recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Carta náutica de 1976 de Porto Rico.
Unha **carta náutica** é unha representación a escala de augas navegábeis e rexións terrestres adxuntas. Son instrumentos esenciais para a navegación náutica.

*Carta Esférica de la Costa de Galicia y Portugal*, 1846.

Características
---------------

Normalmente indica as profundidades da auga e as alturas do terreo, natureza do fondo, detalles da costa incluíndo portos, perigos para a navegación, localización de luces e outras axudas diversas. Tradicionalmente as cartas de navegación estaban imprimidas en papel pero de maneira recente desenvolvéronse aplicacións informáticas que permiten o almacenamento e tratamento de cartas náuticas con ordenadores.

Á hora de interpretala, cómpre ter en conta que representar unha esfera nunha superficie plana ten como consecuencia que haxa certa deformación da realidade, xa que a esfera non pode desenvolverse de forma exacta no plano.

### Escala

Cando se fala de escala, estase a falar da relación entre o representado e a realidade. Así, por exemplo, unha escala de 1/10.000 quere dicir que calquera distancia é 10.000 veces maior que a representación que hai na carta; se a escala é 1/2 a área representada é a metade que a real.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Carta náutica***  |

### Ligazóns externas

* Colección de cartas náuticas dixitalizadas Biblioteca Digital Hispánica, Biblioteca Nacional de España.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q728502
* AAT: 300028325
* BNCF: 29129
* BNE: XX524637
* BNF: 11959623c
* EBID: ID
* GND: 4180642-6
* JSTOR: nautical-charts
* LCCN: sh85090331
* MAG: 144462659
* NDL: 00564696

 |
Lewis (esquerda) e Clark (dereita).
A **expedición de Lewis e Clark**, foi a primeira expedición americana que cruzou o que hoxe é a porción oeste dos Estados Unidos, saíndo en maio de 1804, preto de St. Louis, e continuando o seu camiño cara ó oeste até a costa do Pacífico.

Lewis e Clark no anverso e no reverso, respecticamente, do dólar conmemorativo da Exposición de Lewis e Clark de Oregón, en 1905.
A expedición foi encargada polo Presidente Thomas Jefferson pouco despois da Compra de Luisiana en 1803, e estaba composta por un grupo escollido de voluntarios do exército baixo o mando do comandante Meriwether Lewis e o seu amigo o Tenente William Clark. A súa expedición durou dende maio de 1804 até setembro de 1806. O principal obxectivo era explorar e mapear o novo territorio conquistado, atopar unha ruta práctica a través da metade oeste do continente e estabelecer a presenza americana no territorio antes de que os británicos ou outras potencias europeas puideran reclamala.

Os obxectivos secundarios da campaña foron científicos e económicos: estudar as plantas da área, a vida salvaxe e a xeoloxía, e estabelecer relacións comerciais coas tribos nativas. Con mapas, bosquexos e diarios, a expedición retornou até St. Louis para informar dos seus descubrimentos a Jefferson.

Exploración previa da costa do Pacífico por europeos
----------------------------------------------------

Percorrido da expedición.
A expedición de Lewis e Clark fora precedida máis dunha década antes por unha expedición británica (canadense), dirixida polo explorador *sir* Alexander MacKenzie en xullo de 1793, que foi a primeira que completou, por persoas non indíxenas, o primeiro cruzamento do subcontinente norteamericano máis ao norte de México.

Notas
-----

1. ↑  Woodger, Toropov, 2009 p.150
2. ↑  Ambrose, 1996, Chap. VI

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Expedición de Lewis e Clark***  |

### Outros artigos

* Sacagawea
* Dólar de ouro da Exposición de Lewis e Clark
* Dólar de prata do bicentenario de Lewis e Clark

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q505802
* WorldCat
* VIAF: 134541263
* BNF: 12099542s
* EBID: ID
* GND: 4167503-4
* LCCN: n84018492
* NKC: ko2017967059
* NLA: 60664008
* SNAC: w6vn52cs
* SUDOC: 027303160

 |
A **entoación** é a melodía executada acompañando á secuencia de fonemas e sílabas que constitúe un enunciado pronunciado nun determinado acto de fala. A entoación incorpora no enunciado un novo significado independente da secuencia de fonemas. Se se cotexan estas dúas secuencias observarase que a entoación é tamén un signo que se expresa mediante a curva melódica e cun significado consistente na modalidade asignada ó enunciado: *Ela vén da praia de Coroso / Ela vén da praia de Coroso?*

Todo enunciado móstrase cunha determinada melodía, que en parte está determinada por factores fisiolóxicos e psíquicos. Articulatoriamente, compréndese que, ó comezar a falar, a posta en tensión das cordas vocais produza unha elevación máis ou menos rápida do ton, e que o concluí-la emisión, o relaxamento das cordas vocais orixine o descenso tonal. Esta relación natural entre o ton e as emocións aprovéitase na práctica da lingua utilizando o ascenso do ton para esperta-lo interese do interlocutor. De aí provén que o ascenso tonal caracterice os enunciados non conclusos ou ás preguntas. En cambio o descenso do ton acompaña ó enunciado aseverativo, xa que é innecesaria a imprecación á atención do oínte.

Toda curva melódica, desde o silencio previo á emisión da fala ata a pausa final, móvese entre tres niveis, discernibles polo seu mutuo contraste: o grave, o medio e o agudo. Ó comezo as cordas vocais póñense en tensión: o ton ascende e, con certas oscilacións, mantense nunha liña media bastante uniforme. Ó final, en torno á última sílaba acentuada, o ton presenta un cambio de dirección: cara ós graves (se as cordas vocais se distenden) ou cara ós agudos (cando as cordas se poñen máis tensas).

