recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Coordenadas: 43°18′38″N 3°00′35″O﻿ / ﻿43.3106, -3.00972

O **Campo Municipal de Las Llanas** é un estadio de fútbol español da cidade de Sestao (Biscaia), inaugurado en 1923. Con capacidade para 8.900 espectadores, serve de localía para o Sestao River Club e Sociedad Deportiva San Pedro.

Historia
--------

O Campo de Las Llanas inaugurouse en 1923, nun partido entre o desaparecido Sestao Sport Club e a Sociedad Deportiva Kaiku (daquela club filial do Sestao e hoxe convertido en club de remo). Até 1956 o seu propietario era unha familia sestaoarra, pero ese ano debido a problemas entre a familia e o club, o Concello pronunciouse a favor do equipo verdinegro e expropiu o campo, pasando a propiedade municipal.

Na actualidade atópase nun estado algo deficiente, necesitando reforma os vestiarios pola súa falta de hixiene. Ademais, recentemente o Concello de Sestao decidiu demoler o vello estadio de Las Llanas para construír un novo campo no terreo de Las Canteras.

Descrición
----------

Trátase dun campo que conta con dúas entradas. Ten unha tribuna principal con asentos de cor vedinegra (as cores da vila e do River) e tres bancadas de chanzos empededrados, agás dúas das bancadas sen cuberta. Conta cun palco, dous bares, sala e cabinas de prensa, catro torretas de luz e está adaptado para discapacitados.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do estadio na páxina do Sestao River
Coordenadas: 43°08′41″N 8°57′01″O﻿ / ﻿43.144694444444, -8.9501666666667

O **Campo Municipal de Fútbol Platas Reinoso** é unha instalación destinada á práctica do fútbol situada nas proximidades da vila e parroquia de Baio. O seu propietario é o Concello de Zas e nel xoga os seus partidos como local o Club Deportivo Baio.

O seu terreo de xogo é de herba artificial desde 2008, de 105 x 65 metros, e conta cunha bancada cuberta sendo a capacidade total duns 1.500 espectadores.

Historia
--------

Antonio Platas Reinoso foi un mestre da vila de Baio represaliado durante o franquismo, que foi quen de sobrevivir e criar os seus fillos grazas á axuda dos veciños. Como contrapartida pola axuda recibida por parte da veciñanza, decidiu ceder unhas leiras da súa propiedade na zona coñecida como Súa Agra para a construción dun novo campo de fútbol, xa que o existente Campo do Balsiño era excesivamente cativo e de superficie irregular.

Inaugurouse o 24 de agosto de 1990, sendo alcalde Ramón Lois Ordóñez, cun encontro entre o RC Deportivo da Coruña e o Bergantiños FC que o conxunto herculino, dirixido por Arsenio Iglesias, gañou por 3 a 1 grazas á presenza dalgúns dos xogadores máis salientábeis do momento como eran Fran, Yosu, Kanatlarosvki, Stojadinović ou Uralde.

Notas
-----

1. 1 2  "Instalacións". *CD Baio*. Consultado o 17 de xullo de 2018.
2. 1 2  Depor Sport (14 de xullo de 2011). "La bondad de un maestro". Consultado o 2016-04-24. [*Ligazón morta permanente*]
3. 1 2  "Comienzan los actos del cuarenta aniversario de la Liga da Costa". *La Voz de Galicia (Carballo)*. Arquivado dende o orixinal o 13/04/2016. Consultado o 24 de abril de 2016.
4. ↑  Rial, S. G. (20 de xuño de 2018). "Campos de fútbol de hierba de altura en la Costa da Morte". *La Voz de Galicia Carballo* (en castelán). Consultado o 2 de maio de 2019.
5. ↑  "Historia". *CD Baio*. Consultado o 17 de xullo de 2018.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

"Real Federación Galega de Fútbol - Consulta de Campos". *www.futgal.es*.
**Argelio Fernández Queipo**, nado en Outonais (parroquia da Trapa) o 22 de febreiro de 1958, é un político galego do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

Dende 1991 traballa no servizo de conservación de estradas de Asturias. Nas eleccións municipais de 2007 foi o número dous da candidatura do PSdeG-PSOE á alcaldía da Fonsagrada pero trala dimisión do candidato Ricardo Parada Mariña foi elixido alcalde. Nas municipais de 2011 encabezou a candidatura do PSdeG e foi elixido alcalde con maioría absoluta.
No 2015 volveu encabezar a lista socialista e revalidou o seu mandato gañando por maioría, acadando o PSOE 8 concelleiros dos once totais. Nesa mesma lexislatura foi elixido tamén Deputado Provincial pola Fonsagrada, chegando a ser vicepresidente desta mesma institución durante este período.

Nas eleccións municipais de 2019 foi substituído na alcaldía polo número dous da lista do PSdeG-PSOE, Carlos López López, debido ó veto do BNG e do que precisaba o apoio para a investidura.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Ricardo Parada Mariña** |  **Alcalde da Fonsagrada** 2007 - 2019 | Sucesor:**Carlos López López** |

Notas
-----

1. ↑  El PSOE recurre a su número dos en A Fonsagrada (Lugo) al mantener el BNG su veto sobre el que fue alcalde 12 años

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais na Fonsagrada

### Ligazóns externas

* Noticia en *El Progreso*
* Entrevista en *El Progreso*
Dr. **Alfred Gusenbauer** (Sankt Pölten, Baixa Austria 1960), político, é o actual líder do SPÖ (Partido Socialdemócrata de Austria), dende o 2000. É chanceler de Austria, dende o 11 de xaneiro de 2007, trala vitoria do SPÖ nas eleccións do 1 de outubro de 2006.

Mocidade e estudos
------------------

Naceu o 8 de febreiro de 1960 en Sankt Pölten, na rexión da Baixa Austria, unha rexión situada ó leste de Austria.
Tras cursa-los seus estudos en Wieselburg, estudiará ciencias políticas, filosofía e xurisprudencia, na Universidade de Viena, onde se doutourou en ciencias políticas.

Política
--------

No 2000 foi nomeado Presidente do SPÖ, sucedendo a Viktor Klima.

