recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Alejandra Pedrido Alonso**, nada en Valencia o 7 de febreiro de 1992, é unha modelo galega.

Traxectoria
-----------

A súa vida estivo vencellada dende pequena á cidade de Lugo, lugar de orixe dos seus pais, e a Viveiro, onde pasaba os veráns. O seu pai, militar, estivo destinado en Valencia e aí Alonso realizou os seus estudos. Cando facía o bacharelato foi descuberta por un profesional da moda e iniciou o seu percorrido pola pasarela. Fichou pola empresa española Traffic Models e desenvolveu campañas para firmas como Dolce & Gabbana, TopShop, Diane von Furstenberg, Just Cavalli, Yves Saint Laurent, Diesel, Roberto Verino ou Rocco Barocco.

Ao rematar os seus estudos instalouse en Nova York e dedicouse por completo á carreira da pasarela. En febreiro de 2011 gañou o premio á mellor modelo feminina da Cibeles Week, a pasarela de moda máis importante de España. En 2011 foi imaxe de campañas para Armani Exchange, Blanco, Mango, Gucci e Chanel. Ten desfilado en pasarelas de Madrid, París, Nova York ou Milán. Tamén nese ano apareceu na portada da edición rusa da revista *Vogue*, fotografada por Mariano Vivanco.

Vida persoal
------------

Practicou o atletismo na súa infancia e mocidade.

Notas
-----

1. ↑  "Soy incapaz de resistirme a un buen cocido gallego", *El Progreso*, 24/02/2011.
2. ↑  «Vogue Russia» se rinde también a la belleza de la gallega Alejandra Alonso, *La Voz de Galicia*, 26/11/2011.
3. ↑  Ranking 2005, Web do club Els Sitges, de Burjassot.
**Alejandro Blanco Bravo**, nado en Ourense o 9 de outubro de 1950, é un antigo judoca e actual dirixente deportivo galego, presidente do Comité Olímpico Español.

Traxectoria
-----------

Licenciouse en Física pola Universidade de Valladolid. Dende novo practicou o judo, tanto como deportista como como árbitro ou adestrador, e chegou a ser o propietario dun centro de adestramento deste deporte en Valladolid. Entre 1985 e 1993 foi presidente da Federación de Judo de Castela e León. En febreiro de 1993 foi elixido presidente da Federación Española de Judo e reelixido para o posto en tres ocasións máis ata 2005.

No ano 2000 é escollido presidente pola Federación Europea de Judo e o 29 de setembro de 2005 é escollido presidente do Comité Olímpico Español. Foi reelixido o 29 de abril de 2009 por un novo período de catro anos.

Durante a súa presidencia, o Comité Olímpico Español iniciou unha campaña para promover unha letra para o himno español, que finalmente non se levou a termo.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José María Echevarría y Arteche** |  **presidente do COE** 2005-actualidade | Sucesor:**no cargo** |

Vida persoal
------------

Está casado e ten dous fillos.

Notas
-----

1. ↑  O ourensán Alexandre Blanco reelixido presidente do COE, *Vieiros*, 29/4/09
2. ↑  O COE retira a letra do Himno de España e non a presentará ó Parlamento Arquivado 19 de xaneiro de 2008 en Wayback Machine. *Galicia Hoxe*, 16/1/2008

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Barrera, F. ed. (2002). *Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI* (en castelán). *El Correo Gallego*. ISBN 84-8064-113-4.
**Alejandro Febrero Lorenzo**, nado en Madrid o 25 de febreiro de 1925 e finado o 13 de agosto de 2010, foi un nadador olímpico español que habitou a maior parte da súa vida na cidade de Vigo, onde formou parte de varios clubs deportivos.

Traxectoria
-----------

O seu fito máis salientable foi a inclusión no equipo olímpico que competiu na cidade de Londres en 1948. Tamén foi o primeiro en cruza-la Ría de Vigo a nado.

A cidade de Vigo ós seus atletas.
En 1944 incorporouse coma nadador ao Club Marítimo de Vigo, nese ano participou nos campionatos galegos na proba de 1500 metros libres, obtendo un tempo de 25,33',08. En 1945, xa trala integración do seu club no Náutico de Vigo, mellorou o seu rexistro na devandita proba a 23,01'09, progresión que continuaría en 1946 con medio minuto menos, 22,25',04, sendo o mellor dos nadadores galegos. No Campionato de España da cidade de As Palmas de Gran Canaria obtivo a segunda praza en 400 metros libres, e en 1500 metros libres mellorou a súa marca a 21,12',07, polo que foi seleccionado para os Xogos Olímpicos de 1948 en Londres, primeiros en organizarse despois da segunda guerra mundial.

Foi quinto clasificado na primeira eliminatoria de 400 metros libres, e cuarto clasificado na terceira eliminatoria de 1500 metros cunha marca de 21,15',27 próxima ao seu mellor rexistro, ficando na sétima posición entre 39 nadadores.

Notas
-----

1. ↑  *Adiós a un deportista épico*, artigo en El País *(en castelán)*.
2. ↑  *Febrero, nadador olímpico*, artigo en Faro de Vigo.
3. ↑  "Vigo rende homenaxe aos seus olímpicos e paralímpicos cun monumento". *VigoÉ*. 13/10/2016.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Comité Olímpico Español Arquivado 04 de marzo de 2016 en Wayback Machine..
* Ficha de Febrero Lorenzo *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17414095
* Sports Reference: alejandro-febrero-1

 |
**Aleix Saló Braut** é un debuxante e creador de curtas catalán, nado en Ripollet (provincia de Barcelona) o 30 de xaneiro de 1983.

Biografía
---------

Aleix Saló comezou moi novo, xa no ano 2000, a publicar as súas viñetas en diferentes medios locais, abandonando os seus estudos de arquitectura para intentar adicarse en exclusiva a esa labor. Porén, debido a súa situación económica tivo que compatibilizala traballando de camareiro no foyer do Liceu.

