recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Xoán Vidal Martínez**, nado na parroquia de Salcedo (Pontevedra) o 29 de marzo de 1904 e finado na mesma vila o 19 de xuño de 1994, foi un mestre e poeta galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Juan Vidal Lino, estudou para mestre e traballou a prol do ensino en galego con Antón Iglesias Vilarelle. Foi fundador, xunto con Castelao e outros, do Partido Galeguista de Pontevedra, do que chegou a ser presidente. Máis adiante, o partido integrouse no Partido Galeguista.

Tralo golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, foi represaliado, e abandonou a poesía para dedicarse ao seu traballo como mestre. En 1946 asentouse coa súa dona en Ares e foi mestre da Alianza Aresana (1946-1969). En 1969 marchou ás Illas Canarias e exerceu no Colexio Ramón y Cajal de Santa Cruz de Tenerife, no que se xubilou aos 65 anos.

### Vida persoal

Era irmán da tamén poeta Aurora Vidal Martínez. Casou en Poio en 1933 coa mestra Aurora Caramés Monteagudo, filla de José María Caramés Durán. Tiveron tres fillos e cinco fillas, entre elas as tamén escritoras Aurora e Clementina Vidal Caramés.

Obra
----

Colaborou en *La Raza* e publicou poemas en *Vida Gallega*. Xunto a Modesto Bará Álvarez fundou a revista *Hebe*. Amais, fundou as revistas literarias de corte nacionalista *Alborada* e *Cristal* (1932-33), xunto a Xosé María Álvarez Blázquez.

Como poeta, pertenceu á xeración do 25, xunto a Luís Amado Carballo e Álvarez Blázquez. Publicou catro obras:

* *Mágoas*, 1921.
* *Alcor*, 1927.
* *Los senderos inútiles*, 1956.
* *Voz y memoria (Antología poética)*, 1986.

Galería de imaxes
-----------------

* Voda de Xoán Vidal Martínez con Aurora Caramés Monteagudo, Salcedo, 1933.Voda de Xoán Vidal Martínez con Aurora Caramés Monteagudo, Salcedo, 1933.
* Placa na casa familiar, na rúa dos Soportais de Pontevedra.Placa na casa familiar, na rúa dos Soportais de Pontevedra.
* Lápida no Cemiterio de Santo Amaro de Pontevedra.Lápida no Cemiterio de Santo Amaro de Pontevedra.
* Poema seu xunto ao seu panteón no cemiterio de Santo Amaro de Pontevedra.Poema seu xunto ao seu panteón no cemiterio de Santo Amaro de Pontevedra.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 27-6-1933, p. 14.
2. ↑  Xoán Vidal, na web *Xenealoxía*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Acuña Trabazo, A. (2005). *Xoán Vidal Martínez. Voz e memoria*. Pontevedra:: Concello de Pontevedra.
* Vidal Caramés, A. e Vidal Caramés, C. (2009). *Xoán Vidal Martínez. Vida e obra*. Pontevedra: Deputación provincial. ISBN 978-84-8457-326-5.
* Couceiro Freijomil, A. (1954). "VIDAL MARTÍNEZ, Xoán". *Diccionario bio-bibliográfico de escritores* (en castelán) **III**. Santiago de Compostela: Bibliófilos Gallegos. p. 503.

### Ligazóns externas

* Ficha en www.poesiagalega.org

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5687664
* WorldCat
* VIAF: 86918771
* BNE: XX1165203

 |
A **Xunta da Escravitude do Sagrado Corazón de Xesús** é unha seita cristiá residente nunha antiga masía de Picassent e fundada polo vidente Ángel Muñoz, quen afirma que o 15 de agosto do 1982 viu unha aparición da Virxe nunha paraxe situada no Val da Murta, en Alzira (Ribera Alta, País Valenciano).

Historia
--------

Na década de 1980 o vidente Ángel Muñoz fíxose famoso logo de anunciar que lle apareceu a Virxe do Remedio sobre un piñeiro, o serán dun día 15 de agosto, na paraxe do Racó de les Vinyes, en Alzira. A partir daquela, cada día 15, el e mailos seus adeptos subían ata este montículo para escoitar as mensaxes apocalípticas que, segundo el, a Virxe expresaba a través dos seus labios. Chegou a ter centenares de seguidores, pero o 2003, cando se iniciaron as investigacións polo seu avultado patrimonio, o "padre" Ángel deixou de asistir ás reunións da seita.

En 2010, Ángel Muñoz enfrontouse a unha condena de 8 anos de cadea e unha multa de 2,3 millóns por dous delitos contra a facenda pública, así como a unha indemnización á Axencia Tributaria por 223.233,49 euros, segundo a petición da fiscalía. Ademais, tres ex-seguidores denunciárono por un presunto delito de estafa.

Notas
-----

1. ↑  Levante-EMV: *El fiscal pide para el vidente de Alzira 8 años de cárcel por delitos contra Hacienda*  2010.
A **Xunta Central Falleira** (en valenciano *Junta Central Fallera* (JFC)) é o organismo que regula e coordina a festa das fallas tanto na cidade de Valencia coas comisións de cada falla, así coma coas Xuntas de Distrito. Tamén coordina as diferentes Xuntas Locais Falleiras nas diversas poboacións onde se celebra esta festa.

Características
---------------

Ten a sede no edificio adxunto ao Museu Faller, en fronte da Ciutat de les Arts i les Ciències (Cidade das Artes e das Ciencias), xunto a igrexa de Montolivet.

A Xunta encargase, por exemplo, de facer a elección da Fallera Major de Valencia, de escoller as mellores fallas de tódalas categorías, así como de organizar os actos centrais da festa, como a Ofrena de flors á Mare de Déu dels Desemparats, e moitas outras.

Deixando de banda os posicionamentos políticos puntuais desta entidade, débese destacar a súa importancia cívica e organizativa no País Valenciano.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Fallas
* Comisión falleira
* Monumento falleiro
* Ofrenda floral das Fallas

### Ligazóns externas

* Web Oficial da Xunta Central Falleira

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3393263
* WorldCat
* VIAF: 128753606
* GEC: 0262792

 |
Xunqueiredro II frontalXunqueiredro II.
Perspectiva do Xunqueiredro IIPerspectiva do Xunqueiredro II
O **Xunqueiredro** ou **Xunqueiredo II** é un poliedro de 80 caras, que son triángulos equiláteros iguais. Pódese construír a partir de varias estrela octángulas ou a partir de varios tetraedros.

