Perséfone supervisando o castigo de Sísifo (ánfora ática do 530 a.C.
**Sísifo**, na mitoloxía grega, rei de Éfira (hoxe Corinto), era fillo de Eolo e Enarete e estaba considerado o máis astuto entre os homes e o menos escrupuloso. Casou con Mérope (filla de Atlas), coa que tivo tres fillos: Glauco (pai de Belerofonte), Ornitión e Sinón.

Zeus
----

Unha das moitas amantes de Zeus foi Exina, a filla do deus do río Asopo, e cando a levaba cara Enone, Sísifo viunos pasar. Ó pouco apareceu Asopo preguntando pola filla e Sísifo prometeu dicirlle o nome do raptor se abría un manancial permanente en Éfira. Asopo accedeu e creou a fonte Pirene, e Sísifo díxolle que fora Zeus quen lle levara a filla.

*Sísifo no Averno* (Franz von Stuck, 1920)
Como era de esperar, Zeus enfadouse e castigouno, cun castigo exemplar e eterno, que se fixo famoso na mitoloxía grega e para o que existen dúas versións. A primeira é que Zeus o lanzou directamente ó inferno, onde debía empurrar unha enorme pedra monte arriba ata o cume pero que, ó chegar, a pedra caía pola aba do monte ata abaixo, e tiña que repetir o traballo unha e outra vez ata conseguir o disposto polos Xuíces do Inframundo: subir a rocha e soltala costa abaixo pola outra ladeira. E así por toda a eternidade.

A segunda versión, da man de Ferécides, conta que Zeus lle mandou a Morte (Tánatos) para que o matase. Cando Tánatos chegou na súa procura, Sísifo sorprendeuno apresándoo con grillóns, co conto de querer ensinarlle como funcionaban, o que motivou que ninguén morría no Mundo. Zeus ordenou a Sísifo que soltara a Tánatos para que este puidese seguir co seu traballo, e o primeiro que morreu foi o propio Sísifo. Pero este, antes de marchar, díxolle á súa muller que non fixera ofrendas fúnebres ós deuses trala súa morte. A muller obedeceuno e, ó chegar ó inferno, acusouna de impiedade ante Hades e convenceuno para que lle deixase regresar ó mundo dos vivos durante tres días, e así poder castigar á muller e asegurarse de que cumpría cos rituais debidos. Hades (ou Perséfone) estaba indignado contra a muller de Sísifo, que ademais non podía estar no inferno ó non estar debidamente enterrado, polo que lle permitiu volver, pero Sísifo, unha vez na casa, negouse a regresar ó infernos e viviu tan tranquilo durante moitos anos. Cando finalmente Tánatos o chamou definitivamente (ou Hermes foi por el), Hades impúxolle este castigo do que non tiña posibilidades de fuxir.

Sísifo (Tiziano, 1548-1549, Museo do Prado)
Hixino recolle outra versión do mito, aínda que de forma incompleta. Sísifo quería matar ó seu irmán Salmoneo, que se fixera co reino de Tesalia á morte de Eolo , e preguntoulle ó oráculo como facelo. Apolo contestoulle que o vingarían os fillos que tivese coa súa sobriña Tiro, e así o fixo, seducindo á súa sobriña, coa que tivo dous fillos xemelgos. Pero Tiro tivo coñecemento do oráculo e, para evitar a morte do seu pai, prefiriu matar ós fillos sendo aínda meniños. Perdeuse o texto de Hixino co que puido facer Sísifo nesta situación, e cando continúa está no Hades subindo a pedra ó cume do monte.

> 
> 
> "*Dise que el, agora nos infernos, a causa da súa impiedade, fai rodar unha rocha cos seus ombros monte arriba, pero cada vez que chega ó cume, retrocede rodando de novo cara abaixo tras el*".
> (Hixino: *Fábulas* 60)
> 

Pero Robert Gaves continúa dicindo que Sísifo mostrou os cadáveres dos meniños no mercado e acusou a Salmoneo de incesto e de asasinato, co que conseguiu que o expulsaran da cidade .

Ulises
------

Conta a lenda que Autólico lle roubou o gando a Sísifo. Este, que gravara o seu nome (ou as iniciais SS ) nos pezuños dos animais ó comprobar como lle ían faltando reses, puido demostrar ante tódolos veciños que o gando era seu e reclamou a devolución. Pero ese mesmo día casaban Anticlea, a filla de Autólico, e Laertes, e Sísifo entrou na casa e maquinou ata conseguir seducir á noiva esa noite, enxendrando así ó heroe Ulises .

Claro que tamén se di que Autólico entregou voluntariamente a filla a Sísifo porque desexaba ter un neto tan astuto como este.

Notas
-----

1. ↑  Grimal, s. v. *Sísifo*.
2. ↑  Ou ben foi Ares quen liberou a Tánatos e despois entregoulle a Sísifo. Ares, deus da guerra, estaba naturalmente interesado en que a xente seguise morrendo.
3. ↑  Salmoneo era outro impostor famoso que se facía pasar polo mesmo Zeus.
4. ↑  Graves, px. 240.
5. ↑  Autólico ten sona na mitoloxía grega de experto ladrón. Podía transformar o gando roubado como quixer, para que non puidese ser recoñecido polos donos.
6. ↑  Algúns autores din que mandara gravar as palabras "*Roubado por Autólico*" (Graves, 239).
7. ↑  Así, Ulises herdaría a astucia que o caracteriza do seu pai Sísifo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Sísifo*** |

### Bibliografía

* GRAVES, Robert: *Los mitos griegos*, Ed. Gredos, 1ª ed. 2019, 239-243.
* GRIMAL, Pierre: *Diccionario de mitología griega y romana*. Ed. Paidós, 1981.
* HIXINO: *Fábulas mitológicas*. Tradución, introdución e notas de Francisco Miguel del Rincón Sánchez. Alianza Editorial 2009, 60; 201.
* PSEUDO-APOLODORO: *Biblioteca mitológica*. Tradución e notas de Julia García Moreno. Alianza Editorial 3ª ed. 2016, I, 9, 3 [a numeración segue a utilizada neste texto].

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q102561
* WorldCat
* VIAF: 67258418
* BMT: 60394
* BNF: 12078609k
* BRE: 3661302
* CERL: cnp00567273
* EBID: ID
* GEC: 0062974
* GiantBomb: 3005-20265
* GND: 118614797
* LCCN: no2014082839
* NKC: jo2016908762
* SELIBR: 242260
* SUDOC: 078600707
* Treccani: sisifo

 |