|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O **Presidente da República de Belarús** (en belaruso: *Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь*: , ruso: *Президент Республики Беларусь*) é o xefe de Estado de Belarús. 

O cargo foi creado en 1994 coa aprobación da Constitución de Belarús polo Soviet Supremo. Este substituíu o cargo de Presidente do Soviet Supremo como xefe de Estado. As tarefas do presidenta inclúen levar a cabo política exterior e doméstica, defender os dereitos e o benestar xeral dos cidadáns e residentes, e respectar a Constitución. A Constitución obriga ao Presidente a exercer como líder nos asuntos sociais do país e a actuar como o seu máximo representante no estranxeiro. Os deberes, responsabilidades e outras cláusulas de transición que incumben presidencia son listados no capítulo tres, artigos 79 a 89, da Constitución.

O mandato do presidente dura cinco anos, mais debido a un referendo en 1996, as eleccións que debían ser realizadas en 1999 foron atrasadas ao 2001. Baixo a Constitución de 1994, o presidente só podería exercer durante dous mandatos, mais debido a un cambio na constitución, os límites de mandatos foron eliminados. Durante o tempo no que existe o cargo, fixéronse eleccións en 1994, 2001, 2006, 2010 e 2015. Alexander Lukashenko foi a única persoa que ocupou o cargo de presidente dende as eleccións de 1994.

A oficina Presidencial está localizada no Palacio da República en Minsk, mentres a residencia presidencial está en Zaslawye (Заслаўе), na rexión de Minsk.

Contexto histórico
------------------

A independencia de Belarús foi declarada por primeira vez en 1918 como República Democrática Belarusa. O seu xefe de Estado foi o Presidente dun goberno supremo provisional, a Rada da República Democrática Belarusa. En 1919, o Exército Vermello soviético forzou a Rada da República Democrática Belarusa ao exilio, onde a Rada aínda existe, agora liderada pola Presidenta Ivonka Survilla. Baixo o mandato soviético, o líder de facto da República Socialista Soviética de Belarús era o primeiro secretario do Partido Comunista de Belarús, o único partido legal na Belarús soviética.

A República de Belarús foi formada en 1991 pouco despois de se declarar independente da Unión Soviética. Dende a independencia até a aprobación da Constitución en 1994, o Presidente do Soviet Supremo foi xefe de Estado e Primeiro Ministro como xefe de goberno. Cando o cargo da presidencia foi creado, a función do primeiro ministro foi reducida a asistir o presidente e resultou na disolución do Soviet Supremo, xunto co seu Presidente, en 1996.

Nas primeiras eleccións para o cargo de presidente, o Primeiro Ministro de Belarús, Vyacheslav Kebich, foi derrotado por Alexander Lukashenko, converténdose este no primeiro presidente. Nas eleccións de 2001 e 2006, as cales recibiron queixas dos observadores internacionais, os poderes occidentais e os partidos de oposición interna por non cumprir cos estándares de democracia e xustiza, o presidente Lukashenko derrotou os outros candidatos na primeira votación. En maio de 2019, era aínda a única persoa en ocupar o cargo de Presidente de Belarús .

Status constitucional
---------------------

O artigo 79 da Constitución de Belarús otorga o status de xefe de Estado ao Presidente da República de Belarús. É tamén considerado o gardián da Constitución e os dereitos e liberdades dos que reclamen a cidadanía ou residencia belarusa. O Presidente é a personificación da unificación do Estado belaruso cando dirixe os asuntos exteriores ou internos e é o representante principal cando trata con outras nacións ou organizacións internacionais. Ao Presidente tamén se lle encomenda a seguranza, prosperidade e estabilidade do país e actúa como un intermediario entre os corpos do goberno nacional.

Proceso de selección
--------------------

### Elixibilidade

Para poder optar ao cargo, un candidato ten que ser cidadán belaruso de nacemento e ter máis de trinta e cinco anos. O candidato tamén ten que levar 10 anos residindo dentro da República e ten que estar capacitado legalmente para emitir un voto. Os requisitos aparecen no artigo 80 da Constitución.

### Eleccións

As eleccións para presidente fanse cada cinco anos por un voto nacional. Os candidatos, apenas son considerados elixibles baixo o artigo 80 da Constitución, deben recoller sinaturas de votantes elixibles. Despois de recoller e certificar 100,000 sinaturas, o candidato é declarado oficialmente polo Comité de Eleccións Central. Na votación, os votantes elixibles votan de forma secreta. Durante a primeira rolda, se un candidato gaña o cincuenta por cento máis un dos votos, é declarado Presidente electo. Se ninguén consegue ese número durante a primeira rolda, entón celébrase unha segunda volta entre os dous candidatos que gañaron máis votos. A persoa que obtén máis votos na segunda volta é declarado Presidente electo.

