***O vixía no centeo*** (título orixinal en inglés: *The Catcher in the Rye*) é unha novela de J. D. Salinger publicada en 1951. No seu momento provocou numerosas controversias nos Estados Unidos de América pola súa linguaxe provocadora e por falar con claridade da sexualidade e a ansiedade adolescentes. O seu protagonista, Holden Caulfield, converteuse nunha icona da rebeldía adolescente. Escrita en primeira persoa, a novela relata as experiencias de Holden en Nova York, despois de ser expulsado do seu instituto, Pencey Prep, por suspender a maioría das materias no primeiro trimestre. O título fai referencia a unha reflexión do protagonista sobre o que quere ser de maior, referíndose ao verso dun poema. 

A tradución ao galego de Xosé Ramón Fernández Rodríguez foi publicada por Edicións Xerais en 1990, colección Grandes do noso tempo, e en 1999, Colección Fóra de Xogo.

Argumento
---------

Holden Caulfield, tras suspender catro materias, é expulsado de Pencey, o cuarto instituto ao que vai e que tanto odia. Despois de coñecer esta noticia, e acordándose da nota que o citaba co seu profesor de historia, o señor Spencer, decide acudir ao encontro para despedirse. Manteñen unha longa conversa na que o mestre lle reprocha o seu baixo rendemento escolar e intenta aconsellalo. Xa na residencia, o seu compañeiro de cuarto, Stradlater, coméntalle que ten unha cita cunha rapaza chamada Jane Gallagher (coa que Caulfield intimara cando coincidiran de vacacións en Maine) o que o amola bastante. Ademais deste feito, recibe a visita dun compañeiro, Ackley, que é descrito como un rapaz pouco hixiénico e un tanto pesado, que consegue poñelo dos nervios pero que no fondo lle da mágoa xa que a ninguén lle cae moi ben.

Como Stradlater regresa tarde da súa cita, Caulfield interrógao respecto ao que fixeron. O compañeiro négase a responder, e Holden sospeitando que fixo o amor con Jane, ponse furioso e golpéao, iniciando así unha pelexa. Aínda que non é a primeira vez que discuten, si é a primeira que pelexan, xa que no fondo a Holden non lle cae nada ben. O certo é que nunca se levou moi ben con ningún dos seus antigos compañeiros de cuarto xa que, segundo el, todos eran un pouco raros.

Caulfield, despois do altercado decide marchar a pesar de que aínda non era o día oficial da expulsión. Tras botar un berro a todo o colexio, en sinal de rabia, e abandonalo, toma un tren cara a Nova York. Nel atópase coa atractiva nai dun compañeiro, á que conta varias mentiras sobre o bo comportamento do rapaz.

Unha vez na gran cidade, decide aloxarse nun hotel xa que non quere contarlles aos seus pais que o botaron novamente do instituto. Dende alí, chama a unha muller, Faith Cavendish, que traballaba de bailarina de *striptease*. Ao non poder convencela para que saia con el, Caulfield baixa ao salón de baile, onde danza con tres turistas. Logo de saír do salón, empeza a recordar as vacacións que pasou con Jane, e ponse melancólico. Decide ir un club de jazz. Alí atopa a Lillian Simmons, antiga moza do seu irmán, que o invita a tomar unhas copas. Para non estar con ela, pon unha escusa e regresa ao hotel.

Cando se dirixía ao cuarto, o ascensorista ofrécelle os servizos dunha prostituta a cambio de cinco dólares. Holden acepta o trato e vaise ao seu cuarto a esperar pola muller. Cando chega, ela preséntase como Sunny e trata de ter sexo con Caulfield, pero este acovárdase e págalle os cinco dólares acordados. Sunny reclama dez dólares, pero Caulfield négase. A prostituta marcha e regresa co ascensorista que lle dá unha malleira, levando finalmente os cinco dólares que di deberlle Holden.

