recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Lagartas |
| --- |
| 
Lagarto pequeno das Canarias, 
*(Gallotia caesaris gomerae)* |
| Clasificación Científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Reptilia |
| Orde: | Squamata |
| Suborde: | Sauria |
| **Familia**: | **Lacertidae** |

 |

  

O grupo das **lagartas** pertence á familia de réptiles escamosos dos lagartos. As lagartas son orixinarias da África, e encóntranse espalladas en todas as zonas temperadas e quentes do mundo. Son importantes nos ecosistemas porque, como insectívoros, funcionan como "controladores" de pragas domésticas.[]

As lagartas poden subir paredes, mesmo de vidro, e até andar sobre teitos grazas ás forzas de van der Waals estabelecidas polas cerdas existentes nas súas patas. Algunhas especies presentan capacidade de camuflaxe similar á do camaleón. Outras especies de lagartas comunícanse entre si a través de ruídos -o que non é moi común entre lagartos-.

A lagarta posúe respiración estritamente pulmonar, a súa circulación é fechada, dupla e completa, posúe pel seca e recuberta por escamas. É pecilotérmico e o sistema dixestivo é completo.

Unha característica interesante nas lagartas é a capacidade de rexenerar o seu rabo. Cando se sente en perigo, a lagarta desprende a cauda, que non perde o movemento durante algúns minutos, o que eventualmente desorienta os seus predadores. A rexeneración completa do rabo ocorre en dúas semanas.

Lagartas presentes en Galiza
----------------------------

* Lagarta das brañas (n.c. *Zootoca vivipara*, antes *Lacerta vivipara*)
* Lagarta da serra (n.c. *Iberolacerta monticola*)
* Lagarta galega (n.c. *Podarcis bocagei*)
* Lagarta dos penedos (n.c. *Podarcis hispanica*)
* Lagarta dos muros (n.c. *Podarcis muralis*)
* Lagarta rabuda (n.c. *Psammodromus algirus*)
* Lagarta cinsenta (n.c. *Psammodromus hispanicus*)

Galería de imaxes
-----------------

*Artigo principal**:* Galería de imaxes de réptiles de Galicia.
* Lagarta.Lagarta.
* Podarcis bocagei, A Coruña*Podarcis bocagei*, A Coruña
* Lagarta en Teo.Lagarta en Teo.
* Lagarta no Xirimbao (Teo).Lagarta no Xirimbao (Teo).

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Galán Regalado, P. E Fernández Arias, G.: *Anfibios e réptiles de Galicia*, Colección Montes e Fontes, Ed. Xerais, Vigo, 1993.

### Outros artigos

* Lagarto

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q15629245
* BNCF: 505
* GND: 4013473-8
* NDL: 00577367

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre zooloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Na mitoloxía grega, **Hipótoe** foi a filla de Méstor (fillo de Perseo e Andrómeda) e de Lisídice (filla de Pélope).

Poseidón raptouna e tivo con ela un fillo, Tafio, que sería o pai de Pterelao  e fundador da cidade de Tafos (na illa do mesmo nome, na costa occidental da Grecia peninsular).

> 
> 
> "*De Méstor e Lisídice, a filla de Pélope, naceu Hipótoe. A esta raptouna Posidón e, levándoa ás illas Equínades, xaceu con ela e enxendrou a Tafio, que colonizou Tafos e denominou ás súas xentes teléboas... Posidón fíxoo inmortal, colocando na súa cabeza unha cabeleira de ouro*".
> (Pseudo-Apolodoro: *Biblioteca mitológica* II, 4, 5)
>

Notas
-----

1. ↑  Poseidón concedeulle a este neto a inmortalidade, sempre que conservara o cabelo de ouro que cubría a súa cabeza. A filla, Cometo, namorouse de Anfitrión, rei de Tirinto, e traicionou ó seu pai, cortando o cabelo que lle facía invencible.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Grimal, Pierre (1981). *Diccionario de mitología griega y romana*. Paidós. ISBN 9788449324574.  *(en castelán)*
* Pseudo-Apolodoro (2016). *Biblioteca mitológica*. Alianza Editorial. ISBN 9788491044277.  *(en castelán)*
**Harold Sydney Bride**, nado en Londres o 11 de xaneiro de 1890 e finado o 29 de abril de 1956, foi o radiotelegrafista subalterno do RMS Titanic. Traballando xunto con Jack Phillips, Bride axudou informando ao Capitán Smith sobre os barcos que ían en axuda do *Titanic*. A mañá seguinte á traxedia, Bride foi rescatado polo RMS Carpathia e sen preocuparse polo seu estado físico tras pasar toda a noite no mar, axudou ao operador de radio do Carpathia a transmitir a lista de pasaxeiros sobreviventes do RMS Titanic.

Bride foi moi cuestionado pola prensa escrita e pola Armada dos Estados Unidos, quen lle cuestionaron que mentres estaba no RMS Carpathia non axudou nas preguntas que se lle facían sobre algúns dos pasaxeiros, ao que Bride se defendeu dicindo que a prioridade era dar mensaxes privados dos pasaxeiros e informar aos sobreviventes, non responder ás preguntas da prensa. Tamén dixo que a Armada non entendeu o código morse, algo que esta negou.

Aínda que foi un testemuño clave do afundimento, Bride sempre mantivo un perfil baixo. Antes do *Titanic*, o 16 de marzo de 1912, Bride comprometérase con Mabel Ludlow pero rompeu este compromiso pouco despois cando coñeceu en setembro a Lucy Downie, con quen casou o 10 de abril de 1920.

Durante a primeira guerra mundial, Bride serviu como telegrafista no vapor *Mona's Isle* e en 1922 marchou coa súa dona a vivir a Escocia onde pasou o resto dos seus días. Tivo tres fillos, Lucy (1921), John (1924) e Jeanette (1929).

Notas
-----

1. 1 2 3   Enciclopedia Titanica
2. ↑   Senado dos Estados Unidos. 1912
3. ↑   Arquivado 05 de decembro de 2014 en Wayback Machine. New York Times. Data 19 de abril de 1912

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía de Harold Bride *(en inglés)*
* Interrogatorio na investigación sobre o accidente do Titanic *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q972647
* WorldCat
* VIAF: 105959936
* EBID: ID
* LAC: 1001H6344
* LibriVox: 3302
* WikiTree: Bride-24

 |
**Función de onda** é calquera función que describe o comportamento dunha onda. As máis sinxelas describen o comportamento dunha onda harmónica como produto dunha constante pola función sinusoidal dun argumento que contén a variable tempo. A función de onda pode corresponder a ondas de representación complicada, como as ondas de probabilidade da mecánica cuántica.

