recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

A **bandeira do Xapón**, coñecida como **Nisshōki (日章旗?)** ou **Hinomaru no hata (日の丸の旗?)** traducido como "o disco solar" en xaponés, consiste nun fondo branco cun gran disco vermello (representando ao sol) no centro. As súas proporcións son de 2:3; o disco atópase exactamente no centro e o diámetro do mesmo é igual a tres quintas partes da medida vertical.

Non se coñece cando comezou a empregarse como símbolo pero quedaron recollidos discos solares en abanos pregables chamados *guisen* que datan do século XII e foron debuxados por guerreiros samurai (*bushi*). Durante os séculos XV e XVI, na Era Sengoku, o Hinomaru foi usado como insignia militar. O círculo vermello sobre o fondo branco era o máis común, pero tamén empregouse un círculo dourado sobre un fondo de cor azul escuro.

Quedou documentado o emprego do Hinomaru como símbolo no século XVI. Tamén comezou a ser utilizado nos barcos enviados ao estranxeiro polo menos dende o século XVII. Porén, ata 1854 non se regulou expresamente o uso do Hinomaru nas naves xaponesas para que non fosen confundidas con embarcacións estranxeiras.

O 27 de xaneiro de 1870, durante a Era Meiji, o Hinomaru foi oficialmente declarado nun decreto a bandeira do Xapón para a mariña mercante.

O Hinomaru comezou a ser pendurado en edificios gobernamentais en 1872 e pouco despois comezou a ser empregado pola poboación como símbolo nacional.

Durante a ocupación norteamericana trala segunda guerra mundial o uso do Hinomaru foi restrinxido. Só en 1999 foi oficialmente adoptada como símbolo nacional na Lei Acerca da Bandeira e o Himno Nacional.

Outras bandeiras
----------------

* Bandeira da Armada Xaponesa Bandeira da Armada Xaponesa
* Bandeira do Exército Xaponés Bandeira do Exército Xaponés
* Estandarte ImperialEstandarte Imperial

| * v
* c
* e
Bandeiras dos estados de Asia |
| --- |
| 
* Acerbaixán
* Afganistán
* Arabia Saudita
* Armenia
* Bahrain
* Bangladesh
* Brunei
* Bután
* Camboxa
* Casaquistán
* China
* Chipre
* Corea do Norte
* Corea do Sur
* Emiratos Árabes
* Exipto
* Filipinas
* Iemen
* India
* Indonesia
* Irán
* Iraq
* Israel
* Kirguizistán
* Kuwait
* Laos
* Líbano
* Malaisia
* Maldivas
* Mongolia
* Myanmar
* Nepal
* Omán
* Paquistán
* Qatar
* Rusia
* Singapur
* Siria
* Sri Lanka
* Tailandia
* Taxiquistán
* Timor Leste
* Turkmenistán
* Turquía
* Uzbekistán
* Vietnam
* Xapón
* Xeorxia
* Xordania

 |
| 
* Bandeiras de estados non recoñecidos ou con recoñecemento parcial

 |
| 
* Abkhazia
* Norte de Chipre
* Palestina
* Taiwán
* Osetia do Sur

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q43175
* BNCF: 32375
* EBID: ID
* NDL: 00566290

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

Prefectura de Okinawa
A **illa de Okinawa** (沖縄本島 *Okinawa-hontō*) é a maior das illas Ryūkyū cunha superficie de 1201´03 km², onde se sitúa a cidade de Naha, capital da prefectura de Okinawa. Na illa localízanse as ruínas de seis Gusuku, fortalezas típicas da cultura de Okinawa, que foron declaradas Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.

Historia
--------

Tras a derrota do Xapón na segunda guerra mundial, o país foi ocupado polas forzas dos Estados Unidos. Okinawa permanecería baixo control estadounidense ata 1972, ano en que sería devolta ao goberno xaponés. A pesar diso, como parte do Tratado de mutua cooperación e seguridade entre os Estados Unidos e o Xapón, o Exército dos Estados Unidos mantén alí certa presenza, así como o control da base aérea de Kadena.

Demografía
----------

En 1990, a poboación total estimada foi de 1.220.000, incluíndo aos nativos de Okinawa (Ryukyuanos), aos xaponeses e a outros colectivos de inmigrantes, así como o persoal militar estadounidense e as súas familias. Respecto da súa distribución poboacional, cabe destacar que a zona máis setentrional da illa ten unha densidade escasa, concentrándose a maior parte dos habitantes na área meridional. Deste xeito, o Sur da illa está densamente urbanizado, especialmente no caso da cidade de Naha e o corredor urbano que a une coa cidade de Okinawa. Cabe destacar que os habitantes desta illa xunto cos de Sardeña son os grupos de persoas máis lonxevos do mundo segun un estudo realizado por National Geographic.

Clima
-----

A illa posúe un clima subtropical que permite a existencia dun denso bosque na parte norteña. Dáse unha estación chuviosa a finais da Primavera. A temperatura media anual de Okinawa é de 22,4 °C, mentres que no inverno a media é de 16 °C, non descendendo por baixo dos 10 °C.

Xeografía
---------

O extremo Sur de Okinawa componse maioritariamente de arrecifes de coral elevados, e a súa pedra calcaria, de fácil erosión, formou multitude de covas e cavernas, das cales, a máis famosa é Gyokusendo (Tamagusuku), que posúe un tramo de preto de 850 m aberto a visitas turísticas. Doutra banda, a parte setentrional da illa ten unha proporción maior de roca ígnea.

Galería de fotos
----------------

* Cantís en Manzamo.Cantís en Manzamo.
* Parede de Gusuku.Parede de Gusuku.
* Ruínas de Gusuku.Ruínas de Gusuku.
* Casa tradicional de Okinawa.Casa tradicional de Okinawa.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q600614
* BRE: 2686656
* EBID: ID
* GEC: 0046981
* GeoNames: 1854346
* GND: 4247457-7
* LCCN: sh85094463
* OSM: 4098955

 |
O **Grumman F6F Hellcat** é un caza embarcado estadounidense da segunda guerra mundial. Deseñado para substituír o anterior F4F Wildcat e contrarrestar ao Mitsubishi A6M Zero xaponés, foi o caza dominante na Armada dos Estados Unidos na segunda metade da campaña do Pacífico. Nese rol prevaleceu sobre o seu competidor máis rápido, o Vought F4U Corsair, que tivo problemas de visibilidade e coas aterraxes en portaavións.

