**Nikita Sergeyevich Mikhalkov** (ruso: *Ники́та Серге́евич Михалко́в*), nado en Moscova o 21 de outubro de 1945 é un cineasta e actor ruso.

Gañou o León de Ouro do 48.º Festival de Cinema de Venecia (1991) e foi candidato ao Oscar ao mellor filme en lingua non inglesa polo filme *Urga*. Gañou o premio nesa categoría con *Utomlyonnye solntsem*, que tamén logrou o Grand Premio do Festival de Cinema de Cannes. En 2007 recibiu o "León Especial" do Festival de Venecia pola súa contribución ao cinema.

Familia
-------

Mikhalkov naceu dentro dunha distinguida e artística familia. O seu bisavó foi gobernador imperial de Iaroslavl, e a nai deste princesa da casa de Golitsyn. O pai de Nikita, Sergei Mikhalkov, foi un célebre autor de literatura infantil e ademais escribiu a letra do himno nacional en tres ocasións en 60 anos (dous conxuntos de versos empregados no himno da Unión Soviética e a letra do himno de Rusia). A nai, a poeta Natalia Konchalovskaya, era filla do artista de vangardas Pyotr Konchalovsky e neta doutro pintor destacado, Vasily Surikov. O irmán máis vello de Nikita é o cineasta Andrei Konchalovsky, coñecido polas súas colaboracións con Andrei Tarkovskii e polos seus filmes de acción en Hollywood, como *Runaway Train* e *Tango e Cash*.

Traxectoria
-----------

### Carreira como actor

Mikhalkov estudou interpretación no estudio para nenos do Teatro da Arte de Moscova e despois na Escola Shchukin School do Teatro Vakhtangov. Sendo aínda un estudante, apareceu no filme de Georgi Daneliya *Ya shagayu po Moskve* (1964) e no filme do seu irmán *Home of the Gentry* (1969).

### Director

Mentres continuaba a súa carreira como actor, entrou en VGIK, escola estatal de filme de Moscova, onde estudou dirección co cineasta Mikhail Romm, profesor do seu irmán e de Andrei Tarkovsky. Dirixiu a súa primeira curtametraxe, *Девочка и вещи*, en 1968 e outra en 1970, trala súa graduación,  *Спокойный день в конце войны*. Nesa época apareceu en máis de vinte filmes, incluíndo *Dyadya Vanya* (1972), dirixido polo seu irmán, antes de coescribir, dirixir e protagonizar a súa primeira longametraxe, *Svoy sredi chuzhikh, chuzhoy sredi svoikh*, en 1974, ambientado trala guerra civil rusa da década de 1920.

Co seu segundo filme, *Raba lyubvi* (1976). conseguiu fama internacional. Ambientado en 1917, segue os esforzos dun equipo de cinema para realizar un melodrama mudo nunha cidade balneario mentres a revolución crece ao seu arredor. O filme, baseado nos últimos días de Vera Kholodnaya, foi aclamado na súa estrea nos Estados Unidos.

O seu seguinte filme, *Neokonchennaya pyesa dlya mekhanicheskogo pianino* (1977) foi unha adaptación da obra de Chekhov *Platonov*, e gañou o primeiro premio no Festival de Donostia. En 1978, mentres protagonizaba o filme épico do seu irmán *Sibiriada* dirixiu *Пять вечеров*, historia de amor sobre unha parella separada pola segunda guerra mundial que se atopa de novo dezaseis anos despois. O seu seguinte filme, *Несколько дней из жизни И. И. Обломова* (1980), con Oleg Tabakov como o protagonista do título, baséase na novela clásica de Ivan Goncharov sobre un mozo nobre preguiceiro que se nega a deixar a súa cama. *Родня* (1981) é unha comedia sobre unha muller provinciana en Moscova que loita contra as enleadas relacións dos seus parentes. *Bez svideteley* (1983) é unha conversa durante unha longa noite entre unha muller (Irina Kupchenko) e o seu exmarido (Mikhail Ulyanov) cando quedan encerrados por accidente nun cuarto. O filme gañou o premio da FIPRESCI no Festival de Cine de Moscova.

A principios da década de 1980 recuperou a súa carreira como actor aparecendo nas populares *Vokzal dlya dvoikh* (1982) e *Жестокий романс* (1984), de Eldar Ryazanov. Nesa época interpretou a Henry Baskerville na versión soviética do *Can dos Baskerville*. Participou en moitos outros filmes, como *Svoy sredi chuzhikh, chuzhoy sredi svoikh*, *Raba lyubvi* e *Neokonchennaya pyesa dlya mekhanicheskogo pianino*.

