recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***O home de Laramie*** (en inglés: *The Man from Laramie*) é unha película do oeste dirixida por Anthony Mann e protagonizada por James Stewart. Tamén foi a primeira película filmada en cinemascope.

Sinopse
-------

Will Lockhart (James Stewart) é un misterioso vaqueiro que chega a Coronado, unha pequena vila de Novo México, coa única obsesión de atopar a persoa que lle vendeu uns rifles ós apaches que causaron a morte do seu irmán. Alí coñecerá ó cacique local, un vello cego chamado Alec Waggoman (Donald Crisp), ó seu desapiadado fillo Dave (Alex Nicol) e ó seu fillo adoptivo Vic Hansbro (Arthur Kennedy). A sede de vinganza de Will o levará a un enfrontamento co clan, especialmente con Dave, quen a piques está de causarlle a morte.

Inspirada na obra de William Shakespeare *O rei Lear*, James Stewart dá vida a un heroe débil e vítima das súas obsesións, moi lonxe do arquetipo de vaqueiro representado por exemplo por John Wayne ou Clint Eastwood. Amais, Mann saca proveito das vantaxes do cinemascope para salientar a violencia e dor das personaxes a través da paisaxe deserta e árida de Novo México.

Elenco de actores
-----------------

* James Stewart: Will Lockhart.
* Donald Crisp: Alec Waggoman.
* Alex Nicol: Dave Waggoman.
* Arthur Kennedy: Vic Hansbro.
* Cathy O'Donell: Barbara Waggoman.
* Aline MacMahon: Kate Canady.
* Wallace Ford: Charley O'Leary.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* *O home de Laramie* na IMDb *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1195497
* AFI: 51581
* Allmovie: v31143
* AlloCiné: 4938
* CineRessources: 44101
* EBID: ID
* FilmAffinity: 661124
* IMDb: tt0048342
* LUMIERE: 24166
* OFDb: 14131
* OMDB: 57225
* Rotten Tomatoes: man\_from\_laramie
* Synchronkartei: 5321
* TMDb: 18264
* TVcom: the-man-from-laramie

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Lirio (homónimos).
Lirios.
O **lirio** ou **mexete** (*Micromesistius poutassou*, Risso, 1827) é un peixe da familia dos gádidos.

Descrición
----------

A cor do dorso é gris azulenta, atenuándose gradualmente ata a cor branca no ventre, cunha pequena mancha negra na base da aleta pectoral ás veces ausente. A lonxitude máxima habitual é duns 22 cm, aínda que se atoparon exemplares de 50 cm (FishBase). A liña lateral é continua ó longo de todo o corpo.

Tres aletas dorsais moi separadas, sen espiñas pero con 24-28 radios brandos; a separación entre a segunda e terceira aletas dorsais é maior que a lonxitude da base da primeira dorsal, e esta característica permite diferenciar esta doutras especies de gádidos. A aleta anal posúe 33-39 radios brandos.

Hábitat e bioloxía
------------------

Distribución da especie
Trátase dunha especie batipeláxica (propia das zonas máis profundas do mar) e oceanódroma (migratoria só en augas salgadas). Vive a profundidades de entre 150 e 3.000 m, aínda que o habitual é entre 300 e 400 m, en augas temperadas do Atlántico Norte, e entre os 79° e os 26° de latitude Norte.

Aliméntase fundamentalmente de pequenos crustáceos, aínda que os individuos de maior tamaño tamén son depredadores de pequenos peixes e cefalópodos.

O lirio é obxecto de pesca e aproveitamento comercial, se ben acadan prezos relativamente baixos. Segundo a Plataforma Tecnolóxica da Pesca *Pesca de Galicia.com*  as capturas de lirio foron moi irregulares nos últimos anos, alcanzando cifras de descarga nas lonxas galegas de 17.000 toneladas en 2009, 9.000 en 2010, só 1.270 en 2011 para volver ascender ata case as 6.000 toneladas en 2012. Os prezos en lonxa oscilaron ó redor de 1 euro/kg durante todos estes anos.

O lirio en Galicia
------------------

Selo das illas Feroe representando un banco de lirios.
Ríos Panisse descarta que o nome veña da planta chamada *lirio* ou do roedor do mesmo nome. Supón que procederá do galego *lirio* co significado de viscosidade, limo, sucidade, e que o nome do peixe sería unha elipse de *peixe de lirio* (é dicir, peixe do limo).

Eladio Rodríguez cita a crenza errónea de Cornide de que o lirio era o salmón desovado, ó que chamaba *zancudo*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* RÍOS PANISSE, M. Carmen: *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia (Invertebrados y peces)*. *Anejo* 7 (1977) de *Verba*.

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Lirio*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Lirio*** |

* Ficha FishBase
* Ficha ITIS

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q743248
* MAG: 2779161984

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Dyntaxa: 206145
* EOL: 211404
* EUNIS: 124012
* FishBase: 31
* Fossilworks: 301384
* GBIF: 2415777
* iNaturalist: 120702
* IRMNG: 10144690
* ITIS: 164774
* NBN: NHMSYS0020752148
* NCBI: 81636
* Plazi: ID
* Soortenregister: 138675
* TAXREF: 68360
* WoRMS: 126439

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: PFH44N2W1F

 |
**Leopoldo Centeno Moyer**, nado en Lugo o 27 de abril de 1967, é un ex-deportista galego, especialista en péntatlon moderno. Competiu en dous Xogos Olímpicos (Seúl 1988 e Barcelona 1992).

É fillo do tamén deportista Leopoldo Centeno, irmán xemelgo de Jesús Centeno, tamén pentatleta olímpico, e irmán máis vello de Rafael Centeno, pentatleta e cociñeiro.

Traxectoria
-----------

Seu pai Leopoldo practicara varios deportes, entre eles o baloncesto, chegando a militar no Breogán, a hípica ou o péntatlon moderno. Leopoldo fillo comezou na hípica, pasando logo ao péntatlon, deporte que comezou a practicar en Toledo e no que empezou a destacar xunto ao seu irmán xemelgo Jesús e ao irmań menor, Rafael.

En 1985 entrou con Jesús na Residencia Blume de Barcelona e en 1988 disputou os seus primeiros Xogos Olímpicos en Seúl, participando tanto na proba individual como na de equipos, nesta última xunto aos irmáns Eduardo e Jorge Quesada, e con Jesús como suplente. Na competición individual acabou na 38ª posición, mentres que na de equipos acabou inicialmente noveno, pero despois o equipo español foi descualificado polo positivo por dopaxe de Jorge Quesada.

