recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Na Filoxenia, os membros **basais** dunha liñaxe son aqueles que se separaron máis cedamente cós outros membros do mesmo grupo. O termo úsase frecuentemente en oposición a derivado. Por exemplo:

* As paleodicotiledóneas son fanerógamas basais, que diverxeron antes da separación entre as monocotiledóneas e as eudicotiledóneas.
* Os xibóns son o grupo actual máis basal dos Hominoidea, tendo diverxio da liña principal moito máis cedo có resto (orangután, gorila, chimpancé e humano).

Moitos biólogos (especialmente os que empregan a cladística) prefiren o uso de "basal" no canto do concepto "primitivo," que agocha inferioridade, sendo todo o contrario, se un membro basal dun grupo existe durante longo tempo terá máis tempo para evolucionar e estará, a miúdo, tan ben adaptado ao seu hábitat coma os membros derivados.

Ligazóns internas
-----------------

* Filoxenia
* Árbore filoxenética
* Sistemática
* Sistemática filoxenética

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q379061
* MAG: 18623554

 |
O **citocromo *f*** (cyt f) é a subunidade máis grande do complexo do citocromo *b*6*f* (plastoquinol—plastocianina redutase; EC 1.10.99.1). Na súa estrutura e funcións, o complexo do citocromo b6f presenta unha grande analoxía co complexo do citocromo bc1 da mitocondria e das bacterias fotosintéticas púrpuras. O citocromo *f* xoga un papel similar ao do citocromo c1, a pesar da súa estrutura secundaria diferente.

Determinouse a estrutura tridimensional do citocromo *f* de *Brassica rapa* (nabo). O segmento luminal (que dá á luz do tilacoide) do citocromo *f* inclúe dous dominios estruturais: un pequeno enriba doutro máis grande que, á súa vez, está na parte superior da zona de unión co dominio de membrana. O dominio grande consta dun sandwich beta antiparalelo e un curto péptido de unión ao hemo, o cal forma unha estrutura en tres capas. O dominio pequeno está inserido entre cadeas beta F e G do dominio grande e é un dominio todo beta. O hemo está encaixado entre dúas curtas hélices no N-terminal do citocromo *f*. Na segunda das hélices está a secuencia motivo típica dos citicromos de tipo c, CxxCH (residuos 21-25), a cal está unida covalentemente ao hemo por medio dun enlace tioéter coas Cys-21 e Cys-24. A His-25 é o quinto ligando do ferro hémico. O sexto ligando do ferro hémico é o grupo alfa-amino da Tyr-1 na primeira hélice. O citocromo *f* ten unha rede interna de moléculas de auga que pode funcionar como un *cable* protónico. Esta cadea de moléculas de auga parece ser unha característica conservada do citocromo *f*.

Notas
-----

1. ↑  Prince RC, George GN (June 1995). "Cytochrome f revealed". *Trends Biochem. Sci.* **20** (6): 217–8. PMID 7631417.
2. 1 2 3  Martinez SE, Huang D, Ponomarev M, Cramer WA, Smith JL (June 1996). "The heme redox center of chloroplast cytochrome f is linked to a buried five-water chain". *Protein Sci.* **5** (6): 1081–92. PMC 2143431. PMID 8762139. doi:10.1002/pro.5560050610.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Citocromo
* Hemo

### Bibliografía

* Bendall, D.S. (2004). "The unfinished story of cytochrome *f*". *Photosynth. Res.* **80** (1–3): 265–276. PMID 16328825. doi:10.1023/B:PRES.0000030454.23940.f9.
* Cramer, W.A. Martinez, S.E. Huang, D. Tae, G.S. Everly, R.M. Heymann, J.B. Cheng, R.H. Baker, T.S. and Smith, J.L. (1994). "Structural aspects of the cytochrome *b*6*f* complex; structure of the lumen-side domain of cytochrome *f*". *J. Bioenerg. Biomembr.* **26** (1): 31–47. PMID 8027021. doi:10.1007/BF00763218.

### Ligazóns externas

* Cytochrome f *Medical Subject Headings* (MeSH) na Biblioteca Nacional de Medicina dos EUA.

*Este artigo incorpora contidos en dominio publico de InterPro IPR002325*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24771887
* MAG: 2778138524

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ChEBI: 38556
* EC: 7.1.1.6
* InterPro: IPR002325
* MeSH: D045348

 |
**Basarab I** foi dono do principado de Valaquia dende, quizais, 1310, até 1352. É chamado ás veces "*Întemeietorul*" ("O Fundador"), debido ao seu papel na creación do estado, xunto coa súa posición de antecedente común dos donos da dinastía Basarab.

Historia
--------

O seu nome é probablemente de orixe cumana, significando "O Rei Pai", derivado de "*basear*" - "reinar" e "*aba*" - "pai". No século XIX, Petriceicu Haşdeu propuxo unha variante autóctona, provindo de "*ban*" significando "dono", e da palabra dácica "*saraba*", significando "cabeza" (aínda presente nalgunhas rexións romanesas coa forma "*sarâmb*"), mais esta etimoloxía é en xeral negada polos especialistas.

O pai de Basarab, Thocomerius (cuxo nome foi considerado de orixe eslava, e agora cumana), foi probablemente o primeiro voivoda en gobernar a Valaquia enteira. Basarab chegou a ser vasalo do Reino de Hungría, mais entre 1324-1325, comezou a súa loita en contra do rei húngaro. Nun documento húngaro de Carlos I (do 26 de xullo de 1324) Basarab é chamado "*o noso voivoda transalpino*"", e, soamente un ano despois, nun diploma do 18 de xullo de 1325, é chamado "*Basarab transalpino, non leal á coroa santa do rei*".

En 1330 Basarab derrotou ao rei húngaro Carlos I na Batalla de Posada, gañando desta maneira a independencia de Valaquia. Unha das crónicas máis importantes deste evento é o "*Chronicon Pictum*".

Bibliografía
------------

* Vasary, Istvan, *Cumans and Tatars*, Cambridge University Press, 2005

Notas
-----

1. ↑  *Woiuodam nostrum Transalpinus*, Vasary, p. 150
2. ↑  *Bazarab Transalpinum sancte regie coroe infidelem*, Vasary, p. 150

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Basarab I de Valaquia*** |

### Outros artigos

* Neagu Djuvara

### Ligazóns externas

* *Iarăşi despre Negru Vodă şi "Descălecătoare"*, *Magazin Istoric*, 8/2000.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q324748
* WorldCat
* VIAF: 307438272
* BNF: 170167012
* DeutscheBio: 1057971537
* EBID: ID
* FAST: 1943171
* GND: 1057971537
* ISNI: 0000 0004 3980 3732
* LCCN: nb2013020570
* NKC: jo2015896745

 |
Un **bugui** é un pequeno vehículo automóbil, normalmente de propulsión eléctrica, que se utiliza no golf para desprazarse polo campo de xogo.

