recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Cambios producidos na illa durante as Devastacións de Osorio (1605-1606).
As **devastacións de Osorio** é o nome co que se coñece a orde do rei de España, Filipe III, ao gobernador da Española (nese entón Antonio de Osorio) de despoboar a parte occidental da illa para trasladala cara á parte próxima de Santo Domingo entre 1605 e 1606 como forma de aniquilar o contrabando na zona. Coa poboación desprazada, fundáronse os novos municipios de Monte Plata e Bayaguana.Tan importante chegou a ser o contrabando na Española que a comezos do século XVII a maior parte da súa produción era adquirida por franceses, ingleses e holandeses e, en menor medida, portugueses, os cales atracaban os seus barcos o máis lonxe posíbel da cidade de Santo Domingo, onde se asentaba a burocracia real.

As zonas preferidas eran o norte e a occidental, cos portos de Puerto Plata, Monte Cristi, Bayajá e La Yaguana, onde o comercio ilegal chegou a ter un carácter regular coa anuencia e complicidade das propias autoridades locais. Os propietarios dos fatos gandeiros radicados no resto da illa (incluídos os da cidade de Santo Domingo) preferían levar as súas reses até esas zonas e vender os seus coiros aos contrabandistas, xa que recibían un mellor prezo.

A Coroa Española considerou que lle prexudicaban o contrabando e a penetración cultural e relixiosa luterana, coa introdución de Biblias protestantes que se verificaron na *Banda del Norte* (a rexión do contrabando), onde se efectuaban bautizos protestantes con padriños estranxeiros, todo o cal xustificaba as devastacións.

Os franceses aproveitaron as devastacións e, a través da Compañía das Indias Occidentais, apoderáronse da illa Tortuga e estabeleceron un dominio absoluto expulsando os demais grupos de aventureiros. Os españois co fin de evitar a extensión do dominio francés na illa repoboaron de novo a cidade de Hincha en 1704 e fundaron San Rafael de la Angostura en 1761 e San Miguel de la Atalaya en 1768, pero non puideron evitar que, os franceses comezasen un proceso de migración cara a parte oeste da illa de Santo Domingo que, finalmente, se convertería na colonia francesa de Saint-Domingue (hoxe en día Haití), que sería recoñecida por España no Tratado de Aranjuez (1777).

Notas
-----

1. ↑  Ver: , 25 de decembro de 2013
2. 1 2  Alejandro Paulino Ramos: Devastaciones de Osorio, 1605-1606 y la Iglesia Católica, en , 25 de decembro de 2013.
3. 1 2  Solís, Ubaldo (20 de setembro de 2012). "LAS DEVASTACIONES DE OSORIO, 1605-1606: DESPOBLACIONES Y DEVASTACIONES DE OSORIO". *lacomunidad.elpais.com* (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 29 de outubro de 2013. Consultado o 17 de outubro de 2022.
**Basehead**, tamén coñecida como **dc Basehead** e **Basehead 2.0**, é unha banda estadounidense de rock alternativo formada por Michael Ivey en 1992. Ivey é o compositor e líder do grupo, engargándose das voces e de varios instrumentos. O seu álbum de estrea de 1992, *Play with Toys*, gravouse na casa de Ivey con varios músicos de estudio. Ivey formou unha banda de xira para os directos e esa banda realizou o segundo disco, *Not in Kansas Anymore*. No presente o grupo está formado por Ivey, o batería Aaron Burroughs e o baixista Brendan Ciotta.

Basehead foi loubada polo seu son distinivo e as súas letras. A música do grupo incorpora elementos de varios xéneros, como blues, funk, hip hop e rock. As letras de *Play with Toys* e *Not in Kansas Anymore* céntranse en temas como o uso de alcol e cánnabis, depresión, filosofía, política e relacións. Co lanzamento en 1996 de *Faith*, as letras comezaron a centrarse en temas cristiáns.

Discografía
-----------

### Álbums

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Play with Toys* | 1992 | Imago Records |
| *Not in Kansas Anymore* | 1993 | Imago Records |
| *Faith* | 1996 | Imago Records |
| *In the Name of Jesus* | 1998 | Union of Vineyard Workers |
| *dc Basehead* | 2002 | Union of Vineyard Workers |
| *Rockalyptic Music* | 2007 | Union of Vineyard Workers |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina da banda

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2886725
* WorldCat
* VIAF: 123318809
* AllMusic: mn0000141500
* Discogs: 43084
* ISNI: 0000 0001 1481 0731
* LCCN: no2008037815
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 495520

 |
**Colecistectomía** é unha intervención clínico-cirúrxica consistenten na exéresis ou extracción da vesícula biliar. Malia terse desenvolvido técnicas non cirúrxicas, é a técnica máis común para tratar as distintas afeccións da vesícula biliar. As posibilidades cirúrxicas a colecistectomía por vía laparoscópica e a cirurxía aberta. Esta última foi a técnica empregada historicamente, máis invasiva e cruenta. Na actualidade a tendencia é a empregar a vía laparoscópica.

Indicacións
-----------

As indicacións que se teñen en conta para realizar este tipo de intervención, é en doentes que posúan unha ou máis das seguintes doenzas e/ou condicións da vesícula como:

1. Cálculos biliares (colelitiase).
2. Inflamación por infección (colecistite).
3. Dor abdominal intensa por mor dun cólico de vesícula.
4. Bloqueo dos condutos biliares (obstrución biliar).

O resultado da colecistectomía é habitualmente satisfactorio. Os síntomas desaparecen por completo no 90% dos pacientes.

Riscos
------

Os riscos aos que se ven sometidos os doentes intervidos dunha colecistectomía son os riscos de calquera intervención baixo anestesia xeral:

* Reaccións á medicación.
* Problemas respiratorios.
* Hemorraxias.
* Infeccións.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q638774
* GEC: 0091708
* JSTOR: laparoscopic-cholecystectomy
* MAG: 2776641081

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D002763
* MeSH: E04.210.120.172

 |
**Camilo Saco López**, nado en Ousende (O Saviñao) cara en 1903 e finado en 1995, foi un mestre e político galego.

