recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Priscacara liops*, peixe fósil achado na Formación Green River.
A **formación Green River** (en inglés, *Green River Formation*) é unha formación xeolóxica do eoceno que se estende pola parte norte do estado de Utah, o oeste de Colorado e o suroeste de Wyoming, nos Estados Unidos. As capas sedimentarias formáronse nunha vasta rexión de lagos interconectados, e o seu nome provén do río Green (río Verde), un afluente do río Colorado. A formación esténdese sobre tres concas de sedimentación distintas e separadas entre si ao redor dos montes Uinta, un macizo montañoso situado ao nordeste de Utah: a zona de menor extensión encóntrase o noroeste de Colorado, ao leste dos montes Uinta; unha segunda zona está situada ao noroeste de Wyoming, ao norte de Uinta, recibindo o nome de «lago Gosiute», e a zona de maior superficie está no límite entre o nordeste de Utah e o oeste de Colorado, ao sur dos montes Uinta, denominándose «lago Uinta».

Litoloxía
---------

Estes lagos intermontañosos do eoceno orixináronse a causa de varios eventos oroxénicos no cretáceo e o paleóxeno. As concas de sedimentación serviron, durante o eoceno, como enormes depósitos de sedimentos que se orixinaron durante os procesos oroxénicos, especialmente durante a formación das montañas Rochosas, recibindo partículas desde todas as direccións.

O levantamento dos montes Uinta verteu sedimentos nas concas desde o norte, leste e sur; a cordilleira Wind River depositou sedimentos nas concas desde o norte e varias cordilleiras da caena montañosa de Colorado contribuíron desde a rexión oriental, as montañas San Juan fixieron o propio desde o sur e a cordilleira Wasatch fíxoo desde o oeste.

*Knightia alta*, especie da subfamilia dos pelonulinos, fósil do eoceno (hai ca. 56 Ma) de Colorado, Estados Unidos.

Fósiles
-------

Na formación pódense distinguir dúas zonas ben diferenciadas de barro limoso moi fino, no que se conservanron unha gran diversidade de fósiles completos e detallados. A zona máis produtiva, a denominada «zona de 18 polgadas», contén unha gran cantidade de fósiles, entre os que destacan os peixes, nunha serie de capas laminadas de barro, e representan aproximadamente uns catro mil anos de depósitos. A segunda zona fosilífera trátase dunha zona non laminada de algo menos de dous metros de grosor na que tamén se poden encontrar fósiles moi detallados, aínda que a súa extracción vese dificultada ao non estar disposta en láminas separábeis.

Notas
-----

1. ↑  Kaytee Brenes, Micah Fleming, Nalini Rao, Lani Smith (1999). "The Green River Formation". *Localities of the Eocene* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 20 de novembro de 2012. Consultado o 21 de maio de 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q741367
* WorldCat
* VIAF: 247778671
* EBID: ID
* GND: 4303067-1
* MAG: 2776169166

 |
O **voo 193 de National Airlines** era un Boeing 727-235, con rexisto N4744, que realizaba un servizo entre Miami e Pensacola, con escalas en Melbourne, Tampa, Nova Orleáns e Mobile. Na noite do 8 de maio de 1978, en condición de pouca visibilidade pola néboa, o avión esnafrouse durante o descenso ao aeroporto rexional de Pensacola impactando contra o mar na baía de Escambia Bay e afundíndose a unha profundidade de 3,7 metros.

Accidente
---------

O sistema de aterraxe instrumental (ILS) da pista 16 estivera fóra de servizo dende xaneiro dese ano pola reconstrución da pista. No seu lugar estaba dispoñible unha aproximación sen precisión á pista 25. Antes de iniciar a aproximación un bimotor Beechcraft informou ter saído da cuberta de nubes a 450 pés (140 m). A altitude mínima de descenso para esta aproximación era de 480 pés (150 m). Isto preocupou ao primeiro oficial que informou ao capitán da súa opinión de que ese avión estaba facendo unha aproximación ilegal. Un reactor de Eastern Air Lines diante deles informou que tivo a pista brevemente á vista antes de perdela entre as nubes e abortar a aterraxe.

Mentres se preparaban para a aproximación o primeiro oficial descoidouse de facer chamadas de corrección de altitude e aproximación. A alarma de proximidade a terra soou e o primeiro oficial comprobou o seu altímetro. Marcaba 1 500 pés (460 m) e apagou a alarma. O gravador de datos de voo amosaría posteriormente que a súa altura real nese punto era de só 500 pés (150 m). A tripulación de voo puido distraerse pola alarma e non puido entender que pasaran da altitude mínima de descenso. Pouco despois disto impactaron na baía de Escambia. O tráfico de barcazas na zona axudou na evacuación. Tres pasaxeiros afogaron intentando saír do avión. O avión quedou intacto tras o accidente e foi levado a un hangar da estación naval aérea de Pensacola, pero foi dado de baixa debido aos danos producidos pola corrosión da auga. O apaello foi posteriormente desmontado e retirado da base para ser desguazado.

Notas
-----

1. ↑  "Informe do accidente" (PDF). *NTSB*. Consultado o 2018-12-18.
**Castle** é unha serie de televisión estadounidense protagonizada polos canadenses Nathan Fillion e Stana Katić. É emitida orixinalmente pola ABC, a estrea da serie foi o 9 de marzo de 2009. En España estreouse o 29 de xuño de 2009 e emítese en Cuatro, AXN e Divinity.

Sinopse
-------

Cando o escritor de novelas de misterio Richard Castle (Nathan Fillion) queda sen inspiración, esta parece volver a chamar á porta cando un presunto asasino en serie imita os asasinatos das súas novelas. Colaborando neste primeiro caso coa detective Kate Beckett (Stana Katić), atopa en ela a inspiración para un novo libro e decide acompañala nos novos casos aínda que Kate Beckett vai obrigada nos seus primeiros casos polo capitán Roy Montgomery (Ruben Santiago-Hudson). A trama xira en torno aos distintos casos que van resolvendo. Estes casos serven da inspiración a Castle, quen escribe moitos libros e se converte nun escritor de fama mundial.