Características
---------------

É capaz de subir costas pinas, practicamente non estraga o terreo nin contamina e pode cargar con bastante peso. Nalgúns campos de golf poden alugarse e, ás veces, son réplicas de turismos clásicos. Debido a que o golf utiliza unha abundante terminoloxía en inglés en moitos idiomas, as súas formas están moi pouco asentadas e son moi variadas mesmo en ortografía (con *u* ou con *oo*, con *g* ou con *gg*, con *y* ou con *ie*), e este é o caso de bugui:

* portugués: buggy;
* castelán: buggy e máis raramente buggie;
* francés: voiturette, golfette;
* inglés: buggy, boogy, golf cart, cart, golf car;
* alemán: Golfmobil, Clubcar, Golfcar, Cart;
* neerlandés: handicart, golfbuggy;
* polaco: wózek golfowy;

Non debe confundirse con *bogey*, que no golf é a situación que se dá cando se queda a un golpe sobre par (cando se gasta un golpe máis có marcado para ese percorrido).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1431095
* AAT: 300212740
* GEC: 0519582
* JSTOR: golf-carts

 |
A **Arqueta de Sant Cugat** é un relicario de ourivaría de comezos do século XIV, feito con placas de prata repuxada e cincelada en parte douradas e sobrepostas sobre unha arqueta de madeira, que representan escenas da vida e morte de san Covade. Os seus autores foron Joan de Gènova e Arnau Campredon. Durante o século XVII procedeuse á súa desmontaxe e construíuse unha nova de menor tamaño, na que se reutilizaron as placas de prata da anterior.

Conservouse no mosteiro de Sant Cugat dende o século XIV até o ano 1835, que por mor da desamortización do mosteiro, a arqueta coas reliquias pasou a venerarse na igrexa de Sant Cugat del Rec, en Barcelona. Na actualidade pertence á colección do Museo Diocesano de Barcelona.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Boronat i Trill, Maria Josep (1999). *La política d'adquisicions de la Junta de Museus, 1890-1923 Volum 1 de Monografies de la Junta de Museus de Catalunya* (en catalán). L'Abadia de Montserrat. ISBN 848415095X.
* Dalmases, Núria de (1992). *Orfebreria catalana medieval--Barcelona 1300-1500: Consideracions generals i catalogació d’obra Vol. I* (en catalán). Barcelona: Institut d’Estudis Catalans. ISBN 84-728-3218 X.

### Outros artigos

* Covade
* Urna de San Cándido
Axenda en galego
A **axenda** (do latín *axenda*, cousas que se han de facer) é un libro ou caderno co seu parte principal orixinalmente en branco, pero que co seu uso se irá enchendo coas anotacións que nos permitan recordar e planificar os diversos eventos previstos no noso tempo de lecer ou exercicio profesional, os asuntos pendentes de facer. É unha ferramenta de traballo imprescindible para un "executivo", e unha boa axuda para a xente atarefada ou de fraca memoria.

Polo seu tamaño, poden ser de peto, de carteira, ou de sobremesa. Poden contar cunha páxina por mes, para recordatorios elementais, algunhas máis para programacións semanais, ou cunha páxina completa para cada día, que permitan rexistrar as diversas actividades máis detalladamente.

En toda *axenda* a parte principal "baleira", a sección para as anotacións persoais ordenada segundo o calendario, adoita estar precedida por unhas páxinas para anotarmos eses datos persoais que sempre deben estar a man sobre o noso vehículo, seguros, médicos, bancos etc. pero se poden atopar edicións corporativas específicas con seccións complementarias que inclúen particularidades personalizadas útiles para case cada gremio profesional, ou, as xeralistas, que, tipicamente tamén inclúen múltiples datos e accesorios como un santoral local, os nomes dos días da semana e o mes nos idiomas máis populares, o mapa con planos de estradas do país e distancias entre as súas cidades, direccións útiles e teléfonos de establecementos de hostelaría, aeroportos, embaixadas, institucións diversas, conversións de medidas, fases luares, distintos zodíacos, listas de números de teléfono e de direccións privadas -en branco, para anotar un mesmo-, un marcapáxinas (ou unha cinta para sinalarmos o día actual), etc.

Hainas desde as versións máis económicas (que che regalan comprando en certos establecementos) ata as elaboradas cos materiais máis nobres e consideradas case como obras de arte ou obxectos de agasallo ou de luxo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4174106
* GEC: 0075670
* GND: 4240228-1
* NDL: 01103763

 |
**Claudio Cuveiro González**, nado en Pontevedra e finado en Barcelona o 27 de decembro de 1915, foi un xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

*Tratado de la buena educación*.
Colaborou, xunto con Antolín Esperón e Manuel Ángel Couto, no semanario *Las Musas del Lérez* de Pontevedra. Escribiu artigos para os xornais *El Alerta* (1864-1865) e *El Buscapié* (1865-1868), e para a *Revista de Primera Enseñanza* (1865-1870). Dirixiu o *Diario de Pontevedra* en 1879. Como autor teatral estreou en 1881 no Teatro Variedades de Madrid a peza *Qué noche!* Tamén foi animador de numerosos parladoiros científicos, xunto con Octavio Lois Amado ou Heliodoro Gastañaduy. Escribiu un *Tratado de la buena educación o sean Reglas para conducirse los niños en sociedad* (1866) con José Benito Juncal, a comedia *Furor de asociación* (estreada en 1866) e publicou a primeira versión en castelán da obra de Ernst Haeckel *Natürliche Schöpfungsgeschichte* (1868) co título *Historia de la creación de los seres orgánicos* (1878).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Claudio Cuveiro Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* "Cuveiro González, Claudio". *Dicionario biográfico de Galicia* **1**. Ir Indo Edicións. 2010-2011. p. 314.
* "Cuveiro González, Claudio". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Couceiro Freijomil, Antonio (1951-53). *Diccionario bio-bibliográfico de escritores* (en castelán) **I**. Bibliófilos Gallegos. p. 329.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12386223
* Galiciana: 5186

 |
**Brugal** é o nome e a marca comercial dunha gran variedade de rons da República Dominicana, producidos por **Brugal & Co. C. por A** en tres plantas de destilación, unha en Puerto Plata e dúas en San Pedro de Macorís. Xunto con Barceló e Bermúdez, son coñecidos como "as tres B's".

