***Onde o aire non era brisa*** é unha novela da escritora María Victoria Moreno Márquez.

Descrición
----------

Escrita orixinalmente en castelán co título de ***Alcores de Donalvar***, en 1969 quedou clasificada entre as catro finalistas do Premio Café Gijón. Con todo, permaneceu inédita ata que Pedro Ferriol Suárez, segundo marido da autora, a rescatou dun caixón. Tras repasala e retocala coa propia María Vitoria, que lle mudou o título por ***Donde el aire no era brisa***, foi presentada a dous concursos: primeiramente a un en Murcia, onde quedou finalista, e despois ao X *Premio de Novela Corta Manuel Díaz Luis* do concello salmantino de Monleón, que gañou, baixo o pseudónimo de Peregrina Pérez, acudindo a recoller o premio o 28 de agosto de 2005. María Victoria finaría a escasos tres meses, o 22 de novembro do mesmo ano.

O texto publicouse en castelán en 2006 e foi traducido ao galego como ***Onde o aire non era brisa***, por Xavier Senín, e publicado pola Editorial Galaxia no ano 2009, con prólogo de Pedro Ferriol.

De esquerda a dereita: Pedro Ferriol (marido de Mª V. Moreno e autor do prólogo da obra), Tito Seixas (libreiro amigo de Mª V. Moreno) e Begoña Llácer (filla de Mª V. Moreno)

Trama
-----

En substitución da finada Asunción, Elena Manzanares, unha mestra noviña, chega ao seu destino en Alcores de Donalvar, un apartado lugar castelán que "*ten mil casas... mil homes... mil mulleres*". Collera o coche de liña, o Rápido, en Villanueva e cando baixa en Alcores atopa unha vila "*triste, moi cerrada. Chegar aquí é coma caer nun pozo e comezar a dar berros sen que ninguén se acorde de ti ou te oia*" .

Alí vai botar un curso no que coñecerá a fondo as persoas e o seu modo de vida. A través dos ollos de Elena, vemos a España mesetaria e rural. Xentes que se moven en sombra, maletas maltratadas por un revisor túzaro que goberna un autobús que comunica cun mundo descoñecido. A vila está gobernada polos de sempre, reina a desconfianza, os odios, a pobreza e mesmo a fame. Ata o leite en po doado polos americanos vai parar ás mans dos que mandan, que o reparten á súa maneira en lugar de entregarllo directamente aos meniños dos colexios. Elena non o entende e vai loitar para cambiar a situación.

Ademais a ela tócalle unha escola apartada uns poucos quilómetros de Alcores, o Outeiro, cuns teóricos 35 alumnos. Se tivese 20 asistindo decote tería dereito a comedor escolar, mais raramente están os 20, só uns 11 ou 12. Os rapaces teñen que axudar nos labores agrícolas e ninguén ten interese pola súa instrución, tampouco os seus pais cren necesario que aprendan. Aínda así Elena vaise implicar no seu traballo, preocuparase polos rapaces e os seus problemas, por aprenderlles a ler e escribir sentíndose integrada na súa escola.

No verán chegan a Alcores os segadores galegos que "*son xente moi rara. Teñen terras e véñense aquí a pasalo mal e a durmir nas palleiras... As súas terras son alegres por fóra, pero dan moi tristes colleitas. Veñen aquí porque necesitan os cartos que gañan*". Os Coroneis (familia dona de moitas terras) e outros propietarios non lles pagan nin o pactado e os segadores non se conforman.

Narración
---------

A historia está contada en terceira persoa por un narrador extradiexético e omnisciente. O narrador usa o guión  e a paréntese  en moitas ocasións para expoñerlle a súa opinión ao lector. O título ten que ver co ambiente opresivo que paira sobre a localidade: non corre o aire.

### Espazo

Alcores de Donalvar é a vila imaxinaria de Castela onde se desenvolve a novela. É fin de traxecto desde Villanueva, a uns cen quilómetros por unha mala estrada. Máis lonxe está Tordesillas, de onde debían acudir os bombeiros nos incendios. E tamén se cita a capital, Valladolid. Fuente de Sopeña é a vila tamén imaxinaria onde naceu Elena.

### Tempo

A historia comeza coa chegada da mestra Elena a Alcores e remata coa saída no mesmo autobús ao rematar o curso cando o Rápido vai entrando na praza de Villanueva. A acción está ambientada na España da década de 1960. A sensación de intemporalidade domina a obra: "*Alcores de Donalvar onde o reloxo sen setas nin latexos da torre era todo un símbolo de intemporalidade*" .

