**Manuel Cordo Boullosa**, nado en Lisboa o 5 de decembro de 1905 e finado en Caparide, no concello de Cascais, o 6 de abril de 2000, foi un magnate e filántropo portugués de orixe galega.

Traxectoria
-----------

Fillo de galegos emigrados a Lisboa, desde que tiña un ano ata que fixo os 8 viviu na parroquia pontevedresa de Caritel (Ponte Caldelas), e posteriormente pasou alí moitos veráns. As vivencias no mundo rural deses anos marcaron profundamente toda a súa traxectoria vital. Fundou a empresa petrolífera portuguesa Sonap, na actualidade coñecida como Galp, e outras do sector dos hidrocarburos en varios países africanos coma Mozambique, Suráfrica, Malawi ou Suazilandia. Empresario tamén dos sectores da banca, a agricultura, o comercio, o turismo e o mundo editorial, chegou a ter a quinta fortuna do mundo.

Relación con Galicia
--------------------

Naceu en Lisboa o 5 de decembro de 1905, no 2º andar da Rúa Anchieta número 6, no barrio do Chiado. Cuarto fillo de Manuel María Cordo Martínez (Caritel, 1869) e de Leocadia Boullosa y Muñoz. (Caritel, 1878), un matrimonio galego que se dedicaba ao comercio do carbón e do viño. A pesar de que ao longo da súa vida a Manuel Cordo Boullosa gustoulle destacar as súas orixes humildes, o certo é que o seu pai - que chegara a Lisboa apenas dúas décadas antes (en 1885), percorrendo a pé boa parte do camiño - xa era un comerciante de éxito.

Con un ano de idade, Manuel Cordo Boullosa perdeu á súa nai, que tiña 28 anos de idade e estaba encinta do seu quinto fillo. Por iso o seu pai decidiu envialo a Caritel, parroquia do concello de Ponte Caldelas, a aldea de orixe da súa familia. Alí foi entregue ao coidado das súas tías Amalia e María Esperanza Boullosa Muñoz, ata os oito anos. Fixo o ensino primario nunha escola rural da zona (na actualidade o colexio público de Ponte Caldelas, capital do municipio, leva o seu nome). Regresou a Lisboa en 1913, despois de rematar os seus primeiros estudos.

A partir dese período inicial da súa vida transcorrido en Galicia tivo sempre presentes as súas orixes e pasaba frecuentemente tempadas na casa que posuía en Caritel.

En 1923, Manuel Cordo Boullosa enfermou gravemente de tuberculose, enfermidade para a que en Portugal as posibilidades de tratamento eran moi limitadas. Por iso o seu pai decidiu envialo a un sanatorio de Suíza, en Davos-Platz, onde xa antes enviara á súa irmá Aida, que padecía a mesma enfermidade e que non puido superar.

Nos tres anos que pasou no sanatorio aproveitou o tempo para aumentar os seus coñecementos, lendo os principais clásicos da literatura francesa, aprendendo a falar correctamente o francés e o inglés, e acadando certa fluidez no alemán, o que no futuro lle sería moi útil para a expansión dos seus negocios nos mercados internacionais.

A partir de aí iniciou unha brillante carreira no mundo dos negocios, co núcleo principal da súa actividade en Portugal, pero con moitas relacións comerciais con Francia e con África.

Cordo Boullosa participou tamén en diferentes iniciativas empresariais en Galicia. A máis notábel foi cando en 1959 tivo a idea de instalar unha refinaría de petróleo xunto ao porto de Vigo. Propoñía a creación dunha compañía de maioría de capital galego, chamaríase *Petrogasa,* e para iso contaba co apoio e coa colaboración do seu amigo Valentín Paz-Andrade. Por presións políticas dende o Instituto Nacional de Industria (INI), dentro do goberno de Francisco Franco, o proxecto foi rexeitado e outras compañías rivais instalaron unha refinaría similar na Coruña en 1964.

Durante a Revolución dos Caraveis, en abril de 1974, tivo que saír de Portugal para evitar ser detido polos insurrectos e foise refuxiar na súa casa de Caritel. Asemade seus negocios en Portugal recibiron un importante dano, xa que o novo goberno revolucionario expropiou e nacionalizou os máis importantes, como a Sonap (Sociedade Nacional de Petróleos).