Os vectores nun espazo vectorial exprésanse en xeral en función dunha base (un conxunto concreto de vectores que "expanden" o espazo, a partir dos cales pódese construír calquera vector nese espazo mediante unha combinación lineal). Se esta base se indexa cun conxunto discreto (finito, contable), a representación vectorial é unha columna de números. As bases vectoriais tamén poden ter un índice continuo (infinito, incontable). Cando un vector de estado mecanocuántico represéntase fronte a unha base continua, chámase **función de ondas**.

Estendendo o tratamento vectorial, é posible definir un produto interno de base continua, a chamada integral de solapamento, ou integral do produto de dúas funcións de ondas. As funcións para as que este produto está ben definido dise que forman un espazo de Hilbert. Usando este produto, pódense realizar cálculos mecanocuánticos como se fai con vectores abstractos. O vector adxunto é o complexo conxugado da función de onda. Baixo este tratamento, a interpretación do valor absoluto do cadrado da función de onda como densidade de probabilidade é directa e é consecuencia clara dos postulados da mecánica cuántica.

En xeral, os vectores que constitúen as bases corresponden a posicións ou momentos precisos, e non son estados cuánticos accesibles. As dúas bases máis continuas son o espazo de posicións e o de momentos, chamados polos físicos, "base de espazo-r" e "base de espazo-k", respectivamente. Pola relación de conmutación entre os operadores posición e momento, as funcións de onda en espazo-r e en espazo-k son pares na transformada de Fourier.

Problemas de nomenclatura
-------------------------

Pola relación concreta entra a función de onda e a localización dunha partícula nun espazo de posicións, moitos textos sobre mecánica cuántica teñen un enfoque "ondulatorio". Así, aínda que o termo **función de onda** se usa como sinónimo "coloquial" para **vector de estado**, non é recomendable, xa que non só existen sistemas que non poden ser representados por funcións de onda, senón que ademais o termo **función de ondas** leva a imaxinar que hai algún medio que está ondulando en sentido mecánico.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Mecánica cuántica
* Ecuación de Schrödinger

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre física é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2362761
* EBID: ID
* JSTOR: wave-functions
* MAG: 113603373
* PSH: 3552

 |
**Lagartija Nick** é un grupo granadino de rock. Formado por Antonio Arias (baixista de 091), o seu nome procede do título dunha canción do grupo británico Bauhaus.

Traxectoria
-----------

Ó longo da súa historia tivo numerosos cambios de formación, sendo Antonio Arias o único membro permanente do grupo. Tamén evolucionou o seu estilo. Na actualidade editan baixo o seu propio selo. Ó longo de case 20 anos permaneceron alleos a calquera moda ou corrente, fieis a un estilo propio e a unha linguaxe tan visual como única: noise, punk, industrial, garage, psicodelia, flamenco.

Discografía
-----------

* *Hipnosis* (1991)
* *Inercia* (1992)
* *Su* (1995)
* *Omega* (1996, con Enrique Morente)
* *Val Del Omar* (1998)
* *Space* 1999 (EP, 1999)
* *Lagartija Nick* (2000)
* *Ulterior* (2001)
* *Lo Imprevisto* (2004)
* *El Shock De Leia* (2007)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* www.lagartijanick.com *(en castelán)*
* myspace *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9019873
* AllMusic: mn0001097051
* Discogs: 1058346
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 77942

 |
Nas matemática, unha **función identidade** é unha función que dá como imaxe de cada elemento o propio elemento.

Definición
----------

A función identidade do conxunto {\displaystyle X\,\!} é a función definida por:

{\displaystyle {\begin{matrix}f:&X&\rightarrow &X\\&x&\mapsto &x\end{matrix}}\,\!}

Exemplos
--------

O gráfico da función identidade {\displaystyle f(x)=x\,} de {\displaystyle \mathbb {R} } en {\mathbb {R}} é unha recta bisectriz do primeiro e terceiro cuadrante (x=y). Por esa mesma razón é unha función linear.

A función identidade en {\displaystyle \mathbb {R} \_{p}^{2}} (o plano dos reais tomando as coordenadas polares) é a función determinada pola ecuación {\displaystyle r=\theta }: unha espiral que se afasta da orixe uniformemente no sentido contrario ás agullas do reloxo.

A función identidade en {\displaystyle \left\{0,1\right\}} é a dobre negación, expresada por {\displaystyle \not \neg x}.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Función inclusión

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q321119
* MAG: 33222762

 |
**Gumersindo López Figueroa**, coñecido como **Lama Marín**, nado en Merlán (Chantada) cara a 1891, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou dereito na Universidade de Santiago de Compostela, rematando en 1931. Propagandista agrario, foi secretario do comité directivo da Federación de Sociedades Agrarias da provincia de Lugo dende 1923, e colaborou no seu órgano *El Agro*. Foi secretario da Federación de Agricultores de Chantada dende 1925, volveu ser elixido secretario contador da Federación en 1928. Foi elixido concelleiro de Chantada nas eleccións do 12 de abril de 1931. Foi o avogado de José Sabariz García, que sufriu un atentado nas eleccións de febreiro de 1936 e finou en marzo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 abríronlle expediente de responsabilidade civil en 1937 e foille incoado expediente de Responsabilidades Políticas en 1940.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 3-7-1931, p. 8.
2. ↑  *El Progreso*, 1-2-1923, p. 1.
3. ↑  *La Zarpa*, 22-12-1925, p. 1.
4. ↑  *Vida Gallega*, 11-3-1928, p. 47
5. ↑  *El Pueblo Gallego*, 22-3-1936, p. 10.
6. ↑  *BOE*, 17-4-1938, p. 6829.
7. ↑  *BOE*, 9-4-1940, p. 1794.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* García, Xosé Lois (2008). *Diversas consideracións sobre a fegresía e coto de Merlán*.

