recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***The Cosmonaut*** é unha película española de ciencia ficción. Está feita e distribuída baixo Creative Commons, e foi financiada por máis de cinco mil persoas.

A película foi estreada o 18 de maio de 2013 en multiplataforma: cinema, tv, Internet, DVD e distribución en aberto. A película foi rodada en Letonia, Rusia e España.

O proxecto comezou en 2008 cunha curtametraxe chamada *A Viaxe do Cosmonauta*. Dende entón o proxecto foi virando e concretándose ata unha película con miles de produtores e un proxecto aberto a CC.

Sinopse
-------

En 1967 dous mozos amigos, Stas e Andrei, chegan á Cidade das Estrelas, unha nova construción cerca de Moscova onde preparan os cosmonautas adestrados para ir ao espazo. O obxectivo: superar os estadounidenses na carreira espacial enviando a un home á Lúa. Alí coñecen a Yulia, unha técnico de comunicacións coa que fai amizade e un posible amor que non chega a concretarse.

No seu regreso á Terra atópase cun planeta desfeito por unha catástrofe descoñecida. Mais na base no planeta Terra pensan que se perdeu na viaxe de volta, e alí só chegan mensaxes del dicindo que a Terra está destruída.

Protagonistas
-------------

* Katrine De Candole: Yulia
* Leon Ockenden: Stas
* David Barrass: Chelomei
* Max Wrottesley: Andrei
* Greg Blackford: Nikolai
* Lee Cheney: Sergei
* Steve Galache: Sasha
* Guy Williams: Kamanin

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web da película *(en castelán)*.
* Trailer

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3016381
* FilmAffinity: 252109
* IMDb: tt1629747
* LUMIERE: 47168
* OFDb: 236682
* Rotten Tomatoes: the\_cosmonaut
* TMDb: 86817

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Diocese de Harbin.

A **administración apostólica de Harbin** é unha sé da Igrexa Católica Latina.

Territorio
----------

O seu territorio abrangue parte de Heilongjiang. A sé está na cidade de Harbin, onde está a catedral do Sagrado Corazón.

Historia
--------

A administración apostólica foi erixida o 28 de maio de 1931 en territorios da diocese de Vladivostok.

Por mor da situación que vive a Igrexa na República Popular da China, coa creación da gobernamental Asociación Católica Patriótica Chinesa, a sé ten estado vacante até o ano 2011. Nese período, o goberno chinés nomeou entre 1959 e 1992 un administrador apostólico da ACPC, non aceptado pola Igrexa.

En 2011 foi nomeado administrador apostólico Xosé Zhao Hong-chun, non pertencente a ACPC. Porén, en 2012 o goberno volveu nomear un administrador apostólico da ACPC, permanecendo Zhao Hong-chun detido até a consagración do bispo da ACPC.

Episcopoloxio
-------------

* Celso Benigno Luigi Costantini (28 de maio de 1931 - 28 de novembro de 1933, renuncia)
* Mario Zanin (7 de xaneiro de 1934 - 1946, nomeado nuncio en Chile)

* *1946 - 2011: Sé vacante.*

* Xosé Zhao Hong-chun (decembro de 2011 - actualidade)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q620002
* Catholic-Hierarchy: harb

 |
**Ozana de Kotor**, nado en Relezi o 25 de novembro de 1493 e finada en Kotor o 27 de abril de 1565, foi unha relixiosa montenegrina, venerada como beata pola Igrexa católica.

Traxectoria
-----------

Naceu como **Jovana Kosić** na aldea Relezi, preto de Podgorica nunha familia de relixión ortodoxa, o seu pai mesmo era sacerdote e o seu tío chegará a ser bispo de Zeta, moi piadosa, exerceu de pastora e desde pequena tivo visións do neno Xesús. En 1507 vai a Kotor para traballar na casa da familia católica dos Bucca. Ozana abandonou a súa fe ortodoxa e tomou os sacramentos católicos adoptando o nome de **Katarina**.

Logo decidiu vivir como anacoreta, vivindo nun cuarto de poucos metros cadrados, a carón da igrexa de San Bartomeu cunha pequena abertura para o santuario da igrexa. Máis tarde mudouse para a Igrexa de San Paulo e fíxose dominica terciaria adoptando o nome de Ozana en memoria de Osana de Mantua, un grupo de dominicas establecéronse ao seu redor formando unha pequena comunidade pero ela permaneceu pechada nun pequeno cuarto.

Durante a guerra turco-veneciana (1538-1540) o almirante turco, Barbarroxa sitiou a cidade con 70 galeras e 30.000 homes do 11 ao 16 de agosto de 1539, Ozana pasou eses días rezando para a derrota dos turcos.

Ela morreu en 1565 aos 72 anos, o bispo de Kotor, Luka Bisanti celebrou un gran funeral, desfilando o seu corpo polas principais rúas da cidade, enterrándoo na Igrexa de San Paulo. O 21 de decembro de 1927 o papa Pío XI ratificou o seu culto, invocándoo como protectora da unidade da Igrexa, beatificándoa en 1934, a súa festa celébrase o 27 de abril.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2629566
* WorldCat
* VIAF: 11965078
* BNF: 15646029w
* FAST: 472030
* ISNI: 0000000040048819
* LCCN: no2001098874
* NTA: 292923724
* Treccani: osanna-da-cattaro-beata

 |
A **arquieparquía de Sivas** (en latín: *Archieparchia Sebastensis Armenorum*) foi unha sé da Igrexa Católica Armenia, hoxe transformada en sé titular.

Historia
--------

A arquieparquía, con base na cidade de Sivas, foi erixida en 1858. O 30 de maio de 1892 (ou 1893) foi elevada á categoría de sede arcebispal polo papa León XIII, e á mesma foille unida a eparquía de Tokat.

A comezos do século XX os fieis católicos armenios da arquieparquía eran arredor de 3.000.

Por mor do xenocidio, a arquieparquía, como as demais dioceses armenias en Turquía, perdeu a maior parte da súa poboación, e a sé foi na práctica suprimida.

Sivas sobrevive hoxe como sé titular.

Episcopoloxio
-------------

* Narsete Aleblian † (23 de maio de 1858 -?)
* Charles Ghadifian † (14 de agosto de 1877 -?)
* Isaac Hagian † (8 de abril 1892 -? Verquida)
* Leo Kecegian † (20 de maio 1908 -?)