Elenco de actores
-----------------

* **Richard Castle** (Nathan Fillion)
* **Kate Beckett** (Stana Katić)
* **Kevin Ryan** (Seamus Dever)
* **Alexis Castle** (Molly C. Quinn)
* **Martha Rodgers** (Susan Sullivan)
* **Lanie Parish** (Tamala Jones)
* **Roy Montgomery** (Ruben Santiago-Hudson)
* **Victoria Gates** (Penny Johnson Jerald)

Crítica
-------

En marzo de 2012, a serie obtiña en Metacitic unha puntuación de 53 puntos sobre 100 baseada en 22 análises da crítica especializada; mentres, a do pública, baseada en 180 valoracións, dáballe unha puntuación global de 9,3 sobre 10. En IMDb a serie obtén unha puntuación do público de 8,3 sobre 10 baseada na votación de cerca de 22.000 usuarios.

Ata esa data, obtivo 14 nomeamentos en diferentes premios e categorías gañado. Destacou en 4 nomeamentos aos Emmys (Primetime). Ademais, tivo 5 nomeamentos aos People's Choice Awards, gañou tres anos consecutivos ao premio de *Mellor drama criminal en televisión*.

Tempadas
--------

| Tempada | Episodios |
| --- | --- |
| Comezo da Tempada | Final da Tempada |
| **1** | 10 | 9 de marzo de 2009  | 11 de maio de 2009  |
| **2** | 24 | 21 de setembro de 2009  | 7 de maio de 2010  |
| **3** | 24 | 20 de setembro de 2010  | 16 de maio de 2011  |
| **4** | 23 | 19 de setembro de 2011  | 7 de maio de 2012  |
| **5** | 24 | 24 de setembro de 2012  | 13 de maio de 2013  |
| **6** | 23 | 23 de setembro de 2013  | 12 de maio de 2014  |
| **7** | 23 | 29 de setembro de 2014  |  |

Notas
-----

1. ↑  CBS Interactive Inc. "Castle - Season 1 Reviews, Ratings, Credits, and More at Metacritic". *Metacritic TV Reviews*. metacritic.com. Consultado o 14 de marzo de 2012.
2. 1 2  IMDb. "Castle (TV Series 2009—) - IMDb". imdb.com. Consultado o 14 de marzo de 2012.
3. ↑  PeoplesChoice.com. "People's Choice Awards 2012 Nominees - PeoplesChoice.com". Consultado o 14 de marzo de 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q386880
* AlloCiné: 4178
* Epguides: Castle
* FilmAffinity: 186493
* IMDb: tt1219024
* LUMIERE: 98619
* Metacritic: castle
* OFDb: 163162
* OMDB: 27476
* Rotten Tomatoes: castle
* TMDb: 1419
* TVcom: castle
* TVGuide: 296087

 |
O **grande exército de verán** foi unha segunda arremetida dos viquingos daneses que tivo lugar no verán de 871 seguindo ao grande exército pagán na conquista de Inglaterra, esta vez encabezados polo caudillo Bagsecg, sumando as súas forzas ás xa existentes de Halfdan Ragnarsson que combatía aos pictos no norte, e Guthrum, acompañado de dous lugartenentes chamados Oskytel e Anwend polo sur. En 876 sumáronse máis forzas que serviron para gañar a batalla de Wareham. Alfredo o Grande devolveu o golpe e finalmente conseguiu a vitoria sobre o exército nórdico na Batalla de Ethandun en 878, forzando o Tratado de Wedmore; no entanto, considérase unha vitoria pírrica, pois non serviu para evitar que os escandinavos se asentasen e lograsen crear o Danelaw, enclave viquingo que durante décadas (até 954) había dominar o nordés das Illas Británicas.

Notas
-----

1. ↑  Hooper, Nicholas Hooper & Bennett, Matthew *The Cambridge Illustrated Atlas of Warfare: the Middle Ages*, p. 22
2. ↑  *History of Britain and Ireland*, Dorling Kindersley Ltd, 2011, ISBN 1405366524 p. 47.
3. ↑  *The Vikings* 793-1066 Ian Heat-Angus McBride (1985) ISBN 0-85045-565-0 p. 12
4. ↑  Dumville, David N. (2008), *The Viking World*, Stefan Brink and Neil Price (ed.), Routledge (publ.), New York, ISBN 0-203-41277-X, p. 342.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Estandarte do corvo.
* *Leidang*.
* Viquingos.

### Ligazóns externas

* Invasións viquingas
*Non confundir co Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento*.
Fernando Martínez Morás, secretario do IEG.
O **Instituto de Estudios Gallegos** foi unha institución cultural creada na Coruña en 1918 por Manuel Casás Fernández. Tiña carácter rexionalista, e xurdiu como contrapunto ás Irmandades da Fala.

Traxectoria
-----------

O seu presidente foi propio Casás, e o secretario era Fernando Martínez Morás. A principal realización do organismo foi a organización dun Congreso de Estudios Gallegos que se celebrou na Coruña en agosto de 1919. Outra realización do Instituto foi a creación da Biblioteca Concepción Arenal en 1924.

En xuño de 1931 o Instituto elaborou as *Bases para un anteproyecto de Estatuto Político de Galicia*, que consistía nunha folla asinada por Manuel Casás e Fernando Martínez Morás con 18 artigos e unha disposición transitoria, que se inserían nunha traxectoria rexionalista sen considerar tan só a oficialidade plena da lingua galega.

Notas
-----

1. ↑  Xosé A. Fraga "A Ciencia no Congreso de Estudios Gallegos de 1919 e posteriores itinerarios institucionais". *La Opinión*, 24 de abril de 2016
2. ↑  Biografía de Manuel Casás na RAG
3. ↑  Biblioteca Concepción Arenal Arquivado 01 de maio de 2018 en Wayback Machine. no Almanaque das Irmandades
4. ↑  Antón M. Pazos (2012) *Xuntos por Galicia: A Asemblea de Concellos de 1932 e o Estatuto de Autonomía de Galicia*, Santiago de Compostela:Instituto de Estudios Gallegos Padre Sarmiento-CSIC, p. 20
**Sugar Babydoll** foi un proxecto musical estadounidense inicialmente creado por Courtnie Love en Portland, Oregón no ano 1991. A banda, que nas súas últimas etapas incluíu á guitarrista e vocalista Kat Bjelland e á baixista Jennifer Finch, foi precursora de Pagan Babies, formada por Love e Bjelland en San Francisco en 1984. Nun capítulo da serie de VH1 *Behind the Music* dedicado a Love, tanto ela como Bjelland destacaron que o grupo, nos seus primeiros tempos, era máis para "facerse fotos" e pasar o rato que para tocar música.

