recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Carol Henning Brown**, nada en Salinas (California) o 27 de febreiro de 1902 e finada en Monterey o 8 de febreiro de 1983, foi unha marxista radical[].

Vida
----

Estivo casada con John Steinbeck entre 1930 e 1942, co que visitou a Unión Soviética en 1937.

En palabras de Janice Albert "Carol Henning era unha muller brillante e independente disposta a tipografar e asemade criticar concienciudamente a obra de Steinbeck. Era máis sociable có seu marido, que foi timido ata o final da súa vida. E de maneira máis importante, tiña consciencia social; lía os xornais e sabía de que maneira o colapso económico da nación afectaba a xente corrente". Parini, o biógrafo de Steinbeck, comenta, "O sentido de atropelo que lle dá a obras como *De ratos e homes* e *The Grapes of Wrath* a súa calada dignidade e forza moral é en parte un testemuño do impacto de Carol". Aínda que, evidentemente, a semente da influencia de Carol fora botada pola nai de Steinbeck, Olive Hamilton Steinbeck, quen tamén posuía unha "moral intransixente" coas inxustizas sociais.  

Carol Henning viviu en Carmel Valley.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficheiro do FBI
* Janice Albert sobre a influencia de Carol Henning sobre Steinbeck
**Carol Hanisch**, nada en 1942, é unha xornalista e activista estadounidense do feminismo radical. O seu slogan máis coñecido é "o persoal é político" (*The Personal is Political*) recollido nun ensaio co mesmo nome, publicado en 1969.

Traxectoria
-----------

Formada en xornalismo pola Universidade Drake, uniuse en 1965 ó Movemento de Dereito Civil do Mississippi onde entendeu a forza da unión en loitas de minorías contra a opresión.

É fundadora do grupo Mulleres Radicais de Nova York (*New York Radical Women*), tamén editou o libro *Redstockings, Feminist Revolution*, publicado en 1975 e creou o xornal *Meeting Ground*, un impreso que circulou dende 1978 até 1992.

Unha das súas accións máis importantes foi a protesta contra o concurso Miss América de 1968. Carol foi unha das catro mulleres, que interrompeu o proceso. A tensión creada atraeu moita atención para o Movemento de Liberación da Muller.

Hanisch participou tamén de diversas outras loitas, tales como as contra o racismo, o *apartheid* na Suráfrica, e o imperialismo americano.

Notas
-----

1. ↑  Smith, Dale M. (2012). *Poets Beyond the Barricade: Rhetoric, Citizenship, and Dissent after 1960* (en inglés). University of Alabama Press. p. 153–. ISBN 9780817317492.
2. 1 2 3  Páxina de Carol Hanisch (ed.). "Women of the World, Unite!" (en inglés). Consultado o 16 de marzo de 2016.
3. ↑  Buchanan, Paul D. (2011). *Radical Feminists: A Guide to an American Subculture: A Guide to an American Subculture* (en inglés). ABC-CLIO. p. 124–. ISBN 9781598843576.

* Portal:Feminismo
* Portal:Muller

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4992091
* WorldCat
* VIAF: 72683438
* FAST: 48945
* ISNI: 0000 0000 2189 2301
* LCCN: n80007555
* MAG: 2341299742
* SNAC: w6902rcd

 |
En xenética un **activador** transcricional é unha proteína que incrementa a transcrición dun xene ou grupo de xenes. A maioría dos activadores son proteínas que se unen ao ADN.

A maioría dos activadores funcionan uníndose por especificidade de secuencia a un sitio do ADN localizado nun promotor ou preto del, e establecendo interaccións proteína-proteína coa maquinaria de transcrición xeral (ARN polimerase e factores de transcrición xerais), facilitando dese modo a unión da maquinaria de transcrición xeral ao promotor. O sitio do ADN ao que se une o activador denomínase "sitio activador". A parte do activador que establece as interaccións proteína-proteína coa maquinaria de transcrición xeral denomínase "rexión activadora". A parte da maquinaria de transcrición xeral que establece as interaccións proteína-proteína co activador recibe o nome de "diana de activación" (*activation target*).

Exemplo
-------

A proteína activadora por catabolito (CAP; tamén chamada proteína receptora de AMPc ou CRP) activa a transcrición do operón *lac* da bacteria *Escherichia coli*. Cando na célula bacteriana falta a glicosa prodúcese adenosina monofosfato cíclica (AMPc), e cando esta se une á CAP, isto causa un cambio conformacional na CAP, que lle permite unirse ao sitio do ADN situado ao lado do promotor lac. A CAP despois establece unha interacción directa proteína-proteína coa ARN polimerase, que recruta a ARN polimerase no promotor lac.

Operón *lac*.

Notas
-----

1. ↑  Busby S. Ebright RH. (2001). "Transcription activation by catabolite activator protein (CAP)". *J. Mol. Biol.* **293**: 199–213. PMID 10550204. doi:10.1006/jmbi.1999.3161.

Véxase tamén
------------

* Operón
* Promotor (xenética)
* Regulación da expresión xenética
* Represor
* Factor de transcrición

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q174576
* MAG: 88045685

 |
***A praga escarlata*** é unha novela postapocalíptica do autor estadounidense Jack London, publicada en 1912 na revista *London Magazine* co título orixinal en lingua inglesa de *The Scarlet Plague*. A obra foi traducida ao galego por Tomás González Ahola e publicada por Urco editora en 2009.

Trama
-----

A acción ten lugar en California no ano 2073, sesenta anos despois dunha terríbel epidemia, a praga escarlata, que afectou á maior parte da poboación humana en todo o mundo. James Howard Smith, un dos poucos superviventes da época anterior á praga, vive na rexión de San Francisco con tres dos seus netos.

Smith explícalles que el era profesor universitario de literatura, e cóntalles o modo en que a praga comezou en Londres e Nova York, estendéndose por todo o mundo. Smith refuxiouse canda a catrocentas persoas na facultade de Química, pero ante os saqueos e roubos vividos na cidade e as mortes por mor da enfermidade, o grupo minguado decidiu marchar cara á zona rural ao sueste. Ao cabo, quedou el só, e logo de varios anos sobrevivindo contactou con outro grupo de xente. Os superviventes tiveron descendencia, a partir da cal naceron os tres netos: Edwin, Beizodelebre e Hu-Hu.

