| *Artrocarpus heterophyllus* |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Orde: | Rosales |
| Familia: | Moraceae |
| Tribo: | Artocarpeae |
| Xénero: | '**Artocarpus'** |
| Especie: | ''***A. heterophyllus''*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Artocarpus heterophyllus'**Lam. |
| Sinonimia |
| * *Artocarpus brasiliensis* Ortega
* *A. maximus* Blanco
* *A. nanca* Noronha (*nom inval.*)
* *A. philippensis* Lam.
 |

O ***Artocarpus heterophyllus*** é unha especie de árbore asiática que produce froitos comestibles (coñecidos con nome inglés: *jackfruit*) da familia das moráceas e do mesmo xénero que a árbore do pan.

É nativa de partes do sur e sueste de Asia e crese que se orixinou nas selvas pluviais do suroeste dos Ghats occidentais no subcontinente indio. Esta árbore está moi ben adaptada ás terras baixas tropicais e o seu froito é o máis grande de todas as especies arbóreas, chegando a pesar 35 kg e medir 90–100 cm de lonxitude. Cada planta pode producir de 100 a 200 froitos por ano. O froito é un froito múltiple, composto por centos ou miles de flores individuais frutificadas, cos seus pétalos carnosos que se comen.

Esta árbore é moi cultivada e o seu froito é un alimento popular nas rexións tropicais do mundo. O seu froito é o froito nacional de Bangladesh.

Descrición
----------

É unha árbore perennifolia que alcanza un tamaño de 10 a 15 (ás veces 20) m de alto con copa densa. Tronco de 3 a 4 m de circunferencia, con codia de cor marrón avermellada, lisa, e poliñas novas glabras. Follas cun pecíolo de 2 a 3 cm de longo, elípticas a obovadas de (5 -) 8-15 (-20) cm de longo, (3,5-) 4-10 (-12) cm de largo, coriáceas, enteiras ou con 3 lobos nos brotes novos, de cor verde escura e brillante na cara, glabras, de base cuneada, obtusa a subaguda nas puntas; estípulas grandes, espatáceas, de 5–8 cm de longo. A inflorescencia masculina é terminal ou axilar, de cilíndrica a claviforme, de (2,5-) 3-8 (-10) cm de longo e de 1-2,5 cm de largo; pedúnculos de ata 6 cm de longo. Inflorescencia feminina no tronco principal e nas pólas vellas, cilíndrica ou oblonga, tuberculada e de maior tamaño que a masculina. Froito sincarpo oblongo-globoso, que colga no tronco, masivo, de 25 a 100 cm de longo, xeralmente de 20 a 25 cm, de diámetro, ás veces máis, carnoso, con tubérculos, marrón externamente, con polpa que vai do vermello ao alaranxado ou do amarelo ao branco. Sementes máis ou menos reniformes, de 2 a 3 cm de longo, embebidas na polpa.

Cultivo
-------

Froito en desenvolvemento en Bangladesh.
Follas de *A. heterophyllum*.
Ilustración de Michael Boym do seu libro de 1656 *Flora Sinensis*.
O *A. heterophyllus* xogou un importante papel na agricultura india durante séculos. Os decubrimentos arqueolóxicos na India revelaron que era cultivada alí desde hai de 3000 a 6000 anos. Foi tamén moi cultivada no sueste de Asia. Os polinizadores da planta son as abellas sen aguillón *Tetragonula iridipennis*, e como tales, xogan un importante papel no cultivo da planta

O froito desta planta é unha solución potencial en países que se enfrontan co problema da seguridade alimentaria, como varios países de África. Os coidados que require a planta non son moitos, cómpre un podado mínimo; só se necesita ás veces a corta das pólas mortas desde o interior da árbore. Ademais, as poliñas que levan froitos deben ser dobradas ou cortadas para inducir o crecemento na seguinte tempada. As pólas poden tamén cortarse cada tres ou catro anos para manter a súa produtividade.