Impulsado por un Pratt & Whitney R-2800 Double Wasp de 2 000 cabalos, o mesmo motor usado tanto polo Corsair como polo Republic P-47 Thunderbolt da USAAF, o F6F era un deseño completamente novo, pero asemellábase ao Wildcat en moitos aspectos. Algúns observadores militares etiquetaron ao Hellcat como o "irmán maior do Wildcat".

O F6F fixo a súa estrea en combate en setembro de 1943, e foi coñecido sobre todo como un caza embarcado resistende e ben deseñado, que era capaz de superar ao A6M Zero e axudar a asegurar a superioridade aérea no teatro do Pacífico. En total 12 275 unidades foron construídas en pouco máis de dous anos.

Os Hellcat foron acreditados coa destrución de 5 223 aeronaves inimigas en servizo coa Armada dos Estados Unidos, o Corpo de Marines, e na Fleet Air Arm (FAA) da Royal Navy. Os Hellcat derrubaron máis avións inimigos que calquera outra aeronave embarcada aliada. Tras a guerra os Hellcat foron retirados da primeira liña de servizo nos Estados Unidos, pero os F6F-5N equipados con radar estiveron en servizo ata 1954 como cazas nocturnos.

Notas
-----

1. ↑  Thruelsen 1976, p. 135
2. ↑  Sullivan 1979, p. 4.
3. ↑  Kinzey 1996, p. 4
4. ↑  Tillman 1996, p. 81
5. ↑  Tillman 1996, pp. 78-79
6. ↑  Murray, Williamson (2002). *War in the air, 1914-1945*. London: Cassell Military. ISBN 0-304-36210-7. OCLC 51669096.
7. ↑  "Goldilocks Fighter: What Made the F6F Hellcat "Just Right"?". *HistoryNet* (en inglés). 2017-03-08. Consultado o 2022-05-06.
8. ↑  "F6F-5N HELLCAT". *Erickson Aircraft Collection* (en inglés). Consultado o 2022-05-06.

Bibliografía
------------

* Kinzey, Bert. *F6F Hellcat in detail and scale: Revised edition (D&S Vol.49)*. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications Inc. 1996. ISBN 1-888974-00-1.

* Sullivan, Jim. *F6F Hellcat in action*. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications Inc. 1979. ISBN 0-89747-088-5.

* Thruelsen, Richard. *The Grumman Story.* Westport, Connecticut: Praeger Publishers, 1976. ISBN 0-275-54260-2.

* Tillman, Barrett. *Hellcat Aces of World War 2*. London: Osprey Aerospace, 1996. ISBN 1-85532-596-9.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Jalal-Abad** (tamén coñecido como **Jalalabat**; en kirguiz: *Жалалабат*, *جالال-ابات*, *Jalal-Abat*, [dʒɑlɑlɑbɑt]) é a capital e centro económico da rexión de Jalal-Abad no sur do Kirguistán. A cidade ten unha área de 88 quilómetros cadrados e unha poboación de 97,172 habitantes en 2009. Está situada ao nordés do Val de Fergana, moi preto da fronteira con Usbequistán.

Historia
--------

Unha das polas máis importantes da ruta da Seda no Kirguistán pasaba por Jalalabat e a rexión xogou un importante papel en albergar viaxeiros durante centos de anos.

No século XIX unha pequena fortaleza Kokand foi construída e unha pequena qishtaq foi construída nos arredores desta. A xente local adícabase á agricultura, o comercio e a proporcionar servizos aos peregrinos que visitaban o spá de *Azreti-Ayup-Paygambar* que se dicía que as súas augas curaban leprosos. Na década de 1870, migrantes rusos chegaron á rexión e converteron a cidade nunha cidade de guardición e construíron un hospital militar.

Xeografía
---------

### Clima

Jalal-Abad ten un clima continental caloroso de verán seco acorde coa Clasificación climática de Köppen. Hai máis chuvia en inverno que no verán. A temperatura media é de 12,3 °C.

| Datos climáticos para Jalal-Abad |
| --- |
| Mes | Xan | Feb | Mar | Abr | Mai | Xuñ | Xul | Ago | Set | Out | Nov | Dec | Anual |
| Media máxima en °C | 1,7 | 4,6 | 12,5 | 21,2 | 26,5 | 31,5 | 33,1 | 31,5 | 27,1 | 19,7 | 11,2 | 4,0 | 18,72 |
| Media mínima en °C | −7,8 | −5,3 | 1,6 | 8,5 | 13,0 | 16,5 | 18,1 | 16,1 | 11,1 | 5,3 | −0,4 | −4,7 | 6 |
| Precipitación media mm | 37 | 44 | 58 | 62 | 52 | 23 | 12 | 5 | 9 | 43 | 35 | 36 | 416 |
| Fonte: Climate-Data.org,Climate data |

Notas
-----



|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Kirguizistán*** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q487689
* WorldCat
* VIAF: 139762792
* EBID: ID
* GeoNames: 1528249
* GND: 4801825-9
* LCCN: n2004150953

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Aviso médicoAviso médico | **Advertencia: A Wikipedia non dá consellos médicos.***Se cre que pode requirir tratamento, por favor, consúltello ao médico.* |

**A terapia de escuridade** é a práctica de manter as persoas en escuridade, privadas de luz durante determinados períodos de tempo nun intento de tratar determinadas condicións psicolóxicas. O corpo humano produce a hormona melatonina, que é responsable de soportar os ritmos circadianos. A escuridade parece axudar a manter estes ritmos circadianos estábeis.

Unha forma de terapia escura realízase bloqueando as luces de lonxitude de onda azuis para evitar que a melatonina se rompa. Algúns estudos demostraron que este proceso mellora a saúde, minimizando dores de cabeza, síndrome de fatiga crónica e insomnio.

Notas
-----

1. ↑  James (2008-01-01). "Dark therapy for bipolar disorder using amber lenses for blue light blockade". *Medical Hypotheses* **70**: 224–229. ISSN 0306-9877. PMID 17637502. doi:10.1016/j.mehy.2007.05.026.
2. ↑  "Dark Therapy" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 28 de abril de 2019. Consultado o 2019-04-28.
3. ↑  "Summary of Dark Therapy". *Examine.com*. 2018-06-14. Arquivado dende o orixinal o 04 de novembro de 2019. Consultado o 16 de xaneiro de 2022.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El Gallego.

