recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Dólar.
O **dólar internacional** é unha unidade monetaria hipotética que ten o mesmo poder adquisitivo que o dólar estadounidense ten nos Estados Unidos nun momento dado. Esta unidade mostra canto vale unha unidade dunha moeda local dentro das fronteiras do país. As conversións a dólares internacionais calcúlanse utilizando a "paridade de poder adquisitivo" (PPA). A PPA é a cantidade de unidades monetarias locais que se necesitan para adquirir, dentro do país en cuestión, a mesma cantidade de bens que nos EEUU comprarían cun dólar estadounidense. Os bens deben ser iguais ou polo menos comparables.

O dólar internacional úsase principalmente para realizar comparacións tanto entre diferentes países como ao longo do tempo. Por exemplo, a comparación do Produto Interior Bruto *per capita* de varios países feita en dólares internacionais, no canto de baseándose simplemente nos tipos de cambio, prové dunha medida con máis validez para comparar estándares de vida.

O dólar internacional é calculado polo Banco Mundial. Naceu nos anos 1960 na Universidade de Pensilvania como parte do "Programa Internacional de Comparación" (*International Comparison Program*), encargado polo antedito Banco Mundial. O obxectivo era estimar un ingreso per cápita que fose comparable internacionalmente. Debido a tipos de cambio fixos ou só parcialmente flexibles, ademais dos movementos internacionais de capital, non é posible utilizar os tipos de cambio que resultan do mercado de divisas para estes fins comparativos.

O cálculo do dólar internacional é complicado e o resultado só pode interpretarse como unha aproximación do valor verdadeiro. As cifras expresadas en dólares internacionais non poden ser convertidas á moeda doutro país utilizando tipos de cambio de mercado; no canto disto as cifras deben ser convertidas utilizando os tipos de cambio de acordo coa **PPA** usados no estudo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Dólar estadounidense
* Dólar de comercio
* Moeda global

### Bibliografía

* Nuxoll: *Differences in relative prices and international differences in growth rates* en: American Economic Review, 1994
* Summers, R. u. Heston, A.: *The Penn World Table* (Mark 5): An expanded set of international comparisons 1950 - 1988", en: Quarterly Journa of Economics, 1991
**William Clay Matthews III**, nado o 14 de maio de 1986 nos Ánxeles (California), é un xogador estadounidense de fútbol americano profesional que xoga como outside linebacker para Los Angeles Rams da National Football League (NFL). Despois de ir ao Instituto Agoura en Agoura Hills (ao noroeste dos Ánxeles), Matthews acudiu á Universidade do Sur de California (USC), onde xogou ao fútbol americano sen bolsa deportiva cos USC Trojans de Pete Carroll. Na USC, foi un destacado membro dos equipos especiais, gañando durante tres anos consecutivos o premio so Xogador do Ano dos equipos especiais (2006−2008); tamén xogou de outside linebacker suplente. Nesas posicións foi membro do equipo tres veces campión do Pac-10 Championship.

Matthews foi considerado como un dos xogadores con mellor expectativa no Draft da NFL de 2009. Finalmente, foi seleccionado polos Green Bay Packers na primeira rolda (26º lugar), despois de que o equipo negociase para obter unha elección máis alta. No seu ano como novato, Matthews fixo un rexistro de 10 sacks mentres xogaba como outside linebacker. No ano 2010 superou a súa marca chgando aos 13,5 e axudando aos Packers a gañar a Super Bowl XLV ante os Pittsburgh Steelers. Tras o título, Matthews continuou co seu rol como líder no "pass rush", e facendo como mínimo 6 sacks por temporada. Nas temporadas 2014 e 2015 amosou a súa capacidade atlética xogando tanto como inside e outside linebacker.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial *(en inglés)*
* Perfil na páxina dos Green Bay Packers *(en inglés)*
* Perfil na páxina dos USC Trojans *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q390698
* WorldCat
* VIAF: 233317038
* FAST: 1927267
* IMDb: nm3728877
* LCCN: n2012017625
* TMDb: 1542816
* NFL: clay-matthews
* ProFootballReference: MattCl99

 |
O **Comesaña Sporting Club** é un club galego de atletismo. Fundouse en 1915, sendo na actualidade o máis antigo dos clubs de atletismo galegos e entre o 3º e 6º máis antigo de España.

Foi fundado na parroquia viguesa de Comesaña, de onde proceden os seus atletas, especialmente os históricos, e boa parte do apoio.

Desde 1978 organiza o Memorial Belarmino Alonso, unha carreira federada de campo a través en lembranza dun directivo do club falecido nese ano. Tivo lugar en diversos circuítos (Castrelos, A Xunqueira ou As Pereiras). Desde 1990 ten lugar na Ponte de Comesaña e forma parte do calendario da FGA. Conta cunha importante participación de atletas galegos e portugueses.

Historia
--------

Na década de 1920 o club ten os seus primeiros momentos de esplendor. En setembro do 1921, no histórico campo de Coia o equipo queda campión galego en 4x100 e un mes despois no mesmo escenario o seu atleta Guillermo Moreira Araujo converteuse no primeiro galego campión de España, foi na proba de 400 m. A partir dese momento sucedéronse os éxitos. O equipo, alcumado *Os Finlandeses*, gaña os campionatos galegos de Campo a Través nos anos 1921, 1924, 1928, 1929 e 1930 (todos os disputados nesa xeira), ao que lle cómpre sumar as vitorias individuais neses campionatos de Álvaro Fernández, en 1924, e sobre todo da grande figura do club, Cándido Fernández, en 1928, 1929, 1930 e 1931, que ademais acadou 7 récords galegos en 400, 800, 1500 e 5000 m. Nese período cómpre salientar as vitorias nos campionatos galegos de Guillermo Moreira 5.000 m. en 1924; Benito Fernández 5.000 m. en 1929 no 8º campionato disputado xa en Balaídos e 10.000 m. en 1930.

