recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rafael de Vega Barrera**, nado en Zazuar (Burgos) en 1889 e finado en Lugo o de 21 de outubro de 1936, foi un médico e político español.

Traxectoria
-----------

Estatua de Rafael de Vega Barrera en Lugo.
Era membro da masonaría. Traballou como cirurxián en Lugo, onde a miúdo operaba a xente humilde sen cobrar. Foi director do Hospital Municipal de Lugo, cidade na que proclamou a República desde o balcón da Casa do Concello. Nas eleccións a Cortes Constituíntes de 1931 foi elixido deputado pola provincia de Lugo polo Partido Republicano Radical. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 o 19 de xullo de 1936 organizou a resistencia na cidade de Lugo con José María Díaz Díaz-Villamil e Jacinto Calvo López. Foi detido polos militares sublevados, sufriu un simulacro de xuízo e foi fusilado na tapia do cemiterio de Lugo ás 18:00 horas do 21 de outubro de 1936 con José Ramos López, Perfecto Abelairas Castro, Ángel Pérez López e Ramón García Núñez. Para facerlle fronte ás responsabilidades políticas embargáronlle os seus bens.

Notas
-----

1. ↑  *El Progreso*, 22-10-1936, p. 1.
2. ↑  *BOP Lugo*, 10-12-1936, p. 2.
3. ↑  *BOP Lugo*, 30-12-1936, p. 2.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Rafael de Vega Barrera Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Souto Blanco, María Jesús (1998). *La represión franquista en la provincia de Lugo (1938-1940)*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-891-5.

### Outros artigos

* Represión franquista en Galicia

### Ligazóns externas

* Homenaxe a Rafael de Vega *La Voz de Galicia*, 21/10/2006 *(en castelán)*.

* Ficha no Congreso dos DeputadosArquivado 15 de setembro de 2019 en Wayback Machine.
* 

* Rafael de Vega Barrera na páxina web *Nomes e Voces*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3390910
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 118190

 |
A violación da aristócrata Lucrecia foi o punto de partida dos acontecementos que levaron o derrocamento da monarquía romana e o establecemento da República romana. Como resultado directo da violación, Lucrecia suicidouse. Moitos artistas e escritores inspiráronse na historia, incluíndo a Shakespeare, Botticelli, Rembrandt, Durero, Artemisia Gentileschi, Geoffrey Chaucer, Thomas Heywood e outros.
Unha **violación** dunha maneira global é unha infracción ou transgresión, polo que é común empregalo como sinónimo de quebrantamento, en ámbitos diversos, o que dá lugar a termos como *violación de domicilio*, *violación de correspondencia* ou *violación de contratos*, entre outros. Con todo, é usado maioritariamente para referirse á acepción de tipo sexual e indicar que existiu un quebrantamento de orixe sexual, o cal atenta contra a dignidade humana e contra o dereito de liberdade sexual. A violación é xa que logo todo aquel contacto sexual con calquera persoa que non pode (incapaces mentais, menores de idade ou persoas inconscientes) ou non quere dar o seu consentimento.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Violación Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Violación en grupo
* Caso de violación en grupo de Delhi en 2012

### Ligazóns externas

* Portal brasileiro da violencia contra a muller *(en portugués)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q47092
* AAT: 300379835
* BNCF: 5312
* EBID: ID
* GEC: 0150816
* GiantBomb: 3015-2992
* GND: 4042696-8
* HDS: 016113
* JSTOR: rapists
* LCCN: sh85111402
* MAG: 2777704247
* NKC: ph127664
* PSH: 8977
* Treccani: violenza-sessuale

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* eMedicine: 806120
* ICD-9: E960.1
* MedlinePlus: 001955
* MeSH: D011902

 |
**Rafael García Sampayo**, nado en Cervaña (Silleda) cara a 1913 e finado na Coruña o 11 de decembro de 1998, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Manuel García Moreiras e irmán de Manuel García Sampayo. A familia trasladouse a Portarís na parroquia de Lois en Ribadumia. Militante de Falange, co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 presentouse voluntario en Pontevedra para ser enviado á fronte de Guadarrama en agosto. Combateu na guerra civil. A Garda Civil detívoo en xuño de 1942 por dispararlle a Cándido Betanzos Charlín, médico de Meis, que se opuña a que mantivera relacións cunha filla súa. Foi alcalde de Ribadumia entre 1943 e 1944. Renunciou como alcalde por negarse a subornos e presións na distribución dos recursos do racionamento.[] Instalouse na Coruña dende finais dos anos coarenta e desenvolveu a súa actividade como pequeno industrial fabricando brochas de barbear en Hércules Industrial Brochera. Finou na Coruña o 11 de decembro de 1998.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**?** |  **Alcalde de Ribadumia** 1943 - 1944 | Sucesor:**?** |

Vida persoal
------------

Casou coa filla do médico de Meis, Angélica Encarnación Betanzos Millán, e foi pai de María Pilar, María Encarnación, Jesús, María Gema, María del Socorro, Rafael e Gabriel García Betanzos. Foi avo do escritor galego José António Lozano.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 19-8-1936, p. 6.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 12-6-1942, p. 4.
3. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 12-12-1998, p. 80.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Sánchez Arins, Susana (2015). *seique*. Santiago de Compostela: Através. ISBN 978-84-87305-33-7.

### Ligazóns externas

* Manuel García Sampayo: a engrenagem necessária
* Fios ao redor de Seique
Basalto
As **rochas volcánicas** son as rochas ígneas efusivas de orixe volcánica, formadas na erupción do magma na superficie da terra, ou no fondo do mar. Son parecidas ás rochas plutónicas, e a súa diferenza erradica na estrutura. Usualmente son de estrutura ou textura afanítica, riolítica ou fluidal (constituída por pequenos cristais), ou porosa. Frecuentemente amosan fragmentos doutras rochas e fenocristais. As rochas volcánicas fórmanse durante a cristalización do magma antes da extrusión, polo arrefriamento rápido. Abundancia de pequenas cavidade se solta gases ao arrefecer e o arrefriamento veloz e a cousa de que teñan bastante masa vítrea.

Pódese distinguir entre rochas volcánicas agregadas, soltas ou aglomeradas.

