Coordenadas: 43°22′07″N 8°23′25″O﻿ / ﻿43.3686111111, -8.39027777778

Muralla do Xardín de San Carlos.
O coñecido como **Xardín de San Carlos**, situado na cidade vella da Coruña, foi construído coma castelo defensivo fóra das murallas no século XIV e quedaría unido á cidade no XVI. Foi declarado xardín histórico o 9 de novembro de 1944.

O seu valor radica na súa privilexiada situación dende a que se observa, grazas ao seu miradoiro, todo o porto da Coruña, na súa vexetación, e na tumba, un sepulcro proxectado coma monumento funerario, do xeneral inglés Sir John Moore, morto na Batalla de Elviña en 1809 loitando mentres defendía a cidade das tropas napoleónicas francesas do xeneral Soult.

Historia
--------

O baluarte coñecido como "fortaleza de San Carlos" ou "Fortaleza vella" fora construído arredor do século XIII, mais fora perdendo importancia. Cando o 3 de abril de 1658 estoupou a polvoreira que contiña causando arredor de 200 mortos, foi abandonado até que xa no século XVIII é recuperado como xardín por Carlos Francisco de Croix. O 16 de xaneiro de 1809 faleceu na batalla de Elviña o xeneral John Moore, e foi enterrado no xardín.

O aspecto actual do Xardín de San Carlos débese ao gobernador en 1834 Francisco de Mazarredo, e presenta unhas características de xardín romántico. Foi declarado Conxunto Histórico-Artístico xunto coas murallas.

O edificio situado a carón dos xardíns é a sede do Arquivo do Reino de Galicia, o máis importante arquivo histórico de Galiza. É un centro de titularidade estatal xestionado dende 1989 pola Xunta de Galicia.

En 2022 renováronse os xardíns, recuperando o trazado orixinal.

Características
---------------

Na entrada hai dúas placas, unha co escudo do marqués de Croix e outra, bastante borrada, en que se le:

> 
> 
> Pulchrum ne opus? Pulchrum ¡magna arsm! nulla mirere, quibus cuncta pravé , en probe factum opus:  Genere compedibus, ad moenia saxo levaré, prodigium legis, preconiumque Croix
> 
> 

Numerosas especies de árbores tanto autóctonas coma exóticas están presentes no xardín, das que destacan dous xigantescos umeiros centenarios.

Lápida coa proclama que Lord Wellington dirixiu ao seu exército trala Batalla de San Marcial.
Tamén hai placas en homenaxe aos 172 oficiais e homes da Armada Real Inglesa que morreron no naufraxio do buque "*Serpent*" preto do Cabo Vilán o 10 de novembro de 1890.

O xeneral inglés Lord Wellington dirixiu unha proclama ao exército no Cuartel Xeral de Lesaca o 4 de setembro de 1813 trala Batalla de San Marcial do 31 de agosto dese mesmo ano, recordada no Xardín de San Carlos, na que enxalzaba ao exército que el mesmo mandaba. Dicía Wellington:

> 
> 
> *Españois: adicádevos todos a imitar aos inimitables galegos.*
> 
> 

O Concello, a proposta do entón alcalde Manuel Casás, acordou colocar o 14 de xullo de 1927 unhas lápidas que recollen un fragmento en inglés do poema "*The burial of Sir John Moore*" de Charles Wolfe e outro fragmento do que Rosalía de Castro dedica a Sir John Moore, titulado "*Na tumba do Xeneral Sir John Moore*":

Tumba de Sir John Moore no Xardín de San Carlos.
*¡Cuan lonxe, canto das escuras nebras*
*dos verdes pinos, das ferventes olas*
*qu'o nacer viron!..; dos paternos lares*
*do ceo da patria, qu'o alumou mimosa*
*dos sitios ¡ay! do seu querer: que lexos*
*víu á caer baix'enemigo golpe*
*pra nunca mais se levantar, coitado!*
..................................................
*Mais que fermosa e sin igual morada*
*lle coup'en sorte ós teus mortales restos...*
*c'o seu respeto compasiva vela*
*pol-o estranxeiro á quen traidora morte*
*fixo fincar lonxe dos seus, e á alleos*
*víu á pedir o derradeiro asilo.*
..................................................
*Cando do mar atraveses as ondas*
*y o voso irman a visitar veñades*
*poñé na tomba o cariñoso oído*
*e se sentís rebuligar as cinzas*
*e s'escoitás indefinibres voces*
*e s'entendés o que esas voces digan*
*a y-alma vosa sentirá consolo*
*El vos dirá qu'arrededor do mundo*
*tomba millor qu'aquí atopou n'achara*
*senon dos seus antr'o amoroso abrigo.*

Galería de imaxes
-----------------

* Entrada ao miradoiro cuberto, coas lápidas dos poemas de Charles Wolfe e Rosalía de Castro para "ensino á posteridade"Entrada ao miradoiro cuberto, coas lápidas dos poemas de Charles Wolfe e Rosalía de Castro para "ensino á posteridade"
* Arquivo do Reino de GaliciaArquivo do Reino de Galicia
* Monumento a Francisco de MazarredoMonumento a Francisco de Mazarredo
* Busto de sir John MooreBusto de sir John Moore

