A **lingua frixia** era a lingua indoeuropea dos frixios, un pobo da Asia Menor da Idade de Bronce.

Inscricións
-----------

Inscrición frixia na Cidade de Midas
O frixio está testemuñado en dous períodos, un a partir de -800 en diante (paleofrixio) e outro tras un período de varios séculos, a partir de preto do comezo da Era Cristiá (neofrixio). O paleofrixio está dividido (xeograficamente) en (entre parénteses as abreviaturas):

* inscricións da cidade de Midas (M, W).
* Gordium.
* central (C).
* Bitinia (B).
* Pteria (P).
* Tyana (T).
* Daskyleion (Dask).
* Bayindir (Bay).
* "varios" (Dd, *documentos diversos*).

As inscricións misias parecen pertencer a un dialecto separado (nun alfabeto cunha letra adicional, o "s misio").

Sobreviviu polo menos ata o século VI .

Pódese reconstruír algunhas palabras coa axuda dalgunhas inscricións feitas cunha escrita similar ao alfabeto grego.

Fontes
------

Historiadores antigos e certos mitos ás veces asociaban o frixio ao tracio e quizais mesmo ao armenio, segundo fontes clásicas. Heródoto rexistra na explicación macedonia que os frixios emigraron a Asia Menor a partir da Tracia. Despois, no mesmo texto, Heródoto afirma que os armenios eran colonos dos frixios, aínda sendo considerados así na época de Xerxes I. A máis antiga mención do frixio en fontes gregas, no *Himno Homérico a Afrodita*, descríbeo como sendo diferente da lingua de Troia: na canción, Afrodita disfrázase de mortal para seducir o príncipe troiano Anquises.

Clasificación
-------------

A lingua frixia era probabelmente próximo do tracio, do armenio e do grego. Na maioría dos casos o frixio usaba un alfabeto derivado do alfabeto fenicio. As inscricións dispoñíbeis en frixio aínda non foron traducidas. As inscricións feitas nunha escrita parecida ao alfabeto grego foron traducidas, e parte do vocabulario frixio foi identificado .

Gramática
---------

A súa estrutura, que pode ser recuperada, era tipicamente indoeuropea, con substantivos declinados en caso (ao menos catro), xénero (tres) e número (singular e plural), mentres os verbos eran conxugados en tempo, voz, modo, persoa e número. Ningunha palabra está testemuñada en todas as súas formas de inflexión.

Moitas palabras en frixio son moi parecidas ás reconstruídas do protoindoeuropeo. O frixio parece exhibir un aumento, como o grego e o armenio, por exemplo *eberet*, probabelmente corresponde ao PIE *\*e-bher-e-t* (grego *ephere*).

Vocabulario
-----------

Un conxunto considerábel de palabras frixias é teoricamente coñecido; porén, o significado e as etimoloxías e ata mesmo a forma correcta de moitas palabras frixias (a maioría extraída de inscricións) aínda están sendo debatidos.

Unha palabra frixia coñecida é *bekos*, que significa "pan". De acordo con Heródoto (*Historia* 2.9), o faraón Psamético I quería establecer a lingua orixinal. Para este propósito, ordenou que dous cativos fosen educados por un pastor, prohibindo que lles deixase oír unha simple palabra, e ordenándolle que rexistrase as primeiras expresións dos nenos. Tras dous anos, o pastor rexistrou que na entrada da súa habitación, os cativos viñeron ata el, estenderon as súas mans, dicindo *bekos*. Investigando, o faraón descubriu que esta era a palabra frixia para "pan de trigo". A partir de aí, os exipcios cederon en afirmar que a nación frixia era máis antiga que a deles. A palabra *bekos* tamén está testemuñada varias veces en inscricións paleofrixias en estelas funerarias. Suxírese que sexa cognada da palabra inglesa *bake* ("asar", "queimar (do sol)"), a partir do PIE *\*bʰeH3g* (grego *pʰogo* "asar", latín *focus* "cheminea", "fogón", armenio *bosor* "vermello", *bots* "chama", irlandés *goba* "ferreiro").

*Bedu*, de acordo coa *Stromata* de Clemente de Alexandría, citando a Nearto de Cízico, significa "auga" (PIE *\*wed*). Os macedonios son citados por ter adorado un deus chamado Bedu, que eles interpretaban como "aire". O deus aparece tamén no ritual órfico.

