*AQUÍ NACEU  
O SEMINARIO  
DE ESTUDOS GALEGOS  
XII-X-MCMXXIII*
O **Seminario de Estudos Galegos** (SEG) foi unha institución creada en 1923 polo galeguismo para estudar e divulgar o patrimonio cultural galego e para formar investigadores.

Creación
--------

Anteproyeito de Estatuto da Galiza (1931), íntegro en pdf.
Antón Losada Diéguez tivo a idea de crear un órgano que tivese como función poñer en valor a cultura galega, unha función que a universidade galega da época, a de Santiago, non cumpría ó desenvolver programas académicos alleos á realidade, á historia e á cultura galegas. Fórmase, pois, na casa de Losada en Pontevedra a Xuntanza de Estudos e Investigacións Históricas e Arqueolóxicas.

Paralelamente, como conta Lois Tobío Fernández, en 1923, Wenceslao Requejo Buet proponlle a un grupo de estudantes de primeiro de Dereito formar un grupo "cos que se interesasen por problemas de cultura, arte, literatura e historia principalmente, algo así como unha tertulia ou ateneo". Nese grupo, que primeiro collería xente como Filgueira Valverde, Ramón Martínez López, Manuel Magariños ou Lois Tobío Fernández, estenderíase despois a estudantes maiores (Fermín Bouza Brey, Romero Cerdeiriña...) e aos profesores, como Armando Cotarelo Valledor. De feito, foi Cotarelo quen lle deu o nome de Seminario de Estudos Galegos, que foi como pasou á historia.

Nunha xuntanza celebrada o 12 de outubro de 1923 en Ortoño (Ames), na casa onde vivira Rosalía de Castro, onde participan estes nove estudantes recollendo a tradición da Junta para Ampliación de Estudios e Investigaciones Científicas, acordan a creación do seminario. Ós poucos días, o 23 de outubro, intégranse nel boa parte da intelectualidade galeguista que se movía ó redor da revista *Nós* e asinan a acta fundacional no domicilio de Armando Cotarelo Valledor. Porén Lois Tobío sinala que Losada Diéguez non se sumou ao seminario nese momento inicial, senón pouco despois, canda o Grupo Nós, Castelao, Antón Villar Ponte, Manuel Lugrís Freire, Leandro Carré Alvarellos ou Gonzalo López Abente.

No escudo, deseño de Castelao, a tipografía discorre sobre dous círculos concéntricos que xiran arredor dun cáliz con cinco estrelas e unha pomba, coas lendas SEMINARIO DE ESTUDOS GALEGOS · COMPOSTELA e DEUS · SCIENTIA · FRATRESQUE · GALLÆTIÆ.

Nos anos seguintes incorporaríase a maior parte de intelectualidade galeguista, dende o arquiveiro do concello de Santiago de Compostela, Pablo Pérez Costanti, ata o arcebispo Manuel Lago González, pasando por Ramón María Aller, Federico Maciñeira ou Xesús Carro.

Consolidación
-------------

En 1925 Cotarelo trasládase a Madrid e a presidencia pasa a Salvador Cabeza de León. Comezan tamén a recibir axudas económicas e en 1927 empezan a publicar os *Arquivos do Seminario de Estudos Galegos*, que editará Ánxel Casal e que recompilará as publicacións da institución. Con anterioridade os seus produtos editábanse a través da Real Academia Galega. Contou con local propio desde 1925, situado nos baixos do Colexio Maior San Clemente e pasou de contar con só un cento de asociados nos seus comezos a chegar aos 500 no curso 1925-1926.

Membros do SEG en 1928, nas Ruínas de San Domingos de Pontevedra:  
De esquerda a dereita na fileira de atrás: Ramón Otero Pedrayo, Antón Losada Diéguez, Florentino López Cuevillas, Vicente Risco, Carballo Calero, Xosé Filgueira Valverde, Sebastián García Paz, Luís Pintos Fonseca, Antón Fraguas, Bibiano Fernández Osorio-Tafall.  
Sentados: Isidro Parga Pondal, Abelardo Moralejo Laso, Xesús Carro García, Salvador Cabeza de León, Joaquín Arias Sanjurjo, Xerardo Álvarez Limeses e Juan Novás Guillán.

