Situación do Primeiro Ensanche (vermello) e o Ensanche de Riazor (laranxa) no concello da Coruña. En amarelo, áreas previstas no segundo Ensanche e en verde, a Cidade Xardín.
O **Ensanche** é unha área da Coruña composta por ampliacións sucesivas da cidade fóra da zona antiga.

Historia
--------

Rúa de Sánchez Bregua contra 1906.
Co crecemento da poboación da cidade decidiuse a ordenación do plano e a súa ampliación. As zonas escollidas foron o Campo de Carballo, onde se derrubaran as murallas da fronte da Pescadería en 1869, e as Hortas de Garás.

O Primeiro Ensanche, entre o Camiño Novo e Garás, foi proposto en 1878 e aprobado segundo o proxecto do arquitecto municipal Juan de Ciórraga en 1885. Rematou de urbanizarse nas décadas de 1930 e 1940 coa construción dos edificios que rodean a praza de Vigo.

Proposto o concurso en 1903, o proxecto do Segundo Ensanche de Pan de Soraluce e Pedro Mariño publicouse en 1907 e tras recibir varias alegacións foi aprobado o 24 de maio de 1910. O plan incluía espazos industriais e colonias de obreiros na Gaiteira e grandes parques, e por primeira vez incluía a urbanización de Riazor e San Roque, ademais de estenderse ata a antiga estación de ferrocarril. Porén, poucas das propostas do Segundo Ensanche se levaron a cabo e as que se fixeron en xeral non foron máis que algúns plans de aliñamentos. Sobre o proxecto dun gran parque creouse a Cidade Xardín e a zona comprendida entre a Avenida de Fisterra, a Avenida de Bos Aires e a Cidade Xardín foi modificada en 1935, creando a praza do Mestre Mateo. A construción do Estadio de Riazor tamén transformou esa área, que finalmente se converteu na Cidade Escolar.

Descrición
----------

Os quinteiros do Ensanche son parcelas rectangulares situadas entre rúas que se cortan perpendicularmente. No proxecto orixinal do Primeiro Ensanche tívose en conta a orientación dos ventos habituais na cidade.

No Primeiro Ensanche estableceuse parte da burguesía da Coruña, o que deu lugar á existencia de edificios de interese de estilo modernista, como os que se localizan na praza de Lugo ou na rúa de Ferrol.

Notas
-----

1. ↑  Suma dos datos das seccións correspondentes ao primeiro Ensanche segundo o IGE (2015) Arquivado 16 de novembro de 2018 en Wayback Machine.
2. ↑  Estudos previos
3. 1 2  Precedo Ledo, Andrés (1990). *La Coruña metrópoli regional* (en castelán). Fundación Caixa Galicia.
4. ↑  Quirós Linares, Francisco (2010). *Atlas temático de España*. Nobel.
5. 1 2  González-Cebrián Tello, José (1984). *La ciudad a través de su plano. La Coruña* (en castelán). Concello da Coruña. ISBN 9788450099904.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***A Coruña*** |

### Bibliografía

* Bello, José María; Barral, Dolores; Saavedra, Mª Carmen; De Artaza, Manuel Mª; Colino, Ana; Grandío, Emilio (2001). *Historia de A Coruña*. Vía Láctea Editorial. ISBN 84-89444-85-4.
* Mirás Araujo, Jesús (15 de novembro de 2007). "Crecimiento urbano y transformaciones en la localización de la actividad económica en A Coruña, 1914-1935". *Scripta Nova* (en castelán) **XI** (252). Consultado o 22 de febreiro de 2016.

### Ligazóns externas

* "Plan Xeral de Ordenación Urbana" (PDF). Concello da Coruña. 2013. Consultado o 24 de febreiro de 2016.