A nivel lingüístico a entoación realiza as seguintes funcións:

* **Función distintiva**: É aquela que diferencia enunciados dependendo do tonema final: entoación enunciativa (tonema descendente), entoación interrogativa (tonema ascendente)
* **Función integradora**: Integra palabras para formar unha oración.
* **Función delimitadora**: A entoación delimita enunciados e segmenta o discurso en unidades por motivos físicos ou lingüísticos.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Acento prosódico
* Prosodia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5576720
* BNCF: 66816
* BRE: 2015289
* EBID: ID
* GEC: 0103132
* GND: 4129204-2
* LCCN: sh85067605

 |


---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre lingüística é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Mapa da expedición de Burke e Wills
A **expedición de Burke e Wills** foi unha expedición de exploración organizada en Australia pola Royal Society of Victoria en 1860-1861. Estaba formada por 19 homes dirixidos por Robert O'Hara Burke e William John Wills, e tiña como obxectivo cruzar por terra o continente australiano desde Melbourne, no sur, até o golfo de Carpentaria, no norte, a unha distancia de ao redor de 3 250 km.

Nese momento, a maior parte do interior de Australia non fora explorado por persoas non indíxenas e era descoñecido para os colonos europeos.

A expedición partiu de Melbourne en inverno. O mal tempo, os camiños en mal estado e os carromatos avariados causaron que ao principio progresaran lentamente. Despois de dividir o grupo en Menindee, ás beiras do río Darling, Burke fixo un bo progreso, chegando ao río Cooper (*Cooper Creek*) a principios do verán. 

A expedición estableceu un campamento cun almacén e un agocho de víveres no río Cooper, e Burke, Wills e outros dous homes avanzaron cara a costa norte (aínda que os pantanos próximos a ela lles impediron chegar á mesma liña costeira setentrional).

A viaxe de regreso estivo chea de demoras, moi afectada polas chuvias monzónicas e, cando chegaron ao depósito no río Cooper, descubriron que fora abandonado só unhas horas antes. Burke e Wills morreron aproximadamente o 30 de xuño de 1861, a causa dunha deficiencia de tiamina provocada polo consumo dun *nardoo* mal preparado (o *nardoo*, ou *ngardu* era o esporocarpo do fento *Marsilea drummondii*, que era comido polos aborixes).

Enviáronse varias expedicións de socorro, todas elas realizando novos achados xeográficos. En total, sete homes perderon a vida, e só un home, o soldado irlandés John King, cruzou o continente coa expedición e regresou vivo a Melbourne.

Notas
-----

1. ↑  "Burke & Wills Web – online digital archive". burkeandwills.net.au. 3 de agosto de 2010. Arquivado dende o orixinal o 29 de xaneiro de 2011. Consultado o 26 de febreiro de 2021.
2. ↑  Watt, Bruce (2009): *Managing the land – Toxic Plants*, Pro Grazier, Winter, MLA.
3. ↑  Chaffey, Calder (June 2002). "A Fern which Changed Australian History". *Australian Plants Online*. Association of Societies for Growing Australian Plants. Arquivado dende o orixinal o 01 de febreiro de 2014. Consultado o 26 de febreiro de 2021.
4. ↑  Phoenix, Dave (2011). "Did Burke and Wills die because they ate nardoo?". State Library of Victoria: The Burke & Wills research gateway.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Expedición de Burke e Wills***  |

### Bibliografía

* Phoenix, Dave (2015): *Following Burke and Wills across Australia*. Clayton, Victoria, Australia: CSIRO Publishing. ISBN 978-1-4863-0158-4.
* Van der Kiste, John (2011): *William John Wills: Pioneer of the Australian outback*. Stroud: History Press. ISBN 978-0-7524-5855-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q589331
* WorldCat
* VIAF: 137461791
* LCCN: nb2006027032

 |
**Eugenio López Aydillo**, nado en Ourense en 1888 e finado en Oviedo o 8 de decembro de 1965, foi un xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Nado en Ourense, dende moi novo alternou os estudos co traballo xornalístico. En 1907 comezou a súa actividade con Solidaridad Gallega e posteriormente participou con Alfonso Alcalá Martín no proxecto de editar en Madrid o semanario *Galicia Española* en marzo de 1908, que finalmente non viu a luz; colaborou con xornais madrileños como *Heraldo de Madrid*, *La Iberia* e *El Gran Bufón*. Dirixiu o xornal *El Miño* e fundou e dirixiu o quincenario *Mi Tierra*. Participou no Manifesto de Ourense (1912) con Basilio Álvarez, José Rodríguez Pavón e Ramón Fernández Mato.

En 1913 trasladouse a Madrid para estudar Filosofía e Letras. En 1917 fíxose cargo da cátedra de Historia da Universidade de Valladolid. Seguiu colaborando na prensa converténdose en director de *Acción Gallega*, escribindo en *Vida Gallega*, *La Voz de Galicia*, *Estudios Gallegos*, *Suevia* e sendo correspondente de *Ideas*.

Durante a República participou no inicio da actividade xornalística de *El País*, colaborou en *Faro de Vigo* e *El Eco de Santiago* e impartiu a única das conferencias do ciclo de actividades que tiña prevista a Asociación de Escritores de Galicia o 16 de xullo de 1936.

Funcionario de Facenda, no franquismo foi xefe da Delegación de Facenda de Oviedo e colaborou en *La Región*.

Obra
----

Eugenio López Aydillo (1933).
* *Galicia ante la solidaridad*, 1907.
* *País de abanico. Teatro de ensueño*, 1912.
* *Las mejores poesías gallegas*, 1914.
* *Los grandes poetas gallegos. Valentín Lamas Carvajal* (en colaboración con José Palacios), 1925.
* *Los cancioneros gallegos portugueses como fuentes históricas. Con un glosario de voces del gallego arcaico*, 1923.
* *Presencia de Galicia en la historia de España*, 1950.

### Novela

* *En la masa de sangre*, 1918.

Notas
-----

1. ↑  8 de diciembre de 1965
2. ↑  *El Norte de Galicia*, 22-2-1908, p. 2.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Eugenio López Aydillo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Couceiro Freijomil, A. (1952). "LÓPEZ-AYDILLO, Eugenio". *Diccionario bio-bibliográfico de escritores* (en castelán) **II**. Santiago de Compostela: Bibliófilos Gallegos. p. 300.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12388175
* WorldCat
* VIAF: 61929283
* BAV: ADV10915118
* BNE: XX1346315
* Dialnet: 2410220
* ISNI: 0000 0000 8141 6921
* LCCN: n2010060842
* NTA: 203864530
* PTBNP: 85227
* SUDOC: 08020628X

 |
Unha **entidade local autónoma** é unha administración pública de carácter local inferior á do Concello, centrada nos intereses propios dun núcleo separado de poboación.