Historia
--------

A Courtney Love xurdíralle o nome e a idea de formar un grupo a comezos dos 80 cando era unha adolescente en Portland. Creou a banda cos seus amigos Ursula Wehr e Robin Barbur en 1981, cando Love tiña 17 anos, pero abortou o proxecto e mudouse a San Francisco en 1982 onde foi brevemente vocalista de Faith No More. Cando regresou a Portland en 1983, Love coñeceu a Kat Bjelland no club nocturno Satyricon. Tanto Love como Bjelland eran clientas habituais do club de rock, coñecido nos anos 80 como un centro de actvidade de bandas e músicos de punk rock. Bjelland era de preto de Woodburn, Oregón, mentres que Love vivira en varias cidades do estado, entre elas Marcola, Salem, Eugene e Portland.

Segundo Bjelland, despois de que as dúas se coñecesen, Love, que estaba buscando formar un grupo de rock de só rapazas, "axeonllouse" e pediulle "por favor, por favor, se a miña guitarrista". Bjelland aceptou e Love entón recrutou a Jennifer Finch, unha amiga que coñecera en California, como baixista da banda.

Pouco se sabe sobre en que acabaron os proxectos musicais da banda; aínda que unha cinta demos feita pola seguinte banda de Love e Bjelland, Pagan Babies, non existe ningunha información sobre gravacións ou sobre a historia de Sugar Babydoll. Do que si se sabe, porén, é da rupura do grupo. Tanto Love como Bjelland estaban experimentando con drogas nesa época e abusando de medicamentos como o valium. Segundo Jennifer Finch a adicións ás drogas de Love comezou a interferir co proceso creativo da banda.

Durante os anos seguintes a banda moveuse entre Oregón e California, antes de que fose abndonado por completo. Cara 1985 o grupo estaba oficialmente disolto. Love regresou a San Francisco, desta vez con Bjelland, onde formaron Pagan Babies, que tamén tivo unha curta vida.

A pesar da falta de éxito do grupo, as tres mulleres embarcáronse posteriormente en proxectos máis grandes: Love acabaría formando Hole en 1989, mentres que Bjelland formaría Babes in Toyland en 1987. Love mudouse brevemente a Minneapolis, onde Bjelland formara Babes in Toyland, e tocou o baixo na banda durante varias semanas antes de ser expulsada e substituída por Michelle Leon. Jennifer Finch pola súa banda pasaría a tocar na banda feminina de punk rock L7 durante os seus primeiros seis anos, ademais de toca en Betty Blowtorch.
(Asunción, Paraguai, 16 de outubro de 1853 - Asunción, 15 de abril de 1931) foi presidente da república de Paraguai. Os seus pais foron don Leonardo Aceval e dona Mónica Marín. Foi o seu irmán o Doutor Benjamín Aceval, distinguida personalidade dentro da cultura e a vida institucional deste país. O Dr. Benjamín faleceu repentinamente o 5 de xullo de 1900, con este suceso, unha gran tristeza apoderouse de don Emilio, xa que perdera a un dos seus máis valiosos conselleiros. casou moi novo, en primeiras nupcias con Adelina Díaz de Bedoya, da que enviudó, casándose despois, en segundas nupcias, con dona Josefina Rivarola.

A súa Vida
----------

Foi un dos nenos heroes sobreviventes da batalla de Acosta Ñu. Os seus estudos realizounos baixo a dirección do pai Fidel Maíz, pero ao comezo da guerra contra a Tripla Alianza incorporouse ao Exército, aos 13 anos. Foi ferido en Pirayú e logo en Acosta Ñu, onde actuou co grao de sarxento maior. Días despois, caeu prisioneiro na batalla de Caraguatay. (A súa vestimenta de soldado exhíbese no Museo de Historia Militar).

Ao regresar á capital, atopouse coa triste escena da casa dos seus pais, que foi cruelmente saqueada, descubriuse nunha fría soidade, pero achegados seus axudárono a trasladarse a Corrientes e logo a Buenos Aires, onde retomou as súas tarefas escolares como interno do Colexio Nacional Central. Proseguiu os seus estudos de enxeñaría na posguerra, en 1876, pero tivo que interrompelos por mor dunha grave enfermidade. Logo da súa recuperación, realizou unha longa viaxe por Europa e os Estados Unidos, de onde regresou en 1881, e dedicouse á gandaría, transformándose nun propietario de facendas. Faleceu na cidade de Asunción o 15 de abril de 1931.

Notas
-----

1. 1 2  Parker, William Belmont (1921). *Paraguayans of To-day.* The Hispanic society of America. pp. 125–126.

| Presidente de Paraguai |
| --- |
| *Segue a:* Juan Bautista Egusquiza | **Emilio Aceval**(1898-1902) | *Precede a:* Andrés Héctor Carvallo |
| *Partido Colorado* |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q561554
* WorldCat
* VIAF: 316737572
* BNF: 16295942t
* GND: 1164453432
* ISNI: 0000 0004 5096 7391

 |
**Xil de Casaio** é un santo berciano - valdeorrés medieval, dos séculos XII ou XIII.

Traxectoria
-----------

Ignóranse os datos sobre a súa familia e onde naceu. Tamén os datos sobre a súa vida son contraditorios. En esencia a súa vida foi deste xeito: monxe bieito, posibelmente primeiro no Mosteiro de Santa María de Carracedo, O Bierzo; pasaría despois a San Martiño de Castañeda, en Sanabria. Unha inscrición no medallón que o representa na igrexa de San Roque de Cacabelos (León), pero procedente do mosteiro de Carracedo, faino abade do cenobio sanabrés, pero non hai probas documentais que aseguren o dato.

Logo dun tempo preferiu marchar para o priorado de Santa Cruz de Casoio, na chamada comarca da Ribeira nos documentos medievais, no val alto do río Casaio, no Valdeorras, para actuar como párroco. Mais pasado aínda algún tempo máis, decantouse pola vida anacorética, retirándose ás serras próximas: serra do Eixe e montes de Pena Trevinca.

