Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Xun.
 A parte frontal dun *xun* de cerámica esmaltada, que mostra un burato de vento e seis buratos para os dedos
 A parte traseira dun *xun* mostrando un burato de vento e dous buratos para o polgar
O **xun** (en chinés simplificado: 埙; en chinés tradicional: 塤; pinyin: *xūn*; Cantonés= hyun); en Cantonés = hyun1) é unha frauta globular de vaso procedente de China. É un dos instrumentos musicais máis antigos da China e estivo en uso durante aproximadamente sete mil anos. 

O xun estaba feito inicialmente de pedra, barro cocido ou óso, e máis tarde de barro ou cerámica; ás veces o instrumento está feito con bambú. É o único exemplo que se conserva dun instrumento de terra ou "de arxila" das clasificacións tradicionais chineses de "oito tons" (*bayin*). 

Un xun de cerámica moderna decorado cun gravado dun dragón.
Gravación dunha escala ascendente tocada con Xun.

Compoñentes
-----------

O xun é un aerófono en forma de ovo, que contén polo menos tres orificios para os dedos diante e dous orificios para o polgar detrás. 

Ten un burato de soplado na parte superior e pode ter até dez buratos máis pequenos para os dedos, un para cada dedo. 

É semellante a unha ocarina pero non contén unha peza de boca, a diferenza doutros instrumentos chinés parecidos a frautas, como o Wudu e o Taodi. 

O xun pode vir nunha variedade de tamaños.

A entrada para o Xun na enciclopedia chinesa máis antiga que se conserva, *Erya* (c. século III a. C.), descríbeo como de dous tipos:

1. grande, con forma de ovo de ganso, co fondo aplanado e seis buratos (abaixo);
2. pequeno, con forma de ovo de galiña (ton máis alto).

Historia e desenvolvemento
--------------------------

A orixe deste único instrumento de vento remóntase á Idade de Pedra e, segundo unha teoría, ten que ver coas prácticas de caza do Paleolítico, sendo que algunhas das pedras para as tirafondas eran ocas e facían un son parecido.

Os arqueólogos descubriron frautas de vaso como o xun en fosas comúns da dinastía Xia. Aquelas tiñan tres buratos para os dedos e podían producir as notas do, mi, so, la e fa. A forma do instrumento e o número de orificios para os dedos do xun tal e como o coñecemos hoxe foron estandarizados durante a dinastía Shang. A maioría dos **xun** daquela época tiñan cinco buratos para os dedos e producían un son de boa calidade, sendo capaces de producir todos os tons e medios tons nunha oitava.

Na dinastía Zhou, era un instrumento común e era tocado nas cortes imperiais. O deseño variaba segundo se tocase para gozar ou para celebracións.

Importancia cultural
--------------------

O uso de xun na historia chinesa atopouse principalmente na interpretación da música de palacio. Porén, o son do xun tamén se asocia como símbolo dos eremitas, de damas entristecidas ou dos heroes ao final das súas forzas, e considérase o mellor instrumento para interpretar un ton desgarrador ou para facer música solemne dentro da corte real.

O son de xun representa unha beleza particular, que combina coa soidade, a desolación e a elegancia. É a encarnación das concepcións estéticas únicas chinesas. Nunha orquestra chinesa tradicional, o xun interpreta a parte importante da voz de alto e representa tamén a idea de harmonía.

Na literatura
-------------

* O *Erya* (爾雅): *"Un xun grande é como un ovo de ganso, cun fondo aplanado e seis buratos; un pequeno é como un ovo de galiña"* (nótese que a etimoloxía de ocarina remite tamén a "ganso", e pola raíz preindoeuropea, a "ovo".

* Clásico da poesía (詩經): *"O irmán maior toca xun, o irmán menor toca chi [tipo de frauta]"*

Notas
-----

1. ↑  "Xun". *chinamedley.com*. Arquivado dende o orixinal o 17 de xaneiro de 2012. Consultado o 20 de agosto de 2023.
2. 1 2  *Chinese Musical Instruments*. 2000. p. 16. ISBN 0-19--590777-9.
3. ↑  "chinaWH; Arts". *www.cultural-china.com*. Consultado o 2023-08-20.
4. ↑  "Etymology, origin and meaning of ocarina". *www.etymonline.com* (en inglés). Consultado o 2023-08-20.
5. ↑  Thrasher, Alan (2007). ***Xun***. Oxford University Press.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***China*** |

* Ocarina
* Frautas chinesas
* Instrumentos musicais tradicionais chineses
* Música da China

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q839767
* LCCN: sh85062712
* MIMO: 4107
* MusicBrainz: ID

 |