recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Unha nebulosa planetaria, aquí representada pola Nebulosa do Anel, é un exemplo de nebulosa de emisión.
Unha **nebulosa de emisión** e unha nube de gas ionizado (*ex.* o plasma) que emite luz en varias cores. A fonte máis común de ionización son os fotóns de alta enerxía emitidos por unha estrela activa próxima. Entre os diversos tipos de nebulosas de emisión podemos atopa-la Rexión H II, a cal é un lugar de formación de novas estrelas e estrelas masivas que son fonte de fotóns ionizados; e é tamén o berce de nebulosas planetarias, onde estrelas moribundas que se desprenderon das súas capas externas, quentan co seu núcleo moi activo (agora exposto e sen capas externas) directamente o gas remanente que fica ó seu redor (proveniente das súas capas externas), ionizando o mesmo.

Información xeral
-----------------

Frecuentemente, unha estrela nova ioniza parte da nube da cal naceu (case sempre é unha estrela masiva), as estrelas quentes poden tamén acadar un nivel de emisión de enerxía o suficientemente alto para ionizar parte dunha nube de gas. En moitas nebulosas de emisión un cúmulo estelar o completo de estrelas novas poden estar facendo o traballo ó unísono.

A cor dunha nebulosa depende da composición química e do grao de ionización da mesma. Debido á predominancia do hidróxeno no gas interestelar, e o seu relativamente baixo nivel de enerxía de ionización, moitas das nebulosas de emisión amósanse vermellas debido as fortes emisión das series de Balmer. Se hai máis enerxía dispoñible, outros elementos poden ser ionizados, amosándose así nebulosas verdes ou azuis. Examinado o espectro da nebulosa, os astrónomos poden deduci-la súa composición química. A meirande parte das nebulosas de emisión teñen ó redor dun 90% hidróxeno, con trazas de helio, osíxeno, nitróxeno, e outros elementos.

Algunhas das máis prominentes nebulosas de emisión visibles do hemisferio norte son a Nebulosa de Norteamérica (NGC 7000) e a Nebulosa do Velo (NGC 6960/6992) na constelación de Cygnus, e no hemisferio sur están coma exemplo a Nebulosa da Lagoa (M8 / NGC 6523) na constelación de Saxitario e a Nebulosa de Orión (M42). Máis no interior do hemisferio sur está a Nebulosa de Carina (NGC 3372).

As nebulosas de emisión a miúdo teñen areas escuras coma resultado de nubes de po interestelar que son opacas. A combinación de nebulosas de emisión con nubes de opacas de po crean fermosos obxectos astronómicos, e moitas destas nebulosas tomaron o nome dos obxectos ós que se asemellaban, coma a Nebulosa de Norteamérica ou a Nebulosa do Cornete.

Algunhas nebulosas poden ser ó tempo nebulosas de reflexión e de emisión tal coma a Nebulosa Trífida.

Notas
-----

1. ↑  McArthur,Frommert and Kronberg. "Messier 42" *Messier Object 42*. 12 de abril do 2006. 17 de xullo do 2007.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Nebulosa de reflexión
* Nebulosa escura
* Nebulosa difusa
* Nebulosa planetaria

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q202265
* EBID: ID
* GND: 4466661-5
* JSTOR: emission-nebulae
* MAG: 97818539
* UAT: 461

 |
Unión Warta e Noteć
O **río Warta** (en alemán **Warthe**) é un curso fluvial de Polonia, con 808,2 km de curso, case a metade deles navegábeis. É o afluente máis importante do río Oder, ao que se une pola marxe dereita.

Percorrido
----------

Nace nos montes de Częstochowa, en Silesia, ao oeste da cidade de Zawiercie e ao sur de Częstochowa. Percorre a gran chaira da chamada Gran Polonia, atravesando as cidades de Sieradz, Koło, Konin, Śrem, Posen e Gorzów Wielkopolski, para desaugar en Kostrzyn nad Odrą (*Küstrin* en alemán) no Oder.

Non só é o máis saliente tributario do Oder, senón que é máis longo que este até a súa xuntanza. Ademais é máis caudaloso.

Afluentes
---------

* Pola esquerda - Kiełbaska, Liswarta, Prosna, Obra, Postomia
* Pola dereita - Widawka, Rgielewka, Ner, Meszna, Wełna, Noteć, Kłodawka, Cybina.

Destacan pola súa lonxitude o Prosna con 217 km de longo e o Noteć con 388 km.

Cidades
-------

Na beira do Warta érguense as seguintes cidades importantes: Zawiercie, Myszków, Częstochowa, Działoszyn, Sieradz, Warta, Uniejów, Koło, Konin, Pyzdry, Śrem, Mosina, Puszczykowo, Luboń, Poznań, Oborniki, Obrzycko, Wronki, Sieraków, Międzychód, Skwierzyna, Gorzów Wielkopolski, Kostrzyn nad Odrą.

Medio Ambiente
--------------

Na desembocadura do Warta foi creado en 2001 un parque nacional (Ujście Warty National Park).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Río Warta*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q201823
* WorldCat
* VIAF: 3146153051805252234
* BRE: 1900871
* EBID: ID
* GEC: 0071862
* GeoNames: 3082586
* GND: 4064663-4
* LCCN: n80075280
* NKC: ge160482
* OSM: 3272339
* Treccani: warta

 |
Pequena porción de Orión con gases que lembran a unha nebulosa protosolar
A **nebulosa protosolar** foi a nube de gas ou disco de acrecemento na que se formou o Sistema Solar. A hipótese nebular foi proposta en 1755 polo filósofo alemán Immanuel Kant quen hipotetizou que a nebulosa solar rotaba lentamente na súa orixe.

Historia e características
--------------------------

Esta nebulosa solar foise condensando ao arrefriarse e achairando paseniñamente polo efecto combinado das forzas de gravidade e centrífuga formando, co tempo, a estrela central e os planetas. Partindo deste modelo Pierre Simon Laplace formulou en 1796 unha teoría máis detallada, pero non máis acertada, da formación do sistema solar a partir dunha nebulosa rotante primixenea. O concepto moderno equivalente ao de nebulosa solar é o de disco de acrecemento. Tales discos ou nebulosas protoplanetarias puideron ser observados ao redor de estrelas moi novas.

