| Lavandeira verdeal*Motacilla flava* |
| --- |
| Macho adulto de lavandeira verdeal (*M. f. flava*) |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Passeriformes |
| Familia: | Motacillidae |
| Xénero: | *Motacilla* |
| Especie: | ***M. flava*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Motacilla flava***Linnaeus, 1758 |
| Distribución de Motacilla flava      Área de cría.     Área de ocupación permanente.     Área de invernada.Distribución de *Motacilla flava*      Área de cría.     Área de ocupación permanente.     Área de invernada.Distribución de *Motacilla flava*      Área de cría.     Área de ocupación permanente.     Área de invernada. |

A **lavandeira verdeal** ou **lavandeira amarela** (*Motacilla flava*) é unha especie de ave paseriforme da familia dos motacílidos propia de Eurasia e África, que en Galicia é unha ave estival común.

É unha especie sedentaria nas zonas máis temperadas, pero as poboacións que habitan no norte e leste da súa área de distribución emigran a África e ao sur de Asia.

Caracteísticas
--------------

Exemplar xove de lavandeira verdeal (*M. f. flava*).
Ao chegaren á madurez alcanzan entre 15 e 16 cm, cunha cola longa característica do seu xénero, aínda que é a lavandera europea coa cola máis curta. O macho adulto normalmente ten unha plumaxe de cor olivácea que se volve amarela no ventre e a parte inferior do corpo. Existen algunhas variedades cromáticas nas que a cor amarela se difumina en branca. A cabeza dos machos presenta deseños de cores variadas en función da subespecie.

A chamada é un chío característico e agudo, que soa "yit".

É unha ave insectívora, que prefire os claros próximos á auga, como os prados húmidos. Fai o niño en arbustos, depositando de 4 a 8 ovos de pintas.

Taxonomía
---------

### Descrición

A especie foi descrita en 1758 por Linneo na 10ª edición do seu *Systema Naturae*.

### Sinónimos

Ademais de polo nome actualmente válido, o protónimo de Linneo, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:

* *Motacilla cinereocapilla* Savi, 1831
* *Motacilla feldegg* Michahelles, 1830
* *Motacilla flavissima* Blyth, 1834
* *Motacilla iberiae* E. Hartert, 1921
* *Motacilla leucocephala* (Przevalski, 1887)
* *Motacilla lutea* (S. G. Gmelin, 1774)
* *Motacilla simillima* E. Hartert, 1905
* *Motacilla taivana* (Swinhoe, 1863)
* *Motacilla thunbergi* Billberg, 1828

### Subespecies

Recoñécense as seguintes subespecies (a coloración descrita refírese aos machos agás cando se especifica outra cousa):

Macho de *M. f. flavissima*.
Adulto de *M. f. thunbergi* na India.
Macho adulto de *M. f. beema*.
Femia de *M. f. feldegg*.
Ovos de *Cuculus canorus canorus* (esquerda) + *Motacilla flava* (dereita). O cuco pon ovos en niños doutros paxaros, entre eles as lavandeiras.
* *Motacilla flava flava* Linnaeus, 1758

Cabeza azul cincenta con franxas e plumas brancas nos machos e cor olivácea difuminada nas femias.
Habita desde o sur de Escandinavia ata Francia, chegando polo leste ata os montes Urais. En inverno inverna na África subsahariana.
* *Motacilla flava flavissima* Blyth, 1834

Cabeza verde amarelada cun supercilio amarielo brillante. As femias son máis claras no ventre que os machos.
Habita en Gran Bretaña e os países arredor do Canal da Mancha. Pasa o inverno en África.
* *Motacilla flava thunbergi* Billberg, 1828

Cabeza gris escura ata as meixelas e sen branco nos machos; de cor olivácea clara cun supercilio verdoso nos machos.
Habita no norte de Europa chegando polo leste ata o noroeste de Siberia. Pasa o inverno en África, a India e o sueste asiático.
* *Motacilla flava iberiae* Hartert, 1921

Similar á subespecie *flava*, pero coa gorxa branca e gris escura, e plumaxe case negra arredor dos ollos.
Habita no sueste de Francia, a península Ibérica e chega ata o norte de África, desde Marrocos a Tunisia. Pasa o inverno na África subsahariana, desde Gambia a Camerún.
* *Motacilla flava cinereocapilla* Savi, 1831

Similar á subespecie *iberiae*, pero sen supercilio.
Habita en Sicilia, Sardeña, Italia, Eslovenia. Inverna na costa de Tunisia e Alxeria, chegando ata Malí e o lago Chad.
* *Motacilla flava pygmaea* (A. E. Brehm, 1854)

Similar á subespecie *cinereocapilla*, pero máis pequena e menos brillante.
Habita no delta do río Nilo, e o Baixo Nilo, onde reside todo o ano.
* *Motacilla flava feldegg* Michahelles, 1830

