**William LeBaron Jenney**, nado en Fairhaven, Massachusetts o 25 de setembro de 1832 e finado nos Ánxeles o 14 de xuño de 1907, foi un arquitecto e enxeñeiro estadounidense, coñecido por construír en 1884 o primeiro rañaceos e que foi chamado o "Pai dos rañaceos estadounidenses".

En 1998, Jenney foi listado no posto 89 do libro *1,000 Years, 1,000 People: Ranking the Men and Women Who Shaped the Millennium*.

Traxectoria
-----------

Jenney naceu en Massachusetts, fillo de William Proctor Jenney e Eliza LeBaron Gibbs. Jenney comezou a súa educación formla no Phillips Academy, Andover, en 1846, e na escola científica Lawrence de Harvard en 1853, mais pasou á École Centrale des Arts et Manufactures (École Centrale Paris) para estudar enxeñaría e arquitectura.

Home Insurance Building de Chicago construído en 1885
En devandita escola aprendeu as últimas técnicas construtivas con ferro, así como a doutrina funcionalista clásica de Jean-Nicolas-Louis Durand (1760-1834), profesor de arquitectura na École Polytechnique. Graduouse en 1856, un anos despois que o seu compañeiro de clase Gustave Eiffel.

En 1861, volveu aos Estados Unidos para unirse ao Exército da Unión como enxeñeiro durante a Guerra de Secesión, deseñando fortificacións para os xenerais Sherman e Grant. Para o final da guerra convertérase en maior e era o enxeñeiro responsable dos cuarteis da unión en Nashville. Despois da guerra, en 1867, mudouse a Chicago e creou o seu propio despacho profesional, especializado en edificios comerciais e planeamento urbano.

A finais da década de 1870, desprazábase semanalmente a Ann Arbor, Míchigan para iniciar e dar clase no programa de arquitectura da Universidade de Chicago. En anos posteriores, líderes da futura Escola de Chicago (arquitectura)Escola de Chicago como Louis Sullivan, Daniel Burnham, William Holabird e Martin Roche, comezaron a súa aprendizaxe de arquitectura no equipo de Jenney. O 8 de maio de 1867, Jenney e Elizabeth "Lizzie" Hannah Cobb, de Cleveland, casaron. Tiveron dous fillos chamados Max e Francis.

Residencia de Chicago deseñada para Walter Cass Newberry, 1889
Jenney foi escollido como asociado do American Institute of Architects en 1872, e converteuse en membro en 1885. Serviu como vicepresidente da organización entre 1898 e 1899. En Chicago deseñou o Ludington Building e o Manhattan building, ambos os dous construído en 1891 e declarados Paisaxe Histórico Nacional. Tamén deseñou o Pavillón da Horticultura da Exposición Colombiana Mundial (1893) que se celebrou en Chicago.

Chegada do rañaceos de marco de aceiro
--------------------------------------

Jenney é máis coñecido por deseñar o Home Insurance Building de Chicago, de dez andares. O edificio foi o primeiro construído completamente con marcos metálicos e está considerado o primeiro rañaceos. Foi construído entre 1884 e 1885, ampliado en 1891 e demolido en 1931. No seu deseño, empregou columnas e trabes de metal en lugar das de pedra e ladrillo para sustentar os niveis superiores do edificio.

Leiter II Building, South State & East Congress Streets, Chicago
O aceiro necesario para soster o Home Insurance Building pesaba só un terzo como moito do edificio, construído de cachotaría pesada. Empregando este método, o peso do edificio reducíase, permitindo así a construción de estruturas aínda máis altas. Máis adiante, resolveu o problema da construción a proba de lume para edificios altos usando cachotaría, ferro e chans e particións de terracota. Entre 1889 e 1891, exhibiu o seu sistema na construción do Second Leiter Building, tamén en Chicago.