A hipótese nebular baséase na observación de que todos os planetas orbitan ao redor do Sol no mesmo sentido e sobre un mesmo plano denominado eclíptica con lixeiras inclinacións con respecto a esta. Ademais, o plano da eclíptica coincide de maneira aproximada co ecuador solar.

Pénsase que as lúas dos planetas xigantes formáronse nun proceso semellante crecendo a partir dun disco de acrecemento que alimentaba de masa os planetas na súa formación. Pola contra actualmente considérase que a formación da Lúa aconteceu de maneira moi diferente tras o impacto cun protoplaneta do tamaño de Marte. Así mesmo algunhas lúas doutros planetas que viran en órbitas retrógradas ou caóticas considérase que son asteroides ou núcleos cometarios capturados máis recentemente.

As diferenzas de composición química e isotópica dos diferentes corpos do sistema solar permiten explorar as condicións iniciais na nebulosa solar. Estímase que a masa mínima necesaria para formar os planetas a partir do material presente na nebulosa solar considerando unha composición de elementos lixeiros (hidróxeno e helio) e elementos pesados
semellantes á do Sol podería ser dun 1% da masa solar.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Sol
* Formación estelar
* Formación planetaria
* Formación do Sistema Solar
* Disco de acrecimiento
* Nebulosa

### Ligazóns externas

* A orixe do sistema solar en Astrored Arquivado 03 de setembro de 2011 en Wayback Machine. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3400
* EBID: ID
* UAT: 1508

 |
**Mother Love Bone** foi unha das bandas precursoras do movemento grunge iniciado en Seattle a finais dos anos 80.

Tres ex-membros da tamén banda pioneira Green River (os guitarristas Stone Gossard e Bruce Fairweather e o baixista Jeff Ament) xuntáronse ao batería Greg Gilmore e ao excéntrico vocalista Andrew Wood para formar a banda ao final dos anos 80. O son tocado por eles caracterizouse por ser unha mestura do peso do heavy-metal/hard-rock dos anos 70 (de bandas como Led Zeppelin, Deep Purple e Aerosmith) coa melodía e a enerxía punk da mesma época (de bandas como Stooges e MC5). Algúns anos máis tarde, o grunge coñeceríase en todo o mundo.

En 1989, lanzan un EP chamado *Shine*, pola discográfica Geffen. A banda comeza a ter certo éxito (máis no underground estadounidense) con Ament e Gossard amosándose excelentes músicos. Pero era a figura carismática de Wood a que chamaba máis a atención, sendo descrito varias veces como un "hippie dos días modernos", coas súas mensaxes de paz, amor e comprensión (sen esquecer as drogas, sexo e rock’n’roll).

Despois dun tempo na estrada, a banda volta ao estudo para gravar un álbum. Así, a principios de 1990, lanzan o *Apple*, pola Polydor Records. Pero pouco tempo antes do lanzamento dese disco (o 16 de marzo) Andrew Wood é atopado morto, vítima dunha sobredose de heroína. O disco, que ía ser uns dás apostas máis fortes de Geffen, acabaría saíndo sen apenas promoción; a pesar de todo acadou unha considerable aceptación, sendo tachada de obra mestra. Ó incrible magnetismo que desprendían as composicións e a poderosa personalidade de Wood serían claves na súa sona.

A finais dese fatídico ano, Stone Gossard e Jeff Ament deciden formar unha banda en homenaxe ao falecido compañeiro. Así xurdiu Temple of the Dog (nome tirado dun dos temas de Mother Love Bone, "Man of Golden Words"), que tiña tamén na súa formación aos membros de Soundgarden Chris Cornell e Matt Cameron (Chris vivira con Andrew durante algún tempo), e os descoñecidos Eddie Vedder e Mike McCready (que máis tarde formarían Pearl Jam ao lado de Gossard e Ament).

En 1992, é lanzado material póstumo de Mother Love Bone: un vídeo chamado *Love Bone Earth Affair* e un disco chamado *Stardog Champion*.

Discografía
-----------

* *Apple* - 1990 (Stardog/Mercury Records) Reeditado en 2003.
* *Mother Love Bone* - 1992 (Stardog/Mercury Records)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1053623
* WorldCat
* VIAF: 129166729
* AllMusic: mn0000502269
* BNF: 139492418
* Discogs: 261560
* IMDb: nm3164112
* ISNI: 0000 0001 2323 6436
* LCCN: n92010188
* MusicBrainz: ID
* RocksBackpages: mother-love-bone
* Songkick: 355706

 |
**Rubén Domínguez Domínguez**, nado o 18 de xuño de 1973 en Vigo, é un adestrador profesional de baloncesto galego, sendo o seu útlimo equipo o Club Ourense Baloncesto na Liga LEB Prata. É tamén licenciado en Psicoloxía.

Traxectoria
-----------

A vinculación de Rubén Domínguez co Breogán comezou o 7 de febreiro de 2007, converténdose en adestrador asistente do por entón principal Paco García, manténdose no posto até final da tempada. Antes de chegar a Lugo, Domínguez adestrou ao Cíes de Vigo e ao Inelga de Vilagarcía. Durante estes anos tamén desempeñou como adestrador axudante da selección de baloncesto de Galicia.

Na campaña 2007-2008 Domínguez tamén foi adestrador axudante no Breogán, está vez de Sergio Valdeolmillos, pasando a ser presentado o 23 de xullo de 2009 como primeiro adestrador do equipo, labor que leva a cabo dende aquela. Despois dos malos resultados acadados ao comezo da tempada 2010-11 Rubén Domínguez foi cesado como adestrador do equipo o 12 de decembro. Na seguinte campaña asinara un contrato para adestrar ao Club Ourense Baloncesto, sendo de novo cesado o 3 de febreiro de 2012.

Notas
-----

1. ↑  O Breogán destitúe a Domínguez

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Nova. Rubén Domínguez, técnico do Breogán
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Rubí (homónimos).

O **rubí** (do latín *ruber*, vermello) é un mineral variedade do corindón da clase dos óxidos cuxa fórmula química é **Al2O3**, que contén tamén átomos de cromo e que é considerado unha das catro xemas preciosas xunto ó zafiro, a esmeralda e o diamante.

Aspecto
-------

Dunha característica cor vermella, o rubí preséntase en forma de cristais tabulares hexagonais, rematados en certas ocasións en punta e noutras en forma de prisma. A súa cor pode ser rosada despois de ser puído.

