**Mutxamel** é un concello do País Valenciano, pertencente á provincia de Alacant e á comarca do Alacantí. Está situado no norte da área metropolitana de Alacant-Elx.

Xeografía
---------

Mutxamel sitúase na subcomarca da Horta d'Alacant, 9 km ao nordés da cidade de Alacant e a menos de 1 km da localidade veciña de Sant Joan d'Alacant. Polo seu termo municipal pasa o río Montnegre ou río Seco, río que tivo historicamente unha grande importancia para o desenvolvemento da localidade.

Limita cos termos municipais de Alacant, Sant Joan d'Alacant, Sant Vicent del Raspeig e El Campello.

### Clima

Mutxamel presenta un clima mediterráneo. As temperaturas no verán adoitan exceder os 35 °C e no inverno mínimas de ata 2 °C normalmente durante a noite e a mañá. Para poder ter calquera recordo de neve en Mutxamel hai que remontarse aos primeiros decenios do século XX. 
En Mutxamel é usual que nos meses de setembro e outubro a consecuencia da pinga fría caian precipitacións en forma de saraiba. As precipitacións son concorridas e moi irregulares ao longo do ano, chegando así a medias de 408 mm.

Historia
--------

Durante a colonización cristiá pertenceu ao reguengo de Alacant e, nela, permaneceu incluída na Coroa de Castela por espazo de 50 anos aproximadamente, ata que no ano 1296 pasa a formar parte do Reino de Valencia baixo reinado de Xaime o Xusto. A súa igrexa parroquial empezouse a construír en 1511.

A finais do século XVI foi construído o encoro de Tibi, que canalizaba as augas do río Montnegre e permitiu mellorar de forma substancial a agricultura da horta, permitindo a engalaxe da localidade. Por mor disto, en 1580 concedéuselle o título de "Universidade" (título que outorgaba unha certa independencia municipal) e, por real privilexio, en 1628 segregouse de Alacant e conseguiu ser elevada ao rango de vila con voto nas Cortes do reino; voluntariamente volveu formar parte de Alacant en 1653, volvendo separarse, definitivamente, no ano 1736.

Igrexa parroquial do Salvador. Leva anexa unha torre de defensa de 1513, reconvertida en campanario
Durante a Guerra de Sucesión foi saqueada polas tropas de Carlos de Austria.

A partir do século XVIII, moitas familias acomodadas de Alacant puxeron en Mutxamel a súa segunda residencia; co tempo, establecéronse tamén no seu termo nobres franceses, ingleses e italianos, atraídos polo seu clima e terra de cultivo. Estas familias adiñeiradas compraron as mellores zonas de cultivo e construíron fermosas edificacións, casas-palacio ou simplemente quintas de recreo. Precisamente a partir dun destes palacios, o palacio de Peñacerrada, independizouse como municipio independente o lugar de Peñacerrada (actualmente situado no norte do centro urbano) en 1789, aínda que se incorporaría de novo a Mutxamel en 1846.

No termo de Mutxamel as tropas francesas de Suchet foron derrotadas en 1812 polas do xeral Roche, entón gobernador de Alacant.

Mutxamel estivo estancado urbanisticamente ata 1928, cando o concello adquiriu uns terreos ao leste do centro urbano para abrir moitas rúas antigas cara á rúa actual de La Rambla; a nova parte da localidade desenvolveuse cun trazado recto das súas rúas, en contraste co sector tradicional.

Durante o período republicano, foi un pobo eminentemente conservador, dado o peso da tradición católica entre a poboación. No entanto, durante a Guerra Civil, quedou en territorio republicano. Con todo, as autoridades republicanas non realizaron purgas nin encarceramentos, ata, desde 1937, o culto católico volveu saír á rúa, coa tradicional ofrenda á Virxe de Loreto. A pesar diso, unha vez acabada a guerra, a purga de esquerdistas foi importante, aínda que suave en comparación con outros lugares da provincia. Cabe sinalar que un dos alcaldes da transición, Francisco Bernabeu Alberola, foi elixido alcalde na democracia durante o período 1995-1999, tras o cal pasou a ocupar a Alcaldía a socialista Asunción Llorens.

Entre 1889 e 1969, o municipio estivo unido por tranvía á cidade de Alacant. A súa proximidade á capital resultou definitiva tanto para a súa economía como para a súa demografía; desde mediados do século XX, o municipio atópase integrado dentro unha área metropolitana centrada na cidade de Alacant.

Demografía
----------

Historicamente, a base da súa economía foi fundamentalmente a agricultura. Existe, de feito, unha variedade de tomates orixinaria do municipio denominada *tomate de Mutxamel*. Tamén o *pan de Mutxamel* goza de boa fama na comarca.

Con todo, a proximidade á capital provocou unha terciarización da súa economía, ao converterse de facto en parte integrante da área metropolitana de Alacant; isto tivo como consecuencia que a súa poboación aumente considerablemente ao longo do século XX e, de xeito especial, entre 1960 e 1994, datas nas que pasou de ter 4.010 a 11.329 habitantes e algo máis de 20.000 na actualidade, co desenvolvemento de urbanizacións no seu termo municipal (ten 23 núcleos de poboación).

| Evolución demográfica de Mutxamel |
| --- |
| 1857 | 1887 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 1996 | 2001 | 2006 | 2008 | 2010 |
| 3.690 | 3.063 | 3.606 | 3.837 | 3.266 | 3.330 | 3.344 | 3.489 | 4.010 | 5.350 | 8.045 | 10.346 | 12.779 | 15.275 | 19.264 | 21.481 | 23.066 |

Segundo o censo de 2010, o 11,9% da poboación de Mutxamel é de nacionalidade estranxeira, principalmente procedente do continente europeo.