* **Agregadas**:
	+ Liparita
	+ Pómez ou pumita
	+ Perlita
	+ Traquita
	+ Fonolita
	+ Andesita
	+ Basalto
* **Soltas**:
	+ Cinzas volcánicas
* **Aglomeradas**:
	+ Conglomerados volcánicos
	+ Tofas volcánicas

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeoloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q108689
* BNCF: 13186
* BNF: 12264522p
* GND: 4152764-1
* JSTOR: volcanic-rocks
* LCCN: sh85144250
* MAG: 192241223
* Mindat: 51435
* NDL: 00565266

 |
**Óscar Julio Ferro Gándara**, nado en Montevideo o 2 de marzo de 1967, é un exfutbolista uruguaio. Xogaba de porteiro e desenvolveu gran parte da súa carreira deportiva en Peñarol, co que gañou 6 campionatos na Primeira División do Uruguai e a Copa Libertadores de 1987. Foi internacional coa selección uruguaia e conquistou a Copa América de 1995.

Traxectoria
-----------

Naceu en Montevideo nunha familia de orixe galega, polo que foi alcumado polos afeccionados como "***El gallego Ferro***". Formouse nas categorías inferiores de Peñarol e debutou co primeiro equipo en 1984. Foi suplente de Eduardo Pereira nos primeiros anos, facéndose coa titularidade trala marcha deste. Militou unha década no equipo negro e amarelo, co que conquistou seis campionatos uruguaios e a Copa Libertadores de 1987.

En 1995 fichou polo Ferro Carril Oeste, da Primeira División da Arxentina, onde xogou ata 1998, cando pasou ao Sporting Cristal do Perú.

En xaneiro do ano 2000 chegou a terras galegas para asinar coa SD Compostela, na Segunda División. Aínda que fixo un gran debut contra o Recreativo de Huelva na mesma semana da súa chegada, finalmente disputou só un total de tres partidos durante a tempada, sendo Ponk e Rafa Gómez os gardametas máis utilizados nas aliñacións de David Vidal e dos seus sucesores no banco, Pichi Lucas e Carlos Ballesta.

Deixou o equipo compostelán trala penúltima xornada de liga e volveu á Arxentina, onde fichou polo Atlético Tucumán, da Primera B, segunda categoría do fútbol arxentino. A continuación pasou polo Defensor uruguaio e o Guaraní paraguaio, antes de pechar a súa carreira no mesmo club no que a comezara, o Peñarol.

Trala súa retirada continuou traballando en Peñarol, como adestrador de porteiros.

### Selección nacional

Foi nove veces internacional coa selección uruguaia, coa que debutou o 9 de novembro de 1988, nun partido amigable contra Chile no Estadio Centenario. Formou parte do equipo que conquistou a Copa América de 1995, aínda que non disputou ningún minuto, sendo o gardameta titular Fernando Álvez.

Notas
-----

1. ↑  "Firmó hasta final de temporada con una opción del club por dos más". *La Voz de Galicia* (en castelán) (Santiago ed.). 13 de xaneiro de 2000. p. 52.
2. ↑  "El portero podría dejar el club antes de junio". *La Voz de Galicia* (en castelán) (Santiago ed.). 5 de maio de 2000. p. 55.
3. ↑  "Óscar Ferro" (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 13 de maio de 2018. Consultado o 18 de outubro de 2021.  Arquivado 13 de maio de 2018 en Wayback Machine.
4. ↑  "Copa América de 1995". *rsssf.com* (en inglés). Consultado o 18 de outubro de 2021.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Perfil nas seleccións de fútbol nacionais
* Datos do xogador en BDFutbol *(en castelán)*.
* Datos do xogador en national-football-teams.com *(en inglés)*.
* Datos do xogador no sitio web da Asociación Uruguaia de Fútbol *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1470131
* BDFutbol: 6409
* NFT: 16055
* Transfermarkt: 222943

 |
| **Uz branca** |
| --- |
| *Erica arborea* en flor |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Subclase: | Ericales |
| Orde: | Ericales |
| Familia: | Ericaceae |
| Subfamilia: | Ericoideae |
| Tribo: | Ericeae |
| Xénero: | *Erica* |
| Especie: | ***E. arborea*** |

 |
| Nome binomial |
| *Erica arborea*L. |
| Sinonimia |
| * *Erica riojana* Sennen & Elías [1930]
* *Erica procera* Salisb. [1802]
* *Erica arborea var. rupestris* Chabert [1882]
* *Erica arborea subsp. riojana* (Sennen & Elías) Romo [1981]
* *Ericodes arboreum* (L.) Kuntze [1891]
* *Erica elata* Hoffmanns. & Link 1813, 1820
* *Arsace arborea* (L.) Fourr.
 |

A **uz branca**, **uz bornal**, **uz brancal** (tamén chamada **breixo branco**, **torgueira**, **urce brancal** ou **urrigata**) (***Erica arborea***) é un arbusto de moita rama, dereito, que acostuma medir de 1 a 4 m de altura, mais ás veces pode chegar aos 7 metros (en Andalucía occidental) ou mesmo os 20 (Canarias). Ten as pólas abrancazadas e peludas; as follas agrúpanse en verticilos de 3 ou 4 e son moi estreitas, lineares case aciculares, glabras e lisas, de entre 3 e 9 milímetros. As flores, que se producen en gran número formando unha gran panícula piramidal son de cor branca ou rosada, pediceladas, con pedicelo provisto de 2 ou 3 pequenas brácteas; corola acampanada fendida de 4 (5) lóbulos anchos, con 8 estames. A cápsula é lisa, abrideira en 4 valvas.

Coroloxía
---------

Florece desde febreiro ou marzo até xullo, segundo a localidade.

Hábitat
-------

Nos bosques aclarados e matagueiras algo frescas e umbrosas, sobre todo nos solos desprovistos de cal (granitos, cuarcitas, arenitas etc); desde case o nivel do mar até uns 1300-1600 m de altitude; prefire as valgadas, barrancos, corgos e ladeiras con solo fresco e algo húmido.

Distribución
------------

De forma ampla en torno á rexión mediterránea, estendéndose até as Canarias, a Europa occidental e a África oriental. Nas illas Baleares, en Mallorca, Menorca e Cabrera. En Galicia atopámola no sueste.