* Rubí pulidoRubí pulido

Lugares onde se atopa
---------------------

O rubí atópase nas minas bauxíticas e nos ríos pouco profundos das zonas mesolíticas.

Encóntranse xacementos de rubí en Myanmar, Sri Lanka, India, Madagascar, Tailandia, China e Rusia. Ademais de atoparse en menor cantidade en Suráfrica, Australia, Groenlandia e Estados Unidos. Os da península de Málaca son moi valiosos, chegando a alcanzar en valor ós diamantes do mesmo tamaño.

Usos do rubí
------------

Os seus usos restrínxense á xoiería e as aplicacións láser para crear os láseres de helio-rubí e os de rubí puro.

O seu valor depende da súa cor, tamaño, densidade e pureza.

### O rubí sintético

O primeiro rubí sintético fabricouse por vez primeira en 1923, mesturando alume e pigmentos de cromo. Este método permite a produción de pedras moi similares química e fisicamente ás naturais, porén o rubí sintético úsase máis en reloxería que para a fabricación de xoias.

Prepárase da seguinte maneira:

Primeiro mestúrase óxido de aluminio (Al2O3) e óxido de cromo (CrO3) estequiometricamente nun crisol de platino, logo colócase nunha mufla a uns 2000 K e finalmente arrefríase deixando arrefecer o cristal no fondo do crisol.

A ley establece que os cristais sintéticos deben de ser marcados para non ser confundidos cos verdadeiros.

Propiedades
-----------

### Físicas

O rubí é duro (dureza 9 na escala de Mohs) e a súa cor varía segundo a concentración de cromo na súa composición. O seu punto de fusión flutúa entre os 2000 K, dependendo tamén da concentración de cromo.

### Químicas

O rubí é resistente á corrosión pois é estable cinética e termicamente. Non se pode disolver en ácidos haloxenuros pero si no ácido sulfúrico para formar co cromo ácido crómico e co óxido de aluminio un sulfato ácido de aluminio. Tamén é atacado polos ácidos perclórico, fluorhídrico e hexafluorosílicico.

Outros óxidos
-------------

Outros óxidos importantes son:

O rútilo, a magnetita e a casiterita.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Corindón
* Zafiro

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q43088
* AAT: 300011082
* BRE: 3517746
* EBID: ID
* GND: 4126594-4
* JSTOR: rubies
* LCCN: sh85115689
* Treccani: rubino

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 12174-49-1

 |
O **Zadorra** é un río de España, afluente do río Ebro, que discorre case por completo por Áraba, desembocando entre as localidades de Miranda de Ebro (por cuxa beira realiza os escasos douscentos metros que fai de fronteira entre o País Vasco e Castela e León), e o municipio arabés de Zambrana.

Nace do porto de Opakua no manancial de Los Corrales, no termo municipal de Donemiliaga, ao leste de Agurain, e diríxese ao noroeste para ser represado no encoro de Ullibarri-Gamboa tras recoller as augas do val de Barrundia.

O conxunto dos encoros de Ullibarri-Ganboa e Urrunaga supón unha capacidade de almacenamento de 220 hm³ de auga, utilizados fundamentalmente para a subministración de auga a Vitoria e a maior parte dos municipios do Gran Bilbao.

Os seus principais afluentes son os ríos Urquiola, Albina, Alegría, Zayas e Ayuda.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Río Zadorra*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20339
* WorldCat
* VIAF: 315528700
* GeoNames: 3104375
* TGN: 7295875

 |
Torta de aniversario.
A **repostaría** ou **pastelaría** é a arte de preparar ou decorar pasteis ou outras sobremesas doces como o biscoito, filloas, etc. O estabelecemento onde se venden estes sobremesas coñécese como pastelaría, dozaría ou confeitaría.

Etimoloxía
----------

No pasado, a palabra repostaría quería dicir "despensa", foi o lugar nomeado para o almacenamento de provisións, e onde se elaboraban os doces, pasteis, carnes frías e embutidos. O reposteiro maior dun palacio era a persoa responsable de gobernar tódalas necesidades domésticas. Despois dun certo tempo, a posición foi honoraria e sempre a ocupaba unha persoa que viña dunha familia de gran liñaxe.[]

Dende o inicio do século XVIII, a palabra repostaría referiuse á arte de facer pasteis, sobremesas, doces, turróns, xeados e certos licores.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *repostaría*.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *pastelaría*.
3. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *reposteiro*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q477248
* AAT: 300389829
* BNCF: 3302
* GEA: 10771
* GND: 4019489-9
* JSTOR: pastries
* NKC: ph115724
* PSH: 8670

 |
**Rudolf Ritter von Stummer-Traunfels**, nado en Viena o 13 de novembro de 1866 e finado o 2 de agosto de 1961, foi un zoólogo austríaco, que traballou principalmente nas áreas dos *Polycladida* (da orde dos turbelarios) e dos *Myzostomida* (vermes anélidos parasitos).

Traxectoria
-----------

Desde 1906 foi membro da Leopoldina. Foi galardoado coa medalla de prata da Real Academia Sueca de Ciencias con outros premios internacionais.

É coñecido por ser o descritor da antiga clase dos entognatos, artrópodos que, canda os insectos, formaría o subfilo dos hexápodos.

Faleceu á idade de 95 anos, e os seus restos repousan na localidade de Velden am Wörther See (Carintia).

Abreviatura
-----------

A abreviatura **Stummer-Traunfels** emprégase para recoñecer a Rudolf Ritter von Stummer-Traunfels como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Obras de ou sobre Stummer-Traunfels.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1778540
* WorldCat
* VIAF: 161756870
* DeutscheBio: 117363308
* GND: 117363308
* ISNI: 0000 0001 1130 805X
* Leopoldina: 6843
* NTA: 304652156

 |
O **Zidacos** (en éuscaro: *Zidakos*) é un pequeno río que discorre pola zona media de Navarra. Nace na serra de Alaitz, na parte alta do norte da Valdorba e, despois de atravesar cidades como Tafalla e Olite, desemboca no río Aragón, moi preto de Caparroso. No tramo alto do seu percorrido, dende o seu nacedoiro e ata o seu paso por Untzue, é coñecido como regueiro Artusia.