Bispos titulares
----------------

* Nerses Der Nersessian, C.A.M. † (9 de xullo 1992 - 24 de decembro 2006 falecido)

Notas
-----

1. 1 2  Hovannisian, Richard G, ed. (2004). *Armenian Sebastia/Sivas and Lesser Armenia*. Mazda Publishers. p. 68. ISBN 9781568591520.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Perfil en GCatholic.org *(en inglés)*
* Perfil en Catholic-Hierarchy.org *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2262518
* Catholic-Hierarchy: 2s55

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Diocese de Przemyśl.

A **eparquía** ou **diocese de Przemyśl** foi unha xurisdición ortodoxa mencionada por primeira vez a comezos do século XIII, como unidade administrativa da metrópole de Kíiv da Igrexa ortodoxa de Constantinopla. A sé existiu até 1691, cando aceptou definitivamente a Unión de Brest e pasou a formar parte da Igrexa greco-católica.

Historia
--------

Foi unha das primeiras sés episcopais en Galicia, segundo varias fontes, fundada en 1026, ou en 1087, ou entre os anos 1117 e 1128. En calquera caso, o primeiro bispo do que se ten noticia foi Antonii Andreikovych, cuxo nomeamento está aosciado co reinado en Galicia de Mstislav o Valente; isto permitiría datar máis tarde o estabelecemento dun bispado, entre 1219 e 1220.

Inicialmente, a eparquía formaba parte da metrópole de Kíiv; porén, entre 1302 e 1332, entre 1337 e 1347, e entre 1371 e 1401, formou parte da metrópole de Galicia.

En 1422 o bispo Illia Isaiia foi o primeiro bispo en empregar o título de Przemyśl e Sambir; a diocese de Sambir existía dende o século XIII, e pouco máis tarde as sés foron unidas, pero o título dobre non se empregou até o pontificado de Illia. O seu sucesor, o bispo Atanasii Drohoiovskyi, opúxose á Unión de Florencia.

En 1596 o bispo Mykhailo Kopystenskyi asinou a declaración da Unión de Brest, mais posteriormente botouse atrás e foi excomungado polo metropolita de Kíiv Michal Rahoza. O seu sucesor, Atanasii Krupetskyi, si foi partidario da Unión, pero os ortodoxos elixiron entón a outro bispo e expulsaron a Atanasii, o que provocou que durante arredor dun século conviviran as dúas xurisdicións (grecocatólica e ortodoxa). En 1668, o bispo coadxutor ortodoxo Yurii Hoshovskyi pasou a vivir en Sanok, polo que os bispos pasaron a tomar o título de Przemyśl, Sambir e Sanok. O último bispo ortodoxo foi Inokentii Vynnytskyi, quen traballou dende a súa elección pola unión, e que o 23 de xuño de 1691 asinou a acta de unión.

Episcopoloxio
-------------

Notas
-----

1. 1 2  Воробьёв, Владимир (2006). *История иерархии Русской Православной Церкви* [*Historia da xerarquía da Igrexa ortodoxa rusa*]. Moscova: ПСТГУ. p. 367.
2. ↑  Щапов, Я. Н. (1989). *Государство и церковь Древней Руси X-XIII вв.* [*Estado e igrexa da antiga Rus dos séculos X-XIII*]. Moscova: Наука. p. 41.
3. ↑  Скочиляс, Ігор (2010). Войтович, Л. ed. "Початки християнства у прикарпатському реґіоні та заснування Галицької єпархії в середині xii століття" [Os inicios do cristianismo na rexión dos Cárpatos e a fundación da diocese galiciana a mediados do século XII] (PDF). *Княжа доба: історія і культура* (en ucraíno) (Lviv: Інститут українознавства ім. І. Крип'якевича HAH України) (3): 47–48. ISSN 2221-6294.
4. 1 2 3 4 5 6 7  Shipman, Andrew (1911). "Diocese of Przemysl, Sambor, and Sanok". *Catholic Encyclopedia* **12**. Nova York: Robert Appleton Company.
As **misións** pode referirse aos asentamentos ou colonias estabelecidas polos misioneiros para espallar o cristianismo, para evanxelizar os nativos en rexións inhóspitas, e á súa vez prestarlles axuda humanitaria, como tamén pode referirse a organizacións relixiosas evanxélicas responsables do envío de misioneiros para a predicación.

A principal misión foi a dos xesuítas en América do Sur (Paraguai, a Arxentina, Bolivia, o Uruguai e o Brasil). O factor que motivou a súa desaparición foi a expulsión da compañía de España. Os franciscanos continuaron coas Misións da Baixa California e expandíronse cara ao Norte ou Alta California, actual estado de California (Estados Unidos de América) e foi a obra conxunta dos vicerreis cos seus gobernadores, os franciscanos, dominicos e xesuítas, os colonos e os indios. De feito a cadea de misións continuaba dende o sur da Baixa California até máis arriba de San Francisco. Tamén toda a Fronteira, dende Arizona á Florida nos actuais Estados Unidos de América.

Nos séculos XIX e XX a orde católica Fillos do Corazón de María (máis coñecida como misioneiros claretianos) participou na colonización española en América e África. Encomendóuselle a evanxelización da Guinea Ecuatorial (Guinea Española na toponimia colonial), a onde chegan en 1883.

Notas
-----

1. ↑  Encyclopædia Britannica (ed.). "Mission". Consultado o 8 de xaneiro de 2013.
2. ↑  "Misioneiros claretianos". Arquivado dende o orixinal o 31 de xullo de 2018.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cristianización

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q51647
* BNF: 131627441
* EBID: ID
* GEC: 0234120
* GND: 4039567-4
* HDS: 011456
* JSTOR: christian-missionaries
* LCCN: sh2002011470
* NKC: ph135485
* ODIS: OR\_24750
* PSH: 7925

 |
**Marco Križevčanin** (en húngaro: *Márk Kőrösi*), nado en Križevci en 1589 e finado en Kassa o 7 de setembro de 1619, foi un relixioso católico considerado santo e mártir pola Igrexa católica.

Traxectoria
-----------

Nado nunha nobre familia croata, estudou no colexio Xesuíta de Graz, onde foi discípulo de Péter Pázmány, importante figura da contrarreforma en Hungría. Estudou na Universidade Gregoriana de Roma (1611-1615), no colexio xermano-húngaro, e ao remate foi enviado a Zagreb. Permaneceu pouco tempo nesa cidade, xa que foi chamado polo seu antigo mestre Pázmány para levar o seminario de Trnava.

