O **de Havilland DH.104 Dove** é un avión de pasaxeiros británico de curto alcance desenvolvido e fabricado por de Havilland. O deseño, un monoplano sucesor do biplano de preguerra Dragon Rapide, xurdiu do informe do Comité Brabazon que, entre outros tipos de avións, solicitaba un deseño británico para un alimentador de curto alcance.

O Dove foi un avión popular e está considerado un dos deseños civís británicos de posguerra máis exitosos, sendo fabricados máis de 500 aparellos entre 1946 e 1967. Operáronse varias versións militares, como o *Devon* da Royal Air Force e o *Sea Devon* da Royal Navy, e o tipo tamén operou en forzas militares de varios países.

O Heron foi un desenvolvemento catrimotor do Dove destinado para ser usado en áreas menos desenvolvidas do mundo. En Australia realizouse un redeseño considerable do Devon para desenvolver o trimotor de Havilland Australia DHA-3 Drover.

Desenvolvemento e deseño
------------------------

O equipo de desenvolvemento do Dove estivo liderado por Ronald Bishop, o creador do de Havilland Mosquito, un cazabombardeiro da segunda guerra mundial, e do de Havilland Comet, o primeiro reactor comercial da historia. Foi desenvolvido para satisfacer o requirimento *Type VB* publicado polo Comité Brabazon. Conceptualmente o Dove deseñouse para substituír o Dragon Rapide. Tamén debería ser competitivo entre a gran cantidade de transportes militares excedentes da guerra, como o Douglas DC-3. A diferenza do Dragon Rapide, a estrutura do Dove era totalmente metálica e contaba con innovacións como hélices de velocidade constante, flaps e un tren de aterraxe en triciclo retractable.

En 1946 a revista *Flight* loou as cualidades do novo Dove, destacando a súa "modernidade", ademais da súa capacidade de carga, o seu rendemento seguro en caso de fallo dun motor, e as súas boas características de mantemento. Prestouse moita atención a aspectos como que fose doado de manter e moitos dos seu compoñentes foron deseñados para que fosen intercambiables e doados de retirar e substituír, como a deriva, o elevador e as unidades de potencia. Outras áreas eran a montaxe do motor en catro puntos de liberación rápida, o enrutado de cables e tubaxes, e as ás e cono de cola desmontables. O extensivo uso de adhesivo especial Redux para unir metais reduciu a necesidade de remachar durante a fabricación, reducindo o peso total e a resistencia do aire.

Aínda que as versións de pasaxeiros estándar d Dove podían levar entre 8 e 11 pasaxeiros, a cabina deseñouse para permitir operacións con maior ou menor densidade de pasaxe. Podíase retirar un baño e un compartimento de equipaxe en popa para engadir máis asentos. Fabricáronse varios modelos especializados para outros roles, como recoñecemento aéreo, ambulancia e aula de voo. Usouse unha estrutura reforzada do chan da cabina para permitir que o avión puidese transportar cargas concentradas. O Dove podía servir tamén como transporte executivo cunha configuración para cinco pasaxeiros; o modelo executivo demostrou ser moi popular con varios clientes en países estranxeiros, sobre todo nos Estados Unidos.

A tripulación normalmente estaba formada por un piloto e por un operador de radio, aínda que se podían instalar rapidamente controis de voo duais para un segundo piloto. Unha combinación de grandes fiestras e un teito de metacrilato transparente proporcionaban un alto novel de visibilidade dende a cabina de mando. Dende a perspectiva da pilotaxe, observouse que o Dove era doado de voar. O avión tiña dispoñible un sistema anti conxelamento TKS cunha xelatina a base de alcohol que se distribuía a través de tiras de metal porosas polo bordo de ataque das ás e da cola.

