Molécula da aspirina.
A **Aspirina**, nome comercial rexistrado pola casa Bayer ao **ácido acetilsalicílico (AAS)** é un medicamento da familia dos salicilatos. É un fármaco antiinflamatorio non esteroide (AINE) e funciona de forma similar a outros AINE pero tamén suprime o funcionamento normal das plaquetas.

Usos
----

Emprégase como un analxésico, antipirético e antiinflamatorio. As enfermidades inflamatorias específicas que se usan para tratar a aspirina inclúen a enfermidade de Kawasaki, a pericardite e a febre reumática. Ten tamén un efecto antiagregante plaquetario, e úsase en doses baixas e prolongadas para previr ataques ao corazón, ictus isquémicos e coágulos de sangue en persoas con alto risco.

### Efectos secundarios

Un efecto adverso común é un mal de estómago. Os efectos secundarios máis significativos inclúen úlcera de estómago, sangrado de estómago e o empeoramento da asma. O risco de hemorraxia é maior entre aqueles que son de idade avanzada, beben alcohol, toman outros AINE ou toman outros anticoagulantes. A aspirina non se recomenda na última parte do embarazo. Xeralmente non se recomenda en nenos con infeccións debido ao risco de síndrome de Reye. As doses altas poden producir zunidos nos oídos.

Historia
--------

### Orixe

O ácido acetilsalicílico obtense de forma sintética, se ben inicialmente producíase a partir de ácido salicílico obtido de fontes naturais, como a casca do salgueiro branco (*Salix alba*). Un precursor da aspirina que se atopa nas follas do salgueiro utilizouse polos seus efectos sobre a saúde durante polo menos 2.400 anos. 

### Século XIX

En 1853, o químico Charles Frédéric Gerhardt tratou o medicamento salicilato de sodio con cloruro de acetilo para producir ácido acetilsalicílico por primeira vez. Durante os seguintes 50 anos, outros químicos estableceron a estrutura química e idearon métodos de produción máis eficientes.:69–75

Coñecido e fabricado xa en Alemaña e outros países, foi sintetizado de forma máis pura en 1897 polo farmacéutico alemán Felix Hoffman, da casa Bayer. As súas propiedades terapéuticas foron descritas en 1899 polo farmacólogo Heinrich Dreser.

### Século XX

**Aspirina®** é o nome comercial acuñado polos laboratorios Bayer; en moitos países segue a ser unha marca rexistrada, noutros, como os Estados Unidos, Inglaterra, Francia, Canadá e Australia, **aspirin** converteuse no nome xenérico da substancia, trala expropiación da marca pola entrada do país en 1917 na primeira guerra mundial. 

### Século XXI

É un dos medicamentos máis coñecidos e consumidos en todo o mundo e está incluído na lista da Organización Mundial da Saúde dos fármacos esenciais que todo sistema de saúde debería ter. Está dispoñible como medicamento xenérico. En 2019, foi o nº 38 dos medicamentos máis prescrito nos Estados Unidos, con máis máis de 18 millóns de receitas. A aspirina é un dos medicamentos máis utilizados a nivel mundial, cunha estimación de 40000 toneladas (50 a 120 mil millóns de pílulas) consumidas cada ano.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  "Aspirin Monograph for Professionals". *Drugs.com* (en inglés). Consultado o 2022-07-05.
2. ↑  "Chemistry: An Introduction for Medical and Health Sciences; Wiley". *Wiley.com* (en inglés). Consultado o 2022-07-05.
3. ↑  Ravina E (2011). *The Evolution of Drug Discovery: From Traditional Medicines to Modern Drugs*. John Wiley & Sons. p. 24. ISBN 978-3-527-32669-3.
4. ↑  Jeffreys, Diarmuid (2008-12-01). *Aspirin: The Remarkable Story of a Wonder Drug* (en inglés). Bloomsbury Publishing USA. ISBN 978-1-59691-816-0.
5. ↑  "Aspirin - Drug Usage Statistics, ClinCalc DrugStats Database". *clincalc.com*. Consultado o 2022-07-05.
6. ↑  "Os 300 mellores de 2019". *ClinCalc*. Consultado o 16 de outubro de 2021.
7. ↑  "WHO updates essential medicines list with new advice on use of antibiotics, and adds medicines for hepatitis C, HIV, tuberculosis and cancer". *www.who.int* (en inglés). Consultado o 2022-07-05.
8. ↑  Jeffreys, Diarmuid (2008-12-01). *Aspirin: The Remarkable Story of a Wonder Drug* (en inglés). Bloomsbury Publishing USA. ISBN 978-1-59691-816-0.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Aspirina.com, de Bayer
* Aspirina Arquivado 15 de xaneiro de 2010 en Wayback Machine. como prevención primaria en diabéticos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q18216
* BNCF: 1019
* BRE: 1834743
* EBID: ID
* GEC: 0074254
* GND: 4000351-6
* LCCN: sh85008731
* MAG: 2777628954
* NDL: 00577498

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ATC: A01AD05
* CAS: 50-78-2
* ChEBI: 15365
* ChEMBL: CHEMBL25
* ChemSpider: 2157
* DrugBank: 00945
* DTXSID: DTXSID5020108
* ECHA: 100.000.059
* HMDB: HMDB0001879
* IEDB: 114151
* IUPHAR: 4139
* KEGG: D00109
* MedlinePlus: a682878
* MeSH: D001241
* MeSH: D02.455.426.559.389.657.410.595.176
* NDF-RT: N0000145918
* NIOSH: 0010
* PubChem: 2244
* RxNorm: 1191
* UMLS: C0004057
* UNII: R16CO5Y76E

 |