A **charamela** ou **xaramela** é un instrumento musical de vento (vento-madeira). Probabelmente orixinario de Eurasia, está construído en madeira e ten unha palleta. Nos instrumentos, en xeral, define aerófonos de insuflación de boca directa con palletas dobres ou simples, similares ao punteiro da gaita, e algúns deles derivaron no clarinete.

Termo
-----

### Etimoloxía

Pastor xogando ao chal (1646), de*Pastora cun tocador de **charamela*** (*shalmeispeler*), de Jan Baptist Wolfaerts (Rijksmuseum). **Charamelas** (no <i>Syntagma musicum</i> de Michael Praetorius)
Na Península Ibérica hai instrumentos tradicionais con nomes similares á charamela e xaramela de Galiza e Portugal, como a *dulzaina* castelá, aragonesa e leonesa (ás veces chamada *chirimía*, un termo que deriva da mesma palabra do francés antigo que *chalémie*); os *chalemies* valenciano e catalán (*xirimia*, *dolçaina* ou *gralla*) ou a gaita navarra. En italiano o nome é *ciaramella*, *cialamello* ou *cennamella**.*O nome parece terse estendido a outras linguas desde o francés. En francés antigo, o nome *chalemie* e as súas variantes *chalemel* e *chalemeaux* (plural) derivan do latín *calamus*, ou do seu diminutivo en latín vulgar, *calamellus* e do grego κάλαμος (*kalamos*). O nome doutro instrumento de palleta cun burato cilíndrico, o *chalumeau*, tamén comparte esta etimoloxía.

En inglés chámase *shawm,* coas variantes antigas *schallemele, shamulle, shamble*, *s(c)halmys, shalemeyes* e *'chalemyes*, todas formas de plural do inglés medio, e *sc(h)almuse, schalmesse*, derivadas dunha variante do francés antigo correspondente: *chalemel,* *chalemie* e *chalemeaux*. As primeiras formas de plural eran moitas veces confundidas cun singular, e a partir delas formáronse novos plurais. A redución posterior, nos séculos XV e XVI, a unha soa sílaba en formas como *schalme, shaume, shawme*, e finalmente *shawm*, débese probablemente a esta confusión de formas.plural e singular.

En alemán, chámase *Schalmei* (ou para os membros máis grandes da familia *Bombard* -tamén en inglés no século XIV- e posteriormente pasou a *Bombhardt*. 

Porén, tamén é posible que o nome derive de *salamiya* (سلامية), un óboe tradicional de Exipto; a **charamela** europea pode terse desenvolto a partir de instrumentos similares traídos desde o Próximo Oriente na época das cruzadas. Este nome está relacionado lingüísticamente con moitos outros nomes orientais para o instrumento: o árabe *zamr,* o turco *zūrnā*, o persa *surnāy*, o chinés *suona*, o xavanés *saruni* e o hindi *sahanai* ou *sanayi.*

### Outros usos

En galego e portugués, o termo charamela define as partículas con lume ou cinsa que salta dun corpo en chamas (tamén *muxica* ou *charamusca*) ou outras cousas que caen ao chan (arume dos piñeiros, folerpas de neve ou chuvia miúda). Hai un grupo de teatro chamado e unha asociación cultural chamados Charamela no concello de Melide e unha escola de música Charamela no concello de Pontedeume. No século XVIII atopouse en Lisboa un libro anónimo de sonatas *para Charamela Real.*

Notas
-----

1. ↑  "Dicionario de dicionarios". *ilg.usc.gal*. Consultado o 2022-08-13.
2. ↑  "Charamela" (en inglés). Consultado o 2020-10-07.
3. ↑  *Dizionario enciclopedico universale della musica e dei musicisti. Le Biografie*. Torino : UTET. 1985. ISBN 978-88-02-03930-5.
4. ↑  "Dicionario; charamela". *Real Academia Galega*. Consultado o 2022-08-13.
5. ↑  "Significado de charamela no Dicionário Estraviz". *estraviz.org*. Consultado o 2022-08-13.
6. ↑  "Asociación Cultural Charamela de Melide". Consultado o 2022-08-13.
7. ↑  "Cuarteto de saxofóns da Escola de Música de Charamela, Pontedeume interpretan The Entertainer - Miño, Lugo". Consultado o 2022-08-13.
8. ↑  "Charamela Real Sonata no 1". Consultado o 2022-08-13.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Charamela Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Música*** |

* Xaramela - Charamela Vídeo en YouTube do músico, luthier e investigador musical Célio Pires explicando as súas pesquisas sobre a charamela e tocando con ela músicas como *A Carolina*.

* A Charamela no Renacemento (artigo en inglés) Arquivado 25 de maio de 2016 en Wayback Machine.
* A Charamela no Renacemento (sitio web alemán) Arquivado 08 de agosto de 2016 en Wayback Machine.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre música é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q677921
* AAT: 300042562
* EBID: ID
* GND: 4179374-2
* MIMO: 4258
* MusicBrainz: ID
* NKC: ph127794

 |