Unha pastora
A **pastorela** é un subxénero da lírica moi cultivado en Francia e Provenza. Consiste nunha composición amorosa que alude ó encontro dun cabaleiro cunha pastora. O fundamental da peza é o diálogo amoroso, nunha paisaxe primaveral (medio bucólico), que comeza o personaxe masculino e ao que resposta a pastora. Ela pode sucumbir ao pastor, "vencelo" no diálogo, ou ser rescatada por outros pastores. Representa as posibilidades do amor entre un nobre e unha vilá, polo que está fóra do código do amor cortés. No ámbito galego-portugués consérvanse oito textos que adoptaron elementos da cantiga de amor ou da de amigo, dando lugar a unha forma híbrida.

Historia e características
--------------------------

### Orixe

Marcabru, nun libro manuscrito
O xénero creouno Marcabrú, poeta occitano da primeira metade do século XII, na lírica occitana coñécese como *pastorella*, e foi frecuente na lírica de Oil do século XIII, pasando moi pronto á lírica galego-portuguesa medieval.

### Pastorelas galego-portuguesas

Consérvanse unhas 25 pastorelas en occitano, 150 en francés e 7 en galego-portugués. Os autores que escribiron pastorelas en galego-portugués foron Pedro Amigo de Sevilha, Johan Airas, Johan Perez de Aboim, Airas Nunes e Don Dinís (deste último consérvanse tres). O xénero foi importado no último terzo do século XIII, mais non callou ben na nosa lírica e presenta moitas hibridacións coa cantiga de amigo e de amor. A pastorela galaico-portuguesa prescinde do diálogo entre cabaleiro e pastora, e limítase a presentar o soliloquio da pastora, razón pola cal ás veces se presenta como un subxénero da cantiga de amigo.

Este é o comezo da pastorela de Pedr`Amigo de Sevilha:

Quando eu un dia fuy en Compostela
en romaria, vi unha pastor
que, poys fui nado, nunca vi tan bela,
nen vi outra que falasse milhor,
e demandey-lhe logo seu amor
e fiz por ela esta pastorela

Táboa de *pastorelas*
---------------------

| Compositor | Incipit | Notas |
| --- | --- | --- |
| Marcabru | *L'autr' ier jost' una sebissa* |  |
| Marcabru | *L'autr' ier, a l'issida d'abriu* |  |
| Giraut de Bornelh | *L'autrier, lo primier jorn d'aost* |  |
| Giraut de Bornelh | *Lo dous chan d'un auzel* |  |
| Gavaudan | *Desamparatz, ses companho* |  |
| Gavaudan | *L'autre dia per un mati* |  |
| Cadenet | *L'autrier lonc un bosc folhos* |  |
| Gui d'Ussel | *L'autre jorn cost' una via* |  |
| Gui d'Ussel | *L'autr' ier cavalcava* |  |
| Gui d'Ussel | *L'autre jorn per aventura* |  |
| Paulet de Marselha | *L'autrier manei ab cor pensiu* |  |
| Guiraut Riquier | *L'autre jorn m'anava* | 1260 |
| Guiraut Riquier | *L'autr' ier trobei la bergeira d'antan* | 1262 |
| Guiraut Riquier | *Gaia, pastorela* | 1264 |
| Guiraut Riquier | *L'autr' ier trobei la bergeira* | 1267 |
| Guiraut Riquier | *D'Astarac venia* | 1276 |
| Guiraut Riquier | *A Sant Pos de Tomeiras* | 1282 |
| Joan Esteve | *L'autr' ier al gai tems de Pascor* | 1275 |
| Joan Esteve | *El dous tems quan la flor sesplan* | 1285 |
| Joan Esteve | *Ogan al freg que fazia* | 1288 |
| Guiraut d'Espanha ? | *Per amor soi gai* |  |
| Cerverí de Girona | *Entre Lerida e Belvis* |  |
| Cerverí de Girona | *Entre Caldes e Penedes* |  |
| Cerverí de Girona | *En mai, can per la calor* |  |
| Cerverí de Girona | *Pres d'un jardi, encontrei l'altredia* |  |
| Joyos de Tolosa | *L'autr' ier el dous tems de Pascor* |  |
| Guilhem d'Autpol | *L'autr' ier a l'issida d'abril* |  |
| Anónimo | *L'autrier al quint jorn d'Abril* |  |
| Anónimo | *Quant escavalcai l'autr' er* | Chamada *balada*. |
| Anónimo | *Mentre per una ribeira* | Titulada *Porquieira*. |

Notas
-----

1. ↑  Henrique Monteagudo et al. *Tres poetas medievais da Ría de Vigo: Matín Códax, Mendiño e Johán de Cangas*. Galaxia, 1998, páxina 39
2. ↑  Ruben Charles Cholakian *The troubadour lyric: a psychocritical reading*. Manchester University Press, 1990, páxina 156
3. ↑  Carlos Alvar e Vicente Beltrán, *Antología de la poesía gallego-portuguesa*, Alhambra, 1989, páxina 43

Véxase tamén
------------

* Bucolismo
* Égloga

### Bibliografía

* Jeanroy, Alfred. *La poésie lyrique des troubadours*. Tolosa: Privat, 1934.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2634688
* GEC: 0236476
* NKC: ph224412
* Treccani: pastorella

 |