### Personaxes

* Elena Manzanares. É a personaxe principal, unha mestra noviña que chega a Alcores, filla de pai republicano, o que provoca que certas persoas a miren mal. É unha mestra ilusionada, humilde e xusta, nunha aldea perdida de Castela na década dos sesenta, unha historia cercada de fame e de pobreza, da maledicencia das xentes, dos soños máis puros.
* Fernando. É o fillo máis vello do alcalde e o médico da vila, e tamén o candidato ideal para marido de moitas mozas, terá que escoller entre Elena, Puri...
* Dona Paquita. É a muller do veterinario, a presidenta de Acción Católica e gústalle gobernar a vida dos demais, por exemplo os amores de Fernando. A xente dicía que era unha guetarda, avetarda ou aguetarda, de aí que lle quedase o alcume de Gueta.
* Purita. É a filla de dona Paquita, "*dezaoito anos de resabios entre peles e ósos... nome case deterxente nunha casa que cheiraba a corte*". Herdou o alcume da nai e chámanlle Guetiña.
* Margarita. É a mestra que acolle a Elena ao chegar. Ten que criar tres fillos con moitas dificultades económicas.
* Santiago. É o mellor alumno e o máis maduro, aínda que comezou a escola con doce anos feitos. Ten que se poñer a traballar de criado dos Coroneis aínda que Elena preferiría que fose á cidade buscar traballo e estudar.
* Benjamín. Director do grupo escolar.
* Ademais están o alcalde, a súa muller –señora Eugenia-, o secretario, o párroco don Antonio, Ignacio (borracho e maltratador) etc.

Notas
-----

1. ↑  Edición a cargo do Concello de Monleón, con cubertas de Jerónimo Prieto, 86 pp. ISBN 84-7797-259-1
2. ↑  "Lembranza de María Vitoria Moreno" Galaxia, 17/7/2009.
3. ↑  Moreno, María Victoria (2009). *Onde o aire non era brisa*. Galaxia. p. 13. ISBN 978-84-9865-168-3.
4. ↑  Moreno 2009, p. 20.
5. ↑  "María Victoria Moreno. Onde o aire non era brisa". *Revolta da Freixa. Bitácora de lingua sen aula*. Consultado o 06/09/2017.
6. ↑  Moreno 2009, p. 129.
7. ↑  Moreno 2009, p. 47.
8. ↑  Moreno 2009, p. 11.
9. ↑  Moreno 2009, p. 131.
10. ↑  "Lorena Domínguez Mallo. As fotografías da caixa de madeira". *lg3 Literatura*. Consultado o 06/09/2017.
11. ↑  Moreno 2009, p. 67.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Alonso Montero, X. (17/5/2018). "Alcores de Donalvar. A primeira novela de María Victoria Moreno" (PDF). *Faro de Vigo*. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 20/05/2018. Consultado o 19/05/2018.
* Casalderrey, F.; Aleixandre, M. (2018). *María Victoria Moreno: a muller que durmía pouco e soñaba moito*. Xerais. pp. 68–69. ISBN 978-84-9121-311-6.
* Moreno, M.ª Victoria (2009). *Onde o aire non era brisa*. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 978-84-9865-168-3.

| * v
* c
* e
Libros de María Victoria Moreno |
| --- |
| Literatura infanto-xuvenil | 
* *Mar adiante* (1973)
* *A festa no faiado* (1983)
* *A brétema* (1985)
* *Leonardo e os fontaneiros* (1986)
* *Anagnórise* (1988)
* *O cataventos* (1989)
* *¿Un cachiño de bica?* (1994)
* *¿E haberá tirón de orellas?* (1997)
* *Guedellas de seda e liño* (1999)
* *Eu conto, ti cantas* (2005)
* *O amor e as palabras* (2017)

 |
| Outras obras e traducións | 
* *Os novísimos da poesía galega* (1973) edición
* *Mecanoscrito da segunda orixe* (1974) tradución
* *As linguas de España* (1991)
* *Verso e prosa* (1991)
* *Diario da luz e a sombra* (2004)
* *Querida avoa* (1993)
* *Elexías de luz* (2006)
* *Onde o aire non era brisa* (2009)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q31490047
* WorldCat
* VIAF: 312218511
* BiTraGa: 4645
* ISBN: 978-84-9865-168-3
* OCLC: 805048820

 |