Consciente de que lle queda pouco tempo de vida, procura transmitirlle aos seus netos a súa sabedoría e os seus valores, así como a importancia da transmisión do coñecemento. Porén, os seus esforzos son baldíos, pois seguen un método de vida de cazadores-recolectores e non conciben a caída da civilización que o seu avó lles conta.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Texto íntegro no Proxecto Gutenberg *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2634129
* WorldCat
* VIAF: 174953077
* BiTraGa: 4041
* Gutenberg: 21970
* ISBN: 978-1-4068-2357-8
* ISFDB: 57647
* NLA: 35882643
* OL: OL74485W

 |
Vista exterior da catedral
Planta da catedral de Salisbury, con forma de dobre cruz latina, cunha lonxitude total de 142 metros e unha anchura máxima de 61,5 metros no maior dos transeptos
A **catedral de Salisbury** atópase na localidade inglesa de Salisbury, no condado de Wiltshire. A súa construción comezouse ao trasladarse o bispado dende Old Sarum, en 1220, sendo bispo Richard Poore.

Historia e características
--------------------------

A construción da catedral comezou polo lado oriental. A capela da nosa Señora, o deambulatorio de forma rectangular e as naves laterais do presbiterio rematáronse en 1225, e en 1258 completáronse a nave, o cruceiro e o coro. A espectacular fachada oeste estivo acabada en 1265. En 1320 terminouse de construír a torre e a agulla. Cunha altura de 123 metros, a agulla da catedral de Salisbury é a máis alta de toda Inglaterra.

Con todo, a agulla que debía dar grandeza á catedral converteuse nun auténtico problema. Xunto coa torre, engadiu 6.500 toneladas ao peso do edificio. Ao longo dos anos fóronse engadindo diferentes medios de suxeición para evitar que a abadía se derrube polo exceso de peso, tal e como ocorreu coa abadía de Malmesmury.

En 1790, o arquitecto James Wyatt realizou algunhas mudanzas significativas, e controvertidos, á catedral. Estes cambios incluían a substitución do coro orixinal e a demolición da torre da campá que se alzaba unha altura de 100 metros na zona noroeste do edificio principal.

Descrición
----------

A catedral atópase illada nunha extensión de terreo de céspede, o que favorece a impresión do conxunto. A planta da catedral ten forma de dobre cruz, cunha lonxitude de 142 metros, presenta tres naves cubertas con arcos de crucería, as naves están limitadas polo transepto maior, cunha lonxitude de 61,5 metros, cuberto tamén con arcos de crucería, tras o transepto maior atópase o pequeno coro, o transepto menor, o presbiterio e a cabeceira, que dunha forma plana, habitual na arquitectura gótica inglesa. Destacan tamén as construcións anexas ao templo do claustro e a sala capitular, con forma octogonal e gran bóveda sostida por unha única columna central.

Galería
-------

* Catedral de Salisbury nunha obra de 1825.Catedral de Salisbury nunha obra de 1825.
* Pía bautismal da catedral.Pía bautismal da catedral.
* 
* Reloxo medievalReloxo medieval
* 
* 
* Detalle dunha estatua na fachada.Detalle dunha estatua na fachada.
* Parte da fachada da catedral.Parte da fachada da catedral.
* Catedral de Salisbury 2011.Catedral de Salisbury 2011.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Catedral de Salisbury*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q390150
* WorldCat
* VIAF: 144217511
* BAV: ADV12104238
* CTBUH: 11764
* EBID: ID
* GeoNames: 7910537
* GND: 4306895-9
* ISNI: 0000 0000 9744 2200
* LCCN: n50070842
* MusicBrainz: ID
* NKC: kn20040213007
* NLA: 35472841
* Structurae: 20003325
* Theatricalia: 28v

 |
| *Coelurus*Rango fósil: 152 Ma-145 Ma 
PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N

 Xurásico superior |
| --- |
| Restauración do seu esqueleto |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Sauropsida |
| Superorde: | Dinosauria |
| Orde: | Saurischia |
| Suborde: | Theropoda |
| (sen clasif.): | Coelurosauria |
| Familia: | Coeluridae |
| Xénero: | ''***Coelurus''***Marsh, 1879 |

 |
| Especie |
| * ***Coelurus fragilis*** Marsh, 1879 tipo
 |
| Sinonimia |
| * *Coelurus agilis* Marsh, 1884
* *Elaphrosaurus agilis* (Marsh, 1884) Russell, Beland & McIntosh, 1980
 |

***Coelurus*** é un xénero de dinosauro coelurosauro que viviu a finais do período Xurásico superior (hai entre 155 e 152 millóns de anos). O seu nome quere dicir "cola oca", referíndose aos ocos das vértebras da súa cola (do grego κοῖλος, *koilos* = oco + οὐρά, *oura* = cola). Aínda que o seu nome está conectado cunha das principais divisións de terópodos (Coelurosauria), historicamente a súa clasificación foi pobremente entendida e ás veces foi confundido co seu contemporáneo máis coñecido *Ornitholestes*. Como moitos outros dinosauros estudados nos primeiros anos da paleontoloxía tivo unha historia taxonómica confusa, con diversas especies que foron nomeadas dentro do xénero e que posteriormente foron tranferidas a outros xéneros ou cuxos nomes foron abandonados. No presente, só está recoñecida unha soa especie como válida, a especie tipo, *C. fragilis*, descrita por Othniel Charles Marsh en 1879. É coñecida por un único esqueleto parcial atopado na Formación de Morrison de Wyoming, nos Estados Unidos de América. Era un pequeno carnívoro bípede con patas elongadas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Coelurus en palaeos.com

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131228
* EBID: ID
* MAG: 2780874370

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Fossilworks: 38528
* GBIF: 4822575

 |
En filosofía o significado do termo **absoluto** queda expresado perfectamente na súa etimoloxía, do verbo latino *solvo*, 'soltar', no sentido de 'desatar', 'desvincular', é dicir **solto**, co reforzo da preposición "ab", que engade a idea de *separación total*.

O *absoluto*, pois, aparece como o incondicionado e independente, o que é por si mesmo, o que non está suxeito a nada, porque non ten ningún vínculo de dependencia con calquera outra realidade.

Calquera outra realidade, en tanto que poida ser considerada como tal, deberá ter unha relación de dependencia, en último termo, co absoluto.

O absoluto é o que existe separado (ab-solto) de calquera outra cousa.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ferrater Mora, José (1984): *Diccionario de Filosofía*. Barcelona: Alianza Editorial.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q481201
* BRE: 661475
* GEC: 0154916
* JSTOR: ultimate-reality
* LCCN: sh85000239
* Orthodox Encyclopedia: 62492

 |
Non confundir con Ciano.

**Cian** (século VI) foi un dos primeiros bardos na tradición poética galesa. Ponse en relación co *Vello Norte* e a *hengerdd*, a *antiga poesía* dos *cynfeirdd*. Era coetáneo, parece, de Aneirin e Taliesin.

