| *Zantedeschia* |
| --- |
| Froito, flor e folla de *Zantedeschia aethiopica*. |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Liliopsida |
| Orde: | Alismatales |
| Familia: | Araceae |
| Subfamilia: | Aroideae |
| Tribo: | **Zantedeschieae** |
| Xénero: | ***Zantedeschia***Sprengel, 1826 |

 |
| Especies |
| *Véxase o texto* |
| Sinonimia |
| *Véxase o texto* |

*Zantedeschia aethiopica*
*Zantedeschia elliottiana*
Cultivar de *Zantedeschia rehmanii* 'Neon Amour'
*Zantedeschia elliotiana* × *maculata* 'Lemon Drop'
***Zantedeschia*** é un xénero da división das magnoliófitas (anxiospermas), clase das liliópsidas, orde das alismatales e familia das aráceas.

É o unico xénero da subfamilia das aroideas (*Aroideae*) e da tribo das zantedesquieas.

Comprende oito especies de plantas herbáceas, perennes, orixinarias do sur de África, desde Malaui até Suráfrica. O xénero foi introducido en todos os continentes excepto na Antártida. Coñécense co nome de **cala**, pero non deben conrudirse coa cala, do xénero *Calla*, tamén da mesma familia, pero doutra subfamilia.

As flores e follas coloridas destas especies e os seus cultivares son moi apreciadas e adoitan cultivarse como plantas ornamentais.

Taxonomía
---------

### Descrición

O xénero foi descrito en 1826 polo médico e botánico alemán Kurt Polycarp Joachim Sprengel,, nun trabalo publicado en *Systema Vegetabilium, editio decima sexta* **3**: 756-765.

### Etimoloxía

O nome do xénero foi dado como homenaxe ao botánico italiano Giovanni Zantedeschi (1773–1846) polo botánico alemán Kurt Sprengel (1766–1833).

### Sinónimos

Ademais de polo nome actualmente válido o xénero coñeceuse tamén polos sinónimos:

* *Arodes* Heist. ex Kuntze
* *Colocasia* Link
* *Houttinia* Neck.
* *Otosma* Raf.
* *Pseudohomalomena* A.D. Hawkes
* *Richardia* Kunth

### Especies

No xénero recoñécense as 8 especies seguintes:

* *Zantedeschia aethiopica* (L.) Spreng.
* *Zantedeschia albomaculata* (Hook.) Baill.
* *Zantedeschia elliottiana* (W.Watson) Engl.
* *Zantedeschia jucunda* Letty
* *Zantedeschia odorata* P.L.Perry
* *Zantedeschia pentlandii* (R.Whyte ex W.Watson) Wittm.
* *Zantedeschia rehmannii* Engl.
* *Zantedeschia valida* (Letty) Y.Singh

A especie tipo é *Zantedeschia aethiopica* (L.) Spreng. (O protónimo de Linneo era *Calla aethiopica*).

Características
---------------

As especies de *Zantedeschia* teñen un rizoma herbáceo que alcanza de 1 a 2,5 m de altura, con follas de 15 a 45 cm de lonxitude. A inflorescencia pode ser segundo as especies, branca, amarela ou rosada.

Distribución e hábitat
----------------------

Todas as especies son endémicas do centro e do sur de África, desde Nixeria até Tanzania e Suráfrica. *Z. aethiopica* crece de forma natural en zonas pantanosas e só é caducifolia cando a auga escasea. Crece continuamente cando se rega e se alimenta regularmente e pode sobrevivir a períodos de xeadas menores. *Z. aethiopica* é unha planta moi forte e robusta, que pode crecer en moitos solos e hábitats, multiplicándose polos rizomas; naturalízase e considérase unha mala herba en gran parte do mundo. *Z. odorata* é unha especie rara, que se asemella a *Z. aethiopica*, pero é de folla caduca e cun cheiro cartacterístico, endémica dalgunhas localidades de Suráfrica. *Z. albomaculata* é unha especie moi estendida e variábel, que crece desde o norte de Suráfrica até Kenya, variando de tons de branco a crema e de rosa a laranxa. *Z. jucunda* e *Z. pentlandii* son especies raras con grandes flores amarelas vistosas. *Z. rehmannii* é unha especie con flores rosadas e con follas en forma de espada. *Z. elliotiana* coñécese só de fontes hortícolas e probabelmente sexa de orixe híbrida.