No 2008 traballou en *El Jueves*, e Glénat España editou o seu primeiro libro, *Fills dels 80: La generació Bombolla*. Para a súa seguinte obra, producida durante un ano e publicada en abril de 2011 co título de *Españistán: Este país se va a la mierda*, adicouse a ler os suplementos económicos dos diarios para documentarse. A obra pasou sen pena nin gloria ata que o mes seguinte, Saló colgou en Internet unha curtametraxe de animación titulado *Españistán, de la burbuja inmobiliaria a la crisis*, que consumiu os seus aforros de dous anos, pero outorgoulle unha gran popularidade. Avalado polo éxito, a editorial xenralista Random House Mondadori publicou *Simiocracia* en 2012.

De cara ó futuro, Aleix Saló pensa dar o salto a Europa e centrar a súa próxima obra na UE. Así, o adiantou no programa La Nit en Blanc de ABC Punto Radio Catalunya.

Obra
----

| Data | Título | Publicación |
| --- | --- | --- |
| 2009 | *Fills dels 80: La generació bombolla* | Glénat España |
| 04/2011 | *Españistán: Este país se va a la mierda* | Glénat España |
| 12/04/2012 | *Simiocracia: Crónica de la Gran Resaca Económica* | Random House Mondadori |
| 04/2013 | *Euro Pesadilla: Alguien se ha comido a la clase media* | Random House Mondadori |

Notas
-----

1. 1 2  Merino, Olga (12/06/2011). *Un cómic mordaz sobre la crisis arrasa en internet*, "El Periódico de Catalunya".
2. ↑  Serrano, José A. (05/2010). *Aleix Saló Arquivado 26 de xuño de 2012 en Wayback Machine.*, "La guía del cómic", 2010.
3. ↑  *Aleix Saló dará el salto a Europa y centrará su próximo trabajo en la UE*, abc.es

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Aleix Saló Arquivado 26 de xuño de 2012 en Wayback Machine. por José A. Serrano, "La guía del cómic", 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4319457
* WorldCat
* VIAF: 220731546
* BNE: XX1538510
* CANTIC: a11610232
* GND: 1155771087
* ISNI: 0000 0003 6028 0772
* LCCN: no2011192541
* PTBNP: 1559366
* SUDOC: 17163537X

 |
**Alejandro Castro Espín**, nado na Habana o 29 de xullo de 1965, é un político e militar cubano. Ostenta o rango de coronel no Ministerio do Interior de Cuba. É o único fillo varón de Raúl Castro, antigo primeiro secretario do Partido Comunista de Cuba, e de Vilma Espín, unha das principais líderes da Revolución cubana. É polo tanto sobriño do líder da Revolución, Fidel Castro.

Traxectoria
-----------

Naceu na Habana o 29 de xullo de 1965, como o único fillo varón do matrimonio entre Raúl Castro e Vilma Espín. Ten tres irmás: Deborah, Mariela e Nilsa. A súa irmá Mariela é unha das sexólogas máis destacadas do país e directora do Centro Nacional de Educación Sexual de Cuba.

Formouse como enxeñeiro e como militar nas Forzas Armadas Revolucionarias e foi enviado como parte do continxente cubano á guerra civil angolana onde, aínda que non loitou na primeira liña, sufriu unha lesión accidental nun ollo durante un exercicio militar en Luanda. Tamén fixo un mestrado en relacións internacionais e é un destacado investigador en cuestións relacionadas coa defensa e a seguridade nacional.

Escribiu regularmente artigos na prensa cubana e en 2009 presentou o seu primeiro libro, *El Imperio del Terror*, publicado pola editorial do Ministerio do Interior cubano, que explica a súa particular visión dos intereses de poder dos Estados Unidos nos séculos XIX e XX.

Trala elección de Raúl Castro como primeiro secretario do Partido Comunista de Cuba en 2011, Alejandro converteuse en axudante persoal deste e estivo involucrado en diversos actos políticos e visitas oficiais.

Notas
-----

1. 1 2  "A Castro son rises in Cuba" (en castelán). 17 de xuño de 2015. Consultado o 10 de setembro de 2021.
2. ↑  "El ascenso del hijo de Raúl Castro en el régimen cubano" (en castelán). 24 de abril de 2016. Consultado o 10 de setembro de 2021.
3. ↑  "Comentan en prensa de Vietnam reflexiones de Fidel" (en castelán). 20 de marzo de 2007. Arquivado dende la Prensa Cubana/2007/Marzo.htm o orixinal `|url=` incorrecto (Axuda) o 25 de agosto de 2007. Consultado o 10 de setembro de 2021.
4. ↑  "Alejandro Castro Espín: un fin de raza" (en castelán). 18 de xullo de 2010. Arquivado dende o orixinal o 13 de xullo de 2011. Consultado o 10 de setembro de 2021.
5. ↑  "Raúl Castro's inner circle". *The New York Times* (en inglés). 26 de novembro de 2016. Consultado o 10 de setembro de 2021.
6. 1 2  "Derecho de veto: ¿Coraza o cadalso para la Comunidad de Naciones? (II)" (en castelán). 14 de setembro de 2005. Consultado o 10 de setembro de 2021.
7. 1 2  "¿Quién sucederá a los Castro?" (en castelán). 15 de novembro de 2016. Consultado o 10 de setembro de 2021.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Artigos seleccionados de Alejandro Castro Espín *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4714504
* WorldCat
* VIAF: 95456169
* GND: 138835381
* ISNI: 0000 0000 7887 6812
* LCCN: n2009081848
* SUDOC: 147494672

 |
**Arminas Jasikonis**, nado en Anykščiai o 12 de setembro de 1997, é un piloto lituano de motocrós, que compite no Campionato do Mundo.

Traxectoria
-----------

Comezou no motocrós aos catro anos e aos trece marchou a Estonia xunto ao seu pai, para ser adestrado polo expiloto Avo Leok. En 2011 comezou a participar no Campionato de Europa de 125cc. En 2012 conseguiu os seus primeiros puntos nunha KTM. Rematou 22º. En 2013 Jasikonis entrou nun equipo británico de Honda e pasou ao campionato europeo de 250, con pouco éxito. En 2014 correu subre unha KTM de novo, pero os resultados non foron bos. 

