recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Adrián Pumares Suárez**, nado en Llaviana o 14 de xuño de 1989, é un político asturiano. Secretario xeral de Foro Asturies e deputado na Xunta Xeral do Principado de Asturias.

Traxectoria
-----------

Licenciouse en economía na Universidade de Oviedo. Xogou ao rugbi no Pilier Rugby Club nas ligas rexionais de afeccionados. Dirixiu a área de economía de Foro Asturias, foi secretario xeral local do seu partido e concelleiro en Llaviana dende o 13 de xuño de 2015 ao 12 de outubro de 2016, ao deixar o cargo por razóns laborais.

Dende novembro de 2018 é o secretario xeral de Foro Asturias, deputado dende o 24 de xuño de 2019 e o seu voceiro na Xunta Xeral do Principado de Asturias. Durante os debates da reforma do Estatuto de Autonomía na Xunta Xeral a finais de 2021 para facer do asturiano e do galego de Asturias linguas oficiais na autonomía, no que o seu voto era decisivo e no que defendeu un apoio condicionado, sufriu ataques por parte de partidos e organizacións contrarias a esa oficialidade. No V Congreso do seu partido, en setembro de 2022, elixírono como candidato á Presidencia de Asturias nas eleccións de maio de 2023 .

Notas
-----

1. ↑  "Dimite Adrián Pumares, el único edil de Foro en Laviana, por motivos laborales". *El Comercio*. 12 de outubro de 2016.
2. ↑  "Moriyón propone a Adrián Pumares como nuevo secretario general de Foro". Europa Press. 28 de setembro de 2018.
3. ↑  "Adrián Pumares, número dos de Foro en las autonómicas". *La Nueva España*. 15 de abril de 2019.
4. ↑  "El acoso a Pumares por la oficialidad salta a las vallas y ahora con firma". *La Voz de Asturias*. 14 de outubro de 2021.
5. ↑  "Adrián Pumares, candidato de Foro Asturias a la Presidencia del Principado". *miGijón*. 1 de outubro de 2022.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Entrevista a Adrián Pumares sobre a reforma do Estatuto de Autonomía Alderiques en Twitch.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Tona.
Tona para preparar arroz con leite
A **tona** é unha substancia densa que se forma na superficie do leite, cando se deixa en repouso tras ferver, a partir das gotas de graxa que contén naturalmente o leite ó romperse a emulsión graxa-auga. Presenta unha consistencia semilíquida máis ou menos viscosa, de cor branca amarelada e de olor e sabor característicos.

Tradicionalmente, cando o leite se consumía directamente das vacas e, por conseguinte, contiña toda a súa graxa natural (3,5-4,5%, ou máis, segundo as razas), esta tona superficial ía retirándose para gardala nunha cunca á parte, e cando xa se tiña unha certa cantidade batíase para facer manteiga, xeados ou para consumo directo en diferentes sobremesas. Agora, a industria láctea somete o leite a un proceso de centrifugación que aumenta e acelera a separación dos glóbulos de graxa.

Aínda que é semellante no aspecto, e ás veces se denomina *nata* ó que en realidade é unha crema de leite, de sabor e textura distintos, e quimicamente diferentes.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *tona*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Crema de leite
Reacción acrosómica nunha célula de ourizo de mar.
A **reacción acrosómica** é a reacción de descarga de encimas do acrosoma do espermatozoide sobre a superficie do óvulo e células que o rodean, que abre un paso para que o espermatozoide poida penetrar no óvulo. Durante a fecundación, un espermatozoide debe primeiro chegar ata a membrana plasmática do óvulo, fusionarse con ela e penetrar no seu interior. A fusión coa membrana plasmática non é complicada, pero penetrar na cuberta do óvulo (zona pelúcida) e na matriz extracelular e células que o rodean non é tan sinxelo. Para iso, os espermatozoides utilizan a reacción acrosómica, que ocorre no acrosoma, orgánulo situado no extremo do espermatozoide, e que se produce cando este se aproxima ao óvulo.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Reacción cortical
* ZP3

### Ligazóns externas

Acrosome reaction *Medical Subject Headings* (MeSH) na Biblioteca Nacional de Medicina dos EUA. 

* Nosek, Thomas M. "Section 5/5ch8/s5ch8\_21". *Essentials of Human Physiology*. Arquivado dende o orixinal o 2016-03-24.
* Animación en stanford.edu
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: O Sobreiro.
Coordenadas: 42°23′19″N 8°34′01″O﻿ / ﻿42.3886552, -8.5669086

**O Sobreiro** é un lugar da parroquia de Xustáns, no concello pontevedrés de Ponte Caldelas, na comarca de Pontevedra. Segundo o IGE, en 2022 tiña 111 habitantes (49 homes e 62 mulleres).

Chégase a través da PO-206 que comunica A Reigosa con Taboadelo e Ponte Sampaio.

Economía
--------

A maior parte da poboación dedícase ó sector primario, pero tamén hai xente empregada no próximo polígono industrial do Campiño. Tamén hai algunha pequena empresa.

Patrimonio
----------

No corazón da aldea está a igrexa parroquial de San Martiño de Xustáns, do século XVIII, co cemiterio anexo. Ao lado dela, na antiga casa reitoral, está a escola pública unitaria de educación infantil. Hai tamén un pequeno parque.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Xustáns

| Lugares da parroquia de Xustáns no concello de Ponte Caldelas (Pontevedra) |  |
| --- | --- |
| A Aluncía | Baltar | O Chan do Casal | Cotas | O Sobreiro |

### Parroquias de Ponte Caldelas

| Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Ponte Caldelas |  |
| --- | --- |
| Anceu (Santo André) | Caritel (Santa María) | Castro Barbudo (Santa María) | Forzáns (San Fiz) | A Insua (Santa Mariña) | Ponte Caldelas (Santa Eulalia) | Taboadelo (Santiago) | Tourón (Santa María) | Xustáns (San Martiño) |

Notas
-----

1. ↑  IGE (ed.). "IGE - Nomenclátor estatístico de Galicia" (en galego). Consultado o 26 de febreiro de 2023.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Ponte Caldelas
***Agosto do 36*** é unha novela do escritor Xosé Fernández Ferreiro, publicada en 1991 por Edicións Xerais logo de acadar o Premio Xerais. Foi reeditada en 2002, na Biblioteca Galega 120, e reimpresa en diversas ocasións

Trama
-----

Agosto de 1936 nunha aldea da provincia de Ourense, tralo Alzamento Nacional que deu pé á guerra civil española. Gregorio, coñecido como o Xirandón, sabe que é buscado para ser asasinado polas súas ideas a prol da liberdade. Garabís é un falanxista que aproveita a situación para vingarse de Gregorio e Sara, unha parella de mestres, pois tenlle xenreira a el por emparellar con Sara. Garabís conta con varios veciños colaboradores que o axudan nesta misión. Os falanxistas reclúen a muller nunha aldea abandonada para que o home se entregue. Logo de catro días secuestrada, mátana, e ao marchar descobren o cadáver de Gregorio, ao que disparan.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Vilavedra, Dolores, ed. (2000). *Diccionario da Literatura Galega. Obras* **III**. Galaxia. pp. 17–18. ISBN 84-8288-365-8.