Non se coñece sobre o bardo máis que o feito de que sería o primeiro bardo que cantou en *Yr Hen Oledd*, moi probabelmente. Tense a primeira noticia del en Nennio na súa *Historia Brittonum*, nunha pasaxe sobre Ida, rei de Bernicia (547-579):

*Tunc Talhaern Tat Aguen in poemate claruit, et Neirin, et Taliessin, et Bluchbard, et Cian qui vocatur Gue[ni]th Guaut, simul uno tempore in poemate Brittanico claruerunt.*
*Daquela Talhaearn Tad Awen (no manuscrito* Talhaern Tataguen*) tivo fama en poesía, e Neirin e Taliessin e Bluchbard e Cian, que se chama Gueinth Guaut, nun mesmo momento tiveron fama na poesía británica*.
Hai referencias a Cian nun poema do *Llyfr Taliesin*, pero non é unha figura preclara na tradición poética e a súa memoria parece que se esvaeceu co tempo. Non se conservou nada da súa obra.

Notas
-----

1. ↑  Ifor Williams (ed.), *Canu Taliesin*, t. ix.

| * v
* c
* e
Y cynfeirdd (s. VI) |
| --- |
|  Blwchfardd · Cian · Talhaern tad Awen · Taliesin · Aneirin
 | Y Ddraig Goch |
O **Centre del Carme Cultura Contemporània** (CCCC), dependente do Museu de Belles Arts de Valencia, é un espazo cultural situado no antigo **convent del Carme** da cidade de Valencia, sede do Consorcio de Museos da Generalitat Valenciana.

As principais ocupacións do Centre del Carme consisten en exposicións de arte contemporánea e actividades culturais.

Historia
--------

A súa orixe como espazo cultural remóntase ao proceso de desamortización dos edificios eclesiásticos no século XIX. O antigo Convento do Carme pasou a mans da Reial Acadèmia de Belles Arts de Sant Carles, que fundou en 1848 o primeiro Museo do Carme, antecedente do actual Museu de Belles Arts de Valencia.

En 1913 a xestión do museo pasou a mans do Estado. En 1946, como consecuencia dos danos que sufriu o edificio durante a Guerra Civil española, os fondos do museo foron trasladados ao edificio do colexio Sant Pius V, onde se atopan actualmente.

O convento do Carme quedou en estado de abandono ata a década de 1980. Foi restaurado paulatinamente e pasou a ser sede de varias institucións e a desempeñar funcións museísticas. Foi sede da Escola d'Arts i Oficis Artístics e subsede do Institut Valencià d'Art Modern (IVAM) como Centre del Carme. Foi considerado para albergar a Biblioteca Valenciana e, posteriormente, para instalar un Museo do século XIX. Actualmente funciona como centro de exposicións adscrito ao Museu de Belles Arts de Valencia. Foi declarado Monumento histórico-artístico en 1983.

O edificio
----------

O Convento do Carme, de época medieval, representa un conxunto conventual de primeiro nivel. O estado de conservación é bo, malia as adaptacións dos espazos para a función expositiva.

En 1924 encargóuselle unha ampliación ao arquitecto xatibín Lluís Ferreres Soler. Este proxectou a coñecida como *Sala Ferreres*, un espazo rectangular rodeado por outras salas máis pequenas. Tras a súa morte, Javier Goerlich vinculou a nova sala e o antigo edificio mediante a chamada *Sala Goerlich*.

Notas
-----

1. ↑  Rojo, Eugenia (2015). *Historia y devenir del ex Convento del Carmen de Valencia* (en castelán). doi:10.13140/RG.2.1.3216.4001.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Cabrera (homónimos).

*Port de Cabrera*
Gaivota de Audouin
Corvo mariño moñudo
**Cabrera** é a illa principal do arquipélago de Cabrera, que se atopa fronte á costa sur de Mallorca, nas illas Baleares. Administrativamente este arquipélago pertence ao termo municipal de Palma.

A presenza militar desde 1916 evitou que na zona producísese unha invasión turística, o que permitiu a conservación deste privilexiado ecosistema ata os nosos días, pertencendo desde o 29 de abril de 1991 ao Parque Nacional do Arquipélago de Cabrera, mediante a Lei 14/1991.

Historia
--------

A illa de Cabrera e os illotes maiores foron visitados polas principais civilizacións mediterráneas: fenicios, cartaxineses, bizantinos e romanos.

Durante os séculos XIII e XIV a illa de Cabrera e o seu porto natural era utilizado por piratas berberiscos como base desde onde atacar as costas mallorquinas. Por este motivo, xa no século XIV, construíuse un castelo na entrada do porto. Este castelo evitaba que se usase o porto como base pirata e permitía unha maior vixilancia das augas próximas a Mallorca.

En 1808 estala a Guerra da Independencia Española. Os soldados franceses que foron feitos prisioneiros na batalla de Bailén terminaron encarceados na illa de Cabrera. En realidade non había ningún edificio que puidese chamarse cárcere, a catividade era o propio illamento da illa. Este cativerio terminou en 1814 ao asinarse a paz. Debido á escaseza de recursos da illa e a falta de subministracións por parte das autoridades da Xunta de Defensa de Mallorca, non máis da metade seguían vivos ao finalizar a guerra e en recordo destes prisioneiros erixiuse un monólito na illa.

A finais do século XIX a illa de Cabrera pasa a ser propiedade privada. Os donos, a familia Feliu, intentan o cultivo de vide na illa. Para iso construíron unha adega, que se utiliza actualmente como museo.

En 1916 o arquipélago é expropiado por intereses de defensa. Establécese na illa de Cabrera unha pequena guarnición. A illa utilizaríase ata a súa conversión en Parque Nacional como área de práctica de tiro. Esta presenza militar protexeu a contorna natural ao evitar que o arquipélago fose obxecto de especulación inmobiliaria.

En marzo de 1991 declárase Cabrera como Parque Nacional Marítimo e Terrestre.

Comunicacións
-------------

Castelo de Cabrera.
O único xeito de chegar ata Cabrera é en barco. Pero ao ser un Parque Nacional, o acceso está limitado a unha cantidade de embarcacións diarias. Desde o porto máis próximo de Mallorca (Colònia de Sant Jordi) saen cada día excursións guiadas que permiten realizar unha visita á illa de Cabrera.
Coordenadas: 42°06′05″N 07°43′00″O﻿ / ﻿42.10139, -7.71667

Carreira no hipódromo, coa Torre da Pena da Portela ao fondo.
Chegada de *Moonlight* e *Parade Ground*.
Seguimento das carreiras por parte da xente.
O **Centro Ecuestre de Antela** abrangue unha serie de instalacións, dependentes da Deputación Provincial de Ourense, situadas no concello de Sandiás, no antigo predio da lagoa de Antela.