Traxectoria
-----------

Ingresou canda o seu irmán Cesáreo no Seminario Menor de Monterroso. En 1919 pasaron ao Seminario Maior de Lugo onde fixeron catro anos de estudos eclesiásticos. Cara a 1923 deixaron o Seminario e pasaron a estudar o Bacharelato no Instituto de Lugo. Foi vogal da Organización Republicana Lucense en 1931 e presidente do Grupo Galeguista de Monforte de Lemos en 1936.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 20 de xullo e encarcerado, xunto ao seu irmán Cesáreo no cárcere de Lugo. Foron xulgados por rebelión na causa 176/36 e condenados a cadea perpetua. O 20 de marzo de 1937 foron trasladados ao cárcere da Coruña onde desenvolveron un intenso labor pedagóxico entre os presos. Posto en liberdade o 2 de xullo de 1940. Foi apresado en Madrid en 1946, xunto co seu irmán Cesáreo e Ramón Piñeiro, e encerrado no cárcere de Alcalá de Henares, no que permaneceu ata 1948. Despois foi mestre en Monforte de Lemos.

Nas eleccións municipais de 1979 presentouse como número 5 na candidatura de Unidade Galega á alcaldía de Monforte, pero non foi elixido concelleiro.

Notas
-----

1. ↑  *BOP Lugo*, 2-3-1979, p. 4.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Saco Pérez, Fernando (2006). *Os irmáns Saco ou a loita galeguista baixo o franquismo*. Vigo: A Nosa Terra. ISBN 978-84-8341-042-4.

### Ligazóns externas

* 

* Camilo Saco López na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha en Represión franquista en Lugo
Bayezid I
**Bayezid I**, nado en 1354 e finado o 8 de marzo de 1403, foi sultán otomán de 1389 até 1402.
Despois do asasinato do seu pai, Murad I, Bayazid volvese no cuarto sultán otomán, desfacéndose inmediatamente do seu irmán Yakub. Unha das súas primeiras medidas é asasinar os prisioneiros serbios capturados na primeira batalla do Kosovo, como vinganza pola morte do pai. Aínda así, consegue un acordo de paz co líder de Serbia, dando a estes unha autonomía considerábel. Estende o dominio otomán até a Anatolia e, en 1391, cerca Constantinopla, nun cerco que vai durar 10 anos. En 1396 bate aos cruzados liderados por Sexismundo I, emperador do Sacro Imperio, que foran convocados polo emperador bizantino Xoán V Paleólogo. Xoán chega mesmo a fuxir de Constantinopla, mais en 1401 os mongois, liderados por Tamerlán, declaran a guerra aos Otomás, obrigando a Bayazid I a pasar Constantinopla para segundo plano. O 20 de xullo de 1402, Bayezid é derrotado e capturado polos mongois na Batalla de Ancara. Morre no cativerio en 1403, deixando un baleiro.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Historia*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Bayezid I*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q128358
* WorldCat
* VIAF: 1467021
* AAT: 300021640
* BRE: 1858137
* CERL: cnp00567139
* DeutscheBio: 121955419
* EBID: ID
* FAST: 1807132
* GEC: 0006761
* GND: 121955419
* LCCN: n85327215
* NNDB: 000113058
* SUDOC: 189876581

 |
**Camilo Vila Rodríguez**, nado na Habana o 26 de xullo de 1915, foi un empresario cubano, de orixe galega, que foi o derradeiro presidente do Centro Galego da Habana.

Traxectoria
-----------

Naceu en Cuba, sendo o maior dos tres fillos dunha parella de inmigrantes galegos, natuaris da parroquia Santa María de Mosteiro, no concello lucense de Guntín. Estudou no Centro Galego da Habana e fundou varios negocios, participando nas actividades da emigración galega na illa. Foi presidente de honra da asociación Naturales de Ortigueira, e en 1959 presentou a súa candidatura á presidencia do Centro Galego, polo partido Acción Social, sendo elixido presidente. Foi o primeiro presidente do Centro Galego nacido en Cuba.

Presidiu o Centro Galego durante dous anos, ata a intervención do centro en 1961 polo goberno revolucionario de Fidel Castro. Ese mesmo ano enviou a Miami ao seu Camilo, dentro da Operación Peter Pan organizada polo goberno dos Estados Unidos, despois de ter enviado xa á súa filla Araceli. En 1962 foise a súa muller, e en 1964 o propio Camilo marchou para España, instalándose finalmente en Porto Rico, onde morreu en 1997.

O seu fillo Camilo Vila, é cineasta, e un dos seus filmes, *City of Gardens*, foi estreado no Festival Internacional de Cannes.

Notas
-----

1. 1 2 3  Cid, Felipe (15 de setembro de 2021). "Camilo Vila Rodríguez, primero y último presidente del Centro Gallego de La Habana". *La Región* (en castelán). Consultado o 15 de setembro de 2021.
2. ↑  Barros, Manuel (8 de xullo de 2008). "‘Naturales de Ortigueira’ en Cuba recuerda a sus fundadores en el 80 aniversario de la entidad" (en castelán). Consultado o 15 de setembro de 2021.
3. ↑  "Da Habana traio un mandado...". *El Correo Gallego* (en castelán). 26 de novembro de 2006. Consultado o 15 de setembro de 2021.
4. ↑  "El cineasta cubano Camilo Vila estrenará en Cannes su película "City of Gardens"" (en castelán). 9 de maio de 2011. Consultado o 15 de setembro de 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q108555442
* IMDb: nm0897307
* TMDb: 167436

 |
***City of Evil*** é o terceiro álbum de estudio da banda americana Avenged Sevenfold. Caracterízase por ser o primeiro deles feito cunha grande discográfica, Warner Bros. Records.