Máis tarde decidiu competir cunha bicicleta máis grande e uniuse a un equipo alemán de Kawasaki, co que disputou o campionato alemán de MXGP. En 2016 debutou no Campionato Mundial de Motocross como piloto comodín nalgúns GP, conseguindo sumar algúns puntos. Na segunda metade da tempada Stefan Everts, que buscaba un substituto para o lesionado Ben Townley, preguntoulle se quería pilotar por Suzuki o resto da tempada. Jasikonis aceptou e tras unhas boas actuacións converteuse en piloto oficial para toda a tempada 2017. Logrou o seu primeiro podio nun GP no GP de Portugal en xullo de 2017. 

Na tempada 2018 correu con Honda e dende a tempada 2019 corre con Husqvarna. Na tempada 2020 conseguiu a súa primeira vitoria nunha manga, no Gran Premio de Riga, en Ķegums. 

Dende 2013, formou parte do equipo lituano no Motocross das Nacións.
A **asa** no deporte da esgrima é o conxunto de pezas que conforman a empuñadura de florete, espada e sabre.

Características
---------------

A asa está composta do mango, da empuñadura, do pomo e da garda e é distinta para destros e para manichos.

O **mango** é a vara que continúa a liña da folla e que constitúe o punto de agarre principal. Na asa francesa, de feito, é o único elemento.

A **empuñadura** constitúena unha serie de enfeites e elementos de apoio que permiten un mellor manexo da arma. É na empuñadura onde os distintos tipos de asa teñen evoluído máis.

O **pomo** non existe na maioría dos modelos comúns de asa, e só nalgunhas asas de estilo francés: consiste nunha pequena bóla situada no cabo do mango que fai de contrapeso para que sexa máis sinxelo manter o equilibrio da arma.

A **garda** é a lámina, normalmente metálica, que serve para protexer a man que manexa a arma. A garda do sabre é en forma de U e difire a de destros da de manichos. A parte interior da garda está cuberta por un tecido acolchado, para protexer os dedos.

Tipos
-----

Existen distintos tipos de asa en espada e florete, conforme as distintas escolas de esgrima, mentres que en sabre todas as asas son iguais, agás porque a garda dependa da man que use o esgrimista.

As principais modalidades son:

* asa francesa
* asa española
* asa italiana
* asa ortopédica ou de pistola, que pode presentar tamén distintas configuracións: Visconti, belga, rusa, americana, húngara, alemá, chinesa ou Zivkovic.

Aínda que todas as asas son válidas, na actualidade, en competición oficial, xa só se usan as asas de pistola, máis complexas, pero que permiten un maior dominio das armas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q904243
* GEC: 0101531

 |
Para o pucheiro con dúas asas véxase: Ola (cociña).
Asado na grella.
Asado na Patagonia, Arxentina
O **asado** é un modo de cociñar os alimentos crus directamente á calor do lume ou dun forno.

O asado pode facerse ben en asador (asadeiro, churrasqueira), ben no forno. Se se fai á grella chámase grellada, que pode ser de verduras, peixe (por exemplo as sardiñadas), ou de carne (churrascadas). Pode facerse tamén no espeto (por exemplo o carneiro ou as sardiñas).

O termo asado (*assado* no Brasil) refírese en Suramérica tanto ás técnicas de cociñado no lume (grellada) coma ao evento social de asistir á churrascada Na Arxentina, Chile, Paraguai, Uruguai considérase prato nacional. Nestes países, a palabra *asado* é sinónimo do que en galego se denomina churrasco. O *asado* suramericano adoita consistir en carne principalmente de vitela (vacún) con outras feitas á grella, ou directamente no lume cun espeto.

O asado ou churrasco unha das herdanzas máis importantes acollidas e asimiladas en Galicia polos indianos que volvían das Américas. Hoxe en día os asados, especialmente o churrasco, forman parte importante da gastronomía galega.

Notas
-----

1. ↑  Definición en VV. AA. (2012) *Dicionario de alimentación e restauración*, Santiago de Compostela, Termigal. Xunta de Galicia. Real Academia Galega
2. ↑  Kuhn, Christoph (28 de xuño de 2007). WOZ Die Wochenzeitung, ed. "Jedes Biest auf den Grill" (en alemán). Zurich. Arquivado dende o orixinal o 23 de xullo de 2010. Consultado o 29 de decembro de 2012. Asado heisst eigentlich gegrilltes Fleisch, Braten; das Wort wird heute für das Grillereignis allgemein gebraucht.
3. ↑  "El asado". *Vía Restó.com* (en castelán). Bos Aires: Grupo Clarín. 28 de abril de 2010. Consultado o 29 de decembro de 2012. Nacido en el centro de las costumbres gauchas, el asado se impuso como el plato nacional por excelencia.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cocido
* Estufado
* Churrasco
* Grellada
* Xamón asado
Combate dos aqueos, Museo Pio-Clementino.
Os **aqueos** (en grego: *Ἀχαιοί*, *Akhaioi*) foron unha das catro tribos principais nas cales o pobo da Grecia clásica se dividía a si mesmo (xunto cos eolios, xonios e dorios). Segundo o mito fundacional formalizado por Hesíodo, o seu nome provén de "Aqueo", o fundador mítico da tribo aquea, quen supostamente era un dos fillos de Xuto e Creúsa medio irmán de Ión (devanceiro epónimo dos Xonios). Xuto era á súa vez o fillo de Helén, o patriarca mítico da nación dos gregos.

Historicamente, os membros da tribo aquea habitaron a rexión de Acaia no norte do Peloponeso. Os aqueos xogaron un papel activo na colonización grega do sur de Italia, fundando a cidade de Kroton (Κρότων) en -710. A cidade acadou a fama logo de ser o lugar onde se fundou a Escola Pitagórica. Ó contrario que as outras tribos principais (xonios, dorios e eolios), os aqueos non tiñan un dialecto de seu no período clásico e falaban o grego dórico.

A Argólide converteuse no seu feudo e desde ela dominaron o resto de Grecia. Homero fala así de «Aqueos» ou de «Arxivos» para designar o conxunto dos gregos reunidos ante Troia. Os seus centros principais eran as cidades de Argos, Tirinto, Pilos, pero sobre todo Micenas, de onde vén o nome de *civilización micénica* para o período que vai do século XVII ao XII antes da nosa era, aproximadamente. A caída do dominio micénico atribuíuse tradicionalmente á invasión doria, pero hoxe se pensa que a grande invasión foi máis ben unha serie de pequenas incursións, espazadas no tempo.

