recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
A flor da herba de San Roberto (*Geranium robertianum*) ten simetría radial ou actinomorfa.
O adxectivo **actinomorfo**, do grego ακτίσ, ακτινος *aktís, aktînos*, "raio (dunha roda)" e μορφή *morphé*, "forma", "aparencia", aplícase, en botánica, á planta ou a calquera das súas partes, especialmente ás flores, que teñen simetría radial. Isto quere dicir que estes órganos teñen, polo menos, dous planos de simetría. Así, son *actinormorfos* os caules con follas opostas verticiladas, as flores chamadas tamén *regulares* etc. Son sinónimos de actinomorfo —ademais de radial— regular, polisimétrico e multilateral. Oponse ao termo zigomorfo.

Notas
-----

1. ↑  "**actinomofo** no dicionario da [[RAG]].". Arquivado dende o orixinal o 22 de xullo de 2013. Consultado o 16 de xaneiro de 2013.
2. ↑  Sociedad Española de Ciencias Forestales (2005): *Diccionario Forestal*. Mundi-Prensa.
3. ↑  Font Quer, P. (1993).

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Font Quer; P. (1993): *Diccionario de botánica*. Barcelona: Editorial Labor. ISBN 84-335-0078-3.

### Outros artigos

* Simetría radial
* Zigomorfo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q556965
* MAG: 2780167381

 |
**Brian Cusworth**, nado o 9 de marzo de 1984 en St. Louis, Missouri, é un ex xogador de baloncesto profesional estadounidense. Formado na Universidade de Harvard mide 2,13 metros, pesa 116 kg e xogaba na posición de pivote.

Traxectoria
-----------

Brian Cusworth é un pivote de 2,13 metros de altura que se formou na Universidade de Harvard (Ivy League da NCAA) de 2004 a 2007 con medias de 17,4 puntos, 9,1 rebotes e 2,2 tapóns por encontro. En verán do 2007 deu o salto a Europa e fichou polo conxunto estoniano do Tartu Ülikool/Rock, club que participa na Korvpalli Meistriliiga e na Baltic Basketball League. Ese ano fixo 18,4 puntos e 6,3 rebotes na liga estoniana, 15,3 puntos e 5,9 rebotes na liga báltica e 12,9 puntos, 7,2 rebotes e 1,2 tapóns na FIBA EuroCup, competición na que ademais disputou o All Star. En Estonia, Cusworth gañou a liga dese país, ademais de ser designado como o mellor xogador da competición.

En 2008 xogou no Leite Río Breogán da LEB Ouro, equipo co que tivo medias de 16 puntos, 7,1 rebotes e 1,2 tapóns por partido. Posteriormente asinaría co Suzuki Manresa da Liga ACB. Trátase dun xogador moi móbil, áxil e rápido, con boa man para o lanzamento e que ademais destaca xogando de costas a canastra.

### Equipos

 Harvard Crimson (NCAA, 2004−2007)  

  Tartu Ülikool/Rock (KML, 2007−2008)  

 Breogán (LEB, 2008−2009)  

 Suzuki Manresa (ACB, 2009−2010)  

 Maine Red Claws (NBA D-League, 2012)  

 ratiopharm Ulm (BBL, 2013)

Palmarés
--------

### Clubs

* Unha Korvpalli Meistriliiga (2008)

### Individual

* Mención de honra da Ivy League (2006)
* Un MVP Korvpalli Meistriliiga (2008)
* Un All-Star FIBA Eurocup (2008)
* Un All-Star BBL (2008)
* Liga de verán de Golden State Warriors (2007)
* Liga de verán de New Orleans Hornets (2009)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en acb.com

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2632377
* ACB: 20202140

 |
**Watson**| O Watson-Offenhauser de 1958 que gañou as 500 Miglia di Monza con Jim Rathmann. |
| Nome completo |  A. J. Watson |
| Bandeira |  |
| Baseada en | Estados Unidos |
| Tempadas en activo | 9 (1950-1953 e 1956-1960) |
| Número de pilotos |  Pat Flaherty  Rodger Ward  Jim Rathmann |
| Debut | 500 Millas de Indianapolis de 1950 |
| Carreiras | 9 |
| Campionatos de Construtores | 0 |
| Campionatos de Pilotos | 0 |
| Vitorias | 3 |
| Pole positions | 2 |
| Voltas Rápidas | 1 |
| Puntos totais | 0 |
| Derradeiro GP | 500 Millas de Indianapolis de 1960 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

**A. J. Watson** , nado en California o 8 de maio de 1924 e finado o 12 de maio de 2014 foi un construtor de coches e xefe de mecánicos estadounidense. Participou desde 1949 ata 1984 nas 500 Millas de Indianápolis, gañou a carreira seis veces como construtor de coches, 3 delas cando formaba parte do Campionato Mundial de Fórmula 1. A súa primeira vitoria como construtor coche chegou en 1956 cando Pat Flaherty logrou a vitoria nese ano na Indy 500. Watson gañara o ano anterior como xefe de equipo de Bob Sweikert.

Traxectoria
-----------

Nativo do sur de California, Watson chegou a Indianápolis en 1948, pero perdeuse a carreira. Volveu ao ano seguinte cun coche de fabricación caseira e non se clasificou. Durante os seguintes 11 anos, os seus coches non só cualificaban, senón que foron líderes en moitos anos. De 1955 a 1958 asociouse co equipo de John Zink, e desde 1959 con Bob Wilke. Os seus coches dominaron a carreira ata 1964. Malia que a continuou participando durante outras dúas décadas, nunca foi capaz de recuperar a posición privilexiada do seu apoxeo.

En 1964, con moitos equipos seguindo o exemplo de Lotus Watson construíu un par de coches con motor traseiro. Funcionaron razoablemente ben, pero non puideron reproducir o éxito que tivo co seu motor dianteiro "roadster". Construíu coches de motor traseiro monocasco en 1966 e 1967 cun éxito cada vez menor.

De 1969 ata 1977, Watson correu con Eagles e logo construíu unha pequena serie de novos automóbiles derivados do "Watson" en 1977, 1978 e novamente en 1982, baseados nos deseños de Lightning e March antes de retirarse. Frecuentemente aparece na folla de entrada da Indy 500 como un "estratego de carreira" para PDM Racing, aínda que o seu rol co equipo foi en gran parte honorario. Morreu o 12 de maio de 2014 á idade de 90 anos.

