recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**A Ponte Olveira** é un lugar da parroquia de Corzón no concello coruñés de Mazaricos, na comarca do Xallas. Segundo o INE en 2018 tiña 31 habitantes (17 homes e 14 mulleres).

Localización
------------

Sitúase a carón do río Xallas, enfronte da aldea da Ponte Olveira (Olveiroa, Dumbría) e ambas recibe o seu nome da ponte que cruza o río, construíuda no século XVI sobre unha anterior medieval e modificada en 1962, sobre a cal discorre a estrada provincial DP-3404. Ten seis vaos de arcos de medio punto, con pedra de perpiaño.

Por aquí discorre o camiño de Fisterra-Muxía, prolongación do camiño de Santiago. Aparece citado en 1477 no *Anónimo Florentino* e nos itinerarios de Christoph Guzinguer (1654) e Domenico Laffi (1673). Segundo a documentación recollida polo historiador Francisco Mayán, durante a Guerra da Independencia Española tivo lugar unha batalla das xentes da zona contra as tropas francesas, baixo o mando do cura do Ézaro, Xoán Pispieiro. As tropas francesas arrasaron a zona ao seu paso cara a Cee e Corcubión.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Corzón

| Lugares da parroquia de Corzón no concello de Mazaricos (A Coruña) |  |
| --- | --- |
| As Abeleiroas | Busto | Cacheiros | Corzón | O Lugarnovo | Mollón | A Ponte Olveira | Quintáns | Vilargueimonde | Zanfoga |

### Parroquias de Mazaricos

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Mazaricos |  |
| --- | --- |
| Alborés (San Mamede) | Antes (San Cosme) | Arcos (Santiago) | Beba (San Xián) | Chacín (Santa Baia) | Coiro (Santa María) | Colúns (San Salvador) | Corzón (San Cristovo) | As Maroñas (Santa Mariña) | Mazaricos (San Xoán) | San Fins de Eirón (San Fins) | Os Vaos (San Tomé) |



1. ↑  J. V. Lado (13 de marzo de 2018). "La carretera que nunca quiso el puente de A Ponte Olveira". *La Voz de Galicia* (en castelán).
| Batalla de Flirey |
| --- |
| **Conflito**: primeira guerra mundial,parte da carreira cara ao mar |
| **Data**:19 de setembro - 11 de outubro de 1914 |
| **Lugar**: Río Marne, Francia |
| **Resultado**: Vitoria táctica xermana |
| Combatentes |
|  Francia |  Imperio Alemán |
| Comandantes |
|  Maurice Sarrail |  Rupprecht de Baviera |
| Forzas en combate |
|  III Exército francés |  VI Exército alemán |
| Baixas |
| Descoñecidas | Descoñecidas |
|  |
| Carreira cara ao mar (setembro-outubro de 1914) | Primeira batalla de Picardy – **Batalla de Flirey** – Batalla de Albert – Primeira batalla de Artois – Batalla de Bassée – Batalla de Messines – Batalla de Armentières – Batalla de Yser – Primeira batalla de Ypres – Primeira batalla de Champagne |

A **batalla de Flirey** foi unha batalla da primeira guerra mundial sucedida entre o 19 de setembro de 1914 e o 11 de outubro do mesmo ano. O resultado foi unha vitoria alemá sobre as tropas francesas. A batalla danou estruturas importantes que chegaban á cidade fortificada de Verdún

Antecedentes
------------

Nas beiras do río Meuse foron ao longo dos séculos construídas varias fortificacións, tanto no lado alemán coma no lado francés. Nos anos anteriores ao inicio da primeira guerra mundial, o Alto Mando xermano deuse conta de que a artillaría podería esnaquizar grandes infraestruturas a longas distancias. Por iso co inicio da guerra, as tropas alemás viron no Meuse a oportunidade de curtar estradas e vías férreas francesas que conducían a Verdún. Deste xeito limitarían as posibilidades dos franceses de atacar territorio alemán.

A batalla
---------

O ataque comezou o 19 de setembro cando a cabalería alemá que partía de Metz, atacou a tropas defensoras francesas en torno a Dieulouard e Martincourt. Flirey, os bosques achegados e Seicheprey foron capturados rapidamente. O día 22, os franceses recibiron reforzos pero non puideron frear o avance alemán. Para este día, os efectivos alemáns mudaron a dirección de sur a sueste.
O día 24, tomaron Saint-Mihiel pero foron retomados Flirey, Seicheprey e Xivray. Ante as novas ofensivas galas, o exército alemán atrincherouse e o día 27 sufriu varios ataques, que non obstante apenas moveron a liña da fronte. Os ataques franceses continuaron ata o 11 de outubro, sen resultado.
Coordenadas: 41°58′20″N 6°58′57″O﻿ / ﻿41.97222222, -6.9825

O **Penedo dos Tres Reinos** (ou **Fragua dos Tres Reinos**) é unha elevación de 1025 metros de altitude, integrada no sistema montañoso da serra de Marabón. Toma o seu nome por ser na Idade Media fronteira entre os reinos de Portugal, León, e Galiza.

O Penedo sitúase na fronteira entre a freguesía de Moimenta e Montouto, no concello portugués de Vinhais, a parroquia de Cádavos, do concello galego da Mezquita e a localidade de Castromil no concello zamorano de Hermisende.

A pesar de que hoxe en día os tres reinos a que o nome da fraga alude xa non existan (Portugal tornouse unha república, e Galiza e León foron integrados no reino de España), a súa vella e secular designación mantívose inalterada. Coa aprobación do Tratado de Lisboa en 1864 estableceuse a fronteira actual entre Portugal e España (A Raia), que mantivo a fronteira de séculos nesta rexión.

Toponimia
---------

Como corresponde aos dialectos galego-surorientais o vocábulo *fraga* é un equivalente de *penedo*, *rocha*, con correlatos no trasmontano fraga. *Fragua* semella unha deformación popular.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* A. Rodríguez (6 de novembro de 2012). "A Mezquita pierde el dominio sobre el Penedo dos Tres Reinos". *La Región* (en castelán).
* Eire Valcárcel (2 de agosto de 2011). "O Penedo dos Tres Reinos, uno de los lugares imprescindibles de A Mezquita". *Faro de Vigo* (en castelán).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3327221
* GeoNames: 2733367

 |
Bandeira dos Tupamaros

Os **Tupamaros**, tamén coñecidos como MLN (Movimiento de Liberación Nacional) foi unha organización de guerrilla urbana no Uruguai nos anos 60 e 70 e que na actualidade actúa como partido político na Fronte Ampla. Toma o nome de Túpac Amaru II, líder dunha revolta contra os españois no século XVIII.

