| *Crocuta crocuta*Hiena pintaRango fósil: plioceno tardío – actualidade |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Carnivora |
| Suborde: | Feliformia |
| Familia: | Hyaenidae |
| Subfamilia: | Hyaeninae |
| Xénero: | ***Crocuta***Kaup, 1828 |
| Especie: | ***C. crocuta*** |

 |
| Nome binomial |
| *Crocuta crocuta*(Erxleben, 1777) |
| Distribución da hiena pintaDistribución da hiena pintaDistribución da hiena pinta |

***Crocuta crocuta*** (Erxleben, 1777), coñecida en galego como **hiena pinta**, é unha especie de mamífero da orde dos carnívoros, suborde dos feliformes e familia dos hiénidos.

Vive en África, con excepción do Sáhara e a conca do río Congo, e adoita encontrarse en sabanas, praderías e chairas abertas, pero está ausente das selvas e desertos.

Moi adaptábel, pode sobrevivir incluso cerca de asentamentos humanos.

É a única especie do seu xénero, *Crocuta*, e non se recoñecen subespecies.

Características
---------------

As principais características físicas da hiena pinta son:

As hienas pintas miden entre 95 e 165 cm de lonxitude e pesan entre
45 e 82 kgo entre 45 e 60 kg (os machos) e entre 55 e 75 kg (as femias), sendo, por tanto, as femias de maior tamaño que os machos.

Cranio de hiena pinta, por Frédéric Cuvier.
A cranio da hiena pinta difire do da hiena riscada polo seu tamaño moito maior e pola crista saxital máis estreit. Polo seu tamaño, a hiena pinta ten un dos cranios máis poderosos entre os carnívoros.

Teñen os membros anteriores lixeiramente máis longos que os posteriores, polo que o seu dorso é descendente, aínda que non tanto como noutras hienas, especialmente a hiena parda.

A súa pelaxe é curta, de cor entre amarelado e avermellado, con manchas ovaladas e irregulares de cor parda escura, que faltan en cabeza, garganta e tórax; presentan unha crina curta e ourizada; a cola remata nunha guedella de pelos longos, negros.

Aínda que a súa aparencia semella a dos cans, as hienas están máis emparentadas cos félidos e, especialmente, cos herpéstidos e os vivérridos.

A hiena pinta é a especie máis grande entre as hienas.

A súa fórmula dentaria é:  
3.1.4.0-1 / 3.1.3.1 = 32-34.

As femias posúen uns xenitais peculiares, debido á ausencia de vulva e á presenza dun clítoris moi desenvolvido que recorda ao pene dos machos; tamén presentan unha especie de inchazón similar a unha bolsa, como un escroto.

Na época de celo, o orificio uroxenital ensánchase, e o conduto e os tecidos circundantes afróuxanse e hipertrófianse, de modo que poida darse a cópula e o parto.

Bioloxía e ecoloxía
-------------------

### Costumes

Son de hábitos principalmente nocturnos e crepusculares. Habitualmente viven en grupos familiares liderados por unha femia. Refúxianse en buratos naturais entre rochas ou outros lugares similares, entre as matogueiras ou en galerías abandonadas polos porcos formigueiros que frecuentemente agrandan elas mesmas. Defenden o seu territorio doutros grupos o clans de hienas; este territorio é marcado coas secrecións das súas glándulas anais, urina e excrementos que depositan habitualmente en latrinas.

### Nutrición

Cazan en grupos de 10 a 30 individuos, comandados por unha femia dominante. As súas poderosas mandíbulas e potentes moas están preparadas para unha alimentación a base de carne, podendo engulir tamén os ósos, dentes e cornamentas das súas presas. Aínda que están consideradas como preeiras, son cazadoras que, ademais, se alimentan de prea cando é oportuno. A súa dieta comprende desde insectos a cebras, ñus e incluso xirafas, alimentándose tanto de cadáveres como de presas vivas, principalmente dos animais moribundos e enfermos. As disputas por cadáveres de animais entre hienas pintas e leóns son comúns. Se o grupo de hienas non é moi numeroso, os leóns adoitan gañar, polo que a dentición das hienas adaptada a romper ósos lles permite desfacer o cadáver antes de que cheguen outros carnívoros. Así, cada hiena pode levarse un anaco, dispersarse e non deixar nada. Adoitan esconder a súa comida na lama para cando teñen fame. A súa boa memoria permítelles lembrar onde deixaron a comida. As hienas son extremadamente intelixentes e moitos expertos considéranas intelectualmente comparábeis aos osos e mesmo aos primates.