Á mañá seguinte, mentres almorza, coñece a dúas monxas que lle resultan agradables e mantén con elas unha conversa sobre literatura que o fai sentir, en certo modo, raro, xa que o libro do que falan ten certas alusións sexuais. Esa mesma tarde queda con Sally para ir ver unha "aburrida e ridícula" obra de teatro. Cando esta remata, van patinar e Holden revélalle a súa idea de marchar da cidade, como Sally non demostra interese en irse con el, discuten e a rapaza marcha realmente enfadada.

Volve quedar só e chama para ir a tomar algo a un antigo compañeiro, Carl Luce, un intelectual, maduro e enxeñoso rapaz que ás veces lle resulta molesto. Tras este encontro, xa un pouco borracho, ocórreselle a idea de ir á casa falar coa súa irmá Phoebe, que para el é marabillosa, moi lista para a súa idade e que continuamente o "deixa sen fala", ela é a única persoa coa que ten unha interacción real. Falan da escola e Holden cóntalle que o expulsaron outra vez ante o que non reacciona nada ben. Ela enfádase un pouco e recrimínalle a Holden que non lle guste nada, que non lle gusten millóns de cousas ao que el responde que hai cousas que si que lle gustan, como por exemplo o seu irmán Allie, aínda que está morto, ou tamén ser o vixía entre o centeo, iso é realmente o que lle gusta, o que lle gustaría ser, aínda que iso só é unha fantasía dentro da súa cabeza.

Holden sae da casa para evitar os seus pais e decide durmir xunto a un antigo profesor de literatura, o Señor Antolini co que mantén unha longa conversa acerca do rumbo que tomará a súa vida se non decide facer algo e do importante que é a educación. Ao interpretar como un acto de sexualidade que o profesor lle acaricie a cabeza no medio da noite, ponse moi nervioso, escúsase e marcha do apartamento. Pasa parte da noite na estación de tren, onde decide definitivamente que deixará a cidade, marchará ao outro lado do país en autostop e vivirá nunha cabana sen volver ver a súa familia por moitos anos. Antes de que isto ocorra quere despedirse de Phoebe e cítaa diante dun museo ao que el ía de pequeno. Ao reunírense, ela exprésalle o desexo de escapar con el, o protagonista explícalle que iso non é posible, a rapaza enfádase e xura non volverlle falar nunca máis.

A pesar deste feito van xuntos ao zoo. Antes de subir ao carrusel, Phoebe, confésalle que xa non está enfadada e el promételle que non marchará. É neste momento, vendo á súa irmá divertirse, cando o protagonista di ser feliz por primeira vez.

Ao remate da novela, Holden cóntalle ao lector que non sabe o que pensar dos feitos que relatou e que se arrepinte de facelo xa que iso fíxoo botar de menos a todas as persoas das que falou.

Para finalizar a análise do elaborado argumento desta novela caben destacar certos aspectos que a caracterizan de forma inconfundible. Ao longo da obra nárranse e descríbense os lugares sempre con moita subxectividade e, ás veces, ironía e humor o que lle dá un toque moi persoal. Segundo vai visitando diferentes lugares e estando con diferentes persoas, o protagonista, móstrase como unha icona de rebeldía adolescente que realiza unha profunda e pesimista análise da súa realidade.

Pódese mencionar o odio de Holden cara aos hipócritas, o feito de que non entenda o sexo, que sexa un imán para as situacións raras, que malgaste moitos cartos, que só lle gusten realmente dúas cousas ou que a pesar de criticar a actitude de todo o mundo defina a súa, ás veces, como covarde.

En resumo, o autor pretende, a través deste rapaz, mostrar con claridade o mundo adolescente reflectindo a ansiedade dos xoves, os problemas que sofren, as reflexións que fan, as conclusións que sacan e fundamentalmente, o seu punto de vista.

