recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**José María Cuevas**, nado en Madrid o 29 de xuño de 1935 e finado na mesma cidade o 27 de outubro de 2008, foi un empresario español, presidente da Confederación Española de Organizacións Empresariais entre 1984 e 2007.

Traxectoria
-----------

Foi fillo de comerciantes que, por problemas políticos, tiveron que abandonar en 1933 a súa vila de orixe, Barruelo de Santullán, na provincia de Palencia.

Licenciouse en Dereito na Universidade Complutense de Madrid e foi diplomado en Alta Dirección de Empresa polo Instituto de Estudos Superiores da Empresa da Universidade de Navarra.

Durante o seu período universitario viviu no Colexio Maior Santa María. Foi Secretario Xeral do Sindicato Español Universitario do Distrito Universitario de Madrid, con Rodolfo Martín Villa como xefe. Posteriormente ocupou o mesmo cargo na Xefatura Nacional do SEU. Estivo vinculado á Falange Española, solicitando o estado de excepción nos comezos da transición española e a retirada da autonomía ás "Provincias Vascongadas".

A súa actividade empresarial estivo vinculada co sector do papel. Pertenceu ó consello de administración de varias industrias papeleiras, como Pultex Ibérica ou Papelera del Mediterráneo, e dirixiu o Grupo Sarrió. Dentro do seu labor no sector do papel, implicouse en 1976 no nacemento da Organización de Fabricantes de Pastas de Papel. Ademais destes cargos, foi presidente da construtora Vallehermoso e do Consello Superior de Cámaras de Comercio.

Participou na xestación da CEOE, xunto co que sería o seu primeiro presidente, Carlos Ferrer Salat. Ocupou o posto de secretario xeral da CEOE en 1978 e foi elixido sucesor de Salat en 1984. Ocupou o cargo de presidente ata o 2007, cando foi substituído, con algunha polémica, por Gerardo Díaz Ferrán, o presidente da organización patronal madrileña e da Cámara de Comercio de Madrid. Para isto, Cuevas modificou os estatutos da organización meses antes da designación do seu substituto, establecendo que a sucesión na presidencia da organización a establecesen os vicepresidentes da CEOE, e non a asemblea xeral como se viña realizando ata entón.

En 1977 participou nos pactos da Moncloa en representación da patronal.

De ideoloxía liberal, mostrouse a prol do modelo económico estadounidense a mediados da década de 1990, e en contra da redución da xornada laboral.

En 1989 encabezou o proxecto presentado por Eurogalicia Forestal nas Pontes para crear unha fábrica de papel. O proxecto non se levou a cabo ó quebrar a empresa KIO, do seu socio Torras.

Morreu a causa dun edema pulmonar.

Notas
-----

1. ↑  "Cuevas coloca a Díaz Ferrán á fronte da CEOE sen un respaldo unánime. elcorreodigital.com". Arquivado dende o orixinal o 22 de outubro de 2009. Consultado o 01 de novembro de 2008.
2. ↑  "O quinto conto da papeleira"[*Ligazón morta*] artigo en *La Voz de Galicia*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía extensa *(en castelán)*
* Entrevista de febreiro de 1998 *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3393335
* WorldCat
* VIAF: 305406089
* BNE: XX850403
* DBE: jose-maria-cuevas-salvador
* LCCN: n2013064539

 |
**Karl Grobben**, escrito ás veces como **Carl Grobben**, nado en Brno (daquela, Brünn) o 27 de agosto de 1854 e finado en Salzburgo o 13 de abril de 1945, foi un zoólogo austríaco.

Traxectoria
-----------

Estudou historia natural e particularmente zooloxía na universidade de Viena onde se doutorou en 1877. Dous anos máis tarde volveu a esa universidade como docente. En 1884 foi nomeado profesor asociado e, ao ano seguinte, casa con Ida Tschermak von Seysenegg, filla do mineraloxista Gustav Tschermak von Seysenegg (1836-1927), matrimonio que tería unha filla.

En 1889 participou nunha expedición ao leste do Mediterráneo organizada pola Academia de Ciencias de Viena. En 1893 foi o director do *Zootomischen Institut* e, en 1896, do *Instituto de Zooloxía* da universidade de Viena.

Dedicou o seu traballo sobre todo ao estudo da anatomía, a histoloxía e a evolución dos moluscos e os crustáceos inferiores, así como ao estudo das medusas e dos vermes. É recordado sobre todo pola impórtate mellora da intricada taxonomía dos crustáceos.

Grobben foi o autor de obras fundamentais, como *Zur Kenntnis des Stammbaumes und des Systems der Crustaceen* (1892), *Die systematische Einteilung des Tierreichs* (1908), así como de numerosos artigos científicos. Tamén foi o editor dunha nova edición do *Lehrbuch der Zoologie* de Carl Friedrich Wilhelm Claus, e foi quen cuñou os termos protóstomos e deuteróstomos (e describiu os taxons correspondentes).

Taxonomía
---------

### Taxons creados por Grobben

Entre outros, Grobben creou os seguintes taxons:

* *Eumalacostraca* Grobben, 1892
* *Sagittidae* Claus & Grobben, 1905
* *Sagittoidea* Claus & Grobben, 1905
* *Protostomia* Grobben, 1908
* *Deuterostomia* Grobben, 1908

### Taxons nomeados na honra de Grobben

Entre os taxons dedicados a Grobben por outros autoires están:

* *Gerbillus grobbeni* Klaptocz, 1909
* *Sphaerophthalmus grobbeni* Spandl, 1923
* *Limnadia grobbeni* Daday, 1925
* *Actinia grobbeni* Watzl, 1922
* *Paladilhiopsis grobbeni* Kuscer, 1928
* *Raillietina grobbeni* Böhm, 1925
* *Trypanophis grobbeni* (Poche, 1904)