En 1960 apareceu no seo do Partido Socialista do Uruguai, partido que virara cara a esquerda sumándose ao terceiromundismo, un grupo que miraba cara ás loitas de liberación que se desenvolveran en Alxeria, a China e especialmente en Cuba e discutía a viabilidade dunha guerrilla rural no Uruguai, este grupo confluíu coa Unión de Traballadores Azucreiros de Artigas dirixida por Raúl Sendic, tamén membro do PSU e que estivera en Cuba varios meses tralo triunfo da revolución.

O 31 de xullo de 1963 realizan a primeira acción armada, o asalto ao Club de Tiro Suízo, apropíanse de varias armas e munición, Raúl Sendic idenficado pola policía como o ideólogo marchou ao exilio. Ao longo do ano foron incorporándose ao grupo inicial membros procedentes do anarquismo e o maoísmo, seguironlle máis accións armadas pero ningunha foi reivindicada ata que a partir de decembro de 1964 comezaron a asinar as súas accións co nome de Tupamaros, independizándose do PSU.

Tras ser practicamente desbaratado pola policía en 1966, o MLN-T recuperouse, cunha serie de accións que combinaban a recollida de fondos e materiais para a organización, o axustizamento dalgúns funcionarios policiais acusados de torturas e a propaganda política.

Contra 1970 a loita armada fíxose de maiores proporcións, realizando algunha das súas accións máis coñecidas, como o secuestro e axustizamento en agosto de 1970 do funcionario norteamericano Dan Mitrione, enviado polos Estados Unidos para asesorar á policía, ou a fuga do penal Punta Carretas en 1971.

En 1972 detívose á case toda a dirección da organización, mantidos como reféns tras o golpe de estado de 1973, os tupamaros deixaron de realizar accións armadas no Uruguai.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q826406
* BRE: 4221193
* EBID: ID

 |

1. ↑  Galiana i Cano, Vicent (2017). *Tupamaros. Del fusell al parlament (1966-2016)*. Tigre de Paper. ISBN 978-84-16855-02-5.
***The Constitution of Man*** (A constitución do home) é un libro de George Combe publicado en 1828 no que se fai unha exposición clásica de frenoloxía, pero tamén de filosofía natural. O libro intenta conectar a ciencia anatómica do século XIX con conceptos evolutivos. O seu argumento central é que as leis do universo físico son igual de activas no cerebro humano (e, por tanto, na *mente*) que no universo "físico" externo. Por tanto, é útil comprender o comportamento en termos neurolóxicos, en vez de en termos relixiosos ou filosóficos. No libro dise que como o home está sometido ás leis físicas naturais, coñecer e obedecer as leis naturais é o primeiro paso para ter unha boa vida, en lugar de dicir que é o seguimento da Biblia (como daquela era habitual), o que causou un grande escándalo en sectores sociais da época.

O libro foi un éxito de vendas internacional; entre 1828 e 1900 vendéronse 350.000 exemplares. O libro exerceu unha enorme influencia entre as persoas educadas e de mente científica nas décadas de 1830 e 1840. Probablemente foi o libro que mellor axudou a diseminar o progresivismo naturalista nos países de fala inglesa. En 1844, a mesma audiencia recibiu encantada o libro pouco ortodoxo do frenólogo de Edimburgo Robert Chambers (publicado anonimamente) titulado *Vestiges of the Natural History of Creation* (Vestixios da Historia Natural da Creación), de contido evolutivo. Estes dous libros prepararon á xente para o libro de Charles Darwin *A orixe das especies* de 1859.

Notas
-----

1. ↑  "Grampp on the Manchester School of Economics". Arquivado dende o orixinal o 13 de setembro de 2016. Consultado o 04 de setembro de 2016.
2. 1 2  John van Wyhe. The History of Phrenology on the Web George Combe's The Constitution of Man in Relation to External Objects (8th ed. 1847).
3. ↑  Jenkins B. Phrenology, heredity and progress in George Combe's Constitution of Man. Br J Hist Sci. 2015 Sep;48(3):455-73. doi: 10.1017/S0007087415000278. Epub 2015 May 14. PMID 25998794. DOI 10.1017/S0007087415000278
4. ↑  The Victorians: Religion and Science

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Combe, George. 1847. The Constitution of Man and Its Relation to External Objects. Edinburgh: Maclachlan, Stewart, & Co. Longman & Co.; Simpkin, Marshall, & Co. W. S. Orr & Co. Londres, James M'Glashan, Dublin. Texto completo da edición de 1847.
* The Constitution of Man en Google books. Textos completos, diversas edicións.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
A **Cadeira Vermella e Azul**, orixinalemente en holandés, **Rot-blauer Stuhl**, é unha cadeira deseñada en 1917 por Gerrit Rietveld. Representa unha das primeiras exploracións do movemento artístico De Stijl nas tres dimensións. Non se pintou coas súas distintivas cores ata principios da década de 1920. Existen varias versións da cadeira e atópase en varias coleccións.

Historia
--------

A cadeira orixinal foi construída con madeira de faia sen vernizar e non foi pintada de vermello, azul, amarelo e negro ata arredor do 1923.  O arquitecto e membro de De Stijl, Bart van der Leck, viu o modelo orixinal e suxeriu engadir cores brillantes, construíu o novo modelo de madeira máis fina e pintouno completamente de negro con zonas de cores primarias atribuídas ao movemento De Stijl. O efecto deste esquema de cores fixo que a cadeira parecese case desaparecer contra as paredes e o chan negros da Casa Rietveld Schröder, onde foi colocada máis tarde.  As áreas con cor parecían flotar, dándolle unha estrutura case transparente. 

Unha versión da cadeira foi vendida por Christies en 2011 por 10.625 euros.

Notas
-----

1. ↑  "Ongekleurde lattenleunstoel". *centraalmuseum.nl*. Consultado o 2023.
2. 1 2  Victoria and Albert Museum. Circulation Department (1970). *Modern chairs, 1918-1970*. London, Whitechapel Gallery. ISBN 0854880062.
3. ↑  "Gerrit Rietveld. Red Blue Chair. 1918–1923". *moma.org*. Arquivado dende o orixinal o 2010. Consultado o 2009.
4. 1 2  Sembach, Klaus-Jurgen (1990). *20th Century Furniture Design*. Taschen America Llc. ISBN 978-3822802762.
5. ↑  "The Red Blue Chair". *christies.com*. Arquivado dende o orixinal o 2018. Consultado o 2018.
**Anderson K. Mazoka**, nado en Monze o 22 de marzo de 1943 e finado en Xohanesburgo o 24 de maio de 2006, foi un político zambiano, presidente do Partido Unido para o Desenvolvemento Nacional (UPND), un dos principais partidos do país. Foi candidato presidencial nas eleccións xerais de 2001, na que obtivo o segundo lugar.