A súa achega media anual é de 91 hm³. Ten como afluentes os regueiros Mairaga e Sánsoain. No termo municipal de Garínoain conflúe co río Zenborrain, que contribúe en boa parte ao seu caudal. O anteriormente mencionado regueiro de Mairaga é represado na súa parte máis alta, moi preto de Bariain, no municipio de Oloritz, para formar o encoro de Mairaga que abastece de auga potable a Mancomunidade de Mairaga.

Como curiosidade, cabe mencionar que existe na Rioxa outro río homónimo, pero con diferente grafía, o río Cidacos.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gobierno de Navarra (2000). *Ríos de Navarra*. NILSA. ISBN 84-235-2013-7.

### Ligazóns externas

* Información da Confederación Hidrográfica do Ebro *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3575478
* GeoNames: 3125087

 |
O **río Vouga** é un curso fluvial do centro de Portugal. Nace na serra da Lapa a 864 metros de altitude, no Chafariz da Lapa, situado na freguesía de Quintela, (Sernancelhe, distrito de Viseu).

Características
---------------

Pouco despois de pasar a vila de Cacia, situada no concello e distrito de Aveiro e a 7 quilómetros da sede do concello e mais do distrito, as súas augas sepáranse en innumerábeis canais de terreo baixo e pantanoso, dándose inicio a formación da Ría de Aveiro. O seu curso vai, predominantemente, de leste a oeste tendo un total de 148 quilómetros de extensión.

Os seus afluentes principais son os ríos Caima, Mau e Sul na marxe dereita, e o río Águeda, na marxe esquerda. No seu curso está o encoro de Ribafeita.

A súa conca hidrográfica, contando coas pequenas concas hidrográficas afluentes directas da Ría de Aveiro, cobre unha extensión de 3.635 km².

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q15653
* WorldCat
* VIAF: 315526467
* CDDA: PTCON0026
* GeoNames: 2732235
* LCCN: sh87002180
* Natura 2000: PTCON0026
* OSM: 2579336
* WDPA: 555531096

 |
A **Nebulosa do Cangrexo do Sur** ou **Hen 2-104** é unha nebulosa na constelación Centaurus. A nebulosa está a varios milleiros de anos luz da Terra, e a súa estrela central é unha simbiótica Mira variable - par de ananas brancas. É chamada así pola súa semellanza coa Nebulosa do Cangrexo, no ceo norteño.

A nebulosa, planetaria de emisión, xa fora observada usando telescopios terrestres, pero as imaxes tomadas co telescopio espacial Hubble en 1999 proporcionaron moitos máis detalles, revelando que no centro da nebulosa hai un par de estrelas, unha xigante vermella e un anana branca.

O 18 de abril de 2019 unha imaxe da nebulosa foi a elixida para conmmemorar o 29 aniversario do Hubble.[3]

Notas
-----

1. ↑  Modelo:Cita simbad
2. ↑  "The Southern Crab Nebula, a planetary nebula in Centaurus". *Anne's Astronomy News*. 22 de xaneiro de 2017.
3. ↑  "Southern Crab Nebula". *European Space Agency* (en inglés). Consultado o 2019-04-18.

Ligazóns externas
-----------------

Datos sobre a nebulosa na Universidade de Estrasburgo.

Datos varios en Anne's Astronomy News.

Imaxe do Hubble de 1999, comentada, no sitio do Hubble.
Un lavanco macho. Un de cada dez lavancos son homosexuais.
A **necrofilia homosexual en lavancos** fai referencia a un comportamento documentado por primeira vez en 1995 nos Países Baixos. A necrofilia en animais sucede cando un animal vivo copula cun animal morto. O caso máis coñecido é o que presenciou Kees Moeliker do Museo de Historia Natural de Rotterdam ó observar actividades sexuais fóra da súa oficina entre un lavanco vivo e outro morto. Dous lavancos (un de cada dez lavancos é homosexual) estaban a executar un voo de violación, típico comportamento na conduta sexual dos lavancos, cando chocaron contra a súa xanela. «Cando un deles morreu, o outro foi a por el e non recibiu ningunha resposta negativa (máis ben non recibiu ningunha resposta)». Moeliker describiu o caso como «necrofilia homosexual». Informouse cientificamente do mesmo en *Deinsea* 8-2001, xunto a unhas fotos, e por el Moeliker obtivo o premio Ig Nobel en bioloxía, outorgado á investigación divertida.

Adicionalmente, observouse un comportamento parecido noutras especies. Por exemplo, os *Rhinella marina* machos copulan con outros *Rhinella marina* mortos, e mesmo con obxectos inanimados.

Notas
-----

1. ↑  C.W. Moeliker.
2. ↑  *DEINSEA*
3. ↑  "Necrophilia among ducks ruffles research feathers". The Guardian.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Homosexualidade en animais
* Macaca fuscata
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Nauplio.
Larva nauplio dun decápodo.
A **larva nauplio** (tamén chamada **nauplius**) é a primeira larva característica dos crustáceos.

Etimoloxía
----------

No nome **nauplio** foille aplicado a este tipo de larvas por Claus en 1858, en referencia a Nauplio, fillo do deus Poseidón e de Amimone, filla de Dánao e que, segundo a mitoloxía grega foi o fundador da cidade de Nauplia, aínda que algúnas atribúenlle o feito a O. F. Müller.

Morfoloxía
----------

O nauplio ten forma piriforme (aproximadamente, "de pera"), e presenta só tres pares de apéndices cefálicos: anténulas, antenas e mandíbulas, cos que nada. O primeiro sempre é unirrámeo, e os outros, en xeral, birrámeos, podendo presentar na base enditos.

Un ocelo mediano, ou **ollo nauplius**, e un labro que oculta a boca, completan a súa descrición anatómica.

### Partes do corpo

No corpo dun **nauplius** distínguense:

* A cabeza
* O telson
* Os tres pares de apéndices, que no adulto converteranse en anténulas, antenas, e mandíbulas.

O tórax e o abdome aínda non se desevolveron.

Bioloxía
--------

Este tipo de larva pode desenvolverse dentro do ovo o ser de vida libre. Cando é de vida libre, pode, ou non, alimentarse, sendo habitual que pase este estado reabsorbendo substancias de reserva (sen alimentación activa); de feito, en moitos casos non ten desenvolvido aínda o tubo dixestivo nin aberta a boca ao exterior.

Ao seren larvas dun crustáceo, para creceren necesitan mudas (écdise). A medida que van mudando e desenvolvéndose van incorporando segmentos entre as mandíbulas e a rexión final do corpo, o telson. A estes estados adoita denominárense **metanauplius**, ou tamén se poden nomear asignando números romanos detrás do termo nauplius como, por exemplo, **nauplius I**, **nauplius IV**, etc.