Chanceler de Austria (2007 - actualidade)
-----------------------------------------

Nas eleccións lexislativas do 1 de outubro de 2006, Gusenbauer gañou, pero sen obte-la maioría absoluta. Tras moitos acordos, conseguiu a coalición co Partido Popular de Austria (ÖVP), deste xeito puido ser nomeado Chanceler de Austria o 11 de xaneiro do 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q260037
* WorldCat
* VIAF: 262764187
* BRE: 5758241
* DeutscheBio: 12326880X
* EBID: ID
* FAST: 460793
* GND: 12326880X
* ISNI: 0000 0000 7866 4123
* LCCN: no2001023015
* Munzinger: 00000023236
* NKC: js20061006005
* NNDB: 000162237
* PACE: 2951

 |
**Alfonso de Cal Fernández**, nado en Ferrol cara a 1877 e finado na mesma cidade o 9 de novembro de 1937, foi un avogado, xornalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Manuel de Cal. Foi fiscal de Ferrol (1913) e presidente do Comité romanonista ferrolán (1915). Colaborou en *Diario Ferrolano*, *Estudios Gallegos*, *El Noroeste* e *Acción Coruñesa* e dirixiu *El Correo Gallego* en 1913. Na ditadura de Primo de Rivera foi tenente de alcalde de Ferrol. Na Segunda República foi alcalde de Valdoviño de forma alterna en 1931, 1932 e 1934. Cambiou a Casa Consistorial de Pazos a Lanzós. Foi presidente de Unión Republicana de Ferrol e dirixiu o semanario *Renovación* en 1936. Tamén colaborou en *El Pueblo Gallego*. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e xulgado en Ferrol por rebelión con José Eiroa Mosquera, sendo condenado á pena de morte. Foi executado na Punta do Martelo do Arsenal o 9 de novembro de 1937.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Antonio Dopico González** |  **Alcalde de Valdoviño** 1931 - 1934 | Sucesor:**Emilio Rodríguez Varela** |

Vida persoal
------------

Casou en Ferrol con Mª Asunción Iribarne Garay en 1906.

Notas
-----

1. ↑  *Diario de Galicia*, 7-11-1913, p. 3.
2. ↑  *Diario de Pontevedra*, 12-11-1906, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Alcaldes anteriores do concello de Valdoviño
* 

* Alfonso de Cal na páxina web *Nomes e Voces*.
**Carmen Ascaso Ciria**, nada en Castillo Pompién (provincia de Huesca) en 1949, é unha bióloga española.

Traxectoria
-----------

Aplicadora de novas técnicas de microscopía electrónica por ela descubertas, na actualidade é Subdirectora do Instituto de Recursos Naturais do Consello Superior de Investigacións Científicas, directora do Servizo de Microscopía e Ecoloxía Microbiana.

Os seus estudos do ALH84001, meteorito de orixe marciana descuberto na Antártida e caído na Terra hai uns 13.000 anos, levárona ó descubrimento de pequenos cristais magnéticos (de magnetita) tipicamente de orixe biolóxico, o que apoia a Teoría da Panspermia. Estas investigacións foron levadas en compañía de Jacek Wierzchos.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5846769
* Dialnet: 1151676
* ORCID: 0000-0001-9665-193X
* ResearchGate: Carmen\_Ascaso
* ResearcherID: F-5369-2011
* Scholar: Yjg8mScAAAAJ

 |
**Ambrosio Feijoo Pardiñas**, nado en Camariñas o 4 de setembro de 1861 e finado na Coruña o 10 de xullo de 1961, foi un militar galego.

Traxectoria
-----------

Irmán de Rodolfo Feijoo Pardiñas. Ingresou na Academia Militar de Toledo en 1880. Estivo destinado en Cuba en 1893 onde ascendeu a capitán e a comandante por méritos de guerra. Despois foi destinado á Coruña onde ascendeu a coronel. Posteriormente participou na Guerra de Marrocos sendo destinado a Melilla e Larache. Foi gobernador militar de León e da Coruña. En 1918 chegou a xeneral. Ao comezo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 ofrecéronlle a xefatura do Movemento da Coruña pero rexeitouna. Presidiu varios consellos de guerra en Galicia e Asturias. Foi condecorado con varias cruces vermellas e coa cruz da Légion d’Honneur. Finou na Coruña o 10 de xullo de 1961 con 99 anos.

Notas
-----

1. ↑  "Falleció el general don Ambrosio Feijoo Pardiñas", *La Voz de Galicia*, 12-7-1961, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en galegos.info
* El Viejo general de Camariñas
* El general más viejo de España
***A Aurora do Lima*** é un periódico de Viana do Castelo, fundado a 15 de decembro de 1855.

Historia
--------

Considérase o máis antigo do Portugal continental e o segundo de Portugal tras *Açoriano Oriental*. A familia Barbosa e Silva financiou a súa apertura, ao primeiro saía cunha periodicidade de tres veces por semana, mais en 1915 xa só saía dúas veces. En 2010 converteuse en semanario, cunha tiraxe en 2015 de 4000 exemplares. Entre os seus directores estivo Camilo Castelo Branco, aínda que só exerceu como tal durante 55 días.

Relación coa cultura galega
---------------------------

Na década de 1920 o periódico tivo unha intensa relación coa cultura galega, con numerosas colaboracións de autores galegos, novas sobre Galicia e a súa cultura e páxinas especiais dedicadas á cultura galega en xaneiro e xullo de cada ano, e mesmo números especiais como o que lle dedicou integramente a Rosalía de Castro o 13 de xullo de 1923 .

Notas
-----

1. ↑  "Jornal Aurora do Lima comemora 155 anos com receio pelo futuro devido aos cortes no porte-pago". *Público*. 15 de decembro de 2010.
2. ↑  "Com 160 anos de vida Jornal Aurora do Lima "promete continuar enquanto for sustentável", Radio Alto Minho, 1 de decembro de 2015
3. ↑  António Rodrigues Baptista "A presença de Rosalia nas letras portuguesas (de 1910 a 1930)" en *Actas do Congreso internacional de estudios sobre Rosalía de Castro e o seu tempo*, Santiago de Compostela, 15-20 de xullo de 1985
**Lorenzo Romano Amedeo Carlo Avogadro di Quaregua e Cerreto**, nado en Turín o 9 de agosto de 1776 e finado o 9 de xullo de 1856, foi ademais de conde, un avogado e físico italiano. Trátase dun dos primeiros científicos en distinguir átomos e moléculas.

Traxectoria
-----------

*Mémoire sur les chaleurs spécifiques*
O seu pai, Conde Filippo Avogadro, foi un célebre avogado, sendo electo presidente do senado de Piemonte en 1779. Foi para a escola de Turín, seguindo a carreira de avogado eclesiástico, obtendo o título de bacharelato en 1792, con 16 anos. Catro anos despois defendeu o seu doutoramento.

Mesmo tendo unha carreira de éxito na avocacía (fora secretario da prefectura de Eridano) Avogadro interesábase polas Ciencias naturais. Aínda como secretario da cidade de Eridano, Avogadro comezou a estudar ciencias por conta propia, física e química. En 1809 pasou a dar clases de física no Realle Collegio de Varcelli. En 1820 ingresou na Universidade de Turín como responsábel da cátedra de física. Traballou durante 30 anos, período en que se publicou boa parte da súa obra.

