Membro da Igrexa Bautista de Westboro portando un letreiro homofóbico. No cartel pode lerse: «Deus odia ós maricas».
A **homofobia** é o feito cultural consistente no odio, o medo ou o rexeitamento da homosexualidade dentro dun grupo social. Con frecuencia fálase tamén de **lesbofobia** cando se trata da homofobia exercida contra mulleres lesbianas. É análoga á transfobia para as persoas transexuais e á bifobia para as persoas bisexuais. A homofobia é exercida e padecida tanto por persoas homosexuais como por persoas heterosexuais. Considérase que a homofobia é a principal ferramenta de coacción que un grupo social ten para impoñer unha estrutura heterocéntrica.

Visión científica
-----------------

Cartel homófobo en Polonia*.*
O termo *homofobia* foi creado nos Estados Unidos polo investigador K.T. Smith e aparece por vez primeira nun artigo na revista *Psychological Reports* en 1971. Anteriormente o activista W. Churchill creara o termo *homoerotofobia* nun libro sobre o comportamento sexual entre machos de diferentes especies. Porén, o termo *homofobia* foi popularizado por Weinberg, quen no seu libro *Society and the healthy homosexual* (1973) o define como o medo de estar cun homosexual nun espazo pechado e, en relación cos propios homosexuais, o odio de si mesmos. A orixe do termo é obxecto de polémicas discusións que son o resultado de posturas non só teóricas, senón tamén ideolóxicas. Canto ao prefixo *homo-*, discútese se se debe entender como apócope de *homosexual* -nunha visión semellante á de Weinberg- ou se designa a quen é semellante -nunha perspectiva máis psicanalítica-. Canto ao radical *fobia*, debátese entre facer del un uso restritivo -medo entendido como patoloxía individual- ou ampliado -comportamentos e ideas negativas do grupo social-.

O certo é que os únicos estudos científicos sobre o tema sinalan que a percepción dunha falta moral na lexitimación da homosexualidade é indicadora dunha posible desorde mental. Profesores da Universidade de California defenden a inclusión da homofobia no DSM (*Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders*), catálogo no que ata 1973 figuraba a homosexualidade mesma. Dende o *Harvard Medical School* advírtese de que as persoas con pensamentos homófobos precisan de tratamento psiquiátrico. Por último, o *California Department of Corrections* elaborou un programa de terapia antipsicótica destinado ás persoas que exhiben homofobia.

Homofobia e sociedade
---------------------

Vídeo de 1961 dirixido a adolescentes, alertando dos perigos da pedofilia.
A homofobia non é un feito natural, nin instintivo nin universal, nin ten o mesmo significado en todas partes. É un feito cultural propio de certas sociedades en certas fases da súa historia. Dentro desta diversidade, en diferentes lugares, hoxe en día, a homofobia cobra formas moi diversas: aplícase só aos homes, ou só aos que son penetrados, ou só aos que se visten de muller. A base da homofobia atópase na confusión de xénero, é dicir, no abandono do rol propio dun xénero para adoptar o do xénero contrario. Así, o home que é penetrado ou a muller que penetra están transgredindo a norma propia do seu xénero, que asigna a cada individuo un papel dentro do binomio activo/pasivo ou o seu equivalente, penetrante/penetrado.

Os foros de discurso heterocéntrico, entre eles a prensa e a televisión, pero tamén a familia e os círculos sociais, reproducen os síntomas da homosexualidade, principalmente a través da parodia e a burla. Deste esquema está excluída a homosexualidade feminina, por inexistente. Tales síntomas son os seguintes:

* **Homoxeneidade**. O homosexual ten sempre as mesmas características.
* **Hipersexualización**. A principal característica do homosexual e a súa homosexualidade. O homosexual está sempre á procura de encontros sexuais.
* **Infelicidade**. A homosexualidade é necesariamente insatisfactoria. O homosexual é un ser solitario e patético.
* **Promiscuidade**. O homosexual orienta a súa atención a homes heterosexuais que sempre o rexeitan. O homosexual non é selectivo.
* **Afeminamento**. O homosexual é invariablemente efeminado.
* **Sexo anal**. As relacións sexuais homosexuais resólvense sempre a través da penetración anal.