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Georg Uschmann (1966)."Grobben, Karl" en *Neue Deutsche Biographie*. Vol. 7 Berlin: Duncker & Humblot. ISBN 3-428-00188-5, p. 101.
2. ↑  Bo Beolens, Michael Watkins & Michael Grayson (2009). "Grobben". *The Eponym Dictionary of Mammals*. Johns Hopkins University Press. p. 169. ISBN 978-0-8018-9304-9.
3. 1 2 3 4 5 6  Hans G. Hanssen. "Karl Grobben". *Biographical Etymology of Marine Organism Names*. Baltic and North East Atlantic Taxa. Arquivado dende o orixinal o 30 de agosto de 2011. Consultado o 4 de abril de 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q79027
* WorldCat
* VIAF: 52452338
* BIBSYS: 90208846
* BNE: XX1748469
* CiNii: DA03082136
* DeutscheBio: 116856238
* GND: 116856238
* ISNI: 0000 0001 0971 9132
* Leopoldina: 3032
* NKC: xx0198348
* NTA: 10768120X
* OEBL: ID
* SNAC: w6qt0j24
* SUDOC: 095147659

 |
Königin der Nacht, entrada antes da súa primeira aria ("O zittre nicht, mein lieber Sohn"). Posta en escena por Karl Friedrich Schinkel (1781-1841) para unha produción de 1815.
**Königin der Nacht** (en galego **A Raíña da Noite**), é unha das personaxes de *Die Zauberflöte*, a última ópera escrita por Wolfgang Amadeus Mozart. Königin der Nacht é a nai da protagonista, Pamina. Esta personaxe só ten dúas intervencións na ópera: "O zittre nicht, mein lieber Sohn" (no primeiro acto) e "Der Hölle Rache kocht in meinem Herzen" (no segundo acto). Na primeira das súas arias mostra unha falsa aparencia de nai amante e aldraxada, mais na segunda amosa o seu carácter real, ameazando a Pamina con repudiala se non asasina a Sarastro aproveitando a confianza que el ten nela.

O papel, que require dunha soprano coloratura, presenta unha gran dificultade polo rexistro vocal que presenta (dun re4 a un fa6), pola gran cantidade de notas picadas e pola variada gama dinámica que esixe.

Notas
-----

1. 1 2  "MOZART – LA FLAUTA MÁGICA "DIE HÖLLE RACHE" (ANÁLISIS)" (en castelán). bustena.wordpress.com. Consultado o 4 de xaneiro de 2017.
2. ↑  "Arias de *Die Zauberflöte*" (en inglés). aria-database.com. Consultado o 4 de xaneiro de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11687745
* IMDb: ch0190265

 |
**Karl Barth**, nado en Basilea 1886 e finado na mesma cidade en 1968, foi un teólogo suízo, un dos principais pensadores do movemento neoortodoxo, con grande influencia en moitos dos teólogos protestantes posteriores.

Naceu en Basilea, pero pasou a infancia en Berna, entre 1911 e 1921 foi pastor da Igrexa reformada suíza en Safenwil, no cantón de Aargau, máis tarde foi profesor de teoloxía en Bonn, deixou Alemaña en 1935 por rexeitar apoiar a Adolf Hitler e tras ser un dos autores principais da declaración teolóxica de Barmen (1934), na que se opuña aos desexos nazis de controlar o cristianismo alemán e que deu orixe á Igrexa confesante e a compromisos radicais ata o martirio como o de Dietrich Bonhoeffer. De volta en Basilea foi profesor de teoloxía. Deixou unha forte pegada en autores como Oscar Cullmann ou Jürgen Moltmann.

Pensamento
----------

Barth comezou como seguidor das teorías do protestantismo liberal alemán de autores como Wilhelm Herrmann, do que foi discípulo, pero á altura da primeira guerra mundial distanciouse desta postura, en parte debido ao apoio que os teólogos protestantes liberais deran á guerra.

En 1919 publica *Der Römerbrief* que reescribiu en 1922, unha esexese da epístola aos romanos, na que dá as claves do seu pensamento teolóxico.

Barth foi un dos fundadores do movemento teolóxico coñecido como a Teoloxía dialéctica, que enfatiza a revelación de Deus por Deus como a fonte da doutrina cristiá e a Biblia é a interpelación que Deus dirixe aos homes.

Inimigo declarado da teoloxía natural, para Barth o Deus que constrúe a razón humana non é máis ca unha proxección do home mesmo (tal como albiscara Ludwig Feuerbach). Trátase dunha perigosa fantasía cosmovisional, un ídolo. A razón humana está escurecida pola soberbia radical do home natural que é absolutamente pecador. Só Deus pode ter a iniciativa por pura Graza. Fronte a Igrexa católica que ve na razón humana unha analoxía do Logos divino, Barth afirma a radical gratuidade da acción salvadora de Deus en Xesucristo sen virtude nin mérito por parte do home.

Logo da segunda guerra mundial opúxose ao rearmamento alemán e apoiou ao movemento pacifista.

Obras
-----

* Carta aos Romanos
* Dogmática Eclesiástica
* Humanismo

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Karl Barth Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q107473
* WorldCat
* VIAF: 64001331
* BAV: ADV10027221
* BIBSYS: 90058480
* BLBNB: 000609996
* BNB: ID
* BNE: XX936203
* BNF: 11890397k
* BPN: 08548242
* BRE: 1863284
* CANTIC: a10047001
* CiNii: DA00162443
* DeutscheBio: 118506803
* Dodis: P3801
* EBID: ID
* FAST: 38092
* GEC: 0007990
* GND: 118506803
* HDS: 010517
* ICCU: CFIV032601
* ISNI: 0000 0001 2101 8582
* LCCN: n79069765
* Munzinger: 00000000200
* NDL: 00432436
* NKC: jn20000700121
* NLA: 35014573
* NNDB: 000117936
* NTA: 068564716
* OL: OL17355A
* Orthodox Encyclopedia: 77620
* PTBNP: 26016
* SELIBR: 176854
* SNAC: w60295zj
* SUDOC: 026707357
* Treccani: karl-barth
* WikiTree: Barth-940

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: O Castro.

**O Castro** é un lugar da parroquia de Cerdido no concello de Cerdido na provincia da Coruña. Non ten habitantes desde hai máis dunha década segundo datos do Instituto Galego de Estatística .

