recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**José Casal**, nado en Vigo en 1950, é un preparador físico galego coñecido como **Pepiño Casal** ou ‘’’ Pepe Falsal’’’.

Traxectoria
-----------

Comezou a súa andaina no deporte como atleta, chegando a ser campión galego dos 200 metros lisos, campión de España universitario de 200 metros lisos e medalla de bronce na mesma proba no campionato de España júnior.

Iniciouse como preparador físico en diversos equipos de Santiago de Compostela. O primeiro equipo de baloncesto que preparou foi o Obradoiro CAB, do que posteriormente foi adestrador e secretario técnico. A finais dos setenta foi tamén preparador físico da selección española nas categorías xuvenil, júnior e sub-22, con Ignacio Pinedo e Aíto García Reneses como adestradores. Máis tarde formou parte das seleccións absolutas masculina e feminina, baixo as ordes de Antonio Díaz Miguel e María Planas respectivamente.

Durante as décadas de 1990 e 2000 colaborou na preparación física das categorías inferiores do ADM Peleteiro. En 1999, Aíto García Reneses encargoulle a preparación física do primeiro equipo do FC Barcelona onde o seu labor principal foi o de axudar á integración de Juan Carlos Navarro e Pau Gasol no primeiro equipo barcelonista, cargo no que estivo ata o 2002. Ademais, entre 2003 e 2008 foi o preparador físico persoal de Pau Gasol en Europa. 

Soou como posíbel director técnico do Obradoiro trala sentenza de 2004, mais non chegou a producirse o nomeamento. Entre os anos 2005 e 2010 fíxose cargo da preparación física do departamento de arbitraxe da Liga ACB. 

No 2008 formou parte do corpo técnico da Selección Española de Baloncesto que acadou a medalla de prata nos Xogos Olímpicos de Beixín.

En 2015 foi nomeado Presidente da Fundación Heracles responsable das categorías inferiores do Obradoiro CAB, que pasou a nomearse Fundación Obradoiro.

Dende o ano 1994 dirixe o Campus de Baloncesto Peleteiro, que xunta máis de 200 xogadores de baloncesto cada xuño no Colexio Manuel Peleteiro. Dende o ano 2000 dirixe xunto a Fernando Romay e Eva Latorre o Campus Memorial Antonio Díaz Miguel, que cada verán xunta máis de 300 xogadores.

É presidente de diversas asociacións de pesca fluvial e un defensor dos ríos galegos.

Notas
-----

1. ↑  Doble penalti Arquivado 04 de marzo de 2016 en Wayback Machine. foro de ruxerruxes
2. ↑  O galego Pepe Casal será o preparador físico da selección española de baloncesto en Pequín Arquivado 12/03/2016, en Wayback Machine. La Voz de Galicia, 10/06/08
**John R. Martin**, nado o 5 de xaneiro de 1931 en Pittsburgh (Pensilvania) e finado en 1984, foi un bispo ortodoxo dos Estados Unidos. Foi o segundo bispo da diocese ortodoxa rutena de América, baixo xurisdición da Igrexa Ortodoxa de Constantinopla.

Traxectoria
-----------

John R. Martin naceu o 5 de xaneiro de 1931 en Pittsburgh, Pensilvania, fillo de John e Veronica Mihach Martin. Comezou a súa educación en Munhall, e posteriormente estudou nos seminarios *St. Fidelis Seminary and College* de Herman, e *Ss. Cyril and Methodius Byzantine Catholic Seminary* de Pittsburgh. Obtivo tamén un grado en Arte pola Universidade Duquesne. Logo de recibir tarefas pastorais en varias parroquias, estudou Filosofía na Universidade Stanford (California). O 29 de maio de 1955, John foi ordenado sacerdote na metrópole católica rutena de Pittsburgh.

Logo de pasar á Igrexa Ortodoxa en 1966, foi elixido bispo o 15 de agosto do mesmo ano, e nomeado bispo coadxutor da diocese rutena de América, co título de bispo titular de Nyssa. Foi consagrado bispo o 6 de outubro de 1966 na Catedral de Cristo Salvador de Johnstown, Pensilvania. O principal consagrante foi o arcebispo Iakovos Koukouzis da arquidiocese ortodoxa grega de América do Norte e do Sur.

Logo da morte do metropolita Orestes Chornock o 17 de febreiro de 1977, Martin foi nomeado bispo da diocese polo Santo Sínodo do Patriarcado Ecuménico.

Durante o seu episcopado, Martin actualizou a estrutura administrativa da diocese. En 1978 mercou un grande terreo en Tuxedo Park (Nova York) no que contruiu un mosteiro diocesano, o Mosteiro da Anunciación.

Logo de exercer como xerarca durante dezaoito anos, Martin finou repentinamente 30 de setembro de 1984, logo dunha celebración en honra dun crego e da súa dona. O seu funeral foi celebrado o 4 de outubro de 1984, na catedral de Cristo Salvador.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  American Carpatho-Russian Youth (1974). *Annual and Church Almanac* (en inglés) **26**. p. 248.
2. 1 2 3 4 5  New York Times & Arno Press, ed. (1984). *The New York Times Biographical Service* (en inglés) **15**. p. 1337.
3. 1 2  Nicholas Smisko (1 de setembro de 2009). "Archpastoral Letter On The Twenty-Fifth Anniversary of the Repose of His Grace, Bishop John".

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía na páxina web da diocese Arquivado 03 de abril de 2013 en Wayback Machine. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q16655920
* WorldCat
* VIAF: 102781369
* FAST: 1620208
* ISNI: 0000000072852051
* LCCN: n2005060318

 |
**Isabel Martínez-Risco Valdivieso**, máis coñecida como **Isabel Risco**, nada na Coruña o 7 de abril de 1975, é unha actriz galega.

Traxectoria
-----------

Graduada en Pedagoxía Teatral (2005), comezou no teatro universitario en 1997. Foi presentadora de galas, contadora de contos e traballou na radio.

Realizou varios traballos na TVG e participou nos programas *Land Róber*, *Air Galicia*, *O show dos Tonechos* e *Ata a cociña*, e nas series *Padre Casares*, *A vida por diante*, *O Nordés*, *Era visto!*, *Caseiros*, *Augas Quentes* e *Casa Manola*.

En cine traballou en *Onde está a felicidade?*, *Os mortos van á présa*, na curtametraxe *Tourettes* e no documental *Koruño, legado de Hércules*.

No teatro actúa en *Bravas. A nosa historia con saias e a rachar.*

É neta de Sebastián Martínez-Risco.

Política
--------

Actuando con Marián Bañobre na gala de entrega dos Premios María Casares no 2014.
Participou co Bloque Nacionalista Galego, aparecendo nas listas da formación nacionalista para as Eleccións ao Parlamento Europeo de 2014.

