recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Coordenadas: 4°23′13.3″N 2°10′12.25″L﻿ / ﻿4.387028, -2.1700694

L1L1
Vías da estación de Espanya
A **liña 1** ou *liña vermella* do metro de Barcelona é unha liña de ferrocarril metropolitano soterrada que dá servizo na cidade de Barcelona, l'Hospitalet de Llobregat e Santa Coloma de Gramenet. É a segunda liña máis antiga do metro, a máis longa da rede e a única con vía de largo ibérico antigo.

A liña inaugurouse o 1926 co nome de *Metropolitano Transversal* para unir as terminais ferroviarias que xurdiran en Barcelona. Actualmente une as estacións de Hospital de Bellvitge e Fondo, nun trazado de dobre vía soterrada. As cocheiras atópanse en Santa Eulàlia e La Sagrera, e os talleres na estación de Hospital de Bellvitge. Actualmente ten 20,7 quilómetros de lonxitude e trinta estacións.

Estacións
---------

Estacións da liña 1

Notas
-----

1. ↑  Transports Metropolitans de Barcelona, ed. (10 de xullo de 2010). "A rede de Metro de TMB chega aos 100 km coa prolongación da L2 ao centro de Badalona". Arquivado dende o orixinal o 03 de marzo de 2016. Consultado o 1 de outubro de 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1348946
* OSM: 195711
* Structurae: 10057149

 |
Vista panorámica das portas de seguridade nunha das plataformas
L9L9
A **liña 9** ou **L9** do metro de Barcelona é unha liña de ferrocarril metropolitano soterrada que actualmente ten dous tramos en funcionamento: a **L9 Nord**, que conecta Santa Coloma de Gramenet, Badalona e os barrios de Bon Pastor e La Sagrera de Barcelona, e a **L9 Sud** que conecta a Zona Universitària, L'Hospitalet, El Prat de Llobregat e o Aeroporto de Barcelona.

A parte central do seu percorrido é compartida coa liña 10. Xuntamente, cando finalice a súa construción, con 47'8 quilómetros de lonxitude e soterrada en 43,71 km, será a liña soterrada máis longa de Europa, por diante da liña 9 do metro de Moscova (41'5 km), a liña 12 do metro de Madrid (41 km) e a Northern Line do metro de Londres.

Historia
--------

O 13 de decembro de 2009 entrou en servizo o tramo entre Can Zam e Can Peixauet e o 18 de abril de 2010 inaugurouse o tramo da L10 entre Bon Pastor e Gorg en Badalona, conxuntamente co alargamento da L9 de Can Peixauet a Bon Pastor, e posteriormente ampliouse con dúas estacións ata La Sagrera.

O 12 de febreiro de 2016 entrou en servizo o tramo sur entre o aeroporto e a Zona Universitària, coñecido como L9 Sud. Son, en total, 20 km con 15 estacións situadas en Barcelona, L'Hospitalet e El Prat de Llobregat, cun tempo de traxecto de 32 minutos.

Trazado
-------

Ademais de dar servizo a barrios que non dispón de metro (Bon Pastor, Llefià, la Salut, Singuerlín, Pedralbes e Zona Franca) unirá cinco municipios: Santa Coloma de Gramenet, Badalona, Barcelona, l'Hospitalet de Llobregat e el Prat de Llobregat. Tamén unirá puntos estratéxicos como centros loxísticos, zonas de equipamentos e zonas de servizos como o aeroporto de Barcelona, a Zona Franca, a Fira de Barcelona, a ampliación do Porto, a Cidade da Xustiza, o Parque Güell, o Camp Nou e a Cidade do Básquet, entre outros.

Mapa da liña 9 (L9, L10 e L2)

Notas
-----

1. ↑  O primeiro tramo da liña 9 funcionará a partir do outono
2. ↑  A L9 do metro conecta dende hoxe Barcelona co aeroporto do Prat

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1577033
* OSM: 2063281
* Structurae: 10000786

 |
O **MD Helicopters MD 600N** é un helicóptero utilitario lixeiro civil deseñado nos Estados Unidos. É un desenvolvemento agrandado de oito asentos do helicóptero MD 520N de cinco prazas.

Deseño e desenvolvemento
------------------------

McDonnell Douglas Helicopter Systems (MD Helicopters dende 1999) anunciou que estaba desenvolvendo un MD 520N alongado a finais de 1994, nese momento designado como **MD 630N**. O prototipo, un MD 530F modificado, realizou o seu primeiro voo o 22 de novembro de 1994. McDonnell Douglas deu o visto e prace á produción do helicóptero, redesignado **MD 600N**, en marzo de 1995.

McDonnell Douglas alongou a fuselaxe do MD 520N insertando un tapón detrás do tabique da cabina e alongando a cola onde estaba sistema NOTAR. A fuselaxe máis longa permitía instalar unha fila máis de asentos. Outras diferenzas en comparación co MD 520N eran un novo rotor principal de seis pás (o MD 520N tiña cinco) e un actualizado motor turboeixo Allison (agora Rolls-Royce) Model 250.

O prototipo modificouse ao estándar MD 600N cun motor e unha cola estándar de produción e voou en novembro de 1995, seguido seis meses despois polo primeiro prototipo de produción. A súa certificación chegoi o 15 de maio de 1997, e as entregas comezaron no mes seguinte.

Tras a fusión de Boeing e McDonnell Douglas en 1997, Boeing vendeu as antigas liñas de helicópteros civís de MD á compañía neerlandesa RDM Holdings a principios de 1999.

O 8 de marzo de 2017 MD Helicopters desvelou unha variante conceptual coñecida como o MD 6XX. A diferenza do MD 600, o MD 6XX utiliza un rotor de cola tradicional e comparte o deseño da cola en T dos máis pequenos MD 500/530F.

Notas
-----

1. 1 2 3  Frawley, Gerard (2003). *The international directory of civil aircraft, 2003/2004*. Shrewsbury: Airlife. ISBN 1875671587. OCLC 1244855546.
2. ↑  "MD unveils MD 6XX concept helicopter". *Vertical Mag* (en inglés). Consultado o 2022-04-28.
3. ↑  "MD Helicopters Debuts MD 6XX Concept Aircraft at HAI Heli-Expo 2017 - MD Helicopters". *www.mdhelicopters.com*. Arquivado dende o orixinal o 07 de outubro de 2022. Consultado o 2022-04-28.
A **pinguécula** é unha dexeneración da conxuntiva do ollo que é máis adoita en persoas que reciben gran cantidade de radiación solar.