Neste lugar, como propiamente indica o topónimo, hai un castro onde os emigrantes do concello en América ergueron unha escola en 1932, para a educación dos nenos a través da *Sociedad de Instrucción y Beneficencia Hijos del Ayuntamiento de Cerdido*. Na década dos 80 o concello, coa axuda da Deputación da Coruña, construíu unha área recreativa con piscina climatizada, parque infantil e merendeiros, estragando parte do castro.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Cerdido

| Lugares da parroquia de Cerdido no concello de Cerdido |  |
| --- | --- |
| A Barrosa | Becerroi | A Campeira | Carballal | O Carballeiro | Casaldaia de Abaixo | Casaldegonce | Casavide | Castrillón | O Castro | A Chaíña | Chao | Cruz dos Novás | Os Cubos | Díaz | Domende | A Felgueira | Fercoi | O Freis | A Gangoa | O Noval | Pazos | A Pena de Abaixo | A Pena | Penadobico | Penso | O Piñeiro | Pontellas | Rebordaos | Rediz | O Regueiro | Regueirolongo | A Rincha | O Río | A Rocha | As Seixas | Socastro | Os Valados | A Vila da Igrexa | Viladóniga | O Vilar | Vilarelle | Vilela | Xiao |

### Parroquias de Cerdido

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Cerdido |  |
| --- | --- |
| A Barqueira (Santo Antonio) | Os Casás (San Xoán) | Cerdido (San Martiño) |
**Karl Blossfeldt**, nado o 13 de xuño de 1865 en Schielo e finado o 9 de decembro de 1932 en Berlín, foi un fotógrafo, escultor, profesor e artista alemán que traballou en Berlín. É coñecido polas súas fotografías en primeiro plano de plantas e seres vivos, publicadas en 1929 como *Urformen der Kunst*. Inspirouse, ao igual que o seu pai, na natureza e no xeito como medran as plantas. Cría que "a planta debe ser valorada como unha estrutura totalmente artística e arquitectónica".

Entre os seus estudantes na Escola de Artes e Oficios de Berlín estivo Heinz Warneke. Dende 1924 foi profesor da Vereinigte Staatsschulen für freie und angewandete Kunst (escola unificada estatal para as artes finas e aplicadas) de Berlín.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q61848
* WorldCat
* VIAF: 44370692
* BIBSYS: 90791039
* BLBNB: 000502017
* BNB: ID
* BNF: 123373572
* BRE: 1873711
* Bridgeman: 50891
* CiNii: DA07284686
* DeutscheBio: 118511858
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 74768
* GND: 118511858
* ISNI: 0000 0001 0893 0446
* LCCN: n81070699
* Luminous-Lint: Karl\_\_Blossfeldt
* NKC: jcu2011675617
* NLA: 35019586
* NTA: 097869678
* OL: OL182109A
* Pinakothek: karl-blossfeldt
* RKD: 133148
* SELIBR: 294976
* SUDOC: 03232135X
* ULAN: 500012385

 |
A **copia de *La Gioconda*** é unha pintura realizada ó óleo a comezos do século XVI e conservada dende 1819 no Museo do Prado de Madrid. A primeira referencia documental é a feita en 1666 nun inventario despois da morte do rei Filipe IV. A obra repite de xeito moi preciso o famoso cadro de *La Gioconda*, obra mestra do pintor italiano Leonardo da Vinci exposta no Museo do Louvre. A súa restauración e estudo fixéronse logo dunha petición para participar na exposición *L'ultime cher-d'oeuvre de Léonard de Vinci, la Sainte Anne* a finais de marzo de 2012 no Louvre. Esta considerada como a copia máis importante de *La Gioconda* de Leonardo. Esta nova foi publicada por vez primeira a comezos de febreiro de 2012 en *The Art Newspaper*, onde o estudoso Martin Bailey afirmaba que era a primeira copia xamais feita de *La Gioconda*.

Notas
-----

1. ↑  Bailey, Martin (1 de febreiro de 2012). The Art Newspaper, ed. "Earliest copy of Mona Lisa found in Prado" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 09 de xuño de 2012. Consultado o 29 de marzo de 2012.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Leonardo da Vinci
* Museo do Prado

### Ligazóns externas

* Ficha no Museo do Prado *(en castelán)*
***Kosmogonías*** é o título do quinto disco de Berrogüetto, publicado o 26 de abril de 2010 e que ten a novidade de ser o primeiro no que a formación galega conta con Xabier Díaz como cantante.

Composto por once cancións, Kosmogonías mantén o seu estilo tan persoal e definido por Berrogüetto dende os seus inicios. Innovadores dende o seu primeiro traballo, este último disco supón unha colección de sons orgánicos, un traballo delicado onde se plasma a alma de Berrogüetto a través da súa especial concepción musical. Xunto á súa acostumada sensibilidade, atopamos as colaboracións de escritores como Rosa Aneiros ou Manuel Rivas, quen cedeu un dos seus poemas como letra de Alalá da noite.

Lista de cancións
-----------------

| N.º | Título | Escritor(es) | Duración |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | "Alalá da Noite"   |   | 4:34 |
| 2. | "Astrea"   |   | 2:20 |
| 3. | "Igneominea"   |   | 4:24 |
| 4. | "Líridas de Abril"   |   | 4:20 |
| 5. | "Planeta Can"   |   | 5:06 |
| 6. | "Cantar de Camiño"   |   | 4:54 |
| 7. | "Nadir"   |   | 4:41 |
| 8. | "Meirol"   |   | 4:24 |
| 9. | "Ataque de Jota"   |   | 5:04 |
| 10. | "Caneta de Poeta"   |   | 4:30 |
| 11. | "Esfericantus"   |   | 4:33 |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* MySpace de Berrogüetto
* Datos do álbum en dismedi.com *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9017926
* MusicBrainz: ID

 |
***La Philosophie dans le boudoir*** é unha obra publicada en 1795, de maneira anónima pero atribuída ó Marqués de Sade. Nesta historia uns instrutores, no transcurso dunhas horas, conseguen introducir unha rapaza, Euxenia (Eugénie), no mundo da libertinaxe. Despois de que adopte esta doutrina como filosofía de vida, os mesmos instrutores axúdana a infectar a súa nai con sífilis e a coserlle os xenitais.

Con esta obra, Sade quebra por completo o xénero da época. A súa curiosidade lévao a introducirse nas profundidades do desexo sexual, deixándoo fluír sen reparo. Con este feito consegue arrastrar os lectores na insaciable investigación do pracer e do gozo.

A obra está escrita como un diálogo teatral, dividido en sete actos.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 
* Arquivado 08 de decembro de 2015 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1215417
* BNF: 162471720
* Gallica: btv1b86146004

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre literatura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Rapaces levando o testemuño da Korrika durante a edición do 2009.
Edición do 2009 no traxecto entre Getxo e Leioa.
A **Korrika** (*correndo* en galego) é unha carreira reivindicativa que se celebra correndo por todo o País Vasco en prol da lingua éuscara.

Organización
------------

O promotor da iniciativa é a asociación de euskaltegis AEK (centros de ensinanza da lingua éuscara). A primeira Korrika tivo lugar en 1980 e adoitase celebrar cada dous anos. Ten unha duración de dúas semanas, nas que se percorre todo o territorio, e o percorrido, arredor de 2300 quilómetros, varía tódalas edicións. A principal peculiaridade desta marcha é que non se detén en ningún momento, nin sequera de noite. Dende a saída ata o final, fanse relevos de vila en vila por tramos de quilómetro. A Korrika ten uns niveis de participación moi altos, chegando mesmo ós 600 000 participantes.