***El Gallego***, de César Cisneros, foi un periódico editado en Buenos Aires entre 1878 e 1889. Foi o terceiro galego de América tras *El Eco de Galicia*, da Habana, fundado por Waldo A. Insúa, que publicou o primeiro número o 8 de marzo de 1878, e *El Avisador Galaico*, que saíu á rúa entre o 3 de febreiro e o 2 de novembro de 1877, na cidade de Cienfuegos (Cuba), baixo a dirección de Domingo Devesa Naveiro e de José Porrúa Valdivieso.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Periódico semanal: Órgano de los intereses de su nombre*, apareceu en 1878. César Cisneros, o seu fundador e primeiro director, promoveu desde esta publicación a fundación do Centro Gallego de Buenos Aires. Incluía novas relacionadas co Centro Gallego e as súas actividades, con Galiza e a comunidade galega na Arxentina. Editou por entregas a *Historia de Galicia* de Manuel Murguía. Cesou a súa publicación en 1889. Foi continuado por *El Noticiero Gallego*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Gallego, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* "Gallego, El". *Gran Enciclopedia Galega* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Vilavedra, D. ed. (1997). *Diccionario da literatura galega*. II. Publicacións Periódicas. Galaxia. p. 241-242. ISBN 84-8288-137-X.

### Outros artigos

* Publicacións impresas da diáspora galega

### Ligazóns externas

* Repertorio da prensa da emigración galega Fondos documentais. Consello da Cultura Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12387430
* Galiciana: 3875

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Antonio Fernández López.

**Antonio Fernández López**, nado en Lugo en 1903 e finado a finais de outubro de 1971, foi un empresario e filántropo galego.

Traxectoria
-----------

Foi un dos catro fillos de Antón de Marcos, o empresario sarriao Antonio Fernández, xunto cos seus irmáns Xosé, Manuel e Conchita. Estudou o bacharelato no Instituto de Ensino Medio de Lugo (actual IES Lucus Augusti). Despois fíxose aparellador e marchou a Madrid onde en 1931, conseguiu titularse Enxeñeiro de Camiños, Canais e Portos. Trala guerra civil española sufriu represalias polo seu compromiso nacionalista e republicano, prohibíndoselle exercer como enxeñeiro.

Foi o creador de numerosas empresas, entre as que se atopan Zeltia en 1939, Frilugo en 1941, Transfesa en 1942, Antibióticos S.A. en 1949, Frigsa en 1951, Cementos Oural (máis tarde Corporación Noroeste) en 1958 e Pescanova en 1960.

Tamén participou na fundación da Editorial Galaxia en 1950, e a Fundación Penzol en 1963.

### Granxa de Barreiros e Colexio Fingoi

Dende o punto de vista filantrópico é o creador dunha experiencia pedagóxica chamada Granxa de Barreiros en 1948, destinada a fomentar a información e capacitación do campesiñado galego. En 1950 fundou tamén o Colexio Fingoi, en Lugo, cun proxecto educativo vencellado ás ensinanzas de Francisco Giner de los Ríos e da Institución Libre de Enseñanza. Os edificios que albergan ambas as dúas institucións, ademais dun chalé que se construíu nos arredores da aldea de Fingoi, son obra do arquitecto galego Manuel Gómez Román.

No ano 1951 financiou un proxecto do músico Faustino Santalices para a creación dun obradoiro-escola de instrumentos galegos en Lugo. Este obradoiro foi fundamental para a conservación e difusión da zanfona en Galicia.

Recoñecementos
--------------

En 1971 foi nomeado fillo predilecto da provincia de Lugo.

Notas
-----

1. 1 2  Fernández Puentes & Casar García (2020), p. 10
2. ↑  Pousa, A. e Arias, V. (2001). *Antonio Fernández López. Empresario, reformador e filántropo*. Vigo: Editorial Ir Indo.
3. ↑  VV.AA. (2006). "Fernández López, Antonio". *Diciopedia do século 21*. Tomo 2. vigo: Edicións do Castro / Edicións do Cumio / Galaxia. p. 894. ISBN 84-8485-240-7.
4. ↑  García Bilbao, Julio (1996). "Averiguaciones sobre la zanfona de Faustino Santalices" (PDF). *Anuario da gaita* (11): 64-65. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 26 de agosto de 2021. Consultado o 18 de xuño de 2021.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Dicionario biográfico de Galicia* **2**. Ir Indo Edicións. 2010-2011. p. 72.
* Fernández Puentes, Siña; Casar Díaz, María (2020). "Carvalho Calero quince anos no colexio Fingoi". *Lucensia* (Lugo: Biblioteca do Seminario Diocesano de Lugo) **XXX** (60): 9–26. ISSN 1130-6831.

### Ligazóns externas

* Fernández López en galegos.info

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8201212
* WorldCat
* VIAF: 54274415
* BNE: XX1621719
* BNF: 12781507b
* GND: 131813633
* ISNI: 0000 0000 5944 4491
* LCCN: no2004079718
* SUDOC: 081169922

 |
*Personificación da Virtude*, da fachada de Santa Maria del Fiore, Museo dell'Opera del Duomo (Florencia), ca. 1320
**Tino di Camaino**, nado en Siena contra o 1280 e finado en Nápoles contra o 1337, foi un escultor italiano do período gótico.

Biografía
---------

### Primeiros anos

Fillo de Camaino di Crescentino, arquitecto sienés, foi discípulo de Giovanni Pisano, a quen axudou na realización dos relevos da fachada do Duomo de Siena. Seguiu a o seu mestre cando se trasladou a Pisa, onde foi nomeado mestre de obras das obras da Catedral (1311). Executou nese período o *Monumento fúnebre de Henrique VII* (1315). Alí mesmo en Siena, onde estivo entre 1315 e 1320, realizou tamén, en 1317, outro monumento funerario, o do cardeal Petroni. O seu *Monumento fúnebre do bispo Orso* foi executado para o Duomo de Florencia despois de 1321. 

Madonna coa raíña Sancha e anxos, T. di Camaino, ca. 1355, National Gallery, Washington
### En Florencia

Outras obras famosas do seu período fiorentino son a *Madonna* do Museo Nacional do Bargello e máis a *Caridade* do Museo Bardini, ademais da *Tumba de Gastone della Torre*, conservada no Museo da basílica da Santa Croce.

