**Rafael Franco Reyes**, nado en Rosario o 17 de xuño de 1923 e finado na Coruña o 25 de outubro de 1997, foi un futbolista e adestrador de fútbol arxentino, que xogaba de dianteiro. 

Tras xogar no seu país natal, no Uruguai e en México aterrou en Galicia, onde pasaría a maior parte do resto da súa vida. Triunfou no Deportivo da Coruña, onde foi un dos cinco membros da Orquestra Canaro, a famosa dianteira que completaban Tino, Oswaldo, Corcuera e Moll.

Tivo unha ampla carreira como adestrador, destacando a súa etapa en Venezuela, onde dirixiu entre outros ao Deportivo Galicia e durante unha década á selección venezolana.

Traxectoria
-----------

### Inicios en América (1923-1948)

Comezou a súa carreira futbolística no Newell’s Old Boys, debutando co primeiro equipo aos 16 anos. Xogou co equipo rosarino nas tempadas 1939 e 1940, tendo tamén un breve paso polo Nacional de Montevideo, co que disputou un par de amigables en 1939.

En 1941 foi cedido ao River Plate, co que gañou ese ano o Campionato de Primeira División, aínda que só disputou un partido en toda a tempada, fronte a Estudiantes, pois a súa posición ocupábaa no equipo o *Charro* Moreno, un dos mellores xogadores do mundo.

En 1942 volveu ao Nacional, co que debutou oficialmente na sétima xornada do Torneo Competencia. Estreou a súa conta goleadora no Uruguai o 12 de xullo, na segunda xornada do campionato de Primeira División, anotando 4 dos 10 goles que o seu equipo lle fixo a Defensor. Con todo, pouco despois sufriu unha lesión que o afastou un tempo dos terreos de xogo, nunha tempada na que o equipo acabou campión. Volveu a continuación ao Newell’s Old Boys, co que disputou a tempada 1943.

En 1944 fichou por Chacarita Juniors, co que disputou 7 partidos antes de marchar a México para xogar no Marte. Xogou tres anos na liga mexicana, ata 1948.

### Deportivo da Coruña (1948-1951)

En xullo de 1948 aterrou na Coruña xunto ao tamén arxentino José Gómez, procedente do Atlante. Gómez marchou para o Celta de Vigo, mentres que Franco asinou polo Deportivo da Coruña o mesmo día que outro arxentino, Rafael Ponce. Debutou na primeira xornada da liga de Primeira División fronte ao Alcoyano no Collao e unha semana despois anotou os seus tres primeiros goles, na vitoria por 5-2 contra o Sabadell en Riazor. No primeiro partido da segunda volta marcoulle catro goles ao Alcoyano en Riazor, nun partido que acabou 6-1. A pesar das goleadas o equipo acabou un só punto por riba dos postos de descenso. Rafael Franco foi o máximo goleador do equipo con 14 goles, empatado con Manuel Marquínez.

Todo cambiou na tempada seguinte (1949/50) coa chegada ao banco de Alejandro Scopelli e da incorporación de xogadores como Tino ou Moll. O equipo conseguiu goleadas fronte ao Real Madrid, Barcelona, Atlético de Madrid e Valencia entre outros e acabou subcampión de liga, a un só punto do Atlético. Franco foi o máximo goleador do equipo, de novo con 14 goles.

Ao ano seguinte chegou outro técnico arxentino, Oso Díaz, e novas fichaxes. Formouse entón o que a prensa chamou a Orquestra Canaro, unha dianteira que pasou á historia polo seu espectacular xogo e as súas cifras goleadoras. Os cinco integrantes da dianteira eran o propio Rafael Franco, Tino, Corcuera, Oswaldo e Moll. Entre os cinco anotaron esa tempada 59 goles. A orquestra desfíxose ao ano seguinte, coa marcha de Franco ao Valladolid e de Tino ao Zaragoza.