### Ligazóns externas

* Ficha en Represión franquista en Lugo
Arco tanxente.
Arco secante e arco cosecante.
En matemáticas, as **funcións trigonométricas inversas** son as inversas de restricións apropiadas (**restricións principais**) das funcións trigonométricas. Usualmente, chámanse **función de arco**, pois retornan o arco correspondente a certa función trigonométrica.

| Nome | Notación 1 | Notación 2 | Definición | Dominio como función real | Imaxe (en radiáns) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| arco seno | *y* = arcsen(*x*) | *y* = sen−1(*x*) | *x* = sen(*y*) | [−1,+1] | −π/2 ≤ *y* ≤ π/2 |
| arco coseno | *y* = arccos(*x*) | *y* = cos−1(*x*) | *x* = cos(*y*) | [−1,+1] | 0 ≤ *y* ≤ π |
| arco tanxente | *y* = arctg(*x*) | *y* = tg−1(*x*) | *x* = tg(*y*) | **R** | −π/2 < *y* < π/2 |
| arco cotanxente | *y* = arccot(*x*) | *y* = cot−1(*x*) | *x* = cotg(*y*) | **R** | 0 < *y* < π |
| arco secante | *y* = arcsec(*x*) | *y* = sec−1(*x*) | *x* = sec(*y*) | ]−∞,−1] ou [1,+∞[ | 0 ≤ *y* < π/2 ou π/2 < *y* ≤ π |
| arco cosecante | *y* = arccosec(*x*) | *y* = cosec−1(*x*) | *x* = cosec(*y*) | ]−∞,−1] ou [1,∞[ | −π/2 ≤ *y* < 0 ou 0 < *y* ≤ π/2 |
|

Identidades
-----------

Algunhas ecuacións que inclúen funcións trigonométricas inversas son importantes nunha serie de aplicacións e, por iso, reciben o nome de identidades. Algunhas delas son:

{\displaystyle {\text{arc sen }}x+{\text{arc cos x}}={\frac {\pi }{2}}}

{\displaystyle \cos({\text{arc sen }}x)={\sqrt {1-x^{2}}}}

{\displaystyle {\text{sen }}({\text{arc cos}}x)={\sqrt {1-x^{2}}}}

{\displaystyle {\text{tg }}({\text{arc sen }}x)={\frac {x}{\sqrt {1-x^{2}}}}}

{\displaystyle \sec({\text{arc tg }}x)={\sqrt {1+x^{2}}}}

Estas identidades poden ser obtidas usando relacións trigonométricas fundamentais en triángulos rectángulos.

Notas
-----

1. ↑  Anton, Howard (2007). *Cálculo - volume 1* (8ª ed.). Bookman. ISBN 9788560031634.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q674533
* BRE: 2674299
* EBID: ID
* MAG: 68827188
* PSH: 7432

 |
**Gundeperga**, finada despois de 652, foi raíña dos longobardos e raíña de Italia do 625 ao 652.

Traxectoria
-----------

Filla de Axilulfo e de Teodolinda, naceu cara ao ano 600 e creceu na corte longobarda de Monza. Foi educada na fe católica e foi a esposa de Arioaldo, o duque de Turín que conduciu a oposición ariana á política filocatólica e filorromana do rei Adaloaldo, irmán de Gundeperga.

Arioaldo botou do trono ao seu cuñado entre o 625 e o 626, elevando a Gundeperga ao rango de raíña; pronto, en cambio, sospeitou que apoiaba a rebelión de Tasón, duque de Friúl, e recluíuna no castelo de Lomello. En seguida, con todo, liberouna e iniciou unha política de equilibrio entre arianos e católicos, na que Gundeperga colaborou. Á morte de Arioaldo (636), segundo unha tradición ben radicada na monarquía longobarda, transmitiu o poder ao segundo marido, elixido certamente de acordo coa aristocracia. A elección caeu sobre o duque de Brescia, Rotario, que proseguiu a política de Arioaldo. Gundeperga protexeu o mosteiro de Bobbio e fundou, en Pavia, a basílica de San Xoán. Morto tamén Rotario (652), foi rexente do xove sucesor Rodoaldo, ao que, con todo, mataron poucos meses despois. O trono pasou entón a Ariperto I, curmán de Gundeperga. A raíña continuou vivindo na corte ou ben retirouse nun mosteiro. Descoñécese a data da súa morte. Foi sepultada na basílica que fundara.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Paulo Diácono, Historia Langobardorum (Storia dei Longobardi, Lorenzo Valla/Mondadori, Milán 1992).
* Jörg Jarnut, Storia dei Longobardi (Torino, Einaudi 2002).
* Alberto Magnani, "Gundeperga, una regina longobarda a Pavia", "Bollettino della Società Pavese di Storia Patria", CIV/2004.
A **Fundació Bernat Metge** é unha institución fundada en 1922 baixo o patrocinio da editorial Alpha e Francesc Cambó. Hoxe forma parte do Institut Cambó e ten como finalidade o fomento do estudo dos clásicos gregos e latinos en lingua catalá, así como a de crear ó longo dos tempos xeracións de humanistas.

A súa actividade principal foi a publicación da colección Fundació Bernat Metge, en catalán, seguindo o modelo das grandes coleccións clásicas europeas (como a *Collections des universités de France*, coñecida como "la Budé" por ser patrocinada pola Association Guillaume Budé, ou a *Bibliotheca Teubneriana* de Benediktus Gotthelf Teubner). Iniciouse en abril de 1923 co libro *Da natureza das cousas* de Lucrecio, traducido por Joaquim Balcells. Os seus directores foron Joan Estelrich (1923-1958) e Carles Riba (1858-1959), quen formou unha escola de tradutores. Despois foi dirixida por un consello directivo integrado por Josep Alsina, Joan Petit i Montserrat (substituído por Jaume Berenguer), Miquel Dolç, Josep Vergés i Fàbregas e Joan Baptista Solervicens.

A colección Fundació Bernat Metge
---------------------------------

A *colección Fundació Bernat Metge* recolle a publicación de traducións de autores gregos e latinos ó catalán. As versións, que son publicadas ás veces co texto orixinal, contribuíron a fixar a linguaxe literaria culta en catalán. A colección quedou interrompida entre 1939 e 1946. No presente, dispón de máis de 360 volumes.