Personaxes
----------

Campo de centeo.
O protagonista é Holden Caulfield, un mozo de 16 anos, moi delgado e co lado dereito da cabeza cheo de canas. Vive en Nova York, é moi mal estudante, e xa o botaron de 4 colexios. Adoita mentir sen ningunha razón, só por diversión ou para evitar dar explicacións. Odia a hipocrisía (se ben en moitas ocasións recoñece que el actúa dese xeito), a falsidade, a xente crida e as palabras melindrosas e cultas, pero sobre todo que a xente lle minta. É moi amable e carismático, aínda que en ocasións é moi sarcástico e mesmo desagradable. Malgasta os cartos con moita facilidade. Recoñécese como covarde, e ten a manía de acender mistos cando está de mal humor. Fuma moito, e xoga ben ao golf. É virxe e non entende o sexo. Quería moito o seu irmán Allie, xa falecido.

Con respecto aos seus compañeiros, fala sobre o seu compañeiro de cuarto, Ward Stradlater, do que di que é un "porco en segredo" e que "está namorado de si mesmo". Tamén fala sobre Robert Ackley, este é un rapaz que vive no cuarto do lado e que frecuentemente lle quenta o sangue a Holden, aínda que no fondo lle dá pena. Carl Luce é un rapaz que coñeceu en Whooton e que segundo di el sabe moito sobre sexo. Sobre as mulleres fala de Sally Hayes que é a moza coa que adoita saír en Nova York e Jane Gallagher que é a moza da que verdadeiramente está namorado.

### Familiares

*D.B.* é o irmán máis vello de Holden. Escribe contos, e tras estar no exército (participando mesmo no desembarco de Normandía), marcha a Hollywood, onde consegue sona e cartos.

*Allie* era outro irmán, dous anos menor ca Holden, que faleceu de leucemia con 13 anos. Tiña o pelo roxo, era moi intelixente e nunca se enfadaba. Holden menciónao numerosas veces na novela, unha delas descríbeo como unha das poucas cousas que lle gustan.

*Phoebe* é a súa irmá, de 10 anos. Tamén ten o pelo roxo, é moi delgada e saca boas notas no colexio. Gústalle patinar e escribir, e é moi agarimosa e sensible. Holden di que se comporta de forma moi madura para o pequena que é.

* O pai de Holden é avogado nunha empresa, e ten bastantes cartos.
* A nai é moi nerviosa, e está moi mal de saúde desde a morte de Allie.

Holden ten outros familiares, mais considéraos uns cretinos, coma seu avó, que vive en Detroit, as súas tías e os seus curmáns.

Controversia
------------

As razóns principais polas que o libro foi criticado eran principalmente a súa linguaxe ofensiva e as súas referencias ás drogas, o alcohol e a prostitución. Os críticos ven a Holden coma un instigador de masas.

Trinta anos despois da súa publicación en 1951, *O vixía no centeo* era tanto o libro máis prohibido coma o segundo máis estudado como lectura obrigatoria nos institutos estadounidenses. Na década de 1990 foi o nº 13 na lista de libros máis lidos nos EUA segundo a Asociación de Bibliotecas dos Estados Unidos, e no 2005 mantívose entre os dez primeiros.

Influencia na cultura
---------------------

A obra influíu noutras obras de narrativa, teatro, cine e música. Por outra banda, tamén é obxecto de polémica o feito de que varios asasinos se viron relacionados co libro: Era levado por Mark David Chapman (que asasinou a John Lennon en 1980) no momento do seu arresto. John Hinckley Jr (que intentou asasinar a Ronald Reagan en 1981) tamén declarou estar obsesionado co libro. Robert John Bardo (asasino de Rebecca Schaeffer) levaba o libro no momento do seu crime.

Notas
-----

1. 1 2  *O vixía no centeo*. Traducido por Xosé Ramón Fernández Rodríguez (1ª ed.). Vigo: Xerais. 1990. ISBN 8475074375 – vía Biblioteca da Tradución Galega.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Costas, Concha: *Fóra de Xogo. Tecendo lecturas* Larousse. Catálogos.

### Outros artigos

* Grandes do noso tempo
* Colección Fóra de Xogo

### Ligazóns externas

* *O vixía no centeo*, ficha na páxina da Edicións Xerais.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q183883
* WorldCat
* VIAF: 198915525
* BiTraGa: 250
* EBID: ID
* GND: 4120008-1
* ISBN: 978-4-268-00085-9
* OL: OL3335245W

 |