Etimoloxía
----------

Segundo Margalit Finkelberg o nome Ἀχαιοί/Ἀχαιϝοί deriva posiblemente da forma \*Ἀχαϝyοί, hipoteticamente da forma grega antiga para a palabra hitita *Aḫḫiyawā*; esta última forma aparece en arquivos hititas, como na carta Tawagalawa. Porén, Robert S. P. Beekes dubida da súa validez e suxire a forma pregrega *\*Akaywa-*.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *aqueo*.
2. ↑  Apollodorus, *Library* I, 7.3
3. ↑  *Peoples, Nations and Cultures*. Editor John Mackenzie. Weidenfeld & Nicolson. 2005.
4. ↑  Margalit Finkelberg, "From Ahhiyawa to Ἀχαιοί", *Glotta* **66** (1988): 127–134
5. ↑  Segundo Finkelberg, esta derivación non precisa dunha orixe grega ou indoeuropea da palabra: "Obviamente, esta deducción non pode proporcionar unha proba conclusiva de que Ahhiyawa represente unha palabra grega, máis aínda cando nin sequera a etimoloxía desta palabra nin os seus cognados son coñecidos".
6. ↑  R. S. P. Beekes, *Etymological Dictionary of Greek*, Brill, 2009, p. 181.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Grecia antiga*** |

### Outros artigos

* Dorios
* Eolios
* Liga aquea
* Xonios

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q191962
* AAT: 300386025
* BRE: 1842295
* EBID: ID
* NKC: ph922295
* Treccani: achei

 |
O Asalha Puja tal como se reflicte no Wat Chedi Liam
**Asalha Puja**, tamén coñecido como **día do dharma**, é un festival budista theravāda, que se celebra coincidindo coa lúa chea do mes coñecido en pali como *āsāḷha*, o oitavo do antigo calendario budista indio e que corresponde normalmente ao mes de xullo do calendario gregoriano. Conmemora o primeiro sermón, coñecido como *Dhammacakkappavattana Sutta*, que deu Buda despois da súa iluminación, no coñecido como parque dos cervos en Sarnath, e no que predicou para os cinco ascetas (*pañcavaggiyā*) cos que practicara durante seis anos unha forma de ascetismo extremo en Uruvela. Escoitando as súas ensinanzas, o venerable Kondañña logrou a súa primeira percepción do nibbāna, dando así orixe ao nobre *Sangha*. A prédica de Buda xa contén todas as ideas básicas do budismo e considérase o nacemento do budismo.

Celébrase en Camboxa, Tailandia, Sri Lanka, Laos, Myanmar e obsérvase tradicionalmente visitando mosteiros, doando ofrendas aos templos, lendo textos relixiosos e escoitando os sermóns recitados ou cantados polos monxes, que tamén entoan nese día himnos en sánscrito ou encabezan unha procesión con candeas que dan a volta aos seus templos tres veces. Nos países de tradición *theravada*  o día seguinte ao Asalha Puja inicia o *vassa*, o período de tres meses lunares de vida retirada anual que realizan os monxes durante a estación chuviosa.

Notas
-----

1. ↑  Nicholas Liusuwan "Asalha Puja - The Beginning of Buddhism" *HuffPost*, 28 de xuño de 2017
2. ↑  Alison Lesley "Everything you need to know about Buddhist Asalha Puja Day" *World Religion News*, 14 de xullo de 2014

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q720682
* LCCN: sh2020005992

 |
Esquema dunha bóveda de canón sobre catro columnas.
Bóveda de canón con arcos faixóns na catedral de Santiago de Compostela.
A **bóveda de canón** é aquel tipo de bóveda xerada polo desprazamento dun arco de medio punto ao longo dun eixo lonxitudinal. O seu emprego ten como resultante un pulo horizontal considerable, que se absorbe mediante a utilización de contrafortes ou muros de contención. Empregouse para cubrir espazos lonxitudinais, como as naves das igrexas e os seus transeptos. Utilizábana na arquitectura romana e despois na románica. Cando os arcos de medio punto evolucionaron estilisticamente a arcos apuntados, as bóvedas de canón tamén seguiron a mesma tendencia, por iso apareceron logo as de carácter apuntado e finalmente abandonouse en beneficio da de bóveda de aresta que empregaba menos material cunhas prestacións moi superiores de luz. 
Polo xeral, tódalas bóvedas xeradas por un arco directriz son de canón, se é rebaixado a bóveda é de canón rebaixado e se é oxival será unha bóveda de canón apuntado. Este tipo de bóvedas van xeralmente reforzadas por un tipo de arcos denominados faixóns.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***bóveda de canón*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q917098
* AAT: 300001363
* BNCF: 27735
* BNF: 12502346x
* EBID: ID
* GND: 4185689-2
* MAG: 111562998
* PSH: 14033

 |
O **24 Uurs Zeilrace** é unha competición de vela que se celebra anualmente nos Países Baixos organizada pola Nederlandsche Vereeniging van Kustzeilers e que ten lugar no Markermeer, IJsselmeer, Mar de Wadden e Mar do Norte. Con arredor de 800 navíos e 5000 tripulantes é o maior evento de vela no país. Organizado desde 1950 en diversas categorías, desde 2006 denomínase Delta Lloyd 24 Uurs Zeilrace como recoñecemento ao seu patrocinador.

Desenvolvemento
---------------

O obxectivo da competición é cubrir en 24 horas a máxima distancia posible, navegando por algunha das rutas prescritas polo regulamento e delimitadas por boias, a clave da regata é a elección dunha estratexia correcta o coñecemento das correntes de vento, das mareas, das correntes, do tempo e do seu impacto no navío son cruciais para conseguir un bo resultado.

Notas
-----

1. ↑  "*Zeilwedstrijden in Nederland: de klassiekers* NuZeilen.nl". Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 10 de decembro de 2018.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Sneekweek

### Ligazóns externas

* Web oficial (en neerlandés)
O **airsoft** é un xogo de guerra xurdido no Xapón nos anos oitenta que pronto se estendeu aos Estados Unidos e posteriormente a España e o resto de países europeos.