Á cabeza da marcha, hai unha persoa que porta un testemuño. Cada quilómetro da carreira pórtao unha persoa ou asociación que "merca os quilómetros" para axudar economicamente á defensa e promoción da lingua. O testemuño, que se conserva dende a primeira edición, está feito cun pau de madeira tallado cunha ikurriña pendurada.

Tralo testemuño, fórmase a cabeceira da marcha, cuxos integrantes portan unha pancarta na que se le o lema *Euskal Herria euskalduntzen. Ni ere bai!* (*"Euskaldunizando o País Vasco. Eu tamén!"* en galego). A continuación, concéntranse o resto dos participantes, que corren sen espírito competitivo polas rúas cheas de espectadores durante todo o traxecto. De xeito paralelo, a Euskaltzaindia, ou Real Academia da Lingua Vasca, organiza diversos actos culturais de cara á promoción e emprego da lingua.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Korrika***  |

### Outros artigos

* Correlingua
* Correllengua
* Ar Redadeg
* Rith

### Ligazóns externas

* Páxina oficial da Korrika *(en éuscaro)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3052748
* Auñamendi: 54923

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Laranxa.
A cor **laranxa** atópase entre o vermello e o amarelo no espectro visible, nunha lonxitude de onda de aproximadamente 620-585nm. É a mesma cor que a da froita da cal toma o seu nome.

Mesturas
--------

Nunha mestura subtractiva, como nunha pintura ou superpoñendo papeis celofán, pódese obter o laranxa a partir da mestura de maxenta e o amarelo nunha proporción maior deste último.

Nunha mestura aditiva, como no monitor dun ordenador ou un televisor, obtense o laranxa a partir da mestura do vermello e do verde, cunha intensidade menor deste último.

A súa cor complementaria é o azul.

Galería
-------

* Margaridas do xénero *Tagetes*
* Tellados de cerámica
* Calcita alaranxada
* Laranxa
* Cacharela
* 
* Ferruxe
* *Lilium*
* Galiña rubia

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Laranxa*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q39338
* AAT: 300311124
* BNCF: 54205
* BNF: 12499420w
* GEC: 0145125
* LCCN: sh85095261
* MAG: 83082669

 |
**Lidia Senra Rodríguez**, nada na Pobra do Brollón o 14 de xuño de 1958, é unha destacada sindicalista do agro galego. Foi membro da Executiva da Coordinadora Labrega Europea (CPE) durante catro anos.

Traxectoria
-----------

Estudou o bacharelato en Monforte, e despois comezou a colaborar cos Comités de Axuda á Loita Labrega a mediados dos anos setenta. En 1984, durante o segundo congreso de Comisións Labregas, foi elixida responsable de organización e finanzas. Cinco anos máis tarde, en 1989, accede á secretaría xeral do Sindicato Labrego Galego durante o transcurso do terceiro congreso.

Lidia Senra participou en diversos encontros internacionais representando a *Vía Campesina*, movemento labrego mundial que agrupa organizacións de América, Asia, África e Europa. Ademais, interveu activamente nos tres foros sociais europeos celebrados en Florencia, París e Londres.

O padroado da Fundación Pedrón de Ouro escolleu a Lidia Senra como Pedrón de Ouro 2011, na súa 48ª edición.

No 2014 presentouse coma candidata, en representación de Anova, a deputada ás eleccións europeas do 25 de maio por Alternativa Galega de Esquerda en Europa: A esquerda plural e foi elixida deputada.

Libros
------

### Obras colectivas

* *15-M: O pobo indignado*, 2011, Laiovento.

Notas
-----

1. ↑  ""Lidia Senra, elixida candidata de Anova ao Parlamento Europeo", TVG, 31 de marzo de 2014". Arquivado dende o orixinal o 23 de setembro de 2015. Consultado o 15 de marzo de 2015.
2. ↑  BOE do 23 de abril de 2014
3. ↑  Ficha no Parlamento Europeo

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lidia Senra Modificar a ligazón no Wikidata*** |

#### Bibliografía

* Ledo Regal, Tareixa (2010). Laiovento, ed. *Lidia Senra Rodríguez. A historia dun liderado entrañable*. Brión. ISBN 978-84-8487-191-0.

### Ligazóns externas

* "Lidia Senra, o rural galego e os novos camiños", artigo de Xoán Carlos Carreira en *Vieiros*, 27 de novembro de 2007.
* Demanda de dignidade Arquivado 14 de xullo de 2014 en Wayback Machine. nova no *Galicia Hoxe* sobre o Pedrón de Ouro 2011
* Páxina web de Alternativa Galega de Esquerda en Europa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12391819
* WorldCat
* VIAF: 169091552
* BNE: XX4887860
* CANTIC: a10746821
* Dialnet: 2419690

 |
**José Becerra Armesto**, nado en Santiago de Compostela e finado en Madrid o 16 de febreiro de 1916, foi un xornalista, escritor e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Gonzalo Becerra Llamas e Carmen Armesto, irmán de Manuel e Joaquín Becerra Armesto. Foi redactor en Madrid de *La Nación* (1864-1866) e *La Prensa* (1880). Trasladado a Pontevedra, colaborou en *La Ilustración Gallega y Asturiana*, *Revista de Galicia* e foi redactor de *La Izquierda Dinástica* (1893). En 1901 dirixiu *La Discusión*. Encadrado no Partido Liberal e seguidor de Montero Ríos, foi xefe da sección de Belas Artes do Ministerio de Fomento e gobernador civil de Ourense e Córdoba (1898). Publicou "El verano en Galicia", na *Revista de España* (1875); *Una excursión a Extremadura* (1879) e *Las torres de Altamira. Leyenda compostelana*, como folletín de *El Correo Gallego*, dende o 11 de abril de 1885.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Gran Enciclopedia Galega* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.

### Ligazóns externas

* Xenealoxía Becerra Llamas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12390980
* WorldCat
* VIAF: 316428592
* BNE: XX1510932

 |
Gotiños con crema de augardente e licor café.
O **licor café** (ás veces **licor de café**) é un licor a base de café, azucre e augardente, que pode ser consumido só ou como ingrediente de sobremesas ou cócteles. Apareceu en Xamaica no século XVII. Moi popular en Galicia, especialmente no sur, faise a partir da augardente de bagazo.