Historia
--------

Andrés Brugal Montaner era un emigrante de Sitges (Cataluña) do século XIX. Despois de estar en Santiago de Cuba, decidiu marchar á República Dominicana e ter a residencia permanente en Puerto Plata. Durante a súa estancia en Cuba adquirira experiencia na fabricación de ron, e en base a esa experiencia fundou en 1888 Brugal & Co. en Puerto Plata, marcando así o inicio dunha longa tradición familiar, converténdose no pioneiro do liderado empresarial na sociedade dominicana.

En 1920 construíronse os primeiros almacéns para o envellecemento do ron en barricas de carballo. En 1976, xunto con Extraviejo, a empresa desenvolveu o segmento Ron Premium na República Dominicana. En 1998, Brugal & Co. lanzou as variedades Brugal Limón, Pasión e Brugal Unico. En 2005 a compañía lanzou barrís de aceiro de 5 litros para as marcas de menor nivel.

En febreiro de 2008 Brugal & Co. foi adquirida polo grupo escocés de destilación Edrington. A adquisición dun 60 % das accións supuxo o desembolso duns 200 millóns de euros.

Na actualidade, o presidente Franklin Baez Brugal e a maioría dos membros da xunta directiva son descendentes directos do fundador da empresa.

Expansión e operacións
----------------------

A empresa estendeuse a moi diversas áreas, como o gando, agricultura, ecoloxía, veterinaria e produtos farmacéuticos, a distribución de licores de sona internacional e as bebidas alcohólicas, ferraxería, produción doutras bebidas alcohólicas e patrocinio de institucións involucradas no eido social.

Brugal ten fábricas en Puerto Plata, pero a distribución e as oficinas de comercialización están situadas en Santo Domingo, cunha oficina rexional en Santiago de los Caballeros. Brugal ten presenza internacional en illas do Caribe, os Estados Unidos, Canadá e Europa, onde España e Italia son os maiores consumidores.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial Arquivado 31 de decembro de 2010 en Wayback Machine. *(en castelán)*.
En verde países beneficiarios do BAD, en azul beneficiarios do FAD, en azul claro dos dous, en vermello membros non africanos
O **Banco Africano de Desenvolvemento** é unha institucional financeira multilateral fundada para contribuír ao desenvolvemento económico e ao progreso social dos países africanos, creouse en 1964 e comezou a operar o 1 de xullo de 1966, abrangue tamén o Fondo Africano de Desenvolvemento e o Fondo Especial de Nixeria. A súa sede oficialmente está en Abidjan pero a raíz da guerra civil en Costa do Marfil trasladouse temporalmente en setembro de 2003 a Tunes. Desde 1982 admite membros non africanos, como doadores, pero cando menos 2/3 do capital ha ser africanos. En 2012 forman parte 53 países africanos e 24 non africanos e o presidente é Donald Kaberuka desde 2005.

Ligazóns externas
-----------------

* Web oficial do BAD

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q340195
* WorldCat
* VIAF: 141314224
* BNF: 11989799h
* BRE: 3456185
* EBID: ID
* GND: 5025819-9
* GRID: grid.479149.6
* ISNI: 0000 0004 1794 1384
* LCCN: n80119778
* MAG: 1330402449
* NKC: ko2002150300
* SUDOC: 028567307

 |
Mapa dos pobos xermánicos polo 50-100
Os **Bructeri** (chamados así en latín; en grego: Βρούκτεροι, *Broukteroi*, ou Βουσάκτεροι, *Bousakteroi*) foron un pobo xermánico localizado no noroeste da actual Alemaña, entre os ríos Lippe (*Luppia* en latín) e Ems (*Amasia* ou *Amisia*) ao sur do Bosque de Teutoburgo, hoxe no norte da actual Renania do Norte-Westfalia, entre os anos 100 a.C. e 350.

Participaron na loita contra os romanos - Druso no 12 a.C. e formaron parte dunha alianza cos Cherusci, marsos, catos, sicambrios e caucos, baixo o mando do caudillo Arminio, quen derrotou ao xeneral romano Publio Quintilio Varo e aniquilou as súas tres lexións na batalla do bosque de Teutoburgo no 9, combatendo posteriormente contra as expedicións de castigo levadas a cabo por Xermánico. 

Polo 14, o xeneral Lucio Estertinio atacounos e arrasou as súas terras, recuperando o estandarte da Legio XIX. Os bructeri permaneceron independentes e apoiaron a rebelión dos bátavos. Terminaron sendo absorvidos polos francos ripuarios.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ralf G. Jahn: *Der römisch-germanische Krieg (9-16 n. Chr.)*. Bonn 2001.
* Günter Neumann, Harald von Petrikovits, Rafael von Uslar: *Brukterer*. En: *Reallexikon der Germanischen Altertumskunde*. Bd. 3, S. 581ff.
* R. Wiegels, "Legiones XVII, XVIII, XIX", en: Yann Le Bohec, Les légions de Rome sous le Haut-Empire (2000 Lión), pp. 75-81.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q850223
* Pleiades: 98929
* Treccani: brutteri
* Trismegistos: 42185

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Bulgur cru.
Algunhas variantes de bulgur nun supermercado de Turquía.
O **bulgur** (do turco *bulgur*) é un alimento feito de trigo duro escascado que se comercializa vaporizado, desecado e triturado, moi utilizado na cociña de Oriente Próximo.

Nomes
-----

Coñecido como *burghul* nos países de Oriente medio (especialmente en Siria, Palestina e Líbano, onde é o ingrediente de pratos coma o tabulé, o kibbeh e mujaddara) e África do Norte, como *bulgur* en Turquía e trigo burgol en certos países de América Latina. A etimoloxía da palabra demostra que ten orixe turca ou persiana en forma de "*burgul*".

Elaboración
-----------

Coza do trigo para facer bulgur nunha vila do centro de Turquía.
Para a elaboración tradicional do bulgur, cócense os grans de trigo nun caldeiro profundo con auga, remexendo decote para que a coza sexa uniforme, e engadindo auga segundo se vaia consumindo. É unha coza longa, primeiro a lume forte e despois máis maino, para que o trigo se coza devagar. Unha vez feito, escóase e déixase secar ao sol nos eirados ou azoteas das casas durante varios días.