Vida
----

Mazoka naceu en Monze. Asistiu á Union College en 1969, onde se graduou en enxeñaría mecánica. Na súa tese de grao, Mazoka deseñou e construíu un túnel aerodinámico en tan só 10 semanas. O túnel, cuxa construción chamou a atención dos medios de comunicación, encheu o soto da Facultade de Ciencias e Enxeñaría e estivo en uso durante tres décadas.

Nas eleccións presidenciais realizadas o 27 de decembro de 2001, quedou en segundo lugar co 26.76 % dos votos, sendo derrotado por Levar Mwanawasa, presidente do Movemento por unha Democracia Multipartidaria (MMD), quen obtivo o 28.69 % dos votos.

Mazoka faleceu o 24 de maio de 2006, debido a unha insuficiencia renal en Xohanesburgo, Suráfrica. Tiña 63 anos. Foi sucedido como presidente do UPND por Hakainde Hichilema.

Estivo casado con Christine Mutinta e tiveron tres fillos biolóxicos: Mutinta, Pasina, Anderson Jr. e dous adoptivos: Machenje e Lundu.

Notas
-----

1. ↑  "Mazoka '69, former Zambian presidential candidate, dies". Union College. 2 de xuño de 2006. Consultado o 23 de xuño de 2016.
2. ↑  "Hichilema, novo presidente de Zambia" (Nota de prensa). Consultado o 20 de marzo de 2024.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Fotografía
**Ultimato** (en latín, *ultimatum*) é unha locución latina que significa literalmente "a última cousa". Un ultimato é unha resolución definitiva formulada por unha entidade, grupo ou individuo que establece un período específico para que se cumpran unhas esixencias determinadas e que veñen respaldadas por unha advertencia que será cumprida no caso de que as esixencias non se satisfagan. Un ultimato é xeralmente a demanda final dunha serie de peticións. Como tal, o tempo asignado acostuma ser pouco, e sobreenténdese que non se abrirá ningunha negociación posterior. A ameaza que respalde ao ultimato pode variar dependendo da demanda en cuestión e doutras circunstancias. 

Ultimato xaponés ás forzas holandesas en Balikpapan o 20 de xaneiro do 1942.
As seguintes poden atoparse comunmente:

* Na diplomacia, a ameaza é para declarar a guerra, para levar a cabo outras accións militares ou para impoñer sancións tales como restricións comerciais ou embargos.
* Nun secuestro, a ameaza é dos secuestradores para asasinar os reféns, ou polas autoridades para deter aos secuestradores pola forza.

Na vida diaria, os ultimatos son ás veces feitos tamén en varios contextos, como por exemplo en:

* Un procedemento legal (v. g. a esixencia de aceptar unha sentenza acordada de conformidade, entra a defensa e a acusación con respecto aos cargos, ou facer fronte a un xuízo.)
* Unha relación de negocios (v.g. a esixencia de aceptar determinado, prezo ou renunciar á transacción.)
* Unha relación persoal (v.g. a esixencia de que se abandone unha aventura extramatrimonial ou enfrontarse a un divorcio.)

Os ultimatos poden ser ou non legais e/ou aceptables socialmente. Son tamén unha parte frecuente do delito coñecido como extorsión. 
Entre os ultimatos célebres destaca o de Austria-Hungría a Serbia o 26 de xullo do 1914, o cal deu lugar a primeira guerra mundial, e tamén o emitido polos aliados ás intencións do imperio do Xapón no momento da conferencia de Potsdam no 1945.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Recompilación de usos na prensa escritaArquivado 15 de marzo de 2016 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q188689
* BNF: 12049449w
* FAST: 1733636
* GND: 4186707-5
* LCCN: sh85139462
* NDL: 00569988
* SUDOC: 028714814

 |
**Soiuz MS-10** foi unha misión espacial tripulada rusa lanzada o 11 de outubro de 2018 mediante un foguete Soiuz FG desde o cosmódromo de Baikonur. Durante o voo o foguete sufriu un problema, activando o sistema de escape da cápsula tripulada.

Características
---------------

A Soiuz MS-10, unha Soiuz modelo MS cos cosmonautas Aleksei Ovchinin e Nick Hague a bordo, engalou ás 9:40 GMT. Uns dous minutos despois da engalaxe, no momento no que os catro aceleradores do foguete Soiuz FG se separaron, as cámaras de seguimento mostraron restos anormais arredor do lanzador. Ao mesmo tempo o control de terra recibiu unha mensaxe da telemetría sobre un fallo dun dos aceleradores e os cosmonautas informaron de que se sentían ingrávidos nunha fase do lanzamento na que deberían sentir aceleración. Aos 123 segundos do lanzamento e a 50 km de altura o sistema de escape activouse, coa torre de escape levando consigo a cápsula cos cosmonautas e alonxándoa do lanzador. Aos 160 segundos a cápsula tripulada separouse da torre de escape, iniciando unha caída libre. Para ese momento a tripulación activara xa o modo de descenso balístico da cápsula, que tocou terra a 32 km de Dzhezkazgan (Casaquistán), 19 minutos e 41 segundos despois do lanzamento. Os equipos de rescate chegaron ao pouco, comprobando que os dous cosmonautas estaban san e salvos e en boa condición médica.

A análise da telemetría e os datos dispoñibles indicaron que un dos catro aceleradores (o acelerador D) separouse de forma anómala debido á deformación dun dos sensores durante a montaxe do foguete, causando o fallo da apertura do cobertor dun propulsor deseñado para separar o acelerador do foguete central. Como consecuencia, o acelerador impactou co foguete central, danandoo e causando que o software de a bordo activara a secuencia de escape.