Pode tomarse con xeo, ou quente cunha nube de nata. Existen numerosas variedades, aromatizadas con moitos outros ingredientes, como a vainilla.

O licor café en Galicia
-----------------------

É unha das bebidas espirituosas máis populares en Galicia, amparada pola denominación de orixe local protexida dentro da Denominación xeográfica de Augardentes e licores tradicionais de Galicia. Adóitase tomar despois dos xantares coma dixestivo, o mesmo que a augardente branca, a augardente de herbas ou a crema de augardente. Moitas veces faise caseiro, porén para poder facer uso da denominación Licor café de Galicia, as empresas deberán inscribirse nos rexistros do Consello Regulador.

Trátase dun licor obtido a partir de augardente e alcol etílico de orixe agrícola, mediante maceración e/ou destilación do alcol en presenza de café torrado natural.

Presentación
------------

Cómpre servir a augardente ben fría, entre 8 e 10 °C e para a envellecida entre 15 e 18 °C, sendo as copas en forma de lira ou tulipa as máis axeitadas.

Cócteles que utilizan o licor de café
-------------------------------------

* Ami corse (con Get 27 e Chartreuse)
* Black jack (con whisky e triple sec)
* Ruso negro (con vodka)
* Baby Guinness (con crema de whisky)
* Dizzy dame (con brandy ou cognac, leite e kirsch)
* Ruso branco (con vodka e leite)
* Siciliano (con brandy ou cognac, limoncello e café)

Notas
-----

1. ↑  "Dicionario de alimentación e restauración" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 11 de abril de 2016. Consultado o 13 de setembro de 2017.
2. ↑

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Augardente de herbas
* Crema de augardente

### Ligazóns externas

* Receita de licor café Arquivado 27 de febreiro de 2014 en Wayback Machine.
LIDAR utilizado para o escaneo de edificios, formacións rochosas etc. co obxectivo de xerar modelos 3D.
**LIDAR** (son as siglas en inglés de *Light Detection and Ranging* ou *Laser Imaging Detection and Ranging*) é unha tecnoloxía que consiste en calcular distancias dende un emisor láser cunha luzada láser. O sistema é moi sinxelo xa que consiste en calcular distancias sabendo o tempo que tarda a luzada láser en chegar ó destino final da distancia. Esta tecnoloxía é parecida ós contaquilómetros dos coches que calculan a velocidade do vehículo calculando canto tardan en dar unha volta sobre si mesmas as rodas dianteiras. En xeral, a tecnoloxía lidar, ten aplicacións en xeoloxía, sismoloxía e física da atmosfera.

Por exemplo en xeoloxía: fanse medicións de distancias con láser para aplicacións de mapas a grande escala, procesos de contorno e curvas de nivel para ortofotos dixitais.

Características e vantaxes
--------------------------

Centrándonos máis no tipo de tecnoloxía, podemos dicir que a tecnoloxía empregada é como a que usan os policías nas súas pistolas láser para determinar a velocidade dos vehículos que circulan no tráfico rodado. Deste xeito podemos destacar algunhas das vantaxes da tecnoloxía láser fronte outras tecnoloxías de medición de distancias:

* É moito máis rápido.
* Ó emitir unha luzada láser, non diverxe tanto e é moito máis estreito que o do radar que se dispersa e rebota no contorno.
* É máis fácil de manexar, transportar e manter.
* É máis económico que un radar.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Lidar*** |

* Lista de siglas e acrónimos

### Ligazóns externas

* Provedor de datos LIDAR Topográficos Aéreos *(en castelán)*
* Páxina de análise de datos LIDAR *(en castelán)*
* Óptica adaptativa para observar o espazo *(en castelán)*
* Inventario cartográfico de Guipúzcoa con datos LIDAR *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q504027
* AAT: 300380469
* BNE: XX4945456
* BNF: 11981097z
* EBID: ID
* FAST: 1046796
* GND: 4167607-5
* JSTOR: lidar
* LCCN: sh85095164
* MAG: 51399673
* SUDOC: 027859347

 |
Vista do Tuwaiq dende o oeste
O Najd situado sobre as provincias sauditas
O **Najd** (árabe: *نَجْدٌ*, [nad͡ʒd]) ou **Nejd** é unha rexión xeográfica da parte central da península arábiga que conta con aproximadamente un terzo da poboación de Arabia Saudita. Trátase dunha meseta que se eleva entre os 762 e os 1525 m sobre o nivel do mar. A zona oriental da rexión foi o hábitat habitual dos beduínos. A cidade máis importante é Riad, capital de Arabia Saudita.

Historia
--------

A rexión foi arrebatada á administración otomá polos guerreiros wahabitas de Abd al-Aziz ibn Abd ar-Rahman ibn Saud, entre 1899 e 1912. Dende alí, organizados como un sultanato independente, os sauditas lanzáronse á conquista doutras rexións de Arabia, especialmente do Hiyaz, que se anexionaron en 1924. En 1932 a todos os territorios conquistados pola casa de Saud a partir do seu feudo orixinal do Najd déuselles o nome de Reino de Arabia Saudita.

Tradicionalmente a maior parte da elite gobernante saudita procedía do Najd. Á súa vez esta rexión é unha das rexións máis conservadoras de Arabia Saudita, onde se orixinou a ideoloxía wahabita que foi empregada pola monarquía saudita como ideoloxía oficial. Durante algunhas décadas mesmo houbo restricións para que as mulleres do Najd casasen con homes musulmáns doutras rexións de Arabia Saudita.

Economía
--------

Moeda española de Carlos III con lenda en árabe que circulou no territorio do Najd.
Tanto a economía como o comercio do Najd recibiron un gran pulo a partir da construción do canal de Suez, que foi inaugurado o 17 de novembro de 1869. Durante esa época gran cantidade de moedas estranxeiras circularon libremente por todo o territorio, pero durante a segunda guerra mundial, a falta de moedas en circulación fixo que todas esas pezas estranxeiras fosen marcadas cun punzón que levaba a lenda "Najd" en árabe; deste xeito o valor de devanditas moedas pasaba a ser de 1 piastra. Coñécense rupias inglesas, táleros austríacos, francos franceses, reais de oito españois e 960 reis brasileiros con esta marca.

