Na tradición relixiosa da Antiga Roma, as ***Agonalia*** ou ***Agonia*** era unha festa celebrada varias veces ao ano en honra de varias divindades, como Xano e Agonio, a quen os romanos adoitaban invocar ao emprender calquera negocio de importancia. A palabra procede de *agonia*, ‘vítima’, ou de *agonium*, ‘festa’.

A súa institución, como a doutros ritos e cerimonias relixiosos, era atribuída a Numa Pompilio. Sábese grazas aos antigos calendarios que se celebraba nos seguintes días: 9 de xaneiro, 21 de maio e 11 de decembro. A estes probabelmente deba engadirse o 17 de marzo, día en que se celebraban as *Liberalia*, dado que esta festa tamén era chamada *Agonia* ou *Agonium* *Martiale*.

Propósito
---------

O propósito desta festa foi un punto discutido entre os propios antigos, pero como Hartung observou, cando se lembra que a vítima que se ofrecía era un carneiro, que a persoa que a ofrecía era o *rex sacrificulus* e que o lugar onde era ofrecida era a *Regia*, non hai demasiada dificultade para entender a súa importancia. O cordeiro era a vítima que normalmente se presentaba aos deuses gardiáns do estado, e o *rex sacrificulus* e a *Regia* só podía empregarse para tales como as relacionadas coas deidades máis elevadas e que afectaban a todo o estado. Considerando o sacrificio baixo esta luz, pode verse a razón de que se ofrecese varias veces ao ano.

Etimoloxía
----------

A etimoloxía do nome foi tamén un asunto de moita disputa entre os antigos, e as diversas etimoloxías que se propuxeron foron longamente detalladas por Ovidio e Varrón. Con todo, ningunha delas é completamente satisfactoria.

Sábese de sobra que o monte Quirinal se chamaba orixinalmente *Agonus* e a *Porta Collina*, *Agonensis.* É probábel, pois, que o sacrificio fose orixinalmente ofrecido neste outeiro, e que por tanto dela recibise o nome. Afírmase expresamente que o sacrificio era ofrecido na *Regia* ou *domus regis*, que na época histórica estaba situada ao final da Vía Sacra, cerca do arco de Tito. Pero anteriormente un autor antigo afirmou que estivo no Quirinal, o que dá forza á hipótese.

Moitos autores modernos supoñen que o *Circus Agonensis*, como se lle chama, ocupou o lugar da actual Piazza Navona, e que foi construído polo emperador Alexandre Severo sobre o punto onde se sacrificaba as vítimas nas *Agonalia*. Con todo, outros autores achegaron boas razóns para cuestionar se se tratou realmente dunha praza, e demostraron que non hai fontes para lle dar o nome de *Circus Agonensis*.

Notas
-----

1. ↑  *Diccionario de la Religión Romana*. Ediciones Clásicas. ISBN 84-7882-055-8.
2. ↑  *Die Religion der Römer nach den Quellen dargestellt*. Palm & Enke. OCLC 61903994.
3. ↑  Ovidio, *Fastos* i.319-332.
4. ↑  Varrón, *La lengua latina*, VI 12, 14.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Smith, W.; Wayte, W.; Marindin, G. E. eds. (1890–91). «Agonalia». *Dictionary of Greek and Roman Antiquities.* (3.ª ed. rev.). Londres: John Murray. OCLC 568755510..
* Varios autores (1910-1911). «Agonalia». En Chisholm, Hugh. *Encyclopædia Britannica. A Dictionary of Arts, Sciences, Literature, and General information* (en inglés) (11.ª edición). Encyclopædia Britannica, Inc.; actualmente en dominio público.
* Este artigo incorpora texto da *Cyclopaedia* de 1728 (dominio público).

| * v
* c
* e
Relixión da Roma Antiga (Festas e Xogos) |
| --- |
| XANEIRO | 
* *Compitalia*
* *Agonalia prima*
* *Carmentalia*
* *Sementivae*
 |
| FEBREIRO | 
* *Lupercalia*
* *Parentalia*
* *Quirinalia*
* *Feralia*
* *Terminalia*
* *Equirria prima*
 |
| MARZO | 
* *Matronalia*
* *Feriae Martis*
* *Equirria*
* *Bacchanalia*
* *Agonalia secunda*
* *Liberalia*
* *Quinquatria*
* *Tubilustrium*
* *Hilaria*
 |
| ABRIL | 
* *Veneralia*
* *Ludi Megalenses*
* *Cerialia*
* *Fordicidia*
* *Parilia*
* *Vinalia prima*
* *Robigalia*
* *Floralia*
 |
| MAIO | 
* *Vinalia secunda*
* *Sacra Bonae Deae prima*
* *Lemuralia*
* *Mercuralia*
* *Agonalia tertia*
 |
| XUÑO | 
* *Sacra Bellonae*
* *Vestalia*
* *Quinquatria Minuscula*
* *Adonia*
* *Sacra Summani*
 |
| XULLO | 
* *Poplifugia*
* *Ludi Apollinares*
* *Nonae Caprotinae*
* *Caprotinia*
* *Lucaria*
* *Neptunalia*
* *Furrinalia*
 |
| AGOSTO | 
* *Opalia prima*
* *Vertumnalia*
* *Nemoralia*
* *Portumnalia*
* *Vinalia tertia*
* *Consualia*
* *Vulcanalia*
* *Opiconsivia*
* *Volturnalia*
* *Sacra Solis*
 |
| SETEMBRO | 
* *Ludi Romani*
* *Epulum Iovis prima*
* *Sacra Veneris Genetricis*
 |
| OUTUBRO | 
* *Ludi Plebeii*
* *Epulum Iovis secunda*
* *Sacra Feroniae*
 |
| DECEMBRO | 
* *Sacra Bonae Deae secunda*
* *Faunalia*
* *Agonalia quarta*
* *Consualia secunda*
* *Saturnalia*
* *Eponalia*
* *Opalia secunda*
* *Divalia*
* *Larentalia*
* *Dies Natalis Solis Invicti*
* *Brumalia*
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q972803
* EBID: ID

 |