En Andalucía
------------

En Andalucía foron creadas sobre a base da Lei 7/1993, do 27 de xullo, Reguladora da Demarcación Municipal. As entidades locais autónomas que se cren ao amparo da mencionada lei, terán a condición e tratamento de entidades locais, igualmente gozarán de tal condición aquelas entidades creadas con anterioridade á aprobación desta Lei polo Parlamento de Andalucía, como as EATIM reguladas polo artigo 45 da Lei 7/1985, do 2 de abril, Reguladora das Bases do Réxime Local, salvo que os veciños en forma maioritaria e directa mostren a súa vontade contraria.

Os órganos de goberno nas entidades locais autónomas son a Xunta Veciñal e o Presidente ou Alcalde da entidade local autónoma. A Xunta Veciñal estará composta por un número de vogais que non poderá ser inferior a dous nin superior ao terzo do número de Concelleiros que integren o Concello. A distribución das vogalías realízase en función dos resultados das eleccións para o Concello na sección ou seccións constitutivas da entidade local autónoma. A Xunta Veciñal, composta polo presidente da entidade local e os vogais asume o goberno e a administración xeral da mesma, correspondéndolle especificamente as funcións recollidas na Lei 7/1993 de Demarcación Municipal de Andalucía que en definitiva son todas aquelas atribucións que correspondendo ao Pleno do Concello, lle sexan de aplicación por razón da súa competencia. A Alcaldía da entidade local autónoma preside e executa os acordos da Xunta Veciñal, representa á entidade local e dirixe o seu goberno e administración. Ademais exerce respecto daquela as funcións que a lexislación de réxime local atribúe ao Alcalde, en canto correspóndanse co ámbito da súa competencia.

As competencias das entidades locais autónomas divídense entre propias ou mínimas e delegadas. As competencias mínimas son a concesión de licenzas de obras menores; pavimentación, conservación e reparación de vías urbanas; iluminación pública; limpeza viaria; feiras e festas locais; abastos; funerarios; abastecemento domiciliario de auga potable; rede de sumidoiros; recollida de residuos; e control de alimentos e bebidas. As competencias delegadas son as que os Concellos deleguen nas Xuntas Veciñais de acordo coa súa capacidade e en atención á maior proximidade da xestión administrativa respecto dos cidadáns cando dita prestación áchese localizada no ámbito territorial da propia entidade.
Sopa coreana de pito con ginseng.
Polo con patacas.
A **carne de polo** ou **pito** é como se denomina ós tecidos musculares e órganos procedentes do polo. É moi frecuente atopalo en moitos pratos e preparacións da culinaria de todo o mundo. A súa carne considérase un alimento básico e é por esta razón pola que se inclúe no índice de prezos ao consumo.

Características do pito
-----------------------

Do polo consómense diferentes partes: as patas ou mans de pito, a crista, as ás (un dos pratos máis coñecidos son os *buffalo wings* estadounidenses), as pernas ou coxas de pito, a peituga e os miúdos (fígado, corazón ou moega). As partes das vísceras en moitos países son descartadas e non se inclúen na alimentación humana, aínda que, por exemplo, na cociña xaponesa emprégase ás veces no *yakitori.* Os ósos son aproveitados por regra xeral (no que se denomina carcasa, ou carapacho en Venezuela, do mesmo xeito que o pescozo) para a elaboración, xunto con diversas verduras de caldo de pito. Adóitase preparar á calor, a carne non se inxere crúa xa que pode posuír salmonela.

As ás e coxas son cortes moi aprezados. Pola súa banda, as patas son altamente ricas en coláxeno.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *pito*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Carne de polo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q864693
* BNF: 12556561c
* GND: 4160744-2
* LCCN: sh85023298
* NDL: 00565364
* NKC: ph552257

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: 0X8Q245Y7B

 |
**Eugenio Alau Comas**, nado en Oviedo en 1816 e finado en Valladolid o 4 de abril de 1886, foi un médico e político español.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Medicina na Escola de Barcelona (1837), doutorouse o 2 de outubro dese ano. Traballou no Hospital Militar de Barcelona. Foi reitor da Universidade de Valladolid (1862 e 1871). Pertenceu ao Partido Progresista, despois afiliouse ao Partido Constitucional e despois ingresou no Partido Liberal. No Sexenio Democrático foi nomeado gobernador civil de Pontevedra e o 23 de marzo de 1869 presidente da Deputación de Pontevedra. En marzo de 1870 foi nomeado gobernador civil de Sevilla, en xaneiro de 1871 de Córdoba e en novembro dese mesmo ano de Granada. En 1872 foi elixido deputado a Cortes polo distrito da Pobra de Trives. Na Restauración foi elixido senador pola provincia de Ourense (1881) e pola Universidade de Valladolid (1884).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía na Enciclopedia de Oviedo
* Ficha no Congreso dos Deputados
* Ficha no Senado

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Vicente Lobit** |  **Presidente da Deputación de Pontevedra** 1869 | Sucesor:**Baltasar Genme Fuentes** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12388172
* DBE: eugenio-alau-comas

 |
Macizo e fosa tectónica (imaxe do USGS)
Unha **fosa tectónica** ou ***graben*** é unha longa depresión limitada en ambos lados por fallas paralelas levantadas (*horst*) entre as cales o terreo se afundiu por efecto de forzas internas.

A pesar de que constitúen ás veces o val por onde transcorre un río (como o Rin entre Basilea e Maguncia), as fosas tectónicas nada deben aos axentes exteriores da erosión. As fallas marcan os límites laterais do afundimento do terreo. Este pode prolongarse durante centos e incluso miles de quilómetros, como no Gran Val do Rift, onde se encontran os Grandes Lagos de África, e que se estende desde Mozambique até os montes Tauro (Turquía); a parte de África que queda ao leste desa fractura está en vías de separarse do continente e esa separación é a que produce o afundimento da codia e a formación dunha fosa que acabará por converterse nun brazo de mar, como ocorreu anteriormente na fosa do mar Vermello e do golfo de Adén.

