| Neisseria gonorrhoeae |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Dominio: | Bacteria |
| Filo: | Proteobacteria |
| Clase: | Betaproteobacteria |
| Orde: | Neisseriales |
| Familia: | Neisseriaceae |
| Xénero: | ***Neisseria*** |
| Especie: | ***N. gonorrhoeae*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Neisseria gonorrhoeae***Zopf, 1885 |
| Sinonimia |
| *Gonococcus* Neisser 1879 |

***Neisseria gonorrhoeae*** ou **gonococo** é unha especie de bacterias gramnegativas que aparece ao microscopio como un diplococo con forma de gran de café, causante das infeccións de transmisión sexual que orixinan a gonorrea.

O seu tamaño varía entre 0,6 e 1 µm de diámetro (tamaño medio 0,8 µm). Os microorganismos visualízanse ao microscopio de luz como diplococos intracelulares, dentro dos neutrófilos, o que serve para o diagnóstico.

Historia
--------

*N. gonorrhoea* foi descrita por primeira vez por Albert Neisser en 1879 a partir de exsudados de pacientes con uretrite e oftalmia neonatal, e del procede o nome do xénero Neisseria. Cinco anos despois os traballos do bacteriólogo danés Hans Gram permitiron a identificación do gonococo mediante a tinguidura de Gram, e en 1885 Ernest Bum illou o microorganismo nun medio artificial. En 1959 introdúcese a proba de anticorpos fluorescentes para a identificación desta especie, e en 1964, Thayer e Martin desenvolven un medio selectivo con antibióticos, exclusivo para o crecemento de *N. gonorrhoeae*, que é o que se emprega actualmente.

Microbioloxía
-------------

### Cultivo

*Neisseria gonorrhoeae* cultivada en dous medios diferentes e presentada en 3d estereoscópico.
Os gonococos son bacterias fráxiles, de crecemento lento e con requirimentos nutricionais estritos. Dado que con frecuencia deben ser illados de áreas que conteñen un gran número de microorganismos da flora normal como o tracto xenital e mesmo de localizacións que poden acoller a outras especies de *Neisseria* como a orofarinxe, desenvolvéronse medios especiais para illar *N. gonorrhoeae*.

As *Neisseria* son cocos gramnegativos esixentes que requiren un suplemento de nutrientes para crecer nos cultivos de laboratorio. Especificamente crecen en ágar chocolate con dióxido de carbono. Estes cocos son intracelulares facultativos e tipicamente aparecen en pares formando diplococos con forma de grans de café.

Para illar as *Neisseria* xeralmente se usa ágar Thayer-Martin (ou ágar VPN), unha placa de ágar que contén antibióticos (vancomicina, colistina, nistatina, e TMP-SMX) e nutrientes que facilitan o crecemento das especies de *Neisseria* á vez que inhiben o crecemento de bacterias contaminantes e fungos. Probas adicionais para distinguir as especies son a proba da oxidase (todas as *Neisseria* patóxenas dan positivo) e a proba dos carbohidratos maltosa, sacarosa, e glicosa nas cales *N. gonorrhoeae* só poderá oxidar (utilizar) a glicosa.

### Fisioloxía

Como todas as bacterias, *N. gonorrhoeae* reprodúcese asexualmente por división binaria, orixinándose dúas células fillas aproximadamente do mesmo tamaño, pero esta división non é completa, xa que non se separan os tabiques ou septos de cada unha das células que se orixinan, e de alí que se dispoñan en pares (diplococos). Son aerobios e/ou anaerobios facultativos e crecen mellor a unha temperatura entre 35 °C e 37 °C, nunha atmosfera entre 3% e 5% de CO2 e cun pH entre 7,2 e 7,6. Experimentan autólise rápida cando se expoñen ao aire do ambiente, ao desecamento, luz ultravioleta, sales de prata, fenol e calor húmida a 55ª C. Como se dixo anteriormente, diferéncianse doutras especies de Neisseria pola súa capacidade de transformar a glicosa, pero non a maltosa, sacarosa, lactosa, frutosa e manosa en ácido por medio da proba de ágar CTA (tripticase cistina) e pola súa resposta positiva nas probas da oxidase e catalase.