Características
---------------

Estas instalacións están centradas no fomento da cría cabalar (programa de cría integrado), da formación relacionada co mundo do cabalo (non só os xinetes, senón tamén a profesionais como técnicos en manexo, ferradores, albardeiros etc.).

Estas instalacións contan cunha pista de velocidade (sendo coñecida baixo a denominación de Hipódromo de Antela), de 1.400 metros de longo por 20 de ancho, bancada para público e cun picadeiro de dimensións olímpicas. Nela realízanse xornadas de carreiras, nas que se comprobou o seu excelente comportamento. Por dimensións e calidade pódese comparar coas mellores de España.

Ademais da celebración das carreiras, o obxectivo principal do centro é o adestramento de cabalos de aptitude deportiva, en tódalas modalidades de competición. A oferta de instalacións deste tipo é hoxe practicamente inexistente en Galicia.

Carreiras en 2020
-----------------

O programa de carreiras que se celebrarán no hipódromo de Antela inclúe 4 datas:

* Domingo 12 de xullo
* Domingo 16 de agosto
* Domingo 11 de outubro (Festa Nacional de España)
* Domingo 15 de novembro

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Jockey Club Galicia

| * v
* c
* e
Cabalos en Galicia |
| --- |
| Centros: | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hipódromos: | Antela • Campañó • A Enxa • O Mundil |
| Clubs 4 estribos: | Casas Novas. |
| Clubs 3 estribos: | Los Porches • El Alazán. |
| Clubs 2 estribos: | Pinteño • As Mariñas • Sociedad Hípica • Las Bridas • Equs • CDE Ourense • Coles • Cemar • La Muralla. |
| Clubs 1 estribo: | El Rancho Grande • Belelle • La Lagunita • Granxa do Souto • La Croupe. |

 |
| Competicións: | CSI A Coruña • CSI Vigo • Liga galega de Horseball. |
| Rapa das bestas: | Valga • Torroña • Mougás • Morgadáns • San Cibrao • A Capelada • Campo do Oso • Paiosaco • Sabucedo • Candaoso • Amil • Cuspedriños • As Cañizadas • O Galiñeiro • A Enxa • San Tomé • Couselo • Paradanta • A Escusa. |
| Outros artigos: | Federación Hípica Galega • O cabalo na cultura popular galega • Cabalo de pura raza galega. |
**Alba Vergés i Bosch**, nada en Igualada o 3 de setembro de 1978, é unha economista e política catalá, membro de Esquerra Republicana de Catalunya e do Parlamento de Cataluña na XI Lexislatura.

Biografía
---------

Licenciada en economía pola Universidade de Barcelona e en enxeñaría técnica en informática de xestión pola Universitat Oberta de Catalunya. Traballou como programadora no sector das tecnoloxías da información e da comunicación e como xefa de administración, contabilidade e finanzas do Consorcio de Saúde Social de Igualada. Militante de Esquerra Republicana de Catalunya dende 2011 e membro do Parlamento de Cataluña dende as eleccións de 2012. Nas eleccións de 2015 foi escollida de novo dentro das listas de Junts pel Sí.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Parlament de Catalunya (ed.). "Alba Vergés". Arquivado dende o orixinal o 03 de abril de 2015. Consultado o 31 de marzo de 2015.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha de Alba Vergés en parlament.cat

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q19997671
* GEC: 22678748

 |
**José Carlos del Álamo Jiménez**, nado en Madrid en 1951, é un enxeñeiro e político do PP.

Traxectoria
-----------

Enxeñeiro de montes pola Universidade Politécnica de Madrid, realizou dous cursos de Doutoramento na Escola Técnica Superior de Enxeñeiros de Montes. Foi profesor de Medio Ambiente nas Universidades de Santiago, Vigo, Madrid e na Internacional Menéndez Pelayo. Desempeñou cargos no Instituto para a Conservación da Natureza (ICONA) en Teruel e Galicia. Foi director xeral de Montes e Medio Ambiente Natural da Xunta de Galicia (1990-1996). En xuño de 1996 foi nomeado director xeral de Conservación da Natureza do Ministerio de Medio Ambiente e vicepresidente do Organismo Autónomo de Parques Nacionais. En 1997 foi nomeado conselleiro de Medio Ambiente. É decano do Colexio de Enxeñeiros de Montes de Madrid. En 1997 recibiu a Medalla de Prata de Galicia.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**-** |  **Conselleiro de Medio Ambiente** 1997 - 2003 | Sucesor:**Xosé Manuel Barreiro** |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en galegos.info

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12385382
* WorldCat
* VIAF: 169119166
* BNE: XX4580589

 |
**Carlos Fernandes de Pasos,** nado no Porto o 24 de decembro de 1890 e finado no mesmo lugar o 18 de xullo de 1958, foi un historiador, xornalista e publicista, que colaborou na monumental *História de Portugal* dirixida por Damião Peres e tamén nas revistas *Terra portuguesa* (1916-1927) e *Revista Municipal* do Concello de Lisboa.

Traxectoria
-----------

Naceu na cidade do Porto, oriundo dunha familia con raíces en Ponte de Lima, onde posuían propiedades, e tamén con raíces na Galicia fidalga.

Estudou Ciencias Histórico-Xeográficas na Universidade de Coímbra onde foi alumno de Carolina Michaëlis de Vasconcelos. Alí comezou a escribir en *O Instituto. Jornal Scientífico e Litterario.*

Foi historiador, investigador rexionalista e escritor con vasta obra publicada, especialmente sobre Ponte de Lima. Foi tamén tenente de alcalde de Ponte de Lima.

A conexión a Ponte de Lima débese a vivir regularmente na Casa da Cruz da Pedra, na freguesía de Sá, herdada da familia paterna.

Cando faleceu, da súa biblioteca privada foron doados cerca de dous mil libros á Biblioteca Municipal de Ponte de Lima.

Relación con Galicia
--------------------

Nos anos 1920 entrou en contacto con intelectuais galegos, sobre todo Antonio Noriega Varela. Os contactos estritáronse na Semana Cultural Galega que o Seminario de Estudos Galegos organizou en 1935 no Porto na que quedou con dedicatorias de Vicente Risco, Otero Pedrayo, Filgueira Valverde e Xesús Carro. Tamén se relacionou con Leandro Carré Alvarellos, colabou en A Nosa Terra e en 1924 foi nomeado correspondente da Real Academia Galega. No arquivo que el doou á Biblioteca Municipal de Ponte da Lima consérvanse 151 cartas cos seus amigos galegos.