Véxase tamén
------------

* Fosa abisal
* Rift

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Fosa tectónica*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q192810
* EBID: ID
* GEC: 0232813
* LCCN: sh85056150
* MAG: 166839181
* NDL: 00573015

 |
| Cedro do Atlas |
| --- |
| Cedros do Atlas en Marrocos |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Pinophyta |
| Clase: | Pinopsida |
| Orde: | Pinales |
| Familia: | Pinaceae |
| Xénero: | ***Cedrus*** |
| Especie: | ***Cedrus libani*** |

 |
| Nome trinomial |
| *Cedrus libani*  var. *atlantica*(Endl.) Hook.f. |

Cedro do Atlas
Piñas do cedro do Atlas
O **cedro do Atlas** ou **piñeiro de Marrocos** (***Cedrus libani*** **var.** ***atlantica***, antes *Cedrus atlantica*) é unha variante do cedro orixinaria do norte de África, existente sobre todo en Alxeria e Marrocos. Os lugares onde máis abunda son en Aures, a Kabylia, o Rif e, evidentemente, a cordilleira do Atlas.

En Galicia é empregada como árbore ornamental.

É unha árbore de grande tamaño e moi lonxeva. Pode chegar aos 40 m de altura e vivir 1.000 anos. Presenta porte piramidal, con pólas ascendentes e cortiza gris clara, pouco fendida. As acículas son de corte cuadrangular, verdes ou azuladas, de 0,8 a 3 cm de lonxitude e co ápice agudo. Inflorescencias masculinas de cor amarela verdosa e femininas de tonalidade verde esbrancuxada, florecen entre outubro e novembro. Piñas erectas, cilíndricas, co vértice aplanado, de 5 a 10 cm de lonxitude e de cor verdosa, que chegan a ser castañas na madureza.

É o máis resistente de todos os cedros e proporciona unha boa madeira, moi resistente á putrefacción, moi aromática, e cun cheiro que afasta os insectos. O aceite natural aromático ten propiedades antisépticas e era empregado polos antigos exipcios no proceso de embalsamamento.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q623489
* AAT: 300343678
* EBID: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 131097
* APNI: 120991
* EOL: 1033602
* EPPO: CEUAT
* EUNIS: 150646
* FoC: 200005267
* GBIF: 5284702
* iNaturalist: 136234
* IPNI: 50881822-1
* IUCN: 42303
* NBN: NHMSYS0000457001
* NCBI: 123597
* PalDat: Cedrus\_atlantica
* PlantList: kew-2707315
* POWO: ID
* PPoE: ID
* Soortenregister: 181120
* TAXREF: 89452
* Tela Botanica: 14937
* Tropicos: 24900843
* uBio: 4958966
* WCSPF: 382686

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: 4B543E09LZ

 |
As **fosfatases** son encimas que quitan un grupo fosfato do seu substrato ao hidrolizar os monoésteres de ácido fosfórico dando lugar a un ión fosfato libre e unha molécula cun grupo hidroxilo libre (desfosforilación). Esta acción é a oposta á realizada polas fosforilases e quinases, as cales unen grupos fosfatos aos seus substratos utilizando moléculas enerxéticas como o ATP.

Unha fosfatase común en moitos organismos é a fosfatase alcalina. Outro gran grupo de proteínas presentes en arqueas, bacterias, e eucariotas mostran actividades de deoxirribonucleótido e ribonucleótido fosfatase ou de pirofosfatase, que catalizan a descomposición de dNTP/NTP en dNDP/NDP e un ión fosfato libre ou dNMP/NMP e un ión pirofosfato libre. Outras afectan a lípidos.

O outro gran grupo de fosfatases é o das proteína fosfatases, que quitan un grupo fosfato dun residuo de aminoácido fosforilado da proteína substrato. A fosforilación de proteínas é unha modificación postraducional común das proteínas, catalizada por proteínas quinases, mentres que as proteínas fosfatases inverten o efecto.

Notas
-----

1. ↑  "fosfatase". *TERGAL*. Consultado o 05/07/2022.
2. ↑  Davies O, Mendes P, Smallbone K, Malys N (2012). "Characterisation of multiple substrate-specific (d)ITP/(d)XTPase and modelling of deaminated purine nucleotide metabolism". *BMB Reports* **45** (4): 259–64. PMID 22531138. doi:10.5483/BMBRep.2012.45.4.259.
3. ↑  Martin, S. S. and Senior, H. E. (1980). "Membrane adenosine triphosphatase activities in rat pancreas". *Biochim. Biophys. Acta* **602**: 401–418. PMID 6252965. doi:10.1016/0005-2736(80)90320-x.
4. ↑  Riley, M. V. and Peters, M. I. (1981). "The localization of the anion-sensitive ATPase activity in corneal endothelium". *Biochim. Biophys. Acta* **644**: 251–256. PMID 6114746. doi:10.1016/0005-2736(81)90382-5.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Phosphatases *Medical Subject Headings* (MeSH) na Biblioteca Nacional de Medicina dos EUA.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q422476
* BNCF: 33301
* EBID: ID
* GEC: 0109962
* JSTOR: phosphatases
* MAG: 178666793

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* EC: 3.1.3.-
* MeSH: D010744
* MeSH: D08.811.277.352.650

 |
Captura de movemento dos dedos de dous pianistas tocando o mesmo tema.
A **captura de movemento** é un proceso de gravación do movemento de obxectos ou persoas. É empregado en aplicacións militares, entretemento, deportes, medicina, enxeñaría informática e robótica. Na rodaxe de filmes e na creación de videoxogos refírese á gravación de accións ou actores humanos, e usando esta información pódense animar por ordenador personaxes dixitais en 2D ou 3D.

Nas sesións de captura de movemento, as accións dun ou varios actores son recollidas moitas veces por segundo, e as primeiras técnicas usaban imaxes de varias cámaras para calcular posicións en 3D. Estes datos de animación son posteriormente mapeados nun modelo 3D de xeito que o modelo executa as mesmas accións que o actor.