Nos Xogos Olímpicos de 1992 participou formando equipo co seu irmán xemelgo e con Carles Lerín, acabando na 12ª posición. Na proba individual foi 37º, un resultado decepcionante, pois nese momento era o sexto no ránking mundial.

Notas
-----

1. ↑  Barreira, Borja (28 de novembro de 2011). "La dinastía de los Centeno" (en castelán). Consultado o 13 de agosto de 2021.
2. ↑  "Dos iguales en la senda de las medallas". *La Voz de Galicia* (en castelán). 22 de xuño de 1992.
3. ↑  "Pentathlon moderno: cuatro hombres y sólo dos apellidos" (PDF). *Mundo Deportivo* (en castelán). 17 de setembro de 1988. p. 47. Consultado o 13 de agosto de 2021.
4. ↑  "El "doping" salpica a España". *Mundo Deportivo* (en castelán). 25 de setembro de 1988. p. 42. Consultado o 13 de agosto de 2021.
5. ↑  Castro, Jorge (16 de marzo de 2020). "De la ilusión del joven al adulto" (en castelán). Consultado o 13 de agosto de 2021.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do pentatleta no sitio web do Comité Olímpico Internacional *(en inglés)*.
* Datos do pentatletaen sports-reference.com. Arquivado dende o orixinalArquivado 18 de abril de 2020 en Wayback Machine. *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6527148
* Sports Reference: leopoldo-centeno-1

 |
**Santo Estevo de Lires** é unha parroquia situada ao noroeste do concello coruñés de Cee na comarca de Fisterra. Segundo o padrón municipal en xaneiro de 2018 tiña 398 (190 homes, 208 mulleres) habitantes distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 2004 cando tiña 470 (244 mulleres e 226 homes). En 1999 tiña 506 habitantes.

É unha parroquia de carácter agrícola. A piscifactoría de troitas situada nela é das máis importantes do estado []. Foi pioneira no turismo rural[], contando na actualidade con varios establecementos deste tipo.

O río Castro desemboca na ría de Lires, formando o límite desta parroquia de Cee con Muxía.

A súa igrexa parroquial data de comezos do século XVII. Anteriormente houbera unha ermida medieval máis pequena e máis preto da ría.

Por esta parroquia pasa o Camiño de Santiago e a 8ª etapa da ruta de sendeirismo do Camiño dos Faros.

Galería de imaxes
-----------------

*Artigo principal**:* Galería de imaxes de Cee.
* Desembocadura do río CastroDesembocadura do río Castro
* Desembocadura do río CastroDesembocadura do río Castro
* Igrexa parroquialIgrexa parroquial
* Pontella Vella, sobre o río CastroPontella Vella, sobre o río Castro

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Lires

| Lugares da parroquia de Lires no concello coruñés de Cee |  |
| --- | --- |
| A Canosa | A Lagoa | Lires | A Ponte Nova | Porcar | Ruibó | Tedín |

### Parroquias de Cee

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Cee |  |
| --- | --- |
| A Ameixenda (Santiago) | Brens (Santa Baia) | Cee (Santa María) | Lires (Santo Estevo) | A Pereiriña (San Xián) | Toba (Santo Adrán) |

Notas
-----

1. 1 2  DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña.
2. ↑  Camiño dos Faros. "VAOSILVEIRO". Consultado o 15 de xullo do 2021.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Cee

### Ligazóns externas

* *Grandes lugares* na TVG.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q10997369
* código INE: 15023040000

 |
Leopold Berchtold
**Leopold Anton Johann Sigismund Josef Korsinus Ferdinand Berchtold** (18 de abril de 1863 – 21 de novembro de 1942) foi un político austro-húngaro, exercía de ministro de asuntos exteriores ó estalar a primeira guerra mundial.

Un dos homes máis ricos do Imperio, posuía terras en Hungría e Moravia. En 1893 entrou no corpo diplomático, estivo destinado en Londres e París e en 1907 recibiu o nomeamento como embaixador en Rusia ata 1912 ó ser nomeado ministro de Asuntos Exteriores austrohúngaro.

Durante as guerras dos Balcáns de 1912-1913 evaluou a hipótese de entrar en guerra contra Serbia, o que finalmente non se realizou. Co asasinato do arquiduque Francisco Fernando a mans de nacionalistas serbios de Bosnia o 28 de xuño de 1914, Berchtold viu unha oportunidade para humillar a Serbia, presionando para unha invasión inmediata de Serbia, sen unha declaración previa de guerra, pero contou coa oposición do primeiro ministro húngaro, Istvan Tisza, partidario dunha solución diplomática.

Berchtold convenceu ó emmperador para enviarlle un ultimato inaceptable a Serbia o 23 de xullo, rexeita a resposta e persuadiu ó emperador para declararlle a guerra o 28 de xullo. Enfrontado cos outros membros do goberno a causa da súa postura de cederlle a Italia o Trentino a cambio da súa neutralidade tivo que renunciar ás súas funcións o 13 de xaneiro de 1915, substituído polo barón Istvan Burian.

Berchtold retirouse da vida pública e vivindo nas súas posesións en Hungría.

Biografía
---------

* Hantsch, Hugo. *Leopold Graf Berchtold: Grandseigneur und Staatsmann.* Graz [Austria]: Verlag Styria, 1963.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q93371
* WorldCat
* VIAF: 50138449
* BIBSYS: 6009734
* BNF: 14977929m
* DeutscheBio: 123557372
* EBID: ID
* FAST: 1950594
* GEC: 0009424
* GND: 123557372
* ISNI: 0000 0000 5541 771X
* LCCN: no2008182758
* NKC: jx20070611002
* NTA: 070274355
* OEBL: ID
* SNAC: w68s54v0
* SUDOC: 16192865X

 |
Coordenadas: 50°07′01″N 14°24′22″L﻿ / ﻿50.116944, 14.406111

Zoolóxico de Praga.
O **Parque zoolóxico de Praga** ou **Zoologická zahrada Praha**, é un zoolóxico localizado na cidade de Praga, capital da República Checa. Foi inaugurado en 1931 co obxectivo de "avanzar no estudo da zooloxía, a protección da vida silvestre, e educar o público" no distrito de Troja, no norte de Praga. O zoolóxico ocupa 45 hectáreas e conta cuns 4.400 animais que representan 670 especies de todo o mundo. O Xardín Zoolóxico de Praga contribuíu de maneira significativa a salvar o cabalo de Przewalski. Durante moitos anos foi o maior criador da especie no mundo. En 2007 a revista Forbes Traveler colocou o zoolóxico de Praga entre os mellores zoolóxicos do mundo.[]

