**Amasa Leland Stanford**, nado en Watervliet o 9 de marzo de 1824 e finado en Palo Alto o 21 de xuño de 1893, foi un magnate, avogado e político estadounidense, lembrado por ser o fundador, xunto coa súa esposa Jane, da prestixiosa Universidade Stanford. Emigrou dende Nova York en 1852 para participar na febre do ouro de California, onde se converteu nun comerciante e almacenista de éxito, grazas ao cal foi construíndo un imperio empresarial. Foi gobernador de California durante dous anos entre 1861 e 1863 e despois exerceu durante oito anos como senador do estado. Como presidente dos ferrocarrís Southern Pacific e Central Pacific, gozou de enorme poder na rexión e un impacto duradeiro en California.

Traxectoria
-----------

### Primeiros anos

Stanford naceu en Watervliet en 1824, agora parte da cidade de Colonie. Foi un dos oito fillos de Josias e Elizabeth Phillips Stanford. O pai de Stanford era un agricultor de economía media. Asistiu á escola común ata 1840 e foi educado na súa casa ata 1839. Asistiu ao Clinton Liberal Ins. e estudou dereito no Seminario Cazenovia en Cazenovia, Nova York entre 1841-45. En 1845 incorporouse á firma de avogados de Wheaton, Doolittle & Hadley en Albany.

O 30 de setembro de 1850 casou con Jane Lathrop en Albany. Ela era a filla de Dyer Lathrop, un comerciante desa cidade, e de Jane Anne (Shields) Lathrop. A parella non tivo fillos durante anos, ata o nacemento do seu único fillo, Leland DeWitt Stanford, nado en 1868, cando o seu pai tiña corenta e catro anos.

### Negocios

En 1852, Stanford trasladouse a California durante a febre do ouro. Stanford foi candidato sen éxito a gobernador de California en 1859.

Como un do "Catro Grandes" (*Big Four*, en inglés) magnates do ferrocarril, cofundou o 28 de xuño de 1861, o *Central Pacific Railroad*, do que foi elixido presidente. Os seus membros foron Charles Crocker, Mark Hopkins e Collis P. Huntington. En 1861 foi nomeado de novo como gobernador de California, e esta vez foi elixido.

Como presidente do Central Pacific, dirixiu a construción sobre as montañas, realizando 530 millas en 293 días. En maio de 1868 asociáronse con Lloyd Tevis, Darius Ogden Mills, HD Bacon, Hopkins e Crocker para a creación da Pacific Union Express Company, que se fusionou en 1870 con Wells Fargo & Company. Como xefe da empresa ferroviaria que construíu a liña do primeiro ferrocarril transcontinental dos Estados Unidos, sobre Serra Nevada, Stanford realizou a cerimonia de colocación do "remache de ouro" (Golden Spike) en Promontory (Utah), o 10 de maio de 1869.

En 1868, Stanford e os seus socios adquiriron o control do Southern Pacific, do que foi presidente. Tamén foi director de Wells Fargo & Company de 1870 a xaneiro de 1884.

Stanford mudouse a San Francisco en 1874, cando se converteu en presidente da Occidental & Oriental Steamship Company, a liña de barcos de vapor ao Xapón e a China asociada coa Central Pacific.

A Southern Pacific Company foi organizada en 1884 como un *holding* para as sociedades Central Pacific-Southern Pacific. Stanford foi presidente da Southern Pacific Company dende 1885 ata 1890, cando se viu obrigado a abandonar o cargo e a presidencia da Southern Pacific Railroad, por Huntington en vinganza pola elección ao Senado de Stanford en 1885. Stanford foi elixido presidente do comité executivo da Southern Pacific Railroad en 1890, e estivo neste posto e a presidencia do Central Pacific Railroad ata a súa morte.

Stanford tivo dúas adegas, a Leland Stanford Winery, fundada en 1869, e o terreo de 220 km² Great Vina, no condado de Tehama. Tamén posuía unha mansión en Sacramento, California, e unha residencia no barrio de Nob Hill en San Francisco. A súa residencia en Sacramento foi declarada Parque Histórico Estatal da Mansión de Leland Stanford.