Tras esta operación os grans de trigo son esmagados nunha operación de moenda que dá por resultados uns grans crebados irregulares, tíraselles o farelo e calíbranse empregando peneiras de distinto calibre. Perfecciónase o enxugado deixando de novo o bulgur varios días a asollar. Obtéñense tres tipos de bulgur, groso, fino e moi fino. A longa cocedura e o coidadoso enxugado do bulgur fan que se conserve durante moito tempo. Doutra banda é un alimento precociñado, o que permite aforrar tempo e combustíbel no intre de o preparar para o seu consumo.

Contidos nutricionais
---------------------

"Bulgur pilavı", unha comida turca, con iogur.
O bulgur ten as mesmas propiedades nutricionais ca o trigo. Rico en ferro, fósforo, magnesio e vitaminas, o seu interese principal reside na súa riqueza en glícidos lentos. Ten un índice glicémico de 46.

Cen gramos de bulgur sen arranxar conteñen preto de:

* Enerxía: 1.500kJ/360 kcal
* Fibras: 8 g
* Proteínas: 12,5 g
* Carbohidratos: 69 g dos cales 0,8 g son azucres.
* Graxas: 1,75 g dos cales 0,2 g son graxas saturadas.

Notas
-----

1. ↑  Definición e nome en galego en *Dicionario de alimentación e restauración*, VV. AA. (2012) Santiago de Compostela, Termigal. Xunta de Galicia. Real Academia Galega
2. ↑  "Definition of bulgur", Merriam-Webster (en inglés)
3. ↑  "bulgur", en NişanyanSözlük (en turco)
4. 1 2  Franconie, Hélène, Chastanet, Monique, Sigaut, François.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q250432
* FAST: 841401
* GEC: 0086565
* GND: 4456875-7
* LCCN: sh85017925

 |
**José Bruno Schweiger Damboech**, nado en Múnic, foi un enxeñeiro e político alemán residente en Galicia.

Traxectoria
-----------

Vivía en Marín onde traballaba de enxeñeiro. Co seu irmán Juan eran contratistas de obras públicas. Tras o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi xefe da Centuria de Zapadores de Falange de Marín. Participou na represión dos republicanos da comarca de Pontevedra, sendo o xefe das brigadas de falanxistas que actúan en Marín, Cangas e Moaña. Participou nas execucións de Raimundo Rodríguez Neira e Carmen Pesqueira. A primeira falanxe de Zapadores de Marín incorporuse á fronte de Asturias en novembro de 1936 e en xaneiro de 1937 sumóuselle outra falanxe, quedando formada a 1ª Centuria de Zapadores de Falange Española Tradicionalista y de las JONS de Marín da que Bruno Schweiger foi o xefe. O 21 de febreiro de 1937 foi ferido gravemente, polo que se lle concedeu a "Medalla de Sufrimientos por la Patria" un ano despois. Logo de rematada a guerra foi vivir a Vigo.

Vida persoal
------------

Casou con Bárbara Schaffer Meister, que finou en Lugo o 15 de xullo de 1941, e foi pai de Elisabeta e María Asunción Beatriz Schweiger.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 29-9-1935, p. 14.
2. ↑  *El Progreso*, 14-7-1942, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Álvarez Castro, X. (4 de outubro de 2009). "Bruno, "o alemán"". *Pontevedra nos anos do medo*.
* Álvarez Castro, X. (14 de marzo de 2011). "Algo máis sobre os Schweiger.". *Pontevedra nos anos do medo*.
* Fotografía de Bruno Schweiger un acto dos nacionais en Pontevedra
*Axencia Comunitaria de Control da Pesca* (*Community Fischeries Control Agency*).
A **Axencia Comunitaria de Control da Pesca** tamén chamada **Axencia Europea de Pesca** é unha axencia da Unión Europea creado en 2005 de carácter técnico e administrativo. O seu presidente é o portugués Marcelo de Vasconcelos e o director executivo o nerlandés Harm Koster. A axencia ten a súa sede en Vigo.

Obxectivo
---------

Sede na Avenida de García Barbón n.º 4, Vigo.
A misión da axencia é mellorar o cumprimento da política pesqueira común, conforme a súa última reforma de 2002, ao unificar os criterios de control e inspección dos caladoiros que seguían cada un dos estados membros. Depende polo tanto da Dirección Xeral de Pesca e Asuntos Marítimos da Unión Europea, que é o órgano político, mentres que a axencia é só o órgano técnico e administrativo.

Tamén depende desta Dirección Xeral a Axencia Europea de Seguridade Marítima (EMSA).

Funcións
--------

A axencia ten como función coordinar as políticas dos estados membros da Unión Europea no que respecta o control dos caladoiros. Iso inclúe dende organizar o despregamento dos medios seguindo unha estratexia común ata formar inspectores de caladoiros, fornecer equipos técnicos e promover a creación de grupos de inspectores que mesturen diversas nacionalidades.

A axencia actuará tanto en terra como dentro das 200 millas de augas territoriais, pero tamén en mar a fóra (augas internacionais) e nas augas dos países terceiros se se chegase a un determinado acordo.

Estrutura
---------

Ten un consello de administración composto por 33 persoas, e mais os seus 33 asistentes, dos cales 6 representan a Comisión Europea e 27 de cada un dos estados membros, teñan ou non perímetro costeiro marítimo. O consello de administración elabora o programa de traballo, aproba o orzamento e elixe o director executivo. O 14 de xuño de 2006 foi elixido para o cargo o neerlandés Harm Koster.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Axencia Comunitaria de Control da Pesca Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Web oficial da Axencia

  


|  Axencias da Unión Europea |
| --- |
| Control da Pesca • Calidade de vida e de traballo • Camiños de ferro • Dereitos fundamentais • Drogas • Enfermidades • Formación • Formación profesional • Fronteiras exteriores • Igualdade de xénero • Medio ambiente • Menciñas • Mercado interior • Navegación por satélite • Produtos químicos • Reconstrución • Axencia Europea de Seguridade Aérea • Seguridade alimentaria • Seguridade laboral • Seguridade marítima • Seguridade das redes • Tradución • Variedades vexetais |
| Axencia Europea de Defensa • Instituto Europeo de Estudos verbo da Seguridade • Centro da Unión Europea para os Satélites |
| Instituto da Policía Europea • Europol • Eurojust |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q201372
* WorldCat
* VIAF: 204711146
* GND: 16329208-5
* GRID: grid.467751.6
* ISNI: 0000 0004 5901 8619
* MAG: 2890611044
* SUDOC: 163807442

 |
Parte da versión galesa do Brut y Tywysogion que consta no Llyfr Coch Hergest (columnas 240 e 241, que contan a historia de Gruffudd ap Cynan).
***Brut y Tywysogion*** (*Crónica dos príncipes*) é unha das máis importantes fontes primarias para a historia de Gales. É unha crónica analística que serve como continuación da *Historia Regum Britanniae* de Geoffrey de Monmouth.