Notas
-----

1. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 22 de novembro de 2014. Consultado o 30 de abril de 2016.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***A. J. Watson*** |

* Legendary Mechanic Celebrating 50th Year at Indy
A **Autovía do Mediterráneo** ou **A-7** é unha autovía española que comunica Alxeciras, na provincia de Cádiz, con Barcelona cun percorrido paralelo á costa mediterránea. É parte da E-15 da Rede de Estradas Europeas.

Cunha lonxitude de 1.329 km é a autovía máis longa de España. Inicia o seu percorrido en Alxeciras, pasa por localidades como Marbella, Málaga, Motril, Almería, Vera, Lorca, Murcia, Orihuela, Elx, Alacant, Valencia, Castelló de la Plana e Tarragona e finaliza en Abrera, onde se prolonga coa denominación de B-40. Gran parte da mesma está en servizo aínda que na parte comprendida entre Castelló e Barcelona faltan moitos tramos por construír. Nesa zona a única alternativa é a autoestrada de peaxe AP-7.

A autovía é competencia do Ministerio de Fomento, agás os tramos Alcoi-Canals e Sagunt-Vilanova d'Alcolea que dependen da Generalitat Valenciana, recibindo a denominación de CV-40 e CV-10, respectivamente.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de autoestradas e autovías de España
* Autoestrada AP-7
* N-340
* Vía Augusta

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***A-7*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q126603
* OSM: 76946

 |
A **Biblioteca do Arsenal** (en francés: *bibliothèque de l’Arsenal*) é unha biblioteca francesa situada no barrio da Bastilla.

Antigamente era a residencia do "gran mestre da artillaría". Antoine-René d’Argenson, marqués de Paulmy, quen ocupou este cargo a mediados do século XVIII, formou na residencia unha gran colección enciclopédica de libros, manuscritos e estampas, que puixo a disposición dos eruditos. Durante a Revolución a residencia e a súa colección foron confiscadas e convertidas en biblioteca pública (1797). En 1934 finalmente foi unida á Biblioteca Nacional de Francia.

A biblioteca posuí principalmente textos literarios franceses do século XVI ao século XIX.

Notas
-----

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2256147
* WorldCat
* VIAF: 148491896
* AGORHA: 131277
* BAV: ADV10249495
* BNE: XX98897
* BNF: 11873586s
* GND: 1056486-X
* ISNI: 0000 0001 2369 5317
* LCCN: n79084603
* Mérimée: PA00086239
* NKC: kn20070221008
* NLA: 35408872
* Structurae: 20013121
* SUDOC: 02649891X
* ULAN: 500309979

 |
Coordenadas: 40°45′10″N 73°58′54″O﻿ / ﻿40.75270, -73.98180

Entrada á biblioteca.
A **Biblioteca Pública de Nova York** (en inglés **New York Public Library**, tamén coñecido polas siglas **NYPL)** é unha das bibliotecas máis grandes e importantes do mundo e a segunda con máis contido de América.

A biblioteca caracterízase por ter unha gran cantidade de libros de acceso público xunto a outros dentro do edificio. É ademais, unha das bibliotecas públicas máis grandes dos Estados Unidos cun dos sistemas de procura de información máis extensos. A súa dirección está en mans dunha corporación privada, aínda que o seu carácter é non comercial debido ao seu uso público, e finánciase a través de fondos públicos e privados.
O edificio da súa sede, facilmente recoñecible polas súas estatuas de leóns que se atopan a ambos os dous lados da entrada, foi declarado Monumento Histórico Nacional en 1965, e foi incluído no Rexistro Nacional de Lugares Históricos en 1966. O edificio apareceu en moitos programas de televisión, como *Seinfeld* e *Sex and the City*, e en películas como *The Wiz* (1978), *Ghostbusters* (1984) e *The Day After Tomorrow* (2004).

Notas
-----

1. ↑  "Top 10: Las bibliotecas más grandes del mundo". *algarabia.com* (en castelán).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Biblioteca Pública de Nova York***  |

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q219555
* WorldCat
* VIAF: 143013888
* BNB: ID
* BNF: 11882970g
* CANTIC: a11017612
* EBID: ID
* GEC: 0045920
* GeoNames: 8478980
* GND: 1006049-2
* GNIS: 2083155
* Google Maps: 16112852536310151232
* GRID: grid.429888.7
* Gutenberg: 33035
* ISNI: 0000 0004 0443 5714
* LCCN: n79033065
* LEI: 549300UUPLEIDLHTTI88
* MAG: 2803021075
* NKC: kn20020322368
* OL: OL79856A
* openMLOL: 43330
* SNAC: w6fp1w8g
* SUDOC: 026616637

 |
Coordenadas: 55°45′05″N 37°36′34″L﻿ / ﻿55.75139, -37.60944

Monumento a Dostoievski, entrada principal ao edificio actual da Biblioteca Estatal da Rusia.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

A **Biblioteca do Estado Ruso** (en ruso: *Российская государственная библиотека*, trans.: **Biblioteca Estatal da Rusia**) é a biblioteca nacional de Rusia e está situada en Moscova. Non se debe confundir coa Biblioteca Nacional Rusa, situada en San Petersburgo. É a terceira biblioteca máis grande do mundo en número de libros, con máis de 17 millóns de volumes, e a máis grande do país.

Historia
--------

A biblioteca data de xullo de 1862, cando se abriu como a primeira biblioteca pública en Moscova, no interior do Museo Rumyántsev. Despois da revolución bolxevique, os seus fondos ampliáronse e buscouse un novo espazo para iso. Desde 1925 foi chamada Biblioteca Lenin da URSS, conservando tal apelativo até a caída do réxime soviético en 1991, cando se rebautizou con súa denominación actual. Ocupa diversos edificios dado o gran tamaño das súas coleccións, que inclúen publicacións periódicas (13 millóns), mapas (150.000), partituras musicais e rexistros sonoros (350.000).