As *N. gonorrhoeae* teñen motilidade por retorcemento e sacudidas (*twitching motility*) e posúen pili de tipo IV para adherirse a superficies. Os pili de tipo IV funcionan mecanicamente de xeito similar a un garfio de moitas puntas ou rizón. Estes pili esténdense e únense ao substrato, o que é o sinal para que o pilus se retraia, arrastrando a célula cara a adiante. *N. gonorrhoeae* pode arrastrar así cen mil veces o seu propio peso e dise que estes pili son proporcionalmente os motores biolóxicos máis fortes coñecidos, que exercen unha forza de 1 nanonewton.

*N. gonorrhoeae* ten proteínas de superficie chamadas proteínas Opa, que se unen a receptores das células inmunitarias, o que fai que a bacteria poida impedir a resposta inmunitaria. O hóspede non pode desenvolver unha memoria inmunolóxica contra *N. gonorrhoeae*, o cal quere dicir que é posible unha futura reinfección. *N. gonorrhoeae* pode tamén evadir o sistema inmunitario por medio dun proceso chamado variación antixénica, no cal a bacteria pode alterar os determinantes antixénicos (sitios aos que se unen os anticorpos) como son as proteínas Opa e os pili de tipo IV que inzan a súa superficie. As moitas permutacións que pode haber nas súas proteínas de superficie fai máis difícil que as células inmunitarias recoñezan a *N. gonorrhoeae* e organicen unha defensa.

*N. gonorrhoeae* é naturalmente competente para a transformación do ADN e a conxugación. Estes procesos permiten que o ADN de *N. gonorrhoeae* sufra cambios. É especialmente perigoso sanitariamente a capacidade de conxugarse que ten, xa que orixina resistencia a antibióticos.

En 2011, investigadores da Northwestern University encontraron evidencias da existencia dun fragmento de ADN humano no xenoma de *Neisseria gonorrhoeae*, o cal é o primeiro exemplo de transferencia horizontal de xenes desde os humanos a un patóxeno bacteriano.

Gonorrea
--------

*Artigo principal**:* Gonorrea.
Os síntomas da infección por *N. gonorrhoeae* dependen do lugar do corpo onde se produza. Algúns casos son asintomáticos, especialmente en mulleres.

A infección nos xenitais orixina descargas purulentas desde os xenitais, que poden feder, e hai tamén inflamación, inchamento, e disuria.

*N. gonorrhoeae* pode tamén causar conxuntivite, farinxite, proctite ou uretrite, prostatite e orquite.

A conxuntivite é común en neonatos, polo que a estes xeralmente se lles aplica nitrato de prata ou antibióticos nos ollos como medida preventiva. A conxuntivite por gonorrea neonatal contráese cando o neno se expón á *N. gonorrhoeae* no canal do parto e pode orixinar danos ou perforacións na córnea, que causen cegueira.

As infeccións diseminadas por *N. gonorrhoeae* poden orixinar endocardite, meninxite ou síndrome artrite-dermatite gonocócica. Esta última síndrome preséntase con dores articulares, tenosinovite e dermatite indolora que non proe.

A infección nos xenitais femininos por *N. gonorrhoeae* pode orixinar enfermidade inflamatoria pélvica se non se trata, que pode causar infertilidade. Esta doenza orixínase se *N. gonorrhoeae* chega ao peritoneo pélvico (a través do cérvix, endometrio e trompas de Falopio). A infertilidade débese á inflamación e cicatrización das trompas de Falopio. O risco de infertilidade considérase do 10 ao 20% nas mulleres infectadas con *N. gonorrhoeae*.

