Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Xiao.

  

**Xiao** ou **Hsiao** (en chinés tradicional: 囂, en chinés simplificado 嚣, en pinyin xiāo, literalmente *clamor, rebumbio*). Na mitoloxía chinesa, o ***xiao*** é o nome de varias criaturas, incluíndo un mono de brazos longos, un paxaro de catro ás e un "espírito de montaña travieso e dunha soa pata", tamén chamado ***shanxiao***. Algunhas fontes occidentais mal deletrean e malinterpretan a antiga romanización *hsiao* como "hsigo". [*sic*] "un mono voador". 

夒, náo, escritura de oráculo ("cuncha e óso")
夒, náo, escritura de selo carimbo.
, é unha criatura mitolóxica descrita como semellante a un mono ou a un paxaro.

**Xiao** foi tanto o nome dunha capital histórica (preto da moderna Zhengzhou na provincia de Henan) como o nome duns montes de Henan, e tamén o nome de pila dos reis Geng Ding (1170–1147 a. C.) e Zhong Ding (1421-1396 a. C.) da dinastía Shang.

A escritura para xiao combina símbolos que representan "moitas voces". Adicionalmente, diferentes textos antigos mencionan a criaturas míticas co nome de Xiao que residen en varias montañas e que teñen características distintas.

Os estudosos propuxeron que o termo xiao pode ser un erro de copia para náo (夒), que se refire a un tipo de mono. Noutro lugar, o *Shanhaijing* describe un *Xiao* que parece Kuafu, un xigante lendario que perseguía o sol. Este Xiao é un paxaro cunha soa ollada e unha cola de can. En canto ao *Shanxiao*, descrito como un ser simiesco dunha soa perna que vive nas montañas do oeste, os textos antigos teñen diferentes interpretacións sobre a súa natureza e orixe. Algunhas fontes suxiren que os *shanxiao* poden ser seres humanos, talvez aborixes, que viviron nas montañas e que eran vistos como seres misteriosos polos chineses da época.

En *O libro dos seres imaxinarios* de Jorge Luis Borges, O *Hsiao* é un paxaro semellante a un falcón, pero ten cabeza de home, corpo de mono e cola de can. O seu aspecto presaxia severas secas. 

> Nesta montaña hai un animal que parece un can pero que ten cara humana. É bo para lanzar. Cando ve un ser humano, ri. O seu nome é o mono-montaña. Móvese coma o vento. Sempre que apareza, haberá tifóns por todas partes baixo o ceo. (Montaña Yufa 獄法之山) 
> 
> Aquí hai un paxaro que semella unha curuxa e ten rostro humano, corpo de mono e cola de can. O seu nome provén da súa chamada: [lacuna]. Sempre que apareza, esa cidade terá unha forte seca. (Montaña Yanzi 崦嵫之山, onde se pon o sol) 
> 
>

### Shanxiao

Despois de estudar diversas historias sobre os chamados "espíritos do monte" en *Shanxiao*, o holandés experto en cultura chinesa Jan Jakob Maria de Groot, chegou á conclusión de que os chineses incluían, dentro da súa ampla categoría de espíritos das montañas, non só a entidades sobrenaturais, senón tamén a certos primates e a grupos de seres humanos reais. Estes últimos poderían ser montañeiros que non compartían a cultura chinesa dominante e que posiblemente pertencían a un grupo indíxena en declive. Estes individuos, en determinados momentos, podían ter cometido ataques contra as comunidades chinesas máis establecidas e, como resultado, foron perseguidos e castigados por funcionarios chineses crueis. De Groot parece suxerir que, na percepción chinesa, estes seres ocupaban un lugar intermedio entre humanos e criaturas mitolóxicas, e a súa aparencia ou comportamento podería ser visto como infrecuente ou sorprendente. No chinés estándar moderno, *shanxiao* é o nome do mandril *Mandrillus sphinx.*

O *Shanhaijing* ten dúas primeiras referencias a *shanxiao*, nomeado cun manuscrito lacuna e *shanhui* 山𤟤. *Shenyijing* (神異經 "Clásico das Marabillas Divinas") de Dongfang Shuo (c. século II d.C.) escribe *shanxiao* como *shansao* cun carácter *sao* raro (combinando o radical 犭 "can" e unha fonética *can* 參). Segundo de Groot, nas montañas de Occidente, hai seres chamados "*hilsao*" que teñen forma humana pero distintos en tamaño. Andan espidos e aliméntanse de ras e caranguexos. Non temen aos humanos; se os ven acampando, achéganse ao lume para asar a súa comida e aproveitan a ausencia dos humanos para roubar sal. A xente descubriu que pode asustalos lanzando bambú ao lume, xa que estoupa e os espanta. Se se senten atacados, poden causar febre aos seus agresores. A pesar da súa forma humana, tamén poden cambiar de forma e, por iso, clasifícanse entre os seres místicos chamados *kwei* 鬼 e *mei* 魅. Hoxe, din que habitan por todas as montañas.