Características
---------------

*Brut y Tywysogion* sobreviviu a través de varias traducións galesas dun orixinal latino que non conservamos. As versións máis importantes son a do Peniarth MS. 20 e a algo menos completa do Libro Vermello de Hergest. A versión coñecida como *Brenhinoedd y Saeson* (*Reis dos ingleses*) combina material dos anais galeses e materiais dunha fonte inglesa.

A versión do Peniarth MS. 20 comeza en 682 coa mención da morte de Cadwaladr e remata en 1332. As entradas dos derradeiros anos son breves, normalmente citas de mortes e eventos como eclipses, pragas ou terremotos, pero as anteriores daban moitos máis detalles. O foco principal está sobre os gobernantes dos reinos de Gwynedd, Powys e Deheubarth, pero tamén se citan acontecementos eclesiásticos, tales como a data de celebración da Pascua na igrexa galesa en liña con Roma por "Elbodius" (Elfodd), bispo de Bangor, en 768. Tamén aparecen referidos brevemente acontecementos de Inglaterra, Irlanda, Escocia e, por veces, Francia.

Os anais monásticos orixinais pénsase que se escribiron na Abadía de Strata Florida, pero tamén puido ser que se tomasen cousas da vella abadía de Llanbadarn Fawr no século XI. Tamén se empregaron anais doutras abadías na composición. Polo menos unha das traducións galesas pénsase tamén que puido ser escrita en Strata Florida.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* John Edward Lloyd, *The Welsh Chronicles* (Londres: H. Milford, 1929).
* Ian R. Jack, *Medieval Wales* (Ithaca: Cornell University Press, 1972).
* Thomas Jones, ed. *Brut y Tywysogyon: Red Book of Hergest Version* (Cardiff: University of Wales Press, 1973).
* Thomas Jones, ed. *Brut y Tywysogyon: Peniarth MS. 20 Version* (Cardiff: University of Wales Press, 1952).

### Ligazóns externas

* Brut y Tywysogyon *(en inglés)*
Alegoría, autor anónimo
**Brumario** (en francés *Brumaire*) é o nome do segundo mes do calendario republicano francés, o segundo tamén da estación do outono, que dura desde o 22, 23 ou 24 de outubro ata o 20, 21 ou 22 de novembro, segundo o ano. Coincide aproximadamente co paso aparente do Sol pola constelación zodiacal de Escorpión.

O nome do mes deriva do francés *brume* (galego: "bruma"*).* Segundo o informe á Convención proposto por Fabre d'Églantine, o devandito nome refírese ás "brétemas e brumas baixas que son a transudación da natureza de outubro en novembro". O sufixo *-ario* denota que o mes pertence á estación do outono, igual que Vendimario e Frimario.

O 18 de brumario
----------------

A data do 18 de brumario, por antonomasia, refírese ao 18 de brumario do ano XVIII (o 9 de novembro de 1799), cando Napoleón Bonaparte deu o golpe de estado que terminou co Directorio e deu lugar ao Consulado. Este golpe de estado marca para os historiadores o final da Revolución francesa.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Historia do calendario republicano francés no blog *Filosofía para la buena vida* *(en castelán)*.
* Facsímile dos meses de outono do ano II.

| * v
* c
* e
Calendario republicano francés |
| --- |
| 
* Vendimario
* Brumario
* Frimario
* Nivoso
* Pluvioso
* Ventoso
* Xerminal
* Floreal
* Pradal
* Mesidor
* Termidor
* Frutidor

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q832417
* GEC: 0086347

 |
**Axel Alarik Pehrsson-Bramstorp**, orixinalmente **Axel Alarik Pehrsson**, nado en 1883 e finado en 1954, foi un granxeiro e político, e o primeiro ministro de Suecia entre xuño e setembro de 1936.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha familia de granxeiros, e aínda que a morte do seu pai fixo imposible que continuase os seus estudos despois dos 14 anos, máis tarde supliu esta carencia con algúns cursos de educación para adultos nunha *folkhögskola*. A granxa que os seus pais alugaran era con todo dun tamaño considerable, e na época do seu matrimonio puido comprar a granxa *Bramstorp* no mesmo distrito parroquial, mentres que logo asumiu a dirección da granxa paterna e tamén dalgunhas outras. Como parlamentario sería máis coñecido como "Axel Pehrsson de Bramstorp", ou só como "Bramstorp", e en 1937 agregou oficialmente o nome da granxa ao seu apelido familiar.

Mentres cimentaba a súa riqueza como agricultor, estivo activo en política social e rexional e en 1918 converteuse en membro da segunda cámara do *Riksdag* (Parlamento), representando ao Partido Liberal, pero non foi reelecto en 1921. Máis tarde adheriu ao partido agrario *Bondeförbundet* (a "Liga dos Granxeiros") e foi novamente electo en 1929 como membro da segunda cámara, onde permanecería até 1949. Foi presidente do partido entre 1934 e 1949.

Cando o gabinete social demócrata de Per Albin Hansson foi cesado pola maioría parlamentaria na primavera de 1936, Pehrsson recibiu o mandato do Rei Gustavo V de formar unha coalición de goberno non socialista. Isto resultou imposible, e Pehrsson dirixiu un gabinete monopartidario como primeiro ministro durante tres meses. Como o seu gabinete só permaneceu á fronte do país durante o verán, foi chamado "o goberno de vacacións". Pehrsson tamén ocupou nese breve período o cargo de ministro de Agricultura; tras as eleccións para a segunda cámara en setembro renunciou como primeiro ministro, pero permaneceu como ministro de Agricultura no novo gabinete de Hansson, que era unha coalición de social demócratas e o *Bondeförbundet*. Continuou na mesma posición no gabinete de coalición nacional que se formou, tamén baixo o liderado de Hansson, ao estalar a segunda guerra mundial en 1939 e que permaneceu até a fin da guerra en 1945.