Elaborou o principio de Avogadro, que di que "volumes iguais de gases, baixo as mesmas condicións de presión e temperatura, conteñen o mesmo número de moléculas."

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Número de Avogadro

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q43476
* WorldCat
* VIAF: 69034656
* BAV: ADV12296553
* BIBSYS: 90257891
* BNB: ID
* BNF: 12500597w
* BRE: 1430087
* CANTIC: a11429598
* CERL: cnp00397404
* CiNii: DA13022414
* DBI: ID
* DeutscheBio: 118651242
* EBID: ID
* FAST: 105065
* GEC: 0006309
* GND: 118651242
* ICCU: LIAV049351
* ISNI: 0000 0000 8391 4641
* LCCN: n82221396
* Leopoldina: 1711
* NKC: ola2002150419
* NLG: 242539
* NNDB: 000097359
* NTA: 074451545
* OL: OL2392708A
* openMLOL: 113610
* SNAC: w6rc0fv1
* SUDOC: 03422839X
* Treccani: avogadro-di-quaregna-amedeo
* WikiTree: Avogadro-1
* zbMATH: avogadro.amedeo

 |
**Carmen Balboa López**, nada en Malpica de Bergantiños en 1915 e finada na Coruña o 20 de abril de 1998, foi unha mestra galega.

Traxectoria
-----------

Prisión Provincial da Coruña.
Irmá máis nova de Benjamín Balboa López. Foi mestra nacional. Vivía en Santiago de Compostela. Coñeceu a Manuel Ponte Pedreira en 1945 cando foi detido o seu irmán Jesús Balboa. Posto Jesús en liberdade condicional, e ante o temor a ser novamente detido, fuxiu ao monte. Para axudar ao seu irmán Carmen converteuse en enlace da guerrilla, creando con Isabel Ríos unha rede de apoios. Cando caeu María Pérez, a muller de Foucellas, o 13 de marzo de 1946, Carmen foi detida. Ingresou na Prisión Provincial da Coruña o 17 de abril de 1946 e foi procesada na Causa 159/46. Pasou dous anos nas prisións da Coruña e País Vasco. O 25 de novembro de 1947 saíu en liberdade condicional e instalouse en Santiago, inhabilitada como mestra. Volveu exercer como mestra en Bamiro de 1961 a 1973 e despois no Colexio Labarta Pose de Baio de 1973 a 1980.

Vida persoal
------------

Casou con Roberto Veloso Gómez en 1962.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Marco, Aurora (2007). *Dicionario de Mulleres Galegas*. Edicións A Nosa Terra. p. 48. ISBN 978-84-8341-146-9.

### Ligazóns externas

* La historia de una maestra de Baio, Carmen Balboa López*(en castelán)*
**Carmen Boza Tomillero**, nada en La Línea de la Concepción (Cádiz, Andalucía) o 24 de xullo de 1987, é unha cantante e compositora española.

Traxectoria
-----------

Empezou a súa carreira musical subindo vídeos á plataforma Youtube. Foi a partir de aí onde aos poucos foi gañando fama ao subir un vídeo seu á rede social Tuenti coa súa canción "Cartas desde el círculo polar", xa que contaba con máis de 200.000 visitas.

A partir de entón, a súa música empezou a soar en pequenos locais de cantautores, como poden ser: Sala La botica, Sala PayPay, Sala Galileo Galilei, á vez que tamén vai dando concertos en salas Fnac.

En 2011, publicou o seu primeiro disco chamado "Lapislázuli" composto por once temas, producido coa colaboración de Román Méndez, batería de Miss Cafeína. En 2012, recompilou nun álbum gravado na súa casa todas as cancións que subira ata o momento na súa canle de Youtube que daquela se chamaba @rollitosdeprimavera, o cal publicou de balde en liña. En 2015, publicou o seu segundo álbum titulado "La mansión de los espejos". Para iso, a mesma cantante iniciou unha campaña de crowfunding a cal tivo un grande éxito entre os seus seguidores, xa que de 10.000 euros que pedía inicialmente conseguiu máis do triplo.

No 2018, publicou o seu terceiro disco chamado "La caja Negra". O seu novo traballo está formado por nove cancións compostas, producidas e arranxadas por ela mesma, con Román Méndez á batería e Estefanía Gómez ao baixo. O deseño do formato físico foi elaborado por Anabel Perujo. Na primeira semana desde a súa publicación física e dixital converteuse no segundo disco máis vendido nas Illas Salomón, só por detrás de Arctic Monkeys.

Discografía
-----------

* Álbums
	+ *Boza* (2011)
	+ *La Mansión de los Espejos* (2015)
	+ *La Caja Negra* (2018)

* Sinxelos e EPs
	+ "Fin" (2016)
	+ "Culpa y castigo" (2015)
	+ "Rollitos de primavera" (2012)
	+ "Lapislázuli" (2011)
	+ "Sisonera" (2018)

Notas
-----

1. ↑  "Carmen Boza: su desnudo interior en Sala Galileo". *B-side Magazine | Revista de Música Arte Cine Diseño Tendencias* (en castelán). 27 de outubro de 2014. Arquivado dende o orixinal o 18 de abril de 2019. Consultado o 10 de maio de 2018.
2. ↑  "Carmen Boza lanza su esperado EP: Lapizlazuli". *musilupa* (en castelán). 22 de febreiro de 2012. Consultado o 10 de maio de 2018.
3. ↑  Press, Europa (30 de abril de 2018). "Carmen Boza lanza Gran hermano, primer single de su nuevo disco". *europapress.es* (en castelán). Consultado o 10 de maio de 2018.
4. ↑  Aguirre, Patricia Martín. "Carmen Boza, fuera de cobertura". *infoLibre.es* (en castelán). Consultado o 10 de maio de 2018.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q50376581
* AllMusic: mn0003435680
* Discogs: 4570945
* Genius: carmen-boza
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 6587454

 |
Anfíbolo (Hornblenda).
Os **anfíbolos** son un conxunto de minerais do grupo dos silicatos, subgrupo inosilicatos. Son metasilicatos de calcio, magnesio e ferro.

A unidade estrutural fundamental dos anfíbolos é o tetraedro de silicio e osíxeno (SiO4) enlazado en forma de longas cadeas dobres. A fórmula química de cada mineral anfíbolo é o resultado de substitucións metálicas na dobre cadea: RSi4O11. Agrúpanse xeralmente en anfíbolas monoclínicas e anfíbolas ortorrómbicas. De cores escuras, con predominancia para o verde e o azul, están presentes en rochas ígneas e metamórficas, sendo máis abundantes nas primeiras.

