Músculos humanos segundo un debuxo do anatomista Andreas Vesal (*De humani corporis fabrica* (1543).
O **músculo** (do latín, *musculus*, diminutivo de *mus*, "rato") é o tecido contráctil do corpo; deriva da capa mesodérmica de células xerminais embrionarias. En conxunto, son cada un dos órganos carnosos que, con súa contractilidade, son os instrumentos inmediatos para producir ou contrarrestar os movementos. O elemento anatómico constitutivo é a fibra muscular, que pode ser lisa ou estriada. E por **musculatura** enténdese a agrupación de, ora todos os músculos do corpo, ora os dunha parte concreta do corpo (por exemplo, a musculatura facial ou a musculatura cervical).

A súa función debe ser o feito de producir movemento de forza que fai posible a locomoción ou o movemento dentro dos órganos internos; os músculos contráense co obxectivo de desprazar ou mover partes do corpo, e transportar substancias no seu interior. En fisioloxía, o músculo é un dos catro tipos de tecidos. Os outros tres son o epitelio, o tecido conxuntivo e o tecido nervioso.

Moitas das contraccións de músculos realízanse sen unha acción consciente, e son accións precisas para a supervivencia, como o é a contracción do corazón, ou o movemento peristáltico, que fai circular o alimento a través do sistema dixestivo. A contracción consiste na capacidade que teñen os músculos de diminuír de lonxitude nunha das dimensións e aumentala noutras. A contracción de músculos voluntarios utilízase para mover o corpo, e pódese controlar minuciosamente, como son os movementos do ollo, ou movementos grandes como o do cuadríceps da coxa. O meirande é o glúteo maior (o cal, xunto co glúteo medio e o glúteo menor serven para erguerse e soster a pelve, por movementos do fémur e da coxa).

Embrioloxía
-----------

Todos os músculos derivan do mesoderma paraxial. O mesoderma paraxial divídese ó longo do embrión en somitos, que se corresponden coa segmentación do corpo (como se pode observar de maneira obvia na columna vertebral). Cada somito ten 3 divisións, esclerotoma (que forma vértebras), dermatoma (que forma a pel) e miotoma (que forma os músculos). O miotoma divídese en dúas seccións, o epímero e o hipómero, para formar músculos epaxiais e hipaxiais, respectivamente. Nos seres humanos, os músculos epaxiais son só os músculos erector da columna (sacroespinais) e os pequenos músculos intervertebrais, e están innervados polas pólas dorsais dos nervios espiñais. Todos os outros músculos, incluíndo os das extremidades, son hipaxiais, formados a partir do hipómero e innervados polas pólas ventrais dos nervios espiñais.

Durante o desenvolvemento, os mioblastoss (células precursoras das fibras musculares) poden permanecer nos somitos para formar os músculos asociados coa columna vertebral ou migrar cara ao corpo para formar todos os outros músculos. A migración dos mioblastos é precedida pola formación de tecido conxuntivo, en xeral formado a partir da somática placa lateral do mesoderma. Os mioblastos seguen sinais químicas nos lugares axeitados, onde se funden en células alongadas de músculo esquelético.

Estrutura
---------

O músculo é un tecido formado por células fusiformes constituídas polo sarcolema, que é a membrana celular e o sarcoplasma que conteñen as organelas, o núcleo celular, mioglobina e un complexo armazón proteico de fibras chamadas actina e miosina cuxa principal propiedade, chamada contractilidade, é a de acurtar a súa lonxitude cando son sometidas a un estímulo químico ou eléctrico. Estas proteínas teñen forma helicoidal ou de hélice, e cando son activadas únense e rotan de forma que producen un acurtamento da fibra. Durante un só movemento existen varios procesos de unión e desunión do conxunto actina-mielina

Tipos de músculos
-----------------

 Músculos do peito, ombro e brazo
### Segundo a natureza

* Músculo estriado

De natureza estriada e de control voluntario. Forma os músculos esqueléticos do corpo, ou músculos voluntarios.
* Músculo liso

Non contén estrías e é controlada de xeito involuntario. Forma os músculos das paredes do tracto dixestivo, urinario, vasos sanguíneos e o útero: músculos involuntarios ou *viscerales*.
* Músculo cardíaco

De natureza estriada e de control involuntario. Presente só no corazón.

