***Der Hase und der Igel***, en galego ***O ourizo e a lebre***, é un conto ou *Schwank (*farsa humorística, na clasificación ATU 275C). Está nos *Contos infantís e domésticos* (*Kinder- und Hausmärchen*) dos irmáns Grimm na 5ª Edición de 1843 no lugar 187 (KHM 187) en baixo alemán e procede do *Hannoversche Volksblatt* de Wilhelm Schröder de 1840 (*Ein plattdeutsches Volksmärchen. Dat Wettlopen twischen den Hasen un den Swinegel up de lütje Heide bi Buxtehude.* "Un conto baixo alemán. A aposta entre a lebre e o ourizo arriba do Lütje Heide a Buxtehude"). A partir de 1853, Ludwig Bechstein retomou o personaxe animal no seu *Deutsches Märchenbuch* como *Der Wettlauf zwischen dem Hasen und dem Igel* ("A carreira entre a lebre e o ourizo") en alemán estándar (nº 60).

Contidos
--------

* „Go’n Morgen"„Go’n Morgen"
* „Ick bün all hier"„Ick bün all hier"
* „…un wenn se nich storben sünd, lewt se noch"„…un wenn se nich storben sünd, lewt se noch"

Unha boa mañá, a lebre búrlase das patas tortas do ourizo, e o ourizo desafíao a unha carreira por un *'Lujedor' dourado* (Louis d'or) e unha botella de augardente. Cando comeza a carreira no campo, o ourizo corre só uns pasos, pero ao final do surco colocara a súa muller, que se parece confusamente a el. Cando a lebre, segura da vitoria, asoma a tempestade, a muller do ourizo érguese e chámao: *"„Ick bün all hier!"* "Estou todo aquí!" (en alemán estándar (*"Ich bin schon da!",* "Xa estou aquí!"). A lebre non pode entender a derrota, esixe vinganza e realiza un total de 73 carreiras con sempre o mesmo resultado. Na 74ª, colapsa esgotada e morre.

### Estilo narrativo

O narrador comeza con picardía que a historia debería ser "contada como unha mentira" (*"lögenhaft to vertellen"*), pero o seu avó dixo que tiña que ser verdade, se non, non se podería contar (*"'Wahr mutt se doch sein, mien Söhn, anners kunn man se jo nich vertellen'", 'Debe ser verdade, meu fillo, pero non podes dicir o contrario'*), e conta como *Swinegel o ourizo* canta unha canción ao vento da mañá. A observación da lebre sobre as súas patas molestao, "porque saben da natureza". A ensinanza do conto é non burlarse dun home común.

### Explicacións

A localización do evento no Buxtehuder Heide é idea de Schröder. Orixinalmente escoitou o conto en Bexhövede, que está a uns 70 quilómetros de Buxtehude, preto de Bremerhaven. Non se coñecen con certeza as razóns de Schröder para cambiar de escena. O termo *Schweinigel* ou baixo alemán *Swienegel* é un nome común, sen ningún outro tipo de carga ou xuízo, para ourizo.

  

A auto-irónica introdución é pouco habitual para un conto infantil ou de fadas: *„Disse Geschicht is lögenhaft to vertellen, Jungens, aver wahr is se doch! Denn mien Grootvader, van den ick se hew, plegg jümmer, wenn he se mi vörtüerde, dabi to seggen: ‚Wahr mutt se doch sien, mien Söhn, anners kunn man se jo nich vertellen!‘"* ("Esta historia tamén é de mentira!" Contádeo, rapaces, pero tamén é certa, porque o meu avó, de quen a conseguín, dicía: «Debe ser verdade, meu rapaz, senón non se podería contar».

Fondo
-----

O ourizo é un "homiño" que adoitaba comer os grelos preto da súa casa, "por iso tamén os consideraba seus". A lebre, pola contra, é "un cabaleiro nobre e altivo". Os protagonistas interpretan aproximadamente o papel dun labrego e dun terratenente. As dúas conclusións morais tamén apuntan a este trasfondo social; para a lebre: non se debe burlar das persoas supostamente inferiores -e para o ourizo: é bo casar con alguén da súa clase, mesmo que sexa de clase baixa.