**Xogadores de airsoft**
O nome do airsoft vén do inglés e traduciríase como "aire suave". Isto fai referencia á forma na que a munición é disparada desde unha marcadora (paintball) ou unha réplica de airsoft.

Esta actividade lúdico-deportiva busca a simulación de combates por medio de réplicas reais que disparan pequenas bólas de plástico de 6 mm de diámetro, escenarios de xogo iguais ou similares aos que se combate en realidade, con equipamento de radiocomunicacións, visores nocturnos, lanternas adaptadas, punteiros láser, bólas trazadoras e indumentaria militares. Aínda que non existe unha indumentaria concreta, cada equipo prefire equiparse uniformemente para maior realismo. Pódese xogar igualmente de día ca de noite, coas evidentes diferenzas. As bólas empregadas, teñen unha velocidade de saída aproximada de 330 fps ou 100 m/s. O pouco peso das mesmas (0,20 gramos xeralmente) fai que o seu alcance efectivo non vaia máis alá dos 40-50 metros. Existe unha modalidade de xogador, o sniper ou francotirador, ao que se lle permite mais potencia e alcance, dado o rol que asume.

**Xogador De Airsoft**
En concentracións numerosas de xogadores, adoita identificarse aos diferentes bandos participantes, mediante brazais de cor para evitar o "fogo amigo".

Aínda que existen moitas modalidades de xogo, o principal é eliminar os equipos ou xogadores contrarios, disparando aos seus compoñentes. Do mesmo xeito ca no paintball, hai que levar certas proteccións como lentes, para non recibir un bolazo nos ollos. Este é o único risco físico na práctica do airsoft. Se algún participante non leva as lentes de protección postas, interrómpese a partida ou se lle invita abandonala.

Actualmente existe en España un baleiro legal respecto da práctica deste xogo en lugares públicos, xa que a confusión que se pode crear entre a poboación pode crear alarma entre os descoñecedores do airsoft e levarlles a alertar ás forzas da orde pública. Recoméndase practicalo en leiras privadas ou lugares autorizados co correspondente permiso municipal para evitar estes problemas.

Unha das bases do xogo é a confianza e honradez do xogador, xa que non hai xeito de comprobar se alguén recibiu un impacto. O xogador que o recibe ha de gritar "Morto!" ou dar coñecer aos demais que foi eliminado, retirándose a continuación do terreo de xogo. Os xogadores peor vistos nesta comunidade son os "inmortais", por razóns evidentes.

Os afeccionados ao airsoft non pretenden fomentar nin a violencia, nin as réplicas, nin ningún tipo de ideoloxía. Para eles é un xogo moi emocionante que serve para descargar adrenalina. Ademais, as comunidades de airsoft están totalmente en contra de que individuos radicais participen neste xogo.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Airsoft*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | O Galilibros ten un manual sobre:  ***Airsoft*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q217108
* GND: 7578025-2
* NKC: ph503028

 |
***As nosas festas de aló*** (orixinalmente en castelán: *Nuestras fiestas de allá*), é un documental sobre as festas galegas no Val Miñor realizado por Xosé Gil no verán de 1928.

Características
---------------

Xosé Gil
Baixo o encargo da "Unión de Hijos de Morgadanes" de Montevideo, que financiou o filme con 2500 pesetas, Xosé Gil percorreu coa súa cámara as principais festas do Val Miñor (Vincios, Morgadáns, Nigrán, Chaín, Gondomar e Baiona) durante o verán de 1928.

O documental obtido é a peza máis representativa do chamado "cine de correspondencia", no que os filmes eran empregados como postais visuais para uso dos emigrantes galegos na Suramérica. Xose Gil chegou a realizar coa súa produtora Galicia Cinegráfica uns 150 filmes deste estilo. 

A película foi estreada no Teatro Ariel de Montevideo o 14 de marzo de 1929. Na década de 1980 unha copia da cinta foi depositada por un socio da Unión de Hijos de Morgadanes na Filmoteca Española, sendo restaurada no 1999 polo Arquivo da Emigración Galega do Consello da Cultura Galega e o Centro Galego de Artes da Imaxe.

Notas
-----

1. ↑  "Nuestras fiestas de allá". *culturagalega.gal*. Consultado o 2021-07-22.
2. ↑  "Galicia 100". *galicia100.consellodacultura.gal*. Consultado o 2021-07-22.
3. ↑  "AS NOSAS FESTAS DE ALÁ :: CINE GALEGO". *engalecine6.webnode.es*. Consultado o 2021-07-22.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* As nosas festas de aló-1928 (Nuestras fiestas de allá). Cine Galego - Proxecto Engale (2018). Youtube

* Portal:Cine
* Portal:Galicia
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Amálgama.
Restauración dental con amálgama
A **amálgama** en química é en concreto unha aliaxe de mercurio con outro metal, principalmente coa prata e outros metais tales como estaño e cobre, ou tamén cunha aliaxe. A amálgama ten un baixo coeficiente de dilatación, boa estabilidade dimensional e resistencia. A amálgama fórmase doadamente, sen necesidade de quecemento. A maioría dos metais son solubles en mercurio, mais algún como o ferro non o son. As amálgamas úsanse en empastes dentais.

Controversia co uso dental das amálgamas
----------------------------------------

Existe un debate obre o uso de amálgamas, ao conter mercurio, como empastes dentais. Unha minoría de dentistas oponse a tal uso desde que este uso comezou hai uns 50 anos.

Nalgúns países como por exemplo Suecia, a amálgama dental foi proibida debido á potencial toxicidade do mercurio se é absorbido polo organismo ao longo dos anos.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *amálgama*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q182574
* AAT: 300053990
* BNCF: 52479
* BNF: 11978701h
* EBID: ID
* GND: 4142156-5
* LCCN: sh85004094
* MAG: 51795115
* NDL: 00560158
* NKC: ph192852

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre química é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Altitude da cidade de Pontevedra: 20 m sobre o nivel do mar en Alacant.
A **altitude** é a distancia vertical dun obxecto respecto dun punto de orixe dado, considerado como o *nivel cero*, para o que se adoita tomar o nivel absoluto do mar.

