Cachotería ciclópea, parte traseira da Porta do León, Micenas, Grecia
A **cachotería** **ciclópea** ou **cachotaría** **ciclópea** é un tipo de cantería que se atopa na arquitectura micénica, construída con pedras calcaria macizas, encaixadas aproximadamente cunha mínima separación entre as pedras adxacentes e con morteiro de arxila ou sen uso de morteiro. As pedras normalmente parecen sen traballar, pero algunhas poden ser traballadas grosso modo cun martelo e os ocos entre pedras cubertos con anacos máis pequenos de pedra calcaria.

Os exemplos máis famosos de cachotería ciclópea atópanse nos muros de Micenas e Tirinto, e o estilo é característico das fortificacións micénicas. Estilos similares de cantería atópanse noutras culturas e o termo chegou a ser usado para describir a cantería típica deste tipo, como as antigas murallas da cidade de Rajgir.

O termo provén da crenza dos gregos clásicos de que só os míticos ciclopes tiñan a forza de mover as enormes pedras que compoñían as murallas de Micenas e Tirinto. *Naturalis Historia* de Plinio relatou a tradición atribuída a Aristóteles, de que os ciclopes foron os inventores das torres de cachotería, dando lugar á denominación de "ciclópea".

Definicións actuais
-------------------

Os muros adoitan estar fundados en camas extremadamente pouco profundas talladas na rocha. "Ciclópeo", o termo normalmente aplicado ao estilo de cachotería característico dos sistemas de fortificación micénicos, describe muros construídos con enormes pedras calcarias sen traballar que están aproximadamente encaixadas entre si. Entre estes penedos, pequenos anacos de pedra calcaria enchen os intersticios. As caras exteriores das pedras grandes poden estar máis ou menos revestidas de martelo, pero as propias pedras nunca son bloques cortados con coidado. As pedras moi grandes son típicas das murallas micénicas de Micenas, Tirinto, Argos, Krisa (en Fócida ) e a Acrópole de Atenas. Nos muros de Midea hai pedras algo máis pequenas, mentres que as grandes laxes de pedra calcaria son características das paredes de Gla. A cantería de pedra cortada só se usa nas portas e arredores, o conglomerado en Micenas e Tirinto e quizais tanto conglomerado como pedra calcaria en Argos.

Definicións obsoletas
---------------------

Harry Thurston Peck, escribindo en 1898, dividiu a cachotería ciclópea en catro categorías ou estilos, segundo os tamaños, formas, pesos e disposicións. Un primeiro serían os muros de cachotería típicos de Irlanda ou Galiza, no que os ocos de pedras grandes son recheados con pedras menores; outro formado por pedras poligonais que encaixan con grande precisión; outro de distintas formas pero do mesmo peso; e un cuarto de perpiaño de pedras rectangulares.

Aínda que o primeiro e posiblemente segundo e terceiro estilos de Peck se axustan ao que os arqueólogos hoxe clasificarían como ciclópeo, o cuarto agora non se considera ciclópeo. Hai unha descrición máis detallada dos estilos ciclópeos no Proxecto Perseus.

Relatos históricos
------------------

 Diferenza entre perpiaño ou cantaría (esquerda) e **cachotería ciclópea** (dereita), mostrada no rectángulo azul; Porta do León, Micenas, século XIII a. C.
Pausanias describiu as murallas ciclópeas de Micenas e Tirinto :

> 
> 
> Aínda quedan, porén, partes da muralla [de Micenas], incluída a porta, sobre a que están os leóns. Tamén se di que estes son obra dos ciclopes, que fixeron para Proeto o muro de Tirinto.(2.16.5) Seguindo dende aquí e xirando á dereita, chegas ás ruínas de Tirinto. ... A muralla, que é a única parte das ruínas que aínda queda, é unha obra dos Ciclopes feita con pedras en bruto, sendo cada pedra tan grande que un par de mulas non podía mover a máis pequena do seu lugar até o máis mínimo chanzo. Hai moito tempo introducíanse pedras pequenas de tal xeito que cada unha delas une firmemente os grandes bloques.(2.25.8)
> 
> 

Os arqueólogos modernos usan "ciclópeo" nun sentido máis restrinxido que a descrición de Pausanias; mentres que Pausanias atribúe aos ciclopes todas as fortificacións de Tirinto e Micenas, incluída a Porta do León, só partes destes muros están construídas en cachotería ciclópea. A fotografía que se acompaña mostra a diferenza entre a cachotería ciclópea (mostrada no rectángulo azul) e a cantaría de perpiaño da Porta do León.