Foi nomeado oficialmente polo Club de Ciencia do IES A Xunqueira II de Pontevedra no acto de entrega de premios do I Concurso Novos Poliedros organizados por Igaciencia, en colaboración coa Secretaría Xeral de Política Lingüística.

Construción do Xunqueiredro II mediante padróns
-----------------------------------------------

A partir dunha imaxe en 3D extráense os padróns en dúas dimensións subdividindo a peza en 4 niveis, dos que o 3º e o 4º son simétricos aos dous primeiros. 

O nivel superior corresponde coa metade dunha Stella Octángula, que está composta por 12 triángulos equiláteros. Constrúese mediante dous padróns iguais de 6 triángulos cada un. 

O segundo nivel contén 28 triángulos equiláteros. Constrúese mediante 4 padróns de 7 triángulos cada un.

Notas
-----

1. ↑  IES A Xunqueira II. "Xunqueiredro" (PDF).
2. ↑  IES A Xunqueira II. "Club de Ciencia" (PDF).
3. ↑  IES A Xunqueira II. "IES A Xunqueira".
4. ↑  La Voz de Galicia. "Premio para os autores de «Xunqueiredro II», o poliedro dos alumnos do IES A Xunqueira II".
5. ↑  Faro de Vigo. "O IES A Xunqueira II, no concurso "Novos Poliedros"".
6. ↑  Diario de Pontevedra. "A Xunqueira II gaña un dos premios do Concurso de Novos Poliedros".
7. ↑  Secretaría Xeral de Política Lingüística, Xunta de Galicia. "A Secretaría Xeral".
Un vaso de viño tinto.
O **viño tinto** é aquel que se fai co mosto de uva tinta (Vitis vinifera), elaborado de acordo a un procedemento axeitado para alcanzar a difusión dos colorantes contidos na pel. Ó contrario do que moita xente pensa, o proceso de toma de viño tinto é, en moitos pasos, moito máis sinxelo que o de viño branco. Isto require un control moi preciso do tempo e da temperatura, e permite que cada enólogo e a cada área imprimir o seu selo persoal ou rexional.

Vendima
-------

É importante facer a vendima no momento axeitado de madureza dos froitos da vide. Na recollida, é común desbotar os acios verdes ou danados para que non afecten o sabor do viño resultante.

Os acios de uva retíranse da vide a man con tesoiras, ou de forma mecanizada no caso das viñas emparradas en espaleiras. No caso manual adoitan depositarse en grandes cestos que, despois de encherse, son volcados en tractores, para trasladalos á adega.

Para viños selectos, a uva recóllese en pequenos cestos e transpórtase neles até a adega, para evitar que a uva se esmague e comece a súa fermentación durante o transporte, para que todo o proceso poida controlarse na adega.

Notas
-----

1. ↑  Romaní i Olivé, Joan Maria: Diccionari del vi i del beure. Edicions de La Magrana, col·lecció Pèl i Ploma, núm. 21. Barcelona, decembro de 1998. ISBN 84-8264-131-X, plana 241.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Viño tinto***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1827
* GND: 4178557-5
* JSTOR: red-wines

 |
Porta que conduce aos xardíns de Elveden Hall, residencia de W. Newton en Suffolk.
**William Newton**, nado contra 1783 e finado o 4 de novembro de 1862 foi un político inglés.

Traxectoria
-----------

William Newton era fillo de Samuel (ou James) Newton, un acomodado propietario dono dunha plantación de azucre no Caribe en Saint Kitts, e unha propiedade en Santa Cruz.

Nacera en Stowey, Somerset, e educouse en Eton e no Pembroke College, da Universidade de Oxford. Instalouse en Suffolk en 1813, despois de que o seu pai comprara Elveden Hall, cerca de Thetford ao 4º Conde de Albemarle.

Foi elixido membro do Parlamento do Reino Unido pola circunscrición de Ipswich, desde 1818 até 1820.

Casou o 13 de decembro de 1811 en Ferry Fryston, Yorkshire. A súa esposa Elizabeth (ou Eliza) era a filla de Richard Slater Milnes, deputado do distrito de York. William e Eliza tiveron dez fillos; o seu quinto fillo, Alfred Newton, chegou a ser un famoso ornitólogo, e o sexto, Edward Newton, un administrador colonial, e tamén ornitólogo.

Notas
-----

1. ↑  Wollaston 1921, p. 1.
2. ↑  Evans, David E. "Newton, Alfred (1829–1907)". *Oxford Dictionary of National Biography*. Oxford University Press.
3. 1 2  History of Parliament. Newton, William (1783?-1862) de Elveden, Suffolk.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* History of Parliament. Newton, William (1783?-1862) de Elveden, Suffolk
* Wollaston, A. F. R. (1921). *Life of Alfred Newton: late Professor of Comparative Anatomy, Cambridge University 1866-1907, with a Preface by Sir Archibald Geikie*. New York: Dutton.
**Ventura Andújar Méndez**, nado en Tufións (Vimianzo) o 25 de maio de 1906 e finado na Arxentina o 24 de febreiro de 1970, foi un chofer e político galego.

Traxectoria
-----------

Chofer de profesión, mercou un camión e dedicouse ao transporte de alimentos e mercancías. Estaba asociado ao Sindicato de Oficios Varios da Ponte do Porto, afecto á UGT socialista. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido, acusado de rebelión militar polos sucesos dos días 18 ao 25 de xullo na Ponte do Porto e participar no asalto ás Torres de Vimianzo. Pasou pola prisión de Corcubión, o 11 de xaneiro de 1937 foi trasladado cos seus compañeiros á Prisión Provincial da Coruña. Xulgado en consello de guerra o 24 de febreiro con Ramón Carballo Tajes, Andrés García Ferreiro, Constante Campa Santos, Manuel Mouzo Mouzo e Gumersindo Lema foi condenado a cadea perpetua. En xuño de 1937 foi trasladado da cadea da Coruña ao penal de San Cristóbal de Pamplona, onde ingresou o 14 de xuño. Saíu en liberdade condicional en xuño de 1941. Logrou saír de España embarcando en Vigo para chegar a Arxentina o 28 de abril de 1950. Estableceuse en Villa Soldati, na capital federal. O 15 de xaneiro de 1952 chegou a Buenos Aires o seu fillo José Andújar Varela. En novembro de 1955 chegou a Arxentina a súa muller María cos seus fillos menores, Luis, de nove anos, e Manuel, de trece. Morreu na Arxentina en 1970.

