| Cálamo aromático |
| --- |
| *Acorus calamus* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| Subreino: | Tracheobionta |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Liliopsida |
| Subclase: | Arecidae |
| Orde: | Acorales |
| Familia: | Acoraceae |
| Xénero: | *Acorus* |
| Especie: | ''***Acorus calamus''*** |

 |

***Acorus calamus***, o **ácoro**, é unha das dúas especies do xénero *Acorus* da familia das acoráceas; é coñecido vulgarmente como "cálamo aromático". Orixinario da India, atópase amplamente distribuído pola zona temperada do hemisferio norte, e incluso se está a aclimatar en zonas pantanosas de América do sur. Tamén é coñecido como **cálamo aromático**.

Vista da planta no seu hábitat

Descrición
----------

Aseméllase aos xuncos e posúe follas longas lineares de bordos afiados, moi apuntadas, duns 25 mm de anchura. As flores, pequenas e de cor verde amarelada, preséntanse en forma de espiral sobre un espádice espido, envolto cunha espata que sobresae por encima. O talo prolóngase baixo terra en forma de rizomas de longas raíces adventicias, carnosas e fortemente aromáticas.

É unha planta alta, perennifolia con follas aromáticas e raíces rizomatosas. As follas, de arredor dun centímetro de largo, alcanzan os 10 de longo, e son lanceoladas e de bordos serrados ou ondulados. *A* vea central da folla, prominente e facilmente distinguible das apenas relevantes veas secundarias, permite distinguila facilmente de *A. americanus*. As flores alcanzan os 4 mm, e son estériles, reproducíndose rizomaticamente; o ovario é vestixial.

Distribución e hábitat
----------------------

Crece nas rexións boreais de todo o globo, aínda que é nativa de Europa. Prefire as terras húmidas e as costas de augas lentas ou estancadas. O seu talo semileñoso utilizouse na Antigüidade clásica para fabricar cálamos para a escritura.

Usos
----

Co *Acorus calamus* tense comerciado en moitas culturas durante séculos. Empregouse medicinalemente contra unha ampla variedade de doenzas, como enfermidades gastrointestinais e tratamento da dor e tamén o aroma do seu aceite esencial valorouse na industria do perfume. A esencia do rizoma emprégase como saborizante para alimentos, bebidas alcólicas e amargas en Europa e a raíz do cálamo, confitada, úsase en Europa en repostaría. Dela tamén se extrae unha droga estimulante e carminativa, chamada cálamo.

Vista da planta
Ilustración
Detalle
### Usos na herboristaría

O seu uso ten unha longa tradición de uso medicinal na China, Nepal e na herboristaría na India. As follas, talos e raíces empréganse en varias medicinas Siddha e na medicina tradicional da India e tamén en Sikkim. Tamén é unha das menciñas tradicionais máis usadas entre a tribo norteamericana dos Chipewas.

A maceración da raíz do cálamo aromático emprégase como tonificante nos casos de debilidade xeral do aparello dixestivo, gases do estómago e dos intestinos, e tamén como un remedio para combater as enfermidades das glándulas así como a gota. Esta tisana contribúe quentando o estómago e os intestinos lentos e fomenta a secreción de mucosa. Recoméndase contra o metabolismo lento, as dixestións lentas, o mesmo que contra a clorose e a hidropisía.

Propiedades
-----------

Utilizouse pola súa fragrancia e como droga psicotrópica. A súa raíz empregábase como anestésico e estimulante contra a fatiga pola asarona que contén; en doses maiores, produce efectos alucinóxenos. Walt Whitman empregou esta ou, tamén, a raíz do estreitamente emparentado *Acorus americanus*. Figuraba nas pocións psicotrópicas preparadas polas meigas europeas durante a Idade Media.

### Principios activos

Contén escasos taninos, aceite esencial (1,5-3,5%), rico en asarona e compostos sesquiterpénicos, entre os que destaca a acalamona. Nas follas hai trazas de alcaloides. Outras fontes: Acorina, tanino, colina, esencia con asarona, eugenol, pineno. Ácido cetílico e ácido palmítico, vitamina B1. A esencia faise viscosa chegando a densidade do 0,36%; o rendemento está entre 1 e 4%.