Usos
----

Os **nauplios**, ao igual que outras larvas de pequeno tamaño, utilízanse en acuicultura (piscifactorías), sendo á súa vez obxecto de cultivo (nos chamados cultivos auxiliares). Utilízanse na alimentación de peixes nas súas primeiras fases de crecemento, dado o seu alto valor en proteínas, e na doutras especies de interese comercial. Unha característica importante desta fonte de alimento é que ao encontrarse xeralmente nun ambiente salino, existe menor posibilidade de inclusión parasitaria.

Outros estadios de desenvolvemento dos crustáceos
-------------------------------------------------

* Zoea
* Misis
* Metanauplio
* Caliptopsis
* Furcilia

Notas
-----

1. 1 2  Dawydoff, C. (1928): *Traité d’embryologie comparée des invertébrés*. París: Masson éd.
2. ↑  Commelin, P. (1909): *Nouvelle mythololoxíagie grecque et romaine*. París: Garnier Frères éditeurs.
3. ↑  Ulrich Lehmann (1996). *Paläontologisches Wörterbuch*. Stuttgart: Ferdinand Enke Verlag. p. 151.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Crustáceos
* Larva

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q570505
* BRE: 2251954
* EBID: ID

 |
**Rubén Camilo Lois González**, nado en Palas de Rei o 13 de outubro de 1961, é un xeógrafo e político galego.

Traxectoria
-----------

Rubén Lois González en 1998.
Fillo de Rubén Víctor Lois Calviño, naceu en Palas de Rei, onde residiu até os catorce anos. Licenciado en Xeografía e Historia pola Universidade de Santiago de Compostela (1984) e doutorado en Xeografía pola mesma Universidade coa tese *Aproximación a una Geografía de la Juventud. Estudio socioespacial de los Centros de España* (1992). É catedrático de Análise Xeográfica Rexional da USC onde exerce a docencia dende 1990. Tamén impartiu docencia na Universté do Maine, Université de Caen e Université de Touluse-Le Mirail en Francia, e na University of Bergen en Noruega. Foi Director Xeral de Turismo (2005-2009). É coordinador do Grupo ANTE: Análise Territorial (GI-1871) da USC e director da fundación CEER (Centro de Estudos Euro-Rexionais).]

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha na USC
* Currículo
* Artigos Arquivado 20 de decembro de 2016 en Wayback Machine. en *Sermos Galiza*
* Rubén C. Lois González Arquivado 21 de decembro de 2016 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q27955835
* WorldCat
* VIAF: 385144782722285397382
* BNE: XX1022111
* BNF: 145680431
* BVMC: 7919
* CiNii: DA1355154X
* Dialnet: 108800
* GND: 1057154571
* ISNI: 0000 0000 6634 5520
* LCCN: n95034337
* NKC: jo20191038291
* OCLC: 802677266
* PTBNP: 1027919
* SUDOC: 074065556

 |
NGC 6543
A nebulosa **Ollo de gato** (NGC 6543) é unha nebulosa planetaria na constelación do Dragón. Estruturalmente é unha das nebulosas máis complexas coñecidas e, observándoa en imaxes de moi alta resolución mediante o telescopio espacial Hubble, amosa regueiros de material e numerosas estruturas a modo de arco.

Descubriuna William Herschel o 15 de febreiro de 1786. O seu espectro foi o primeiro en ser estudado por parte do astrónomo afeccionado William Huggins en 1864.

Os estudos actuais amosan unha natureza complexa con ensarilladas estruturas que poderían estar constituídas co material expelido por unha estrela binaria que acompaña á estrela central. Porén, non hai evidencias directas da presenza da compañeira estelar. Tamén as medidas de porcentaxes dos elementos químicos revelan unha importante discrepancia entre as medidas obtidas polos distintos métodos, e amosan que hai aspectos desta nebulosa que aínda restan por se comprender.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q15829
* NGC: 6543
* SIMBAD: NGC 6543

 |
***Navajeros*** é unha película dramática española de 1980 dirixida por Eloy de la Iglesia, e protagonizada por José Luis Manzano. Foi filmada en Madrid e estreada o 6 de outubro de 1980 en España.

Resumo do argumento
-------------------

A película, ambientada no ano 1980, está centrada na vida de El Jaro, un mozo delincuente habitual fillo dunha prostituta e que procede dun dos barrios marxinais das aforas de Madrid.

Trátase dun momento de difícil acceso ao emprego xa que España conta con máis dun millón e medio de parados. Para subsistir nesta difícil situación El Jaro e a súa banda non dubidan en cometer roubos e atracos por todo Madrid e así conseguir diñeiro dunha forma fácil e rápida. Dada a súa curta idade (El Jaro, por exemplo, só ten quince anos) cada vez que son capturados pola policía son encerrados no reformatorio do que non tardan en fugarse para seguir cometendo delitos.

Entre delitos, unha prostituta xa entrada en anos namorarase de El Jaro e acólleo na súa casa para "protexelo". Malia isto, El Jaro confésalle que el namorouse dunha moza máis nova que ela. Mentres El Jaro está en prisión a prostituta decátase de que deixou embarazada á súa noiva e cando este sae do cárcere acolle a ambos dous no seu apartamento, onde a convivencia entre os tres vólvese insoportable.

Os delitos e pelexas vanse solapando co mundo das drogas ata que nun dos seus atracos o Jaro morre vítima de dous disparos, un no tórax e outro na cabeza, xusto o mesmo día en que nace o seu fillo.

