Apañando turba en Westhay, Somerset (Inglaterra) en 1905
Pías e cortes de turba en Westhay, Somerset, Inglaterra
A **turba** é un material orgánico, esponxoso, rico en carbono e de cor parda escura. Ten unha orixe vexetal, xa que se forma por acumulación de vexetación parcialmente descomposta formando capas xeralmente en rexións pantanosas, brañas, e tamén en zonas altas húmidas. Estes ecosistemas coñécense como turbeiras. Un dos compoñentes máis característicos das turbeiras é a vexetación que cobre o chan, salientando os musgos do xénero *Sphagnum*, aínda que atopamos moitas outras especies de arbustos e pequenas plantas. O solo con gran cantidade de turba coñécese co nome de histosol. A turba fórmase en solos con condicións moi húmidas, onde as charqueiras impiden que fluxos de osíxeno da atmosfera atravesen o chan e entren no solo, reducindo o grao de descomposición da materia orgánica.

As turbeiras son a fonte máis importante de turba, malia que, en menor medida, outros ecosistemas húmidos tamén poden conter bos depósitos, incluíndo brañas ou lameiros, *fens*, pocosíns ou bosques húmidos turbeiros.
As paisaxes con solos de turba teñen unha flora particular, especialmente musgos *Sphagnum*, ericáceas , e ciperáceas. Debido a que a materia orgánica vaise acumulando durante milleiros de anos, os depósitos de turba son un bo indicador da vexetación e o clima de tempos pasados, especialmente grazas á análise do pole que neles fica. Deste xeito é posíbel reconstruír o clima e os cambios climáticos que ocorreron no pasado así coma os cambios no uso do solo.
A turba emprégase coma unha importante fonte de combustíbel nalgunhas partes do mundo. Por volume, hai uns 4 trillóns de m³ de turba no mundo cubrindo un total do 2% da superficie terrestre, contendo arredor de 8 billóns de terajoules de enerxía.

Distribución xeográfica
-----------------------

As turbeiras son terreos cunha capa natural acumulada de turba. As turbeiras pódense atopar en 175 países e cobren arredor de 4 millóns de Km² ou o 3% do total da superficie terrestre. En Europa as turbeiras ocupan 515.000 Km².
Atopamos moitas turbeiras no norte de Europa e en Norte América. No Canadá e nos Estados Unidos encóntranse as turbeiras máis extensas, coma as da baía de Hudson e as do val do río Mackenzie.. As turbeiras escasean máis no hemisferios sur, en parte porque hai menos terra emerxida. Con todo, en Suramérica (sur da Patagonia / Terra do Fogo) atópase un dos maiores lameiros do mundo con gran cantidade de turba.. Tamén atopamos depósitos de turba en Nova Zelandia, nas illas Kerguelen, nas illas Malvinas e en Indonesia. Este último, ten máis turbeiras tropicais que ningún outro país do mundo, aínda que perde cada ano unhas 100 mil hectáreas de zonas húmidas.

Arredor do 60% dos lameiros ou zonas húmidas do mundo son turbeiras. O 7% do total de turbeiras foron explotadas para uso agrícola ou forestal. Baixo condicións axeitadas, a tuba tórnase finalmente en carbón de lignito.

### En Galicia

Na Serra do Xistral en Galicia, abundan as turbeiras.
En Galicia achamos turbeiras en todo o territorio grazas ás abundantes precipitacións características do clima oceánico. Segundo de onde proveñan os nutrientes que manteñen o ecosistema falamos de turbeiras baixas (brañas), cando os nutrientes proveñen do solo; turbeiras elevadas, cando os nutrientes proveñen da atmosfera, aínda que inicialmente había unha conexión co solo; e turbeiras de cobertor (tremedal, barreira, lagoa), cando os nutrientes proveñen exclusivamente da atmosfera.
Salientas as turbeiras da Serra do Xistral.

Formación
---------

A turba fórmase cando o material vexetal, normalmente en zonas húmidas, non pode descompoñerse completamente por mor de condicións acedas e anaeróbicas. Este material vexetal provén de plantas típicas das brañas coma musgos, xuncos, uces e outros pequenos arbustos. A turba acumula auga, polo que favorece as condicións de humidade no solo, axudando a incrementar a superficie da braña. A paisaxe típica dunha turbeira é unha superficie de herba, uces e musgos, alternado con charcas, poceiras e algún penedo.

A meirande parte das turbeiras actuais formáronse en latitudes altas despois da última glaciación, co retoceso do xeo, hai uns 12.000 anos. A turba adoita acumularse moi aos poucos, nunha media dun milímetro por ano.
A turba que hoxe temos formouse durante uns 360 millóns de anos, e contén unhas 550 xigatoneladas de carbono.

Baixo condicións axeitadas, a turba pode considerarse un estadio previo da formación do carbón.

