| Pulmonados*Pulmonata*Rango fósil: carbonífero - actuialidade  |
| --- |
| Lámina representando varias especies de pulmonados |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Subreino: | Metazoa |
| Filo: | Mollusca |
| Clase: | Gastropoda |
| Subclase: | Prosobranchia |
| Orde: | **Pulmonata**Cuvier en Blainville, 1814 |

 |
| Subordes |
| * *Stylommatophora*
* *Basommatophora*
* *Eupulmonata*
 |

O dos **pulmonados** (*Pulmonata*) é un grupo de discutida monofilia (anteriormente considerados como unha orde, e antes como unha subclase) de moluscos gasterópodos que inclúe os caracois terrestres e as limachas, que desenvolveron, grazas a unha modificación da cavidade paleal, que se fixo altamente vascularizada, transformándose nun **pulmón** (que non é homólgo do pulmón dos vertebrados terrestres) que lles permite a respiración aérea (de aí o nome que reciben), o que lles permite vivir en terra firme. Son o único grupo de moluscos que colonizaron o medio terrestre.

O taxon dos pulmonados como tradicionalmente era definido demostrouse que era polifilético nun estudo molecular realizado por Jörger *et al.* en 2010.

Características
---------------

**Anatomía dun pulmonado.**  

1: cuncha, 2: fígado, 3: *pulmón*, 4: ano, 5: poro respiratorio (pneumostoma), 6: ollo, 7: tentáculo, 8: ganglios cerebrais, 9: conduto salivar, 10: boca, 11: papo, 12: glándula salivar, 13: poro xenital, 14: pene, 15: vaxina, 16: glándula mucosa, 17: oviduto, 18: saco de dardos, 19: pé, 20: estómago, 21: ril, 22: manto, 23: corazón, 24: vasos deferentes.
A maioría das especies dos pulmomados carecen por completo de branquias, e teñen a cavidade paleal transformada nun órgano respiratorio chamado *pulmón* (por comparación cos verdadeiros pulmóns dos vertebrados tetrápodos), e ao que alude o seu nome.  
 Trátase dunha cavidade do manto transformada nun amplo saco coas súa delgadas paredes moi vascularizadas, que comunica co exterior mediante unha estreita abertura situada lateralmente, á dereita, chamada *poro respiratorio* ou *pneumostoma*.

Os pulmonados, igual que outros gasterópodos, sofren no curso do seu desenvolvemento unha distorsión (torsión) do saco viscerasl, polo cal a comisura visceral non está entrecruzada.

Teñen un corazón cunha soa aurícula, un ril, e un sistema nervioso concentrado, simétrico. O atrio cardíaco encóntrase case sempre en polsición anterior ao ventrículo. A cavidadd paleal encóntrase no lado dereito do cuerpo.  

Cortexo no caracol *Helix pomatia*.
A maioría das especies teñen unha cuncha, pero sen opérculo, aínda que o grupo tamén inclúe varias limachas se cuncha. A cuncha, dextrorsa, e só excepcionalmente sinestrorsa, en xeral é delgada e espiralada; nalgunhas especies está reducida e cuberta, total ou parcialmente, polo manto, e noutras, como quedou dito, mesmo falta.

A boca presenta unha rádula con numerosos pequenos dentes, e frecuentemente, mandíbulas.  
O poro xenital ábrese ao exterior polo lado dereito, detrás da cabeza. Son hermafroditas, e as estratexias reprodutivas dalgunhas especies, como as dos caracois terrestres, inclúen o chamado *cortexo*, e empregan estruturas como os denominados *dardos do amor* (do inglés, *love darts*).

Taxonomía
---------

Cunchas de pulmonados estilomatóforos nun museo de Wiesbaden.
Exemplos de pulmonados: *Achatina fulica* arriba á derita; *Bielzia coerulans* arriba á esqurerxda; *Praticolella berlandieriana* centro á dereita; *Megalobulimus oblongus* no centro; *Euglandina rosea* centro á esquerda; *Ashmunella levettei* abaixo á esquerda, e *Helix pomatia* abaixo á dereita.
Especialidade gastronómica francesa: *Escargots à bourguignone*.
*Helix aspersa*, unha das especies utilizadas na preparación dos *escargots*.
### Descrición

A orde dos pulmonados foi descrita por primeira vez en 1814 polo naturalista francés Georges Cuvier, descrición que rexistra, dous anos máis tarde o seu colega e compatriota Henri Marie Ducrotay de Blainville, no seu traballo *Prodrome d'une nouvelle distribution systématique du règne animal* (Comezo dunha nova distribución do reino animal).