Galardóns e nomeamentos
-----------------------

Premios Mestre Mateo

| Ano | Categoría | Filme | Resultado |
| --- | --- | --- | --- |
| 2013 | Mellor actriz de repartimento | *Era visto!* | Gañadora |

Notas
-----

1. ↑  Ficha AVG, Consello da Cultura Galega
2. ↑  "Isabel Risco: "Os galegos posuímos no humor outra grande riqueza"". *Noticias de Galicia*. Arquivado dende o orixinal o 14 de xaneiro de 2020. Consultado o 26 de febreiro de 2019.
3. ↑  Montenegro, Gloria. "Isabel Risco: "A historia das mulleres galegas está soterrada"". *Nós Diario*. Consultado o 2021-04-20.
4. ↑  "A actriz Isabel Risco na lista do BNG". *La Voz de Galicia*. 30 de xaneiro de 2014. Consultado o 13 de abril de 2014.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Asociación de Actores e Actrices de Galicia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12390743
* WorldCat
* VIAF: 800152932534809830007
* GND: 1160881200
* IMDb: nm2383251
* TMDb: 1426015

 |
**María Luísa Soto Meijomence**, nada en Silleda o 19 de decembro de 1955 e finada en Lebosende (Leiro) o 17 de agosto de 1998, foi unha actriz galega.

Vida e traxectoria
------------------

Licenciada en Farmacia, profesión que nunca exerceu, actuou en obras de teatro, sendo habitual nas primeiras montaxes do Centro Dramático Galego; en películas como *Divinas palabras* de José Luis García Sánchez (1987), *Continental* de Xavier Villaverde (1989) ou *A metade da vida* de Raúl Veiga (1993), así como en televisión, colaborando na serie da TVG *Pratos combinados* e outros programas, dende 1995 ata a súa morte.

Filmografía
-----------

### Filmes

Placa conmemorativa na casa natal.
* *Divinas palabras* (1987)
* *Continental* (1990)
* *Huidos* (1993)
* *A metade da vida* (1993)

### TV

* *O enfermo imaxinario* (1986)
* *Pratos combinados* (7 episodios) (1995-1996)

Homenaxes
---------

Dende 1997 leva o seu nome un dos premios María Casares: o Premio de Honra Marisa Soto, que concede a xunta directiva da AADTEG, e que recaeu en Agustín Magán, Maruxa Villanueva ou Luís Álvarez Pousa, entre outros, e en institucións como o Padroado de Cultura do Concello de Narón.

En Silleda, na súa casa natal, hoxe Casa da Xuventude, ten a súa sede a Escola Municipal de Teatro "Marisa Soto". Dende o ano 2009, este edificio leva o seu nome, pasando a denominarse *Casa da Xuventude Marisa Soto*.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 18-8-1998, p. 56.
2. ↑  Ficha de Marisa Soto en culturagalega.org
3. ↑  El callejero de Silleda modifica el nombre de 10 rúas y bautiza a otras 6 en Faro de Vigo (26/9/2009) (Consultado o 23/11/2016).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* "Marisa Soto". *Álbum de Mulleres* do Consello da Cultura Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12392946
* WorldCat
* VIAF: 8144647642453531397
* BNE: XX5529555
* IMDb: nm0815569
* ISNI: 0000000130269113

 |
**Ion Gabella**, nado en Vitoria en 1968 e finado en Zumaia en 2002, foi un actor de cine, televisión e de teatro vasco.

Traxectoria
-----------

Malia a súa curta traxectoria, chegou a participar en máis duna vintena de películas, sobre todo como actor secundario nas primeiras películas da fornada de directores vascos dos 1990: Juanma Bajo Ulloa, Alex de la Iglesia, Daniel Calparsoro, Enrique Urbizu, Karra Elejalde... Tamén apareceu nas primeiros longametraxes de Alejandro Amenábar, Óscar Aibar ou Mónica Laguna.

En teatro foi membro fundador do grupo Sobradún, xunto a Gorka Aguinagalde, co que levou á escena varias obras de Mauro Entrialgo.

Filmografía destacada
---------------------

* *Todo por la pasta* 1991
* *Acción Mutante* 1993
* *Atolladero* 1995
* *Tengo una casa* 1996
* *Abre los ojos* 1997
* *Gente pez* 2000
* *El robo más grande jamás contado* 2002

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ion Gabella en imdb
* Ficha na filmoteca vasca Arquivado 03 de febreiro de 2012 en Wayback Machine. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3394171
* BNE: XX1412959
* IMDb: nm0300024
* TMDb: 553869

 |
**José Ignacio Gómez Pérez**, nado en Ribadavia en 1972, é un político trileiro galego do [[PSdeG-PSOE] actualmente no paro.

Traxectoria
-----------

Vinculado ao PSdeG-PSOE dende os 16 anos, foi Secretario Xeral das Xuventudes Socialistas de Galicia en Ribadavia. Nas eleccións municipais de 1999 concorreu como número 5 da candidatura do PSdeG en Ribadavia, se ben non resultou elixido. En novembro de 2000 foi elixido Secretario Xeral da Agrupación Socialista de Ribadavia. Nas eleccións municipais de 2003 resultou elixido concelleiro e tenente de alcalde de Ribadavia. Tralas municipais de 2007 e 2011 volveu ser elixido concelleiro e tenente de alcalde, tras revalida-lo PSdeG o goberno da vila. En 2007 e 2011 foi designado deputado provincial, sendo ademais portavoz do grupo socialista na Deputación dende 2011. 

Nas municipais de 2015 encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE e foi elixido alcalde de Ribadavia como cabeza da lista máis votada. Volveu ser designado deputado provincial, continuando como portavoz do grupo socialista. Porén, en novembro de 2016 foi destituído como portavoz pola executiva provincial do partido, tras manter diversas discrepancias internas. Nas municipais de 2019 pasou a se-la segunda forza política tralo PPdeG, se ben tiña opción de mante-la alcaldía co apoio da marea Ribeiro en Común. Porén, esta formación vetou a súa continuidade como alcalde para apoiar os socialistas, polo que o PPdeG logrou a alcaldía ó se-la forza máis votada. Nese mandato volveu ser designado deputado provincial, sendo ademais o viceportavoz do grupo socialista. En febreiro de 2021 o PSdeG e Ribeiro en Común presentaron unha moción de censura que fixo alcaldesa á socialista Noelia Rodríguez, pasando a formar parte da Xunta de Goberno Local pero sen asumir competencias concretas. Nas municipais de 2023 concorreu como número 4 da candidatura do PSdeG, a cal perdeu o goberno tras logra-lo PPdeG a maioría absoluta. Se ben inicialmente non resultou elixido concelleiro, a renuncia dunha compañeira fixoo acceder de novo á corporación. Volveu ser designado deputado provincial.

Nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2024 concorre como número 2 da candidatura do PSdeG-PSOE por Ourense.

Notas
-----

1. ↑  El PSOE de Ribadavia nombra a José Ignacio Gómez secretario general local
2. ↑  El PSOE elige a Ignacio Gómez como candidato a la Alcaldía de Ribadavia
3. ↑  El nuevo alcalde de Ribadavia llama al diálogo a la oposición
4. ↑  La cúpula provincial del PSOE releva a su portavoz en la Diputación
5. ↑  La discordia entre PSOE y Ribeiro en Común permite al PP gobernar Ribadavia
6. ↑  Una moción de censura de PSOE y RenC en Ribadavia desaloja al PP del gobierno

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Ribadavia

### Ligazóns externas

* «Non denunciamos antes porque non tiñamos datos suficientes»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Marcos Blanco Jorge** |  **Alcalde de Ribadavia** 2015 - 2019 | Sucesor:**César Fernández Gil** |
***Entertainment!*** é o álbum de estrea da banda inglesa de post-punk Gang of Four, editado en setembro de 1979 a través de EMI no Reino Unido e de Warner Bros. nos Estados Unidos.

A música deste primeiro traballo amosa unhas claras influencias do punk rock, aínda que tamén incorpora influencias do funk, o reggae e o dub, ao igual que outras bandas da época como Public Image Ltd. Pere Ubu e The Pop Group.

O álbum foi eloxiado polos músicos de rock. Flea, dos Red Hot Chili Peppers, afirmou que a primeira vez que o escoitou "cambiou completamente a forma de ver a música rock e inicioume na miña viaxe como baixista". No ano 2003 o disco foi elixido número 490 na lista da *Rolling Stone* dos 500 mellores álbums de todos os tempos. No 2012 situouse no posto 483 na revisión da citada lista. En marzo de 2005, a revista *Q* colocou á canción "At Home He's a Tourist" no número 52 da súa lista das 100 mellores cancións de guitarra. Pitchfork Media listou a *Entertainment!* como o oitavo mellor álbum dos anos 70.

No ano 2005 a banda interpretou completamente o disco ao vivo como parte das series *Don't Look Back* do festival All Tomorrow's Parties.

Cara ao 2009, *Entertainment!* levaba vendidas máis de 100.000 copias no Reino Unido. En xullo de 2016 a publicación dixital Paste colocouno no posto 1 da súa lista dos 50 mellores álbums de postpunk.

Listaxe de cancións
-------------------

Todos os temas compostos por Dave Allen, Hugo Burnham, Andy Gill e Jon King.

### Cara 1

1. "Ether" – 3:52
2. "Natural's Not in It" – 3:09
3. "Not Great Men" – 3:08
4. "Damaged Goods" – 3:29
5. "Return the Gift" – 3:08
6. "Guns Before Butter" – 3:49

### Cara 2

1. "I Found That Essence Rare" – 3:09
2. "Glass" – 2:32
3. "Contract" – 2:42
4. "At Home He's a Tourist" – 3:33
5. "5.45" – 3:48
6. "Anthrax" – 4:23

### Cancións extra de 1995

*A edición en CD de EMI Records (masterizada por Andy Gill e John King) inclue os seguintes sinxelos:*

1. 
2. "Outside the Trains Don't Run on Time" – 3:27
3. "He'd Send in the Army" – 3:40
4. "It's Her Factory" – 3:08

*A edición en CD de Infinite Zero Archive/American Recordings inclue o* Yellow EP*:*

1. 
2. "Armalite Rifle" – 2:48

### Cancións extra de 2005

*Ademais do* Yellow EP*, a edición de Rhino engade catro temas non editados anteriormente:*

1. 
2. "Guns Before Butter (alternate version)" – 4:25
3. "Contract (alternate version)" – 2:48
4. "Blood Free" (live at The Electric Ballroom, London) – 3:17
5. "Sweet Jane" (live at the American Indian Center) (Lou Reed) – 3:20

Notas
-----

1. ↑  independent.co.uk - Andy Gill meets Andy Gill *(en* *inglés)*
2. ↑  Jackson, Josh (13 de xullo de 2016). "The 50 Best Post-Punk Albums" (en inglés). Paste. Consultado o 26 de setembro de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q167110
* MusicBrainz: ID

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Carlos Jiménez Díaz (homónimos).

**Carlos Jiménez Díaz**, coñecido artisticamente como **Carlos Jiménez**, nado en Viveiro o 11 de xaneiro de 1971, é un actor de dobraxe, locutor e presentador radiofónico e de televisión, humorista e imitador galego. Licenciouse en Xeografía e Historia pola Universidade de Santiago de Compostela en 1993.

Traxectoria
-----------

### Dobraxe

Carlos Jiménez ten unha longa traxectoria como actor de dobraxe en publicidade, series de televisión e longametraxes. Un dos seus traballos máis coñecidos é como voz de Paulo Mármore na versión galega de *Os Picapedra* (*The Flinstones*), emitida pola TVG.

Foi locutor dos programas *Hai que mollarse* e *Botarse ó monte, actualmente tamén en Cos Pés na Terra* na televisión pública galega, e púxolle a voz ao personaxe Burro, na dobraxe galega do filme *Shrek* (na versión orixinal tiña a voz de Eddie Murphy).

### Radio

Como locutor radiofónico traballou no espazo *Corre Carmela que chove* en RadioVoz Galicia (1993-1995), líder de audiencia na súa faixa horaria e Premio Galicia de Comunicación ao mellor programa radiofónico de 1994. Tamén recibiu o Premio Curuxa do Humor que concede o Concello de Fene nese mesmo ano.

Entre 1996 e 1998 traballou tamén no programa *Penalty y Expulsión* en Radio Voz A Coruña, e desde 1999 en distintos programas da Radio Galega como *Nunca Tal Oíra*, *O Miradoiro* e *Un día por diante* (tamén con Paco Lodeiro). Desde outubro de 2009 ata 2017 formou parte do equipo do espazo deportivo *Galicia en Goles onde recibiu tamén o premio no apartado de Radio ano 2013 da Asociación Galega de Prensa Deportiva.* Desde entón forma parte do programa *Galicia por Diante*, xunto con Kiko Novoa.

### Televisión

Colaborou en diversos programas da TVG como *Palabras maiores* (1994), *Selección Galega* (1995), *Salsa verde* (1996), *Tardes con Ana* (1999-2001), *Tardes de verán* (2000), *O show dos Tonechos* e colaboracións esporádicas en *Supermartes* e *Luar*. Desde novembro de 2009 a 2011 como guionista e actor no programa de humor *Land Rober*, con Roberto Vilar.

