|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Osetia do Norte-Alania** ás veces tamén escrito **Ossetia do Norte-Alania**, (en ruso *Респу́блика Се́верная Осе́тия–Ала́ния*, *Respúblika Sevèrnaia Osètia-Alània*; en oseto *Цӕгат Ирыстоны Аланийы Республикӕ*, *Căgat Irystony Alanijy Respublikă*) é unha república caucásica da Federación Rusa. Ten unha extensión de 8.000 km² e unha poboación de 678.600 habitantes (2000). A súa capital é Vladikavkaz (en oseto Дзæуджыхъæу ("Dzæudjyqæu") «Vila (asentamento) dos Dzaus ou Dzaugas». Os osetos falan unha lingua próxima ó persa chamada oseto, alano ou iratí. Existe tamén en Xeorxia outra república de osetos denominada Osetia do Sur, ademais dalgún municipio ao sur de Xeorxia.

Historia
--------

*Véxase tamén**:* Osetia.

Vista de Tsimiti, en Osetia do Norte.
### Os alanos e a influencia de Bizancio

O territorio de Osetia do Norte, unha rexión agrícola moi fértil e parte dunha ruta comercial clave a través das montañas do Cáucaso, estivo habitado durante moitos anos por tribos Vainakh. Os antepasados dos actuais osetos, os alanos, eran un pobo de lingua persa, nómades e belicosos, que se instalaron no Cáucaso arredor do século VII. Dous séculos máis tarde foron cristianizados polos misioneros bizantinos, e estableceuse o arcebispado de Alania Occidental, baixo a autoridade do Patriarcado de Constantinopla.

Alania foi asemade un reino forte no Cáucaso, que se beneficiou en gran parte da famosa *Ruta da Seda* cara á China, que pasaba a través do seu territorio. Dende a Idade Media, Alania foi moi codiciada polos seus inimigos e coñeceu numerosas invasións. As dos mongois e dos tártaros no século XIII decimaron a poboación, que entón xa recibía o xentilicio de osetos (que ven a través da lingua xeorxiana e que pasa ao ruso, e de aí ao restos das linguas occidentais). No século XVII introduciuse o islam. As incursións do Xanato de Crimea e do Imperio Otomán forzaron a Osetia/Iristán a unha alianza con Rusia no século XVIII.

### Dominación rusa e era soviética

En 1806 Osetia/Iristán era xa a primeira grande área do Cáucaso que vai estar baixo dominación rusa, iniciada coa fundación de Vladikavkaz como o primeiro encrave militar ruso.

A chegada dos rusos acelera o desenvolvemento da rexión, co establecemento de industrias e a construción de conexións viarias para rematar co illamento de Osetia/Iristán. A nomeada *Estrada Militar de Xeorxia* foi construída en 1799. De grande importancia foi tamén a construción dunha liña de ferrocarril entre Vladikavkaz e Rostov del Don(Rusia). A pesar da rusificación da cultura tradicional, a mellora das comunicacións vai estimular a cultura local: a finais do século XVIII imprimíronse os primeiros libros en oseto. A mediados do século XIX Osetia/Iristán pasou a formar parte da rexión rusa de Terskaia. Trala Revolución Rusa, Osetia do Norte forma parte da efémera República Soviética de Montaña (1921). O 7 de xullo de 1924 converteuse no oblast autónomo de Osetia do Norte e, o 5 de decembro de 1936, na República Socialista Soviética Autónoma de Osetia do Norte, dependente da República Socialista Federativa Soviética de Rusia.

Na segunda guerra mundial, a capital Vladikavkaz resistiu o ataque dos nazis e marca o extremo oriental da invasión. En 1944, Osetia do Norte incorporou o distrito de Prigorodni, á dereita do río Terek, que formara parte da RSSA de Chechenia-Inguxia, coa consecuencia de deportacións masivas de chechenos e inguxos que Stalin ordenou baixo a acusación de colaborar cos nazis. Co posterior retorno dos exiliados, o conflito territorial polo distrito de Prigorodni mantívose ata a actualidade.

### Trala URSS

A disolución da Unión Soviética trouxo tensións étnicas entre os osetos, que víronse divididos entre a República de Osetia do Norte - Alania (1991), na Federación Rusa, e Osetia do Sur, en territorio de Xeorxia. En decembro de 1990 Xeorxia aboliu a autonomía de Osetia do Sur, provocando unha fuxida de poboación local cara a Osetia do Norte, acentuando as tensións étnicas cos inguxios no distrito de Prigorodni. O conflito na veciña Chechenia tamén ten afectado bastante a Osetia do Norte, como se puxo de manifesto no asalto á escola de Beslan con máis de 300 vítimas civís.

Demografía
----------

* **Poboación**: 710,275 (2002)
	+ *Urbana*: 464,875 (65,5 %)
	+ *Rural*: 245,400 (34,5 %)
	+ *Masculina*: 336,035 (47,3 %)
	+ *Feminina*: 374,240 (52,7 %)
* **Grupos étnicos**

A poboación oseta da república é fundamentalmente cristiá cunha minoría que practica uatsdin e o islam.