Tras a renuncia do gabinete de coalición do período da guerra, Bramstorp mantivo importantes posicións nas organizacións de agricultores, á vez que continuou como presidente do seu partido e membro do Parlamento, ata que a enfermidade o forzou a retirarse en 1949. Foi galardoado co título de cabaleiro da *Orde do Serafín* ese mesmo ano, e viviu o resto da súa vida na súa granxa.

| Primeiro Ministro de Suecia |
| --- |
| *Segue a:* Per Albin Hansson | **Axel Pehrsson-Bramstorp**(xuño-setembro de 1936) | *Precede a:* Per Albin Hansson |
| *Bondeförbundet* |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q53701
* WorldCat
* VIAF: 62351347
* FAST: 1945851
* GND: 119124203
* ISNI: 0000 0000 8388 1181
* LCCN: no2010161824
* SELIBR: 83051

 |
Arcosolio no cubículo de Tellus, hipoxeo da Vía Dino Compagni, en Roma.
**Arcosolio** (do latín *arcus*, arco, e *solium*, sepulcro, sarcófago) é un termo arquitectónico aplicado a un nicho cuberto cunha bóveda en arco que se empezou a usar como lugar de soterramento nas catacumbas.

Historia
--------

O arcosolio era unha tumba, de forma abovedada, destinada a personaxes notables como santos e mártires. Nas catacumbas, a parte máis ensanchada ou galería con arcosolios, servía de capela funeraria, a miúdo decoradas con pinturas murais e esculturas. Utilizáronse con frecuencia durante o século III en Roma.

A partir do século XIII vólvese a utilizar este tipo de tumbas, situadas agora nas paredes das igrexas. O nicho no que se introduce o sarcófago ten agora forma de arco oxival e, posteriormente, coa chegada do Renacemento, de medio punto. En canto ao sarcófago, sobre a súa tapa, asdoita colocarse a representación do corpo xacente do defunto; en casos excepcionais, represéntase en posición orante. Nos estilos gótico flamíxero, plateresco, renacentista e manierista o arcosolio decórase con gran profusión de detalles.

Domenico Fancelli recupera esta tipoloxía e como exemplo en España pódese mencionar o monumento funerario que realizou para o cardeal Diego Hurtado de Mendoza y Quiñones, que se atopa na Catedral de Sevilla. Foi realizado en Italia e trasladado e montado por pezas.

Dous dos mellores sepulcros baixo arcosolio españois son os do infante Afonso, irmán de Isabel a Católica, que foi realizado no século XV por Gil de Siloé na Cartuxa de Miraflores (Burgos) e o do Doncel de Sigüenza (Guadalaxara).

Galería
-------

* Bernardo Rossellino: Tumba en arcosolio de Leonardo Bruni.
* Detalle da tumba de Afonso de Castela na Cartuxa de Miraflores (Burgos).
* Doncel de Sigüenza. Arcosolio gótico.
* Catacumba de Marcelino: arcosolio co mito de Orfeo, símbolo de resurrección.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Arcosolio*** |

| * v
* c
* e
Elementos da arquitectura eclesiástica |
| --- |
| Áreas | Ábsida  ·  Absidiola  ·  Adro  ·  Claustro  ·  Coro  ·  Cruceiro  ·  Deambulatorio  ·  Nártice  ·  Nave  ·  Presbiterio  ·  Sancristía  ·  Transepto |
| Exterior | Arcobotante  ·  Arquitrabe  ·  Arquivolta  ·  Cabeceira  ·  Campanario  ·  Canzorro  ·  Chapitel  ·  Contraforte  ·  Espadana  ·  Fachada  ·  Gárgola  ·  Nicho  ·  Parteluz  ·  Pináculo  ·  Portada  ·  Porta  ·  Tiburio  ·  Tímpano  ·  Xamba |
| Interior | Altar  ·  Arcada  ·  Bóveda  ·  Capitel  ·  Ciborio  ·  Columna  ·  Coxía  ·  Cuncha  ·  Cúpula  ·  Galería  ·  Hemiciclo  ·  Imaxinaría  ·  Mosaico  ·  Pavimento  ·  Piar  ·  Retablo  ·  Rosetón  ·  Tribuna  ·  Triforio  ·  Vidreira |
| Outros | Arco  ·  Baixorrelevo  ·  Cogullo  ·  Florón  ·  Gablete  ·  Lobo  ·  Tramo  ·  Trazaría |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q673788
* AAT: 300260790
* GEC: 0080237
* Treccani: arcosolio

 |
Coordenadas: 41°25′19″N 2°11′13″L﻿ / ﻿41.421942, 2.186847

Vista da Avinguda Meridiana
A **Avinguda Meridiana** (en galego: *Avenida Meridiana*) é unha rúa de Barcelona. É unha das principais avenidas da cidade xuntamente coa avinguda Diagonal, tanto pola lonxitude, largura e cantidade de vehículos que pasan cada día por ela. A avenida cruza 4 dos 10 distritos barceloneses: o Eixample, Nou Barris, Sant Andreu e Sant Martí.

O seu trazado norte-sur xunto coa súa lonxitude (2º 10' 20") faino coincidir aproximadamente co meridiano de París (2° 20' 14,025") e máis precisamente co meridiano Barcelona-Dunkerque. Serviu en 1791 para que Pierre Méchain medira o cuarto de meridiano entre a montaña de Montjuïc e Dunkerque (Francia) para definir o metro como dezmillonésima parte do cuadrante dun meridiano terrestre.

Antigamente chamouse *Gran Via Meridiana* pero o nome actual adoptouse o 1 de xaneiro de 1900.

Tamén é un importante eixe ferroviario porque baixo o seu chan circulan trens das liñas de Puigcerdà e Manresa e tamén a liña 1 do Metro.

Notas
-----

1. ↑  "Barcelona i la mesura del Metre" (en catalán). Arquivado dende o orixinal o 22 de outubro de 2014. Consultado o 31 de outubro de 2013.

Véxase tamén
------------

* Avinguda Diagonal
Corpúsculo de Ruffini.
O **corpúsculo de Ruffini** ou **terminación nerviosa de Ruffini** é un tipo de mecanorreceptor de adaptación lenta, que existe só no tecido subcutáneo da pel sen pelo humana. Reciben o seu nome do histólogo italiano Angelo Ruffini (1864-1929), que os descubriu.

Funcións
--------

É unha terminación nerviosa receptora fusiforme sensible ao estiramento da pel, e contribúe á sensación cinestésica dos dedos e o control da posición e o movemento dos dedos. Crese que son útiles para monitorizar o esvaramento de obxectos ao longo da superficie da pel, o que permite a modulación do agarre dun obxecto.