Neste retiro acompañouno outro frade, Pedro Fresme, que xa o seguira a Santa Cruz. Porén, ambos ermitáns viviron en lugares separados dos vales de Casaio, con eremitorios diferentes, dedicados á vida solitaria e a meditación. Morto Xil antes, o seu camarada colocou na súa ermida unha táboa con notas sobre a súa vida.

Culto
-----

O seu culto, de seguir as noticias de Flórez, comezou a espallarse a fins do século XVI, en ocasión de ser reformada a súa capela nos vales de Casaio. Reputouse a súa fama como santo avogoso para males de ouvido e febres tercianas. Aínda a fins do XVI foi erguida unha nova capela en Galende, Sanabria, por un veciño que fora curado ao acudir en romaxe á de Casaio. No mesmo Casaio creouse unha confraría para promover o seu culto que foi aprobada polo papa Bieito XIV.

Festividade
-----------

A súa festa conmemórase o día 1 de setembro, Como apunta Flórez, non por saberse a data da súa morte, senón porque se lle foi asinado o mesmo día de festividade que o San Xil abade, coñecido de antes.

Iconografía
-----------

Represéntase como un monxe cisterciense, con hábito branco, segundo indicou o Padre Flórez. En Casaio, porén, está representado de pé, con hábito abacial escuro, con báculo na man esquerda e man dereita alzada bendecindo, acompañado dun can.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Quintana Prieto, Augusto, *Valdeorras, El Barco y el Nazareno*. O Barco de Valdeorras. Cofradía de Jesús Nazareno. 1969, páx. 157-167.
* García Tato, Isidro, *Valdeorras de cara al año 2000: Pasado, presente y futuro de una comarca*, vol I, O Barco de Valdeorras. Instituto de Estudios Valdeorreses. 1996, caderno monográfico nº 19, reproduce documentos en páxs. 247-252, entre o que se inclúe a do Padre Flórez.
* Fernández Fernández, Ángel, *San Gil de Casaio*, in rev. Sil 2000, O Barco de Valdeorras, nº especial das Festas do Cristo, setembro 2005 .

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3393312
* DBE: san-gil-de-casayo

 |
**Alfonso Vega Olivera**, nado en Madrid cara a 1907 e finado en Pontevedra o 7 de decembro de 1936, foi un avogado, funcionario e político español.

Traxectoria
-----------

Aprobou as oposicións de ingreso no Corpo técnico de Correos en 1934, e foi nomeado Administrador de Correos de Sanxenxo. En xaneiro de 1936 foi elixido vogal da directiva de Izquierda Republicana de Sanxenxo presidida por Manuel Iglesias Constenla. En abril de 1936 foi agredido por Modesto Gómez Romay. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado en Pontevedra por rebelión militar o 20 de novembro con José Carballa Sanín e José Lorenzo Señoráns, foi condenado a pena de morte. Foi executado no quilómetro 1 da Avenida de Uruguai (Monteporreiro) o 7 de decembro de 1936.

Vida persoal
------------

Casou con Teresa Llorente Barahona.

Notas
-----

1. ↑  *Gaceta de Madrid*, 6-7-1934, p. 201.
2. ↑  *El País*, 17-1-1936, p. 1.
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 25-04-1936, p. 13.
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, 21-11-1936, p. 4.
5. ↑  *El Pueblo Gallego*, 8-12-1936, p. 10.
6. ↑  *El Pueblo Gallego*, 17-11-1934, p. 11.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Alfonso Vega Olivera na páxina web *Nomes e Voces*.
**Luís Cornide Quiroga**, nado en Monforte de Lemos en 1884 e finado en Madrid o 6 de novembro de 1946, foi un empresario e político galego.

Traxectoria
-----------

Candidatura dereitista da provincia da Coruña para as eleccións de febreiro de 1936.
Destacado no sector eléctrico, foi presidente da sociedade Fábricas Coruñesas Gas y Electricidad e conselleiro da Sociedad General Gallega de Electricidad. Tamén foi representante da Región Noroeste na Cámara Oficial de Productores y Distribuidores de Electricidad. En 1903 foi secretario da Liga de Amigos de La Coruña. Foi o primeiro presidente do Deportivo da Coruña de 1906 a 1908 e líder da Asociación Popular Coruñesa. Foi tamén membro correspondente da Real Academia Galega.

Foi elixido deputado pola provincia da Coruña nas eleccións xerais de 1931 e 1936 como galeguista independente. En 1936 foi nomeado secretario de goberno do Tribunal Supremo da República, pero cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi separado do servizo. Foi xulgado na Coruña por rebelión e condenado a 12 anos de prisión.

Vida persoal
------------

Casou con Fe Brage.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 7-11-1946, p. 3.
2. ↑  [*Ligazón morta*]
3. ↑  "El Tribunal Supremo durante la Guerra Civil" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 19 de novembro de 2011. Consultado o 16 de abril de 2011.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web do Depor, coa fotografía de Luís Cornide
* Ficha en galegos.info
* Ficha no Congreso dos DeputadosArquivado 12 de setembro de 2019 en Wayback Machine.
* Luís Cornide Quiroga na páxina web *Nomes e Voces*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11934246
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 27960

 |
Casas de cría en ruínas en Fuaigh Mòr (illa hoxe día non habitada do Reino Unido situada en Escocia). A zona de Fuaigh Mòr quedou deshabitada en 1841, e a partir dese momento soamente é usada para o pastoreo de ovellas.
A mesma zona da foto anterior, doutra perspectiva, onde pode observarse a separación entre a chamada illa de Fuaigh Mòr (onde se atopan as casas de cría en ruínas), e a área habitada de maior tamaño, que se observa de lonxe, coñecida como Illa de Lewis.
***Highland Clearances*** ("limpeza" das Highlands) en inglés e ***Fuadach nan Gàidheal*** (expulsión dos gaels) en gaélico escocés, foi un desprazamento forzado da poboación das Highlands, principalmente entre 1750 e 1860. Este desprazamento provocou unha migración masiva cara aos Lowlands e cara ao estranxeiro. Estas "limpezas" formaron parte dun cambio xeral no sistema agrícola do Reino Unido, pero este desprazamento en concreto, pola súa cronoloxía tardía, a ausencia de protección legal para os arrendatarios a curto prazo baixo as leis escocesas, a ruptura brusca co sistema de clans anterior, así como a brutalidade de moitas das ordes de expulsión, fixeron das *Highland clearances* un evento traumático que adquiriu notoriedade.

