**Manuela Serra Sabater,** nada en Madrid en 1901 e finada en Madrid en 1988, foi unha pioneira española no campo da neurociencia. Foi preparadora mecanógrafa no Laboratorio de Investigacións Biolóxicas de Santiago Ramón e Cajal na década de 1920, sendo unha das dúas mulleres mencionadas expresamente por Santiago Ramón y Cajal ao describir o Instituto Cajal ou Instituto de Madrid.

Traxectoria
-----------

Manuela Serra foi a segunda filla de José Serra e López de Sagredo, avogado e de Guadalupe Sabater, procedente dunha familia acomodada. A familia Serra Savater vivía na rúa do Prado, 26 , sendo veciños de Ramón y Cajal. Foi colaboradora súa no Instituto Cajal de Madrid. onde ingresou en 1918. Pronto Ramón e Cajal advertiu nela motivación e aptitudes para o estudo, ofrecéndose a pagar os seus estudos de medicina, cousa que a súa nai rexeitou. Consta que ingresou no Instituto por oposición na categoría de "Preparadora mecanógrafa" en agosto de 1926 polo que recibía un soldo de 3000 pesetas anuais.

O seu labor investigador no Laboratorio de Investigacións Biolóxicas conseguiu resultados relevantes no campo da bioloxía e a neuroloxía.

En 1927 deixou de traballar no laboratorio ao contraer matrimonio, seguindo o costume do momento. Tivo dous fillos e morreu na cidade de Madrid en 1988.

É sorprendente o feito de que durante moito tempo non se prestou atención á presenza e contribución de neurocientíficas tales como Serra, que completan a visión dunha das escolas científicas máis exitosas da Historia da Ciencia biomédica, xunto á de Louis Pasteur, como en 2017 recoñeceu a UNESCO.

### Obra

Serra foi a autora dun artigo publicado no Diario do Laboratorio en 1921, *Notas sobre as gliofibrillas da neuroglía da ra* (Artigo de Revista 1921).​ É probable que esta fose a razón pola cal Ramón e Cajal menciona a Manuela Serra entre os seus discípulos en 1922, sen mencionar en cambio á súa irmá Carmen. Manuela Serra aparece así mesmo como membro do *Laboratorio de Investigacións Biolóxicas* entre 1921 e 1925.

O artigo foi inicialmente concibido como continuación dun estudo de Claudio Sala i Pons, describía as gliofibrillas da neuroloxía da ra, e estaba ilustrado con sete figuras que incluían un total de10 debuxos. Serra descubriu a presenza de mesoglia/microglia7 na materia branca e, posiblemente, na materia gris.

Serra utilizaba a metodoloxía de Ramón e Cajal, que melloraba métodos previamente descritos por Max Bielschowsky. ​ As ilustracións orixinais de Manuela Serra eran de boa calidade, e diferentes das que realizaban Ramón y Cajal e outros científicos tales como Pío del Río Hortega ou Fernando de Castro.

Ao final do artigo, Serra agradece expresamente ao seu mestre, Ramón e Cajal polos seus ensinos, así como tamén a outro axudante do Laboratorio daquel momento, Rafael Lorente de Nó.

Resulta curioso que o manuscrito de Manuela Serra está asinado e datado en xaneiro de 1922, mentres que foi publicado no diario do ano anterior, e Ramón e Cajal refírese expresamente á súa colaboración con Manuela Serra en 1921.

Recoñecementos
--------------

Ramón e Cajal cita unicamente a dúas mulleres como membros da súa escola: Laura E. Forster (1911) e Manuela Serra (1918-1927), que publicaron traballos na revista do *Laboratorio de Investigacións Biolóxicas*, a revista do despois denominado Instituto Cajal.

En 1921, publicou "Notas sobre las gliofibrillas de la neuroglía de la rana" (Artigo de Revista 1921).​

Notas
-----

1. ↑  Ansede, Manuel (2019-07-23). "Las olvidadas pioneras de la neurociencia". *El País* (en castelán). ISSN 1134-6582. Consultado o 2020-12-18.
2. 1 2 3 4 5 6  Giné, Elena; Martínez, Carmen; Sanz, Carmen; Nombela, Cristina; de Castro, Fernando (2019). "The Women Neuroscientists in the Cajal School" (en inglés) **13**. ISSN 1662-5129. doi:10.3389/fnana.2019.00072. Consultado o 2020-12-18.
3. 1 2  "Laura Forster and Manuela Serra at the Cajal School – WiNEu" (en inglés). Consultado o 2020-12-18.
4. ↑  "La Época". *Hemeroteca Digital. Biblioteca Nacional de España* (en castelán). Consultado o 2020-12-18.
5. 1 2  Aragón, Heraldo de. "¿Dónde están las mujeres de la escuela de Ramón y Cajal?" (en castelán). Consultado o 2020-12-18.
6. ↑  "La Voz de la Mujer del 31 de agosto de 1926. Biblioteca Digital memoriademadrid" (PDF).
7. ↑  Álvarez, Ana (2019-07-24). "Cuatro científicas que trabajaron con Ramón y Cajal" (en castelán). Consultado o 2020-12-18.
8. ↑  "Las neurocientíficas que investigaron con Cajal salen del olvido" (PDF). *ifth.es* (en castelán). 11 de febreiro de 2019. Consultado o 23 de maio de 2023.
9. 1 2  "UCM-Biblioteca de la Facultad de Medicina". Consultado o 2020-12-18.
10. ↑  "Universidad Autónoma de Madrid - Mujeres en la Escuela de Cajal". Arquivado dende o orixinal o 19 de setembro de 2020. Consultado o 2020-12-18.
;

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Manuela Serra, la científica sin carrera a la que Ramón y Cajal quiso pagarle los estudios no blog Mujeres con Ciencia