Tipos de turba
--------------

Lume de turba
A turba pode ser un material fíbrico, hémico ou sáprico. A turba fíbrica é a menos descomposta e aínda contén fibras intactas. As turbas hémicas están pouco decompostas, e as sápricas son, polo tanto, as máis descompostas.
Os especialistas adoitan dicir que un solo é de turba cando ten un alto contido en materia orgánica. Estes solos adoitan ser problemáticos pois teñen unha estrutura bastante pobre (pouca aireación, pouca infiltración de auga).

Características e usos
----------------------

A turba é un material mol que pode esmagarse de xeito doado liberando a auga que contén. Deste xeito a turba seca pode usarse coma combustíbel fósil. Este uso ten grande importancia industrial en países coma Irlanda, Finlandia ou Escocia, onde non abundan as árbores, polo que a turba empregábase tradicionalmente para cociñar e quecer o lar. Nalgunhas zonas rurais aínda se atopan pías de turba.

Ademais a turba emprégase en xardinaría para mellorar a estrutura dos solos e incrementar a capacidade de retención de auga.

A turba serviu de material de construción tradicional nas rexións onde non atopamos madeira ou pedra. Ten a vantaxe de ser facilmente manipulábel e de ser un bo illante térmico, grazas á súa posrosidade. En Islandia por exemplo, usouse moitísimo na Idade Media na construción de granxas. En Irlanda, as familias pobres utilizábana para a construción de casas pequenas e alpendres, especialmente nos séculos XVII e XVIII..
Os *tixolos de turba* tamén se empregaron no levantamento de muros. A turba tamén se empregou como cubrimento das cubertas.

Galería de imaxes
-----------------

* Turba na illa de Lewis, Escocia. Turba na illa de Lewis, Escocia.
* Extracción de turba no leste de Frisia, Alemaña Extracción de turba no leste de Frisia, Alemaña
* Unha pía de turba en Ness, na illa de Lewis en Escocia. Unha pía de turba en Ness, na illa de Lewis en Escocia.
* Turbeira en Ulsta, (Yell, Illas Shetland) Turbeira en Ulsta, (Yell, Illas Shetland)
* Veciños das Illas Malvinas a padexar turba en 1950. Veciños das Illas Malvinas a padexar turba en 1950.
* Granxa cunha construción feita en turba en Islandia.Granxa cunha construción feita en turba en Islandia.
* Granxa en Islandia feita en turba.Granxa en Islandia feita en turba.
* Corredor central, granxa en Islandia.Corredor central, granxa en Islandia.

Notas
-----

1. ↑  Keddy, P.A. 2010. Wetland Ecology: Principles and Conservation (2nd edition). Cambridge University Press, Cambridge, UK. 497 p. Chapter 1.
2. 1 2  Gorham, E. (1957). The development of peatlands. Quarterly Review of Biology, 32, 145–66.
3. ↑  Keddy, P.A. 2010. Wetland Ecology: Principles and Conservation (2nd edition). Cambridge University Press, Cambridge, UK. 497 p. 323-325
4. ↑  World Energy Council (2007). "Survey of Energy Resources 2007" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 10 de setembro de 2008. Consultado o 2008-08-11.
5. ↑  IUCN UK Commission of Inquiry on Peatlands Arquivado 07 de marzo de 2014 en Wayback Machine. Full Report, IUCN UK Peatland Programme October 2011
6. 1 2  Fraser, L.H. Fraser and P.A. Keddy (eds.). 2005. The World’s Largest Wetlands: Ecology and Conservation. Cambridge University Press, Cambridge, UK. 488 p. and P.A. Keddy (eds.). 2005. The World’s Largest Wetlands: Ecology and Conservation. Cambridge University Press, Cambridge, UK. 488 p.
7. ↑  Waspada.co.ik
8. ↑  Vitt, D.H. L.A. Halsey and B.J. Nicholson. 2005. The Mackenzie River basin. Pp. 166-202 in L.H. Fraser and P.A. Keddy (eds.). The World’s Largest Wetlands: Ecology and Conservation. Cambridge University Press, Cambridge, UK. 488 p.
9. ↑  Keddy, P.A. 2010. Wetland Ecology: Principles and Conservation (2nd edition). Cambridge University Press, Cambridge, UK. 497 p. Chapter 7.
10. ↑  International Mire Conservation Group (2007-01-03). "Peat should not be treated as a renewable energy source" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 10 de xuño de 2007. Consultado o 2007-02-12.
11. ↑  *(en inglés)* « History and uses of peat. Building material and filters » Arquivado 05 de setembro de 2009 en Wayback Machine. Peatland.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Turbeira

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q184624
* AAT: 300014340
* BNCF: 33865
* BNF: 11952992b
* EBID: ID
* GEC: 0239889
* GND: 4185722-7
* JSTOR: peat-cutting
* LCCN: sh85099078
* MAG: 53657456
* Mindat: 49302
* NDL: 00561291
* NKC: ph125034
* PSH: 13301
* Treccani: torba

 |