### En Nápoles

Desde 1323 traballou en Nápoles, ao servizo de Roberto d'Angiò, onde realizou numerosos monumentos funerarios: en 1323 o de Catarina de Austria na San Lorenzo Maggiore; arredor de 1325 o da raíña María de Hungría na Santa Maria Donnaregina. Para Santa Clara, xa nos últimos anos da súa vida, realizou os sepulcros de Carlo de Calabria e de María de Valois.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Tino di Camaino*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q527261
* WorldCat
* VIAF: 79415215
* BMT: 48567
* BNE: XX1181535
* BNF: 160052075
* CERL: cnp00404771
* DBI: ID
* DeutscheBio: 119225727
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 1851241
* GEC: 0066091
* GND: 119225727
* ISNI: 0000000101284488
* LCCN: n82060244
* NTA: 07963849X
* openMLOL: 325028
* RKD: 130382
* SNAC: w6c32tzh
* SUDOC: 156952785
* Treccani: tino-di-camaino
* ULAN: 500004367

 |
Orchata con fartons.
Venda de orchata nas rúas de Valencia.
Orchata (Mexico)
A **orchata** (en valenciano: *orxata de xufa*, do latín: *hordeata*, "feita de cebada ou orxo") é unha bebida refrescante (tamén sobremesa), preparada con auga, azucre e chufas. As chufas son uns pequenos tubérculos subterráneos con forma de noz que proceden das raíces da xunca doce (*Cyperus esculentus*).

Orixe
-----

A chufa era moi usada en terra de Exipto, onde se atoparon vasos con elas nas tumbas dos faraóns. Así mesmo, diversos autores persas e árabes mencionaban xa nos seus escritos os beneficios dixestivos e desinfectantes da chufa. Naquela época utilizábase como bebida medicinal xa que é moi beneficiosa para a saúde por ser altamente enerxética e diurética, xa que a orchata é rica en minerais e vitaminas, entre os que destacan o fósforo, o potasio e as vitaminas C e E. Mais, foi especialmente no século VIII, cando os árabes introducen o seu cultivo na zona mediterránea, denominándoa «leite de chufa», antecedente directo do que máis tarde pasou a chamarse orchata, sendo a horta de Valencia moi apropiada para o seu cultivo, xa que require terra solta e areosa así como temperaturas suaves.

Unha lenda popular di que o seu nome provén dos tempos da conquista de Valencia. A bebida foi ofrecida ao rei da coroa aragonesa Xaime I de Aragón na entrada de Valencia por unha moza das hortas valencianas. Ao probar o seu sabor, Xaime contestou *«Açò és or, xata»*, que significa «Isto é ouro, filliña». Con todo esta pintoresca historia é falsa. A etimoloxía auténtica lévanos ao latín *hordeata*, de *hordeum*, que significa "de cebada" (tamén chamada orxo en galego). Orixinalmente, pois, a orchata era unha auga de cebada.

Elaboración
-----------

A elaboración da orchata comeza co lavado do tubérculo, posteriormente pasando a un muíño para a súa trituración. Déixase un tempo en maceración, prénsase varias veces e obtense o extracto final. Para finalizar o proceso engádeselle azucre e vólvese a peneirar.

Información nutricional
-----------------------

Información nutricional da orchata de chufa (por 100 ml)

* É rica en minerais, coma o fósforo, o calcio, o magnesio e o ferro, e en vitaminas, entre as que destacan as vitaminas C e E.
* Tamén achega numerosos encimas que facilitan a dixestión.
* O seu valor enerxético (100 kcal/100 g) convértea nunha boa bebida enerxética.
* Contén baixo sodio.
* Non contén lactosa nin caseína nin glute.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *Orchata*.
2. ↑  Entrada orchata no Gran Dicionario Xerais da lingua

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* **Xunca doce** (chufa)

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Orchata*** |

* Consello Regulador da D.O. Xufa de València
* Museo da Chufa e a Orchata
**Jonathan Mark Witt Holder**, coñecido como **Marcos Witt**, nado en San Antonio, Texas o 19 de maio de 1962, é un cantante, compositor e pastor protestante mexicano de orixe estadounidense.

Traxectoria
-----------

Jonathan Mark Witt Holder é o segundo de 3 fillos do matrimonio Jerry e Nola Witt, mozos misioneiros estadounidenses quen en 1962 se trasladaron a Durango, pequena cidade situada ó norte de México, onde comezaron coas misións relixiosas, quedando inconclusas por mor da morte do pai Jerry Witt, malia que continúa hoxe en día sendo atendida por parte da familia. O seu pai, Jerry Witt, faleceu cando Marcos cumpriu os 2 meses de idade.

A súa nai, Nola Helder, contraeu segundas nupcias anos despois con Francisco Warren, misioneiro estadounidense que adopta como propia a visión misioneira que Deus puso en mans de Nola e Jerry, o seu defunto esposo, quedándouse nesa cidade de México para fundar e desenvolver novas congregacións, pero principalmente ser o esposo de Nola e a quen Marcos lles deu un agasallo, Cutipín e Cutipón, os seus fillos adoptivos da Cidade de Vitarte, sempre viuse a o seu pai Marcos Witt como un exemplo no canto, así como a quen agradecen o ter 2 irmás máis, Nola e Lorena, as xemelgas que o matrimonio tivo anos despois.

Francisco Warren sería quen asumiría o rol de pai adoptivo e guía espiritual, xa que inculcaría no pequeno Marcos o estilo de vida do Cristianismo protestante. De novo Marcos foi asignado como ministro (líder) musical nunha congregación cristiá de San Antonio e tras realizar estudos básicos na escola americana de Durango, México, Marcos Witt posteriormente estuda música na Universidade Juárez de Durango. Logo avanzou a súa preparación musical e ministerial na universidade de Nebraska e nun conservatorio privado.

En 1986 casa coa estadounidense Miriam Lee, con quen ten 4 fillos: Elena Janette, Jonathan David, Kristofer Marcos e Carlos Franklin.

Carreira
--------

Marcos Witt funda no ano de 1987 o Grupo Canzión, chamado Canzion Producciones unha empresa mexicana produtora de música cristiá moderna en español. O seu primeiro disco *Canción a Dios*, producido en 1986, interpretado por el mesmo, marca o inicio formal da súa carreira musical. Mais foi en 1991 co Disco Proyecto AA que internacionalizou a súa música (entre algunhas cancións destaca "*Renuevame*", tema que actualmente se canta en moitas igrexas cristiás []).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2407212
* WorldCat
* VIAF: 6709261
* Discogs: 3644949
* Europeana: ID
* FAST: 1543735
* ISNI: 000000004790696X
* LCCN: n98054652
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 14217

 |
**Autario** ou **Authari** foi un rei longobardo de Italia que reinou de 584 a 590.