Aroma
-----

O froito do *A. heterophyllus* ten unha dozura e aroma afrutado característico. Nun estudo de volátiles aromáticos de cinco cultivares deste froito, os principais compostos volátiles que se detectaron foron o etil isovalerato, propil isovalerato, butil isovalerato, isobutil isovalerato, 3-metilbutil acetato, 1-butanol e 2-metilbutan-1-ol. Un froito completamente maduro e sen abrir dise que "emite un forte aroma," e o olor da parte interior do froito describiuse como similar ao da ananás e a banana. Unha vez asadas, as sementes poden ser unha alternativa comercial ao aroma de chocolate.

Usos culinarios
---------------

Froito aberto.
Froitos empaquetados vendidos nun mercado.
A carne do froito é amidonosa e fibrosa e é unha boa fonte de fibra dietaria. O aroma é comparable a unha combinación de mazá, ananás, manga e banana. As variedades distínguense segundo as características da carne do froito.

O froito úsase habitualmente nos cociñas do sur e sueste de Asia, nas que existen moitos pratos nos que se engade este froito, o seu zume ou sementes. Cómese fresco ou cociñado e utilízase maduro ou verde segundo o prato.

Nutrición
---------

A polpa do froito está composta dun 74% de auga, 23% de carbohidratos, 2% de proteínas e 1% de graxas. Nunha porción de 100 gramos, o froito cru proporciona unhas 95 calorías e é unha rica fonte de vitamina B6. Contén niveis moderados de vitamina C e potasio, e ningún nutriente máis en cantidades significativas (ver táboa).

| Composición nutricional de 100 g do froito do *A. heterophyllus*, cru |
| --- |
| Compoñente | Cantidade |
| kJ | 397 (95 kcal) |
| proteína | 1,72 g |
| graxa | 0,64 g |
| carbohidratos | 23,25 g |
| fibra | 1,5 g |
| azucres | 19,08 g |
| auga | 73,5 g |
| calcio | 24 mg |
| ferro | 0,23 mg |
| magnesio | 29 mg |
| fósforo | 21 mg |
| potasio | 448 mg |
| sodio | 2 mg |
| zinc | 0,13 mg |
| manganeso | 0,043 mg |
| vitmin C | 13,8 mg |
| tiamina | 0,105 mg |
| riboflavina | 0,055 mg |
| niacina | 0,92 mg |
| ácido pantoténico | 0,235 mg |
| vitamina B6 | 0,329 mg |
| folato | 24 μg |
| vitamina A | 5 μg |
| beta-caroteno | 61 μg |
| luteína | 157 μg |
| vitamina E | 0,34 mg |
| nota: USDA Database Arquivado 13 de abril de 2017 en Wayback Machine. |

Madeira
-------

A árbore *A. heterophyllus*.
A madeira da árbore úsase para a produción de instrumentos musicais. En Indonesia, a madeira máis dura do tronco tállase para formar os tambores do *gamelan*, e en Filipinas, a súa madeira branda úsase para facer parte do *kutiyapi*, un tipo de laúde. Tamén se usou para facer o corpo do intrmento de cordas indio chamado *veena* e os tambores do *mridangam*, *thimila* e *kanjira*; a madeira amarela dourada de boa textura é utilizada para construír mobles e casas na India. As placas de madeira ornamentais chamadas *avani palaka*, tamén feitas da madeira desta árbore, utilízase como cadeira para os sacerdotes durante as cerimonias hinduístas de Kerala. En Vietnam a súa madeira é moi aprezada para facer estatuas de Buda para os templos. e barrís para o prebe de peixe.

A madeira desta árbore é amplamente usada na fabricación de mobles, portas e fiestras, e na construción de tellados. A cerna do tronco utilízase nas tradicións dos monxes budistas do sueste de Asia como tinguidura, o que lles dá ás roupas dos monxes desas tradicións a súa característica cor marrón clara.

Importancia cultural
--------------------

É o froito nacional de Bangladesh. É o froito do estado dos estados indios de Kerala e Tamil Nadu e un dos tres froitos propicios de Tamil Nadu, xunto coa manga e a banana.