Os seus fondos esténdense a máis de 200 idiomas; a porcentaxe total dos fondos da biblioteca noutros idiomas chega case ao 30%. Entre 1922 e 1991, había a obriga de depositar unha instancia de cada libro publicado na URSS, unha práctica que continúa hoxe en referencia á Federación de Rusia.

Notas
-----

1. ↑  *The library: An illustrated history*. ISBN 8490602565.
2. ↑  Informação em inglês sobre a Biblioteca do Estado Russo, história, catálogo, atividades.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1048694
* WorldCat
* VIAF: 134138790
* BAV: ADV11150373
* BIBSYS: 90852949
* BNF: 11989976d
* BRE: 3515412
* CiNii: DA09351718
* EBID: ID
* GEC: 0009964
* GND: 2125990-2
* GRID: grid.462756.4
* ISNI: 0000 0001 2288 3180
* LCCN: nr93003248
* MAG: 2801117303
* NKC: kn20010710293
* NLA: 35249610
* PTBNP: 1353274
* SELIBR: 116840
* Structurae: lenin-library-extension
* SUDOC: 080267092

 |
**Brian O'Driscoll**, nado en Clontarf, preto de Dublín, o 21 de xaneiro de 1979, é un xogador irlandés de rugby. Xoga na posición de centro no Leinster Rugby da Pro12 e na selección de rugby de Irlanda. Foi candidato a ser nomeado mellor xogador internacional do mundo nos anos 2001, 2002 e 2009, aínda que non chegou a gañar ningunha das 3 veces. É o xogador irlandés que máis ensaios anotou na historia do 6 Nacións.

Traxectoria
-----------

De neno xogaba a fútbol gaélico antes de comezar co rugby. Xogou en tódalas categorías inferiores da selección irlandesa, acadando en 1998 o campionato do mundo sub-19. En 1999 debutou con Leinster Rugby e na selección de rugby de Irlanda. **O'Driscoll** é o capitán de Irlanda dende o 2003, ano da retirada de Keith Wood. Formou parte dos British & Irish Lions nas xiras por Australia de 2001, Nova Zelandia de 2005 (como capitán), e Suráfrica de 2009. Foi elixido mellor xogador do Torneo das Seis Nacións nos anos 2006, 2007 e 2009. Will Carling, importante ex xogador inglés, publicou en 2007 unha lista persoal sobre os 50 mellores xogadores de rugby de tódolos tempos, e **O'Driscoll** ocupaba a 10ª posición. A revista *Rugby World* elixiuno como mellor xogador de rugby da década entre 2000 e 2009. É o máximo anotador de ensaios da historia do XV do Trevo, ocupando a 9ª praza na lista dos máximos anotadores internacionais da historia.

O xogo de **Brian O'Driscoll** é moi veloz, técnico, rompe as liñas defensivas continuamente creando perigo e ocasións para anotar, con cambios de ritmo e dirección espectaculares.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Equipos** | **Tempadas** | **Títulos** |
| Leinster Rugby | 1999 - | 3 Heineken Cup (2008/09, 2010/11, 2011/12), 2 Pro12 (2001/02, 2007/08) |
| XV do Trevo | 1999 - | 1 Torneo das Seis Nacións (2009) |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Selección de rugby de Irlanda
* Xogador Internacional do Ano da IRB

### Ligazóns externas

* Perfil de Brian O´Driscoll en 'ESPN Scrum.com' *(en inglés)*
* Brian O'Driscoll na web de Leinster Rugby *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q912889
* WorldCat
* VIAF: 14197871
* FAST: 1647146
* ISNI: 0000 0000 4010 4403
* LCCN: n2006049499
* NKC: utb2017944595
* EPCR: BO547336
* ItsRugby: 613
* SCRUM: 13120

 |
**Brickfilm** é un filme feito empregando ladrillos LEGO ou outros xoguetes de construción de plástico semellantes. O nome é un termo inglés que significa "Filme de ladrillos". Polo xeral fanse con stop motion, animación tradicional e filmes de imaxe real con xoguetes de construción de plástico (ou representacións dos mesmos), que tamén se consideran Brickfilms.

Festivais de Brickfilming
-------------------------

Algúns festivais de cinema están adicados completamente a Brickfilms. A afección polo Brickfilming levou á creación de varias comunidades en liña, incluíndo BricksInMotion.com e Brickfilms.com, algunhas das cales foron recollidas nos medios de comunicación convencionais.

Notas
-----

1. ↑  "The Tyee – The Rise of the Lego Video". Thetyee.ca. Consultado o 25 de agosto de 2013.
2. ↑  "Brickfilms - a Lego film festival, tomorrow in Sweden!". Boing Boing. 12 de outubro de 2007. Consultado o 25 de agosto de 2013.
3. ↑  "Brick Films". Ampsvideo.com. Arquivado dende o orixinal o 24 de setembro de 2010. Consultado o 25 de agosto de 2013.
4. ↑  "In This Film Industry It Really Helps To Be a Blockhead - WSJ.com". Online.wsj.com. 6 de outubro de 2007. Consultado o 25 de agosto de 2013.
*Tetis invocando a Briareo*. Talla de 1793, obra de Tommaso Piroli a partir dun debuxo de John Flaxman, empregada nunha edición da *Ilíada* de 1795.
**Briareo** (do grego "forza") é un personaxe mitolóxico, un dos tres Hecatonquiros, xigantes de cen brazos e cincuenta cabezas. Era fillo de Urano e Xea, e irmán de Cotto e Xigues. 

Urano encerrounos no Tártaro, e Cronos liberounos para que o axudaran na Titanomaquia (guerra contra aquel), pero volveunos encerrar unha vez conseguida a vitoria. Finalmente, foron liberados por Zeus.

Casou con Cimopolea, filla de Poseidón, e xuntos construíron o seu palacio no río Océano. Tiveron unha filla chamada Oiolica.

Na *Ilíada* cóntase que foi chamado pola nereida Tetis para liberar a Zeus das cadeas que querían poñerlle Hera, Atenea e Poseidón.