No caso de que o cargo ficase vacante, as eleccións para substituír o presidente deben celebrarse entre trinta e setenta días despois de que o cargo quede baleiro. Durante os ciclos de elección normal, as eleccións teñen que celebrarse antes dos últimos dous meses do presidente actual. Nunha ou outra situación, o corpo de goberno que pide as eleccións é a Casa de Representantes. A última rolda de eleccións presidenciais celebrouse en 2015.

Poderes e deberes
-----------------

Os artigos 84 e 85 establecen os deberes políticos, sociais e nacionais que corresponden ao presidente. Ademais dos poderes enumerados, o artigo 30 permite ao presidente utilizar outros poderes que se lle conceden a el ou ben dende a lei nacional ou dende outras seccións da Constitución.

Unha das prerrogativas do presidente é o dereito a convocar referendos nacionais e eleccións regulares e extraordinarias á Casa de Representantes, o Consello da República e os gobernos representativos locais. Tamén pode disolver ás cámaras do Parlamento, segundo a Constitución. É o seu deber nomear o Primeiro Ministro da República de Belarús co consentimento da Casa de Representantes, e decidir a estrutura do Goberno da República de Belarús. O presidente sanciona as leis, e ten o dereito de devolvelas, totalmente ou parcialmente, con obxeccións á Casa de Representantes. Tamén nomea, e pode destituír,os vice-primeiros ministros, os ministros e os outros membros do Goberno, e decide en casos de dimisión do Goberno, ou algún dos seus membros. Co consentimento do Consello da República, o Presidente nomea o Presidente do Tribunal Supremo, e pode destituír a este Presidente e outros xuíces. O presidente acostuma a entregar mensaxes anuais ao Parlamento, e ten o dereito de participar nas sesións do Parlamento e os seus corpos. En casos de folga, o presidente ten o dereito, nos casos especificados na lei, a aprazar ou suspender unha folga por un período non superior aos tres meses. En asuntos internacionais, é o deber do Presidente dirixir negociacións, asinar tratados internacionais, e nomear e convocar aos representantes diplomáticos da República.

Non só é o xefe de goberno, é o dirixente social de Belarús. O presidente entrega mensaxes aos cidadáns varias veces ao ano e pode emitir decretos para estabelecer días de festivos e vacacións nacionais. É ademais a autoridade principal para a concesión da cidadanía belarusa e pode outorgar honores a individuos. O presidente tamén ten a posibilidade de determinar o estado de buscadores de asilo e outorgar indultos a cidadáns condenados.

Como Comandante en Xefe Supremo das Forzas Armadas de Belarús, o Presidente ten o deber de protexer o territorio belaruso de forzas internas e externas. O presidente pode pedir un estado de emerxencia nos casos seguintes: desastres naturais, unha catástrofe, ou unha situación que implique violencia ou a ameaza de violencia. Sen importar se a declaración afecta o país enteiro ou seccións del, o Consello da República ten que ser notificado polo Presidente e ten que buscar a súa aprobación nun prazo de tres días dende a notificación. As mesmas regras aplican se o Presidente emite un estado de lei marcial no caso dunha posible acción militar contra Belarús. O Presidente ten que formar e encabezar o Consello de Seguridade da República de Belarús, e pode nomear e destituír o Secretario Estatal do Consello de Seguridade e o Mando Supremo das Forzas Armadas.

Xuramento do cargo
------------------

Antes de que calquera persoa ocupe o cargo oficialmente, ten que realizar un xuramento nun prazo de dous meses dende que resulta elixido. O texto do xuramento é o que segue:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Ao asumir o cargo de presidente da República de Belarús, prometo solemnemente servir á xente da República de Belarús, respectar e salvagardar os dereitos e liberdades do home e do cidadán, cumprir e protexer a Constitución da República de Belarús e Cumprir con rigor e conciencia os altos deberes que me foron concedidos. | "|

Durante a cerimonia de inauguración, teñen que estar presentes membros de ambas as dúas casas da Asemblea Nacional, ministros de goberno, oficiais e xuíces do Tribunal Supremo, Constitucional e Económico. Ao ler o xuramento, todos os poderes ostentados por un presidente anterior son transferidos ao presidente electo. O texto do xuramento pode ser atopado no artigo 83 da Constitución.