Na meteoroloxía a altitude é un factor de cambios da temperatura, provocando que diminúa a temperatura aproximadamente 1 °C cada 180 m.

En xeografía a altitude é a distancia vertical dun punto da terra respecto o nivel do mar.

En aviación, o termo **altitude** utilízase para describir a elevación sobre o nivel medio do mar, en contraste coa **altura** que se refere á elevación sobre un punto de referencia da superficie; e o nivel de voo que é a elevación respecto á presión estándar medida mediante un altímetro.

En Europa continental, case toda Iberoamérica e noutras partes do mundo a altitude mídese en metros. En Norteamérica e o Reino Unido mídese xeralmente en pés; pero ambos países acordaron ir cambiando eses sistemas de medición polo Sistema Internacional de Unidades (SI). En aviación, xeralmente utilízanse os pés como unidade para a navegación.

Unidade de medida
-----------------

Frecuentemente utilízase o valor en metros seguido da abreviatura "**msnm**" (metros sobre o nivel do mar) para designar unha altitude.

En España tómase normalmente como referencia para o cálculo da altitude o nivel medio do mar na cidade de Alacant.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190200
* BNCF: 12980
* BNF: 12340540d
* EBID: ID
* GND: 7602389-8
* JSTOR: low-altitude
* LCCN: sh85003931
* MAG: 29403383
* PSH: 4247

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D000531
* MeSH: G16.500.275.058

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Bóveda (homónimos).
Sección saxital dun cranio humano, mostrando a bóveda cranial
A **bóveda cranial** é como se denomina o espazo no cranio, dentro do neurocranio, ocupado polo cerebro. Nos humanos, a medida e a forma do cerebro poden seren afectadas pola medida da bóveda, como se mostra na craniometría, pero estudos que a relacionan coa intelixencia non encontraron ningunha evidencia concluínte. 

A bóveda cranial tamén é chamada a "tapa do cranio", ou mesmo a "calvaria", aínda que estes nomes refírense correctamente á porción superior do cranio soamente.

Desenvolvemento
---------------

Nos humanos a bóveda cranial está composta imperfectamente nos bebés, o cal permite que a gran cabeza humana pase a través do canal de nacemento. Durante o nacemento, os varios ósos conectados polo cartilaxe e lo ligamentos só se moverán relativamente o un ao outro. As porcións abertas entre os ósos máis importantes da parte superior da bóveda, chamadas fontanelas, normalmente quedan brandas até dous anos despois do nacemento. 

Cando as fontanelas pechan, a bóveda perde parte da súa plasticidade. As suturas entre os ósos permanecen até os 30 ou 40 anos de idade, permitindo o crecemento do cerebro. 

A medida da bóveda cranial é directamente proporcional á medida do cranio e se desenvolve de xeito temperán.

A medida e a forma do cerebro e da bóveda circundante permanecen bastante plásticas a medida que o cerebro crece na nenez. En varias sociedades antigas, a forma da cabeza era alterada por razónes estéticas ou relixiosas atando teas ou táboas apertadas ao redor da cabeza durante a infancia. Non se sabe se tal deformación cranial artificial ten efecto na capacidade mental.

Evolución
---------

Cranio de corvo pequeno, mostrando a bóveda alongada encontrada nas aves.
A bóveda cranial está composta do endocranio, que forma as partes basais, coroada polo teito do cranio nos vertebrados terrestres. Nos peixes non existe ningunha bóveda cranial perceptíbel como tal, e o cranio está composto de ósos acoplados folgadamente. 

A bóveda cranial como unha unidade distinta xurdiu coa fusión do teito cranial e o endocranio nos primeiros labirintodontes.

Nos anfibios e réptiles a bóveda é bastante pequena e discreta, formando bóvedas apropiadas só nos mamíferos e nas aves.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *cranial*.
2. ↑  fontanela no *Dicionario da RAG*.
3. ↑  Sutura, 2ª acep. no *Dicionario da RAG*.
4. ↑  "*Changes in vault dimensions must occur by early childhood because of the early development of the vault*."
5. 1 2  Romer, A.S. & T.S. Parsons (1977): *The Vertebrate Body*, 5th Edition. Philadelphia, Pensilvania, USA: W. B. Saunders Co. ISBN 0-7216-7668-5, pp. 324-372.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cranio
* Craniometría
* Frenoloxía
Búmerang de madeira.
Un **búmerang** (do inglés: *boomerang*) é un pau voador con forma curvada que se usa como deporte ou como arma. É un obxecto que ten orixe en diversas partes do mundo, aínda que os máis coñecidos son os empregados polos aborixes australianos.

Características
---------------

Home brandindo un búmerang.
Ten un tamaño e lonxitude variábeis pero raramente superior a 50 cm. É lixeiramente curvado en ángulo cara a súa metade (o que lle confire o efecto necesario para describir voos circulares). Pode ser redondo ou cos bordos afiados, aínda que tamén existen modelos con forma de aspa.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *búmerang*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Búmerang Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Aborixes australianos
* Weet-weet

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131536
* AAT: 300037220
* BNCF: 16674
* BNF: 11987341m
* BRE: 1888424
* EBID: ID
* GEC: 0086594
* GiantBomb: 3055-76
* GND: 4008880-7
* JSTOR: boomerangs
* LCCN: sh85015769
* NDL: 00577455
* NKC: ph413838

 |
Coordenadas: 42°04′14″N 8°49′55″O﻿ / ﻿42.070668411527, -8.8319168986058

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: A Groba.
Vista desde o Alto da Groba.
O **Alto da Groba** é un monte situado entre as parroquia de Belesar (Baiona) e Mougás (Oia). Ten 662 metros de altura, e é o pico de máis alto da serra da Groba. Forma parte do sendeiro de gran percorrido GR58, máis coñecido como o Sendeiro das Greas pola gran cantidade de cabalos ceibes que viven na zona.
No ascenso ao cumio existen dúas áreas recreativas, O Cortelliño e A Chan da Lagoa, dende as que se pode enxergar unha boa panorámica do Val Miñor e da entrada á ría de Vigo, entre outros puntos.