Percepción da homosexualidade segundo o sentido do voto.
A homofobia maniféstase mediante mecanismos mentais inconsciente que o individuo interioriza como tantas outras ideas que forman parte da súa educación. Nas persoas homosexuais os impulsos homófobos teñen unha función primordial de normalización da heterosexualidade: lexitiman a orientación sexual propia; fanlles sentir que a súa moral e a súa sexualidade son válidos, naturais e superiores; permítelles sentirse orgullosos da súa masculinidade ou feminidade. Este mecanismo converte ao homosexual en bode expiatorio de emocións e pensamentos que non son aceptables polo grupo social en que se proxectan sobre el para afastar o sentimento de culpa, e o resultado desta proxección é a creación dun estereotipo: o home homosexual é efeminado, promiscuo e pedófilo; a muller homosexual é masculina e groseira.

Predicador cristián contrario aos homosexuais.
A psicóloga Dorothy Ride desenvolveu unha escala de medición de niveis de actitude homofóbica:

* **Repulsión**. Os actos homosexuais son vistos como contrarios á orde natural. Calquera medio para modificar esta orientación está xustificado.
* **Conmiseración**. Percíbese a heterosexualidade como algo ao que é preferible retornar. Os homosexuais son dignos de compaixón.
* **Tolerancia**. As persoas homosexuais non completaron a súa maduración psicoemocional. Hai que tutelalas e coidalas.
* **Aceptación**. Implica a existencia de algo que cómpre aceptar.

Dentro desta dinámica é corrente a *patoloxización* da homosexualidade, é dicir, a súa consideración como doenza. Existen clínicas especializadas na aplicación de tratamentos presuntamente terapéuticos encamiñados á *curación* da homosexualidade. A Asociación Americana de Psicoloxía (APA) mostrouse contraria a estes tratamentos por considerar que teñen pouca base científica e poden resultar moi lesivos. Tamén a British Medical Association (BMA), a máis importante das organizacións profesionais médicas do Reino Unido, advertiu aos psiquiatras e psicólogos dese país que abandonen as "terapias reparadoras" debido á súa inutilidade e a súa potencial nocividade. A imitación da dereita estadounidense, sectores conservadores de España intentan popularizar procedementos de manipulación psicolóxica aos que chaman "terapias reparadoras", a través de publicacións, prensa e medios de comunicación de corte católico. Grazas a esta propaganda permanece aínda moi estendida a crenza de que a homosexualidade é unha doenza, crenza que hoxe en día sostén un 15% dos españois.

Os estudos realizados sobre homofobia confirmaron que esta se basea nun rol de xénero masculino, moi forte e moi estereotipado. Isto quere dicir que as actitudes homófobas son máis comúns entre homes que se identifican cun rol tradicional e entre os que viven a relixión dun xeito fundamentalista. Outros autores ven na homofobia a expresión sintomática da inseguridade do individuo homófobo con respecto da súa propia heterosexualidade. É significativo que a porcentaxe de homes con signos de homofobia duplica o de mulleres (do 48 ao 24% no Uruguai), do mesmo xeito que diminúe a medida que aumenta o nivel cultural (63, 29 e 27% dos que cursaron educación primaria, secundaria e universitaria, respectivamente) e diminúe a idade do individuo (44% das persoas entre 30 e 59 anos, 18% entre 18 e 30).

Uso político da homofobia
-------------------------

Tarxeta usada por Anita Bryant para promocionar *Save Our Children*.
A homofobia foi empregada historicamente con fins políticos, para manter ou estender determinados réximes. O anterior arcebispo de Cidade do Cabo e Premio Nobel da Paz, o surafricano Desmond Tutu, declarou que a homofobia é un *"crime contra a humanidade"* e *"tan inxusta"* como o apartheid. As organizacións máis conservadoras ven na homofobia unha palabra fetiche que impide toda reflexión sobre a *anormalidade* da homosexualidade e busca estigmatizar a aqueles que pensan que, socialmente, esta constitúe un problema.