Orixe do nome
-------------

O nome de anfíbolo deriva do grego *αμφιβολος - amphibolos*, que significa ambiguo, en alusión ás variedades cambiantes, en composición e aparencia, que presentan estes minerais. Foi orixinalmete acuñado polo mineraloxista René Just Haüy para incluír a tremolita, actinolita e a horneblenda. O uso do termo foi despois estendido a todo o grupo dos silicatos de dobre cadea.

Variedades
----------

Hai centos de variedades.

* Antofilita (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2
* Tremolita Ca2Mg5Si8O22(OH)2
* Actinolita Ca2(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2
* Cummingtonita Fe2Mg5Si8O22(OH)2
* Grunerita Fe7Si8O22(OH)2
* Hornblenda Ca2(Mg,Fe,Al)5(Al,Si)8O22(OH)2
* Glaucofana Na2(Mg,Fe)3Al2Si8O22(OH)2
* Riebeckita Na2Fe2+3Fe3+2Si8O22(OH)2
* Arfvedsonita Na3Fe2+4Fe3+Si8O22(OH)2
* Crocidolita Na2Fe2+3Fe3+2Si8O22(OH)2
* Richterita Na2Ca(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2
* Pargasita NaCa2Mg3Fe2+Si6Al3O22(OH)2
* ...

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *anfíbolo*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17159
* EBID: ID
* JSTOR: amphiboles
* MAG: 4992710
* Mindat: 207
* NDL: 00564762
* NKC: ph335372
* Treccani: anfibolo

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 1318-09-8
* ChEBI: 46677
* DTXSID: DTXSID70873869

 |
As ermidas servían como lugar de encontro dos namorados.
A **cantiga de romaría** ou **cantiga de santuario** é unha modalidade da cantiga de amigo caracterizada pola forma de se dar o encontro entre os dous amantes, nunha ermida ou igrexa identificada de modo preciso polo seu topónimo, localizado en Galicia ou nalgún caso moi específico no norte de Portugal, correntemente conformaban pequenas series dun só autor. A pesar dun dos nomes que recibe non sempre transcorre durante unha romaría.

Elementos
---------

Diferentes elementos conforman as cantigas de romaría, non necesariamente presentes todos nunha mesma cantiga: o anuncio da intención de ir en romaría, presenza das actividades normais dunha romaría (oración, baile), cita concertada entre os amantes que é a verdadeira motivación da chegada ao santuario, existencia de obstáculos para o encontro e a ledicia ou tristura final.

Autores
-------

* Martín Codax
* Bernal de Bonaval
* Johán de Cangas
* Mendiño
* Afonso López de Baián
* Martín de Ginzo
* Nuno Treez
* Johán Servando
* Johán de Requeixo

Notas
-----

1. ↑  Filgueira Valverde, X. (1958): *Poesía de santuarios*. *Compostelanum*, 3, pp. 639-654.
2. ↑  Rodrigues Lapa, M.: *Lições de Literatura Portuguesa: época medieval*. Lisboa, páxina 116
3. ↑  Monteagudo Romero, H. et al. (1998): *Tres poetas medievais da Ría de Vigo*. Galaxia, pp. 82-84.
4. ↑  Brea López, M. (1998): *Mariñas e romarías na Ría de Vigo*. Revista Galega do Ensino 19, páx. 29.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Canto (homónimos).
Croios.
Un **canto rolado**, **canto** (ás veces non son *rolados*), **croio**, **seixo** ou **callao**, é un fragmento de rocha solto, susceptíbel de ser transportado por medios naturais, como as correntes de auga, os corrementos de terra etc.

Aínda que non se fai distinción de forma, en xeral un canto rolado adquire unha morfoloxía máis ou menos arredondada, subarredondada ou oblonga, sen arestas e coa superficie lisa, debido ao desgaste sufrido nos procesos erosivos e, sobre todo, durante o transporte, xeralmente causados pola corrosión ou as correntes de auga (erosión hídrica).

Tamén recibe os nomes galegos de bocha, cañó, coio, croio, pelouro, riarengo, xeixo, xógara ou xoga.

Usos
----

Solo de callaos na Igrexa de Santiago en Bárcena de Campos (Palencia, Castela e León).
Os cantos rolados utilízanse xeralmente na construción. Os cantos planos son de grande utilidade para o apilamento de material e a súa adherencia au formigón ou cemento fainos moi útiles.

Granulometría
-------------

Dentro da clasificación granulométrica das partículas do solo, os cantos rolados ocupan o seguinte lugar na escala:

**Escala de clasificación granulométrica**| Partícula | Tamaño |
| --- | --- |
| Arxilas | < 0,002 mm |
| Limos | 0,002-0,06 mm |
| Areas | 0,06–2 mm |
| Gravas | 2 mm-6 cm |
| **Cantos rolados** | 6–25 cm |
| Bloques | >25 cm |

Notas
-----

1. ↑  Definicións no dicionario da RAG de canto, seixo e callao
2. ↑  Sinónimos en Portal das Palabras da RAG.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Canto rolado*** |
**Asclepíades de Mirlea** foi un gramático, historiador e astrónomo grego nado en Mirlea (Bitinia) e que viviu nos ss. -II a -I. Era fillo de Diótimo e discípulo de Apolonio de Rodas. En tempos de Pompeio o Grande ensinaba gramática en Roma. Viviu unha tempada na Península Ibérica.

Traxectoria
-----------

Só se conservan fragmentos do que ao parecer foi unha extensa obra en grego.

Como gramático escribiu varios tratados sobre gramática e gramáticos, tratados exexéticos sobre Homero e unha monografía sobre a Copa de Néstor.

Como astrónomo escribiu varias obras (hoxe perdidas) sobre Arato, Teócrito, e unha monografía sobre as Pléiades.