### Ligazóns externas

* Ficha da editorial
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: La Tierra Gallega.
***La Tierra Gallega***, subtitulado ***semanario de intereses regionales*** e tamén ***periódico bisemanal de intereses regionales***, foi unha publicación da Habana editado entre 1894 e 1896.

Historia e características
--------------------------

Fundado por un grupo de galeguistas de Cuba (Manuel Lugrís Freire, Constantino Horta, Vicente Fraiz Andón entre outros) coa finalidade de cederllo a Manuel Curros Enríquez para que o dirixira. O primeiro número saíu o 8 de abril de 1894, mantivo un carácter rexionalista galego, reivindicando a autonomía para Galicia e mantendo unha posición de españolismo autonomista na política cubana. O último número, o 197, saíu o 9 de novembro de 1896, logo que o gobernador da Habana e capitán xeneral, Valeriano Weyler, o suspendera tras atacar ao ministro español da Mariña.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galifontes posúe textos orixinais acerca de:  ***La Tierra Gallega (1894)*** |

### Bibliografía

* Neira Vilas, Xosé (2011). *A prensa galega de Cuba*. Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades. ISBN 978-84-453-5020-1.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

### Ligazóns externas

* "Tierra Gallega, La". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11054060
* Galiciana: 577360

 |
O **Sud Aviation Caravelle** é un reactor francés de pasaxeiros de alcance curto/medio. Ten a distinción de ser o primeiros avión de pasaxeiros a reacción desenvolvido para o mercado do curto e medio alcance.

O desenvolvemento do Caravelle polo fabricante francés SNCASE, unha compañía que tiña gañas de producir un avión de pasaxeiros que utilizase a nova tecnoloxía da propulsión a reacción, comezou a principios dos anos 50. Co obxectivo de conseguilo, SNCASE asociouse con compañías británicas como de Havilland (que proporcionou deseño e compoñentes que desenvolvera para o seu propio reactor de pasaxeiros, o de Havilland Comet) e Rolls-Royce Limited (o provedor do motor do Caravelle, o Rolls-Royce Avon). A meirande parte do desenvolvemento do avión, incluído o seu voo de estrea o 27 de maio de 1955, foi realizado por SNCASE. Na época na que o Caravelle entrou en servizo o 26 de abril de 1959 a firma fusionárase no conglomerado Sud Aviation.

Aos poucos anos de entrar en servizo o Caravelle converteuse nun dos reactores de pasaxeiros de primeira xeración máis exitoso de Europa. O avión logrou importantes vendas para operadores en toda Europa e ata logrou penetrar no mercado dos Estados Unidos, pedindo United Airlines 20 unidades. O Caravelle estableceu o motor montado a popa e a configuración de á limpa que aínda é usado no presente en avións de pasaxeiros pequenos.

Variantes
---------

Variantes| Variante | Lonxitude | Motores | Pasaxeiros |
| --- | --- | --- | --- |
| Caravelle I | 32,01 m | RA-29 Mk.522 | 80 |
| Caravelle IA | 32,01 m | RA-29 Mk.522A | 80 |
| Caravelle III | 32,01 m | RA-29 Mk.527 and 527B | 80 |
| Caravelle VI-N | 32,01 m | RA-29 Mk.531 and 531B | 80 |
| Caravelle VI-R | 32,01 m | RA-29 Mk.533R | 80 |
| Caravelle 10R | 32,01 m | P&W JT8D-7 | 80 |
| Caravelle 11R | 32,71 m | P&W JT8D-7 | 89-99 |
| Caravelle 10B | 33,01 m | P&W JT8D-7 | 105 |
| Caravelle 12 | 36,24 m | P&W JT8D-9 | 140 |

Notas
-----

1. 1 2 3  López Ortega, Antonio (1999). *Reactores comerciales: Dibujos del autor*. Agualarga. ISBN 978-84-95088-87-1.
O **Torque de Porto** é un torque atopado en Galicia no século XIX. Apareceu por casualidade probablemente no castro das Modias, no lugar das Modias, parroquia de San Martiño de Porto, concello de Cabanas. Esta peza foi adquirida pola Deputación da Coruña no ano 1868 ao particular don Ernesto Freire e depositouse no Museo Arqueolóxico e Histórico Castelo de Santo Antón. Dátase aproximadamente no século I a. C.

Descrición
----------

Torque de ouro aliado con prata, formado por unha variña maciza de sección circular con arames enrolados e remates piriformes. Os arames están ben conservados e dan 65 voltas sobre a variña. Entre a zona lisa e os arames ten dous motivos en espiral de fío de ouro aplicado, con botón central. Na cara interna presenta unha retícula incisa e un dobre triángulo punteado.

Actualmente está fragmentado con cortafríos en tres partes e restos soltos de arame desenvolto e as dimensións son 373 mm de lonxitude, 12 mm de grosor e 27×21 mm os remates. O seu peso é de 355 g.

O estilo desta xoia adscríbese ao chamado "grupo ártabro" con torques de semellante tipoloxía en Centroña, Foxado ou Viladonga entre outros.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Torque de Burela
* Torque de Ourense
* Torque de Foxados
* Museo Arqueolóxico e Histórico Castelo de Santo Antón

### Bibliografía

* Martínez López, Mª Carmen (2014). "Catálogo de torques ártabros" (PDF). *Cátedra. Revista eumesa de estudios* (21): 105.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: San Cosme.
Coordenadas: 42°05′13″N 8°51′13″O﻿ / ﻿42.087005537866, -8.8537174875742

**San Cosme** é un lugar da parroquia de Baíña, no concello pontevedrés de Baiona, na comarca de Vigo. Segundo o IGE, en 2015 tiña 5 habitantes (2 homes e 3 mulleres).