### Humorista e imitador

Comezou como humorista en espectáculos en directo como membro do equipo de *Corre Carmela que Chove*. É membro do espectáculo humorístico *Risoterapia*, xunto con Paco Lodeiro, que realiza periodicamente actuacións por toda Galiza. A súa especialidade é a imitación, e asegura contar no seu repertorio con máis de 120 personaxes famosos.
**Daniel Lago Barreiro**, nado en Rábade en 1990, é un actor galego.

Traxectoria
-----------

Fillo do político socialista Luis Ángel Lago Lage, Daniel Lago comezou a súa andaina como actor, sendo cativo, cando no 2001 foi escollido para o papel de Brais na serie de televisión *Terra de Miranda* da TVG. Ten aparecido en varias series feitas en Galiza en episodios esporádicos incluíndo a exitosa serie galega *Pratos combinados*.

Na serie *Matalobos* interpreta a Iván Matalobos, o fillo do protagonista, se ben o seu personaxe falece no capítulo 28, a mediados da segunta tempada.

Compaxina a súa carreira na interpretación coa profesión de veterinario, carreira que estudou en Lugo. Asemade tamén práctica o deporte do rugby, pertencendo ao primeiro equipo do Muralla R.C. da cidade de Lugo, desenvolvéndose nos postos de á, centro e zagueiro.

Notas
-----

1. ↑  "Teatro a baixas temperaturas", publicación de Beni Mántaras no blog *Dende o norte*, 3 de novembro de 2008 (consultado o 13 de marzo de 2010)
2. ↑  "El Brais de Terras de Miranda", artigo de María Caravel en *La Voz de Galicia*, 25 de novembro de 2002 (consultado o 13 de marzo de 2010)
3. ↑  "Para viajar: hilo, chicles y el bote de las lentillas", entrevista de Alba Villar en *El Progreso*, 6 de agosto de 2009 (consultado o 13 de marzo de 2010)

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Matalobos (serie de televisión)
* Muralla R.C.

### Ligazóns externas

* Daniel Lago en AVG

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12386935
* IMDb: nm3501709

 |
*Véxase Retrato para saber máis sobre o tema en xeral dos retratos.*
Retrato de Emilia Pardo Bazán aos 45 anos, Joaquín Vaamonde (1896)
O **retrato pictórico** é un xénero dentro da pintura, no que se pretende representar a aparencia visual do suxeito, en particular cando o que se retrata é un ser humano, aínda que tamén poden representarse animais. Os retratistas traballan por encargo, tanto de persoas públicas como de particulares, ou inspirados pola admiración e o afecto cara ao protagonista. A miúdo son documentos de familia ou de Estado, así como recordos da persoa retratada. Cando o artista se retrata a si mesmo trátase dun autorretrato.

Historicamente, os retratos representaban os ricos e poderosos. Pero co tempo, difundiuse entre a clase media o encargo de retratos das súas familias e colegas. Aínda hoxe, persiste a pintura de retrato como encargo de gobernos, corporacións, asociacións ou individuos.

Dentro da xerarquía dos xéneros, o retrato ten unha postura ambigua e intermedia; por unha banda, representa a unha persoa feita a semellanza de Deus, pero doutra banda, á fin e ao cabo trátase de glorificar a vaidade dunha persoa.

Notas
-----

* *The New Age* columna «Art Notes» de 29 de febreiro de 1918 é unha análise razoada sobre a arte do retrato por B.H. Dias (seudónimo de Ezra Pound), un penetrante marco de referencia para ver calquera retrato, antigo ou moderno.
* Azcárate Ristori, J.M.ª e outros, *Historia del Arte,* Anaya, 1986. ISBN 84-207-1408-9.

Notas
-----

1. ↑  Nadeije Laneyrie-Dagen, *Ler a pintura*, Spes Editorial, S.L. Barcelona, 2007, p. 32

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1400853
* GND: 4145426-1
* LCCN: sh85105118
* MAG: 181015550
* NKC: ph124372

 |
**Bieito Ledo Cabido**, nado no lugar de Padroso (Xunqueira de Ambía) o 23 de febreiro de 1944, é un escritor e editor galego. Na actualidade é director de Ir Indo Edicións.

Traxectoria
-----------

Estudou filosofía e teoloxía no seminario de Ourense, acadando a licenciatura en Filosofía pola Universidade Complutense de Madrid. Impartiu clases como profesor no ensino privado.

En 1975 trasladouse a Vigo, onde fundou a librería Ir Indo, e en 1979 incorporouse á Editorial Galaxia como director-xerente ata 1985. Posteriormente, ingresou no concello de Vigo, onde desempeñou o cargo de xefe de Cultura e Educación. En 1978, como presidente do Círculo Ourensán-Vigués, fundou os Premios da Crítica Galicia que presidiu durante quince anos, para logo constituír a fundación homónima, da que é presidente.

En 1985 fundou en Vigo Ir Indo Edicións, coa que creou os proxectos da *Enciclopedia Galega Universal* (EGU, 1999), o *Diccionario Enciclopédico Galego Universal* (DEGU, 2003) e o *Dicionario biográfico de Galicia* (2010-2011).

Foi membro fundador e primeiro presidente da Asociación Galega de Editores, membro fundador da Fundación Galicia-Empresa, membro do padroado da Fundación Otero Pedrayo, e membro da Asociación de Amigos do Couto Mixto, entre outras asociacións. En nome da EGU, recibiu o Premio da Crítica Galicia como mellor Iniciativa Cultural en 2001 e o Trofeo Galeguidade no apartado de Medios de Comunicación Social da Enxebre Orde da Vieira en 2003. No ano 2005 o concello de Vigo nomeouno Vigués Distinguido e no 2006 o concello de Xunqueira de Ambía concédelle a distinción de Fillo Predilecto. Nese mesmo ano publicou o libro de relatos curtos *Aconteceres*.

Obras
-----

### Narrativa

* *Aconteceres*. (Ir Indo, 2006).ISBN 84-7680-591-8
* *Cavilacións*. (Ir Indo, 2018).ISBN 978-84-7680-741-5
* O meu reloxo. (Ir Indo, 2014). Traducido ó castelán e o inglés. ISBN 978-84-7680-715-6

Premios e recoñecementos
------------------------

* Premio da Crítica Galicia, no ano 2001.
* Trofeo Galeguidade da Enxebre Orde da Vieira, no 2003.
* Vigués Distinguido, no 2005.
* Fillo Predilecto do concello de Xunqueira de Ambía, no 2006.
* Premio Celanova Casa dos Poetas, no ano 2024.