Nos anos 90 do século XX creouse en México a Comisión Cidadá contra os Crimes de Odio por Homofobia, que tomou parte activa na redacción da lei nacional contra a discriminación, aprobada no 2003.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *homofobia*.
2. 1 2 3  CASTAÑEDA, M. (1999). *La experiencia homosexual: para comprender la homosexualidad desde dentro y desde fuera*. *Editorial Paidós*. ISBN 968-853-428-5. *(en castelán)*
3. 1 2  NÚÑEZ NORIEGA, G. (2007). *Masculinidad e intimidad: identidad, sexualidad y sida*. *UNAM*. ISBN 970-701-943-3. *(en castelán)*
4. ↑  GONZALO SANZ, L.M. (2007). *Entre libertad y determinismo: Genes, cerebro y ambiente en la conducta humana*. *Ediciones Cristiandad*. ISBN 84-7057-519-8. *(en castelán)*
5. 1 2  BASILIO MUÑOZ, C. (1996). *Uruguay homosexual: culturas, minorías y discriminación desde una sociología de la homosexualidad*. *Ediciones Trilce*. ISBN 9974-32-135-2. *(en castelán)*
6. ↑  MAROTO SÁEZ, A.L. (2006). *Homosexualidad y trabajo social: herramientas para la reflexión e intervención profesional*. *Siglo XXI de España Editores*. ISBN 84-323-1265-7. *(en castelán)*
7. ↑  GLASSGOLD, J.M. et alt. (08/2009). American Psychological Association, ed. "Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation" (Pdf). Consultado o 01/07/2010. *(en inglés)*
8. ↑  INZUNZA, A.S. (20/06/2010). www.elpais.com, ed. "Oraciones para dejar de ser gay". Consultado o 01/07/2010. *(en castelán)*
9. ↑  CASSIDY, S. (02/07/2010). www.independent.co.uk, ed. "BMA declares that 'conversion therapy' for gays is harmful". Arquivado dende o orixinal (Pdf) o 08/12/2019. Consultado o 02/07/2010. *(en inglés)*
10. ↑  *FLICK* (14/03/2010). www.dosmanzanas.com, ed. "La COPE promociona un libro que pretende ayudar a los padres a "curar" la homosexualidad de sus hijos". Consultado o 01/07/2010. *(en castelán)*
11. ↑  YAGÜE, A.M. (20/06/2010). www.elperiodicodearagon.com, ed. "El 15% de los españoles considera una dolencia la homosexualidad". Arquivado dende o orixinal o 12/07/2010. Consultado o 01/07/2010. *(en castelán)*
12. ↑  LÓPEZ SÁNCHEZ, F. (2006). *Homosexualidad y familia: lo que los padres, madres, homosexuales y profesionales deben saber y hacer*. *Grao*. ISBN 84-7827-445-6. *(en castelán)*
13. ↑  CERUTTI GULDBERG, H.; MONDRAGÓN GONZÁLEZ, C. (2006). *Resistencia popular y ciudadanía restringida*. *UNAM*. ISBN 970-32-3155-1. *(en castelán)*
14. ↑  WILLIAMS, G. (08/07/2004). www.afrol.com, ed. "Desmond Tutu: "La homofobia es igual al apartheid"". Arquivado dende o orixinal o 15/07/2010. Consultado o 24/06/2010. *(en castelán)*
15. ↑  Igrexa Católica, Pontificium Consilium pro Familia (2006). *Lexicón: términos ambiguos y discutidos sobre familia, vida y cuestiones éticas*. *Ediciones Palabra*. ISBN 84-8239-990-X. *(en castelán)*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Diversidade sexual*** |

### Outros artigos

* Homofobia interiorizada
* Homofobia liberal
* Homosexualidade
* Heterosexualidade obrigatoria

| * v
* c
* e
Orientación e identidade xenérico-sexuais |
| --- |
| Identidades do xénero | Macho ·  Femia ·  Androxinia  ·  Interxénero ·  Intersexualidade ·  Panxénero ·  Transxénero |
| Terceiro xénero | Eunuco ·  Fa'afafine ·  Fakaleiti ·  Femminiello ·  Hijra ·  Kathoey ·  Khanith ·  Mahu ·  Mukhannathun ·  Muxe' ·  Virxe xuramentada ·  Bissu ·  Dous espíritos ·  Travestismo ·  Transformismo |
| Orientacións sexuais | Asexualidade ·  Bisexualidade ·  Heterosexualidade ·  Homofilia ·  Homosexualidade ·  Pansexualidade ·  Pomosexualidade ·  Non heterosexual |
| Roles de xénero | Home ·  Muller ·  Boi ·  Genderfuck ·  Womyn |
| Véxase tamén | Sexualidade ·  Gay ·  Lesbiana ·  Queer ·  Poliamor ·  Homofobia ·  Bifobia ·  Transfobia ·  Ex gai ·  LGTB ·  Adelphopoiesis ·  Matelotage ·  Matrimonio entre persoas do mesmo sexo ·  A homosexualidade na historia ·  Cristianismo e homosexualidade ·  Día do Orgullo Gai ·  Parella de feito |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q33487
* BLBNB: 000065205
* BNCF: 36993
* BNE: XX548662
* BNF: 13570660d
* EBID: ID
* FAST: 959727
* GEC: 0273531
* JSTOR: homophobia
* LCCN: sh88006552
* NKC: ph249615

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D063509
* UMLS: C0680423

 |