Segundo Estrabón residiu unha tempada en Hispania e deixou unha relación das súas tribos que utilizou o xeógrafo grego. É mencionado tamén como autor dunha *Historia de Bitinia*, de polo menos 10 libros. Xeralmente é considerado autor dunha historia de Alexandre Magno mencionada por Flavio Arriano. Como Suídas o sitúa cen anos antes, supúxose que podían existir dous **Asclepíades de Mirlea**, un sería o avó, e o outro, o fillo ou o neto. Ateneo de Naucratis cre que Asclepíades, un escritor grego, fillo de Areo, que escribiu unha obra sobre Demetrio de Falero, podería ser o mesmo personaxe.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Smith, William (1867). *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology* (en inglés). Boston: Little, Brown and Co. p. 381. Arquivado dende o orixinal o 22 de agosto de 2006. Consultado o 24 de xullo de 2011.
* Pagani, Lara (2007). Pleiadi Edizioni di storia e letteratura, ed. *Asclepiades of Bithynia: I frammenti degli scritti omerici*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3624868
* WorldCat
* VIAF: 29920397
* BIBSYS: 1663831672664
* BNF: 165498153
* CERL: cnp00283597
* DeutscheBio: 102382166
* FAST: 1805463
* GEC: 0005589
* GND: 102382166
* NTA: 069856672
* SUDOC: 123810094
* Treccani: asclepiade-di-mirlea

 |
**Albert Coates**, nado o 23 de abril de 1882 en San Petersburgo e finado o 11 de decembro de 1953 en Cidade do Cabo, foi un compositor e director anglo-ruso.

Traxectoria
-----------

Coates naceu no Imperio Ruso, o máis novo dos sete fillos dun inglés e unha rusa. Aprendeu a tocar o violín, o violoncello e o piano de neno e aos doce anos seus pais enviárono a Inglaterra, alí estudou ciencia na Universidade de Liverpool. logo volveu a Rusia e estudou composición con Nikolai Rimskii-Korsakov e máis tarde en Leipzig, con Arthur Nikisch entre outros. Nomeador épétiteur na Ópera de Leipzig, posteriormente en 1904 estreouse alí como director coa ópera *Les contes d'Hoffmann* de Offenbach. Traballou na Semperoper de Dresden en 1907-8, con Artur Bodanzky en Mannheim in 1909, e desde 1910 dirixiu con Eduard Nápravník no Teatro Mariinsky de San Petersburgo.. Tras a Revolución Rusa fuxiu do país en abril de 1919.

Coates fixera a súa presentación na Royal Opera House en 1914 con *Tristan und Isolde* de Wagner e a partir de 1919 dirixiu alí regularmente, foi director da Orquestra Sinfónica de Londres de 1919 a 1921, presentou con éxito a música rusa á audiencia británica e tamén moitas obras contemporáneas como as de Vaughan Williams, Bax e Scriabin, dirixindo a primeira representación completa de *The Planets* de Holst. A partir de 1920 comezou a realizar gravacións, a primeira foi *Le Poème de l'extase* de Scriabin e posteriormente moitos fragmentos do *Der Ring des Nibelungen* de Wagner e, en 1923 e 1926, dúas gravacións completas da Sinfonía nº9 de Beethoven.En 1925 deu a primeira representación fóra de Rusia da ópera de Rimskii-Korsakov *Skazaniye o nevidimom grade Kitezhe i deve Fevronii*. Coates foi o director da primeira gravación do Piano Concerto No. 3 in D minor de Rachmaninoff en 1930, con Vladimir Horowitz como solista.

Entre as súas composicións están as óperas *Samuel Pepys* e *Pickwick*, o poema sinfónico *The Eagle*, dedicado á memoria do seu antigo profesor Arthur Nikisch que se representou en Leeds en 1925.

A primeira ópera que apareceu na televisión, o 13 de novembro de 1936 na BBC, foi *Pickwick* de Coates, emitíndose fragmentos dirixidos por Vladimir Rosing.

Notas
-----

1. 1 2  Albert Coates: Great Conductors of the Twentieth Century series. CD sleevenote: EMI 2002
2. ↑  Jennifer Barnes *Television opera: the fall of opera commissioned for television*, p. 1

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2595770
* WorldCat
* VIAF: 17407064
* AllMusic: mn0001651285
* BMT: 170522
* BNE: XX1480509
* BNF: 138925956
* BRE: 2104220
* CiNii: DA11010990
* DeutscheBio: 116617675
* Discogs: 852704
* Europeana: ID
* FAST: 1455590
* GND: 116617675
* IMDb: nm0167610
* IMSLP: ID
* ISNI: 0000 0000 8360 7174
* LCCN: n82216024
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0199123
* NPG: mp82295
* ODNB: 67630
* SNAC: w61n8bwh
* SUDOC: 080491618
* TMDb: 1264621

 |
**Alberico I** foi margrave de Camerino e duque de Spoleto. Fíxose co poder o 898 despois de asasinar ao margrave e duque Guido IV de Spoleto a finais do 897.

Traxectoria
-----------

É mencionado como paxe de Guido IV na batalla de Trebia o 889. Probabelmente recibiu o feudo do condado de Fermo. Teceu alianzas que lle permitíron ser proclamado duque despois de asasinar ao seu señor o 897. O rei de Italia, Berengario de Friúl recoñeceuno o 888. Alberico combateu xunto co rei contra os húngaros que invadiran Italia (899-900).

Alberico aliouse ao seu veciño Adalberto II de Toscana contra o Papa Serxio III e bloquearon a vía ata Roma para impedir que Berengario fose a Roma e fose coroado emperador (906-907). Forxou tamén unha alianza estreita coa familia dos Crescentii de Roma, e casou con Marozia, filla de Teofilacto I conde de Tusculum e Teodora, e recibiu o título de Patricio dos romanos (*Patricius romanorum*). A pesar de que nunca foi conde de Tusculum, chámaselle en Tusculum Alberico I.

Foi unha dos xefes da Liga cristiá que combateu aos sarracenos en xuño de 915 en Garigliano e logrou unha vitoria decisiva. Formaban a liga o Papa Xoán X, Alberico de Camerino e Spoleto, Teofilacto de Tusculum, Adalberto II de Toscana, os bizantinos (Nicolas Picingli, catapán de Bari), Guaimaro II de Salerno, Landulfo I de Benevento, Atenulfo II de Capua, Xoán I e Docibilis II de Gaeta, e Gregorio IV e Xoán II de Nápoles. Despois da batalla Alberico I recibiu o título de cónsul dos romanos. Aparece por última vez no *Liber largitorius* da abadía de Farfa o 917.

Foi asasinado en Orte despois de fuxir de Roma (sobre 924). Foi o pai de Alberico II de Tusculum.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Condado de Tusculum.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q433400
* WorldCat
* VIAF: 213159474304227662184
* DBI: ID
* GEC: 0001764
* Treccani: alberico-di-spoleto
* WikiTree: Spoleto-24

 |
Xogador posicionado para un *smash*.
Campo de bossaball.
O **bossaball** é un xogo de equipo desenvolvido con elementos de varios deportes: voleibol, fútbol e capoeira. Baseado nas regras do voleibol, xógase sobre unha superficie de colchóns inchables e camas elásticas, e permite maior número de toques e moita maior espectacularidade nos saltos.

Inventado en España polo empresario belga Filip Eyckmans en 2004, introduciuse por primeira vez nas praias españolas no verán de 2005.