Notas
-----

1. ↑  "Bieito Ledo, un galego que gusta de escoitar o silencio". 17/05/2023. Consultado o 06/04/2024.
2. ↑  "Fundación Premios da Crítica Galicia". Arquivado dende o orixinal o 09 de novembro de 2014. Consultado o 09 de novembro de 2014.
3. ↑  "Bieito Ledo, hijo predilecto de Xunqueira de Ambía". 23/06/2006. Consultado o 06/04/2024.
4. ↑  "Bieito Ledo, gañador do XL Premio Celanova, Casa dous Poetas". 06/04/2024. Consultado o 06/04/2024.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en www.culturagalega.org

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20533083
* WorldCat
* VIAF: 33794412
* BNE: XX906018
* BNF: 166294310
* ISNI: 0000000059485330
* LCCN: n99262253
* SUDOC: 068734247

 |
Paso de montaña Abra do Acay a 5.061 m s. n. m. na provincia de Salta, Arxentina.
Collado do Piornal (2.074 m s. n. m.), situado entre as montañas da Bóla do Mundo (2.265 m s. n. m.) e A Maliciosa (2.227 m s. n. m.), todo iso na Serra de Guadarrama (España).
Unha **portela**, tamén denominado **portela de montaña**, é o punto máis baixo dunha liña de cumes comprendido entre dúas elevacións. Por este motivo, son usadas para atravesar os cordais montañosos. Cando unha vía de comunicación aproveita unha portela para atravesar unha cadea montañosa, fálase de **porto de montaña**, paso de montaña ou portillo.

Punto de sela
-------------

Topoloxicamente, unha portela corresponde a un punto de sela da topografía (un lugar no que nunha dirección a topografía é máxima mentres que na perpendicular é mínima). 

Unha portela sobre unha aresta rochosa ou unha crista que no canto de ladeiras está delimitado por paredes máis ou menos verticais denomínase «brecha». Os itinerarios de alta montaña que teñen por destino ás brechas denomínanse «corredores» ou «canles».

Véxase tamén
------------

* Porto de montaña

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q10862618
* AAT: 300386884
* MAG: 2777127463

 |
Vista xeral do recinto.
Refuxio de Fonte da Cova.
O **refuxio de Fonte da Cova**, é un refuxio de montaña situado na parroquia de Casaio, no concello de Carballeda de Valdeorras. Situado no porto de montaña de Fonte da Cova (1837 m), nas proximidades de Pena Trevinca, é propiedade da Federación Galega de Montañismo e está cedido ao Club Peña Trevinca-Barco. Inaugurouse en 1946.

Historia
--------

En 1944, Gonzalo Gurriarán ideou a posibilidade de construír un refuxio ou albergue de montaña nas proximidades de Pena Trevinca, facendo as xestións coa Federación Española de Montañismo. Así, tras varios estudos, en maio de 1945 iniciouse a construción do mesmo, que estivo financiado (á parte da FEM) pola Deputación de Ourense e os concellos de Carballeda de Valdeorras, O Barco de Valdeorras e A Veiga. Tras varios meses de duros traballos derivados das dificultades de achegar até o lugar o material e a man de obra, finalmente o 12 de setembro de 1946 foi inaugurado.

Na década de 1970 o refuxio foi obxecto de diferentes melloras, así como unha remodelación do interior. En febreiro de 1988 foi cedido en propiedade á Federación Galega de Montañismo, que cedeu o uso ao Club Peña Trevinca-Barco en 1990 por un período de 30 anos. En 1999 acometeuse unha nova reforma do interior, culminada en 2003 coa instalación da luz eléctrica no refuxio. No verán de 2004 instalouse a auga corrente.

Características
---------------

O refuxio dispón dunha ampla tarima para durmir, con capacidade para 50 persoas. Ademais, conta con luz eléctrica e auga quente.

Ascensións
----------

* Pena Surbia (2116 m)
* Pena Negra (2121 m)
* Pena Trevinca (2127 m)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Historia do refuxio en clubtrevincabarco.org
* Refuxios da FGM
**Gonzalo de Castro**, nado o 2 de febreiro de 1963 en Madrid, é un actor español que alcanzou notable popularidade grazas ao seu papel de *Gonzalo* na serie de televisión *Siete Vidas*, ou a serie *Doctor Mateo*. En 2014 protagoniza xunto a Belén Rueda a serie *B&b, de boca en boca*.

Traxectoria
-----------

Terminou a carreira de Dereito con 23 anos, pero finalmente consagrou a súa vida ao mundo da interpretación. En *Siete Vidas* foi, en principio, figurante e inclusive axudante de dirección, ata que o produtor brindoulle a oportunidade de actuar.

O lugar onde se sente máis cómodo é no teatro, onde realizou unha cantidade considerable de traballos, entre os que se encontran a obra *Las últimas palabras de copito de nieve*, coa compañía "Animalario".

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8964703
* WorldCat
* VIAF: 169667686
* ARAE: caatro-gonzalo-de-1963
* BNE: XX4773031
* CANTIC: a10741690
* GND: 1025143353
* IMDb: nm0207891
* ISNI: 0000000118525604
* SUDOC: 164143661
* TMDb: 566330

 |
**Comerford Crown**, ilustración do *Dublin Penny Journal*, Vol. 1, No. 9, 25 de agosto de 1832.
A **Coroa de Comerford**, **Comerford Crown** ou **Ikerrin Crown** era un sombreiro de ouro atopado en Irlanda en 1692 que era propiedade da familia Comerford.

Histora e descrición
--------------------

O obxecto de cinco onzas foi descuberto por cortadores de turba a uns tres metros de profundidade no outeiro Devil's Bit, ao noroeste de Templemore, condado de Tipperary

O sombreiro foi adquirido por Joseph Comerford, quen pouco despois marchou a Anglure, Francia. O abade MacGeoghegan mencionou o artefacto na súa *Histoire d'Irlande* en 1758: 

*"Esta curiosa parte da antigüidade foi vendida a Joseph Comerford e debe ser conservada no Castelo de Anglure, onde el comprara a propiedade".*

 

O sombreiro de ouro está hoxe perdido, e probabelmente foi fundido, Unha teoría di que se fundiu en Francia, onde a familia se exiliara, durante a Revolución francesa ou o reinado do Terror.

Casco de ouro de Leiro.
### Obxectos similares

Existen semellanzas de forma e patróns con polo menos tres obxectos atopados no norte da Península Ibérica que se interpretan como sombreiros, entre eles o casco de ouro de Leiro en Galiza e as cuncas de ouro de Axtroki no País Vasco. Tamén se relacionan cos sombreiros de ouro (*Goldhut*) como o sombreiro de ouro de Schifferstadt.

Notas
-----

1. ↑  Comerford, Patrick (2009-07-15). "Comerford Family History: Comerford Profiles 9: Joseph Comerford (d. 1729), Marquis d’Anglure". *Comerford Family History*. Consultado o 2024-03-26.
2. ↑  "Ancient Irish Crown". *www.libraryireland.com*. Consultado o 2024-03-26.
3. ↑  MacGeoghegan, [James] 1802-1763 [from old catalog; O'Kelly, Patrick (1849). *The history of Ireland, ancient and modern*. Dublin, J. Duffy.
4. ↑  "The Comerford Crown, a Bronze Age gold 'hat' from Tipperary". *irisharchaeology.ie; Irish Archaeology* (en inglés). 2014-03-14. Consultado o 2024-03-26.