Ten forma de lentella branca que aparece na conxuntiva. Non afecta a visión por non infiltrar a córnea a diferenza do pterixión. Pode inflamarse dando lugar a unha **pingueculitis**, o que pode verse favorecido por ambientes moi secos con vento e exceso de radiación solar. Se a sensación de corpo estraño é molesta pode tratarse ó paciente humidificando os ollos con bágoas artificiais. Non é unha patoloxía que requira tratamento cirúrxico xa que non afecta a visión.

Normalmente esta condición dáse en persoas por riba daos 40 anos, pero algunhas veces existe en xente entre 20 a 30 anos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1862031
* EBID: ID
* MAG: 2776283730

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 10046
* DOID: DOID:11029
* MedlinePlus: 001025
* MeSH: D059407
* MeSH: C11.187.631
* NCIt: C129468

 |
O **Partido Nacionalista Canario** (**PNC**) é un partido nacionalista, que, nos inicios, aspiraba a que Canarias fose un estado libre e soberano, mais posteriormente evolucionou para posturas que defenden a súa integración nun estado libre asociado, reclamando mentres máis competencias dentro do marco autonómico.

Antecedentes
------------

A denominada "Bandera del Ateneo", primeira bandeira nacionalistaO primeiro **PNC** foi fundado, curiosamente, na Habana, o 30 de xaneiro de 1924, sendo o seu primeiro presidente José G. Cabrera Díaz, tipógrafo que exercera como líder sindical dos traballadores canarios na illa caribeña: o 5 de agosto de 1900 fundara a Asociación Obrera Canaria. Mais nos anos 20 José Cabrera Díaz abandonou os postulados obreiristas, para pasar a defender os intereses da burguesía. Con todo o PNC da Habana, era un partido bastante afastado dos principios políticos de liberación nacional e social, mostrándose con frecuencia achegado ao anarquismo.

O órgano de difusión de ideas do PNC era o xornal **El Guanche**. Adoptou como estandarte canario, a coñecida como *Bandera del Ateneo*, de fondo azul e sete estrelas brancas colocadas na disposición que ocupan as illas Canarias xeograficamente.

Este primeiro PNC durou poucos anos. Posteriormente creouse un novo PNC, que recuperaría algúns dos seus principios.

O PNC actual
------------

En 1982 foi convocado o Congreso Constituínte do actual **Partido Nacionalista Canario**, recuperando o nome da organización que existira nos anos 1920, así como algúns dos seus símbolos. O actual presidente do partido é Juan Manuel García Ramos.

No ano 1993, xunto a outras formacións políticas, formou parte de Coalición Canaria, que abandonou algúns anos despois. Logo de pasar por escisións, volveu a se integrar na devandita coalición en 2006 e 2011.

Notas
-----

1. ↑  "El PNC renueva su alianza con Coalición Canaria". *canariasahora.es* (en castelán). Archived from the original on 08 de xullo de 2011.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do PNC
**OpenClassrooms** é unha plataforma educativa na que se imparten cursos online gratuítos e abertos a todo o mundo, na que participan diferentes universidades a nivel internacional.

Historia
--------

Foi fundada en novembro de 1999 por Mathieu Nebra, co fin de desenvolver dentro do ámbito do e-learning unha ampla oferta educativa.

OpenClassrooms supera os un millóns de estudantes, repartidos por todo o mundo, que cursan algún dos máis de 750 cursos impartidos maioritariamente en lingua francés, pero tamén en español e inglesa.

Algúns destes cursos permiten obter un certificado que avala a realización do curso, previo pago dunha cantidade, sempre que o estudante expedise previamente un certificado de identidade verificada.

Notas
-----

1. ↑  *(en francés)*Des MOOCS gratuits pour les demandeurs d'emploi
2. ↑  *(en francés)*Mooc : un énorme business ... encore à inventer

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de OpenClassrooms

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3485432
* OpenCorporates: 493861363

 |
**Ondas Galicia** foi unha cadea de radios galegas existente entre 1982 e 1987. Vinculada á SER e a varios xornais galegos, foi a primeira rede de emisoras privadas galegas que producía enteiramente a súa programación dende Galicia.

Historia
--------

A idea de crear unha cadea privada de radios galegas foi proposta por Ramón Varela Pol, conselleiro delegado da SER e natural de Santiago de Compostela. Para artellala conformouse unha compañía en cuxo accionariado participaban: La Región, El Correo Gallego, El Progreso, Faro de Vigo, a SER e as súas emisoras asociadas en Galicia. O presidente do Consello de Administración foi José Luis Outeiriño e o primeiro director foi Fernando Madriñán. 

Ondas Galicia comezou a emitir o 22 de novembro de 1982 cando se inaugurou os estudios de Santiago de Compostela, estación central da cadea. A radio fórmula predominaba na programación e cada unha das emisoras (Santiago, Lugo, Ourense, Vigo e A Coruña) contaba con seis horas para a produción propia. Transmitía tres informativos de media hora ao longo do día, o das 20 horas en lingua galega, ademais de boletíns máis breves en cada hora. Destacou o programa deportivo dirixido por Xesús Lodeiro Cisneros. Entre outros profesionais traballaron en Ondas Galicia: Pepe Domingo Castaño, Xosé Manuel Pereiro, Pemón Bouzas, Moncho Lemos, Marina Castaño e Aida Pena. 

Con todo, os resultados da explotación da cadea non satisfaceron os obxectivos iniciais. Así no ano 1986, a SER adquiriu a totalidade das accións e puxo como director a Javier Asenjo González, e a partir de 1987 a cadea mudou de denominación e acolleu a retransmisión de Radio Minuto. Dende o mes de xullo de 1991, as frecuencias locais foron explotadas directamente polas emisoras galegas asociadas á SER, emitindo moitas delas a sintonía de M80 Radio a partir de 1993.

Notas
-----

1. ↑  "Las privadas autonómicas: Ondas Galicia". *La lista de la FM* (en castelán). 2022-11-25. Consultado o 2023-04-08.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

Blanco Campaña, X. L. (1999). *Historia da radio en Galicia*. Edicións Lea. pp. 278–279. ISBN 84-89947-73-2.
**OpenDocument** (OASIS *Open Document Format for Office Applications*) é un estándar aberto definido por OASIS que especifica un formato de arquivo baseado en XML que permite almacenar datos de aplicacións de oficina.