Notas
-----

1. ↑  David Noonan, Peter Mountney, Daniel Elson, Ara Darzi and Guang-Zhong Yang. A Stereoscopic Fibroscope for Camera Motion and 3D Depth Recovery During Minimally Invasive Surgery. In proc ICRA 2009 , pp. 4463-4468. <>

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Animación
* Fotogrametría
* Stop motion

### Ligazóns externas

* Deakin Motion.Lab
* Mocapone

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q676252
* GEC: 0521154
* MAG: 48007421

 |
**Obxectivos de Control para a información e Tecnoloxías relacionadas** (**COBIT**, en inglés: **Control Objectives for Information and related Technology**) é un conxunto de mellores prácticas para o manexo de información creado pola Asociación para a Auditoría e Control de Sistemas de Información,(ISACA, en inglés: Information Systems Audit and Control Association), e o Instituto de Administración das Tecnoloxías da Información (ITGI, en inglés: IT Governance Institute) en 1992.

Edicións
--------

A primeira edición foi publicada en 1996; a segunda edición en 1998; a terceira edición en 2000 (a edición on-line estivo dispoñible en 2003); e a cuarta edición en decembro de 2005, e a versión 4.1 está dispoñible desde maio de 2007.
Na súa cuarta edición, COBIT ten 34 obxectivos de alto nivel que cobren 318 obxectivos de control (específicos ou detallados) clasificados en catro dominios: Planificación e Organización, Adquisición e Posta en funcionamento, Entrega e Soporte, e, Supervisión e Avaliación. En inglés: Plan and Organize, Acquire and Implement, Deliver and Support, and Monitor and Evaluate.

Misión
------

A misión de COBIT é "investigar, desenvolver, publicar e promocionar un conxunto de obxectivos de control xeralmente aceptados para as tecnoloxías da información que sexan autorizados (dados por alguén con autoridade), actualizados, e internacionais para o uso do día a día dos xestores de negocios (tamén directivos) e auditores." Xestores, auditores, e usuarios benefícianse do desenvolvemento de COBIT porque lles axuda a entender os seus Sistemas de Información (ou tecnoloxías da información) e decidir o nivel de seguridade e control que é necesario para protexer os activos das súas compañías mediante o desenvolvemento dun modelo de administración das tecnoloxías da información.

Val IT
------

Recentemente, ISACA publicou Val IT, que relaciona os procesos de COBIT cos procesos da xerencia maior requiridos para conseguir un bo valor dos investimentos en tecnoloxías da información.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* ISACA
* COBIT Brochure
* Val IT

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q544025
* GND: 7544194-9
* LCCN: sh2008005383
* MAG: 2776723946

 |
Chicane do autódromo de Imola.
Unha chicane na vía pública, nunha zona residencial.
Unha **chicane** é unha serie de curvas apertadas e normalmente en forma de S, ou ben dúas curvas, unha ao principio e outra ao final dunha pequena recta, que se usa en circuítos de competición co propósito de frear o tráfico. Normalmente estas curvas colócanse ao final das rectas principais, o que fai que estes lugares sexan importantes puntos de adiantamento.

Criticouse á FIA por inserir chicanes en puntos críticos de certos circuítos, argumentando que se perde a esencia de certos circuítos míticos como son Le Mans, Spa ou Monza.

Algúns circuítos presentan chicanes "opcionais". Mentres que en categorías superiores úsanse, en categorías máis lentas pódese evitar a chicane, debido a que os automóbiles non son capaces de conseguir as elevadas velocidades que farían necesario o seu uso.

O termo úsase tamén noutro tipo de carreiras, por exemplo o bobsleigh, á hora de indicar características similares no trazado.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Chicane***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q74231
* MAG: 2780800114

 |
**CNBC Asia** é unha canle de información financeira filial da NBC Universal, constitúe o servizo para Asia e Oceanía da Consumer News and Business Channel (CNBC). Os seus programas preséntanse desde Singapur e Sidney e conta con oficinas en Toquio e Hong Kong.

Historia
--------

A canle lanzouse o 1 de xaneiro de 1994 como canle irmá da NBC Asia e con sede en Hong Kong, durante os primeiros anos tiña poucos programas orixinais, ou ben eran versións dos da CNBC, como *The Money Wheel* ou eran directamente programas da CNBC ou CNBC Europe en directo ou en redifusión. O 1 de xuño de 1997 a NBC e Dow Jones & Company anunciaron a fusión das súas canles de noticias financeiras, o que resultou na unión en febreiro de 1998 da CNBC Asia con Asia Business News (ABN) con sede en Singapur co nome de **CNBC Asia Business News** pero aos poucos meses volveu ao nome de CNBC Asia. A canle resultado da fusión tiña unha maioría de programas e persoal procedente da ABN. En 1998 engadiu á súa programación *CNBC Sports* nas tardes das fins de semana e episodios de *The Tonight Show with Jay Leno* e *Late Night with Conan O'Brien* e estableceu programas rexionais. O 31 de decembro de 2005 a NBC volveu a controlar totalmente a canle. Parte da súa programación emítea en directo a CNBC World e algún programa tamén pola madrugada na CNBC Europe.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Faldra.
Contrafortes das Montañas Rochosas preto de Denver, Colorado
As **fadras**, **abas** ou **pés**, son xeograficamente definidas como aumentos graduaies da elevación na base dunha cordilleira, un outeiro máis alto, ou unha zona de terreo alto. 

Frecuentemente os contrafortes consisten en abanos aluviaiss e mesetas diseccionadas.

Son unha zona de transición entre as chairas e os outeiros de relevos baixos e as [montaña]]s, outeiros e terras altas máis altas adxacentes.

Descrición
----------

Os montes bordean principalmente montañas, especialmente as que se chegan a través de dorsais baixas que aumentan de tamaño cada vez máis preto da montaña, pero tamén pode bordear terras altas e outeiros máis altos.

Sinónimos
---------

Outra palabra para unha rexión de faldras e contrafortes é, como quedou dito, "pé do monte" en linguas románicas. A rexión italiana de Piemonte ("pé de monte") atópase nos contrafortes dos Alpes, e varios outros contrafortes noutras partes do mundo son chamadas "piemonte".

