSA quebrou, e o seu capital, fundamentalmente o inmoble, entrou en concurso de acredores.

A Panificadora na actualidade
-----------------------------

Na actualidade a propiedade da Panificadora encóntrase repartida entre dúas empresas inmobiliarias, INVOGA e Promociones Montelouro S.A. e a CVPSA. Dende 1988 estas promotoras fecharon un convenio co concello de Vigo para a demolición e reedificación, pero este convenio, integrado no PEPRI, inda non puido ser executado por cuestións legais.

Namentres a Panificadora está sufrindo un proceso de ruína, con espolios e incendios incluídos, tan só os baixos comerciais da Falperra manteñen un certo nivel de uso.

Por outra banda, a ruína non está impedindo o seu crecente recoñecemento coma senlleira testemuña da industrialización e coma símbolo da cidade viguesa. A leira da Panificadora foi promovida polo COAG coma Ben de Interese Cultural, catalogado pola fundación DoCoMoMo (Documentación y conservación del Movimiento Moderno en España y Portugal) e parcialmente integrado no Conxunto Histórico-Artístico do Vigo Vello. Amais, arquitectura, historia e imaxe da Panificadora ten sido obxecto de multitude de documentais, reportaxes televisivas, unha novela (*Panificadora*, de Xosé Cid Cabido), artigos de prensa e iconografías, sempre en moi estreita relación coa identidade viguesa.

Notas
-----

1. ↑  Informe *A Panificadora. Patrimonio arquitectónico Industrial. Vigo*. Colexio Oficial de Arquitectos, subdelegación de Vigo, 1995.
2. ↑  "Un juzgado embarga fincas de La Panificadora a Montelouro por demandas de otros propietarios" Arquivado 13 de setembro de 2019 en Wayback Machine. artigo no *Faro de Vigo*, 4 de abril de 2008 *(en castelán)*.
3. ↑  Convenio urbanístico da leira A Panificadora Arquivado 19 de setembro de 2011 en Wayback Machine. PEPRI do casco vello de Vigo, decembro de 2006.
4. ↑  "Panificadora" Arquivado 02 de xuño de 2020 en Wayback Machine. artigo de Méndez Ferrín no *Faro de Vigo*, 1 de maio de 2009.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Facal Rodríguez, M. J.: "Antonio Valcarce García. O Rei do pan", en *Empresarios de Galicia*, coord. Xoán Carmona Badía. Ed. CIEF, 2006.
* Facal Rodríguez, M. J.: Publicacións na web da Universidade de Vigo.

### Ligazóns externas

* Panificadora de Vigo en Proxecto ARGA.
* Plataforma pola rehabilitación e reutilización.Arquivado 19 de febreiro de 2009 en Wayback Machine.
* Asociación para a participación cidadá.
* Blog[*Ligazón morta*]. Recollida virtual de sinaturas para a conservación da Panificadora.
* Dossier Panificadora de Vigo, de Entremos na Panificadora e Tank (Territorio ANimado Kolectivo)
* Planos da Panificadora, de Entremos na Panificadora e Tank (Territorio ANimado Kolectivo)
* Panificadora de Vigo, en Patrimonio Galego

| * v
* c
* e
De interese en Vigo |
| --- |
| Inmobles | 

|  |  |
| --- | --- |
| Edificios civís | 
* Hotel Universal
* Edificio Bonín
* Edificio Simeón
* Banca Viñas Aranda
* Casa de Fernando Carreras
* Panificadora
* Sede da Xunta de Galicia
* Sede da Deputación de Pontevedra
* Casa de Correos
* Casa de Estanislao Durán
* Casa de Pedro Román
* Casa Pereira de Castro
* Edificio Albo
* Casa de Benigno e Camilo Fernández
* Edificio El Moderno
* Edificio Pardo Labarta
* Casa Torre de Ceta e Arines
* Casa Torre de Pazos Figueroa
* Casas de Oya
* Casa Yáñez
* Edificio Banco de Vigo
* Edificio da Equitativa
* Edificio Banca Viñas-Aranda
* Pazo de San Roque
* Edificio Aurora Polar
* Edificio Curbera
* Casa Mülder
* Pazo de Sensat
* Pazo da Pastora
* Centro de PSA Peugeot Citroën