Na posguerra aumenta a conta de vitorias nos campionatos galegos de Campo a Través coa vitoria por equipos en 1947 e 1949 e as vitorias individuais de Luis Ramilo en 1945 e 1948. O resto de campións galegos nos anos 40 foron A. Melín en xavelina e Leiras en lanzamento de barra en 1945; Alberto Soliño en 100 e 200 m. e Álvaro Fernández en 5.000 en 1946.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web do Comesaña Sporting Club
* Fotos do 28º Memorial Belarmino Alonso 2006
* Fotos do 28º Memorial Belarmino Alonso 2006
* Fotos do 28º Memorial Belarmino Alonso 2006
O **21P/Giacobini-Zinner** é un cometa con período de 6,621 anos. As características da súa órbita respecto da órbita terrestre fan que de que cada dúas revolucións unha delas sexa favorable para a observación, dado que o cometa pasa entón relativamente preto da Terra. Esa circunstancia acontece o 9 ou o 10 de outubro, entón observase a chuvia de meteoros das *Giacobínidas* ou Dracónidas (chamadas así porque o seu radiante sitúase na constelación do Dragón). Recibe o seu nome polos seus descubridores, Michel Giacobini e Ernst Zinner, que o avistaron por vez primeira o 20 de decembro de 1900. Atópase clasificado como cometa da familia de Xúpiter.

Elementos orbitais
------------------

* Época = 6 de marzo de 2006
* Semieixo maior (a) = 3,526 UA
* Perihelio = 1,038 UA
* Afelio = 6,014 UA
* Excentricidade (e) = 0,7056
* Período orbital (P)= 6,621 anos
* Inclinación (i) = 31,8108°
* Próximo perihelio = 2012
* Designación actual = 21P/Giacobini-Zinner

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cometa
* ISEE 3

### Ligazóns externas

* Datos do 21P/Giacobini-Zinner da Base de Datos de Corpos Medianos do JPL *(en inglés)*
* Diagrama Orbital do 21P/Giacobini-Zinner

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q853069
* LCCN: sh93000889

 |
Modelo un satélite Elektro-L.
**Elektro-L** (en ruso, Электро-Л) é o nome dunha familia de satélites meteorolóxicos rusos. Foi precedido pola familia de satélites Elektro, do que so foi lanzado un elemento debido a problemas de xestión e desenvolvemento. Os satélites Elektro-L, tamén denominados **GOMS** (*Geostationary Operational Meteorological Satellite*) están situados na órbita xeoestacionaria e baséanse no bus Navigator, de Lavochkin. Á parte dos sensores meteorolóxicos tamén levan a bordo receptores para o sistema de chamadas de emerxencia SARSAT-COSPAS. Os tres primeiros satélites da familia (Elektro-L 1, 2 e 3) foron lanzados respectivamente o 20 de xaneiro de 2011, o 11 de decembro de 2015 e o 24 de decembro de 2019, os dous primeiros mediante foguetes Zenit-3F e o terceiro cun Proton M.

Historial de lanzamentos
------------------------

| Misión | Data de lanzamento | Foguete lanzador | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| Elektro-L 1 | 20 de xaneiro de 2011 | Zenit-3F | Éxito |
| Elektro-L 2 | 11 de decembro de 2015 | Zenit-3F | Éxito |
| Elektro-L 3 | 24 de decembro de 2019 | Proton-M DM-3 | Éxito |
| Elektro-L 4 | 5 de febreiro de 2023 | Proton-M DM-3 | Éxito |

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  Mark Wade (2020). "Elektro" (en inglés). Consultado o 2 de marzo de 2020.
2. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "Elektro-L 1, 2, 3, 4, 5" (en inglés). Consultado o 2 de marzo de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Elektro-L*** |

### Outros artigos

* Elektro
| Elefante do norte de África |
| --- |
| Mosaico romano de Ostia Antica, Italia |
| Estado de conservación |
| Extinto dende *c.* 100 |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Proboscidea |
| Familia: | Elephantidae |
| Xénero: | *Loxodonta* |
| Especie: | '**L. africana'** |
| Subespecie: | ***L. a. pharaoensis***  |

 |
| Nome trinomial |
| *Loxodonta africana pharaoensis* |

O **elefante do norte de África** (*Loxodonta africana pharaoensis*) foi unha posible subespecie do elefante africano de sabana (*Loxodonta africana*), ou pode que unha especie separada de elefante, que existiu no norte de África ata a súa extinción durante a era romana. Estes foron os famosos elefantes de guerra usados por Cartago nas guerras púnicas no seu conflito coa República Romana. Malia que esta subespecie foi formalmente descrita, non está recoñecida amplamente polos taxonomistas. Outros nomes para este tipo de elefante son **elefante cartaxinés** e **elefante de Atlas**. Orixinalmente, a súa distribución natural estendeuse por todo o norte de África e nas costas das actuais Sudán e Eritrea.

Descrición
----------

Estatua romana de bronce dun elefante de guerra.
Frescos cartaxineses  e moedas acuñadas por quen controlaba o Norte de África en diversos momentos da historia amosan un animal relativamente pequeno (2,5 metros de altura) con grandes orellas e os lombos cóncavos típicos dos *Loxodonta*. O elefante do norte de África era máis pequeno que o actual elefante africano de sabana (*L. a. africana*), probablemente semellante en tamaño ó elefante africano de bosque (*L. cyclotis*). Tamén é probable que fose máis dócil e doado de manexar, permitindo que os cartaxineses o domasen cun método que se perdeu na historia. Estudos modernos aseguran que os elefantes cartaxineses eran armados con torres de combate; o cal se evidencia no feito de que os elefantes africanos do bosque ben poderían levar torres en determinados contextos militares.

Notas
-----

1. ↑  Nowak, Ronald M. (1999), *Walker's Mammals of the World*, 6th edition, Baltimore and Londres: The Johns Hopkins University Press, pp 1002.
2. ↑  Yalden, D.W. M.J. Largen and D. Kock (1986), *Catalogue of the Mammals of Ethiopia. 6. Perissodactyla, Proboscidea, Hyracoidea, Lagomorpha, Tubulidentata, Sirenia, and Cetacea*, Italian J. Zool. Suppl. n.s. 21:31-103.
3. ↑  "tunisie : Tunisie, Carthage, la ville disparue". Arquivado dende o orixinal o 12 de xullo de 2018. Consultado o 31 de maio de 2013.
4. ↑  Rance, P. (2009). "Hannibal, Elephants and Turrets in Suda Θ 438 [Polybius Fr. 162B] – An Unidentified Fragment of Diodorus". *Classical Quarterly* **59** (1): 91–111. doi:10.1017/S000983880900007X.
***Deep Throat***, que podería traducirse ao galego como *Gorxa profunda*, é un importante filme pornográfico estadounidense.