Características
---------------

Foi publicado o 7 de xuño de 2005. Neste álbum a banda afástase do estilo metalcore dos álbums anteriores, adoptando un estilo hard rock e heavy metal, máis característico de bandas, como por exemplo Guns N' Roses, favoritas dos integrantes. Meses antes da gravación do álbum, o cantante M. Shadows, estivo a mellorar a súa voz co adestrador vocal Ron Anderson (famoso por traballar con Axl Rose de Guns N' Roses ou Chris Cornell de Soundgarden entre outros). Despois da saída do álbum, espallouse o rumor de que a razón pola que M. Shadows deixara de berrar, fora pola operación á que tivera que someterse tralo "Warped Tour 2003", mais o produtor Andrew Murdock desmentiuno dicindo que cando coñecera a banda en Sounding the Seventh Trumpet, M. Shadows díxolle que querían un álbum con berros, o seguinte metade berros-metade cantando e despois dese un completamente cantado, que xa non quería berrar máis.

Listaxe de cancións
-------------------

1. "Beast and the Harlot" – 5:40
2. "Burn It Down" – 4:58
3. "Blinded in Chains" – 6:34
4. "Bat Country" – 5:13
5. "Trashed and Scattered" – 5:53
6. "Seize the Day" – 5:32
7. "Sidewinder" – 7:01
8. "The Wicked End" – 7:10
9. "Strength of the World" – 9:14
10. "Betrayed" – 6:47
11. "M.I.A." – 8:46

Tódalas cancións foron escritas por Avenged Sevenfold.
Destaca a colaboración de Brian Haner, Sr. (pai de Synyster Gates e tamén coñecido por Papa Gates ou Guitar Guy) no solo de guitarra acústica da canción "Sidewinder".

Videografía
-----------

O 4 de maio de 2005 publícase un vídeo promocional da canción "Burn It Down" feito do mesmo xeito que o da canción "Unholy Confessions" do álbum Waking the Fallen, con imaxes dunha actuación da banda pero o son é dobrado. O 28 de xullo de 2005 publican o seu primeiro vídeo profesional para a canción "Bat Country", dirixido por Marc Klasfeld. O 6 de xaneiro de 2006 publican un vídeo para a canción "Beast and the Harlot", dirixido por Tony Petrossian. E por último o 6 de xuño de 2006 publican o vídeo da canción "Seize the Day", dirixido por Wayne Isham.

Créditos
--------

* M. Shadows – voz
* Synyster Gates – guitarra principal,coros e guitarra acústica en "Seize the Day"
* Zacky Vengeance – guitarra rítmica
* Johnny Christ – baixo
* Jimmy "The Rev" Sullivan – batería, coros e piano en "Seize the Day"
* Producido por Andrew Murdock e Avenged Sevenfold, coa produción adicional de Fred Archambault e Scott Gilman
* Mesturado oor Andy Wallace
* Masterizado por Eddie Schreyer
* Orquestración por Scott Gilman, Synyster Gates, e M. Shadows
* Brian Haner, Sr. – guitarras adicionais, pedal steel guitar, solo de guitarra acústica esquerdo en "Sidewinder"

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1641886
* AllMusic: mw0000208703
* Discogs: 137131
* MetroLyrics: ID
* MusicBrainz: ID

 |
**Camilo Blanes Cortés**, máis coñecido artisticamente como **Camilo Sesto**, nado en Alcoi (Provincia de Alacant) o 16 de setembro de 1946 e finado o 8 de setembro de 2019, foi un compositor, cantante e produtor musical español. Acadou sona pola súa interpretación na ópera-rock *Jesucristo Superstar*.

Traxectoria
-----------

Era fillo de Eliseo Blanes e Joaquina Cortés, procedente dunha familia humilde. Iniciouse no mundo da música no coro do seu colexio. A mediados da década de 1960 formou parte do grupo pop Los Dayson, cantando en vodas e bautizos pola comarca, interpretanndo cancións de The Beatles, Bee Gees ou o Dúo Dinámico. Logo de editar un disco, en 1965 viaxan a Madrid para participar no concurso de Televisión Española *Salto a la Fama*, onde interpretaron "Flamenco", de Los Brincos. Camilo Sesto quedou na capital tras esta actuación, tocando instrumentos e facendo coros para outros músicos. En 1966 Sesto pasou a formar parte de Los Botines, cos que en 1967 participou na rodaxe da versión cinematográfica española de *El flautista de Hamelín*, protagonizada por Miguel Ríos.

Despois de facer o servizo militar en Almería, e cantar coros para Juan Pardo, en 1970 comezou a súa carreira en solitario como "Camilo Sexto" (con "x"). O propio Juan Pardo produciu o seu primeiro disco, con dous temas: "Llegará el verano" e "Sin dirección". En 1971 modifica o seu nome artístico, pasando ao definitivo "Camilo Sesto". Aparece na Televisión Española como solista interpretando "Buenas noches", adaptación pop da célebre canción de berce de Johannes Brahms.

Na década de 1970 publicou varios discos, e participou en concursos como Canción 71, Festival da Canción do Atlántico en Puerto de la Cruz, o II Festival OTI da Canción ou o Festival de Viña del Mar. En 1975 estreou *Jesucristo Superstar* no teatro Alcalá-Palace de Madrid, obra orixinal de Andrew Lloyd Webber.

Proseguiu a década de 1980 con numerosas actuacións nos EUA e en Latinoamérica, ao tempo que seguiu compoñendo novos temas e editando discos. Na década de 1990 reduciu notablemente o seu número de actuacións por mor de problemas hepáticos. En 2000 gravou o musical de *The Phantom of the Opera*, de Andrew Lloyd Webber, se ben non se puido chegar a publicar o CD. Coa chegada de *Operación Triunfo*, compuxo varios temas para David Bustamante, e en 2002 lanzou o álbum *Alma*, co sinxelo *Mola mazo*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Camilo Sesto Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1029506
* WorldCat
* VIAF: 53176397
* Allmovie: p64600
* AllMusic: mn0000540139
* AlloCiné: 500973
* BNE: XX862457
* BNF: 142263400
* DBE: camilo-blanes-cortes
* Discogs: 444653
* Europeana: ID
* FAST: 200067
* Genius: Camilo-sesto
* GND: 134520122
* IMDb: nm0785975
* ISNI: 0000 0001 1444 2027
* LCCN: n86120467
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 498762

 |
O Tormo Alto, exemplo de erosión diferencial na Ciudad Encantada de Cuenca.
A **Ciudad Encantada** é unha paraxe natural de formacións rochosas calcarias formadas ó longo de miles de anos. Localízase preto de Valdecabras, no termo municipal de Cuenca (España), nunha ampla zona de piñeirais da parte meridional da serranía conquense e a unha altitude de 1.500 metros. Está situada nunha leira privada á cal se pode acceder previo pago de 5€.