> 
> 
> "*Moitas veces, estando no palacio do meu pai* [fala Aquiles coa súa nai Tetis]*, escoitei que te vangloriabas de haber evitado, ti soa entre os inmortais, unha afrentosa desgraza ó Saturnio* [Zeus]*, que amorea as sombrías nubes, cando quixeron atalo outros deuses olímpicos, Juno, Neptuno e Palas Minerva* [Hera, Poseidón e Atenea, respectivamente]*. Ti, oh deusa, acudiches e librácheo das ataduras, chamando ó espazoso Olimpo ó centímano* [nome romano dos hecatonquiros] *a quen os deuses nomean Briáreo e tódolos homes Exeón, que é superior en forza ó seu mesmo pai, e sentouse entón a carón de Xúpiter* [Zeus]*, oufano da súa gloria; teméronlle os benaventurados deuses e desistiron do seu propósito*".
> (*Ilíada*, Canto I)
>

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* GRIMAL, Pierre: *Diccionario de mitología griega y romana*. Ed. Paidós, 1981.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q849647
* BMT: 132720
* EBID: ID
* Theoi: HekatonkheirBriareos

 |
Actuación.
A **actuación** é o traballo realizado por un actor ou actriz ao representar a un personaxe nunha obra teatral, cinematográfica ou doutro tipo.

No actor, devandito proceso comeza desde unha interiorización para coñecer o principio de devandito personaxe e traelo desde o máis profundo e transformalo nun personaxe integrado. A actuación é descrita como accións feitas por un personaxe dentro da representación teatral. Aínda que devanditas accións son auténticas, deberían polo menos estar cargadas dunha intención que permita que o observador se estimule e logre recibir a mensaxe na súa totalidade. O actor é quen executa a acción.

Evolución
---------

Recentes investigacións chegaron á conclusión de que as primeiras manifestacións do canto da actuación xorden en Grecia, cando se realizaban ritos en que os sacerdotes encarnaban aos deuses para explicar ao pobo o significado dos seus ensinos e ordes.

O primeiro actor do que se ten coñecemento escrito foi o grego Tespis, que actuou no Teatro de Dioniso de Atenas no ano 534 a. C. No escenario, Tespis falou en primeira persoa, interpretando desta maneira a un personaxe. Naquel entón xa se narraron historias ante unha audiencia, pero sempre en terceira persoa e ademais, de forma cantada.

A profesionalización da actuación iniciouse en Europa no século XVI, en Italia, coas primeiras compañías profesionais de Comedia da arte; en Inglaterra, coas compañías protexidas pola nobreza en tempos da Raíña Isabel (como o Lord Chamberlain's Men, a compañía de Shakespeare, que logo pasou a chamarse King's Men); en Francia, coa Comédie Française.

Até o século XVII os actores unicamente podían ser homes. Considerábase algo de mal gusto que unha muller actuase nun escenario. Así, na época de Shakespeare os papeis femininos eran interpretados por homes ou por raparigos novos. Foi nos teatros de Venecia onde se produciu o cambio que permitiu ás mulleres realizar interpretacións teatrais.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Actor de voz

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q222749
* AAT: 300264355
* BNCF: 11266
* BNF: 119834877
* BRE: 1807686
* EBID: ID
* GND: 4012899-4
* JSTOR: acting
* LCCN: sh85039329
* NDL: 00561982
* Treccani: recitazione

 |
Un **bolígrafo** é un instrumento para a escritura similar a un lapis en canto a tamaño e forma.

Modelo de bolígrafo con tinta líquida e bola
Consta dunha cámara interna, chea de tinta viscosa, que se distribúe pola punta a través dunha pequena esfera de metal (0,7 mm a 1 mm de diámetro); a tinta sécase de modo inmediato tralo contacto co papel. Pola súa característica de ser barato e confiable ocupou o lugar da pluma estilográfica, tamén denominada *pluma fonte*.

Historia
--------

Detalle da punta dun bolígrafo (1 mm).
Foi inventado en 1938 polo inventor e xornalista húngaro (nacionalizado arxentino) László Bíró (1899 - 1985), con axuda do seu irmán Georg. Na Arxentina, o 29 de setembro, día do seu nacemento, conmemórase o Día do Inventor.

En 1940 ambos emigraron á Arxentina e o 10 de xuño formaron a compañía **Biro Meyne Biro**. En 1943 Biro licenciou o seu invento a Eversharp Faber, dos Estados Unidos, na entón extraordinaria suma de 2 000 000 de dólares, e en 1951 a Marcel Bich, de Francia. Este último desenvolveu, baixo a marca BIC, un bolígrafo de baixo custo que contribuíu enormemente á popularización do invento.

En 1945 a Forza Aérea dos Estados Unidos fixo un pedido de 20.000 unidades. Biro non patentara o seu invento nos Estados Unidos, o que provocou forte competencia. No mesmo ano *Milton Reynolds* desenvolveu o seu propio modelo, e *Franz Seech* inventou a tinta que seca en contacto co aire, coñecida comercialmente como *paper mate*.

A sociedade formada por Biro e os seus socios crebou, aqueixada por falta de financiamento e por novos inventos que non tiveron éxito comercial. Un antigo provedor, Francisco Barcelloni, independentemente dos desenvolvementos de Bich, intentou entusiasmar a Biro para fabricar un bolígrafo de baixo custo. Non logrou convencelo e instalouse pola súa conta; mellorou o fluxo de tinta e ensaiou unha bóla de tripla dureza. Posteriormente, Barcelloni contratou a Biro para a dirección da nova fábrica.

Outras denominacións
--------------------

En moitos países europeos, Australia e Nova Zelandia, os bolígrafos son coñecidos como **biros**; na Arxentina, como **lapicera** ou **birome**. Este último é o nome orixinal do invento, composto dos apelidos de **Biro** e o seu socio e amigo **Meyne**, quen o axudou a escapar da persecución nazi.

Descrición
----------

Hai dous tipos básicos de bolígrafo: o desbotable e o recargable. Os **bolígrafos desbotables** están feitos de plástico e non se volven a utilizar unha vez que a tinta se esgota; os **recargables** son de metal ou plástico e son de maior calidade e prezo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***bolígrafo*** |

### Ligazóns externas

* Un sitio con datos sobre L. Biro

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q160137
* AAT: 300022453
* EBID: ID
* GEC: 0085265
* GND: 4528360-6
* JSTOR: ballpoint-pens
* LCCN: sh85011222

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Canon.
Un **canon literario** é un conxunto de obras dotadas de autoridade dentro da literatura. Así, cada lingua ten o seu propio canon, pero existe tamén un canon literario universal.