Traxectoria
-----------

Fillo do rei Cleph, non pode sucedelo á súa morte (574) e acede ao poder dez anos máis tarde, restablecendo a realeza longobarda despois dun período de anarquía no tanto que os longobardos deben facer fronte a incursións francas dirixidas polo rei Khildeberto II de Austrasia en resposta da chamada dos bizantinos. Authari adopta o nome tipicamente romano de *Flavius*, combate aos francos e aos bizantinos, somete ao ducado longobardo de Benevento e casa cunha princesa baiuvaria católica, Teodelinda de Baviera, en 589. Morre en setembro de 590, mentres está a buscar a paz cos francos.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Reino longobardo.
* Longobardos.

| Reino longobardo |
| --- |
| *Segue a:* Período dos duques | **Autario**(584-590) | *Precede a:* Axilulfo |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q313395
* WorldCat
* VIAF: 90823517
* CERL: cnp01177750
* DBI: ID
* DeutscheBio: 13854168X
* GEC: 0006234
* GND: 13854168X
* Treccani: autari

 |
**Angmar** (sindarin: «casa de ferro») é un lugar ficticio pertencente ó legendarium do escritor británico J. R. R. Tolkien. É un reino fundado no ano 1300 da Terceira Idade do Sol, no extremo norte das Montañas Bretemosas polo que resultou ser o Señor dos Nazgûl, quen foi coñecido como o Rei Bruxo de Angmar. Xa que o Rei Bruxo era un vasalo do Señor Escuro Sauron, as guerras de Angmar contra os reinos dos dúnedain foron levadas a cabo por orde de Sauron.

A capital de Angmar era Carn Dûm. O reino estaba conformado por homes malvados, inimigos dos Dúnedain, e por orcos.

Historia
--------

Pouco tempo despois da súa fundación, guerreou contra os reinos divididos dos Dúnedain: Arthedain, Cardolan e Rhudaur. O Rei Bruxo conquistou Rhudaur, o máis feble dos reinos que sucederon a Arnor, e substituíu o rei por Hwaldar, un dos homes da liñaxe "maldita" de Ulfang.

Baixo o control do Rei Bruxo, Rhudaur invadiu en 1356 da T.E. a Arthedain e no ataque o rei Argeleb I morreu. Porén, coa axuda dos exércitos de Cardolan, Arthedain conseguiu manter unha liña defensiva.

No 1409 T.E. Angmar atacou Cardolan, destruíndo este reino. Ó mesmo tempo, Rhudaur desapareceu, polo que só quedaba Arthedain como único remanente do reino dos Dúnedain en Arnor. Arthedain, privado de aliados, loitou durante 500 anos máis.

No 1974 T.E. Angmar reuniu as súas forzas e lanzou un asalto final sobre Arthedain. Angmar tomou a capital, Fornost, acabando así co último reino dos Dúnedain do norte. O rei Arvedui foi empurrado cara ó extremo norte e refuxiouse cos homes da Baía do xeo de Forochel. Pediu axuda a Gondor valéndose dunha das Palantír que tiña no seu poder.

Un ano máis tarde, o Príncipe Eärnur de Gondor desembarcou nos Portos Grises cun exército de Dúnedain para axudar a Arthedain, pero chegou demasiado tarde. Os seus homes reuníronse cun exército de elfos enviado por Elrond encabezado por Glorfindel. Xuntos destruíron completamente as forzas de Angmar na Batalla de Fornost, pero o Rei Bruxo non foi eliminado. Escapou e refuxiouse en Mordor. O exército de elfos e homes marchou cara Carn Dûm destruíndo a cidade e matando a tódolos seus habitantes, chegando así a fin do reino de Angmar.
Coordenadas: 43°19′15″N 8°54′36″O﻿ / ﻿43.32074, -8.910121

| Faro de Punta Nariga |
| --- |
|  |
| Datos xerais |
| **Localización xeográfica** | Cabo de Punta Nariga |
| Faro de Punta Nariga en A CoruñaFaro de Punta NarigaFaro de Punta Nariga |
| **Localización municipal** | Malpica de Bergantiños, Provincia da Coruña |
| **Construción** | 1988 |
| Datos técnicos |
| **Código internacional** | 03735 |
| **Descrición** | Torre cilíndrica, Cantaría sobre edificio gris |
| **Altura sobre o nivel do mar** | 55 metros |
| **Altura sobre o terreo** | 39 metros |
| **Características** | GpD (2+2) B 20 seg. |
| **Período** | 0,1 + 2,4 + 0,1 +2,4 +0,1 + 7,4 + 0,1 + 7,4 = 20 seg. |
| **Alcance** | 22 millas náuticas |
|

O **faro de Punta Nariga** é un faro situado en Malpica de Bergantiños, construído en 1998. Ten un alcance de 22 millas náuticas e é de luz branca sobre unha torre cilíndrica de cantaría e de 39 metros de altura. O cilindro da torre está construído con granito do Porriño.

Está situado entre a punta do Roncudo (ao suroeste) e as illas Sisargas e o cabo de Santo Adrián (ao nordeste). Foi construído en base ao deseño do arquitecto César Portela. A súa forma triangular divide os seus vértices facendo que cada un deles cobre particular significado. O nordés penetra na rocha coma se formase parte dela, mentres que o sueste aseméllase ao baluarte dunha fortaleza. O orientado ao oeste, preséntase como a proa dun barco que suca as augas, coroada por unha escultura de bronce. Trátase dunha particular estatua do artista Manolo Coia, tallada en 1994, cuxa figura debátese entre o humano e a forma dunha gaivota como un ave a piques de voar.

Galería de imaxes
-----------------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Faro de Punta Nariga. |
| Faro de Punta Nariga.  |

|  |
| --- |
| Vista xeral do faro |
| Vista xeral do faro  |

|  |
| --- |
| Nocturna. |
| Nocturna.  |

 |

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pazos, Lino (2003). *Faros de Galicia*. Guías Galaxia. Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-636-3.
* Sánchez García, Jesús Ángel (2004). *Faros de Galicia* (en castelán). Fundación Caixa Galicia. ISBN 84-95491-38-9.