Foi declarada Sitio Natural de Interese Nacional o 11 de xuño de 1929. A acción da auga, o vento e o xeo fixo posible este fenómeno cárstico. A heteroxeneidade das rochas en canto á súa morfoloxía, composición química e grao de dureza é o que permitiu o desgaste desigual das mesmas polos elementos atmosféricos. Ás caprichosas e espectaculares formacións existentes hai que sumar lapiaces, dolinas e sumidoiros.

Comparte estas características especialmente con "Los Callejones", paraxe situada no termo municipal de Las Majadas. Ambos os lugares forman parte do Parque natural Serranía de Cuenca, creado mediante a Lei da Comunidade Autónoma de Castela-A Mancha 5/2007.

Notas
-----

1. ↑  Ley 5/2007 de la Junta de Comunidades de Castilla-La Mancha.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ciudad Encantada Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1094352
* GeoNames: 8063218
* WDPA: 389021

 |
Igrexa parroquial de Canedo.
**Canedo** foi un antigo concello de Galicia que funcionou como unidade administrativa entre 1836 e 1943.

Xeografía
---------

Canedo era un concello limítrofe co de Ourense; o linde entre ambos era o río Miño, con Canedo situado na marxe dereita (ao norte) e Ourense na esquerda (ao sur). Comprendía nove parroquias: Arrabaldo, Beiro, Canedo, Cudeiro, O Castro de Beiro, Palmés, Santiago das Caldas, Untes e Vilar de Astrés.

A capital era a entidade de poboación que se coñecía como Ponte Canedo, na parroquia de Santiago das Caldas.

Historia
--------

A mediados do século XIX, coa inauguración da estrada de Vigo en 1863 e a de Santiago en 1870, a localidade de Ponte Maior e os diversos lugares das Caldas desenvolveron unha grande actividade económica e un novo tecido urbanístico. O feito de ser Canedo un concello que deixaba libre tránsito de mercadorías facilitou que a vila que existía ao pé da ponte Vella comezase a medrar. A competencia co comercio da capital motivou que xa en 1865 se intentase, sen éxito desa feita, a anexión ao concello de Ourense.

Cando se inaugurou o ferrocarril, o Goberno decidiu construír a estación de Ourense na localidade da Ponte, no concello de Canedo. Ao redor da estación fóronse establecendo comerciantes, hospedaxes e casas de comidas, axencias de transportes, talleres, pequenas industrias, mestres de obras e artesáns, servizos etc.

Os comerciantes e políticos de Ourense retomaron a idea da anexión. En 1926 formouse unha comisión mixta Ourense-Canedo para fixar as bases dunha posible fusión, pero un levantamento popular fixo que se esquecese o tema. Ao rematar a guerra, en 1940, impúxose a anexión, que pasou por diversos avatares e foi derrogada. Finalmente, coa intervención do gobernador civil, acabou por materializarse en 1943.

Notas
-----

1. ↑  "Canedo foi un Concello independente na provincia de Ourense". *canedo.eu*. Consultado o 2021-04-11.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Temas de Canedo
**Camilo Placer Bouzo**, nado en Ourense en 1854 e finado na mesma cidade o 5 de novembro de 1887, foi un xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Colaborou en *El Heraldo Gallego*. Estudou Dereito nas Universidades de Santiago de Compostela e Oviedo. Marchou a Madrid, onde colaborou en *La Ilustración Gallega y Asturiana*, foi redactor de *Los Debates*, secretario da redacción de *La Europa*, que tamén dirixiu, fundou e dirixiu *El Norte*, *La Época*, *El Debate* e *La Libertad*. Escribiu o folleto *La Izquierda Dinástica*, asinado co pseudónimo Mr. Wigh, que deu orixe ao Partido Demócrata-Dinástico. Despois fundou o periódico *El Resúmen*.

Obras
-----

* *Juvenilia*, 1893, Biblioteca Gallega.

Notas
-----

1. ↑  *El Regional*, 8-11-1899, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Alonso, Benito F. (1887). "Camilo Placer Bouzo". *Galicia. Revista Regional* (12): 303–310. Arquivado dende o orixinal o 07 de febreiro de 2016. Consultado o 06 de febreiro de 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25510348
* BNE: XX1549546

 |
**Ramón Camilo Varela Mariño** é un médico e político galego, do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Médico destinado a Val do Dubra, Varela Mariño foi elixido concelleiro en 1991 como número 5 nas listas do Partido Popular, encabezadas por Juan Manuel Baleato. Nas seguintes convocatorias foi o número 2 e man dereita do alcalde. Ao renunciar este en outubro de 2011 logo dunha sentenza de inhabilitación, Camilo foi elixido para a alcaldía, se ben por estar de vacacións tardou uns días en poder tomar posesión, e foi substituído temporalmente por Rosa Parafita. 

No 2015 o PPdeG perdeu as eleccións, pasando 6 a 3 edís, en parte por unha escisión cara a TEGA, gañando Anova os comicios e sendo elixido alcalde en minoría o seu candidato, Antonio Negreira Noya. Desta forma situouse na oposición todo o mandato, e no 2019 retirouse da primeira liña política.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Juan Manuel Baleato** |  **Alcalde de Val do Dubra** 2011 - 2015 | Sucesor:**Antonio Negreira Noya** |

Notas
-----

1. ↑  Camilo Varela será el alcalde de Val do Dubra tras la condena de Baleato, *La Voz de Galicia*, 11/10/2011.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Val do Dubra
En psicoloxía, o **efecto Zeigárnik** prodúcese cando unha actividade que foi interrompida pode ser lembrada máis facilmente. Postúlase que as persoas lembran mellor as tarefas interrompidas ou non terminadas que as tarefas completadas. Na psicoloxía da Gestalt, o efecto Zeigárnik utilizouse para demostrar a presenza xeral dos fenómenos Gestalt: non só aparecen como efectos perceptivos, senón que tamén están presentes na cognición.