Recoñecementos
--------------

Foi distinguido coa comenda da Orde de Afonso X, o Sabio (*Orden Civil de Alfonso X el Sabio*), de España, e coa comenda da Orde Suprema Militar do Templo de Xerusalén.

Notas
-----

1. ↑  "Revista Municipal [1939-1954]". *hemerotecadigital.cm-lisboa.pt* (en portugués). Consultado o 2020-10-30.
2. ↑  "Dicionario jornais" (PDF). *hemerotecadigital.cm-lisboa.pt*.
3. ↑  *A Carlos de Passos : homenagem dos seus amigos e camaradas*. Porto : Editorial Domingos Barreira, 1958.
4. 1 2  Arias Cachero, Patricia (Xullo, agosto, setembro 2020). "O historiador portugués Carlos de Passos e a súa relación con intelectuais galegos". *Grial*. LVIII (227): 40–45. ISSN 0017-4181.
5. 1 2  "Carlos de Passos". *Carlos de Passos* (en portugués). Consultado o 2020-10-30.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9697428
* WorldCat
* VIAF: 41480767
* FAST: 439818
* ISNI: 0000 0001 2129 5336
* LCCN: no99077198
* NTA: 069546991
* PTBNP: 715594
* SUDOC: 069007977

 |
Cápsulas de aceite de fígado de bacallau.
Bacallau do Atlántico.
O **aceite de fígado de bacallau**, tamén chamado *oleum morrhuae*, é un aceite extraído do fígado do bacallau do Atlántico (*Gadus morhua*).

É un suplemento dietético, administrado comunmente no pasado aos nenos.

O aceite de fígado de bacallau é un dos provedores máis eficaces de ácidos graxos omega 3 (EPA e DHA) e tómase con frecuencia para aliviar a dor e a rixidez articular relacionada coa artrite, e tamén se demostrou clinicamente que ten un efecto positivo sobre a saúde do corazón, os ósos e o cerebro, así como para mellorar o estado da pel, o pelo e as uñas.

Características
---------------

É unha fonte de vitaminas A e D. Dependendo da súa calidade, o sabor e o olor varía desde un suave sabor similar ao das sardiñas até un intenso e molesto cheiro a peixe podre e aceite rancio. O aceite de fígado de bacallau de alta calidade é un líquido oleoso de cor amarela pálida pouco espeso.

Fíxose popular comercializar aceite de fígado de bacallau con esencia cítrica ou de menta para facelo máis apetecíbel. As persoas de idade que creceron en Asia, Europa e noutros lugares do mundo teñen a miúdo malos recordos da súa infancia relativos a tomar pola forza a *emulsión Scott*, unha popular marca rexistrada de aceite de fígado de bacallau en emulsión, até que se lanzou ao mercado a versión con sabor a laranxa.

Notas
-----

1. ↑  Cod liver oil, fish oil and Omega 3 Arquivado 02 de maio de 2015 en Wayback Machine. *(en inglés)*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Aceite de fígado de halibut
* Aceite de fígado de tiburón

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q748786
* AAT: 300380446
* BNCF: 24881
* BNF: 15024537z
* BRE: 3523216
* EBID: ID
* GEC: 0153783
* LCCN: sh85027638
* MAG: 2777298023

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ATC: D03AA
* CAS: 8001-69-2
* DrugBank: 11321
* MeSH: D003060
* MeSH: D10.212.302.380.360
* UNII: BBL281NWFG

 |
Un monopraza na carreira de montaña de Prescott, Inglaterra.
 Un fórmula competindo na subida ao Fito, Campionato Europeo de Montaña. 
**A carreira de montaña** é unha disciplina de automobilismo e motociclismo que se disputa sobre percorridos curtos de portos de montaña con pendentes elevadas. Cando a chegada está a unha altitude maior que a saída fálase dunha **subida** ou **ascenso** de **montaña**, mentres que cando a meta está por debaixo do inicio dise que a carreira é un **descenso** ou **baixada de montaña**. 

Do mesmo xeito que nos rallys, as carreiras teñen un formato contra o reloxo. Os pilotos saen separados entre si varios segundos, de xeito que o piloto se enfronta ao reloxo e non precisa adiantar rivais. Os percorridos, de entre 1 e 10 km de lonxitude, percórrense entre unha e catro veces segundo a normativa da carreira. 

A Federación Internacional do Automóbil organiza o Campionato Europeo de Montaña e en varios países europeos hai torneos nacionais e rexionais, en particular os alpinos. Algunhas carreiras de montaña formaron parte do Campionato Mundial de Resistencia. En Europa, este tipo de carreiras realízanse en superficies asfaltadas, mentres que nos Estados Unidos tamén se usan estradas de grava, como o Pikes Peak. 

A Real Federación Española de Automobilismo organiza o Campionato de España de Montaña, contando algunhas das súas citas tamén para campionatos internacionais. Pola súa banda, a Federación Galega de Automobilismo organiza o Campionato de Galicia de Montaña.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Rally
* Carreira de resistencia

Notas
-----



|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q820141
* EBID: ID
* LCCN: sh2009007009

 |
**Aida Carro Allegue**, nada o 11 de xuño de 1994 en Pontedeume, é unha remeira galega de traiñeira. Competiu a nivel profesional co club Donostia Arraun Lagunak da Liga Euskotren, a primeira división española de traiñeiras.

Traxectoria
-----------

Comezou a súa traxectoria no Club de Remo Ares no ano 2004, coma o seu irmán, o tamén remeiro Pedro Carro Allegue. Durante esa etapa competiu tanto en banco móbil como en banco fixo, obtendo Campionatos Autonómicos e medallas de Campionatos de España, destacando dous Campionatos de España de bateis en 2010 e 2012. Despois de oito anos no club, fichou polo Club de Remo San Felipe. Tras un parón, en 2016 volveu remar, competindo durante dous anos na Liga Galega Feminina de Traiñeiras co Club de Remo A Cabana. No ano 2018 fichou polo club Donostia Arraun Lagunak.

Durante tres tempadas compaxinou as competicións de bateis e trainerillas en Galicia coa Liga Euskotren no verán. Co club Donostia Arraun Lagunak obtivo dúas bandeiras na Liga Euskotren ademais dun segundo, un terceiro e un cuarto posto na Bandeira da Concha. Tamén foi adestradora de categorías bases no Club de Remo Ares e no Club de Remo de Narón. Recibiu distintos recoñecementos como o do colectivo Rampla, pola súa paixón dedicada ao remo. Está graduada en Matemáticas pola Universidade de Santiago de Compostela e ten formación pedagóxica.