Historia
--------

Dende o século X ata o XVIII, asentouse nel un grupo de monxes eremitas relativos ó Mosteiro de Oia. Neste convento, nace a devoción de Baiona a San Cosme e San Damián. Nel soamente existía unha capela e unha casa das novenas, que servía de aloxamento ós monxes. Pero, debido á romaría tan popular ós santos e que levaba consigo estragos na capela, o bispado decidiu derruír a ermida e os monxes foron para o Mosteiro de Oia. Un dos restos da capela, era unha cruz de Malta de pedra que foi rescatada e posta na porta da casa reitoral da parroquia de Baredo. Máis tarde, o rexedor de Baiona pediu no século XIX as reliquias e o culto a San Cosme e San Damián, que aínda hoxe se veneran.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Baíña

| Lugares da parroquia de Baíña no concello de Baiona (Pontevedra) |  |
| --- | --- |
| O Burgo | O Cruceiro | Os Eidos | As Fontes | A Igrexa | As Laxes | O Río | San Cosme | Santa Marta |

### Parroquias de Baiona

| Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Baiona |  |
| --- | --- |
| Baíña (Santa Mariña) | Baredo (Santa María) | Baiona (Santa María de Fóra) | Baiona (Santa María) | Belesar (San Lourenzo) | Santa Cristina da Ramallosa (Santa Cristina) |

Notas
-----

1. ↑  Xunta de Galicia (ed.). "Instituto Galego de Estatística, consulta do nomenclátor". Arquivado dende o orixinal o 30 de decembro de 2020. Consultado o 27 de abril de 2021.
2. ↑  Vázquez, D. (26-10-2014). "Eremitas en la historia de Baíña". *Faro de Vigo*.
**Gliese 581 g** é un planeta do sistema Gliese 581, situado a 20 anos luz da Terra, na constelación de Libra.

Historia e características
--------------------------

Foi descuberto o 29 de setembro de 2010 e pola súa masa (entre 3 a 4 veces á da Terra), das súas temperaturas suaves na conxunción dos dous hemisferios, da súa localización na zona habitable da súa estrela, e da presenza presumiblemente dunha atmosfera significativa, constitúe o planeta extrasolar coñecido con máis probabilidade de conter formas de vida e xa que logo o máis semellante á Terra. O planeta foi detectado mediante medicións da velocidade radial combinando 11 anos de datos do instrumento HIRES do telescopio Keck 1 e o instrumento HARPS do telescopio de 3,6 metros de ESO no Observatorio de La Silla.

Nota
----

1. ↑  *NASA and NSF-Funded Research Finds First Potentially Habitable Exoplanet*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Steven Vogt and Paul Butler lead a team that discovered the first potentially habitable exoplanet* *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q215921
* SIMBAD: BD-07 4003g

 |
Coordenadas: 4°36′21″N 74°3′23″O﻿ / ﻿4.60583, -74.05639

A basílica do Señor de Monserrate.
O cerro de **Monserrate** é o máis coñecido dos cerros Orientais de Bogotá. Xunto a Guadalupe é un dos cerros tutelares da cidade. Monserrate ten unha altitude de 3152 m e atópase sobre a cordilleira oriental.
Os cerros de Bogotá, de orixe sedimentario, teñen polo menos 16 millóns de anos de antigüidade, con rochas de idade cretácea pertencentes ó Grupo guadalupe, no que se refire ó aspecto xeolóxico. Até mediados do século XVII foi coñecido como cerro das Neves. A basílica do Señor de Monserrate foi lugar de peregrinación relixiosa dende a época colonial e constitúe un atractivo natural, relixioso e gastronómico da cidade. Pódese ascender ó cerro polo carreiro peonil, por teleférico ou por funicular.

Historia
--------

O cerro de Monserrate é unha das formacións máis recoñecibles da sabana de Bogotá, así como un dos símbolos da cidade. Pertencente aos cerros Orientais. O conquistador español Gonzalo Jiménez de Quesada fundou o primeiro asentamento español na rexión de Bacatá, na actual carreira Segunda con rúa Trece, non lonxe do Chorro de Quevedo, que posteriormente se chamou Pueblo Viejo, entón coñecido como *Teusaquillo* .

En 1620, a familia Fernández de Valenzuela iniciou a construción das ermidas do cerro, o cal sería coñecido como das Neves até mediados do século XVIII. De feito, Pedro Fernández de Valenzuela coa autorización de Juan de Borja y Armendia, Presidente do Novo Reino de Granada, erixiu unha capela dedicada á Santa Cruz de Monserrate. Anos despois, Pedro Solís de Valenzuela fundou un mosteiro dedicado a Santa María da Cruz de Monserrate, evocando o da cartuxa de Santa María do Paular de Segovia, onde tiña un irmán monxe, realizándose os traballos de ampliación da capela e a casa anexa na segunda metade dos anos 1650. No mesmo período adecuouse un camiño que dende a igrexa das Neves levaba até o cumio do cerro, contando no seu percorrido con pequenas capelas para os peregrinos, que lembraban as dos cerros de Belén e de Montserrat, respectivamente en Andalucía e Cataluña.
No cumio deste cerro atópase o santuario do Señor Caído de Monserrate, cuxa actual construción de estilo neocolonial foi rematada en 1925 e exhibe a talla do Señor Caído de Monserrate, elaborada por Pedro de Lugo y Albarracín no século XVI.
O servizo de funicular para ascender o cerro foi inaugurado o 18 de agosto de 1929.

Notas
-----

1. ↑  Parques Humedales Consultado el 22 de diciembre de 2009
2. ↑  *Las Nieves la ciudad al otro lado*, "Los orígenes del barrio: el lugar de la misa de la Conquista" págs. 13 y 14.
3. ↑  *Las Nieves la ciudad al otro lado*, "Consolidación de la parroquia" págs. 23-27.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q152073
* GeoNames: 6951421

 |
Cerros Orientais de Bogotá.
Os **cerros Orientais** son un conxunto orográfico situado ao leste de Bogotá, o cal serve como fronteira natural da cidade. A grandes liñas segue unha dirección sur-norte. Atópase principalmente nas zonas rurais nas localidades de Sumapaz, Usme, San Cristóbal, Santa Fe, Chapinero e Usaquén. Malia ser unha zona protexida, moitos dos seus ecosistemas atópanse ameazados pola construción ilegal de vivendas no medio da reserva forestal, tarefa que esta buscando evitar a administración distrital con múltiples operativos na zona con apoio das autoridades policiais e xudiciais.