Galería
-------

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web do zoolóxico

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q220086
* WorldCat
* VIAF: 124938128
* EBID: ID
* FAST: 517493
* GeoNames: 7532973
* Google Maps: 10869811792359175613
* GRID: grid.486693.6
* ISNI: 0000 0000 8633 479X
* LCCN: n50068360
* NKC: kn20010724995
* SUDOC: 128121408

 |
***Non chores, Sabeliña*** é unha zarzuela en composta polo compositor lucense Gustavo Freire en 1943 con libreto en galego de Xosé Trapero Pardo. Segundo di o propio libreto, a obra foi concibida como unha obra para afeccionados, polo que as dificultades técnicas non son grandes. O papel principal na obra recae no coro.

Historia e características
--------------------------

A obra foi estreada en 1992 nun concerto da Banda Municipal de Lugo e o Orfeón Lucense no que os papeis principais estiveron interpretados por Noemi Mazoy e Moncho García Otero, malia que hai temas que durante moito tempo formaron parte do repertorio da Banda Municipal de Lugo.

O seu libreto foi o primeiro texto publicado nesta lingua logo da Guerra Civil.

*Non chores, Sabeliña* vén ser o consello do autor experimentado a unha rapaza nova que sofre temporal mal de amores, sabendo que ao remate todo se aclarará e Sabeliña e o seu namorado comprobarán que o amor verdadeiro triunfa sobre todas as dificultades.

Gravacións
----------

A primeira interpretación de *Non chores, Sabeliña* foi gravada pola Radio Galega en 1992, mais non foi ata 2009 cando se realizou unha gravación fiel á partitura orixinal. Esta última gravación correu por parte da Orquestra de Xove, en colaboración coa Coral Lugh e que tivo o seu xermolo nunha interpretación levada a cabo pola orquestra e a coral en 2006.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* "'Non chores, Sabeliña' estrena versión grabada 66 años después". *El Progreso*. 16/12/2009.
* Xulio Xiz (16/5/2012). "Non chores, Sabeliña". *La Voz de Galicia*.
**Lucía Emilia Molares Pérez**, nada en Vigo en 1968, é unha política galega, do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Licenciouse en Económicas pola Universidade de Vigo e posteriormente estudou tamén Dereito na UNED e obtivo un mestrado de Xestión e administración sanitaria tamén pola universidade viguesa. En 1993 aprobou as oposicións de funcionaria da Xunta de Galicia e dous anos máis tarde xa é secretaria provincial do Sergas en Pontevedra, nun equipo dirixido polo PPdeG.

En 1996 marchou a Madrid para incorporarse como directora de gabinete do secretario de estado para as Administracións Públicas ás ordes de Francisco Villar García-Moreno e do ministro Mariano Rajoy. Seguiu a Villar García-Moreno á Secretaria de Estado para o Deporte, ata o ano 2000. Posteriormente regresa á política galega e á Xunta de Galicia, onde se encarga da delegación provincial en Pontevedra da Consellería de Asuntos Sociais entre 2001 e 2003. Nese ano preséntase ás municipais en Vigo, e sae elixida concelleira. Meses despois consegue a alcaldía a popular Corina Porro e Molares asome as áreas de Turismo, Comercio, Deportes, Emprego, Voluntariado, Mocidade e Muller. Permanece como concelleira logo da derrota electoral de Porro nas municipais de 2007, ata 2009 data en que regresa á Xunta de Galicia coa vitoria de Alberto Núñez Feijóo, para facerse coa deleción territorial da Xunta en Vigo.

Continúa neste posto ata que en 2012 é nomeada directora de SEPES, a sociedade estatal de xestión do solo, co que regresa a Madrid, desta volta no equipo de Ana Pastor.
A **lenda de Yuruparí** (en nheengatu: *Juruparí* [ʒuɾupaˈɾɨ]) é un relato mítico fundacional amazónico que se coñece da transcrición feita a partir da versión relatada a finais do século XIX polo indíxena José Maximino e traducida ó italiano polo conde Ermanno Stradelli. É unha das obras máis antigas da literatura de Colombia das que se ten coñecementos.

Yuruparí é un heroe mítico, coñecido nas tribos indíxenas do Brasil e Colombia, por indíxenas das familias lingüísticas tupí-guaraní, tucana e arauaca. Esta lenda intervén nalgunhas tradicións importantes como as leis de Yuruparí - ou as leis do Sol -, o ritual de Yurupary, e dentro deste, as frautas e as máscaras de Yuruparí.

A lenda de Yuruparí é un dos grandes textos precolombinos que sobreviven xunto co Popol Vuh.

Orixe da lenda
--------------

A lenda era de común coñecemento nas tribos do Amazonas colombiano-brasileiro, especialmente na conca do río Vaupés, sendo transmitida de maneira oral.

A finais do século XIX, o indio brasileiro Maximiano José Roberto escribiu unha versión en lingua nheengatu con caracteres latinos. Dita versión perdeuse e só quedou a versión italiana que de devandito texto fixo Ermanno Stradelli, publicada no boletín da Sociedade Xeográfica Italiana en 1890 baixo o título de *Leggenda dell’ Jurupary.* Hai quen din que Stradelli é quen debe levar o crédito pola composición do texto, e que Roberto é tan só un colaborador que lle deu ó conde un esbozo escrito da lenda no seu puño e letra. Pero segundo anótao Robin Michael Wright (1981), pódese concluír que o que fixeron Stradelli e Roberto foi unha investigación en equipo:

A pesar de existir dita versión, o texto pasou desapercibido por moito tempo tanto para brasileiros como para colombianos. Só foi até a década dos 50 cando Pastor Restrepo Lince traduciuno, coa axuda de Américo Carnicelli, do italiano ó castelán. Javier Arango Ferrer foi o primeiro en divulgar o texto no seu ensaio *Raíz e Desarollo de la Literatura Colombiana*.