Uso
---

As súas raíces empregábanse para facer carbón e tamén para a talla de pezas pequenas, como pipas para fumar tabaco.

Etimoloxía
----------

Crese que *Erica* deriva do grego ἐρείκειν *ereikein*: quebrar, en alusión ás súas ramas fráxiles.

Galería
-------

* *Erica arborea*

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* García, Xosé Ramón, *Guía das plantas de Galicia*. Edicións Xerais de Galicia, 2008. ISBN 978-84-9782-939-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q176647
* EBID: ID
* MAG: 2779925593

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 142865
* APNI: 112740
* BioLib: 104933
* EOL: 482110
* EPPO: EIAAR
* EUNIS: 169540
* GBIF: 5333410
* iNaturalist: 82688
* IPNI: 328204-1
* IRMNG: 11326348
* ITIS: 505949
* IUCN: 73094040
* NBN: NHMSYS0100001467
* NCBI: 270431
* PalDat: Erica\_arborea
* PlantList: kew-2792636
* POWO: ID
* TAXREF: 96659
* Tela Botanica: 24729
* Tropicos: 12300018
* uBio: 277111
* PLANTS: ERAR28
* VicFlora: ID

 |
As **salchipapas** son un prato de comida rápida popular consumida en distintos países de América latina como Bolivia, Chile, Colombia, Ecuador e o Perú. Consiste nun prato de salchichas enteiras ou cortadas en toros, acompañadas de patacas fritidas e diversos mollos. Como é o caso doutras comidas lixeiras populares de Suramérica, como as empanadillas e os anticuchos, as salchipapas son vendidas ata altas horas da noite. A expansión do consumo do prato chegou ata os Estados Unidos de América, onde restaurantes latinoamericanos inclúen as salchipapas no seu menú. Este fenómeno tamén pode ser observado en certas cidades de España, particularmente nas que teñen unha notoria presenza latinoamericana.

O seu nome está composto polas palabras que designan os seus ingredientes principais en castelán, "salchicha" (salchicha) e "papas" (patacas).

Notas
-----

1. ↑  Receita das Salchipapas Arquivado 21 de agosto de 2015 en Wayback Machine. *(en castelán)*.
2. ↑  Jenkins, Dilwyn. "The Rough Guide to Peru" (en inglés). Books.google.com. Consultado o 9/01/2011.
3. ↑  *Los precios de papa, arroz y trigo en Bolivia: Un analisis del periodo 1980-96*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Salchipapa***  |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Saleta Fernández.

**Saleta Fernández Fernández**, nada en Vigo, é unha tradutora galega.

Traxectoria
-----------

Entre 1992 e 1996 cursou o grao de tradución e interpretación na Universidade de Vigo. Entre 2000 ao 2003 obtivo na mesma universidade o título de profesora de tradución xeral alemán-galego e alemán-español.

Traballa sobre todo nos campos de turismo, mercadotecnia e publicidade, especializándose na tradución técnica: industria automotriz, maquinaria, e desenvolvemento de produtos: manuais de instrucións, páxinas web, catálogos etc.

Xunto con Lara Santos e María Reimóndez foi unha das fundadoras da Asociación Galega de Profesionais da Tradución e da Interpretación (AGPTI) en 2001, e impulsora con elas de todas as iniciativas que viñeron despois.

Entre as súas traducións de obras literarias destacan *Novela de xadrez*, do escritor austríaco Stefan Zweig, (traducida ao galego en tándem con Patricia Buxán) e a tradución ao castelán do libro *Contos de ida e volta.*

Notas
-----

1. 1 2 3  Saleta Fernández en Linkedin.
2. ↑  Patricia Buján Otero AGPTI: Asociación Galega de Profesionais da Tradución e da Interpretación, en lalinternadeltraductor.org *(en castelán)*.
3. ↑  Ficha en *Cultura Galega*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Saleta Fernández en Linkedin *(en francés)*, *(en inglés)*.
* Lista de profeionaisArquivado 01 de setembro de 2018 en Wayback Machine. da AGPTI.
* Luna Alonso, Ana: "O papel da tradutora no campo literario galego" *Madrygal. Revista de Estudios Gallegos* 20 (Núm. especial) 2017: 147-156 (ver esp. a páx. 152).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q61061262
* WorldCat
* VIAF: 305419120
* BNE: XX5129813
* Dialnet: 5350137

 |
**Uxío Romero Pose**, nado en Baio (Zas) o 15 de marzo de 1949 e finado en Madrid o 25 de marzo de 2007, foi un crego católico galego, escritor e bispo auxiliar de Madrid.

Traxectoria
-----------

### Carreira sacerdotal

Romero Pose cursou os estudos eclesiásticos no Seminario de Santiago de Compostela desde 1959 ata 1969, e foi ordenado sacerdote católico na igrexa parroquial de Santa María de Baio polo daquela arcebispo de Santiago de Compostela, Ángel Suquía Goicoechea, o 27 de xullo de 1974.

Licenciado en teoloxía pola Pontificia Universidade Gregoriana de Roma (1972), obtivo o doutoramento en Patrística en 1978 nesa mesma Universidade. Posteriormente, foi director do Instituto Teolóxico Compostelán entre 1981 e 1989, e reitor do Seminario Maior de Santiago de Compostela desde 1991 ata 1997. .

Nese momento, 7 de marzo de 1997 foi ordenado bispo auxiliar de Madrid, sendo arcebispo da capital Rouco Varela e ao mesmo tempo bispo titular da diocese africana de Turuda. Romero Pose encargouse de coordinar as delegacións de catequese, liturxia, pastoral educativa escolar, misións e relacións Interconfesionales. Ademais, foi membro do Consello Episcopal e do Consello Presbiteral, e en 2005, tamén formou parte do Consello de Presidencia da Comisión Central do III Sínodo Diocesano.

### Campos de estudo

Foi profesor de Patrística na Universidade de Santiago de Compostela e o 25 de novembro de 2005 foi nomeado vicegran chanceler da Universidade Pontificia de Salamanca. Era un grande especialista no Camiño de Santiago, e tamén en Prisciliano e en Exeria, e escribiu diversos artigos sobre patrística e sobre estas dúas figuras do cristianismo antigo en revistas como *Encrucillada*, *Compostelanum* ou *A Trabe de Ouro*.