Notas
-----

1. ↑  Segundo o mapa do *Instituto Geográfico Nacional* (2000). Outras fontes dan unha altura de 652 m (mapa de Galiza de Edicións do Cumio, 2006) ou de 663 m (Turgalicia)

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* VV. AA. (2008): "Serra da Groba (Pontevedra)". En *Rutas para caminar por Galicia. Montaña y senderismo*. Ediciones Nobel. *(en castelán)*

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Alto da Groba*** |
O termo **cacicado** aplícase, en antropoloxía social, a unha das fases da evolución organizativa das sociedades tribais, concretamente ao máis avanzado deles, "que anuncia a forma estatal nas súas complexidades". É unha forma de organización moi típica dos clans de Polinesia e Micronesia, aínda que tamén se encontrou frecuentemente en Asia Central, entre os bantús en África, no Caribe e, en xeral, en toda América.

Organización xeral
------------------

A organización política do "cacicado" abrangue un ámbito rexional, a cuxa fronte se sitúan xefes militares e poderosas nobrezas primitivas, con economías diversificadas e de elevada produtividade. Trátase, polo tanto, dun modelo ben diferenciado da tradicional "tribo segmentaria", que se caracterizaba por estar escasamente dotada economicamente falando e politicamente fragmentada, con caudillos locais, de alcance limitado e sen privilexios. O "cacicado", en troques, responde a varios elementos estruturais e organizativos, conforme á descrición de Marshall Sahlins:

* Suprime distincións segmentarias entre tribos, mediante a creación dunha xerarquía administrativa, a cuxa cabeza se atopa un cacique (ou figura semellante).
* É unha sociedade pechada, non permeable.
* A comunidade local convértese nunha subdivisión política do conxunto rexional.
* Ten estrutura social estratificada, mais non é unha sociedade de clases.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *cacicado*.
2. ↑  Sahlins, Marshall D. (1972): *Las sociedades tribales*, Ed. Labor, 1ª edic. Barcelona. Dep.Leg. B-5073-1972, p. 38 (existe unha edición máis reciente, de 1984, con ISBN 84-335-5733-5)
3. ↑  Sahlins: *op.cit.*, p.40

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cacique
Localización de Alto Tras os Montes.
**Alto Trás-os-Montes** (en galego **Alto Tras os Montes**) é unha división administrativa de Portugal (antigamente unha subrexión estatística do nivel III (NUTS III), na Rexión Norte, coordinada pola Comisión de Coordinación e Desenvolvemento Rexional da Rexión Norte de Portugal.

Historia administrativa
-----------------------

A zona era hai anos unha subrexión estatística (NUTS III) que, desde o ano 2008, foi dividida entre as novas subrexións do Alto Tâmega e Terras de Tras os Montes.

Xeografía
---------

Comprendía os distritos de Braganza e de Vila Real.

Limitaba ao norte con Galicia, ao leste con Castela e León, ao sur coa subrexión de Douro, e ao oeste coas subrexións de Támega, Ave e Cávado.

Abranguía unha extensión total de 8 171,6 km² e, en 2011 contaba cunha poboación de 204 381 habitantes.

Concellos
---------

Comprendía 14 concellos:

* Alfândega da Fé
* Boticas
* Braganza
* Chaves
* Macedo de Cavaleiros
* Miranda do Douro
* Mirandela
* Mogadouro
* Montalegre
* Valpaços
* Vila Pouca de Aguiar
* Vimioso
* Vinhais

Os principais núcleos urbanos da zona son as cidades de Chaves, Braganza, Mirandela e Valpaços.

Notas
-----

1. ↑  "Decreto-Lei nº 68/2008 de 14 de Abril de 2008." (pdf). *Diário da República Electrónico*. Consultado o 29 de xullo de 2018.
2. ↑  Instituto Naciona de Estatística. Portugal.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Terras de Tras os Montes
* Alto Tâmega
* Comisión de Coordinación e Desenvolvemento Rexional da Rexión Norte de Portugal
Escada e muralla feitas con cachotería no castro de San Cibrao de Las.
A **cachotaría** ou **cachotería** é unha fábrica de pedra sen labrar ou con labra ruda, que se aparella de modo irregular. Cada unha das pedras que a forman recibe o nome de cachote; para que asenten ben, colócanse a miúdo unhas pedras máis pequenas como calzos chamadas ripios.

Se non ten ripios, a cachotería denomínase *concertada*; se o enripiado non é visíbel, *careada*, e, se cada fileira ten a mesma altura en todo o seu percorrido (aínda que as fileiras non sexan iguais entre si), *aparellada*.

O uso da cachotería non se restrinxe soamente a finalidades construtivas: en xardinería utilízase tamén para crear muretes ou muros vexetais, debido á tendencia das plantas vivaces a botar raíces nas fendas e nos ripios máis pequenos.

Aínda que irregular, a disposición das pedras na cachotaría non é completamente arbitraria: véxase se non a impresión de estabilidade que causa a imaxe dun muro rotada 90º

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *cachotaría*. Consultado o 29-08-2017.

Véxase tamén
------------

* Cachotería ciclópea

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cachotaría*** |

### Bibliografía

* de Llano, P. (2006). *Arquitectura popular en Galicia*. Vigo: Edicións Xerais de Galicia.

### Outros artigos

* Albanelaría
* Cantería

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q47401
* AAT: 300386948
* EBID: ID
* GEC: 0129778
* MAG: 2778645280

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre arquitectura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Campo.

**Santa María de Campo** é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Covelo na comarca da Paradanta. Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 116 habitantes (69 mulleres e 47 homes), distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 147 habitantes. Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 83 habitantes, sendo 35 homes e 48 mulleres.

Información
-----------

O río Tea transcorre pola parroquia e esta dispón dunha gran tradición gandeira. Campo está situada na aba sur da Serra do Suído e posúe un monte cinexético. Nos puntos con cotas máis baixas áchanse bosque frondosos autóctonos.