A versión que máis se coñece actualmente é a de Héctor Orjuela, traducida ó castelán por Susana Narváez Salessi, publicada en 1983 polo Instituto Caro y Cuervo.

Notas
-----

1. ↑  El Mito de Yuruparý. Accessed by 2009-06-17.
2. ↑  ARANGO FERRER, Juan Raíz y Desarrollo de la Literatura Colombiana:Poesía desde las culturas precolombinas hasta la "Gruta Simbólica". Historia Extensa de Colombia, Academia Colombiana de Historia, Volumen XIX. Bogotá, Ediciones Lerner, 1965, pp. 33-42.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Texto completo
* Bollettino della Società geografica italiana, orixinal en italiano.
* Yuruparý: Epopeya Indígena Suramericana por Héctor Orjuela
* Leggenda dell'Jurupary (Stradelli 1890)

* Portal:Colombia
Primeira edición do 1884.
***Les Poètes maudits** (Os poetas malditos* en galego*)* é un libro de ensaios do poeta francés Paul Verlaine publicado por primeira vez en 1884, e deseguido viu a luz unha versión aumentada e definitiva en 1888.

Actualmente, non conta cunha versión oficial publicada e traducida ao galego.

Descrición
----------

Nesta obra hónrase a seis poetas: 

* Tristan Corbière
* Arthur Rimbaud
* Stéphane Mallarmé
* Marceline Desbordes-Valmore
* Auguste Villiers de L'Isle-Adam
* *Pauvre Lelian* (anagrama do propio Paul Verlaine)

Os comentarios redactados por Verlaine sobre os autores, que coñeceu persoalmente á maioría, tratan sobre o estilo da súa poesía e de anécdotas persoais vividas con eles.

Verlaine expuxo que dentro do seu individual e única forma, o xenio de cada un deles fora tamén a súa maldición, afastándoos do resto de persoas e levándoos desta forma a acoller o hermetismo e a idiosincrasia como formas de escritura. Tamén foron retratados como desiguais respecto da sociedade, tendo vidas tráxicas e entregados con frecuencia a tendencias autodestrutivas; todo isto como consecuencia dos seus dons literarios.

O concepto de Verlaine do *poeta maldito* foi en parte tomado do poema de Charles Baudelaire chamado *Bénédiction*, que inicia o seu libro *Les Fleurs du mal*. O uso desta expresión e do termo **malditismo** xeneralizouse logo para referirse a calquera poeta (ou a un escritor doutros xéneros ou mesmo a un artista plástico) que, independentemente do seu talento, é incomprendido polos seus contemporáneos e non obtén éxito en vida; especialmente para os que levan unha vida bohemia, rexeitan as normas establecidas (tanto as regras da arte como os convencionalismos sociais) e desenvolven unha arte libre ou provocativa.

Entre os literatos que recibiron o cualificativo de *malditos* estarían tamén, á parte de Verlaine e do seu grupo, escritores como Charles Baudelaire, François Villon, Thomas Chatterton, Aloysius Bertrand, Gérard de Nerval, o conde de Lautréamont, Petrus Borel, Charles Cros, Germain Nouveau, Antonin Artaud, Émile Nelligan, Armand Robin, Rodrigo Pérez Cambre, Innokienti Ánnienski, John Keats, Federico García Lorca, Alejandra Pizarnik, Fogwill, Edgar Allan Poe, Raúl Gómez Jattin, Leopoldo María Panero, entre outros.

* Tristan Corbière.Tristan Corbière.
* Arthur Rimbaud.Arthur Rimbaud.
* Stéphane Mallarmé.Stéphane Mallarmé.
* Marceline Desbordes-Valmore.Marceline Desbordes-Valmore.
* Auguste Villiers de L'Isle-Adam.Auguste Villiers de L'Isle-Adam.
* Pauvre Lelian - Paul Verlaine.*Pauvre Lelian* - Paul Verlaine.

*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Les Poètes maudits Modificar a ligazón no Wikidata*** |

Notas
-----

1. ↑  Real Academia Galega: Dicionario (idiosincrasia)
2. ↑  Paul Verlaine, *Les Poètes maudits*
3. ↑  Charles Baudelaire, *Bénédiction*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8346896
* BNF: 13188866g
* EBID: ID

 |
**Leni Larsen Kaurin**, nada o 21 de marzo de 1981 en Skarbøvik, Ålesund, é unha futbolista norueguesa que xoga (en 2010) no equipo alemán do FFC Turbine Potsdam e na selección nacional de Noruega, seleccionada 37 veces coas seleccións inferiores debutou na absoluta en 2001.

Traxectoria
-----------

Kaurin comezou a xogar no principal equipo feminino noruegués, o Asker Fotball, en 1998 con tempadas no Team Strømmen FK, previamente fora xogadora do Karbøvik IF e do Fortuna Ålesund. No ano 2006 comezou a xogar regularmente na liga norueguesa e en setembro de 2007 xogou un papel destacado no Mundial de Fútbol Feminino da China, onde o equipo nacional quedou en cuarto lugar. Nos Xogos Olímpicos de 2008 marcou o primeiro gol da selección norueguesa o 6 de agosto de 2008 ós 61 segundos do partido contra os Estados Unidos, o que o converteu no gol máis tempraneiro da historia do fútbol olímpico ata que seis días despois Heather O'Reilly bateu o récord.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q468590
* FIFA: 197512
* Soccerdonna: 899
* Sports Reference: leni-larsen-kaurin-1
* UEFA: 49068
* Worldfootball: leni-kaurin

 |
Coordenadas: 41°56′34.93″N 2°24′49.39″L﻿ / ﻿41.9430361, -2.4137194

Sant Miquel de Solterra
**Les Guilleries** é un macizo situado no nordés de Cataluña, no vértice entre a Cordilleira Prelitoral e a Cordilleira Transversal, formando parte das dúas. Está no límite entre as comarcas da Selva e Osona, pertencentes ás provincias de Xirona e Barcelona respectivamente, preto da localidade de Sant Hilari Sacalm.

Trátase dun macizo poboado de aciñeiras e algunhas sobreiras, de carácter mediterráneo, e carballos e faias, de carácter eurosiberiano, aínda que moitos deles foron substituídos por áreas forestais, principalmente piñeiros e abetos.

