Células epiteliais coa queratina en vermello.
Os **queratinocitos** son o tipo celular principal que forma a capa externa (epiderme) da pel humana, xa que constitúen o 95% das células que a forman.
Atópanse tamén noutros epitelios planos estratificados. Os queratinocitos que se atopan na capa basal (*estrato xerminativo*) da pel denomínanse ás veces "células basais" ou "queratinocitos basais".

A función principal dos queratinocitos é a formación dunha barreira que protexa contra os danos producidos polo medio externo e da entrada de patóxenos (bacterias, fungos, parasitos, virus), calor, radiación ultravioleta (UV) e a perda de auga. Varias proteínas estruturais (filagrina, queratina), encimas (proteases), lípidos e péptidos antimicrobianos (defensinas) contribúen a manter esta importante función de barreira da pel. Unha vez que os patóxenos comezan a invadir as capas superiores da epiderme, os queratinocitos poden reaccionar producindo mediadores proinflamatorios e en particular quimiocinas como CXCL10 ou CCL2, que atraen os leucocitos ao lugar da invasión do patóxeno (máis tarde poden producir tamén substancias antiinflamatorias).

A queratinización é parte da cornificación que ten lugar durante a formación desta barreira física, na cal os queratinocitos producen cada vez máis queratina e finalmente sofren unha morte celular programada. A capa externa de queratinocitos cornificados da pel está descamándose continuamente e sendo substituída por células das capas inferiores. O tempo medio de renovación da pel é de 21 días.

Os queratinocitos forman unións herméticas cos nervios da pel e manteñen as células de Langerhans e os linfocitos intradérmicos na súa posición na epiderme. Os queratinocitos tamén modulan o sistema inmunitario, xa que, ademais da xa mencionada liberación de péptidos antimicrobianos e quimiocinas, son tamén grandes produtores de mediadores antiinflamatorios como a IL-10 e o factor de crecemento transformante beta (TGF-β). Cando son activados, poden estimular a inflamación cutánea e a activación das células de Langerhans por medio do TNFα e a secreción da IL-1β .

Os queratinocitos migran desprazándose por medio dun movemento rodante durante o proceso de curación de feridas.

Captación da melanina
---------------------

Os queratinocitos contribúen a protexer o corpo dos raios ultravioleta ao captaren melanosomas, que son vesículas que conteñen o fotoprotector endóxeno melanina, formado polos melanocitos epidérmicos. Cada melanocito epidérmico ten unhas prolongacións chamadas dendritas que se estenden tomando contacto con moitos queratinocitos. A través destas prolongacións dendríticas traspasan os melanocitos aos queratinocitos. A melanina almacénase entón nos queratinocitos arredor do núcleo, onde protexe o ADN dos danos causados pola luz ultravioleta. Por tanto, os queratinocitos non producen melanina, senón que a captan dos melanocitos.

Capas da epiderme
-----------------

Estratos da epiderme.
Os queratinocitos están en continua renovación e pasan progresivamente da capa basal ás zonas superiores, por diferenciación celular, ata a capa córnea, onde forman unha capa de células mortas en forma de escamas e rica en queratina, que se van pouco a pouco desprendendo. 
Calcúlase que poden tardar ata un mes no traxecto desde a capa basal (capa xerminativa) ata a capa córnea (de 15 a 30 días), aínda que o proceso pode verse acelerado en casos de hiperproliferación de queratinocitos (psoríase).

A epiderme divídese en 5 capas segundo a morfoloxía dos queratinocitos, que da máis interna á máis externa son :

1.- Capa xerminativa ou de rexeneración. Capa basal veciña á derme, de células cuboideas con moitos desmosomas e hemidesmosomas, onde se forman novos queratinocitos por mitose.

2.- Capa espiñosa. Células con moitos gránulos e tonofilamentos

3.- Capa granulosa. Células con gránulos de queratohialina e con corpos laminados membranosos, que verten lípidos impermeables nos espazos intercelulares.

4.- Capa lúcida. A queratinización está bastante avanzada e as células perderon xa o seu núcleo.

5.- Capa córnea. O contido en queratina chega ata o 85 % da proteína total e as moléculas son de maior peso molecular e con máis enlaces cruzados disulfuro ca as das queratinas das capas inferiores. Fórmase unha capa proteica insoluble debaixo da membrana plasmática. A célula morre, desaparecen o núcleo e orgánulos e acaba por desprenderse por descamación na parte máis externa (estrato de descamación).

Células queimadas polo sol
--------------------------

Unha célula epitelial queimada polo sol é un queratinocito cun núcleo picnótico (con condensación irreversible da cromatina) e un citoplasma eosinófilo, que aparece despois da exposición aos raios ultravioleta C ou B ou tamén aos A en presenza de psoralenos (substancias usadas en certos tratamentos de problemas cutáneos). Mostran unha queratinización prematura e anormal, e o proceso foi descrito como un exemplo de apoptose.

