**Freya Madeleine Stark**, **Mrs Perowne**, nada o 31 de xaneiro de 1893 en París, Francia e finada o 9 de maio de 1993 en Asolo, Italia, foi unha exploradora e escritora británica. Escribiu máis dunha ducia de libros das súas viaxes a Oriente Medio e Afganistán, así como varias obras autobiográficas e ensaios. Foi unha das primeiras persoas non árabes en percorrer o sur do Deserto de Arabia.

Primeiros anos e estudos
------------------------

Freya Stark naceu o 31 de xaneiro de 1893 en París, onde os seus pais estaban a estudar arte. A súa nai, Flora, era italiana de familia polaca-alemá; o seu pai, Robert, era un pintor inglés orixinario de Devon. Stark pasou a maioría da súa infancia no norte de Italia, xa que Pen Browning, un amigo do seu pai, tiña tres casas da súa propiedade en Asolo. A súa avoa materna viviu en Xénova.

O matrimonio dos seus pais non foi ben desde o principio e se separaron cando Freya era aínda pequena. A biógrafa de Stark, Jane Fletcher Geniesse —citando á curmá de Freya, Nora Stanton Blatch Barney— asegura que o pai biolóxico de Freya era "un home novo adiñeirado proveniente dunha familia de Nova Orleáns" chamado Obediah Dyer. Non hai ningunha corroboración coñecida deste relato, e non se sabe se a propia Stark estaba ao tanto, xa que non fixo ningunha referencia en ningún dos seus escritos, incluída a súa autobiografía.

No seu noveno aniversario a Freya agasallárona cun exemplar do libro As mil e unha noites, e quedou fascinada con Oriente. Na súa mocidade era frecuente que enfermase e pasase longas tempadas na súa casa, así que atopou unha vía de escape na lectura. Gustáballe moito ler en francés, en particular Alexandre Dumas, e aprendeu de maneira autodidacta latín. Cando tiña 13 anos sufriu un accidente nunha fábrica en Italia, cando o cabelo lle quedou atrapado nunha máquina. O coiro cabeludo foi resgado e a orella dereita arrincada, tivo que pasar catro meses facendo enxertos de pel no hospital, e quedoulle a cara desfigurada. De aí en diante usaría sombreiros ou chapeus que eran a miúdo extravagantes para cubrir as cicatrices.

Cando tiña trinta anos, decidiu estudar linguas na universidade, esperaba escapar dunha vida complicada como floricultora no norte de Italia. A súa profesora suxeriulle que estudase islandés, mais ela escolleu estudar árabe e despois persa. Estudou no Bedford College e na Escola de estudos Orientais e Africanos, ambas as dúas parte da Universidade de Londres.

Viaxes e obras
--------------

> 
> 
> Unha só pode viaxar realmente de se deixar levar e tomar o que cada lugar trae sen o tentar converter nun saudábel padrón privado propio e supoño que esa é a diferenza entre viaxe e turismo.
> Freya Stark
> 

Durante a primeira guerra mundial, Stark participou no destacamento de enfermeiras voluntarias e serviu inicialmente coa unidade de ambulancias da Cruz Vermella Británica de G.M. Trevelyan, con base en Vila Trento preto de Udine. A súa nai quedara en Italia participando dun negocio e a súa irmá Vera casara co copropietario. En 1926, Vera morreu despois dun aborto espontáneo. Nos seus escritos, Freya expón que Vera non fora quen de vivir a vida por si mesma e que ela non ía facer o mesmo. Pouco despois, comezou as súas viaxes.