O accidente obligou a atrasar o regreso da Soiuz MS-09 e obligou a aprazar varios paseos espaciais. Causou tamén o atraso de varios lanzamentos de satélites. A actividade na estación retomouse co lanzamento exitoso da Soiuz MS-11 o 3 de decembro de 2018.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7  Gunter Dirk Krebs (2024). Gunter's Space Page, ed. "Soyuz-MS 01 - 20 (11F732A48)" (en inglés). Consultado o 31 de xaneiro de 2024.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Mark Wade (2024). "Soyuz MS-10" (en inglés). Consultado o 31 de xaneiro de 2024.
3. 1 2 3 4 5 6 7  Anatoly Zak (28 de xaneiro de 2024). "Soyuz MS-10 makes emergency landing after a launch failure" (en inglés). Consultado o 31 de xaneiro de 2024.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Soiuz MS-10*** |

### Outros artigos

* Soiuz FG
* Estación Espacial Internacional
**Mercyful Fate** é unha banda danesa de heavy metal formada en 1981 en Copenhague polo vocalista King Diamond e o guitarrista Hank Shermann. Influenciada polo rock progresivo e o hard rock, con letras que falan de Satanás e de ocultismo, Mercyful Fate foi parte da primeira onda do black metal de principios a mediados dos anos 80. Moitas das bandas dese movemento influenciarían posteriormente aos músicos de black metal nos anos 90, particularmente en Noruega. Dende a aparición do grupo en 1981, Mercyful Fate publicou sete álbums de estudio, dous EPs e catro recompilatorios.

Despois de varios cambios de formación e demos autoeditadas, Mercyful Fate publicou o seu EP *Merciful Fate* en 1982, cunha formación composta por King Diamond (voces), Hank Shermann (guitarra), Michael Denner (guitarra), Timi Hansen (baixo) e Kim Ruzz (batería). Con esta formación o grupo gravou os seus primeiros dous álbums de estudio, *Melissa* (1983) e *Don't Break the Oath* (1984), e durou ata 1985, cando a banda separouse debido a diferenzas musicais. En 1993 catro dos cinco membros de Mercyful Fate reuníronse para gravar o álbum *In the Shadows*, que foi editado ese mesmo ano. Durante os anos 90 a banda lanzou catro álbums de estudio máis e pasou por varios cambios na formación. Dende 1999 Mercyful Fate está en hiato, aínda que se ten reunido varias veces na década dos 2000.

Discografía
-----------

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Melissa* | 1983 | Roadrunner Records |
| *Don't Break the Oath* | 1984 | Roadrunner Records |
| *In the Shadows* | 1993 | Metal Blade Records |
| *Time* | 1994 | Metal Blade Records |
| *Into the Unknown* | 1996 | Metal Blade Records |
| *Dead Again* | 1998 | Metal Blade Records |
| *9* | 1999 | Metal Blade Records |

Notas
-----

1. ↑  YouTube (ed.). "Entrevista a King Diamond en 1997". Consultado o 28 de abril de 2017.
2. ↑  Allmusic (ed.). "Mercyful Fate en Allmusic". Consultado o 28 de abril de 2017.
3. ↑  Allmusic (ed.). "Mercyful Fate - Melissa". Consultado o 28 de abril de 2017.
4. ↑  Allmusic (ed.). "Mercyful Fate - Don't Break the Oath". Consultado o 28 de abril de 2017.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial Arquivado 11 de abril de 2019 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q647370
* WorldCat
* VIAF: 59145970312932252250
* AllMusic: mn0000343954
* BIBSYS: 12074419
* BNF: 13904952t
* Discogs: 251799
* Genius: Mercyful-fate
* GND: 10299640-4
* ISNI: 0000000115547437
* LCCN: no2006014048
* Metal Archives: 182
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0147631
* Songkick: 414167

 |
**Vasumitra** (sánscrito: असुमित्र; IAST: *Vasumitra*; chinés tradicional: 婆須蜜多; *pinyin*: *Póxūmìduō*; xaponés: 世友; Hepburn: *Seiyū*) foi un monxe budista da escola Sarvastivada, que viviu durante o século II. Nado en Gandhāra, presidiu o Cuarto Concilio Budista de Kaṣmir, administrado por Kanishka I. Contribuíu ao *Mahāvibhāṣā*.

Biografía
---------

Vasumitra foi o oitavo patriarca do zen. Segundo a tradición da escola Sōtō Zen, viaxou por diversas vilas divulgando a súa doutrina, asubiando e bailando, polo que a xente o considerou un tolo. O monxe dedicou moitos esforzos ao estudo dos textos sagrados do budismo, en especial o *Tripitaka.* Foi un dos redactores do *Mahāvibhāṣā*.

Pensamento
----------

Vasumitra propuxo que os *dharmas* existen no pasado e no futuro, así coma no presente, unha idea típica da escola Sarvastivada. Segundo a súa tese, os *dharmas* están nun estado latente no futuro, até que adquiren eficiencia causal (*karitra*) no presente, entrando en relacións funcionais con outros fenómenos. Cando este momento remata, os *dharmas* volven a entrar nun estado latente que coñecemos como pasado. A teoría da temporalidade de Vasumitra impúxose sobre outras alternativas, como as dos monxes Dharmatrāta, Ghoṣa ou Buddhadeva.

Notas
-----

1. 1 2  "Vasumitra - The Sokka Gakkai Buddhism Dictionary". *Nichiren Buddhism Library* (en inglés). Consultado o 08/12/2023.
2. 1 2  Keizan (2002). *Transmission of Light: Zen in the Art of Enlightenment by Zen Master Keizan* (en inglés). Shambhala Publications. ISBN 9781570629495.
3. ↑  "Vasumitra - Tibetan Buddhist Encyclopedia". *tibetanbuddhistencyclopedia.com*. Consultado o 2023-12-08.
4. ↑  Keown, Damien (2004-01-01). *Vasumitra* (en inglés). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-860560-7. doi:10.1093/acref/9780198605607.001.0001/acref-9780198605607-e-1982.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Keizan (2002). *Transmission of LIght: Zen in the Art of Enlightenment by Zen Master Keizan*. Tradución ao inglés de Thomas Cleary. Shambhala Publications.