Personaxes
----------

* José Luis Manzano — El Jaro
* Isela Vega — Mercedes
* Verónica Castro — Toñi
* Jaime Garza — El Butano
* Enrique San Francisco — El Marqués
* María Martín — Nai de El Jaro
* José Sacristán — Xornalista
* José Manuel Cervino — Lara
* Ramón Reparaz — Comisario
* Alfred Lucchetti — Cidadán armado
* José Luis Fernández "Pirri" — El Nene
* Pep Corominas — Johnny

Ligazóns externas
-----------------

* Páxina da película en IMDb

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3392460
* Allmovie: v573526
* FilmAffinity: 999543
* IMDb: tt0081218
* LUMIERE: 244699
* OFDb: 194239
* Rotten Tomatoes: 771319301
* TMDb: 114051

 |
Foto do Telescopio Espacial HubbleFoto do Telescopio Espacial Hubble
A Nebulosa do Ovo (tamén coñecida como RAFGL 2688 e como CRL 2688) é unha nebulosa protoplanetaria bipolar situada a uns 3000 anos luz de distancia da Terra.[1] As súas propiedades peculiares foron descritas por primeira vez en 1975 usando datos da lonxitude de onda de 11 µm obtidos por unha sonda do Air Force Geophysical Laboratory (AFGL) en 1971 a 1974. (Anteriormente, o obxecto fora catalogado por Fritz Zwicky como un par de galaxias). Foi a primeira protoplanetaria descuberta.[1]

A característica que define a Nebulosa do Ovo é a serie de arcos brilantes e círculos que rodean a estrela central. Unha densa capa de gases e po envolven á estrela central, bloqueando a luz directa da nosa vista. Non obstante, a luz da estrela central penetra nas rexións máis delgadas deste recinto poeirento, iluminando as capas exteriores do gas para crear os arcos vistos nas imaxes.

É moi probable que o recinto de po ao redor da estrela central sexa un disco. As saídas bipolares na imaxe indican que o sistema ten un momento angular (algo moi probable xerado por un disco de acreción). Ademais, a xeometría do disco explicaría o espesor variable do envoltorio que permite que a luz se escape ao longo do eixe do disco e ilumine as capas exteriores do gas, pero aínda así o bloquea da vista directa ao longo do bordo do disco. Aínda que se confirmaron discos de po en torno a varios obxectos post-AGB,[2] aínda non se confirmou un disco ao redor da nebulosa do ovo.

Os arcos que poden observarse son equivalentes a aneis nun tronco de árbore, revelando a súa idade: manifestan cambios entre 100 e 500 anos nunha historia total duns 10 000 anos. O gas está a expandirse a uns 20 km/s, e a materia detéctase até uns 0,6 anos luz, proporcionando asemade un medio para medir a cantidade de materia na nebulosa.[1]

A nebulosa do ovo foi fotografada pola Wide Field and Planetary Camera 2 (WFPC2) do telescopio espacial Hubble da NASA / ESA.

A nebulosa do ovo emite luz polarizada[3] que tamén pode ser detectada visualmente cun telescopio de tamaño medio.[4]

Notas
-----

1. 1 2 3  "Understanding the Egg Nebula". *European Space Agency* (en inglés). Consultado o 2019-04-15.
2. ↑  De Ruyter, S.; Van Winckel, H.; Maas, T.; Lloyd Evans, T.; Waters, L. B. F. M; Dejonghe, H. (2006-02-24). "Keplerian discs around post-AGB stars: a common phenomenon?". *Astronomy & Astrophysics* **448** (2): 641–653. ISSN 0004-6361. doi:10.1051/0004-6361:20054062.
3. ↑  Sahai, Raghvendra; Hines, Dean C.; Kastner, Joel H.; Weintraub, David A.; Trauger, John T.; Rieke, Marcia J.; Thompson, Rodger I.; Schneider, Glenn (1998-1). "The Structure of the Prototype Bipolar Protoplanetary Nebula CRL 2688 (Egg Nebula): Broadband, Polarimetric, and H[TINF]2[/TINF] Line Imaging with NICMOS on the [ITAL]Hubble Space Telescope[/ITAL]". *The Astrophysical Journal* (en inglés) **492** (2): L163–L167. ISSN 1538-4357. doi:10.1086/311108.
4. ↑  Martin Schoenball. "Proto-planetary Nebulae". *www.schoenball.de*. Consultado o 2019-04-15.
**Nikolai Kyurkchiev**, nado en Sofía o 16 de abril de 1963, é un lingüista búlgaro.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha familia arromanesa orixinaria de Voskopojë (Albania) que se instalara na capital búlgara a mediados do século XIX. Estudou filoloxía na Universidade de Sofia, é un membro activo da comunidade arromanesa, participou no sitio web *armanlu* e na revista da comunidade arromanesa de Bulgaria, *Noi Armânjlji tu Bulgaria*, escribiu poesía recollida en antoloxías e é autor do *Dictsionar Arman-Bulgar* (1994), da gramática *Limba a Armânjlor* (1996) e de varias antoloxías de literatura arromanesa.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Bana Armâneascâ* nº 35-36 (2004)


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre unha personalidade é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Richard Henkes**, nado o 26 de maio de 1900 en Ruppach-Goldhausen (distrito de Westerwald, Imperio Alemán) e finado o 22 de febreiro de 1945 no campo de concentración de Dachau, foi un sacerdote católico latino alemán vítima do nazismo.

Traxectoria
-----------

Richard Henkes naceu o 26 de maio de 1900 na aldea de Ruppach en Westerwald, preto de Montabaur. Co propósito de ser misioneiro palotino no Camerún, en 1912 se trasladou á casa de estudos dos palotinos de Vallendar, da que foi nomeado director espiritual ao mesmo tempo Josef Kentenich. Henkes participou activamente na vida da Congregación Mariana alí fundada, e chegou a ser presidente da súa sección misioneira.

En 1918 foi chamado para facer o servizo militar en Darmstadt, e ao ano seguinte rematou os seus estudos secundarios e ingresou nos palotinos. En 1921 fixo a primeira consagración temporal, e logo de superar unha importante crise espiritual foi ordenado sacerdote en 1925 en Limburg an der Lahn. A partir de 1926 ensinou na escola dos palotinos de Schönstatt, entre abril de 1928 e setembro de 1929 en Drüpt, e posteriormente de novo en Schönstatt.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q71226
* WorldCat
* VIAF: 30334005
* BNF: 15502813r
* DeutscheBio: 118838768
* FAST: 1610526
* GND: 118838768
* ISNI: 0000 0000 5537 7447
* LCCN: no2005037339
* NKC: jn20000700692

 |
**Sexto Xulio Africano**, nado en Xerusalén sobre o 160 e finado sobre 240, foi un historiador e apoloxista helenista de influencia cristián-africana.

Traxectoria
-----------

Naceu en *Aelia Capitolina* (antiga Xerusalén). Foi oficial ao servizo do emperador Septimio Severo. Alexandre Severo encargoulle organizar unha biblioteca para el en Roma. Estableceu certa amizade con Oríxenes. Viviu en Nicópole, Palestina (Emaús) de onde foi bispo "segundo a tradición" (cousa posibelmente falsa). Morreu en Xerusalén cara ao ano 250.