Historia
--------

O concepto ten a súa orixe no século IV coa Biblia, incluíndo nela os libros considerados sagrados polas diversas relixións: xudía, católica, luterana... (canon bíblico). Con todo, xa na cultura da Grecia clásica, cara a mediados do século IV ANE, se consideraba como canon tráxico a obra de Esquilo, Sófocles e Eurípides, e nos séculos III e II ANE realizouse o canon alexandrino, realizado polos filólogos Aristófanes de Bizancio e Aristarco con listas de poetas, filósofos, dramáticos, historiadores e oradores entre outros. Xa na idade media, os Padres da Igrexa crearon un canon non bíblico, con autores cristiáns e pagáns.

No renacemento, coa difusión da imprenta e as linguas vernáculas, comezaron os debates sobre a aplicación do termo **canon**, aplicable ás obras atribuídas lexitimamente a un autor determinado, pero tamén ao grupo de obras estimadas institucionalmente nunha determinada cultura.

Características
---------------

Un **canon literario** é unha totalidade estática pero aberta. A cononicidade dunha obra está constituída pola súa calidade e as súas circunstancias, establecidas mediante un consenso de xeracións sucesivas de lectores e de críticos e polo grao de influencia na literatura posterior. Así, unha determinada obra é considerada canónica se continúa a ser lida e apreciada en contextos diferentes aos da súa creación.

Á hora de crear un canon literario non só interveñen circunstancias históricas como a transmisión oral, os efectos da censura ou a dispoñibilidade das obras publicadas, senón que a formación do canon pode estar baixo o control dunha cultura oficial. Esta oficialidade pode favorecer as obras que defenden os seus valores ideolóxicos, relixiosos ou estéticos. É por isto que os canons recibiron críticas desde certos estudos culturais e desde a crítica feminista, ao entender que favorecen os homes europeos de raza branca e de clase media e alta, excluíndo as escritoras e escritores doutras culturas e razas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* "Canon", definición no *Dicionario de termos literarios* do CIRP.
O **Canon Sportif de Yaoundé** (ou **Canon Yaoundé**) é un club de fútbol da capital do Camerún, Yaoundé, fundado en 1930. A época mais salientable da institución foi nos anos 70 e 80, nos que o equipo acadou 3 veces o campionato de África e a maior parte dos seus títulos nacionais de liga.

O Canon xoga os seus encontros como local no Stade Ahmadou Ahidjo, que ten capacidade para acoller 38.509 persoas nas súas bancadas.

As cores do Canon son o verde e o vermello. O traxe titular é verde coas medias vermellas. Xogadores como François Omam-Biyik, Thomas N'Kono, Jacques Songo'o, Marc-Vivien Foé ou Raymond Kalla teñen defendido esas cores no Canon Yaoundé.

Palmarés
--------

### Títulos nacionais

* **Liga camerunesa de fútbol (10)** = 1970, 1974, 1977, 1979, 1980, 1982, 1985, 1986, 1991, 2002
* Copa do Camerún **(11)** = 1967, 1973, 1975, 1976, 1977, 1978, 1983, 1986, 1993, 1995, 1999

### Títulos internacionais

* **Liga de Campións da CAF (3)** = 1971, 1978, 1980
* Recopa de África **(1)** = 1979

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Información na web da FIFA Arquivado 14 de novembro de 2009 en Wayback Machine. *(en inglés)*
As **acuagliceroporinas** son un subconxunto de proteínas dentro da familia das acuaporinas, que serven como canles para conducir auga, glicerol e outros pequenos solutos non cargados. Son as únicas proteínas de mamíferos que poden permear o glicerol a través da membrana plasmática. As acuagliceroporinas encóntranse en moitas especies de bacterias, plantas e mamíferos como os humanos. Como son omnipresentes son moi importantes na agricultura e medicina. Foron identifiacadas como posible fonte de contaminación por metaloides en agricultura, xa que poden conducir As(III) e Sb(III) en lévedos e poderían ser unha fonte de metaloides que entrasen nos alimentos que toman os seres humanos.

Importancia clínica
-------------------

A acuaporina 7 foi estudada no tecido adiposo porque é a maior fonte de glicerol circulante no metabolismo de mamíferos. A desregulación da acuaporina 7 foi asociada coa obesidade en humanos e coa regulación do metabolismo de adipocitos. 

A acuaporina 9 é unha importante canle de glicerol en eritrocitos de ratos que contribúe aos estadios intraeritrocitarios da infección polo parasito da malaria e a disfunción desta proteína incrementa a supervivencia en estudos clínicos en ratos.

Notas
-----

1. 1 2  Madeira, Ana; Moura, Teresa F.; Soveral, Graça (2015-02-01). "Aquaglyceroporins: implications in adipose biology and obesity". *Cellular and Molecular Life Sciences* (en inglés) **72** (4): 759–771. ISSN 1420-682X. PMID 25359234. doi:10.1007/s00018-014-1773-2.
2. ↑  Bhattacharjee, Hiranmoy; Mukhopadhyay, Rita; Thiyagarajan, Saravanamuthu; Rosen, Barry P. (2008-09-01). "Aquaglyceroporins: ancient channels for metalloids". *Journal of Biology* (en inglés) **7** (9): 33. ISSN 1475-4924. PMC 2776386. PMID 19014407. doi:10.1186/jbiol91.
3. ↑  Liu, Yangjian; Promeneur, Dominique; Rojek, Aleksandra; Kumar, Nirbhay; Frøkiær, Jørgen; Nielsen, Søren; King, Landon S.; Agre, Peter; Carbrey, Jennifer M. (2007-07-24). "Aquaporin 9 is the major pathway for glycerol uptake by mouse erythrocytes, with implications for malarial virulence". *Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America* **104** (30): 12560–12564. Bibcode:2007PNAS..10412560L. ISSN 0027-8424. PMC 1941508. PMID 17636116. doi:10.1073/pnas.0705313104.

