A **Forza Aérea da República Checa** (checo: *Vzdušné síly*) é a forza aérea do Exército da República Checa. Xunto coas Forzas de Terra, a Forza Aérea é a maior forza militar checa. Con tradición de aviación militar que se remonta a 1918, a Forza Aérea checa, xunto coa Forza Aérea de Eslovaquia, sucedeu á Forza Aérea de Checoslovaquia en 1993. O 1 de xullo de 1997 o 3º Corpo de Aviación Táctica e o 4º Corpo de Defensa Aérea do Exército checo fusionáronse para formar un Cuartel Xeral da Forza Aérea independente.

A Forza Aérea é a responsable de asegurar a integridade do espazo aéreo checo a través do Sistema Integrado de Defensa Aérea da OTAN (NIADS), de proporcionar apoio aéreo próximo ás Forzas de Terra, e de realizar tarefas de transporte, incluídas as do goberno e voos de estado prioritarios. En tempos de paz a Forza Aérea contribúe en tarefas que se orixinan nas leis checas e en acordos interministeriais, como por exemplo servizos de ambulancia aérea ou SAR.

Os cazas multirrol JAS-39C/D Gripen checos encárganse principalmente das tarefas relacionadas coa defensa aérea da República Checa e da OTAN dentro do sistema NATINAMDS. No chamado sistema de reforzo nacional os reactores subsónicos L-159 ALCA poderían ser despregados para realizar tamén estas tarefas. A vixilancia por radar do espazo aéreo da República Checa é responsabilidade do Rexemento de Control e Vixilancia do 26º Mando Aéreo en Stará Boleslav. En total sete compañías radiotécnicas están repartidas por todo o país para poder cubrir de forma continua todo o seu territorio.

Historia
--------

### Primeiros anos

A separación viu unha gran redución en tipos, números e bases. En 1994 creouse o 3º Corpo de Aviación Táctica. O caza máis novo no arsenal da Forza Aérea de Checoslovaquia era o MiG-29 (Izdelie 9.12). Como só había un kit de mantemento xeral, que foi entregado a Eslovaquia, e todo o material dividiuse ao 50%, os custos de mantemento dos Fulcrum checos sería moi alto. Xunto cos elevadísimos custos, os custos especulativos das pezas de reposto importadas dende Rusia, que chegaban a través de terceiras partes, tamén eran moi grandes, e isto levou ao cambio de 10 MiG-29 con Polonia por helicópteros de rescate PZL W-3A Sokół con aviónica e apoio de terra. Así, 10 cazas de superioridade aérea cambiáronse por 11 helicópteros lixeiros e a súa adquisición converteuse nun asunto fortemente discutido a mediados dos 90. Toda a carga de traballo pasou a mans dos MiG-23.

A Forza Aérea da nova época do Exército checo formouse efectivamente o 1 de xullo de 1997 cando 3º Corpo de Aviación Táctica e o 4º Corpo de Defensa Aérea uníronse. Os membros de ámbalas dúas unidades participaran en accións da OTAN dende o ingreso da República Checa na Alianza o 12 de marzo de 1999. A Forza Aérea comezou a revisar e actualizar as súas doutrinas e aeronaves, e considerou mercar un caza occidental. Os MiG-23MF retiráronse en 1994, os ML en 1998 e os MiG-21 establecéronse como un modelo provisional para o que sería un período de transición antes de mercar un caza novo, que sería o avión multirrol sueco Saab JAS 39 Gripen. Debido ás devastadoras inundacións que afectaron ao país en 2002 o acordo foi adiado.

### Anos 2000

Unha nova licitación internacional foi publicada como unha solución provisional. O Gripen gañou novamente esta licitación, á que se presentaran seis competidores, cando a República Checa aceptou un arrendamento por 10 anos entre o goberno checo e o sueco que non implicaba a BAE Systems. As denuncias dos medios de subornos por parte de BAE Systems aos encargados de tomar a decisión durante a venda non levou a ningún lado nas investigacións xudiciais.

En decembro de 2008 a Forza Aérea checa quería adestrar pilotos de helicóptero en condicións desérticas para as súas próximas misións en Afganistán. Israel foi o único país que estaba listo para axudar, e viu isto como unha oportunidade para agradecer á República Checa por adestrar pilotos israelís e apoiar a Israel cando este converteuse nun estado.