### Reprodución

O período de xestación é duns 110 días, tras os cales as femias paren dúas crías, excepcionalmente unha ou tres. As crías nacen cos ollos abertos e pesan de media 1,5 kg. En períodos de abundancia de alimentos teñen descendentes femias que adoitan permaneceren no clan e, en períodos de escaseza, predominan os machos na descendencia, que saen fóra. Os machos alcanzan a madurez sexual aos dous anos de idade, e as femias aos tres.

Taxonomía
---------

### Xénero

O xénero *Crocuta* foi fundado en 1828 polo paleontólogo e naturalista alemán Johann Jakob Kaup, en *Oken's Isis. Encyclop. Zeit.*, **21** (11): columna 1145.

Sinónimo
Ademais de por este nome tamén foo coñecido polo sinónimo *Crocotta* Kaup, 1829.

### Especie

A especie *Crocuta crocuta* xa fora descrita en 1777 polo naturalista alemán Johann Christian Polycarp Erxleben, baixo o nome de *Canis crocuta*, en *Syst. Regni Anim*. **1**: 578. Posteriormente foi reclasificada no xénero *Crocuta*.

Sinónimos
A especie coñeceuse tamén polos seguintes sinónimos:

* *C. capensis* (Desmarest, 1817)
* *C. cuvieri* (Boitard, 1842)
* *C. fisi* Heller, 1914
* *C. fortis* J. A. Allen, 1924
* *C. gariepensis* (Matschie, 1900)
* *C. germinans* (Matschie, 1900)
* *C. habessynica* (de Blainville, 1844)
* *C. kibonotensis* (Lönnberg, 1908)
* *C. leontiewi* (Satunin, 1905)
* *C. maculata* (Thunberg, 1811)
* *C. noltei* (Matschie, 1900)
* *C. nyasae* Cabrera, 1911
* *C. nzoyae* Cabrera, 1911
* *C. panganensis* (Lönnberg, 1908)
* *C. rufa* (Desmarest, 1817)
* *C. rufopicta* Cabrera, 1911
* *C. sivalensis* (Falconer, 1868)
* *C thierryi* (Matschie, 1900)
* *C. thomasi* Cabrera, 1911
* *C. togoensis* (Matschie, 1900)
* *C. wissmanni* (Matschie, 1900)

### Etimoloxía

O nome científico da hiena pinta, o redundante *Crocuta crocuta*, pensouse durante moito tempo que era un préstamo do latín *crocutus*, feminino *crocuta*, emparentado co latín clásico *corcōta, -ae*, "túnica de cor azafrán, usada polas mulleres e polos sacerdotes de Cibeles", que, ao parecer, se aplicaba a un animal salvaxe de Etiopía, quizais unha hiena, de cor amarelada ou dourada. Pero isto demostrouse como incorrecto, xa que a ortofrafía correcta do préstamo debería ser *crocāta*, que nunca se utilizou nese sentido nas fontes greco-romanas.

Parece demostrado que *Crocuta* provén da palabra do grego antigo Κροκόττας *Krokóttas*, que deriva da sánscrita *koṭṭhâraka*, que se orixinaría de *kroshṭuka* (que orixinalmente significaba "chacal dourado"). A mención máis antiga rexistrada de *Κροκόττας* é da *Xeografía* de Estrabón (Γεωγραφικά, en grego; *Geographica*, en latín), onde se describe o animal como unha mestura de lobo e can, nativo de Etiopía.