Cesamento
---------

Os artigos 87 a 89 da Constitución articulan o modo no que a presidencia pode cambiar de mans entre ciclos electorais. O Presidente ten a posibilidade de dimitir do cargo en calquera momento polo artigo 87. A carta de debe ser enviada á Casa de Representantes e ser aceptada por eles. O Presidente pode ser destituído do cargo polo artigo 88 se a súa saúde física ou mental está danada. Para que isto suceda, precísase unha maioría de dous terzos na Casa de Representantes e o Consello da República, na resolución para cesar ao Presidente. Un comité ad hoc debe ser formado e ten que determinar o estado da saúde antes de que empece calquera moción. Se o Presidente cometeu un delito grave, como traizón, un terzo da Cámara debe presentar cargos contra o Presidente formalmente. A investigación dos cargos será dirixida polo Consello da República. Para desaloxar ao Presidente do cargo, necesítase que unha maioría de dous terzos voten en prol de condena. O caso criminal é despois enviado ao Tribunal Supremo para revisión. As accións de calquera opción teñen que ocorrer un mes despois de que a resolución sexa aprobada ou a acción será considerada nula pola Constitución.

Privilexios
-----------

Segundo o artigo 79 da Constitución, o presidente é inmune á detención, con excepción das cláusulas de traizón e delitos graves que figuran no artigo 88 no mesmo documento. Tamén no artigo 79, o honor e a dignidade do presidente estarán protexidos pola lexislación nacional. A información, xa sexa impresa en noticias ou comunicada por televisión, que se considera que é difamatoria contra o presidente é ilegal segundo o artigo 5 da Lei de prensa de Belarús.

O presidente tamén ten unha residencia oficial en Minsk rodeada polas rúas de Marx, Engels, Kirov e Komsomol. Do mesmo xeito que a Casa Branca americana, as rúas próximas á residencia están pechadas ao tráfico de vehículos e son patrulladas por forzas policiais..

Símbolos
--------

Estandarte presidencial
Oficialmente, o único símbolo que denota a presenza do Presidente é a Bandeira do Presidente de Belarús (Штандар Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь). O estandarte, que está en uso dende o 27 de marzo de 1997, foi adoptado por un decreto chamado "Respecto do Estándar do Presidente da República de Belarús", sancionado polo Presidente Lukashenko.

O deseño do estandarte é unha copia exacta da bandeira nacional, coa adición do emblema nacional de Belarús en dourado. A proporción do estandarte de 5:6 difire da bandeira nacional, sendo o estandarte case cadrado. O estandarte está bordeado por un floco de ouro. Hai varias copias do estandarte, o orixinal custódiase na oficina do Presidente mentres outras copias son utilizadas en edificios, residencias e vehículos para denotar a súa presenza.

Lista de Presidentes de Belarús (1994–presente)
-----------------------------------------------

| # | Presidente | Inicio do mandato | Final do mandato | Partido |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** |  | Alexander Lukashenko
(1954 -) | 20 de xullo de 1994 | 17 de novembro de 2007 | Independente/Non-partidario |
| **(1)** | 17 de novembro de 2007 | Presente | Belaya Rus |

Últimas eleccións
-----------------

| Candidato | Partido | Votos | % |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Aliaksandr Lukašenka | Independent | 5,102,478 | 84.14 |
|  | Tatsiana Karatkevich | Referendo popular | 271,426 | 4.48 |
|  | Sergei Gaidukevich | Partido Democrático Liberal | 201,945 | 3.33 |
|  | Nikolai Ulakhovich | Partido Patriótico Belaruso | 102,131 | 1.68 |
| Contra todos | 386,225 | 6.37 |
| Votos nulos/en branco | 48,808 | – |
| **Total** | **6,113,013** | **100** |
| Votos totais | 7,008,682 | 87.22 |
| Fonte: Belta |

Notas
-----

1. 1 2  Country Studies Belarus - Prelude to Independence. Library of Congress. Retrieved July 12, 2007.
2. ↑  British Broadcasting Corporation News Timeline of Belarus. Published March 27, 2007. Retrieved July 12, 2007.
3. ↑  Global Campaign of Free Expression Comment on the Decision of the Supreme Economic Court of the Republic of Belarus: Case 1-9/2002 of 13 June 2002 Arquivado 26 de marzo de 2009 en Wayback Machine.. Published August 2002. Retrieved July 12, 2007.
4. ↑  Law of the Republic of Belarus Legal Acts - On Press and Other Mass Media Arquivado 06 de xuño de 2010 en Wayback Machine.. Passed 1995, amended in 2006. Retrieved July 12, 2007.
5. ↑  Haaretz.com Two Steps Back Arquivado 18 de xullo de 2009 en Wayback Machine.. Published by Lior Kodner on February 10, 2007. Retrieved July 12, 2007.
6. ↑  Decree dated March 27, 1997, creating the presidential standard *(en ruso)*. English summary of decree[*Ligazón morta*]
7. ↑  Указ Президента Республики Беларусь О штандарте (флаге) Президента Республики Беларусь