### Obra

Estas son algunhas das súas obras máis extensas e importantes, ademais de multitude de artigos.

* *El Camino de Santiago*, 1989, Ediciones Encuentro, Madrid
* *Cristianismo e priscilianismo*, 1990, en "O Pensamento galego na historia: aproximación crítica", (coord. X.L. Barreiro. Santiago de Compostela, Universidade
* *El Espíritu Santo en los orígenes de la Iglesia*, 1998, Universidade de Deusto, Bilbao, en colaboración con Santiago Guijarro Oporto e Xabier Pikaza.
* *Raíces Cristianas de Europa. Del camino de Santiago a Benedicto XVI*, 2006, Ediciones San Pablo, Madrid, 2006
* Edición da *Demostración de la predicación apostólica* de Santo Ireneo de Lión.
* Edición do *Beato de Liébana* (*Sancti Beati a Liebana Commentarius in Apocalypsin*), Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato, Roma, 1985

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1373332
* WorldCat
* VIAF: 21129967
* BNE: XX1097032
* BNF: 16146130n
* Catholic-Hierarchy: ropo
* DBE: eugenio-romero-pose
* Dialnet: 324543
* GND: 189579269
* ISNI: 0000 0000 8100 2737
* LCCN: n85257534
* NTA: 072962348
* Persée: 227554
* SUDOC: 076935280

 |
Salchichas cociñadas.
A **salchicha** é un produto de forma alongada e cilíndrica elaborado cunha mestura de carne e graxa picadas (xeralmente de porco), sazonada con sal, pementa e outros condimentos e aditivos, embuchada nunha tripa natural ou artificial, que pode comercializarse cru, cocido ou afumado. É un preparado cárnico de orixe alemá, semellante aos chourizos.

Para a súa elaboración adóitase aproveitar as partes do animal que, aínda que sexan comestibles e adoito nutritivas, non teñen un aspecto particularmente apetitoso, como a graxa, as vísceras e o sangue. Esta carne é introducida nunha envoltura, que tradicionalmente é o intestino do animal, aínda que actualmente se utiliza coláxeno, celulosa ou incluso plástico, especialmente na produción industrial.

Os bocadillos de salchicha (en inglés ***hot dog***) son unha especie de sándwichs de salchicha feitos cun pan alongado da mesma lonxitude que a salchicha e aos que se lle engaden a miúdo ketchup e mostaza.

Tipos de salchichas
-------------------

Existen no mundo numerosos tipos de salchichas, segundo o tipo de carne empregada, así como os demais ingredientes (como especias). Na cociña alemá existen diversas categorías de salchichas:

* *Bratwurst*, elaborada con carne de porco e de vaca destinada para asar.
* *Brühwurst*, salchicha escaldada que a maioría das veces se come cocida.
* *Weisswurst*
* *Frankfurter Würstchen*, máis coñecida como *frankfurt*.
* *Käsekrainer*, carne de porco e queixo.

Algunhas cociñas ou gastronomías do mundo teñen salchichas que non conteñen carne como é o caso da *Erbswurst* (salchicha de chícharos) na cociña alemá e a *farinheira* (salchicha de fariña) na cociña portuguesa.

Notas
-----

1. ↑  VV. AA. (2012) *Dicionario de alimentación e restauración*, Santiago de Compostela, Termigal. Xunta de Galicia. Real Academia Galega

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Salchicha*** |

| * v
* c
* e
O porco na alimentación |
| --- |
| **Proceso**: mata do porco |
| **Produtos de corte**: xamón, lacón, cacheira, touciño |
| **Embutidos**: chourizo, morcilla, botelo, androlla, filloa, chistorra, salchicha |
| **Etnografía**: O porco na cultura popular galega |

### Outros artigos

* Bocadillo de salchicha

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131419
* BNCF: 31941
* BRE: 2079931
* EBID: ID
* GEC: 0140874
* GND: 4067094-6
* JSTOR: sausages
* LCCN: sh85117737
* MAG: 2909948525
* NDL: 00571453
* PSH: 8640

 |
**Uwem Akpan**, nado o 19 de maio de 1971, é un escritor nixeriano. É o autor de *Say You're One of Them* (2008), unha colección de cinco historias (cada unha delas ambientada nun país africano diferente) publicadas por Little, Brown & Company. Gañou o premio "Commonwealth Writers", o premio "Beyond Margins", e foi incluído no segmento "Book Club" do programa *The Oprah Winfrey Show* o 17 de setembro de 2009.

Traxectoria
-----------

Uwem Akpan naceu en Ikot Akpan Eda, no sur de Nixeria. Os seus pais eran ambos mestres. El e os seus tres irmáns medraron falando inglés e anaang. Despois de estudar humanidades e filosofía na Universidade Creighton e na Universidade Gonzaga, conseguiu un grao en teoloxía na Universidade Catóica do Leste de África en Kenya. Uwem tamén é graduado pola Universidade de Míchigan.

Obras
-----

* *Say You're One of Them* (Hachette, 2008)
* *Antes de ir a Gabón* (Intermón Oxfam Editorial)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2504934
* WorldCat
* VIAF: 233377815
* BNF: 16714921t
* CANTIC: a1174473x
* GND: 1021256447
* ISNI: 0000 0000 5152 8850
* LCCN: n2007071921
* NTA: 310582121
* OL: OL3431882A
* SELIBR: 312531
* SUDOC: 16886875X

 |
**Robert Abram Bartlett**, nado en 1875 e finado en 1946, foi un explorador norteamericano de orixe canadense.

Traxectoria
-----------

Naceu en Brigus, Terra Nova no seo dunha familia de pescadores, cando tiña 17 anos xa capitaneaba o seu primeiro barco, Bartlett pasou 50 anos realizando mapas e explorando as augas do Polo Norte, e dirixiu máis de 40 expedicións ao Ártico, máis que ninguén, antes ou despois.<b

Acompañou a Robert Peary co barco *Roosevelt* na súa exploración do Ártico, aínda que non participou na expedición final ao queren Peary ser o único branco en chegar o Polo Norte. Pero Bartlett foi o primeiro en navegar ao norte dos 88° N de latitude.