O seu pico principal é Sant Miquel de Solterra ou les Formigues (1.204 m). Nos seus arredores atópanse os encoros de Sau e Susqueda, no río Ter. O río Onyar e o Sot de la Noguerola teñen as súas fontes no macizo.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Les Guilleries Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3048955
* GEC: 0031672
* GeoNames: 3120953

 |
O actual escudo de México simboliza o acontecemento que fixo que os aztecas se establecesen neste país.
Segundo a lenda, o pobo azteca, que formaba o pobo máis poderoso do México central precolombiano, chegara ó territorio desde o cal se expandiría para forxar o seu imperio, debido a unha manifestación do seu principal deus, Huitzilopochtli.

Este deus falou ós sacerdotes do pobo para que abandonasen o país de Aztlán, onde vivían os aztecas, na busca dunha nova terra onde fundarían un rico e poderoso imperio. Segundo as instrucións de Huitzilopochtli, debían establecerse onde visen unha aguia devorar unha serpe sobre un nopal.

302 anos despois de abandonaren Aztlán atoparon esa escena, e alí fundaron a cidade de Tenochtitlán (sobre a cal se fundaría a actual Cidade de México), e desde ela se expandiron formando o poderoso Imperio Azteca.

Este feito foi considerado o verdadeiro nacemento do actual Estado de México trala súa independencia de España, e foi plasmado no escudo do país, onde se observa este acontecemento.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Leandro Pita.

**Leandro Pita Sánchez-Boado**, finado en Ortigueira o 10 de novembro de 1926, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Leandro Pita Lamas. Pasou os primeiros anos na Coruña. Casou en Ortigueira e instalouse nesa vila. Dedicouse á renovación do Pazo do Souto para convertelo nunha granxa agrícola experimental e en parada de touros sementais suízos. A finais de 1898 dirixiu a *Revista Ortegana*, de periodicidade semanal e en 1912 fundou *La Opinión de Ortigueira*. Colaborou en *A Nosa Terra* e escribiu e estreou algunha obra de teatro. Fundou a Federación Agraria de Ortigueira.

Foi delegado de honra do Comité representativo de las Sociedades Gallegas de Instrucción da Habana, como tal defendeu un relatorio na VII Asemblea Agraria na Coruña en 1919. Tamén participou no II Congreso Regional Agrario celebrado na Coruña en 1924.

Foi pai de Leandro Pita Romero.

Obras
-----

* *La Voz de la Raza. (Idearium de un aldeano)*, Madrid, 1919.
* *El agro gallego*, Ortigueira, 1922 (inédito).

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *El Orzán*, 11-11-1926, p. 1

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Orteganos: Luciano Pita Sánchez-Boado *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20534844
* BNE: XX1401359

 |
**Laura Insua Calviño**, nada en Caldas de Reis o 11 de setembro de 1992, é unha escritora galega en lingua castelá, coñecida co pseudónimo de **Anya Rit**.

Traxectoria
-----------

Estudou no colexio La Encarnación de Caldas. Con 19 anos publicou a súa primeira novela romántica erótica *Encuentra tu lado salvaje*. Un ano máis tarde, sacou a segunda parte *Rompiendo con las reglas*. En febreiro de 2018 adoptou o pseudónimo de **Anya Rit**, co que publicou *Recorriendo tu geografía*. Tamén publicou relatos e participou en antoloxías solidarias.

EN 2019 foi a organizadora, xunto coa Asociación de Hostaleiros de Caldas de Reis do evento *Tapas con Letras*.

Amais da literatura romántica e erótica, entre os temas que abordou figuran a violencia de xénero, as relacións de parella, as pérdidas familiares, etc.

En 2020 publicou *A tiempo*, novela que forma parte da saga *Sin límites.*

No 2022 xunto con Queco Fresco consolidaron *PerVersos* co que fusionan os relatos e a poesía erótica a modo de performance. Representando xa en Vilagarcía, en Vilanova, en Oia...

Na súa páxina de youtube ten narrados algúns dos seus relatos, así como entrevistas coas que se pode coñecer un pouco máis á autora.

No ámbito laboral, está especializada en Comercio Internacional.

Obras
-----

* *Encuentra tu lado salvaje* (Círculo Rojo, 2012)
* *Rompiendo con las reglas* (Punto Rojo, 2013)
* *Recorriendo tu geografía*, 2018.
* *Tú & Yo*, 2018 (relato).
* *Entre partituras*, 2018 (relato).
* *Latido de Navidad*, 2018 (relato).
* *Desnudando emociones*, 2019, relato que forma parte da antoloxía solidaria "Un sueño de verano".
* *La fruta prohibida*, 2019, recompilación de relatos eróticos.
* *El príncipe que se convirtió en bestia*, 2019, relato sobre a violencia de xénero.
* *A tiempo*, 2020.
* *Carta al cielo*, 2020, carta dun neno a un pai falecido.
* *La chica de la bicicleta*, 2020
* *Amanecer contigo*, 2020
* *San Valentin@: Amor en tiempos de pandemia*, 2021
* *Valentin@ tómate un café conmigo,* 2021
* *PerVersos* (Performance erótica xunto a Queco Fresco), 2022

Notas
-----

1. ↑  *Encuentra tu lado salvaje*, na páxina web da editorial Círculo Rojo.
2. ↑  "A escritora caldense Anye Rit presenta a súa obra en Vilagarcía". *Faro de Vigo*. 22 de novembro de 2018.
3. ↑  Cristina Barral (18 de decembro de 2013). "La joven Laura Insua presenta en Caldas su segunda novela". *La Voz de Galicia* (en castelán).
4. ↑  *Rompiendo las reglas*, en Amazon.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web da autora
**Luiz Carlos Prates**, nado en Santiago, Río Grande do Sur (Brasil), o 26 de xaneiro de 1943 é un escritor, conferenciante, ensaísta, xornalista e psicólogo brasileiro.

Traxectoria
-----------

Prates, fillo único, viviu até os sete anos nunha herdade na súa cidade natal en Río Grande do Sul. Posteriormente, trasladouse a Santa María, no mesmo estado, onde pasou a adolescencia

Comezou a súa carreira nos anos 60 como locutor deportivo de Rádio Porto Alegre. Entre 1964 e 1969 foi correspondente no Brasil da U.S. Voz América.

Licenciouse en psicoloxía nos anos 70 na *Pontificia Universidade Católica do Río Grande do Sur*.

Foi comentarista deportivo en catro campionatos do mundo de fútbol: de 1978 a 1990.

