***O Cuarto Estado*** (en italiano: *Il quarto stato* ) é unha pintura ao óleo sobre tea (293×545 cm) do pintor Giuseppe Pellizza da Volpedo (1868-1907),concluída en 1901 e conservada no Museo do Novecento en Milán.

Descrición
----------

*O Cuarto Estado* describe un grupo de traballadores marchando en protesta nunha praza, presuntamente a Malaspina de Volpedo. A imaxe do desfile non é violenta, se non lenta e segura, para suxerir unha sensación de inevitábel vitoriaː foi intención de Pellizza dar vida a "unha masa popular, de traballadores da terra, que intelixentes, fortes, robustos, unidos, marchan como torrente esmagadora de calquera obstáculos que xorden para atinxir o lugar onde encontrar o equilibrio».

Variado é tamén o significado da pintura, que se destaca do das obras anteriores *Embaixadores da fame* e *Torrente*; mentres nestas Pellizza so quixo representar unha manifestaçión de rúa, como acontecera con outras obras contemporáneas (entre as cales *La piazza Caricamento* de Plinio Nomellini e *L'oratore di sciopero* de Emilio Longoni), neste caso o autor pretende sinalar a ascensión da clase traballadora, o "cuarto estado", ao lado da clase burguesa.

Detalle do Cuarto EstadoEn primeiro plano, na fronte da multitude en protesta, están tres figuras, dous homes e unha muller cun neno no colo. A muller, á que Pellizza deu o trazo da súa esposa Teresa, está descalza, e encita cun xesto elocuente con sensación de movemento mostrada nas dobreces do seu vestido. Á dereita da muller segue aquel que é probabelmente o protagonista da escena, un "home de cerca de 35 anos, orgulloso, intelixente, traballador" (como di o propio Pellizza) que, cunha man no peto e a outra suxeitando a chaqueta ao ombro, avanza con desenvoltura, grazas á solidez do cortexo. Á dereita deste vai outro home que avanzar en silencio, pensativo, coa chaqueta caída sobre o ombro esquerdo.

A cuarta personaxe contituída polo resto dos manifestantes disponse nun plano frontal: estes últimos dirixen o ollar en direccións distintas, o que suxire que teñen o control pleno da situación. Todos os paisanos teñen xestos moi naturais: algúns levan aos nenos pola man ou ao colo, outros colocan a man sobre os ollos para protexerse do sol e outros simplemente miran de fronte.

As figuras dos paisanos están dispostas horizontalmente, de acordo cos ditames da composición paratáxica: por un lado recorda ao clasicismo do friso, por outro evoca de forma contundente unha situación moi realista, como é unha manifestación. Deste xeito, Pellizza combina "valores referentes á civilización clásica antiga coa consciencia moderna dos dereitos civís"; esta combinación tamén se manifesta nas reminiscencias renacentistas da obra, que se inspira na expresividade das figuras directamente de obras-primas como a *Escola de Atenas* de Rafael e *A Última Cea* de Leonardo da Vinci.

Notas
-----

1. ↑  Pelissero 1977, p. 7.
2. ↑  Catálogo da mostra *Arte e socialità in Italia dal realismo al simbolismo 1865-1915* no Palazzo della Permanente, Milán, 1979.
3. 1 2 3 4  Pasqualone, obra referenciada.
4. ↑  Zimmermann 2006, p. 391
5. ↑  Andrea Senesi (18 agosto de 2011). "Il Quarto Stato torni a Palazzo Marino".

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pirovano, Carlo (1991). *La pittura italiana. Il Novecento*. Milán.
* Teresa Fiori (1968). *Archivi del Divisionismo*. Roma.
* Michael F. Zimmermann (2006). *Industrialisierung der Phantasie: der Aufbau des modernen Italien und das Mediensystem der Künste, 1875-1900* (en alemán) **127**. ISBN 978-3-422-06453-9. ISSN 0170-9186.
* Maria Mimita Lamberti. "5". *Pellizza da Volpedo e il Quarto Stato* **III**.
* Corrado Maltese (1992). *Storia dell'arte in Italia. 1785-1943*. Turim.
* Massimo Onofri (2009). *Il suicidio del socialismo: inchiesta su Pellizza da Volpedo*. ISBN 88-6036-409-4.
* Gabriella Pelissero (1977). *Pellizza per il "Quarto Stato"*. Turim.
* Aurora Scotti. «Il linguaggio universale del Quarto Stato». Oltre. Cent'anni di Quarto Stato (70). Voghera: Edizioni Oltrepo
* Scotti, Aurora (1976). *Il quarto Stato* (en italiano). Milán: Gabriele Mazotta Editore.
* Scotti, Aurora (1986). *Pellizza da Volpedo. Catalogo generale* (en italiano). Milán. w

### Outros artigos

* Proletariado
* Revolución industrial
* Malthusianismo