### Éxito internacional

Incorporando varios relatos de Chekhov, *Oci ciornie* (1987) foi protagonizado por Marcello Mastroianni como un vello que conta unha historia dun romance cando era máis novo cunha muller que nunca puido esquecer. O filme foi moi recoñecido e Mastroianni recibiu o premio ao mellor actor no Festival de Cannes e unha candidatura ao Óscar pola súa interpretación.

O seu seguinte filme, *Urga* (1992), ambientado no mundo dos mongois, recibiu o León de Ouro e foi candidato ao premio Óscar. *Anna: 6–18* (1993) documenta o crecemento da súa filla Anna dende a infancia á madurez.

A produción máis célebre de Mikhalkov é *Utomlyonnye solntsem* (1994), que tiña lugar no ambiente paranoico do Gran Terror de Iosif Stalin. O filme gañou o Gran Premio de Cannes é o Oscar ao mellor filme en lingua non inglesa.

En 1996, foi o presidente do xurado do Festival de Cinema de Berlín.

### Carreira posterior

Mikhalkov e a súa filla Nadya no festival de Cannes de 2010
Mikhalkov empregou o triunfo crítico e financeiro de *Utomlyonnye solntsem* para conseguir os 25 millóns necesarios para o seu proxecto máis épico ata o momento, *The Barber of Siberia* (1998). O filme, estreado fóra de concurso no festival de Cannes de 1999, deseñouse como un espectáculo patriótico de consumo doméstico. Incluía a Julia Ormond e Oleg Menshikov, que aparece regularmente nos filmes de Mikhalkov, nos papeis principais. O propio director interpretou o tsar Alexandre III de Rusia. O filme recibiu o Premio do Estado e aumentou os rumores sobre as ambicións presidenciais do director, que, pola contra, escolleu administrar a industria do cinema ruso. A pesar da oposición de directores rivais, foi elixido como presidente da Sociedade Rusa de Cineastas e dirixe o Festival de Cinema de Moscova dende 2000. Tamén estableceu o premio Aguia de Ouro da Academia en oposición ao tradicional premio Nika.

En 2005 volveu á súa carreira como actor protagonizando tres filmes: *The Councillor of State*, un filme de misterio sobre a personaxe de Fandorin que logrou un récord de público en Rusia; *Zhmurki*, comedia negra sobre a mafia rusa e *Persona non grata*, de Krzysztof Zanussi. En 2007 dirixiu e protagonizou *12*, adaptación do drama xudicial *12 Angry Men*, de Sidney Lumet. En setembro dese ano, *12* recibiu un León de Ouro especial pola "brillantez consistente" da obra e foi gabado por moitos críticos no festival de Venecia. O ano seguinte, *12* foi candidato ao Oscar ao mellor filme en lingua non inglesa na 80ª edición dos Oscar. Tamén actuou como produtor executivo no filme épico *1612*.

No festival de Cannes de 2010 Mikhalkov presentou o drama épico *Utomlyonnye solntsem 2*, que foi seleccionado como representante de Rusia nos premios Oscar.

Vida privada
------------

A primeira esposa de Mikhalkov foi a recoñecida actriz rusa Anastasiya Vertinskaya, coa que casou o 6 de marzo de 1967. En setembro de 1966 nacera o seu fillo, Stepan. Coa súa segunda esposa, a ex-modelo Tatyana, tivo un fillo, Artyom (nado o 8 de decembro de 1975), e dúas fillas, Anna (nada en 1974) e Nadya (nada o 27 de setembro de 1986).

### Opinións políticas

Mikhalkov con Vladimir Putin na rodaxe do filme *Utomlyonnye solntsem 2* en maio de 2008
Mikhalkov está involucrado activamente na política rusa. É coñecido polos seus puntos de vista ás veces nacionalistas rusos e eslavófilos.

En outubro de 2006 visitou Serbia para apoiar a soberanía deste país sobre Kosovo e dous anos despois volveu para apoiar a Tomislav Nikolić, candidato ultranacionalista á presidencia serbia. Mikhalkov participou nunha reunión de "Nomocanon", organización xuvenil serbia que nega os crimes de guerra cometidos polos serbios na guerra de Iugoslavia. Nun discurso dado á organización, Mikhalkov falou sobre unha "guerra contra a Ortodoxia", citando o cristianismo ortodoxo como "a principal forza que se opón cultural e intelectualmente a McDonald's". En resposta á súa afirmación, un xornalista preguntou a Mikhalkov: "Que é mellor, McDonald's ou o stalinismo?" Mikhalkov respondeu: "Depende da persoa". Mikhalkov descríbese a el mesmo como monárquico.

Mikhalkov é seguidor do presidente ruso Vladimir Putin. En outubro de 2007, Mikhalkov, que produciu un programa de televisión para o 55.º aniversario de Putin, asinou unha carta aberta pedíndolle abandonase o cargo tras rematar o seu tempo no goberno.