O efecto é chamado así pola psicóloga soviética Bliuma Zeigárnik.

Historia
--------

A psicóloga rusa Bliuma Zeigárnik estudou o fenómeno por primeira vez despois de que o seu profesor e psicólogo da Gestalt, Kurt Lewin notase que un camareiro tiña mellores recordos dos pedidos aínda non pagos. Con todo, despois de completar a tarefa (despois de que todos pagasen) non puido lembrar máis detalles dos pedidos. Zeigárnik deseñou entón unha serie de experimentos para descubrir os procesos subxacentes a este fenómeno. O informe sobre a súa investigación foi publicado en 1927, na revista *Psychological Research*.

A utilidade do recordo pode explicarse mediante a teoría de campo de Lewin: unha tarefa xa iniciada estabelece unha tensión específica da tarefa, o que mellora a accesibilidade cognitiva dos contidos relevantes. A tensión alíviase ao completar a tarefa, mais persiste de se interromper. A través da tensión continua, o contido faise máis facilmente accesíbel e pode ser lembrado facilmente.

O efecto Zeigárnik suxire que os estudantes que interrompen o seu estudo para realizar actividades non relacionadas (como estudar un tema diferente ou xogar), lembrarán o contido mellor que os estudantes que completan as sesións de estudo sen un descanso (McKinney 1935; Zeigarnik 1927).

Críticas
--------

A fiabilidade do efecto foi obxecto de certa controversia.

Varios estudos, realizados máis tarde noutros países, tentando replicar o experimento de Zeigarnik, non atoparon diferenzas significativas no recordo entre as tarefas "terminadas" e "inacabadas" (por exemplo, Van Bergen, 1968).

Notas
-----

1. ↑  Koffka, Kurt, 1886-1941, (2014). *Principles of Gestalt psychology*. Mimesis International. ISBN 88-575-2393-4. OCLC 881890728. Consultado o 2020-10-26.
2. 1 2  Lewin, Kurt, 1890-1947. ([2007]). *Dynamic theory of personality : selected papers*. [Read Books]. ISBN 1-4067-6390-X. OCLC 156864835. Consultado o 2020-10-25.
3. ↑  Einstein, Gilles O.; McDaniel, Mark A.; Williford, Carrie L.; Pagan, Jason L.; Dismukes, R. Key (2003). "Forgetting of intentions in demanding situations is rapid." (en inglés) **9** (3): 147–162. ISSN 1939-2192. doi:10.1037/1076-898X.9.3.147. Consultado o 2020-10-26.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q184812
* GEC: 0073213
* MAG: 2780953698

 |
O **efecto Ferranti** é un aumento na tensión no extremo receptor dunha liña eléctrica de transporte respecto á tensión no extremo xerador, é dicir, produce caídas de tensión nas liñas de valor negativo. Ocorre cando a liña está pouco cargada ou ben cando a carga está desconectada.

Características
---------------

Este efecto débese á indutancia (debida á corrente de carga) e á capacitancia da liña e será maior canto maiores sexan a lonxitude da liña e a tensión aplicada. O aumento de tensión relativo é proporcional ó cadrado da lonxitude da liña. O efecto Ferranti é moito máis intenso en liñas subterráneas debido á súa elevada capacidade, incluso en liñas curtas.

Este fenómeno foi descuberto polo enxeñeiro británico de orixe italiana Sebastian Ziani Ferranti nunha liña eléctrica deseñada por el a finais do século XIX e atribuíuno á interacción dos debandados do transformador coa capacidade do cable.

Notas
-----

1. ↑  "Line-Charging Current Interruption by HV and EHV Circuit Breakers, Carl-Ejnar Sölver, Ph. D. and Sérgio de A. Morais, M. Sc." (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 26 de xaneiro de 2007. Consultado o 20 de xaneiro de 2011.
2. ↑  "A Knowledge Base for Switching Surge Transients, A. I. Ibrahim and H. W. Dommel" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 12 de maio de 2006. Consultado o 20 de xaneiro de 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q268403
* GEC: 0026668
* MAG: 137922872

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Clave.
Partes do arco "clásico", de medio punto, en pedra.
A **clave** (ou **chave**) é a doela central dun arco, ou unha bóveda. Adoita ser de maiores dimensións que as demais doelas, e a miúdo está decorada, pero non por razóns funcionais senón estéticas.

Características
---------------

A clave, do mesmo xeito que as doelas, susténtase debido á forma destas pezas, pois as súas caras laterais, cortadas en ángulo, transmiten lateralmente parte das tensións, equilibrándoo, e evitando que se esborrallen baixo unha carga vertical. A tensión horizontal da doela inferior transmítese ao muro, ou a outro arco, e a vertical transmítese ao muro ou a un alicerce.

A última peza que se coloca na construción dun arco é a clave. Ata que esta non se atopa colocada no seu lugar é necesario apear (soster) as doelas do arco, posto que se atopa inestable. Para iso utilízase unha cimbra, unha estrutura de madeira, ou metal, con forma de arco, que sustenta as doelas e só se retira unha vez completado o arco, ao colocarse a clave.

Galería
-------

* Clave na cripta da Catedral de Santiago de Compostela.Clave na cripta da Catedral de Santiago de Compostela.
* Clave estelada da bóveda lateral da Igrexa de San Pedro de Sandoval de la Reina (Burgos).Clave estelada da bóveda lateral da Igrexa de San Pedro de Sandoval de la Reina (Burgos).
* Clave cunha representación de Xesús de Nazaret no castelo de Malbork ou  Mariemburgo en Polonia.Clave cunha representación de Xesús de Nazaret no castelo de Malbork ou Mariemburgo en Polonia.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Clave Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q220919
* AAT: 300001183
* BRE: 1987276
* EBID: ID
* GEC: 0168903
* GND: 4208519-6
* LCCN: sh85072133

 |
A orografía obriga a masa de aire a ascender, condensando o vapor de auga e producindo choivas. Na outra ladeira da montaña (sotavento) o aire, xa seco, descende aumentando rapidamente a presión atmosférica e a temperatura.
O **efecto Föhn**, tamén transcrito **Foehn**, é o nome que recibe o vento cálido e seco que bufa en sotavento dunha cordilleira. O Föhn foi descrito por primeira vez no Tirol, onde recibiu este nome.

