Mapa que amosa Sofena, xusto cando se converteu nunha provincia do antigo reino de Armenia, baixo Tigranes o Grande
**Sofena** ou **Sofene** (en armenio, Ծոփք, Copʿkʿ; en grego antigo, Σωφηνή; romanizado como Sōphēnē) foi unha provincia do reino antigo de Armenia, localizada no suroeste do reino, e tamén foi unha provincia do Imperio Romano. A rexión atópase no sueste da actual Turquía.

Denominación
------------

Tamén foi denominada *Shahuni* ou *Tsopq*, aínda que ese era o nome dunha rexión concreta, acabou aplicandose a toda a zona norte comprendida entre Melitene e Amida, o espazo entre o val do Éufrates e a cabeceira do Tigris.

Historia
--------

A rexión formou parte do reino de Ararat (Urartu) durante os séculos VIII e VII a. C. A comezo do século VIII a. C. o rei Argishtis I de Urartu conseguiu incorpora-la rexión no seu reino e reasentou a moitos dos seus habitantes na cidade recentemente creada de Erebuni (actual Iereván, a capital de Armenia).

Polo 600 a. C. Sofena, formou parte do antigo Reino de Armenia, creado recentemente pola dinastía Oróntida. Esta dinastía actuou como sátrapas de Armenia, primeiro baixo o Imperio Medo e, máis tarde, baixo o Imperio Aqueménida.

Anatolia no comezo do século I a. C. con Comaxena como estado de cliente de Roma.
Despois de que as campañas de Alexandre o Grande, no 330 a. C. provocasen a caída do imperio Aqueménida, Sofena, foise helenizando e no ano 316 a. C. pasou a formar parte do reino independente, de novo, da Grande Armenia con Orontes III.

Sofena baixo dependencia romana (31 a. C.)

Principiando o século III a. C. instigados polo Imperio Seleúcida, que tentaba debilita-lo reino de Armenia, Sofena, esgazouse do Reino da Grande Armenia para crea-lo reino de Sofena. Este reino, que incluía tamén a Comaxena, estivo gobernado por unha póla da dinastía real armenia dos Oróntidas. Pouco despois, os seleúcidas facilitaron a separación de Comaxena do reino que quedou formado, exclusivamente, por Sofena. Ao redor do 200 a. C. no seu intento de someter por fin a Armenia, o rei seléucida Antíoco III conquistou tanto a Grande Armenia como Sofena, puxo remate a dinastía oróntida e colocou a dous xenerais de nome irania como gobernadores-estrategos nos respectivos reinos: Artaxias I (Artashes) na Grande Armenia e Zariadres (Zareh), en Sofena. Trala derrota de Antíoco polos romanos na batalla de Magnesia no 190 a. C. e o establecemento da paz de Apamea no 188 a. C. tanto Zariadres como Artaxias declaráronse independentes adoptando o título de reis e quedando baixo a protección do Senado romano e chegaron a crear cadansúa respectiva dinastía. Zariadres e os seus descendentes gobernaron o Reino de Sofena até que foi reunido coa Grande Armenia por Tigranes o Grande nos anos 80 a. C. As pólas da dinastía oróntida continuaron gobernando partes de Sofena despois de que, esta, fose anexionada pola Grande Armenia.

Provincia romana de *Sofena*, no ano 120.Cyril Toumanoff identifica a Sofena como o dominio dun dos catro *bdeshkhs* do Reino de Armenia. Os *bdeshkhs* eran nobres de alto rango responsables da defensa das fronteiras do Reino de Armenia. 

### Dominio romano

Sofena foi separada da Grande Armenia en varias ocasións por Roma. Pompeio deulle Sofena a Tigranes o Mozo despois de derrotar ao seu pai Tigranes o Grande para, posteriormente, cederlla a Ariobarzanes I de Capadocia. Ao redor do ano 54, os romanos instalaron a Sohaemus de Emesa como rei de Sofena.

Despois diso, Sofena volveu ao control armenio, pero definitivamente pasou baixo control romano de novo no 298. Coa partición de Armenia entre Roma e Persia no 387, Sofena quedou baixo influencia romana e, finalmente, converteuse nunha provincia do Imperio Romano, a súa capital foi Amida (actual Diyarbakır); e durante o Baixo Imperio, foi unha provincia da diocese do Ponto.

Provincia de Armenia
--------------------

Rexións históricas da Grande Armenia.
No 530, Sofena, baixo o nome de *Čorrord Hayk'* ("Cuarta Armenia") ou *Cop'ac' Kołmn* ("rexión de Cop'k") foi a segunda provincia do Reino de Armenia, segundo Anania de Shirak. Como tal, constaba de oito distritos ou cantóns (*gavar*, գավառ):

* Xorjean (Խորձեան);
* Hašteank (Հաշտեանք) ;
* Pałnatun (Պաղնատուն) ;
* Balahovit (Բալահովիտ) / Aršamašat (Արշամշատ) ;
* Cop’k’ P’ok’r (Ծոփք Փոքր) / Cop’k’ Šahuneac’ ;
* Anjit (Անձիտ) / Hanjit ;
* Dēgik (Դեգիք) ;
* Gawrēk’ (Գավրէք).

A zona permaneceu ocupada até o xenocidio armenio de 1915.

Notas
-----

1. ↑  The History of Rome By Theodor Mommsen, William Purdie Dickson.
2. ↑  Grousset 1984, p. 79
3. 1 2  Grousset 1984, p. 80
4. 1 2 3 4 5  Toumanoff 1963, pp.166–167
5. ↑  Richardson, Peter, *Univ of South Carolina Press*, 1996, p. 96.
6. ↑  Swain 1996, p. 304.
7. ↑  Xosué o Estilita 2000, p. 54
8. ↑  Armenian Soviet Encyclopedia

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Grousset, René (1984). *Histoire de l'Arménie*. Colección: Grande bibliothèque Payot (en francés). Lausana: Payot. ISBN 2-228-13570-4.
* Toumanoff, Cyril (1963). *Studies in Christian Caucasian history* (en inglés). Washington D.C.: Georgetown University Press.
* Swain, Simon (1996). *Hellenism and Empire: Language, Classicism, and Power in the Greek World, Ad 50-250* (en inglés). Oxford / Nova York: Clarendon Press /Oxford University Press. ISBN 9780198147725.
* Xosué o Estilita (2000). *The Chronicle of Pseudo-Joshua the Stylite*. Colección: Translated Texts for Historians) (en inglés). (Introdución e tradución de Frank R. Trombley e John W. Watt). Liverpool: Liverpool University Press. ISBN 0-85323-585-6. OL 18121863M.

### Outros artigos

* Reino de Sofena

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1303676
* WorldCat
* VIAF: 105150868154122070688
* BRE: 3638412
* EBID: ID
* GND: 4229723-0
* Pleiades: 874707

 |