Notas
-----

1. ↑  McGrath, J. A.; Eady, R. A. J.; Pope, F. M. (2004-01-01). Burns, Tony; Breathnach, Stephen; Cox, Neil; Griffiths, Christopher, eds. *Anatomy and Organization of Human Skin* (en inglés). Malden, Massachusetts, USA: Blackwell Publishing, Inc. pp. 45–128. ISBN 9780632064298. doi:10.1002/9780470750520.ch3. Arquivado dende o orixinal o 15 de setembro de 2019. Consultado o 29 de marzo de 2019.
2. ↑  James W, Berger T, Elston D (December 2005). *Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology* (10th ed.). Saunders. pp. 5–6. ISBN 9780721629216. Arquivado dende o orixinal o 11 de outubro de 2010. Consultado o 2010-06-01. ISBN 9780721629216
3. ↑  Tomohiro Banno, Alix Gazel, Miroslav Blumenberg. Effects of Tumor Necrosis Factor- (TNF) in Epidermal Keratinocytes Revealed Using Global Transcriptional Profiling (2004). The Journal of Biological Chemistry. Published, JBC Papers in Press, DOI 10.1074/jbc.M400642200
4. ↑  Myers, Simon R.; Leigh, Irene M.; Navsaria, Harshad (September 26, 2007). "Epidermal repair results from activation of follicular and epidermal progenitor keratinocytes mediated by a growth factor cascade". *Wound Repair and Regeneration* **15** (5): 693–701. PMID 17971015. doi:10.1111/j.1524-475X.2007.00297.x.
5. ↑  Anderson KI, Wang YL, Small JV (1996). "Coordination of protrusion and translocation of the keratocyte involves rolling of the cell body". *J. Cell Biol.* **134** (5): 1209–18. PMC 2120980. PMID 8794862. doi:10.1083/jcb.134.5.1209.
6. ↑  
Brenner M, Hearing VJ. (May-June 2008). "The Protective Role of Melanin Against UV Damage in Human Skin". *Photochemistry and Photobiology* **84** (3): 539–549. PMC 2671032. PMID 18435612. doi:10.1111/j.1751-1097.2007.00226.x.
7. ↑  D. W. Fawcett. Tratado de Histología. Editorial Interamericana-Mc. Graw Hill. 11ª edición. Páxinas 550-558. ISBN 84-7605-361-4
8. ↑  
Young AR (June 1987). "The sunburn cell". *Photodermatology* **4** (3): 127–134. PMID 3317295.
9. ↑  
Sheehan JM, Young AR (June 2002). "The sunburn cell revisited: an update on mechanistic aspects". *Photochemical and Photobiological Sciences* **1** (6): 365–377. PMID 12856704. doi:10.1039/b108291d.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Queratinocito*** |

### Outros artigos

* Melanocito
* Pel
* Corneocito

### Ligazóns externas

* Tang, L.; Wu, J.J.; Ma, Q.; Cui, T.; Andreopoulos, F.M.; Gil, J.; Valdes, J.; Davis, S.C.; Li, J. (2010-03-06). "Human lactoferrin stimulates skin keratinocyte function and wound re-epithelialization: hLF stimulates wound re-epithelialization". *British Journal of Dermatology* (en inglés): no–no. doi:10.1111/j.1365-2133.2010.09748.x. Arquivado dende o orixinal o 15 de setembro de 2019. Consultado o 29 de marzo de 2019.

| * v
* c
* e
Tipos de células humanas derivadas do ectoderma |
| --- |
| Ectoderma superficial | 

|  |  |
| --- | --- |
| Tegumento | Tricocito ·  Queratinocito |
| Sistema nervioso | *adenohipófise* (Gonadotropa, Corticotropa, Tirotropa, Somatotropa, Lactotropa ) |

 |
| Crista neural | 

|  |  |
| --- | --- |
| Sistema endócrino | Célula cromafín ·  Célula parafolicular |
| Tegumento | Melanoblasto → Melanocito (Célula do nevo)Célula de Merkel |
| Dentes | Odontoblasto ·  Cementoblasto ·  Ameloblasto |
| Sistema nervioso | *glia*: Célula de Schwann ·  Célula glial satélite |
| Ollos | Queratocito corneal |
| Aparato dixestivo | Célula enterocromafín |

 |
| Tubo neural | 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Sistema nervioso(Célula nai do sistema nervioso) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Neuroblasto | Neurona |
| Glioblasto | Proxenitor do oligodendrocito → Oligodendrocito ·  Astrocito ·  Célula ependimaria ·  Pinealocito |

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1473931
* EBID: ID
* JSTOR: keratinocytes
* MAG: 2777074287

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D015603
* MeSH: A11.409.500
* UMLS: C0022567

 |