Os procesos que despoboaron as zonas rurais do sur de Escocia durante a Revolución agrícola británica coñécese como *Lowland Clearances*, pero o efecto sobre a zona setentrional de Escocia -na que se falaba en gaélico escocés e mantíñase a cultura semifeudal dos clans- produciu a aparición de protestas e de resentimento por parte dos descendentes dos que foron obrigados a emigrar, ou ben obrigados a subsistir nos suburbios das cidades ou en pequenas zonas marxinais (transformados en *crofters*, arrendatarios de pequenos terreos, e traballando para os terratenentes en condicións infrahumanas).

Notas
-----

1. 1 2   *Les Highland Clearances ou Evictions*, sitio digital 'Assemblée Celtique, Portail du Monde Celte', 4 de novembro de 2016.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Highland Clearances Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* *(en inglés)* Paul Basu, Narratives in a Landscape: Monuments and Memories of the Sutherland Clearances, artigo sobre a paisaxe dos Clearances, sitio 'BT Internet', 1997.
* *(en inglés)* The Highland clearances: A brutal legacy of the late 18th and early 19th centuries is still etched in the minds of the people of the Highlands today, 27 de setembro de 2007.
* *(en inglés)* Abandoned Communities ..... the clearance of Strathnaver from 1814–1819, sitio dixital 'Abandoned Communities'.
* *(en inglés)* Steve Blamires, The Highland Clearances: An Introduction, sitio 'Clannada na Gadelica', maio de 2008.
* *(en inglés)* The Highland Clearances, artigo de Thomas Devine, publicado en *Refresh* nº 4, primavera de 1987.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1368217
* EBID: ID
* MAG: 2778228001

 |
O **voo 235 de TransAsia Airways** era un servizo doméstico que se esnafrou no río Keelung o día 4 de febreiro de 2015, pouco despois de engalar do aeroporto de Taipei Songshan, a 5,4 km ao oeste de Songshan, en Taiwán. O voo de TransAsia Airways, realizado por un ATR 72-600 con só tres meses de idade, operaba un servizo entre Taipei e Kinmen con 53 pasaxeiros e 5 tripulates a bordo. Houbo 15 superviventes.

Dous minutos despois da engalaxe os pilotos informaron da parada dun motor. O voo 235 trepou ata unha altura máxima de 460 metros (1 510 pés), e entón descendeu. O outro motor, que aínda traballaba, foi apagado por un erro.[1][2] Xusto antes de esnafrarse contra o río, inclinouse de súpeto cara a esquerda e contou a un taxi que ía polo viaduto de Huandong coa súa á esquerda.

O voo 235 foi o segundo accidente con vítimas mortais dun ATR de TransAsia Airways en sete meses: o voo 222 esnafrouse o 23 de xullo de 2014, matando a 48 dos seus 58 ocupantes.

Notas
-----

1. ↑  Jul 02, The Associated Press · Posted:; July 2, 2015 1:54 AM ET | Last Updated:; 2015. "'Wow, pulled back the wrong side throttle,' pilot said seconds before Taiwan crash | CBC News". *CBC* (en inglés). Consultado o 2019-01-01.
2. ↑  "Last words of TransAsia crash pilot were 'Wow, pulled back the wrong side throttle'". *The Independent* (en inglés). 2015-07-02. Consultado o 2019-01-01.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q18951344
* ASN: 20150204-0

 |
**Luís Villardefrancos Calé**, nado na Coruña o 22 de setembro de 1880, foi un xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Gumersindo Villardefrancos Pardo de Andrade e Dolores Calé Sanjurjo. Foi oficial do Hospital de Santiago de Compostela e secretario do concello de Vedra (1911-1916). En setembro de 1919 foi nomeado xefe da estación de Franza, na liña de Ferrol, un mes despois da de Pontedeume e en 1925 pasou a ser xefe da estación de Ferrol. Nos anos trinta marchou a Madrid como xefe de servizos do ferrocarril, sendo secretario do Lar Gallego en 1932, e onde residía en 1952. Dirixiu a revista *Galicia Moza*, foi redactor de *Gaceta de Galicia* e colaborou nas súas "Páginas literarias", e tamén no suplemento Nós. Páxinas gallegas do Diario da Cruña *El Noroeste*, en *El Eco de Santiago*, *Heraldo de Madrid*, *Galicia en Madrid* e *La Voz de Galicia* e publicou algún poema en *El Compostelano*. Foi presidente do Club Ciclista de Santiago (1909).

Vida persoal
------------

Casou en Vedra coa mestra María de los Dolores Legrande Camino en 1914, e foi pai de Marisa Villardefrancos Legrande. Era sobriño de Emilia Calé e curmán de Emilia Quintero Calé, a quen lle dedicou un poema, "Á miña curmán á notabre pianista Emilia Quintero Calé".

Notas
-----

1. ↑  Marisa Villardefrancos, esa "muchacha ignorada"
2. ↑  *El Eco de Santiago*, 13-9-1919, p. 2.
3. ↑  *El Eco de Santiago*, 27-10-1919, p. 2.
4. ↑  *El Progreso*, 7-11-1925, p. 3.
5. ↑  *La Noche*, 4-3-1952, p. 4.
6. ↑  *El Progreso*, 9-10-1914, p. 3.
7. ↑  Pereira Martínez, Carlos (2 de febreiro de 2021). "A pianista coruñesa Emilia Gómez Quintero Calé: os anos de formación (1864-1884)". *Symphonia; Revista do Conservatorio da Coruña*. Consultado o 2023-09-18.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Hemeroteca da Real Academia Galega[*Ligazón morta*]
A **Virxe do Pilar** é unha advocación mariana católica, patroa da Hispanidade, venerada na Basílica de Zaragoza (España) á que dá nome.

Virxe do Pilar sen manto.