Características
---------------

Foi estreada o 12 de xuño de 1972, escrita e dirixida por Gerard Damiano e protagonizada pola actriz Linda Lovelace. Foi exhibida en todo tipo de salas cinematográficas, (non só nas salas X) e é probabelmente a película pornográfica máis exitosa e influente de todos os tempos.[] Tamén foi extraordinariamente rendíbel, considerando o baixo orzamento de produción en relación coas ganancias.

Sinopse
-------

Linda é unha muller infeliz que xa tentou de todo en termos de sexo, porén xamais conseguiu lograr o orgasmo. Frustrada e sen outra alternativa, decide consultar o Dr. Young, que descobre o seu problema: o clítoris de Linda localízase no fondo da gorxa, e polo tanto debe encontrar un pene grande abondo para penatrala por vía oral, proporcionando o tan esperado orgasmo.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha de *Deep Throat* *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q506013
* WorldCat
* VIAF: 206873649
* Allmovie: v142845
* AlloCiné: 7904
* GND: 7500588-8
* IMDb: tt0068468
* LUMIERE: 16455
* OFDb: 18317
* OMDB: 5853
* TMDb: 5853

 |
Espectro que visualiza una persona con deuteranopíaEspectro que visualiza unha persoa con deuteranopía

|  |  |
| --- | --- |
| Aviso médico | **Advertencia: A Wikipedia non dá consellos médicos.***Se cre que pode requirir tratamento, por favor, consúltello ao médico.* |

A **deuteranopía** ou **deuteranopsia** é a carencia de sensibilidade da cor verde, unha disfunción visual relacionada coa percepción da cor.

Os conos da retina responsables da recepción de luz con lonxitude de onda correspondente á cor verde están ausentes ou non son funcionais. Por tanto existe unha deficiencia á hora de discriminar entre verde e vermello.

Existen lentes específicas para a optimización da percepción das cores aínda que estas non corrixen nin curan a deuteranopia, pero permiten poder diferenciar con maior exactitude a diferenza de cores ou matices.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Daltonismo
* Tritanomalía

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1201709
* EBID: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 30023
* DOID: DOID:13909
* OMIM: 303800
* Orphanet: 319698

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre medicina é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
O **Douglas A-3 Skywarrior** foi un bombardeiro estratéxico da Armada dos Estados Unidos que estivo entre avións embarcados máis lonxevos da historia. Entrou en servizo a mediados dos anos 50 e foi retirado en 1991. Ao longo da súa carreira foi o avión máis pesado en operar dende portaavións, gañándose o alcume de "The Whale" (a balea). As súas funcións principais durante a meirande parte do tempo do seu final de vida activa foi de plataforma de guerra electrónica, plataforma de recoñecemento aéreo táctico, e avión de repostaxe aéreo de gran capacidade.

O 31 de marzo de 1956 o Skywarrior entrou en servizo coa Armada dos Estados Unidos. Inicialmente usado no rol de bombardeo estratéxico con armas nucleares, a aparición de mísiles balísticos efectivos levou a que esta misión deixase de ser prioritaria a principios dos anos 60.

O Skywarrior é un dos dous únicos avións de ataque da Armada estadounidense pensado como bombardeiro estratéxico en entrar en servizo a grande escala, sendo o outro o seu predecesor, o North American AJ Savage. O avión embarcado supersónico North American A-5 Vigilante tamén foi deseñado orixinalmente para misións de ataque nuclear estratéxico e inicialmente, moi brevemente, suplantou ao A-3 nese rol a principios dos anos 60. Un derivado modificado do Skywarrior, o B-66 Destroyer, serviu na USAF, onde foi operado como bombardeiro táctico, avión de guerra electrónica e plataforma de recoñecemento aéreo ata a súa retirada nos anos 70.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1138882
* GND: 7573202-6
* LCCN: sh85123278

 |
Cardo de Apamea (Siria).
**Cardo** (*cardō*) é un termo empregado na planificación urbanística no imperio romano. Denota unha rúa con orientación norte-sur nun campamento militar ou colonia.

Etimoloxía
----------

O cardo principal é o *Cardo Maximus*, que era o eixe do campamento ou da cidade e que se cruza perpendicularmente co *Decumanus Maximus*, a outra rúa principal. A palabra latina deriva do grego καρδίᾱ, *kardia* - "corazón" e, por iso, estaba chea de tendas e vendedores e servía como centro da vida económica. 

A palabra ten a súa orixe na liña que trazaban os augures de norte a sur para realizar os auspicios cando se fundaba a cidade. Á súa vez, desta palabra derívase o termo "puntos cardinales" que se utiliza na orientación xeográfica, nos compases, nos cataventos, etc.

Evolución
---------

Nalgunhas ocasións, por mor da diferente xeografía das cidades, era o Decumano a rúa principal, aínda que, xeralmente, o era o cardo. 

O foro situábase orixinalmente, é dicir, nas primeiras cidades romanas, nos arredores (de aí o seu nome: *forum* = fóra), normalmente na intersección das dúas vías e se destinaba ás actividades mercantís (mercados e feiras). Co tempo, o foro, comezou a dedicarse ás actividades políticas e administrativas, polo que as cidades romanas máis recentes comezaron a crear prazas públicas na intersección do *Cardo Maximus* co *Decumanus Maximus*. 

Esta idea xeral foi tomada despois, coas Ordenanzas de Filipe II no século XVI para a fundación e organización urbanística da maior parte das 40 000 cidades que os españois fundaron en América.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cardo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Cidade romana
* Decumano
* Ordenanzas de Filipe II
* Punto cardinal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1035793
* BNCF: 26861

 |
As **células de Claudius** son células de soporte para o órgano de Corti da cóclea ou caracol do oído interno. Estas células esténdense desde a posición das células de Hensen (situadas máis próximas ao órgano de Corti) ata o epitelio da prominencia espiral, formando o suco interno da cóclea.

