| Psammodromus manuelae |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Sauropsida |
| Orde: | Squamata |
| Familia: | Lacertidae |
| Subfamilia: | Gallotiinae |
| Xénero: | ***Psammodromus*** |
| Especie: | ***P. manuelae*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Psammodromus manuelae'**Busack, Salvador e Lawson, 2006 |
|  |

Nesta foto pódese apreciar o seu longo rabo.
*P. manuelae*.
A **lagarta rabuda** (***Psammodromus manuelae***) é unha especie de lagarta da familia Lacertidae, que vive na metade occidental da Península Ibérica, incluíndo Galicia. Anteriormente estaba incluída na especie ***P. algirus*** (que agora quedou só coas poboacións norteafricanas), pero estudos recentes do seu ADN mitocondrial demostraron que é unha nova especie, á que se chamou *P. manuelae*.

Busack e Lawson (2006) estimaron que o illamento reprodutivo entre as poboacións ancestrais de *P. algirus* a ambos os lados do estreito de Xibraltar ocorreu hai uns 2,98-3,23 millóns de anos e que a separación entre *P. manuelae* e *P. jeanneae* (que comprende as poboacións que ocupan a metade oriental da Península) tivo lugar hai 1,4-1,54 millóns de anos. Unha alternativa a esta hipótese formulárona Carranza et al. (2006), para os cales a separación entre os dous clados da Península Ibérica debeu ter lugar hai 3,6 millóns de anos e a separación entre o clado occidental (*P. manuelae*) e o norteafricano (*P. algirus*) hai 1,9 millóns de anos.

O seu nome *manuelae* fai referencia a Manuela González, esposa dun dos descritores da especie, Alfredo Salvador. Algúns autores considérana sinónimo de *P. algirus* (Verdú Ricoy et al. 2010).

Descrición
----------

A súa lonxitude varia entre 70 e 75 mm sen contar o rabo. O rabo é moi grande e pode chegar a ser o triplo de grande que o resto do corpo. A cor do dorso é pardo clara, pardo cobriza ou olivácea, con dúas liñas abrancazadas ou amareladas. Ten ocelos azulados a cada lado do corpo, de tamaño decrecente cara á parte posterior. Os machos adultos presentan en primavera os lados da cabeza e a gorxa de cor laranxa e amarela, e os costados con abundante coloración negra formando series verticais paralelas alternando con coloración amarela. As súas escamas dorsais son grandes, bicudas, imbricadas e carenadas e as ventrais lisas. Sen colar.

Teñen dimorfismo sexual, os machos son meirandes, coa cabeza e o rabo de maior tamaño que as femias.

Distribución
------------

Distribúese por todo o occidente da Península Ibérica; os límites orientais da súa zona están por delimitar con precisión, pero no oriente da península as poboacións pertencen á especie *Psammodromus jeanneae* (lagarta rabuda oriental). Especie común en toda a súa área, aínda que é máis escasa no extremo norte. En Galicia é pouco abondosa a non ser nalgunhas zonas cálidas do sur, e ocupa principalmente a metade sur de Galicia, pero vai desaparecendo cara ao norte. Moi termófila.

Hábitat
-------

Prefire o mato baixo de aciñeiras e cistáceas; habita tamén en piñeirais e carballeiras. En Galicia ocupa zonas cálidas e abrigadas de chans con mato aberto, toxeiras, piñeirais, soutos, fenteiras e silveiras e zonas de praia.

Reprodución
-----------

En Galicia o apareamento prodúcese entre abril e xuño. O macho ten unha coloración especial durante o celo, como xa se comentou. Os machos emiten sons durante o apareamento (tamén cando os perseguen os depredadores); morden á femia nas costas do corpo e caluga. En Galicia poñen unha media de 6 ovos.

Alimentación e depredación
--------------------------

Comen principalmente insectos e algúns arácnidos que apañan no chan ou en arbustos. Os seus principais depredadores en Galicia son as cobras lagarteiras (*Coronella girondica*) e aves como os lagarteiros (*Falco tinnunculus*).

Ameazas
-------

Ameázana a eliminación da cobertura arbustiva en zonas ganderas e forestais e a fragmentación do seu hábitat. Na Serra de Guadarrama, as plantacións de piñeiros en zonas antes ocupadas por carballeiras erradicaron de alí a especie. A IUCN dálle un status de "Pouco preocupante".

Notas
-----

1. 1 2  Amori, G. Hutterer, R. Krystufek, B. Yigit, N. Mitsani, G. & Muñoz, L. J. P. 2008. *Psammodromus manuelae*. In: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.1.<www.iucnredlist.org>. (LC) Consultado o 16 de agosto de 2015.
2. ↑  Busack, Stephen; Salvador, A. & Lawson, Robin 2006 *Two new species in the genus Psammodromus (Reptilia: Lacertidae) from the Iberian Peninsula*. Annals of the Carnegle Mus. 75 (1): 1 - 10.
3. 1 2  Reptiles database Psammodromus algirus
4. ↑  Verdú-Ricoy, Joaquín; Carranza, Salvador; Salvador, Alfredo; Busack, Stephen D.; Díaz, José A. 2010. Phylogeography of Psammodromus algirus (Lacertidae) revisited: systematic implications. Amphibia-Reptilia 31 (4): 576-582.
5. ↑  Busack et al. , (2006)
6. 1 2  Pedro Galán Regalado, Gustavo Fernández Arias. Anfibios e réptiles de Galicia. Colección Montes e Fontes. Edicións Xerais de Galicia S.A. 1993. Páxinas 337-340. ISBN 84-7507-722-6.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Psammodromus algirus
* Psammodromus hispanicus
* Lista de réptiles de Galicia

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Lagarta rabuda*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lagarta rabuda Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EUNIS: 316332
* GBIF: 2469777
* IUCN: 157254

 |