 |
| Edificios relixiosos | 
* Concatedral de Santa María
* Igrexa de Santiago de Bembrive
* Igrexa de Santa María de Castrelos
* Igrexa de San Salvador de Coruxo
* Igrexa de Santiago de Vigo
* Igrexa da Soidade
* Igrexa de San Mamede de Zamáns

 |
| Hospitais | 
* Hospital Álvaro Cunqueiro
* Hospital do Meixoeiro
* Hospital Nicolás Peña
* Hospital Povisa
* Hospital Xeral
* Policlínico Cíes

 |
| Arqueoloxía | 
* Castro de Vigo
* Centro Arqueolóxico de Salinae

 |
| Fortificacións | 
* Castelo de San Sebastián
* Fortaleza do Castro

 |
| Monumentos e esculturas | 
* Os cabalos
* Dinoseto
* Porta do Atlántico
* O rapto de Europa
* Os redeiros
* O Sereo

 |

 |
| Arte e cultura | 

|  |  |
| --- | --- |
| Museos | 
* MARCO
* Museo do Mar de Galicia
* Casa das Palabras
* Casa das Artes
	+ Arquivo Pacheco e Fundación Laxeiro
* Museo Municipal Quiñones de León
* Museo Etnográfico Liste
* Centro Social Afundación
	+ Colección Afundación
* Casa Galega da Cultura
	+ Fundación Penzol
* Fundación Carlos Casares
* Pinacoteca Francisco Fernández del Riego
* Centro de Visitantes Cambón
* Centro de Arte Fotográfica
* Fundación Barrié en Vigo
* IFEVI
* Cemiterio de Pereiró
* Muíño das Maquías

 |
| Artes escénicas | 
* Centro Cultural Afundación
* Auditorio Pazo de Congresos Mar de Vigo
* Teatro Circo Tamberlick
* Teatro Cine Fraga

 |

* Universidade de Vigo
* Campus Universitario das Lagoas-Marcosende
* Escola de Artes e Oficios
* Biblioteca Pública Central de Vigo
 |
| Deporte e instalacións | 
* Real Club Celta de Vigo
* Estadio de Balaídos
* Celta de Vigo Fortuna
* Gran Peña
* Campo de Barreiro
* Rápido de Bouzas
* Campo de Fútbol Baltasar Pujales
* Coruxo Fútbol Club
* Campo do Vao
* Complexo das Travesas
* Real Club Náutico

 |
| Natureza | 
* Praza de Compostela
* Cíes
* Encoro de Zamáns
* Illa de Toralla
* Monte Alba
* Monte do Castro
* Monte Galiñeiro
* Monte da Guía
* Monte da Madroa
* Parque de Castrelos
* Praia de Samil
* Río Eifonso
* Río Lagares
* Río de Zamáns
* Vigozoo

 |
| Transportes | 
* Estación de Urzáiz
* Estación de Guixar
* Estación de autobuses de Vigo
* Aeroporto de Peinador
* Porto
* Vitrasa

 |
| Barrios urbanos e rúas urbanas | 
* O Areal
* Balaídos
* O Berbés
* O Calvario
* Casabranca
* A Dobrada
* A Florida
* A Salgueira
* San Paio de Lavadores
* San Xoán do Monte
* As Travesas
* Rúa Reconquista
* Avenida de Castelao

 |
| Eventos | 
* Festival Aéreo
* World Fishing Exhibition
* Salón do Automóbil
* Trofeo Cidade de Vigo
* Trofeo Memorial Quinocho
* Concurso de Saltos Internacional
* O Marisquiño
* Vicus Spacorum
* Vigo Street Stunts

 |
| **Portal:Vigo** |