As células de Claudius están en contacto coa endolinfa que enche a escala media da cóclea. Estas células están unidas unhas a outras por medio de unións herméticas de modo que están seladas unhas a outras e a endolinfa non pode fluír entre elas. No xiro inferior da cóclea, entre a membrana basilar da cóclea e as células de Claudius que dan á endolinfa interpóñense as células de Boettcher 

Fixéronse cultivos celulares con células de Claudius, que mostraron expresar a citoqueratina 18 en estudos de microscopía de fluorescencia indirecta. As células de Claudius (e as adxacentes de Hansen) expresan na súa membrana proteína a acuoporina-4.

Foron descritas en 1852 polo anatomista austríaco Friedrich Matthias Claudius (1822-1869).

Notas
-----

1. ↑  Kanazawa, A.; Sunami, K.; Takayama, M.; Nishiura, H.; Tokuhara, Y.; Sakamoto, H.; Iguchi, H.; Yamane, H. (2004). "Probable function of Boettcher cells based on results of morphological study: localization of nitric oxide synthase.". *Acta Otolaryngol Suppl* (554): 12–6. PMID 15513504. doi:10.1080/03655230410018444.
2. ↑  Anthony F. Jahn, Joseph Santos-Sacchi (8 February 2001). *Physiology of the ear*. Cengage Learning. pp. 274–. ISBN 9781565939943. Consultado o 26 May 2011.
3. ↑  Melichar I, Gitter AH, Dartsch PC, Zenner HP. Characterization of marginal and Claudius' cells growing from cochlear explants in vitro. Hear Res. 1992 Sep;62(1):89-98.  PMID 1385378
4. ↑  Thomas R. Van de Water, Hinrich Staecker. Otolaryngology: basic science and clinical review. 2006.
5. ↑  Merriam Webster dictionary

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5129485
* EBID: ID
* MAG: 2776691824

 |
**Dositeo Casanova Álvarez**, nado na Pobra do Brollón e finado en Lugo o 7 de marzo de 1938, foi un comerciante e político galego.

Traxectoria
-----------

Foi elixido concelleiro da Pobra do Brollón en 1931. Con motivo da revolución de Asturias foi detido; xulgado en Lugo acusado de auxilio á rebelión, foi condenado a seis anos e un día de prisión. Co triunfo da Fronte Popular en febreiro de 1936 foi amnistiado e reposto no cargo de concelleiro. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 3 de outubro e ingresado na Cadea de Lugo. Xulgado en Lugo en consello de guerra por adhesión á rebelión o 8 de outubro de 1937, foi condenado a pena de morte. Foi executado en Lugo o 7 de marzo de 1938 con Antonio Reboiro Rodríguez.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 10-1-1935, p. 9.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 9-10-1937, p. 9.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Dositeo Casanova Álvarez na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha en Represión franquista en Lugo
* Identificados en Brollón 63 veciños que sufriron a represión franquista
O **Defensor Sporting Club,** é un club deportivo uruguaio da cidade de Montevideo. A actual entidade é o resultado da fusión en 1989 entre o Club Atlético Defensor (que contaba con división de fútbol e baloncesto nado en 1913) co Sporting Club (equipo de baloncesto nacido en 1910). En marzo de 2021 descendeu á Segunda División logo de 56 anos de permanencia na Primeira División.

Orixe
-----

Estadio Luis Franzini (Montevideo)
O club ten unha importante vinculación cos barrios de Punta Carretas, onde se fundou o Defensor, e Parque Rodó, no que naceu o Sporting, de Montevideo. O nome de Defensor segundo se considera popularmente, en recoñecemento dos obreiros que defenderan unha folga dos traballadores dunha fábrica de vidro. Ademais dos equipos de baloncesto e fútbol profesional, o Defensor Sporting tamén é unha sociedade recreativa para os seus socios contando cun club social, piscina e outras instalacións a disposicións dos seus socios.

Palmarés
--------

Como equipo de fútbol: 

* Campionato do Uruguai de fúbtol: 1976, 1987, 1991, 2008
* Campionato Federal do Uruguai (Baloncesto): 1934, 1936, 1938, 1949, 1950, 1951, 1955, 1980, 2003
* Liga Uruguaia de Baloncesto: 2003, 2009-2010

Notas
-----

1. ↑  "Defensor Sporting descendió a la Segunda División Profesional después de 56 años". *Fútbol Uy*. Consultado o 31-3-2021.
2. ↑  "106 años de pasión violenta y 30 de una fusión histórica". *Defensor Sporting*. Consultado o 31-3-2021.
3. ↑  "Presentación". *Defensor Sporting*. Consultado o 31-3-2021.

Véxase tamén
------------

* Web oficial do Defensor Sporting Club (en castelán).
**Emilio Mac Gregor**, nado en Cidade de México en 1962 e finado na Coruña o 16 de febreiro de 2008, foi un director de cine e televisión galego.

Traxectoria
-----------

Neto de galegos de Lugo e de escoceses, fillo do actor e director mexicano Eduardo Mac Gregor e dunha exiliada republicana galega, Emilio Mac Gregor naceu en México pero aos dez anos viaxou a Madrid, seguindo o traballo de seu pai. Despois dun ano nos Países Baixos, 1973, regresou á capital de España, onde logo de estudar filosofía tomou contacto co mundo do cine. Volveu a México como consecuencia do tremor de terra de México, e nos anos oitenta marchou de novo a España para comezar a traballar en televisión, como técnico no programa *Lo + Plus* da recentemente creada cadea Canal +.

En 1999 veu a Galicia a traballar como realizador da serie *Mareas vivas*. Seguiu na produción da serie ata o ano 2002. Tamén dirixiu outros produtos para a Televisión de Galicia, así como diversos documentais e curtametraxes.

Filmografía
-----------

* *E punto!* (2005), curtametraxe dentro de Hai que botalos!
* *O que dis que din* (2003), documental
* *La luz que me ilumina* (1999)

Ficción para televisión
-----------------------

* *Mareas vivas* (2000-2002)
* *Terra de Miranda* (2001)

Televisión
----------

* *El tercer tiempo* (Canal+)
* *El día después* (Canal+)
* *Lo más +* (Canal+)
| *Dedo maior* |
| --- |
|  |
| Dedo maior |
|
|
| Latín | *digitus medius* |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

**Dedo medio**, **dedo do medio**, **maior** ou **pai de todos** é un dedo quirodáctilo situado na rexión central da man, entre o dedo índice e o anular.