Historia
--------

Segundo a tradición, descrita por vez primeira no século XIII nun códice das *Moralia in Job* de Gregorio Magno, a aparición da Virxe María en Zaragoza produciuse o 2 de xaneiro do ano 39 ou 40, cando esta vivía xunto ao Apóstolo San Xoán en Éfeso. Neste códice, que se conserva no arquivo pilarista, noméase por vez primeira á Virxe co apelativo «do Pilar». O protagonista do suceso foi o Apóstolo Santiago o Maior, de predicación na Hispania Citerior, quen decidiría o seu retorno ante o fracaso do seu predicación entre os pagáns. Levantada sobre unha columna, que se di é a que hoxe sustenta a talla da Virxe, esta pediu ao Apóstolo a erección dun templo polo que se concederían diversas grazas, asegurando a súa permanencia ata o fin do mundo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Parroquias de Galicia baixo a advocación da Nosa Señora do Pilar
* Patroas das comunidades autónomas de España
A **Asociación Republicana Militar** foi unha asociación secreta formada por militares coa fin de conspirar para acabar co réxime da Restauración e restaurar a República en España. Fundouna o tenente Miguel Pérez e dous militares máis en outubro de 1880 baixo o liderado de Manuel Ruiz Zorrilla. Nun primeiro momento a ARM limitouse a un labor de propaganda entre os militares, medrou lentamente e en xaneiro de 1882 achegábase aos 200 membros.

Traxectoria
-----------

En novembro de 1882 decidiuse a creación dunha Xunta Central composta por nove oficiais e presidida polo brigadier Villacampa. A organización foi aumentando (1.500 membros en agosto de 1883), e comezou a preparar un pronunciamento militar: nunha xuntanza en Barcelona o 27 de xullo decidiuse sublevarse o 5 de agosto de 1883 pero finalmente decidiuse atrasalo ao 10 de agosto. Prevíase que se sublevasen as gornicións de Barcelona, Valencia, Zaragoza e Badaxoz baixo o grito de *Viva a República Española!*, sumándose posteriormente ata 22 gornicións máis, pero finalmente Badaxoz sublevouse na data inicial en solitario. O fracaso subseguinte desencadeou a represión entre os membros da ARM e os sublevados en Badaxoz marcharon ao exilio a Portugal así como outros activistas da organización.

Miguel Pérez marchou ao exilio e publicou un folleto contra Ruiz Zorrilla, *Don Manuel Ruiz Zorrilla ante la ARM*, o cal foi contestado por outros membros da ARM cualificando a Miguel Pérez de traidor.

A ARM intentou outro pronunciamento para o 27 de abril de 1884. Tras ser descuberto, detívose a catro xenerais e a outros membros da ARM implicados.

Logo da morte de Afonso XII, a ARM preparou un novo pronunciamento para o 19 de setembro de 1886 dirixido por Villacampa. Se novo constituíu un fracaso, e a ARM disolveríase entre 1888 e 1891.
Coordenadas: 53°24′41″N 1°30′06″O﻿ / ﻿53.4115, -1.5016

Monumento de pedra en lembranza das 96 vítimas da traxedia

A **traxedia de Hillsborough** tivo lugar o 15 de abril de 1989 no estadio de Hillsborough situado en Sheffield, no norte da Inglaterra no momento do partido de fútbol entre o Liverpool FC e o Nottingham Forest. 95 seguidores morreron o día mesmo como consecuencia dunha avalancha nun dos fondos, namentres que Tony Bland, que sobreviviu catro anos en coma, foi a 96ª vítima.

Historia
--------

A pescuda posterior concluíu que as causas non tiveron nada que ver con ningunha acción violenta por parte de afeccionados, senón que foran o exceso de espectadores e o mal estado do estadio, que non cumpría os requisitos de seguridade necesarios, os causantes do acontecemento.

A Traxedia produciuse catro anos despois da "Traxedia de Heysel", na que tamén estiveran implicados os afeccionados do Liverpool FC, e que lles custara aos equipos ingleses unha sanción da UEFA de cinco anos sen poder participar en competicións europeas.

Pese a que os feitos de Hillsborough non estaban directamente provocados por actos violentos, foron a espoleta para que o goberno de Margaret Thatcher se decidise a actuar con contundencia e creara a "Football Spectators Act" e o "Informe Taylor" para reducir o fenómeno do "hooliganismo" e mellorar a seguridade nos estadios.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q234132
* LCCN: sh95004037

 |
O **voo 541 de Air Philippines** era un voo regular doméstico operado por Air Philippines dende o Aeroporto Internacional Ninoy Aquino en Manila ata o Aeroporto Internacional Francisco Bangoy en Davao City, Filipinas. O 19 de abril de 2000 o Boeing 737-2H4 que operaba o voo esnafrouse en Sámal, Davao do Norte, mentres se aproximaba ao aeroporto, matando os 124 pasaxeiros e 7 tripulantes a bordo do aparello. É o peor accidente aéreo ocorrido en Filipinas e o segundo peor dun Boeing 737-200, tras o voo 091 de Mandala Airlines que se estrelou cinco anos despois.

Accidente
---------

O avión, un Boeing 737-2H4 con rexistro RP-C3010, anteriormente pertenceu a Southwest Airlines e foi entregado en febreiro de 1978. Air Philippines mercouno 20 anos despois.

O 19 de abril de 2000, o voo 541 de Air Philippines, con 131 pasaxeiros e tripulantes, deixou Manila ao redor das 5:30 a.m. voando cara Davao City, no sueste de Mindanao, a unhas 600 millas de Manila.

Durante a súa aproximación ao aeroporto ao redor das 7:00 a.m. un DC-9 de Cebu Pacific estaba na pista preparándose para saír cara Cebú. Pouco despois o voo 541 comezou un circuíto de espera voando a través de nubes baixas, mentres agardaba a que avión na pista engalase. Mentres realizaba o circuíto o aparello golpeou contra un cocoteiro a 500 pés sobre o nivel do mar e esnafrouse a poucas millas ao oeste do aeroporto. O avión incendiouse e desintegrouse sen que houbese superviventes.

Consecuencias
-------------

Habitantes da illa dixeron que o avión estaba voando a baixa altura e golpeou un cocoteiro, que arrincou parte da súa á. Dixeron que intentou subir cos motores a plena potencia, pero non foi capaz e esnafrouse. O avión desintegrouse e incendiouse cando caeu nun bosque de cocoteiros. Traballadores do aeroporto dixeron que había brétema no momento do accidente.