### Orixe

 Ilustración de Ludwig Richter para Bechstein
 Ilustración de Otto Ubbelohde, 1909
A nota de Wilhelm Grimm (erroneamente) di: *"Segundo a tradición oral na zona de Osnabrück".* Tamén menciona o xornal de Wolf "*Zeitschrift für deutsche Mythologie* "1, 381-383", e asume que o conto é moi antigo, utilizando un vello poema alemán do século XIII dun carangrexo que colga da cola dun raposo e gaña cando o raposo dá a volta ao rematar. Reproducen tamén dous poemas en *Esopus* de Burkard Waldis e fan referencia á carreira entre un raposo e un oso na súa nota KHM 48 *Der alten Sultan*. Nun ensaio da *Zeitschrift für deutsche Mythologie und Sittenkunde (revista de mitoloxía e moral alemá)* en 1853, Wilhelm Grimm tamén nomeou ao remitente Karl Georg Firnhaber. Os seus contos de animais KHM 171 *The Wren* e KHM 172 *The Sod* son similares na temática.

O texto de Grimm segue exactamente o do *Hannoversches Volksblatt* nº 51 do 26 de abril de 1840, que Karl Georg Firnhaber puxo á súa disposición nunha copia en novembro dese ano. Só algunhas grafías do baixoalemán vernáculo foron modificadas ou provistas de traducións entre corchetes (por exemplo "um den Stühbusch" pasa a ser "um den Slöbusch", arbusto de endrina)".

As fábulas sobre a carreira entre animais lentos e rápidos coñécense desde contos antigos. Un exemplo é *A tartaruga e a lebre* de Esopo. Segundo Lutz Röhrich, noutro conto a tartaruga burla a un elefante dun xeito moi semellante en África.

Recepción
---------

O *Deutsches Märchenbuch* ("Libro alemán de contos de fadas") de Ludwig Bechstein non contén o texto até 1853, incluído como o número 60. Traduce frase por frase, non sempre textualmente, ao alemán estándar. "De Sünn wöor bright upgaen am Hewen, de Morgenwind güng warm" pasa a ser Die Sonne war goldig am Himmel aufgegangen, der Morgenwind ging frisch ("O sol saíra dourado no ceo, o vento da mañá era fresco"). A palabra "Swinegel" para o ourizo permaneceu. Hans-Jörg Uther asume que Bechstein utilizou a fonte no *Hannoversches Volksblatt*  ou na tradución ao alto alemán de Carl Herlosssohn. Tamén hai gravados individuais, ao redor de 1854 de Johann Peter Lyser, con atribucións ás veces incorrectas da autoría. Hans-Jörg Uther deixa claro que, como excepción, o propio texto orixinal prevaleceu e non se popularizou primeiro cos contos de fadas de Grimm. A longo prazo, a versión en alto alemán de Bechstein tivo máis éxito.

A situación "lebre e ourizo" así como a expresión "*Ich bin schon hier!"* (tamén no baixo alemán *"Ick bün all hier!"* e no alemán estándar *"Ich bin schon da!",* xa estou aquí!) convertéronse en situacións proverbiais e frases feitas que aínda hoxe se citan en alemán. Normalmente, descríbese o punto de vista do "coello" ou a "lebre" que sempre chega ao mesmo resultado frustrante cando se enfronta repetidamente ao mesmo competidor. A imaxe utilízase nos deportes, nos negocios, na política...

Adaptacións
-----------

 Participantes descoñecidos da sociedade de artistas "Jung-München" nun baile de contos. O escultor Hermann Oehlmann representou a carreira do ourizo e da lebre (foto: Joseph Albert, Múnic, 1862)Véxase tamén *A lebre e o raposo* de Bechstein, *A lebre e o rei elefante* e *A lebre e o caranguexo.*

* Günter Grass escribiu unha historia curta co mesmo nome.
* Fredrik Vahle cantou a canción "Der Hase Augustin" no seu disco de cancións infantís de 1973 *Die Rübe*. A segunda parte é unha ambientación do conto da lebre e o ourizo. A narración é semellante á do conto, pero máis curta.

* *Rabbit and Hedgehog* é un xogo de mesa inventado en 1973 polo inglés David Parlett. Foi o primeiro xogo en recibir o premio Spiel des Jahres en 1979. Porén, a referencia ao conto baixosaxón só existe na edición en lingua alemá: o título orixinal en inglés *Hare & Tortoise* refírese á fábula de Esopo *A lebre e a tartaruga*.
* En referencia ao conto, os matemáticos chamaron o algoritmo de lebre-ourizo (véxase *Algoritmo para Busca de Ciclos de Floyd*).

