**Manuel I de Portugal**, nado en Alcochete o 31 de maio de 1469 e finado en Lisboa o 13 de decembro de 1521, foi Rei de Portugal. Alcumado de "*O Venturoso*", "*O Benaventurado*" ou "*O Afortunado*", polos acontecementos felices que o levaron ao trono e que ocorreron no seu reinado, concretamente o descubrimento do camiño marítimo para a India e o Brasil. Foi o primeiro rei en asumir o título de *pela Graça de Deus, Rei de Portugal e dos Algarves, d'Aquém e d'Além-Mar em África, e Senhor da Guiné, e do Comércio, Conquista e Navegação da Arábia, Pérsia e Índia...* (*pola Graza de Deus, Rei de Portugal e do Algarve, d'aquém e d'Alén-Mar en África, Señor do Comercio, da conquista e da Navegación de Arabia, Persia e India*).

Traxectoria
-----------

Á morte de Xoán II sen fillos lexítimos (o príncipe Afonso falecera en condicións tráxicas nunca completamente esclarecidas en 1491), sen irmáns vivos (a infanta Santa Xoana, a súa irmá, falecera en 1490), sen lograr lexitimar o seu bastardo, o infante Xurxo de Lencastre, futuro Duque de Coímbra, a Coroa Portuguesa acabou por pasar ao seu primo e cuñado Manuel, Duque de Bexa, o cal era fillo de Fernando, Duque de Viseu (irmán do rei Afonso V), e de Beatriz (filla do infante Xoán, o penúltimo dos membros da *Ínclita Xeración*). Así, aínda que por parte paterna fose neto do rei Duarte, e pola materna, bisneto de Xoán I, o feito de non ser herdeiro directo, mais si colateral, leva a que xurdan, por veces, referencias a unha quebra na dinastía de Avis ao nivel da casa reinante, considerándose inaugurada así a *Casa de Avis-Bexa* (en homenaxe ao ducado no cal fora investido por Xoán II, e que detina á data da súa aclamación, en 1495), a cal se mantería no poder até o fin da dinastía, en 1580.

### Reinado

Armas de Manuel I de Portugal, *Livro do Armeiro-mor*, 1509.
*Epistola de victoria contra infideles habita*, 1507.
Aclamado o 27 de outubro de 1495, Manuel I demostrou ser un sucesor á altura, apoiando os descubrimentos portugueses e o desenvolvemento dos monopolios comerciais. Durante o seu reinado, Vasco da Gama descubriu o camiño marítimo para a India (1498), Pedro Álvares Cabral descubriu o Brasil (1500), Francisco de Almeida, converteuse no primeiro vicerrei da India (1505) e o almirante Afonso de Albuquerque asegurou o control das rutas comerciais do Océano Índico e Golfo Pérsico e conquistou para Portugal lugares importantes como Malaca, Goa e Ormuz. Tamén no seu reinado organízanse viaxes a occidente, téndose chegado á Groenlandia e á Terra Nova.

Manuel I opta por unha política de expansión indio e colocar en práctica os seus principios, creando a oportunidade para a realización da viaxe de Vasco da Gama en 1497, contra, ao que parece, a oposición de parte do seu Consello. Elixe, aínda, a través da inversión pro-aristocrática, ou sexa, de restauración de privilexios e dereitos antes postos en causa e isto seguramente por opción política de Estado.

Gravado contemporáneo de El-Rei Manuel I montado no elefante Hanno, mascota do papa León X.
O rei edifica, igualmente, un Estado que anunciando en boa medida o absolutismo Régio e o goberno ilustrado, en contrapunto ao centralismo do seu antecesor Xoán II.

Todo iso contribuíu á constitución do Imperio Portugués, facendo de Portugal un dos países máis ricos e poderosos de Europa. Manuel I utilizou a riqueza obtida polo comercio para construír edificios reais, no que se coñecería máis tarde como estilo manuelino, dos que son exemplo o Mosteiro dos Xerónimos e Torre de Belém. Atraeu científicos á corte de Lisboa e establecéronse tratados comerciais e relacións diplomáticas con China e Persia, ademais das conquista feitas no norte de África como Safim, Azamor e Agadir.

A súa completa consagración europea deuse coa embaixada en 1513, dirixida por Tristão da Cunha, enviando ao Papa León X presentes magníficos como pedras, tecidos, xoias e animais. Destes últimos destacaron un cabalo persa e un elefante, chamado Hanno, moi habilidoso, que sería mascota do Papa. Pero unha das moitas novidades que encantada os espíritos curiosos das cortes europeas da época tería sido sen dúbida o rinoceronte traído das Indias, que asumiu, entón, un papel preponderante na arte italiana.

O seu reinado estará tamén recordado pola persecución feita a xudeus e musulmáns en España, particularmente nos anos de 1496 a 1498. Esta política foi tomado por forma a agradar aos reis católicos, cumprindo unha das cláusulas do seu contrato de matrimonio coa herdeira de España, Isabel de Aragón.