O aeroporto internacional de Davao non tiña un equipamento completo para aterraxes instrumentais, e as ateraxes visuais suspendéranse temporalmente antes do accidente.

Notas
-----

1. ↑  CNN (ed.). "Air Philippines crash kills all 131 on board". Archived from the original on 13 de novembro de 2007. Consultado o 17 de xaneiro de 2017.
2. ↑  Aviation Safety Network (ed.). "Accident description". Arquivado dende o orixinal o 25 de abril de 2011. Consultado o 19 de maio de 2018.
3. ↑  "Flight 541airplane crash aftermath". Consultado o 2019-1-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3156912
* ASN: 20000419-0

 |
Revolución Sandinista.
Coñécese como **Revolución popular sandinista** ou simplemente **Revolución sandinista**, ó proceso aberto en Nicaragua entre xullo de 1979 até febreiro de 1990, protagonizado pola Fronte Sandinista de Liberación Nacional (chamado así en memoria de Augusto César Sandino) que puxo fin á ditadura da familia Somoza, derrocando ó terceiro dos Somoza, Anastasio Somoza Debayle, substituíndoa por un goberno democrático de perfil progresista de esquerda.

A loita contra a ditadura dos Somoza, que xa comezara a finais dos anos 50 do século XX intensifícase significativamente en 1978. En marzo de 1979 asínase o acordo de unidade por parte dos representantes das tres fraccións sandinistas e decídese impulsar a loita. En xuño faise o chamamento á "*Ofensiva Final*" e á folga xeral e o 19 de xullo de 1979 as columnas guerrilleiras do FSLN entran en Managua, cun amplo apoio popular, consumando a derrota de Anastasio Somoza Debayle.

O novo goberno, formado por un amplo espectro ideolóxico con presenza socialdemócrata, socialista, marxista-leninista e cunha grande influencia da teoloxía da liberación, tratou de introducir reformas nos aspectos socioeconómicos e políticos do Estado nicaraguano, tratando ademais os problemas relativos á sanidade, a educación e repartición da terra que o país sufría. Ditas reformas lograron avances significativos e recoñecidos internacionalmente.

A oposición armada foi organizada polos Estados Unidos, que formaron a chamada contra e afundiron o país nunha guerra civil e produciron unha presión en tódolos campos posibles. Isto, xunto con diversos erros de goberno atribuíbles á inexperiencia dos sandinistas, levou a Nicaragua a unha posición económica crítica e social inasumible, o que causou que o FSLN perdese as eleccións de febreiro de 1990 fronte á Unión Nacional Opositora (unha coalición que agrupaba á maioría das forzas opositoras ó FSLN) presidida por Violeta Chamorro e apoiada polos Estados Unidos, pondo así fin ó período revolucionario.

Notas
-----

1. ↑  Richard L. Millett, A.B. M.A. Ph.D. "Nicaraguan Revolution". Arquivado dende o orixinal o 01 de novembro de 2009. Consultado o 05 de xuño de 2018. NOTA: actualmente fuera de línea. Ver versión en CD
2. ↑  "La alfabetización y la mística perdida. Periódico Nuevo diario de Nicaragua.". Arquivado dende o orixinal o 05 de outubro de 2011. Consultado o 05 de xuño de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1463516
* NKC: ph541632

 |
**Cesáreo Rey Baltar**, nado en Padrón o 7 de novembro de 1890 e finado en Bilbao en 1985, foi un médico galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Manuel Rey Gosende. Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela, licenciándose en 1914. Doutoróuse na Universidade de Madrid en 1915 coa tese *Estudio del tratamiento quirúrgico del cáncer del cuello uterino basado en los casos de la clínica de ginecología de la Universidad de Santiago*. Como médico exerceu no Sanatorio Baltar. Foi profesor auxiliar da Facultade de Medicina da USC. Recibiu unha bolsa da Junta de Pensiones para ampliación de Estudos de Obscetricia e xinecoloxía en Suíza en 1916. Obtivo a praza de cirurxián do hospital de Basurto (Bilbao) en 1925, onde foi xefe de Servizo de Xinecoloxía. Foi presidente da Casa de Galicia de Bilbao. En 1931 adheriuse á Agrupación al Servicio de la República de Bilbao.

O seu irmán Andrés Rey Baltar foi fusilado polos franquistas ao comezo da guerra civil.

Vida persoal
------------

Casou en Ourense con María Isabel Feijoo García, filla de Pedro Feijoo López, en 1922, e foi pai de María del Carmen, Manuel, Cesáreo, Estanislao, María Begoña e María Teresa Rey Feijoo.

Notas
-----

1. ↑  *Gaceta de Galicia*, 11-6-1914, p. 2.
2. ↑  *Estudio del tratamiento quirúrgico del cáncer del cuello uterino basado en los casos de la clínica de ginecología de la Universidad de Santiago*
3. ↑  *España Médica*, 10-10-1916, p. 14.
4. ↑  *El Compostelano*, 5-11-1925, p. 2.
5. ↑  *El Noroeste*, 14-8-1926, p. 1.
6. ↑  Agrupación al Servicio de la República de Bilbao (BILBOKO ERREPUBLIKAZALEAK-2)
7. ↑  *La Voz de la Verdad*, 3-10-1922, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Rey Baltar, Cesáreo 1890-1985 Arquivado 01 de agosto de 2021 en Wayback Machine. en Médicos históricos. Biblioteca Complutense.
* El Sanatorio Quirúrgico de Santiago y de Galicia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q107742375
* Dialnet: 5064957

 |
Trala guerra dos Ducados, estableceuse unha administración conxunta austroprusiana nos ducados ex-dinamarqueses de Schleswig e Holstein. Pero Prusia e Austria a pesar de ser aliadas, mantiñan un rivalidade pola hexemonía sobre o resto dos estados alemáns. Bismarck, acusou a Austria de non administralos ducados conforme o establecido. Foi un pretexto para a guerra en 1866.

O xeneral prusiano Moltke derrotou os austríacos en Sadowa (Bohemia) a súa vitoria tivo importantes consecuencias: o emperador Francisco Xosé de Austria tivo que admitir o establecemento da Confederación Alemá do Norte baixo a dirección de Guillerme I, rei prusiano. Así, Austria quedaría á marxe do proceso de unificación alemá, proceso que culminaría coa guerra franco-prusiana e a proclamación do Segundo Reich.