O corpo humano está formado aproximadamente dun 40% de músculo esquelético e dun 10% de músculo cardíaco e visceral.

### Segundo a súa localización

De acordo coa súa localización, clasifícanse os músculos en dous grandes grupos:

* Músculos cutáneos

Inmediatamente debaixo da pel, teñen as súas insercións na derme.
* Músculos profundos

Estes son os esqueléticos, propiamente: están baixo aponeurose, e as súas insercións son -polo menos unha delas- óseas.

Funcións do músculo
-------------------

Un corazón humano onde existen **fibras musculares** diferenciadas
* Produce movemento.
* Xeran enerxía mecánica pola transformación da enerxía química (biotransformadores).
* Dá estabilidade articular.
* Serve como protección.
* Mantemento da postura.
* É o sentido da postura ou posición no espazo, grazas a terminacións nerviosas incluídas no tecido muscular.
* Información do estado fisiolóxico do corpo, por exemplo un cólico renal provoca contraccións fortes do músculo liso xerando unha forte dor, signo do propio cólico.
* Achegue de calor, pola súa abundante irrigación, pola fricción e polo consumo de enerxía.
* Estimulante dos vasos linfáticos e sanguíneos, por exemplo a contracción dos músculos da perna bombean axudando ó sangue venosa e á linfa a que se dirixan en contra da gravidade durante a marcha.

O músculo é o órgano de maior adaptabilidade, modifica máis que ningún outro órgano tanto o seu contido como a súa forma, dunha atrofia severa pode volver reforzarse en pouco tempo, grazas ó adestramento, do mesmo xeito que co desuso se atrofia conducindo ó músculo a unha diminución de tamaño, forza, ata redución da cantidade de organelas celulares. No músculo esquelético, se se inmobiliza en posición de acurtamento, ó cabo de pouco tempo adáptase á súa nova lonxitude requirindo adestramento a base de estiramentos para volver á súa lonxitude orixinal, ata se se deixa estirado un tempo, pode dar inestabilidade articular pola hiperlaxitud adoptada.

Lista do músculos do corpo humano
---------------------------------

*Artigo principal**:* Lista de músculos do corpo humano.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *músculo*.
2. ↑  O nome déuselle pola semellanza que viron entre os movementos deste roedor e dos que fai un músculo cando se contrae "Múscul", *Diccionari enciclopèdic de medicina* Arquivado 24 de setembro de 2015 en Wayback Machine. (consultado o 25 de xaneiro de 2008)
3. 1 2  Grup Enciclopèdia Catalana (ed.). "múscul". *Diccionari Enciclopèdic de Medicina*. Barcelona. Arquivado dende o orixinal o 24 de setembro de 2015. Consultado o 5 de marzo de 2012.
4. ↑  Alfred Carey Carpenter (2007). "Muscle". *Anatomy Words* (en inglés). Consultado o 3 de outubro de 2012.
5. ↑  Douglas Harper (2012). "Muscle". *Online Etymology Dictionary* (en inglés). Consultado o 3 de outubro de 2012.
6. ↑  "Musculatura". *L'Enciclopèdia.cat*. Barcelona: Grup Enciclopèdia Catalana.
7. ↑  Departament d'Ensenyament. Generalitat de Catalunya (ed.). "El cos humà 2.0 - Tipus de teixits". Arquivado dende o orixinal o 11 de maio de 2013. Consultado o 7 de maio de 2013.
8. ↑  "Contracció muscular". *L'Enciclopèdia.cat*. Barcelona: Grup Enciclopèdia Catalana.
9. ↑  "Natja". *L'Enciclopèdia.cat*. Barcelona: Grup Enciclopèdia Catalana.
10. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Sweeney, Lauren J. (1 de dececmbro de 1997). *Basic Concepts in Embryology: A Student's Survival Guide* (en inglés) (1a ed. ed.). McGraw-Hill Professional. p. 480. ISBN 978-0-07-063308-7. Consultado o 6 de marzo de 2012.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Músculo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Sistema muscular

