En química **protonación** é a adición dun protón (H+) a un átomo, molécula, ou ión, formando o ácido conxugado. Algúns exemplos son:

* a protonación da auga polo ácido sulfúrico:

{\displaystyle \mathrm {H\_{2}SO\_{4}\ +\ H\_{2}O\ \rightleftharpoons \ H\_{3}O^{+}\ +\ HSO\_{4}^{-}} }
(a auga ao protonarse convértese en H3O+; simultaneamente desprotónase o ácido sulfúrico)
* a protonación do isobuteno na formación dun carbocatión:

{\displaystyle \mathrm {(CH\_{3})\_{2}C} }={\displaystyle \mathrm {CH\_{2}\ +\ HBF\_{4}\ \rightleftharpoons \ (CH\_{3})\_{3}C^{+}\ +\ BF\_{4}^{-}} }
(o isobuteno ao protonarse convértese nun carbocatión; simultaneamente desprotónase o ácido fluorobórico)
* a protonación do amoníaco na formación do cloruro amónico a partir de amoníaco e cloruro de hidróxeno:

{\displaystyle \mathrm {NH\_{3(g)}\ +\ HCl\_{(g)}\ \rightarrow \ NH\_{4}Cl\_{(s)}} }
(o amoníaco ao protonarse convértese en amonio unido ao cloruro; simultaneamente desprotónase o ácido clorhídrico)
A protonación é unha reacción química fundamental e é un paso necesario en moitos procesos estoquiométricos e catalíticos. Algúns ións e moléculas poden sufrir máis dunha protonación e son denominados polibásicos, o cal ocorre en moitas macromoléculas biolóxicas. A protonación e desprotonación ocorre na maioría das reaccións ácido-base, e son o núcleo esencial da maioría das teorías das reaccións ácido-base. Un ácido de Brønsted-Lowry defínese como unha substancia química que protona outra substancia. Ao protonar unha substancia, a masa e a carga da especie química increméntase nunha unidade. Protonar ou desprotonar unha molécula ou un ión altera moitas propiedades químicas ademais do cambio na carga e a masa: hidrofilidade, potencial de redución, propiedades ópticas, entre outros. A protonación é tamén un paso esencial en certos procedementos analíticos como a espectrometría de masas electrosprai.

Velocidade de protonación e desprotonación
------------------------------------------

As protonacións son a miúdo rápidas, en parte debido á alta mobilidade dos protóns en moitos solventes. A velocidade de protonación está relacionada coa acidez das especies protonantes, porque a protonación por ácidos febles é máis lenta que a protonación da mesma base por ácidos fortes. As velocidades de protonación e desprotonación poden ser especialmente lentas cando a protonación induce cambios estruturais significativos.

Reversibilidade e catálise
--------------------------

Usualmente, as protonacións son reversibles e a base conxugada non cambia ao ser protonada. Porén, nalgúns casos a protonación induce a isomerización. Os cis-alquenos poden ser convertidos a trans-alquenes usando unha cantidade catalítica de axente protonante. Moitos encimas, como as serinas hidrolases, actúan polos mecanismos que implican protonacións reversibles dos substratos.

Notas
-----

1. ↑  Zumdahl, S. S. "Chemistry" Heath, 1986: Lexington, MA. ISBN 0-669--04529-2.
2. ↑  Kramarz, K. W.; Norton, J. R. (1994). "Slow Proton Transfer Reactions in Organometallic and Bioinorganic Chemistry". *Progress in Inorganic Chemistry* **42**: 1–65. doi:10.1002/9780470166437.ch1.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Constante de disociación de ácido
* Desprotonación
* Autoionización molecular

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q899488
* MAG: 30095370

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* NCIt: C54165

 |