A independencia da Forza Aérea checa rematou o 1 de decembro de 2003 cando a forza converteuse en parte das novas Forzas Conxuntas do Exército Checo co posto de mando situado en Olomouc. Dentro da nova estrutura o comandante en xefe da Forza Aérea foi nomeado comandante en xefe adxunto das Forzas Conxuntas.

### Anos 2010

A Forza Aérea operou con esta estrutura ata o 30 de xuño de 2013. No marco da reorganización do Exército, o 1 de xullo de 2013 estableceuse o independente Alto Mando da Forza Aérea da República Checa (*Velitelství vzdušných sil*), co cuartel xeral en Praga co novo comandante en xefe sendo o xeneral de brigada Libor Štefánik. Os antigos cuarteis xerais do Mando das Forzas Conxuntas e do Mando de Forzas de Apoio disolvéronse o 30 de xuño de 2013.

Co contrato do Gripen a piques de expirar en 2015, comezou a especularse sobre se este sería renovado ou se a forza aérea elixiría outro modelo de avión. O goberno checo agardaba organizar unha licitación para proporcionar 18 cazas supersónicos tras 2015. O JAS-39 Gripen foi aceptado como a opción máis efectiva coa infraestutura que xa se tiña, a disposición de persoal adestrado e a boa experiencia operacional previa. Porén, os antecedentes do contrato existente, especificamente o tema amplamente discutido da suposta corrupción, impediron que os políticos se conformasen con esta rápida solución, favorecendo no seu lugar unha licitación xeral con máis ofertas que poderían ser os F-16, F/A-18, F-15SE ou F-35A.

Tamén se discutiu como opción a creación dunha forza aérea non supersónica, debido aos altos custos e ao inútil que pode ser ter avións supersónicos nun país rodeado por aliados (todos son membros da Unión Europea e da OTAN, agás Austria). Neste escenario o subsónico L-159 converteríase na espiña dorsal da forza aérea. O último Libro Branco de 2011 di claramente que a frota supersónica debe continuar para a protección da República Checa e para tarefas de cooperación dentro do Sistema Integrado de Defensa Aérea da OTAN. Doce avións monopraza e dous bipraza vense como suficientes para patrullar a República Checa, mentres que 18 poden apoiar co rol de vixilancianoutros países da OTAN. Unha solicitude de información preliminar pedía 18 avións.

O 16 de maio de 2014 o director xeral da axencia de defensa e exportación FXM e viceministro de defensa para adquisicións de defensa checo asinaron o "anexo da prórroga do contrato de arrendamento dos JAS-39", asegurando tamén a actualización e incremento de capacidades continua deses aparellos. O avión supersónico sueco equipará á Forza Aérea checa ata 2027 con opción a dous anos máis.

O minitro de defensa checo Martin Stropnický revelou plans para substituír o equipamento militar de deseño soviético con novas armas e para mercar helicópteros e radares para a Forza Aérea, agardando lanzar as licitación no ano 2015. En xuño de 2019 o Ministerio de Defensa presentou un contrato ao goberno para a compra de dous avións de transporte C-295 para substituír os seus Yakovlev Yak-40. O 22 de agosto de 2019 o Primeiro Ministro Andrej Babiš anunciou que a Forza Aérea seleccionara unha oferta de Bell Helicopter por oito helicópteros UH-1Y Venom e catro AH-1Z Viper. O contrato da súa compra asinouse o 13 de decembro de 2019.

Aeronaves
---------

JAS-39C Gripen
W-3A Sokol

| Aeronave | Orixe | Tipo | Variante | En servizo | Notas |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Combate |
| JAS 39 Gripen | Suecia | multirrol | JAS 39C | 12 | alugados á Forza Aérea de Suecia |
| Aero L-159 | República Checa | ataque lixeiro | L-159A | 16 |  |
| Transporte |
| Let L-410 | República Checa | utilitario | L-410UVP | 4 | 2 usados para vixilancia |
| Airbus A319 | Francia | VIP | A319CJ | 2 |  |
| CASA C-295 | España | transporte | C-295M | 6 |  |
| Challenger 600 | Canadá | VIP | CL-601 | 1 |  |
| Helicópteros |
| Mil Mi-8 | Unión Soviética | utilitario | Mi-8/17/171 | 19 |  |
| Mil Mi-24 | Unión Soviética | ataque | Mi-24/35 | 15 |  |
| PZL W-3 | Polonia | utilitario | W-3A | 10 |  |
| Bell AH-1Z | Estados Unidos | ataque |  |  | 4 pedidos |
| Bell UH-1Y | Estados Unidos | utilitario |  |  | 8 pedidos |
| Adestradores |
| Aero L-159 | República Checa | adestrador a reacción | L-159T1 | 8 |  |
| JAS 39 Gripen | Suecia | adestrador de conversión | JAS 39D | 2 | alugados á Forza Aérea de Suecia |