Notas
-----

1. ↑  "Saudi Arabia Population Statistics 2011" (PDF) (en árabe). p. 11. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 15 de novembro de 2013. Consultado o 13 de agosto de 2020.
2. ↑  José Antonio de la Fuente: "La plata de la Nao de China", Museo de Arte Oriental de Salamanca, imprenta comercial Segovia, 2008.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Najd Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Prothero, G. W. (1920). *Arabia*. Londres: H.M. Stationery Office. p. 99.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q208154
* WorldCat
* VIAF: 235546202
* BRE: 2652075
* EBID: ID
* GND: 4210617-5
* NKC: ge415087
* Treccani: neged

 |
***O viaxeiro astral*** é unha novela do escritor norteamericano Jack London, publicada en 1915 por primeira vez no Reino Unido como ***The Jacket*** e posteriormente como ***The Star Rover***. Foi a súa derradeira novela, e foi publicada en lingua galega en 2007 por Editorial Galaxia, traducida do orixinal inglés por Xoán Abeleira. Narra historias de reencarnación.

Trama
-----

O conxunto da historia é contada en primeira persoa por Darrell Standing, un profesor universitario preso con cadea perpetua en San Quintín por asasinato. Os traballadores da prisión tratarán de acalmalo mediante a tortura da chamada "chaqueta", unha camisa de forza. Mais será capaz de non sentir a dor que esta lle causa entrando nunha especie de estado de transo, autohipnotizándose, o que os parapsicólogos chaman desdobramento e que, na linguaxe mística, é coñecido como viaxe astral, fórmula coa que acabará andando entre as estrelas e revivindo experiencias das súas anteriores vidas.

As descricións do uso da camisa de forza no cárcere son reais, descritas por Ed Morrell a Jack London, que ademais de ser un personaxe do libro, quen lle conta ao protagonista como viaxar, foi un ex convicto de San Quintín, que coma o protagonista, pasou cinco anos continuos nunha cela de illamento.

As distintas vidas que o protagonista revive, son en conxunto unha serie de relatos curtos ben escritos, aínda que descontinuos e sen resolver.

Adaptacións
-----------

* *The Star Rover* (filme de 1923): unha película muda.
* *The Jacket* (filme de 2005): o director comentou que o filme estaba "lixeiramente baseado nunha historia real que se converteu nunha novela de Jack London.

Notas
-----

1. ↑  *O viaxeiro astral* Arquivado 04 de xullo de 2012 en Wayback Machine. en www.editorialgalaxia.es
2. ↑  Donald Clarke (13 de maio de 2005). "Full Mental Jacket" (en inglés). *The Irish Times*. Arquivado dende o orixinal o 20 de decembro de 2009. Consultado o 23 de novembro de 2011.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Edición electrónica de *O viaxeiro astral*en www.bivir.comArquivado 03 de febreiro de 2012 en Wayback Machine.
* Edición electrónica de *The Jacket (Star-Rover)*, de acceso libre no Proxecto Gutenberg

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q626663
* WorldCat
* VIAF: 309274412
* BiTraGa: 2404
* GND: 1124111174
* Gutenberg: 1162
* ISFDB: 16738
* SUDOC: 241507987

 |
O **Niners Chemnitz e.V.**, anteriomente coñecido como **BV Chemnitz 99**, é un equipo profesional de baloncesto alemán con sede na cidade de Chemnitz, Saxonia. Fundado en 1999, actualmente compite na Basketball Bundesliga, máxima categoría do baloncesto xermano. O equipo xoga os seus partidos como local no Chemnitz Arena, pavillón con capacidade para 5 200 espectadores.

Historia
--------

O club foi fundado no ano 1999 co nome de "BV Chemnitz 99", xurdindo da fusión do BG Chemnitz e do Lok Chemnitz. No ano 2001, o Chemnitz 99 comezou a cooperar coa Universidade Politécnica de Chemnitz (en alemán: *Technische Universität Chemnitz*), polo cal o club engadiu ao seu nome as siglas "TU", pasando o equipo masculino a denominarse BV TU Chemnitz 99 e o feminino Chemcats Chemnitz. No caso do equipo masculino, recibiu o alcume de *Niners* (do inglés: *Noves*) debido ao ano de fundación do equipo. Após varios anos na segunda categoría do baloncesto xermano, a ProA, no ano 2015 chega ao equipo o adestrador Rodrigo Pastore, o que levou ao equipo a finalizar regularmente entre os primeiros postos da táboa de clasificación. No ano 2017 o club adoptou o seu alcume como nome oficial, pasando a denominarse "Niners Chemnitz". Na temporada 2019−20, marcada pola pandemia de COVID-19, o equipo consegue o por vez primeira ascenso á máxima categoría do baloncesto alemán, a Basketball Bundesliga.

### Temporadas

| Ano | Nivel | Liga | Pos. | Outras competicións |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2010–11 | 2 | ProA | 3º | – |
| 2011–12 | 2 | ProA | 5º | – |
| 2012–13 | 2 | ProA | 10º | – |
| 2013–14 | 2 | ProA | 11º | – |
| 2014–15 | 2 | ProA | 13º | – |
| 2015–16 | 2 | ProA | 7º | – |
| 2016–17 | 2 | ProA | 3º | – |
| 2017–18 | 2 | ProA | 11º | – |
| 2018–19 | 2 | ProA | 3º | – |
| 2019–20 | 2 | ProA | 1º | – |
| 2020–21 | 1 | BBL | 14º | – |

Xogadores
---------

Takumi Ishizaki.
### Destacados

* Alemaña Oliver Braun
* Austria Andreas Worenz
* Belarús Siarhei Charykau
* Belarús Alexander Zsykunsov
* Estados Unidos Jacob Parker
* Estados Unidos Dustin Pfeifer
* Estados Unidos Hugh Robertson
* Estados Unidos Bradley Tinsley
* Islandia Mirko Virijevic
* Polonia Andrzej Mazurczak
* Rusia Igor Pletnev
* Xapón Takumi Ishizaki

Notas
-----

1. ↑  "Niners Chemnitz". *The Sports DB* (en inglés). Consultado o 7 de agosto de 2021.
2. ↑  "Niners Chemnitz: Aufstieg in Basketball-Bundesliga ohne Feier". *Sportbuzzer.de*. 23 de marzo de 2020. Arquivado dende o orixinal o 07 de agosto de 2021. Consultado o 7 de agosto de 2021.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial
* Páxina do equipo en Eurobasket.com
**José Luis Fondo Aguiar**, nado en Ponteceso o 7 de abril de 1950, é un político galego do PPdeG.