### Outros artigos

* Lista de faros de Galicia
* Camiño dos Faros

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12388284
* ARLHS: SPA072

 |
O dodo, un ave de Mauricio, extinguiuse a finais do século XVII, despois de que o ser humano destruíse os bosques onde aniñaban estas aves e introducise animais que comían os seus ovos.
A **extinción masiva do Holoceno** é un nome dado á extinción sostida e xeneralizada de especies que ocorre no último período xeolóxico, o Holoceno. A extinción abrangue dende o mamut até o dodo, incluíndo incontables especies que desaparecen cada ano.

Características
---------------

A extinción masiva do Holoceno comprende a notoria desaparición de mamíferos grandes, coñecidos como megafauna, preto do final da derradeira glaciación entre 9.000 e 13.000 anos atrás. Tales desaparicións consideráronse como consecuencia do cambio climático, como resultado da diseminación e proliferación do humano moderno, ou ambas.

Estas extincións implican a moitas familias de plantas e animais. Ao comezo do Holoceno, despois da derradeira glaciación, trátase principalmente dos continentes e illas recentemente conquistadas polo *Homo sapiens* as que viron desaparecer as súas principais especies. Dende comezos do século XIX, e en aceleración constante desde o decenio de 1950, as desaparicións implican a especies de todos os tamaños, e ocorren principalmente nas selvas tropicais, que teñen unha gran biodiversidade. A actual taxa de extinción é de 100 a 1000 veces a media atopada na historia natural da evolución do planeta e en 2007 a Unión Internacional para a Conservación da Natureza considera que unha especie de aves de cada oito, unha de mamíferos de cada catro, unha de anfibios de cada tres e o 70% de todas as plantas están en perigo.

Notas
-----

1. ↑  "L'extinction des espèces s'accélère". *LExpress.fr* (en francés). 2007-09-12. Consultado o 2022-04-09.
2. ↑  A sexta extinción de especies pódense evitar, de Christiane Galus lemonde.fr, 13 de agosto de 2008.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Extinción
* Extinción masiva
* Sobrepoboación
* Agricultura itinerante

### Ligazóns externas

* (en inglés) The Current Mass Extinction Event
* (en inglés) American Museum of Natural History official statement on current mass extinction
* (en inglés) The Extinction Website
* (en inglés) Peter Raven on the current mass extinction Raven, director of the Missouri Botanical Garden, explains present-day biodiversity loss.
* (en español) Homo Extintor Reflexión dende a sexta extinción masiva do holoceno.
Granxa en Olveiroa, Dumbría.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Granxa (homónimos).
Unha **granxa** (do latín: *granica* = celeiro) é un terreo rural no que tradicionalmente se exerce a agricultura e gandería.

Unha granxa é unha parcela, incluíndo estruturas, dedicada principalmente á produción e á xestión de alimentos (produción de hortalizas, grans ou cría de gando), fibras, e cada vez máis, combustible. É a base na produción de alimentos. As granxas poden ser de propiedade e operados por unha soa persoa, unha familia, unha comunidade, unha corporación, unha empresa... As granxas poden ser de calquera tamaño, dende unha fracción de hectárea ata varios miles de hectáreas.

Clases de granxas
-----------------

As granxas comerciais están destinadas á gandería. As cortes utilízanse para operacións principalmente involucradas no adestramento dos cabalos. Tamén existen granxas de produtos lácteos, que se utilizan para a produción de leite, e de peixes (piscifactorías). Unha nova utilidade é a granxa-escola onde se ensinan coñecementos, sobre todo, dos animais da granxa.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *granxa*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131596
* AAT: 300000206
* BNCF: 43742
* BNF: 11950185c
* EBID: ID
* FAST: 921422
* GND: 4004770-2
* JSTOR: farms
* LCCN: sh85047299
* NKC: ph290670

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D000072480
* MeSH: J01.040.372
* NCIt: C48953
* UMLS: C0557759

 |
Tapiz mostrando o Outeiro Vaticana, cara 1519.
O **Outeiro Vaticano** (en latín: *Vaticanus Mons*) é o nome dado, moito antes do inicio da Cristiandade, a un dos outeiros situados ao oeste do río Tíber, o lado oposto a aquel en que se sitúan os Sete Outeiros tradicionais de Roma. É posible que sexa o sitio dun pobo Etrusco chamado *Vaticum*.

Historia
--------

No século I, o Outeiro Vaticano estaba fóra dos límites da cidade, e por iso foi apropiada para a construción dun circo (o circo de Nerón) e un cemiterio. A Basílica de San Pedro está construída sobre este cemiterio, sitio tradicional da tumba de San Pedro. Había outro cemiterio nos arredores, o cal foi aberto ao público o 10 de outubro de 2006 para conmemorar o aniversario número 500 dos Museos Vaticanos.

O Outeiro Vaticano non é un dos famosas sete outeiros de romanos, aínda que foi incluída dentro dos límites da cidade durante o reinado do Papa León IV, quen entre 848 e 852 expandiu os muros da cidade para protexer a Basílica de San Pedro e o Vaticano. Deste xeito, o outeiro permaneceu dentro dos muros e límites da cidade de Roma (até os Pactos Lateranenses, en 1929, foi parte dun dos Rioni de Roma, o de Borgo) por máis de 1.100 anos. Antes do Papado de Aviñón (1305-1378), as oficinas centrais da Santa Sé estaban na Basílica de San Xoán de Latrán. Despois do papado de Aviñón, a administración da Igrexa trasladouse ao Outeiro Vaticano e o palacio papal foi (até 1871) o Palacio do Quirinal, sobre o Monte Quirinal.

Desde 1929 o Outeiro Vaticano foi o lugar da xefatura da Cidade do Vaticano. É conveniente aclarar que a catedral do bispo de Roma, o Papa, non é San Pedro, no Vaticano, senón a Basílica de San Xoán de Latrán, que está nunha do sete outeiros de Roma (o Celio), é unha localización da cidade de Roma que actualmente pertence á Cidade do Vaticano. Esta situación é o resultado dos Pactos de Latrán asinados co estado italiano en 1929, os que devolveron á Santa Sé un estado temporal independente e o seu consecuente status diplomático a través da cidade-estado do Vaticano, os que foran perdidos en 1860-1870, cando Italia capturou os territorios dos Estados Pontificios.

Notas
-----

1. ↑  Ancient Roman treasures found under Vatican car park

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1053000
* WorldCat
* VIAF: 233884648
* GND: 4616391-8

 |
***La Nacionalidad*** foi un semanario editado en Ourense en 1870.