O liderado de Mikhalkov en estilo vertical na Unión de Cinematógrafos foi definido por moitos cineastas e críticos rusos como autocrático, e provocaron que moitos membros abandonasen a Unión e formasen unha asociación rival en abril de 2010.

Dende 2015, Mikhalkov ten prohibida a entrada en Ucraína polo seu apoio á anexión de Crimea de 2014.

Notas
-----

1. ↑  "13th Moscow International Film Festival (1983)". *MIFF*. Arquivado dende o orixinal o 07-11-2013. Consultado o 08-02-2013.
2. ↑  "Festival de Cannes: Dark Eyes". *festival-cannes.com*. Arquivado dende o orixinal o 10-07-2011. Consultado o 19-07-2009.
3. ↑  "Festival de Cannes: Burnt by the Sun". *festival-cannes.com*. Arquivado dende o orixinal o 10 de xullo de 2011. Consultado o 2009-08-30.
4. ↑  "Berlinale: 1996 Juries". *berlinale.de*. Arquivado dende o orixinal o 16-05-2013. Consultado o 01-01-2012.
5. ↑  "Festival de Cannes: The Barber of Siberia". *festival-cannes.com*. Arquivado dende o orixinal o 10-07-2011. Consultado o 11-10-2009.
6. ↑  "Hollywood Reporter: Cannes Lineup". *hollywoodreporter*. Arquivado dende o orixinal o 22-04-2010. Consultado o 16-04-2010.
7. ↑  ""Цитадель" Михалкова выдвинута на "Оскар"". *Penza*. Consultado o 19-09-2011.
8. ↑  Михалков: "Я приехал, чтобы поддержать сохранение Косова в составе Сербии"[*Ligazón morta*]
9. ↑  Ragozin, Leonid (21–27 de xaneiro de 2008). "Точка невозврата". *Russian Newsweek* **4** (178). Arquivado dende o orixinal o 11 de febreiro de 2009. Consultado o 14 de maio de 2009. Михалков прищурился еще хитрее и нанес главный риторический удар: «Потому что православие – это основная сила, противостоящая культурному и интеллектуальному макдоналдсу»...Вдруг из зала раздался провокационный вопрос: «А что лучше – макдоналдс или сталинизм?» – «Ну это кому как», – ответил сын лауреата Сталинской премии.
10. ↑  Великое интервью о великом кино Arquivado 26 de novembro de 2010 en Wayback Machine.. *Kommersant.ru*. 11-05-2010.
11. ↑  Никита Михалков сдал мигалку
12. ↑  Bayer, Alexei (24 de marzo de 2008). "Sympathy for the devil". *The Moscow Times*. Arquivado dende o orixinal o 30 de marzo de 2008. Consultado o 24 de marzo de 2008.
13. ↑  НАМ НЕ НРАВИТСЯ Arquivado 12 de abril de 2010 en Wayback Machine. – manifesto dos que iniciaron a nova unión
14. ↑  "Opponents of Nikita Mikhalkov to Found Alternative Union of Cinematographers". Russia-ic.com. 19-04-2010. Consultado o 13-10-2013.
15. ↑  Hollywood Reporter
16. ↑  Pravda

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Nikita Mikhalkov Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Larsen, Susan (outono de 2003). "National Identity, Cultural Authority, and the Post-Soviet Blockbuster: Nikita Mikhalkov and Aleksei Balabanov". *Slavic Review* **62** (3): 491–511. JSTOR 3185803. doi:10.2307/3185803.

### Ligazóns externas

* Mikhalkov Productions
* Russian director Mikhalkov's "12" movie nominated for Oscar

| * v
* c
* e
Óscar ó mellor filme internacional |
| --- |
| 1947–1955(Honorífico) | 
* 1947: *Sciuscià* – Vittorio De Sica
* 1948: *Monsieur Vincent* – Maurice Cloche
* 1949: *Ladrón de bicicletas* – Vittorio De Sica
* 1950: *Au-delà des grilles* – René Clément
* 1951: *Rashomon* – Akira Kurosawa
* 1952: *Xogos prohibidos* – René Clément
* 1954: *Jigokumon* – Teinosuke Kinugasa
* 1955: *Miyamoto Musashi* – Hiroshi Inagaki

