**K'inich Ahkal Mo' Naab III** ou **K’inich Ahku'l Mo’ Naahb' III**, nado o 13 de setembro de 678  e finado c. 740, foi un ahau ou gobernante maia do *ajawlal* ou señorío de B'aakal, cuxa sede era Lakam Ha', no presente coñecida como a zona arqueolóxica de Palenque, no actual estado mexicano de Chiapas. É tamén coñecido como **Chaacal III** ou **Akul Anab III**. Gobernou do ano 721 ó ano 736 ou 740. O seu nome pode ser traducido como *Gran Sol Lago da Tartaruga Guacamaia*.

Nacemento e entronización
-------------------------

Foi neto de Pakal "o Grande" e Tz'akbu Ajaw e fillo de Tiwol Chan Mat e de Ix Kinuw. De acordo á conta longa do calendario maia naceu o 9.12.6.5.8 3 lamat 6 sak, é dicir, o 13 de setembro de 678. Foi entronizado o 9.14.10.4.2 9 ik 5 kayab, data equivalente ó 30 de decembro de 721. No taboleiro dos escravos represéntase unha escena imaxinaria onde Ahkal Mo' Naab é entronizado polos seus pais. Contraeu matrimonio con Ix Men Nik ou Ix Sajal Juj, con quen procreou a K'inich K'uk' B'alam II.

Campañas militares
------------------

Cando o seu antecesor, K'inich K'an Joy Chitam II, foi feito prisioneiro polo gobernante de Toniná, K'inich B'aaknal Chaak, o señorío de B'aakal perdeu o control das localidades de Lah e K'in Ha pertencentes ó señorío de Yookib' (Pedras Negras). Por este motivo Ahkal Mo' Naab III ordenou a Chak Suutz —yajawk' ahk' (señor do lume)— emprender unha campaña de reconquista. O 15 de setembro de 723 foi capturada a localidade de Lah, e o 31 de maio de 725 a localidade de K'in Ha'. Durante o enfrontamento foi capturado Nin Sak Kamay, quen era un *sajal* ou dignatario local subalterno a Yokanal Ahk, ahau do señorío de Yookib'. Desta maneira Palenque iniciou unha nova época de auxe político e militar.

Obras arquitectónicas
---------------------

A obra máis importante durante o seu goberno foi o Templo XIX dedicado ó Deus Primeiro (GI). Nas inscricións do templo nárrase a ascensión do deus creador do cosmos ó goberno dos ceos durante unha época mítica e o seu nacemento como deus central da tríada de Palenque, o deus do millo. Vinculou estes acontecementos coa súa propia entronización para lexitimar coa aura do sacro a fundación do seu goberno. Por outra banda, tamén foron remodelados os Templos XVIII, XVIII-A e XXI situados na zona sur do Grupo das Cruces.

Descoñécese a data exacta da súa morte, o último acontecemento onde aparece rexistrado é no taboleiro sur do Templo XIX e corresponde á data 9.15.5.0.0, é dicir, no ano 736. Existe a remota probabilidade de que o seu corpo se atope enterrado no Templo III. Foi sucedido polo seu irmán Upakal K'inich Janaab' Pakal.

Notas
-----

1. ↑  Florescano, 2009; 235
2. ↑  Skidmore, 2008; 80
3. ↑  Sutart, 2010; 15
4. ↑  Skidmore, 2008; 82
5. ↑  Stuart, 2010; 157
6. ↑  Bernal, 2011; 320
7. ↑  Bernal, 2011; 321
8. ↑  Florescano, 2009; 248
9. ↑  Florescano, 2009; 250: citando a David Stuart
10. ↑  Skidmore, 2008; 81
11. ↑  Stuart, 2010; 155
12. ↑  Stuart, 2010; 156

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Bernal Romero, Guillermo (2011). *El señorío de Palenque durante la Era de K'inich Janaahb' Pakal y K'inich Kan B'ahlam (615-702 d.C.)* (PDF) (en castelán). Universidade Nacional Autónoma de México, Histomesoamericana. Consultado o 27 de decembro de 2012.
* Florescano, Enrique (2009). *Los orígenes del poder en Mesoamérica* (en castelán). México: Fondo de Cultura Económica. ISBN 978-607-16-0140-7.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
* Skidmore, Joel (2008). "The Rulers of Palenque. A Beginner's Guide" (PDF). Mesoweb Publications. Consultado o 16 de decembro de 2012.
* Stuart, David (2010). *Comentarios sobre las inscripciones del Templo XIX de Palenque* (PDF) (en castelán) (Precolumbia Mesoweb Press ed.). Estados Unidos: The Pre-Columbian Art Research Institute. Consultado o 10 de xaneiro de 2013.

| * v
* c
* e
Gobernantes de Palenque |
| --- |
| Gobernantes mitolóxicos | 
* *?-Muwaan Mat*
* *Uk'ix Chan*
* *Casper* (gobernante mitolóxico)

 |
| Dinastía de Palenque | 
* K'uk' Bahlam I
* Casper
* B'utz Aj Sak Chiik
* Ahkal Mo' Nahb I
* K'an Joy Chitam I
* Ahkal Mo' Nahb II
* Kan Bahlam I
* Yohl Ik'nal
* Aj Ne' Ohl Mat
* *Janaab' Pakal* (incerto)
* Sak K'uk'
* K'inich Janaab' Pakal
* K'inich Kan Bahlam II
* K'inich K'an Joy Chitam II
* K'inich Ahkal Mo' Naab III
* K'inich Janaab' Pakal II
* K'inich Kan Bahlam III
* K'inich K'uk' Bahlam II
* Wak Kimi Janaab' Pakal

 |

* Portal:Pobos indíxenas de América

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1565721
* WorldCat
* VIAF: 317095843
* ULAN: 500356302

 |