A comezos de 1619 fíxose cargo da abadía bieita de Krána, nos arredores de Kassa, entón unha cidade de maioría calvinista pertencente a Hungría; el e os relixiosos Pongrácz e Melchor Grodzieck realizaron esforzos por revitalizar o catolicismo na rexión, o que provocou o enfado dos calvinistas e que os acusaron da queima da cidade que se produciu o 13 de xullo de 1619. Coincidiron estes feitos coa guerra que mantiña Gabriel Bethlen, príncipe húngaro de Transilvania e calvinista, contra o emperador. As forzas de Xurxo I Rákoczi, comandante do exército transilvano, puxeron sitio a Kosice e entraron na cidade, prendendo os tres relixiosos e o gobernador católico da cidade. O 7 de setembro, Krizevcanin foi martirizado e decapitado por non renunciar ao catolicismo.

Foi beatificado en 1905 e canonizado o 2 de xullo de 1995.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1048336
* WorldCat
* VIAF: 67275482
* BAV: ADV11987218
* CERL: cnp00555221
* DeutscheBio: 119416565
* GND: 119416565
* ISNI: 0000000012614254
* LCCN: n2020030955
* NKC: js2015886897

 |
**Xacobe** ou **Xácome** coñecido coma **Santiago o Menor**, en arameo *Yaqob bar Clopas* e en grego Iάκωβος *Iàkovos*), fillo de Alfeu (Caná, Galilea ? - Xerusalén, 62 dC) segundo o Novo Testamento, foi un dos Doce Apóstolos de Xesús de Nazaret. É venerado coma santo en todas as confesións cristiás. Fillo dun home cananeo chamado de Alfeo e a súa dona María de Clopas, era irmán de Xosé e Xudas Tadeo (Marcos|15|40) e curmán de Xesús Cristo, xa que os pais de ambos os dous serían irmáns. Segundo o historiador xudaico Flavio Xosefo, no ano 62 un Xacobe "irmán de Xesús, chamado do Cristo" foi xulgado polo sanedrín e executado por apedramento (*Antigüidades xudaicas*, 20.9.1). A tradición considera que este relato cita a Santiago o Xusto.

Tradición posterior
-------------------

A tradición mantén que Santiago foi crucificado por violar a Torá xudaica, aínda que esta versión contén erros históricos; só tiñan o dereito de condenar a crucifixión a alguén os romanos mais por outra banda os romanos non interferían en *crimes relixiosos*, a menos que cresen que se incitaba á rebelión. O seu martirio tería lugar en Ostracina (Baixo Exipto) onde estaba a predicar.

* Altar maior da basílica dos Santi Apostoli, en Roma, coas reliquias dos santos apóstolos Filipe e Santiago o MenorAltar maior da basílica dos Santi Apostoli, en Roma, coas reliquias dos santos apóstolos Filipe e Santiago o Menor
* Estatua do apóstolo Santiago o Menor, s. XVII.Estatua do apóstolo Santiago o Menor, s. XVII.

Veneración
----------

Segundo a tradición cristiá, os seus restos mortais foron trasladados a Constantinopla e, posteriormente, a Roma, á igrexa dos Santos Apóstolos (*Santi Apostoli*).

Até 1955, a Igrexa Católica facía a festividade de Santiago, xunto coa de San Filipe, o 1º de maio, aniversario da dedicación da Igrexa dos Santos Apóstolos de Roma, onde se achan as súas reliquias. Ao se instituír a festa de San Xosé Obreiro, en 1955, o 1º de maio, vaise mover a data da festa de Santiago e Filipe ao 11 de maio, o día máis achegado que non tiña asignada festa ningunha. En 1969, trala revisión do *Calendario romano*, vaise mover de novo, agora ao 3 de maio, que é a data de celebración hoxe en día. A Igrexa Anglicana mantén coma festividade o 1 de maio, e a Igrexa ortodoxa grega, o 9 de outubro.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3245490
* WorldCat
* VIAF: 42632667
* CERL: cnp00586018
* DeutscheBio: 11871161X
* EBID: ID
* GND: 11871161X
* ISNI: 0000000418123578
* Treccani: santo-giacomo

 |
***Shumi no iden*** (xaponés: 趣味の遺傳, lit. "A herdanza do gusto") é unha novela curta de Natsume Sōseki. Foi escrita nun período de oito días en decembro do 1905, e publicada en xaneiro do 1906 na revista *Teikoku bungaku* 帝国文学 ("Literatura imperial"). A historia transcorre durante a guerra ruso-xaponesa, e expresa as opinións do autor sobre a guerra.

Sinopse
-------

A obra conta a chegada do narrador a unha estación de tren xunto cos soldados nipóns. O protagonista ve a un soldado moi parecido ao seu amigo Kō-san, asasinado durante o conflito. Máis tarde, no cemiterio, descobre que unha rapaza estivo a visitar o sepulcro do seu amigo. Movido pola curiosidade, viaxa á casa da nai de Kō-san, onde le o seu diario e coñece a historia da moza.

Traducións
----------

* Natsume, S. (2010). *Shumi no iden: La herencia del gusto*. Tradución directa ao castelán de Emilio Masiá e Moe Kuwano. Ediciones Sígueme.

Notas
-----

1. ↑  "Shumi no iden". *www.sigueme.es*. Consultado o 2024-04-14.

Modelo:Natsume Sōseki
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: San Simón.

**Simón**, dito **Simón, o celote** (ou o Celador) ou **Simón, o Cananeo**, natural da Galilea, foi un dos discípulos de Xesús Cristo que formou parte do grupo dos doce apóstolos. Refírese coma *o Cananeo* de acordo co Libro de Mateu e coma *o celote* no Libro de Lucas e en Feitos dos Apóstolos.

A palabra grega *Cananeo* e a palabra *celote*, derivada do aramaico, significan a mesma cousa: "celoso". Suponse por ese apelido que Simón pertencía á seita xudaica coñecida como celotes.

Ministerio
----------

Non se sabe con exactitude cal sería o ministerio de Simón posteriormente. Algunhas tradicións colócano como grande auxiliador no estabelecemento do cristianismo en Exipto, xunto con San Marcos e Filipe en Siria, con todo, podería ter evanxelizado tamén polo norte de África, por Asia menor e a Península Ibérica. De aí, podería ter partido con Xudas Tadeo para a Mesopotamia e Siria, onde se encontrou con outros Apóstolos que por aló evanxelizaban. A seguir, partiría para Persia. A súa predicadión parécese á dos outros catro apóstolos que foron para o Oriente, considerada por algúns como ascética e xudaica, como as preservadas na Epístola canónica de Xudas.