O Masacre de Lisboa de 1506 foi quizais unha das consecuencias da política de Manuel I. Seguidas das conversións forzadas dos xudeus e, logo, confiado ao seu embaixador en Roma a misión secreta de pedir ao Papa, en 1515, o permiso de establecer a Inquisición en Portugal.

Na cultura, Manuel I procedeu á reforma dos estudos xerais, creando novos plans educativos e bolsas de estudo. Na súa corte xorde tamén Gil Vicente, o pai do teatro portugués, e Duarte Pacheco Pereira, o xeógrafo, autor do *Esmeraldo de situ Orbis*.

Ao analizar a súa obra, obsérvase o intento de reforma do reino, «a través da creación de instrumentos unificado de carácter estatal, como son a publicación dos foros Novos, reforma os antigos, a lectura Nova (1504-1522), a recompilación e revisión da lexislación, consagrada polas Ordenacións Manuelinas, a reorganización da Facenda Pública e a estruturación administrativa. Con el organízase o estado moderno».

Descendencia
------------

Do primeiro matrimonio, con Sabela de Aragón e Castela, infanta de España (1470-1498):

* Miguel da Paz (1498-1500), presumíbel herdeiro da Coroa de Portugal, Castela e Aragón

Do segundo matrimonio, coa súa cuñada María de Aragón e Castela, infanta de España (1482-1517), a 30 de outubro de 1500:

* Xoán III, rei de Portugal (1502-1557)
* Sabela de Portugal (1503-1539), casada con Carlos V, emperador de Alemaña que sería mai de Filipe II de España;
* Beatriz de Portugal, Duquesa de Savoia (1504-1538), casada con Carlos III, duque de Savoia
* Luis, duque de Beja (1506-1555), condestable do Reino e Prior da Orde de San Xoán de Xerusalén, pai do polémico Antonio, prior do Crato;
* Fernando, Duque da Guarda (1507-1534), casado con Guiomar Coutinho, Condesa de Marialva;
* Afonso de Portugal, cardeal (1509-1540), arcebispo de Évora e de Lisboa.
* María de Portugal (1511-1513)
* Cardeal Henrique, rei de Portugal (1512-1580), cardeal, arcebispo de Braga, de Évora e de Lisboa, inquisidor xeneral, rexente do reino e rei ;
* Duarte, Duque de Guimarães (1515-1540), casado con Isabel de Bragança, bisavós de Xoán IV de Portugal
* Antonio, Infante de Portugal (1516) que viviu poucos días.

Do terceiro matrimonio, con Leonor de Austria (1498-1558), infanta de España, irmá do emperador Carlos V:

* Carlos de Portugal (1520-1521)
* María de Portugal (1521 - 1577), coñecida como a máis culta das infantas.

Notas
-----

1. ↑  Paulo Pereira, *Enciclopédia dos Lugares Mágicos de Portugal*, volume IX, páxina 70
2. ↑  Paulo Pereira, *Enciclopédia dos Lugares Mágicos de Portugal*, volume IX, páxina 72

| Rei de Portugal |
| --- |
| *Segue a:* Xoán II de Portugal | **Manuel I de Portugal**(1495-1521) | *Precede a:* Xoán III de Portugal |
| Dinastía de Avis-Bexa |

| * v
* c
* e
Monarcas de Portugal |
| --- |
| Casa de Borgoña (1139–1383) | 
* Afonso I
* Sancho I
* Afonso II
* Sancho II
* Afonso III
* Dinís I
* Afonso IV
* Pedro I
* Fernando I
* *Beatriz I*
	+ Disputada

 |  |
| Casa de Avis (1385–1580) | 
* Xoán I
* Duarte I
* Afonso V
* Xoán II
* Manuel I
* Xoán III
* Sebastián I
* Henrique I
* *Antonio I*
	+ Disputado

 |
| Casa de Habsburgo (1581–1640) | 
* Filipe I
* Filipe II
* Filipe III

 |
| Casa de Braganza (1640–1910) | 
* Xoán IV
* Afonso VI
* Pedro II
* Xoán V
* Xosé I
* María I con Pedro III
* Xoán VI
* Pedro IV
* María II
* Miguel I
* María II con Fernando II
* Pedro V
* Lois I
* Carlos I
* Manuel II

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q191231
* WorldCat
* VIAF: 27055008
* BAV: ADV10902957
* BIBSYS: 90756991
* BLBNB: 000185337
* BMT: 111855
* BNE: XX1033956
* BNF: 106530390
* BRE: 2183951
* BVMC: 57515
* CANTIC: a11230769
* CERL: cnp00930552
* CiNii: DA09434371
* DBE: manuel-i-de-portugal
* DeutscheBio: 118954830
* EBID: ID
* FAST: 158978
* GEC: 0039890
* GND: 118954830
* ICCU: SBLV120693
* ISNI: 0000000121250824
* LCCN: n85133328
* NKC: ola2013788864
* NTA: 072137991
* OL: OL194482A
* openMLOL: 104064
* PARES: 46948
* SELIBR: 366837
* SUDOC: 07072573X
* WikiTree: Aviz-11

 |