### Obras

Escribiu unha obra chamada *Crónicas* (cronografía), a primeira historia sincrónica do pobo grego e xudeu, desde a data da Creación (-5500 segundo os seus cálculos) ata a época de Heliogábalo (221). Os cinco libros das súas *Crónicas*, dos que só perduran algúns fragmentos, son referencia obrigada para os escritores Eusebio de Cesarea, Xurxo Sincelo, Cedreno, o redactor da *Crónica Paschale* e outros posteriores. Xulio Africano copiou de Manetón, adaptándoo á súa mentalidade de cristián africano, redactando con afán apoloxético máis que de historiador.

Notas
-----

1. ↑  Martin Wallraff (ed.), *Iulius Africanus: Chronographiae. The Extant Fragments*, reviewed by Hagith Sivan (Bryn Mawr Classical Review)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q317014
* WorldCat
* VIAF: 160788177
* BAV: ADV10293002
* BIBSYS: 95002461
* BNE: XX1327348
* BNF: 12163447b
* CANTIC: a16493485
* CERL: cnp01302800
* CiNii: DA0096899X
* DeutscheBio: 118558706
* EBID: ID
* FAST: 132680
* GND: 118558706
* ICCU: SBLV192788
* ISNI: 0000 0001 0876 3510
* LCCN: n84081378
* NKC: ola2002142147
* NLA: 35979555
* NLG: 177774
* NTA: 073256102
* OL: OL2154116A
* openMLOL: 306803
* SELIBR: 264807
* SNAC: w6rw0tw6
* SUDOC: 030162262
* Treccani: sesto-giulio-africano

 |
**Rubén Eiriz Mata**, nado na Coruña o 13 de novembro de 1979, é un árbitro de fútbol e de fútbol praia galego.

Traxectoria
-----------

Mudouse á Coruña sendo neno, se ben marchou traballar a Donostia (País Vasco). Árbitro afiliado ao colexio galego, no ano 2011 ascendeu a Segunda División "B" e tres anos máis tarde, en 2014, ascendeu a Segunda División, categoría na que segue arbitrando na temporada 2016-2017.

Tamén é árbitro de fútbol praia, onde ten dirixido partidos internacionais do máximo nivel. Entre outros dirixiu partidos das fases finais da Copa do Mundo de Fútbol Praia de 2007, xogada no Río de Xaneiro, de 2009, xogada en Dubai, e de 2015, que tivo lugar en Portugal. Nesta última arbitrou o encontro final entre as seleccións de Portugal e Tahití, que se saldou coa vitoria portuguesa por 5-3. Logo dese encontro deixou o fútbol-praia para concentrarse no fútbol sobre herba.

Vida persoal
------------

Profesionalmente é garda civil.

Notas
-----

1. ↑  "Rubén Eiriz Mata - Árbitro". *www.bdfutbol.com*. Consultado o 22 de agosto de 2016.
O río **Teira** (en castelán **río Tera**) é un afluente do río Esla pola beira dereita e, polo tanto, subafluente río Douro .

O seu percorrido de 153 km transcorre enteiramente na provincia de Zamora; a superfice da súa cunca hidrográfica abrangue un total de 2.415 km².

O Teira nace nos contrafortes orientais de Pena Trevinca, na paraxe denominada *Veiga de Teira*, un antigo circo glaciar. O curso alto do río baña a comarca de Seabra, onde atravesa a lagúa glaciar de Seabra e a cabeza comarcal, Pobra de Seabra. Logo de discorrer en sentido norte-sur, pouco despois desta localidade xira e segue en sentido oeste-leste até unirse ao río Esla a unha ducia de quilómetros ao sur de Benavente.

O afluente máis importante é o río Negro, que lle amece as súas augas pola marxe esquerda. O río Castro é o máis importante pola dereita.

Notas
-----

1. ↑  "Pautas para un correcto uso da linguaxe" (PDF). *Universidade de Vigo*. Consultado o 17 de abril de 2023.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Río Teira Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q14769
* WorldCat
* VIAF: 316598732
* GeoNames: 3108161
* OSM: 1436531
* TGN: 7300243

 |
Val do Urubamba
O **Urubamba**, ou **Urupampa**, é un río do Perú, parcialmente navegábel, e que xunto co río Apurímac forman o Ucayali, un afluente do Amazonas.

O nome
------

O nome do río en quichua é **Willkamayu**, "río sagrado", nome que conserva nesa lingua ao longo de todo o seu percorrido,e que é oficial nese idioma. Urubamba é outro nome tamén de orixe quichua é significa "chaira das arañas".

Percorrido
----------

Nace na Cordilleira dos Andes ao sueste de Cuzco, preto do límite coa Rexión de Puno ( onde é chamado **Vilcanota** ). Flúe en dirección noroeste durante 724 km, antes de se unir co Apurímac en Atalaya para formar o Ucayali, un dos máis importantes tributarios do Amazonas.

### Afluentes

A conca do Urubamba é disimétrica. Os tributarios principais sono pola beira dereita, dos que cómpre sinalar:

* Yaveros.
* Mishagua.
* Inuya.

### O Alto e Baixo Urubamba

Adoita subdivirse o curso do Urubamba en dúas partes, o Baixo e Alto Urubamba, cuxo límite ven marcado por unha garganta de fama sinistra, o Pongo de Mainique. O val do Alto Urubamba está densamente poboado e é cultivado intensivamente por regadíos. Áchanse nesta zona vestixios abondo da civilización Inca, entre eles a sonada cidade do Machu Picchu. O val do Urubamba era sagrado para os Incas.

O Baixo Urubamba está menos habitado e desenvolto. Atópanse aquí varios pobos amerindios como os Machiguengas (ou Matsigenkas) e os asháninkas. A economía é forestal principalmente e encoóntranse tamén os xacementos gasísticos de Camisea. A localidade máis importante é Sepahua.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Viaxe polo Río Urubamba *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Río Urubamba*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q209590
* WorldCat
* VIAF: 241201883
* EBID: ID
* GEC: 0068669
* GeoNames: 3926435
* GND: 4471778-7

 |
**Severino Pellit Varela**, nado en Oroso en 1899 e finado en México o 11 de abril de 1950, foi un veterinario e político galego.