En 1914 Bartlett conseguiu salvar a vida dos homes que participaban na Expedición Karluk, logo que Vilhjalmur Stefansson, que a dirixía, deixara a expedición. Bartlett percorreu máis de 1000 quilómetros entre a Illa Wrangel, en Siberia ata Alasca para pedir axuda. Entre 1925 e 1945 dirixiu numerosas expedicións científicas ao Ártico, co apoio de museos americanos, clubs de exploradores e a National Geographic Society, adoptou a nacionalidade norteamericana para mellor financiar as súas viaxes.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2750909
* WorldCat
* VIAF: 70995510
* FAST: 393187
* GND: 140618171
* ISNI: 0000 0000 7695 2631
* LCCN: no97036199
* NTA: 166297550
* OL: OL2159280A
* SNAC: w6tr6qfn
* SUDOC: 153124083
* Treccani: robert-abram-bartlett
* WikiTree: Bartlett-1553

 |
A **princesa Uxía do Reino Unido** (*Eugenie Victoria Helena*, nada en Londres, Reino Unido, o 23 de marzo de 1990 é un membro da Familia Real Británica é a cuarta neta da raíña Isabel II do Reino Unido. Ata o seu matrimonio o 12 de outubro de 2018 o seu tratamento era: *princesa Uxía de York* aínda que tivo que renunciar ao seu título territorial. A princesa Uxía é a novena na liña de sucesión ao trono británico.

Traxectoria
-----------

A princesa Uxía naceu no Hospital de Portland en Londres o 23 de marzo de 1990. O seu nome é en honor á raíña Vitoria Uxía de España, unha neta da raíña Vitoria. Ten unha irmá máis vella, a princesa Beatriz de York, dous anos máis vella.

Foi bautizada o 23 de decembro de 1990, sendo a primeira bebé real en ter un bautizo público. 

Como neta da monarca británica na liña paterna, Uxía naceu como princesa do Reino Unido con tratamento de *Alteza Real*.

En 2002, tivo que someterse a unha operación da columna vertebral para corrixir unha escoliose que resultou exitosa.

Os seus pais separáronse en 1992 e divorciáronse en 1996. Ela non leva a cabo moitas funcións reais pero fai aparicións coa Familia Real en acontecementos importantes.

Asistiu a diversos colexios, entre eles o Marlborough College e graduouse na Universidade de Newcastle na carreira de Historia da arte.

Tras graduarse estivo un período de prácticas na prestixiosa casa de poxas Christie's e traballou para a firma Paddle8 en Nova York.

### Matrimonio e descendencia

#### Compromiso

O 22 de xaneiro de 2018 foi anunciado o compromiso da princesa co banqueiro Jack Brooksbank tras sete anos de relación. En abril de 2018 e como anticipación á voda a parella mudouse ao palacio de Kensington. 

#### Matrimonio

A voda tivo lugar o 12 de outubro de 2018 na Capela de San Xurxo. Despois da voda conserva o título de princesa aínda que tivo que renunciar ao seu título territorial, "de York" pasando a ser "A Súa Alteza Real a princesa Uxía, Sra. Brooksbank".

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q165709
* WorldCat
* VIAF: 3845166535893012880007
* GND: 1269394460
* IMDb: nm4938887
* WikiTree: Windsor-239

 |
*Véxase tamén**:* Salgadura (miniserie).
Home engadíndolle sal grosa ao xamón para facer Prosciutto
Ósos en salgadura
Denomínase **salgadura** ou **salga** a un método destinado a preservar os alimentos, mediante a adición de sal, de forma que se atopen dispoñibles para o consumo durante un maior tempo. O efecto da salgadura é a deshidratación parcial dos alimentos, o reforzo do sabor e a inhibición dalgunhas bacterias.

Existe a posibilidade de salgar froitas e vexetais, aínda que o frecuente é aplicar o método en alimentos tales como carnes ou peixes.

A miúdo adóitase empregar para a salgadura unha mestura de sal procedente dalgunha salina acompañando con nitrato sódico e nitrito. É moi habitual tamén durante as fases finais acompañar o sal con condimentos tales como pemento, canela, sementes de aneto ou mostaza.

Historia
--------

Sábese que os antigos exipcios xa poñían as carnes en salgadura co obxecto de poder amorealas en sotos e mantelas comestibles durante longos períodos de tempo.

Salgadura de carnes
-------------------

A salgadura de carnes faise mediante o emprego do sal en forma de cristais ou mediante o emprego de salmoiras (solucións concentradas de sal).

Proceso de salgadura de peixes
------------------------------

1. **Limpado**: limpar as vísceras deixando só a febra e a espiña dorsal.
2. **Amoreado**: ponse unha capa de sal como leito e colócase o peixe estendido sobre a súa superficie. Sobre a capa de peixe ponse outra capa de sal do mesmo grosor e repítese a operación obténdose diferentes capas de sal e peixe. Finalmente sobre a derradeira capa de sal ponse un peso (polo menos a metade do peso do peixe en salgadura).
3. **Repouso**: o amoreado anterior mantense en repouso un tempo variable segundo o grosor das pezas de peixe.
4. **Lavado**: tras o tempo establecido de repouso sácase o peixe e lávase cunha solución de auga e vinagre (ao 10%)
5. **Aireado**: tras o lavado ponse ao aire nun sitio con correntes de aire pero que non lle dea directamente o sol. Segundo o clima do lugar déixase uns días.

Usos
----

Dende moi antigo era unha das únicas formas de conservar alimentos para as viaxes mariñas e isto era o causante do temido escorbuto unha avitaminose producida polo déficit de vitamina C.

Algúns alimentos populares están en salgadura, entre as salgaduras de carnes están:

* Chacina
* Xamón e Xamón serrano
* Lacón

En salgadura de peixes atópanse:

* Bocarte
* Arenque
* Bacallau en salgadura
* Garum
* Kusaya
* Mojama

Outros alimentos en salgadura: 

* Olivas

Véxase tamén
------------

#### Bibliografía

* *Salazón y secado de peces*, Lectura da tese de Montero Fraga, Manuel. Universidade de Las Palmas de Gran Canaria

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q29560
* BNCF: 47255
* EBID: ID
* MAG: 93066458

 |
**Resonet** é unha agrupación galega adicada á interpretación de música antiga dende a súa creación en 1990 na cidade de Santiago de Compostela, Galiza.