Motivacións
-----------

Unha das causas e tamén consecuencia da estrutura monopolística do mercado informático que se consolidou durante os anos 90 son as trabas para intercambiar datos entre aplicacións de diferentes provedores, aínda que estas sexan do mesmo tipo. As grandes empresas creadoras de software fomentan estas incompatibilidades para producir a *síndrome de cliente cativo*: Os gastos necesarios para implantar unha nova tecnoloxía son maiores que os beneficios que poida prover debido á necesidade de realizar unha custosa migración de datos ao novo sistema. Esta *síndrome do cliente cativo* minimiza a competencia e atrasa o progreso da tecnoloxía.

A extensión das redes WAN como Internet a finais dos anos 90 agravou os problemas de incompatibilidade, xa que limitaban as posibilidades de comunicación entre organizacións diferentes que moitas veces contaban con solucións de software heteroxéneas. Unha das primeiras solucións a este problema foi a homoxeneización dos produtos informáticos, decantándose a maioría por un provedor concreto que se considerou o estándar de facto, feito que agravou aínda máis os problemas de competencia no mercado das solucións de software.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* OpenOffice.org.
* LibreOffice.
* Apache OpenOffice.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q184473
* GND: 7691035-0
* MAG: 70988538

 |
Fragmento do Mapa de Piri Reis.
**Piri Reis** ou **Pīrī Re’īs**, anteriormente **Hājjī Mehmet**, nado en Gallípoli, na actual Turquía, no ano 1465 e decapitado en Exipto en 1554, foi un almirante, mariño e cartógrafo turco otomán.

Traxectoria
-----------

Discípulo e sobriño de Kemal Reis, empezou a aprender a navegar ós doce anos. Foi un home de gran cultura, xa que era quen de falar, ademais da súa lingua nativa, árabe, grego, castelán e portugués. Participou en numerosas guerras contra a república de Venecia entre os anos 1499 e 1502, ademais de contra os cabaleiros de Rodas e os mamelucos de Exipto (1523).

Mapa de figuración dos fondos mariños de Piri Reis. Segundo o seu autor inclúe *"todas as costas, as illas poboadas ou desérticas, os ríos, as rochas a flor de auga ou baixo a agua, os bancos de area (...)"*
Sitiou Xibraltar por ordes do sultán otomán pero terminou aceptando un suborno que lle ofreceron os sitiados. O gobernador de Exipto, Alí Bajá, tivo conocemento disto e mandou chamar a Reis para que explicase a súa actitude, pero este negouse, polo que Bajá mandou detelo e condenalo a morte no cadafalso. Tiña 89 anos.

### Obra

A súa maior obra foi o Kitab-i Bahriye ("Libro das Materias Mariñas"), un atlas náutico que contén o famoso Mapa de Piri Reis, dedicado ó sultán Solimán o Magnífico en 1525, recuperado en 1929 e conservado na actualidade no Museo Topkapı Sarayı, no Palacio de Topkapi en Istambul.

Na actualidade o seu famoso e enigmático mapa dos contornos orientais de Suramérica constitúe unha auténtica ícona nacional para Turquía. Tanto é así que aparece no reverso dos billetes de dez millóns de liras.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Mapa de Piri Reis

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q217915
* WorldCat
* VIAF: 173366743
* BAV: ADV11067662
* BIBSYS: 90406304
* BLBNB: 000323670
* BNE: XX1072021
* BNF: 131661581
* CERL: cnp00554554
* DeutscheBio: 119388405
* FAST: 1841614
* GND: 119388405
* ISNI: 0000 0004 4644 2939
* LCCN: n50082435
* NLA: 58569677
* NLG: 61879
* NTA: 072678437
* openMLOL: 422027
* PTBNP: 1149854
* SELIBR: 319651
* SUDOC: 170429520
* Treccani: piri-re-is
* ULAN: 500475834

 |
A **Ortofotografía** é unha presentación fotográfica que foi corrixida dixitalmente para representar unha proxección ortogonal sen efectos de perspectiva dun obxecto, xerada a partir de fotografías reais oblicuas, e na que polo tanto é posible realizar medicións, tendo o mesmo valor ca un plano.

O alzado dunha fachada dun edificio ou a planta dun terreo poden representarse por unha ortofotografía se se empregan técnicas fotogramétricas dixitais para obter medidas tridimensionais do obxecto e transformar as coordenadas ó plano de proxección ortogonal.

Emprégase esta técnica en cartografía, arquitectura e arqueoloxía.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* SIGPAC.

### Ligazóns externas

* Ortofoto completa de España Arquivado 10 de setembro de 2010 en Wayback Machine.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q922585
* JSTOR: orthophotography
* MAG: 82789328

 |
O **ortoclasio** ou a **ortosa** é un mineral do grupo dos silicatos, subgrupo tectosilicatos e dentro deles pertence aos feldespatos. Coa fórmula química AlSi3O8 é un dos minerais máis abundantes na codia terrestre. Tamén se coñecen con nome de "*feldespato*" ou "*feldespato ortosa*", mais estes nomes non son de todo acertados, xa que non definen ao mineral senón a un grupo de minerais do que o ortoclasio forma parte.

Características
---------------

Atópase en materiais de construción, beirarrúas e superficies de traballo de cociñas e laboratorios.

Trátase dun mineral común en moitas rochas graníticas e filonianas, nas que aparece en forma de grans redondeados, ou en seccións de cristais ben formados. Cristaliza en prismas columnares, ás veces de gran tamaño. Son comúns as maclas de dous cristais, e entre elas as máis habituais son as de Baveno-Manebachnos cristais prismáticos, e a de Karlovy Vary, formada por dous cristais tabulares.

A cor característica do ortoclasio é a rosa carne, máis ou menos intenso, pero tamén pode ser branca, gris, vermella e, máis raramente, amarela ou azul.

Etimoloxía
----------

O nome do ortoclasio deriva dos termos gregos *ortho* e *klasis*, que significan "correcto" e "exfoliación" respectivamente (*"rotura plana"*). Isto débese á exfoliación característica deste mineral, que é perfecta segundo dous planos case ortogonais entre si.

Variedades
----------

### Adularia

É unha variedade transparente de ortoclasio, con fórmula KAlSi3O8, que cristaliza a temperaturas moi baixas, en veas hidrotermais, o que fai difícil de apreciar en que sistema cristaliza. Por iso, durante moito tempo considerouse un mineral polimorfo á parte do ortoclasio, mais hoxe descartouse e acéptase que son o mesmo mineral. Describiuse por primeira vez nas montañas de Adula, en Suíza, de aí o seu nome. Mineral moi frecuente nos Alpes.
Denomínase valencianita a un tipo de adularia que se atopa na mina Valenciana, en *Guanajuato*, México.

