Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Madeira.

O **arquipélago da Madeira** é un territorio portugués dotado de autonomía política e administrativa baixo o nome de Rexión Autónoma da Madeira. Madeira ten dentro da Unión Europea o estatuto de Rexión Ultraperiférica.

Etimoloxía
----------

O nome de madeira procede da exportación de laurisilva.

Localización xeográfica
-----------------------

O arquipélago da **Madeira** sitúase no Océano Atlántico, a 978 km ao suroeste de Lisboa, e forma parte da rexión de Macaronesia. De orixe volcánica, está formado polas illas da Madeira (736 km²), Porto Santo (43 km²), Desertas (14 km²) e Salvaxes (4 km²). Só as dúas primeiras illas están habitadas, constituíndo as outras reservas naturais.

Mapa das illas.

Territorio e clima
------------------

Subdivídese nas dúas illas principais da Madeira e do Porto Santo e dous grupos de illas deshabitadas, as Illas Desertas e as Salvaxes.

A illa da Madeira posúe unha orografía bastante accidentada, sendo os puntos máis altos o Pico Ruivo (1.862 m) e o Pico do Arieiro (1.818 m). O relevo, ben como a exposición aos ventos predominantes, fan que na illa existan diversos microclimas o que, aliado ao exotismo da vexetación, constitúe un importante factor de atracción para o turismo, principal actividade da rexión. Non existen grandes variacións térmicas durante todo o ano, manténdose o clima lene con temperaturas medias que roldan os 22 °C (máxima) e os 16 °C (mínima). A temperatura da auga do mar, debido á influencia da corrente quente do Golfo, mantense nos 22 °C no verán, arrefriando gradualmente ata atinxir os 17 °C no fin do inverno.

A illa do Porto Santo, por outro lado, ten unha constitución xeomorfolóxica completamente oposta á da illa da Madeira. Moi plana e con 9 km de praia de area fina e dourada constitúe un lugar turístico aínda pouco explorado.

Demografía
----------

A pesar de posuír unha densidade de poboación superior á media do país e mesmo da UE, 75% da poboación da illa de Madeira habita en apenas 35% do territorio, sobre todo na costa sur, onde se encontra a cidade de Funchal, capital da Rexión Autónoma da Madeira, que concentra 45% da poboación, cunha densidade de poboación de 1.500 h/Km². É tamén nesta zona que se localiza a maior parte das unidades hoteleiras.

Economía
--------

 Pico do Areeiro
O turismo constitúe unha fonte media de receitas da economía madeirense. No sector agrícola, a produción de banana dirixida fundamentalmente ao consumo rexional, nacional e internacional, as flores e o afamado viño da Madeira (Madeira Wine), constitúen tamén un importante contribución á economía rexional. A industria consiste fundamentalmente en actividades de carácter artesanal: bordados, tapizaría e artigos de vimbio. Contribuíndo de forma moi positiva ao desenvolvemento económico de Madeira, non podemos deixar de referir a actividade desenvolvida pola Zona Franca da Madeira, no Caniçal, a cal integra as actividades financeira, industrial e comercial e é constituída por un conxunto de incentivos fiscais e financeiros de que poden beneficiar todas as empresas que alí se instalen.

Existen dous aeroportos internacionais que garanten o acceso ás illas.

Historia
--------

Foron redescubertas en 1419 polos navegantes portugueses João Gonçalves Zarco e Tristão Vaz Teixeira. Para tentar evitar unha situación idéntica á das Canarias, perdidas para Castela, en 1424 iníciase a colonización da Madeira: adoptando un sistema de Capitanías. Inicialmente Madeira exportaba cedro, teixo, sangue de dragón, anil e outros materiais tintureiros; e a partir de 1450 tornouse un centro produtor de cereais.