Notas
-----

1. ↑  faldra, 4ª acep. no *Dicionario da RAG*.
2. ↑  Easterbrook, Don J. (1999). *Surface Processes and Landforms* (segunda ed.). Upper Saddle River, Nova Jersey: Prentice Hall. p. 530. ISBN 978-0-1386-0958-0.
3. ↑  Juanico, Meliton B.; Agno, Lydia N. *Physical Geography*. Goodwill Trading Co. Inc. p. 113. ISBN 978-9-7112-0113-5.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1354045
* EBID: ID
* GEA: 11904
* JSTOR: foothills
* MAG: 129536444

 |
Por mor do furacán Katrina, declarouse o estado de emerxencia en rexións de Luisiana, Alabama e Mississippi o 27 de agosto de 2005.
Baixo a denominación de **estado de emerxencia** agrúpanse os réximes de excepción que pode ditar o goberno dun país en situacións de grave alteración da normalidade ou da orde interna dun estado. Estas alteracións poden ser consecuencia de catástrofes, epidemias ou circunstancias políticas, civís ou bélicas que impiden a vida normal da totalidade ou parte do territorio dun país.

O estado de emerxencia abrangue distintas categorías, graduadas en función das circunstancias que provocan a alteración da normalidade. Aínda que a lexislación de cada estado estabelece as categorías oportunas, nun estado de emerxencia o goberno resérvase o poder para restrinxir ou suspender o exercicio dalgúns dereitos da cidadanía. Os dereitos restrinxidos poden ser os referentes á liberdade e a seguridade persoal, a inviolabilidade do domicilio e a liberdade de reunión ou de tráfico, entre outros. Durante este estado, as forzas armadas dun país poden asumir o control da orde interna.

Polo xeral, as distintas categorías que abrangue o estado de emerxencia estabelécense na constitución de cada país. No caso portugués, por exemplo, a Constitución da República Portuguesa de 1976 determina no seu artigo 19 que os réximes excepcionais son o estado de emerxencia e o estado de sitio. En troques, a Constitución Española de 1978 sinala tres réximes excepcionais no seu artigo 116: alarma, excepción e sitio.

Notas
-----

1. ↑  "Estado de emerxencia". *L'Enciclopèdia.cat*. Barcelona: Grup Enciclopèdia Catalana.
2. ↑  Buson i Zabala, Rais (191). "De Corcuera a Kelsen: Genealogia de l'estat d'emergència" (PDF). *Perspectiva social* **30**: 73–83. Arquivado dende o orixinal (pdf) o 03 de marzo de 2016. Consultado o 28 de xuño de 2017.
3. ↑  "Constituição da República Portuguesa". *Diário da República Electrónico* (en portugués). Consultado o 19/03/2020.
4. ↑  "Constitución Española de 1978" (PDF). *Boletín Oficial do Estado*. Consultado o 19/03/2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q216227
* BNCF: 70139
* EBID: ID
* GEC: 0233285
* GND: 4128998-5
* JSTOR: states-of-emergency
* MAG: 2779288016
* NKC: ph170460

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre dereito é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Falleiras do ano 2008.
A **Falleira Maior** (en valenciano: *fallera major*) dáse en Valencia na festa das fallas e é a meirande representante dunha comisión falleira, durante os festexos e actividades que dita comisión realiza durante o ano que dure o seu reinado, tamén exerce de representante ante outras comisións falleiras u outros eventos aos que a comisión sexa invitada.

Existe tamén o cargo de Falleira Maior Infantil, ostentado por unha nena e que representa de igual modo aos nenos dunha comisión falleira.

Falleiras Maiores de Valencia
-----------------------------

*Artigo principal**:* Lista de Falleiras Maiores.
Trátanse da **Fallera Major de València** e a **Fallera Major Infantil de València**, en ambos casos son falleiras dunha comisión falleira, elixidas por un xurado, e cuxa función principal é exercer como embaixadora da festa das fallas na propia cidade de Valencia e fora dela, aló onde sexa requirida durante o ano que dura o seu reinado.

Sistema de elección da Falleira Maior
-------------------------------------

O primeiro paso da elección é a preselección. Cada comisión falleira de Valencia que o desexe pode presentar unha candidata, na meirande parte de casos estas candidatas son as falleiras maiores da comisión da anterior festa. A preselección faise de entre tódalas fallas de cada sector falleiro. O acto de elección consiste nun desfile das candidatas vestidas de valencianas para ser valoradas por un xurado. Por cada sector elíxense 3 falleiras no caso de que haxa 13 candidatas ou máis, 2 falleiras se hai entre 7 e 12 candidatas e 1 falleira se hai 6 ou menos candidatas. No caso das infantís é igual. O xurado elector pode ser de 2 tipos segundo se decida: un xurado designado pola Xunta Central Falleira o un xurado conformado polos presidentes das distintas fallas do sector.

En segundo lugar farase a elección de cortes, onde aquelas falleiras preseleccionadas serán valoradas durante varios días por un xurado designado polo Presidente da Xunta Central Falleira e que esta conformado por persoas de valía de diversas profesións (xornalistas, expertos en protocolo, artistas falleiros,...) e por xente relacionada coas festas (antigas Falleiras Maiores, antigas Cortes de Honra, ex-directivos da Xunta Central Falleira,...). Este xurado de entre tódalas candidatas ten a función de elixir ás trece que consideren mellores para o cargo.

Por último un xurado elixido a votación pola asemblea de presidentes de falla e que estará formado por cinco persoas que poden ser de entre os mesmos presidentes ou membros do pleno de Xunta Central Falleira, e tras varios días compartidos coas 13 candidatas, elixirán á rapaza de máis valía coma Fallera Major de Valencia, e as 12 restantes pasaran a ser a súa Corte de Honra. No caso das infantís é igual.

Véxase tamén
------------

* Fallas
* Comisión falleira
* Xunta Central Falleira
* Lista de Falleiras Maiores
***Celtic Kings: Rage of War*** (comercializado en España como ***Imperivm: La Guerra de las Galias***) é un videoxogo de estratexia para PC producido por FX Interactive pertencente á serie de videoxogos Imperivm, baseado en feitos históricos ocorridos no que actualmente é Francia. O xogador pode revivir as conquistas de Xulio César ou a defensa dos galos en liortas como a batalla de Alesia.