Depósitos
---------

O ortoclasio está distribuído por todo o mundo, pero o depósito máis famoso é o de Karlovy Vary, no macizo de Bohemia (República Checa).

Notas
-----

1. ↑  Diáclases, plaxioclasios e outros cultismos con -klastós Un idioma preciso, Área de Linguaxes Especializadas SNL da Universidade de Santiago de Compostela - Canalciencia.com, número 58
2. ↑  "Dicionario da Real Academia Galega. Ortosa". Arquivado dende o orixinal o 22 de xullo de 2013. Consultado o 20 de decembro de 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q21813710
* BNCF: 23255
* BNF: 12496135c
* EBID: ID
* MAG: 2779514672
* Mindat: 3026

 |
Ilustración do século XIX que amosa os ovos de varias especies de aves.
A **ooloxía** é a póla da zooloxía que estuda os ovos, en especial os ovos das aves. O termo tamén se aplica ó coleccionismo de ovos de aves salvaxes.

Historia
--------

A ooloxía foise desenvolvendo como actividade no Reino Unido e nos Estados Unidos a partir da década de 1800. A observación de aves á distancia era difícil por mor da pobre calidade dos binóculos da época, por iso era máis práctico disparar sobre as aves ou recoller os seus ovos. Mentres a recollida de ovos de aves silvestres por parte dos coleccionistas era considerada como unha actividade científica no século XIX e comezos do século XX, a partir de mediados do século XX comezou a considerarse cada vez máis como unha afección, máis que como disciplina científica. A recollida de ovos era aínda popular na década de 1900, malia que o valor científico comezaba a ser menos importante.

Dado que a lexislación (como a de protección de aves silvestres de 1954 no Reino Unido) tornou imposíbel recoller ovos legalmente, a práctica da recollida de ovos transformouse nunha actividade ilegal no Reino Unido e noutros países.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Ovo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q936587
* GEC: 0127811
* GND: 4172600-5
* MAG: 64198225

 |
Onda plana transversal.
A luz é un exemplo de onda transversal electromagnética.
Propagación dunha onda transversal esférica nunha cuadrícula de dúas dimensións (modelo empírico).
Unha **onda transversal** é unha onda en movemento que se caracteriza polas súas oscilacións, que se dan perpendiculares á dirección de propagación.

Exemplos de onda transversais son: ondas sísmicas secundarias, o movemento dos campos eléctricos (E) e magnéticos (V) nunha onda plana electromagnética, onde ambos oscilan perpendicularmente entre si, así como en dirección da transferencia de enerxía, constando, polo tanto, unha onda electromagnética de dúas ondas transversais; a luz visible, véxase Espectro electromagnético para información do distintos tipos de onda electromagnética. Unha cadea oscilante é outro exemplo de onda transversal.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Onda lonxitudinal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q691978
* EBID: ID
* JSTOR: transverse-waves
* MAG: 160507315

 |
O **Onze d'Or** (en francés *Once de ouro*) é un prestixioso premio futbolístico individual, que desde 1976 concede cada ano a revista francesa *Onze Mondial* ao mellor futbolista de Europa. O premio concédese a partir das votacións dos lectores da revista, que han de escoller ao mellor futbolista do fútbol europeo, independentemente da súa nacionalidade, en función dos méritos contraídos ao longo do ano, e tanto nas súas actuacións co seu club como coa súa selección nacional. O xogador máis votado recibe o premio "Onze d'or", o segundo clasificado o "Onze d'argent" e o terceiro, o "Once de bronze".

Dende 1991 tamén concede un premio ao mellor adestrador europeo do ano.

Dende 2015 o trofeo premia ao mellor xogador francés e ao mellor adestrador francés.

Notas
-----

1. ↑  "Antoine Griezmann gaña o Onze d'or". Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 12 de marzo de 2016.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web de Onze Mondial
Panorama de Orthanc en Isengarda.
No universo imaxinario de J. R. R. Tolkien e na obra *O Señor dos Aneis*, **Orthanc** é unha gran torre situada no centro de Isengarda. O seu nome ten tradución tanto do sindarin, como do rohírrico. Na primeira das dúas linguas significa «monte do cairo» e na segunda significa «espírito astuto».

Historia
--------

Foi erixida polos dúnedain de Gondor a finais da Segunda Idade do Sol para gardar o Paso de Rohan. Colocaron nela unha das Palantír que servía como comunicación entre Arnor e Gondor.

Durante a Guerra do Anel Isengarda estaba do bando de Sauron, e os Ents intentaran derrubar a torre sen éxito durante a Destrución de Isengarda, pero tiveron que deterse e impedir que Saruman escapase.

A restauración de Orthanc foi unha das primeiras tarefas que realizou o Rei Elessar durante o seu reinado. A Palantír de Saruman foi posta de novo na torre despois de ter realizado un rexistro da mesma, no que se atoparon numerosos obxectos de gran valor, principalmente da Casa de Eorl, roubadas por Gríma en Edoras. Os obxectos de maior valor foron un cofre que gardaba no seu interior a xoia Elendilmir, que todos crían perdida, e unha pequena caixa de ouro na que Isildur gardara o Anel cando llo arrebatou a Sauron.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Terra Media*** |

### Outros artigos

* Isengarda
Propagación dunha onda lonxitudinal.
Propagación dunha onda.
Unha **onda lonxitudinal** é unha onda na que o movemento de oscilación das partículas do medio é paralelo á dirección de propagación da onda. As ondas lonxitudinais reciben tamén o nome de **ondas de presión** ou **ondas de compresión**. Algúns exemplos de ondas lonxitudinais son o son e as ondas sísmicas de tipo P xeradas nun terremoto.

A figura inferior ilustra o caso dunha onda sonora. Se imaxinamos un foco puntual xerador de son, as frontes de onda desprázanse afastándose do foco, transmitindo o son a través do medio de propagación, por exemplo, aire.