Martirio
--------

"O martirio de San Simón Apóstolo" pintada na igrexa de São Simão apóstolo, en São Simão (Brasil).
Segundo o cronista cristián Hexésipo, Simón encontrou o martírio no tempo do emperador Traxano, cando contaba con, aproximadamente, 120 anos de idade. As versións sobre a súa execución diverxen: unhas falan sobre a crucifixión e outras tradicións menos seguras, dunha morte na fogueira en Armenia. A tradición católica di que Simón foi martirizado cortado ao medio vivo cunha serra.

Iconografía
-----------

O apóstolo é representado tendo na súa man dereita un libro aberto, que simboliza a evanxelización dinámica e que a Palabra de Deus é sempre actual. Na man esquerda, a serra, ferramenta utilizada para o seu martirio. Cos ollos fitos no libro, lembra o amor a Deus por riba de todas as cousas.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Simón, apóstolo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Apóstolo

### Bibliografía

* Site Brasil Escola
* Simón Apóstolo en e-biografías

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12871
* WorldCat
* VIAF: 57699747
* BRE: 3663012
* CERL: cnp00624524
* DeutscheBio: 129724106
* EBID: ID
* FAST: 1916930
* GND: 129724106
* ISNI: 0000000448875068
* LCCN: no2009158140
* Treccani: santo-simone-apostolo

 |
***Gritos en el pasillo*** é un filme de animación español do ano 2006, dirixido e escrito por Juanjo Ramírez.

Sinopse
-------

Un prestixioso ilustrador de contos infantís é contratado polo director dun manicomio. A súa misión alí será decorar as paredes cos seus debuxos, para mellorar o ambiente do lugar. Parece un traballo sinxelo, pero as cousas complícanse cando o debuxante descobre un escuro corredor tras o que se escoitan uns berros arrepiantes.

Personaxes
----------

### Debuxante

Prestixioso ilustrador de contos infantís. Reprimido dende a infancia, pois educouse nunha familia que consideraba os artistas xente inútil e desprezable. Iso converteu o noso protagonista nun tipo inseguro e influenciable, acostumado a cruzarse de brazos ante os problemas. Pero iso vai cambiar, debuxante. Porque os perigos que che rondan no interior do MANÍ-comio obrigarante a tomar unha decisión: Sobrevivir... ou caducar.

### Enfermeiro xefe

É a man dereira do director do MANÍ-comio. Sinistro, enigmático, tan inestable coma os caducados mentais que custodia. Caerlle mal é o peor que che pode ocorrer alí dentro. Mala sorte, amigo debuxante: Ti cáeslle mal. Moi mal...

### Marita

A caducada mental máis singular do MANÍ-comio. Compórtase coma unha nena, intentando fuxir dos horrores que a atormentan. É única para idear formas de facerse dano. Ri coma os anxos. Chora coma as almas en pena. É adorable. É irritable. Farache rir. Farache tremer. Quererás abrazala. Quererás asasinala...

### Director do manicomio

Probablemente o cacahuete máis vello do centro para caducados mentais. É a cara amable dese sinistro lugar. Diríxese ós seus con circunspección e bondade. Si, amigo debuxante. Este velliño podería ser o teu mellor aliado, de non ser por un pequeno detalle: cando lle contes o que che está pasando, non te crerá.

### Herr Doctor

¿Onde se refuxia un doutor nazi cando a súa patria perde a guerra? ¡No noso MANÍ-comio, por suposto! Impón a disciplina e a saúde mental cos procedementos máis extremos. Procedementos baseados na nosa mellor amiga: A electricidade.

Ligazóns externas
-----------------

* Web oficial da película. Arquivado 02 de xaneiro de 2012 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1502113
* Allmovie: v551527
* FilmAffinity: 715013
* IMDb: tt0882987
* LUMIERE: 29398
* Rotten Tomatoes: going\_nuts
* TMDb: 75724

 |
| *Gryphaea arcuata*Rango fósil: Hettanxiano ― Baxociano |
| --- |
| 
 |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Mollusca |
| Clase: | Bivalvia |
| Subclase: | Pteriomorphia |
| Orde: | Ostreida |
| Superfamilia: | Ostreoidea |
| Familia: | Gryphaeidae |
| Xénero: | *Gryphaea* |
| Especie: | ***G. arcuata** †* |

 |
| Nome binomial |
| ***Gryphaea arcuata** †*Lamarck, 1801 |

***Gryphaea arcuata*** é unha especie extinta de moluscos mariños da clase dos bivalvos, subclase dos pteriomorfios, orde dos ostreidos, superfamilia dos ostreoides, unha das tres incluídas na familia dos grifeidos, da que é a súa especie tipo.

Taxonomía
---------

### Descrición

A especie foi descrita en 1801 polo naturalista francés Jean-Baptiste Lamarck.

Características
---------------

Es un molusco bivalvo de cuncha non equivalva, subequilátera ao plano da comisura. É de tipo monomiario, e ten unha bisagra disodonta e unha área de ligamento estriada. A valva esquerda presenta liñas de crecemento a miúdo claramente visíbeis, é moi empenada e está curvada como un gancho ou garra, e a dereita é plana e pequena, en forma de opérculo.

A valva máis grande asentábase sobre o fondo mariño. O animal vivía entre as dúas valvas, como as ostras actuais, a as liñas de crecemento que presentan as dúas valvas son moi características. A pequena é plana e tería a función de "tapa"

Rexistro fósil
--------------

Os fósiles rexistrados datan do Xurásico temperán de Europa, encontrados en sedimentos entre os pisos Hettanxiano e Baxociano (entre 196,5 e 183,0 Ma).

Na cultura popular
------------------

No folclore inglés chámase comunmente a *devils toenail* (a uña do pé do diaño) debido á súa suposta semellanza coa "pezuña fendida" do diaño.

Notas
-----

1. ↑  *Gryphaea* Lamarck, 1801 † no WoRMS. Consultado o 28 de agosto de 2022.
2. ↑  *Gryphaea arcuata* Lamarck, 1801 † no WoRMS. Consultado o 28 de agosto de 2022.
3. ↑  *† Gryphaea arcuata* Lamarck 1801 Arquivado 13 de decembro de 2021 en Wayback Machine. en Fossilworks.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gryphaea arcuata*** |

### Bibliografía

* David Ward (2002): *Fossils*. DK Smithsonian Handbook. ISBN 978-0-7894-8984-5, p. 101.
* Gould, Stephen J. (1980): *The Evolution of Gryphaea*. Arno Press. ISBN 0-4051-2751-0.