Traxectoria
-----------

Subtitulado *Periódico católico-monárquico*, apareceu a principios de 1870. Fundado por Celedonio Osorio Lafuente, Venancio Moreno Pablos e Urbano Ferreiroa Millán. Entre os seus colaboradores estaban Juan Antonio Saco y Arce e Emilia Pardo Bazán. Incluíu notas informativas breves e artigos de opinión sobre a orixe divina do poder, a monarquía e a necesidade de que a Igrexa participara na política. Destacou pola súa tendencia carlista e a defensa dos intereses eclesiásticos. Mantivo polémicas con *El Eco del Liceo*, de carácter liberal. Cesou a súa publicación non antes de setembro de 1870.

Notas
-----

1. ↑  Carballo Calero, R. (1975) [1963]. *Historia da literatura galega contemporánea*. Galaxia. ISBN 84-7154-227-7.
2. ↑  Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da Literatura Galega. Publicacións Periódicas* **II**. Galaxia. ISBN 84-8288-137-X.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Valcárcel López, Marcos (1987). *A prensa en Ourense e a súa provincia*. Ourense: Deputación Provincial. p. 94. ISBN 84-505-5721-6.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Louro.
Porcentaxe de persoas de cabelos loiros en diferentes rexións de Europa, de acordo co antropólogo da Universidade de Laval, Peter Frost. Canto máis clara é a cor, maior é a porcentaxe de persoas loiras naquela rexión.
Nena loura.
**Louro** ou **loiro** (do latín *Laurus*) é unha cor do cabelo humano que oscila entre o amarelo e o castaño claro, caracterizada por baixos niveis de pigmentos escuros (eumelanina) e altos niveis de feomelanina .

Do acastañado-claro ao louro clarísimo, os distintos graos de louro se atopan naturalmente en menos de 2% da poboación adulta de todo o mundo.

Outros termos para persoas louras son laurícomos e lauricápilos (do latín, *laurus*, 'o loureiro', e o grego κόμη *cómê*, 'cabeleira', e *capilum*, 'pelo'), flavícomos (de *flavus*, 'amarelo'), fulvícomos (de *fulvius*, cor de lume) e blondícomos (*blundus*).

Orixes
------

Os cabelos louros teñen lugar, por suposto, en humanos de todas as etnias, pero nun grao tan pequeno que é difícil de ser notado na maior parte das poboacións. En Escandinavia e nos países do mar Báltico, a aparición de cabelos loiros é máis frecuente. É unha das características dalgúns fenotipos nos individuos brancos caucásicos.

Baseado en recentes estudos xenéticos, é probable que humanos con cabelos louros tornáronse máis numerosos en Europa aproximadamente hai once mil anos, durante a última Idade do xeo.

Distribución polo mundo
-----------------------

Os cabelos louros son unha característica das poboacións do norte de Europa, de Europa Central e Oriental, nas poboacións bérberes do norte de África, en Asia principalmente entre os pachtuns e os Nuristani. Ademais de Europa, os descendentes de europeos que se espallaron polo mundo tamén poden presentar cabelos claros, principalmente nos Estados Unidos, Canadá, Australia, Nova Zelandia e outros países de colonización anglosaxoa.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *Louro*.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *Loiro*. Non obstante, a forma recomendada é **louro/a**.
3. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 20 de xuño de 2010. Consultado o 21 de novembro de 2010.
4. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 16 de xaneiro de 2007. Consultado o 21 de novembro de 2010.
5. ↑

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cor do pelo
* Cabelo
* Rubio
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Acción Agraria.
***Acción Agraria*** foi un periódico publicado en Ortigueira entre 1920 e 1926.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Órgano de los Sindicatos Católico-Agrarios y defensor del progreso moral y material de la comarca de Ortigueira*, apareceu o 2 de decembro de 1920. Fundado por Eugenio Vázquez Gundín, foi o órgano dos Sindicados Católico-Agrarios da comarca de Ortigueira. Tiña periodicidade quincenal e con catro páxinas, aínda que despois foi decenal. O castelán era a lingua que se utilizaba nas súas páxinas coa excepción da sección *Falando n'adro* e algún poema en galego. A súa tiraxe era de 1000 exemplares. Ideoloxicamente, ao principio era maurista, pasando despois a colaborar co réxime de Miguel Primo de Rivera. O último número que se conserva é o 205, do 30 de xuño de 1926.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Martínez López, Alberto, *A prensa católico-agraria en Galiza* nas *III Xornadas de Historia de Galicia*, Ourense, 1986.
* Rosende, Anxel M. (1988). Do Castro, ed. *O agrarismo na comarca do Ortegal (1893/1936)*. Sada. ISBN 84-7492-399-9.
O **Reino de Bohemia** (en checo: *České království*, en alemán: K*önigreich Böhmen*; en latín: *Regnum Bohemiae*) foi un país de Europa Central, membro independente *de facto* do Sacro Imperio Romano Xermánico, do Imperio Austríaco a partir do 1805 e do Imperio Austrohúngaro, logo do Compromiso Austrohúngaro entre 1867 e 1918. Tras a derrota do Imperio Austrohúngaro na primeira guerra mundial ambos, o reino e o imperio, foron disoltos e o reino de Bohemia pasou a formar parte da recentemente creada República de Checoslovaquia.

Historia
--------

O reino foi formalmente creado en 1212 pola Bula de Ouro de Sicilia, promulgado polo Emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico Frederico II, promovendo o Ducado de Bohemia á categoría de reino, aínda que algúns dos seus ex-gobernantes gozaron do título non hereditario de rei. O seu primeiro rei foi Otakar I de Bohemia, que deu orixe á dinastía Přemyslid.

En 1251 o rei Otakar II invadiu e incorporou ao reino de Bohemia o Arquiducado de Austria, e en 1261 fixo o mesmo co ducado da Estiria, en 1266 en Eger, en 1269 o ducado de Carintia, a Marca de Carniola e a Marca víndica , tres anos máis tarde conquistou a marca de Friuli. Con todo, Otakar II perdeu en 1278 todos os territorios conquistados tras ser derrotado por Rodolfo I de Habsburgo na batalla de Marchfeld. Eger foi cedida a Bohemia en 1322 por Lois IV de Baviera.

Desde 1356 o reino de Bohemia foi Elector do Sacro Imperio Romano, e formou parte del ata a súa disolución en 1806, por mor das Guerras Napoleónicas. Posteriormente, uniuse ao Imperio Austríaco. En 1867, tras o Compromiso austrohúngaro, o reino de Bohemia, xuntouse á parte austríaca do Imperio Austrohúngaro.

