A **evasión da motora *El As*** foi a fuxida de mariñeiros republicanos galegos de Carnota e Dumbría logo de secuestrar a lancha *El As*, desde as illas Lobeiras rumbo a Inglaterra en outubro de 1937.

Historia
--------

O monte Pindo foi un dos refuxios principais dos veciños da bisbarra do sur da Costa da Morte durante a guerra civil española, tanto de persoas contrarias ao alzamento fascista como de persoas que, chamadas a filas polo franquismo, decidiran desertar. As numerosas covas e grutas do monte Pindo serviron para improvisar refuxio e mesmo salas de reunións nas que os fuxidos organizaban a defensa e o aprovisionamento.

Nos primeiros meses da contenda a presión sobre os fuxidos foi suave, e acompañábase habitualmente de falsas promesas de amnistía a quen se entregara por vontade propia. Porén cara ao final do conflito bélico a certa tranquilidade da que gozaban os refuxiados no monte Pindo transformouse nunha brutal presión e vixilancia, ata convertelo nun auténtico sitio, tanto mediante patrullas que periodicamente controlaban os camiños e accesos, dificultando a entrega de armas e víveres aos sitiados, coma a través de interrogatorios a familiares e amizades, que chegaron a ser vítimas de torturas e ameazas de todo tipo polos falanxistas e autoridades para revelaren o paradoiro dos fuxidos.

Descrición do buque
-------------------

*El As* era un buque industrial de 17 metros de eslora, 3,72 de manga e 1,60 de puntal, construído no Freixo de Sabardes en 1934. Pertencente á familia Sel, propietaria dun importante negocio de pesca e salgadura na Costa da Morte e Ría de Muros. O barco empregábase fundamentalmente para mercarlles sardiña ás lanchas xeiteiras en mar aberto para logo trasladalas á fábrica de salgadura que a familia posuía en Muros, instalacións que hoxe seguen en pé, ocupadas por unha escola náutica ao pé da praia do Castelo. O nome do barco coincidía coas iniciais do propietario, Antonio Sel.

O secuestro
-----------

Despois de varias semanas preparando o asalto, ao solpor do sábado 16 de outubro de 1937 un grupo de 13 homes descendeu do Monte Pindo cara ao portiño do Sinal, no Pindo, preto de onde estaba fondeado *El As*. Alí agardaba o Carmen, unha lancha xeiteira que fora deixada deliberadamente para tal efecto polo seu patrón, alcumado **o Curriolo**, que ese día solicitara unha consulta médica en Santiago de Compostela, a onde se desprazou coa súa muller para afastaren sospeitas de colaboración co secuestro. Tamén os familiares deixaran agochados víveres entre as táboas dun barco abandonado das proximidades.

Usando o Carmen dirixíronse á illa Lobeira Grande, preto de onde estaban fondeados *El As* e outro barco pertencente ao almacén Vilas, de Ribeira.

Escolleron o primeiro, que abordaron a punta de pistola capturando os tripulantes: o patrón Manuel Louro Lago, o maquinista Antonio Eliseo Riomayor Fernández e os mariñeiros Manuel Fernández Lestón e José Rodríguez Louro. Logo de aprovisionarse do combustíbel do outro barco, dirixíronse ao porto de Corcubión onde incautaron combustíbel, auga e víveres doutras embarcacións. Volveron ao punto de partida, inutilizaron o segundo barco e a xeiteira, e puxeron rumbo a Fisterra onde no porto, novamente, repetiron a incautación de provisións.

Saíron do peirao de Fisterra e puxeron rumbo norte, torcendo o cabo Fisterra e malia a intensa borraxeira que dificultaba a navegación, tamén impediu que fosen localizados polo hidroavión que enviaran na súa busca. Despois de dous días sucando o Atlántico e soportando un duro temporal, foron avistados polo vapor inglés *SS Etrib*, que lles ofreceu remolque ata Bristol.

Arribada a Inglaterra e repatriación
------------------------------------

A travesía do barco *El As* provocou unha importante expectación na opinión pública inglesa. Ao chegar a porto, o primeiro que fixeron os fuxidos foi entoar "A Internacional" co puño en alto, como reflicten as noticias aparecidas na prensa da época. Porén, non recibiron a hospitalidade agardada, e as autoridades británicas negáronlles o asilo invocando o principio de non inxerencia. A opción foi seren repatriados á zona de España que permanecía fiel á República ou a Galiza, en mans dos insurrectos. Os trece elixiron a primeira opción, e foron enviados a Cataluña a través de Francia, incorporándose alí ao exército republicano no que loitaron ata o final da guerra, polo que ao pouco separáronse seguindo cada un deles distintos derroteiros.

Procesamento pola ditadura franquista
-------------------------------------

Parte dos participantes no secuestro de *El As* foron finalmente capturados e procesados mediante unha dilixencia da causa 747/1937, aberta na súa contra polo xuíz instrutor do Departamento Marítimo de Ferrol o 20 de novembro de 1937, ditando auto de procesamento, polos delitos de piratería, roubo e rebelión, sentenciando en 1941 varios deles a penas de prisión.

Participantes no secuestro
--------------------------

Os trece mozos fuxidos eran:

* Manuel Caamaño González, de 24 anos, natural do lugar de Lira (Carnota);
* Ángel Casais Caamaño, de 27 anos, natural do lugar do Pindo (Carnota);
* Luís Casais Casais, de 21 anos, estudante, natural de Compostela e veciño do Pindo (Carnota);
* José Joaquín Casais Piñeiro, de 22 anos, natural do lugar do Pindo (Carnota);
* Domingo Antonio Castro Rodríguez, de 23 anos, natural do lugar do Ézaro (Dumbría);
* Miguel Francisco Ferrer Gándara, de 24 anos, natural do lugar do Ézaro (Dumbría);
* Manuel Lago Sambade, de 25 anos, natural do lugar do Ézaro (Dumbría);
* José Piñeiro Casais, de 21 anos, natural do lugar do Pindo (Carnota);
* Manuel Piñeiro López, de 25 anos, natural do lugar do Pindo (Carnota);
* Alfredo Piñeiro Riveiro, de 25 anos, natural do lugar do Pindo (Carnota);
* Constantino Piñeiro Riveiro, de 21 anos, natural do lugar do Pindo (Carnota) e irmán do anterior;
* Manuel Rodríguez Louro, de 21 anos, natural do lugar do Ézaro (Dumbría);
* Joaquín Rodríguez Louro, de 19 anos, natural do lugar do Ézaro (Dumbría) e irmán do anterior;

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pereira, Dionisio (2011). *Loita de clases e represión franquista no mar (1864-1939)* (PDF). Vigo: Xerais. ISBN 978-84-9914-182-4.

### Outros artigos

* Evasión da motora Rocío
* Evasión da motora San Adrián

### Ligazóns externas

* A historia dos fuxidos no As de Sel
* El asalto al barco del exilio
* FERNÁNDEZ NAVAL, F. X. "Os barcos do exilio"[*Ligazón morta*]