Introdución
-----------

A primeira especie de *Zantedeschia* introcudida en Europa foi *Z. aethiopica* no século XVII, e agora está amplamente naturalizada en Europa, América do Norte, América Central, América do Sur, Oceanía e Australasia. En moitos lugares considérase unha especie invasora perigosa que despraza a vexetación autóctona. No suroeste de Australia Occidental, *Z. aethiopica* foi introducida para a horticultura, pero converteuse nunha planta daniña estendida e conspicua nos cursos de auga, brezis e pastos húmidos até o punto de que foi declarada praga en Australia Occidental e os propietarios deben controlala. *Zantedeschia* en Norteamérica cultívase principalmente como cultivares ornamentais nos xardíns domésticos.

Notas
-----

1. ↑  Lámina de 1845, de Jane Wallas e William Lewes. Biblioteca Municipal do Funchal, Madeira.
2. 1 2 3  *Zantedeschia* Spreng. En *World Checklist of Selected Plant Families*. Royal Botanic Gardens Kew.
3. 1 2 3  *Zantedeschia* Spreng na BioLib. Consulatada o 1 de novembro de 2022,
4. ↑  "*Zantedeschia*". *Tropicos.org. Missouri Botanical Garden*. Consultado o 1 de novembro de 2022.
5. ↑  *Index Nominum Genericorum*, en Tropicos.
6. ↑  Botanicas Annuals & Perennils, Random House, Sydney, 2005, ISBN 0-09-183809-6 pp. 938
7. ↑  Aubrey, Alice (2001): "Zantedeschia aethiopica (L.) Spreng" Arquivado 28 de abril de 2021 en Wayback Machine.. Witwatersrand National Botanical Garden.
8. ↑  Aubrey, Alice (2001). Witwatersrand National Botanical Garden, ed. "Zantedeschia aethiopica (L.) Spreng.". Consultado o 1 de novembro de 2022.
9. ↑  "Zantedeschia aethiopica". Germplasm Resources Information Network (GRIN). Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA).
10. ↑  Freie Universität Berlin (ed.). "Biological Collection Access Service for Europe". Consultado o 1 de novembro de 2022.
11. ↑  Comité français de l'UICN, Grupo de especialistas en especies invasoras da SSC da UICN (2008). "Base de datos global de especies invasoras". *issg.org* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 1 de novembro de 2022.  Arquivado 04 de marzo de 2016 en Wayback Machine.
12. ↑  "Arum lily: praga declarada". *agric.wa.gov.au*. Consultado o 1 de novembro de 2022.
13. ↑  Burrows, George E. & Ronald J. Tyrl (2012): *"Zantedeschia". Toxic Plants of North America*, 2 ed.. Hoboken, Nova Jersey: John Wiley & Sons. ISBN 978-1-1184-1339-5, pp. 141–142.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Zantedeschia Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Snijder, R.C. (2004). *Genetics of Erwinia resistance in Zantedeschia: impact of plastome-genome incompatibility.* (PDF) (en inglés). PhD thesis Wageningen University. ISBN 90-5808-975-4. Archived from the original on 13 de marzo de 2006. Consultado o 01 de novembro de 2022.  Arquivado 13 de marzo de 2006 en Wayback Machine.

### Ligazóns externas

* PlantZAfrica page on ZantedeschiaArquivado 30 de xullo de 2010 en Wayback Machine.
* 
* 
* 
* Como cultivar y curar las plantas: la Cala.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q147043
* LCCN: sh85018932
* MAG: 2776519341

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 196026
* APNI: 81326
* Dyntaxa: 1016440
* EOL: 30199
* EPPO: 1ZNTG
* FloraBase: 21140
* GBIF: 2868790
* iNaturalist: 56009
* IPNI: 2952-1
* IRMNG: 1111084
* ITIS: 42554
* NBN: NHMSYS0000465222
* NCBI: 69720
* POWO: ID
* Soortenregister: 180926
* Tela Botanica: 87483
* Tropicos: 40028156
* PLANTS: ZANTE
* VicFlora: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D031064
* UMLS: C1085054

 |