### Outros artigos

* Pteriomorfios
* Ostreidos
* Ostreoides
* Grifeidos
* *Gryphaea*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q16990991
* MAG: 2779067918

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EOL: 4737818
* Fossilworks: 300591
* GBIF: 4595515
* iNaturalist: 480151
* IRMNG: 10538847
* WoRMS: 1593523
* ZooBank: ID

 |
**Mehmet Ismail Shehu**, nado o 10 de xaneiro de 1913 e finado o 18 de decembro de 1981, foi un político comunista albanés que foi o vixésimo terceiro primeiro ministro de Albania de 1954 a 1981.

Traxectoria
-----------

En 1938 incorporouse ás Brigadas Internacionais en España e loitou como oficial no 4º Batallón da Brigada Garibaldi italiana. Membro do Partido Comunista Español, trasladouse a Francia tras a vitoria de Franco e alí foi internado entre 1939 e 1942. Foi entregado polo goberno de Vichy aos fascistas que o enviaron a Tirana. Deixou a compañía da súa escolta e uniuse aos maquis e ao Partido Comunista de Albania. Comandante da 1ª Brigada do Exército de Liberación Nacional desde 1943, Mehmet Shehu participou na batalla de Gjorm o 1 de xaneiro, na liberación de Tepelena o 10 de setembro e na liberación de Tirana o 8 de novembro de 1944.

Como un recoñecido táctico militar, sen cuxo liderado os partisanos comunistas ben puideron fracasar na causa marxista-leninista, Shehu mostrou unha comprensión ideolóxica e unha ética de traballo que o sinalaron para unha rápida promoción no partido comunista.

Mehmet Shehu compartiu o poder con Enver Hoxha dende o final da segunda guerra mundial. Segundo fontes oficiais do goberno albanés, suicidouse o 18 de decembro de 1981, tras o cal a súa familia foi detida. Con todo, persisten rumores de que Shehu foi asasinado por orde de Hoxha.

Véxase tamén
------------

* Historia de Albania

Notas
-----

1. ↑  Tremlett, Giles (2020). *The International Brigades*. Bloomsbury Publishing. p. 531. ISBN 978-1-4088-5398-6.
2. ↑  A. Cook, Bernard (2001). *Europe since 1945: an encyclopedia* **1**. Taylor & Francis. ISBN 978-0-8153-4058-4.
En álxebra, un **binomio** é un polinomio que é a suma de dous termos, cada un dos cales é un monomio separados por un signo máis ou un signo menos.

Exemplos
--------

{\displaystyle 3x-2x^{2}}
{\displaystyle xy+yx^{2}}
{\displaystyle 0.9x^{3}+\pi y^{2}}
{\displaystyle 2x^{3}+7}

Operacións sobre binomios sinxelos
----------------------------------

* O binomio *x*2 − *y*2, a diferenza de dous cadrados, pódese factorizar como o produto doutros dous binomios:

{\displaystyle x^{2}-y^{2}=(x-y)(x+y).}
Este é un caso especial da fórmula máis xeral:
{\displaystyle x^{n+1}-y^{n+1}=(x-y)\sum \_{k=0}^{n}x^{k}y^{n-k}.}
Cando se traballa sobre os números complexos, tamén se pode estender a:
{\displaystyle x^{2}+y^{2}=x^{2}-(iy)^{2}=(x-iy)(x+iy).}
* O produto dun par de binomios lineais (*ax* + *b*) e (*cx* + *d* ) é un trinomio :

{\displaystyle (ax+b)(cx+d)=acx^{2}+(ad+bc)x+bd.}
* Un binomio elevado á *n* ésima potencia, representado como (*x* + *y*)*n* pódese expandir mediante o teorema do binomio ou, de forma equivalente, usando o triángulo de Pascal. Por exemplo:

{\displaystyle (x+y)^{2}=x^{2}+2xy+y^{2}.}

* Unha aplicación da fórmula anterior para o cadrado dun binomio é a fórmula para xerar ternas pitagóricas:

Para *m* < *n*, sexa *a* = *n*2 − *m*2, *b* = 2*mn* e *c* = *n*2 + *m*2 ; entón *a*2 + *b*2 = *c*2.
* Os binomios que son sumas ou diferenzas de cubos pódense factorizar en polinomios de menor grao do seguinte xeito:

{\displaystyle x^{3}+y^{3}=(x+y)(x^{2}-xy+y^{2})}
{\displaystyle x^{3}-y^{3}=(x-y)(x^{2}+xy+y^{2})}
**James Gordon Shapiro**, nado o 19 de marzo de 1965, é un músico estadounidense.

Traxectoria
-----------

Jim Shapiro é irmán da cantante e vocalista Nina Gordon e fillo de Robert Shapiro, antigo presidente da empresa multinacional de agricultura e biotecnoloxía Monsanto.

Foi o batería orixinal de Veruca Salt e co-escribiu a canción "Number One Blind" do seu debut, *American Thighs* de 1994. En 1997 deixou a banda despois de que o segundo disco, *Eight Arms to Hold You*, fose editado. Entón formou a súa propia banda chamada Ultraswiss, onde é o líder, guitarrista e vocalista, xunto co antigo baixista de Veruca Salt Steve Lack.

No debut en solitario de Nina Gordon *Tonight and the Rest of My Life* (2000), Jim Shapiro tocou o mellotrón e a guitarra, e en 2003 gravou *Up Late With People* con Rick Ness, para o seu proxecto Ness.

Actualmente é membro da banda Hushdrops.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q14915668
* AllMusic: mn0001217732
* Discogs: 541137
* Europeana: ID
* MusicBrainz: ID

 |
**Ribeiro en Común** é un colectivo cidadán e veciñal que xorde do manifesto homónimo para presentarse nas eleccións municipais de 2015 no concello de Ribadavia, con Brais Fidalgo Martínez como cabeza de lista. En ditas eleccións conseguiu entrar na corporación municipal cun concelleiro e o 11,37% dos votos. Nas eleccións do 26 de maio de 2019 soben a 3 escanos obtendo o 21,77% dos votos, sendo chave de goberno para un novo mandato do PSdeG na vila. Porén, o veto de Ribeiro en Común a apoiar ao ata entón alcalde socialista Ignacio Gómez supuxo que o PPdeG lograse a alcaldía como lista máis votada. En febreiro de 2021 presentaron xunto co PSdeG unha moción de censura que fixo alcaldesa á concelleira socialista Noelia Rodríguez, pasando a gobernalos socialistas e ReC en coalición, sendo o líder da formación, Brais Fidalgo, portavoz do goberno. Nas eleccións municipais de maio de 2023 a formación sufriu unha auténtica desfeita e perdendo o 66% dos seus apoios, logrando un 7,53% dos votos e tan só un concelleiro, o seu líder Brais Fidalgo. Isto, sumado á obtención da maioría absoluta por parte do PPdeG, imposibilitando por tanto un novo goberno de esquerdas, supuxo que a formación pasase á oposición.