A colección, segundo o catálogo editorial, divídese nas seguintes series: 

* Serie Literatura grega
* Serie Literatura latina
* Serie Filosofía grega e latina
* Serie Historia grega
* Serie Historia latina

Notas
-----

1. ↑  Generalitat de Cataluña, ed. (2012). "Traducció i traductors". *Web*. Arquivado dende o orixinal o 09 de outubro de 2014. Consultado o xuño de 2013.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Franquesa Gòdia, Montserrat (2013). *La Fundació Bernat Metge, una obra de país (1923 - 1938)*. Barcelona: Publicacions de l'Abadia de Montserrat. p. 291. ISBN 9788498836127.
* Franquesa Gòdia, Montserrat (2016). *Literatura catalana contemporània: Crítica, transmissió textual i didàctica. (Edició a cura d'Eusebi Coromina i Ramon Pinyol)*. Barcelona: Societat Catalana de Llengua i Literatura (filial de l'Institut d'Estudis Catalans) / Universitat de Vic / Universitat Central de Barcelona. pp. 49–70. ISBN 9788499653013.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11923247
* GEC: 0028491

 |
**Herófila** era, na mitoloxía grega, unha sibila oriúnda de Marpeso, na chamada Tróade, rexión onde se situaba Troia. Era filla da ninfa Idea e dun pai mortal chamado Teodoro, pastor do monte Ida. Foi Herófila quen predixo a guerra de Troia, anunciando que a responsábel sería unha muller chamada Helena. Pasou a maior parte da súa vida en Samos. Enseguida foi para Claros, cidade preto de Colofón (unha das cidades onde se presume que Homero naceu), e máis tarde para Delos e de alí para Delfos, onde profería os seus oráculos sobre unha rocha.

Heráclito, o primeiro autor grego en falar da sibila, no século -V, en citación de Plutarco en *De Pythiae Oraculis*, di que Herófila se expresaba "cunha boca delirante, sen sorrisos, sen ornamentos, sen disimulos, e a súa voz chegaba máis alá de mil anos grazas ao deus". Segundo o historiador e xeógrafo Pausanias, os habitantes de Alexandría dicían que a sibila era sancristá de Apolo Esminteo. Profería os seus oráculos na forma de enigmas e escribíaos en follas.

Contan que compuxo un himno na honra de Apolo, o deus que inspiraba as profecías. Traía sempre con ela unha pedra sobre a que subía para facer os presaxios. Esa pedra foi conservada en Delfos despois da súa morte e no tempo de Pausanias era mostrada aos interesados. Tamén se dicía que o seu túmulo ficaba no bosque de Apolo Esminteo. Morreu en Tróade.

De acordo con Pausanias, os eritreos eran entre os gregos os que reivindicaban esta sibila máis calorosamente. Eloxiaban o monte Corico, e nese monte un antro onde pretendían que Herófila tería nacido. Os mesmos eritreos destacaban versos das poesías de Herófila nos que ela fala da cidade de Marpeso e do río Aidoneo como a súa terra natal.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Pausanias, *Periexese* (Descrición de Grecia), X, 12, 1-6  *(en francés)*.
* Le Sibille *(en italiano)*

| * v
* c
* e
Mitoloxía e relixión gregas |
| --- |
| Relixións e cultos | 
* Misterios dionisíacos
* Discordianismo
* Misterios eleusinos
* Gaianismo
* Platonismo
* Neoplatonismo
* Orfismo
* Dodecateísmo

 |
| Grupos | 
* Amazonas
* Centauro
* Ctónico
* Ciclope
* Dragóns
* Erinias
* Xigantes
* Harpía
* Hecatonquiros
* Moiras
* Musas
* Ninfas
* Deidades primordiais
* Sátiros
* Deidades do mar
* Titáns
* Ventos

 |
| Deuses olímpicos | 
* Ares
* Afrodita
* Apolo
* Ártemis
* Atenea
* Deméter
* Hefesto
* Hera
* Hermes
* Hestia ou Dioniso
* Poseidón
* Zeus

 |
| Outras deidades maiores | 
* Asclepio
* Cronos
* Dioniso
* Eros
* Helios
* Eos
* Hércules
* Hades
* Hebe
* Hécate
* Pan
* Perséfone
* Selene
* Xea

 |
| Heroes | 
* Aquiles e a Guerra de Troia
* Belerofonte e a Quimera
* Edipo e Tebas
* Heracles e os doce traballos
* Perseo e Medusa
* Teseo e o Minotauro
* Triptólemo
* Ulises e a Odisea
* Xasón e os Argonautas

 |
| Ritos e prácticas | 
* Amfidromia
* Iatromantis
* Libación
* Pharmakos
* Ofrenda votiva
* Oración
* Sacrificio
* Templo

 |
| Lugares sagrados | 
* Delfos
* Delos
* Dodona
* Eleusis
* Monte Olimpo
* Olimpia

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1544642
* Theoi: NympheHerophile

 |
Coordenadas: 43°22′07″N 8°23′22″O﻿ / ﻿43.368663888889, -8.3893805555556

A **Fundación Luis Seoane** é un centro de arte e cultura contemporáneos da cidade da Coruña. Conta unha exposición permanente de Luís Seoane e exposicións sobre arte actual. Na Fundación Luís Seoane conflúen a arte galega, as vangardas históricas e contemporáneas, o cine, a cultura de masas, a arquitectura, a videocreación, o teatro, a estética e a teoría da arte contemporánea.

Localización
------------

A Fundación Luis Seoane está situada nas proximidades da Cidade Vella da Coruña, ao carón do Hospital Abente e Lago, nun antigo cuartel rehabilitado e inaugurado en maio do 2003. Foi construído polos arquitectos Juan Creus e Covadonga Carrasco, e está concibido como un gran hórreo de granito e vidro que xira en torno ao que fora Patio de Armas da antiga edificación militar.

Obxectivos
----------

Amais de investigar e divulgar a obra e o legado intelectual de Luis Seoane, a fundación completa os seus obxectivos co desenvolvemento de proxectos expositivos en torno á cultura e ao pensamento contemporáneos, seminarios e ciclos de conferencias, programación didáctica destinada a espectadores de tódalas idades e un labor editorial que complementa e investiga en profundidade os diferentes aspectos do discurso expositivo.

O edificio
----------

O proceso de construción da sede da Fundación Luis Seoane comezou no ano 2000 a través dun concurso público que solicitaba un proxecto para a remodelación do antigo Cuartel de Macanaz e do seu contorno. O edificio orixinal databa de 1703, e sufrira múltiples transformacións, non sendo unha construción de especial interese patrimonial, aínda que conservaba un fermoso Patio de Armas con lousas de granito e columnas do mesmo material. O 29 de maio do 2000, adxudicouse finalmente o concurso ao estudio dos arquitectos Juan Creus e Covadonga Carrasco.