  


---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
***A pensión Eva*** é unha novela en lingua italiana de Andrea Camilleri. Foi publicada en 2006 por Arnoldo Mondadori co título orixinal de ***La pensione Eva***, e foi traducida ao galego por Carlos Acevedo e publicada por Editorial Galaxia tamén en 2006.

> 
> 
> Este relato pretende ser simplemente unhas vacacións narrativas que quixen coller ante a inminencia dos oitenta anos.  
> Non é un relato histórico nin policial, é un relato, por fortuna, incualificable. Por outra parte, penso que a súa lectura presenta dificultades menores ca outras novelas miñas. Mesmo o título é diferente dos que adoito usar.  
> Quero advertir que o relato non é autobiográfico, aínda que lle prestei ao meu protagonista o hipocorístico con que se dirixían a min os meus familiares e amigos. O contexto é auténtico. E a Pensión Eva existiu realmente, aínda que son totalmente inventados os nomes dos clientes e os feitos que alí aconteceron
> Nota ao final da obra
>

Trama
-----

Nenè é un rapaz de doce anos. Sospeita que a Pensión Eva non é un simple albergue ou hotel como os outros lugares para pasar a noite existentes en Vigàta, posto que de día está sempre pechada. Xa catro anos antes, ao pouco de cumprir os oito, Nenè probara a entrar mais o porteiro botárao fóra por ser moi pequeno.

Na preadolescencia Nenè descobre canda a súa curmá Angela o sexo a partir dos xogos do médico e a doente. Porén, ten conflitos morais pola educación católica recibida, especialmente trala primeira comuñón. Pensa que o que fai con Angela é pecado mortal. Ao cabo, a propia curmán é quen lle explica que a Pensión Eva é un prostíbulo.

Xa con dezaseis anos, Nenè adoita ir cear os luns á Pensión Eva xunto cos seus amigos Jacolino e Ciccio. Coñece as prostitutas que alí traballan -que cambian cada quince días-. Elas -a maioría procedentes da Italia peninsular- cóntanlles anécdotas que lles sucederon. Outras historias que suceden na Pensión son a do cabaleiro Calcedonio, un home de 80 anos xa impotente que recupera a súa virilidade durante un bombardeo, ou a de Tatiana, a puta comunista, que colabora coa resistencia partisana.

Porén, coa chegada da segunda guerra mundial a Sicilia comezan os bombardeos da vila e o desembarco de tropas alemás e finalmente estadounidenses. Coa guerra enriba a xente preocúpase de sobrevivir, pero o lupanar segue adiante.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha na web da editorial.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1215353
* BiTraGa: 2216

 |
O **cansazo**, tamén chamado **canseira** ou **fatiga**, é a falta de forzas despois de realizar un traballo físico, intelectual ou emocional, ou pola falta de descanso, mais tamén pode ser síntoma dunha doenza se non hai unha actividade previa que o xustifique.

Clasificación
-------------

### Normal

O cansazo adóitase presentar en situacións normais da vida por causa de aburrimento, infelicidade, desilusión, hastío, tedio, amolo, carencia de sono ou traballo duro. Neste caso trátase do cansazo considerado normal, xa que é unha resposta importante e normal tras un esforzo físico, tensión emocional, ou carencia de sono; e desaparece despois dun período adecuado de descanso. Tamén se pode definir como unha sensación subxectiva de falta de enerxía física ou intelectual ou de ambas. 

### Patolóxico

O cansazo tamén é coñecido como astenia, esgotamento ou letargo.

Existe un cansazo patolóxico, anormal e desproporcionado que se presenta sen traballar de forma excesiva, e que é coñecido co nome de fatiga crónica. A fatiga crónica pode ser o síntoma que delata a un paciente hipotiroideo, porque as persoas con esta doenza séntense cansas ou esgotadas.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *cansazo*.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *canseira*.
3. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *fatiga*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9690
* BNE: XX526958
* BNF: 11967926z
* EBID: ID
* GND: 4127718-1
* JSTOR: mental-fatigue
* LCCN: sh85047465
* NDL: 00563254
* NKC: ph128340
* PSH: 9390

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 30079
* HPO: HP:0012378
* ICD-9: 780.7
* ICD-10: R53
* MedlinePlus: 003088
* MeSH: D005221
* MeSH: C23.888.369
* NCIt: C3036
* UMLS: C0015672

 |
Unha planta de Cannabis Sativa Indica.
A **Cannabis Sativa Indica** xorde da adaptación da planta orixinal aos climas montañosos de Asia Central. A súa principal característica é a súa rápida floración, debida á rápida chegada do inverno nestes climas. Son plantas máis pequenas cás Cannabis sativas sativas e máis robustas, con follas máis escuras e de folíolos máis grosos cás sativas e que xeran un gran gomo na copa. Ó fumar as súas flores conséguese un efecto relaxante e incluso narcótico.

É difícil atopar variedades índicas puras xa que o que máis se dá son os chamados "híbridos" (mesturas entre índicas e sativas). Exemplo de variedades índicas puras son a Northern Lights e a Hindu kush.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2936421
* BNCF: 4069
* GND: 4072773-7
* MAG: 2778859077

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 48491
* APNI: 195808
* GBIF: 5602696
* IPNI: 850879-1
* IRMNG: 10202917
* ITIS: 510054
* PlantList: kew-2696472
* POWO: ID
* TAXREF: 87785
* Tela Botanica: 12685
* Tropicos: 21300874
* uBio: 611255

 |
O kalimotxo adoita ser preparado de forma caseira e en grandes cantidades.
O **calimocho**, do éuscaro *kalimotxo*, é un combinado de viño tinto e refresco carbonatado de cola, preparado en diversas partes con distintos nomes e variantes na súa mestura.

Preparación
-----------

Vaso de plástico grande de kalimotxo.
Acostúmase usar viño de mesa polo seu prezo accesible e porque o refresco oculta as propiedades dos viños máis caros. Dado que é unha bebida usada en festas populares, adóitaselle engadir xeo para arrefrialo.

En ocasións engádeselle un pouco de licor, ben de bebidas espirituosas (vodka ou ron), ben doutros licores (sabor a amorodo), ben viño branco, ou ben outros refrescos con sabor a laranxa ou limón.