Este vento prodúcese en relevos montañosos cando unha masa de aire cálido e húmido é forzada a ascender para salvar ese obstáculo. Isto fai que o vapor de auga se arrefríe e experimente un proceso de condensación ou sublimación inversa formando nubes primeiro e precipitándose deseguido nas ladeiras de barlovento (nubes e choivas orográficas). Cando isto ocorre existe un forte contraste climático entre ambas as vertentes, con grande humidade e choiva a barlovento, mentres que a sotavento o tempo está despexado e a temperatura aumenta polo proceso de compresión adiabática. Este fenómeno está motivado porque o aire xa seco e cálido descende rapidamente pola ladeira, quecendo a medida que aumenta a presión ao descender.

Efectos
-------

En Galicia, esta situación de ventos é frecuente no Alto do Fiouco, provocando o peche da autovía A-8 a barlovento, mentres a sotavento, xa na Terra Chá, o tempo está despexado.

Nomes
-----

O vento Föhn recibe distintos nomes en función do lugar onde se produce, como o *chinook* nas Montañas Rochosas. En España chámaselle *airín de les castañes* en Asturias, *abriguna* en Cantabria, *solano* en Castela, *levante* no estreito de Xibraltar, *cierzo* no Val do Ebro, ou *fogony* no Pireneo catalán.

Notas
-----

1. ↑   consultado o 30 de xullo de 2016

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12314
* BNF: 120648910
* EBID: ID
* FAST: 936827
* GEC: 0232653
* GND: 4154931-4
* HDS: 007777
* LCCN: sh85049627
* MAG: 2776632058
* Treccani: fohn

 |
**Disentería** (anteriormente coñecido como **fluxo** ou **fluxo de sangue**) é un trastorno inflamatorio do intestino, especialmente do colon, que produce diarrea grave que contén moco e/ou sangue nas feces. Se non se trata, a disentería pode ser fatal.

A disentería é causada xeralmente por unha infección bacteriana ou de protozoos ou a infestación de parasitos, pero tamén pode ser causada por un irritante químico ou unha infección viral. As dúas causas máis frecuentes son a infección cun bacilo do grupo *Shigella*, e a infestación dunha ameba histolítica, *Entamoeba*. Cando é causada por un bacilo chámase disentería bacilar, e cando é causada por unha ameba chámase disentería amebiana.

Ademais disto, a disentería por *Shigella* ou disentería bacilar pode dar signos menínxeos que son confundidos cunha meningoencefalite: esta era a causante de epidemias nos barcos na antigüidade; así mesmo nas grandes guerras, en ocasións era a causante de máis mortes que as que causaba a propia guerra.

Tipos
-----

A enfermidade disentérica ou síndrome disentérica pode ter diferentes etioloxías:

1. De orixe bacteriano: *Escherichia coli* enteroinvasiva, *Yersinia enterocolitica* e *Shigella* cos seus 4 serotipos; *boydii*, *flexnery*, *soneii* e *dysenteriae*.
2. De orixe parasitaria: *Entamoeba histolytica* e en nenos, *Balantidium coli*. Esta na época romana aliviábase con xema de ovo. Era unha recomendación do médico romano Plinio o Vello.

Síntomas
--------

* Febre: preséntase bruscamente alcanzando os 40 °C
* Mialxia
* Astenia
* Diarrea acuosa con cólicos
* Sangrado dato predominante.
* Moco
* Pus
* Tenesmo
* Cefalea
* Dor abdominal
* Vómito

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q129279
* BNCF: 32868
* BNE: XX555240
* EBID: ID
* GEC: 0099399
* GND: 4178684-1
* JSTOR: dysentery
* LCCN: sh85040334
* NDL: 00570574

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DOID: DOID:12384
* ICD-10: A09.0
* MeSH: D004403
* MeSH: C06.405.205.331
* UMLS: C0013369

 |
**Tazhutdin de Batlaich**, máis coñecido como **Chanka**, nado en 1866 en Batlaich e finado en 1909, foi un poeta ávaro, un dos fundadores da literatura ávara.

Traxectoria
-----------

Naceu no seo dunha familia humilde, súa nai era choradeira e cantante popular. Criouno seu avó e estudou  lingua árabe e teoloxía, converténdose en mulla, un profesor na madrasa da súa aldea natal.

### Actividade literaria

A súa é unha poesía humanista, nela chama á emancipación espiritual do ser humano e en moitos dos seus poemas proclamou o dereito da muller á súa felicidade persoal, nunha loita contra os canons obsoletos, tanto patriarcais como relixiosos. Tamén escribiu poemas de tema sociais e elexías.

A súa obra está en íntima conexión coa poesía oral ávara e ao tempo, especialmente nas súas elexías, amosa unha significa influencia da literatura árabe clásica. Ao final da súa vida, xa vivindo en Turquía, deixou os temas mundanos para centrarse nos sentimentos relixiosos. Morreu en 1909 mentres peregrinaba á Meca.

A súa obra esparellouse entre os ávares de xeito oral, e só comezou a publicarse despois da revolución de outubro. En 1963 publicouse *T’asa rishcharal kuchidul* que recolle a súa produción.

Notas
-----

1. ↑  "Tazhutdin" *The Great Soviet Encyclopedia*, 3ª ed. (1970-1979)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25700932
* WorldCat
* VIAF: 38833344
* FAST: 1691414
* LCCN: n2007086224

 |
Cigoto humano
Cigoto humano no 1º día de desenvolvemento cos pronúcleos masculino e feminino visibles e os corpos polares.
O **cigoto** ou **zigoto** é a célula diploide resultante da unión dos núcleos haploides (cariogamia) de dúas células mutuamente compatibles. É o produto inicial da reprodución sexual.

Cigoto animal
-------------

Nos animais, o cigoto chámase *ovo* e resulta da unión de dous gametos: óvulo e espermatozoide. É unha célula totipotente, ou sexa, é capaz de gardar as características xenéticas dos proxenitores, podendo xerar todas as liñaxes celulares do organismo adulto.