Como xesto obsceno
------------------

Na cultura occidental este xesto popular é utilizado para ofender. Na Grecia Antiga o dedo medio estendido coñecíase como κατάπυγον (katapugon, de kata -κατά-, "para baixo" e pugē -πυγή- "nádegas") e as primeiras referencias deste dedo estendido para insultar outra persoa aparecen na comedia grega antiga, onde o termo *katapugon* tamén significaba "un home (ou unha muller, *katapugaina*) que se somete a penetración anal.

Este dedo tamén aparece nomeado como *impudicus digitus* (dedo atrevido) en antigos escritos romanos e ese uso probabelmente se xeneralizou en moitas culturas debido á influencia xeográfica do Imperio Romano e a civilización greco-romana. Outra posíbel orixe dese xesto pode encontrarse no século I no Mediterráneo, onde estender o dedo foi un dos moitos métodos usados ​​para desviar a ameaza sempre presente do mal de ollo.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *maior*.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *pai*.

| * v
* c
* e
Anatomía rexional humana (TA A01.1) |
| --- |
| Cabeza | cabelo ·  testa ·  ollo ·  orella ·  nariz ·  boca ·  lingua ·  dentes ·  mandíbula ·  face ·  fazula ·  queixo |
| Pescozo | gorxa ·  noz de Adán |
| Tronco | ombreiro ·  costas  ·  seo (mamila) ·  peito ·  abdome ·  embigo 
órganos sexuais (clítoris ·  vulva ·  pene ·  escroto) – cadril ·  ano ·  nádega |
| Membros superiores | brazo ·  cóbado ·  antebrazo ·  pulso ·  man ·  dedo (polgar ·  índice ·  maior ·  anular ·  maimiño) ·  axila |
| Membros inferiores | perna ·  coxa ·  xeonllo ·  papo da perna ·  talón ·  nocello ·  pé ·  deda |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q167131
* MAG: 2779871620

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 24947
* NCIt: C52836
* TA: A01.1.00.055
* Uberon: 0003623

 |
A función de Feistel (Función F) do DES.
O **Data Encryption Standard** (**DES**, *Estándar de Cifrado de Datos*) é un método de cifrado de datos. En 1976, a Federal Information Processing Standard (FIPS) escolleuno como método oficial dos Estados Unidos, e máis tarde o seu emprego estendeuse arredor do mundo. O algoritmo foi motivo de controversia por tres razóns: porque no seu deseño había elementos clasificados como información confidencial, porque tiña unha clave relativamente curta, e porque se sospeitaba que a Axencia de Seguridade Nacional (*NSA*) dos Estados Unidos tiña unha porta falsa para descifralo. Por mor disto, o DES foi sometido a un estudo e unha análise académica moi intensos que impulsaron o coñecemento moderno do cifrado por bloques e a súa criptoanálise.

Hoxe o DES considérase non seguro por moitas aplicacións, principalmente porque a medida da clave de 56 bits é moi pequena; en xaneiro de 1999, distributed.net e a Electronic Frontier Foundation colaboraron publicamente para descifrar unha clave do DES, e conseguírono en 22 horas e 15 minutos. Algúns resultados analíticos tamén demostran algunhas fraquezas teóricas no cifrado, malia que na práctica non é factible aproveitalas. Crese que na forma de Triplo DES o algoritmo é practicamente seguro, mais en teoría os ataques continúan sendo posibles. Nos últimos anos, este cifrado foi superado polo Advanced Encryption Standard (AES) (Estándar Avanzado de Cifrado).

Algunha documentación distingue entre o DES como estándar e o algoritmo DES, que se coñece como *DEA* (*Data Encryption Algorithm*, Algoritmo de Cifrado de Datos). Cando se fala del, as siglas *DES* es pódense pronunciar ou ben lendo as letras da abreviatura (*de*, *e*, *ese*), ou ben pronunciando o acrónimo como unha única sílaba (*des*).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Data Encryption Standard***  |

### Bibliografía

* Josep Domingo Ferrer e Jordi Herrera Joancomartí. *Criptografia pels serveis telemàtics i el comerç electrònic*. Nas páxinas 99 e seguintes explícase en detalle o criptosistema DES.
* Ehrsam *et al.* «Product Block Cipher System for Data Security», *Filed*, 24 de febreiro de 1975.
* Eli Biham, Adi Shamir (1990). «Differential Cryptanalysis of DES-like Cryptosystems». *Advances in Cryptology — CRYPTO '90*. Springer-Verlag, páx. 2-21.
* Eli Biham, Adi Shamir. *Differential Cryptanalysis of the Data Encryption Standard*, Springer Verlag, 1993. ISBN 0-387-97930-1, ISBN 3-540-97930-1.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q135035
* EBID: ID

 |
**Emilio López Fernández**, nado en Vigo o 9 de xullo de 1965, é un exfutbolista galego que xogaba de porteiro, máis coñecido como **Emilio**.

Traxectoria
-----------

Formado na canteira do Celta de Vigo, xogou no Gran Peña (daquela filial do primeiro equipo), e no Arosa SC, até que chegou ao primeiro equipo celeste na tempada 1989/90. Estivo no equipo catro anos (dous en segunda división e dous en primeira), pero non chegou a ser titular pola presenza d Javier Maté primeiro e de Santiago Cañizares despois.

En 1994 fichou pola UE Figueres, en Segunda B, e ao ano seguinte fichou polo CD Badajoz, onde compartiu a titularidade co veterano Ángel Lozano. A tempada seguinte xogou no CD Leganés, e na tempada 1996/97 regresa a Badaxoz converteuse nun dos alicerces do equipo, que loitou polo ascenso a Primeira División. Esa campaña Emilio acadou o Trofeo Zamora como porteiro menos goleado da categoría. Pasou dous anos máis no equipo.

Na tempada 1999/00 defendeu a meta do CA Osasuna, que nesa campaña logrou ascender a Primeira División. Porén, seguiu xogando en segunda tras fichar ao ano seguinte polo Real Jaén. No verán de 2001 fichou polo Hércules CF, que xogaba en Segunda B, onde estivo dous anos.

Trala súa retirada pasou a ser adestrador de porteiros no Celta de Vigo B.

