**Agaña** (en chamorro **Hagåtña**), é a capital de Guam, posesión dos Estados Unidos, situada na baía de Apra a carón do Océano Pacífico, ten unha poboación de 20 000 habitantes na súa área de influencia (2000), 
En 1998 o Senado de Guam trocou o nome de **Agana** (pronunciado Agaña) a **Hagåtña** para axeitala ás normas da lingua chamorra, nesta lingua significa "sangue". O primeiro asentamento data do 500. O Forte de Santa Águeda, construído en 1800, domina a cidade.

Do século XVIII ata mediados do século XX, foi o principal núcleo de poboación de Guam, pero hoxe é o segundo máis pequeno dos 19 da illa, tanto por superficie como por poboación. Non obstante, segue sendo un dos grandes distritos comerciais da illa ademais de ser a sede do goberno.

Etimoloxía
----------

"Hagåt" (tamén romanizado como **haga**, con parada glotal en vez de sílaba-final "t") significa "sangue" na lingua  Chamorra. O sufixo "-ña" pódese traducir como pronomes posesivos *seu*, *súa* ou *seus*. Polo tanto, "Hagåtña" pódese traducir "o seu sangue". En 1998, o goberno de Guam cambiou o nome de "Agaña" á forma Chamorro / Chamoru orixinal. Non obstante, o nome da aldea veciña Agaña Heights segue sen cambiar.

Historia
--------

Rúa principal de Agaña, arredor de 1899-1900.
Vista de Agaña, arredor de 1899-1900.
Foto de Agaña tomada antes da segunda guerra mundial.
Hagåtña era unha aldea destacada antes da colonización de Guam polos españois. En 1668, o primeiro [misioneiro] español, o Pai San Vitores chegou á illa. A familia do xefe Kepuha doou terreos en Hagåtña para que San Vitores construíse a primeira igrexa (Catedral-Basílica Nome de María en Guam.

Baixo o dominio español, gran parte da poboación indíxena de Guam e outras Illas Marianas viuse obrigada a trasladarse á cidade. Os restos de edificios da administración española pódense ver na praza de España situada á beira da catedral da arquidiocese de Agaña. Os restos do Palacio do Gobernador español están aquí e están máis preto do Departamento de Educación que da catedral.

 Aldea de inmigrantes das Illas Carolinas preto de Agaña, 1899-1900.
Despois de que Guam fora cedido por España aos Estados Unidos na Guerra hispano-estadounidense de 1898, "Agaña" permaneceu como sede do goberno na Administración Naval dos Estados Unidos. En 1940, a poboación da cidade crecera ata preto de 10.000 habitantes, con case a metade dos residentes da illa. Establecéronse aldeas nas proximidades para inmigrantes das Illas Carolinas.

Guam foi capturada polas forzas xaponesas o 8 de decembro de 1941. Foi un insulto para os guamáns cando os seus novos propietarios, os xaponeses, renomeaban Guam como **Ōmiya-jima** (xaponés: 大宮島) ou *Illa Gran Santuario*, e Agaña **Akashi** (xa.: 明石) ou *Pedra vermella ou brillante*. As relacións cos xaponeses foron costa abaixo, pero a vida para os 20.000 guamenses que seguían aínda era tolerable. Durante a liberación de Guam en 1944 dos xaponeses durante a segunda guerra mundial, a cidade foi grandemente danada polo bombardeo naval dos Estados Unidos. Moitos antigos residentes establecéronse noutras partes de Guam despois da guerra. Como parte do plan de reconstrución de Guam, a Armada dos Estados Unidos de América construíu novas rúas rectas que pasaban por agras existentes e crearon moitos terreos con múltiples propietarios. Isto dificultou o desenvolvemento da cidade ata os nosos días. En decembro de 1944 Guam foi o escenario do disturbio racial de Agaña, entre militares brancos e negros estacionados na illa.

Hoxe, a pesar de ter unha poboación residente de só 1.100 habitantes (menos do 1% do total de Guam), a cidade segue sendo a sede do goberno territorial. Os seus lugares históricos son atractivos para os visitantes. Hagåtña é servido polo Aeroporto Internacional Antonio B. Won Pat en Tamuning e Barrigada.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Agaña Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Guampedia, Guam's Online Encyclopedia Hagåtña Village
* Hagåtña Guam at Guam Portal
* City of Hagåtña Arquivado 28 de agosto de 2005 en Wayback Machine. - Government of Guam
* Virtual Hagåtña

| * v
* c
* e
Capitais de Oceanía |
| --- |
| Territorios dependentes en *cursiva* |
| Australasia | 
* **Camberra**, Australia
* **Flying Fish Cove**, *Illa de Nadal*1 3
* **Kingston**, *Illa Norfolk*1 2
* **Wellington**, Nova Zelandia2
* **West Island**, *Illas Cocos*1 3

 |  |
| Melanesia | 
* **Dili**, Timor Leste3
* **Honiara**, Illas Salomón
* **Nouméa**, *Nova Caledonia*4
* **Port Moresby**, Papúa Nova Guinea5
* **Port Vila**, Vanuatu
* **Suva**, Fidxi

 |
| Micronesia | 
* **Agaña**, *Guam*6
* **Majuro**, Illas Marshall12
* **Ngerulmud**, Palau12
* **Palikir**, Estados Federados de Micronesia12
* **Saipan**, *Illas Marianas do Norte*6
* **Tarawa Sur**, Kiribati
* **Yaren**, Nauru (de facto)

 |
| Polinesia | 
* **Adamstown**, *Illas Pitcairn*8
* **Alofi**, *Niue*9 ·**Apia**, Samoa
* **Avarua**, *Illas Cook*9
* **Fakaofo**, *Tokelau*9
* **Funafuti**, Tuvalu
* **Hanga Roa**, *Illa de Pascua*10
* **Honolulu**, *Hawai*11
* **Matāʻutu**, *Wallis e Futuna*4
* **Nukuʻalofa**, Tonga
* **Pago Pago**, *Samoa Americana*6
* **Papeete**, *Polinesia francesa*4

 |
| 
* 1 Territorio de Australia
* 2 Ás veces incluído na Polinesia
* 3 Ás veces incluído no Sueste Asiático
* 4 Colectividade de ultramar de Francia
* 5 Ás veces incluído en Australasia
* 6 Área insular dos Estados Unidos
* 7 Territorio Británico de Ultramar do Reino Unido
* 8 En libre asociación con Nova Zelandia
* 9 Territorio dependente de Nova Zelandia
* 10 Territorio de Chile
* 11 Estado dos Estados Unidos
* 12 En libre asociación con Estados Unidos

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q30988
* WorldCat
* VIAF: 153620079
* BNE: XX6219086
* BRE: 1850750
* EBID: ID
* FAST: 1216640
* GEC: 0000945
* GeoNames: 4044012
* GNIS: 1948047
* LCCN: n81133906
* MusicBrainz: ID
* OSM: 253788

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---