| Gurumelo |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Fungi |
| División: | Basidiomycota |
| Clase: | Agaricomycetes |
| Subclase: | Agaricomycetidae |
| Orde: | Agaricales |
| Familia: | Amanitaceae |
| Xénero: | *Amanita* |
| Especie: | ***A. ponderosa*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Amanita ponderosa***Malençon & R. Heim, 1942 |
| Sinonimia |
| * *Amanita curtipes* var. *ponderosa* (Malençon & R. Heim) M.L. Castro
 |

O **gurumelo** ou **silarca** (***Amanita ponderosa***) é un cogomelo co chapeu hemisférico e abrancazado cando é novo e aplanado e apardazado na madureza, co pé groso, de cor máis clara e cunha volva ampla. A carne tínguese de rosa en contacto co ar ou ao tocala. Trátase dun fungo basidiomiceto comestíbel moi apreciado, endémico da zona central e oeste de Andalucía, especialmente en Huelva e o sur da Estremadura (España) e no Alentexo (sur de Portugal).

Etimoloxía
----------

Crese que o nome empregado na zona onde abunda: *gurumelo* ou *churumelo*, procede da deformación da propia palabra galego-portuguesa: cogumelo. O nome de silarca é coincidente co portugués.

Descrición
----------

Volva grande, abolsada e de longa duración. Pé compacto, denso e macizo que se baleira coa maduración do cogomelo. O chapeu é hemisférico na súa etapa nova, evoluíndo á convexidade e posteriormente a plano conforme madurece, cun diámetro que oscila entre os 6 e 18 cm. Algúns exemplares, de forma excepcional, superaron os 20 cm e 1 kg de peso. Cutícula branca que se modifica en tons ocres e rosáceos dependendo do sollado. Lamas pretas, libres e de cor branca cremosa que tenden a se escurecer co tempo. A súa carne é branca, mesta e compacta, que se arroiba axils ao corte e cun cheiro característico a terra mollada, que facilita a súa identificación.

Hábitat
-------

É unha especie endémica do suroeste da península Ibérica. Cogomelo de primavera. Tradicionalmente en zonas de aciñeiras e sobreiras entre estevas e carpazas. Adaptáronse perfectamente ás formacións de piñeiros e ao eucalipto. Huelva, Badaxoz, Cáceres, Córdoba e a Serra Norte de Sevilla son as provincias españolas de máxima produtividade, mais tamén se atopou en devesas de aciñeira nas abas de Gredos, nas montañas de Sicilia, Peloritanos.

Especies semellantes
--------------------

Para a persoa inexperta existe o perigo de confusión coa perigosa cacaforra da morte (*Amanita phalloides*) na súa variedade branca; aínda que se se repara na súa forma, cheiro e textura, son moi distintas. A *Amanita verna*, que é de cor branca, medra nos mesmos sitios e na mesma época cá *Amanita ponderosa*.

Unha característica moi distintiva do gurumelo é que, ao rabuñar a súa superficie, adquire unha cor rosada moi característica.

Malia posuír unha calidade culinaria alta, recoméndase que a *Amanita ponderosa* non sexa colleitada por persoas que non coñezan perfectamente esta especie.

Recolección
-----------

Para a colla deste cogomelo utilízase un pico con forma de caxato que acaba cunha punta plana para facilitar escarvar na terra, e utilízase unha canastra de vimbio para botalos e que se vaia limpando a terra conforme vas recollendo máis cogomelos. Estes cogomelos pódense atopar tanto debaixo do chan como co seu chapeu fóra. Para o tirar da terra débese escarvar nun dos lados onde se atope o gurumelo, até que o buraco chegue aproximadamente ao final do talo, e logo facer panca co pico dende o lado oposto.

Comestibilidade
---------------

O gurumelo é un cogomelo comestíbel catalogado como de excelente calidade. Nas zonas de produción é considerado como un manxar. Á brasa cuns grans de sal, e unhas follas de poexo manifesta a magnificencia do seu sabor. Revoltos con allo e ovo, en potaxe de fabas con perdiz, asados e picados en ensalada, guisados cun pouco viño soleira e como calquera afeccionado ou profesional da cociña poida imaxinar, é un produto que mellorará todos os xantares.

Gastronomía
-----------

É un prato típico do Andévalo (Huelva) e de toda a Serra de Aracena e picos de Aroche en xeral; así como de Villanueva del Fresno (Badaxoz) e de Valencia del Mombuey (Badaxoz).

En Paymogo, localidade do Andévalo de Huelva, celébrase anualmente a Feira Gastronómica do Gurumelo, ao ser un produto propiamente típico de devandita localidade, podendo ser degustado en diferentes pratos. É un manxar moi demandado e de alto valor. Tamén se celebra anualmente, desde 2007, a xornada transfronteiriza do gurumelo na localidade de Villanueva del Fresno, provincia de Badaxoz, moi achegada a Portugal.

Notas
-----

1. ↑  "*Amanita ponderosa*". *Index Fungorum* (en inglés). CAB International, CBS e Landcare Research New Zealand Limited.
2. ↑  Nome en *Dicionario da alimentación e restauración*
3. ↑  Aníbal Otero Álvarez (1960): *Hipótesis etimológicas referentes al gallego-portugés*, *CEG* XLV, pp. 89-104
4. ↑  Nome galego e definición en: VV. AA. (2012) *Dicionario de alimentación e restauración*, Santiago de Compostela, Termigal. Xunta de Galicia. Real Academia Galega
5. ↑  Dicionario da RAE

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gurumelo*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Fungorum: 284068
* GBIF: 7241988
* iNaturalist: 350053
* MycoBank: 284068
* NCBI: 258489
* TAXREF: 39118

 |