Véxase tamén
------------

* Idade de Bronce
* Idade de Bronce atlántica
* Idade de Bronce en Galiza
* Cultura dos Campos de Urnas
**Plácido Álvarez Dobaño**, nado en Muíños en 1958, é un político galego do PPdeG

Traxectoria
-----------

Licenciado en Dereito pola USC, foi Secretario municipal do concello de Sarreaus e da Mancomunidade da Limia. Encabezou, como independente, a candidatura de Conxerxencia Centrista en Muíños en 1991 e foi concelleiro na oposición. Nas eleccións municipais de 1995 encabezou a candidatura do PPdeG e foi elixido alcalde por maioría absoluta, por tan só 11 votos de vantaxe sobre o ata entón alcalde socialista Rafael Pérez Martínez. Volveu ser elixido nas sucesivas eleccións, sempre con amplas maiorías absoluta, chegando incluso en 2011 a lograr tódolos concelleiros en xogo da Corporación, 9 de 9.

É deputado provincial dende 2003. Dende maio de 2009 foi vicepresidente primeiro da Deputación e voceiro do grupo provincial do Partido Popular na corporación provincial. Continuou como vicepresidente primeiro ata 2011 e como portavoz ata 2023, cando pasou a ser portavoz adxunto. Dende 2019 ocupa a vicepresidencia terceira da Deputación. 

Compatibiliza os seus cargos no concello e na institución provincial coa secretaría do concello de Pereiro de Aguiar.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Rafael Pérez Martínez** |  **Alcalde de Muíños** 1995 - actualidade | Sucesor:**no cargo** |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Muíños

### Ligazóns externas

* Noticia en *Faro de Vigo*
* "Plácido Álvarez Dobaño: ‘As deputacións son necesarias, outro tema é que necesiten adaptarse ós novos tempos’" entrevista de Susana Espinoso en *La Región*, 24 de maio de 2009.
* «Traballar con Baltar é difícil porque o acapara todo», entrevista de Miguel Ascón en *La Voz de Galicia*, 13 de maio de 2009.
* «Non descarto suceder a Baltar, pero non é o momento», entrevista en *La Voz de Galicia*, 28 de maio de 2011.
**Manuel Sanjurjo Manteiga**, nado en Vilamaior (Ordes) cara a 1887, foi un labrego e político galego.

Traxectoria
-----------

Foi o primeiro presidente da sociedade agraria de Santiago de Vilamaior constituida en 1922. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido. Xulgado por rebelión na Coruña en 1937 na causa 380/37 xunto con Benigno Andrade García, Ramón Bra Riobóo, Manuel Cernadas Ares, Pedro del Río Caramelo, Ramón Díaz González, Antonio Gómez Carneiro, José R. Lagares García, Pedro Lago Sánchez, José López Regueiro, Andrés López Suárez, Manuel Mella Sánchez, Adonís Morón Silva, José Mosquera Rodríguez, José Pérez Sanmartín, Vicente Ramos Iglesias, Ricardo Sánchez Rivas, Jesús Sánchez Rodríguez, Andrés Seoane Seijas, José Sousa Hermida, Vicente Suárez Botana, Antonio Uzal Gaudeoso e Ángel Villaverde Bello, foi condenado a 12 anos e 1 día de prisión.

Notas
-----

1. ↑  *El Compostelano*, 25-4-1922, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Manuel Sanjurjo Manteiga na páxina web *Nomes e Voces*.
**Peg Entwistle**, nada en Port Talbot o 5 de febreiro de 1908 e finada en Hollywood o 16 de setembro de 1932, foi unha actriz de teatro galesa e, por un curto período de tempo, actriz de Hollywood, que alcanzou notoriedade tras o seu suicidio, que fixo saltando do letreiro de Hollywood.

Traxectoria
-----------

Peg Entwistle, cuxo nome verdadeiro era **Millicent Lilian Entwistle**, foi criada en West Kensington, Londres. Máis tarde, adoptou "Peg" como pseudónimo e proseguiu con el durante o resto da súa vida. Cando aínda era unha rapaza nova, en marzo do ano de 1916, Entwistle abandonou Liverpool e foise para América, acompañada de seu pai (Robert), tío (Charles Harold), e esposas de ambos, Lauretta e Jane, a bordo do *SS Philadelphia*. Despois do seu pai ser morto nun accidente no ano de 1922, Entwistle e os seus dous medio-irmáns foron criados polo tío, Charles Entwistle.

### Defunción

No día 16 de setembro de 1932 Peg Entwistle chimpou da letra "H" do famoso sinal de Hollywood (naquela época era aínda "Hollywoodland"). O seu corpo rolou metros e metros no barranco, até ser encontrado dous días despois. Un detective e dous oficiais encontraron o corpo dunha muller nova loira, ollos azuis, que estaba moderadamente ben vestida. Non foi identificada até seu tío relacionar a descrición dada do corpo coas iniciais "P.E." na nota de suicidio. A causa da súa morte foi listada polo médico forense como "múltiples fracturas de pelve".

A nota de suicidio de Peg Entwistle di:

> 
> 
> I am afraid, I am a coward. I am sorry for everything. If I had done this a long time ago, it would have saved a lot of pain. P.E.  
> Teño medo, son unha covarde. Síntoo moito por todo. Se fixese isto hai tempo, aforraría moita dor. P.E.
> 
> 

O seu funeral celebrouse en Hollywood e o corpo foi cremado. As súas cinzas foron enviadas despois para Glendale, Ohio, para ser enterrado preto de seu pai, no "Cemiterio Oak Hill". As súas cinzas foron enterradas no día 5 de xaneiro de 1933.

Notas
-----

1. ↑  Como é explicado no artigo, Entwistle certamente morreu na noite de 16 de setembro de 1932, mais o seu corpo foi encontrado dous días despois, sendo, así, a súa morte listada -no atestado de óbito- como 18 de setembro de 1932.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Peg Entwistle na IMDb *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q259185
* WorldCat
* VIAF: 308180543
* FAST: 1925093
* IBDB: 39652
* IMDb: nm0258201
* ISNI: 0000000430729513
* LCCN: n2013059970
* NNDB: 000132191
* TMDb: 1363832
* WikiTree: Entwistle-174

 |
**X-Men** é unha serie de filmes pertencente ó cine de superheroes baseada nos superheroes do cómic do mesmo nome, quen orixinalmente apareceron como banda deseñada da man de Stan Lee e Jack Kirby e publicado por Marvel Cómics. No ano 1994 20th Century Fox obtivo os dereitos de filme das personaxes, e logo de numerosos borradores o director Bryan Singer foi contratado para dirixir *X-Men* (2000) e a súa continuación, *X2* (2003), mentres Brett Ratner dirixiu *X-Men: The Last Stand* (2006).