Especie invasora
----------------

No Brasil, esta planta converteuse nunha especie invasora, como ocorre no Parque Nacional do Bosque de Tijuca en Río de Xaneiro. O bosque de Tijuca é principalmente un bosque secundario artificial, cuxa plantación comezou a mediados do século XIX. Os *A. heterophyllus* foron parte da flora do parque desde a súa fundación, pero recentemente a especie expandiuse excesivamente, e os seus froitos, que caen de forma natural ao chan e abren alí, son comidos avidamente por pequenos mamíferos, como a tití común e o coatí. As sementes son dispersadas por estes animais; isto permite que os froitos compitan polo espazo coas árbores nativas. Ademais, como o tití común e o coatí tamén depredan de forma oportunista ovos e polos de aves, os froitos do *A. heterophyllus* son para eles unha doada fonte de alimento e isto permitiu que expandisen as súas poboacións, para detrimento das poboacións de aves. Entre 2002 e 2007, os xestores do parque destruíron 55 662 plantiñas novas de *A. heterophyllus* na área do bosque de Tijuca para controlaren a especie.

Produción
---------

Os cinco produtores principais deste froito (en miles de toneladas) son os seguintes:

| Posición | País | Produción  (miles de toneladas) |
| --- | --- | --- |
|
| 1 | India India | 1436 |
| 2 |  Bangladesh | 926 |
| 3 |  Tailandia | 392 |
| 4 |  Indonesia | 340 |
| 5 |  Nepal | 18,97 |
|