Características
---------------

Os cerros orientais de Bogotá son unha serie de montes visibles dende a maior parte da cidade. Contan con preto de 14.000 ha. Limita ao norte con Torca e ao sur co de Chipaque. No seu costado leste, as elevacións aumentan até constituír o páramo de Cruz Verde, que xunto ao de Sumapaz conforma o mesmo sistema.

De sur a norte, os cerros son La Teta, Aguanoso, Guadalupe, Monserrate, Pico del Águila, El Cable, e ao norte da cidade, na localidade de Usaquén, as serras do Chicó, El Chiscal, o alto La Laguna, e o cerro Pan de Azúcar. O conxunto presenta un forte gradiente altitudinal, que vai dos 2.570 aos 3670 metros sobre o nivel do mar.

Galería
-------

* Monserrate dende La Candelaria.Monserrate dende La Candelaria.
* Os cerros dende a localidade de Suba.Os cerros dende a localidade de Suba.
* Cerros á altura do barrio Rosales.Cerros á altura do barrio Rosales.
* Os cerros de Zuque e de La Teta en San Cristóbal e Usme.Os cerros de Zuque e de La Teta en San Cristóbal e Usme.
* Os cerros de Bogotá dende a rúa 26.Os cerros de Bogotá dende a rúa 26.

Notas
-----

1. ↑  *Paramo.org* "Complejo Cruz Verde - Sumapaz". Consultado en novembro de 2010.
2. ↑  *Cerrosdebogota.org* Arquivado 15 de decembro de 2011 en Wayback Machine. Documento gráfico preparado por la universidad de Los Andes. "Topografía, los cerros orientales como telón verde de Bogotá".
3. ↑  Secretaría Distrital de Ambiente. secretariadeambiente.gov.co, ed. "Cerros Orientales - Localización y características generales" (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 12 de novembro de 2011. Consultado o novembro de 2010.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Colombia*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cerros Orientais Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* VV. AA. director Fabio Puyo Vasco, *Historia de Bogotá* 3 tomos: Tomo I - Conquista y Colonia, Tomo II - Siglo XIX, Tomo III - Siglo XX, Bogotá, 2007. ISBN 978-958-8293-31-8. La información utilizada viene del tomo III, escrito por Fabio Zambrano Pantoja.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Galeras.
Coordenadas: 1°13′00″N 77°22′00″O﻿ / ﻿1.2166666666667, -77.366666666667

| Volcán Galeras (Urcunina) |
| --- |
|  |
| Elevación: | 4.276 metros |
| Localización: | Colombia |
| Tipo: | Estratovolcán caldérico |
| Diámetro da base: | 20 Km |
| Diámetro do cráter: | 320 m de diámetro e 80 m de profundidade |

Volcán Galeras.
**Galeras** é un volcán do sur de Colombia. Está situado a 9 km. da cidade de Pasto, capital do departamento de Nariño. No seu contorno encóntrase o santuario de Flora e Fauna do seu mesmo nome. A súa denominación dada polos conquistadores españois débese a que o seu deseño lles pareceu semellante ao dos condenados a traballos forzados na España desa época. Os aborixes chamábanlle no seu dialecto **Urcunina**, que significa montaña de lume.

Uns trazos fisiográficos característico do volcán Galeras é que posúe outros cráteres próximos máis pequenos, non ten glaciares e o seu volume está sen calcular.

É un dos volcáns de maior actividade en Colombia e o que conta con maiores informes históricos, con noticias de erupcións importantes desde o século XVI. A súa actividade fíxose maior a inicios de 1988. O 14 de xaneiro de 1993, mentres un grupo de xeólogos recollía mostras como parte das actividades dun congreso de Vulcanoloxía, o volcán presentou un evento eruptivo no cal pereceron seis persoas. O 24 de novembro de 2005 unha erupción menor provocou a evacuación das aldeas próximas e que a cidade de Pasto quedara cuberta de cinza, ao longo de 2009 producíronse varias erupcións.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ingeominas, Volcán Galeras
* Parques Nacionais de Colombia
* Guía de Preparativos de Saúde Fronte a Erupcións Volcánicas Informes OPS

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q235062
* WorldCat
* VIAF: 315141842
* GeoNames: 3682230
* VOGRIPA: 2557

 |
Coordenadas: 13°22′N 41°42′L﻿ / ﻿13.37, 41.7

Volcán Nabro.
O **Nabro** é un estratovolcán da rexión sur do Mar Vermello, en Eritrea. Atópase no límite sueste dos Alpes Danakil, na depresión de Danakil. Antes da erupción de 2011, considerábase que o volcán estana extinto.

Xeografía
---------

Mapa topográfico de Nabro (arriba) e Mallahle (abaixo) coa fronteira entre Eritrea e Etiopía, pasando entre os dous.
O Nabro atópase no sur de Eritrea, no centro da Depresión de Afar, preto da fronteira suroeste con Etiopía e no norte do Gran Val do Rift. Está rodeado polos volcáns Mallahle, ó suroeste, e Dubbi, ó norte, e nos seus arredores atópanse as cidades de Beilul e Asab, no leste, e Edd, no norte.

Notas
-----

1. ↑  "Nabro, Eritrea". *www.vulkaner.no*. Consultado o 17 de xaneiro de 2017.
2. ↑  Dunphy, Mark (13 de xuño de 2011). "Ash Cloud Spreads From Erupting Nabro Volcano In Eritrea". Irish Weather Online. Arquivado dende o orixinal o 14 de xuño de 2011. Consultado o 13 de xuño de 2011.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Nabro Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Volcáns de Eritrea *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q596806
* VOGRIPA: 112

 |
Coordenadas: 43°20′56″N 8°25′14″O﻿ / ﻿43.348783, -8.420461

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: A Grela.

Situación do polígono de Agrela no concello da Coruña.
**A Grela** é un lugar da parroquia de San Cristovo das Viñas, entre a cidade da Coruña e o concello de Arteixo. Segundo o padrón municipal (INE 2014) ten 2.180 habitantes (1.033 homes e 1.147 mulleres), o que supón un aumento en 166 habitantes en relación ao ano anterior.