Notas
-----

1. ↑  Xunta Electoral de Zona de Ribadavia. Candidaturas presentadas para as eleccións municipais do ano 2015 Arquivado 22 de abril de 2017 en Wayback Machine. Boletín Oficial da provincia de Ourense, 22/04/2015.
2. ↑  La discordia entre PSOE y Ribeiro en Común permite al PP gobernar Ribadavia
3. ↑  Culmina la moción de censura en Ribadavia

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Ribadavia

### Ligazóns externas

* Páxina oficial
O **Airco DH.16** foi un avión comercial biplano de catro asentos da década de 1910, deseñado por Geoffrey de Havilland, o deseñados xefe de Airco.

Historia
--------

O DH.16 foi un redeseño do Airco DH.9A cunha fuselaxe máis ancha, acomodando unha cabina pechada para catro pasaxeiros, ademais do piloto nunha cabina aberta. En marzo de 1919 o prototipo realizou o seu primeiro voo no aeródromo de Hendon. Fabricáronse nove avións, sendo entregados oito deles a Aircraft Transport & Travel Limited (AT&T). AT&T usou o primeiro deles para voos de pracer, e posteriormente o 25 de agosto inaugurou un servizo entre Londres e París. Un avión foi vendido á River Plate Aviation Company da Arxentina, para operar entre Buenos Aires e Montevideo.

AT&T operou o servizo de Londres a París, ademais dun entre o aeroporto de Croydon e Ámsterdam en nome de KLM. O 17 de maio de 1920 un DH.16 de AT&T (G-EALU) realizou o primeiro servizo de KLM entre Londres e Ámsterdam. En decembro de 1920 AT&T pechou e os sete avións superviventes foron almacenados. Dous deles serían usados posteriormente para voos de entrega de xornais, e os outros cinco foron desgüazados. O 10 de xaneiro de 1923 un dos dous que seguían voando tivo un accidente mortal e os DH.16 serían retirados e desgüazados.

Variantes
---------

Os primeiros seis avións estaban equipados cun motor de pistóns en liña de 320 CV Rolls-Royce Eagle, e os tres últimos tiñan o máis potente Napier Lion de 450 CV.

Notas
-----

1. 1 2 3  Jackson 1973, p.62
2. ↑  Jackson 1987, p.156

Bibliografía
------------

* Jackson, A.J. (1973). *British Civil Aircraft since 1919* **2**. London: Putnam. ISBN 978-0370100104.
* Jackson, A.J. (1987). *De Havilland Aircraft since 1909* (Third ed.). London: Putnam. ISBN 978-0851778020.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Roda.

O ***henge* de Roda,** coñecido como **A roda de Barreiros,** é unha estrutura megalítica situada na aldea de Roda (San Pedro de Benquerencia, Barreiros). Foi a primeira estrutura henge, localizada na península ibérica e foi descuberta en 2006 durante a construción da A-8, que tivo que variar o seu trazado para salvagardalo.

Descrición
----------

Imaxe dunha das pedras do muroexterior.
A Roda é un círculo lítico (*henge*) duns 50 metros de diámetro, duns 3 700 anos de antigüidade. Os restos do *henge* están situados nunha chaira na baixada do monte, unha zona que controla visualmente a zona. Esta construción consta dun foxo exterior de entre tres e catro metros de diámetro e un metro de profundidade. O círculo está formado por dous muros de pedra, entre os cales se depositou terra do foxo, formando así o parapeto. Tería no punto máis alto probablemente os tres metros. Consérvase a zona de entrada, de entre metro e medio e dous metros, orientada ao noroeste. Xunto á entrada hai unha pedra que podería ser un dos menhires que delimitaban o acceso. O círculo exterior son pedras de menos dun metro de lonxitude cunha das caras planas. O círculo interior son pedras sen traballar que formarían un muro. Dentro do círculo hai varias pedras de algo máis dun metro de longo que poderían ter formado outro círculo.

Notas
-----

1. ↑  Rodríguez, Lucía (28 de decembro de 2017). "A Roda, un henge en Galiza". *sermosgaliza.gal*. Archived from the original on 12 de xuño de 2018. Consultado o 16 de abril de 2024.
2. ↑  Alonso, José (2016-01-22). "El carbono 14 revela que A Roda, el Stonehenge gallego, se construyó hace 3.700 años". *lavozdegalicia.es* (en castelán). Consultado o 2024-04-16.
3. ↑  Alonso, José (2015-08-01). "A Roda, el Stonehenge gallego". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 2024-04-16.
4. ↑  García Fernández, Isabel (29 de xullo de 2018). "Os turistas sorpréndense ao ver esmorecer entre as silvas o Stonehenge galego". *elprogreso.es* (en castelán). Consultado o 16 de abril de 2024.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *Henge*
* Megalitismo en Galicia
O **pazo de Trasariz** é un conxunto palaciano da vila de Vimianzo. Atópase a escasa distancia do centro urbano e moi preto do seu principal símbolo arquitectónico: o castelo medieval.

Descrición
----------

Trátase dunha gran casa de planta rectangular que destaca polo seu pórtico de oito arcos, apoiados en columnas por capiteis dóricos, que forma unha verdadeira xoia da arquitectura palaciana galega, cunha historia ligada ao castelo.  

Tamén son moi rechamantes o seu amplo balcón e as inmensas chemineas. Na parte que dá ao norte ten apegada unha capela barroca do século XVII -a capela da Virxe da Soidade- que ten entrada directa dende o interior do pazo e tamén dende o exterior. Esta capela privada, con xambas e lintel ben moldurado na súa fachada -onde tamén se pode ver o escudo coas armas dos Caamaño e Villar- bríndalle aínda unha maior maxestade a todo o conxunto.

Constitúe un conxunto de grande atractivo e especial harmonía, onde conflúen elementos tan dispares como as espectaculares chemineas ou un balcón de pedra con columnatas, ata unhas enormes palmeiras diante da fachada que o caracterizan tamén polo *gusto indiano*, típico dos emigrantes con fortuna do século XIX.