### Ligazóns externas

* Vasumitra (Tibetan Buddhist Encyclopedia)
* Vasumitra (The Sokka Gakkai Buddhism Dictionary)
**Ribeiro en Común** é un colectivo cidadán e veciñal que xorde do manifesto homónimo para presentarse nas eleccións municipais de 2015 no concello de Ribadavia, con Brais Fidalgo Martínez como cabeza de lista. En ditas eleccións conseguiu entrar na corporación municipal cun concelleiro e o 11,37% dos votos. Nas eleccións do 26 de maio de 2019 soben a 3 escanos obtendo o 21,77% dos votos, sendo chave de goberno para un novo mandato do PSdeG na vila. Porén, o veto de Ribeiro en Común a apoiar ao ata entón alcalde socialista Ignacio Gómez supuxo que o PPdeG lograse a alcaldía como lista máis votada. En febreiro de 2021 presentaron xunto co PSdeG unha moción de censura que fixo alcaldesa á concelleira socialista Noelia Rodríguez, pasando a gobernalos socialistas e ReC en coalición, sendo o lider da formación, Brais Fidalgo, portavoz do goberno. Nas eleccións municipais de maio de 2023 a formación sufriu unha auténtica desfeita e perdendo o 66% dos seus apoios, logrando un 7,53% dos votos e tan só un concelleiro, o seu líder Brais Fidalgo. Isto, sumado á obtención da maioría absoluta por parte do PPdeG, imposibilitando por tanto un novo goberno de esquerdas, supuxo que a formación pasase á oposición.

Notas
-----

1. ↑  Xunta Electoral de Zona de Ribadavia. Candidaturas presentadas para as eleccións municipais do ano 2015 Arquivado 22 de abril de 2017 en Wayback Machine. Boletín Oficial da provincia de Ourense, 22/04/2015.
2. ↑  La discordia entre PSOE y Ribeiro en Común permite al PP gobernar Ribadavia
3. ↑  Culmina la moción de censura en Ribadavia

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Ribadavia

### Ligazóns externas

* Páxina oficial
**Josep María Socías i Humbert**, nado en Barcelona o 24 de agosto de 1937 e finado en Barcelona o 3 de novembro de 2008, foi un avogado e político catalán.

Traxectoria
-----------

Licenciouse en Dereito e diplomouse en Administración de empresas na Universidade de Barcelona e progresou na estrutura da Fronte de Xuventudes e do Sindicato Vertical do franquismo, primeiro como secretario sindical comarcal de Tarragona (1964) e logo como vicesecretario, secretario e finalmente delegado na provincia de Barcelona. En virtude destes cargos foi procurador en Cortes elixido polo terzo sindical dende 1967 a 1976. Nesa época tamén ocupou os cargos de vicepresidente da Feira Oficial Internacional de Mostras de Barcelona e vicepresidente da Exposición Universal de Barcelona.

Casado cunha filla do xeneral de artillaría Manuel Pardo Ochoa, en 1976 e home de confianza de Rodolfo Martín Villa é nomeado alcalde de Barcelona polo goberno de España. Uns meses despois Xoán Carlos I desígnao senador.

Durante o seu período como alcalde e senador sufriu un atentado terrorista, reivindicado polo GRAPO, do que saíu ileso pero onde morreu un policía local que lle facía a escolta. Deixou a política activa en 1979, pero posteriormente afiliouse ao PSC.

Faleceu o 3 de novembro de 2008 por un cancro de pulmón no Hospital Universitari del Vall d'Hebron de Barcelona. Déronselle honras no Salón de Cento do concello de Barcelona.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Joaquín Viola** |  **Alcalde de Barcelona** decembro de 1976 - xaneiro de 1979 | Sucesor:**Manuel Font i Altaba** |

Galardóns
---------

* Cruz ao Mérito Agrícola
* Cruz da Garda Urbana
* Premio Creu de Sant Jordi

Notas
-----

1. ↑  Company, E. (4 de novembro de 2008). "Josep Maria Socias, alcalde de la transición en Barcelona". *El País*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3323586
* WorldCat
* VIAF: 86567619
* BNE: XX1019919
* GEC: 0239002
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 110020

 |
O **International Plant Names Index** (**IPNI**, Índice de Nomes de Plantas Internacional) descríbese el mesmo como "unha base de datos dos nomes e detalles bibliográficos básicos asociados de plantas con sementes, fentos e licófitas." A cobertura que fai dos nomes de plantas é mellor no nivel de especie e xénero. Inclúe detalles bibliográficos básicos asociados cos nomes, e os seus obxectivos son eliminar a necesidade de facer repetidas referencias ás fontes primarias para dar información bibliográfica básica sobre nomes de plantas.

O IPNI tamén mantén unha lista de abreviacións dos nomes de autores estandarizadas. Estas estaban inicialmente baseadas en Brummitt & Powell (1992), pero estanse a engadir decote novos nomes e abreviacións.

Descrición
----------

O IPNI é o produto dunha colaboración entre os Royal Botanic Gardens, Kew (Index Kewensis), os Harvard University Herbaria (Gray Herbarium Index), e o Australian National Herbarium (APNI). A base de datos IPNI é unha colección de nomes rexistrados polas tres institucións cooperantes e estas traballan cara a estandarización da información. O estándar de abreviacións de autores recomendado polo *Código Internacional de Nomenclatura para algas, fungos e plantas* é a obra de Brummitt and Powell *Authors of Plant Names*. No IPNI pode consultarse unha lista de autores e abreviacións dixitalizada e continuamente posta ao día.

Máis que prescribir a nomenclatura botánica aceptada, o que fai o IPNI é proporcionar nomes que aparecesen en publicacións eruditas co obxectivo de prover dun índice de nomes publicados. The Plant List é un proxecto complementario iniciado en 2010, que pretende determinar cales son os nomes aceptados das especies. O uso do IPNI é gratuíto.

Un proxecto similar, que fai unha listaxe de nomes de fungos, é o Index Fungorum.

Notas
-----

1. ↑  
"Index Kewensis". *International Plant Name Index*. Consultado o 21 de novembro de 2011.
2. 1 2  
Lughadha, Eimear Nic (29 April 2004). "Towards a working list of all known plant species". *Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences* **359** (1444): 681–687. PMC 1693359. PMID 15253353. doi:10.1098/rstb.2003.1446. ISSN 0962-8436, ISSN 1471-2970. Consultado o 21 de novembro de 2013.
3. ↑  
Croft, J.; Cross, N.; Hinchcliffe, S.; Lughadha, E. Nic; Stevens, P. F.; West, J. G.; Whitbread, G. (1999). "Plant Names for the 21st Century: The International Plant Names Index, a Distributed Data Source of General Accessibility". *Taxon* **48** (2): 317. ISSN 0040-0262. doi:10.2307/1224436. Consultado o 21 de novembro de 2013.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikidata ten a propiedade:  ***International Plant Names Index plant identifiers (P961)*** *(Ver os seus usos)* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikidata ten a propiedade:  ***International Plant Names Index author identifiers (P586)*** *(Ver os seus usos)* |

### Outros artigos

* The Plant List

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial do IPNI
* Plant Name search – busca do IPNI por nomes de plantas
* Author search – busca do IPNI por nomes de autor e abreviacións estándar
Coordenadas: 21°34′42″N 85°54′27″O﻿ / ﻿21.578333333333, -85.9075

A **canle do Iucatán** (en castelán: *Canal de Yucatán*) é un estreito situado entre México e Cuba. Conecta a baía do Iucatán no mar Caribe co golfo de México. Ten algo máis de 200 km de largo e case 2800 m de profundidade no seu punto máis fondo preto da costa cubana.