Vida persoal
------------

Casou con María Varela Méndez e foi pai de José, Manuel e Luis Andujar Varela.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ventura Andújar, de Tufións a Argentina, y no sin atrancos
* Ventura Andújar Méndez, una vida asaltada por la injusticia

### Ligazóns externas

* 

* Ventura Andújar Méndez na páxina web *Nomes e Voces*.
A Venus de Brasssempouy, vista de fronte e de perfil
A **Venus de Brassempouy**, tamén denominada **Dama de Brassempouy** e **Dama da Caparucha**, é un pequeno busto esculpido en marfil, que representa a cabeza dunha muller, datábel no Paleolítico Superior e que vén sendo clasificada entre as denominadas Venus paleolíticas, aínda que estritamente falando afástase do prototipo destas estatuas.

Historia do descubrimento
-------------------------

A Dama de Brassempouy foi atopada polo prehistoriador Edouard Piette (1827-1906) no ano 1894, na cova do Papa, preto de Brassempouy (Landes), Francia, que fora descuberta en 1880.

No mesmo sitio, en momentos diferentes e por distintos escavadores, aínda que a maioría atopounas Piette, foron descubertas varias estatuíñas, algunhas delas englobábeis nos modelos habituais das Venus paleolíticas, como a denominada La Poire, O Esbozo ("L'Ebauche"), o Mango de Puñal ("Manche de Poignard"), a Figuriña do Cinto ("Figurine a la Ceinture"), o Torso "Le Torse"), a Rapaciña ("La Fillette") ou o Esbozo de Boneca ("L'Ebauche de Poupée"). Para as dúas últimas insinuouse que poderían ser xoguetes. Varias só se recuperaron como fragmentos.

Todas estas figuras foron depositadas no Musée des Antiquités Nationales en Saint-Germain-en Laye. A Venus de Brassempouy está ali catalogada, pero non se expón habitualmente, para preservala de deterioracións.

Descrición
----------

A estatuíña, realizada en marfil de mamut, ten unha altura de apenas 36,5 mm e 19 mm de ancho. Esculpiuse como unha cabeciña, que arrinca desde a base do pescozo. A disposición frontal da cara é lixeiramente ovalada; carece de boca, o nariz é recto; os ollos rasgados; a fronte baixa; presenta unha leve papada; o couquizo ou cocorota preséntase lixeiramente elevado. Vista de perfil o queixo mostra algo de prognatismo. Destaca o que se tomou como un toucado, de aí o nome de **Dama da Caparucha**, e aínda **Caparuchiña**, aínda que tamén se pensa que pode ser un peiteado especial; está formada por incisións profundas entrecruzadas ortogonalmente, dispostas na parte superior da cabeza, e que baixan por ambos lados e pola parte posterior; unha disposición semellante presenta unha das venus de Laussel.

Aínda que se ten aludido a esta figura como un exemplo de retrato paleolítico, tense tamén demostrado que os seus índices cefálicos non se corresponden cos habituais nos seres humanos, polo que en realidade é unha figura imaxinaria.

Datación
--------

Unha datación precisa, a partir da estratigrafía da estatuíña é imposíbel, ao non precisarse no seu momento de xeito adecuado o nivel correspondente. Véñenselle asignando datas entre 26.000 e 22.000 anos a. de C. no Perigordense superior.

Notas
-----

1. ↑  Leroi-Gourhan, André, "El arte mueble del paleolítico Superior en sus relaciones europeas", in *Símbolos, artes y creencias de la Prehistoria*. Madrid. 1984, orixinal francés de 1976.

Véxase tamén
------------

* Arte paleolítica
* Venus paleolíticas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q849063
* BNF: 12300405s
* Joconde: 50010008020

 |
Ácido araquidónico, un ácido graxo omega-6 con catro dobres enlaces.
Os **ácidos graxos poliinsaturados** son ácidos graxos que teñen máis dun dobre enlace entre os seus carbonos. Adoitan facerse referencia a eles polas súas siglas en inglés **PUFA** (Poly-Unsaturated Fatty Acids). Dentro deste grupo atopamos o ácido linoleico (da familia omega-6) e o ácido alfa-linolénico (da familia omega-3). Ambos son ácidos graxos esenciais para os humanos, xa que non se poden sintetizar. Teñen un efecto xeralmente beneficioso, reducindo o colesterol total no sangue.[] O exceso implica a produción de compostos tóxicos. Pódense obter do peixe azul e vexetais como millo, soia, xirasol, cabazas e froitos secos.

Tipos
-----

Segundo a posición do dobre enlace máis próximo ao carbono que leva o grupo metilo (-CH 3 ), que é o último carbono da cadea ou carbono "omega", clasifícanse en tres familias:

* **serie omega-3 .** O primeiro dobre enlace está situado na posición 3. Exemplo: ácido linolénico .
* **serie omega-6.** O primeiro dobre enlace está situado na posición 6. Exemplos: ácido linoleico e ácido araquidónico .
* **serie omega-9.** O primeiro dobre enlace está situado na posición 9. Esta familia inclúe tanto ácidos graxos poliinsaturados como monoinsaturados (ácido oleico, que só ten un dobre enlace, situado na posición 9).

A distribución nestas tres series ou familias está relacionada, non só coa estrutura química, senón tamén coa orixe biosintética dos ácidos graxos, común en cada familia.

Notas
-----

1. ↑  "bUSCatermos; Ácido+graso+poliinsaturado". *aplicacions.usc.es*. Consultado o 2023-01-30.
2. ↑  Jesús Merino Pérez y María José Noriega Borge. Universidad de Cantabria OpenCourseWare, ed. "Vías metabólicas de síntesis de lípidos" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 09 de agosto de 2022.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ácido graxo poliinsaturado*** |

* Ácido carboxílico

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2005087
* EBID: ID
* MAG: 19038510

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ChEBI: 26208

 |
**Yolanda Be Cool** é unha banda australiana composta por Sylvester Martínez e Johnson Peterson. Colaboraron co produtor australiano DCUP (Duncan MacLennan) para editar o sinxelo "We No Speak Americano", a través do selo independente Sweat It Out que eles mesmos fundaron, sampleando o hit de 1956 "Tu vuò fà l'americano" de Renato Carosone (composto por Carosone e Nisa).