Clubs
-----

| Club | País | Ano |
| --- | --- | --- |
| Club de Remo Ares | Galicia Galicia | 2004 - 2012 |
| Club de Remo San Felipe | Galicia Galicia | 2013 - 2014 |
| Club Remo A Cabana - Ferrol | Galicia Galicia | 2016 - 2017 |
| Donostia Arraun Lagunak | País Vasco País Vasco | 2018 - 2020 |
| Club de Remo Ares | Galicia Galicia | 2022 - presente |

Notas
-----

1. ↑  Elías, Carla (17 de xuño de 2018). "O soño de remar na Concha". *La Voz de Galicia*. Consultado o 16 de outubro de 2021.
2. ↑  "O colectivo Rampla outorga en Cedeira os premios Resilientes". *La Voz de Galicia*. 2 de abril de 2019. Consultado o 16 de outubro de 2021.
3. ↑  Izquierdo, Jabier; Azurmendi, Iker (2 de xullo de 2019). "El teorema de Aida". *noticiasdegipuzkoa.eus*. Consultado o 16 de outubro de 2021.
Aceite de noces de California.
O **aceite de noz**, ou de croucho, é un aceite extraído das noces da nogueira común (especie Juglans regia).

É un aceite comestible pero bastante caro, ten unha leve cor e un cheiro e sabor delicado. Xeralmente non se utiliza para fritir porque perde parte das súas propiedades distintivas. Adóitase utilizar en pratos fríos e en salsas para ensaladas. Ten propiedades antioxidantes. A maioría deste aceite prodúcese en Francia, pero tamén se fai en Australia, Nova Zelandia e California.

O aceite de noces é unha boa fonte dos ácidos graxos esenciais Omega-3.

Na arte
-------

Unha cunca de aceite de noz.
Durante o Renacemento este aceite usábase nas pinturas artísticas xa que se seca rapidamente e ademais permitía limpar os pinceis. Con todo o aceite de liño daba un mellor acabado á preparación das teas.

Tamén se utiliza no traballo da madeira que estea en contacto cos alimentos.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***aceite de noz*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Aceite de noz*** |

### Ligazóns externas

* Finishing with Walnut Oil and Beeswax *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1434098
* AAT: 300014310
* MAG: 2779924953

 |
| *Cercocebus atys* |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Case ameazada |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Primates |
| Suborde: | Haplorrhini |
| Infraorde: | Simiiformes |
| Familia: | Cercopithecidae |
| Xénero: | *Cercocebus* |
| Especie: | *C. atys* |

 |
| Nome binomial |
| *Cercocebus atys*(Audebert, 1797) |
| Distribución da especie.Distribución da especie. |

O ***Cercocebus atys*** é unha especie de primate catarrino da familia Cercopithecidae que habita as rexións ecuatoriais entre o Senegal e Ghana. A capa é gris escura ou negra, de aspecto sucio. Rolda os 8 kg de peso, con formas esveltas e con longas patas.

É unha especie arborícola, de hábitos diúrnos, móvese polas selvas primarias ou secundarias, os bosques de galería ou os mangleiros, en tropas numerosas, de até 100 individuos. É un omnívoro que prefire os froitos e sementes, pero aproveita outras clases de alimentos, como follas ou pequenos animais. É cazado con frecuencia para consumo humano nas rexións que habita, o que provocou a súa escaseza en moitas áreas, aínda que segue sendo abundante, sobre todo en Serra Leoa, Liberia e o oeste de Costa do Marfil.

Subespecies
-----------

Recoñécense dúas subespecies, tratadas a miúdo como subespecies de *Cercocebus torquatus*.

* *Cercocebus atys atys*
* *Cercocebus atys lunulatus*

Notas
-----

1. ↑  "Cercocebus atys". *Lista Vermella de especies ameazadas. Versión 2016.2* (en inglés). Unión Internacional para a Conservación da Natureza. 2016. Consultado o 22 de xullo de 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1365754
* EBID: ID
* MAG: 2776029244

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 133652
* EOL: 4453511
* GBIF: 7262035
* iNaturalist: 74162
* ITIS: 944200
* IUCN: 136933
* MSW: 12100427
* NCBI: 9531
* Species+: 4792

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D016665

 |
**Carlo Colombaioni**, nado preto de Ancona en 1933 e finado o 15 de maio de 2008 en Saint Chef (Francia), foi un pallaso (*clown* no argot) italiano. Era coñecido como *Figlio d'Arte*, e foi proclamado "O mellor clown do Mundo" no Festiclown de 2002.

Biografía
---------

Era o quinto de oito irmáns. Naceu nunha caravana preto de Ancona. Con 15 anos deixou o circo para iniciarse no teatro, pero acabaría por volver ao circo. No mundo circense estaba considerado 'demasiado moderno' para ser un *clown*, pois actuaba sen os traxes tradicionais destes e con nada de maquillaxe. Pasado certo tempo volveu ao teatro, onde seguiu ata a súa morte.

Vivía coa súa esposa, Catherine, e con Milo, o seu fillo. Era pai tamén de Naomi Colomabioni, filla dun matrimonio anterior.

Traxectoria profesional
-----------------------

Inspirado na comedia tradicional italiana e na commedia dell'arte, caracterizouse polo uso artístico da improvisación.

Colaborou con artistas como Federico Fellini (participou cos seus irmáns nas películas *La strada* e *I Vitelloni*), Jerzy Grotowski, Dario Fo, Ana Magnani, Totò, Jango Edwards ou Leo Bassi

Durante máis de 30 anos actuou co seu cuñado Alberto Vitali baixo o nome de *I Colombaioni*. Após o falecemento de Vitali, creou un espectáculo en solitario, *Carlo presenta Carlo*, onde amosaba unha comparativa sobre a evolución da arte *clown* a través de *gags* e *sketches* sobre asuntos tan dispares como a guerra, a igrexa, Pinocchio ou os malabarismos.

Participou na III e VI edicións do Festival Internacional de Clown de Madrid, onde impartiu cursos. Tamén participou en varias edicións do Festiclown en colaboración co galego Iván Prado.

Logo da súa morte, o Festival Trapezi gardoulle 'un minuto de risa'. Carlo pedíralle a Jango Edwards que organizase unha gran festa cando morrese, o que aconteceu en 2008 coa organización en Vigo do Mundoclown - Memorial Carlo Colombaioni.