Por outro lado, cada partícula dunha fronte de onda calquera oscila en dirección da propagación, isto é, inicialmente é empuxada na propagación por efecto do incremento de presión provocado polo foco, retornando á súa posición anterior por efecto da diminución de presión provocada polo seu desprazamento. Deste xeito, as consecutivas capas de aire (frontes) vanse *empurrando* unhas a outras transmitindo o son.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Onda transversal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q626707
* EBID: ID
* JSTOR: longitudinal-waves
* MAG: 143351421
* PSH: 3124

 |
Bandeira do presidente de Malta.
O presidente é o xefe de estado de Malta. O cargo foi creado o 13 de decembro de 1974 cando Malta constituíuse en república e o último gobernador-xeral, Sir Anthony Mamo foi nomeado presidente.

Así como os monarcas británicos, o Presidente de Malta é un xefe de estado constitucional, posto que o poder executivo correspóndelle ao Primeiro Ministro. O Presidente é elixido por unha Cámara de representantes (maltés *Kamra tar-Rappreżentanti*) unicameral. A primeira muller que ocupou o cargo de Presidente foi Agatha Barbara, antiga ministra de Traballo. A actual Presidenta é Marie-Louise Coleiro Preca.

Esta é a lista dos presidentes de Malta despois de 1974.

| Nome | Imaxe | Inicio do mandato | Fin do mandato |
| --- | --- | --- | --- |
| Anthony Mamo |  | 13 de decembro de 1974 | 27 de decembro de 1976 |
| Anton Buttigieg |  | 27 de decembro de 1976 | 27 de decembro de 1981 |
| Albert Hyzler |  | 27 de decembro de 1981 | 15 de febreiro de 1982 |
| Agatha Barbara |  | 15 de febreiro de 1982 | 15 de febreiro de 1987 |
| Paul Xuereb |  | 15 de febreiro de 1987 | 4 de abril de 1989 |
| Ċensu Tabone |  | 4 de abril de 1989 | 4 de abril de 1994 |
| Ugo Mifsud Bonnici |  | 4 de abril de 1994 | 4 de abril de 1999 |
| Guido de Marco |  | 4 de abril de 1999 | 4 de abril de 2004 |
| Edward Fenech Adami |  | 4 de abril de 2004 | 4 de abril de 2009 |
| George Abela |  | 4 de abril de 2009 | 4 de abril de 2014 |
| Marie-Louise Coleiro Preca |  | 4 de abril de 2014 | presente |
***Manuel Osorio Manrique de Zúñiga, neno*** é un cadro de Francisco de Goya conservado no Museo Metropolitano de Arte de Nova York (Estados Unidos). Trátase dun retrato pictórico ao óleo que mide 127 centímetros de alto por 101,6 cm de ancho.

Descrición
----------

O retratado é o fillo máis novo de Vicente Joaquín Osorio de Moscoso y Guzmán, conde de Altamira e conselleiro do Banco de San Carlos, institución antecesora do actual Banco de España. Contratou a Goya, entón retratista na corte de Carlos III, para que fixese retratos de toda a familia, sendo este do seu fillo Manuel o máis coñecido.

Goya represéntao como un moneco, máis que como un neno. Está ríxido, sen moverse. O xesto é serio, de expresión impenetrable. Viste con ricos roupaxes, á moda do momento: un traxe de cor vermella intenso cunha faia dourada. A luz queda na parte superior do cadro.

Na parte inferior, diferenciándose do neno, hai unha serie de animais, cada un cun contido simbólico propio. Así, hai unha pega, que o neno agarra cunha corda, e que no pico leva un papel, unha tarxeta de visita do artista; este animal sería o símbolo da curiosidade. No entanto, no cristianismo os paxaros simbolizan a alma, reafirmándose así a inocencia de ambos, paxaro e neno. Tamén se ve a tres gatos, que axexan á urraca, e sería o mundo dos instintos. Goya consideraba aos gatos como animais diabólicos, como pode verse en *Os Caprichos.* Contrasta a súa malicia coa inocencia do neno. Outros paxaros están gardados nunha gaiola, á beira dereita da pintura, simbolizando o confinamento e protección da infancia. Na parte inferior pode lerse o nome e a data de nacemento do modelo: «MANVEL OSORIO MANRRIQVE DE ZVÑIGA Sr. DE GINES NACIO EN ABR A II DE 1784»

Notas
-----

1. 1 2 3 4  "Manuel Osorio Manrique de Zuñiga (1784–1792)" (en anglès). Metropolitan Museum of Art. Consultado o )= 14 de juny de 2017.
2. ↑  Chan, Victor (1980). Arts Magazine nº 55, ed. *Time and Fortune in Three Early Portraits by Goya* (en inglés). pp. 107, 112, 114 i 117.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Baur, E.-G. «El rococó y el neoclasicismo » en *Los maestros de la pintura occidental*, Taschen, 2005, p. 398, ISBN 3-8228-4744-5
* Cirlot, L. (dir.), *Metropolitan • MoMA*, Col. «Museos del Mundo», Tomo 5, Espasa, 2007, p. 55, ISBN 978-84-674-3808-6

### Outros artigos

* Francisco de Goya
Brasón de Irán.
O **Presidente de Irán** (**ریاست جمهوری اسلامی ایران**) é o xefe de goberno da República Islámica de Irán. O Presidente é o máis elevado representante do estado popularmente elixido en Irán, malia que responde ante o Líder Supremo de Irán, que realiza as funcións de xefe de estado. O capítulo IX da Constitución da República Islámica de Irán establece as cualificacións para os candidatos presidenciais e os procedementos para a elección, así como os seus poderes e responsabilidades. Entre eles inclúense a sinatura de tratados e outros acordos con estados estranxeiros e organizacións internacionais, a administración do plan nacional, os orzamentos, os asuntos de emprego, e o nomeamentos de ministros baixo a aprobación do Parlamento.

Ó contrario que as figuras executivas doutros estados, o Presidente de Irán non exerce control sobre a política exterior, as forzas armadas ou a política nuclear, xa que son controlados polo Líder Supremo.

O Presidente de Irán é elixido por un período de catro anos por voto directo do pobo, e non pode servir no cargo por máis de dúas lexislaturas consecutivas, ou máis de 8 anos.

O actual Presidente de Irán é Ebrahim Raisi, que asumiu o cargo o 3 de agosto de 2021, despois das eleccións presidenciais dese mesmo ano. Sucedeu a Hassan Rouhani, que serviu 8 anos, de 2013 a 2021.