Notas
-----

1. ↑  Co seu nome aceptado *Artocarpus heterophyllus* (entón *heterophylla*) esta especie foi descrita na *Encyclopédie Méthodique, Botanique* 3: 209. (1789) por Jean-Baptiste Lamarck, a partir dun espécime recollido polo botánico Philibert Commerson. Lamarck dixo do froito que era duro e difícil de dixerir. "Larmarck's original description of *tejas*". Consultado o 2012-11-23. On mange la chair de son fruit, ainsi que les noyaux qu'il contient; mais c'est un aliment grossier et difficile à digérer.
2. ↑  "Name - !*Artocarpus heterophyllus* Lam.". *Tropicos*. Saint Louis, Missouri: Missouri Botanical Garden. Consultado o 2012-11-23.
3. ↑  "TPL, treatment of *Artocarpus heterophyllus*". *The Plant List; Version 1. (published on the internet)*. Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden. 2010. Arquivado dende o orixinal o 24 de xuño de 2013. Consultado o 2012-11-23.
4. ↑  "Name – *Artocarpus heterophyllus* Lam. synonyms". *Tropicos*. Saint Louis, Missouri: Missouri Botanical Garden. Consultado o 2012-11-23.
5. ↑  GRIN (2006-11-02). "*Artocarpus heterophyllus* information from NPGS/GRIN". *Taxonomy for Plants*. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland: USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Consultado o 2012-11-23.
6. ↑  "Artocarpus heterophyllus Lam. — The Plant List". Theplantlist.org. 2012-03-23. Arquivado dende o orixinal o 07 de maio de 2019. Consultado o 2014-06-17.
7. ↑  "*Artocarpus heterophyllus*". Tropical Biology Association. October 2006. Arquivado dende o orixinal o 15 de agosto de 2012. Consultado o 2012-11-23.
8. ↑  "*Artocarpus heterophyllus*". *Tropicos.org. Missouri Botanical Garden*. Consultado o 3 de febreiro de 2014.
9. ↑  Love, Ken and Paull, Robert E (June 2011). "Jackfruit" (PDF). College of Tropical Agriculture and Human Resources, University of Hawaii at Manoa.
10. ↑  Boning, Charles R. (2006). *Florida's Best Fruiting Plants:Native and Exotic Trees, Shrubs, and Vines*. Sarasota, Florida: Pineapple Press, Inc. p. 107.
11. 1 2 3 4 5 6 7 8  Morton, Julia. "Jackfruit". Center for New Crops & Plant Products, Purdue University Department of Horticulture and Landscape Architecture. Consultado o 19 April 2016.
12. ↑  "Jackfruit Fruit Facts". California Rare Fruit Growers, Inc. 1996. Arquivado dende o orixinal o 16 de xaneiro de 2014. Consultado o 2012-11-23.
13. 1 2  Silver, Mark. "Here's The Scoop On Jackfruit, A Ginormous Fruit To Feed The World". *NPR*. Consultado o 19 April 2016.
14. 1 2  Matin, Abdul. "A poor man's fruit: Now a miracle food!". *The Daily Star*. Consultado o 2015-06-12.
15. ↑  Preedy, Victor R.; Watson, Ronald Ross; Patel, Vinood B. eds. (2011). *Nuts and Seeds in Health and Disease Prevention* (1st ed.). Burlington, MA: Academic Press. p. 678. ISBN 978-0-12-375689-3.
16. ↑  Kothai, S. (2015). "Environmental Impact on Stingless Bee Propolis (Tetragonula iridipennis) Reared from Two Different Regions of Tamilnadu — A Comparative Study". International Journal of ChemTech Research.
17. ↑  Mwandambo, Pascal (11 March 2014). "Venture in rare jackfruit turns farmer’s fortunes around". Standard Online, Standard Group Ltd. Consultado o 20 December 2016.
18. ↑  Ong, B.T.; Nazimah, S.A.H.; Tan, C.P.; Mirhosseini, H.; Osman, A.; Hashim, D. Mat; Rusul, G. (August 2008). "Analysis of volatile compounds in five jackfruit (*Artocarpus heterophyllus* L.) cultivars using solid-phase microextraction (SPME) and gas chromatography-time-of-flight mass spectrometry (GC-TOFMS)". *Journal of Food Composition and Analysis* **21** (5): 416–422. doi:10.1016/j.jfca.2008.03.002. Consultado o 2013-02-02.
19. ↑  Spada, Fernanda Papa; et al. (21 January 2017). "Optimization of Postharvest Conditions To Produce Chocolate Aroma from Jackfruit Seeds". *Journal Agricultural and Food Chemistry* **65** (6): 1196–1208. doi:10.1021/acs.jafc.6b04836.
20. 1 2  *The encyclopedia of fruit & nuts*, By Jules Janick, Robert E. Paull, p. 155
21. ↑  *The encyclopedia of fruit & nuts*, By Jules Janick, Robert E. Paull, pp.481–485
22. ↑  "Gỗ mít nài". Nhagoviethung.com. Arquivado dende o orixinal o 03 de abril de 2017. Consultado o 2014-06-17.
23. ↑  "Nam O fish sauce village". *Danang Today*. 2014-02-26. Consultado o 2015-09-22.
24. ↑  Forest Monks and the Nation-state: An Anthropological and Historical Study in Northeast Thailand, J.L. Taylor 1993 p. 218
25. ↑  Subrahmanian, N.; Hikosaka, Shu; Samuel, G. John; Thiagarajan, P. (1997). *Tamil social history*. Institute of Asian Studies. p. 88. Consultado o 2010-03-23.
26. ↑  BUSCatermos tití común
27. ↑  Livia de Almeida, "Guerra contra as jaqueiras" ("War on Jackfruit"), *Revista Veja Rio*, 2007-05-05; see also [http:/,/www.jbrj.gov.br/enbt/posgraduacao/resumos/2008/rodolfo\_de\_abreu.htm].
28. ↑  "Jackfruit: Improvement in the Asia-Pacific Region" (PDF). *Asia-Pacific Association of Agricultural Research Institutions*. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 23-09-2015. Consultado o 12-04-2017.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Artocarpus heterophyllus*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Artocarpus heterophyllus*** |

### Outros artigos

* Árbore do pan

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q45757
* EBID: ID
* GND: 4390049-5
* LCCN: sh2012002890

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APNI: 194336
* Ecocrop: 459
* EOL: 596411
* EPPO: ABFHE
* FoC: 200006337
* GBIF: 2984565
* iNaturalist: 123003
* IPNI: 850389-1
* IRMNG: 10195032
* ITIS: 184183
* NCBI: 3489
* Plantarium: 52827
* PlantList: kew-2653982
* POWO: ID
* TAXREF: 447364
* Tropicos: 21300871
* uBio: 469202
* PLANTS: ARHE2

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0946574
* UNII: 76HPT0191N

 |