Obxectivos e estrutura
----------------------

*Alexandre Bóveda foi nomeado socio aitivo o 20 de outono do 1928, Sant-Iago, 28 de outono de 1931.*
O programa do Seminario fíxase os seguintes obxectivos: "*o estudo de todas as manifestacións da cultura galega, tendendo á formación dos investigadores e á divulgación do resultado dos traballos*".

*Filgueira Valverde foi nomeado socio aitivo o 3 de novembro do 1923, Sant-Iago, 28 de Outono de 1931*.
O SEG estaba estruturado en doce seccións e utilizaba como método de traballo os equipos interdisciplinarios e aínda que non todos os traballos feitos estiveran en galego, é certo que foi o SEG quen por primeira vez utilizou a lingua galega de xeito significativo para facer traballo científico, mesmo sendo obrigatorio a lectura dun traballo orixinal en galego para adquirir a condición de socio numerario.
As doce seccións, e os seus presidentes, son as seguintes:

*Xoaquín Lourenzo foi nomeado socio aitivo o 1º de Maio do 1926, Sant-Iago, 14 de Xaneiro de 1932*.
* Sección de Filoloxía, coordinador Armando Cotarelo Valledor
* Sección de Arte e Letras, coordinador Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
* Sección de Etnografía, coordinador Vicente Risco
* Sección de Historia, coordinador Cabeza de León, presidente do Seminario de 1925 a 1934
* Sección de Prehistoria, coordinador Florentino López Cuevillas
* Sección de Xeografía, coordinador Otero Pedrayo
* Sección de Historia da Arte, coordinador Xesús Carro
* Sección de Historia da Literatura, coordinador Xosé Filgueira Valverde
* Sección de Pedagoxía, coordinador Manuel Díaz Rozas
* Sección de Ciencias Aplicadas, coordinador Manuel Gómez Román
* Sección de Ciencias Naturais, coordinador Luís Iglesias
* Sección de Ciencias Sociais, Xurídicas e Económicas; coordinador Lois Tobío Fernández

Estudos das comarcas galegas
----------------------------

Entre os obxectivos do Seminario estaba a creación de estudos das comarcas galegas, a través de cada unha das súas seccións científicas, e destes traballos publicaron varios libros:

* *Vila de Calvos: notas etnográficas e folklóricas*, 1930, Florentino López Cuevillas e Xoaquín Lourenzo Fernández.
* *Terra de Melide*, 1933, Editorial Nós.
* *Parroquia de Velle*, 1936, Florentino López Cuevillas, Vicente Fernández Hermida e Xoaquín Lorenzo Fernández.

Disolución
----------

En 1936 o SEG, tras trece anos de actividade, foi desmantelado polo novo réxime xurdido do 18 de xullo. En 1944 co patrimonio do SEG creouse o Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento dependente do CSIC.

O novo Seminario de Estudos Galegos
-----------------------------------

En 1978, desde o Laboratorio de Formas de Galicia, con Isaac Díaz Pardo, comezouse a traballar na restauración do SEG. Constituíuse unha Comisión Xestora que presentou un anteproxecto de restauración nunha asemblea no Museo do Pobo Galego o 28 de xullo de 1978. O 10 de febreiro de 1979 aprobouse o proxecto definitivo, que se legalizou o 28 de xuño de 1979.

O novo Seminario de Estudos Galegos estruturouse en nove áreas: Xeoloxía e Minaría, Agrarias, Mariñas, Biolóxicas, Arte/Comunicación, Xurídicas, Sociais e Políticas, Económicas e Pensamento Filosófico. E dous grupos de traballo interdisciplinar: Historia das Ciencias e das Técnicas e Idade Media galega. Publicou máis de 170 volumes e tivo a sede San Domingos de Bonaval, en dependencias do Museo do Pobo Galego. Mais logo foi esmorecendo.