A través de varias divisións mitóticas dá orixe a un novo individuo (embrión). A cantidade e a distribución do vitelo varían de acordo co organismo considerado e dependen, inclusive, do tipo de desenvolvemento do embrión.

Cigoto vexetal
--------------

Nas plantas verdes, o cigoto vai dar orixe ao esporófito, a fase diploide que produce esporas; a xerminación desas esporas dá orixe ao gametófito, capaz de producir os gametos haploides. Nas espermatófitas, o cigoto primeiro transfórmase nun embrión que se atopa dentro da semente, pteridófitas, o cigoto desenvólvese directamente na planta adulta.

Nos fungos, o cigoto é a célula resultante da fusión dos núcleos de dúas hifas sexualmente compatibles e dá orixe a unha cigóspora, que produce unha nova hifa cuxos núcleos irán xerar esporas capaces de se desenvolver en novos individuos haploides.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *cigoto*.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *zigoto*.
3. ↑  Biologia - Aula 02 - Os vexetais en scribd.com *(en* *portugués)* A 31 de maio de 2009
4. ↑  Reprodución dos fungos en PortalSãoFrancisco.com.br *(en* *portugués)* A 31 de maio de 2009

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q170145
* BNCF: 39004
* BNF: 11972070z
* BRE: 2878565
* EBID: ID
* GEC: 0152080
* GND: 4328479-6
* JSTOR: zygotes
* LCCN: sh85150089
* MAG: 28748434
* Treccani: zigote

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 72395
* MeSH: D015053
* Uberon: 0000106
* UMLS: C0043544

 |
O Secretario Xeral do PCUS Nikita Khrushchev realizou o discurso durante o 20º Congreso partidario.
O chamado ***discurso secreto***, cuxo nome oficial é **sobre do culto á personalidade e ás súas consecuencias**, é unha famosa intervención do líder soviético Nikita Khrushchev durante o 20º Congreso do Partido Comunista da Unión Soviética, o 25 de febreiro de 1956. Neste denuncianse os crimes de Stalin e a represión durante a chamada Gran Purga nos anos anteriores á segunda guerra mundial.

Este discurso significou o rompemento da liña oficial do partido dos postulados reflectidos no chamado stalinismo, dunha maneira que intentase volver de regreso ao PCUS ao seu leninismo oficial e inicial, instaurando o repudio contra o culto á personalidade.

O seu nome é debido á sesión na cal foi pronunciado, xa que era unha sesión reservada na cal non participaron os invitados estranxeiros do Congreso. Ademais o seu texto orixinal só foi publicado na súa totalidade na gaceta oficial do Comité Central do partido o 3 de marzo de 1989, como produto da apertura realizada por Gorbachov no proceso coñecido como *glásnost*.

Estrutura do discurso
---------------------

A estrutura parcial do discurso é a seguinte:

* Denuncia do culto a Stalin.
	+ Citas dos textos clásicos de marxismo-leninismo polos que se ataca ao culto ao individuo.
	+ Citas do testamento de Lenin e de escritos de Nadezhda Krupskaya nos cales se ataca ao carácter de Stalin.
	+ Antes de Stalin a disputa ideolóxica co Trotskismo era netamente intelectual, e el foi o que introduce o concepto de "inimigo do pobo".
	+ Violación por parte de Stalin das normas sobre o liderado colectivo.
		- Represión contra os "vellos bolcheviques" e os delegados ao XVII Congreso. Dos 1.966 delegados, 1.108 foron acusados de ser contrarevolucionarios, sendo executados 848 deles. Dos 139 membros e candidatos ao Comité Central, 98 foron declarados "inimigos do pobo".
		- Despois da brutal represión, Stalin deixa de considerar as opinións colectivas.
	+ Exemplos da represión stalinista:
		- Creación de probas falsas para acusar aos seus inimigos.
		- Esaxeración do seu rol durante a Gran Guerra Patriótica.
		- Deportación das nacionalidades.
		- Complot dos doutores
		- Creación de pinturas, cancións etc. para gabanza ao líder.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Stalin
* Desestalinización
* Culto á personalidade

### Ligazóns externas

* BBC, *"Cando a URSS "desterra" a Stalin"* *(en inglés)*.
* Texto do Discurso secreto *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1165372
* EBID: ID

 |
Dialectos do napolitano ou italianos meridionais.
O **dialecto abruzo** ou **abruzzese** é un dialecto do grupo napolitano ou italiano meridional falado en Abruzos que se considera de transición co italiano central. A característica fundamental do dialecto abruzzese é a presenza do **e mudo**, o "e" final átono que fai terminar moitas palabras cun son indistinto, amortecido, pero que non chega á supresión total da vocal (allegrìe -> allegri', Ddìe -> Diì', vìe -> vì'). O alfabeto abruzzese inclúe tamén outras dúas letras:

* o **j** (i longa) que substitúe ao italiano **gl** (pajare, bbersajere) e que se duplica se precede a unha vogal tónica (*a paglia* -> *a pajje*);
* o **ç** (c coa cedilla) nas palabras que teñen un son arrastrado semellante a **sci** e **sce**, pero máis amortizado. Para maior claridade é significativo este exemplo: caçe (cacio) e casce (cassa).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lingua napolitana
* *L'Arminuta*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3706539
* BNCF: 3588
* LCCN: sh2013001185

 |
Localización de Casandrea/Potidea
**Casandrea** (en grego antigo Κασσάνδρεια, *Kassándreia*) é unha das cidades máis importantes do antigo Reino de Macedonia, fundada polo diádoco Casandro en -316 mediante sinecismo no lugar da antiga cidade grega de Potidea na Calcídica.

O territorio da cidade abranguía as rexións veciñas de Olinto e de Meciberna ao nordeste, Botidea ao noroeste, e a península de Palene ao sur.

A finais da república, estableceuse alí unha colonia romana sobre o -43 so orde de Bruto polo procónsul Quinto Hortensio Hortato. Debeu haber unha segunda fundación romana na época do Principado, pois o nome oficial da colonia era daquela *Colonia Iulia Augusta Cassandrensis*.

