Exemplar de **basilikon** da primeira época, con Cristo sedente e as imaxes de Andrónico II e Miguel IX sostendo un lábaro entre eles, coa lenda: ΘΕΕ ΒΟΗΘΕΙ AYTOKPATOPEC PWMAIWN ("Deus axuda os emperadores dos romanos").
O **basilikon** (en grego: *βασιλικόν [νόμισμα], basilikón*), coñecido tamén como **doukaton** (*δουκάτον*), foi unha moeda bizantina de prata de ampla circulación, propia da primeira metade do século XIV. A súa introdución supuxo a volta á cuñaxe a grande escala da moeda arxéntea durante o Imperio Bizantino e, asemade, o abandono total das moedas de ouro a mediados dese século.

Historia
--------

Ducado de prata de Venecia de Francesco Dandolo (ca. 1328).  A semellanza da iconografía co **basilikon** é evidente.
O basilikon foi introducido no sistema monetario cara a 1304 ou 1307 polo emperador Andrónico II Paleólogo (1282-1328), como unha imitación directa do ducado veneciano de prata (ou *grosso*) principalmente para o pagamento aos mercenarios da Compañía Catalá nas campañas contra os turcos. Esta nova moeda seguiu estritamente a iconografía do modelo veneciano, con Cristo sedente nos seus anversos e as dúas figuras en pé de Andrónico II e do seu fillo e coemperador Miguel IX (1294-1320), en substitución de San Marcos e o Dux de Venecia, nos reversos. A semellanza foi aínda reforzada polo uso habitual da palabra "ducado" para designar ambas as moedas, malia ser basilikon ("a moeda do emperador") a denominación oficial da bizantina.

Morrisson apunta a posibilidade de que tal denominación faga mención á vocación de uso non cotián desta moeda, en oposición ao politikon (*πολιτικον*: "da cidade; cívico"), cuñado en billón e destinado ás transaccións máis ordinarias.

O basilikon era de prata de gran pureza (920 milésimas), cuñado nun disco plano e non cóncavo ("scyphate"), como no caso doutras moedas bizantinas. O seu peso oficial era de 2,2 gramos e o seu valor era o da doceava parte do hyperpyron de ouro, moeda que funcionaba como padrón para as equivalencias de todas as moedas de prata bizantinas, desde o hexagrama ao miliaresion. No entanto, a equivalencia real no mercado era inferior e flutuou en función da variación do prezo da prata (entre 12 e 15 pezas por cada hyperpyron).

Coñécese tamén a cuñaxe de moedas de medio basilikon.

Nas décadas dos 1330 e de 1340, con todo, o peso do basilikon reduciuse moi considerablemente, por mor dunha escaseza de prata que afectou a toda Europa e o Mediterráneo, e chegou a caer ata 1,25 gramos. O basilikon deixou de emitirse na década de 1350. A redor de 1367 foi substituído por unha nova moeda de máis peso chamada stavraton.

Notas
-----

1. ↑  Hendy (1985). Páxina 531.
2. ↑  Alfaro Asins, C. et al. "Basilicón". En *Diccionario de numismática*. Ministerio de Cultura. Madrid, 2009. ISBN 978-84-8181-405-7
3. ↑  "Basilikon" en *Forum Ancient Coins.*
4. ↑  "Basilikon". En *Tipos de moneda bizantina. www.Tesorillo.com*
5. ↑  "The Basilikon Episode (1304-ca. 1367)". En *The History of Bizantine Coinage*.
6. ↑  Hendy (1985). Páxina 531-432.
7. ↑  Grierson (1999). Páxina 16.
8. ↑  Kazhdan (1991). Páxina 266.
9. ↑  Morrisson, C.; Bendall, S. "Monnaies de la fin de l'empire byzantin à Dumbarton Oaks : un catalogue de référence". En *Revue Numismatique*. 2001. 157. Páxina 486.
10. ↑  Grierson (1999). Páxinas 16, 45.
11. ↑  Hendy (1985). Páxinas 531-533.
12. ↑  "La monnaie au XIVe et au XVe siècle: hyperpère, basilikon et stavraton". En Morrisson, C. et al. *Byzance et sa monnaie (IVe-XVe siècle)*. Lethielleux. 2015.
13. ↑  Kazhdan (1991). Páxina 266-267.
14. ↑  Hendy (1985). Páxinas 533-634.
15. ↑  Kazhdan (1991). Páxina 267.
16. ↑  Alfaro Asins, C. et al. (2009). "Stauraton".
17. ↑  Cutler, Anthony. "The stavraton: evidence for an elusive byzantine type". En *Museum Notes (American Numismatic Society)*. Vol. 11 (1964), pp. 237-244.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Basilikon Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Moeda bizantina
* Cecas bizantinas
* Moeda da Antiga Roma
* Moeda da Antiga Grecia
* Hyperpyron

### Bibliografía

* Grierson, Philip. *Byzantine coinage*. Dumbarton Oaks. 1999. ISBN 978-0-88402-274-9
* Hendy, M. *Studies in the Byzantine Monetary Economy c.300-1450*. Cambridge University Press, 1985. ISBN 0-521-24715-2
* Hendy, M. *The economy, fiscal administration and coinage of Byzantium*. Londres, 1989. ISBN 0860782530
* Kazhdan, Alexander Petrovich, ed. *The Oxford Dictionary of Byzantium*. Oxford University Press, 1991. ISBN 978-0-19-504652-6
* Sabatier, Justin. *Description générale des monnaies byzantines frappées sous les Empereurs d'Orient.* 2 vol. París, 1862

### Ligazóns externas

* "Basilikon". Catálogo con imaxes e descricións en Coin Archives
* Moedas bizantinas catalogadas por orde cronolóxica de emperadores
* Moedas bizantinas catalogadas segundo a o bran de Sear: *Byzantine Coins & Their Values*
* *Digital Library Numis* Arquivado 05 de xullo de 2018 en Wayback Machine. (bibliografía en liña de numismática bizantina)