**Xertrude de Helfta,** máis coñecida como **Santa Xertrude a Grande** ou **Santa Xertrude Magna**, nada en Eisleben, Alemaña, en 1256 e finada en Helfta en 1302, foi unha monxa bieita cisterciense e escritora mística.

Traxectoria
-----------

Das orixes de Gertrudis de Helfta só se coñece que naceu o 6 de xaneiro de 1256. O lugar e a familia son un enigma. O silencio respecto diso resultou sospeitoso e elaboráronse conxecturas, como a procedencia servil ou pobre, ser abandonada ou ser filla ilexítima dalgún nobre. O que é seguro é que na súa familia existían circunstancias que na época non era adecuado mencionar.

Á idade de 5 anos ingresou no mosteiro de Helfta, mais descoñécese como chegou e si foi acollida exclusivamente como educanda, para ser formada na escola de nenas a cargo de Matilde de Hackeborn.

Gertrudis iniciou a súa aprendizaxe monástica. Realizou o noviciado, profesou e recibiu unha coidada formación teolóxica, filosófica, literaria e musical. A súa vida foi normal até os 25 anos, como unha monxa máis do mosteiro, dedicada á copia de manuscritos, a costura e os labores agrícolas da horta monástica. Non desempeñou cargos importantes, ou polo menos só coñécese que foi cantora segunda ás ordes de Matilde de Hackeborn. 

**Santa Xertrude** na igrexa de Tibães, Braga (Portugal).O 27 de xaneiro de 1281 tivo a súa primeira experiencia mística, que suporía un profundo cambio na súa vida. Tratouse dunha visión de Cristo adolescente, que lle dicía: *Non temas, salvareite, librareite...* *Vólvete a min e eu embriagareite co torrente do meu divino agasallo*. A partir disto deixou os estudos profanos e de literatura polos estudos teolóxicos; e a súa existencia pasou de ser rutineira a vivir unha profunda experiencia mística.

Morreu na segunda metade de 1302, aos 45 anos de idade. A data do 17 de novembro, que ás veces se mencionou como a súa data de morte, procede da confusión que longo tempo reinou (aínda o Breviario Romano), entre esta santa e a súa predecesora Xertrude de Hackeborn, abadesa de Helfta, irmá de santa Matilde, que si morreu un 17 de novembro, pero de 1292.

Doutrina espiritual
-------------------

Xertrude viviu unha intensa vida mística no medio da vida comunitaria. A miúdo sufriu enfermidades, pero isto non a incapacitó para dedicarse a escribir diversas obras literarias entre as que se atopaban comentarios á Sacra Escritura. Perdéronse case todas as obras, conservándose soamente tres: *Memorial da abundancia da divina suavidade*, *Heraldo do amor divino* e *Exercicios espirituais*. 

Toda a obra de Gertrudis organízase ao redor da vida monástica, cuxo centro é a Liturxia das Horas, a Eucaristía e a Lectio Divina. A súa espiritualidade é de carácter cristocéntrico, destacando especialmente a imaxe do Corazón de Xesús, símbolo do amor divino. As súas obras, xunto coa de Matilde de Hackeborn, son un dos testemuños máis antigos desta devoción. A presenza da Virxe María tamén é importante, pero o seu marioloxía intégrase por completo no seu cristoloxía.

Respecto das virtudes, ten unha visión e positiva, en clave de acollida da graza divina e de progresiva unión con Cristo, máis que como unha loita contra os vicios e as paixóns. Xunto a isto desenvolve a idea da *suplencia de Cristo*, pola que o amor de Jesús lévalle a suplir e emendar cos seus méritos e virtudes a insuficiencia do home para salvarse.

Todo iso entrega ao home a *liberdade de corazón*. Quizais este sexa o trazo que máis chamou a atención aos seus lectores. Xertrude séntese soberanamente libre confiando plenamente no amor e a misericordia de Cristo. Comungaba sempre que podía, algo impensable para o seu tempo, polas oracións, xaxúns e exercicios necesarios para prepararse. A *suplencia de Cristo* emendaba os esquecementos a este respecto.

Morte
-----

Os seus escritos e espiritualidade pasaron desapercibidos até 1536 en que os cartuxos de Colonia imprimiron o *Heraldo*. A aceptación e éxito foi enorme, e produciuse toda unha corrente espiritual ao redor dela que se traduciu en reedicións continuas dos seus escritos e numerosas biografías. Por tal éxito, e ao descoñecerse o seu apelido, empezou a ser chamada Xertrude a Grande ou Magna. No século XVII é tal a veneración ao redor da súa persoa que Roma se viu forzada a aprobar o seu culto na Orde bieita e outras congregacións relixiosas. O 22 de xaneiro de 1678 foi inscrita oficialmente no Martiroloxio Romano, e en 1739 a súa festa elévase a memoria para toda a Igrexa católica. Na actualidade foi proposta para ser nomeada Doutora da Igrexa.

Iconografía
-----------

É representada como unha monxa vestida de negro (como bieita) ou de branco (como cisterciense) cun corazón no peito no que está o Neno Xesús en referencia á famosa frase dos escritos "Atoparédesme no corazón de Gertrudis". Adoita levar nas mans un báculo de abadesa (aínda que nunca o foi); e nalgunhas ocasións un libro, en referencia á súa actividade como escritora.

Galicia
-------

En Galicia destaca o seu culto en Samos, parroquia da que é padroeira.

Notas
-----

1. ↑  En *Exercicios* 3, afirma ser "orfa sen nai".
2. ↑  *Heraldo* 2,1.
3. ↑  *Heraldo* 3,37.

 Véxase tamén
-------------

* Categoría:Parroquias de Galicia baixo a advocación de santa Xertrude