Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Porta (homónimos).
Porta en Frigiliana, Málaga.
Porta en Flariz, Monterrei.
Porta do Alcázar, Ávila.
Porta de Toledo, Madrid.
Porta de Palos, catedral de Sevilla.
Unha **porta** é unha abertura nunha parede que serve para permitir ou impedir a pasaxe dun ambiente a outro ou do interior ao exterior. Tamén chámase porta ao elemento móbil que serve para pechar dita abertura.

Funcións
--------

A porta satisfai a necesidade de evitar a entrada de intrusos, controlando o mesmo aos animais que aos humanos e os vehículos. Esta é a razón de ser dos postigos. Esta é tamén a función das portas das vilas e das cidades.

A porta satisfai a necesidade de illar das correntes de ar. Manter a temperatura do interior dun edificio é unha función primitiva ligada ao control da ventilación e da calor. Nalgúns edificios disponse unha segunda porta, o cortaventos, que coarta a circulación de ar entre exterior e interior. A porta ocúpase tamén de manter o silencio no interior dos edificios e de illar os cheiros. Nas vivendas modernas considérase que para manter un nivel de confort aceptable cómpre ter locais especializados para a hixiene persoal, para a limpeza do edificio e para o almacenamento de lixos.

A porta, como a fiestra, satisfai a necesidade de marcar unha fronteira entre o dominio público e o privado, entre exterior e interior, non só visualmente, senón tamén xuridicamente. Tamén encárgase de organizar os espazos e regular o paso dunha peza a outra no interior dun edificio dun xeito cómodo e funcional. Na disposición e na configuración das portas a linguaxe formal empregada é unha convención que fala da súa función dentro dun edificio (non é o mesmo a porta dun armario que a dunha habitación).

A porta satisfai a necesidade de interromper o libre avance do lume en caso de incendio nun edificio. Convértese nun elemento protector para as vidas e os bens. Actualmente empréganse portas fabricadas especialmente para este propósito, cunha resistencia ao lume calculada e capacidade para actuar como devasa interior no edificio. As portas dos locais sensibles, como as dos arquivos ou as dos quirófanos, refórzanse para que poidan resistir máis tempo ao lume e impedir o paso de fumes e gases.

A porta satisfai a necesidade de separación e de reunión simbólicas, dende un punto de vista relixioso, filosófico ou político. A porta é o límite entre o mundo natural e o sobrenatural no panteón do cemiterio, o límite entre o sacro e o profano na igrexa, o límite entre o civilizado e o rústico na cidade. Historicamente a porta non pode ser franqueada polos que perseguen a alguén que busca asilo en sagrado ou nun edificio diplomático.

A porta satisfai a necesidade estética e de representación social alén da súa función como elemento regulador do acceso. Edificios correspondentes a diversas tipoloxías os principios de composición da porta permanecen inalterables e obedecen a unha simboloxía idéntica. Esta fórmula ten dado o arco de triunfo, o arco conmemorativo, en ocasións como elemento efémero. A porta anuncia o rango dos habitantes dunha vivenda, a dignidade da función dun edificio público, o talle moral dunha función relixiosa.. Nun edificio común, ademais, as placas profesionais, as caixas postais, as aldrabas e os timbres forman parte da linguaxe pública da porta. Nas casas de veciñanza a porta principal ten indicado o número de policía, mentres que as portas de servizo carecen del.

No caso das murallas dunha cidade, as portas servían para de exercer un control sobre o tráfico de persoas e mercadorías que entran e saen da cidade. A porta convértese así nun elemento de control sanitario e de recadación fiscal a través dos portazgos e das alcabalas. Esta barreira atópase máis tarde na peaxe das estradas, no torno do metro e nas entradas do cinema, do museo, do circo, e mesmo no reloxo de fichar no traballo.

Configuración
-------------

As portas poden ser construídas de materiais diversos, aínda que a madeira (especialmente a compensada) sexa o material máis popular. Outros materiais posibles son o aluminio, o aceiro, o ferro ou o PVC.

A porta, na súa forma máis tradicional, está formada polos seguintes elementos:

* *Folla*: normalmente unha chapa (de madeira ou metal) responsable da vedación da parede cando a porta está "pechada".
* *Batentes*: son os perfís rectangulares (de madeira, metal ou outro material) que están presos na abertura da parede e permiten a fixación da folla.
* *Guarnición*: é o elemento responsable por esconder a xunta entre a parede e a madeira do batente.

O vao aberto na parede e que resulta pechado pola porta consta de tres elementos:

* *Soleira*: na base, que en portas que dan ao exterior está normalmente levantada respecto ó chan de fóra para evitar a entrada de auga. Tamén se chama *limiar* ou *soarego*.
* *Xambas*: os dous lados da porta, nos que se suxeitan os batentes. Nas casas tradicionais, de pedra, adoitan estar formadas por varias pezas de distinta forma e tamaño, aliñadas verticalmente cara o interior da porta. As pedras máis grandes, que avanzan no espesor da parede, denomínanse *tranqueiros*; as máis pequenas, *agullas*. Sinónimos de xamba son: *agulla, macheta, pé dereito, tranqueiro* ou *ucheira*.
* *Lumieira*: pedra situada horizontalmente sobre a porta. Chámase tamén *capialzo* ou *lintel*.

Tipos de portas
---------------

De acordo co seu deseño, as portas poden clasificarse como segue:

* Porta dunha folla ou de dobre folla.
	+ Cando a dobre folla é por división horizontal, a parte inferior chámase propiamente *porta* e a superior, *postigo*.
* Porta de correr.
* Portón
* Portela
* Porta carral: máis ancha, para o acceso do carro ó interior.

As portas nunha fortificación
-----------------------------

Elemento crítico na defensa dunha fortificación, demandaba coidados especiais dos seus arquitectos en tódalas épocas. De maneira xenérica, un castelo, forte ou fortaleza presentaba dúas portas nos seus muros: o portón principal, de maiores dimensións, e a chamada *Porta da Traizón*, menor e, na medida do posible, disimulada, en posición oposta e afastada, para calquera eventualidade da guerra.

Notas
-----

1. ↑  Umberto Eco. *La estructura ausente*. Lumen, Barcelona, 1999. ISBN 84-264-1272-6
2. ↑  Deuteronomio 6:6-9: 6 *Grábate en el corazón estas palabras que hoy te mando*.7 *Incúlcaselas continuamente a tus hijos. Háblales de ellas cuando estés en tu casa y cuando vayas por el camino, cuando te acuestes y cuando te levantes*.8 *Átalas a tus manos como un signo; llévalas en tu frente como una marca*;9 *escríbelas en los postes de tu casa y en los portones de tus ciudades*.
3. ↑  "Arbeit macht frei" líase sobre as portas dos campos de concentración.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q36794
* AAT: 300002803
* BNCF: 6007
* BNF: 11948204j
* EBID: ID
* GiantBomb: 3055-356
* GND: 4061159-0
* JSTOR: doors
* LCCN: sh99005689
* NDL: 00573136
* NKC: ph119650
* PSH: 10572
* Treccani: porta

 |