Coa caída da produción cereal, Henrique, duque de Viseu mandou plantar na illa a cana de azucre -rara en Europa-, promovendo, para iso, a chegada, de Sicilia, da soca da primeira planta e dos técnicos especializados. A cultura da cana e a industria da produción de azucre desenvolveríanse ata o século XVII, seguindo a industria da transformación. A produción de azucre atraeu á illa comerciantes xudeus, xenoveses e portugueses e foi un dinamizador da economía da rexión. A produción creceu de tal forma que xurdiu unha gran necesidade de man de obra. Para satisfacer esta carencia foron levados para a illa escravos orixinarios das Canarias, de Marrocos e, máis tarde, doutras zonas de África. Máis tarde, preto do século XVII, a cultura da cana de azucre ía ser promovida no Brasil, pasando Madeira a investir na produción do viño.

En febreiro de 2010 un forte temporal causou inundacións e corrementos de terra, provocado ducias de mortos e feridos.

División administrativa
-----------------------

Divisións administrativas da Rexión Autónoma da Madeira.
Politicamente a Madeira é, desde 1976, unha rexión autónoma, dotada dun estatuto político-administrativo e de órganos de goberno propios: a Asemblea Rexional e o Goberno Rexional. O Estado Portugués está representado na rexión por un *Ministro da República*.

As illas non teñen existencia xurídica no ordenamento territorial da rexión, nin mesmo na lei electoral, como acontece nos Azores. Na Madeira son os municipios a base dos distritos electorais, o que tamén ten levantado críticas por distorsionar a proporcionalidade.

Constitúen a subdivisión administrativa principal do arquipélago os seus 11 municipios:

* Calheta, Madeira
* Cámara de Lobos
* Funchal
* Machico
* Ponta do Sol
* Porto Moniz
* Porto Santo
* Riveira Braba
* Santa Cruz
* Santana
* São Vicente

Notas
-----

1. ↑  "Madeira". *Portal das Palabras*. 3 de xuño de 2019.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *madeirense*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Moeda insulana

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Arquipélago de Madeira*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Portugal*** |


| * v
* c
* e
Países e dependencias de Europa |
| --- |
| Estados soberanos | 
* Acerbaixán
* Albania
* Alemaña
* Andorra
* Armenia
* Austria
* Belarús
* Bélxica
* Bosnia e Hercegovina
* Bulgaria
* Casaquistán
* Chipre
* Cidade do Vaticano
* Croacia
* Dinamarca
* Eslovaquia
* Eslovenia
* España
* Estonia
* Finlandia
* Francia
* Grecia
* Hungría
* Islandia
* Irlanda
* Italia
* Letonia
* Liechtenstein
* Lituania
* Luxemburgo
* Macedonia do Norte
* Malta
* Moldavia
* Mónaco
* Montenegro
* Noruega
* Países Baixos
* Polonia
* Portugal
* Reino Unido
* República Checa
* Romanía
* Rusia
* San Marino
* Serbia
* Suecia
* Suíza
* Turquía
* Ucraína
* Xeorxia

 |  |
| Estados conrecoñemento limitado | 
* Abkhazia
* Artsakh
* Chipre do Norte
* Kosovo
* Osetia do Sur
* Transnistria

 |
| Dependencias | 

|  |  |
| --- | --- |
| Dinamarca | 
* Illas Feroe
	+ país autónomo do Reino de Dinamarca

 |
| Reino Unido | 
* Akrotiri e Dhekelia
	+ bases soberanas
* Xibraltar
	+ Territorio Británico de Ultramar
* Guernsey
* Illa de Man
* Jersey
	+ dependencias da Coroa

 |

 |
| Áreas especiais desoberanía interna | 

|  |  |
| --- | --- |
| Finlandia | 
* Illas Åland
	+ rexión autónoma suxeita á convención de Åland de 1921

 |
| Noruega | 
* Svalbard
	+ área non incorporada suxeita ao Tratado de Svalbard

 |
| Reino Unido | 
* Irlanda do Norte
	+ país do Reino Unido suxeito ao Acordo de Belfast

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3628422
* WorldCat
* VIAF: 262914747
* BRE: 2154830
* EBID: ID
* GND: 4391007-5
* Pleiades: 22059127

 |