Historia
--------

A zona ata os anos 1960 eran leiras e campeiros. Coa construción da refinaría da Coruña en 1964 quedou como zona de seguridade. A lei esixía un mínimo de dous quilómetros ao redor sen construcións. Co tempo esta zona baleira foise enchendo de empresas e pasaría a ser o polígono da Grela.

Topónimo
--------

Estadio Arsenio Iglesias, situado na Grela.
O termo A Grela procede dunha resegmentación de latín *agrĕlla*, diminutivo de *agra*, ou peza de terra, onde se interpreta ese *a-* inicial como artigo. É habitual atopar que esa resegmentación foi debida ao contacto co castelán, se ben non hai probas lingüísticas de que así sexa, e a resegmentación é algo habitual en todo o territorio galego. Malia que polo momento aínda non foi restituída a oficialidade da forma Agrela, nos últimos anos avanzouse cara a ese punto con accións coma a modificación do nome do polígono industrial, coa inclusión da forma Agrela no canto de A Grela.

Notas
-----

1. ↑  Estudos previos
2. ↑  Boullón Agrelo, Ana Isabel (2011). "O artigo na toponimia galega: aspectos da estandarización". *Revista Galega de Filoloxía* (12): 11–35. ISSN 1576-2661.
3. ↑  Universidade da Coruña. "Língua e cidade:I Xornadas sobre língua e usos" (PDF). pp. 202,203. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 05 de decembro de 2008. Consultado o 26 de outubro de 2013.
4. ↑  La ciudad industrial que nació en el medio de la nada
5. ↑  Boullón Agrelo, Ana Isabel (2011). "O artigo na toponimia galega: aspectos da estandarización". *Revista Galega de Filoloxía* (12): 11–35. ISSN 1576-2661.
6. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 30/10/2013. Consultado o 26/10/2013.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de San Cristovo das Viñas

| Lugares da parroquia de San Cristovo das Viñas no concello da Coruña |  |
| --- | --- |
| O Birloque | O Bosque | A Cabana | Cances | A Cova | Fontenova | A Grela | Laxes de Orro | Lonzas | O Martinete | A Moura | San Cristovo das Viñas | San Xosé | Someso | A Silva |

### Parroquias da Coruña

| * v
* c
* e
Galicia  ·  Provincia da Coruña  ·  Parroquias da Coruña |
| --- |
| 
* A Coruña
* Elviña (San Vicenzo)
* Oza (Santa María)
* San Cristovo das Viñas (San Cristovo)
* Visma (San Pedro)

 |

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***A Coruña*** |
Coordenadas: 15°15′26″N 01°40′08″O﻿ / ﻿15.25722, -1.66889


| Hombori Tondo |
| --- |
| O Monte Hombori |
| Elevación: | 1.155 metros |
| Latitude: | 15° 15′ 25″ N |
| Lonxitude: | 1° 40′ 8″ L |
| Localización: | Malí |
| Cordilleira: | Cantís de Bandiagara - Gandamia |
| Primeira acensión: | 1959 |
| Rota máis fácil: |  |
| Localización do Hombori no sur da Malí |

O **monte Hombori** é un macizo rochoso, con cume aplanado, que cos seus 1.155 metros sobre o nivel do mar constitúe o punto máis alto de Malí, en África Occidental.

Xeografía
---------

O Hombori Tondo é unha prolongación dos cantís de Bandiagara na rexión maliana de Mopti, moi preto da aldea homónima de Hombori e a unha distancia de 100 km da cidade de Douentza.

Historia e etnografía
---------------------

Contén xacementos arqueolóxicos, con varias grutas que estiveron habitadas hai uns 2000 anos. A poboación que actualmente vive nas proximidades do Hombori pertence ás etnias dogón e songhai.

Medio
-----

O Hombori Tondo constitúe un lugar singular ao estar a súa cima virxe durante miles de anos. A ameaza principal para o contorno estriba no crecente turismo atraído sobre todo polo efecto "dogón".

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1454300
* EBID: ID
* GeoNames: 2456627
* Peakbagger: 11089
* TGN: 1104957

 |
Coordenadas: 13°51′10″N 89°37′48″O﻿ / ﻿13.852777777778, -89.63

Ilamatepec 2012

| Ilamatepec (ou Volcán de Santa Ana) |
| --- |
| Elevación: | 2.381 m (7.812 pés) |
| Localización: | O Salvador |
| Cordilleira: | Cordilleira de Apaneca |
| Tipo: | Estratovolcán |
| Última erupción: | 1920 |

O **volcán Ilamatepec** (tamén chamado Santa Ana) é un volcán situado no Departamento de Santa Ana do Salvador. As súas últimas erupcións ocorreron en 1920 e en 1904. Ten unha altura de 2.381 metros sobre o nivel do mar e é un dos puntos máis altos do país.

O Ilamatepec está situado na cordilleira de Apaneca, dentro dun bosque de montaña nubrado e tropical, nunha rexión cultivadora de café, a uns 65 quilómetros ao oeste da capital. As principais actividades da rexión son a agricultura e o turismo.

Desde agosto de 2005 presentou a actividade típica de moitos volcáns previa a unha erupción e estímase que esta podería ocorrer antes de finais de 2005.
O sábado 1 de outubro ás 8:00 am (GMT-6) hora local, houbo unha explosión, na que o volcán expulsou polos ceos cinza e rochas. Así mesmo, un alude de auga quente comezou a descender do cráter matando polo menos dúas persoas e forzando a evacuación da zona de San Blas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* artigo da BBC en inglés sobre unha erupción recente
* Programa de Vulcanismo global, en inglés Arquivado 14 de novembro de 2020 en Wayback Machine.
* Artigo e imaxe do observatorio da NASAArquivado 21 de outubro de 2005 en Wayback Machine..

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1049338
* EBID: ID
* GeoNames: 3583329
* VOGRIPA: 2450

 |
Coordenadas: 28°33′00″N 84°33′35″L﻿ / ﻿28.55, 84.559722222222

O Manaslu á esquerda, e o Manslu Leste, a dereita, no amencer do día
O **Manaslu** é a oitava montaña do mundo pola súa altura de 8.163 m.s.n.m. É tamén coñecido como **Kutang**.

Situación
---------

O Manaslu está situado no Nepal, na cadea do Himalaia, nun ramal denominado macizo do Gurkha.

Étimo do nome
-------------

*Manaslu* procede do sanscrito *Manasa* que significa « montaña do espírito ». En tibetano é chamado **Kutang** (*tang* equivale a "lugar chan").

