A **provincia de Chimborazo**, é unha das 24 provincias de Ecuador, situada na zona central do corredor transandino. É coñecida como *provincia das altas cumes*, debido a que nela se encontran varias das cumes máis elevadas do país, como o Carihuayrazo, o Altar, o Igualata, o Tungurahua, o Sangay, entre outros, que nalgúns casos comparte con outras provincias. Na cordilleira occidental encóntrase o volcán Chimborazo, que dá nome á provincia e cunha altura de 6.310 msnm, é o de máis altura do país. A provincia ten unha superficie próxima ós 6.500 km² e ten unha poboación total de 509.352 habitantes, sendo a novena provincia máis poboada de Ecuador. A capital da provincia é a cidade de Riobamba, unha das máis importantes do país, coñecida como a *Sultana de los Andes*, que está situada no centro-norte da mesma, a unha altitude de 2.750 msnm.

Historia
--------

### Era prehispánica

En Chimborazo atopouse o "Home de Punín". En 1923, descubriron restos dun cranio humano fosilizado.

No proceso de expansión da dominación Inca, cara aos anos 1000 os Andes centrais foron escenario do asentamento e expansión do mesmo. En Ecuador, os incas anexaron a totalidade da serra ao seu imperio. En tempos de Huayna-Cápac, previo á chegada dos españois, os puntos claves da dominación Inca, situáronse en Tomebamba, capital residencial incaica, apoiado por sedes dun"mordomo maior" denominado "*tocricoc*". No ámbito do exercicio do poder este cargo tiña unha función semellante á de "gobernador de provincia", Para o sur do actual Ecuador o "tocricoc" situábase en Latacunga, sendo Riobamba na época un dos "tambos".

### Fundación de Riobamba

A cidade de Riobamba fundouse o 15 de agosto de 1534 por Diego de Almagro, na antiga Cidade de Liribamba (milenaria capital dos Puruhaes) o que hoxe é Villa La Unión no Cantón Colta. Foi a primeira cidade española fundada en terras do que hoxe é Ecuador. Durante a época colonial foi unha cidade grande e próspera, ata que o 4 de febreiro de 1797 foi destruída por un terremoto. Para a súa reconstrución Riobamba foi mudada á actual chaira de Tapi que cumpría coas condicións apropiadas.

Xeografía
---------

Os límites da provincia son: 

* Ao norte coa provincia de Tungurahua,
* Ao oeste coa provincia de Bolívar,
* Ao sur coas provincias de Cañar e Guayas,
* Ao leste coa provincia de Morona Santiago.

### División da provincia

A provincia está dividida en 10 cantóns e 61 parroquias. Os cantóns son:

Cantóns da provincia de Chimborazo.

|  | Cantón | Pob. (2013) | Área (km²) | Cabeceiracantonal |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Alausí | 58.518
  | 1.614 | Alausí |
|  | Chambo | 12.515
  | 168 | Chambo |
|  | Chunchi | 15.382
  | 270 | Chunchi |
|  | Colta | 44.202
  | 820 | Cajabamba |
|  | Cumandá | 13.104
  | 169 | Cumandá |
| Ficheiro:Bandera de Guamote.png | Guamote | 41.376
  | 1.216 | Guamote |
|  | Guano | 48.127
  | 480 | Guano |
|  | Pallatanga | 12.151
  | 385 | Pallatanga |
|  | Penipe | 9.565
  | 375 | Penipe |
|  | Riobamba | 263.412
  | 990 | Riobamba |

Demografía
----------

Chimborazo en inverno
Paisaxe rural da provincia de Chimborazo
* Poboación total: 509.352 hab no ano 2013
* Mulleres: 265.372 (52.1%)
* Homes: 243.980 (47.9%)
* Poboación urbana: 310.680 hab (62%)
* Poboación rural: 198.722 hab (38%)
* Idade media da poboación (anos): 27.8
* Taxa de crecemento anual (%): 3
* Media de fillos por fogar: 1.9 fillos
* Media de persoas por fogar: 4.5 persoas

### Centros urbanos máis poboados

* Riobamba 223.586 habitantes
* Alausí 15.109 habitantes
* Guano 14.608 habitantes
* Colta 11.068 habitantes
* Guamote 10.107 habitantes
* Cumandá 9.782 habitantes
* Pallatanga 9.102 habitantes
* Chambo 8.210 habitantes
* Chunchi 6.932 habitantes
* Penipe 5.176 habitantes

Economía
--------

A provincia é unha zona de gran cultura artesanal e un sector de moito desenvolvemento turístico. A artesanía está moi desenvolvida, sobre todo na zona do Cantón Guano, onde as manufacturas con las, coiros e téxtiles constitúen as principais actividades económicas e polo tanto a riqueza desta rexión.

En Chimborazo cultívase cebada, millo, trigo, cacao, plátano, pataca e algunhas froitas. En gandería desenvólvese a cría de gando ovino, bovino de carne, leite, e a industrialización dos produtos lácteos.

Respecto á minería, Chimborazo ten xacementos de prata, cobre, ouro, mármore, ferro, pedra calcaria e xofre.

Na provincia tamén existen industrias como a do cemento, cerámica, tubos, madeira, entre outras.

Notas
-----

1. ↑  Datos preliminares ano 2012, Ministerio de Salud Pública de Ecuador- 2011

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Provincia de Chimborazo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q238492
* BNF: 12158157t
* GEC: 0017583
* GeoNames: 3659237
* MusicBrainz: ID
* OSM: 108860
* TGN: 1001200

 |