**José Martinho Montero Santalha**, nado en Cerdido o 5 de abril de 1947, é un teólogo e lingüista galego.

Traxectoria
-----------

En 1957 ingresou no seminario diocesano de Mondoñedo, onde cursou os estudos de Humanidades e Filosofía. En 1965 iniciou os estudos de Teoloxía na Pontificia Universidade Gregoriana (PUG) de Roma, onde se licenciou en Teoloxía en 1969, e seguiu despois os cursos de doutoramento, sendo profesor agregado na mesma Universidade Gregoriana nos cursos 1972-73 e 1973-74. Licenciouse en Filosofía pola Pontificia Universidade de San Tomé de Aquino de Roma. En 1971 foi ordenado sacerdote por Monseñor Miguel Anxo Arauxo, bispo da súa diocese de Mondoñedo-Ferrol, sendo a súa a primeira ordenación sacerdotal oficiada en lingua galega (os textos son adaptación e tradución do propio Montero).

Durante a súa etapa en Roma foi membro fundador do grupo «Os Irmandiños», constituído por galegos residentes na cidade e preocupados pola recuperación do galego como lingua vernácula no eido da Igrexa Católica. Foi un dos autores e asinantes do *Manifesto para a supervivência da cultura galega*, publicado en 1974 nas revistas *Seara Nova* (de Lisboa, dirixida por Rodrigues Lapa), e *Cuadernos para el diálogo* (de Madrid).

Regresou a Galiza en 1974, establecéndose en Ferrol. Foi profesor de Teoloxía no ITC (Instituto Teolóxico Compostelán), que ten a súa sede no Seminario Maior (San Martiño Pinario) de Santiago de Compostela. Licenciouse en Filoloxía Hispánica pola UNED e no ano 2000 acadou o doutoramento pola Universidade da Coruña cunha tese sobre as rimas da poesía trobadoresca. Deu clases de lingua inglesa en Ferrol, e, desde 1994 ata a súa xubilación en 2017, de Lingua e Literatura Galega na Facultade de Ciencias da Educación da Universidade de Vigo, no campus de Pontevedra.

#### Investigación lingüístico-literaria

Aínda que desenvolveu actividades de estudo e investigación lingüístico-literaria en diversos campos da cultura galega (especialmente no relativo á cultura relixiosa), a súa especialidade, na que se engloba o maior número de traballos publicados, é a poesía trobadoresca galego-portuguesa, tanto a lírica profana (coa edición de varios trobadores) como as *Cantigas de Santa Maria* (das que, entre outros trabalhos, editou o texto crítico completo: *Cantigas de Santa Maria (Texto crítico completo)*, 2021.

#### Reintegracionismo

Homenaxe a Carvalho Calero en 2008.
A súa obra está vinculada á defensa do reintegracionismo. Redactou unha proposta de unificación ortográfica desta corrente, publicada en 1976 na revista *Grial* co nome de *Unificación ortográfica galego-portuguesa*. Este texto recollía a proposta feita por Manuel Rodrigues Lapa de adoptar o portugués como forma literaria do galego, e, suxerindo un punto de encontro coas matizacións de Ramón Piñeiro, propuña como um primeiro paso para un proceso de reintegración lingüística galego-portuguesa un inmediato e progresivo achegamento ortográfico.

En 1994, nun artigo publicado na revista *Temas do Ensino*, defendeu a creación da Academia Galega da Língua Portuguesa, que se fundou finalmente en Santiago de Compostela en 2008 e da que foi o primeiro presidente (2008-2016) e membro da comisión de lexicografía, amais de subdirector do *Boletim da AGLP*.

Participou na fundación da AGAL (Associaçom Galega da Língua) e das Irmandades da Fala da Galiza e Portugal.

Obra
----

Foi membro fundador das revistas *Boa Nova*, *O Tempo e o Modo*, *Agália*, *Estudios Mindonienses* e *Encrucillada*, da que tamén foi membro da redacción. En 1977 gañou o Premio Fernández Latorre de xornalismo, concedido por *La Voz de Galicia* polo artigo "Integración lingüística galego-portuguesa". Participou na tradución do Novo Testamento ao galego.

### Obra editada en libro

#### Poesía

Quince poemas seus aparecen no libro *Un alpendre de sombra e de luar. A escola literaria da diocese de Mondoñedo-Ferrol* (Félix Villares Mouteira, 2007). Deles, catro son de temática relixiosa (de Nadal), tres sobre a lingua galega, dous adicados ao Camiño de Santiago e dous sobre Pontevedra.

#### Narrativa

*Oxalá voltassem tempos idos! Memórias de Filipe de Amância, pajem de Dom Merlim* (Edicións Laiovento, 1994). 

#### Ensaio

* *Directrices para a reintegración lingüística galego-portuguesa* (Ferrol, 1979).
* *Método prático de língua galego-portuguesa* (Ourense, 1983).
* *Carvalho Calero e a sua obra* (Edicións Laiovento, 1993).

#### Investigación

*As rimas da poesia trovadoresca galego-portuguesa: catálogo e análise* (A Corunha, 2000). 

*O nome da Galiza* (GZe-ditora, 2005). 

*O texto do testamento de 1214 de Dom Afonso II, rei de Portugal: Edições filológica, crítica e paleográfica* (Santiago de Compostela: Academia Galega da Língua Portuguesa, 2015). 

*Cantigas de Santa Maria (Texto crítico completo)* (Perlio, 2021). 

#### Obras colectivas

* *Por um galego extenso e útil* (Através Editora, 2010).
* *Carvalho Calero atual* (Através, 2012).

### Obra destacada en revistas

* "Na morte de Rodrigues Lapa". Artigo na revista *Agália*, nº 17, 1989.
* *As sete cantigas de amor de Dom Dinis do fragmento Sharrer*. *Agália*, 1997.

Notas
-----

1. ↑  López Muñoz, Daniel (1989). *O idioma da Igrexa en Galicia*. Consello da Cultura Galega. ISBN 8487172504.
2. ↑  *A Lusofonia e a Língua Portuguesa da Galiza: Dificuldades do presente e tarefas para o futuro* Arquivado 05 de novembro de 2013 en Wayback Machine. Actas do Congreso Internacional de Lingua, Cultura e Literaturas Lusófonas (Homenaxe ao profesor Ernesto Guerra da Cal): Santiago, 15-17 de setembro de 1994, Pontevedra - Braga: Irmandades da Fala da Galiza e Portugal, 1994, 452 pp. In *Temas de O Ensino de Linguística, Sociolinguística e Literatura*, volume VII-IX, núms. 27-38 (1991-1994), pp. 137-149).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía na web da AGLP.
*