A colonia gozaba do *ius Italicum*. Aparece mencionada en Plinio o Vello (IV, 36) e nas inscricións.

O asentamento, que nunca foi escavado, atópase actualmente na localidade de Nea Potidaia (*Nova Potidea*), no territorio do municipio de Moudaniá.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* F. Papazoglou, *Les Villes de Macédoine à l'époque romaine*, Supplément du BCH 16, Athènes, 1988 ;
* D. Samsaris, *La Colonie romaine de Cassandréa en Macédoine. Colonia Iulia Augusta Cassandrensis*. Dodone 16(1), 1987, 353-437.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q81248
* GND: 4116165-8

 |
**Diamantino García Acosta**, nado en Ituero de Azaba (Salamanca) o 24 de outubro de 1943 e finado en Sevilla o 9 de febreiro de 1995, coñecido como "o cura dos pobres", foi un sacerdote obreiro e un sindicalista español, membro fundador do Sindicato de Obreros del Campo. Súa irmá Asunción é presidenta da Asociación Pro Dereitos Humanos do Menor.

Traxectoria
-----------

A súa familia, de orixe salmantina, emigrou a Sevilla. Estabeleceuse no barrio de Cerro del Águila, netamente obreiro e de emigrantes do rural, arredor da fábrica téxtil HYTASA.

Diamantino estudou o bacharelato no instituto San Isidoro e posteriormente ingresou no seminario de Sevilla. Para custear os estudos, traballou de obreiro en Barcelona, nas minas de Asturias e nunha fábrica de conservas en Bélxica. Tras ser ordenado, foi enviado á comarca da Sierra Sur de Sevilla, cun nomeamento conxunto e en equipo pastoral con outros tres compañeiros: Enrique Priego a Pedrera, Juan Heredia a Gilena, Miguel Pérez a Martín de la Jara e Diamantino a Los Corrales, unha poboación de 4.000 habitantes, formada por latifundios, xornaleiros sen terra e emigrantes temporeiros. Alí comezou a súa actividade ao servizo da xente pobre, xunto a outros curas como Esteban Tabares, párroco de Aguadulce. Ao ver como gran parte da poboación de Los Corrales marchaba a Navarra para a recollida do espárrago por mor do desemprego masivo da zona, decidiu unirse como xornaleiro e temporeiro e renunciou ao seu soldo de cura.

En 1976 fundou xunto cun grupo de xornaleiros, entre eles Diego Cañamero e Juan Manuel Sánchez Gordillo, o Sindicato de Obreros del Campo (SOC), a prol das loitas dos traballadores do campo en Andalucía. En 1979 creou a Candidatura Unida de los Trabajadores (CUT), brazo político do sindicato, para presentarse ás eleccións municipais dese ano.

En 1991 fundou a Asociación Pro Dereitos Humanos de Andalucía (APDHA), pola que foi recoñecido coa Medalla de prata de Andalucía en 1993. Presidente da mesma até o seu pasamento, dedicou os seus últimos anos á defensa dos dereitos humanos, á erradicación da pobreza e ao traballo a prol dos inmigrantes. Compaxinou eses labores cos de párroco das localidades de Los Corrales e Martín de la Jara.

Sempre rexeitou postos políticos. Un deles, por exemplo, foi o de Defensor do Pobo Andaluz, que lle propuxeron uns meses antes de morrer de cancro en 1995.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  «Fallece en Sevilla a los 51 años el cura y líder jornalero Diamantino García». *El País*. 10 de febreiro de 1995.
2. ↑  Aitor M. Carmelo. «El papel de Cañamero en la encrucijada andaluza». *Diagonal*. 22 de xaneiro de 2015.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Artigo sobre Diamantino García *(en castelán)*
* Poder Andaluz, artigo de Diamantino García *(en castelán)*
* Entrevista a Diamantino García Acosta, o cura obreiro *(en castelán)*
* «Diamantino García Acosta: Testimonios de un buen hombre». Canal Sur TV (1995).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5805099
* WorldCat
* VIAF: 86953933
* BNE: XX1184616
* ISNI: 0000 0000 5982 4662

 |
A **cicloxénese explosiva** fai referencia á creación dun ciclón (ou borrasca cando a latitude é media)de maneira moi rápida (en cuestión de horas) e de xeito moi intenso (con caídas de presión moi bruscas). No ano 1980 Sanders e Gyakum caracterizaron as cicloxéneses explosivas como aquelas nas que no seu centro a caída da presión é de aproximadamente 20 milibares en 24 horas (para latitudes coma a de Galicia).

Características
---------------

De xeito sinxelo pode explicarse a formación da cicloxénese explosiva como a combinación entre o afondamento dunha borrasca debido ao choque dunha masa de aire frío cunha de aire cálido e húmido, e as perturbacións do chorro polar (cinto de ventos máximos a unha altura aproximada de 9000 metros)

### Caso do Xynthia

*Artigo principal**:* Ciclón extratropical Xynthia.
Efectos da cicloxénese en Liáns (Oleiros).
Un exemplo da cicloxénese explosiva foi o Xynthia. O sábado 27 de febreiro de 2010 formábase unha depresión ou borrasca ao oeste das Illas Canarias cun centro de 990 mb de presión, Tan só 18 horas despois xa estaba situada no Cantábrico cun centro de 970 mb de presión. É dicir, en menos de 24 horas a presión descendeu 20 mb e a borrasca recorreu miles de km a moita velocidade. Ese sábado, en Galicia, houbo refachos de vento de máis de 130 km/h, chuvias intensas e temporal forte no mar, aínda que as consecuencias máis devastadoras chegaron a Francia con decenas de persoas falecidas.

### Denominación

Os nomes que se lles poñen a estes fenómenos (como Klaus, Xynthia etc…) veñen do Departamento de Meteoroloxía da Universidade Libre de Berlín, que lle permite a calquera persoa "apadriñar" ou dar nome a unha borrasca ou un anticiclón por un módico prezo. Eses cartos empregaranse en fins educativos. Estes nomes carecen de valor oficial para os organismos meteorolóxicos oficiais, pero son moi ben recibidos polo público e polos medios de comunicación.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1063457
* EBID: ID
* MAG: 72319357

 |