### Etimoloxía

O nome científico *Pulmonata* é o nomintivo plural do adxectivo do latín científico *pulmonatus, -a, -um*, derivado do substantivo do latín clásico *pulmo, -õnis*, 'pulmón'. Literalmente, 'os que teñen pulmón'.

### Clasificación

#### Unha clasificación en continua revisión

Desde que Darwin formulara a súa teoría da evolución, a taxonomía biolóxica intentou reflectir a filoxenia dos organismos. As clasificacións utilizadas en taxonomía intentan, por tanto, representaren as interrelacións entre os distintos taxons. Porén, a taxonomía dos pulmonados, como a dos demais grupos de gasterópodos está continuamente sendo revisada e, debido a isto, as versións que se mostran en diversos textos poden diferir de maneira importante.

#### Distintas consideracións sobre a categoría taxonómica do grupo

Segundo os distintas bases de datos, o grupo dos *Pulmonata* é considerado como:

* Unha subclase pola Fossilworks Paleobiology Database.
* Unha infraclase polo World Register of Marine Species.
* Unha orde pola Animal Diversity Web. e por Fauna Europaea.
* Non é considerado polo Sistema Integrado de Información Taxonómica, nin, polo tanto, no Catalogue of Life, nin pola IUCN.

#### Clasificacións tradicionais

Unha das máis seguidas clasificacións tradicionais, divide a orde dos pulmonados nas subordes dos estilomatófos (*Stylommatophora*), basomatóforos (*Basommatophora*) e eupulmonados (*Eupulmonata*). Porén, outros autores, reducen estas ás dúas primeiras.

#### Clasificacións modernas

§ **Clasificación de Ponder & Lindberg (1997)**

Segundo a clasificación dos gasterópodos de Ponder & Lindberg (1997), a taxonomía dos pulmonados é a seguinte:

* Orde *Pulmonata* Cuvier in Blainville, 1814
	+ Suborde *Systellommatophora* Pilsbry, 1948
	+ Suborde *Basommatophora* Keferstein in Bronn, 1864
	+ Suborde *Eupulmonata* Haszprunar & Huber, 1990
		- Infraorde *Acteophila* Dall, 1885 (antigamente *Archaeopulmonata*)
		- Infraorde *Trimusculiformes* Minichev & Starobogatov, 1975

§ **Clasificación baseada na análise filoxenética, de Bouchet & Rocroi (2005)**.

* **Grupo informal** *Pulmonata* Cuvier in Blainville, 1814
	+ Grupo informal *Basommatophora* Keferstein in Bronn, 1864
	+ Clado *Eupulmonata* Haszprunar & Huber, 1990 (clado sen clasificar, contén os clados *Systellommatophora* e *Stylommatophora*)
		- Clado *Systellommatophora* (*Gymnomorpha*)
		- Clado *Stylommatophora* (contén os subclados *Elasmognatha*, *Orthurethra* e o grupo informal *Sigmurethra*)
			* Subclado *Elasmognatha*
			* Subclado *Orthurethra*
			* Grupo informal *Sigmurethra'*
		- *"Limacoid clade"*

§ **Clasificación de Jörger *et al.* 2010**

Jörger *et al.* (2010) analizaron os grupos principais dentro dos *Heterobranchia* usando datos xenéticos e encontraron que nos *Pulmonata*, que se consideraba un grupo polifilético, algúns estaban máis estreitamente relacionadas cos *Sacoglossa* e os *Acochlidia*, polo que propuxeron un taxon máis inclusivo, o dos *Panpulmonata* para unir os clados *Siphonarioidea*, *Sacoglossa*, *Glacidorboidea*, *Pyramidelloidea*, *Amphiboloidea*, *Hygrophila*, *Acochlidia* e *Eupulmonata*.