Localizacións de estruturas ciclópeas
-------------------------------------

A entrada dunha cidadela micénica na Idade do Bronce, Porta do León. Demostraba a monumentalización acontecida en Grecia e mostrou o poder da cidadela.

Ademais das murallas de Tirinto e Micénicos, outras estruturas ciclópeas inclúen algunhas tumbas de colmeas en Grecia e as fortificacións de varios sitios micénicos, o máis famoso en Gla.

En Sicilia hai moitas estruturas ciclópeas, especialmente en Erice, na parte occidental da illa.

En Chipre, o sitio arqueolóxico de Kition, na actual Larnaca, revelou murallas ciclópeas. Na antiga cidade de Rājagṛha (agora Rajgir, Bihar, India), pódense ver muros ciclópeos.

Tamén se describe o Nuraghe de Sardeña da Idade do Bronce construído en cachotería ciclópea, así como algunhas das construcións da cultura Talaiot que abundan en Menorca e presentes en menor medida en Mallorca. 

Unha das máis grandes e menos coñecidas é a "acrópole" de Alatri, a unha hora ao sur de Roma. Tamén parece ter un portal no que brilla o sol do solsticio de verán e algúns pensan que tamén ten outros puntos de significado astronómico. Pénsase que é o segundo máis grande de Europa despois de Atenas. 

En Italia, a cachotería poligonal é particularmente indicativa da rexión do Lacio; estudosos como Giuseppe Lugli realizaron estudos da técnica.  Algúns sitios notables que teñen muros de fortificación construídos con esta técnica inclúen Alatri, Alba Fucens, Boiano, Circeo, Cosa, Norba, Palestrina, Terracina, Signia e Santa Severa.

Notas
-----

1. ↑  "cachotaría". *Real Academia Galega*. Consultado o 2023-02-22.
2. ↑  *History of Architecture*. 1905. p. 54.
3. ↑  "Cyclopean wall Rajgir" (en inglés).
4. ↑  Plinio o Vello, *Hist. Nat.*vii.56.195 : *turres, ut Aristoteles, Cyclopes [invenerunt]*.
5. ↑  "Dartmouth.edu Prehistoric Greece site". Arquivado dende o orixinal o 22 de xullo de 2006. Consultado o 22 de febreiro de 2023.
6. ↑  Harry Thurston Peck, *Harpers Dictionary of Classical Antiquities*, 1898.
7. ↑  Cyclōpes no Perseus Project
8. ↑  Neer, Richard T. (2012). *Greek Art and Archaeology: A New History, C. 2500-c. 150 BCE* (en inglés). Thames & Hudson. ISBN 978-0-500-28877-1.
9. ↑  "Phoenician walls of Erice". *atlasobscura.com* (en inglés).
10. ↑  "9780892366798: Early Cyprus: Crossroads of the Mediterranean (Getty Trust Publications: J. Paul Getty Museum) - Karageorghis, Vassos: 0892366796 - IberLibro". *www.iberlibro.com* (en castelán). Consultado o 2023-02-22.
11. ↑  Frank, T. 1924. "Roman buildings of the Republic: an attempt to date them from their materials." *MAAR* 3.
12. ↑  Lugli, Giuseppe (1968). *La Tecnica Edilizia Romana Con Particolare Riguardo a Roma E Lazio: Testo. 1* (en inglés). Johnson Reprint.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Pedra seca
* Megálito
* Cantaría de pedra

### Ligazóns externas

* Descrición de Micenas
* A cidadela de Micenas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q245580
* AAT: 300163605
* EBID: ID

 |