As terminacións nerviosas de Ruffini están localizadas nas capas profundas da pel, e rexistran a deformación mecánica nas articulacións, máis especificamente o cambio de ángulo, cunha especificidade de ata 2 graos, e os estados de presión continua. Tamén actúan como termorreceptores que responden durante longo tempo. En caso de queimaduras profundas estes receptores quéimanse sen enviar sensación de dor (as terminacións nerviosas libres si envían sensacións de dor).

Notas
-----

1. ↑  Mountcastle, Vernon C. (2005). Harvard University Press, ed. *The Sensory Hand: Neural Mechanisms of Somatic Sensation*. p. 34.
2. ↑  Hamilton, Nancy (2008). McGraw-Hill, ed. *Kinesiology: Scientific Basis of Human Motion*. pp. 76–7.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Paré M, Behets C, Cornu O (2003). "Paucity of presumptive ruffini corpuscles in the index finger pad of humans.". *J Comp Neurol* **456** (3): 260–6. PMID 12528190. doi:10.1002/cne.10519.
* Neuroscience

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1548876
* EBID: ID
* MAG: 193716723

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 83602
* Uberon: 0012457

 |
Un *café irlandés*
O **café irlandés** é unha bebida produto da mestura de whisky irlandés quente, tres cubos de azucre, café negro e dous centímetros de nata.

Na forma coñecida mundialmente, foi creada en novembro de 1952 na taberna Buena Vista, en San Francisco, California, por Jack Koeppler, dono da taberna, e Stanton Delaplane, reporteiro viaxeiro. A idea era recrear a bebida (variación das bebidas quentes con licor xeralmente chamadas hot toddy) que se servía aos viaxeiros que chegaban ao aeroporto de Foynes (Irlanda) para que entrasen en calor.

Hai quen pensa que esta bebida foi a inspiración para que *Gilbeys of Ireland* comezase a comercialización, en 1974, de Baileys, bebida baseada tamén en café, crema e whisky irlandés, que é ás veces chamada "café irlandés industrializado".

Notas
-----

1. ↑  Coyle, Cathal (1 December 2014). *Little Book of Tyrone*. The History Press. ISBN 9780750962841 – vía Google Books.
2. ↑  "The War Room - Foynes Flying Boat Base". *www.skynet.ie*. Arquivado dende o orixinal o 15 de novembro de 2017. Consultado o 21 de novembro de 2022.
**Arda** é un territorio ficticio do legendarium de J. R. R. Tolkien, no que se desenvolven a meirande parte dos acontecementos narrados na súa obra de ficción. **Arda** forma parte de Eä (o universo de Tolkien), é o equivalente ficticio da Terra e está formada á súa vez por varios mares, océanos e continentes, entre os que se inclúen a Terra Media e Aman. Arda foi creada, xunto co resto de Eä, coa música dos Ainur para os fillos de Ilúvatar (isto é, elfos e humanos).

Visión xeral
------------

|  A Historia de Arda |
| --- |
| Anos Valianos

---

Anos das Lámpadas
Anos das Árbores
Anos do Sol |
| 
Idades dos Fillos de Ilúvatar
Primeira Idade
Segunda Idade
Terceira Idade
Cuarta Idade e posteriores
 |
| Batalla Final |
|  |

Orixinalmente era un mundo plano, cuxos continentes estaban rodeados por un poderoso océano, Ekkaia ou Mar Circundante, e separados por Belegaer, chamado o Gran Mar. Na Primeira Idade, na área do noroeste da Terra Media estendíase o país de Beleriand, mais este foi destruído durante a Guerra da Cólera. Ao sur e ao leste da Terra Media estaba o continente da Terra Escura e ao leste o da Terra do Sol.

Na Segunda Idade, Númenor foi levantado no Gran Mar para os Edain. Esta illa existiu durante a maior parte da Segunda Idade, mais foi destruída como resultado do orgullo dos numenorianos ao desafiaren a Prohibición dos Valar de navegar a Aman no oeste.

Despois da destrución de Númenor, Arda foi feita redonda. Aman foi extraído do mundo, de maneira que só o podían atinxir os elfos, seguindo o camiño recto que lles foi concedido. Ao tempo, novas terras e continentes foron creados.

Un pouco antes da caída de Númenor, un pequeno grupo de homes (liderados por Elendil, e os seus fillos Isildur e Anárion), escapou da destrución próxima e asentouse no oeste da Terra Media, formando así os reinos de Gondor (cerca do reino de Sauron (Mordor)) e Arnor (cerca dos Reinos Elfos dos Portos Grises e Valfendido). Estes reinos de elfos e homes loitaron contra a maldade de Sauron durante toda a Terceira Idade.

A fin da Terceira Idade ocorreu pola caída de Sauron e a destrución do Anel no Monte do Destino. A Cuarta Idade comezou con grande esperanza de man dos dúnedain que vían a Aragorn, o novo rei de Gondor, como o fundador da Era dos homes.

Co devir dos séculos, Arda chegaría a ser o planeta Terra tal cal o coñecemos hoxe.

Habitantes
----------

1. Elfos
2. Homes
3. Ents (e Cuornos)
4. Wargos
5. Orcos
6. Troles
7. Hobbits
8. Ananos
9. Maiar
10. Valar
11. Nazgûl

Xeografía
---------

1. Aman
2. Terra Media
3. Terra Escura
4. Terra do Sol

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Terra Media*** |
O **betacismo** é un fenómeno e proceso fonético por mor do cal confluíron foneticamente os sons [b] e [v] provocando que a oposición entre os fonemas /b/ e /v/ desaparecese

A confusión de b e v nos textos medievais
-----------------------------------------

O [w] (wau) latino, no latín vulgar, converteuse en fricativa bilabial sonora, confundíndose co resultado de -B- intervocálico latino [β], como o proba a gran cantidade de trocos, nesta posición, das grafías con que se representaban "b" e "v": PLEBES NON PLEVIS (Appendix probi). De aí, Ralph Penny (Gramática histórica del español. Ariel 1993) induce que a pronunciación máis probable de ambas era a fricativa sonora, pronunciación que herdou probablemente a lingua medieval da área galega e que adoitaba representarse mediante "v" ou "u": *Enas verdes ervas, vi anda'las cervas,...* Percibimos isto con máis claridade na cantiga de amor de Vidal, nela faise rimar en consoante *ervas* con *servas*:

> *Moir', e faço dereito,*
> 
> 
> *por ua Dona d'Elvas*
> *que me trage tolheito,*
> *como a quem dam as **ervas**.*
> *Des que lh'eu vi o peito*
> *branco dix'aas sas **servas***  
> 
> 
> 
> .........
> 
> 

Con respecto ó B- e V- iniciais, desde as máis antigas inscricións tamén se rexistran confusións gráficas. Para Ralph Penny isto suxire que se podían chegar a neutralizar no latín vulgar (Appendix Probi: BACCULUS NON VACLUS, VAPULO NON BAPLO). Con todo, a confusión plena destes dous fonemas parece ser posterior, pois na lingua medieval a vacilación non etimolóxica das grafías en posición inicial é moito menor ca en posición intervocálica. A neutralización en posición inicial deu un paso adiante cando o fonema /b/ adoptou unha articulación fricativa, por fonética sintáctica, ó ir precedido por unha vogal.