"We No Speak Americano" encabezou as listas británica, danesa, neerlandesa, sueca e española e acadou o Top 5 en Australia, Bélxica e Noruega. Tamén foi un hit en Italia, Nova Zelandia, Paraguai, Colombia, Perú, Uruguai, México, Ecuador, Chile, Panamá, Arxentina, Venezuela, Costa Rica, Honduras e varios países máis. O vídeo foi dirixido por Andy Hylton en Lutimedia.

Antes diso, colaboraran con DCUP cando remesturou o seu popular tema "Afro Nuts" en 2009.

O nome da banda é unha referencia a unha escena da película *Pulp Fiction*, onde a personaxe de Samuel L. Jackson, Jules Winnfield, dille a Yolanda, unha ladrona dunha cafetería, que se tranquilice (Be Cool, en inglés). O seu tema "Villalobos for President" refírese á personaxe do filme Esmeralda Villalobos, interpretada por Angela Jones.

En xullo do 2010 foi lanzada unha nova canción chamada "Sing Sing Sing" coa colaboración de DCUP.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1058926
* WorldCat
* VIAF: 160325011
* AllMusic: mn0002360540
* BIBSYS: 13005027
* BNF: 16246085t
* Discogs: 1561295
* Genius: Yolanda-be-cool
* ISNI: 0000 0001 0764 1861
* LCCN: n2015043191
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0140885
* Songkick: 3174601

 |
O **Yokosuka D4Y Suisei** (cometa) foi un bombardeiro en picado xaponés da segunda guerra mundial. Foi o substituto do Aichi D3A e desenvolveuse tanto con motor radial como lineal. O deseño estaba influído polo alemán Heinkel He 118, pero era máis pequeno e con mellores prestacións. Fixo o seu primeiro voo en decembro de 1940 e construíronse 2.038 unidades. Actuou tamén como caza nocturno, avión de recoñecemento e *kamikaze*. Os aliados alcumárono "Judy".

Historial de operacións
-----------------------

A falta de blindaxe e de tanques auto-selados, o Suisei non foi un bo adversario para os cazas aliados. Porén, inflixiron considerables danos a barcos, incluído o portaavións USS *Franklin*, que case foi afundido cun único D4Y.

O D4Y operou nos seguintes portaavións xaponeses: *Chitose*, *Chiyoda*, *Hiyō*, *Junyō*, *Shinyo*, *Shōkaku*, *Sōryū*, *Taihō*, *Unryū*, *Unyō* e *Zuikaku*.

A versión de recoñecemento D4Y1-C entrou en servizo a mediados de 1942, cando dous deses avións foron despregados a bordo do *Sōryū* na Batalla de Midway, onde se perderon cando o barco foi afundido.

### Marianas

Durante a Batalla das Marianas, os D4Ys foron interceptados por cazas da U.S. Navy e derrubados en gran número. O D4Y era máis rápido que o Grumman F4F Wildcat, pero non máis que o novo Grumman F6F Hellcat. O avión xaponés era axeitado en 1943, pero cos rápidos avances estadounidenses en 1944 quedaron atrás, mentres que os seus pouco experimentados pilotos eran outra desvantaxe.

A Task Force 58 estadounidense atacou os aeródromos en Filipinas e destruíu as forzas en terra antes de interceptar aos avións navais xaponeses. O resultado, que os estadounidenses chamaron "The Great Marianas Turkey Shoot", foi 400 avións xaponeses derrubados nun só día. Un único piloto de Hellcat, o tenente Alexander Vraciu, acabou con seis D4Y nuns pouco minutos.

### Leyte e Filipinas

O D4Y foi relegado a operacións en terra onde tanto as versións D4Y2 e D4Y3 loitaron contra a frota estadounidense, colleitando algúns éxitos. Un D4Y bombardeou e afundiu o *Princeton* o 24 de outubro de 1944. Os D4Y conseguiron danar ademais outros portaavións, tanto con ataques convencionais como en ataques kamikaze. Nas batallas aéreas en Filipinas os xaponeses usaron kamikazes en primeira liña, conseguindo inflixir fortes perdas. D4Ys do 761 Kokutai conseguiron impactar ao portaavións de escolta USS *Kalinin Bay* o 25 de outubro, e no día seguinte ao USS *Suwannee*. Ámbolos dous foron seriamente danados, especialmente o *Suwannee*, con fortes baixas e moitos avións destruídos. Un mes despois, o 25 de novermbro os USS *Essex*, *Hancock*, *Intrepid* e *Cabot* foron alcanzados por kamikazes, case todos cazas A6M Zero e D4Y, causando moitos danos. Os D4Y tamén realizarían ataques convencionais, sendo todos eles dos 601 e 653 Kokutai.
O **ácido lipoteicoico** é un dos principais compoñentes da parede celular das bacterias grampositivas. A súa estrutura é variable segundo a especies de bacteria e pode conter cadeas longas de ribitol ou de fosfato de glicerol. O ácido lipoteicoico está ancorado á membrana celular a través do diacilglicerol. Actúa como regulador dos enzimas autolíticos da parede (muramidase). Ten propiedades antixénicas e pode estimular a resposta inmune. 

Estrutura dos polímeros do ácido lipoteicoico
O ácido lipoteicoico é o mesmo polímero que o ácido teicoico, pero nun extremo está unido ao fosfato dun fosfolípido. Esa parte lipídica está inserida na bicapa lipídica da membrana plasmática.

A función do ácido lipoteicoico é regular ou modular a biosíntese da mureína.

O ácido lipoteicoico pode ser considerado un factor de virulencia.

