**Jaipur** (en hindi: *जयपुर* Escoitari/ˈdʒaɪpʊər/), anteriormente **Jeypore**, é a capital e a cidade máis grande do Estado indio de Rajastán, no norte da India. En 2011, a cidade tiña unha poboación de 3,1  millóns, polo que é a décima cidade máis poboada do país. Jaipur tamén é coñecida como a *Cidade Rosa* xa que construíuse en estuco rosado para imitar a cor da arenita. C. V. Raman chamouno a *Illa da Gloria*. Está situada a 268 km. da capital nacional Nova Deli. Jaipur fundouse en 1727 polo gobernante Kachhwaha Rajput Jai Singh II, o gobernante de Amer, en honor de quen leva o nome da cidade. É unha das primeiras cidades planificadas da India moderna, deseñada por Vidyadhar Bhattacharya. Durante o período colonial británico, a cidade serviu como capital do Estado de Jaipur. Despois da independencia en 1947, Jaipur converteuse na capital do recentemente formado estado de Rajasthan.

Jaipur é un popular destino turístico da India e forma parte do circuíto turístico oeste do Triángulo dourado que conecta a capital do estado con Jaipur e Agra (240 km) Tamén serve como porta de entrada a outros destinos turísticos en Rajasthan como Jodhpur, Jaisalmer, Bikaner, Udaipur, Kota, Ajmer e Monte Abu.

O 6 de xullo de 2019, o Comité do Patrimonio Mundial da UNESCO inscribiu Jaipur a "Cidade Rosa da India" entre os seus Patrimonio da Humanidade. A cidade tamén alberga os sitios do Patrimonio Mundial da UNESCO Fote Amer e Jantar Mantar.

Etimoloxía
----------

Jaipur deriva o seu nome do seu fundador, Sawai Jai Singh (1693-1744), un notable guerreiro e astrónomo consumado. En sánscrito, as variacións da palabra "pur" ou "pura" úsanse habitualmente para referirse a unha cidade ou vila. Polo tanto, "Jaipur" significa esencialmente "A Cidade de Jai" ou "Cidade de Jai", rendendo homenaxe ao Maharaja Jai Singh II, quen estableceu a cidade.

Historia
--------

*Artigo principal**:* Historia de Jaipur.
Jai Singh II, o fundador de Jaipur
A cidade de Jaipur fundouna o rei de Ámbar, Maharaja Sawai Jai Singh II o 18 de novembro de 1727, que gobernou de 1699 a 1743. El planeaba cambiar a súa capital desde Amber, 11 km. ata Jaipur para acomodar a crecente poboación e a crecente escaseza de auga. Jai Singh consultou varios libros sobre arquitectura e arquitectos mentres planeaba o trazado de Jaipur. Baixo a dirección arquitectónica de Vidyadhar Bhattacharya, Jaipur planeouse baseándose nos principios de Vastu Shastra e Shilpa Shastra. A construción da cidade comezou en 1726 e tardou catro anos en completar as principais estradas, oficinas e pazos. A arquitectura da cidade estivo moi influenciada polo renacemento arquitectónico do século XVII durante o dominio mogol no norte da India. De aí que moito se asemella a estilos arquitectónicos de todo o mundo musulmán. A cidade estaba dividida en nove bloques, dous dos cales contiñan os edificios e pazos estatais, sendo os sete restantes destinados ao público. Construíronse enormes murallas, atravesadas por sete portas fortificadas.

Durante o goberno de Sawai Ram Singh II, a cidade pintouse de rosa para dar a benvida a Alberto Eduardo, Príncipe de Gales (que máis tarde se convertería no rei  Eduardo VII, Emperador da India), en 1876. Moitas das avenidas aínda permanecen pintadas de rosa, o que dá a Jaipur un aspecto distintivo e o epíteto de *cidade rosa*.

No século XIX, a cidade creceu rapidamente e en 1900 tiña unha poboación de 160.000 habitantes. Os amplos bulevares estaban pavimentados e as súas principais industrias eran o traballo de metais e mármore, promovido por unha escola de arte fundada en 1868. A cidade tiña tres colexios, incluíndo un colexio sánscrito (1865) e unha escola de nenas (1867) aberta durante o reinado do maharaxa Ram Singh II.

