| Lingüística |
| --- |
| Lingüística teórica |
| 
Lingüística xenerativa ·  Fonoloxía
Morfoloxía ·  Sintaxe ·  Lexicoloxía
Semántica ·  Pragmática
 |
| Gramática descritiva |
| 
Lingüística diacrónica ·  Lingüística comparada
Etimoloxía ·  Sociolingüística
Lingüística de corpus
 |
| Lingüística aplicada |
| 
Adquisición da linguaxe
Avaliación lingüística
Evolución da linguaxe
Ensinanza de linguas
Psicolingüística
Neurolingüística
Lingüística antropolóxica
Lingüística cognitiva
Lingüística computacional
Estilística
Gramática normativa
 |
| 
Artigos relacionados |
| 
Historia da lingüística
Lista de lingüistas
 |
| * v
* c
* e
 |

A **sintaxe** (do latín ***syntaxis***, e este do grego ***σύνταξις***, de *συντάσσειν* 'coordinar') é unha subdisciplina da lingüística. É a parte da gramática que se encarga de estudar as regras que gobernan a forma en que as palabras se organizan en sintagmas e, á súa vez, estes sintagmas en oracións, así como de estudar a función que cumpren os elementos dentro de cada unidade.

A escola sistémico funcional inclúe nas súas análises sintácticas o modo en que as oracións se organizan en estruturas de texto. Crese que o pai da disciplina foi Apolonio Díscolo, cuxa obra *Sintaxe* é un clásico da materia.

A escola do xenerativismo, tamén chamada transformacional centra os seus estudos na sintaxe, co fin de poder chegar a entender elementos do que eles chaman Gramática Universal.

Existen diversos modos de realizar análises sintácticas, mediante corchetes, mediante diagramas arbóreos etc.
Ditas análises mostran tres tipos distintos de información sobre a oración que representan:

* A orde lineal de aparición das palabras na oración (aínda que isto non é así en tódalas escolas).
* A agrupación de palabras dentro de categorías sintácticas.
* A estrutura xerárquica mediante a que se organizan os constituíntes, a cal se explica coa Teoría do X' (X-barra).

A sintaxe e a morfoloxía
------------------------

A sintaxe aparece desde un comezo vencellada coa lóxica, pois a proposición ou a oración son expresións de xuízos lóxicos; mais tamén coa morfoloxía. Ata comezos do século XX, non se observou a pertinencia de realizar a distinción entre estas dúas disciplinas lingüísticas. Louis Hjelmslev considera a morfoloxía como a teoría das designacións e a sintaxe como a teoría das relacións mutuas dos signos permutables dentro do texto.

No que concirne á fronteira entre morfoloxía e sintaxe, os lingüistas están moi divididos. Uns, como Frei ou Buyssens, afirman que a morfoloxía é un aspecto da sintaxe. Holt entende que a morfoloxía é o estudo das formas como función, e que a sintaxe é o estudo das maneiras de manifestación das formas funcionais.

Togeby fai unha división tripartita: morfosintaxe, morfoloxía e sintaxe. A morfosintaxe estudaría elementos sistemáticos (usos, empregos, funcións dos morfemas) e sintagmas. A morfoloxía, dedicada ó eixo paradigmático, limitaríase ó sistema morfolóxico, prescindindo da función. A sintaxe, estudaría a progresión do texto: orde e relacións sintagmáticas mutuas, ou combinación de morfemas

Coseriu considera a sintaxe a combinación das palabras na frase. Os problemas de que se ocupa a sintaxe refírense á orde de palabras, ós fenómenos de rección (concordancia ou réxime) —é dicir, á maneira que teñen certas palabras de impor a outras variacións de caso, número, xénero— e a partir do século XVIII, ás principais funcións que as palabras poden cumprir na frase.

Nesta apreciación que Coseriu realiza sobre a sintaxe botamos en falta os niveis superiores: a cláusula, a oración e o enunciado. Parece máis adecuado hoxe en día —de estarmos de acordo con manter a distinción— indicar que o obxecto da sintaxe é a relación sintagmática (incluído tamén neste concepto a rección no sentido de Hjelmslev) das palabras e dos niveis superiores á palabra: frase, cláusula, oración e enunciado.

Para a lingüística estrutural, segundo Marcos Marín, a distinción non ten interese; propón, en cambio, diferenciar dous planos: o da expresión e o do contido, e dous eixos, o sintagmático e o paradigmático.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Freixeiro Mato, X. R. (2000): *Gramática da lingua galega. II. Morfosintaxe*. Vigo: A Nosa Terra.
* *Sintaxe da lingua galega* en galilibros.

### Ligazóns externas

* Soledad Valera Ortega (1999): "Sobre las relaciones de la morfología con la sintaxis", artigo na *Revista Española de Lingüística*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q37437
* AAT: 300054269
* BNCF: 12051
* BNE: XX536064
* BNF: 120427011
* BRE: 3664753
* EBID: ID
* GEC: 0269617
* GND: 4058779-4
* JSTOR: syntax
* LCCN: sh85131652
* MAG: 60048249
* PSH: 6867

 |