En 1981 mudouse entre Criciúma e Florianópolis, no estado de Santa Catarina, onde traballou en TV Eldorado e TV Record. En 1983 converteuse en coordinador deportivo de RBS TV, onde comentou partidos de fútbol e converteuse en comentarista. De 2011 a 2015 traballou en SBT Santa Catarina.

Dende abril de 2018, traballa co Grupo Comunicações RIC.

Notas
-----

1. ↑  Redacción (19-6-2010). "Luiz Carlos Prates na intimidade". *nsctotal.com.br* (en portugués). Consultado o 7-9-2020.
2. ↑  Redacción (20-4-2018). "Luiz Carlos Prates é o novo integrante contratado pelo Grupo RIC". *ndmais.com.br* (en portugués). Consultado o 7-9-2020.
3. ↑  Redacción (23-4-2018). "Grupo RIC anuncia a contratação do jornalista Luiz Carlos Prates". *carosouvintes.org.br* (en portugués). Arquivado dende o orixinal o 07-09-2019. Consultado o 7-9-2020.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Website persoal (en portugués)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2160718
* Europeana: ID

 |
**Luís García Pazos**, nado en Santiago de Compostela en 1905 e finado no mesmo concello en xullo de 1993, foi un xastre e sindicalista galego.

Traxectoria
-----------

Xastre en Compostela. militou no Gremio de Xastres e foi directivo do Ateneo Cultural Libertario. Foi detido pola folga de xastres e novamente pola folga xeral revolucionaria de 1934, polo que foi confinado varios meses na Fonsagrada. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fixo fronte ás forzas do exército cun grupo de homes armados. Fuxiu ao monte Pedroso en compañía de Antonio Ramos Varela, Cesáreo Briones Varela e Cándido Sánchez Rodríguez. Detido, foi xulgado en Compostela por rebelión e condenado a cadea perpetua. En 1940 saíu en liberdade condicional e realizou unha labor solidaria cos presos internados no Penal de Santa Isabel. Foi novamente detido en 1942 polos seus contactos clandestinos con Honorato Martínez Fuster da Alianza Democrática Española. Permaneceu varios meses na cadea. Implicado en tarefas clandestinas como secretario e contador da Federación Local de Compostela da CNT, volveu ser detido en 1947 e condenado a 12 anos de reclusión. Nos anos setenta serviu de enlace coas novas xeracións antifranquistas cara a reorganización da CNT.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 20-7-1993, p. 38.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández, Eliseo; Pereira, Dionisio (2004). *O anarquismo na Galiza*. Santiago de Compostela: Positivas. p. 130. ISBN 84-87783-79-1.

### Ligazóns externas

* 

* Luís García Pazos na páxina web *Nomes e Voces*.
**Kazys Grinius**, nado o 19 de decembro de 1866 en Selema e finado o 4 de xuño de 1950 en Chicago, foi o terceiro presidente de Lituania, e gobernou entre o 7 de xuño e o 17 de decembro de 1926.

Traxectoria
-----------

Cando Grinius naceu en Selema, Lituania era parte do Imperio Ruso. El estudou medicina na Universidade de Moscou e graduouse médico. Durante a súa mocidade el envolveuse en actividades políticas, e foi perseguido pola policía do czar.

O 1896 el casou con Joana Pavalkytė. Durante algúns anos eles viviron en Virbalis. Eles tiveron un fillo o 1899, Kazys, e unha filla o 1902, Gražina. Durante a primeira guerra mundial eles viviron en Kislovodsk. A súa esposa e fillos foron mortos o 1918 nun ataque do Exército Vermello. Elas están sepultadas nun cemiterio de Kislovodsk.

Cando Lituania obtivo a súa independencia o 1918, Grinius tornouse membro da Asemblea Nacional como membro do Partido Popular Campesiño. El serviu como primeiro ministro entre 1920 e 1922 e asinou un pacto coa Unión Soviética. El foi elixido presidente polo Terceiro Seimas, pero serviu por apenas 6 meses, sendo deposto polo golpe de Estado do 1926, liderado por Antanas Smetona.

Cando a Alemaña nazi invadiu Lituania, Grinius recusouse a colaborar, debido á súa oposición a calquera ocupación estranxeira. El fuxiu ao Occidente cando Lituania foi ocupada polos soviéticos o 1944, e emigrou aos Estados Unidos o 1947.

El morreu en Chicago, Illinois o 1950. Despois que Lituania recobrou a súa independencia o 1990 os seus restos mortais foron sepultados alá.

Notas
-----

1. 1 2 3  *Kazys Grinius* - Encyclopaedia Britannica

| Primeiro Ministro de Lituania |
| --- |
| *Segue a:* Ernestas Galvanauskas | **Kazys Grinius**(1920-1922) | *Precede a:* Ernestas Galvanauskas |
| *Lietuvos valstieciu liaudininku sajunga* |

| Presidente de Lituania |
| --- |
| *Segue a:* Aleksandras Stulginskis | **Kazys Grinius**(1926-1926) | *Precede a:* Jonas Staugaitis |
| *Lietuvos valstieciu liaudininku sajunga* |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q356670
* WorldCat
* VIAF: 51681276
* BNF: 108240703
* DeutscheBio: 123449952
* Dodis: P54118
* EBID: ID
* FAST: 354448
* GND: 123449952
* ISNI: 0000 0000 6132 7761
* LCCN: n95036845
* NTA: 156363704
* OL: OL5039123A
* SUDOC: 123588901

 |
***Kebab Connection*** é un filme turco-alemán estreado no 2005 e ambientado en Hamburgo.

Argumento
---------

Ibo (Denis Moschitto) é un mozo de orixe turca que vive en Alemaña canda a súa familia e que ten unha noiva alemá (Nora Tschirner). O seu soño é ser director de cine, en concreto, quere facer a primeira película alemá de kung fu, mais ao que chega e a facer uns anuncios para a tenda de kebabs do seu tío. A súa moza, unha aspirante a actriz de teatro, fica embaraza del, mais é bastante reticente a aceptalo como pai.

O pai de Ibo bótao da casa e deshérdao, non quere que o seu fillo se arrexunte cunha alemá, aínda que ao final acéptaa como nora por consello da muller, e acaba perdoando o fillo.