Estatísticas
------------

| Club | País | Ano |
| --- | --- | --- |
| Gran Peña | España | 1987-1988 |
| Arosa SC | España | 1988-1989 |
| Celta de Vigo | España | 1989-1993 |
| UE Figueres | España | 1993-1994 |
| Club Deportivo Badajoz | España | 1994-1995 |
| CD Leganés | España | 1995-1996 |
| Club Deportivo Badajoz | España | 1996-1999 |
| CA Osasuna | España | 1999-2000 |
| Real Jaén | España | 2000-2001 |
| Hércules CF | España | 2001-2003 |

Palmarés
--------

### Campionatos nacionais

| Título | Club | País | Ano |
| --- | --- | --- | --- |
| Liga de Segunda División | Celta de Vigo | España | 1992 |

### Distincións individuais

| Distinción | Ano |
| --- | --- |
| Trofeo Zamora de Segunda División | 1997 |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en BDFútbol

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8775546
* BDFutbol: 2836

 |
A **Denominación de Orixe Horta de Mondoñedo** é un selo que recoñece a calidade de diversos produtos da horta do concello de Mondoñedo. Foi concedido polo Ministerio de Industria, Comercio e Turismo en decembro de 2018.

Produtos
--------

Abrangue a produción de froita, hortaliza, verduras e legumes frescas, herbas aromáticas frescas; plantas e flores: bulbos, plantóns e sementes; malte, produtos agrícolas e hortícolas en bruto e sen procesar; grans e sementes en bruto ou sen procesar. Exclúe a pataca (amparada pola D.O. Pataca de Galicia), faba (D.O. Faba de Lourenzá) e o grelo (D.O. Grelos de Galicia).

Notas
-----

1. ↑  "El Ministerio de Industria concede la marca «Horta de Mondoñedo» a productos agrícolas y semillas". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2018-12-03. Consultado o 2018-12-04.
2. ↑  Oficina Española de Patentes y Marcas (10 de decembro de 2018). "M 3716836". *Boletín Oficial de la Propiedad Industrial*. Tomo I. Marcas y otros signos distintivos (5316): 94. ISSN 1889-1284.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Denominacións de orixe de Galicia

### Ligazóns externas

* Imaxe do selo e datos de rexistro*(en castelán)*
* DO de España *(en castelán)*
**Emilio López Pérez**, coñecido como **Milucho**, nado o 31 de marzo de 1952 en Sindrán (Monforte de Lemos), é un político e sindicalista galego.

Traxectoria
-----------

Estudou no Seminario de Lugo e socioloxía na Universidade Complutense. Pola súa relación con Manuel María e Lois Diéguez entrou en contacto no nacionalismo galego, na súa etapa en Madrid participou na Agrupación Cultural Lóstrego, tamén participou no sindicalismo agrario nacionalista nas Comisións Labregas, chegando a ocupar a secretaria xeral. Foi deputado no Parlamento de Galicia co BNG (1993-2005) e foi delegado da consellería do Medio Rural na provincia de Lugo.

Libros publicados
-----------------

### Ensaio

* *A terra sabe a loita. Testemuño de rebeldía labrega*, 2012, Fundación Bautista Álvarez.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en galegos.info

* Emilio López Pérez, 'Milucho': "Un movemento de liberación sempre ten que perder o medo"

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12387804
* WorldCat
* VIAF: 247058845
* BNE: XX5198133

 |
**Dennis Andrew Nilsen**, nado o 23 de novembro de 1945, e finado o 12 de maio de 2018, foi un asasino en serie escocés e necrófilo que asasinou polo menos doce mozos entre 1978 e 1983 en Londres. Condenado pola corte criminal de Old Bailey por seis cargos de asasinato e dous de intento de asasinato, Nilsen foi sentenciado a cadea perpetua o 4 de novembro de 1983, coa recomendación de que estivese preso un mínimo de vinte e cinco anos. Esta recomendación foi modificada posteriormente a de por vida en decembro de 1994. Nos seus últimos anos, Nilsen estivo preso no cárcere de máxima seguridade de Full Sutton.

Tódolos asasinatos de Nilsen foron cometidos en dous enderezos do Norte de Londres onde residiu entre 1978 e 1983. As súas vítimas foron atraídas a estes enderezos por engano e foron asasinadas por estrangulamento, ás veces acompañadas de afogamento. Despois de cada morte, Nilsen facía un ritual no que bañaba e vestía o corpo da vítima, que conservaba durante longos períodos de tempo, antes de facer unha disección e eliminar os restos queimándoos nunha fogueira ou botándoos polo retrete.

Nilsen foi coñecido como o *asasino de Muswell Hill*, xa que os seus últimos asasinatos cometeunos no distrito de Muswell Hill, no norte de Londres. Morreu no hospital de York o 12 de maio de 2018 dunha embolia pulmonar e unha hemorraxia retroperitoneal, que se produciu despois dunha cirurxía para eliminar un aneurisma aórtico abdominal.

Notas
-----

1. ↑  Swarbrick, Susan (12 de setembro de 2020). "Dennis Nilsen: Eight Chilling Facts About the Scottish Serial Killer". Herald Scotland. Consultado o 19 de abril de 2021.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Coffey, Russell (2013). *Dennis Nilsen: Conversations with Britain's Most Evil Serial Killer*. John Blake. ISBN 978-1-782-19459-0.
* Foreman, Laura, ed. (1992). *Serial Killers*. Alexandria, Virginia: Time-Life Books. ISBN 978-0-783-50001-0.
* Masters, Brian (1985). *Killing for Company: The Case of Dennis Nilsen*. Nova York: Random House. ISBN 978-0-812-83104-7.
* Persaud, Raj; Masters, Brian; Wilson, Colin; et al. eds. (1997). "Murder in Mind: Dennis Nilsen". *Murder in Mind* (Londres, Inglaterra: Marshall Cavendish) (8). ISSN 1364-5803.
* Waddell, Bill (1993). *The Black Museum: New Scotland Yard*. Londres, Inglaterra: Little, Brown and Company. ISBN 978-0-751-51033-1.