Festas
------

O calendario festero de Mutxamel é o seguinte:

* 5 de xaneiro: Cabalgata dos Reis Magos
* 17 de xaneiro: Festividade de San Antón Abade (*Sant Antoni del Porquet*).
* 1 de marzo: Conmemoración do milagre da bágoa.
* primeiro sábado de maio: Festa da *Cruz de Maio*
* 6 de agosto: Festa do Salvador.
* 7-13 setembro: Festas de Mouros e Cristiáns en honra á *Mare de Déu de Loreto*, declaradas de Interese Turístico Provincial.

De todas as indicadas, as máis importantes e indicadas son as festas de Mouros e Cristiáns na honra á Virxe de Loreto, patroa da vila, pois a tradición afirma que intercedió polo pobo en dous milagres, un o 1 de marzo de 1545 e o outro o 9 de setembro de 1597. Os Mouros e Cristiáns celébranse desde finais do século XIX, e actualmente calcúlase que participan nela activamente ao redor de 5.000 persoas.

Notas
-----

1. ↑  Poboación de feito segundo o Instituto Nacional de Estadística. Alteracións dos municipios nos Censos de Poboación desde 1842, Arquivado 11 de marzo de 2009 en Wayback Machine. Series de poboación dos municipios de España desde 1996. Arquivado 02 de xuño de 2008 en Wayback Machine.
2. ↑  Explotación estatística do censo segundo o Instituto Nacional de Estadística. Poboación por sexo, municipios e nacionalidade (principais nacionalidades). Arquivado 12 de xaneiro de 2008 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mutxamel Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Sitio web do concello *(en castelán)*
* Información turística *(en castelán)*
* Sitio web da Comisión de Festas *(en castelán)*

| * v
* c
* e
Comunidade Valenciana Comunidade Valenciana  ·  Concellos da provincia de Alacant |
| --- |
| 
* Adsubia
* Agost
* Agres
* Aigües
* Alacant
* Albatera
* Alcalalí
* Alcocer de Planes
* Alcoleja
* Alcoi
* Alfafara
* L'Alfàs del Pi
* Algorfa
* Algueña
* Almoradí
* Almudaina
* L'Alqueria d'Asnar
* Altea
* Aspe
* Balones
* Banyeres de Mariola
* Benasau
* Beneixama
* Benejúzar
* Benferri
* Beniarbeig
* Beniardá
* Beniarrés
* Benidoleig
* Benidorm
* Benifallim
* Benifato
* Benigembla
* Benijófar
* Benilloba
* Benillup
* Benimantell
* Benimarfull
* Benimassot
* Benimeli
* Benissa
* Biar
* Bigastro
* Bolulla
* Busot
* Callosa d'en Sarrià
* Callosa de Segura
* Calp
* El Camp de la Mirra
* El Campello
* Castalla
* Castell de Castells
* El Castell de Guadalest
* Catral
* Cañada
* Cocentaina
* Confrides
* Cox
* Crevillent
* Daya Nueva
* Daya Vieja
* Dolores
* Dénia
* Elda
* Elx
* Facheca
* Famorca
* Finestrat
* El Fondó de les Neus
* Formentera del Segura
* Gaianes
* Gata de Gorgos
* Gorga
* Granja de Rocamora
* Guardamar del Segura
* Hondón de los Frailes
* Ibi
* Jacarilla
* Llíber
* Millena
* Monforte del Cid
* Monòver
* Los Montesinos
* Murla
* Muro de Alcoy
* Mutxamel
* Novelda
* La Nucia
* Ondara
* Onil
* Orba
* Orihuela
* L'Orxa
* Orxeta
* Parcent
* Pedreguer
* Pego
* Penàguila
* Petrer
* Pilar de la Horadada
* El Pinós
* Planes
* El Poble Nou de Benitatxell
* Els Poblets
* Polop
* Quatretondeta
* Rafal
* El Ràfol d'Almúnia
* Redován
* Relleu
* Rojales
* La Romana
* Sagra
* Salinas
* San Fulgencio
* San Isidro
* San Miguel de Salinas
* Sanet y Negrals
* Sant Joan d'Alacant
* Sant Vicent del Raspeig
* Santa Pola
* Sax
* Sella
* Senija
* Tàrbena  · Teulada
* Tibi
* Tollos
* Tormos
* La Torre de les Maçanes
* Torrevieja
* La Vall d'Alcalà
* La Vall d'Ebo
* Vall de Gallinera
* La Vall de Laguar
* El Verger
* La Vila Joiosa
* Villena
* Xàbia
* Xaló
* Xixona

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1631458
* WorldCat
* VIAF: 124373482
* código INE: 03090
* GEC: 0045159
* GeoNames: 6355465
* OSM: 341447

 |