Notas
-----

1. ↑  KP Talaro Foundations in Microbiology, McGraw Hill, 6a. Ed.
2. ↑  Elias A. Said et al. 2009, PD-1 Induced IL10 Production by Monocytes Impairs T-cell Activation in a Reversible Fashion. Nature Medicine. 2010; 452-9.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q781350
* MAG: 6977687

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ChEBI: 6496
* IEDB: 140115
* KEGG: C06042

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

Volumes yaoi nunha librería de San Francisco
O ***yaoi*** (xap. 「やおい), abreviatura de *yama-nashi ochi-nashi imi-nashi* (sen clímax, sen resolución, sen sentido), é un subxénero do manga e anime. A característica principal dun manga ou serie yaoi é o amor entre personaxes masculinos. O xénero adoita estar englobado dentro do shōjo, manga orientado a rapazas, por estar enfocado principalmente a un público feminino.

A maior parte das obras yaoi no mundo son doujinshis, aínda que o número de publicacións profesionais no Xapón é moi alto.

Seme/Uke
--------

No yaoi e shōnen-ai adoita haber dous personaxes principais, xeralmente os membros da parella. Cada un leva un rol (variable, aínda que case sempre estable) na consumación do seu amor.

* **Seme**: provén da palabra *semeru*「せめる] ("atacar" en xaponés). Desempeña o papel "activo" nas relacións sexuais. Normalmente é máis vello e/ou máis alto e corpulento que o uke.
* **Uke**: provén da palabra *ukeru*「うける] ("recibir" en xaponés). Desempeña o papel "pasivo" nas relacións sexuais. Normalmente é menor e/ou máis baixo e pequeno que o seme.

Existe un terceiro grupo de personaxes (**Suke**, da combinación de ambos termos) que poden ser tanto semes como ukes, dependendo sempre da parella.

O yaoi e o shōnen-ai, ao tratarse case sempre de historias amorosas, intentan recrear relacións reais que poden ser moi complicadas, así que non se pode xeneralizar ao falar dos semes e os ukes ao igual que non se pode xeneralizar ao falar dos diferentes protagonistas masculinos e femininos só polo seu sexo.

Diferenza entre Yaoi e Shōnen-ai
--------------------------------

O shōnen-ai é un americanismo e retrata o amor entre personaxes masculinos, nunca amosa relacións sexuais entre eles, cousa que si fai o yaoi. O shōnen-ai só amosa expresións de amor ou afecto tanto verbais como apertas ou caricias. O máis explícito que adoita mostrar o Shōnen-ai son bicos entre ambos personaxes. De aí que o Shōnen-ai se considere un xénero netamente dentro do manga Shōjo.

Popularidade
------------

No Xapón, é un dos xéneros máis populares entre as rapazas, publicándose desde os anos sesenta. Existen revistas especializadas, tomos recompilatorios e OVAs. Durante moito tempo, a editorial Biblos capitalizou alí as edicións de obras yaoi, pero a súa recente creba, debido ao fracaso das súas publicacións non yaoi, deixou paso a un espazo comercial máis compartido.

Estas historias profesionais tamén poden denominarse *june* ou *BL* (abreviatura do inglés *Boys' Love)*, xa que no Xapón o termo yaoi ten certas connotacións pexorativas herdadas, referíndose máis ás obras derivativas do doujinshi ou o fanart.

As obras derivativas conforman a maior parte do yaoi que se difunde. Moitas proveñen de animes que non son yaoi, como *Naruto*, *One Piece*, *Fullmetal Alchemist*, *Saint Seiya*, *Death Note*, *Yu-Gi-Oh!* ou *Bleach*.

En galego publicouse no 2008 *Bícame profe*, de Kazuma Kodaka, publicado por Edicións do Cumio e traducido por María do Carme Pampín Otero.
**Yannis Spyropoulos** é un pintor grego nado en 1912 en Pylos e morto en 1990. É considerado coma un dos máis importantes pintores abstractos gregos.

Traxectoria
-----------

De 1933 a 1938, foi alumno da Escola de Belas Artes de Atenas. Grazas a unha bolsa, enseguida foi estudar a París ata 1940, despois pasa a segunda guerra mundial en Atenas.

A súa primeira exposición internacional ten lugar no Cairo en 1946, e a súa primeira exposición en solitario foi na Galería Parnassos de Atenas en 1950. A continuación expón en Roma (1953), Belgrado (1954) ou Estocolmo (1955) e formou parte da grande exposición *Oito Pintores Gregos* do Instituto Smithsonian de Washington, D.C. en 1959. A partir de 1957, asinou contrato coa "World House Gallery" de Nova York, onde fixo numerosas exposicións en solitario en 1959 e 1961.

Obtén o premio da Unesco na Bienal de Venecia de 1960.

### Estilo

A pesar de que empezou a súa carreira con cadros naturalistas, introdúcese a partir de 1950 na abstracción. As súas pinturas en tonalidades sombrías son chas, sen profundidade espacial, con algunha forma xeométrica. Nos anos 1960, interésalle menos a composición abstracta, e máis a análise da imaxe en si obtida. As súas derradeiras obras mostran ben a súa insistencia sobre o proceso pictórico e o seu traballo sobre superficies e texturas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* arte na páxina da embaixada de Grecia en Francia *(en francés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1408714
* WorldCat
* VIAF: 27866881
* AAG: 1982
* Europeana: ID
* FAST: 1793288
* GND: 118752367
* ISNI: 0000 0001 1124 7955
* LCCN: no98111927
* NLG: 193490
* Pinakothek: jannis-spyropoulos
* RKD: 74496
* SUDOC: 184346037
* ULAN: 500077137

 |
***Veleno tinto*** é un libro de Ramón Carredano Cobas publicado en 2008 por Edicións Xerais. É a continuación de *Frei Samuel*, publicado no ano 2002.

Contexto histórico
------------------

Inverno de 1319. Berenguel de Landoria, nomeado arcebispo de Santiago de Compostela polo Papa Xoán XXII, convocou un sínodo en Noia con nobres e comerciantes. A el acoden Rui Soga de Lobeira (o nobre anfitrión), Pedro Ordóñez, señor do castelo de Vimianzo, e comerciantes de Noia e Compostela.

Parte da nobreza galega é contraria a que Santiago de Compostela siga baixo xurisdición do arcebispo, sendo partidarios de que pase a ser un reguengo baixo o mando do rei de Castela (nese momento, baixo a rexencia de María de Molina). Entre estes nobres estaba Alonso Suárez de Deza, partidario da imposición dun bispo galego manexable pola nobreza.