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q285374
* WorldCat
* VIAF: 6372349
* FAST: 168178
* GND: 119164418
* ISNI: 0000 0000 7859 2668
* LCCN: n85182232
* MusicBrainz: ID
* NTA: 072339853
* WikiTree: Nilsen-1128

 |
A antiga **Colexiata de Cangas** é un templo relixioso da vila de Cangas. A maior parte da construción data do século XVI, aínda que se cre que o primitivo templo se remonta polo menos un século máis atrás. Durante case 500 anos padeceu modificacións e contribucións de cada época e estilo, sufriu modificacións en 1585 e entre 1901-1921.

Historia
--------

Descoñécese a data exacta da construción anterior á que hoxe se conserva. A actual data de principio do século XVI. Erixiuse polo papa Paulo III, en 1545, ao rango de Colexiata de Santiago de Cangas. A fachada, a parte máis valorada do edificio, porén, non se levantou até 1585, sendo proxectada por Xácome Fernández. A torre distribuída en dous corpo é do século XVIII.

Características
---------------

Trátase dun templo con planta de cruz latina de tres naves. O cruceiro dunha soa nave moi ancha, posúe uns brazos pouco profundos. Carece de ciborio e, no seu lugar, érguese un eirado balaustrado e profusamente decorado. Abundan, tamén, os contrafortes que sosteñen as presións das bóvedas interiores.

### Exterior

No perímetro dos tellados atópase a presenza de gárgolas labradas de xeito realista.

No que a súa fachada se refire, é unha das mellores mostras da arquitectura e escultura renacentistas de toda Galiza. A ornamentación escultórica do frontón da fachada remite a tema bíblicos —coma a Anunciación— e representa tamén varios anxos. Existe unha figura dun bispo. As esculturas están danadas pola erosión e as inclemencias meteorolóxicas que borraron os principais trazos das esculturas. Sobre a súa única porta de entrada ten un grande rosetón e en ambos os lados uns contrafortes. Na parte dereita da fachada áchase a torre edificada durante o século XVIII.

### Interior

O interior atópase dividido en tres naves de grande altura, divididas por vieiros e columnatas de orde xónica. A nave central péchase con bóvedas de cruzaría sexpartitas. Mentres, as naves laterais cóbrense con bóvedas de cruzaría cadripartitas. Todas estas cubertas tende ao apuntamento gótico, mais sen chegar a esaxeralo. A ornamentación interna dos nervios tamén remite ao gótico flamíxero.

O cruceiro dispón dunha soa nave, tan ancha coma a nave central do tramo principal. Cóbrese, como esta, con bóvedas de cruzaría sexpartitas.

A colexiata conta cunha capela maior cun retablo barroco do ano 1744 e outras capelas laterais con tallas de gran valor artístico, entre os piares acaroados, reflexo interno dos contrafortes externos.

En talla, salienta a figura do Cristo do Consolo executada por Juan Pintos en 1796.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ruta turística. Web do Concello de Cangas*(en galego)*
Amazonia
A **deforestación** é o proceso de desaparición de masas forestais (bosques), fundamentalmente causada pola actividade humana. A deforestación está directamente causada pola acción do ser humano sobre a natureza, principalmente debido ós cortes de árbores, tanto as realizadas pola industria madeireira, como aquelas que pretenden a obtención de solo para cultivos agrícolas.

Nos países máis desenvolvidos, prodúcense outras agresións como a chuvia ácida que comprometen a supervivencia dos bosques, situación que se pretende controlar mediante a esixencia de requisitos de calidade para os combustibles, como a limitación do contido de xofre.

Nos países menos desenvolvidos, as masas boscosas redúcense ano tras ano, mentres que nos países industrializados estanse recuperando debido ás presións sociais, reconverténdose os bosques en atractivos turísticos e lugares de esparexemento.

Así a todo, debe terse en conta que as plantacións de reforestación non substitúen en ningún caso o bosque, xa que este é un ecosistema que tarda décadas e nalgúns casos séculos en formarse, constituíndo o bio-sistema óptimo de aproveitamento da luz solar. En cambio, a reforestación no mellor dos casos é un conxunto de árbores situadas segundo unha separación fixada artificialmente, entre as cales xorde unha vexetación herbácea ou arbustiva que non acostuma darse no bosque. E no peor dos casos, plántanse árbores non autóctonas que en ocasións danan o substrato, como ocorre en moitas plantacións de piñeiro, abeto ou eucalipto.

Unha consecuencia da deforestación é a desaparición de sumidoiros de dióxido de carbono, reducíndose a capacidade do medio de absorber as inxentes cantidades deste gas causante do efecto invernadoiro, e agravando o problema do quentamento global.

Como medida de contención, diversos organismos internacionais propoñen a reforestación, medida parcialmente aceptada polos movementos ecoloxistas, ó entender estes que na repoboación debe considerarse non só a eliminación do dióxido de carbono, senón ademais, a biodiversidade da zona a repoboar.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *deforestación*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q169940
* AAT: 300254446
* BNCF: 41527
* BNF: 11931844j
* EBID: ID
* GEA: 4575
* GEC: 0097006
* GND: 4286698-4
* JSTOR: tropical-deforestation-pinga
* LCCN: sh85036463
* MAG: 139496715
* NKC: ph123690
* PSH: 13548

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre botánica é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Common Lisp** (ou, comunmente abreviado, **CL**), é un dialecto da linguaxe de programación Lisp. Desenvolvida para estandarizar as variantes diverxentes do Lisp, non é unha posta en funcionamento, senón unha especificación. Diversas implementacións do estándar están dispoñibles, incluíndo produtos comerciais e software libre.

Implementacións
---------------

Está definido por unha especificación (coma o Ada ou o C) en lugar dunha implementación (coma o Perl). Hai moitas implementacións, e o estándar deixa abertas áreas nas que poden diferir.

Ademais, as implementacións teñen tendencia a traer bibliotecas que proporcionan funcionalidades que non están cubertas no estándar. Para proporcionar as devanditas funcionalidades de forma portable creáronse bibliotecas de software libre.

Foi deseñado para ser implementado por compiladores incrementábeis. Na especificación propóñense declaracións estándar para a optimización da compilación (coma as funcións inline). A maioría das implementacións do Common Lisp compilan código fonte a código máquina nativo. Algunhas implementacións ofrecen compiladores de bloque. Algunhas poden crear aplicacións independentes (directamente executables). Outras compilan a bytecode, que reduce a velocidade pero facilita a portabilidade. Hai tamén compiladores que compilan Common Lisp a C. O erro de considerar ó Common Lisp unha linguaxe interpretada pura e debido ó feito de que os contornos Lisp proporcionan un prompt interactivo e que as funcións compílanse unha a unha, de forma incremental.