Grandes áreas da cidade, incluíndo o aeroporto, inundáronse en agosto de 1981, o que provocou a morte de oito persoas e moitos danos no río Dravyavati. As inundacións foron causadas por tres días de cicloxénes explosiva que produciu máis choiva que a media anual.

Xeografía
---------

### Topografía

Jaipur está situado na parte nordés de Rajastán e cobre unha superficie total de 467 km². A cidade está rodeada por chairas aluviais fértiles ao leste e ao sur e cadeas de outeiros e áreas desérticas ao norte e ao oeste. Jaipur desscende de norte a sur e despois cara ao sueste. A cidade está rodeada polos outeiros de Nahargarh no norte e Jhalana no leste, que forma parte da Cordilleira Aravalli.

O Río Dravyavati é a principal canle de drenaxe que en 2014 dexenerara nun nallah de sumidoiros e residuos sen tratar. Para solucionar este problema, a JDA concedeu un contrato para a rexeneración do río a un consorcio formado por Tata Projects e o Shanghai Urban Construction Group. Un tramo de 13 km da beira do río Dravyavati de 47,5 km abriuse aos residentes en 2018 e o proxecto restante completouse en 2022.

### Clima

Jaipur ten un clima semiárido quente (Clasificación climática de Köppen *BSh*) influenciado polos monzóns, con veráns longos e extremadamente cálidos e invernos curtos de suaves a cálidos. As precipitacións anuais superan os 625 mm. descendendo principalmente en xullo e agosto debido ao monzón do suroeste, o que fai que as temperaturas medias destes dous meses sexan máis baixas en comparación con maio e xuño máis secos. Durante o monzón son frecuentes as fortes choivas e tormentas eléctricas, pero as inundacións non son frecuentes. A temperatura máis alta rexistrada xamais foi de 49,0° C, o 23 de maio de 1994. A temperatura media da cidade segue por debaixo de 20° C entre decembro e febreiro. Estes meses son suaves, secos e agradables, ás veces fríos. A temperatura máis baixa xamais rexistrada foi de -2,2° C o 31 de xaneiro de 1905, o 1 de febreiro de 1905 e o 16 de xaneiro de 1964. Jaipur, como moitas outras cidades importantes do mundo, é unha importante zona de illa de calor urbana con temperaturas rurais circundantes que ocasionalmente caen por debaixo do punto de conxelación nos invernos.