O interior do edificio consta de catro andares diferenciados:

* Patio: no que se encontra o miradoiro sonoro.
* Soto: no que se encontran a área de conservación e o depósito de obras de arte.
* Planta baixa: na que se encontran a área de recepción, gardarroupa, tenda, dúas salas de exposicións temporais e o salón de actos.
* Primeiro andar: destinada na súa totalidade á exposición permanente da obra de Luis Seoane.
* Segundo andar: alberga as zonas de despachos e a biblioteca, esta última dividida en tres zonas (unha pequena sala de exposicións destinada a temas relacionados co mundo editorial, unha zona adicada aos fondos especializados en arte contemporánea e a parte correspondente á biblioteca persoal de Luis Seoane.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***A Coruña*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Fundación Luis Seoane Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Sitio web da Fundación Luis Seoane
* A Fundación Luis Seoane no sitio web do Concello da Coruña

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20548749
* SUDOC: 11978436X

 |
**Gumersindo Pereira Nouche**, nado en Nemenzo de Arriba (Nemenzo, Concello da Enfesta) cara a 1892 e finado na Coruña o 25 de abril de 1939, foi un empresario e político galego.

Traxectoria
-----------

Emigrou a Cuba. Retornou a principios dos anos vinte e fixou a súa residencia na Coruña. Foi empresario cinematográfico, xestionou o cine Rosalía da Coruña e outras salas como Salón Doré, Salón Victoria, Ideal Cinema e Cine Monelos. Fora da Coruña foi empresario do Cine Rialto do Burgo (Culleredo), o Salón Troche de Ordes e o Cine Capitol de Santa Cruz (Oleiros). Tamén foi dono do Gran Café-Bar Central da Coruña. Foi membro da Irmandade da Fala da Coruña e formou parte da Xunta Directiva do coro coruñés Cántigas da Terra. Pertenceu á loxa masónica coruñesa Pensamiento y Acción nº 11. Foi socio do Casino Republicano da Coruña e do Centro de Estudios Sociales Germinal. Afiliouse a Izquierda Republicana. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 non chegou a ser detido.

Vida persoal
------------

Casou con María Luisa Ruíz Carreras e foi pai de Luis, Gumersindo, María Esther e Berta.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 26-4-1939, p. 4.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Un home das irmandades da fala: Gumersindo Pereira Nouche (I) Arquivado 18 de febreiro de 2021 en Wayback Machine.
* Un home das irmandades da fala: Gumersindo Pereira Nouche (II) Arquivado 01 de febreiro de 2021 en Wayback Machine.
A **historia de Acerbaixán** vén de antes do século VII, cando neste século os pobos árabes islamizaran as tribos locais.

Nos séculos XVI e XVII, a rexión era disputada entre o Imperio Persa e o Imperio Turco-Otománo.

Imperio Ruso
------------

Pertencente a Irán (por entón Persia), Acerbaixán foi ocupado polo Imperio Ruso no século XVIII, estando dividido o territorio ata entón en tres provincias: **Arran**, **Shirvan** e **Nakhchivan**.

A administración rusa comezou a fins do século XIX a explotación dos campos petrolíferos de Bakú. Tras a revolución do 1917, toda a Transcaucasia acadou a independencia, mais rematada a guerra civil foi reincorporada á nova URSS, co status de República.

Comunismo
---------

O Acerbaixán, é invadido polos rusos no ano 1920, posteriormente está integrado á Unión Soviética como república soviética en 1936.

Na década de 1980, a rexión de Nagorno-Karabakh, comeza a ser cuestionada polo Acerbaixán ao goberno soviético, xa que o territorio que está na veciña Armenia, componse dunha maioría musulmáns (relixión de Acerbaixán) e 78% armenios. Isto xera protestas do pobo azarí.

Independencia e guerra contra a Armenia
---------------------------------------

En 1990, realízanse as primeiras eleccións municipais azarís. A vitoria é dos comunistas. Acerbaixán acadou definitivamente a independencia no 1991. En 1991, Ayaz Mütallibov se fai o primeiro presidente do país.

As derrotas de Acerbaixán contra a Armenia tiran Mütallibov do poder, en 1993, Abulfaz Elchibey se fai presidente, pero renuncia o mesmo ano.

Un alto o fogo é obtido en 1994.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* República Democrática de Acerbaixán
* República Socialista Soviética de Acerbaixán
* República Socialista Soviética Federativa Transcaucásica
* Masacre de Khojali
* Xaneiro Negro

### Ligazóns externas

* Summary of Azerbaijan History. Por Reshid Güneyli. *(en inglés)*
A **hipótese do hidróxeno** é un modelo proposto por William Martin e Miklós Müller en 1998 que describe unha posible maneira pola cal se orixinou unha mitocondria dentro da primeira célula eucariota no marco da teoría endosimbiótica.

Segundo a hipótese do hidróxeno, a primeira célula eucariota non apareceu como consecuencia de que unha primitiva célula hóspede inxerise unha bacteria primitiva e que esta, ao non ser dixerida, se convertese finalmente nunha mitocondria tal como a teoría endosimbiótica actual sostén. En lugar disto, suxire que o hóspede, unha arquea metanóxena que utilizaba hidróxeno e dióxido de carbono, producindo metano, e unha bacteria anaerobia facultativa (a futura mitocondria que produce hidróxeno e dióxido de carbono como subprodutos da respiración anaerobia), comezaron unha relación simbiótica baseada na dependencia do hidróxeno producido polo hóspede (simbiose anaerobia).

A idea orixinouse cando Martin asistiu a unha charla de Müller sobre os hidroxenosomas. Os hidroxenosomas son orgánulos que funcionan como se fosen mitocondrias anaerobias que producen ATP e grandes cantidades de hidróxeno e dióxido de carbono. Unha das diapositivas que presentou Müller mostraba un grupo de metanóxenos arredor dun hidroxenosoma dentro dunha célula eucariota á cal invadiran.

Esta hipótese, se é correcta, implica que os eucariotas son quimeras con ascendencia arqueana e bacteriana. Ademais, implica que os eucariontes apareceron despois de que se desenvolveran os procariontes. Isto contrasta coas teorías actuais que asumen que Archaea e Eukarya se separaron antes de que aparecesen os grupos modernos de arqueas. A hipótese do hidróxeno mantén ademais que non existiron nunca eucariontes primitivos que carecesen de mitocondrias, en contraste con outras teorías actuais, que consideran a existencia de tales células.