Regras de xogo
--------------

No bossaball enfróntanse dous equipos separados por unha rede. Pódese xogar en equipos de tres, catro ou cinco xogadores. 
O obxectivo é pasar a pelota por encima da rede e conseguir que a pelota toque o campo contrario. Cada equipo pode tocar o balón ata un máximo de oito veces dentro do seu propio campo, preparando o seu propio ataque antes de devolvelo alén da rede. O balón pode tocar calquera parte do corpo pero só unha vez coa man ou dúas veces consecutivas co pé ou a cabeza.

O campo está formado por colchóns inflables, e nas proximidades da rede sitúanse dúas camas elásticas. O xogador situado na cama elástica salta cara á posición idónea para lograr un *smash* espectacular.

Cando o balón toca o campo do adversario anótase un punto; tres puntos se o balón toca a cama elástica do rival. Se o balón impacta na *bossawall*, a zona vermella ao redor das camas elásticas, non se anota e o xogo continúa.

Galería de imaxes
-----------------

* 
*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Vídeo Oficial
* Bossaball
* Bossaball Vídeo
* New official website
*O filósofo meditando*, de Rembrandt.
Denomínase **ascetismo** ou **ascética** (do grego ἄσκησις, *áskēsis*, "exercicio" ou "formación"), á doutrina filosófica e relixiosa que busca purificar o espírito por medio da negación dos praceres materiais ou abstinencia; ao conxunto de procedementos e condutas de doutrina moral que se basea na oposición sistemática ao cumprimento de necesidades de diversa índole que dependerá, en maior ou menor medida, do grao e orientación de que se trate.

En moitas tradicións relixiosas, a ascética é un modo de acceso místico.

A maioría dos sistemas ascéticos desdeñan as necesidades fisiolóxicas do individuo por consideralas de orde inferior.

En Occidente, as primeiras doutrinas ascéticas xurdiron na antiga Grecia. Porén, este tipo de prácticas xa eran milenarias en Oriente.

O ascetismo acadou a súa maior difusión ao incorporarse a sistemas relixiosos como o budismo, o cristianismo e o islam.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q179807
* AAT: 300264322
* BNCF: 19861
* BNE: XX525399
* BNF: 11960540q
* BRE: 1834303
* EBID: ID
* FAST: 818436
* GEC: 0081064
* GND: 4003223-1
* JSTOR: asceticism
* LCCN: sh85008537
* MAG: 556447560
* NDL: 00565881
* NKC: ph138494
* Orthodox Encyclopedia: 76618

 |
**Ambrosio Oróns Baña**, nado en Laxe en 1974, é un adestrador de fútbol e político galego do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Licenciouse en Ciencias da Actividade Física e do Deporte pola Universidade da Coruña e comezou a traballar como profesor de educación física en bacharelato. Posúe titulación de adestrador español de fútbol e adestrador tamén de natación.

Como xogador de fútbol a primeiros da década dos 90 xogou en diversos equipos da provincia coruñesa, tanto en Preferente como en Terceira División. Así, por exemplo, xogou no SD Laxe, Bergantiños FC, CCD Cerceda, SDC Ordes e, a partir de 1996 na SCD Malpica. No equipo malpicán xogou ata 2001. Como adestrador formouse con Luís Calvo, e traballou como adestrador asistente no Laracha CF, primeiro con Pedro Vila, cando o equipo larachés chegou a disputar a fase de ascenso a Segunda B, e logo con José Luis Vara. En 2007 adestrou primeiro o CCD Cerceda e despois o SDC Ordes, os dous en Terceira División, e entre 2008 e 2011 quedou sen adestrar. Nese ano fichou polo Laracha CF, co que recuncou para a tempada seguinte 2014. En 2015 fichou polo Malpica.

Concelleiro polo Partido Popular en Laxe, en 2010 converteuse en voceiro do grupo popular e encabezou as listas populares ás eleccións de 2011, onde o seu partido duplicou resultados pero continuou por detrás do PSdeG. Logo de tres anos como concelleiro, durante os que ademais figurou como candidato nas listas do Partido Popular ao Parlamento de Galicia en 2012, dimitiu en 2014. En 2016, uns meses antes dos comicios galegos entrou finalmente no Parlamento de Galicia como deputado do PPdeG, en substitución de Santiago Freire, que acababa de ser designado alcalde de Noia logo dunha moción de censura.
O **Basketball Club Donetsk** (en ucraíno: *Баскетбольний клуб Донецьк*, romanizado: *Basketbol'nij klub Donets'k*) é un equipo de baloncesto profesional da cidade de Donetsk que actualmente milita na Superliga de Baloncesto de Ucraína. A mascota do equipo é un tigre, o cal tamén aparece no escudo do equipo.

Historia
--------

Na época da Unión Soviética había un equipo profesional de baloncesto chamado "Shakhtar". Despois da independencia de Ucraína, o equipo consegue chegar ao segundo posto en Liga e mesmo xogar vinte e catro partidos en competicións europeas. No ano 2006 é fundado o BC "Donetsk" para continuar coa tradición do baloncesto na capita do Donbass. O fundador do club foi Valery Plekhanov, quen ademais foi o primeiro adestrador do club. O equipo comeza xogando na terceira división do país, conseguindo o ascenso á Segunda División cun destacábel récord de 34 vitorias e 34 partidos. Ao ano seguinte segue a súa serie de vitorias, conseguindo ascender á Superliga cun rexistro de 53 vitorias en 56 partidos. É precisamente ao final dese temporada cando o equipo encontra ao seu primeiro patrocinador, Sergei Dyadechko, que tamén se converteu no presidente do club. Ao ano seguinte, a pesar de ser un equipo novo na máxima categoría, o club recibe unha "wild card" para poder participa no EuroChallenge de 2008−09. A persoa que axudou ao equipo a conseguila foi o campión olímpico Sergey Bubka.

Xusto antes de comezar a temporada 2008−09 o club contrata un novo adestrador Igors Miglinieks, reforzando ao equipo con xogadores de nivel internacional da propia Ucraína, Belarús e Porto Rico. O equipo márcase entón un obxectivo ambicioso, quedar entre os tres primeiros equipos da Superliga no seu ano de debut e ter unha boa actuación no EuroChallenge. O obxectivo sería finalmente acadado, ao rematar na segundo posición tras perder na final ante o BC Azovmash. Desde ese ano o club mantense na máxima categoría, conseguindo gañar o título na temporada 2011−12 tras vencer na final por 4-0 ao propio Azovmash. A nivel europeo destaca a súa chegada aos cuartos de final da Eurocup ese mesmo ano.