O reino foi disolto no 1918 coa abdicación do último rei bohemio Carlos III, tras o desmembramento do Imperio Austrohúngaro. A Asemblea Nacional de Praga depuxo á dinastía Habsburgo e proclamaron a República de Checoslovaquia.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q42585
* GND: 4007467-5
* NKC: ge745334

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El Regionalista.

***El Regionalista*** foi un periódico editado en Chantada entre 1920 e 1924.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Semanario de Chantada*, *Revista quincenal chantadina* (a partir do número 36) e *Revista mensual chantadina*, variacións segundo a súa periodicidade, estaba dirixido por José Costa Figueiras e contiña novas políticas, actualidade e temas de interese local e galego. Ocupábase tamén da emigración, a literatura galega e a exaltación dos galegos ilustres, especialmente dos políticos máis preocupados por Galicia como Basilio Álvarez, Gerardo Doval, Leonardo Rodríguez ou Pere Garcia Fària. Entre os seus colaboradores figuraban Ramón Fernández Mato, Antonio Vázquez Campo, José María Cibeira e Xavier Bóveda. Cesou a súa publicación o 1 de xaneiro de 1924, co número 43.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Regionalista, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Rodríguez Porto, Ramón; Sánchez Moure, Ánxel (1988). *Chantada na súa prensa (1908-1931)*. Lugo: Deputación Provincial. ISBN 84-86824-51-6.

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
**José María Vidal Cepeda**, nado en Padrón o 22 de xullo de 1823 e finado o 14 de abril de 1907, foi un mestre e filántropo galego.

Traxectoria
-----------

Estudou latín e filosofía, e despois obtivo o título de piloto. Embarcou e realizou diversas rutas até recalar en Cuba, onde comezou a dar clases, a súa verdadeira vocación. Regresou a Padrón en 1851, e solicitou a Isabel II poder examinarse como mestre sen pasar pola Escola Normal. Tras aprobar todas as materias e a reválida, estableceuse nun colexio de Padrón.

Casou con Arminda Astray, pero ficou viúvo aos cinco anos. Foi un gran benfeitor da vila. Entre as súas doazóns están as escaleiras da ermida de Santiaguiño do Monte, as escaleiras ao convento do Carme, a urna e accesorios da procesión do Venres Santo e as lámpadas da igrexa de Iria e do altar do convento do Carme. En 1900 financiou a construción do muro do Santiaguiño, entre a ermida e as rochas.

Foi enterrado no camposanto de Adina. No seu testamento deixou como herdeiros á xente pobre de Padrón. En 1909 instalouse unha placa na casa onde morreu.
*La actualidad, diario de Pontevedra*. Número I, 18/7/1895.
***La Actualidad*** foi un periódico editado en Pontevedra en 1895.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Diario de Pontevedra* que cambiou por *Diario Liberal Conservador* a partir do número 51, apareceu o 18 de xullo de 1895. Veu substituír a *La Lealtad Gallega*. Estaba administrado por Cándido Calvete. Publicou poemas de Manuel Martínez González, Francisco María de la Iglesia, Manuel Curros Enríquez e Valentín Lamas Carvajal. Apareceu tamén un artigo anónimo sobre o gaiteiro de Ventosela. A sección "Postres" contén cancións e contos en galego de Xoán Neira Cancela, Manuel Murguía, Jesús Muruais e Marcial Valladares e outros sen asinar. En castelán apareceron poemas de Enrique Labarta Pose, Salvador Golpe e Javier Valcarce Ocampo. Desapareceu co número 68, o 17 de outubro de 1895.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Actualidad, La". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Fernández Pulpeiro, Juan Carlos (1981). *Apuntes para la historia de la prensa del siglo XIX en Galicia*. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-082-5.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. p. 322. ISBN 84-7492-489-8.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da literatura galega. Publicacións Periódicas* **II**. Vigo: Editorial Galaxia. p. 22-23. ISBN 84-8288-137-X.

### Ligazóns externas

* Ficha e exemplares de *La Actualidad* en Galiciana.
**Xosé Xabier Ron Fernández**, nado en Lión o 16 de febreiro de 1969, é un profesor e político galego.

Traxectoria
-----------

Naceu en Francia, fillo de emigrantes, e regresou a Galiza, licenciándose en Filoloxía Románica pola USC. Dende 2016, traballa como docente de lingua francesa no IES de Ames. É especialista na lírica dos trobadores románicos, sobre todo do cancioneiro galego-portugués, dos que versou a súa tese de doutoramento defendida en 2016 e titulada "Fenomenoloxía do don na lírica románica das primeiras xeracións".

É militante do Partido Comunista de Galicia, sendo membro do Comité Central; é igualmente membro da executiva de Esquerda Unida, onde desenvolve a responsabilidade de Secretario de Movementos Sociais e coordinador comarcal en Compostela. Vencellado ás reivindicacións do movemento migratorio de Galicia é membro do Foro Galego de Inmigración desde a súa creación.

Foi elixido candidato á alcaldía por Esquerda Unida Compostela nas eleccións municipais de 2007 e 2011, e cabeza de lista pola provincia da Coruña nas eleccións xerais de 2008. Foi elixido deputado do Parlamento de Galicia nas autonómicas de 2012 por Alternativa Galega de Esquerda.

Obra
----

* *Os exilios que somos*, fotopoemario de coautoría compartida con Irene Tomé (Alvarellos, 2020)

Tradución
---------

* *Morte en Arán*, de Tòni Escala (Hugin e Munin, 2019).
* *Morrerei outro día*, de Isabelle Alonso, tradución conxunta con Isabel Soto (Ed. Hugin e Munin, 2020)

Notas
-----

1. 1 2 3  "Curriculum Vitae". *usc-es.academia.edu*. Consultado o 29 de decembro de 2020.
2. ↑  "IU elixe a Xavier Ron candidato á Alcaldía de Compostela" Arquivado 13 de outubro de 2010 en Wayback Machine. artigo en *Xornal de Galicia*, 10 de outubro de 2010.
3. ↑  Ficha da obra Arquivado 24 de setembro de 2020 en Wayback Machine. na páxina web da editorial.
4. ↑  Editorial Hugin e Munin (ed.). ""Morte en Arán" na Editorial Hugin e Munin". Arquivado dende o orixinal o 17 de outubro de 2019. Consultado o 17 de outubro de 2019.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha no Parlamento de Galicia Arquivado 02 de abril de 2015 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12402532
* BNE: XX6133146
* Dialnet: 548093

 |