Traxectoria
-----------

Resonet formouse en 1990 en Santiago de Compostela (Galiza), baixo o impulso do laudista Fernando Reyes, quen actualmente dirixe o grupo, e a soprano Mercedes Hernández, tomando o seu nome dunha peza do Códice Calixtino.

O fin de contribuír á reprodución das obras musicais coa maior fidelidade posible, levounos a empregar instrumentos orixinais ou copias, e técnicas vocais axeitadas aos diferentes períodos estéticos, buscando que estas obras afastadas no tempo adquiran significación musical e cultural na actualidade e poidan ser gozadas con toda a súa mensaxe e emoción. Isto levounos a realizar os seus propios proxectos de investigación. Os seus concertos comportan ademais un gran compoñente dramatúrxico.

Ten realizado numerosos concertos en toda Europa, cun repertorio que vai desde a música medieval galega á ópera veneciana do século XVII, pasando pola polifonía renacentista, a música barroca e a música do Século de Ouro español, adicando grande atención á música relacionada con Galiza e co Camiño de Santiago, á que ten adicado cinco discos: "La Grande Chanson" con música de peregrinos franceses do século XVII, "Les Pellerines" con música francesa do século XVII, "¡Santiago!, música de peregrinación a Santiago no Renacemento", "Il Pellegrino" con músicas relacionadas coa viaxe de Cosme III de Médici en 1668 e "Canto de Ultreia" con músicas do Códice Calixtino e cantos de peregrinos do século XII. Gravaron tamén "Cantares Galegos" desenvolvendo os poemas de Rosalía de Castro sobre os cantos populares que inspiraron á poeta, e "Canto de Nadal" con músicas tradicionais galegas do Nadal.

Os seus compoñentes, procedentes de distintos puntos de Galiza, España e doutros países europeos, están especializados na interpretación da música antiga nos máis prestixiosos centros de formación de Europa, como o Conservatorio de Tolosa (Francia), *Musikhochschule* de Trossingen (Alemaña) e *Schola Cantorum Basiliensis* (Basilea, Suíza), e na actualidade colaboran na realización de discos e concertos con moitos outros grupos e directores de toda Europa.

*Resonet* ten colaborado con institucións como o Departamento de Educación do Concello de Santiago de Compostela e o Museo das Peregrinacións e de Santiago, na realización de proxectos de investigación, concertos, concertos didácticos, discos, guías didácticas e exposicións.

Discografía
-----------

* *Il Pellegrino*.
* *¡Santiago!*.
* *Les Pellerines*.
* *La Grande Chanson*.
* *Canto de Nadal*, Ouvirmos (2006).
* *Cantares Galegos*, Ouvirmos (2008) - Representou a Galiza na Expo 2008 de Zaragoza.
* *Canto de Ultreia*, Gaudia (2010).
* *Tonos de Amor, José Marín (1618-1699)*, Gaudia (2011) - Grabado por Mercedes Hernández e Fernando Reyes -.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial de Resonet
* Resonet en MySpace

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12398951
* WorldCat
* VIAF: 144779686

 |
**Vagos Open Air** é un festival de heavy metal que se celebra en Vagos, Portugal desde 2009.

A primeira edición conseguiu a fusión de dous importantes organizadores de eventos nacionais en Portugal, como *Prime Artists* e *Ophiusa Eventos*, promotoras de anteriores edicións de festivais como *Alliance Fest* e *In Ria Rocks*. A través desta unión, naceu un dos maiores festivais de música dentro do hard rock e do heavy metal.

Celébrase no mes de agosto. Os prezos son económicos, o valor de cada entrada diaria non supera os 30 euros

Lista de actuacións
-------------------

### Programa de 2011

* Morbid Angel
* Opeth
* Nevermore
* Tiamat
* Ihsahn
* Anathema
* Kalmah
* Essence
* Crushing Sun
* Malevolence
* We Are The Damned
* Revolution Within

### Actuacións en 2009 e 2010

| 2010 | 2009 |
| --- | --- |
| * Carcass
* Meshuggah
* Amorphis
* My Dying Bride
* Kamelot
* Ensiferum
* Ghost Brigade
* Gwydion
* Oblique Rain
* The Firstborn
* Miss Lava
* Prayers of Sanity
 | * Epica
* The Gathering
* Katatonia
* Dark Tranquillity
* Amon Amarth
* Cynic
* Dawn of Tears
* Echidna
* Kathaarsys
* Process of Guilt
* Thee Orakle
 |
|

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

*
**Samoa Airways**, anteriormente **Polynesian Airlines**, é a aeroliña nacional de Samoa. A compañía fundouse no ano 1959 co nome de Polynesian Airlines, proporrcionando voos domésticos e internacionais a través do Pacífico Sur. As operación internacional suspendéronse temporalmente en 2005 e comezaron a ser operados pola nova aeroliña Polynesian Blue (posteriormente Virgin Samoa), antes de ser reanudadas baixo o novo nome da compañía, Samoa Airways, a finais de 2017.

Samoa Airways é na súa totalidade propiedade do goberno de Samoa e está baseada na súa capital, Apia. A súa sede está no edificio Samoa National Provident Fund en Beach Road e o seu principal centro de conexións é o aeroporto de Faleolo. A día de hoxe a compañía opera voos de curto alcance dentro de Samoa e da Samoa Americana, e voos de longo alcance cara Australia e Nova Zelandia.

Frota
-----

En agosto de 2007 a frota de Samoa Airways estaba formada polos seguintes avións:


Frota de Samoa Airways| Avión | En servizo | Pedidos | Pasaxeiros | Notas |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| C | Y | Total |
| Boeing 737-800 | 1 | — | 8 | 162 | 170 | Operado por Neos |
| De Havilland Canada DHC-6-300 Twin Otter | 3 | — | — | 19 | 19 |  |
| Total | 4 | — |  |

Notas
-----

1. ↑  "Global Airline Guide 2017 (Part Two)". *Airliner World* (Novembro de 2017): 30.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
2. ↑  ch-aviation (ed.). "Samoa Airways eyes B737 MAX equipment down the line". Consultado o 16 de abril de 2018.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Samoa Airways Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina web da aeroliña Arquivado 08 de maio de 2022 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q956449
* WorldCat
* VIAF: 134119330
* LCCN: no2010142621

 |
Rexión Autónoma dos Açores.
Rexión Autónoma de Madeira.
Unha **Rexión Autónoma** está dotada de Estatuto Político-Administrativo e de órganos de goberno propio. Son órganos do goberno propio de cada rexión a Asemblea Lexislativa e o Goberno Rexional. A Asemblea Lexislativa é elixida por sufraxio universal directo e secreto, polo método da representación proporcional, co número de mandatos de cada concorrente determinado polo método de Hondt. 