É frecuente o seu uso nos botellóns. A preparación máis frecuente, por comodidade e economía, é a mestura a partes iguais de dous *tetrabricks* de viño (formato habitual do viño barato) e dous litros de cola.

Nome
----

A orixe do nome non está clara. Na década de 1970 era coñecido segundo as zonas como *cuba libre pobre* ou *rioja libre*. Segundo a sabedoría popular, o termo "kalimotxo" procede do éuscaro. En 1972, nas festas de Getxo (Biscaia) a mestura foi chamada así polo grupo de amigos *Antzarrak*. Nunha *txosna* (caseta con barra de bar) tiñan o viño picado, e para non tiralo mesturárono con cola. Os artífices foron dous rapaces alcumados *Kalimero* e *Motxo* que deron nome á bebida. O termo iríase estendendo por Euskadi e pola Península Ibérica.

Notas
-----

1. ↑  Entrada en digalego.xunta.gal.
2. ↑  "En el nombre del kalimotxo" Arquivado 21 de outubro de 2008 en Wayback Machine. artigo en *El Correo Digital*, 10 de setembro de 2006 *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Calimocho Modificar a ligazón no Wikidata*** |
*Canon e giga en re maior* (arranxo para piano solista interpretado por Lee Galloway).
*Canon e giga en re maior* interpretado con sintetizadores por Jeffrey Hall.
O ***Canon e Giga en re maior para tres violíns e baixo continuo*** (en alemán: *Kanon und Gigue in D-Dur für drei Violinen und Basso Continuo*), tamén coñecido sinxelamente como o ***Canon***, é a obra máis coñecida do compositor alemán de música barroca Johann Pachelbel.

Pachelbel compuxo esta obra arredor do ano 1680, sendo orixinalmente unha obra de música de cámara para tres violíns e baixo continuo; posteriormente realizáronse arranxos para unha gran variedade de instrumentos e conxuntos. Orixinalmente, unha giga na mesma tonalidade (re maior) segue ó canon, pero esta última danza execútase ou grava con moita menos frecuencia. O *Canon* é moi coñecido pola progresión harmónica dos instrumentos de corda, que o converteron nunha das pezas máis empregadas na música contemporánea e no rock.

O *Canon* adoita incluírse en compilacións musicais con outras pezas da época barroca xunto co chamado *Adagio* de Tomaso Albinoni (arranxado por Remo Giazotto) e a *Aria en re menor da Suite nº 3 en re maior* de Johann Sebastian Bach. É unha peza común na celebración de vodas.

Notas
-----

1. ↑  "Canon de Pachelbel en Re". Triscaidecafilo. Arquivado dende o orixinal o 03 de xullo de 2015. Consultado o 08 de abril de 2016.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Canon en re maior de Pachelbel Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Música clásica*** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q689519
* WorldCat
* VIAF: 179829850
* BNE: XX2058605
* BNF: 13916790h
* EBID: ID
* GND: 30011642X
* LCCN: n81073728
* MusicBrainz: ID

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre música é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Dispositivo que comproba a teoría da inercia.
A **cantidade de movemento linear** ou **momento linear**, é unha magnitude física de carácter vectorial que tivo a súa primeira definición na física clásica, coma o produto da masa pola velocidade:

{\displaystyle {\vec {P}}\_{}=m.{\vec {v}}\,\!}

O momento dun sistema é igual á suma dos momentos dos seus compoñentes.

{\displaystyle {\vec {\mathbf {p} }}=\sum \_{i=1}^{n}m\_{i}{\vec {\mathbf {v} }}\_{i}=m\_{1}{\vec {\mathbf {v} }}\_{1}+m\_{2}{\vec {\mathbf {v} }}\_{2}+m\_{3}{\vec {\mathbf {v} }}\_{3}+...+m\_{n}{\vec {\mathbf {v} }}\_{n}}
onde

{\displaystyle {\vec {\mathbf {p} }}} é o momento
{\displaystyle m\_{i}} é a masa do elemento i
{\displaystyle {\vec {\mathbf {v} }}\_{i}} a velocidade de i
{\displaystyle n\ } número de elementos no sistema
A forza é igual á variación da cantidade de movemento:

{\displaystyle \mathbf {F} ={\mathrm {d} \mathbf {p} \over \mathrm {d} t}}.
Se a masa e constante e a velocidade pequena comparada coa da luz, isto equivale á coñecida formulación da segunda lei de Newton {\displaystyle {\vec {F}}={\mathrm {d} {\vec {p}} \over \mathrm {d} t}={\mathrm {d} m \over \mathrm {d} t}{\vec {v}}+{\mathrm {d} {\vec {v}} \over \mathrm {d} t}m=0+{\mathrm {d} {\vec {v}} \over \mathrm {d} t}m=m{\vec {a}}}.

Se un sistema está en equilibrio o seu momento linear é constante:

{\displaystyle \mathbf {F} ={\mathrm {d} \mathbf {p} \over \mathrm {d} t}=\ m\mathbf {a} =0}
Na teoría da relatividade, como consecuencia da reconfiguración das relacións entre as magnitudes fundamentais que o definen, toma unha nova forma matemática na que aparecen a enerxía, a masa e mais a velocidade da luz:

{\displaystyle p={1 \over c}{\sqrt {E^{2}-m^{2}c^{2}}}}.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Momento
* Momento angular

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q41273
* BRE: 2006688
* EBID: ID
* GND: 4130721-5
* LCCN: sh85086658
* MAG: 58290451
* PSH: 2958

 |
A **Agrupación Deportiva Cortegada** é un equipo de baloncesto feminino da localidade de Vilagarcía de Arousa (Galiza) fundado en 1987 e que actualmente compite na Liga Feminina 2, a segunda categoría do baloncesto feminino español.

Historia
--------

A A.D. Cortegada ten as súas orixes no IES Miguel Ángel González Estévez do Carril, fundador do club e centro no que cursan os seus estudos boa parte das súas xogadoras.