Xa con 69 anos de idade, e contra todo prognóstico, Manuel Cordo Boullosa non se deixou vencer polas dificultades e marchou para Brasil, onde retomou unha intensa actividade empresarial, fundando varias empresas, como a sociedade agropecuaria Karitel, propietaria de 40.000 hectáreas no estado de Baía, e chegando a adquirir o Banco Pinto de Magalhães.

En 1987 regresou a Portugal e unha vez máis comezou a traballar, acadando importantes participacións nos sectores petrolífero, bancario e dos medios de comunicación.

O 6 de abril do 2000, con 94 anos, faleceu na Quinta dos Pesos, onde residía, en Caparide, no concello de Cascais.

Actividade filantrópica
-----------------------

Durante toda a súa vida contribuíu de diversas formas a axudar aos galegos que vivían en Portugal e tamén a moitos que permanecían en Galicia, frecuentemente facéndose cargo do custo dos estudos dos fillos das familias menos favorecidas.

Tamén en África fixo obra social, como a construción en 1968 dunha escola infantil na Matola, en Lourenço Marques (actual Maputo), capital de Mozambique.

En 1973 financiou a restauración total da igrexa de Caritel, o pobo natal dos seus pais.

En 1989, obsequiou á *Xuventude de Galicia*, unha asociación con sede en Lisboa, un fastoso palacete situado no Campo de Santana. Tratábase da antiga sede do banco *Crédito Predial Portugué*s, do que fora accionista maioritario. Na actualidade alberga o Centro Galego en Lisboa.

Premios e recoñecementos
------------------------

Por decreto do 4 de xaneiro de 1956 do goberno francés foi nomeado Cabaleiro da Lexión de Honor ("*Chevalier de la Légion d'honneur*"), a máis alta condecoración honorífica francesa. 

O 31 de agosto de 1967, foi distinguido co grao de "*Grande-Oficial da Ordem Civil do Mérito Agrícola e Industrial - Classe Industria*l" polo goberno portugués.

Foi nomeado fillo adoptivo do Concello de Ponte Caldelas o 13 de xuño de 1970, nun acto no que Valentín Paz-Andrade pronunciou un discurso.

O 20 de xuño de 1973 recibiu do goberno de España a "Encomienda de Número de la Orden del Mérito Civil".

A Xunta de Galicia, en xuño de 1991, concedeulle a Medalla Castelao (*Decreto 130/1991, do 25 de abril,* *polo que se concede a medalla Castelao no ano 1991).*

En 1996 foille concedida a Medalla de Ouro do Eixo Atlántico na súa primeira edición (na mesma tamén recibiron ese galardón o Presidente da Xunta de Galicia Manuel Fraga e o ex-Presidente da República Portuguesa Mário Soares) en recoñecemento á súa contribución á creación e o desenvolvemento económico e social da Eurorrexión formada polo Norte de Portugal e Galicia.

A Xunta de Galicia, en reunión do 7 de xuño do 2000 concedeulle, a título póstumo, a Medalla de Ouro de Galicia, en recoñecemento da súa traxectoria empresarial e do seu compromiso con Galicia e coa colonia galega da capital portuguesa.

Notas
-----

1. ↑  Lopes Cordeiro, José Manuel (2009). *, (2009). "Manuel Cordo Boullosa, 1905-2000 O magnate do petróleo". Empresarios de Galicia 2*. CIEF, Centro de investigación económica e financieira, Fundación Caixa Galicia. pp. 546–577. ISBN 978-84-96494-83-1.
2. ↑  Darch, Colin (2019). *Historical Dictionary of Mozambique*. Rowman & Littlefield. p. 69. ISBN 9781538111352.
3. ↑  "Tres Siglos Gallegos de Lisboa", artigo de Santiago Romero en *La Opinión*, 3 de febreiro de 2008 *(en castelán)*.
4. ↑  "A Revolução dos Cravos levou ao fundador de Galp, Cordo Boullosa, a refugiar em Ponte Caldelas". *O Eco de Ponte Caldelas* (en portugués). 2012-05-20. Consultado o 2023-09-16.
5. ↑  Rodríguez, Julian (17 de xaneiro de 2010). "Un rockefeller en Ponte Caldelas". *El País*. Consultado o 24 de outubro de 2023.
6. ↑  "Inauguração da Escola Manoel Boullosa" (en portugués). Consultado o 2023-09-16.
7. ↑  "Ficha do Centro Gallego de Lisboa".  en Galicia Aberta, Secretaría Xeral da Emigración.
8. ↑  "Entidades Nacionais Agraciadas com Ordens Portuguesas".
9. ↑  "DOG 81 del 29/04/1991 - DECRETO 130/1991, de 25 de abril, por el que se concede la medalla Castelao en el año 1991.". *www.xunta.gal*. Consultado o 2023-09-16.
10. ↑  Vázquez Mao, Xoan (2017). *Eixo Atlántico, 25 años construyendo la Eurorregión* (PDF). Eixo Atlántico do Noroeste Peninsular. ISBN 978-989-99729-7-1.
11. ↑  Domínguez Castro, Luis; Pontes, David (2012). Vázquez Mao, Xoan, ed. *História dos 20 Anos do Eixo Atlântico*. Eixo Atlántico do Noroeste Peninsular. ISBN 978-989-97959-0-7.
12. ↑  "DOG 111 do 08/06/2000 - DECRETO 141/2000, do 7 de xuño, polo que se lle concede a Medalla de Ouro de Galicia a Manuel Cordo Boullosa (a título póstumo).". *www.xunta.gal*. Consultado o 2023-09-16.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Manuel Cordo Boullosa Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* "Cordo Boullosa, Manuel". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.