As Rexións Autónomas portuguesas están constituídas polos arquipélagos dos Azores e da Madeira.

A soberanía da República está representada nas Rexións Autónomas por un Representante da República, cuxo nomeamento e exoneración compete en exclusiva ao Presidente da República. Este cargo foi creado pola sexta revisión da Constitución da República Portuguesa de 1976, a cal extinguiu o cargo de Ministro da República, substituíndoo por esta nova figura.

O Presidente do Goberno Rexional é nomeado polo Representante da República, de acordo cos resultados electorais para a Asemblea Lexislativa. O cargo de Presidente de Goberno Rexional de Madeira é hoxe asumido polo social demócrata Alberto João Jardim, mentres que nos Azores o cargo compete ao socialista Carlos César.

Lista das **Rexións Autónomas Portuguesas**: 

* Rexión Autónoma dos Azores.
* Rexión Autónoma de Madeira.

Véxase tamén
------------

* Portugal.
* Subdivisións de Portugal.
**Rafael Cuadrado Sierra** foi un industrial, xornalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Industrial de Ferreira do Valadouro, foi correspondente de *El Pueblo Gallego* no Valadouro dende 1924. Na República foi presidente do Comité Republicano do Valadouro e Alfoz constituído no Valadouro en maio de 1931. En 1933 foi nomeado pola Deputación de Lugo recacador de cédulas do Valadouro. Foi elixido alcalde do Valadouro como presidente da Comisión Xestora o 21 de marzo de 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído e abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1942.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:' |  **Alcalde do Valadouro** 1936 | Sucesor:' |

Vida persoal
------------

Casou na Laxe con Tarsilia Freire Iglesias en maio de 1930.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 2-8-1924, p, 1.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 26-5-1931, p. 12.
3. ↑  *Vida Gallega*, 10-1-1933, p. 10.
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, 31-3-1936, p. 15.
5. ↑  *BOE*, 19-1-1942, p. 393.
6. ↑  *El Pueblo Gallego*, 11-5-1930, p, 10.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en Represión franquista en Lugo
**Rafael García Sousa**, nado na Coruña en 1905 e finado en marzo de 1978, foi un político, obreiro e militar galego.

Traxectoria
-----------

Afiliouse ao Partido Comunista de España en 1935. Tras o estalido da guerra civil uniuse ás milicias populares, integrándose posteriormente na estrutura do Exército Popular da República, onde alcanzou o rango de maior de milicias. Cara ao final da contenda, durante a retirada de Cataluña, asumiu o mando da 139ª Brigada Mixta.

Exiliouse na Unión Soviética xunto a outros militares e políticos comunistas. Unha vez instalado alí, traballou como obreiro en Kolomná, Kírov e Moscova. Durante a segunda guerra mundial alistouse como voluntario no Exército Vermello. Con posterioridade foi tradutor español-ruso en Cuba.

Notas
-----

1. 1 2  Encinas Moral 2008, p. 328.
2. ↑  Engel 1999, p. 121.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Encinas Moral, Ángel Luis (2008). *Fuentes históricas para el estudio de la emigración española a la U.R.S.S.(1936-2007)*. Madrid: Exterior XXI.
* Engel, Carlos (1999). *Historia de las Brigadas Mixtas del Ejército Popular de la República*. Madrid: Almena. 84-922644-7-0.
Distribución do Reino de Córdoba.
O **reino de Córdoba** foi unha xurisdición territorial da Coroa de Castela desde a súa incorporación no século XIII até a División territorial de España en 1833. Foi un do catro reinos de Andalucía.

Historia e características
--------------------------

Desde o punto de vista xurisdiccional o territorio do reino de Córdoba era reguengo e señorial. O reguengo centrábase ao redor da cidade de Córdoba e os seus arredores, mentres que ao norte e ao sur da capital existían extensos señoríos territoriais da Casa de Aguilar-Priego, a Casa de Cabra e do Condado de Santa Eufemia, así como outros señoríos menores, como o Marquesado de Benamejí, o Condado de Luque e as posesións da Casa de Comares e da Casa del Carpio.

O Real Decreto de 30 de novembro de 1833 creou a Provincia de Córdoba, que se formou unindo as localidades do reino homónimo e os seguintes lugares de Estremadura: Belalcázar, Fuente la Lancha, Hinojosa del Duque e Villanueva del Duque. Con todo Chillón e a súa aldea de Guadalmez, lugares pertencentes ao reino, pasaron a formar parte da provincia de Cidade Real. Así mesmo a nova provincia incorporou dúas exclaves do Reino de Xaén que existían no reino de Córdoba: Belmez (que incluía Peñarroya-Pueblonuevo, segregada en 1886) e Villafranca de Córdoba, antes "das Agullas".

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Catastro de Ensenada
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Viola (homónimos).

A **viola** é un instrumento musical de corda fretada pertencente á familia do violín, cun tamaño e rexistro entre o violín e o violonchelo, situado nunha oitava por riba do violonchelo e unha quinta por baixo do violín. Conta con catro cordas afinadas a unha distancia de quinta xusta, sendo estas La (I), Re (II), Sol (III) e Do (IV), ou Do2, Sol3, Re4 e La4. Tócase xeralmente fregando un arco coas cordas para facelas vibrar, se ben tamén se poden puntear as cordas cos dedos para facelas soar.

A música escrita para a viola adoita estar escrita en clave de do, mais para os rexistros máis agudos emprégase a clave de sol.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Viola Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q80284
* AAT: 300042225
* BRE: 1816061
* EBID: ID
* GEC: 0150808
* GND: 4188364-0
* JSTOR: violas
* LCCN: sh85143429
* MAG: 68615497
* MIMO: 3558
* MusicBrainz: ID
* NDL: 01037064
* NKC: ph188865

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre música é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Robert Malcolm Ward Dixon**, nado en Gloucester, Inglaterra o 25 de xaneiro de 1939, é un lingüista británico, profesor de lingüística no *Cairns Institute*, James Cook University, Queensland, e anteriormente director do *Research Centre for Linguistic Typology* na Universidade da Trobe, Melbourne, Australia.