Historia
--------

Foi fundado na segunda metade do século XVII pola Casa de Altamira, representada por Antonio Caamaño e Quintana, que no ano 1695 era alcaide dos estados de Altamira. Esta propiedade transmítese de xeración en xeración dentro da Casa dos Caamaño, de aí que tamén se coñeza como Casa Señorial dos Caamaño. No século XIX pasa polas mans das familias Ardeleiros e Teijeiro, e no ano 1880 Andrés Paz Fernández, avó do actual propietario José Romualdo Nogueira-Paz, compra a propiedade e as leiras anexas.

Actualidade
-----------

Ao ser de propiedade privada, este monumento non é visitábel para o público en xeral, aínda que si está dispoñíbel para a organización de vodas e outros eventos. Está incluído no Inventario do Patrimonio Cultural do Concello de Vimianzo.

Notas
-----

1. ↑  S.L, TRASARIZ DESARROLLO INMOBILIARIO. "Bodas y eventos en el pazo de Trasariz". *www.trasarizinmobiliaria.com*. Arquivado dende o orixinal o 09-08-2016. Consultado o 30-07-2016.
2. ↑  "Inventario do Patrimonio Cultural do Concello de Vimianzo" (PDF). *Sistema de Informacion de Ordenación do Territorio e Urbanismo de Galicia*. Consultado o 30-07-2016.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Pazos de Galicia

### Ligazóns externas

* Pazo de Trasariz na web oficial do Concello de Vimianzo
* 

* Pazo de Trasariz na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.
* Ficha Arquivado 06 de agosto de 2016 en Wayback Machine. en Turgalicia
**Gregory Errol Chamitoff** é un astronauta estadounidense que formou parte das misión STS-124, STS-134 e STS-126 e das expedicións 17 e 18 da Estación Espacial Internacional. Pasou un total de 198,75 días no espazo.

Traxectoria
-----------

Chamitoff naceu o 6 de agosto de 1962 en Montreal, Canadá. É graduado en enxeñería eléctrica pola Universidade Politécnica do Estado de California en 1985, máster en enxeñería aeroespacial polo Instituto Tecnolóxico de Massachusetts en 1992 e máster en xeoloxía planetaría pola Universidade de Houston-Clear Lake en 2002. Está casado con Chantal Caviness e ten dous fillos. Entre as súas afeccións están o mergullo, o sendeirismo, o voo, o esquí, o aikido, o ilusionismo, tocar a guitarra e o xadrez.

En 1995 comezou a traballar no Centro Espacial Johnson como controlador de guiado e control de voo, axudando a desenvolver software para o control de actitude en naves espaciais e predición, análise e optimización de manobras. Foi seleccionado pola NASA como candidato a astronauta en 1998, sendo xefe CAPCOM (*Capsule Communicator*) para a Expedición 9 e axudando no adestramento da Expedición 6. Participou tamén na misión NEEMO-3 da NASA, consistente en vivir e traballar nun módulo subacuático durante 9 días. En setembro de 2013 deixou a NASA para adicarse á docencia. .

Notas
-----

1. 1 2 3  NASA, ed. (2018). "Gregory Errol Chamitoff (Ph.D.) NASA Astronaut (Former)" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 19 de xaneiro de 2017. Consultado o 7 de setembro de 2018.
2. 1 2 3  Mark Wade (2018). "Chamitoff, Gregory Errol" (en inglés). Consultado o 7 de outubro de 2018.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gregory Chamitoff Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Expedición 17
* Expedición 18

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q461872
* WorldCat
* VIAF: 26616587
* GND: 123699907X
* ISNI: 0000000043259419
* LCCN: no00094382
* NASA: chamitoff

 |
Club-Sandwich.
O **sándwich** (pl. sándwichs) ou **emparedado** é unha comida, a xeito de aperitivo, que adoita consistir nun anaco de pan aberto en dúas metades (ou dúas rebandas de pan), entre as cales colócase unha ou máis capas de alimentos tales como carne, queixo, verduras ou outros, ás veces con condimentos, mollos ou outros acompañantes. En portugués o termo adaptouse á grafía latina como *sanduíche*.

Historia
--------

O termo aparece en Inglaterra, no século XVIII. Disque o conde de Sandwich (vila de Inglaterra), John Montagu, gustaba moito da xogueta, polo que para non perder tempo xantaba simplemente un cacho de carne frío entre dúas rebandas de pan. Outros autores contan que o conde pediu esta comida para non perderen tempo mentres se asinaba a Paz de Aquisgrán en 1748.
O sándwich popularizárono os obreiros durante a industrialización da Gran Bretaña no século XIX.

O día 3 de novembro, conmemorando a data de nacemento de John Montagu, celébrase o *Día Mundial do Sándwich .*

Notas
-----

1. ↑  Definición e escrita en galego no Portal das Palabras
2. ↑  Historia do sándwich no Portal das Palabras da RAG.
3. ↑  "¿Por qué se celebra el Día Mundial del Sándwich?" (en castelán).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Sándwich Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Sandwicheira

### Ligazóns externas

* Biografía del Conde de Sandwich Parodia de Woody Allen *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q28803
* BNF: 119338848
* EBID: ID
* GEC: 0141023
* JSTOR: sandwiches
* LCCN: sh85117253
* NDL: 00570097
* NKC: ph392768

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0458584

 |
**Jean-François Clervoy**, nado en Longeville-les-Metz (Francia) o 19 de novembro de 1958, é un astronauta francés que formou parte das misións STS-84, STS-66 e STS-103. Pasou un total de 28,13 días no espazo.

Traxectoria
-----------

Clervoy é graduado pola Escola Politécnica de París en 1981 graduado pola Escola Nacional Superior da Aeronáutica e do Espazo, en Tolosa, en 1983. En 1987 gradúase como enxeñeiro de voos de proba.

En 1983 traballou para a axencia espacial francesa, a CNES, en varios proxectos, como o do satélite SPOT de observación terrestre, o proxecto de ligazón óptica entre satélites STAR e as sondas cometarias Vega.

Foi elixido como membro do segundo grupo de astronautas franceses en 1985. De 1987 a 1992 foi director do programa de voos parabólicos no Centro de Voos de Proba en Brétigny-sur-Orge, e deu soporte técnico ao programa Hermes de voos tripulados da ESA.

