O amencer **do século XX en Galiza**, aínda que se iniciase coa folga xeral de 1900, semellaba achegar unha nova época de progreso.

Introdución
-----------

O século XX *era -*segundo Crouzet*- a imaxe dun pobo próspero, aberto, no cal as barreiras de toda clase se reducen ó mínimo, no cal circulan libremente os homes e mercancías, capitais, ideas; no cal a produción e o comercio acadan o nivel máis alto da historia da humanidade*

A pesar disto, segue Crouzet, *esta República da Utopía está moi lonxe de ser todo o mundo, nin tan sequera toda Europa, trátase soamente da Europa dominante*.

Cando a I guerra mundial sacode o mundo, *a paz de Versalles trocou o mapa de Europa e deu satisfacción ás nacionalidades asoballadas polos grandes imperios europeos. Houbo no mundo un respiro de esperanza para os pobos débiles politicamente, e tamén as nacionalidades hispánicas volveron entre si e trataron de revaloriza-las súas culturas. Galicia non podía ficar atrás naquel movemento nacionalista, con tanta máis razón canto que fora un galego, Alfredo Brañas, quen primeiro elaborara as ideas rexionalistas*

A Revolución Rusa supuxo o triunfo do proletariado e obrigou ós intelectuais a tomar posición. Así o comenta Florentino López Cuevillas:

> 
> 
> Cando a loita semellaba acabar, aló na afastada Rusia, que nós admirábamos tanto pola súa literatura, o seu orientalismo e o seu cristianismo evanxélico, xurdiu como unha ameaza a pantasma da revolución social [...] E foi entón cando nós, coma os máis, tivemos conciencia dun perigo que ameazaba non soamente as nosas ideas de liberdade pública, senón tamén a nosa liberdade individual; pois o comunismo estatista, ó xeito ruso, que bote por terra as fortes torres dos donos da industria e os donos da terra, non é de supoñer que faga moito aprecio das nosas pobres torres de marfil. E diante do espectáculo dunha Moscova co traballo obrigatorio nas fábricas, coa ciencia oficial levada ós últimos extremos `...pousamos o himation dos gregos, o albornoz dos árabes, [...] e vestindo a chaqueta demos en ollar afincadamente arredor de nós, e así estamos, e así estou*.*
> 
> 

A fin da guerra do 14, supuxo o nacemento de moitas nacións independentes. Este feito supuxo para Galiza un pulo anovador- comenta Ramón Piñeiro- *que se foi condensando en tres focos principais de actividades: o foco ourensán-pontevedrés, que deu orixe á revista Nós, o foco coruñés, que deu orixe as Irmandades da Fala, e o foco compostelán [...] que deu orixe á creación do Seminario de Estudos Galegos*

As mudanzas agrarias
--------------------

*A Nosa Terra* foi o voceiro de Solidaridad Gallega, partido agrarista que buscaba a redención foral.

|  |
| --- |
| **Poboación activa en Galiza**[] |
| Ano | Residencia urbana | Sector primario | Industria | Servizos |
| 1900 | 9,9 % | 85,9 % | 5,9 % | 8,1 % |
| 1930 | 13,5 % | 65,3 % | 14,7 % | 20 % |

As melloras técnicas agrícolas e a redención foral, a cal se realizou sobre todo no período 1918/1923, van modificar notabelmente a sociedade galega do primeiro terzo do século XX.

A industria conserveira
-----------------------

A partir de 1880 vaise instalando unha importante industria conserveira nas rías galegas, e no ano 1907 temos localizadas fábricas conserveiras en Vigo, Pontevedra, Arousa, Noia, Corcubión, o golfo Artabro, Ortigueira, Viveiro e Ribadeo.

Notas
-----

1. 1 2  Crouzet: Introducción a "La Época Contemporánea", vol. III da Historia Xeral das Civilizaciones, Destino, Barcelona, 1965
2. 1 2  Xosé Ramón Fernández-Oxea: "Índice da revista Nós", en Nós. Homenaxe da Real Academia Galega, Vigo, 1970
3. ↑  R. Piñeiro: Introdución ó libro de R. Lugrís Vicente Risco na cultura galega, Galaxia, Vigo, 1963.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---