Presidentes de Irán
-------------------

| Nome | Imaxe | Inicio do mandato | Fin do mandato |
| --- | --- | --- | --- |
| Abdolhassan Banisadr |  | 4 de febreiro de 1980 | 22 de xuño de 1981 |
| Mohammad Ali Rajai |  | 2 de agosto de 1981 | 30 de agosto de 1981 |
| Ali Khamenei |  | 13 de outubro de 1981 | 3 de agosto de 1989 |
| Akbar Hashemi Rafsanjani |  | 3 de agosto de 1989 | 2 de agosto de 1997 |
| Mohammad Khatami |  | 2 de agosto de 1997 | 2 de agosto de 2005 |
| Mahmoud Ahmadinejad |  | 3 de agosto de 2005 | 2 de agosto de 2013 |
| Hassan Rouhani |  | 3 de agosto de 2013 | 3 de agosto de 2021 |
| Ebrahim Raisi |  | 3 de agosto de 2021 | presente |

Notas
-----

1. ↑  Iran - Constitution Chapter IX, section 1 & 2 of the constitution
2. ↑  Mahmoud Ahmadinejad Accessed 5-23-2008, (véxase tamén o artigo 110 da constitución)

Véxase tamén
------------

* Líder Supremo de Irán
***One Tree Hill*** é unha serie creada por Mark Schwahn que se emitiu por primeira vez en setembro de 2003 no canal americano WB Television Network. Narrada en ton dramático, conta a vida de 5 adolescentes na localidade de Tree Hill (EEUU).
A serie conta con 6 temporadas, na sétima a emitir a partir de setembro de 2009 non participarán Chad Michael Murray e Hilarie Burton, dous dos actores principais.

Personaxes
----------

**Lucas Scott** (interpretado por Chad Michael Murray). Lucas e medio irmán de Nathan (o pai de Nathan saíu no instituto coa súa nai, pero o quedar esta embarazada abandoouna por outra muller, coa que logo tivo a Nathan) e mellor amigo de Haley. É un adolescente sensible e apaixonado pola literatura e o baloncesto.

**Nathan Scott** (interpretado por James Lafferty). Medio irmán de Lucas, comeza a serie sendo un adolescente arrogante, pero a súa dificultosa relación familiar e o amor fanno ser un dos personaxes que máis evoluciona o longo da serie. Ó comezo da primeira temporada sae con Peyton.

**Haley James-Scott**(interpretada por Bettany Joy Galeotti). Mellor amiga de Lucas, gran estudante e apaixonada da música. Participa no programa de tutorías do instituto de Tree Hill, a través do cal entablará relación con Nathan.

**Brooke Davies**(interpretada por Sophia Bush). Mellor amiga de Haley e capitá do equipo de animadoras do instituto de Tree Hill. Atraída por Lucas dende que este ingresa no equipo de baloncesto, acostumada a consegui-lo que quere, proponse conseguir a Lucas.

**Peyton Sawyer**(interpretada por Hilarie Burton). Mellor amiga de Brooke e moza de Nathan o comezo da primeira temporada, atopará o amor a primeira vista en Lucas, pero todo será moi complicado. Animadora, debuxante e apaixonada da música.

Outros personaxes
-----------------

**Dan Scott** (interpretado por Paul Johansson. Pai de Lucas e de Nathan. De novo foi un importante xogador de baloncesto, pero viuse apartado do xogo por unha lesión. Tratará de conseguir que o seu fillo Nathan persiga este soño que el non puido conseguir, mentres que ignora e despreza a Lucas.

**Deb Scott** (interpretada por Barbara Alyn Woods). Nai de Nathan e muller de Dan.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q203385
* WorldCat
* VIAF: 181599989
* Allmovie: v295841
* AlloCiné: 177
* Epguides: OneTreeHill
* FilmAffinity: 698577
* GND: 7590926-1
* IMDb: tt0368530
* LCCN: n2005060779
* LUMIERE: 116637
* Metacritic: one-tree-hill
* OFDb: 55248
* OMDB: 28267
* Rotten Tomatoes: one\_tree\_hill
* TMDb: 269
* TVcom: one-tree-hill
* TVGuide: 100339

 |
**Lisa Kathleen Phillips** é unha diplomática británica que traballou como Gobernadora de Santa Elena, Ascensión e Tristán de Acuña desde 2016 até 2019. Tras 359 anos de dominación británica, Phillips converteuse na primeira muller no posto.

Traxectoria
-----------

Desde 1988 formou parte do programa británico de Axuda Oficial ao Desenvolvemento en Barbados, India, Sri Lanka e Indonesia. Desde 1996 traballou para o Departamento de Desenvolvemento Internacional (DFID) do goberno británico. Entre 2002 e 2004 foi xerente do Programa UNICEF e Mancomunidade de Nacións do Departamento de Nacións Unidas e Mancomunidade de Nacións.

Logo retornou ao DFIF onde en 2006 foi designada titular do equipo de Políticas Migratorias e Invesitagción, en 2009 xefa de gabinete da Dirección de Políticas e Investigación e en 2011 xefa do Departamento de Gobernabilidade e Estados Fráxiles. En 2013 foi designada como xefa da oficina do DFID en Kenya, onde traballou até 2016.

Foi nomeada Comendadora da Orde do Imperio Británico nas honras dos aniversarios da raíña Isabel II de 2016 polos seus servizos de axuda internacional.

En canto á súa vida persoal, ten un fillo.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  "Foreign & Commonwealth Office - Change of Her Majesty's Governor of St Helena". Consultado o 23 de xaneiro de 2016.
2. ↑  *LISA PHILLIPS SWORN IN AS GOVERNOR OF ST HELENA, ASCENSION ISLAND AND TRISTAN DA CUNHA.* St Helena Government, 25 de abril de 2016.
3. ↑  "*St Helena gets first female governor – after 359 years.* The St Helena Independent, 22 de xaneiro de 2016." (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 24 de xaneiro de 2016. Consultado o 5 de febreiro de 2017.
4. ↑  "NEW GOVERNOR ANNOUNCED". *St Helena Government*.
5. ↑  The London Gazette: (Supplement) no. 61608. p. B9. 11 de xuño de 2016.
**PSR J1719-1438** é un pulsar situado a 4000 anos luz da Terra, na constelación de Serpens, notable pola probable existencia dun planeta feito de diamante na súa órbita.

As medidas de tempo do pulsar amosan que ten un compañeiro de masa menor. Este compañeiro ten unha masa semellante a do planeta Xúpiter, pero 20 veces máis denso, e con só o 40% do seu diámetro. O planeta fai unha órbita ó redor do pulsar cada 130 minutos e a unha distancia de aproximadamente 600.000 quilómetros, e pode estar feito dos restos dunha estrela cuxas capas externas foron desviadas para alí pola gravidade da maior masa do pulsar. Cálculos astronómicos demostraron que este compañeiro ten unha densidade mínima de 23 gramos por centímetro cúbico e trátase probablemente dunha anana branca de baixa masa, feita fundamentalmente de carbono e osíxeno.