En 1991 adestrouse no uso dos sistemas das naves Soiuz e da estación espacial Mir na Cidade das Estrelas, en Rusia, e en 1992 entrou a formar parte do corpo de astronautas da ESA no Centro Europeo de Astronautas, en Colonia, Alemaña. En agosto de 1992 foi enviado ao Centro Espacial Johnson da NASA para adestrarse como especialista de misión do transbordador espacial. Participou nas misións STS-84, STS-66 e STS-103.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  Mark Wade (2018). "Clervoy, Jean-François André" (en inglés). Consultado o 30 de xaneiro de 2019.
2. 1 2 3 4 5  ESA, ed. (2019). "Jean-François Clervoy" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 31 de xaneiro de 2019. Consultado o 30 de xaneiro de 2019.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Jean-François Clervoy Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* STS-84
* STS-66
* STS-103

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q722679
* WorldCat
* VIAF: 103471050
* BNF: 148827783
* GND: 1193924162
* IMDb: nm5230963
* ISNI: 0000000076935209
* LCCN: n2009078487
* SUDOC: 119062097

 |
Un conxunto M (en azul) con elementos maiorantes (en vermello e verde) e o seu maiorante mínimo ou supremo (só o verde)
En matemáticas, particularmente na teoría da orde, un **elemento** **maiorante** dun subconxunto M dalgún conxunto preordenado (*K*, ≤) é un elemento de K que é maior ou igual que todos os elementos de M.  Do mesmo modo un **elemento minorante** de M defínese como un elemento de K que é menor ou igual a todos os elementos de M. Un conxunto cun maiorante (respectivamente, minorante) dise que está **limitado superiormente** ou **maiorizado** (respectivamente **limitado inferiormente** ou **minorizado**) por ese límite. 

Entre tódolos maiorantes do conxunto M que pertencen a K, denominamos supremo de M ao menor de todos estes maiorantes. Se o supremo pertence tamén a M denominase máximo de M. No diagrama de exemplo se o elemento verde pertenecese a M sería máximo, se non pertence daquela é supremo.

Simetricamente para os minorantes distinguimos ínfimo de mínimo.

Exemplos
--------

Por exemplo, 4 e 5 son minorantes para o conxunto *S* = {5, 8, 42, 34, 13934} (como un subconxunto dos enteiros ou dos números reais, etc.). Por outra banda, 6 non é un elemento minorante para S xa que non é menor que todos os elementos de S. 13934 e outros números *x* tales que x ≥ 13934 sería maiorantes para *S* .

O conxunto *S* = {42} ten o número 42 tanto coma maiorante coma minorante.

  

Cada subconxunto finito non baleiro dun conxunto totalmente ordenado ten elemento maiorantes e elemento minorante.

Límites das funcións
--------------------

As definicións pódense xeneralizar a funcións e mesmo a conxuntos de funcións.

Dada unha función f co dominio D e un conxunto preordenado (*K*, ≤) como codominio, un elemento *y* de K é un límite superior de f se *y* ≥ *f*(*x*) para cada x en D. O maiorante chámase óptimo se a igualdade cúmprese para polo menos un valor de x.

Do mesmo xeito, unha función g definida no dominio D e que teña o mesmo codominio (*K*, ≤) é maiorante de f, se *g*(*x*) ≥ *f*(*x*) para cada x en D. Ademais, dise que a función g é maiorante dun conxunto de funcións, se é maiorante de *cada* función dese conxunto.

A noción de límite inferior para (conxuntos de) funcións defínese de xeito análogo, substituíndo ≥ por ≤.

Límites estritos
----------------

Un maiorante dise que é un maiorante *mínimo* ou límite superior mínimo ou  supremo se ningún valor menor é maiorante. Do mesmo xeito, dise que un minorante ou límite inferior ou *ínfimo*, se ningún valor maior é un minorante.

Notas
-----

1. ↑  "upper-bound". *www.mathsisfun.com*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Elemento maior e menor
* Ínfimo e supremo
* Elemento maximal e minimal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13222579
* MAG: 77553402

 |
**Gaspar Sanz**, nome artístico de **Francisco Bartolomé Sanz y Celma**, nado en Calanda (Teruel) o 4 de abril de 1640 e finado probablemente en Madrid en 1710, foi un crego católico e un guitarrista español.

Biografía
---------

Estudou Música, Teoloxía e Filosofía na Universidade de Salamanca, da que parece que chegou ser catedrático de Música. Máis tarde viaxou até Italia, onde proseguiu os seus estudos de órgano na Capela Real de Nápoles e, logo, en Roma, onde perfeccionou os seus estudos de guitarra con Lelio Colista.

Tornou para España moi influído da súa estada en Italia, e pasou a ser instrutor de guitarra de Xoán II de Austria, a quen lle dedicou o libro "Instrución de música sobre a guitarra española".

Obra
----

A súa obra destaca polo gran número de edicións que acadou, de feito que non só influíu no panorama español da guitarra barroca senón que se estendeu ao longo de todo o século XVIII, época na que tratados e edicións o toman por modelo.

O seu tratado para guitarra é un manual completo de interpretación, con todo tipo de consellos técnicos e mosicais, acompañado de composicións do mesmo Sanz, que suman entre os tres volumes que forman o libro 90.

Da obra de Sanz fixéronse no XVII dúas edicións: a primeira en 1675 e a seguinte en 1697, aínda que os tres volumes que conforman a obra completa son de 1675. Posiblemente máis adiante se realizaron novas edicións, xa que Sanz gustaba de facer varias no mesmo ano, porque a obra se fixo moi popular. Polo prólogo da edición de 1675 sabemos que a obra se conserva completa, porque nel indica que a súa obra consta de tres libros. Tanto o libro segundo como, sobre todo, o terceiro, conteñen composicións de maior dificultade que o primeiro.

Sanz na actualidade
-------------------

No século XIX a música de Gaspar Sanz consolídase como unha referencia da historia dos manuais de guitarra. Na actualidade, a obra de Gaspar Sanz forma parte do repertorio estándar da maioría dos concertistas.

Ligazóns externas
-----------------

* Biografía e partitura de dominio público *(en francés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q440048
* WorldCat
* VIAF: 51876505
* AllMusic: mn0001206938
* BIBSYS: 1020462
* BNE: XX1107007
* BNF: 13899399q
* CANTIC: a10191094
* CERL: cnp01435960
* CiNii: DA09920303
* DBE: gaspar-sanz-celma
* Discogs: 841456
* Europeana: ID
* GEA: 11507
* GEC: 0060846
* GND: 12387162X
* ICCU: SCMV028925
* IMSLP: ID
* ISNI: 0000000110267866
* LCCN: n81024776
* MusicBrainz: ID
* Mutopia: SanzG
* NKC: ola2002153295
* NLA: 35171614
* NTA: 097215228
* OL: OL133706A
* openMLOL: 58853
* PTBNP: 421437
* SELIBR: 218988
* SNAC: w6sx78zs
* SUDOC: 082685916

 |