En novembro de 1927 visita Asolo por primeira vez en anos. Despois, no mesmo mes, embarcou a Beirut, onde comezan as súas viaxes a Oriente. Hospedouse primeiro na casa de James Elroy Flecker no Líbano, despois en Bagdad, Iraq (por entón un protectorado británico), onde coñeceu o alto comisario británico. Durante esta viaxe, viaxou secretamente en burro cun guía druso e unha muller inglesa. Mantivo a viaxe en segredo, pois Siria e o Líbano estaban baixo control francés, tamén coñecido como Mandato para Siria e o Líbano. Este era un sistema gobernamental represivo que non permitía viaxes dentro da rexión. O grupo viaxou pola noite e tomou rutas rurais afastadas. Porén, foron capturadas/o por oficiais do exército francés. As mulleres foron consideradas espías, mais foron liberadas tres días despois. Despois desta viaxe, Freya escribiu sobre o réxime represivo francés e os abusos inflixidos ao pobo sirio nunha revista inglesa.

En 1931 completara tres viaxes perigosas polo deserto oeste de Irán, algunhas zonas que non foran nunca visitadas, e localizou o lendario Val dos Asasinos (Hashshashins). Describiu esas exploracións en *The Valleys of the Assassins* (1934) e recibiu o Premio da Royal Geographical Society en 1933.

En 1934, Freya navegou polo Mar Vermello até Aden para iniciar unha nova aventura. Esperaba trazar a ruta do incenso do Hadhramaut, o interior de Arabia do Sur. Apenas un puñado de exploradores occidentais se tiña aventurado antes na rexión, mais nunca tan lonxe ou tan amplamente como se aventurou ela. O seu obxectivo era alcanzar a antiga cidade de Shabwa, que se dicía ter sido a capital da Raíña de Sabá. No entanto, ficou gravemente doente durante a viaxe. Despois de contraer sarampelo dunha crianza nun harén, así como disentería, tivo que ser transportada por vía aérea a un hospital británico en Aden. Malia que nunca chegou a Shabwa, foi quen de viaxar extensivamente e de contar moitas experiencias. Freya tamén retornou á rexión para viaxes complementarias. Durante esas viaxes, topou coa escravitude, que causou unha "situación moral", de acordo cun perfil novaiorquino. Freya considerou que a escravitude parecía diminuír en sociedades menos relixiosas, e así creu que a escravitude diminuiría en Arabia conforme se desenvolvía. Publicou o seu relato da rexión en tres libros, *The Southern Gates of Arabia: A Journey in the Hadhramaut* (1936), *Seen In The Hadhramaut* (1938) e *A Winter in Arabia* (1940). Polas súas viaxes e relatos, recibiu a Medalla de Ouro do Fundador da Royal Geographical Society.

Durante a segunda guerra mundial uniuse ao Ministerio de Información Británico, e contribuíu á creación da rede de propaganda *Ikhwan al Hurriya* (Irmandade de Liberdade) dirixida a convencer os árabes para que apoiasen os aliados ou polo menos que permanecesen neutrais. A Irmandade incluía todos os estratos da sociedade e, no medio da guerra, tiña decenas de miles de membros. Estas experiencias en tempos de guerra foron descritas nas súas *Letters from Syria* (1942) e *East is West* (1945).

En 1943, Freya foi nunha viaxe oficial do Mandato Británico de Palestina. Deu discursos que chamaban a cotas para a migración xudaica a Palestina, o que irritou a comunidade xudaica global. Porén, Freya cría que non era en absoluto antixudaica, simplemente pensaba que o consentimento árabe debería ser considerado antes de que se producise a migración en masa. Crese que estes discursos son o seu traballo máis controvertido durante a segunda guerra mundial.

En 1947, con 54 anos, casou con Stewart Perowne, un diplomático e historiador británico. A parella non tivo fillos, e separáronse (sen se divorciar) en 1952. Durante eses anos non escribiu nada sobre viaxes ou exploracións, mais publicou un volume de varios ensaios, *Perseus in the Wind* (1948) e tres volumes autobiográficos, *Traveller´s Prelude* (1950), *Beyond Euphrates. Autobiography 1928-1933* (1951) e *The Coast of Incense. Autobiography 1933-1939* (1953). Stewart Perowne morreu en 1989.