### Indicacións

Utilízase como aperitivo, eupéptico, polos seus principios amargos; carminativo, diurético, sedante, sudorífico, hipotensor, espasmolítico, anticonvulsivante, antirreumático tópico, polo aceite esencial. Indicado para inapetencia, dispepsias hiposecretoras, gastrites, espasmos gastroduodenais, meteorismo. Ansiedade. Estados nos que se requira un aumento da diurese: afeccións xenitourinarias (cistite, ureterite, uretrite, oliguria, urolitiase), hiperazotemia, hiperuricemia, gota, hipertensión arterial, edemas, sobrepeso acompañado de retención de líquidos. A mastigación da raíz combate a halitose e reafirma as enxivas sanguentas.

O aceite esencial non debe ser empregado durante o embarazo, a lactación, nin en nenos menores de dous anos, é tóxico sobre o sistema nervioso central. Tamén se considera carcinoxénico. Recoméndanse tratamentos descontinuos.

Taxonomía
---------

*Acorus calamus* foi descrita por Carlos Linneo e publicado en *Species Plantarum* 1: 324. 1753.

**Etimoloxía**

***Acorus***: nome xenérico latino que deriva do grego antigo άχόρου (áchórou) de Dioscórides (con diferentes versións do texto que teñen diferentes grafías). A palabra άχόρου en si crese que derivou da palabra κόρη (*kori*), que significa pupila (do ollo), debido a que o líquido da raíz da planta se empregaba como remedio en enfermidades oculares.

***calamus***: epíteto latino (que significa "cana") que deriva do grego ΚΆΛΑΜΟΣ (kálamos, que significa "cana"), que é afín ao termo do latín *culmus* (que significa "axexar") e que se derivan do proto-indoeuropeo *kole-mó-* (crese que significa "herba" ou "cana"). A palabra árabe قلم (*qalam*, que significa "pluma") e o sánscrito कलम (*kalama*, que significa "cana utilizada como unha pluma", e unha especie de arroz) crese que foron tomadas do grego.

Variedades
* Acorus calamus var. americanus Raf. (1828).
* Acorus calamus var. angustatus Besser (1834).
* *Acorus calamus var. calamus.*

Sinonimia

|  |  |
| --- | --- |
| * var. *angustatus*
	+ *Acorus angustatus* Raf.
	+ *Acorus calamus* var. *angusta* Bess.
	+ *Acorus triqueter* Turcz. ex Schott
* var. *calamus*
	+ *Acorus angustifolius* Schott
	+ *Acorus aromaticus* Gilib.
	+ *Acorus asiaticus* Nakai
	+ *Acorus calamus* var. *vulgaris* L.
	+ *Acorus calamus-aromaticus* Clairv.
	+ *Acorus casia* Bertol.
	+ *Acorus cochinchinensis* (Lour.) Schott
	+ *Acorus commersonii* Schott
	+ *Acorus commutatus* Schott
	+ *Acorus elatus* Salisbury
 | * + *Acorus europaeus* Dumort.
	+ *Acorus flexuosus* Raf.
	+ *Acorus floridanus* Raf.
	+ *Acorus griffithii* Schott
	+ *Acorus nilaghirensis* Schott
	+ *Acorus odoratus* Lam. nom. illeg.
	+ *Acorus spurius* Schott
	+ *Acorus terrestris* Spreng.
	+ *Acorus undulatus* Stokes
	+ *Acorus vulgaris* (L.) Simonk.
	+ *Calamus aromaticus* Gueldenst.
	+ *Orontium cochinchinense* Lour.
* var. *vernus*
	+ *Acorus verus* (L.) Garsault
	+ *Acorus verus* (L.) Houtt. nom. illeg.
	+ *Acorus verus* (L.) Raf.
 |