Como este compañeiro orbital aínda invisíbel do PSR J1719-1438 ten o tamaño dun planeta e está constituído esencialmente de carbono, cunha composición aínda descoñecida de osíxeno, os científicos pensan nel coma nun enorme diamante. Nos medios científicos, vén sendo chamado o "Planeta Diamante".

Notas
-----

1. ↑  La Voz De Galicia, ed. (25-08-2011). "Descuberto un planeta de diamante e unha estrela de neutróns" (HTML). Consultado o 27-08-2011.
2. ↑  Ben Hirschler (25-08-2011). Yahoo! Brasil, ed. "Astrônomos descobrem planeta feito de diamante" (en portugués). Arquivado dende o orixinal (HTML) o 17-10-2011. Consultado o 26-08-2011.
3. ↑  M. Bailes, S. D. Bates, V. Bhalerao, N. D. R. Bhat, M. Burgay, S. Burke-Spolaor, N. D’Amico, S. Johnston, M. J. Keith, M. Kramer, S. R. Kulkarni, L. Levin, A. G. Lyne, S. Milia, A. Possenti, L. Spitler, B. Stappers, W. van Straten (25-08-2011). Science, ed. "Transformation of a Star into a Planet in a Millisecond Pulsar Binary" (HTML) (en inglés). doi:10.1126/science.1208890. Consultado o 26-08-2011.
4. ↑  Tammy Plotner (25-08-2011). Universe Today, ed. "Star Transforms Into A Diamond Planet" (HTML) (en inglés). Consultado o 26-08-2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1968001
* SIMBAD: PSR J1719-14

 |
**Pa Tepaeru Terito Ariki**, nada o 14 de agosto de 1923 e finada o 3 de febreiro de 1990, foi ariki da dinastía Pa Ariki da tribo Takitumu, na illa de Rarotonga (Illas Cook).

Traxectoria
-----------

Terito quedou investida ariki en 1924 cando tan só tiña un ano. En 1934 estableceuse en Nova Zelandia para estudar na Hukarere Maori Girls College School de Napier, volveu a Rarotonga a mediados da década de 1940 para asumir o seu papel de ariki. Na década de 1950 converteuse ao bahaísmo, como o primeiro dos ariki contemporáneos non cristián, o que implicou reticencias entre os membros da tribo, aínda que o anuncio feito pola ariki de non facer proselitismo e de asistir ao servizo dominical da Igrexa Cristiá en Ngatangiia eliminou as tensións. Casou en primeiras nupcias con George Ani Peyroux, co que tivo nove fillos, logo de se divorciar casou en 1979 con Tom Davis, entón primeiro ministro do arquipélago. Negándose a utilizar o título de primeira dama. Escribiu a letra do Himno das Illas Cook e foi presidenta da Cámara dos Arikis de 1980 a 1992 e opúxose publicamente a algunhas decisións políticas de seu home, como a construción dun complexo hoteleiro nas terras da tribo. Morreu durante unha viaxe en avión cara a Nova Zelandia para asister ao Waitangi Day, xornada de conmemoración do Tratado de Waitangi. Sucedeulle no título súa filla Marie Peyroux co nome de Pa Tepaeru Teariki Upokotini Marie Ariki.

Notas
-----

1. ↑  Mel Kernahan "White Savage inthe South Seas" p.92
2. ↑  "*White Savages in the South Seas*" p.84
3. ↑  "White Savages in the South Seas" p. 197

Bibliografía
------------

Mel Kernahan, "White Savages in the South Seas*" Verso, 1995.*
**Manuel Pardiñas Serrano**, nado en El Grado (provincia de Huesca) o 1 de xaneiro de 1886 e finado en Madrid o 12 de novembro de 1912, foi un anarquista aragonés, autor do magnicidio que acabou coa vida do presidente do goberno José Canalejas o 12 de novembro de 1912.

Traxectoria
-----------

Era fillo do carabineiro licenciado Agustín Pardiñas Ferriz e de María Serrano. Estudou na Escola de Artes e Oficios e traballou como pintor decorador en Zaragoza, Donostia, Biarritz e Baiona (Francia). Marchou á Habana, quizais para evitar o servizo militar, a Bos Aires (de onde foi expulsado en 1909 a raíz do asasinato do coronel Ramón Lorenzo Falcón, xefe de policía da capital federal, a mans do anarquista Simón Radowitzky), e viviu posteriormente na Habana e en Tampa (Florida), antes de volver a Europa, onde residiu uns meses en Francia antes do atentado contra José Canalejas.

### O asasinato de Canalejas

A mañá do martes 12 de novembro de 1912, tras despachar co rei Afonso XIII, o presidente do goberno español José Canalejas paseaba pola madrileña Porta do Sol, facendo tempo antes do Consello de Ministros, que debía ter ao mediodía, no Ministerio de Gobernación. Tiña ao parecer por costume parar perante o escaparate da Libraría San Martín. Contra as once e vinte, mentres contemplaba un mapa da Primeira Guerra dos Balcáns, que daquela andaba en plena ebulición, «*un home louro, con bigote, aspecto xuvenil, barba rala, ben vestido*» disparoulle tres tiros cunha pistola Browning de gran calibre, matándoo no acto. Un dos axentes de policía que seguía, a certa distancia, ao presidente, lanzouse sobre Pardiñas quen, véndose atrapado, se suicidou coa arma que levaba.

Legado
------

En 1912, Enrique Branco e Adelardo Fernández Arias realizaron unha curtametraxe semidocumental sobre o seu asasinato e enterro titulada *Asesinato y entierro de don José Canalejas*, a primeira película interpretada polo actor José Isbert, con 26 anos.

Notas
-----

1. 1 2  *El nacimiento del terrorismo en occidente: anarquía, nihilismo y violencia revolucionaria*. Siglo XXI de España Editores. ISBN 9788432313103.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3775801
* BNE: XX5208591
* DBE: manuel-pardinas-serrato
* GEC: 0048988

 |
**Paama** (lingua paama:**Voum**) é unha pequena illa na provincia de Malampa, Vanuatu. A illa ten uns 8 km de norte a sur e só 5 km máis ou menos no seu punto máis ancho. A illa está dominada por outeiros, chegando a unha altura duns 550 m no norte.