Notas
-----

1. ↑  "Deux vrais clowns sans nez rouge : Les Colombaioni de retour à Paris", Jean-Pierre Thiollet, *Le Quotidien de Paris*, 22/09/1981
**Adam Stanisław Papée**, nado en Lviv o 21 de xullo de 1895 e finado en Bydgoszcz o 6 de marzo de 1990, foi un tirador de esgrima polaco, gañador de dúas medallas olímpicas.

Traxectoria
-----------

Educado en Cracovia, uniuse ás Lexións Polacas en 1914 ao comezo da primeira guerra mundial, ferido na batalla de Konary (1915) recibiu dúas veces a Cruz ao Valor. Despois da guerra estudou económicas e dereito (1918-1923). Papée foi un dos pioneiros da esgrima en Polonia, un dos fundadores da Asociación de Esgrima Polaca en 1922, e o seu presidente entre 1926 e 1930. Foi catro veces campión nacional polaco de sabre (1926, 1927, 1929 e 1932) e estivo en catro olimpiadas entre 1924 e 1936 logrando dúas medallas de bronce en sabre por equipos nos Xogos Olímpicos de 1928 e 1936. Foi tamén xuíz de esgrima desde 1923 (internacional desde 1930). Durante a segunda guerra mundial loitou na Insurrección de Varsovia (1944). Despois da guerra participou na reconstrución do tecido deportivo polaco, foi o primeiro vicepresidente da reconstruída Federación Polaca de Esgrima (1945) de retirarse da alta competición foi adestrador de varios clubs e publicou dous libros de memorias: *Na planszach czterech olimpiad*  en 1957 e *Na białą broń* en 1987.

Notas
-----

1. ↑  "Adam Papée Olympic Results". *sports-reference.com*. Arquivado dende o orixinal o 30 de xaneiro de 2012. Consultado o 2010-03-27.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Perfil na web do Comité Olímpico Polaco *(en polaco)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2602354
* WorldCat
* VIAF: 41147553246453800007
* NKC: js2016927032
* Sports Reference: adam-papee-1

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Adosinda.
Tumba de Silo e Adosinda.
**Adosinda**, finada despois do 785, foi raíña consorte da Galiza altomedieval polo seu matrimonio co rei (*princeps*) Silo.

Traxectoria
-----------

Foi filla de Afonso I o Católico e da raíña Ermesinda, e irmá de Froila I e medio irmá do rei Mauregato. Por parte paterna era neta do duque Pedro de Cantabria, e por parte materna era neta de Paio de Asturias e da súa muller Gaudiosa.

Trala morte do seu irmán, o rei Fruela I, permaneceu na corte baixo a protección do rei Aurelio, e mandou ao seu sobriño Afonso ao mosteiro de San Xulián de Samos para darlle protección e formación. Na corte asturiana coñeceu a Silo, un nobre galego co que casou. Trala morte de Aurelio no ano 774, Silo pasou a ser , pasó a ser rei de Asturias.

Ao morrer Silo no ano 783 sen deixaren descendencia, Adosinda interveu para que o sucesor do rei fose o seu sobriño Alfonso, o fillo de Fruela. Porén, o trono foi tomado polo medio irmán de Adosinda, Mauregato, quen expulsou a Afonso, o cal se refuxiou en Álava.

Xa que Adosinda apoiara a Afonso, a súa posición na corte fíxose insegura, polo que ingresou no mosteiro de San Xoán de Santianes de Pravia (Pravia). Entrou como relixiosa o 26 de novembro do ano 783 ou 785 segundo o cronista Ambrosio de Morales, en presenza do abade Fidel e de Beato e Eterio, estes dous coñecidos pola controversia que mantiveron co arcebispo de Toledo Elipando de Toledo. Este mosteiro fora mandado construír por Silo, e nel foron enterrados o rei e mais a súa esposa.

Notas
-----

1. ↑  Álvarez Palenzuela, V. A.: *Historia de España de la Edad Media*. Capítulo 5, páx 97.
2. ↑  Quadrado, J. M.: *Recuerdos y bellezas de España: Asturias*, páx. 45.
3. ↑  Del Arco y Garay, Ricardo (1954): *Sepulcros de la Casa Real de Castilla*. Madrid: Instituto Jerónimo Zurita - CSIC. Páx. 133.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Dacosta Martínez, Arsenio F. (1992): "Notas sobre las crónicas ovetenses del siglo IX: Pelayo y el sistema sucesorio en el caudillaje asturiano", en *Studia historica. Historia medieval* nº 10, páx. 9-46. Salamanca, Ediciones Universidad de Salamanca. Departamento de Historia Medieval, Moderna y Contemporánea.
* Flórez, Enrique (1770): *Memorias de las Reinas Católicas. Historia genealógica de la Casa real de Castilla y de León. Tomo I*.
* Solé, José María (2007): *Apodos de los reyes de España*. La Esfera de los Libros S.L.

### Ligazóns externas

* «Adosinda, la valiente y bella nieta de Don Pelayo», artigo de Juan Antonio Cebrián, en *El Mundo*.
**Cobra Starship** é unha banda estadounidense de dance-punk creada polo antigo baixista e vocalista de Midtown Gabe Saporta no ano 2003 en Nova York. Despois de compoñer e gravar o seu álbum de estrea, *While the City Sleeps, We Rule the Streets*, como un proxecto en solitario, Saporta uniuse ao guitarrista Ryland Blackinton, o baixista Alex Suarez, o batería Nate Novarro e o teclista Victoria Asher.

A banda publicou o seu primeiro traballo no ano 2006, e este contiña o sinxelo "Snakes on a Plane (Bring It)". No 2007 apareceu *¡Viva la Cobra!*, o primeiro disco coa formación completa. *Hot Mess* lanzouse no ano 2009, conseguindo éxito comercial grazas ao seu sinxelo "Good Girls Go Bad". O cuarto disco do grupo, *Night Shades*, foi editado o 29 de agosto do 2009 e contiña o sinxelo "You Make Me Feel...".

Discografía
-----------

* *While the City Sleeps, We Rule the Streets* - 2006
* *¡Viva la Cobra!* - 2007
* *Hot Mess* - 2009
* *Night Shades* - 2011

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q524822
* WorldCat
* VIAF: 172922007
* AllMusic: mn0000981156
* BIBSYS: 14031554
* BNF: 15122230d
* Discogs: 810616
* Europeana: ID
* Genius: Cobra-starship
* GND: 10341165-3
* IMDb: nm2429974
* ISNI: 0000 0001 0661 4167
* LCCN: no2006100749
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0097147
* Songkick: 296824
* SUDOC: 162051743

 |
Cobalamina. O ligando superior axial está indicado como R.
A **cobalamina** ou vitamina B12 é unha vitamina hidrosoluble. Posúe un grupo prostético, que contén cobalto, con enlaces semellantes aos do ferro coa hemoglobina.