Notas
-----

1. ↑  "Jaipur City (or Jainagar)". The Imperial Gazetteer of India. 1909. pp. 399–402. Arquivado dende o orixinal o 26 de maio de 2010. Consultado o 23 de abril de 2010.
2. ↑  "Define Jaipur". Dictionary.com. Arquivado dende o orixinal o 14 de xullo de 2014. Consultado o 26 de xuño de 2014.
3. ↑  "Definition of Jaipur". The Free Dictionary. Arquivado dende o orixinal o 7 de xullo de 2014. Consultado o 26 de xuño de 2014.
4. ↑  mapsofindia.com (ed.). "Why Jaipur is called pink city". Consultado o 13 de setembro de 2016.
5. ↑  Sen, Sailendra Nath (2007). *Textbook of Indian History and Culture*. New Delhi: MACMILLAN. p. 167. ISBN 978-1-4039-3200-6.
6. 1 2  Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Jaipur". *Encyclopædia Britannica* **15** (11ª ed.). Cambridge University Press *(en inglés)*. pp. 128–129.
7. 1 2 3  "About Jaipur". Government of Rajasthan. Arquivado dende o orixinal o 3 de novembro de 2015. Consultado o 5 de novembro de 2015.
8. ↑  "The Complete Guide To: India's Golden Triangle". *The Independent*. 3 de febreiro dey 2007. Arquivado dende o orixinal o 30 de decembro de 2017. Consultado o 15 de decembro de 2017.
9. ↑  "Top 5 places to visit in Jaipur". *Business Insider*. 16 de xuño de 2023. Consultado o 10 de agosto de 2023.
10. ↑  "Seven cultural sites inscribed on UNESCO's World Heritage List". *UNESCO*. 6 de xullo de 2019. Consultado o 10 de agosto de 2023.
11. ↑  Sarkar, Jadunath (1984). *A History of Jaipur: C. 1503-1938* (en inglés). Orient Blackswan. ISBN 978-81-250-0333-5.
12. ↑  Bhatt, Rajendra Shankar (2005). *Sawai Jai Singh* (en inglés). National Book Trust, India. pp. 101, 123, 155. ISBN 978-81-237-4418-6.
13. ↑
14. ↑  "History of Jaipur". Lonely Planet. Arquivado dende o orixinal o 1 de xuño de 2016. Consultado o 26 de abril de 2016.
15. ↑  "History in depth: Edward VII: The First Constitutional Monarch". BBC. 5 de novembro de 2009. Arquivado dende o orixinal o 26 de xuño de 2007. Consultado o 26 de xullo de 2010.
16. ↑  "Jaipur City or Jainagar". The Imperial Gazetteer of India. 1909. pp. 399–402. Arquivado dende o orixinal o 26 de maio de 2010. Consultado o 23 de abril de 2010.
17. ↑  "Jaipur State". The Imperial Gazetteer of India. 1909. pp. 382–399. Arquivado dende o orixinal o 15 de novembro de 2015. Consultado o 5 de novembro de 2015.
18. ↑  "Rejuvenation of Amanishah Nallah including Area Development" (PDF). Ministry of Environment, Forest and Climate Change. 5 de maio de 2016. p. 25. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 1 de febreiro de 2018. Consultado o 31 de xaneiro de 2018.
19. ↑  Jain, Sharad K.; Agarwal, Pushpendra K.; Singh, Vijay P. (2007). *Hydrology and Water Resources of India* (en inglés). Springer Science & Business Media. p. 883. ISBN 978-1-4020-5180-7. Arquivado dende o orixinal o 1 de febreiro de 2018. Consultado o 31 de xaneiro de 2018.
20. ↑  "Jaipur | History, Map, Population, & Facts | Britannica". *www.britannica.com* (en inglés). Consultado o 16 de marzo de 2023.
21. ↑  Centre, UNESCO World Heritage. "Jaipur City, Rajasthan". *UNESCO World Heritage Centre* (en inglés). Consultado o 16 de marzo de 2023.
22. 1 2  "Jaipur Nagar Nigam (Greater)". *jaipurmc.org*. Consultado o 16 de marzoo de 2023.
23. ↑  "State okays DPR, takes step forward to revive Dravyavati". *The Times of India*. 15 de outubro de 2015. ISSN 0971-8257. Consultado o 17 de marzo de 2023.
24. ↑  IANS (2 de outubro de 2018). "Raje opens much-awaited Dravyavati river project". *Business Standard India*. Consultado o 17 de marzo de 2023.
25. ↑  "Dravyavati river project: द्रव्यवती नदी परियोजना का जनता को मिलेगा लाभ | Public will get benefit of Dravyavati river project". *Patrika News* (en hindi). 29 de marzo de 2022. Consultado o 17 de marzo de 2023.
26. ↑  "World Weather Information Service". Arquivado dende o orixinal o 28 de novembro de 2009. Consultado o 11 de decembro de 2009.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Jaipur Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***India*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do concello de Jaipur *(en inglés)*

| * v
* c
* e
India Capitais de Estados e territorios da India |
| --- |
| 
* Agartala
* Aizawl
* Bangalore
* Bhopal
* Bhubaneswar
* Bombai
* Calcuta
* Chandigarh
* Chennai
* Daman
* Dehradun
* Nova Deli
* Dispur
* Gandhinagar
* Gangtok
* Hyderabad
* Imphal
* Itanagar
* Jaipur
* Jammu (*in winter*)
* Kavaratti
* Kohima
* Lucknow
* Panaji
* Patna
* Pondicherry
* Port Blair
* Raipur
* Ranchi
* Shillong
* Shimla
* Silvassa
* Srinagar (*in summer*)
* Thiruvananthapuram

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q66485
* WorldCat
* VIAF: 8479152200804414400007
* BNF: 12002519q
* BRE: 3245993
* EBID: ID
* FAST: 1207810
* GEC: 0034272
* GeoNames: 1269515
* GND: 4109106-1
* Google Maps: 928240950842633737
* LCCN: n80019671
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge638228
* OSM: 1950062
* TGN: 7001544
* Treccani: jaipur
* WHC: 1605

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---