Segundo a historia popular, un día chegou cedo á casa e sorprendeu a súa esposa lendo. Ela pousou o seu libro sobre unha gaiola de paxaro e correu ao seu encontro. El deu varias alancadas a través do cuarto, levantou o libro e deixouno caer sobre a gaiola outras tres veces. Entón exclamou: "Funciona! Funciona! Non o ves? Se esta pequena gaiola pode sustentar este pesado libro, por que non pode unha gaiola de ferro ou aceiro ser o armazón dun edificio enteiro?". Jenney aplicou esta nova idea na construción do Home Insurance Building, na esquina de LaSalle e Monroe Streets. Outras fontes citan como inspiración dos rañaceos de aceiro a arquitectura vernácula filipina, coas súas construcións con armazóns de madeira que darían a Jenney a idea. O Home Insurance Building foi o primeiro exemplo de edificio con esqueleto de aceiro, a primeira rede de columnas, trabes e viguetas de ferro construída.

Legado
------

Faleceu nos Ánxeles, California, o 15 de xuño de 1907. Trala súa morte, as súas cinzas foron esparexidas sobre a tumba da súa esposa, xusto ao sur da sección do Silencio Eterno no Uptown's Graceland Cemetery.

En 1998, Jenney foi listado no número 89 no libro *1,000 Years, 1,000 People: Ranking the Men and Women Who Shaped the Millennium*.

Proxectos
---------

Edificio da Horticultura na World's Columbian Exposition
* 19 South LaSalle Street, Chicago, 1893
* Col James H. Bowen House, Hyde Park, Chicago, construído en 1869
* Metropolitan Block, 770 Main St, Lake Geneva, Wisconsin, construído en 1874
* Primeiro Igrexa Congregacional, Manistee, Míchigan, construído en 1892
* Home Insurance Building, Chicago, construído en 1884
* Horticultural Building, para a World's Columbian Exposition, Chicago, construído en 1893
* Lake Forest Cemetery, Lake Forest, Illinois
* Ludington Building, Chicago, construído en 1891, National Historic Landmark
* L.Y. Schermerhorn Residence, 124 Scottswood Road, Riverside, Illinois, construído en 1869
* Manhattan Building, Chicago, construído en 1891, National Historic Landmark
* New York Life Insurance Building, Chicago, construído en 1894
* Second Leiter Building, Chicago, construído en 1889
* Sección do distrito de West Park do sistema de bulevares de Chicago
* DKE Shant, Ann Arbor, Míchigan, 1878

Notas
-----

1. ↑  "William Le Baron Jenney. Biography of American Skyscraper Architect, Chicago School". Consultado o 12 de novembro de 2021.
2. ↑  "Architecture and Building" **XII** (1). 4 de xaneiro de 1890: 5–6.
3. ↑  En inglés: "It works! It works! Don’t you see? If this little cage can hold this heavy book, why can’t an iron or steel cage be the framework for a whole building?"
4. ↑  Condit C. The Chicago School of Architecture. A History of Commercial and Public Building, Chicago, The University of Chicago Press, 1964, Chapter 4, "Jenney and the New Structural Technique," p. 81.
5. ↑  Cartwright, Carol Lohry (2001). "National Register of Historic Places Registration: Main Street Historic District (Lake Geneva)". National Park Service. Consultado o 6 de abril de 2018.

**Referencias**

1. **^** Haden, Erik. "William LeBaron Jenney". *Structural Engineers Association of Texas*. Arquivado dende o orixinal o 19 de maio de 2005. Consultado o 17 de decembro de 2005.
2. **^** "Home Insurance Building". *PBS Big Building Databank*. Consultado o 17 de decembro de 2005.
3. **^** "Graceland Cemetery". *Graveyards of Chicago*. Consultado o 17 de decembro de 2005.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***William Le Baron Jenney Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Estados Unidos de América*** |

### Bibliografía

* Turak, Theodore (1986). *William Le Baron Jenney: A Pioneer of Modern Architecture (Architecture and Urban Design, No 17)*. Umi Research Pr. ISBN 0-8357-1734-8.

### Ligazóns externas

* Architect William LeBaron Jenney (1832-1907)
* Jenney en Structurae

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q715701
* WorldCat
* VIAF: 18483025
* EBID: ID
* FAST: 25476
* GEC: 0034461
* GND: 1089113145
* ISNI: 0000 0000 6704 3989
* LCCN: n78050673
* NTA: 131903489
* OBP: ID
* RKD: 482930
* SNAC: w6vd733z
* SUDOC: 111639824
* ULAN: 500027468

 |