A cobalamina ten funcións metabólicas e actúa como coenzima aceptora de hidróxeno. Contribúe a reducir os ribonucleótidos a desoxirribonucleótidos, fundamental na replicación do ADN. Por mor destas funcións, intervén no crecemento e na maduración de eritrocitos.

A vitamina B12 está presente en moitos alimentos vexetais. Para a súa absorción é preciso a síntese de factor intrínseco, producido nas paredes do estómago. Unha vez unida ao factor, absórbese no íleo terminal.

O seu déficit ocasiona anomalías hematolóxicas, coma anemia macrocítica ou anemia perniciosa. A falla prolongada desta vitamina causa alteracións do tecido nervioso, especialmente nos cordóns posteriores da medula e nos cordóns lateais. Estas dexeneracións poden causar a perda da sensibilidade periférica ou incluso parálise.

O ligando axial superior do ión cobalto da cobalamina pode variar, o que orixina as seguintes substancias:

* Cianocobalamina (na que R = -CN), forma manufacturada non natural, usada como medicamento
* Hidroxocobalamina (R = -OH)
* Metilcobalamina (R = -Me), que é unha forma activa da vitamina B12
* Adenosilcobalamina (R = -Ado), que tamén é unha forma activa da vitamina B12.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Factor intrínseco
* Transcobalamina

### Bibliografía

* *Tratado de Fisiología Médica*. Guyton. Undécima edición. ISBN 84-8174-926-5 *(en castelán)*

| * v
* c
* e
Vitaminas |
| --- |
| Liposolubles | 
* Retinol (**A**)
* Calciferol (**D:** D2, D3)
* Tocoferol (**E**)
* Filoquinona (**K**)

 |
| Hidrosolubles | 
* Tiamina (**B1**)
* Riboflavina (**B2**)
* Niacina (**B3**)
* Ácido pantoténico (**B5**)
* Piridoxina (**B6**)
* Biotina (**B7**)
* Ácido fólico (**B9**)
* Cobalamina (**B12**)
* Ácido ascórbico (**C**)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q187706
* BNCF: 40169
* BNF: 11962598h
* EBID: ID
* GEC: 0518951
* GND: 4140950-4
* LCCN: sh85143970
* MAG: 2779750884
* PSH: 6241

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ATC: B03BA
* MedlinePlus: 002403
* PubChem: 184933

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Abbas.

**Abbas I** (ʽAbbās I Hilmi, ou عباس الأول), nado en 1813 en Yidda e morto en 1854 en Banha, foi wali de Exipto e o Sudán entre 1848 e 1854 por mandato do Imperio Otomán. Era fillo de Toussoun Pacha e, por tanto, tamén membro da familia de Mehemet Ali, fundador do Exipto moderno.

Traxectoria
-----------

Na súa mocidade loitou en Siria baixo mando de Ibrahim Pasha, seu tío. Grazas aos británicos, sucedeu a este en novembro de 1848, converténdose en gobernador de Exipto. Opúxose ás reformas modernistas dos seus predecesores, expulsando aos conselleiros europeos, eliminando monopolios comerciais, fechando fábricas e escolas, e reducindo o exército exipcio a 9 000 homes. Foi considerado como un hombe escuro, reaccionario e taciturno, case nunca saía do seu pazo.

Wilhelm Griesinger foi o seu médico durante a súa estancia en Exipto en 1850.

O seu mandato foi de consolidación das reformas ao estilo occidental iniciadas por seu avó (Muhammad Alī), xa fosen descontinuadas ou descuidadas. Aínda que xeralmente desconfiaba dos estranxeiros, permitiu aos británicos construír unha vía férrea entre Alexandría e O Cairo en 1851.

Os ingleses en troques, axudáronlle nas súas leas cos xefes supremos otománs, aos que non obstante Abbas I axudou enviando tropas para loitar na Guerra de Crimea (1853). Foi asasinado por dous escravos no seu pazo de Banhā.

Foi sucedido polo seu tío, Said Pasha.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q305882
* WorldCat
* VIAF: 88533334
* BMT: 209867
* EBID: ID
* EGAXA: vtls001994987
* FAST: 1937279
* GEC: 0000085
* ISNI: 0000 0000 8399 1954
* LCCN: no2009078830
* NLA: 49782424
* SUDOC: 191464740

 |
A **administración descentralizada** (en grego *αποκεντρωμένη διοίκηση*, *apokendroméni diíkisi*, "**diocese descentralizada**") é un grao da división administrativa de Grecia establecido en 2011, ao entrar en vigor o plan Calícrates. Grecia divídese en sete administracións descentralizadas que están encargadas de aplicar as políticas gobernamentais a nivel local e están conformadas polo territorio de entre unha e tres periferias.

O presidente (γενικός γραμματέας, «secretario xeral») é elixido polo Goberno central e actúa baixo as súas ordes. Cada administración posúe ademais un consello, que representa as respectivas periferias e municipios, pero é de carácter unicamente consultivo e, polo tanto, non pode tomar decisións.

A Constitución de Grecia estipula unha serie de competencias que permanecerán baixo control do Goberno central e que eran aplicadas a nivel local polas antigas periferias. Co plan Calícrates, as periferias asumiron as competencias das antigas prefecturas e convertéronse en organismos autónomos, polo que se decidiu crear unha nova división administrativa baixo o control directo do Goberno central.

|
|  |
Administracións descentralizadas|  | Administración descentralizada | Sede | Periferias | Mapa |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Ática** | Atenas | Ática |  |
|  | **Macedonia-Tracia** | Tesalónica | Macedonia Central, Macedonia Oriental e Tracia |
|  | **Epiro-Macedonia Occidental** | Ioannina | Epiro, Macedonia Occidental |
|  | **Tesalia-Grecia Central** | Lárisa | Tesalia, Grecia Central |
|  | **Peloponeso, Grecia Occidental e Xónico** | Patras | Peloponeso, Grecia Occidental, Illas Xónicas |
|  | **Exeo** | O Pireo | Exeo Setentrional, Exeo Meridional |
|
|  | **Creta** | Heraclión | Creta |
| Fonte: Creación das administracións descentralizadasArquivado 03 de xullo de 2014 en Wayback Machine. - Ministerio grego de Interior |