Palmarés
--------

**Liga de Ucraína**

* **Campión (1)**: 2012
* Subcampión (2): 2009, 2011

**Copa de Ucraína**

* Subcampión (1): 2014

Notas
-----

1. ↑  "POLE VAULT LEGEND’S BASKETBALL FAIRYTALE". *Ball in Europe* (en inglés). 2009. Consultado o 5 de outubro de 2015.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial *(en ucraíno)*
**B.Y.O.B. (Bring Your Own Bombs)** (traducido: *trae as túas propias bombas*) é o primeiro single do cuarto disco de System of a Down, *Mezmerize*. É un xogo coa frase "*Bring Your Own Beer*" (traducido: *trae a túa propia cervexa*). É unha canción cunha alta carga política que foi feita para protestar pola Guerra de Iraq. A frase *"Why do they always send the poor?"* (*Por que eles envían sempre os pobres?*) repite unha pregunta similar feita polo director estadounidense Michael Moore, no seu documental *Fahrenheit 9/11* acerca do significativo número de soldados que serven en Iraq procedentes de arrabaldes pobres.

| * v
* c
* e
System of a Down |
| --- |
| 
* **Serj Tankian**
* **Daron Malakian**
* **Shavo Odadjian**
* **John Dolmayan**

* Andy Khachaturian

 |
| Álbums de estudio | 
* *System of a Down*
* *Toxicity*
* *Steal This Album!*
* *Mezmerize*
* *Hypnotize*

 |
| Sinxelos | 
* "Sugar"
* "Spiders"
* "Chop Suey!"
* "Toxicity"
* "Aerials"
* "Innervision"
* "B.Y.O.B."
* "Question!"
* "Hypnotize"
* "Lonely Day"
* "Kill Rock 'N Roll"

 |
| Outras cancións | 
* "Boom!"
* "Chic 'n' Stu"
* "I-E-A-I-A-I-O"
* "P.L.U.C.K."
* "Prison Song"
* "War?"
* "Metro"
* "Radio/Video"

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q787039
* Discogs: 35650

 |
**Apolonio Díscolo** (gr. Ἀπολλώνιος ὁ δύσκολος, «Apolonio o difícil»), foi un lingüista grego do século II. É considerado o fundador do estudo metódico da gramática, ao ser autor de varios tratados que dotaron por primeira vez á gramática grega dunha base científica. Prisciano chamouno *grammaticorum princeps* ("príncipe dos gramáticos").

Traxectoria
-----------

Viviu en Alexandría en condicións de extrema pobreza e escribiu numerosas obras, das cales só se conservan catro: o tratado *Sobre a Sintaxe* e os breves ensaios titulados *Sobre os Pronomes*, *Sobre a Conxunción* e *Sobre os Adverbios*.

Este Apolonio, que se gañou o sobrenome de *dýskolos* («difícil») polo conciso e denso das súas explicacións, foi o máis importante tratadista de sintaxe na tradición filolóxica antiga. Só a *Tékhnē grammatiké* (*Τέχνη Γραμματική*) de Dionisio Tracio (século -I) rivalizou en prestixio con esta *Sintaxe.* Pero son dúas obras de distinto nivel e estilo. A obra de Apolonio é un tratado sintáctico de estudo amplo, crítico, e bastante persoal, sobre os conceptos fundamentais da construción gramatical. Que é a oración, as súas partes, as funcións dos pronomes, os significados das formas verbais e outros temas sintácticos, son estudados aquí a fondo, con moitos exemplos, en boa medida homéricos, de acordo co labor filolóxico habitual nos círculos alexandrinos. Apolonio ten indicios de sorprendente modernidade, ademais de recoller e criticar a tradición anterior. 
O gramático Prisciano, baseouse para os seus textos nos escritos de Apolonio.

A súa obra raramente se traduciu a outros idiomas (só unha vez ao alemán, ao inglés e ao francés). En español, a única edición traducida, con introdución e comentario podémola atopar na Editorial Gredos.

Notas
-----

1. ↑  Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Apollonius (the Surly)". Encyclopædia Britannica 2 (11th ed.). Cambridge University Press.
2. ↑  Apollonius Dyscole, *De la construction* (syntaxe), vol. 1: Introduction, texte et traduction par Jean Lallot, Paris: Librairie philosophique J. VRIN 1997.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Apolonio Díscolo. *Sintaxis*. Madrid: Editorial Gredos. ISBN 978-84-249-1081-5.  *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q472809
* WorldCat
* VIAF: 72187489
* BAV: ADV10101928
* BIBSYS: 90231443
* BNE: XX1165637
* BNF: 119298010
* BRE: 1824582
* CANTIC: a11339470
* CERL: cnp00962523
* CiNii: DA04509655
* DeutscheBio: 118645471
* EBID: ID
* FAST: 1804940
* GEC: 0004531
* GND: 118645471
* ICCU: SBLV301136
* ISNI: 0000 0000 6299 5147
* LCCN: n82054983
* NKC: ola2002146920
* NLA: 35070344
* NLG: 146402
* NTA: 069836663
* OL: OL1579215A
* openMLOL: 414076
* PTBNP: 916548
* SELIBR: 174779
* SUDOC: 027998568
* Treccani: apollonio-discolo

 |
Logotipo da BBC World News.
**BBC World News** é a cadea de noticias internacional da BBC. Ten máis audiencia que calquera outra cadea da BBC e cadea de noticias no mundo.

Historia
--------

Comezou a emitir en 1991 como BBC World Service Television fóra das fronteiras europeas. En 1994 BBC World Service, dividiuse en dúas cadeas: BBC Prime de subscrición e BBC World en aberto. No ano 2008 cambiou o seu nome a *BBC World News*. Emite 24 horas e a súa programación inclúe boletíns de BBC News, documentais, programas sociais e entrevistas. O seu principal competidor é CNN International, aínda que tamén compite co resto de emisoras internacionais. A *BBC World News* conta con máis correspondentes e reporteiros que calquera outra cadea de noticias e é a que ten máis sedes internacionais. É xunto coa CNN a cadea de noticias máis vista do mundo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* BBC
* BBC Mundo

### Ligazóns externas

* BBC World News *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q208491
* WorldCat
* VIAF: 247002902
* GND: 7654974-4

 |
O **KAE Apollon Patras** (en grego: Α.Σ. Απόλλων Πατρών), é un equipo grego de baloncesto da cidade de Patras, Grecia. O club foi fundado en 1926 (baloncesto 1947) e débelle o seu nome ao deus grego Apolo. O Apollon Patras BC é a sección de baloncesto do club polideportivo AS Apollon Patras. Actualmente, o Apollon Patras xoga A2 Ethniki, a segunda división do baloncesto grego trala A1 Ethniki.