Os dous modos dispoñibles no xogo son aventura e estratexia, cuxa acción se desenvolve en escenarios dos momentos decisivos da Guerra das Galias.

Unidades
--------

Cada civilización de Imperivm ten diferentes clases de guerreiros e todas teñen características especiais, unhas máis fortes que outras. É posible formar grupos de ata 50 unidades que obedecen ós heroes.

### Romanos

As unidades dos romanos son: lexionario, arqueiro, gladiador, princep, equite, sacerdote de Xúpiter, liberatus e pretoriano.

### Galos

As unidades dos galos son: guerreiro, arqueiro, guerreiro con machado, lanceiro, xinete, guerreira e druída.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2735413
* GOG: celtic\_kings\_rage\_of\_war
* HowLongToBeat: 1622
* IGDB: celtic-kings-rage-of-war
* Metacritic: celtic-kings-rage-of-war
* MobyGames: celtic-kings-rage-of-war
* PCGW: Celtic\_Kings:\_Rage\_of\_War
* Steam: 827000

 |
Coordenadas: 41°54′11″N 12°27′59″L﻿ / ﻿41.903064, 12.466355

Castelo de Sant'Angelo dende a ponte. No máis alto do castelo hai unha estatua do arcanxo Miguel, que é quen lle dá o nome ó edificio.
O **Mausoleo de Hadriano**, máis coñecido como **Castelo de Sant'Angelo** (en italiano: *Castel Sant'Angelo*) é un edificio en forma de torre cilíndrica que se ergue no Parco Adriano, na cidade de Roma, a pouca distancia da Cidade do Vaticano. Nun principio foi encargado polo emperador romano Hadriano como un mausoleo para el e a súa familia. O edificio foi posteriormente empregado polos papas como fortaleza e castelo, e no presente é un museo. O castelo foi outrora o máis alto edificio de Roma.

Comezado polo emperador Hadriano no ano 135 para ser o seu mausoleo persoal e familiar, foi rematado por Antonino Pío en 139. O monumento, erguido con pedra de travertino, estaba engalanado no seu punto máis alto por unha cuadriga en bronce guiada polo emperador Hadriano. O edificio cambiou de uso moi axiña e converteuse nun edificio militar. Integrouse á Muralla Aureliana en 403.

Mole Adrianorum: aproximación mediante simulación dixital da súa posible aparencia orixinal.
O actual nome do castelo data do ano 590, durante unha gran epidemia de peste que golpeou a cidade de Roma. O papa da época, Gregorio I, viu ó Arcanxo Miguel sobre o cumio do castelo que envainaba a súa espada significando a fin da epidemia. Para conmemorar a aparición, a estatua dun anxo coroa o edificio (primeiro unha estatua en mármore de Raffaello da Montelupo, e dende 1753 unha de bronce de Pierre van Verschaffelt sobre un debuxo de Bernini).

San Miguel Arcanxo segundo a lenda da súa aparición.
Dende 1277, o castelo está conectado coa Cidade do Vaticano por un corredor fortificado, chamado *Passetto*, duns 800 metros de lonxitude. A fortaleza foi o refuxio do Papa Clemente VII durante o asedio e saqueo de Roma no ano 1527, que levaron a cabo as tropas do rei Carlos I de España, emperador Sacro Imperio Romano Xermánico.

Notas
-----

1. ↑  "castell Sant’Angelo". *L'Enciclopèdia.cat*. Barcelona: Grup Enciclopèdia Catalana.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Castelo de Sant'Angelo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial Arquivado 06 de maio de 2016 en Wayback Machine. *(en italiano)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q486382
* WorldCat
* VIAF: 80145424520886830105
* BRE: 1987304
* EBID: ID
* GEC: 0059441
* GeoNames: 6269267
* GND: 4104967-6
* MusicBrainz: ID
* Pleiades: 334776904
* Songkick: 55006
* Structurae: 20009636
* SUDOC: 086845470

 |
**Esther de León Viloria**, nada o 5 de xuño de 1979,[*onde?*] é unha filóloga e ensaísta castelá en lingua galega.

Traxectoria
-----------

Vive e traballa en Santiago de Compostela como bolseira do proxecto *Informes de Literatura*, realizado no Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades (xunto a Mar Fernández Vázquez). Forma parte do equipo de redacción dos Informes 2007, 2008 e 2009, e é membro da *Asociación Galego Portuguesa de Investigación en Literatura Infantil e X/Juvenil* e da *Asociación Nacional de Investigación de Literatura Infantil y Juvenil*. Colabora con *El Correo Gallego*, así como na revista galego-portuguesa *Malasartes. Cadernos de Literatura para a Infância e a Juventude*.

Obras colectivas
----------------

### Ensaio

* *A Santiago. Relatos infanto-xuvenís para o Camiño. Antoloxía e Itinerario de Lecturas. De camiño a Compostela pola LIX*, 2010, Xunta de Galicia. Con Mar Fernández Vázquez, Blanca-Ana Roig e María del Carmen Ferreira Boo.
* *Itinerario de lecturas. De camiño a Compostela pola LIX*, 2010, Xunta de Galicia. Con Mar Fernández Vázquez, Blanca-Ana Roig e María del Carmen Ferreira Boo.
* *Maré de livros*, 2010, Deriva Editores (Porto). Con Blanca-Ana Roig e Isabel Mociño.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Esther de León Viloria na páxina web da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12388133
* AELG: 440

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Estilo.
Partes da flor onde se aprecia o estilo.
O **estilo** é en botánica a parte alongada e estreita do pistilo dunha flor de anxiospermas. Trátase en realidade dun alongamento do ovario ao final do que aparece o estigma. O estilo non contén óvulos, ficando estes restrinxidos á rexión do xineceo chamada ovario.

