Coordenadas: 37°31′N 04°39′O﻿ / ﻿37.517, -4.650

**Aguilar de la Frontera** é un concello andaluz situado no suroeste da provincia de Córdoba. O municipio atópase na comarca da Campiña Sur Cordobesa e é cabeza do partido xudicial do mesmo nome. As súas coordenadas xeográficas son 37º 31' N, 4º 39' O. Atópase a unha altitude de 280 msnm e a uns 50 km da capital de provincia, Córdoba. A súa superficie é de 167,6 km². No ano 2008 tiña 13 692 habitantes e unha densidade de poboación de 82,01 hab/km².

Historia
--------

### Época romana

Aguilar de la Frontera é a antiga Ipagrum ibero-romana, involucrada na batalla de Munda, que enfrontou os partidarios de César cos de Pompeio. Precisamente deste período son os seus restos máis antigos, unha necrópole de grandes dimensións. Sobre a etimoloxía do nome existen diferentes versións. Para uns, Ipagrum significaría "campo alto", mentres que outros opinan que a orixe é turdetana-grega, provindo o nome do grego *hippos*, isto é, cabalo. Actualmente existe no termo de Aguilar un lugar denominado Llano de los Caballos.

### Idade Media

A conquista musulmá da cidade fixo que pasara entón a denominarse Bulay ou Poley, quizais derivando do grego. A derrota, o 5 de abril do ano 891, dos seus poboadores cristiáns e das tropas rebeldes fronte ás tropas do emir Abdallah, fixo que a poboación pasara a pertencer á cora de Cabra. Algún tempo máis tarde, no século XI, Poley foi incluída no reino zirí de Granada.

O nome actual de Aguilar foille dado tras a conquista cristiá. Foi o monarca Fernando III *o Santo* quen a gañou para Castela no ano 1240. O primeiro gobernador cristián foi un portugués procedente dunha familia toledana, Gonzalo Yáñez d'Ovinhal, que a recibiu en forma de Señorío de Aguilar. Gonzalo era fillo de Juan Gómez de Obiñal, rico-home de Portugal, e de María Pérez de Aguilar, filla dos señores da vila de Aguiar en Portugal. Xa con Afonso X é cando a poboación pasa a denominarse Aguilar, nome da familia da nai de Gonzalo, compensando así a este o monarca pola prestación dalgúns servizos. Finalmente, o cualificativo "da fronteira" venlle dado pola súa proximidade á fronteira granadina durante a Baixa Idade Media.

Ao inicio do reinado de Pedro I, Alfonso Fernández Coronel, que recibira só facía uns meses o señorío, revelouse contra o rei. O grito de "Aguilar, Aguilar" fixérase habitual entre os rebeldes en Castela desde principios dese século, así que, reprimida a rebelión, Pedro I decidiu cambiar o nome de Aguilar polo de Monterreal, e o escudo da aguia polo dun rei sentado coa espada desenvaiñada.

Despois das guerras civís castelás, que enfrontan a Pedro I e Henrique II, a vila pasa a pertencer a Gonzalo Fernández de Córdoba. Os séculos XVII e XVIII representan unha etapa de decadencia e crise para a localidade, debido ao forte descenso de poboación ocasionado polas epidemias.

### Século XX

Xa no século XX, a represión política que afectou España tras a vitoria das tropas de Franco implicou de cheo a Aguilar, resultando afectados moitos dos seus cidadáns.

Notas
-----

1. ↑  A locución "de la Frontera" alude á fronteira granadina
2. ↑  Situación e coordenadas, Instituto de Estadística de Andalucía. *(en castelán)*
3. 1 2  Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía, Xunta de Andalucía.
4. ↑  Páxina do Instituto Nacional de Estadística de España.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Aguilar de la Frontera*** |

* Ayuntamiento de Aguilar de la Frontera Arquivado 18 de decembro de 2014 en Wayback Machine.
* Aguilar de la Frontera, Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía.
* Aguilar en Cordobapedia
* Turismo de Córdoba - Aguilar
* Sendero del Observatorio en el término municipal de Aguilar de la Frontera
* Patrimonio cultural de Aguilar de la Frontera en la Guía Digital del Patrimonio Cultural de Andalucía. IAPH

| * v
* c
* e
Andalucía Andalucía  ·  Concellos da provincia de Córdoba |
| --- |
| Adamuz  ·  Aguilar de la Frontera  ·  Alcaracejos  ·  Almedinilla  ·  Almodóvar del Río  ·  Añora  ·  Baena  ·  Belalcázar ·  Belmez  ·  Benamejí  ·  Los Blázquez  ·  Bujalance  ·  Cabra  ·  Cañete de las Torres  ·  Carcabuey  ·  Cardeña  ·  La Carlota  ·  El Carpio  ·  Castro del Río  ·  Conquista  ·  Córdoba  ·  Doña Mencía  ·  Dos Torres  ·  Encinas Reales  ·  Espejo  ·  Espiel  ·  Fernán-Núñez  ·  Fuente la Lancha  ·  Fuente Obejuna  ·  Fuente Palmera  ·  Fuente-Tójar  ·  La Granjuela  ·  Guadalcázar  ·  El Guijo  ·  Hinojosa del Duque  ·  Hornachuelos  ·  Iznájar  ·  Lucena  ·  Luque  ·  Montalbán de Córdoba  ·  Montemayor  ·  Montilla  ·  Montoro  ·  Monturque  ·  Moriles  ·  Nueva Carteya  ·  Obejo  ·  Palenciana  ·  Palma del Río  ·  Pedro Abad  ·  Pedroche  ·  Peñarroya-Pueblonuevo  ·  Posadas  ·  Pozoblanco  ·  Priego de Córdoba  ·  Puente Genil  ·  La Rambla  ·  Rute  ·  Santa Eufemia  ·  Santaella  ·  San Sebastián de los Ballesteros  ·  Torrecampo  ·  Valenzuela  ·  Valsequillo  ·  La Victoria  ·  Villa del Río  ·  Villafranca de Córdoba  ·  Villaharta  ·  Villaralto  ·  Villaviciosa de Córdoba  ·  Villanueva de Córdoba  ·  Villanueva del Duque  ·  Villanueva del Rey  ·  El Viso  ·  Zuheros |  |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q854444
* WorldCat
* VIAF: 146750329
* BNE: XX452419
* código INE: 14002
* DARE: 16907
* GEC: 0001111
* GeoNames: 6357197
* LCCN: n96103775
* OSM: 343527
* Pleiades: 256226

 |