### Ligazóns externas

* "*Human Muscle Tutorial* - páxina web interactiva con fotos e gráficos dos músculos do corpo humano co seu nome en latín" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 21 de febreiro de 1998. Consultado o 05 de outubro de 2018.
* "Os músculos do corpo humano en táboas" (en alemán). Arquivado dende o orixinal o 08 de setembro de 2017. Consultado o 05 de outubro de 2018.

| * v
* c
* e
Sistema muscular |
| --- |
| Tópicos | Tecido muscular • Contracción muscular • Músculos do corpo humano |
| Tipos de músculos | Músculo cardíaco • Músculo esquelético • Músculo liso |

| * v
* c
* e
Sistemas e órganos |
| --- |
| TA 2-4:Músculo-esquelético | 

|  |  |
| --- | --- |
| Sistema esquelético | Óso (Carpo ·  Clavícula ·  Fémur ·  Peroné ·  Úmero ·  Mandíbula ·  Metacarpo ·  Metatarso ·  Cadea de ósos do oído ·  Rótula ·  Falanxes ·  Radio ·  Cranio ·  Tarso ·  Tibia ·  Cúbito ·  Costela ·  Vértebra ·  Pelve ·  Esterno) ·  Cartilaxe |
| Articulacións | Articulación fibrosa ·  Articulación cartilaxinosa ·  Articulación sinovial |
| Sistema muscular | Músculo ·  Tendón ·  Diafragma |

 |
| TA 5-11:espláncnico/vísceras | 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| principalmenteTorácica | 

|  |  |
| --- | --- |
| Aparato respiratorio | *Tracto respiratorio superior* (nariz, farinxe, larinxe) ·  *Tracto respiratorio inferior* (traquea, bronquio, pulmón) |

 |
| principalmenteAbdominopélvica | 

|  |  |
| --- | --- |
| Aparato dixestivo+glándulas anexas | Boca (glándula salivar, lingua) ·  *Tubo dixestivo superior* (farinxe, esófago, estómago) ·  *Tubo dixestivo inferior* (intestino delgado, apéndice, colon, recto, ano) ·  *Glándulas accesorias* (fígado, vesícula biliar, páncreas) |
| XU: Aparato urinario | Ril ·  Uréter ·  Vexiga ·  Uretra |
| XU: Sistema reprodutor | Femia (útero, vulva, ovario, trompa de Falopio, placenta) ·  Macho (escroto, pene, próstata, testículo, vesícula seminal, glándula bulbouretral) |

 |
| Sistema endócrino | Pituitaria ·  Pineal ·  Tiroide ·  Paratiroide ·  Suprarrenal ·  Illotes de Langerhans |

 |
| TA 12-16 | 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Sistema circulatorio | 

|  |  |
| --- | --- |
| Sistema cardiovascular | *periférico* (arteria, vea) ·  Corazón |
| Sistema linfático | *primario* (medula ósea, timo) ·  *secundario* (bazo, ganglio linfático) |

 |
| N/S | Sistema nervioso (cerebro, medula espiñal, nervio) ·  Sistema sensorial (orella, ollo) |
| Sistema integumentario | Pel ·  Tecido subcutáneo ·  Seo (glándula mamaria) |

 |
| Non-TA | Sistema inmunitario |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7365
* BNCF: 4578
* BNE: XX525170
* BRE: 2241133
* EBID: ID
* JSTOR: muscles
* LCCN: sh2002006196
* NDL: 00565842
* NKC: ph116338
* PSH: 662
* Treccani: muscolo

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 30316
* MeSH: D009132
* MeSH: A02.633
* NCIt: C13056
* TA: A04.0.00.000
* Uberon: 0001630
* UMLS: C0026845

 |