Correntes
---------

A canle do Iucatán separa Cuba da península do Iucatán en México e une o mar Caribe co golfo de México. O estreito mide 217 km entre o cabo Catoche en México e o cabo San Antonio en Cuba. Ten unha profundidade máxima preto da costa cubana de 2779 m. A auga flúe a través do mar Caribe do leste ao oeste. Este fluxo consiste en 5 Sv de auga da corrente ecuatorial norte que vai a través do paso dos Ventos e 12 Sv de auga da corrente ecuatorial sur que vi a través da costa do Brasil. O fluxo total é duns 17 Sv a unha temperatura de polo menos 17 °C. Cando a auga supera a península do Iucatán recibe o nome de corrente do Iucatán. Esta corrente proporciona a maior parte da auga interior do golfo de México, xa que a cantidade que entra a través dos estreitos de Florida é pequena e intermitente. A corrente do Iucatán flúe con forza na parte occidental da canle mentre que as contracorrentes cubanas flúen en sentido contrario na parte máis oriental. Baixo a corrente do Iucatán, hai unha corrente submarina cara ao sur que toma auga dende o golfo de México.

Arrecifes de coral
------------------

Cando a auga que flúe a través da canle do Iucatán entre no golfo de México, pasa sobre o banco de Campeche, unha área pouco fonda. Alí hai arrecifes de coral sobre as marxes exteriores da plataforma do Iucatán a uns 100 km da beira. Os principais corais que os forman son *Acropora cervicornis*, *Acropora palmata* e *Montastraea annularis* e a finais da década de 1990 moitos morreron. Dende entón realizáronse algunhas repoboacións. O banco de Campeche é unha zona de gran biodiversidade, e aí e noutras parte da canle lévase a cabo moita pesca por parte de pescadores artesáns que converxen na zona dende a costa de México. A área está ameazada pola sobreexplotación.

Notas
-----

1. ↑  Britannica
2. ↑  Free Dictionary
3. ↑  Gyory, Joanna; Mariano, Arthur J.; Ryan, Edward H. "The Caribbean Current". *Ocean surface currents*. Arquivado dende o orixinal o 08 de abril de 2009. Consultado o 2013-08-31.
4. 1 2  Gyory, Joanna; Mariano, Arthur J.; Ryan, Edward H. "The Yucatan Current". *Ocean surface currents*. Arquivado dende o orixinal o 04 de agosto de 2020. Consultado o 2013-08-31.
5. ↑  Cortés, J. (ed.) (2003). *Latin American Coral Reefs*. Gulf Professional Publishing. pp. 134–147. ISBN 9780080535395.
6. ↑  Jord, E. "Mexico". *Reefs at Risk in the Caribbean*. World Resources Institute. Arquivado dende o orixinal o 08 de maio de 2013. Consultado o 2013-08-31.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q193260
* WorldCat
* VIAF: 315528035
* BRE: 4932211
* EBID: ID
* GEC: 0072996
* GeoNames: 3514209

 |
**Bartolomé Mostaza Rodríguez**, nado en Santa Colomba de Sanabria (Zamora) o 14 de setembro de 1907 e finado en Madrid o 2 de abril de 1982, foi un político, escritor e xornalista español.

Traxectoria
-----------

Fillo de Joaquín Mostaza Rodríguez e descendente da familia Rodríguez de Medio, foi o terceiro de nove irmáns. O seu pai morreu cando tiña once anos. Graduado en filoloxía clásica e dereito na Universidade de Salamanca, empezou a exercer o xornalismo en 1932, sendo redactor de *El Debate*.

Durante o período republicano evolucionou cara ao falanxismo. Tras o inicio da Guerra Civil, foi xefe provincial de Prensa e Propaganda de Falange en Ourense onde fundou e dirixiu o xornal *Rumbo*. Foi xuíz municipal de Ourense e tenente de Estado Mayor. Foi nomeado director de *Arco* en xuño de 1939. Durante o franquismo, tras dirixir varias cabeceiras de provincias e a revista falanxista *Fotos*, chegou á subdirección do tamén falanxista *Arriba*. Posteriormente pasou a *Ya*, onde foi xefe da sección internacional, crítico literario e subdirector. Entre 1970 e 1977 foi o seu director. Tamén foi o representante da redacción de *Ya* no consello de administración de Editorial Católica, propietaria do xornal. Foi tamén censor oficial de teatro.

Destacou pola súa faceta docente: Foi un dos profesores da escola de xornalismo de *El Debate*, membro do claustro da Escola de Xornalismo da Igrexa e director da Escola Oficial de Xornalismo.

Escribiu obras relacionadas coa doutrina da igrexa católica, como *Comentarios a las encíclicas Mater et Magistra* e *Pacem in terris*; tamén abordou o ensaio político: *Comunicación social e integración europea* e *Europa como espacio geopolítico*; e a poesía *Búsqueda* (1949), *La vida en vilo* (1952) e *En esta tierra*. Durante os últimos anos da súa vida, traballou en *Poesía española del siglo XIII al siglo XX*, unha obra de investigación e crítica. Obtivo en dúas ocasiones o Premio Nacional de Periodismo.

Dous dos seus irmáns Miguel Mostaza Rodríguez e Antonio Mostaza Rodríguez alcanzaron certa relevancia no ámbito eclesiástico español do século XX.

Obras
-----

* *A corazón abierto*, 1997.
* *Panorama de la poesía española en castellano*, 1981.
* *Nuevo derecho parroquial*, 1984.

Vida persoal
------------

Casou en Ourense con Sara Martínez Fernández en febreiro de 1939.