Traxectoria
-----------

É arquitecto técnico. Foi candidato do PPdeG en Ponteceso nas municipais de 1991, situándose como a segunda forza máis votada tralo PSdeG-PSOE. Acadou a alcaldía en maio de 1993 mediante unha moción de censura que contou co apoio dos concelleiros do PSG-EG. Revalidou a alcaldía con maioría absoluta nas eleccións municipais de 1995. Nas sucesivas eleccións volveu acadar a maioría absoluta ata que en 2015 perdeu a maioría e cedeulle a alcaldía ó socialista Xosé Lois García Carballido, que formou goberno con APIN e o BNG. Foi deputado provincial entre 1999 e 2007. Nas municipais de 2019 volveu encabezala candidatura popular e foi derrotado polo PSdeG-PSOE, que logrou a maioría absoluta, ante o cal non recolleu a acta e se retirou da primeira liña política.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Fernando Castro Villar** |  **Alcalde de Ponteceso** 1993 - 2015 | Sucesor:**Lois García Carballido** |

Notas
-----

1. ↑  Fondo Aguiar toma el bastón de Ponteceso con el apoyo de EG

Véxase tamén
------------

### Outras páxinas

* Eleccións municipais en Ponteceso

### Ligazóns externas

* El alcalde de Ponteceso cobra el sueldo más alto de los concellos de A Costa da Morte
* Entrevista[*Ligazón morta*] en *La Voz de Galicia*
En fonoloxía a **neutralización** consiste na eliminación da **oposición** (diferenza) que se establece entre dous fonemas nun determinado contexto, de maneira que foneticamente soan igual, aínda que se trate da realización de dous fonemas distintos. É un termo introducido por Trubetzkoy

En alemán, por exemplo, a distinción que existe entre os pares mínimos /t/ e /d/; /k/ e /g/ ou /p/ e /b/ (distinción baseada no trazo [±sonoro]) desaparece en posición final de palabra. Así, Rad (bicicleta) e Rat (consello) pronúncianse igual (ra:T). Ese son que, ao producirse a neutralización, engloba a máis dun fonema é o arquifonema (escríbese con maiúscula na transcrición fonolóxica). Porén, non se trata do mesmo fonema, pois ao engadir un morfema, como en xenitivo singular, si que aparece unha oposición: **Rades/Rates**, son pares mínimos.

Neutralización léxica
---------------------

As oposicións léxicas poden neutralizarse, é dicir, en determinados contextos ou situacións, unha distinción, que normalmente é funcional, pode quedar suspendida e un dos seus termos, o caracterizado ou 'marcado positivamente' inclúese no 'non marcado'. O termo marcado ten un único valor, fronte ó non marcado que ten o negativo e o neutro:


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1412778
* BNE: XX544501
* BNF: 121236639
* EBID: ID
* GEC: 0235229
* GND: 4171611-5
* LCCN: sh85091198
* MAG: 2777061557

 |
**Saturnino Mirón Gutiérrez**, máis coñecido como **Nino Mirón**, nado en La Franca (Ribadeva), é un empresario galego da construción inmobiliaria.

traxectoria
-----------

É presidente do grupo empresarial Nino Mirón, fundado en 1984. Abrangue as empresas Nino Mirón y Xiabre, S.L. (construtora), Inmobiliaria Nino Mirón, S.L. Provipo, S.L. e Joaquín Costa 18, S.L. (promotoras), Gestvedra, S.L. (hostalaría), e Ibersolar Inversiones S.L. (participada).

É afeccionado ao ciclismo e foi presidente do Pontevedra CF entre 2001 e xaneiro de 2011. En xuño de 2007 converteuse en propietario do equipo ao facerse máximo accionista na conversión en Sociedade Anónima Deportiva, co 52 % das accións.

O 5 de abril do ano 2016 a Garda Civil identificouno como presunto autor dun roubo no seu propio chalé de Sanxenxo.

Notas
-----

1. ↑  Carlos García (5 de abril de 2016). "La Guardia Civil identifica a Nino Mirón como supuesto autor del robo en su antiguo chalet de Sanxenxo". *Faro de Vigo* (en castelán).

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre unha personalidade é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**José Luis González Eiras**, nado en Catoira o 2 de maio de 1974, é un exfutbolista galego. Xogaba na demarcación de centrocampista, máis coñecido como **Luisito**.

Traxectoria
-----------

Formouse xogando no Arousa SC co que acadou o ascenso a Segunda División B dende a Terceira con tan só 18 anos. Ao ano seguinte o equipo volve perder a categoría, se ben chegou á terceira rolda da Copa do Rei de fútbol 1993/94 tras eliminaren o Juventud Cambados e o Pontevedra CF, metendo Luisito seis goles. Ao rematar a tempada Luis deixa o equipo para fichar polo Racing de Ferrol.

En Ferrol xogou catro tempadas na Segunda División B, no seu primeiro ano tivo un papel secundario nun Racing que se proclamou campión da categoría e que loitou por ascender a Segunda División. Ao ano seguinte o equipo volveu ocupar postos de ascenso, agora xa sendo Eiras un habitual nos onces iniciais.

A comezos da tempada 1998/99 fichou polo CD Lugo, despois de dúas tempadas discretas do equipo ferrolán. O seu bo rendemento en Lugo fai que o Cultural Leonesa se fixe nel, fichando polo equipo leonés no ano 2000.

Esa tempada o equipo leonés quedou subcampión da categoría, porén Luis lesionouse de gravidade. A causa dun mal xesto nun adestramento rompeu o menisco, afectando tamén a cartilaxe. Operouse varias veces pero non puido volver a xogar profesionalmente ao fútbol. A causa desta lesión obtivo a incapacidade para desenvolver a súa profesión e concedéuselle unha indemnización de 40.000 euros e unha pensión de 1.500 euros ao mes sufragada pola Cultural Leonesa, xa que no momento da lesión non tiña dado de alta ao xogador na Seguridade Social.