Notas
-----

1. ↑  Pek I. Vašíček Z. Roček Z. Hajn. V. & Mikuláš R. (1996): *Základy zoopaleontologie*. Olomouc, Moravia, República Checa: Palacký University. ISBN 80-7067-599-3.
2. 1 2  Jörger, Katharina M; Stöger, Isabella; Kano, Yasunori; Fukuda, Hiroshi; Knebelsberger, Thomas; Schrödl, Michael (2010): "On the origin of Acochlidia and other enigmatic euthyneuran gastropods, with implications for the systematics of Heterobranchia". *BMC Evolutionary Biology* **10** (1): 323. (Artigo completo).
3. 1 2 3 4  VV. AA. (1968): "Gasterópodos" en: *Enciclopedia Salvat de las ciencias. Tomo 4. Animales invertebrados*.
4. ↑  Barnes, Robert D. (1982). *Invertebrate Zoology*. Philadelphia, PA: Holt-Saunders International. p. 377. ISBN 0-03-056747-5.
5. ↑  Subclase *Pulmonata* Cuvier, 1817 Arquivado 03 de marzo de 2016 en Wayback Machine. en Fossilworks, Consultada o 08-03-2016.
6. ↑  *Pulmonata* no WoRMS. Consultada o 08-03-2016.
7. ↑  *Pulmonata* na ADW. Consultada o 08-03-2016.
8. ↑  Orde *Pulmonata* en Fauna Europaea. Consultada o 08-03-2016.
9. ↑  Xénero *Helix*, na orde *Stilomatophota* no ITIS. Consultada o 08-03-2016.
10. ↑  Pulmonata Arquivado 22 de abril de 2021 en Wayback Machine. non aparece no Catalogue of Life: 27th February 2016, en Species 2000, do ITIS. Consultada o 08-03-2016.
11. ↑  Pulmonata non aparece na Lista vermella da IUCN. Consultada o 08-03-2016.
12. ↑  Ponder W. & Lindberg D. R. (1997): "Towards a phylogeny of gastropod molluscs: an analysis using morphological characters". *Zoological Journal of the Linnean Society* **119** (2): 83-265.
13. ↑  Bouchet, P. & Rocroi, J.-P. eds. (2005): "Classification and nomenclator of gastropod families". Malacologia: *International Journal of Malacology*, **47** (1-2). ConchBooks: Hackenheim. ISBN 3-925919-72-4. 397 pp. Part of: Malacologia: *International Journal of Malacology*. Institute of Malacology: Ann Arbor. ISSN 0076-299.
14. ↑  Bouchet,P. & Rocroi,J.-P.: "Part 2. Working classification of the Gastropoda"; En: Malacologia; Band 47, S. 239–283, Ann Arbor 2005; ISSN 0076-2997.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pulmonados Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Pulmonados*** |

### Bibliografía

* D'Ancona, Humberto (1972): *Tratado de zoología. Tomo II. Zoología especial*. Barcelona: Editorial Labor, S. A.
* Grassé, Pierre P.; Raymond A. Poisson e Odette Tuzet (1976): *Zoología. Tomo 1 invertebrados*. Barcelona: Ed. Toray-Masson, S. A. ISBN 84-311-0200-4.
* Remane, Adolf; Volker Storch e Ulrich Weisch (1980): *Zoología sistemática*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0608-2.
* VV. AA. (1968): "Gasterópodos" en: *Enciclopedia Salvat de las ciencias. Tomo 4. Animales invertebrados*. Pamplona: Salvat, S. A. de Ediciones, pp. 257–293.

### Outros artigos

* Moluscos
* Gasterópodos

### Ligazóns externas

* Snail and Slug: Care, Species, Health and much more... (Caracois e limachas: coidados, especies, saúde e moito máis...) *(en inglés)*.
* El rincón de los caracoles (I) *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q840453
* EBID: ID
* GEC: 0204509
* GND: 4168324-9
* MAG: 2776063700
* NKC: ph297105

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Pulmonata
* BioLib: 2539
* EOL: 53393503
* FE: 11402
* FE-New: ID
* Fossilworks: 62009
* iNaturalist: 51038
* NBN: NHMSYS0001702185
* NCBI: 6519
* Plazi: ID
* WoRMS: 103

 |