Na mitoloxía grega, **Leto** (en grego antigo Λητώ *Lêtố*, en dórico *Lato*, "a agochada") é unha filla dos titáns Ceo e Febe e, no panteón olímpico, nai con Zeus dos xemelgos Apolo e Artemisa. Na mitoloxía romana o seu equivalente, como nai de Apolo e Diana, é **Latona**. Coa súa irmá Asteria, foi louvada coma deusa da noite e alternativamente da luz do día.

Adoración
---------

En Creta, na cidade de Dreros, o arqueólogo grego Spyridon Marinatos escavou en 1935 un templo de fogar do século VIII a. C. no que achou tres figuras de culto da tríade apolínea: Apolo, Artemisa e Leto. A figura de Leto foi realizada no estilo orientalizante cedo de finais do século VIII a. C. (ou ben cara ao 650 a. C.), usando a técnica do *sphyrelaton*: martillando láminas de bronce sobre un núcleo de madeira que lles daba forma. Ten 40 ou 45 cm, e posúe un corpo e vestido de estilo xeométrico que anticipa xa o estilo dedálico. Actualmente atópase exposta no Museo Arqueolóxico de Heraclión, na vitrina 20 da sala 19. Walter Burkert sinala (en *Relixión grega*) que en Festos aparece vencellada cun rito de iniciación.

Leto era a deusa principal de Licia (Anatolia). O seu santuario, o Letoon preto de Xanto, unía a confederación licia de cidades-estado. A xente de Cos tamén reclamaba a Leto como súa.

Unha medida dunha deusa Leto tan primordial pode recoñecerse no seu pai titán, cuxo nome Ceo» vencéllao coa esfera do ceo de polo a polo, e a súa nai Hebe, que é precisamente o epíteto "puro" e "purificador" da lúa chea.

Nacemento de Artemisa e Apolo
-----------------------------

Zeus tentou violar á súa irmá Asteria, que fuxiu transformándose en paspallás, guindándose ao mar e converténdose na illa flotante de Ortiguia, coñecida despois como Delos.

Hera persegue a Leto e logra que ningún lugar a acolla para o parto agás a illa Ortiguia, que se atopaba baleira. Trata de impedir o parto prohibindo á súa filla Ilitía, deusa dos partos, que a atenda, e cando Leto xa ten un atraso de 9 días os deuses conmóvense das súas dores e fan que naza primeiro Artemisa e que esta axude á súa nai no nacemento de Apolo.

A illa Ortiguia queda fixada ao fondo con 4 columnas e muda o seu nome polo de Delos, que significa rechamante, en relación con Apolo, deus da luz.

Hera conseguiu que Xea crease á serpe Pitón para que devorase ao neno, mais Apolo convértese en mozo en só 4 días e mata a Pitón. Así, aprópiase do Oráculo de Delfos, que vixiaba a serpe.

Na persecución de Hera, Leto e mailos seus fillos chegan a un estanque e cando vai darlles de beber, uns campesiños, instigados por Hera, removen a auga converténdoa en lama e Zeus castígaos converténdoos en ras.

Apolo e Artemisa foron grandes protectores da súa nai e mataron o xigante Ticio por tentar violala.

Tamén a defenderon das esmorgas de Níobe, dona de Anfión, co que tivo 7 fillos homes e 7 femias, e que se escarniou de Leto por escasa descendencia, sendo castigada a ver morrer a todos os seus fillos polas frechas de Apolo e Artemisa, salvándose só Cloris.

Notas
-----

1. ↑  Hesíodo na Teogonía 404, Apolodoro 1.9, Diodoro Sículo 5.67.1, e prefacio das Fábulas de Hixino. Só noméase a Ceo no Himno homérico a Apolo III 61, o Canto das procesións en Delos de Píndaro, o fragmento 44A de Safo de Lesbos, o Himno a Delos de Calímaco 150, o Himno órfico 35, Ovidio nas súas Metamorfoses 6.186 e as Fábulas de Hixino 140.
2. ↑  Hesíodo na Teogonía 918 e Os Traballos e os días 770; Homero, na Ilíada 1.9 e 21.495 e na Odisea 6.100 e 11.318; Himno homérico a Artemisa 27; Píndaro na Oda nemea 6 e 8 e no Canto das procesións en Delos; Esquilo en Euménides 323; Himno órfico 35; Himno a Artemisa e Himno a Delos de Calímaco; Apolodoro 1.21 e 3.46; Pausanias 8.9.1 e 8.53.1; Fábulas de Hixino 9 e 140.
3. 1 2 3  Perseus Dixital Library. Site Catalog Name: Dreros (en inglés). ? Sitio consultado o 17 de agosto de 2009.
4. 1 2 3  González Serrano, Pilar (2000): *Historia Universal da arte. Volume 2: Grecia e Roma.* ? Espasa Calpe, Madrid, 2000, p. 33. ISBN 84-239-6156-7
5. ↑  Johnston, Alan: *Grecia emerxente. Volume I.* ? Folio, Barcelona, 1996, p. 42. ISBN 84-413-0246-4
6. 1 2 3  Troso, Cristina (2004): «Heraklion» e «Dreros», en Maggi, Stefano e Troso, Cristina: *Guías de arte e viaxes: Os tesouros de Grecia.* ? Libsa, Madrid, 2006, pp. 565 e 579. ISBN 84-662-1336-8
7. 1 2 3  Boardman, John (2006): «Sources and Models» en Palagia, Olga (ed.): *Greek sculpture. Function, Materials, and Techniques in the Archaic and Classical Periods.* ? Cambridge University Press, 2006, pp. 2-3. ISBN 0-521-77267-2

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Leto Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Titáns.

| * v
* c
* e
Mitoloxía e relixión gregas |
| --- |
| Relixións e cultos | 
* Misterios dionisíacos
* Discordianismo
* Misterios eleusinos
* Gaianismo
* Platonismo
* Neoplatonismo
* Orfismo
* Dodecateísmo

 |
| Grupos | 
* Amazonas
* Centauro
* Ctónico
* Ciclope
* Dragóns
* Erinias
* Xigantes
* Harpía
* Hecatonquiros
* Moiras
* Musas
* Ninfas
* Deidades primordiais
* Sátiros
* Deidades do mar
* Titáns
* Ventos

 |
| Deuses olímpicos | 
* Ares
* Afrodita
* Apolo
* Ártemis
* Atenea
* Deméter
* Hefesto
* Hera
* Hermes
* Hestia ou Dioniso
* Poseidón
* Zeus

 |
| Outras deidades maiores | 
* Asclepio
* Cronos
* Dioniso
* Eros
* Helios
* Eos
* Hércules
* Hades
* Hebe
* Hécate
* Pan
* Perséfone
* Selene
* Xea

 |
| Heroes | 
* Aquiles e a Guerra de Troia
* Belerofonte e a Quimera
* Edipo e Tebas
* Heracles e os doce traballos
* Perseo e Medusa
* Teseo e o Minotauro
* Triptólemo
* Ulises e a Odisea
* Xasón e os Argonautas

 |
| Ritos e prácticas | 
* Amfidromia
* Iatromantis
* Libación
* Pharmakos
* Ofrenda votiva
* Oración
* Sacrificio
* Templo

 |
| Lugares sagrados | 
* Delfos
* Delos
* Dodona
* Eleusis
* Monte Olimpo
* Olimpia

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q103107
* WorldCat
* VIAF: 316444027
* BMT: 59096
* BNF: 150683105
* BRE: 2142551
* EBID: ID
* GEC: 0037045
* LCCN: sh2002010288
* SUDOC: 236898264
* Theoi: TitanisLeto

 |