O estilo nas anxiospermas pode ser sólido ou oco. Nas plantas con estilo oco o tecido de transmisión (por onde medran os tubos polínicos para efectuar a fecundación) está constituído por unha camada de células epidérmicas bastante diferenciadas que arrodean unha canle oca (a denominada canle estilar). Os tubos polínicos medran dende o estigma deica o ovario ao longo da superficie desa canle, normalmente a través dunha camada magra de mucilaxe. Nas plantas que posúen estilos sólidos, pola contra, as células epidérmicas áchanse intimamente fusionadas e non deixan espazo ningún entre si. Os tubos polínicos, neste caso, medran entre as células do tecido de transmisión (como no caso das petunias (*Petunia*),
) ou a través das paredes celulares (como en *Gossypium*,
). O tecido de transmisión nos estilos sólidos inclúe unha substancia intercelular que contén pectina, comparábel á mucilaxe que se atopa na canle estilar dos estilos ocos.
Dende o punto de vista da distribución de ambos os dous tipos de estilos entre as diferentes familias de anxiospermas, os estilos sólidos considéranse típicos das eudicotiledóneas e son raros nas monocotiledóneas.

Nas apiáceas, a base do estilo está engrosada, é nectarífera e se denomina *estilopodio*.

Notas
-----

1. ↑  Sassen M. M. A (1974). ":The stylar transmitting tissue". *Acta Botanica Neerlandica* (23): 99–108.
2. ↑  Jensen W. A. & D. B. Fisher (1970). ":Cotton embryogenesis: the pollen tube in the stigma and style.". *Protoplasma* (69): 215–235.
3. ↑  C. Labarca, M. Kroh, and F. Loewus (2002). ":The Composition of Stigmatic Exudate from *Lilium longiflorum*: Labeling Studies with Myo-inositol, D-Glucose, and L-Proline". *Plant Physiol.* (46): 150–156. Consultado o 25/04/2008.
4. ↑  Eames A. J. (1961). ":*Morphology of the angiosperms*.". *McGraw-Hill, New York, New York, USA* (69): 215–235.
5. ↑  Kocyan A. & P. K. Endress (2001). ":Floral structure and development of *Apostasia* and *Neuwiedia* (Apostasioideae) and their relationships to other Orchidaceae.". *International Journal of Plant Sciences* (162): 847–867.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Estigma (botánica)

### Bibliografía

* Font Quer, P. (1982). *Diccionario de Botánica. 8ª reimpresión*. Barcelona: Editorial Labor, S. A. 84-335-5804-8.
* Gola, G. Negri, G. e Cappeletti, C. 1965. *Tratado de Botánica*. 2da. edición. Editorial Labor S.A. Barcelona, 1110 p.
* Strassburger, E. 1994. *Tratado de Botánica*. 8va. edición. Omega, Barcelona, 1088 p.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Estigma.
Fotografía ampliada das anteras e respectivos filetes dunha flor de cacto.
**Estigma** é a área receptiva do pistilo das flores, onde o gran de pole inicia a xerminación do tubo polínico. Pode estar posicionado no ápice do pistilo, ou lateralmente. É a parte achatada do carpelo, situada na súa extremidade superior; posúe un líquido pegañento que contribúe na fixación do gran de pole.

A superficie do estigma de cada especie varía segundo a estrutura do gran de pole correspondente. Especies con grans secos e pulverulentos xeralmente presentan áreas estigmáticas grandes, húmidas, ramificadas ou cubertas de pelos, de xeito que o pole se poida adherir con facilidade na súa superficie. Hai especies cos grans revestidos de lípidos ou espiñosos, que normalmente posúen estigmas secos e simples. Dunha forma ou doutra, é o contacto entre a superficie do gran de pole e a superficie estigmática a que ocasiona o crecemento do tubo polínico, que conduce a célula reprodutora masculina do gran de pole ao óvulo no interior do ovario.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Estilo (flor)
**Francisco Javier Fulgosio e Villavicencio**, nado en Ferrol o 12 de agosto de 1799 e finado en Burgos o 21 de setembro de 1848, foi un militar galego.

Traxectoria
-----------

Fillo do militar Francisco Fulgosio e de María del Carmen Villavicencio, foi irmán dos tamén militares Fernando, Dámaso e José Fulgosio, e pai do escritor Fernando Fulgosio.

En 1808 era paxe do rei e ingresou no exército en 1816, cando o nomearon capitán de Infantaría e segundo tenente de gardas valoas sen antigüidade. Durante o golpe de Estado de Fernando VII (7 de xullo de 1822) era tenente coronel de Infantaría e estaba en Cádiz, pero ao chegar a Madrid o seu rexemento xa capitulara; obtivo o grao de coronel e foi licenciado. Emigrou a Francia; Carlos O´Donnell nomeouno capitán da sexta compañía do batallón de granaderos e con el entrou en España cos Cen Mil Fillos de San Luís en 1823 até Andalucía; recoñecéronlle o grao de tenente de granaderos o 14 de maio de 1824, e o de capitán o 14 decembro e déronlle a Cruz de primeira clase de San Fernando o 28 de xaneiro de 1830; foi nomeado segundo comandante da Garda Real o 13 de marzo de 1830. 

O 28 de xaneiro de 1833 foi licenciado e enviado a Cuenca, de onde fuxiu xunto con Juan Romagosa; foi a Alxeciras e a Portugal e incorporouse ás filas carlistas o 10 de outubro de 1833. En maio de 1836 pediu o grao de brigadier aducindo que logrou que en Etxarri Aranatz (1834) desertasen máis de cen homes do 1.º da Garda de Infantaría ás filas de don Carlos; baixo o mando de Gómez derrotou ao xeneral cristino Narciso López en Malillas (Guadalaxara). Xa co grao de brigadier foi un dos asinantes do Convenio de Bergara polo que se puña fin á Guerra carlista do Norte, xunto co seu irmán o coronel José Fulgosio. 

En 1844 foi nomeado xefe político da deputación de Barcelona, cargo no que tentou aplacar os obreiros de forma non violenta creando unha comisión negociadora. En 1846 era mariscal de campo e comandante xeral de Málaga e recibiu a cruz da Orde de Carlos III. Morreu o 21 de setembro de 1848 cando era capitán xeral de Burgos.

Notas
-----

1. ↑  Fulgosio, Fernando (1865). "La excma. señora doña María del Carmen Villavicencio de Fulgosio (Recuerdos de la vida de una madre)". *Escenas Contemporáneas* (I): 33–38.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Gran Enciclopedia Galega*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5865752
* DBE: francisco-fulgosio-villavicencio

 |