Ascensións
----------

O Manaslu foi por vez primeira escalado até a cima o 9 de maio de 1956, collendo unha ruta pola cara nordeste, por unha expedición xaponesa dirixida por Toshio Imanishi, na que colaborou o xerpa Gyalzen Norbu. Os dous escaladores citados foron os que chegaron ao cume.

Outros ascensos
---------------

O 4 de maio de 1974, un equipo feminino xaponés logra alcanzar a cima. Esta foi a primeira vez na que unha expedición exclusivamente composta de mulleres coroa con éxito un cume de máis de oito mil metros de altura. Por desgraza houbo que lamentar a morte dunha expedicionaria o día 5 de maio. 
O 26 de abril de 1975, os españois Gerald García, Jerónimo López e Sonam Sherpa, atinxen o cume pola cara nordeste da montaña.

| * v
* c
* e
Os oitomiles |
| --- |
| 
* Everest
* K2
* Cancheniunga
* Lhotse
* Macalu
* Cho Oiu
* Daulaguiri
* Manaslu
* Nanga Parbat
* Annapurna I
* Gasherbrum I
* Broad Peak
* Gasherbrum II
* Xixapangma

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q170070
* WorldCat
* VIAF: 316599186
* EBID: ID
* GEC: 0039673
* GeoNames: 1283075
* GND: 4100080-8
* LCCN: sh88001519
* NDL: 00629283
* NKC: xx0121421
* Peakbagger: 10627
* SummitPost: 150687

 |
**Rosa María Calaf Solé**, nada en Barcelona o 17 de xuño de 1945, é unha xornalista catalá que desenvolveu boa parte da súa carreira profesional na Televisión Española.

Traxectoria
-----------

Naceu en 1945 na cidade de Barcelona e licenciouse en dereito pola Universidade de Barcelona e en xornalismo pola Universidade Autónoma de Barcelona. No ano 1970 entrou a traballar na Televisión Española (TVE) e desde ese momento converteuse nun dos rostros máis populares mediante o desenvolvemento das súas correspondencias en Nova York, Moscova, Buenos Aires, Viena e Roma. No ano 1983 abandonou, momentaneamente, Televisión Española para converterse en directora de programación de Televisió de Catalunya.

O seu último destino foi a correspondencia da zona Asia-Pacífico, destacando a cobertura que fixo sobre os Xogos Olímpicos de verán de 2008 realizados en Pequín (China). En novembro de 2008 acolleuse á política de xubilacións impulsada por TVE e abandonou a súa carreira profesional nesta cadea o 1 de xaneiro de 2009, converténdose en presidenta do Centro Internacional de Prensa de Barcelona. En outubro de 2011 comeza unha nova etapa televisiva na canle 13 TV, como colaboradora do espazo de Inés Ballester, *Te damos la mañana*.

Premios e distincións
---------------------

Ao longo da súa carreira foi galardoada co Premio Ondas á mellor tarefa profesional (2001) e o premio Oficio de Xornalista concedido polo Colexio de Xornalistas de Cataluña (2003) e o V Premio José Couso de Liberdade de Prensa (2009). En xuño de 2009 foi galardoada co Premio Nacional de Xornalismo que concede a Generalitat de Catalunya pola súa «dilatada e exemplar traxectoria como reporteira internacional en TVE».

O ano 2008 foi investida doutora honoris causa pola Universidade Rovira i Virgili de Tarragona, en 2010 pola Universidade Miguel Hernández de Elx e en 2014 pola Xaime I.

Notas
-----

1. ↑  "Verónica Mengod, Lara Dibildos, Rosa María Calaf y Concha Galán, colaboradores de Inés Ballester". *formulatv.com* (en castelán). 20-10-2011. Consultado o 28-04-2019.
2. ↑  Bustabad, Lorena (17-04-2019). "El José Couso premia la carrera de Rosa María Calaf". *elpais.com* (en castelán). Consultado o 28-04-2019.
3. ↑  "Rosa María Calaf, doctora honoris causa de la Universitat Jaume I". *Universidade Xaime I* (en catalán). 14 de abril de 2014. Arquivado dende o orixinal o 06 de marzo de 2019. Consultado o 3/03/2019.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Rosa María Calaf Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Algunhas reflexións obre o xornalismo en castelán *(en castelán)*
* Entrevista con Rosa María Calaf en *El País* *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4170777
* WorldCat
* VIAF: 304843875
* BNE: XX4869097
* CANTIC: a10614527
* Dialnet: 2606369
* GEC: 0517182
* IMDb: nm2142846
* LCCN: no2008045899

 |
**Manuel López Esperón**, coñecido como **Manolo Campañó**, nado en Campañó (Pontevedra) o 12 de xullo de 1924 e finado o 1 de xaneiro de 2021, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Fixo estudos de maxisterio. Na República participou nas Juventudes Socialistas Unificadas. Despois do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 ingresou no Partido Comunista de España a principios dos anos corenta. Foi membro do comité comarcal, intercomarcal e provincial do PCE. Foi secretario de axitación e propaganda e despois secretario de organización. Organizou os comités comarcais do PCE de Vilagarcía de Arousa, Ponte Caldelas, Caldas de Reis e Cachafeiro. Foi enlace da guerrilla antifranquista, contactando con Julio Bazarra Constenla. Foi detido en Vigo, onde estaba tratando de reorganizar o PCE, a principios de xuño de 1948, cando caeu a organización comunista na provincia de Pontevedra, con Carlos Crespo Alfaya, Severino Domínguez Rey, Jesús Carrera Barreiro e Gonzalo Velasco. Xulgado en consello de guerra, foi condenado a 12 anos, que cumpriu na prisión de El Dueso. Saíu en liberdade vixiada en agosto de 1952. Asistiu ao V congreso do PCE.

Notas
-----

1. ↑  *BOE*, 1-9-1952, p. 3987.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Manuel López Esperón (Manolo Campañó)
* Manuel López Esperón, Manolo Campañó (2ª parte)
*Primeira páxina de De Revolutionibus Orbium Coelestium.*
***De Revolutionibus Orbium Coelestium*** (*Sobre o movemento das esferas celestiais*) é unha obra de Nicolao Copérnico, escrita entre 1506 e 1530, aínda que non o publicou ata o ano da súa morte en 1543. El cría que o sistema Ptoloméico era demasiado complicado, e quería propoñer unha explicación máis simple e correcta.

