|  |  |
| --- | --- |
| Aviso médicoAviso médico | **Advertencia: A Wikipedia non dá consellos médicos.***Se cre que pode requirir tratamento, por favor, consúltello ao médico.* |

A forma que teñen os eritrocitos falciformes fai que o sangue circule peor polos vasos.
Anemia drepanocítica ou falciforme.
Células falciformes en sangue humano con glóbulos vermellos normais e falciformes.
Eritrocitos normais ao lado dun eritrocito falciforme, imaxe de microscopio electrónico de varrido coloreada.
A **anemia drepanocítica** (tamén chamada anemia causada por drepanocitos, enfermidade da hemogoblina SS, enfermidade de células falciformes ou **anemia falciforme**) é unha enfermidade hereditaria, é dicir, que se transmite de pais a fillos e que se caracteriza por unha alteración da hemoglobina, proteína encargada de transportar o osíxeno no sangue. Os glóbulos vermellos cambian e adoptan unha forma semellante a unha fouce, de aquí o nome de anemia falciforme (*falcem* é fouce en latín).

Causas
------

A anemia drepanocítica é causada por un tipo anormal de hemoglobina chamada **hemoglobina S**, que distorsiona a forma dos glóbulos vermellos e produce alteracións no fluxo sanguíneo.  

Esta enfermidade hérdase como un trazo autosómico recesivo, aparece cando un individuo herda o alelo da enfermidade dos dous proxenitores. Todas as persoas temos normalmente 23 pares de cromosomas, en cada par un cromosoma é herdado da nai e outro do pai; isto quere dicir que, por exemplo, para un trazo determinado temos un xene materno e outro paterno. Os xenes teñen variantes chamadas alelos; no caso da hemoglobina o alelo normal chámase A e o alelo alternativo é o S. Os individuos AA son normais. En caso de que un dos xenes leve o alelo dominante (con funcionalidade normal) e o outro o recesivo, isto significa que a persoa non padece a enfermidade (no mesmo grao, pero pode presentar síntomas máis leves chamados trazo falciforme), pola contra, padécea cando herda o alelo defectuoso de ámbolos dous proxenitores.

O defecto xenético causante é unha mutación no xene da β-globina que afecta a un só nucleótido, na cal unha adenina (A) substitúese por unha timina (T), facendo que un codón para o glutamato (E ou Glu) sexa substituído por un codón para a valina (V ou Val) na posición 6 (substitución E6V). A hemoglobina S con esta mutación denomínase HbS, en oposición á hemoglobina adulta normal HbA. Esta é normalmente unha mutación benigna que non causa efectos aparentes nas estruturas secundaria, terciaria e cuaternaria da hemoglobina en condicións normais de concentración de osíxeno. Porén en concentracións baixas de osíxeno, a HbS polimerízase e forma precipitados fibrosos (agregados liñais) porque a forma desoxi da hemoglobina expón un tramo hidrófobo da proteína entre as hélices E e F (Phe 85, Leu 88). Este tipo de polimerización é escasa nos heterocigotos, pero importante nos homocigotos, nos cales a presenza de polímeros de cadea longa distorsiona a forma dos glóbulos vermellos, que se fan falciformes (forma de lúa crecente ou outras formas anormais) e aparece a enfermidade.

A mutación probablemente se orixinou espontaneamente en diferentes áreas xeográficas, como indican as análises con endonucleases de restrición, creando diversas variantes. Estas variantes denomínanse Camerún, Senegal, Benin, Bantú e Saudita-Asiática. As variantes teñen importancia clínica, porque algunhas, como a Senegal e Saudita-Asiática tenden a producir anemias máis leves.

A mutación é máis frecuente en países onde hai unha gran prevalencia da malaria ou en persoas que proceden deles. Parece que a mutación foi seleccionada durante a evolución nesas poboacións porque os heterocigotos están protexidos da malaria (que só lles poduce síntomas leves) e non teñen anemia grave.

Incidencia
----------

Esta doenza é máis común en determinados grupos étnicos, por exemplo, en Estados Unidos, afecta sobre todo aos individuos de raza negra, aproximadamente 1 de cada 400 a padece.  

Tamén ten unha elevada frecuencia en rexións de África, área mediterránea e Oriente Medio.

Sintomatoloxía
--------------

Aínda que a enfermidade está presente ó nacer, os síntomas polo xeral, comezan a acontecer sobre os 4/6 meses de idade e consisten na distensión do abdome, dilatación do corazón e edema de mans e pés. Tamén pode producirse un atraso da maduración sexual na adolescencia.  

Os síntomas débense as alteracións na hemoglobina, que cambia de forma cando a cantidade de osíxeno no sangue se reduce debido a calquera razón.