Segundo o Censo ruso (2002), os osetos son o 62.7% da poboación da república. Outros grupos inclúen ós rusos (23.2%), inguxios (3.0%), armenios (17,147, o 2.4%), kumyks (12,659, o 1.8%), xeorxiáns (10,803, o 1.5%), ucraínos (0.7%), chechenos (3,383, o 0.5%), e outras minorías cada unha delas de menos do 0.5% do total da poboación; na que hai que incluír os digoreses do distrito de Digora. 3,283 persoas (0.5%) non indicaron nacionalidade no censo.

|  | censo 1926 | censo 1939 | censo 1959 | censo 1970 | censo 1979 | censo 1989 | censo 2002 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Osetos | 128,321 (84.2%) | 165,616 (50.3%) | 215,463 (47.8%) | 269,326 (48.7%) | 299,022 (50.5%) | 334,876 (53.0%) | 445,310 (62.7%) |
| Rusos | 10,063 (6.6%) | 122,614 (37.2%) | 178,654 (39.6%) | 202,367 (36.6%) | 200,692 (33.9%) | 189,159 (29.9%) | 164,734 (23.2%) |
| Inguxos | 23 (0.1%) | 6,106 (1.9%) | 6,071 (1.3%) | 18,387 (3.3%) | 23,663 (4.0%) | 32,783 (5.2%) | 21,442 (3.0%) |
| Ucraínos | 10,301 (6.8%) | 7,063 (2.1%) | 9,362 (2.1%) | 9,250 (1.7%) | 10,574 (1.8%) | 10,088 (1.6%) | 5,198 (0.7%) |
| Outros | 3,727 (2.4%) | 27,806 (8.4%) | 41,031 (9.1%) | 53,251 (9.6%) | 58,051 (9.8%) | 65,522 (10.4%) | 73,591 (10.4%) |

Subdivisión administrativa
--------------------------

A parte da capital Vladikavkaz, baixo xurisdición da república, Osetia do Norte está dividida nos seguintes distritos e as correspondentes capitais administrativas:

* Alagirski (Alagir).
* Ardonski (Ardon).
* Digorski (Digora).
* Irafski.
* Kirovski.
* Mozdokski (Mozdok).
* Pravoberežni (Beslan).
* Prigorodni.

Economía
--------

Malia ter o peso económico de acoller unha poboación de refuxiados importante, Osetia do Norte é a economía máis desenvolvida do Cáucaso Norte. É o territorio máis urbanizado e máis industrializado, con fábricas de metais (chumbo, cinc, tungsteno etc...), electrónica, produtos químicos e alimentos. A produción rural baséase sobre todo no gando, especialmente ovellas e cabras, e no cultivo de gran, froita e algodón.

Notas e referencias
-------------------

1. ↑  Editorial Galaxia, ed. (2007). *Diciopedia do século 21* **3**. Isaac Díaz Pardo, Víctor F. Freixanes, Antón Mascato (edición). p. 1529. ISBN 9788482893600.
2. ↑  "Entrada ossetio en Digalego". Arquivado dende o orixinal o 01 de decembro de 2017. Consultado o 23 de novembro de 2017.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Osetia do Norte-Alania Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Páxina oficial Arquivado 13 de febreiro de 2012 en Wayback Machine.
* Páxina oficial do Presidente da República
* Páxina Oficial do Parlamento da República de Osetia do Norte
* Osetia: Historia, cultura, política, novas
* Vistas de Osetia do Norte
* Benvidos a Osetia do Norte
* Universidade Estatal de Osetia do Norte Arquivado 16 de novembro de 2006 en Wayback Machine.
* Academia Médica Estatal de Osetia do Norte Arquivado 12 de marzo de 2007 en Wayback Machine.
* Instituto Superior de Administración de Empresas Arquivado 07 de novembro de 2006 en Wayback Machine.
* Instituto das Civilizacións

| * v
* c
* e
Divisións administrativas de Rusia |
| --- |
| Repúblicas | 
* Adiguesia
* Altai
* Bashkortostán
* República dos Buriatos
* República dos Calmucos
* Carelia
* Chechenia
* República dos Chuvaxos
* Daguestán
* República dos Inguxos
* Kabardino-Balkaria
* Karachay-Cherkessia
* Khakassia
* República dos Komis
* República dos Maris
* Mordovia
* Osetia do Norte-Alania
* Sakha
* Tatarstán
* República dos Tuva
* Udmurtia

 | Flag of RussiaFlag of Russia |
| Krais | 
* Altai
* Kamchatka
* Khabarovsk
* Krasnodar
* Krasnoyarsk
* Perm
* Primorie
* Stavropol

 |
| Óblasts | 
* Amur
* Arkhanguelsk
* Astrakán
* Belgorod
* Bryansk
* Cheliábinsk
* Chita
* Irkutsk
* Ivánovo
* Kaliningrado
* Kaluga
* Kamchatka
* Kemerovo
* Kírov
* Kostroma
* Kurgan
* Kursk
* Leningrado
* Lipetsk
* Magadán
* Moscova
* Múrmansk
* Nizni Nóvgorod
* Nóvgorod
* Novosibirsk
* Omsk
* Orenburgo
* Oryol
* Penza
* Pskov
* Rostov
* Riazán
* Sajalín
* Samara
* Saratov
* Smolensk
* Sverdlovsk
* Tambov
* Tomsk
* Tver
* Tula
* Tyumen
* Ulyanovsk
* Vladímir
* Volgogrado
* Vologda
* Voronezh
* Yaroslavl

 |
| Cidades autónomas | 
* Moscova
* San Petersburgo

 |
| Óblast Autónomos | 
* Óblast Autónomo Hebreo

 |
| Okrugs Autónomos | 
* Agin-Buryat
* Chukotka
* Khanty-Mansi
* Nenets
* Ust-Orda Buryat
* Yamalo-Nenets

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5237
* BRE: 3543577
* EBID: ID
* GEC: 0047907
* GeoNames: 519969
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge130691
* OSM: 110032

 |