Trama
-----

Neste contexto histórico, aparece a figura ficticia de Frei Samuel, frade do mosteiro de Toxos Outos. É convidado polo arcebispo, dado que o axudou nunha aventura anterior. De camiño a Noia atópase con Pedro Ordóñez e a súa corte. O nobre chega de Vimianzo acompañado da súa filla Sabela, o seu futuro xenro Gonzalo (un nobre vido a menos, que busca a súa fortuna), Petra (ama de Sabela) e uns soldados. Con todos eles chega ao castelo de Noia.

Falando co nobre, frei Samuel vai coñecendo todo o conflito arredor da elección do arcebispo, e vai sabendo quen está a prol e quen está en contra do seu nomeamento.

Tras unha irada discusión, Pedro Ordóñez retírase á súa habitación para repousar, debido ao seu mal estado de saúde. Pouco despois, un criado do castelo aparece morto, presuntamente envelenado cunha xerra de viño.

Entre o anfitrión, un criado de confianza e frei Samuel comeza a investigación para desenmascarar ao culpable. Nun principio pensan que o obxectivo da xerra era o arcebispo. Así, descobren que na casa de Dacosta, outro nobre de Noia, hai reunións de partidarios de depor o arcebispo, e que alí acode un bufón de Rui Soga, con afán de medrar a outra corte máis poderosa.

Semella que o culpable é un comerciante compostelán, que non ten reparos en afirmar abertamente que lle gustaría ver morto ao arcebispo, pero pola forma do envelenamento (con graxa untada na xerra) e por outras circunstancias, frei Samuel descobre que realmente Gonzalo intentara matar a seu futuro sogro, Pedro Ordóñez.

Narración
---------

A narración, dividida en nove capítulos e un epílogo, está feita cun narrador omnisciente. Inclúe moitos elementos de humor.

Frei Samuel é un frade que traballa de copista na biblioteca e como herborista na horta, polo que ten certos coñecementos de Medicina. É áxil física e mentalmente, pensando e actuando dun modo moi vivo. O seu contrapunto é a súa pouca espiritualidade, caendo decote nos pecados da gula e a luxuria.

Inclúe moitos elementos da cultura galega medieval: fala da economía e gastronomía popular e das clases podentes, da vida dos nobres e a súa corte nun castelo, e dos enfrontamentos entre o poder eclesiástico e o poder da nobreza.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha na web de Xerais
* Ficha en *Cultura Galega*
**Xosé Manteiga Pedrares**, nado en Aro (Negreira) o 3 de febreiro de 1934 e finado en Santa Comba o 23 de abril de 2012, foi un catedrático, filósofo e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou Filosofía e Letras na Universidade de Santiago de Compostela e especializouse en Filosofía na Universidade de Madrid, onde foi discípulo de José Luis López Aranguren. Foi profesor axudante da cátedra de Ética, da que era responsable Aranguren. En 1961 regresou a Compostela para facerse cargo da cátedra de Fundamentos de Filosofía da Universidade de Santiago de Compostela e da de Filosofía do Instituto Xelmírez. En 1964 gañou a cátedra de Filosofía do Instituto Feminino de Ferrol, onde permaneceu catro anos para volver de novo a Compostela como docente no Instituto Xelmírez. Tamén impartiu clases en Peleteiro, La Salle, no Instituto Rosalía de Castro e no Seminario Maior. Na década de 1960 foi Presidente do Congreso Español de Filósofos Jóvenes.

Participou na fundación do Partido Galego Social Demócrata, do que foi ideólogo, e da editorial SEPT. Colaborou na refundación do Partido Galeguista, ao que representou na redacción do Estatuto dos dezaseis. Foi concelleiro en Santiago de Compostela nas primeiras eleccións democráticas ao encabezar a candidatura de Unidade Galega. Candidato a alcalde, na votación entre os concelleiros foi apoiado por PSOE, BNPG e PCG, e derrotado por un só escano por José Antonio Souto Paz, da UCD e que contaba co soporte de Coalición Democrática. Tamén foi candidato ao Congreso pola coalición Democracia Cristiá- Socialdemocracia Galega.

Colaborou en *Teima*, estivo vinculado a revista *Encrucillada* e publicou artigos sobre personalidades da cultura galega e colaboracións entre as que destacan "La Realidad y la esencia: reflexiones en torno al pensamiento filosófico de Xavier Zubiri" na revista *Grial* (1964) e "Un home sinxelo do pobo" incluído na obra *Manuel Reimóndez Portela na lembranza* (1996). Tamén publicou traballos sobre Rafael Dieste, José Luís Pensado Tomé ou o Padre Feijoo.

Vida persoal
------------

Casou con Silvia Pousa Antelo, irmá de Avelino Pousa Antelo e tivo catro fillos: Xosé Luis, Silvia, Rosa e Xavier Manteiga Pousa.

Notas
-----

1. ↑  "X. Manteiga, in memoriam" / Amancio Liñares. *La Voz de Galicia*, 25-4-2012, p. L5

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Manteiga Pedrares, Xosé". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Barrera, F. ed. (2002). *Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI* (en castelán). *El Correo Gallego*. p. 351. ISBN 84-8064-113-4.
* Fernández del Riego, F. (1992) [1990]. *Diccionario de escritores en lingua galega* (2ª ed.). Do Castro. p. 644. ISBN 84-7492-465-0.

### Ligazóns externas

* Cambeiro Cives, X. M. (10/7/2010). "«O exercicio da política é duro e compre tragar moitos sapos»". *La Voz de Galicia*.
* Conde, P. (24/4/2012). "Pepe Manteiga". *Croques*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12402825
* Dialnet: 2295354

 |
Mapa da Área Paterniani
A **Área Paterniani** é un territorio considerado por algúns investigadores como a área xeográfica na que puido orixinarse Castela. Encóntrase situado ao norte da provincia de Burgos, na bisbarra das Merindades.

Aínda que os seus límites exactos son difusos, a maioría de autores coinciden en sinalar que abranguería boa parte da vertente do Ebro das Merindades, con estes límites: Merindad de Sotoscueva, Merindad de Valdeporres e Valle de Manzanedo polo oeste, Valle de Mena polo norte, Orduña e Valdegovía (provincia de Álava) polo leste, e os montes Obarenes ata Castellanos de Bureba polo sur.