Tamén hai outros temas secundarios interesantes, como pode ser a dun inmigrante grego, dono dun bar de comida grega que lle fai competencia aos kebabs turcos, que ten desherdado ao fillo ser vexetariano e rexentar un establecemento de comida vexetariana.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q567579
* Allmovie: v323959
* AlloCiné: 109620
* FilmAffinity: 263286
* Filmportal: ID
* IMDb: tt0177882
* LUMIERE: 24234
* OFDb: 46343
* OMDB: 2004
* Rotten Tomatoes: kebab\_connection
* TMDb: 2004
* TVcom: kebab-connection

 |
**Pontevedra Alternativa** é un partido independente do concello de Pontevedra formado en 2010 co obxectivo de presentarse ás eleccións municipais de 2011.

Historia
--------

Antes que o partido naceu a idea de se presentar á alcaldía do empresario Ramón Pedras Lorda ("Petete"), a finais de 2009, coa creación do blog *Alcalde Pedras*. Máis tarde constituíuse o partido de forma oficial e creouse a lista á alcaldía, sendo o nº 2 Leoncio Feijóo.

A súa campaña electoral estivo centrada en propostas para a cidade, baseada na presenza en seccións locais de medios de comunicación como o *Diario de Pontevedra*, *Faro de Vigo* ou *La Voz de Galicia*.

Resultados electorais
---------------------

| Eleccións | Nº de votos | Porcentaxe de voto | Escanos | Posición |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Municipais '11 | 677 | 1,55 | 0 | 5 |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Blog da candidatura *(en castelán)*.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre política é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Kazuyoshi Funaki** (船木 和喜 *Funaki Kazuyoshi*), nado o 27 de abril de 1975 en Yoichi, Hokkaidō é un saltador de esquí xaponés.

Funaki comezou a practicar o salto de esquí ós once anos, o seu modelo foi Yukio Kasaya, natural da súa mesma localidade, e que levara un ouro nas Olimpiadas de Inverno de 1972 en Sapporo. A súa primeira aparición nunha Copa do Mundo foi o 20 de decembro de 1992 en Sapporo pero a súa primeira vitoria habería de agardar ata o 10 de decembro de 1994 en Planica en trampolín normal, e no Torneo dos Catro Trampolíns de 1995 rematou segundo por detrás de Andreas Goldberger. Ó longo da súa carreira Funaki logrou 14 vitorias da Copa do Mundo, a última o 5 de febreiro de 2005 en Sapporo, conseguindo os seus mellores resultados na tempada 1997/98 finalizando segundo nos ránkings da Copa do Mundo, e nesa tempada goñou tamén o Torneo dos Catro Trampolíns e o Festival de esquí de Holmenkollen ski jump.

Nos Xogos Olímpicos de Inverno de 1998 en Nagano gañou dúas medallas de ouro, en trampolín grande individual e por equipos e unha medalla de prata. Nos Campionatos de Esquí Nórdico de 1999 en Ramsau venceu en trampolín normal e foi o segundo por equipos ese ano como o fora en 1997 e como o volvería ser en 2003.

En 1999 recibiu a medalla Holmenkollen in 1999. Funaki segue a competir pero sen conseguir os resultados de antano, vive en Eslovenia e xa non adestra co equipo xaponés.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q353613
* WorldCat
* VIAF: 166499137
* CiNii: DA17288810
* EBID: ID
* Munzinger: 01000005249
* NDL: 00866030
* FIS: 18712
* OCID: kazuyoshi-funaki
* Sports Reference: kazuyoshi-funaki-1

 |
**Orkut** foi unha rede social propiedade de Google, creada o 19 de xaneiro de 2004 co obxectivo de dotar os usuarios dunha ferramenta para crear novas amizades e manter relacións sociais. O seu nome procede do xefe dos desenvolvedores do proxecto Orkut Büyükkokten, enxeñeiro turco de Google.

Na súa creación pensouse no mercado norteamericano e nun principio foi unha rede fundamentalmente anglófona coa maioría dos seus membros procedentes dos Estados Unidos. Porén desde 2004 os usuarios do Brasil medraron exponencialmente, e na actualidade a maioría dos seus usuarios actuais son do Brasil e da India. No Brasil é o sitio web máis visitado e conta con máis de 23 millóns de usuarios na India é o segundo máis visitado. Orixinariamente a sede de Orkut estaba en California pero en agosto de 2008 Google anunciou que o servizo ía ser dirixido desde Brasil por Google Brasil.

Notas
-----

1. ↑  "Usuarios de Orkut por países". Arquivado dende o orixinal o 14 de outubro de 2008. Consultado o 29 de novembro de 2008.
2. ↑  Folha Online, 9 de xaneiro de 2008

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Orkut***  |

### Ligazóns externas

* Páxina de inicio de Orkut
**Papías** foi un almirante romano no século I a.C. Durante as guerras civís romanas participou na Guerra de Sicilia como un dos almirantes baixo o mando de Sexto Pompeio.

Traxectoria
-----------

Canto se sabe del provén de Apiano que menciona a Papías varias veces na súa obra *De bellis civilibus* (en galego*, As guerras civís* [*Emphylia, Ἐμφύλια]*), cando describe a loita por Sicilia. No verán do 36 a. C. Papías atacou a frota de Lépido que estaba a transporta-lo seu exército de invasión dende África a *Lilybaeum* (Marsala) no suroeste de Sicilia. Aínda que conseguiu inflixir grandes perdas á frota de Lépido, pois das catro lexións, conseguiu destruír dúas, non puido impedir que as outras dúas desenbarcasen e se reunisen con Lépido. Máis tarde, o 11 de agosto do mesmo ano, dirixiu a frota de Sexto Pompeio que se enfrontou a Agripa na batalla de Mylae. 

### Batalla de Mylae

Durante o curso da batalla, o propio barco de Papías foi embestido pola proa do barco de Agripa e afundido pero logrou nadar ata outro barco da súa frota que estaba preto e continuou a batalla. Non obstante, Sexto Pompeio, que observou a batalla dende a costa, ordenou a retirada despois de recoñecer que a batalla parecía inclinarse a favor de Agripa e que tamén lle chegaban reforzos. Papías conseguiu unha retirada ordenada da frota cara a zonas de escaso calado, onde os barcos máis grandes e pesados ​​da frota de Agripa non se atreviron a seguilos. Tras perder trinta barcos e afundir cinco, os restantes 17 barcos que Papías conseguiu salvar, escaparon, e navegaron cara aos seus portos.