Tratamento e resistencia
------------------------

Antes, o tratamento inicial contra a *N. gonorrhoeae* era a penicilina, pero se é resistente aos antibióticos da familia da penicilina úsase xeralmente ceftriaxone (unha cefalosporina de terceira xeración). As parellas sexuais do paciente deberían ser tamén notificadas e tratadas.

Os epidemiólogos detectaron ao longo das últimas décadas casos crecentes en número de gonorrea resistente a antibióticos. Na década de 1940 a gonorrea tratábase con penicilina, pero ao longo dos anos houbo que ir aumentando progresivamente a dose ata que chegou a ser ineficaz, e na década de 1970, a gonorrea resistente á penicilina e tetraciclina apareceu na Cunca do Pacífico. Estas cepas resistentes espalláronse despois por Hawai, California, resto de EEUU e Europa. As fluoroquinolonas foron a seguinte liña de defensa utilizada, pero axiña apareceu resistencia a elas. Desde 2007, o tratamento estándar son as cefalosporinas de terceira xeración, como ceftriaxone, que se considera que é a nosa "última liña de defensa."

Recentemente, descubriuse no Xapón unha cepa resistente a niveis altos de ceftriaxone, chamada H041. As probas de laboratorio mostraron que era resistente a altas concentracións de ceftriaxone, e á maioría dos outros antibióticos comprobados. *N. gonorrhoeae* ten xenes que lle confiren resistencia a todos os antibióticos usados para curar a gonorrea, pero ata agora eses xenes non están nunha mesma cepa da bacteria, senón en cepas distintas. Como *N. gonorrhoeae* ten unha alta afinidade pola transferencia horizontal de xenes, a resistencia aos antibióticos do gonococo considérase que é unha ameaza emerxente para a saúde pública.

É frecuente que as infeccións por gonococo vaian acompañadas doutras infeccións de transmisión sexual, como as infeccións por *Chlamydia*. A transmisión redúcese co uso de condóns e limitando o número de parellas sexuais.

### Vacina

Debido á frecuencia relativa da infección e o desenvolvemento emerxente de resistencia aos antibióticos en cepas de *N. gonorrhoeae*, crese que a obtención dunha vacina debe ser un obxectivo importante para a prevención da infección. Porén, tense feito relativamente pouca énfase na investigación para obter esa vacina, como se observa examinando a literatura médica, e hai poucos ensaios clínicos para vacinas potenciais. A capacidade de desenvolver unha vacina efectiva está limitada pola falta de inmunidade adquirida xerada por esta infección e pola falta de compromiso e recursos na investigación para obtela.

Sobrevivencia dos gonococos
---------------------------

Os exsudados producidos polos individuos infectados conteñen moitos leucocitos polimorfonucleares (PMN) que levan no seu interior gonococos que foron fagocitados. Estes gonococos estimulan aos neutrófilos polimorfonucleares a liberar unha explosión oxidativa interna na que interveñen especies reactivas do oxíxeno para matar os gonococos. Porén, unha fracción significativa dos gonococos poden resistir este ataque e poden reproducirse dentro dos fagosomas dos neutrófilos polimorfonucleares.

Stohl e Seifert demostraron que a proteína bacteriana RecA, que media a reparación recombinatoria dos danos do ADN, xoga un importante papel na supervivencia dos gonococos. A protección proporcionada pola proteína RecA pode estar ligada á transformación, o proceso polo cal un gonococo receptor capta ADN dos gonococs veciños e intégrao no seu propio xenoma por recombinación. Michod et al. suxeriron que un importante beneficio da transformación para *N. gonorrhoeae* pode ser a reparación recombinacional dos danos oxidativos no ADN causados polo ataque oxidativo das células fagocíticas do hóspede.