Notas
-----

1. ↑  Noticia en *La Región*, 4-6-1939, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Necrolóxica, en *El País*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5721412
* WorldCat
* VIAF: 111487508
* BNE: XX1250055
* Dialnet: 3281753
* GND: 1057431869
* ISNI: 0000000081780328
* LCCN: n81150024
* NTA: 070064660
* SUDOC: 072237031

 |
**Óscar Rial Lago**, nado en Isorna (Rianxo) o 22 de agosto de 1980, é un político e técnico deportivo galego do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

Graduado en INEF pola UDC. Foi xogador de diversos equipos de fútbol coma o CD Unión de Asados, o CD Boiro ou o CF Noia, ós que posteriormente adestraría. Foi técnico do servizo municipal de Deportes do concello de Rianxo e posteriormente traballador da piscina municipal, a cal dirixe dende 2014.

Involucrado no tecido asociativo do municipio, en outubro de 2022 anunciouse que sería o candidato do PSdeG-PSOE á alcaldía de Rianxo nas eleccións municipais de 2023, sendo ratificado pola militancia en novembro dese ano. Nese mesmo mes fíxose público que o Patrón Maior da vila, Miguel Iglesias, formaría parte da súa candidatura como número 2. Finalmente logrou un notable avance, sumando máis de 500 votos e subindo a 5 concelleiros, quedándose a tan só 20 votos da vitoria, a cal foi para a marea Rianxo en Común. Desta forma, pasou a ser portavoz do grupo na oposición, xa que Rianxo en Común optou por gobernar en minoría. Formou parte da candidatura do PSdeG-PSOE nas Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2024 pola provincia da Coruña.

Vida persoal
------------

Está casado e ten 3 fillos.

Notas
-----

1. ↑  Carmen Figueira cede el testigo a Óscar Rial al frente de la candidatura del PSOE rianxeiro
2. ↑  Óscar Rial, ratificado como candidato socialista a la alcaldía de Rianxo
3. ↑  Miguel Iglesias, patrón mayor de Rianxo, será el número dos del PSOE en las municipales

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Rianxo
***Heraldo de Vivero*** é unha publicación periódica que se edita en Viveiro dende 1912.

Historia e características
--------------------------

O seu primeiro número apareceu o 17 de febreiro de 1912 editado polo liberal Benigno López Muñoz. Estaba dirixido por Pedro Pérez Barreiro, que finou en 1912, sucedeuno Esteban Fernández Temprano e despois Antonio Vale, continuou Francisco García ata 1923, cando Benigno López lle traspasou a Ramón Canosa a responsabilidade de dirixir e imprentar o periódico. A finais dos anos vinte foi director Salvador Pérez-Labarta Pillado. Por mor da Guerra Civil española tivo que deixar de publicarse en 1937, volveu saír brevemente de 1963 a 1966. En 1966 unha aplicación estrita da Lei Fraga obrigou a pechar o periódico durante un ano. En 1968 dirixido por Xosé Trapero Pardo volveu á rúa con periodicidade semanal. O seu actual director é Juan Carlos Neira Brochs, fillo de Luis Neira, que foi impresor, redactor e director durante décadas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* El semanario local más veterano cumple un siglo
* Heraldo de Vivero cumple un siglo de vidaArquivado 29 de maio de 2020 en Wayback Machine. número especial do periódico do 17 de febreiro de 2012.
***A Viñeta de Schrödinger*** é unha revista de banda deseñada en galego promovida en 2018 pola Mesa pola Normalización Lingüística e a Asociación Socio-Pedagóxica Galega e dirixida por Kiko da Silva.
O primeiro número conta con historias autoconclusivas de Miguelanxo Prado, Aldara, Kohell, Miguel Porto, Zaida Novoa, Joan Casaramona, Fonso Barreiro, Miriam Iglesias, Pablo Prado, Fran Bueno, Miguel Rojo, Víctor Rivas, Antonio M Fraga, Fernando Llor e Kiko da Silva.

O nome de *Schrödinger* puxéronllo porque "A BD galega, a lingua e a cultura galega é como o gato de Schrödinger, está aí, estamos seguros de que está, que ten que estar, mais algúns cren que está morta, mentres nós cremos que está máis viva ca nunca. Pasa o mesmo coas revistas, que semellan esquecidas nun momento onde proliferan as novelas gráficas".

Notas
-----

1. ↑  "A viñeta de Schrödinger". *AS-PG*. 4 de xuño de 2018. Arquivado dende o orixinal o 25 de setembro de 2019. Consultado o 6 de xuño de 2018.
2. 1 2  "A Viñeta de Schrödinger, a nova revista de banda deseñada en galego". *Nós Televisión*. 23 de maio de 2018. Consultado o 24 de maio de 2018.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina de *A Viñeta de Schrödinger*
* *‘A viñeta de Schrödinger’, a épica da supervivencia* Arquivado 09 de febreiro de 2019 en Wayback Machine. *Biosbardia, 7 de febreiro de 2019.*
**Katame-waza** (en xaponés: 固め技) é o termo que designa nas artes marciais do Xapón as técnicas dirixidas a limitar os movementos do opoñente, inmobilizalo ou sometelo a control extremo, de forma que non ofreza máis perigo de ataque.

O grupo de técnicas do **Katame-waza** subdivídise en osae-komi-waza (técnicas de inmovilización), shime-waza (técnicas de estrangulamento) e kansetsu-waza (técnicas de luxación).

Judo
----

O grupo de técnicas do Katame-waza do Kodokan inclúe actualmente 10 técnicas osae-komi-waza (inmovilización), 12 técnicas shime-waza (estrangulamento) e 10 técnicas kansetsu-waza (luxación), aínda que orixinalmente só eran 7 as técnicas de inmovilización propostas por Jigoro Kano.

### Osae-komi-waza (10 técnicas)

Nas técnicas de inmovilización, o opoñente (Uke) inmovilizase dende arriba, fixando as súas costas contra o tatami, e normalmente mirando cara ao judoka que executa a acción (Tori). O obxectivo destas técnicas é manter de maneira continuada o control do opoñente, de tal maneira que non poida liberarse durante un tempo determinado. Na competición actual, este tempo é de 20 segundos.

*Uke* acadará romper o control cando agarre o corpo ou pernas de *Tori* coas súas pernas, ou cando o ángulo entre as súas costas e o chan sexa maior de 90 graos.

O Kodokan actualmente recoñece as seguintes técnicas como osae-komi-waza:

1. (Hon-)Kesa-gatame
2. Kuzure-kesa-gatame
3. Ushiro-kesa-gatame
4. Kata-gatame
5. Kami-shiho-gatame
6. Kuzure-kami-shiho-gatame
7. Yoko-shiho-gatame
8. Tate-shiho-gatame
9. Uki-gatame
10. Ura-gatame

### Shime-waza (12 técnicas)

Nas técnicas de estrangulamento, Tori emprega as súas mans, brazos ou pernas ao redor do pescozo ou nas solapas do judogi de Uke, para aplicar unha presión controlada sobre a súa traquea ou nas súas arterias carótidas.