Áreas de investigación
----------------------

Dixon investigou en moitas áreas da teoría lingüística e realizou traballos de campo, tanto con falantes de linguas aborixes de Australia como na Amazonia. Publicou gramáticas do dyirbal e o yidiny, así como de linguas non australianas como o Boumaa Fidxi e o jarawara.

En lingüística histórica, Dixon caracterizouse por ter unha postura moi firme e intrasixente respecto ó rigor preciso para aceptar o parentesco entre diferentes grupos de familias, rexeitando por completo a maioría de macrofamilias propostas alegando que as probas non son concluíntes. No eido da lingüística australiana rexeita radicalmente que as linguas pama-nyunganas formen unha familia lingüística ben estabelecida, argumentando que algunhas das semellanzas son o resultado da difusión lingüística e non unha mostra de parentesco xenético xenuíno. Tamén rexeita o uso do modelo de árbore filoxenética en moitas circusntancias, argumentando que só en certas ocasións devandito modelo é unha representación aceptable. Propuxo un modelo de evolución lingüística baseado no modelo de equilibrio puntuado da bioloxía evolucionista, defendendo que ese é o modelo correcto para explicar a diversificación das linguas aborixes australianas e amazónicas. A súa obra *The Rise and Fall of Languages* discute polo miúdo esas propostas. Aínda que ese traballo foi criticado por algúns australianistas máis tradicionais.

Notas
-----

1. ↑   *Robert Malcolm Ward Dixon - Curriculum Vitae.*  "Copia archivada" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 07 de setembro de 2008. Consultado o 25 de xullo de 2018.
2. ↑  Professor R. M. W. Dixon (páxina web de the James Cook University)
3. ↑  Dixon, R.M.W. 1972.  *The Dyirbal language of North Queensland (* Cambridge Studies in Linguistics, 9). Cambridge: Cambridge University Press.
4. ↑  Dixon, R.M.W. 1977.  *A grammar of Yidiny* (Cambridge Studies in Linguistics, 19). Cambridge: Cambridge University Press.
5. ↑  Dixon, R.M.W. 1988.  *A grammar of Boumaa Fijian.*  Chicago: University of Chicago Press.
6. ↑  Dixon, R.M.W. 2004.  *The Jarawara language of southern Amazonia.*  Oxford: Oxford University Press.
7. ↑  Wurm S.A. 1972 Languages of Australia and Tamania p.36
8. ↑  Dixon, R.M.W. 1997. *The rise and fall of languages*, Cambridge University Press.
9. ↑  Bowern, Claire and Harold Koch (eds) 2004. *Australian Languages: Classification and the Comparative Method.* Amsterdam: John Benjamins

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q616447
* WorldCat
* VIAF: 109468622
* BNF: 120596140
* FAST: 43132
* GND: 121987523
* ISNI: 0000 0001 0933 2595
* LCCN: n79109892
* NKC: jo2008427143
* NTA: 068971133
* ORCID: 0000-0001-8294-5806
* SELIBR: 137392
* SNAC: w6kw5fdq
* SUDOC: 028845021

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Waldrada.
**Waldrada** ou **Vuldetrada**, nada en 531 e finada en 572, foi unha dama franca filla de Wacho, rei dos longobardos (que gobernou *sobre* 510-539) e da súa segunda muller chamada Austrigusa ou Ostrogota, unha muller xépida.

Traxectoria
-----------

Foi a esposa de Teodebaldo, rei de Austrasia (que gobernou entre 548 e 555), do que quedou viúva; despois foi a amante repudiada de Clotario I, rei dos francos (que gobernou ata 561) que a entregou como muller a Garibaldo I de Baviera.

A *Origo gentis Langobardorum* denomina *nomen unae Wisigarda…nomen secundæ Walderada* como as dúas fillas de Wacho e a súa segunda muller, especificando que Waldrada estaba casaba con *Scusuald rex Francorum* e máis tarde con "*Garipald*".

A *Historia Langobardorum* fala de Walderada como a segunda filla de Wacho da súa segunda muller, especificando que casou con *Francorum rex Chusubald*. Paulo Diácono denomina *Wisigarda…[et] secunda Walderada* como as dúas fillas do Rei Wacho e a súa segunda muller, especificando que Walderada estaba casada con  *Cusupald, alio regi Francorum* e máis tarde con *Garipald*.

Hermann de Reichenau (Herimannus) denomina *Wanderadam* á esposa de *Theodpaldus rex Francorum* cando menciona o segundo matrimonio do rei Lotario: *Lotharius rex patris eius Theodeberti patruus*.

Gregorio de Tours denomina a Vuldetrada como a muller do rei Teodebaldo. Segundo Gregorio de Tours, o rei Clotario empezou a ter relacións coa viúva do rei Teodebaldo, ata que *os bispos se queixaron e entregouna ao duque Garibaldo de Baviera*, que aparentemente implica que o rei Clotario non chegou a casar con Waldrada.

Referencias
-----------

1. ↑  *Origo gentis Langobardorum* 4, *Monumenta Germaniae Historica* Ss rer Lang I, páx. 4.
2. ↑  *Historia Langobardorum Codicis Gothani* 4, *Monumenta Germaniae Historica* Ss rer Lang I, páx. 9
3. ↑  *Pauli Historia Langobardorum* I.21, *Monumenta Germaniae Historica* Ss rer Lang I, páx. 59.
4. ↑  *Herimanni Augiensis Chronicon* 553, *Monumenta Germaniae Historica* Ss V, páx. 88.
5. ↑  *Gregorio de Tours a* Historia Francorum *IV.9, pág. 202.*
6. ↑  Gregorio de Tours, *Historia Francorum* IV. 9, pág. 203.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Medieval Lands Project: Duques Bávaros

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q263164
* WorldCat
* VIAF: 103354727
* CERL: cnp01204765
* DeutscheBio: 140042350
* GND: 140042350
* WikiTree: Lombardia-4

 |