División de Hispania en provincias e conventus.
**Hispania Nova Citerior Antoniniana** é o nome dunha suposta provincia romana creada polo emperador Caracalla e que ocuparía o territorio que posteriormente converteríase na provincia de Gallaecia na reforma de Diocleciano incluíndo nela os conventos Lucense, Bracarense e Asturicense.

Historia
--------

A existencia desta provincia foi proposta a partir do descubrimento de dúas inscricións atopadas en León a mediados do século XIX, cuxa interpretación suxire a existencia da mesma e cuxa duración foi reducíndose conforme foron aparecendo máis probas epigráficas desde o postulado inicial de que existiu durante todo o século III ata considerar que este nome é en realidade unha denominación alternativa da provincia Citerior Tarraconense. 

Recentemente, o descubrimento doutra inscrición en Italia reavivou o debate sobre esta provincia, pero esta vez chamándoa Provincia Hispania Superior e cun ámbito territorial máis reducido, agrupando os conventos lucense e bracarense mais excluíndo ao conventus asturicense, que anteriormente considerábase incluído nela como o estivo posteriormente a Gallaecia de Diocleciano.

Hai dúbidas sobre o momento final da provincia pois mentres Ozcáriz Gil opina que tivo que ser contra o 235 con Maximino o Tracio outros, cren que esta provincia volveu ser parte da Citerio até o goberno de Diocleciano (284-305), quen levou a cabo unha gran reorganización do Imperio, co criterio de multiplicar as provincias e agrupalas baixo a dependencia de unidades máis amplas chamadas diocese.

Epigrafía
---------

As dúas inscricións aparecidas en León no século XIX nas que se cita a un gobernador chamado Caio Xulio Cerealis, quen estaría ao mando dunha, aparentemente, nova provincia esgazada da Citerior e que sería unha provincia consular, son as seguintes:

> 
> 
> [Iunoni Regina[e] / pro salute [a]c imperii / diuturnitate [imp(eratoris)] / M. Aurelli (sic) Antonin[i] / Pii Fel(icis) Aug(usti) et Iulia[e] / piae fel(icis) Aug(ustae) matri[s] / Antonini Aug(usti) ca[s] / trorum senatus ac / patriae / C. Iul(ius) Cerealis co(n)s(ularis) leg(atus) / Aug(usti) pr(o) pr(aetore) pr(ovinciae) H(ispaniae) N(ovae) C(iterioris) Anton[i] / nianae post div(issionem o isam) / provinc(iae) primus ab eo m[issus]
> 
> 

Nesta primeira, Hübner e Diego Santos len "*post divissionem"* mentres que Alföndy le "*post divisam"*.

> 
> 
> [...matris Antonini Aug. castrorum] / senat[us ac patriae] / C. Iul. C[erealis cos.] / leg. Aug. [pr. pr. H. n. c.] / Antoni[nianae post] /divisam [provinciam] / primu[s ab eo missus.]
> 
>

Notas
-----

1. 1 2  Escudero 2012, p. 128
2. ↑  Ozcáriz Gil 2007, p.
3. ↑  Ozcáriz Gil 2007, p. 42
4. ↑  Hübner 1888, p. 69
5. ↑  CIL II 2661
6. ↑  ILS 1157
7. ↑  citado en Ozcáriz Gil 2012, p. 34
8. ↑  Diego Santos 2009, pp. 198-206, 659-667
9. ↑  CIL II 5680
10. ↑  citado en Ozcáriz Gil 2012, p. 34

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Alföldy, Géza (2002). *Provincia Hispania Superior* (en castelán). A Coruña: Universidade da Coruña. ISBN 9788497490375.
* Escudero, José Antonio (2012). *Curso de Historia del Derecho* (en castelán) (4ª ed.). Madrid: Escudero Lopez, Jose Antonio. ISBN 9788461597871.
* Diego Santos, Francisco (2009). *El Conventus Asturum y Anotaciones al Noroeste Hispano* (en castelán). Oviedo: KRK EDICIONES. ISBN 978-84-8367-222-8.
* Hübner, (1888).. Barcelona: pp. 169-170. Emil (1888). *La Arqueología de España* (en castelán). Barcelona: Tipo-litografía de los sucesores de Ramírez y ca.
* Ozcáriz Gil, Pablo (2007). "Algunas consideraciones acerca de la provincia "Hispania superior" y su administración". *Pyrenae: revista de prehistòria i antiguitat de la Mediterrània Occidental* (en castelán) **38** (2): 33–46. ISSN 0079-8215.
* Santos Yanguas, Narciso (1988). *El ejército y la romanización de Galicia: conquista y anexión del noroeste* (en castelán). Oviedo: Universidade de Oviedo. ISBN 84-7468-144-8.

| * v
* c
* e
Provincias romanas (a partir da situación cara o 117) |
| --- |
| A | 
* Acaia
* África Proconsular
* Alpes Cotios
* Alpes Marítimos
* Alpes Peninos
* Arabia Pétrea
* Armenia
* Asia

 |  |
| B | 
* Balearica
* Bética
* Bitinia e Ponto
* Britania

 |
| C | 
* Capadocia
* Chipre
* Cilicia
* Cirenaica
* Corsica et Sardinia
* Sicilia
* Creta e Cirenaica

 |
| D | 
* Dacia
* Dalmacia

 |
| E | 
* Epiro
* Exipto

 |
| G | 
* Galacia
* Gallia Aquitania
* Gallia Belgica
* Gallia Lugdunensis
* Gallia Narbonensis

 |
| H | 
* Hispania Citerior
* Hispania Nova Citerior Antoniniana
* Hispania Ulterior

 |
| I | 
* Illyricum
* Isauria
* Italia

 |
| L | 
* Licaonia
* Licia
* Licia e Panfilia
* Lusitania

 |
| M | 
* Macedonia
* Mesia

 |
| N | 
* Nórico

 |
| P | 
* Paflagonia
* Panfilia
* Pannonia

 |
| R | 
* Recia
* Reino de Lidia

 |
| S | 
* Siria

 |
| T | 
* Tarraconense
* Tracia

 |
| X | 
* Xermania Magna
* Xermania Superior
* Xudea

 |