* Un filme titulado *Der Wettlauf zwischen dem Hasen und dem Igel* ("A carreira entre a lebre e o ourizo") estreouse en 1921 baseado nun guión de Johannes Meyer.
* *Der Hase und der Igel* é un filme animado alemán de contos de 1982.
* Na serie de animación xaponesa de 1987 *Gurimu Meisaku Gekijō*, o episodio 41 conta a historia da carreira entre a *lebre e o ourizo*.

Notas
-----

1. ↑  Ramil, Laura Vázquez (2018-04-06). "Pontelectura Infantil: O ourizo e a lebre". *Pontelectura Infantil*. Consultado o 2022-08-28.
2. ↑  Rölleke, Heinz: Kinder- und Hausmärchen: Ausgabe letzter Hand mit den Originalanmerkungen der Brüder Grimm Band 3, Stuttgart, 2010, S. 527
3. 1 2  Hans-Jörg Uther: *Handbuch zu den Kinder- und Hausmärchen der Brüder Grimm.* de Gruyter, Berlin 2008, ISBN 978-3-11-019441-8, S. 384–386.
4. ↑  Heinz Rölleke (Hrsg.): *Grimms Märchen und ihre Quellen. Die literarischen Vorlagen der Grimmschen Märchen synoptisch vorgestellt und kommentiert* (= *Schriftenreihe Literaturwissenschaft.* Band 35). 2. Auflage. Wissenschaftlicher Verlag Trier, Trier 2004, ISBN 3-88476-717-8, S. 579–580.
5. ↑  Heinz Rölleke (Hrsg.): *Grimms Märchen und ihre Quellen. Die literarischen Vorlagen der Grimmschen Märchen synoptisch vorgestellt und kommentiert* (= *Schriftenreihe Literaturwissenschaft.* Band 35). 2. Auflage. Wissenschaftlicher Verlag Trier, Trier 2004, ISBN 3-88476-717-8, S. 454–461.
6. ↑  Hans-Jörg Uther: *Handbuch zu den Kinder- und Hausmärchen der Brüder Grimm.* de Gruyter, Berlin 2008, ISBN 978-3-11-019441-8, S. 384.
7. ↑  Lutz Röhrich: *Märchen und Wirklichkeit.* 3. Auflage. Steiner, Wiesbaden 1974, ISBN 3-515-01901-4, S. 202.
8. ↑  Hans-Jörg Uther (Hrsg.): *Ludwig Bechstein. Märchenbuch. Nach der Ausgabe von 1857, textkritisch revidiert und durch Register erschlossen.* Diederichs, Múnic 1997, ISBN 3-424-01372-2, S. 391.
9. ↑  Hans-Jörg Uther: *Handbuch zu den Kinder- und Hausmärchen der Brüder Grimm.* de Gruyter, Berlin 2008, ISBN 978-3-11-019441-8, S. 385.
10. ↑  "Günter Grass - Hase und Igel ; Deutsch Forum seit 2004". *www.deutschboard.de*. Consultado o 2022-08-28.
11. ↑  "Der Wettlauf zwischen dem Hasen und dem Igel". *www.filmportal.de*. Consultado o 2022-08-28.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***O ourizo e a lebre Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galifontes posúe textos orixinais acerca de:  ***O ourizo e a lebre*** |

### Outros artigos

* Buxtehude
* Contos de fadas
* Fábula
* Literatura infantil
* Literatura infantil e xuvenil

### Bibliografía

* Heinz Rölleke (Hrsg.): *Grimms Märchen und ihre Quellen.* *Die literarischen Vorlagen der Grimmschen Märchen synoptisch vorgestellt und kommentiert* (= *Schriftenreihe Literaturwissenschaft.* Band 35). 2. Auflage. Wissenschaftlicher Verlag Trier, Trier 2004, ISBN 3-88476-717-8, S. 454–461, 579–580.
* Hans-Jörg Uther: *Handbuch zu den Kinder- und Hausmärchen der Brüder Grimm.* de Gruyter, Berlin 2008, ISBN 978-3-11-019441-8, S. 384–386.

### Ligazóns externas

* Banco de literatura da Baixa Saxonia: *Dat Wettloopen twischen den Swinegel un den Haasen up de lütje Haide bi Buxtehude* von Wilhelm Schröder
* Illustracións
* BR.de: (Audio)