A primeira das grandes viaxes de Stark despois da guerra foi a Turquía, que foi a base dos seus libros *Ionia a Quest* (1954), *The Lycian Shore* (1956), *Alexander's Path* (1958) e *Riding to the Tigris* (1959). Despois continuou coas súas memorias con *Dust in the Lion´s Paw. Autobiography 1939-1946* (1961) e publicou unha historia de *Rome on the Euphrates: The Story of a Frontier* (1966) e outra colección de ensaios, *The Zodiac Arch* (1968).

A última expedición foi a Afganistán en 1968, cando tiña 75 anos. Viaxou para visitar o Minarete de Djam do século XII. En 1970 publicou *The Minaret of Djam: An Excursion into Afghanistan*. No seu retiro de Asolo, á parte dun estudo curto, *Turkey: A Sketch of Turkish History* (1971), ocupouse de agrupar unha nova colección de ensaios, *A Peak in Darien* (1976), e preparou unha selección das súas *Letters* (8 volumes, 1974-82, un volume, *Over the rim of the world: selected letters*, 1982) e dos seus escritos viaxeiros, *The Journey´s Echo* (1988).

Foi condecorada como Dama da Orde do Imperio Británico nas honras do ano novo de 1972. Morreu en Asolo o 9 de maio de 1993, uns meses despois de facer cen anos.

Obras
-----

Case todos os seus libros foron primeiro publicados por John Murray en Londres.

* *Baghdad Sketches* (Bagdad, The Times Press Ltd. 1932)
* *The Valleys of the Assassins* and Other Persian Travels (Mazandaran, Irán)
* *The Southern Gates of Arabia* a journey in the Hadhramaut (Londres,1936)
* *Seen in the Hadramaut* (1938)
* *A winter in Arabia* (Hadhramaut, 1940)
* *Letters from Syria* (Londres, 1943)
* *East in West* (1945)
* *Perseus in the wind* (Londres, 1948)
* *Traveller's Prelude* (Londres, 1950)
* *Beyond Euphrates. Autobiography 1928-1933* (Londres, 1951)
* *The Coast of JIncense* (Londres, 1953)
* *Ionia, A Quest* (Londres, 1954)
* *The Lycian Shore* (Londres, 1956)
* *Alexander's Path: From Caria to Licia* (Londres, 1958)
* *Riding to the Tigris* (Londres, 1959)
* *Dust in the Lion's Paw. Autobiography* (Londres, 1961)
* *Rome on the Euphrates*: *The Story of a Frontier* (Londres, 1966)
* *The Zodiac Arch* (Londres, 1968)
* *Space, Time and Movement in Landscape* (1969)
* *The Minaret of Djam: An Excursion into Afghanistan* (1979)
* *Turkey a sketch of Turkish History* (1971)
* *Letters*, ed. L.Moorehead (8 vols, 1974-82)
* *A Peak in Darien* (Londres, 1976)
* *The Journey's Echo: Selected Travel Writings* (1988)
* *Over the Rim of the World: selected letters*, ed. C.Moorehead (1988)