Patrimonio
----------

Conta cun foxo de lobo que presenta a particularidade de contar con dous funís de entrada, o que a tradición oral interpreta como as entradas correspondentes a cadansúa parroquia. Consta dun cercado de pedra que se vai pechando en forma de funil para rematar no propio foxo. Ten unha profundidade de dous metros e acubilla no seu interior un chouso para durmiren os pastores. Foi obxecto dunha restauración en 2013.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Campo

| Lugares da parroquia de Campo no concello de Covelo (Pontevedra) |  |
| --- | --- |
| Barcia | A Bouciña | Bustelo | Cascardoso | A Costa | A Ladeira | O Loureiro | O Outeiro | San Pedro |

### Parroquias de Covelo

| Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Covelo |  |
| --- | --- |
| Barcia de Mera (San Martiño) | Campo (Santa María) | Casteláns (Santo Estevo) | Covelo (Santa Mariña) | Fofe (San Miguel) | Godóns (Santa María) | A Graña (San Bernabeu) | A Lamosa (San Bartolomeu) | Maceira (San Salvador) | Paraños (Santa María) | O Piñeiro (San Xoán) | Prado (San Salvador) | Prado de Canda (Santiago) | Santiago de Covelo (Santiago) |

Notas
-----

1. 1 2  Decreto 219/1998, do 2 de xullo, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia de Pontevedra.
2. ↑  Concello de Covelo. "Campo". Consultado o 04/09/2015.
3. ↑  Foxo do lobo de Campo na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Covelo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12385058
* código INE: 36013020000

 |
Debuxo da Argo Navis por Johannes Hevelius 
**Argo Navis** foi (e, en certo sentido, segue a ser) unha extensa constelación no hemisferio sur celeste, que representaba o navío no que viaxaron Xasón e os Argonautas na mitoloxía grega. Esta é a única constelación descrita por Claudio Tolomeo que non se recoñece na actualidade. Polo seu gran tamaño (uns 1.884 graos cadrados, máis ca ningunha outra), foi dividida en varias constelacións menores por Nicolas Louis de Lacaille no século XVIII: estas son Carina (a *Quilla*), Puppis (a *Popa*), Vela (a *Vela*). Esta última ocupa o lugar que correspondería ó mastro do navío.

Estrelas importantes de Argo Navis
----------------------------------

Argo Navis de Johann Bayer
Argo Navis foi dividida por Lacaille moitos anos despois de que Johann Bayer lle aplicara o seu sistema para nomea-las estrelas. Nos nosos días continúa usándose a súa secuencia, aínda que hoxe en día xa non é recoñecida coma constelación. É dicir, Vela, Puppis e Carina, as constelacións derivadas deste extenso asterismo, comparten unha mesma designación de Bayer. É por isto que tanto Vela coma Puppis carecen de estrelas alfa e beta porque Alfa (α) e Beta (β) Argus Navis corresponden hoxe en día a Alfa e Beta Carinae. Carina, pola súa parte, carece de estrela gamma porque Gamma (γ) Argos Navis hoxe en día corresponde a Gamma Velorum (pertencente a Vela), e así sucesivamente.

Pyxis, a diferenza das outras tres, ten estrelas con designación alfa, beta, gamma e demais, aínda que as súas estrelas pertenceron antigamente á mesma constelación de Argo Navis. Isto débese a que, en tempos de Bayer, as estrelas que agora deliñan a Pyxis —todas de pouco brillo— non se atopaban entre as que trazaban a figura do navío. Cando Lacaille a crea no 1756 é, entón, cando as súas estrelas reciben a designación correspondente.

Véxase tamén
------------

Para ve-las referencias ó mito do navío, ir a:

* Argo Navis
* Xasón
* Argonautas
* Argos

Para ve-las referencias, artigos e constelacións nas que foi dividida a antiga constelación de Argo Navis, ir a:

* Carina
* Puppis
* Pyxis
* Vela
* Malus, constelación obsoleta que era parte de Argo Navis, a cal facía referencia ó mastro do navío.

### Ligazóns externas

* Starry Night Photography : Argo Navis Image *(en inglés)*
* Star Tales – Argo Navis *(en inglés)*


|  |
| --- |
| **Constelacións obsoletas**  incluíndo Argo Navis de Ptolomeo |
| Anser | Antinoo | Argo Navis | Asterion | Cancer Minor | Cerberus | Chara | Custos Messium | Felis | Frederici Honores/Gloria Frederici | Gallus | Globus Aerostaticus | Jordanus | Lochium Funis | Machina Electrica | Malus | Mons Maenalus | Musca Borealis | Noctua | Officina Typographica | Polophylax | Psalterium Georgii/Harpa Georgii | Quadrans Muralis | Ramus Pomifer | Robur Carolinum | Sceptrum Brandenburgicum | Sceptrum et Manus Iustitiae | Solarium | Tarandus vel Rangifer | Taurus Poniatovii | Telescopium Herschelii | Testudo | Tigris | Triangulum Minor | Turdus Solitarius | Vultur |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9258
* BRE: 2095843
* GND: 1064602703

 |
Viñeta referida aos acontecementos aparecida no magazine *Punch*.
O **Alzamento Feniano** (en inglés, **Fenian Rising**; en gaélico irlandés, **Éirí Amach na bhFiann**), foi unha sublevación nacionalista irlandesa contra a dominación británica acontecida en 1867 e organizada pola Irmandade Republicana Irlandesa.

Historia
--------

Despois da supresión do xornal irlandés *Irish People* en 1866 o resentimento entre a resistencia irlandesa contra o invasor británico foi en aumento. En consecuencia, o líder da Irmandade James Stephens viaxou aos Estados Unidos co obxecto de recadar fondos para un alzamento no ano seguinte.

Porén, o alzamento careceu dunha organización axeitada. Iniciouse cunha rebelión en Kerry no mes de febreiro, coa intención de ampliala a nivel nacional, incluíndo a toma de Dublín en marzo. Pero a insurrección non acabou de tomar forma e a maior parte dos seus líderes foron detidos a tempo polos ingleses. Aínda que moitos deles foron condenados a morte, as execucións non chegaron a producirse. Aos arrestos seguiron varias accións armadas dos fenianos en solo inglés, que consistiron no estoupido dunha bomba en Londres e no ataque a un cárcere de Manchester, onde tres rebeldes, coñecidos como os *Mártires de Manchester*, foron executados. Unha serie de incursións no Canadá por simpatizantes residentes nos Estados Unidos, con escaso éxito, completaron o panorama da revolta.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* O Alzamento Feniano en *The Irish History* *(en inglés)*