Notas
-----

1. ↑  Patrimonio Cultural
2. ↑  La historia sepultada de A Coruña *(en castelán)*
3. ↑  ¿Quién es el fantasma que visita la tumba de John Moore en A Coruña cada 16 de enero? *(en castelán)*
4. ↑  Os xardíns de San Carlos abertos despois das obras que permitiron recuperar o seu trazado orixinal
5. ↑  Galicia pueblo a pueblo *(en castelán)*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Xardín de San Carlos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***A Coruña*** |

### Outros artigos

* Galería de imaxes do Xardín de San Carlos, A Coruña
* Arquivo do Reino de Galicia
* Cidade Vella da Coruña
* Batalla de Elviña
* Sir John Moore

### Ligazóns externas

* O Xardín de San Carlos en Turgalicia
* O Arquivo do Reino de Galicia na web da Xunta de Galicia
* O Xardín de San Carlos na web do concello da Coruña

| * v
* c
* e
De interese na Coruña |
| --- |
| Lugares senlleiros | 

|  |  |
| --- | --- |
| Cidade Vella | 
* Capela da Venerable Orde Terceira
* Casa Cornide
* Casa da Moeda
* Colexiata de Santa María do Campo
* Convento de San Domingos
* Igrexa de Santiago
* Muralla da Coruña
* Palacio de Capitanía
* Convento e praza das Bárbaras
* Praza de Azcárraga

 |
| Pescaría | 
* Avenida da Mariña
* Casa Rey
* Casa Molina
* Edificio do Banco Pastor
* Igrexa das Capuchinas
* Casa da Aduana
* Casa do Consulado
* Casas de Paredes
* Monumento a Curros Enríquez
* Monumento a Emilia Pardo Bazán
* Obelisco dos Cantóns
* Palacio e Praza de María Pita
* Rúa Real
* Mercado de Santo Agostiño
* Igrexa de Santo André
* Igrexa de San Nicolao
* Igrexa de San Xurxo
* A Terraza
* Instituto Eusebio da Guarda
* Os Cantóns

 |
| Ensanche | 
* Casa Barrié
* Casa Cortés
* Casa Salorio
* Chalé Escudero
* Escolas Labaca
* Igrexa de Santa Lucía
* Pazo de Xustiza
* Praza de Lugo
* Rúa de Ferrol

 |
| Paseo Marítimo | 
* Ascensor panorámico do Monte de San Pedro
* Obelisco Millenium
* Casa do Sol
* Fonte dos surfistas
* Cárcere
* Torre de Hércules
* Parque escultórico da Torre de Hércules
* Campo da Rata
* Cemiterio de Santo Amaro
* Cuartel da Mestranza
* Castelo de Santo Antón
* Hospital Abente y Lago

 |
| Outras áreas | 
* Acueduto do Paseo das Pontes
* Canóns do Monte de San Pedro
* Capela de Santa María de Oza
* Castelo de Eirís
* Castro de Elviña
* Castro de Nostián
* Compañía de María
* Cuartel de Atocha
* Fábrica de Tabacos
* Faro de Oza
* Igrexa de San Cristovo das Viñas
* Igrexa de San Francisco
* Igrexa de Santa María de Oza
* Igrexa de San Pedro de Mezonzo
* Igrexa de San Pedro de Visma
* Igrexa de San Vicenzo de Elviña
* Torre Costa Rica

 |

 |
| Museos | 

|  |  |
| --- | --- |
| Museos Científicos | 
* Aquarium Finisterrae
* Casa das Ciencias
* Domus

 |
| Casas museo | 
* Casares Quiroga
* Emilia Pardo Bazán
* María Pita
* Picasso

 |
| Outros museos | 
* MUNCYT
* Arqueolóxico
* Arte Sacra
* Belas Artes
* Electricidade
* Reloxos
* Militar
* Museo MEGA
* Kiosco Alfonso
* MAC
* Afundación
* Fundación Barrié
* Fundación Luis Seoane
* Casa da Cultura Salvador de Madariaga
* Casa das Palabras

 |

 |
| Artes escénicas e da imaxe | 
* Centro Ágora
* CGAI
* Coliseum
* Fórum Metropolitano
* Palacio da Ópera
* Teatro Colón
* Teatro Rosalía Castro

 |
| Espazos naturais | 

|  |  |
| --- | --- |
| Parques e xardíns | 
* Bens
* Campo de Marte
* Carlos Casares
* Eirís
* Europa
* Méndez Núñez
* Mestranza
* Monte de San Pedro
* Oza
* Paseo das Pontes
* Punta Herminia
* Rosaleda
* San Carlos
* San Diego
* San Pedro de Visma
* Santa Margarida
* Vioño

 |
| Praias | 
* Adormideiras
* Bens · As Lapas
* O Matadoiro
* Os Mouros
* O Orzán
* Oza
* Riazor
* San Amaro
* San Roque

 |
| 
* Enseada do Orzán · Illa de Santo Antón
* Illas de San Pedro
* Monte da Zapateira
* Ría da Coruña
* Río Mesoiro

 |

 |
| Outros lugares | 
* Arquivo do Reino de Galicia
* Estación de San Cristovo
* Estadio Municipal de Riazor
* Expocoruña
* PALEXCO
* Pazo dos Deportes
* Ponte da Pasaxe
* Porto da Coruña

 |
| **Portal:A Coruña** |