### Valladolid e Estoril (1951-1953)

A súa etapa no Valladolid foi pouco frutífera, debido a unha lesión muscular que só lle permitiu xogar 6 partidos. Ao remate da campaña volveu á Coruña, onde xogou co Deportivo un amigable fronte ao Estoril, en homenaxe a Millán. Co club portugués asinou pouco despois un contrato para xogar unha tempada na Primeira División de Portugal.

### Volta a Galicia (1953-1957)

Ao remate desta regresou de novo á Coruña, onde adestrou o equipo xuvenil do Deportivo da Coruña primeiro e logo ao Español SD. Na tempada 1955/56 comezou como xogador-adestrador no Fabril en Terceira División pero en outubro chegou a un acordo co Racing de Ferrol para a súa incorporación. Xogou no equipo ferrolán dúas tempada ata que rescindiu o seu contrato en 1957, cando aínda lle quedaba un ano, para marchar a Colombia a adestrar o Independiente de Santa Fe, en Colombia.

### Adestrador en Venezuela (1957-1971)

Camiño de Colombia, fixo escala en Caracas e xa non continuou a viaxe, pois alí recibiu unha oferta para adestrar o Catalonia Fútbol Club. Dirixiu o equipo durante tres partidos da nova Primeira División Venezolana pero tivo que deixalo polas protestas dos demais clubs que consideraban que o seu pase da Federación Española era para Colombia e non servía para Venezuela. Instalou entón unha zapataría na cidade, un negocio que lle saíu mal e co que perdeu todos os seus aforros.

En 1959 foi contratado como profesor de educación física e adestrador de fútbol do colexio Fray Luis de León, e levou o equipo a proclamarse campión da Liga Menor durante tres anos consecutivos con números de récord (45 goles a favor e 1 só en contra na terceira delas). Tamén en 1959 foi xogador-adestrador do La Salle Fútbol Club, logo foi adestrador durante anos do Deportivo Galicia e a continuación do Litoral, a UD Canarias e o Portuguesa. En 1960 foi contratado ademais polo Instituto Nacional de Deportes de Venezuela como profesor na Escola de Preparadores. Foi tamén fundador e presidente da Asociación de Adestradores de Venezuela.

Entre 1961 e 1971 estivo á fronte da selección venezolana, e disputou a Copa América 1967, a primeira na que participou o país caribeño. Volveu a Galicia en 1971.

### Adestrador en España (1971-1984)

Na novena xornada da tempada 1971–72 foi contratado polo Racing de Ferrol, en Segunda División, en substitución de Saturnino Grech, que só conseguira un punto en oito partidos. Debutou con vitoria o 14 de novembro de 1971 fronte ao Pontevedra CF (0–1). Ao final da campaña o equipo descendeu a Terceira División, como 18º clasificado. Continuou unha tempada máis no cadro ferrolán e en xullo de 1973 fichou polo Atlètic de Ciutadella, en Ciutadella de Menorca.

Na 1975/76 adestrou ao Manresa e na seguinte volveu a Galicia para dirixir o Arousa en Terceira. Con todo, non rematou a campaña, deixando o club en marzo de 1977 polos malos resultados. Na tempada 1978/79 foi o adestrador do Turista de Vigo, e na entre 1980 e 1982 do Lemos. Posteriormente dirixiu o Atlético de Riveira e o Eume Deportivo en Terceira.

### Últimos anos (1984-1997)

Nos seus últimos anos de vida coordinou as Escolas Deportivas Municipais da Coruña. Faleceu na cidade herculina o 25 de outubro de 1997.

Vida persoal
------------

Casou coa coruñesa Lara Victoria Iglesias López, e tiveron unha filla, Lis Franco. Esta seguiu os pasos do pai, pois foi futbolista, xogando de dianteira no Karbo Deportivo e na selección española.

Palmarés
--------

### River Plate

* **Primeira División da Arxentina (1):** 1941.

### Nacional

* **Primeira División do Uruguai (1):** 1942.

