A **dinastía hethumida** ou **hetumida**, tamén escrito como **hetumíes** (en *armenio: Հեթումյաններ*) eran membros dunha familia nobre armenia que se asentou en Cilicia trala conquista de Armenia polos selxúcidas e chegaron a ser unha unha dinastía real armenia.

No terceiro cuarto do século XI, recibiron do emperador bizantino o señorío de Lampron, polo que tamén son coñecidos como a Casa de Lampro ou Lampron, e o título de *sebasto*. Outras pólas da familia gobernaron os señoríos de Korikos e Barberon. 

Cando os príncipes da familia rival rupénida fundaron o principado armenio de Cilicia, os hetumíes foron os líderes da oposición baronal fronte os príncipes e despois fronte os reis. En 1224, coa extinción da familia rupénida, os hetumíes subiron ao trono e gobernaron o Reino armenio de Cilicia dende 1226 até 1341 en que o trono pasou á Casa de Lusignan. Hethum I, o primeiro dos hethumidas ou hetumíes, chegou ao poder cando casou coa raíña Isabel de Armenia, da dinastía rubénida, que herdara o trono do seu pai, León I de Armenia, co que se xuntaron as dúas dinastías. 

A familia extinguiuse definitivamente en 1373.

Historia
--------

A dinastía hethumida no Reino armenio de Cilicia estableceuse cando o neto de Constantino, Hethum I, foi nomeado gobernante de Cilicia polo Imperio Mongol. Hethum I ampliou o territorio do reino e forxou estreitos vínculos co Imperio Mongol, o que lle permitiu manter a autonomía e a protección das ameazas externas. Baixo os hetumíes, o reino armenio de Cilicia alcanzou o seu cume cultural e económico. A dinastía era coñecida polo seu apoio ás artes, a literatura e a arquitectura, o que levou á construción de magníficos edificios e á creación de fermosas obras de arte. Os gobernantes hetumíes tamén mantiveron alianzas cos cruzados e outras potencias europeas, o que trouxo importantes beneficios económicos e políticos ao reino.

Porén, a fortuna do reino comezou a declinar no século XIV, e finalmente caeu en mans do sultanato mameluco en 1375. A pesar da súa desaparición definitiva, a dinastía hetumí deixou un legado duradeiro na historia e cultura armenias.

Señores de Lampron
------------------

* Hethum I, morto polo 1071.
* Oshin I polo 1071-1110.
* Hethum II 1110-1143.
* *Repartición dos seus dominios entre Oshin II (en Lampron) e Sembat (en Barberon).*
* Oshin II 1143-1170.
* Hethum III 1170-1218.
* Constantino I 1218-1250.
* Herdado por León III de Armenia Menor, casado cunha filla de Hethum (+1250) e neta de Constantino I.

Reis Hetumíes de Armenia
------------------------

* Hethum (ou Hetoum) I (1226–1270)
* León II (1270–1289) – fillo de Hethum I
* Hethum II (1289–1293) – fillo de León II
* Thoros III (1293–1298) – fillo de León II
* Hethum II (1294–1297: segundo período de reinado)
* Sempad (1297–1299) – fillo de León II
* Constantino I (III) (1299) – fillo León II
* Hethum II (1299–1301: terceiro período de reinado), rexente 1301–1307
* León III (1301–1307) – fillo de Thoros III
* Oshin (1307–1320) – fillo León II
* León IV (1320–1341) – fillo de Oshin

En 1341, o trono pasou á Casa de Lusignan.

Notas
-----

1. ↑  Britannica, The Editors of Encyclopaedia (28 de agosto de 2019). "Little Armenia". *Encyclopedia Britannica* (en inglés). Consultado o 26 de maio de 2023.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Dinastía Hethumida Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Armenia bagrátida
* Reino Armenio de Cilicia
* Dinastía rubénida
* Lista de monarcas do Reino Armenio de Cilicia

### Ligazóns externas

* Os Hethumidas en GENEALOGY.EU *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q798581
* EBID: ID

 |