O club foi fundado en 1987, consolidándose dende os seus inicios como un dos clubs máis preocupados polo traballo coa canteira coa intención de que Vilagarcía de Arousa contara cun equipo na máxima categoría do baloncesto feminino español. Na tempada 1996-97, o equipo sénior ascendeu á Liga Feminina, momento no que acadou a súa madurez e reforzou a súa estrutura para realizar un traballo coordinado de tódalas categorías. Con todo, a aventura do club vilagarcián na máxima categoría só durou un ano, xa que o equipo descendeu na tempada seguinte. Tras unha tempada na segunda categoría, a A.D. Cortegada ascendeu novamente á máxima categoría na tempada 1998-99, categoría na que ficou sete tempadas consecutivas ata o seu descenso na tempada 2004-05 tras finalizar na 13ª posición. Novamente a súa estadía na segunda categoría durou unha tempada, xa que o equipo se proclamou campión da liga e logrou o ascenso.

Na tempada 1999-2000 clasificouse por primeira vez na súa historia para disputar a Copa da Raíña en Valencia, clasificación que repetiría nas tempadas 2003-04, 2006-07 e 2007-08

Salientan tamén as súas dúas participacións de xeito consecutivo na EuroCup Women, a segunda competición de baloncesto feminino en Europa nas tempadas 2006-07 e 2008-09. Foi amais na estas dúas tempadas cando o club vilagarcián conseguiu a súa mellor clasificación na liga, acadando o 6º posto da táboa.

Na tempada 2009-10 produciuse o seu descenso de categoría, que novamente duraría un ano ao finalizar subcampioas da liga na tempada seguinte. A tempada 2010-11 foi a última que o equipo arousán competiu na máxima categoría, finalizando na 10ª posición e descendendo á segunda categoría.

Denominacións
-------------

* Inelga (1988-96)
* Mexillón de Galicia (1996-97)
* Cortegada (1997-99)
* Extrugasa - Muebles Carballo (1999-2002)
* Extrugasa (2002-11)
* Thetrend Social (2011-)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial da A.D. Cortegada *(en castelán)*
Pexego aberto: no centro, vese a **carabuña**.
Unha **carabuña**, tamén denominada **caguña**, **caroa**, **coia**, **croia**, **garouba**, **gouña** e **pedra**, é a semente dura dalgunhas froitas (drupas), como pexegos, cereixas, olivas etc.

En botánica pódese definir como un endocarpo leñoso.

O **endocarpo** é a capa máis interna do pericarpo, é dicir, a parte do froito que rodea ás sementes. Nas drupas é unha estrutura moi dura que rodea a unha única semente, de aí os nomes populares.

Non todos os endocarpos son leñosos, e por iso carabuña non é sinónimo de **pebida**. Nas bagas, como o arando (*Vaccinium spp.*) ou a grosella (*Ribes spp.*), o endocarpo é moi brando e contén multitude de pequenas sementes. Nos hesperidios, como as laranxas e os limóns, o endocarpo son gallos sucosos que conteñen as pebidas, e é a única parte que se consome, pois o mesocarpo dos cítricos é unha fibra branca. Nas núculas, como os pistachos, o endocarpo adoita ser unha casca dura que se debe quitar para consumilas. Finalmente, nos pomos, como a mazá e a pera, o endocarpo é coriáceo, e denomínase **carozo**.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *carabuña*. Consultado o 8 de febreiro de 2017.
2. ↑  Srinivasan, C.; Padilla, I.M.G. e Scorza, R. (2005): "Prunus spp. Almond, apricot, cherry, nectarine, peach and plum". *Biotechnology of Fruit and Nut Crops*, Litz, R.E. (Ed.), Wallingford, Oxfordshire, UK: CABI Publishing. pp. 512-542.
3. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *carozo*. Consultado o 8 de febreiro de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2298480
* GEC: 0102108
* Treccani: endocarpo

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Carballido.

**San Sebastián de Carballido** é unha parroquia do concello de Alfoz. En 2004 tiña 356 habitantes distribuídos en 17 entidades de poboación e un lugar, cunha densidade media de 43'7 hab./km². Segundo o IGE, no 2014 a súa poboación descendera ata os 290 habitantes, sendo 142 homes e 148 mulleres.

Ten unha superficie de 8,14 km². Limita coas parroquias do Castro de Ouro, Adelán, Bacoi e cos concellos de Foz e Mondoñedo. Pertence ao arciprestado do Valadouro.

Patrimonio
----------

A igrexa parroquial de san Sebastián de Carballido sitúase na aldea de Barbeito. De finais do século XVIII, ten unha soa nave e dúas sancristías situadas a ambos os lados da capela maior. A fachada principal ten porta con arco adintelado, cos extremos curvados e unha inscrición conmemorativa da construción do templo. Tamén ten unha torre-campanario dun só corpo con elementos arquitectónicos característicos do estilo barroco.

O pazo de Allegue está situado no lugar dese nome, nunha zona de prados e arborados. Está na aba dunha montaña formada por grandes masas rochosas, sen vexetación. Disponse no medio dunha leira cerrada por un muro baixo de pedra. Fóra da leira hai un interesante cruceiro e restos dun pombal. Está formado por dous corpos perpendiculares de planta rectangular, nunha delas esta acaroada unha pequena capela. Os muros son de cadeiría nun dos corpos e de mampostos de granito no outro con esquinais, xambas e linteis. As cubertas son de lousa e sobre delas hai dúas chemineas de cantería. É de propiedade privada.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Carballido

| Lugares da parroquia de Carballido no concello de Alfoz (Lugo) |  |
| --- | --- |
| A Agueira | Allegue | Barbeito | O Carballal | A Cruz | O Espido | Facelude | A Granda | A Nespereira | A Palloza | Os Penoucos | Piñeirós | As Pontellas | Porto do Río | A Presa | O Pumar | A Rega | Solbeira |

### Parroquias de Alfoz

| Galicia | Provincia de Lugo | Parroquias de Alfoz |  |
| --- | --- |
| Adelán (Santiago) | Bacoi (Santa María) | Carballido (San Sebastián) | O Castro de Ouro (San Salvador) | Lagoa (San Vicente) | San Pedro de Mor (San Pedro) | As Oiras (San Mamede) | O Pereiro (Santa María) | O Reirado (Santa María) |

Notas
-----

1. 1 2  Decreto 6/2000, do 7 de xaneiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia de Lugo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Alfoz

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12385252
* código INE: 27002030000

 |