Localización
------------

Non se conservan documentos que falen dunha localización exacta, polo que as súas fronteiras son difusas e varían segundo o autor.

### Teoría de Frei Justo Pérez de Urbel

> 
> 
> Cerca de Espinosa de los Monteros alzábase xa, dende a época romana, un núcleo de poboación que levaba o nome de Área Paterniani, e que os repoboadores encontrarán máis tarde destruído e desolado, posiblemente polos choques de invasión ou polo abandono dos seus moradores.
> 
> E alí, entre aqueles montes, que empezan a encherse con rumores de traballo e esperanza, encontran as ruínas dunha antiga vila romana, que quedara deserta e arruinada a consecuencia da invasión. Chamábase Área Paterniani ou Patriniani, e estaba situada entre Pando e Noceto ou Nocedo, ao carón da vía que ía de Amaya a Castrourdiales nas inmediacións do lugar, en que se levantará máis tarde a vila de Espinosa de los Monteros.
> 
>

Historia
--------

Tense constancia da existencia deste territorio grazas á documentación escrita polo abade Vitulo nun mosteiro de Valle de Mena arredor do ano 800.

> 
> 
> ...et S. Martini, quem sub subbicionem Mene manibus nostris fundavimus ipsam basilicam in civitate de Area Patriniani in territorio Castelle...
> 
> 

Este territorio, a partir do ano 807, foi xa coñecido como parte de Castela.

Fortaleza de Tedeja
-------------------

A teoría de Aniano Cadiñanos, fala de que a área era unha zona defensiva protexida dende unha fortaleza, a de Tedeja, situada en Trespaderne, de cuxo nome podería provir o Patri (*paderne*). Tedeja = 'Tutela', e o antigo barrio de Trespaderne Paderno = Paternus', situados á entrada do desfiladeiro da Horadada, deben ser considerados como o enclave onde se localizou o *castella-castra Paterni* (o antigo castro de Paterni), unha das fortalezas erixidas a fins do Imperio romano, e con continuidade en época visigoda, cuxa función era o control e vixilancia dos pobos do norte.

Crese que este foi o primeiro castelo de Castela, pois estudos arqueolóxicos o dataron en finais da época visigoda (século V), aínda que asentado sobre restos anteriores, posiblemente romanos.

Notas
-----

1. ↑  "Historia do territorio castelán burgalés". Castela. 1998. Arquivado dende o orixinal o 14 de xuño de 2012. Consultado o 06 de marzo de 2014.  Arquivado 14 de xuño de 2012 en Wayback Machine.

Bibliografía
------------

* Orígenes de Castilla (una interpretación). Ano 2002. Autor: Aniano Cadiñanos López-Quintana. ISBN 84-89915-17-2
Arquipélago Schouten, en Indonesia
**Yapen** (tamén **Japen**, **Jobi**) é unha illa pertencente ao arquipélago Schouten, na provincia de Papua, Indonesia. O estreito de Yapen separa Yapen e as Illas Biak ao norte. Está na baía de Cenderawasih da costa do noroeste da illa de Nova Guinea. Ao oeste atópase a illa Mios Num, a través do estreito de Mios Num, e ao leste a illa Kurudu. Na costa sueste de Yapen atópanse as Illas Amboi e ao suroeste as Illas Kuran. Pobóase coas comunidades Yobi, Randowaya, Serui, e Ansus. O seu punto máis alto ten 1.496 m.

Historia
--------

A primeira observación rexistrada polos europeos foi por Álvaro de Saavedra, que desembarcou o 24 de xuño de 1528 ao intentar volver de Tidore a Nova España. Foi cartografiada entón como "Paine" dentro das "Islas de Oro" (Illas de Ouro) como chamaron as Schouten. En 1545 visitouna Íñigo Ortiz de Retes a bordo do Galeón *San Juan*.

Notas
-----

1. ↑  "History of expeditions in Papua Indonesia". The Papua Insects Foundation. Consultado o 2008-04-26.
2. ↑  Coello, Francisco "Conflicto hispano-alemán" *Boletín de Sociedad Geográfica de Madrid*, t.XIX. 2º semestre 1885, Madrid, p.234,239,309,310,315,319

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Yapen Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

### Ligazóns externas

Selva tropical na illa de Yapen *(en inglés)*

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1323436
* GeoNames: 1642777

 |
**Álvaro Domínguez Benavides**, nado en Ponteareas en 1902 e finado en Venezuela en 1977, foi un médico e farmacéutico galego.

Traxectoria
-----------

Fillo do médico de Ponteareas Manuel Domínguez Sánchez e irmán de Manuel Domínguez Benavides. Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela licenciándose en 1926. Foi médico en Ponteareas. En 1935 obtivo a licenciatura en farmacia na USC. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 exerceu un tempo en Ponteareas como médico e analista ata exiliarse en Venezuela en 1942. En Venezuela traballou como médico rural en Grita-Zulia ata o seu falecemento. Visitou Galicia en 1957 e 1963.

Vida persoal
------------

Casou en Vigo con María de la Asunción Pino Bernal en 1926.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 23-8-1935, p. 8.
2. ↑  *La Noche*, 22-3-1957, p. 2.
3. ↑  *La Noche*, 12-6-1963, p. 9.
4. ↑  *El Eco de Santiago*, 5-4-1926, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Simón Lorda, David (2010). "Os nomes do exilio (médico, republicano, galego)" (PDF). *Cadernos de Atención Primaria* **17**: 264–270. Consultado o 5 de decembro de 2020.
Un vaso de Kozel
Porta principal da Velké Popovice Brewery
**Velkopopovický Kozel** é unha marca de cervexa lager producida dende 1874 na localidade de Velké Popovice, na rexión de Praga (República Checa). É producida pola cervexaría **Pivovar Velke Popovice** que forma parte do grupo checo Plzeský Prazdroj (ou Pilsner Urquell, en alemán), el mesmo no grupo británico SABMiller. *Kozel* en checo significa "cabra" (polo que o seu símbolo é unha cabra - Kozel, Großpopowitzer Ziegenbock -), e *Velkopopovický* significa "da cidade de Velké Popovice".