Notas
-----

1. ↑  "The White Paper on Defence" (PDF). *Ministerio de Defensa da República Checa*. Archived from the original on 27 de xaneiro de 2013. Consultado o 7 de marzo de 2022.
2. 1 2  ""NATO Defence Expenditure: 2009 - 2013" (PDF). *Gov.uk*. Consultado o 7 de marzo de 2022.
3. 1 2 3  Čadil, Jan (7 de agosto de 2013). "The Czech Air Force". *Czech Air Force Yearbook 2013*: 6.
4. ↑  "Live firing beyond the Arctic Circle". *Czech Air Force Yearbook 2012*: 32.
5. 1 2  "Czech anti-aircraft defence radars". *Czech Air Force Yearbook 2013*: 50.
6. 1 2  "W-3A Sokol helicopters in the Czech Air Force service". *Czech Air Force Yearbook 2012*: 43.
7. 1 2  "NKÚ: Vláda nezdůvodnila potřebu pronajmout gripeny". *iROZHLAS* (en checo). Consultado o 2022-03-08.
8. ↑  "Kauza gripenů po 12 letech končí, za údajnou korupci nikdo obviněn nebude". *ČT24 - Nejdůvěryhodnější zpravodajský web v ČR - Česká televize* (en checo). Consultado o 2022-03-08.
9. ↑  "České vrtulníky nad Negevskou pouští". *www.army.cz*. Consultado o 2022-03-08.
10. ↑  Čadil, Jan (6 August 2014). "The Czech Air Force". *Czech Air Force Yearbook 2014*.
11. ↑  "Professional Armed Forces". *www.army.cz*. Consultado o 2022-03-08.
12. ↑  "Czech Air Force Modernization". *www.globalsecurity.org*. Consultado o 2022-03-08.
13. ↑  "Armáda zvažuje nájem či nákup až osmnácti stíhaček". *Lidovky.cz* (en checo). 2011-03-24. Consultado o 2022-03-08.
14. ↑  "Czech Republic plans to procure C295s and upgrade T-72M tanks". *Janes.com* (en inglés). Consultado o 2022-03-10.
15. ↑  "Czech Air Force to buy 12 Bell helicopters". *Janes.com* (en inglés). Consultado o 2022-03-10.
16. ↑  "Czech Republic orders H-1 helos". *Janes.com* (en inglés). Consultado o 2022-03-10.
17. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  "World Air Forces 2022". Flightglobal. 2022. Consultado o 10de marzo de 2022.
18. ↑  "Czech government signs Gripen lease extension". flightglobal.com. Consultado o 10 de marzo de 2022.
19. 1 2  Čadil, Jan (2014-08-06). "Vzdušné síly AČR - Ročenka 2014". *Letectví a kosmonautika* (en checo e inglés): 4–6. ISSN 0024-1156.
20. ↑  "A-319CJ AIRBUS - Transport Aircraft". *Ministry of Defence & Armed Forces of the Czech Republic*. Ministry of Defence. Consultado o 10 de marzo de 2022.
21. ↑  "Military Equipment Overview" (PDF). *Ministry of Defence*. Ministerstvo obrany. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 6 de marzo de 2017. Consultado o 10 de marzo de 2022.
22. ↑  Soušek, Tomáš (15 de agosto de 2016). "The Czech Air Force". En Čadil, Jan. *Czech Air Force Yearbook 2016* (en checo e inglés). Praga: L+K magazine and Magnet Press, Slovakia. pp. 4–8. ISBN 978-80-89169-35-1.
23. ↑  "Czech army to buy new transport planes to replace two Yakovlevs". *Prague Daily Monitor*. Czech News Agency (ČTK). 14 de febreiro de 2017. Arquivado dende o orixinal o 6 de marzo de 2017. Consultado o 10 de marzo de 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q655272
* WorldCat
* VIAF: 134173632
* NKC: kn20040910006

 |