Similar á subespecie *thunbergi* pero con cabeza negra nos machos, as femias teñen unha plumaxe máis apagada, cun ton amarelado xaspeado no ventre e a gorxa branca.
Habita nos Balcáns e polo leste chega ata o mar Caspio, Turquía, Irán e Afganistán. Pasa o inverno en África central, desde Nixeria, a Uganda e o Sudán.
* *Motacilla flava lutea* (S. G. Gmelin, 1774)

Con cabeza amarela con pescozo verde nos machos, e as femias similares ás da subespecie *flava* pero máis rechamantes.
Habita no curso inferior do río Volga ata o río Irtysh e o lago Zaysan. Pasa o inverno en África e o subcontinente indio.
* *Motacilla flava beema* (Sykes, 1832)

Similar á *Motacilla flava flava* pero a cabeza é de cor gris clara, con branco arredor dos oídos; os dous sexos son moi similares.
Habita ao norte da *Motacilla lutea*, chegando ao leste ata a zona de Ladakh. Pasa o inverno no subcontinente indio, tamén en África Oriental e no sur de Arabia.
* *Motacilla flava leucocephala*  (Przevalski, 1887)

Os machos son similares aos de *Motacilla flava flava*, pero coa cabeza dun gris claro moi pálido, case branco. As femias son como as femias de *Motacilla flava flava*, pero a cabeza é máis escura.
Habita no noroeste de Mongolia e nos territorios próximos da China e Rusia. Pasa o inverno na India.

Filoxenia
---------

A filoxenia desta especie é extremadamente confusa. En diferentes momentos foron describíndose ducias de subespecies e actualmente só se consideran válidas 10 delas. Anteriormente considerábase conespecífica coa lavandeira de Chukotka (*Motacilla tschutschensis*).

Notas
-----

1. ↑  BirdLife International (2009). "Motacilla flava". *Lista Vermella de especies ameazadas.* (en inglés). Unión Internacional para a Conservación da Natureza. Consultado o 2 de outubro de 2010.
2. 1 2  Penas Patiño, Xosé M.; Pedreira López, Carlos (setembro de 2004). Guía das aves de Galicia. Ilustrado por Calros Silvar (2ª ed.). A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-96128-69-5.
3. ↑  Definición de Lavandeira verdeal no *Dicionario de Galego* de Ir Indo e a Xunta de Galicia.
4. ↑  Conde Teira, M. A. (1999). "Nomes galegos para as aves ibéricas: lista completa e comentada" (PDF). *Chioglossa* (A Coruña) **1**: 121–138. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 15 de marzo de 2016. Consultado o 28 de setembro de 2016.
5. ↑  *Bisbita Oriental* en Avibase
6. ↑  Wiles, Gary J.; Worthington, David J.; Beck, Robert E. Jr.; Pratt, H. Douglas; Aguon, Celestino F. & Pyle, Robert L. (2000): Noteworthy Bird Records for Micronesia, with a Summary of Raptor Sightings in the Mariana Islands, 1988-1999. *Micronesica* **32**(2): 257-284. PDF fulltext
7. 1 2  *Motacilla* Linnaeus, 1758 no GBIF.
8. ↑  GILL, F.; DONSKER, D. (Eds.) (2017). Waxbills, parrotfinches, munias, whydahs, Olive Warbler, accentors & pipits. IOC World Bird List (v.7.3.).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lavandeira verdeal Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Lavandeira verdeal*** |

### Bibliografía

* Tyler, Stephanie J. (2004): 60. Yellow Wagtail. *In:* del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew & Christie, D. (eds.): *Handbook of Birds of the World* (Vol. 9: Cotingas to Pipits and Wagtails): 781-782, plate 77. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 978-84-87334-69-6. (all birds except the 4 grey/black-backed ones at lower left are *M. flava*)
* VanderWerf, Eric A.; Wiles, Gary J.; Marshall, Ann P. & Knecht, Melia (2006): Observations of migrants and other birds in Palau, April-May 2005, including the first Micronesian record of a Richard's Pipit. *Micronesica* **39**(1): 11-29. PDF fulltext
* Voelker, Gary (2002): Systematics and historical biogeography of wagtails: Dispersal versus vicariance revisited. *Condor* **104**(4): 725–739. [English with Spanish abstract] DOI: 10.1650/0010-5422(2002)104[0725:SAHBOW]2.0.CO;2 HTML abstract

### Ligazóns externas

* Identificación de sexos e idades no Atlas de Identificación de las Aves de Aragón.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25984
* BRE: 3145626
* EBID: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Motacilla\_flava
* Avibase: C0876FE9D56CCDEB
* BioLib: 8847
* BirdLife: 103822349
* Dyntaxa: 205761
* eBird: eaywag1
* EPPO: MOTAFL
* FE: 97424
* FE-New: ID
* Fossilworks: 369333
* GBIF: 9701857
* iNaturalist: 204545
* IRMNG: 10840352
* ITIS: 178483
* IUCN: 103822349
* NBN: NHMSYS0000530496
* NCBI: 180448
* Soortenregister: 139599
* TAXREF: 3741
* WoRMS: 212754
* Xeno-canto: Motacilla-flava

 |