O Kodokan recoñeze as seguintes técnicas como shime-waza:

1. Nami-juji-jime
2. Gyaku-juji-jime
3. Kata-juji-jime
4. Hadaka-jime
5. Okuri-eri-jime
6. Kataha-jime
7. Katate-jime
8. Ryote-jime
9. Sode-guruma-jime
10. Tsukkomi-jime
11. Sankaku-jime
12. Do-jime, técnica prohibida na competición.

### Kansetsu-waza (10 técnicas)

As técnicas de luxación están dirixidas as articulacións de opoñente, sendo estas retorcidas, estricadas ou pregadas, empreando para iso as mans, brazos ou pernas.

O Kodokan recoñeze as seguintes técnicas como kansetsu-waza:

1. Ude-garami
2. Ude-hishigi-juji-gatame
3. Ude-hishigi-ude-gatame
4. Ude-hishigi-hiza-gatame
5. Ude-hishigi-waki-gatame
6. Ude-hishigi-hara-gatame
7. Ude-hishigi-ashi-gatame
8. Ude-hishigi-te-gatame
9. Ude-hishigi-sankaku-gatame
10. Ashi-garami, técnica prohibida na competición.

Referencias
-----------

1. ↑  Arus, Emeric (2012). CRC Press, ed. *Biomechanics of Human Motion: Applications in the Martial Arts* (en inglés). p. 277.
2. ↑  Murat, Richard (2005). Atlantic Publishers, ed. *Karate For Beginners And Advanced* (en inglés). p. 69.
3. ↑  Kano, Jigoro (1986). Kodansha International, ed. *Kodokan Judo* (en inglés). Xapón. p. 55. ISBN 978-1-56836-539-8.
4. 1 2 3 4  Kodokan Judo Institute (ed.). "Names of Judo Techniques". Consultado o 19 de novembro de 2017.
**Laura Iglesias Vázquez**, de nome artístico **Laura LaMontagne**, nada en Lugo en 1993, é unha actriz, cantautora e poeta galega.

Traxectoria
-----------

Estudou na Universidade de Santiago de Compostela o grao en Lingua e literatura inglesas. Toma o seu apelido artístico do cantautor norteamericano Ray LaMontagne. Laura protagoniza, coa súa irmá, o videoclip do tema "Papá borracho" (2017) do grupo Ataque Escampe. No filme *A estación violenta* (2017) interpreta o personaxe de Daniela e canta e toca coa guitarra a canción "Azulejos", da súa autoría.

Participou no proxecto *Novas voces para a lingua* da RAG e a USC. Ten un proxecto musical co DJ e produtor compostelán PicoAmperio no que interpretan temas baseados en textos de Martín Codax, Airas Nunes, Rosalía de Castro, Luz Fandiño, Fernando Pessoa e Xela Arias e co que o 16 de maio de 2021 actuaron no Concerto do Día das Letras Galegas, no Auditorio Pazo de Congresos Mar de Vigo.

Notas
-----

1. ↑  Papá borracho en Vimeo
2. ↑  *Novas voces para a lingua* Real Academia Galega.
3. ↑  lamontagnepicoamperio.com
4. ↑  Concerto das Letras Galegas 2021 Consello da Cultura Galega.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Ray LaMontagne

### Ligazóns externas

* Academia Galega do Audiovisual

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q107345885
* IMDb: nm9383740

 |
Ieyasu Tokugawa, o primeiro *shōgun* Tokugawa.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O **período Edo** (江戸時代, *Edo jidai*?), tamén coñecido como **período Tokugawa** (徳川時代, *Tokugawa -jidai*?) é unha división da historia do Xapón, que abrangue dende o 24 de marzo de 1603 até o 3 de maio de 1868.

O período delimita o goberno do shogunato Tokugawa ou Edo, que ademais foi estabelecido oficialmente en 1603 polo primeiro *shōgun* Tokugawa, Tokugawa Ieyasu. O período Edo rematou en 1868 coa restauración do goberno imperial por parte do 15º e derradeiro *shōgun* Yoshinobu Tokugawa. A fin do período Edo tamén se caracteriza polo comezo do período imperial.

Goberno do shōgun e os daimyō
-----------------------------

Maqueta de Kumamoto e o Castelo Kumamoto durante o Período Edo.
Tokugawa Ieyasu, o principal beneficiado dos logros de Oda Nobunaga e de Hideyoshi Toyotomi, era un *daimyō* podente da rica rexión de Kantō. Posuía terras de 2,5 millóns de *koku* e posteriormente estabeleceuse en Edo (actual Toquio) engadindo ás súas propiedades terras de 2 millóns de *koku*. Despois da muerte de Hideyoshi, axiña buscou manter o control sobre a familia Toyotomi.

A vitoria do exército de Ieyasu sobre os *daimyō* do oeste na Batalla de Sekigahara do ano 1600, deulle o dominio case total sobre o Xapón. Despois de estabelecer un sistema de dominio mediante a desaparición dos seus inimigos e un estrito control sobre outros daimyo, Ieyasu instalou ó seu fillo Tokugawa Hidetada baixo o título de *shōgun* e nomeouse a si mesmo como *shōgun* retirado en 1605. Os Toyotomi aínda eran unha ameaza para a súa causa, polo que dedicou toda unha década para erradicalos. En 1615, a fortificación dos Toyotomi en Osaca foi destruída polo exército de Tokugawa.

O período Edo trouxo ao Xapón 250 anos de estabilidade. O sistema político evolucionou cara ao *bakuhan*. No *bakuhan*, o *shōgun* gozaba da autoridade nacional mentres que os *daimyo* a autoridade rexional. A burocracia aumentou durante este período co devezo de administrar a combinación de goberno centralizado e descentralizado. Os Tokugawa afiuzaron o seu poder durante o primeiro século do seu goberno: a distribución da terra proporcionáballes preto de sete millóns de *koku* e o control sobre as cidades máis importantes.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Moeda do período Edo

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Período Edo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Mapas do Xapón no período Edo
* Liña do tempo  - JAPAN:Memoirs of a Secret Empire

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q184963
* AAT: 300106643
* EBID: ID
* GND: 4241588-3
* LCCN: sh85069473
* NDL: 00568291

 |