| *Geococcyx* |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Cuculiformes |
| Familia: | Cuculidae |
| Subfamilia: | Neomorphinae |
| Xénero: | ***Geococcyx***Wagler, 1831 |

 |
| Especies |
| *G. californianus*
*G. velox* |

***Geococcyx*** é un xénero de aves cuculiformes da familia Cuculidae. Habitan en América do Norte e América Central, normalmente en zonas desérticas. Adoitan correr até os 32 km/h aínda que algúns poden atinxir os 43 km/h.

Especies
--------

A subfamilia Neomorphinae, inclúe once especies de aves, das cales pertencen ao xénero *Geococcyx* as seguintes especies:

| Imaxe | Nome científico | Distribución |
| --- | --- | --- |
|  | *Geococcyx californianus* | México e o suroeste e no centro sur dos Estados Unidos |
|  | *Geococcyx velox* | México e América central |

Morfoloxía
----------

O *Geococcyx californianus* adoita medir entre 56 e 61 cm desde a cola até o bico e o seu peso medio é de entre 230 e 430 g. É grande, magro, de cor marrón e negra, con raias brancas e cunha crista distintiva na cabeza. Ten patas longas, pés fortes, un pico escuro de grandes dimensións e unha cola ancha con puntas brancas nas tres plumas externas da cola. Ten un parche de pel espido detrás de cada ollo; este parche ten unha sombra azul anterior ao vermello posterior.

O *Geococcyx velox* é lixeiramente máis pequeno, non é tan raiado e ten un bico máis pequeno. Tanto *Geococcyx velox* como *Geococcyx californianus* deixan atrás marcas con forma de X que semellan que se moven en ambas as direccións.

Os *Geococcyx californianus*, ao igual que outras especies cuculiformes, teñen pés cigodáctilos. Corren a velocidade de até 32 km/h e, polo xeral, prefiren ir polo chan antes do que voar, aínda que adoitan facelo para fuxir dos depredadores. Durante o voo, as ás pequenas e arredondadas revelan unha media lúa branca.

### Sons

Roadrunner beak clatter
O chío do *Geococcyx californianus* é lento e con ton descendente, aínda que tamén emiten sons barullentos rápidos co bico.

Alimentación
------------

*Geococcyx californianus* común cun lagarto.
Teñen unha dieta omnívora e moi variada. Poden alimentarse de caracois, de insectos (como saltóns, grilos, milpés e escaravellos), de arácnidos (como arañas, tarántulas e alacráns), de pequenos réptiles (como lagartos e cobras) de pequenos roedores e outros mamíferos, de aves, así como dos seus ovos, e mesmo de froitas e sementes como as dos cactos. No entanto, tamén son capaces de comer especies máis grandes como a cobra cascabel.

O *Geococcyx californianus* busca alimento no chan e, cando cazan, adoitan correr detrás das súas presas após se agochar. Pode saltar para capturar insectos e normalmente bate certas presas contra o chan. Debido á súa rapidez, é un dos poucos animais capaces de derrotar á cobra cascabel, así como o único depredador real das avespas falcón tarántula.

Comportamento
-------------

*Geococcyx californianus* camiñando devagar pola herba.
Os *Geococcyx californianus* adoitan vivir sós ou en parella. De feito, os pares reprodutores son monógamos e están xuntos durante toda a vida, e poden marcar territorio durante todo o ano. No cortexo, os machos inclínanse, erguendo e baixando as súas ás e estendendo o seu rabo, desfilan fronte a femia coa cabeza alta e as ás e o rabo caídos e, en ocasións, levan comida como ofrenda. A estación de reprodución pode abranguer desde a primavera até mediados do verán, xa que depende da localización xeográfica e das especies.