Notas
-----

1. ↑  Ryan KJ, Ray CG (editors) (2004). *Sherris Medical Microbiology* (4th ed.). McGraw Hill. ISBN 0-8385-8529-9.
2. ↑  *Microbiologia - Zinsser (edición en español)* (en inglés) (20 ed.). Editorial Medica Panamericana. 1997. ISBN 9500626152.
3. ↑  Genco, C; Wetzler, L (editors) (2010). *Neisseria: Molecular Mechanisms of Pathogenesis*. Caister Academic Press. ISBN 978-1-904455-51-6.
4. ↑  "Mighty microbe pulls 100,000 times its bodyweight". New Scientist. 19 April 2008. Consultado o 2009-07-01.
5. ↑  Stern, Anne; Brown, Nickel, Meyer (10). "Opacity genes in Neisseria gonorrhoeae: Control of phase and antigenic variation". *Cell* **47** (1).
6. ↑  Cahoon, Laty; Seifert (4). "Focusing homologous recombination: pilin antigenic variation in the pathogenic Neisseria". *Mol. Microbiol.* **81** (5): 1136–1143.
7. ↑  STI Awareness: Gonorrhea. Planned Parenthood Advocates of Arizona. 11 April 2011. Retrieved 31 August 2011.
8. ↑  "Gonorrhea Acquires a Piece of Human DNA: First Evidence of Gene Transfer from Human Host to Bacterial Pathogen". *ScienceDaily.com*. 13 February 2011. Consultado o 15 February 2011.
9. ↑  Anderson, Mark T.; H. Steven Seifert (15). "Opportunity and Means: Horizontal Gene Transfer from the Human Host to a Bacterial Pathogen". *MBio* **2** (1): e00005–11. PMC 3042738. PMID 21325040. doi:10.1128/mBio.00005-11. Arquivado dende o orixinal o 09 de febreiro de 2013. Consultado o 20 de xuño de 2013.
10. ↑  "UK doctors advised gonorrhoea has turned drug resistant". *BBC News*. 10 October 2011.
11. 1 2  STI Awareness: Antibiotic-Resistant Gonorrhea. Planned Parenthood Advocates of Arizona. 6 March 2012. Retrieved 6 March 2012.
12. ↑  Zhu W, Chen CJ, Thomas CE, Anderson JE, Jerse AE, Sparling PF (2011). "Vaccines for gonorrhea: can we rise to the challenge?". *Front Microbiol* **2**: 124. PMC 3109613. PMID 21687431. doi:10.3389/fmicb.2011.00124.
13. ↑  Simons MP, Nauseef WM, Apicella MA (2005). Interactions of Neisseria gonorrhoeae with adherent polymorphonuclear leukocytes. Infect Immun 73(4):1971-1977. PMID 1578453
14. ↑  Stohl EA, Seifert HS (2006). Neisseria gonorrhoeae DNA recombination and repair enzymes protect against oxidative damage caused by hydrogen peroxide. J Bacteriol 188(21):7645-7651. PMID 16936020
15. ↑  Michod RE, Bernstein H, Nedelcu AM (2008). Adaptive value of sex in microbial pathogens. Infect Genet Evol 8(3):267-285. Review. PMID 18295550

Véxase tamén
------------

* Neisseria
* Neisseria meningitidis

### Ligazóns externas

* Todar's Online Textbook of Bacteriology
* \* *Neisseria gonorrhoeae* CDC
* eMedicine: Gonococcal Infections

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131129
* BNCF: 41146
* BRE: 2369660
* EBID: ID
* GEC: 0112491
* JSTOR: neisseria-gonorrhoeae
* LCCN: sh85090674
* MAG: 2779166590

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BacDive: 10470
* EOL: 974457
* GBIF: 3220217
* iNaturalist: 570711
* IRMNG: 11068173
* ITIS: 964012
* NCBI: 485

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D009344
* MeSH: B03.440.400.425.550.550.474
* UMLS: C0027573
* UNII: 6NZ8TC799U

 |