Logo de que cada nova cinta fose recadando máis ca súa predecesora, leváronse a cabo unha serie de spin-off, incluíndo unha triloxía centrada no personaxe de Lobeto: *X-Men Origins: Wolverine* (2009), *The Wolverine* (2013) e *Logan* (2017). E no ano 2011 estreouse unha triloxía de precuelas sobre o grupo orixinal; *X-Men: First Class* (2011), continuando *X-Men: Days of Future Past* (2014) e como derradeira *X-Men: Apocalypse* (2016).

*X-Men*, *X2*, X-Men: Firts Class, *The Wolverine*, X-Men: Days of Future Past, *Deadpool* e *Logan* foron ben acollidas polos críticos. No caso de *X-Men: The Last Stand* e *X-Men: Apocalypse* obtiveron críticas variadas, mentres *X-Men Origins: Wolverine* obtivo moi malas críticas.

Con dez filmes estreados, a serie de filmes sobre os X-Men atópase no sétimo posto da recadación de fondos, logo de recadar sobre $4,9 mil millóns mundialmente. Situación que 20th Century Fox pretende continuar coas estreas no 2018 *New Mutants*, *Deadpool 2* e *Dark Phoenix*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2006869
* Box Office Mojo: xmen
* LCCN: sh2015002535
* Rotten Tomatoes: x-men
* TESF: x-men\_films

 |
O **Imperio de Kanem**, ou, despois, **Imperio Bornu**, existía en áreas que agora forman parte de Nixeria, Níxer, Camerún, Libia e Chad. Foi coñecido polos xeógrafos árabes como o **Imperio Kanem** desde o século VIII e durou como o reino independente de **Bornu** (o **Imperio Bornu** ) ata 1900.

O Imperio Kanem (c. 700–1380) situouse nos países actuais de Chad, Nixeria e Libia. No seu apoxeo, abranguía non só a maior parte do Chad senón tamén partes do sur de Libia ( Fezán ) e o leste de Níxer, o nordeste de Nixeria e o norte de Camerún. O Imperio Bornu (década de 1380–1893) foi un estado no que hoxe é o nordeste de Nixeria, que co tempo chegou a ser aínda máis grande que Kanem, incorporando áreas que hoxe son partes do Chad, Níxer e Camerún.

A historia temperá do imperio coñécese principalmente pola Crónica Real, ou *Girgam*, descuberta en 1851 polo viaxeiro alemán Heinrich Barth. Os réximes sucesores serían, o emirato de Borno e o emirato de Dikwa, establecéndose ao redor de 1900; os que inda existen hoxe en día como estados dentro de Nixeria.

Notas
-----

1. ↑  "Empire of Kanem-Bornu (ca. 9th century-1900)". *blackpast.org*. Consultado o 2022.
2. ↑  "Kanem-Bornu". *britannica.com*. Consultado o 2014.
3. ↑  "The Encyclopedia of empire". *Choice Reviews Online* **53** (12). 2016. ISSN 0009-4978.
**Kathryn Prescott**, nada o 4 de xuño de 1991, é unha actriz británica, coñecida por interpretar a Emily Fitch na serie de televisión británica, Skins e a Carter Stevens en Finding Carter da MTV

Carreira
--------

A primeira participación en televisión de Kathryn, foi nun capítulo da serie dramática "Doctors" da cadea BBC, como Amy Wilcox, pero seu verdadeiro recoñecemento chegou a finais do mes de xaneiro de 2009 co rol de Emily Fitch, na serie revelación do canal E4 "Skins" durante a súa terceira temporada. Neste papel, Kathryn caracteriza a unha adolescente que está descubrindo a súa sexualidade, recoñecéndose finalmente lesbiana. Ten unha xemelga, Megan Prescott, quen tamén traballou nesa serie caracterizando á xemelga idéntica de Emily chamada Katie.
Apareceu tamén na cuarta temporada que tivo o mesmo elenco da anterior temporada, incluíndo a Kathryn e súa irmá, pero non continuaron por ser política dos produtores da serie, renovar os actores cada dous anos. Volveu aparecer na sétima temporada.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q234933
* WorldCat
* VIAF: 6490156133216458430003
* Allmovie: p812836
* AlloCiné: 247281
* IMDb: nm3077071
* LCCN: no2019081133
* NKC: xx0251409
* Rotten Tomatoes: kathryn\_prescott
* Synchronkartei: 28678
* TMDb: 220236

 |
**St Albans** é a principal área urbana do distrito de St Albans, ao sur do condado de Hertfordshire (Inglaterra), a 35,5 km ao norte do centro de Londres.

Historia
--------

Igrexa abacial e catedral de St Albans.
O territorio actual de St Albans estaba na antigüidade ocupado polos britanos (*brittones*), dos que deriva o nome de *Britannia* que lle deron os romanos cando fundaron a súa provincia nas terras centromeridionais de illa. Pobos gaélicos precederon aos *Catuvellauni* ou *Cassivellauni*, que estableceron o seu *oppidum* en *Prae Hill*, é dicir, ao redor de 1.500 m ao oeste do centro da cidade actual.

Foi unha das principais cidades da Britania romana, na que se coñecía co nome de Verulamium. Despois da retirada romana e antes de pasar a chamarse St Albans, a cidade chamouse *Verlamchester* ou *Wæclingacaester*. Nas súas proximidades tiveron lugar dúas fundamentais batallas durante a guerra das dúas rosas (1455-1485), que enfrontou polo trono de Inglaterra á casa de Lancaster coa de York: a primeira e a segunda batalla de Santo Albano.

A cidade
--------

O famoso *pub* Ye Olde Fighting Cocks.
A pesar da súa importancia histórica, St Albans é unha poboación relativamente suburbana. Moitas das súas vivendas foron construídas no século XX, no período entreguerras e durante a expansión da posguerra. Estímase que o 20 % da poboación viaxa a Londres para traballar, mentres que os negocios locais ocupan unhas 46.000 persoas, o 46 % das cales veñen doutras localidades.

A economía de St Albans baséase principalmente en oficinas, pequenas empresas, vendas polo miúdo e compañías turísticas, o 80 % das cales teñen menos de 10 empregados. Os alugueiros das vivendas son relativamente caros en comparación co resto de Inglaterra, debido principalmente a que está moi ben comunicada (especialmente por ferrocarril cara a Londres, aínda que tamén polas autoestradas M25 (circular de Londres) e M1.

St Albans é unha das localidades que se autoadxudican o título de teren máis *pubs* por metro cadrado (outras son Edimburgo, Norwich, Nottingham, Otley e Rochdale). Tamén presume de ter o pub máis antigo de Inglaterra, o Ye Olde Fighting Cocks.

