| Norza moura |
| --- |
| *Dioscorea communis* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Liliopsida |
| Orde: | Dioscoreales |
| Familia: | Dioscoreaceae |
| Xénero: | '**Dioscorea'** |
| Especie: | ''***D. communis''*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Dioscorea communis'**(L.) Caddick e Wilkin, 2002 |
| Sinonimia |
| * *Tamus communis* L.
 |

Froitos *in situ*.
Froitos secos e sementes.
Ilustración
A **norza moura** ou **uvas de can** (***Dioscorea communis*** ou *Tamus communis*) é unha planta rubideira da familia das dioscoreáceas.

Descrición
----------

Planta rubideira que renova os seus talos cada ano e se enrosca na dirección das agullas do reloxo. Follas alternas de 3 a 20 cm de lonxitude, pecioladas, oval e en forma de corazón, longamente acuminadas, limbo verde escuro, con 3 a 9 nervios manifestos e curvados que parten da escotadura basal. Talos gabeadores retortos de até 4 m, febles, tenros e lampinos, con estrías lonxitudinais. Tubérculo moi grande de até 20 cm ou máis de lonxitude de cor negra. Planta dioica de flores amareladas, as masculinas en ramalletes espiciformes e magros, patentes, con 6 estames, as femininas en espigas máis curtas, pénsiles, de poucas flores, con 3 sépalos e 3 pétalos semellantes unidos no baseamento formando un tubo co rudimento do froito no efondo; corola de 3 mm de lonxitude, con 6 lóbulos estreitos un tanto recurvados. Froito en baga carnuda, duns 12 mm de diámetro, vermello brillante pálido, de cando en cando amarelado, en acios e con poucas sementes. Frutifica polo outono.

Distribución e hábitat
----------------------

Gran parte de Europa, agás na Europa setentrional. Común na Península ibérica e as illas Baleares. Habita en lugares húmidos e sombrizos, fileiras de sebes, matogueiras, marxes de carballeiras, piñeirais, aciñeirais, e bosques de ribeira. Intervén nas asociacións *Bupleurum-Quercus rotundifolia* e *Rubo ulmifolii-Rosetum corymbiferae*. É común en Galiza.

Importancia económica e cultural
--------------------------------

Usos
As raíces, ou tubérculo napiforme en cataplasma, sandan contusións e feridas e en fretas disque alivian a reuma, a artrite e a ciática;son rubefacientes e arroiban a pel. Froitos velenosos, mesmo mortais. Eventualmente prodúcense intoxicacións graves nos nenos, que inxeren accidentalmente as súas bagas, dunha atractiva cor vermella. A intoxicación cursa con intensa irritación de mucosas, dor abdominal, diarreas e vomitos, acompañados de esmorecemento, somnolencia, calafríos, mesmo alteracións respiratorias e coma.

Nos caso de Galiza, as bagas empregábanse coma menciña contra a reuma, apañábanse agosto e gardábanse na casa. Despois quecíanse na lareira unha vez tirado o lume e fretaban con elas a parte dorida.

Principios activos
Principio semellante á histamina, saponósidos esteroídicos derivados da diosxenina e abundantes rafidios de oxalato de calcio (CaC2Ou4).

Taxonomía
---------

*Dioscorea communis* foi descrita por (L.) Caddick & Wilkin e publicado en *Taxon* 51(1): 112, 109. 2002.

Citoloxía
Número de cromosomas de *Tamus communis* (Fam. Dioscoreaceae) e táxones infraespecíficos
2n=48.

Sinonimia
* *Smilax rubra* Willd.
* *Tamus communis* L.
* *Tamus cretica* L.
* *Tamus smilacifolia* Jullien ex Boreau
* *Dioscorea canariensis* Webb & Berthel.
* *Tamus baccifera* St.-Lag.
* *Tamus canariensis* Willd. ex Kunth
* *Tamus cirrhosa* Hausskn. ex Bornm.
* *Tamus cordifolia* Stokes
* *Tamus edulis* Lowe
* *Tamus norsa* Lowe
* *Tamus parviflora* Kunth
* *Tamus racemosa* Gouan

Nome común
----------

* Galego: uvas de can, norza moura, saltasebes (este nome sóeselle dar á especie tamén rubideira: *Bryonia dioica* ou *Bryonia cretica subsp.dioica*), nouza, noza, uvas de can, uvas de cobra, valdeba.
* Portugués: Da mesma etimoloxía cá galega proveñen os nomes en portugués: *>uva-de-cão* e *norça-preta*.

Notas
-----

1. ↑  Nomes común en galego en *Vocabulario de ciencias naturais*, Santiago de Compostela, Xunta, 1991; *Gran dicionario Xerais da lingua galega* Vigo, Xerais, 2009
2. ↑  González Corregidor, J.; Parejo, A. (1999). *Plantas Silvestres de la Flora Ibérica*. Toledo:Grijalbo. ISBN 84-253-3336-9.
3. ↑  Marcial Valladares Núñez (1884): *Diccionario gallego-castellano*, Santiago, Imp. Seminario Conciliar
4. ↑  *Plantas Medicinales de la Península Ibérica e IslasBaleares*. Madrid:Jaguar. ISBN 84-89960-51-6.
5. ↑  "*Dioscorea communis*".
6. ↑  Proves Números cromosómicos para la flora española, 504-515.
7. ↑  *Dioscorea communis* en PlantList
8. ↑  E. Losada, J. Castro e E. Niño, (1992): *Nomenclatura vernácula da flora vascular galega*, Xunta de Galicia
9. ↑  Buscatermos da USC

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ****Dioscorea communis**** |

### Outros artigos

* Historia da Botánica
* Características das dioscoreáceas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q161378
* MAG: 2780005333

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 156939
* BioLib: 445568
* Dyntaxa: 6011367
* EOL: 1121107
* EPPO: TAUCO
* GBIF: 2755063
* iNaturalist: 82691
* IPNI: 20005752-1
* NBN: NHMSYS0020823747
* NCBI: 55634
* PalDat: Dioscorea\_communis
* PlantList: kew-239990
* POWO: ID
* Soortenregister: 179358
* TAXREF: 611652
* Tela Botanica: 101529
* Tropicos: 50232719
* WCSPF: 239990

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: 85G3RJK70X

 |