Características
---------------

Paama atópase a pouca distancia ao sur de Ambrym, un pouco máis ao leste de Malakula, a uns 7 km ao oeste do gran volcán activo Lopevi (Ulvae, na lingua vernácula (ver Crowley 1982), e a unha curta distancia ao norte da illa de Epi. Durante o día, todas as illas veciñas de Paama son claramente visibles desde varios lugares da illa. De feito, nunha noite clara o resplandor vermello dos volcáns xemelgos de Ambrym pódese ver claramente na praia de area negra en Liro. A illa agora deshabitada de Lopevi domina a vista ao leste da aldea de Lulep, na costa nordés da illa. Este volcán activo é bastante regular, entra en erupción aproximadamente cada dous anos, causando problemas moi graves para as persoas que viven nas vilas de Lulep e Luli no nordés da illa. O ácido da cinza volcánica cae ás hortas, e arruína as colleitas, e descompón os teitos de palla.

Hoxe en día a maioría das persoas que viven en Paama viven en aldeas preto da costa da illa e cas súas hortas nas ladeiras próximas. Os produtos agrícolas son en gran medida para a súa subsistencia, aínda que algúns se exportan para á venda en Port Vila (na capital de Vanuatu Efaté) e Luganville (en Espírito Santo).

Na parte norte da illa existe unha franxa de céspede o aeroporto, con sede na aldea de Tavie. A aterraxe e a engalaxe deste aeroporto non é para os pusilánimes, é unha das pistas de aterraxe máis curtas no conxunto de Vanuatu.

Liro, é o centro administrativo e o pobo máis densamente poboado da illa. Hoxe en día a poboación da illa non chega aos 2.000 habitantes, a gran maioría habitan na costa occidental da illa. Con todo, o número de persoas que alegan ser Paamese é moito maior que isto. Ao redor de 7.000 persoas que viven ao longo Vanuatu din ser Paamese no censo de 1999.

Os habitantes falan o idioma Paama, un dos tres idiomas nacionais de Vanuatu.

Notas
-----

1. ↑  Crowley, Terry. 1982. The Paamese Language of Vanuatu. Pacific Linguistics, Series B – No. 87. Canberra: ANU Printing Services.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1812964
* WorldCat
* VIAF: 315527269
* GEC: 0516188
* GeoNames: 2135387

 |
**Manuel Otero Acevedo**, nado en Rosario o 17 de abril de 1865 e finado en Pontecesures o 19 de xuño de 1920, foi un médico e xornalista arxentino residente en Galicia.

Traxectoria
-----------

Fillo de Antonio Otero Moar, de Pontecesures, que emigrou a Arxentina, onde fixo fortuna e casou con Narcisa Acevedo. O seu pai enviouno co seu irmán José a Galicia e asentáronse en Pontecesures. Graduouse de bacharel no Instituto de Santiago de Compostela o 7 de novembro de 1882. Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela e doutorouse na Universidade de Madrid coa tese *Etiología y tratamiento del Lupus tuberculoso* (1891). Especializouse na cirurxía do sistema nervioso. Foi o primeiro neurocirurxián que realizou con éxito a operación cirúrxica do sistema nervioso simpático cervical en España. Dirixiu o Hospital Provincial de Pontevedra (1910). Compañeiro de Valle-Inclán en Compostela, era un declarado anticlerical, foi o restaurador da tuna compostelá, amigo de Pío Baroja. Combinou o seu interese como anticuario e orientalista coa paixón polo espiritismo e a teosofía. Colaborou no periódico compostelán *Café con Gotas* e foi fundador e director de *Pero-Grullo* (1888).

Obras
-----

* *La cirugía del sistema nervioso en España antes de la época actual*, 1900.
* *Resección total y bilateral del simpático del cuello*, 1898.

Notas
-----

1. ↑  Graus, Andrea (2019). *Ciencia y espiritismo en España, 1880-1930*. Comares. ISBN 978-84-9045-898-3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Borobó (1986). "Otero Acevedo y el fantasma de Valle-Inclán". *El fantasma de Valle-Inclán. Papeles de Borobó I*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-302-6.
* *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.

### Ligazóns externas

* Manuel Otero Acevedo, presidente de la Tuna Compostelana de 1888

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20532829
* WorldCat
* VIAF: 313305753
* BNE: XX1387787
* BNF: 12146679t
* Galiciana: 163027

 |
Mapa do Parque Transfronteirizo do Gran Limpopo.
O **Parque Transfronteirizo do Gran Limpopo** é unha área protexida transfronteiriza de 35 000 km² en proceso de creación. Unirá o Parque Nacional do Limpopo (anteriormente coñecido como Coutada 16) en Mozambique, o Parque Nacional Kruger en Suráfrica, o Parque Nacional de Gonarezhou, o Santuario de Manjinji e a Zona de safari de Malipati en Cimbabue, así como a zona entre Kruger e Gonarezhou, a terra comunal de Sengwe en Cimbabue e a rexión de Makuleke en Suráfrica.

Fauna
-----

O parque acolle unha ampla gama de vida silvestre, destacando o elefante, o rinoceronte branco, a xirafa de Suráfrica, o ñu azul, o leopardo africano, o león, o guepardo, a mangosta raiada e a hiena pinta.

Dende 2005, a área está considerada como unha Unidade de Conservación do León.

Galería de imaxes
-----------------

* Un elefante cruzando a estrada no Parque Nacional Kruger.Un elefante cruzando a estrada no Parque Nacional Kruger.
* Unha xirafa de Suráfrica no Parque Nacional Kruger.Unha xirafa de Suráfrica no Parque Nacional Kruger.
* Dúas leoas descansando despois dun intento de caza infrutuoso no Parque Nacional KrugerDúas leoas descansando despois dun intento de caza infrutuoso no Parque Nacional Kruger
* O canón do río Levubu en Makuleke.O canón do río Levubu en Makuleke.

Notas
-----

1. ↑  "About the Great Limpopo Transfrontier Park". *greatlimpopopark.com*. Archived from the original on 26 de agosto de 2007. Consultado o 25 de xuño de 2022.
2. ↑  IUCN Cat Specialist Group (2006). Conservation Strategy for the Lion *Panthera leo* in Eastern and Southern Africa. IUCN, Pretoria, Suráfica.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q604422
* WorldCat
* VIAF: 151664771
* EBID: ID
* LCCN: no2008166236

 |