Centenario do Seminario de Estudos Galegos
------------------------------------------

O Consello da Cultura Galega, o Museo do Pobo Galego e a a Real Academia Galega reuníronse o 6 de setembro de 2022 para promover un programa conmemorativo conxunto xa que o 12 de outubro de 2023 é o centenario da fundación do Seminario de Estudos Galegos. A Dirección Xeral de Cultura e a Secretaría Xeral de Política Lingüística, en representación da Xunta de Galicia, asistiron a reunión.

### Exposición

Desde o 4 de xullo de 2023 ao 7 de xaneiro de 2024 celebrouse no Museo Gaiás da Cidade da Cultura de Galicia a exposición *Luz na terra. O Seminario de Estudos Galegos, Unha institución de alta cultura*, concibida como celebración do centenario da fundación desta institución.

* Mato
* Documentalista (artístico e visual): Miguel Anxo Seixas
* Apoio técnico: Gustavo Hervella

Con motivo da exposición editouse unha completa publicación, *Luz na terra. O Seminario de Estudos Galegos, Unha institución de alta cultura,* unha morea de especialistas coordinados por Ramón Villares. Son 344 páxinas en edición galego-castelán con separata en inglés.

Notas
-----

1. ↑  Pena, Xosé Ramón (2016).  *Historia da Literatura Galega III. De 1916 a 1936*. Xerais. ISBN 978-84-9121-107-5.
2. 1 2  Tobío Fernández 1994, p. 123-126.
3. ↑  Díaz, Xosé (2014). "As liñas da conciencia. Castelao ilustrador e deseñador". *Boletín da Real Academia Galega* (375): 233–237.
4. ↑  Tobío Fernández 1994, p. 131.
5. ↑  Emilio Xosé Ínsua e Xurxo Martínez González (2018) *Común temos a patria. Biografía dos irmáns Villar Ponte*. Vigo: Xerais, pp. 341-342
6. 1 2 3 4  O libro Terra de Melide
7. ↑  Ficha do libro en Galiciana
8. ↑  Ficha en Galiciana
9. ↑  Ficha do libro en Galiciana
10. ↑  Ayán, Xurxo: «Saudades do Seminario» 1/7/2010.
11. 1 2  "Seminario de Estudos Galegos". *EGU - Enciclopedia Galega Universal*. Consultado o 2023-07-27.
12. ↑  "1923 - 2023 Centenario do Seminario de Estudos Galegos Museo do Pobo Galego". *museodopobo.gal*. Consultado o 2023-07-27.
13. 1 2  "Luz na terra. O Seminario de Estudos Galegos, unha institución de alta cultura". *www.cidadedacultura.gal*. 2023-01-18. Consultado o 2023-07-27.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Seminario de Estudos Galegos Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Mato, Alfonso (2001). *O Seminario de Estudos Galegos*. Sada-A Coruña: Ediciós do Castro.
* Mato, Alfonso (2004). "A desfeita no Seminario de Estudos Galegos" (PDF). *Grial* (163): 34–37. Archived from the original on 05 de marzo de 2016. Consultado o 07 de setembro de 2018.

* Tobío Fernández, Lois (1994). *As décadas de TL*. Ediciós do Castro.

### Outros artigos

* *Arquivos do Seminario de Estudos Galegos*

### Ligazóns externas

* O Seminario de Estudos Galegos (Consello da Cultura Galega).
* "El Seminario de Estudios Gallegos será restaurado proximamente". *ABC* (en castelán). 19 de xaneiro de 1979. .
* "Aniversario do Seminario de Estudos Galegos". *Real Academia Galega*. 15 de outubro de 2013.
* Mato Domínguez, Alfonso (2010). "Mulleres no Seminario de Estudos Galegos". *Álbum de Mulleres* do Consello da Cultura Galega.
* do Val, Marga (12 de outubro de 2013). "No noventa aniversario do Seminario de Estudos Galegos". *Sermos Galiza*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3395576
* WorldCat
* VIAF: 130789937
* BNE: XX129575
* GND: 16278135-0
* ISNI: 0000 0001 2342 0698
* LCCN: n80020326
* PTBNP: 181272
* SUDOC: 077117883

 |