Notas
-----

1. ↑  Uría, Rubén (28 de maio de 2015). "El único Franco que recordaba Alfredo Di Stéfano" (en castelán). Consultado o 25 de marzo de 2021.
2. ↑  "Liga mexicana 1945/46". *rsssf.com* (en inglés). Consultado o 25 de marzo de 2021.
3. ↑  "Liga mexicana 1947/48". *rsssf.com* (en inglés). Consultado o 25 de marzo de 2021.
4. ↑  "Rafael Franco, en La Coruña". *La Voz de Galicia* (en castelán). 30 de xullo de 1948. p. 3.
5. ↑  "Franco Reyes y Rafael firmaron ayer por el Deportivo". *La Voz de Galicia* (en castelán). 4 de agosto de 1948. p. 3.
6. ↑  "La primera victoria del Deportivo". *La Voz de Galicia* (en castelán). 21 de setembro de 1948. p. 3.
7. ↑  "Otra goleada que refleja el buen momento deportivista". *La Voz de Galicia* (en castelán). 14 de decembro de 1948. p. 3.
8. ↑  "El Deportivo venció al Estoril por 2 a 1 en el homenaje a Millán". *La Voz de Galicia* (en castelán). 22 de maio de 1952. p. 5.
9. ↑  "Dobaño regresa a Portugal". *La Voz de Galicia* (en castelán). 20 de xullo de 1952. p. 5.
10. ↑  "El equipo juvenil del Deportivo sale hoy para Gijón". *La Voz de Galicia* (en castelán). 15 de maio de 1954. p. 5.
11. ↑  "Rafael Franco, Lexo y Antelo, nuevos jugadores del Club Ferrol". *La Noche* (en castelán). 26 de outubro de 1955. p. 4. Consultado o 25 de marzo de 2021.
12. 1 2 3 4  "Rafael Franco siente nostalgias coruñesas". *La Voz de Galicia*. 15 de xullo de 1962. p. 4.
13. ↑  "Rafael Franco, antaño jugador del Deportivo, hogaño seleccionador de Venezuela". *El Pueblo Gallego* (en castelán). 10 de maio de 1963. p. 7. Consultado o 25 de marzo de 2021.
14. 1 2  "5 minutos de charla con Rafael Franco". *La Voz de Galicia* (en castelán). 5 de xuño de 1970. p. 13.
15. ↑  "Copa América 1967". *rsssf.com* (en inglés). Consultado o 25 de marzo de 2021.
16. ↑  "Rafael Franco, entrenador del Atlético Ciudadela". *La Voz de Galicia* (en castelán). 8 de xullo de 1973. p. 22.
17. ↑  "Rafael Franco, suevo entrenador del Arosa". *La Voz de Galicia* (en castelán). 16 de xullo de 1976. p. 45.
18. ↑  "Rafael Franco deja al Arosa". *La Voz de Galicia*. 26 de marzo de 1977. p. 38.
19. ↑  "Rafael Franco: «Las escuelas de fútbol siempre son rentables para los clubs»". *La Voz de Galicia* (en castelán). 22 de agosto de 1985. p. 36.
20. ↑  "Crece el interés entre los aficionados al aproximarse las fechas del Teresa Herrera". *La Voz de Galicia* (en castelán). 9 de agosto de 1988. p. 35.
21. ↑  Fernández, C. (26 de outubro de 1997). "El ex deportivista Rafael Franco falleció ayer". *La Voz de Galicia* (en castelán). p. 69.
22. ↑  "Entrevista a Lis Franco" (en castelán). 30 de xaneiro de 2020. Consultado o 25 de marzo de 2021.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en bdfutbol.com *(en castelán)*
* Datos do adestrador en bdfutbol.com *(en castelán)*

| * v
* c
* e
Deportivo da Coruña – Tempada 1949–50 |
| --- |
| *1º subcampionato de liga* |
| 
* Acuña
* Cheché Martín
* Ponte
* Pedrito
* Waldo Botana
* Moll
* Guimeráns
* Dieste
* Franco
* Tino
* Marquínez
* Pita
* Juanete
* Carlitos
* Ponce
* García
* Lujambio
* Adestrador: Scopelli

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24013763
* BDFutbol: 10183
* Transfermarkt: 313745

 |