Servizo operacional
-------------------

O Dove voou por vez primeira o día 25 de setembro de 1945, e en decembro de 1946 entrou en servizo con Central African Airways. Inicialmente o Dove fabricouse na fábrica de de Havilland en Hatfield, pero a partir de 1951 o avión construíuse nas súas instalacións de Broughton, preto de Chester. A derradeira unidade do tipo entregouse no ano 1967. A produción do Dove e as súas variantes foi de 544 avións, incluídos dous prototipos, 127 *Devon* e 13 *Sea Devon* militares.

Dende 1946 vendéronse grandes números a aeroliñas regulares e chárter de todo o mundo, substituíndo e complementando ao deseño de preguerra de Havilland Dragon Rapide e a outros avións máis vellos. O pedido máis grande do Dove realizouse na Arxentina, onde operaron 70 aparellos, a meirande parte deles usados pola Forza Aérea Arxentina. LAN Chile operou 12 exemplares a partir de 1949 que nos anos 50 serían vendidos a pequenas aeroliñas rexionais estadounidenses.

O distribuidor Jack Riley vendeu máis de 50 Dove a varios operadores dos Estados Unidos. Posteriormente de Havilland asumiu o control directo das vendas nese país, pero non conseguiu o mesmo éxito que acadara Riley inicialmente.

Un grupo de 30 Devon entregouse ao principio á Royal Air Force e foron usados como transportes VIP e lixeiros durante máis de 30 anos. A Royal New Zealand Air Force mercou 30 Devon entre 1948 e 1954 que permaneceron en servizo como transporte VIP,adestradores de tripulacións e transportes lixeiros ata a década dos 70.

A Forza Aérea de Biafra operou un único Dove durante a guerra civil de Nixeria; o avión perdeuse e foi atopado en 1970 nas instalacións dunha escola en Uli. Un segundo Riley Dove, con rexistro estadounidense N477PM, entregado en 1967 a Port Harcourt dende Suíza nunca chegou a Biafra porque foi retido polas autoridades alxerianas.

Un feixe de Doves e Devon civís seguían en uso no ano 2011 no Reino Unido, Canadá e Alemaña en mans de pequenas firmas e pilotos privados.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Jackson 1987, p. 443
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  "de Havilland Dove". *Flight International*, 30 de maio de 1946
3. 1 2  "The de Havilland Dove". *Flight International*, 12 de abril de 1945
4. 1 2  "Hawker Siddeley Aviation." *Flight International*, 26 de novembro de 1964. p. 919
5. 1 2  Jerram, Mike (setembro de 1993). "The Last Havilland". *Flying Magazine* **120** (9): 40–43. ISSN 0015-4806.
6. ↑  "de Havilland Heron." *Flight International*, 22 de xaneiro de 1954. p. 97
7. ↑  "Commercial Aircraft 1953." *Flight International*, 6 de marzo de 1953. p. 304
8. 1 2 3  Schlaeger, Gerald J. (setembro de 1961). "de Havilland Dove Custom 800". *Flying Magazine* **69** (3). ISSN 0015-4806.
9. ↑  Jackson 1987, p. 443
10. ↑  Jackson 1987, p. 444
11. ↑  "De Havilland DH104 Dove & Devon". *BAE Systems* (en inglés). Consultado o 2020-12-04.
12. ↑  Jackson 1987, p. 445
13. 1 2  Sykes 1972
14. ↑  Collins, Richard L. (abril de 1975). "The life of Riley". *Flying Magazine* **96** (4). ISSN 0015-4806.
15. ↑  Jackson 1987, p. 446
16. 1 2  Baxter, Peter, 1962-. *Biafra : the Nigerian Civil War, 1967-1970*. Solihull, West Midlands, England. ISBN 9781909982369. OCLC 865495195.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***De Havilland Dove Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Jackson, A.J. *de Havilland Aircraft since 1909*. Londres: Putnam, terceira edición, 1987. ISBN 0-85177-802-X.
* Sykes, T. (editor) *The DH104 Dove and DH114 Heron*. Tonbridge, Kent, UK: Air-Britain (Historians) Ltd, 1973.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q921436
* LCCN: sh85039211

 |