Algunhas implementacións baseadas en Unix, coma CLISP, poden usarse coma intérpretes de guións; ou sexa, o sistema invoca ó intérprete de maneira transparente, do mesmo xeito que fai con Perl ou coa shell.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Common-Lisp.net *(en inglés)*
* Common Lisp Open Code Collection *(en inglés)*

| * v
* c
* e
Linguaxes de programación |
| --- |
| Baixo nivel | 

|  |  |
| --- | --- |
| Primeira xeración | Código máquina |
| Segunda xeración | Assembly |

 |
| Alto nivel | 

|  |  |
| --- | --- |
| Terceira xeración | 
* A+
* ABC
* Algol
* B
* BASIC
* C
* C++
* C#
* COBOL
* CPL
* D
* E
* Fortran
* Go
* Java
* JavaScript
* Lisp
* Objective-C
* PL/1
* Pascal
* Smalltalk
* Visual Basic .NET

 |
| Cuarta xeración | 
* Clarion
* Clipper
* Clojure
* Common Lisp
* Erlang
* GNU Octave
* Haskell
* Lisp
* Lua
* Julia
* Perl
* PHP
* Prolog
* Python
* R
* Ruby
* Rust
* S
* Scilab
* Stata
* SQL

 |
| Quinta xeración | 
* Mercury
* OPS5
* Prolog

 |

 |
| 
* Ambiente de desenvolvemento
* Metaprogramación
* Programación a nivel funcional
* Programación estruturada
* Programación non estruturada
* Programación imperativa
* Programación modular
* Programación multidimensional
* Orientación a obxectos

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q849146
* LCCN: sh86003862
* MAG: 2779353305

 |
1-entrada de mestura polo colector de admisión (á dereita)  
4-saída dos gases polo colector de escape(á esquerda)
En mecánica do automóbil. o **colector** refírese aos tubos que distribúen ou recollen os gases do motor. Esta tubaxe ramifícase en varias saídas (ou entradas), unha por cilindro.

Colector de admisión
--------------------

O colector de admisión leva ar, ou mestura de ar/combustíbel, á entrada dos cilindros dos motores. Cando as válvulas de admisión se abren por acción da árbore de cames, o pistón, que está nun movemento descendente, ten un efecto de succión no colector de admisión provocando a entrada de gas no interior dos cilindros.

Colector de escape
------------------

O colector de escape agrupa as varias saídas dos cilindros do motor. Após a deflagración do combustíbel no interior ábrese a válvula de escape cando a subida do pistón e a presión obriga aos gases queimados a saíren, sendo conducidos polo colector de escape até o tubo de escape do motor.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* ARIAS-PAZ, Manuel: *Manual de Automóviles*, 56ª edición. ISBN 978-84-89656-58-1

| * v
* c
* e
Compoñentes do automóbil: Motor |
| --- |
| Cabeza | Xunta da cabeza ·  Cilindro ·  Inxector ·  Válvula ·  Balancín ·  Buxía ·  Colector |
| Bloque e Cárter | Veo de manivelas ·  Pistón ·  Distribuidor ·  Árbore de levas ·  Volante |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1790740
* MAG: 529865628

 |
O **efecto Aharonov-Bohm** é un fenómeno cuántico descrito en 1949 por Werner Ehrenberg e Raymond Eldred Siday e redescuberto en 1959 por David Bohm e Yakir Aharonov: o patrón de interferencia entre dous feixes de electróns pode modificarse pola presenza dun campo magnético fóra das traxectorias clásicas dos electróns. O efecto Aharonov-Bohm é unha evidencia cuántica de que o momento linear {\displaystyle {\vec {\pi }}} (cantidade de movemento clásico) das partículas de carga {\displaystyle q} está dado por {\displaystyle {\vec {\pi }}={\vec {p}}-q{\vec {A}}} onde {\displaystyle {\vec {A}}} é o vector potencial e {\displaystyle {\vec {p}}} é o impulso.

En 1985, Akira Tonomura *et al.*, realizaron un experimento que verificaría o efecto, que unha fonte coherente de electróns ao longo de diferentes camiños a través dun pequeno toroide revestido cunha película superconductora, as pequenas dimensións son de aproximadamente ~ 10 µm. Cando os electróns pasan a través do toroide, as franxas de interferencia toroidal xéranse a partir da luz que pasa polo pequeno toroide mostrando a diferenza de fase que é xerada na partícula cargada polo vector potencial nas rexións onde o campo e nulo.

Notas
-----

1. ↑  "Abstract. O efeito Aharonov-Bohm magnético" (PDF). *Instituto de Física S.C. da Universidade de São Paulo*. Consultado o 2-1-2022.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Efecto Aharonov-Bohm*** |

### Bibliografía

* Ahoyonov e Bohm, Y. e David (1 de agosto de 1959). "Significance of Electromagnetic Potentials in the Quantum Theory". *PHYSICAL REVIEW JOURNALS* **115**. doi:10.1103/PhysRev.115.485.
* Aharonov e Bohm, Y. e D. (15 de agosto de 1961). "« Further Considerations on Electromagnetic Potentials in the Quantum Theory »". *Journals.aps.com* **123**. doi:10.1103/PhysRev.123.1511.
* Ehrenberg e Siday, W. e R.E. (1949). "The Refractive Index in Electron Optics and the Principles of Dynamics". *"Proceedings of the Physical Society" Section B* **B62**. doi:10.1088/0370-1301/62/1/303.  .
* Mecánica Cuántica, Volume 1, Apéndice III, §4.b, C Cohen Tanoudji, B Diu, F Laloe, Hermann 1997,ISBN 2 7056 5767 3

### Ligazóns externas

* *David Bohm Society: The Aharonov-Bohm Effect* (arquivado en archive.org)
* The Quantum Experiment that ALMOST broke Locality (O experimento cuántico que CASE rompeu a localidade) - YouTube

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q400083
* BNF: 14479273s
* GND: 4194061-1
* MAG: 139989952
* SUDOC: 059425148

 |