Dedicada ao papa Paulo III, está dividida en seis volumes:

* O primeiro volume contén unha visión xeral da teoría heliocéntrica, e unha curta explicación das súas ideas do universo.
* O segundo volume é teórico e fala dos principios da astronomía esférica. Tamén contén unha lista de estrelas (para dar unha base aos argumentos que se desenvolven nos seguintes volumes).
* O terceiro volume fala principalmente dos movementos do sol e do relacionado con iso.
* O cuarto volume contén descricións similares da lúa e dos seus movementos orbitais.
* Os quinto e o sexto volumes conteñen unha explicación do novo sistema.

Sistema copernicano.
*De Revolutionibus* comeza cun prólogo anónimo no que se explica que o sistema proposto constitúe unha hipótese matemática para explicar mellor o movemento dos planetas e outros corpos celestes e que non se traduce forzosamente nunha realidade. Johannes Kepler mostrou que dito prólogo fora engadido polo filósofo luterano Osiander. O principal obxectivo do prólogo parecía ser suavizar as controversias relixiosas que o cambio dun sistema xeocéntrico a un sistema heliocéntrico podía causar. O libro causou unha controversia moderada na súa publicación. Con todo en 1546 un sacerdote dominicano Giovanni Maria Tolosani, escribiu un tratado denunciando a teoría copernicana e defendendo a verdade absoluta das escrituras.

En 1616 o cardeal Bellamine ordenou a Galileo Galilei en nome do papa que tomase como posición que o sistema era tan só unha construción matemática sen constituír unha realidade física. Logo disto, *De Revolutionibus* foi posto no Índice de libros prohíbidos da Igrexa católica. Permitíronse algunhas edicións corrixidas nas cales se explicaba que a teoría heliocéntrica non tiña que ver en realidade coa descrición da realidade. Devanditas edicións foron preparadas en 1620 pero nunca foron impresas en gran número. O libro orixinal permaneceu no Índice ata o ano 1835.

Notas
-----

1. ↑  "O libro que ninguén puido ler: sobre a revolución dos orbes celestes". *bibliotraducion.uvigo.es*. Consultado o 2022-01-26.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *De revolutionibus orbium coelestium*, Norimbergae, J. Petreium, 1543 (Vicifons)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q845981
* WorldCat
* VIAF: 305991592
* BNE: XX3385674
* BNF: 15103703q
* GND: 4518712-5
* LCCN: n86827078
* NLA: 36532295
* SUDOC: 061716677

 |
***Notas de inverno sobre impresións de verán*** (en ruso *Зимние заметки о летних впечатлениях*, *Zimnie zametki o letnikh vpechlatleniyakh*) é un ensaio de Fiodor Dostoievski que recolle as sensacións experimentadas polo seu autor durante a viaxe que realizou durante dous meses e medio no verán de 1862 por varias cidades da Europa central e occidental: Berlín, París, Londres, Xenebra, Florencia, Milán e Viena, entre outras.

Historia e características
--------------------------

A recompilación de lembranzas, que consta de oito capítulos, foi publicada no número correspondente a febreiro de 1863 da revista Tempo (Vremya), editada en San Petersburgo polo propio Fiodor e o seu irmán Mijail.

A viaxe obedecía, segundo Dostoievski, ao desexo de consultar con médicos especialistas os seus problemas de epilepsia; pero tamén o impulsaba a súa obsesión por probar sorte nas ruletas dos casinos alemáns e o seu afán por coñecer de primeira man as principais capitais europeas pois nunca saíra do seu país.

> 
> 
> Nunca saín ao estranxeiro. Desexei ir case desde a miña primeira infancia, desde o tempo no que pasaba as longas tardes de inverno, antes de saber ler, escoitando coa boca aberta, paralizado polo éxtase e o terror, como os meus pais me lían as novelas de Radcliffe á hora de deitarse; como logo deliraba sobre elas nos meus soños. Finalmente, aos meus corenta anos, soltei amarras e marchei ao estranxeiro. Non fai falla dicir que quería ver non só o posible senón todo, absolutamente todo, a pesar do tempo limitado. Mais aínda non estaba en condicións de elixir con calma os lugares que visitar. Deus, esperaba tanto desta viaxe!
> 
> 

Trátase dun relato máis sobre as xentes e as formas de vida que sobre os lugares, polos que o autor apenas amosa interese. París e Londres son as cidades que máis chaman a atención do novelista e ás que lles dedica máis páxinas no libro. A súa visión da capital británica é especialmente crítica e pesimista, ataca o arraigado materialismo que alí atopa ademais da pobreza e miseria dos nenos que ve polas rúas, en flagrante contraste co elegantísimo Palacio de Cristal que se erguera un ano antes para a Exposición Internacional.

*Notas de inverno sobre impresións de verán* ten unha grande importancia no panorama xeral da obra de Dostoievski pois adianta algúns dos temas e ideas das súas futuras grandes novelas e amosa tamén o grande efecto que o contacto coa sociedade occidental causou na súa mentalidade, un contacto que veu a reforzar o seu rexeitamento cara calquera fórmula racionalista que quixera deixar de lado a parte espiritual e relixiosa do ser humano.
Louis Malteste, 1897
***Os malos pastores*** (título orixinal en francés: *Les Mauvais Bergers*) é unha obra de teatro escrita por Octave Mirbeau en 1897, drama en cinco actos en prosa que se representou por primeira vez o 14 de decembro de 1897 no teatro do Renacemento, París, con Sarah Bernhardt e Lucien Guitry, os dous grandes actores de teatro da época.

Sinopse
-------

Trátase dunha traxedia proletaria, a historia dunha folga obreira, organizada por un líder anarquista, Jean Roule. Os folguistas tópanse de fociños coa intransixencia de Hargand, o patrón, e do goberno, que envía ás tropas para esmagar aos insurxentes.

No quinto acto triunfa a morte, pechando a porta a calquera xerminación futura: Madeleine, a moza obreira, amante de Jean Roule, é asasinada ao seu carón polo que o neno que agardaban non verá endexamais a luz.

Tradución ao galego
-------------------

No ano 2010 foi publicada en galego por Biblioteca-Arquivo Teatral Francisco Pillado Mayor, en tradución de Maria Obdulia Luis Gamallo.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* «Introdución» de Maria Obdulia Luis Gamallo.
* «Mirbeau, Un dramaturgo rebelde en galego» artigo de Xesús González Gómez.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2568261
* BiTraGa: 4298

 |
***Palle alene i Verden*** (en dinamarqués "Palle, soíño no mundo") é un conto infantil dos escritores dinamarqueses Jens Sigsgaard e Arne Ungermann, publicado por vez primeira o 10 de outubro de 1942. Trata dun cativo chamado Palle que acorda e descobre que está só no mundo.