Estado de conservación
----------------------

En 1996 a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais cualificara o status da hiena pinta como *LR/cd* (risco baixo/dependente de conservación). Posteriormente, en 2008, pasou a considerar o seu estado de conservación como *LC* (pouco preocupante), cualificación que mantén en 2015. As razóns aducidas para isto, son que a presenza desta especie segue a ser xeneralizada na África subsahariana, estimándose que a súa poboación total supera os 10.000 individuos maduros. Porén, hai un continuo declive nas poboacións que viven fóra de áreas protexidas (e incluso nalgunhas áreas protexidas) debido á persecución que sofre por parte da poboación humana e á perda de hábitat, aínda que isto non é suficiente para xustificar a súa inclusión nunha categoría ameazada.

Galería
-------

* iena pinta no Cráter de Ngorongoro, Tanzania.iena pinta no Cráter de Ngorongoro, Tanzania.
* Hiena pinta en Masai Mara, Kenya.Hiena pinta en Masai Mara, Kenya.
* Transportando comida.Transportando comida.
* Durmindo no seu tobo.Durmindo no seu tobo.
* Amamentando a unha cría.Amamentando a unha cría.
* Críias de Crocuta crocuta.Críias de *Crocuta crocuta*.
* Primeiro plano de Crocuta crocuta.Primeiro plano de *Crocuta crocuta*.
* Lámina de Crocuta crocuta por Félix de Azara, 1839.Lámina de *Crocuta crocuta* por Félix de Azara, 1839.

Notas
-----

1. ↑  *Crocuta crocuta* na *Lista Vermella da IUCN*.
2. 1 2  Wilson & Reeder (eds). (2005): *Mammal Species of the World*.
3. ↑  Kruuk, Hans (1972), p. 335.
4. ↑  Dorst, J. & Dandelot, P. (1973), pp. 130-155.
5. ↑  Matthews, L. Harrison (1977), pp. 539-542.
6. ↑  Haltenorth, T. & Diller, H. (1986), pp. 219-220.
7. ↑  Kingdon, J (1988), p. 270.
8. ↑  Wozencraft, W. C. e J. E. King (1990), p. 147.
9. ↑  Hanák, V. e V. Mazák (1991), pp. 190-191.
10. ↑  Stuart, C. e Stuart, T. (2001), p. 148.
11. ↑  Vaughen, T. A. *et al* (2010).
12. ↑  Rosevear, Donovan Reginald (1974): *The carnivores of West Africa*. London: Trustees of the British Museum (Natural History).
13. 1 2 3 4  Nowak, R. M. (2005). *Walker's Carnivores of the World* (6ª ed.). Baltimore, Maryland EE. UU.: Johns Hopkins University Press. pp. 227-229. ISBN 0-8018-8033-5.
14. 1 2 3  Stuart, C. & Stuart, T. (2001). *Field Guide to Mammals of Southern Africa* (en inglés) (3ª ed.). Ciudad de El Cabo, Suráfrica: Struik Publishers. p. 148. ISBN 1-86872-537-5.
15. ↑  Matthews, L. Harrison (1977). *La vida de los mamíferos* (en castelán). tomo II. Barcelona: Destino. pp. 539 542. ISBN 84-233-0700-X.
16. ↑  W. C. Wozencraft, & J. E. King (1990). "Carnivores". En E. Gould e G. McKay. *Encyclopedia of animals: mammals* (en inglés) (2.ª ed.). Nova York: Gallery Books. p. 147. ISBN 9780831727888.
17. ↑  "Punish the Deed, not the Breed!". Arquivado dende o orixinal o 01 de febreiro de 2009. Consultado o 23 de marzo de 2015.
18. ↑  Hyena Skull Bone Clones BC-032
19. ↑  "smi99-01" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 10 de setembro de 2008. Consultado o 23 de marzo de 2015.
20. ↑  Ancient Worlds News - Marsupial has the deadliest bite - 4 de abril de 2005
21. 1 2 3  Van der Made, J. (2005). "La fauna del Plio-Pleistoceno". En Carbonell, E. (coord.). *Homínidos: las primeras ocupaciones de los continentes* (en español). Barcelona, España: Editorial Ariel. p. 784. ISBN 84-344-6789-5.
22. ↑  Hanák, V. & Mazák, V. (1991). *Enciclopedia de los Animales, Mamíferos de todo el Mundo* (en español). Madrid, España: Susaeta. pp. 190–191. ISBN 84-305-1967-X.
23. ↑  "San Diego Zoo" (en Ingles). Estados Unidos: San Diego Zoo. Consultado o 9 September 2014.
24. ↑  Kruuk, Hans (1972). *The Spotted Hyena: A study of predation and social behaviour*. p. 335. ISBN 0563208449.
25. ↑  *Journal of mammology* 88 (3 ), xuño de 2007
26. 1 2 3  *Crocuta* en *MSW*.
27. 1 2  *Crocuta crocuta* en *MSW*.
28. ↑  Funk, Holger (2010): *Hyaena: On the Naming and Localisation of an Enigmatic Animal*. München: GRIN Verlag. ISBN 3-640-69784-7.
29. ↑  Bohm, T. & Höner, O. R. asesores (2015): *Crocuta crocuta* na *Lista vermella de especies ameazadas* da UICN. Versión 2015-3.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Crocuta crocuta Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Crocuta crocuta*** |

