**Xabier Zubiri Apalategui**, nado en Donostia o 4 de decembro de 1898 e finado en Madrid o 21 de setembro de 1983, foi un filósofo vasco e un dos máis importantes de España no século XX, cunha obra extraordinariamente creativa e consistente.

Traxectoria
-----------

Fixo os estudos secundarios na súa cidade natal até 1915. Trasladouse a Madrid para ingresar no Seminario Conciliar, onde foi alumno de Juan Zaragüeta. Comezou estudos na Universidade Central na Facultade de Filosofía e Letras, con profesores como José Ortega y Gasset ou Javier García Morente.

### Lovaina e Roma

Entre 1920 e 1921 Zubiri trasladouse a Lovaina para ampliar os seus estudos filosóficos. Mentres, nun ínterim, en novembro de 1920, presentou na Universidade Pontificia de Roma a súa tese de doutoramento en teoloxía. En Lovaina trabou os primeiros contactos coa fenomenoloxía. De feito, Zubiri presentou a súa memoria de licenciatura en Lovaina sobre ese campo (*Le problème de le objectivité d'après Edmund Husserl. I: La logique pure* / *O problema da obxectividade segundo Edmund* Husserl*, I: A lóxica pura*). Antes de acabar o curso de 1921, en maio Zubiri leu a súa tese doutoral, *Ensayo de una teoría fenomenológica del juicio*, na Universidade Central madrileña, dirixida por Ortega. Ese mesmo ano foi ordenado sacerdote.

### Profesor, viaxe a Alemaña e matrimonio

En 1926 obtivo a cátedra de Historia da Filosofía na Universidade Central, vacante tralo pasamento de Adolfo Bonilla San Martín. En 1929 seguiu cursos en Friburgo (Alemaña) co seu admirado Edmund Husserl e con Martin Heidegger. Pasou por Berlín antes de reincorporarse á súa cátedra madrileña en 1931. En 1935 obtivo a secularización e casou o ano seguinte con Carmen Castro, filla do profesor e ensaísta Américo Castro. O matrimonio pasou os anos da Guerra Civil española en París.

### Dificultades durante o franquismo

Ao regresar a España acabada a guerra, Zubiri non puido retomar o traballo na súa cátedra madrileña, por oposición das autoridades eclesiásticas. Trasladouse daquela a Barcelona e impartirá clases na universidade entre 1940 e 1942. 

Ante as dificultades impostas polas autoridades franquistas, Zubiri decide pedir a excedencia. De regreso a Madrid impartirá cursos privados, e verá financiada pola banca Urquijo unha empresa de publicacións. Dese xeito, e a través de cursos e conferencias no estranxeiro, puido sosterse economicamente, en tanto ía madurando e publicando a súa obra. Parte dela foi publicada postumamente.

Tumba de Xabier Zubiri e a súa muller no Cemiterio Civil de Madrid

A filosofía de Zubiri
---------------------

Talvez o principal achado de Zubiri é a creación dun sistema metafísico que enraíza na súa visión do ser humano como unha "intelixencia sentinte" situada na realidade. Neste sistema, o ser humano é "relegado" polo "poder do real", de xeito que a súa realidade persoal está intimamente conectada con entes situados nun contexto real. Ao tempo, o ser humano pode ser considerado o autor do seu propio ser persoal (o seu "Eu"), a través da apropiación pola experiencia e polo exercicio da liberdade persoal dentro dun contexto real, de modo que Zubiri pode referirse ao ser humano como "animal de realidades". A apertura do ser humano ante as posibilidades é o que fai do ser humano unha "esencia aberta", concepto que se opón a "esencia pechada" (é dicir, unha estrutura que simplemente obra segundo regras de funcionalidade).

Obra (Selección)
----------------

* *Ensayo de una teoría fenomenológica del juicio* (1923)
* *Hegel y el problema metafísico*, in rev. Cruz y Raya (1933)
* *La idea de Naturaleza: la nueva física*, in rev. Cruz y Raya (1934)
* *El saber filosófico y su historia*, in rev. Cruz y Raya (1935)
* *Ciencia y realidad*, in rev. Escorial (1941)
* *Naturaleza, Historia, Dios* (1944)
* *Sobre la esencia*" (1962)
* *Cinco lecciones de filosofía*  (1963)
* *El hombre, realidad personal* [1963]
* *El origen del hombre* [1964]
* *Notas sobre la inteligencia humana* [1966–67]
* *La dimensión historica del ser humano* [1973]
* *El hombre y su cuerpo* [1974]
* *El problema teologal del hombre* [1975]
* *El concepto descriptivo del tiempo* [1976]
* *Respectividad de lo real* [1979]
* *Inteligencia y Realidad* (1980)
* *Inteligencia y Logos* (1982)
* *Inteligencia y Razón* (1983)

As seguintes son obras publicadas postumamente:

* *El hombre y Dios* (1984)
* *Sobre el hombre* (1986)
* *Estructura dinámica de la realidad* (1989)
* *Sobre el sentimiento y la volición* (1992)
* *El problema filosófico de la historia de las religiones* (1993)
* *El problema teologal del hombre: Cristianismo* (1997)
* *Los problemas fundamentales de la metafísica occidental* (1994)
* *Primeros escritos (1921-1926)* (2000)
* *Espacio. Tiempo. Materia* (1996)
* *El hombre y la verdad* (1999)
* *Sobre la realidad* (2001)
* *Sobre el problema de la filosofía y otros escritos (1932-1944)* (2002)
* *El hombre: lo real y lo irreal* (2005).

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Domínguez Prieto, Xosé Manuel (2003). *Xabier Zubiri*. *A Coruña: Baía Edicións*. ISBN 978-84-96128-31-6.

### Ligazóns externas

* Coca, Juan Romay (2008). "Actualidad del concepto de phylum en Zubiri". *Ideas y valores: Revista Colombiana de Filosofía* **57** (136): 59–68. ISSN 0120-0062. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q680632
* WorldCat
* VIAF: 44318714
* Auñamendi: 148516
* BIBSYS: 8020461
* BLBNB: 000162312
* BNA: 000056124
* BNE: XX903147
* BNF: 120559574
* BRE: 4170744
* BVMC: 40708
* CANTIC: a10180722
* CiNii: DA07146842
* DBE: xavier-zubiri-apalategui
* DeutscheBio: 119174499
* Dialnet: 20474
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 48301
* GEC: 0073412
* GND: 119174499
* ICCU: CFIV116291
* ISNI: 0000 0001 2100 982X
* LCCN: n80001442
* NKC: jn20040423009
* NTA: 072550201
* OL: OL6467214A
* PTBNP: 118461
* SUDOC: 027524930

 |