Notas
-----

1. ↑  "Dicionario de alimentación e restauración" (PDF). p. 63. Consultado o 29 de xullo de 2020.
2. ↑  Colmeiro, Miguel: «Diccionario de los diversos nombres vulgares de muchas plantas usuales ó notables del antiguo y nuevo mundo», Madrid, 1871.
3. ↑  Pujol, Francesc; Amades, Joan (1936). *Cançoner popular de Catalunya. Vol. I. Diccionari de la dansa, dels entremesos i dels instruments musicals i sonadors* (en catalán). Barcelona: Imprenta Elzeviriana. p. 6.
4. 1 2  "Calamus". *drugs.com* (en inglés). 21 de setembro de 2020. Consultado o 1 de febreiro de 2021.
5. ↑  Scientific Committee on Food (12 de decembro de 2001). "Opinion of the Scientific Committee on Food on the presence of B-asarone in flavourings and other food ingredients with flavouring properties" (PDF). *ec.europa.eu* (en inglés). Consultado o 1 de febreiro de 2021.
6. ↑  Niering & Olmstead (1985), p. 340.
7. ↑  Mukherjee et al. (2007), pp. 651-666.
8. ↑  Ramya Venkatesan, Prakash Shyam Karuppiah, Gnanamani Arumugam, and Kadalmani Balamuthu. β-Asarone Exhibits Antifungal Activity by Inhibiting Ergosterol Biosynthesis in Aspergillus niger ATCC 16888. Proc. Natl. Acad. Sci. India, Sect. B Biol. Sci. 89, 173–184 (2019). https://doi.org/10.1007/s40011-017-0930-4 Consultado o 1 de febreiro de 2021
9. ↑  "Vasambu". *tamilnadu.com* (en inglés). 1 de abril de 2013. Archived from the original on 22 de maio de 2016. Consultado o 1 de febreiro de 2021.
10. ↑  O'Neill, Alexander; et al. (29 de marzo de 2017). "Integrating ethnobiological knowledge into biodiversity conservation in the Eastern Himalayas". *Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine*. **13** (21): 21. doi:10.1186/s13002-017-0148-9 Arquivado 09 de maio de 2017 en Wayback Machine.. PMC 5372287. PMID 28356115. Consultado o 1 de febreiro de 2021.
11. ↑  Johnson et al. (1995).
12. ↑  Treben, Maria, (aut.). Salud de la Botica del Señor. Ennsthaler. 5ª ed.(1999). 108 páginas
13. ↑  "*Acorus calamus*". *Plantas útiles: Linneo*. Arquivado dende o orixinal o 01 de decembro de 2009. Consultado o 9 de octubre de 2009.
14. ↑  "*Acorus calamus*". *Tropicos.org. Missouri Botanical Garden*. Consultado o 15 de outubre de 2012. "*Acorus calamus*". *Tropicos.org. Missouri Botanical Garden*. Consultado o 15 de outubro de 2012.
15. ↑  *Acorus calamus* en PlantList

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Acorus calamus*** |

### Bibliografía

* Johnson, Derek; Kershaw, Linda; MacKinnon, Andy; Pojar, Jim (1995). *Plants of the Western Boreal Forest & Aspen Parkland* (en inglés). Edmonton: Lone Pine Publishing. ISBN 978-1-55105-058-4.
* Mukherjee, Pulok Kumar; Kumar, Venkatesan; Mal, Mainak; Houghton, Peter J. (2007). "Acorus calamus: Scientific validation of ayurvedic tradition from natural resources". *Pharmaceutical Biology* **8** (45): 651–666. doi:10.1080/13880200701538724.
* Niering, William A.; Olmstead, Nancy C. (1985 [1979]). *he Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers, Eastern Region* (en inglés). Nova York: T. Knopf. ISBN 0-394-50432-1.

### Outros artigos

* Planta medicinal

### Ligazóns externas

* Family Araceae Arquivado 14 de febreiro de 2005 en Wayback Machine. in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval. Arquivado 03 de xaneiro de 2007 en Wayback Machine.  Arquivado 03 de xaneiro de 2007 en Wayback Machine.
* FDA street drug alternative warning letter
* *Acorus calamus* at Plants for a Future

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q158008
* EBID: ID
* MAG: 2776100074
* NDL: 00571999
* NKC: ph651268

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 30524
* BioLib: 42783
* Dyntaxa: 220617
* Ecocrop: 2779
* EOL: 1123481
* EPPO: ACSCA
* EUNIS: 185825
* FNA: 200027130
* FoC: 200027130
* GBIF: 2873769
* iNaturalist: 82306
* IPNI: 84009-1
* IRMNG: 10609414
* ITIS: 564989
* IUCN: 168639
* NBN: NBNSYS0000002348
* NCBI: 4465
* PlantList: kew-2304
* POWO: ID
* Soortenregister: 118956
* TAXREF: 80086
* Tela Botanica: 669
* Tropicos: 2100006
* PLANTS: ACCA4
* VASCAN: 2433
* WCSPF: 2304

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: Q46A6NDR5C

 |