Historia
--------

A cervexaría local pertenceu primeiro a frades beneditinos, aos cales se lles expropiou en 1785 no marco das reformas relixiosas de Xosé II. A cervexaría pasou de man en man para acabar sendo comprada en 1870 por Frantisek Ringhoffer, alcalde de Smichov. Foi reconstruída entón e dotada dos equipos máis modernos. En 1874, Franz Ringhoffer fundou unha fábrica en Velké Popovice (Großpopowitz) preto de Praga.

Durante o período comunista (1945 a 1989), a empresa nacionalizouse.

En 1995, a compañía foi comprada pola cervexeira Radegast, que se fusionou con Plzeňský Prazdroj, a. s. (Pilsener Urquell) en marzo de 1999, unicamente para ser mercada pola surafricana SAB en outubro dese mesmo ano. No 2002 SAB fusionouse co británico Miller Brewing para crear o xigante SABMiller. En setembro de 2002, Plzeský Prazdroj, Radegast e Popovice remataron a súa fusión no seo de SABMiller. O conxunto formado por estas tres cervexarías checas tomou o nome de Plzeský Prazdroj a.s.

A produción, durante moito tempo estable, coñece nestes mesmos anos, un forte desenvolvemento. En novembro de 2002, Velkopopovický Kozel franqueou por primeira vez o cabo do millón de hectolitros anual. Na República Checa está dispoñible como Pale, Medium, Premium, e Negra.

A empresa permite a elaboración da cervexa en Rusia, Israel, Hungría, Ucraína e Eslovaquia, sendo esta a acervexa checa máis popular fóra do país.

Tipos de cervexa
----------------

Botella de Kozel.
* **Velkopopovický Kozel Premium:** É unha cervexa dourada con sabor amargo e aroma finalmente maltear, a súa gradación alcohólica é de 4,8 graos.
* **Velkopopovický Kozel 11° Medium:** É unha cervexa dourada cunha gradación alcohólica de 4,6 graos.
* **Velkopopovický Kozel Světlý:** Esta cervexa dourada ten unha gradación alcohólica de 4 graos.
* **Velkopopovický Kozel Černý:** É unha cervexa negra dunha gradación alcohólica de 3,8 graos.

Notas
-----

1. ↑  "Historia da Velkopopovický Kozel". Arquivado dende o orixinal o 10 de xuño de 2008. Consultado o 16 de xuño de 2011.
2. ↑  *Les Échos*, 11 octobre 1999.
3. ↑  "Velkopopovický Kozel is the most successful Czech beer abroad - Velkopopovický Kozel". Arquivado dende o orixinal o 19 de setembro de 2019. Consultado o 16 de xuño de 2011.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial da Velkopopovický Kozel *(en checa)* *(en inglés)*
**José Luis Parente del Riego**, coñecido como **Xosé Lois Parente**, nado en Maceda o 17 de febreiro de 1903 e finado en Ourense o 3 de maio de 1948, foi un farmacéutico, avogado e poeta galego que Ricardo Carballo Calero encadra nos Tempos do Seminario de Estudos Galegos.

Traxectoria
-----------

Fillo de Germán Parente Crespo e Eusebia del Riego del Pozo. Avogado, xefe de telégrafos de Maceda e farmacéutico na Merca, Xosé Lois Parente relacionouse cos galeguistas da primeira parte do século XX e participou en numerosas xuntanzas e mitins e impartiu conferencias. Militante do Partido Galeguista, foi un dos asinantes do manifesto da Dereita Galeguista de Ourense encabezado por Vicente Risco en febreiro de 1936. Colaborou en *Nós*, *La Región* e *El Pueblo Gallego*.

Funcionario de Telégrafos e propietario dunha farmacia no parque de San Lázaro de Ourense, logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado concelleiro de Ourense polo gobernador civil en xullo de 1941, na corporación presidida por Eduardo Olano Fernández.

Obras
-----

Autor cunha carreira truncada nos seus comezos, segundo Carballo Calero, escribiu o libro de poemas bilingüe *Con prisma azul* (1933), con prólogo de Ramón Otero Pedrayo quen distingue entre os poemas casteláns (do momento superficial) dos galegos (do tempo interior). Neste libro hai bastantes composicións en galego: de exaltación patriótica, de lirismo amoroso ou fantástico e ata unha lenda ao vello estilo.

Xosé Lois Parente foi encadrado no seu momento na escola vangardista, sobre todo coa estética ultraísta de Luís Amado Carballo. Porén, *tal encadramento resulta hoxe bastante temerario nuns textos con limitados trazos animistas e impresionistas e mesmo algunha peza decimonónica, coma a "lenda inxenua" titulada "O paxariño loiro" ou a patriótica "Alexandro Bóveda".*

Vida persoal
------------

Casou en Ferrol con María Luisa Brasa de la Rosa en febreiro de 1939.

Notas
-----

1. ↑  "Ha muerto José Luis Parente", *La Región*, 4-5-1951, p. 2.
2. ↑  Carballo Calero, Ricardo (1975). *Historia da literatura galega contemporánea*. Editorial Galaxia. ISBN 84-7154-227-7.
3. ↑  "Maceda recupera la figura del poeta Xosé Lois Parente". *La Voz de Galicia*. Consultado o 02/04/2018.
4. ↑  "Conferencia de D. José Luis Parente", *La Zarpa*, 26-3-1935, p. 2.
5. ↑  *La Región*, 19-7-1941, p. 2.
6. ↑  Parente, Xosé Lois (1933). *Con prisma azul*. La Región.
7. ↑  Otero Pedrayo, Ramón (Director) (1974). *Gran Enciclopedia Gallega 24*. Silverio Cañada.
8. ↑  Ledo Cabido, Bieito (editor) (2002). *Enciclopedia Galega Universal, 13*. Editorial Ir Indo. ISBN 84-7680-301-X.
9. ↑  Vilavedra, Dolores (Coord.) (1995). *Diccionario da literatura galega I*. Galaxia. p. 432. ISBN 84-8288-019-5.
10. ↑  *El Diario de Pontevedra*, 21-2-1939, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Prol, Santiago (2006): *Xosé Lois Parente, poeta e galeguista na II República*. Grupo Academia Postal, ISBN 978-84-96220-54-0

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q51264718
* BNE: XX1755451

 |