Notas
-----

1. ↑  
Martin W. and Müller M. (1998). "The hydrogen hypothesis for the first eukaryote". *Nature* **392** (6671): 37–41.
2. ↑  López-García, P. and Moreira D. (1998). Symbiosis Between Methanogenic Archaea and delta-Proteobacteria as the Origin of Eukaryotes: The Syntrophic Hypothesis. Journal of Molecular Evolution 47: 517-530.
3. ↑  López-García P, Moreira D. (1999). "Metabolic symbiosis at the origin of eukaryotes.". *Trends Biochem Sci.* **24** (3): 88–93.
4. ↑  Poole AM. and Penny D. (2007). "Evaluating hypotheses for the origin of eukaryotes" (PDF). *Bioessays* **29** (1): 74–84. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 13 de xaneiro de 2012. Consultado o 29 de agosto de 2018.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Teoría endosimbiótica
* Eucarioxénese
* Simbioxénese
* Eucarioxénese viral
* Hipótese fagotrófica

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3324397
* MAG: 2778364142

 |
**Kamran Bayram oğlu Əliyev**, nado o 18 de novembro de 1965, é un fiscal acerbaixano que dende o 1 de maio de 2020 é fiscal xeral da República de Acerbaixán.

Traxectoria
-----------

Naceu na rexión Balaken , licenciouse na facultade de dereito da Universidade Estatal de Irkutsk en 1987 e pouco despois recibiu o nomeamento como investigador da fiscalía de transportes de Chita e máis tarde traballou como investigador xefe na Fiscalía de transportes de Transbaikal. 

En 1990-1993 continuou a súa formación na escola de posgrao do Instituto de Investigacións Científicas da oficina da Fiscalía Xeral da URSS e en 1993 leu a súa tese de doutoramento, tras o que marchou á súa república natal e, xa que logo, a depender do seu sistema xudicial. 

Dende 2007 dirixe a dirección xeral anticorrupción da fiscalía acerbaixana, e en 2014 asumiu o posto de fiscal xeral adxunto . 

O 1 de maio de 2020 o presidente de Acerbaixán, İlham Əliyev asinou o decreto do seu nomeamento como fiscal xeral de Acerbaixán .

Notas
-----

1. ↑  "Кто он - будущий Генпрокурор Азербайджана?". *Haqqin*. 29 de abril de 2020.
2. ↑  Coa disolución da URSS pasou a depender da Fiscalía Xeral de Rusia
3. ↑  "Кямран Алиев назначен заместителем генпрокурора Азербайджана". Trend. 5 de abril de 2014.
4. ↑  "Кямран Алиев назначен генпрокурором Азербайджана - РАСПОРЯЖЕНИЕ". *Oxu*. 1 de maio de 2020.
Canón de Sharyn, lugar de asentamento dos primeiros poboadores.
Os primeiros habitantes do que hoxe é Casaquistán foron o pobo Saka, unha tribo nómade chegada das montañas de Ucraína no século IV a. C.. Os turcos, procedentes de Mongolia dominaron a zona desde o século V d. C. especialmente na zona sur, ata que as hostes de Xenxis Kan tomaron o seu lugar no século XIII. Á súa morte en 1227, Xenxis Kan dividiu o imperio entre os seus dous fillos, quedando Casaquistán dividida.

Os uzbekos, un grupo de mongois islamizados, derrotaron aos herdeiros de Xenxis Kan no século XIV e ocuparon todo o territorio de **Casaquistán** ata que se dividiron. Os que foron ao sur fundaron o que hoxe é Uzbekistán, mentres que os do norte seguiron sendo nómades e deron orixe aos casacos. En 1742, na súa loita contra o pobo de Oyrat, os casacos buscaron a protección do Imperio ruso, que a partir dese momento xogaría un papel primordial na historia de Casaquistán.

Presenza rusa
-------------

*Véxase tamén**:* Rusia Imperial.
Bandeira da RSS de Casaquistán.
Escudo da RSS de Casaquistán.
Os rusos foron paulatinamente expandindo o seu imperio e estreitando o seu control de Casaquistán, ata que en 1854 fundaron un forte no que hoxe é Almatý. Os tsares oprimiron con dureza aos casacos nos seus desexos de independencia. Os líderes independentistas apoiaron aos bolxeviques na Revolución de Outubro de 1917, o que non redundou no cumprimento das súas aspiracións: o país pasou a formar parte da Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas (URSS), e ao final da década de 1920 procedeuse a "desnomadizar" aos casacos e a convertelos en campesiños nas novas granxas colectivizadas.

**Casaquistán** comezou a ser poboada con rusos doutras provincias e a servir de campo de concentración e de exilio para os inconformes, á parte de converterse no territorio para as probas e almacenamento de armamento nuclear.

A independencia
---------------

*Véxase tamén**:* Disolución da Unión Soviética.
En 1989 Casaquistán organizou por primeira vez unha gran protesta contra a URSS debido ás probas nucleares, que tiveron que ser suspendidas. Nursultán Nazarbáyev, un casaco próximo aos rusos tomou o poder en 1990 e gobernouna desde entón como Presidente da República. Non estivo de acordo coa disolución da URSS en 1991, e Casaquistán foi a última república en declarar a súa independencia. A democracia foi moi limitada, cos grupos nacionalistas sometidos e o parlamento disolto polo mesmo Nazarbáyev en 1995, xa que obstruía as súas políticas económicas e étnicas.

O país está dirixido basicamente por antigos comunistas, pero tras a independencia, as políticas liberais de Nazarbáyev gañaron popularidade e axudas dos gobernos occidentais.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Historia de Casaquistán Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Programa TACIS da Unión Europea.
**Ibon Fernández Iradi**, alias *Susper*, nado en Donostia en 1972, é un terrorista membro da organización Euskadi Ta Askatasuna (ETA).

Traxectoria
-----------

A policía francesa considerouno en dúas ocasións o xefe do aparello militar de ETA. Detido en 2002 e 2003 en Francia, foi condenado a 15 e 30 anos de prisión respectivamente por ferir gravemente a un xendarme francés, asociación de malfeitores con fins terroristas, tenencia de armas e explosivos, portar documentos falsificados e recepción de vehículos procedentes de roubos. A súa detención en 2002 permitiu a captura posterior de máis dun centenar de membros da banda.

En xuño de 2010 foi extraditado a España de forma temporal, xunto con Balbino Saenz Olarra, para ser interrogado e, no seu caso, procesado e xulgado, polo Xulgado Central de Instrución número 3 e a Audiencia Nacional por asasinato terrorista. Por entón tiña procedementos abertos pola súa participación activa en 18 atentados en España (un deles contra o ertzaintza Iñaki Totorika) en Hernani en 2001.