Naquela época comprou 650 hectáreas de terreo coa fin de construír unha enorme granxa de cabalos, á que chamou Palo Alto Stock Farm. Máis tarde adquiriu as propiedades lindeiras, chegando a xuntar máis de 8000 hectáreas en total. A pequena cidade que ía emerxendo tomou o nome de Palo Alto por conta dunha gran sequoia que había na zona, xunto ao regato de San Francisquito.

Universidade Stanford
---------------------

*Leland Stanford*, por Jean-Louis-Ernest Meissonier, 1881, Museo Stanford.
Stanford e a súa dona, Jane, tiveron un fillo, Leland Stanford Junior, que morreu de febre tifoidea con quince anos, en 1884, cando a familia estaba de viaxe por Italia. Poucas semanas despois da súa morte, os Stanford decidiron que, debido a que xa non podían facer nada polo seu propio fillo, "os fillos de California serán os nosos fillos". E rapidamente dispuxéronse a atopar un xeito duradeiro para lembrar e honrar a memoria do seu amado e defunto fillo.

Barallaron varias posibilidades, como un museo ou unha escola técnica, pero ao final decidíronse por unha universidade en California (aínda que, finalmente, tamén crearon un museo). Si que é certo que visitaron o presidente da Universidade Harvard, naquel momento Charles William Eliot, pero foi unicamente para recibir consellos e recomendacións á hora de iniciar o proxecto. A verdade é que estiveron reunidos tamén co director da Universidade Cornell de Nova York, cos responsables do MIT (o Instituto Tecnolóxico de Massachusetts) e co director da Universidade Johns Hopkins, en Baltimore. De todos eles levaron ideas para fundar a súa institución, e a Universidade Stanford abriu as súas portas o 1 de outubro de 1891. Realmente, o seu nome orixinal é Universidade Leland Stanford Junior.

Notas
-----

1. ↑  Tuterow, Norman E. *The governor: the life and legacy of Leland Stanford, a California colossus, Volume 2*. (2004: Arthur H. Clark Co.2004) páxina 1146.
2. ↑  Carlisle, Rodney P. (editor). *Handbook to Life in America, Vol. 4*. (abril de 2009: Facts on File) páxina 8.
3. ↑  Cummings, Bruce. "Dominion from Sea to Sea: Pacific Ascendancy and American Power." (2009: Yale University Press.) páxina 672.
4. ↑  Lindsay, David. *Madness in the Making.* (2005: Universe.) páxina 214.
5. ↑  Goethals, George R. et al. *Encyclopedia of Leadership, Vol. I*. (2004: Sage Publications.) páxina 897.
6. ↑  *Dictionary of American Biography*, Vol. XVII, p. 502.
7. ↑  "Jane Stanford: The woman behind St". Stanford University. Arquivado dende o orixinal o 21 de maio de 2016. Consultado o 14 de xuño de 2016.
8. ↑  Noel M. Loomis, *Wells Fargo*, pp. 199-200. Nova York: Clarkson N. Potter, Inc. 1968.
9. ↑  *The National Cyclopaedia of American Biography*, Vol. II, p. 129. New York: James T. White & Company, 1899. Reprint of 1891 edition.
10. ↑  *Dictionary of American Biography*, Vol. XVII, pp. 503, 504.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Leland Stanford Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Biografía de Leland Stanford en *California State Library*
* Governor Leland Stanford biography at the California State Library
* Beyond Capitalism: Leland Stanford's Forgotten Vision, by Lee Altenberg, *Sandstone and Tile*, 1990, Stanford Historical Society
* Penny Postcards: Leland Stanford's store: Michigan Bluff, California
* Stanford's racist speech: "Leland Stanford promised in his inaugural address to protect the state from "the dregs of Asia" -PBS.org
* The Philanthropy Hall of Fame, Leland Stanford Arquivado 17 de marzo de 2016 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q382109
* WorldCat
* VIAF: 52824963
* BNB: ID
* BNF: 15037383h
* CERL: cnp00811353
* EBID: ID
* FAST: 59534
* GND: 131567519
* ISNI: 0000 0001 2133 2029
* LCCN: n80107311
* NDL: 00621505
* NTA: 175171653
* OL: OL354737A
* SNAC: w6x92d58
* SUDOC: 13088362X
* Treccani: leland-stanford
* ULAN: 500326383
* USCongress: S000793
* WikiTree: Stanford-737

 |