Historia
--------

O Apollon Patras BC competiu na máxima categoría do baloncesto grego, a A1 Ethniki un total de 28 tempadas, o que o converteu nun dos clásicos da categoría. A primeira vez que xogou na A1 Ethniki foi na tempada 1971-72, xogando por última vez na máxima categoría no ano 2007, no que descendeu. O Apollon o torneo local de Achaea en catro ocasións: 1956, 1958, 1971 e 1973.

En 1997, o Apollon BC xogou a final da Copa de baloncesto de Grecia, o que supuxo a súa mellor clasificación na competición e a súa única final, na que caeu fronte ao Olympiakos. Nesa tempada, o Olympiakos foi considerado un dos mellores equipos da historia do baloncesto europeo, gañando a Tripla Coroa en Baloncesto. En 1992 e 2003, o Apollon BC gañou a Segunda División grega, a A2 Ethniki.

Palmarés
--------

* **Copa de Grecia**
	+ *Subcampión (1)*: 1997
* **Segunda División de Grecia**
	+ **Campións (2)**: 1992, 2003

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial
Aspartato aminotransferase de *E. coli* co cofactor Piridoxal 5'- Fosfato.
A **aspartato aminotransferase** (EC 2.6.1.1), antes coñecida como *transaminase glutámico-oxalacética* (GOT) e tamén chamada **aspartato transaminase** (**AST**), é unha enzima aminotransferase que se atopa en varios tecidos do organismo dos mamíferos, especialmente no corazón, o fígado e o tecido muscular. Atópase en cantidades elevadas no soro en casos de infarto agudo de miocardio, de hepatopatía aguda e de miopatías, polo emprego de determinados fármacos e en casos de calquera doenza ou trastorno onde as células resulten danadas gravemente.

Reaccións catalizadas
---------------------

Esta enzima cataliza a reacción de transferencia dun grupo amino dende o L-aspartato ó 2-oxoglutarato, formándose L-glutamato e oxaloacetato. Esta enzima utiliza o piridoxal 5'-fosfato como cofactor.

Tamén pode actuar sobre a L-tirosina, a L-fenilalanina e o L-triptófano. Esta actividade pode ser formada desde o enzima aminoácido aromático transaminase mediante proteólise controlada.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q412474
* MAG: 2779679107

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* EC: 2.6.1.1
* MeSH: D001219
* MeSH: D08.811.913.477.700.225

 |
Martelo esquerdo dun vertebrado, apomorfía derivada da cartilaxe articular dos anfibios ancestrais.
En bioloxía sistemática e, en particular, en cladística, unha **apomorfía** é un trazo ou carácter biolóxico evolutivamente novidoso, unha novidade evolutiva derivada doutro trazo pertencente a un taxon ancestral filoxenéticamente próximo.

Apomorfía e plesiomorfía
------------------------

Este cladograma representa un carácter plesiomórfico (ancestral) ilustrado como un círculo negro, que neste caso é á súa vez simplesiomórfico, debido a que aparece en polo menos 2 grupos: A e B. O carácter ilustrado como un círculo gris é unha apomorfía porque é derivado do antecesor, e á súa vez sinapomorfía porque é compartido polo menos 2 grupos: C e D. O carácter círculo branco é unha apomorfía e, máis concretamente, unha autapomorfía, ao estar representado unicamente por un grupo: o E. Para evitar confusións, convén aclarar que A, B, C, D e E son taxons existentes, e F, G, H e I son antepasados comúns.
O concepto de apomorfía oponse ao de plesiomorfía, que se refiere aos trazos historicamente máis antigos, dos cales derivan as apomorfías.

A distinción entre apomorfía e plesiomorfía non é absoluta, senón relativa a un nivel determinado da xerarquía sistemática: 

* No contexto dos mamífeross como subtaxon dos tetrápodos, o martelo do oído medio é unha apomorfía. En relación con este óso, a cartilaxe articular dos anfibios (unha parte do maxilar inferior da que deriva a bigornia) é un carácter plesiomórfico.
* Se consideramos aos animais como un conxunto, a columna vertebral é unha apomorfía que caracteriza ao subtaxon dos vertebrados. Pero se queremos caracterizar a posesión de columna vertebral nun paxaro en relación ao taxon dos vertebrados, entón o trazo é plesiomórfico.

Sinapomorfías e autapomorfías
-----------------------------

Cando se somete a análise un dendrograma, cladograma ou filograma, as apomorfías observadas (caracteres que difiren do taxon antepasado) pódense subdividir en dous subgrupos:

* **Sinapomorfías**: aquelas apomorfías compartidas por dous ou máis grupos.
* **Autapomorfías**: aquellas apomorfías que só aparecen nun grupo.

A orixe de novidades morfolóxicas é un dos asuntos máis debatidos en bioloxía evolutiva.

Etimoloxía
----------

O termo apomorfía está formado polos elementos do latín científico *apo-*, calco do grego antigo ἀπο-, derivado do adverbio ἀπό *apó*, "á parte", "lonxe", e *-morfía*, tirado da voz do grego antigo μορφή *morphḗ*, "forma". Literalmente: "forma separada".

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cladística
* Carácter biolóxico
* Homoloxía
* Plesiomorfía
* Sinapomorfía
* Simplesiomorfía

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q619616
* GEC: 0521743

 |
***As humanas proporcións*** é un libro de 12 relatos curtos, escrito por Xesús Constela no ano 2003.

Características
---------------

Detalle do cadro *O matrimonio Arnolfini*, empregado para ilustrar a portada do libro.
*As humanas proporcións* configura unha proposta literaria que procura desmontar convencións e tópicos mediante un estilo directo e orixinal. Os seus relatos están escritos con técnicas diversas. O libro descobre unha dimensión nova do mundo cotián percorrendo todas as facetas da vida humana: o nacemento e a vellez, o corpo vivo cambiante, e tamén a desesperación e a morte, o poder e a procura da liberdade, a violencia individual e a social, o amor e a parella.

Relatos que o compoñen
----------------------

* "As lembranzas todas"
* "Non escoites a Giovanna"
* "Celia e o príncipe"
* "Onde estás, meu amor, Sangare?"
* "Lily"
* "Algarismos"
* "Burbulla"
* "Geographos"
* "A sementadora de estrelas"
* "Son unha raia"
* "Tiñádelo que ver"
* "Na fraga"

Premios
-------

* Premio Torrente Ballester, 2003
* Premio da Crítica da Asociación Española de Críticos Literarios 2004

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha da obra na páxina de Editorial Galaxia
* *As humanas proporcións* en Google Books