Notas
-----

1. ↑  "Francia entrega a Susper". *El País* (en castelán). 23 de xuño de 2010.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***País Vasco*** |
**Ibtesam Saeed Badhrees,** nada en Jeddah (Arabia Saudita), é unha investigadora experimental de física de partículas en King Abdulaziz City for Science and Technology (KACST) e unha *Distinguished Fellow* do New Westminster College.

Foi a primeira e na actualidade única muller saudita do CERN. Ademais é a única muller saudita cun doutoramento que traballa no Centro Nacional de Matemáticas e Física no King Abdulaziz City for Science and Technology. As súas áreas de investigación son física de partículas, astrofísica, física médica e física nuclear. Badhrees tamén traballa como profesora adxunta na Universidade de Carleton en Ottawa, Canadá.

Traxectoria
-----------

Ibtesam Badhrees naceu en Yeda, Arabia Saudita. graduouse en física na Universidade do Rei Abdulaziz en 1990 e obtivo unha mestría en física aplicada/láser na Universidade Fairleigh Dickinson en 1997. Completou o seu doutoramento en física de partículas na Universidade de Berna en 2011. Tamén obtivo un doutoramento en relacións internacionais da Escola de Diplomacia e Relacións Internacionais de Xenebra. Recibiu o premio á excelencia académica Misión Cultural Saudita en 1996, 1997, 2007 e foi nomeada "*Física do Mes*" en agosto de 2014 pola American Physical Society.

Notas
-----

1. ↑  "Dr.Ibtesam Badhrees New Westminster College". Arquivado dende o orixinal o 17 de maio de 2014. Consultado o 01 de abril de 2020.
2. ↑  "CERN opens its doors to its first collaborators from Saudi Arabia" **47** (2).
3. ↑  "Carleton University Physics Department". Carleton University ,Ottawa, Canadá. Arquivado dende o orixinal o 22 de xaneiro de 2019. Consultado o 01 de abril de 2020.
4. ↑  "Woman Physicist of the Month - 2014: August". Americal Physical Society (APS). Arquivado dende o orixinal o 21 de agosto de 2014. Consultado o 20 de agosto de 2014.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Mulleres en Física

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17465658
* ORCID: 0000-0002-1571-8555

 |
Cruz ortodoxa
A **Igrexa ortodoxa**, tamén coñecida como **Igrexa católica ortodoxa**, é unha igrexa cristiá, que se considera a si mesma como a igrexa unha, santa, católica e apostólica fundada por Xesús Cristo. Estrutúrase como unha comuñón de igrexas autocéfalas gobernadas cada unha por un sínodo de bispos, iguais entre eles, e sen unha autoridade central de goberno análoga ao papado na Igrexa católica.

A Igrexa ortodoxa considerase a herdeira de tódalas comunidades cristiás da metade oriental do Mediterráneo.​ A súa doutrina teolóxica estableceuse nunha serie de concilios, dos cales os máis importantes son os primeiros Sete Concilios, chamados "ecuménicos" que tiveron lugar entre os séculos IV e VIII. Tras varios desencontros e conflitos, a Igrexa ortodoxa e a Igrexa católica separáronse no chamado "Cisma de Oriente e Occidente", o 16 de xullo de 1054. O cristianismo ortodoxo difundiuse por Europa Oriental grazas ao prestixio do Imperio Bizantino e ao labor de numerosos grupos misioneiros.

Está en realidade constituída por 14 ou, segundo algunhas delas, 15 Igrexas autocéfalas que só recoñecen cadansúa propia autoridade xerárquica (por exemplo, do patriarca de Alexandría, de Antioquía, de Constantinopla, etc. ou a de metropolitanos, se é o caso), pero manteñen entre si comuñón doutrinal e sacramental.

Notas
-----

1. ↑  *O pequeno Larousse 2004*. Spes Editorial. 2003. p. 746. ISBN 978-84-8332-445-5. «A Igrexa ortodoxa [...] considerase herdeira das primeiras comunidades cristiás establecidas ao oriente do Mediterráneo polos apóstoles [...]».

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Gran Cisma
* Igrexa ortodoxa siríaca

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q35032
* WorldCat
* VIAF: 122708852
* AAT: 300022034
* BIBSYS: 90340180
* BNCF: 12640
* BNF: 118692072
* EBID: ID
* GND: 1087391350
* ISNI: 0000 0001 2097 0256
* JSTOR: orthodox-church
* LCCN: n50000556
* NLA: 36751190
* SELIBR: 351947
* SUDOC: 026445786
* Treccani: chiesa-ortodossa

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D033003

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre relixión é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
O *USS Bunker Hill* foi atacado por 2 avións suicidas o 11 de maio de 1945
O termo **kamikaze** (神風, literalmente "vento divino") de orixe xaponesa, foi utilizado orixinalmente polos tradutores estadounidenses para referirse aos ataques suicidas efectuados por pilotos dunha unidade especial pertencente á Armada Imperial Xaponesa contra embarcacións da frota dos Aliados a finais da segunda guerra mundial. Estes ataques pretendían deter o avance dos aliados no océano Pacífico e evitar que chegasen ás costas xaponesas. Con esta finalidade, avións cargados con bombas de 250 quilogramos impactaban deliberadamente contra os seus obxectivos co afán de afundilos ou averialos tan gravemente que non puidesen regresar á batalla.

Aínda que houbo diversas unidades suicidas en terra, mar e aire, esta unidade especial de ataque é a máis representativa do seu tipo.
No Xapón non se utiliza con este sentido a palabra kamikaze. Prefírese o termo Shinpū tokubetsu kōgeki tai (神風特別攻撃隊 "Unidade Especial de Ataque Shinpū") ou a súa abreviación tokkōtai (特攻隊). No resto do mundo o uso desta palabra estendeuse e aplícase sen moito rigor a todo tipo de ataques suicidas, sen importar o método empregado (uso de explosivos, automóbiles etc.) ou a nacionalidade do atacante (como no caso dos atentados do 11 de setembro de 2001).