### Bibliografía

* Dorst, J. & Dandelot, P. (1973): *Guía de campo de los mamíferos salvajes de África*, Barcelona: Ediciones Omega, S. A.
* Haltenorth, T. & Diller, H. (1986): *A Field Guide of the Mammals of Africa including Madagascar*. Londres: William Collins Sons & Co Ltd. ISBN 0-00-219778-2.
* Hanák, V. e V. Mazák (1991): *Enciclopedia de los Animales, Mamíferos de todo el Mundo.* Madrid: Susaeta. ISBN 84-305-1967-X.
* Kingdon, Jonathan (1988): *East African mammals: an atlas of evolution in Africa*, Volume 3, Part 1. University of Chicago Press. ISBN 0-226-43721-3.
* Kowalski, K. (1981): *Mamíferos. Manual de teriología*. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9.
* Kruuk, Hans (1972): *The Spotted Hyena: A Study of Predation and Social Behaviour*. Chicago, Illinois, USA: University of Chicago Press. ISBN 0-0226-5507-6.
* Matthews, L. Harrison (1977): *La vida de los mamíferos*. Tomo II. Barcelona: Destino. ISBN 84-233-0700-X.
* Mills, Gus & Hofer, Heribert (1998): *Hyaenas: status survey and conservation action plan*. IUCN/SSC Hyena Specialist Group. ISBN 2-8317-0442-1.
* Rosevear, Donovan Reginald (1974): *The carnivores of West Africa*. Londres: Trustees of the British Museum (Natural History). ISBN 0-5650-0723-X.
* Stuart, C. e Stuart, T. (2001): *Field Guide to Mammals of Southern Africa*, 3ª ed. Cape Town, South Africa: Struik Publishers. ISBN 1-86872-537-5.
* Vaughen, T. A; J. M. Ryan e N. J. Czaplewski (2010): *Mammalogy*, 5ª ed. Sudbury, Massachusetts, USA: Jones & Barlett Learning. ISBN 978-0-7637-6299-5.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds). (2005): *Mammal Species of the World - A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press, 2 vols. ISBN 0-8018-8221-4.
* Wozencraft, W. C. e J. E. King (1990): "Carnivores" en E. Gould e G. McKay, eds. *Encyclopedia of animals: mammals* 2ª ed. Nova York: Gallery Books. ISBN 978-0-8317-2788-8.

### Outros artigos

* Carnívoros
* Feliformes
* Hiena

### Ligazóns externas

* *Crocuta crocuta* na *Lista Vermella da IUCN* *(en inglés)* Consultada o 23 de marzo de 2015.
* Hiena Manchada en El Profesor en línea *(en castelán)* Consultada o 23 de marzo de 2015.
* Spotted hyena pictures and facts *(en inglés)* Consultada o 23 de marzo de 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q178089
* BNCF: 10676
* BRE: 3486963
* EBID: ID
* GND: 4267568-6
* LCCN: sh85126973
* NKC: ph556925

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Crocuta\_crocuta
* BioLib: 2122
* EOL: 311569
* Fossilworks: 53881
* GBIF: 5218781
* iNaturalist: 41886
* IRMNG: 11068533
* ITIS: 621907
* IUCN: 5674
* MSW: 14000684
* NCBI: 9678
* TAXREF: 199731

 |