A igrexa principal de St Albans, de estilo gótico e dedicada a santo Albano, data dos séculos XII a XIX. Inicialmente foi unha igrexa monacal e, desde 1877 é unha catedral.

Os principais xornais locais son o *Herts Advertiser* e o *St Albans and Harpenden Review*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Periódico Herts Advertiser
* Periódico St Albans Observer
* Fotos de St Albans
* A catedral e a abadía de St Albans
* Museos de St Albans
* Diocesan House, St Albans

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6226
* WorldCat
* VIAF: 126637168
* BRE: 3656646
* DARE: 20699
* EBID: ID
* GEC: 0057822
* GeoNames: 2638867
* GND: 4118217-0
* LCCN: n50053869
* NKC: ge355187
* TGN: 1003638

 |
**Josefa María Ángela Blanco Tejerina**, nada en León en 1878 e finada en Pontevedra o 19 de novembro de 1957, foi unha actriz española máis coñecida como **Josefina Blanco**.

Traxectoria
-----------

Iniciouse no mundo da interpretación sendo case unha nena. Coñeceu a quen sería o seu marido, o escritor Ramón del Valle-Inclán no domicilio da actriz María Tubau e o seu marido Ceferino Palencia. Actuaron xuntos nos elencos de *A comida das feras*, de Jacinto Benavente, en novembro de 1898, e de *Os reis no desterro*, de Alfonso Daudet, con posta en escena de Alejandro Sawa e representada no Teatro da Comedia de Madrid en xaneiro de 1899. A carreira de Josefina vaise consolidando con pezas como *Alma e vida* (1902) de Benito Pérez Galdós, no Teatro Español, xunto a Emilio Thuillier, *A pecadora* (1903), de Ángel Guimerá e *O marqués de Bradomín. Coloquios románticos* (1906), do seu futuro esposo, coa compañía de Francisco García Ortega e Matilde Moreno.

O seu matrimonio con Ramón del Valle-Inclán, o 24 de agosto de 1907, celebrado na igrexa madrileña de San Sebastián, e o posterior nacemento da súa filla máis vella María de la Concepción (1908), supuxeron un paro na súa carreira profesional. Non obstante, recuperaría a súa actividade a partir de 1910, incorporándose á compañía de María Guerrero e Fernando Díaz de Mendoza, coa que estrea *O rei trovador* (1911) e *En Flandes puxose o sol* (1912) (ambas de Eduardo Marquina) e *Conto de abril* (1910), *Voces de xesta* (1912) e *A marquesa Rosalinda* (1912), (as tres do seu esposo). Retirouse das táboas ese mesmo ano de 1912, có traslado da súa familia a Galicia.

Non regresa aos escenarios ata 1918, coa obra *Santa Xoana de Castela*, de Benito Pérez Galdós, no Teatro da Princesa, xunto a Margarita Xirgu. Tras iniciar os seus trámites de divorcio en 1932, traballou no Teatro da Comedia ata o inicio da Guerra civil española.

Trala contenda adicouse a actividades editoriais, xestionando o legado do seu marido.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* del Valle-Inclán Alsina, J. (2009): «Apuntes para una biografía de Josefina Blanco». en *Galegos = Gallegos* n. 5, pp. 161–166. ISSN 1889-2590.
* Rubio Jiménez, J. e Gamallo Deaño, A. A. (2011): *Ramón del Valle-Inclán y Josefina Blanco. El pedestal de los sueños*. Prensas Universitarias de Zaragoza. ISBN 978-84-15274-28-5.

### Ligazóns externas

* "Josefina Blanco". *Álbum de Galicia* do Consello da Cultura Galega.
* "Josefina Blanco". *Álbum de Mulleres* do Consello da Cultura Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5936625
* WorldCat
* VIAF: 52863854
* BNF: 16612367t
* CANTIC: a11876098
* GND: 102808739X
* ISNI: 0000000019435996
* LCCN: n2012019271
* SUDOC: 157571564

 |
**Manuel Baqueiro López de Sá**, nado en Madrid, 20 de abril de 1976, tamén coñecido como **Manu Baqueiro**, é un actor español, coñecido principalmente polo seu papel de Marcelino «Marce» Gómez en *Amar en tiempos revueltos* e *Amar es para siempre*.

É irmán maior do tamén actor Alfonso Bassave.

Traxectoria
-----------

Ten orixes galegas tanto por parte paterna como materna. Seu pai é natural de Pontevedra e súa nai é a tamén galega Julia López de Sá, descendente de Eduardo Bassave Rodríguez de Alburquerque, o primeiro marqués de San Eduardo. Trala separación de seus pais, súa nai casou cun coruñés, matrimonio froito do cal naceu o tamén actor Alfonso Bassave.

Unha vez rematados os seus estudos de bacharelato, ingresou na Universidade Complutense de Madrid onde se licenciou en Dereito. Malia traballar durante un ano neste campo, decidiu probar sorte no mundo da interpretación e realizou varios cursos. Mentres completaba a súa formación, gañaba a vida con traballos de produción que compaxinaba coa súa carreira como actor. En 2005 comezou a interpretar a Marcelino Gómez Díaz ("Marce") na telenovela *Amar en tiempos revueltos*, personaxe que interpretou durante os seguintes sete anos. A continuación interpretou o mesmo papel no spin-off da serie, *Amar es para siempre* e en *Luimelia*.

Grazas a que se converteu nun rostro coñecido na televisión, puido participar en campañas de moda para o suplemento do xornal *El País* e participar en curtametraxes benéficas como *Busco* (2005).

Notas
-----

1. ↑  "Manuel Baqueiro". *Vihana Producciones* (en castelán). 18 de abril de 2014. Arquivado dende o orixinal o 18 de abril de 2014. Consultado o 12 de xaneiro de 2024.
2. ↑  Alía, Julián (30 de novembro de 2020). ""Que 'Amar es para siempre' cumpla 2.000 es maravilloso"". *Diario de Navarra* (en castelán) (Pamplona). p. 77. Consultado o 12 de xaneiro de 2024.
3. ↑  Marín, Santiago (17 de outubro de 2022). "Manu Baqueiro es hermano de Alfonso Bassave, que también se dedica al mundo de la interpretación" (en castelán). Consultado o 12 de xaneiro de 2024.
4. ↑  Melchor, Xurxo (14 de outubro de 2018). "La tumba gallega de los San Eduardo". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 12 de xaneiro de 2024.
5. ↑  "El actor Manu Baqueiro tiene lazos con la aristocracia".
6. ↑  Blanco, Patricia; Rodríguez, F. (4 de agosto de 2023). "El actor Manu Baqueiro: «Malpica la tengo grabada a fuego»". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 12 de xaneiro de 2024.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2837876
* IMDb: nm1794425
* TMDb: 3276326

 |