Poden presentarse episodios dolorosos que aparecen como consecuencia de vasos sanguíneos bloqueados ou órganos danados. 
Existen varios tipos de crise:

* Crise hemolítica: acontece cando se danan os glóbulos vermellos.
* Crise de secuestro esplénico: cando o bazo se agranda e atrapa células sanguíneas.
* Crise aplásica: cando unha infección fai que a medula ósea deixe de producir glóbulos vermellos.

Estas crises ocorren en case todos os pacientes nalgún momento das súas vidas, poden durar de horas a días e afectan aos ósos das costas, aos ósos longos e ao tórax. 
As crises repetitivas poden ocasionar danos nos riles, nos pulmóns, nos ósos, o fígado e no sistema nervioso central.

Os síntomas máis comúns son:

* Ataques de dor abdominal.
* Dor de ósos.
* Dor no peito.
* Atraso do crecemento e da maduración sexual na adolescencia.
* Febre.
* Fatiga.
* Visión deficiente.
* Taquicardia.
* Palidez.
* Susceptibilidade ás infeccións.
* Úlceras nas pernas.
* Ouriños sanguinolentos (hematuria).
* Sede desmesurada.
* Micción frecuente (poliúria).
* Erección dolorosa (priapismo).

Tratamento
----------

O tratamento baséase na paliación dos síntomas, manexar e controlar os mesmos, así como, intentar diminuír a frecuencia das crises.
Requírese un tratamento continuo cun suplemento de ácido fólico, esencial na produción das células. Tamén se administran vacinas e antibióticos para evitar as infección bacterianas nos nenos con enfermidade drepanocítica.

Os transplantes de medula ósea poden curar a enfermidade, pero só son recomendados nunha pequena parte dos pacientes, sobre todo debido ao alto risco, xa que, as drogas que se precisan para realizar o transplante son moi tóxicas e resulta complicado encontrar doadores axeitados. Ademais, é un procedemento moi custoso comparado cós outros tratamentos.

Complicacións
-------------

* Síndrome torácico agudo.
* Cegueira.
* Morte.
* Disfunción eréctil.
* Cálculos.
* Infeccións.
* Destrución articular.
* Úlceras nas pernas.
* Perda do funcionamento do bazo.
* Enfermidade multisistémica.
* Consumo excesivo de narcóticos.
* Síntomas neurolóxicos.
* Crises hemolítica e aplásica recorrente que produce anemia e cálculos.
* Necrose nos riles.

As causas da morte son a infección e a insuficiencia dos órganos, algunhas persoas afectadas padecen episodios menores, pouco frecuentes e que duran pouco tempo e, pola contra, outras experimentan episodios máis graves, de máis tempo e con moita frecuencia que ocasionan importantes complicacións.

Notas e referencias
-------------------

### Notas

1. ↑   A numeración histórica da posición dos residuos de aminoácidos da proteína poñía o residuo de ácido glutámico na posición 6 debido a que se saltaban a metionina (M ou Met) do codón de iniciación. Porén, na nomenclatura actual cóntase a metionina como primeiro aminoácido, polo que o ácido glutámico estaría en posición 7. Moitas referencias aínda indican a posición antiga, 6, e outras a moderna, 7.

### Referencias

1. ↑  Clancy S (2008). "Genetic mutation". *Nature Education* **1** (1): 187.
2. ↑  Odièvre MH, Verger E, Silva-Pinto AC, Elion J (outubro de 2011). "Pathophysiological insights in sickle cell disease". *The Indian Journal of Medical Research* **134** (1): 532–537. PMC 3237253. PMID 22089617. doi:10.1007/bf00168807.
3. ↑  Green NS, Fabry ME, Kaptue-Noche L, Nagel RL (outubro de 1993). "Senegal haplotype is associated with higher HbF than Benin and Cameroon haplotypes in African children with sickle cell anemia". *American Journal of Hematology* **44** (2): 145–146. PMID 7505527. doi:10.1002/ajh.2830440214.
4. ↑  Kwiatkowski DP (agosto de 2005). "How malaria has affected the human genome and what human genetics can teach us about malaria". *American Journal of Human Genetics* **77** (2): 171–192. PMC 1224522. PMID 16001361. doi:10.1086/432519.
5. ↑  Allison AC (October 2009). "Genetic control of resistance to human malaria". *Current Opinion in Immunology* **21** (5): 499–505. PMID 19442502. doi:10.1016/j.coi.2009.04.001.

Véxase tamén
------------

* Doenzas tratadas con transplante de precursores hematopoéticos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q185034
* BNCF: 29652
* BNF: 11964930g
* BRE: 3659087
* EBID: ID
* FAST: 1118092
* GEC: 0099893
* GND: 4181157-4
* JSTOR: sickle-cell-disease
* LCCN: sh85122294

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 12069
* DOID: DOID:10923
* eMedicine: 1918423
* GARD: 8614
* KEGG: H00229
* MedlinePlus: 000527
* MeSH: D000755
* MeSH: C15.378.071.141.150.150
* NCIt: C34383
* OMIM: 603903
* Orphanet: 275752
* UMLS: C0019034

 |