A materia médica clásica de *Bencao Gangmu* de Li Shizhen (1578) analiza o *shanxiao* baixo a entrada *Feifei* *feifei* 狒狒 "un mono come-homes con cabelo longo". Sinala que, a pesar de seren temidos, tamén eran adorados para pedir paz, e subliña que un comportamento virtuoso é a mellor defensa contra eles.

### Xiaoyang

**Xiaoyang** ou **Hsiao-yang** (literalmente 梟楊 "chopo curuxa") é outro exemplo do ***xiao*** mitolóxico chinés. Este *xiao* é un nome arcaico para "curuxa" (*maotouying* 貓頭鷹 "falcón de cabeza de gato" no uso moderno mandarín), e o clan *Yang* no suroeste da China supostamente descendían de monos. A variante de transcrición *xiaoyang* 梟羊 "cabra curuxa" nomea ao lendario *feifei* 狒狒 .

Na cultura popular
------------------

En *Dungeons & Dragons*, Hsiao (Curuxa gardián) son uns clérigos-filósofos pacíficos que habitan en bosques. Parecen mouchos xigantes con ás anchas de plumas e grandes ollos dourados intelixentes. Estas criaturas viven nas árbores, facendo niños de terra e túneles por riba do chan do bosque. Os hsiao coñecen e traballan en estreita colaboración con outras criaturas do bosque (incluíndo actaeóns, centauros, dríadas, elfos, treants e unicornios) e poden pedirlles axuda. Os seus obxectivos inclúen a preservación das forestas contra as intrusións de humanoides perigosos.

Erro "Hsigo"
------------

Numerosos recursos impresos e de Internet modernos dan unha palabra pantasma do chinés "Hsigo" "un mono voador"[*sic*]. Porén, *hsigo*, que non é unha posible romanización do chinés, é un erro tipográfico común para *Hsiao*. P. ex.

> **Hsigo** : os Hsigo chineses son moi parecidos aos monos voadores de *O Mago de Oz*. Creo que probablemente se baseen en morcegos da froita, ou "raposas voadoras", da India, Asia, Indonesia e Australia. Estes morcegos do tamaño dun mono non están relacionados cos outros morcegos insectívoros, pero están xeneticamente máis próximos aos primates.
> 
> 

Victor H. Mair sinalou en *Language Log* que,

> Se fas unha busca na web de "Hsigo", atoparás miles de referencias e centos de imaxes. Non vou dar referencias específicas, porque son todas unha tontería completa e absoluta, pero podes ler descricións detalladas destes falsos e míticos monos chineses —incluídas discusións pseudoaprendidas sobre o seu nome— en obras como as seguintes: Erudite Tales, Creepy Hollows Encyclopedia, Mythical Creatures Guide, Encyclo, Societas Magic, Monstropedia, etc. etc. Os hsigo son supostamente monos voadores con ás de paxaro, cola de can e rostro humano.
> 
>

Notas
-----

1. ↑  Borges 2005, p. 81.
2. ↑  Birrell 1999, p. 41.
3. ↑  Birrell 1999, p. 31.
4. ↑  Tr. de Groot 1908, p. 505.
5. ↑  "山魈" (en chinés). 2023-03-31.
6. ↑  Eberhard 1968, p. 53.
7. ↑  Language Log posts by Victor Mair Arquivado 16 de agosto de 2013 en Wayback Machine. (en inglés)

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***China*** |

### Bibliografía

* Birrell, Anne, ed. (1999). *The Classic of Mountains and Seas*. Penguin. ISBN 0140447199.
* Birrell, Anne, ed. (2000). *The Classic of Mountains and Seas*. Penguin.
* Borges, Jorge Luis (2005). *The Book of Imaginary Beings*. Traducido por Andrew Hurley. Ilustrado por Peter Sis. Viking.
* Eberhard, Wolfram (1968). *The Local Cultures of South and East China*. E. J. Brill.
* de Groot, Jan Jakob Maria (1908). *The Religious System of China: Its Ancient Forms, Evolution, History and Present Aspect, Manners, Customs and Social Institutions Connected Therewith*. Vol. 5 The Soul and Ancestral Worship: Part II. Demonology. Leyden: E.J. Brill.
* *The Songs of the South: An Anthology of Ancient Chinese Poems by Qu Yuan and Other Poets*. Traducido por Hawkes, David. Penguin. 1985.
* Strassberg, Richard, ed. (2002). *A Chinese Bestiary: Strange Creatures from the guideways Through Mountains and Seas*. Traducido por Strassberg, Richard. University of California Press
* Schiffeler, John W. (1978), *The Legendary Creatures of the Shan hai ching*, Hwa Kang.

### Ligazóns externas

* An Attack of a Mountain-Spectre, ilustración *shanxiao* (de Groot 1908, lámina IV, entre as páxinas 514 e 515)