#### Ver

* Panxermanismo

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q153650
* BNCF: 20649
* BNE: XX546411
* BNF: 119541422
* BRE: 1799094
* EBID: ID
* FAST: 821591
* GEC: 0082000
* GND: 4011795-9
* LCCN: sh85009763
* NKC: ph124696

 |
**Elafonisi** (grego: *Ελαφονήσι* "illa dos cervos") é unha illa situada preto da esquina suroeste da illa de Creta no Mediterráneo, da que forma parte administrativamente, na unidade rexional de Chania. Cando o tempo permíteo, é posible camiñar ata a illa a través das augas pouco profundas. A illa é unha reserva natural protexida.

 Praia de Elafonisi

Guerra de Independencia grega
-----------------------------

No punto máis alto da illa hai unha placa que conmemora un tráxico acontecemento. O Domingo de Pascua do 24 de abril de 1824 varios centos de gregos, na súa maioría mulleres e nenos, foron asesinados en Elafonisi por soldados otománs. Para evitar o avance das tropas turcas otomás, corenta homes armados refuxiáronse na illa con mulleres, nenos e vellos na espera dun barco para levalos ás Illas Xónicas. Os soldados otománs decidiran acampar na praia fronte á illa. Un dos seus cabalos camiñou ao longo das augas pouco profundas da illa e as persoas que se escondían na illa foron descubertas. Segundo varias fontes había entre 640 e 850 persoas en total, a maioría das cales foron asasinados e os sobreviventes foron vendidos como escravos en Exipto.

Naufraxio do *Imperatrix*
-------------------------

Unha gran cruz de madeira conmemora o naufraxio do 22 de febreiro de 1907. Tratábase dun vapor de pasaxeiros da Österreichischer Lloyd, chamado o *Imperatrix*. Debido aos fortes ventos do noroeste 38 persoas morreron nun bote salvavidas que tratou de chegar á beira. Todos eles foron enterrados na illa. O *Imperatrix* aínda se atopa no fondo do mar fronte aos cantís da illa e foi a razón pola que se construíu un faro nun outeiro da illa.

O faro foi destruído durante a segunda guerra mundial polas tropas de ocupación alemás.

illa de Elafonisi na distancia desde a costa de Creta

Referencias
-----------

1. ↑  Website of local Kissamos, Mythymna and Inachorio Arquivado 21 de xullo de 2011 en Wayback Machine. (Greek)
2. ↑  "Το Ελαφονήσι". *Ta Nea*. 17 de agosto de 2007. Arquivado dende o orixinal o 07 de xaneiro de 2013. Consultado o 24 de agosto de 2016. (en grego)
3. ↑  Alan Hall: *Walking in Western Crete: 45 walks in Kissamos and Selinos*, S.200 (English)
4. ↑  *Imperatrix* – The Wreck Arquivado 18 de xaneiro de 2012 en Wayback Machine. (Inglés)
5. ↑  Kissamoslive (clubs.pathfinder.gr) Arquivado 01 de xullo de 2011 en Wayback Machine. (Grego)

Véxase tamén
------------

* Outras illas gregas

### Ligazóns externas

* Municipality description Arquivado 12 de abril de 2015 en Wayback Machine.
* Chania rent a car description

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Elafonisi Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1324824
* GeoNames: 262819

 |
Foto tomada durante a medianoite.
A **medianoite**, ou metade da noite, é na actualidade a hora que sinala a fin do día (as 24 horas) e o comezo do día seguinte.
É produto dunha convención cultural, para permitir o cálculo do transcurso do tempo. Na antigüidade a fin do día viña dada polo solpor ou o amencer solares.

Fálase de **medianoite solar** en oposición ao mediodía solar, cando o Sol está no nadir -xusto embaixo dos pés do observador (figuradamente), no punto oposto ao meridiano local-, que é o momento de maior negritude da noite (sen contar a luz estelar doutros obxectos como a Lúa).

Coa creación do fuso horario internacional, creando meridianos graduados para toda a superficie terrestre, deixouse de usar o horario referido ao meridiano local, para usar o convencional referido a zonas horarias, que en Galiza non coincide co natural, do que polo menos está afastado unha hora ao ter o horario peninsular fixado ao continental europeo, cando o noso meridiano local é o mesmo que o de Irlanda.

Comezo e fin do día
-------------------

Reloxo dixital indicando a medianoite en formato de 24 horas.
A **medianoite**, marca ámbolos dous momentos de comezo e fin de cada día na hora civil, isto fai necesario diferencialos.

Na notación de 24 horas:

* As 00:00 sinalan o comezo dunha data, comezo da noite nova, equivale as 24:00 que sinalan a fin dunha data, fin da noite vella.

Na notación de 12 horas meridianas -actualmente:

* As 00:00 A.M. (as cero horas antemeridianas), equivale as 12:00 A.M. (as 12 horas antemeridianas) tamén chamadas *as doce da noite*, sinalan a medianoite e o comezo dunha data, noite nova.
* As 12:00 P.M. (as 12 horas posmeridianas) tamén chamada *as doce da mañá*, sinalan o mediodía.
* As 11:59:59 P.M. (as once horas, cincuenta e nove minutos, e cincuenta e nove segundos posmeridianos) sinalan o derradeiro segundo dunha data, noite vella.

En ámbolos dous casos de contas, en 12 ou 24 horas, trátase de cómputos de series de números ordinais (non cardinais), polo que non incluíron o cero ata o século XX, cando se fixeron corresponder as 24 horas coas modernas cero horas. En calquera dos dous casos, son contas inclusivas, isto é, sempre contan o total acumulado.

Notas
-----

1. ↑  Termo definido no Gran Dicionario Xerais da Lingua.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Medianoite*** |

### Outros artigos

* Mañá.
* Noite.
* Día.

| * v
* c
* e
Partes do día |
| --- |
| Amencer en Taritari (Nueva Esparta, Venezuela). | 
* Madrugada
* Crepúsculo matutino
* Orto ou amencer
* Mañá
* Mediodía
* Tarde
* Ocaso ou solpor
* Crepúsculo vespertino
* Noite
* Medianoite

 | Solpor en Knysna (Western Cape, Suráfrica). |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q36402
* GND: 4702366-1
* MAG: 25188466

 |