Con posterioridade á batalla de Milae, Papias desaparece e non volve ser mencionado, descoñecéndose o seu destino.

Notas
-----

1. ↑  Apiano (1985), Libro V, 104, p. 325
2. ↑  Burchett (1720), p. 169
3. ↑  Apiano (1985) Libro V, 107, p. 327
4. ↑  Apiano (1985), Libro V, 108, p. 328

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Apiano (1985). *Historia Romana III. Guerras civiles (Libros III-V)*. (Colección: Biblioteca Cláscia Gredos, nº 84) (en castelán). (tradución e notas de Antonio Sancho Royo). Madrid: Gredos. ISBN 84-249-3552-7.
* Burchett, Josiah (1720). *A Complete History of the Most Remarkable Transactions at Sea, from the Earliest Accounts of Time to the Conclusion of the Last War with France: Wherein is Given an Account of the ... Naval-expeditions, Sea-fights, Stratagems, Discoveries, and Other Maritime Occurences that Have Happen'd Among ...* (en inglés). Londres: W. B. for J. Walthoe and J. Walthoe, junior.
A **lingua chipaia** é unha lingua falada nos Andes bolivianos por ao redor de 2.000 persoas. Pertence á familia uru-chipaia, que á súa vez é un grupo illado ao que non se lle coñecen relacións próximas. O chipaia fálase na actualidade unicamente na vila de Chipaya, nas ribeiras do lago Coipasa, se ben hai testemuños de que se falou nunha zona máis grande, probabelmente na veciña vila de Isluga (Chile), e tamén a empregan os habitantes de Chipaya que van traballar fóra da súa vila como temporeiros.

Os chipaias denomínanse *qhwaz-zh zhoñi* (os homes da auga), e á súa lingua *chipaj tago*

Historia
--------

As pescudas filoxenéticas apuntan que a separación entre a lingua uru (hoxe extinta) e a chipaia se produciu entre os séculos II e III dC, baseándose en datos de semellanzas de vocabulario. A lingua permaneceu sempre no seu rexistro oral ata que en datas moi recentes algúns lingüistas e falantes traballaron no desenvolvemento dun alfabeto propio.

Existen diversos textos que estudan o chipaia no século XX, con algúns bosquexos gramaticais e repertorios léxicos.

Tipoloxía
---------

Conforme a súa gramática, podería dicirse que o chipaia é unha lingua aglutinante, porén con características propias infrecuentes no conxunto das linguas aglutinantes.

Recibiu grandes influencias do aimará tanto no léxico como no gramatical, e máis recentemente influencias do español.

Conservación
------------

O chipaia é a lingua materna dos habitantes da vila de Santa Ana de Chipaya, na provincia de Atahuallpa, cunha poboación dunhas 2.000 persoas (1.800 no último censo, de 2001). A vila conta cunha escola de primaria e un instituto de secundaria, o ensino vehiculízase en español, se ben en tempos recentes a aprendizaxe da escrita do chipaia comeza a ter algunha presenza na escola da vila. Así pois, os seus habitantes escolarizados teñen un certo nivel de español, aínda que as conversas internas se seguen desenvolvendo integramente en chipaia.

Notas
-----

1. ↑  Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". *unesdoc.unesco.org*. Consultado o 11 de xullo de 2022.
2. ↑  Rodolfo Cerrón-Palomino *El chipaya o la lengua de los hombres del agua*, Universidade Católica de Perú, 2006
3. ↑  Pieter Muysken *Uchumataqu: Research in Progress on the Bolivian Altiplano*, *International Journal on Multicultural Societies*, Vol. 4, No. 2 , 2002
4. ↑  Katja Hannss *Uchumataqu: The Lost Language of the Urus of Bolivia: a Grammatical Description of the Language as Documented Between 1897 and 1952*, CNWS, 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q35235
* EBID: ID
* ELCat: 2432
* Ethnologue: cap
* Glottolog: chip1262
* WALS: cpy

 |
**Pavel Károly**, nado en Šumiac, distrito de Brezno, o 24 de maio de 1951, é un medallista e deseñador de moeda eslovaco.

Traxectoria
-----------

Pavel Károly cursou estudos profesionais artísticos na Escola de Artes Aplicadas SUPŠ, de Kremnica, na especialidade de gravado de metal, entre os anos 1966 e 1970.

Logo de cumprir o seu servizo militar reingresou nesta mesma escola para impartir docencia, e a esta tarefa se mantivo vinculado durante os 40 anos da súa carreira profesional, entre 1970 e 2010.

Károly participou en diversas exposicións de medallas de carácter nacional e internacional, en lugares como Kremnica, Moscova, Bratislava, Praga ou Budapest.

Pavel Károly é membro da Asociación de Medallistas de Eslovaquia.

Obra
----

A obra de Pavel Károly abrangue o deseño e o gravado de medallas, placas, insignias se selos para diversas entidades, como municipios e universidades, así como dalgunhas moedas producidas pola Casa da Moeda de Kremnica, a ceca pública eslovaca.

Nas súas creacións, tanto mediante cuñaxe como por fusón, fresado ou gravado á man, utiliza a modo de sinatura as súas inciais PK entrelazadas e estilizadas.

Ademais, Pavel Károly é autor de senllas moedas conmemorativas de 200 coroas eslovacas datadas en 2002 e 2005, e, coa chegada entrada do seu país na Eurozona, encomendóuselle tamén, xunto con Ján Černaj, o anverso nacional das moedas circulantes divisionarias de 10, de 20 e de 50 céntimos de euro, para as que dispuxo un deseño do Castelo de Bratislava.

E a maiores desta serie ordinaria encargouse tamén do deseño dos anversos de varias moedas conmemorativas de dous euros de Eslovaquia, así como outras de diferentes valores faciais destinadas exclusivamente ao coleccionismo numismático e ao investimento.

Notas
-----

1. ↑  "Pavel Károly". *ABART*.
2. 1 2 3 4 5  "Medailér Pavel Károly (63): Chcel som byť kováčom, z rytectva ma ale nepustili". En *DNES 24 (https://ziar.dnes24.sk)*. 6 de outubro de 2014.
3. 1 2 3 4 5 6  "Pavel Károly". *Mince na území Slovenska.*
4. 1 2  Moedas deseñadas por Pavol Károly / Pavel Károly. *Numista.com*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de deseñadores das moedas de euro