Segundo Ralph Penny, non se pode asegurar en español a desfonoloxización completa ata o século XV, cando algúns poetas deste período poñen en rima palabras como *grave* / *sabe*. Así e todo, o proceso de desfonoloxización, se reparamos na cantiga de Vidal, debeu, evidentemente, iniciarse antes.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***betacismo*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q602076
* GEC: 0270085
* MAG: 2779859330

 |
| «Blowin' in the Wind» |
| --- |
|  |
| sinxelo de Bob Dylan |
| do álbum *The Freewheelin' Bob Dylan* |
| Lanzamento | agosto de 1963 |
| Formato | 7" |
| Gravada | 9 de xullo de 1962 |
| Xénero musical | folk |
| Lingua(s) | {{{lingua}}} |
| Duración | 2:48 |
| Discográfica | Columbia Records |
| Produtor(es) | John H. Hammond |
| Escritor(es) | Bob Dylan |
| Cronoloxía |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| «"Mixed Up Confusion"» | «Blowin' in the Wind» | «"The Times They Are a-Changin'"» |

 |
| Miscelanea | {{{miscelanea}}} |

"**Blowin' in the Wind**" é unha canción do músico estadounidense Bob Dylan, composta en 1962 e publicada no seu álbum *The Freewheelin' Bob Dylan* de 1963. Aínda que foi descrita como unha canción protesta, formula unha serie de preguntas retóricas sobre a paz, a guerra e a liberdade.

No ano 1994 a canción entrou no Grammy Hall of Fame, e no 2004 foi colocada no número 14 na lista da revista *Rolling Stone* das "500 mellores cancións de todos os tempos".

"Blowin' in the Wind" foi versionada por centos de artistas. A versión máis exitosa comercialmente é a do trío folk Peter, Paul and Mary, editada en xuño de 1963, tres semanas despois do lanzamento de *The Freewheelin' Bob Dylan*. Esta chegou a acadar o número 2 das listas da *Billboard*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q640529
* WorldCat
* VIAF: 183974483
* AllMusic: mc0002382107
* BNF: 16230041j
* EBID: ID
* GND: 1038106850
* LCCN: n95028268
* MusicBrainz: ID

 |
Os pingüíns son un dos exemplos máis coñecidos de aves non voadoras.
Aínda que é certo que ao pensar nunha ave, inmediatamente vencéllase ese animal ao voo, existen (e existiron en tempos pasados), numerosas especies de **aves non voadoras**.

Polo xeral, aquelas especies de aves que non levan adiante desprazamentos por medio do voo, deben esta condición de non voadoras ao feito de evolucionar os seus membros superiores (ás) cara ao cumprimento doutras funcións. Por exemplo, os diferentes pingüíns, coma o pingüín de Magalláns ou o pingüín do Cabo, viron modificadas as súas ás de forma tal que se asemellan (en forma, como en función) ás aletas dos peixes e mamíferos mariños. A avestruz, o ñandú, o emú e outras aves semellantes (como a extinta moa), que desenvolveron a carreira pedestre como principal medio de locomoción, pola súa banda, transformaron estes membros superiores en órganos completamente inútiles para o desprazamento.

Outras especies non voadoras son o dodo e o corvo mariño áptero das Galápagos, *Nannopterum harrisi*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Voo das aves

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q865137
* EBID: ID
* JSTOR: flightless-birds

 |
Encontro de *buzkashi*.
O **buzkashi** (en Afganistán, Taxiquistán e Estados Unidos), **kokpar** (en Casaquistán) ou **kupkari** (en Uzbekistán) é un deporte ecuestre practicado en varios países centroasiáticos, entre eles Afganistán, onde está considerada deporte nacional. Malia que se practica en Afganistán, orixinouse probablemente en Uzbekistán.[]

Consiste en dous equipos de chapandoz, ou xinetes, nun campo de aproximadamente dous quilómetros de lonxitude. Os xogadores de cada equipo non se diferencian na cor da súa camiseta, senón que parecen coñecerse. O obxectivo do xogo é conducir o boz, que é unha cabra sen cabeza e sen extremidades, dende un extremo do campo ó outro. Nunha das dúas versións vixentes deste xogo, Tudabarai, os integrantes de ambos os equipos pugnan para levar o corpo da cabra ó centro do terreo de xogo.

É un xogo moi violento, xa que non ten unhas regras definidas e os xinetes terminan envolvidos en verdadeiras batallas sanguentas. Tampouco hai árbitros polo que o resultado depende só dos xogadores[]. Para o xinete a recompensa é o prestixio que pode ter ante o resto dos xogadores. Os capitáns, denominados "chapandaz", con turbantes e barbas negras, chegan á cancha con fusís Kalashnikov ó ombreiro e gardacostas e danse a man antes de empezar o partido.

Representación gráfica do desenvolvemento do *buzkashi*.
Durante a ditadura relixiosa do talibán a práctica deste xogo estivo prohibida, é por esa razón que dende o colapso do réxime volveu a practicarse os venres en Cabul.

Notas
-----

1. ↑  Kuandyk, Abira (24 de agosto de 2018). "Scholar examines resurgence of Kokpar in Kazakhstan, Central Asia". *The Astana Times* (en inglés). Consultado o 26 de decembro de 2018.
2. ↑  Enciclopedia Encarta. "Buzkashi". Arquivado dende o orixinal o 09 de setembro de 2008. Consultado o 05 de xuño de 2018.
3. ↑  Bradshaw, Luke (27 de marzo de 2017). "Buzkashi: Afghanistan's Goat-Grabbing National Sport". *Culture Trip* (en inglés). Consultado o 26 de decembro de 2018.
4. ↑  Flores, David. "Afghanistan's buzkashi players don't fear the return of the Taliban". *The National* (en inglés). Consultado o 6 de agosto de 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q745218
* EBID: ID

 |