 |
| 1956–1975 | 
* 1956: *La strada* – Federico Fellini
* 1957: *Le notti di Cabiria* – Federico Fellini
* 1958: *Meu tío* – Jacques Tati
* 1959: *Orfeo negro* – Marcel Camus
* 1960: *Jungfrukällan* – Ingmar Bergman
* 1961: *Como nun espello* – Ingmar Bergman
* 1962: *Les Dimanches de Ville d'Avray* – Serge Bourguignon
* 1963: *Fellini 8½* – Federico Fellini
* 1964: *Ieri, oggi, domani* – Vittorio De Sica
* 1965: *Obchod na korze* – Ján Kadár e Elmar Klos
* 1966: *Un homme et une femme* – Claude Lelouch
* 1967: *Ostře sledované vlaky* – Jiří Menzel
* 1968: *Voyna i mir* – Sergei Bondarchuk
* 1969: *Z* – Costa-Gavras
* 1970: *Indagine su un cittadino al di sopra di ogni sospetto* – Elio Petri
* 1971: *Il giardino dei Finzi-Contini* – Vittorio De Sica
* 1972: *O discreto engado da burguesía* – Luis Buñuel
* 1973: *A noite americana* – François Truffaut
* 1974: *Amarcord* – Federico Fellini
* 1975: *Dersu Uzala* – Akira Kurosawa

 |
| 1976–2000 | 
* 1976: *La Victoire en chantant* – Jean-Jacques Annaud
* 1977: *La Vie devant soi* – Moshé Mizrahi
* 1978: *Préparez vos mouchoirs* – Bertrand Blier
* 1979: *O tambor de folla de lata* – Volker Schlöndorff
* 1980: *Moskva slezam ne verit* – Vladimir Menshov
* 1981: *Mephisto* – István Szabó
* 1982: *Volver a empezar* – José Luis Garci
* 1983: *Fanny e Alexander* – Ingmar Bergman
* 1984: *La Diagonale du fou* – Richard Dembo
* 1985: *La historia oficial* – Luis Puenzo
* 1986: *De aanslag* – Fons Rademakers
* 1987: *Babettes gæstebud* – Gabriel Axel
* 1988: *Pelle Erobreren* – Bille August
* 1989: *Cinema Paradiso* – Giuseppe Tornatore
* 1990: *Reise der Hoffnung* – Xavier Koller
* 1991: *Mediterraneo* – Gabriele Salvatores
* 1992: *Indochine* – Régis Wargnier
* 1993: *Belle Époque* – Fernando Trueba
* 1994: *Utomlyonnye solntsem* – Nikita Mikhalkov
* 1995: *Antonia* – Marleen Gorris
* 1996: *Kolja* – Jan Svěrák
* 1997: *Karakter* – Mike van Diem
* 1998: *La vita è bella* – Roberto Benigni
* 1999: *Todo sobre mi madre* – Pedro Almodóvar
* 2000: *Wò hǔ cáng lóng* – Ang Lee

 |
| 2001–presente | 
* 2001: *Ničija zemlja* – Danis Tanović
* 2002: *Nirgendwo in Afrika* – Caroline Link
* 2003: *Les Invasions barbares* – Denys Arcand
* 2004: *Mar adentro* – Alejandro Amenábar
* 2005: *Tsotsi* – Gavin Hood
* 2006: *Das Leben der Anderen* – Florian Henckel von Donnersmarck
* 2007: *Die Fälscher* – Stefan Ruzowitzky
* 2008: *Okuribito* – Yōjirō Takita
* 2009: *El secreto de sus ojos* – Juan J. Campanella
* 2010: *Hævnen* – Susanne Bier
* 2011: *Jodaí-e Nadér az Simín* – Asghar Farhadi
* 2012: *Amour* – Michael Haneke
* 2013: *La grande bellezza* – Paolo Sorrentino
* 2014: *Ida* – Paweł Pawlikowski
* 2015: *Saul fia* – László Nemes
* 2016: *Forušande* - Asghar Farhadi
* 2017: *Una mujer fantástica* – Sebastián Lelio
* 2018: *Roma* - Alfonso Cuarón
* 2019: *Gisaengchung* - Bong Joon-ho
* 2020: *Druk* - Thomas Vinterberg
* 2021: *Doraibu mai kā* - Ryusuke Hamaguchi
* 2022: *Sen novidade na fronte* - Edward Berger
* 2023: *The Zone of Interest* – Jonathan Glazer

 |

* Portal:Cine
* Portal:Rusia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q55207
* WorldCat
* VIAF: 24796240
* Allmovie: p102780
* AlloCiné: 2788
* BIBSYS: 1009863
* BNE: XX1541346
* BNF: 139830026
* BRE: 2219194
* CANTIC: a12247698
* CiNii: DA12144165
* DeutscheBio: 119047942
* Discogs: 1474941
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 94985
* GEC: 0234908
* GND: 119047942
* IMDb: nm0586482
* ISNI: 0000000122775710
* LCCN: n82090246
* LibraryThing: mikhalkovnikita
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000018107
* NKC: jn20000701233
* NLA: 36269606
* NNDB: 000355065
* NTA: 071242376
* openMLOL: 301929
* RSL: 000083568
* SELIBR: 359807
* SUDOC: 081858795
* TMDb: 82796
* Treccani: nikita-sergeevic-michalkov
* WikiTree: Mikhalkov-1

 |