Notas
-----

1. ↑  Pedro J. Barreiros (5 de febreiro de 2005). "Un club pagará 1.500 euros al mes a un jugador inválido". *La Voz de Galicia*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20535788
* BDFutbol: 201693
* Transfermarkt: 462523

 |
**José Luis García Casasnovas**, nado en Ribadavia o 23 de xaneiro de 1936, é un político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Gregorio García Rodríguez. Funcionario do Instituro Nacional de Seguridad Social (INSS) e técnico en radiodifusión. Foi correspondente dos periódicos *Faro de Vigo*, *El Pueblo Gallego*, *La Región*, *Vida Gallega* e *Diario de Pontevedra* e das emisoras RNE, La Voz del Miño e Radio Orense en Ribadavia. Colaborou con Radio Juventud de Ribadavia e foi presidente do Ribadavia Atlético. Foi conselleiro local do Movimiento, tenente de alcalde e alcalde de Ribadavia. Foi elixido parlamentario pola provincia de Ourense nas primeiras eleccións autonómicas por AP. Foi presidente do Consello Asesor de RTVE-G (2006).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Jaime Dávila Sánchez** |  **Alcalde de Ribadavia** 1978 - 1979 | Sucesor:**José María Vázquez Pérez** |

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Porteiro, Mª Xosé; Perozo, Xosé A. (1981). *Quen é quen no primeiro Parlamento Galego*. Vigo: Xerais. pp. 162–165. ISBN 84-7507-044-2.
**Gneo Nevio**, nado o -261 e finado o -201, foi un escritor romano.

Traxectoria
-----------

Compuxo traxedias, comedias e un poema épico en saturnios: a *Guerra Púnica* (Poenicum Bellum). Considéraselle o creador da épica nacional romana, só precedido pola tradución da *Odisea* de Homero que realizou Livio Andrónico.

Sobre a súa orixe, especulouse que podería nacer nunha das comunidades latinas da Campania, pero como se sabe que había unha gens plebea Nevia en Roma, o máis probábel é que nacese en Roma, como cidadán romano. Serviu na Primeira Guerra Púnica.

A súa carreira como autor dramático comezou en -235, e continuou durante 30 anos. Cara ao seu final, incorreu na hostilidade de parte da nobreza, en especial dos Metelos, polos ataques que lles dirixiu desde a escena, polo que foi encarcerado. En prisión escribiu dúas obras, nas que pediu perdón pola súa anterior grosería, e foi liberado por intervención dos tribunos da plebe, retirándose a continuación a Útica. Durante este exilio, debe ser cando escribiu o seu poema sobre a guerra púnica, xa retirado da actividade dramática.

A diferenza de Livio Andrónico, era romano e non grego; era un escritor orixinal, e non un mero tradutor e adaptador de obras gregas. Aínda que tamén adaptou traxedias e comedias gregas, desviouse do modelo orixinal, creando a *fabula praetexta*, ou drama nacional.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Nevio no sitio da Bibliotheca Augustana (Augsburgo).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q212667
* WorldCat
* VIAF: 25721768
* BAV: ADV10213792
* BIBSYS: 90154406
* BLBNB: 000306992
* BNE: XX1047705
* BNF: 124152123
* BRE: 2651421
* CANTIC: a11578877
* CERL: cnp01342249
* CiNii: DA07869475
* DeutscheBio: 118586246
* EBID: ID
* FAST: 1836688
* GEC: 0045887
* GND: 118586246
* ICCU: CFIV040660
* ISNI: 0000 0003 9901 4527
* LCCN: n85356413
* NKC: osd2013772912
* NLA: 36010666
* NLG: 227735
* NTA: 069644888
* OL: OL2138081A
* SUDOC: 061797049
* Treccani: gneo-nevio

 |
**Abu Jafar Muhammad Ibn Muhammad Ibn al-Hasan Násir al-Din al-Tusí**, coñecido como **Násir al-Din al-Tusí** (escrito tamén como **Nasir al-Dib al-Tusi** e **Nadir ad-Din at-Tusi**) foi un filósofo, matemático, astrónomo, teólogo e médico persa, nado en Tus, Khorasán (daquela Persia e na actualidade Irán) en 1201 e finado en Khadimanin, preto de Bagdad, en 1274. 

Cando os exércitos mongois de Xenxis Kan arrasaban Persia, al-Tusí fuxiu para reunirse cos ismailitas. As súas contribucións científicas máis importantes datan destes anos, mentres fuxía dunha fortaleza a outra. Finalmente entregouse ás tropas de Hulagu (un dos fillos de Xenxis Kan) despois da invasión do castelo de Alamut poles forzas mongois.

Escritor polifacético e moi prolífico, o seu nome está inmortalizado coa denominación dun cráter de 60 km de diámetro na Lúa.

Foi quizais o primeiro matemático medieval en tratar a trigonometría como unha disciplina ou rama separada do tronco das matemáticas, e así se desprende no seu *Tratado sobre os cuadriláteros*. Foi o primeiro en enumerar a lista dos seis casos distintos de ángulo recto nun triángulo esférico (trigonometría esférica). Os seus traballos en trigonometría levárono a ser o primeiro astrónomo oriental en ter unha visión clara da trigonometría plana e esférica.

Tusí elaborou táboas moi precisas sobre os movementos planetarios plasmándoos no seu libro *Zij-i ilkhani* (As táboas ilkhánicas). Estes libros contiñan posicións en formato tabular coas posicións dos planetas e o nome das estrelas. El sistema planetario proposto por el foi o máis avanzado da época e foi usado amplamente até a chegada do modelo heliocéntrico en tempos de Copérnico. Entre a época de Tolomeo e a de Copérnico considerouse a al-Tusí como o científico máis eminente no campo da observación astronómica. 

Inventou unha técnica xeométrica denominada *parella de Tusí* que axuda á solución cinemática do movemento lineal como suma de dous movementos circulares. Al-Tusí calculou o valor de 51' para a precesión dos equinocios e fixo enormes achegas á construción e uso dalgúns instrumentos astronómicos, incluíndo os astrolabios e os cuadrantes solares. 

O famoso observatorio astronómico de Maragué (ao norte de Irán) construíuse para que este científico desenvolvera o seu traballo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Násir al-Din al-Tusí*** |

### Ligazóns externas

* Biografía da Escola de Matemática e Estatística de St. Andrews *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q302835
* WorldCat
* VIAF: 12392936
* BAV: ADV11037967
* BIBSYS: 90700248
* BNB: ID
* BNE: XX5540797
* BNF: 12399386c
* BRE: 4211882
* CERL: cnp00405624
* CiNii: DA05082487
* DeutscheBio: 119356384
* EBID: ID
* EGAXA: vtls000891015
* FAST: 100295
* GND: 119356384
* ICCU: PA1V004468
* ISNI: 0000 0001 0870 6241
* LCCN: n82136884
* MGP: 217509
* MR: 224839
* NKC: jn20040128005
* NLA: 36521118
* NTA: 084863900
* OBP: ID
* OL: OL712278A
* openMLOL: 431818
* PTBNP: 247152
* SELIBR: 200011
* SNAC: w6xp797m
* SUDOC: 050434039
* zbMATH: at-tusi.nasir-ad-din

 |