Outras palabras frixias inclúen:

* ***anar***, "marido", do PIE *\*ner-*, "home";

cf. grego *aner (ανήρ)*, "home, marido"; albanés *njeri*, "home, persoa".
* ***attagos***, "cabra";

cf. grego *tragos (τράγος)*, "cabra, bode"; alemán *Ziege*, "cabra, bode"; albanés *dhi*, "cabra (femia do bode)".
* ***balaios***, "grande, rápido", do PIE *\*bel-*, "forte";

cognato do grego *belteros (βέλτερος)*, "mellor"; ruso *bol'shói* "grande"; galés *balch* "orgulloso".
* ***belte***, "encoro", do PIE *\*bʰel-*, "brillar";

cognato do grego *baltos (βάλτος)*, "encoro"; albanés *baltë*, "lama, lodo"; búlgaro *blato* (búlgaro antigo *balta*), "encoro"; lituano *baltas*, "branco"; ruso *bledny* e búlgaro *bleden*, "pálido".
* ***brater***, "irmán", do PIE *\*bʰrater-*, "irmán";

cognato do grego *pʰrater (φρατήρ)*, "membro dunha tribo, familia"; persa *bratar*, "irmán"; ruso e búlgaro *brat*, "irmán".
* ***daket***, "facer, causar", do PIE *dʰeH1-k-* "poñer, poñer";

cognato do latín *facere*, "facer"; grego *titʰenai (τιθέναι)*, "poñer, poñer, instalar".
* ***germe***, "quente", do PIE *\*gʷʰer-*, "quente";

cognato do grego *tʰermós (θερμός)*, "quente"; persa *garme* "quente"; armenio *jerm*, "quente"; albanés *zjarm*, "quente".
* ***kakon***, "dano, enfermidade", do PIE *\*kako-*, "dano";

cf. grego *kakós (κακός)*, "malo, malo"; albanés *keq*, "malo, mal"; lituano *keñti*, "ser mal".
* ***knoumane***, "túmulo", quizais do PIE *\*knu-*, "arañar, rascar";

cognato do grego *knao (κνάω)*, "rañar"; albanés *krromë*, "caspa, sarna"; alto alemán antigo *hnuo*, "entalle, fenda, canle", *nuoen* "alisar cunha raspadeira"; lituano *knisti*, "cavar".
* ***manka***, "estela".
* ***mater***, "nai", do PIE *mater-*, "nai";

cf. grego *meter (μήτηρ)*, "nai"; persa *madar*, "nai"; albanés *motër*, "irmá".
* ***meka***, "grande", do PIE *\*meg-*, "grande";

grego *megas (μέγας)*, "grande"; albanés *madh*, "grande".
* ***zamelon***, "escravo", do PIE *\*dʰgʰom-*, "terra";

grego *kʰamelós (χαμηλός)*, "terreo, planta baixa (adx.), baixo"; serbio e croata *zèmlja*, "terra, patria"; búlgaro *zèmya*, "terra", *zèmlishte*, "patria"; latín *humilis*, "baixo".

Véxase tamén
------------

* Alfabetos de Asia Menor
* Lingua grega
* Linguas paleobalcánicas
* Lingua macedonia antiga
* Lingua tracia
* Lingua armenia
* Lingua persa

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *frixio*.
2. ↑  Peter Charanis, "Ethnic Changes in the Byzantine Empire in the Seventh Century" ("Cambios Étnicos no Imperio Bizantino no Século VII"), *Dumbarton Oaks Papers* **13**:23 (1959) at JSTOR
3. ↑  "Encyclopedia of the Orient - Phrygia". Arquivado dende o orixinal o 20 de xaneiro de 2008. Consultado o 24 de xaneiro de 2008.

Ligazóns externas
-----------------

* Corpus of Phrygian inscriptions (Arquivo de inscricións frixias) *(en inglés)*.
* Lubotsky's Phrygian Etymological Database (Base de datos etimolóxicos frixios) *(en inglés)*.
* Phrygia and Phrygians (Frixia e Frixios) *(en inglés)*.

| * v
* c
* e
Indoeuropeística |
| --- |
| Linguas indoeuropeas | 
* Albanés
* Anatolio
* Armenio
* Báltico
* Céltico
* Dacio
* Eslavo
* Frixio
* Grego
* Indoiranio
* Itálico
* Tracio
* Tocario (B)
* Xermánico

 |
| Pobos indoeuropeos | 
* Albaneses
* Anatolios
* Armenios
* Bálticos
* Celtas
* Eslavos
* Gregos
* Indoarios
* Indoiranios
* Iranios
* Itálicos
* Tracios
* Tocarios
* Xermanos

 |
| Protoindoeuropeos | 
* Lingua
* Relixión
* Sociedade

 |
| Hipóteses *Urheimat* | 
* Hipótese anatolia
* Hipótese armenia
* Hipótese india
* Hipótese Kurgan
* TCP

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q36751
* BNCF: 35067
* BNF: 12003906q
* BRE: 4723712
* EBID: ID
* Glottolog: phry1239
* LCCN: sh85101444

 |