Traxectoria
-----------

Veterinario casado en Ordes, foi Inspector de Sanidade e Hixiene Pecuaria en Santiago de Compostela. Foi secretario do Partido Republicano Radical Socialista en Compostela e secretario do Comité Provincial. Despois pasou a militar en Unión Republicana, da que foi nomeado secretario xeral do grupo de Compostela en xaneiro de 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi xulgado en Compostela por rebelión e declarado en rebeldía. Foi sancionado polo Tribunal de Responsabilidades Políticas e inhabilitado. Afiliouse ao PSOE durante a Guerra Civil, sendo xefe de servizos no control de produtos alimenticios da Cámara de Comercio na Embaixada Republicana en París. Coa derrota da República exiliouse en Francia e despois trasladouse a México a bordo do De Grasse en maio de 1940. Fixo amizade con Elixio Rodríguez e colaborou en *Saudade. Verba Galega nas Américas*. Finou en México o 11 de abril de 1950.

Vida persoal
------------

Casou en Santiago de Compostela coa mestra María Rosina Padín Guerra o 16 de xullo de 1924, e foi pai de José Ignacio, Severino e Rosina Pellit Padín.

Notas
-----

1. ↑  *El Compostelano*, 13-1-1936, p. 2.
2. ↑  *El Correo Gallego*, 25-4-1950, p. 2.
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 17-7-1924, p. 8.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Lamela García, Luis (2005). Do Castro, ed. *1936, la Cruzada en Compostela. La guerra civil y la represión franquista en los documentos policiales y militares*. Sada. p. 302. ISBN 84-8485-186-9.

### Ligazóns externas

* Ficha no Repertorio biobibliográfico do exilio galego
* 

* Severino Pellit Varela na páxina web *Nomes e Voces*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20533765
* DSBE: 9807\_pellit-varela-severino

 |
O **río Umia** nace na parroquia de Aciveiro (Forcarei), e percorre os concellos da Estrada, Cuntis, Moraña, Caldas de Reis, Portas, Meis, Vilanova de Arousa, Ribadumia e Cambados creando unha bacía de 404 km². Finalmente, desemboca na ría de Arousa na Ponte da Barca (Cambados). Estímase unha lonxitude total de 70 km e un caudal medio de 16,3 m3.

Características
---------------

O río nace ao xuntárense os regatos de Raigosa (700 m), Filloi (720 m), Alende (620 m) e Grela. Circula por unha chaira a 500 m de altitude até A Goleta, a partir de onde baixa encaixado até Ponte Taboada. Alí xúntaselle o río Gallo e segue por outra chaira situada a 200 m. En Cesar, Caldas de Reis, cae en fervenza. En Caldas de Reis entra na Depresión Meridiana, até desembocar na ría, entre os concellos de Cambados e Ribadumia creando unhas marismas en que se poden ver, ao longo das estacións, unha gran diversidade de aves migratorias.

O **río Umia** ten unha grande importancia cultural, xurdindo na súa contorna diversos contos ou lendas coma a da "ponte dos padriños", en Ponte Arnelas (en Leiro, Ribadumia), no que se practicaba o rito do bautismo anticipado.

Etimoloxía
----------

*Umia* < \*u̯h1-m-i̯a, viría da raíz hidronímica prelatina indoeuropea \*u̯h1-m (auga)̯̯ cfr. lat. *ūmeō <*\*u̯h1-m-o, de recoñecida presenza na hidronimia galega (Río Uma, Río Mao, Acea de Ama etc).

Galería de imaxes
-----------------

*Vexa o artigo principal en Galería de imaxes do río Umia*
* Ponte dos Padriños, en Ponte Arnelas.
* Caldas de Reis
* O río ao seu paso por Barrantes.
* O río ao seu paso por Ribadumia.

Notas
-----

1. ↑  Navaza, Gonzalo (2004). Universidade da Coruña, eds. "Os topónimos Acea de Ama e O Xurés". *Revista Galega de Filoloxía* **5**: 141–162. ISSN 1576-2661. doi:10.17979/rgf.2016.17.0.1873.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Río Umia***  |

### Outros artigos

* Bautismo anticipado.

### Ligazóns externas

* Obradoiro para o estudo das especies piscícolas do Río Umia levada a cabo por un grupo de docentes

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9072196
* GeoNames: 3107282

 |
***Nature morte avec melon***, na tradución galega ***Bodegón con melón*** ou ***Natureza morta con melón***, e na portuguesa ***Natureza-morta con melão***, é un cadro de Claude Monet. Realizado a óleo sobre lenzo en 1872, é un bodegón, un dos poucos coñecidos no tema de Monet. Forma parte da colección do Museo Calouste Gulbenkian, en Lisboa, Portugal.

Descrición
----------

A pintura, feita en 1872, o mesmo ano no que *Impression, soleil rais*, está datada, aínda que se pensa que este foi concibido no ano seguinte; quizais estivese inspirada en Henri Fantin-Latour. Latour procurou representar o tema dun xeito clásico e académico, pero Monet, atopando un paralelo noutro pintor cun alcume similar, Manet, preferiu incorporar a súa propia apreciación e un contido subxectivo intencionado a obxectos inanimados.

As formas esféricas e circulares sucédense estruturadamente na pintura. Os froitos están guiados por unha sutil cadea rítmica e cromática cos obxectos de cerámica branca e azul dispostos sobre un mantel branco, mantendo unha consistencia plástica. A través dun sublime xogo luminoso, Monet raspa a pintura ao aire libre, tan apreciada por el, por Boudin —que tivo unha importancia crucial na traxectoria e obra artística de Claude Monet— e polos outros impresionistas. A luz que invade a superficie do lenzo deixa paso a imaxinar un amencer, dándolle á obra de Monet unha percepción diferente á habitual.

Esta é unha obra rara xa que se coñecen poucas naturezas mortas de todos os traballos de Monet, e aínda máis sendo desta época, xa que Monet só comezou a interesarse polo estilo a mediados da década de 1880, medio ano despois de que a súa esposa, Camille Monet, tivese falecido. A obra pertenceu a Durand-Ruel.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Claude Monet
* Impresionismo
* Natureza morta
* Neuroestética

### Ligazóns externas

* A obra na páxina do Museu Calouste GulbenkianArquivado 24 de novembro de 2011 en Wayback Machine.