Notas
-----

1. ↑  "SUPPLEMENT TO THE LONDON GAZETTE, IST JANUARY 1972".
2. ↑  Freya Stark obituary Arquivado 29 de agosto de 2020 en Wayback Machine. independent.co.uk; data de acceso 13 de abril de 2016.
3. ↑  "Obituary: Dame Freya Stark". *The Independent* (en inglés). 11 de maio de 1993. Arquivado dende o orixinal o 29 de agosto de 2020. Consultado o 11 de febreiro de 2018.
4. ↑  Stark (1950), pp. 2–4
5. ↑  Stark (1950), pp. 30–64
6. ↑  Geniesse, JF. *Passionate Nomad: The Life of Freya Stark*. Modern Library (2001), páxs. 363-69; ISBN 0375757465
7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Pierpont, Claudia Roth (2011-04-11). "East Is West" (en inglés). ISSN 0028-792X. Consultado o 2019-05-18.
8. ↑  Stark (1950), p. 84
9. ↑  Tradución ao galego do orixinal: *One can only really travel if one lets oneself go and takes what every place brings without trying to turn it into a healthy private pattern of one's own and I suppose that is the difference between travel and tourism.* Recollido de Molly Izzard, A Marvellous Eye, Cornucopia (magazine)|Cornucopia Issue 2
10. ↑  Anne Powell, *Women in the War Zone*
11. 1 2  Stark (1950), p. 333
12. ↑  Salak, Kira. "National Geographic article about Iran and Freya Stark". *National Geographic Adventure*.
13. ↑  Jane Fletcher, Geniesse (2010). *Passionate Nomad: The Life of Freya Stark*. *Random House Publishing Group*. p. 152. ISBN 9780307756855.
14. ↑  "The Southern Gates of Arabia". *www.goodreads.com*. Consultado o 2019-05-18.
15. ↑  *The Southern Gates of Arabia* (Londres, 1936)
16. ↑  "List of Past Gold Medal Winners" (PDF). *Royal Geographical Society*. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 27 de setembro de 2011. Consultado o 24 de agosto 2015.
17. ↑  James R. Vaughan, "The failure of American and British Propaganda in the Middle East, 1945–57. Unconquerable Minds", Palgrave Macmillan, 2005, p. 27.
18. ↑  Flint, Peter B. (1993-05-11). "Dame Freya Stark, Travel Writer, Is Dead at 100". *The New York Times*. ISSN 0362-4331. Consultado o 2017-05-24.
19. ↑  "Stewart Perowne, 87, Diplomat and author". *New York Times*. 16 de maio de 1989. Consultado o 27 de outubro 2012.
20. ↑  "Obituary: Stuart Perowne". *New York Times*. 16 de maio de 1989. Consultado o 31 de marzo de 2014.
21. ↑  Notice of Stark's damehood in *London Gazette*
22. ↑  Ruthven, Malise (11 de maio de 1993). "Obituary: Dame Freya Stark". *The Independent*. Arquivado dende o orixinal o 29 de agosto de 2020. Consultado o 31 de marzo de 2014.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* J. F. Geniesse, *Passionate Nomad: The Life of Freya Stark* (2001. Random House)
* P. H. Hansen, 'Stark, Dame Freya Madeline (1893–1993)', en *Oxford Dictionary of National Biography* (2004. Oxford University Press)
* M. Izzard 'A Marvellous Bright Eye: Freya Stark', en *Cornucopia* Issue 2 (1992)
* M. Izzard, *Freya Stark: A Biography* (1993)
* C. Moorehead, *Freya Stark* (1985. Penguin) ISBN 0-14-008108-9
* R. Knott, 'Posted in Wartime' (2017, Pen & Sword) - features inter alia the wartime correspondence of Freya Stark.

### Ligazóns externas

* Freya Stark, exploradora y escritora británica. *(en castelán)*
* Freya Stark, la "última gran viajera" por Oriente. *(en castelán)*
* Entrevista a Freya Stark. (en inglés)
* The Great Ones - Freya Stark. (en inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q292480
* WorldCat
* VIAF: 9861162
* BIBSYS: 90348619
* BMT: 132774
* BNB: ID
* BNE: XX1507518
* BNF: 120262256
* CiNii: DA03677064
* EBID: ID
* FAST: 7631
* FemBio: 25921
* GND: 119108437
* ISNI: 0000000122762602
* LCCN: n50023298
* Luminous-Lint: Fraya\_\_Stark
* NDL: 00457477
* NKC: ola2003174853
* NLA: 35657503
* NLG: 154735
* NPG: mp05776
* NTA: 072371641
* ODNB: 38280
* OL: OL75732A
* PTBNP: 716379
* RKD: 326575
* SELIBR: 285989
* SNAC: w6j10ft8
* SUDOC: 027626954
* WikiTree: Stark-6182

 |