| Aglais urticae |
| --- |
| *A. urticae*. Anverso e reverso das ás. |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Subfilo: | Hexapoda |
| Clase: | Insecta |
| Orde: | Lepidoptera |
| Suborde: | Glossata |
| Infraorde: | Heteroneura |
| (sen clasif.): | Ditrysia |
| Superfamilia: | Papilionoidea |
| Familia: | Nymphalidae |
| Subfamilia: | Nymphalinae |
| Tribo: | Nymphalini |
| Xénero: | '**Aglais'** |
| Especie: | ''***A. urticae''*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Aglais urticae'**(Linneo, 1758) |
| Sinonimia |
| ver o texto |

A ***Aglais urticae*** é unha das 143 especies que compoñen actualmente o xénero *Aglais*, incluído na familia Nymphalidae. É unha bolboreta de tamaño mediano e de cores laranxa e negra que foi descrita por Carl von Linné en 1758. O seu epíteto xenérico fai referencia a unha das tres Cárites ou Grazas —Áglae— da mitoloxía grega. O específico fai referencia á ortiga.

Describíronse 6 subespecies: *A. u. chinensis, A. u. connexa, A. u. esakii, A. u. ichnusa, A. u. kansuensis* e *A. u. teruelensis*, aínda que segundo autores algunhas poderían ser especies distintas.

*Nymphalis polychloros* é unha especie parecida coa que se pode confundir.

Descrición
----------

Anverso dunha *Aglais urticae* libando nunha flor de xardín.
Son bolboretas medianas, de 4 a 5 cm de envergadura, as femias medio centímetro máis que os machos. O anverso ou cara superior das ás son dun ton laranxa con manchas negras. O reverso é de cor amarela pálida e negro xaspeado de marrón. Ambos os sexos posúen un deseño e colorido moi semellante.

Ás anteriores e posteriores cos bordos irregulares. Polo anverso, as marxes son de cor ocre e marrón escura cunha liña de pequenas lúnulas de cor azul cobalto na zona submarxinal. No medio da cela das ás anteriores aparece unha mancha negra ben definida e no seu extremo distal outra máis grande que chega até a costa que é leonada. No ápice hai outra mancha negra que se estende desde V5 até a costa e unha pequena mancha branca en contacto con aquela. Entre as tres manchas negras hai dúas zonas amarelas. A zona basal é marrón e laranxa, con algunhas escamas amareladas. A zona postdiscal, alaranxada, posúe tres puntos negros en E1b, E2 e E3 e unha mancha amarelada en E1b. *A* subespecie *A. u. ichnusa*, endemismo insular de Córsega e Sardeña, carece destes puntos negros.

* Aglais urticae*Aglais urticae*
* △ Aglais urticae △ *Aglais urticae*

As ás posteriores teñen un deseño máis uniforme, coas zonas basal e discal negras con escamas e pelos de cor ocre. Zona postdiscal laranxa intensa e unha mancha amarela entre a costa e o ápice.

O reverso das ás anteriores posúe a zona basal marrón escura, así como o primeiro terzo e o final da cela. Entremedias, unha mancha amarelada que contacta coa zona postdiscal que é da mesma cor. Cerca do ápice aparecen finos trazos escuros e na zona submarxinal unha serie de lúnulas azul turquesa. As zonas basal e discal das posteriores son marrón escuras separadas por unha liña crebada negra das zonas postdiscal e marxinal que son máis claras. A zona submarxinal tamén posúe pequenas lúnulas azul turquesa.

Ciclo biolóxico
---------------

Eiruga.
*Aglais urticae* de alimentación.
É unha especie bivoltina (unvoltina no extremo setentrional da súa área de distribución), cunha primeira xeración que emerxe ao principio da primavera e outra a finais. As femias depositan entre 150 e 250 ovos que eclosionan ás dúas semanas. As pequenas eirugas son negras, portan numerosas espiñas, e adoitan vivir agrupadas en pequenos niños sedosos que as protexen de parasitos e predadores. Nesta etapa aliméntanse de ortigas (*Urtica dioica*, *U. urens*). Tras 40 ou 45 días de alimentarse, sae do niño e forma unha crisálide colgada boca abaixo da súa planta nutricia ou de plantas próximas. Tras emerxer, o imago aparéase e a nova xeración desenvolverase durante a primavera e verán, hibernando como adulto para reproducirse na primavera seguinte.

Distribución e hábitat
----------------------

Habita os bosques de ribeira, claros de bosque, prados floridos, proximidades de charcas ou fontes, cultivos de regadío e, en xeral, zonas cun lixeiro índice de humidade.

Bolboreta migradora e cosmopolita pode ser atopada desde o nivel do mar até os 2100 m de altitude, desde o oeste de Europa —podendo ser a única bolboreta diúrna que ocupa toda a xeografía europea— até o Pacífico asiático. Non se atopa no norte de África nin nos arquipélagos atlánticos (Azores, Madeira nin Canarias).

Notas
-----

1. ↑  Neste caso denomínanse «pelos» a unhas escamas alongadas e finas, semellantes a cabelos curtos.

1. 1 2  GBIF (2011)
2. ↑  Linneo, C. (1758)
3. ↑  Alvar Ezquerra, Jaime (2000)
4. 1 2  Higgins, L. G. e N. D. Riley (1980), pp. 126-127
5. 1 2  Leraut, P. (2007)
6. ↑  Aguado Martín, L.O. (2007), pp. 261-263
7. ↑  Aguado Martín, L.O. (2007), pp. 263-264
8. ↑  Leraut, P. (2007), p. 438
9. 1 2  Aguado Martín, L.O. (2007), p. 264
10. ↑  Reinchholf-Riehm, H. (1985), p. 34

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Aguado Martín, L.O. (2007). *Las mariposas diurnas de Castilla y León (Lepidópteros ropalóceros) Especies, biología, distribución y conservación* **I**. Valladolid: Junta de Castilla y León. p. 1041. ISBN 978-84-9718-473-1.
* Alvar Ezquerra, J. (2000). *Diccionario Espasa. Mitología universal*. Espasa. p. 1031. ISBN 84-239-9460-0.
* Global Biodiversity Information Facility (2011). "GBIF Portal" (en inglés). Consultado o 1 de junio de 2011.
* Higgins, L. G. e N. D. Riley (1980). *Guía de campo de las mariposas de España y Europa*. Barcelona: Omega. p. 452. ISBN 84-282-0327-X.
* Leraut, Patrice (2007). *Insectos de España y Europa*. Barcelona: Lynx Edicions. p. 528. ISBN 978-84-96553-27-9.
* Linneo, C. (1758). "Systema naturae" (en latín). Consultado o 13 de marzo de 2011.
* Reinchholf-Riehm, Helgard (1985). *Guías de naturaleza Blume. Mariposas*. Barcelona: Blume. p. 287. ISBN 84-7031-555-2.
* Savela, Markku (2011). "Lepidoptera and some other life forms" (en inglés). Consultado o 15 de marzo de 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q157609
* BRE: 2106255
* MAG: 2780122042

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 51586
* BugGuide: 251019
* Dyntaxa: 201062
* EOL: 152952
* EPPO: VANSUR
* EUNIS: 90987
* FE: 441679
* FE-New: ID
* GBIF: 1894840
* iNaturalist: 54468
* IRMNG: 10617880
* ITIS: 778267
* LepIndex: 156957
* NBN: NHMSYS0000501034
* Soortenregister: 168146
* TAXREF: 53754
* Vlindernet: 1090

 |