| * v
* c
* e
Galardoados coa Medalla de Ouro de Galicia |
| --- |
| 1984–1999 | 
* Castelao† (1984)
* Xoán Carlos I (1985)
* Antonio Rosón† (1986)
* Centro Gallego de Buenos Aires (1990)
* Julio Prieto Nespereira (1991)
* Xoán Paulo II (1992)
* Mário Soares (1993)
* Luis Alberto Lacalle e Carlos Menem (1994)
* Juan Carlos Wasmosy, Universidade de Santiago de Compostela e Agrupación Táctica Galicia (1995)
* Jorge Sampaio e Museo de Pontevedra (1996)
* Citroën Hispania, S.A. e Julio María Sanguinetti (1997)
* Álvaro Arzú, Fernando Henrique Cardoso e Antonio María Rouco Varela (1998)
* Esperidião Amin Helou, Andrew Willoughby Ninian Bertie, Paulo Coelho, Miguel Ángel Rodríguez Echeverría e Ángelo Sodano (1999)

 |
| Desde 2000 | 
* Manuel Cordo Boullosa† (2000)
* Caixa Galicia, Gustavo Noboa, Francisco Fernández del Riego e Eugenio Granell (2001)
* Deportivo da Coruña (2002)
* Loyola de Palacio, Francisco Álvarez-Cascos e José Luis Meilán Gil (2003)
* Asociación de Víctimas del Terrorismo, Rodolfo Martín Villa, Alfonso Castro Beiras, Faro de Vigo e El Correo Gallego (2004)
* Real Coro Toxos e Froles, Santiago Rey Fernández-Latorre, Agustín Sixto Seco† (2005)
* Real Academia Galega (2006)
* Isaac Díaz Pardo (2007)
* Editorial Galaxia (2008)
* Xerardo Fernández Albor, Fernando González Laxe, Manuel Fraga e Emilio Pérez Touriño (2009)
* Cabido da Catedral de Santiago e Víctor Manuel Vázquez Portomeñe (2010)
* Instituto da Lingua Galega e Ángel Carracedo (2011)
* Javier López López, Rodrigo Maseda Lozano, José Antonio Villamor Vázquez, Milladoiro e Real Academia de Medicina e Cirurxía de Galicia (2012)
* Ceferino Díaz†, Fundación Penzol e Organización Nacional de Ciegos Españoles (2013)†
* Vítimas, voluntarios e rescatadores de Angrois (2014)
* David Cal, Xosé Neira Vilas, Manuel Sánchez Salorio e Enrique Beotas† (2015)
* Los Suaves, Basilio Losada, Manuel Gallego Jorreto e Francisco Leiro (2016)
* Miguel Ángel Blanco†, José Manuel Romay Beccaría, Aníbal Cavaco Silva e Isabel Castelo (2017)
* María Emilia Casas, Juan José González Rivas e Álvaro Rodríguez Bereijo (2018)
* Javier Fernández Fernández e Juan Vicente Herrera (2019)
* Sanitarios implicados na atención aos pacientes COVID-19 (2020)
* Persoas implicadas no dispositivo galego de vacinación fronte á COVID-19 (2021)

 |
| † Outorgada a título póstumo |