Características
---------------

En 1949, foi levado ao cinema por Astrid e Bjarne Henning-Jensen, coas interpretacións de Lars Henning-Jensen e Broberg Lily. O filme, con todo, tivo a súa primeira representación en Dinamarca en 1954. O libro é un clásico infantil e a día de hoxe é común o uso da frase "*at være helt Palle*" (que en galego viría sendo *estar feito un Palle* ou *estar coma o Palle*), no sentido de estar completamente só.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sinopse da versión cinematográfica *(en dinamarqués)*


---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre literatura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
***Rinoceronte*** (título orixinal en francés: *Rhinocéros*) é unha obra de teatro escrita por Eugène Ionesco en 1959. Está considerada como unha das obras máis destacadas do Teatro do absurdo.
A obra está escrita en francés, todos os personaxes, tanto principais coma secundarios representan personalidades definidas e ben recoñecibles.

Argumento
---------

Ao longo de tres actos, os habitantes dunha pequena vila de Francia vense convertidos en rinocerontes. A fígura principal da obra, Bérenges, un home común e sinxelo, a miúdo minusvalorado e criticado pola súa adicción ao alcohol, resulta ser o único humano que non desenvolve esta metamorfose.

*Rinoceronte* foi a miúdo interpretado como unha metáfora do xurdimento dos fascismos na Europa anterior á segunda guerra mundial, desta maneira trata temas controvertidos como a conformidade, ou os conceptos de cultura ou moral.

Adaptación ó cine
-----------------

A obra foi adaptada ao cine en 1973 por Tom O´Horgan e protagonizado por Zero Mostel e Gene Wilder.

Tradución ao galego
-------------------

No ano 2004 foi publicada en galego por Edicións Laiovento, en tradución de Henrique Harguindey Banet.

Notas
-----

1. ↑  Resumo en Culturagalega.org

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1215121
* WorldCat
* VIAF: 191770562
* EBID: ID
* GND: 4203665-3
* IBDB: 7483

 |
***La Cité de la Joie*** (*A cidade da alegría*) é posiblemente o libro máis recoñecido do seu autor, Dominique Lapierre, no que se narran as vivencias de varios personaxes nun *slum* (barrio de chabolas) de Calcuta. Foi adaptada ao cine con *City of Joy*.

Nel aparece un *shaib* (un branco), un cura católico francés chamado Paul Lambert que ten como misión persoal axudar aos máis necesitados. Máis adiante, na novela, incorpórase outro personaxe, un médico estadounidense chamado Max Loeb, asombrado polo traballo que fai alí o francés.

Por outra parte, a historia tamén se vai mesturando coa da da familia Pal, co cabeza de familia Hasari, que deben de emigrar a Calcuta para gañarse a vida. Este terá que facelo como *rickshaw wallah*, é dicir, tirando dun dos numerosos carros que transportan á xente na cidade.

O libro é un canto á esperanza e ao amor dentro do sufrimento e a miseria que se dá nos barrios pobres da India. As desgrazas sucédense, ben sexan provocadas polas inclemencias meteorolóxicas, por factores políticos, pola mafia, polas enfermidades, polas tradicións... pero o amor e a axuda que se prestan en situacións límites fan mudar de maneira de pensar ao cura e, sobre todo, ao médico estadounidense, transformándose en persoas diferentes.
***The Road to Los Angeles*** ("Camiño a Los Angeles") é unha novela escrita en 1933 polo italo-americano John Fante, publicada por vez primeira en 1985. É o primeiro volume (o cuarto por orde de publicación) da tetraloxía con Arturo Bandini como protagonista.

Trama
-----

Arturo Bandini é un rapaz de dezaoito anos, orfo de pai (aínda que Svevo aparece na precuela de 1937), que vive coa súa nai enferma e coa súa irmá Mona, fanática relixiosa. O seu soño é ser un grande escritor, pero traballa nunha fábrica de conservas, sendo esta a única fonte de ingresos do fogar tras a morte do seu pai, xunto con algunhas achegas do irmán da nai.

Le autores como Friedrich Nietzsche ou Oswald Spengler, pero só por pura megalomanía, pois non entende a metade. Estas lecturas sérvenlle para ter unha falsa erudición verbal, con moitos termos cultos pero libre de substancia, o que fai que se ridiculice a si mesmo.

Colecciona imaxes eróticas de mulleres espidas, ás que idolatra como deusas. Porén, un día destrúeas nun ataque de moralidade, que lle chega por unha frustración contra a intolerancia monacal perenne da súa irmá e as responsabilidades inquietantes da nai.

Narración
---------

Arturo é un rapaz novo, megalómano, groseiro, racista e intolerante. O autor parece delinear un antiheroe negativo, mesquiño e soberbio, pero o que emerxe é un personaxe que se ri dos seus propios gromos neuróticos, mal adaptado ás convencións da vida civilizada.

A obra está narrada en primeira persoa, pero isto non contribúe á identificarse co protagonista: a fina e áspera ironía que xorde do contraste entre as intencións claras de Arturo e os acontecementos que finalmente teñen lugar. A narración converte a novela nunha sátira da forma de ver o mundo solipsista e egocéntrico, fronte ao mundo real ao que non logra adaptarse

A trama desenvólvese nos Ánxeles (California), entre o barrio pobre onde viven e a factoría conserveira situada no peirao. Está ambientada a comezos da década de 1930, durante a Gran Depresión.

| * v
* c
* e
Libros de John Fante |
| --- |
| Tetraloxía de Arturo Bandini | 
* *The Road to Los Angeles* (1936)
* *Wait until Spring, Bandini* (1937)
* *Ask the Dust* (1939)
* *Dreams from Bunker Hill* (1982)

 |
| Outras obras | 
* *Dago Red* (1940)
* *Full of Life* (1952)
* *A irmandade da uva* (1977)
* *The Wine of Youth* (1985)
* *1933 Was a Bad Year* (1985)
* *West of Rome* (1986)
* *The Big Hunger* (2000)

 |
| Guións | 
* *Walk on the Wild Side*
* *Something for a Lonely Man*
* *The Reluctant Saint*
* *Jeanne Eagels*
* *Maya*
* *My Man and I*
* *Youth Runs Wild*

 |