O niño dos *Geococcyx californianus* adoita estar formado por paus e pode incluír follas, plumas, peles de cobra ou estrume; adoita localizarse entre 1 e 3 metros de altura nunha árbore baixa, nun arbusto ou nun cacto. Como o resto das aves, os *Geococcyx californianus* son ovíparos, de forma que se reproducen por ovos, os cales adoitan ser brancos. As niñadas dos *Geococcyx californianus* adoitan ser de entre dous e seis ovos, mentres que a dos pequenos *Geococcyx californianus* é máis pequena.

*Geococcyx californianus* quecendo ao sol.
A responsabilidade dos proxenitores é compartida, xa que ambos chocan os ovos (as femias durante o día e os machos durante a noite) e alimentan as crías. A eclosión dos ovos é asíncrona e, durante a primeira ou as dúas primeiras semanas desde que un ovo eclosiona, un dos proxenitores fica no niño coidando da cría até que pasan dúas ou tres semanas e a cría xa pode saír do niño cos pais na procura de alimento.

Termorregulación
----------------

Durante a fría noite desértica, os *Geococcyx californianus* baixan lixeiramente a súa temperatura corporal e entran nun estado de leve torpor para conservar enerxía. Para quecer durante o día, poñen ao sol os parches de pel escuros do seu lombo.

Etimoloxía
----------

O seu nome científico, Geococcyx, provén do grego clásico *γῆ* (terra) e *κόκκυξ* (cuco), por ser parente do cuco que adoita desprazarse pola terra.

Cultura popular
---------------

O *Geococcyx californianus* foi popularizado pola Warner Bros. grazas á personaxe *Road Runner*, creada en 1948, protagonista dunha serie de debuxos animados de longo percorrido. En cada episodio, o astuto e pérfido *Wile E. Coyote* (baseado nun coiote) intenta, de maneira repetida, atrapar o *Road Runner* para comelo, malia non conseguilo nunca.

Estes debuxos animados levaron a varios enganos sobre a realidade destas aves. Por un lado, a xente pensou que realmente o seu chío era «bip bip» tal e como o representaban na serie, no canto do son que producen realmente. Polo outro, fixeron crer que os *Geococcyx californianus* eran máis rápidos por terra que os coiotes, cando, na realidade, estas aves alcanzan velocidades de entre 32 e 43 km/h e os coiotes de entre 56 e 69 km/h.

Notas
-----

1. ↑  Myers, P. R.; Parr, C. S.; Jones, T.; Hammond, G. S.; Dewey, T. A. "Neomorphinae (New World ground cuckoos)". *Animal Diversity Web*. University of Michigan. Consultado o 2009-08-12.
2. 1 2 3 4 5  "Roadrunners". *Beauty of birds. Avian Web*. Consultado o 3 de maio de 2012.
3. ↑  "Greater Roadrunners". *Avian Web*. Consultado o 3 May 2012.
4. ↑  "Lesser Roadrunners". *Avian Web*. Arquivado dende o orixinal o 04 de setembro de 2021. Consultado o 3 May 2012.
5. ↑  "Bird Sounds".
6. ↑  "roadrunner vs rattlesnake".
7. ↑  "The Roadrunner". *Desert USA*. Consultado o 3 de maio de 2012.
8. ↑  "With the exception of breeding pairs, roadrunners are solitary (Hughes 1996). Pairs mate for life (Terres 1980)."
9. ↑  "Information on the Roadrunner | The Nature Conservancy". Nature.org. 2016-07-15. Arquivado dende o orixinal o 05 de agosto de 2017. Consultado o 2016-09-14.
10. ↑  "Usually 1-3 meters above ground; infrequently higher than 3 meters (Hughes 1996)."

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Geococcyx Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Geococcyx*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1452250
* EBID: ID
* JSTOR: roadrunners

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Geococcyx
* EPPO: 1GECXG
* Fossilworks: 368473
* GBIF: 2496458
* iNaturalist: 1985
* IRMNG: 1012334
* ITIS: 177835
* NCBI: 8946

 |