Esta unidade especial foi disolta cando o Xapón presentou a súa rendición incondicional na segunda guerra mundial e actualmente cóntase con numerosos rexistros e testemuños sobre o nacemento, desenvolvemento e declive das súas operacións.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Kamikaze Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q133194
* BNCF: 26373
* BNF: 14487697m
* BRE: 2039113
* EBID: ID
* LCCN: sh2002009826
* NDL: 00572513
* NKC: ph230303
* Treccani: kamikaze

 |
**Hetepsekhemui** foi o primeiro faraón da segunda dinastía de Exipto; reinou c. -2828 - -2800 (von Beckerath)

O seu nome significa "*Os dous poderes está en paz*", o que parece aludir ao remate das loitas entre o Baixo Exipto e o Alto Exipto.

Manetón denomínao **Boetos**, segundo Xulio Africano, ou **Bocos**, na versión armenia de Eusebio de Cesarea, e asígnalle 38 anos de reinado.

O Canon Real de Turín indica 95 anos para **Bau**... (fragmento).

Considéraselle o iniciador da dinastía II, pero non se sabe con certeza que relación existiu entre el e a dinastía anterior, pois se cre que non foi fillo de Qaa. É posible que Hetepsekhemui chegase ao trono casando cunha princesa.

A partir do seu reinado deixan de usarse as tablillas epónimas da Primeira dinastía e substitúeas por impresións de selos cilíndricos. Isto proporcionaranos os nomes dos funcionarios, pero non información sobre sucesos políticos ou relixiosos.

Segundo Manetón na súa época abriuse unha greta no chan de Bubastis na que pereceron numerosas persoas.

Crese que Hetepsekhemui foi apartado do trono mediante un complot organizado polo seu propio irmán.

Testemuños da súa época
-----------------------

* A súa tumba identificouse en Saqqara; a estrutura enterrada perdurou pero non quedan restos da cubrición.
* Impresións de selo nunha galería baixo a pirámide de rei Unis en Saqqara; quizais a tumba de Hetepsekhemui (Maspero)
* Fragmento do recipiente de Qau (Brunton)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Predecesor:** Qaa | **Faraón***Segunda Dinastía* | **Sucesor:** Raneb |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q151817
* EBID: ID

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Globo.
Os **globos de papel seda** (chamados tamén **globos de papel de seda**, **globos de papel**, **globos luminosos** e **globos de papel de China**) son aeronaves non tripuladas (aeróstatos sen tripulación) que forman parte da identidade cultural de países como a Arxentina, o Brasil, Colombia, o Perú, México e moitos de Asia. O seu obxectivo primixenio era o de ser un simple pasatempo, pero acabaron converténdose unha verdadeira arte: realízanse obras de luz e cor e, conceptualmente, "píntase con papel".

A pesar disto, en países como Brasil están totalmente prohibidos, e esta práctica está considerada como delito polas autoridades competentes. O conto *O Globo Fantasma* de Rubem Fonseca narra de forma maxistral este conflito.

A razón débese a que o globo utiliza o principio de Arquimedes para ser menos denso que o aire e poderse elevar. En consecuencia, é necesario de empregar un dispositivo que produza calor no interior do globo, para facer que o aire do seu interior sexa menos denso que o do ambiente. Este elemento, que se constitúe como o "motor" do globo, consiste nun queimador de papel absorbente e parafina, que van acesos, aínda que a combustión é lenta, total e sen brasa.

O feito de levar lume representa un risco, polo que os globos deben ceibarse só en condicións favorábeis de vento, en lugares permitidos, libres de obstáculos e con certos criterios de seguridade.

Este tema é tan polémico que en Colombia as grandes empresas uníronse e crearon a campaña "*dile no a los globos*"; porén, na cidade de Medellín o asunto dos globos ten moita forza non só como tradición, senón tamén como tributo cultural.

En Galicia, o famoso globo de Betanzos é un fenómeno relacionado.

Galería de imaxes
-----------------

* Gaitas no aire, na Canberra Baloon Fiesta (Australia).Gaitas no aire, na *Canberra Baloon Fiesta* (Australia).
* En forma da Abadía de Sankt Gallen, na Int. Ballontagen Alpenrheintal (Suíza).En forma da Abadía de Sankt Gallen, na *Int. Ballontagen Alpenrheintal* (Suíza).
* Globo de Betanzos (Galicia).Globo de Betanzos (Galicia).

Notas
-----

1. ↑  Artigo 42 da Lei de Crimes Ambientais (Lei nº 9.605/98): Fabricar, vender, transportar ou soltar balões que possam provocar incêndios nas florestas e demais formas de vegetação, em áreas urbanas ou qualquer tipo de assentamento humano, pode levar a pessoa a ser condenada à pena de detenção, de um a três anos, ou multa, ou ambas cumulativamente.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Aeróstato
* Dirixible

### Ligazóns externas

* Liga Mexicana de Globeros *(en castelán)*.
* Tradición Prohibida *(en castelán)*.
* Planeta Balaão. Globos no Brasil *(en portugués)*.
| Illas Duke of York |
| --- |
|  |
| Vista da illa |
|  |
| Datos |
| Capital |  |
| País | Papúa Nova Guinea |
| Localización | Océano Pacífico |
| Arquipélago | Arquipélago Bismarck |
| Linguas |  |
| Poboación (2009) |  |
| Superficie | 58 km² |
| Densidade |  |
| Coordenadas | 4°10′S 152°27′O﻿ / ﻿-4.167, -152.450 |
| Maior Altura |  |
|  |
| Localización |
|  |
|

As **Illas do Duque de York** (en inglés, **Duke of York Islands**,antigamente, en alemán **Neu Lauenburg**, Novo Lauenburgo), son un grupo de illas da provincia de Nova Bretaña Oriental, en Papúa Nova Guinea. Sitúanse na canle entre das illas de Nova Bretaña e Nova Irlanda e forman parte do Arquipélago Bismarck. Philip Carteret chamounas así polo duque de York en 1767.

Xeografía
---------

Son trece illas dunha área duns 58 km². A máis grande é a illa Duke of York, logo hai outras como Makada, Kabakon, Kerawara, Ulu e Mioko.

O conxunto insular atópase nunha zona de actividade sísmica onde dúas placas tectónicas empúxanse, o que produce numerosos terremotos e tsunamis, ademais pola súa escasa altitude, son propensas a inundacións ao subir a marea. O 28 de decembro de 2000 anunciouse un realoxo de moitos habitantes a Nova Bretaña.

Mapa detallado

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q707916
* WorldCat
* VIAF: 242277503
* EBID: ID
* GeoNames: 2097930
* LCCN: sh2002005631

 |