A **subordinación** ou **hipotaxe** é, en sintaxe, unha relación entre dúas proposicións ou nexos segundo a cal unha (a denominada proposición principal) posúe maior xerarquía cá outra (denominada proposición subordinada) de forma tal que non son permutables a unha pola outra sen que o significado varie ou se torne agramatical. Así, por exemplo, non se poden cambia-las proposicións de lugar en "mentiría se o afirmase" porque o resultado sería: "Afirmáseo se mentiría", que é agramatical. Así a todo, no caso das proposicións coordinadas, a proba da permutación non altera o significado: *Pedro frega e María lava* di o mesmo ca *María lava e Pedro frega*, que é tan gramatical e aceptable coma o primeiro.

As relacións de subordinación adoitan marcarse mediante uns nexos específicos, pero estes poden omitirse mediante a chamada xustaposición: "Pedro non veu porque estaba cansado" pode dicirse tamén omitindo o nexo e o substituíndo por un punto ou dous puntos: "Pedro non veu. Estaba cansado", "Pedro non veu: Estaba cansado"

Existen fundamentalmente tres tipos de subordinación:

* **A subordinación adverbial** (**circunstancial** e **lóxica**)
* **A subordinación substantiva**
* **A subordinación adxectiva**

Subordinación substantiva
-------------------------

As proposicións subordinadas substantivas desempeñan funcións sintácticas propias do substantivo: suxeito, obxecto directo, complemento de réxime ou suplemento, complemento do nome... Van introducidas polos nexos *que*, *o que*, *o feito de que*, por pronomes interrogativos como *que*, *cal*, *quen*, ou por adverbios interrogativos como *canto*, *como*, *cando*, *onde* etc... precedidos ou non por preposición. No caso das interrogativas indirectas tamén pode aparece-lo nexo *se*.

O nexo adóitase suprimir detrás de **verbos de lingua** ou **verbos que expresen vontade ou mandato**: "Ordénolle *preséntese inmediatamente en comandancia*"; "Pedro dixo: *Non é necesario*". Nestes últimos casos trátase do que se denomina estilo directo, é dicir, reprodúcese o que foi dito con exactitude e na súa forma primitiva sen cambios; o nexo é substituído por dous puntos, comiñas ou guión. Se polo contrario o que se dixo reprodúcese sen respecto á forma orixinal como foron pronunciadas as palabras, aínda que co mesmo sentido, denomínase estilo indirecto e se existe o nexo: "Pedro dixo que non era preciso"

Existen distintos tipos de subordinadas substantivas segundo a función sintáctica que estas desempeñen:

* **Subordinadas substantivas en función de suxeito**: "*Que non viñese* supuxo un gran problema"
* **Subordinadas substantivas en función de obxecto directo**: "Díxome *que non viría*". "Preguntou *se viría*". "Preguntou *como fora*".
* **Subordinadas substantivas en función de suplemento ou complemento de réxime**: "Falou de *que era mellor non vir*"
* **Subordinadas substantivas en función de atributo**: "Está *que morde*", "o feito é *que non o fixo*"
* ***Subordinadas substantivas en función de complemento do nome'***: "Teño a certeza *de que volverá*.
* **Subordinadas substantivas en función de complemento do adxectivo**: "Asemellaba feliz *de que nacese á súa cria*".
* **Subordinadas substantivas en función de complemento do adverbio**: "Ela estaba moi lonxe *dos que amaba*".
* **Subordinadas substantivas en función de vocativo**: "¡*A que está falando!*, se cale".
* **Subordinadas substantivas en función de complemento indirecto**: "Deron os permisos *ós que os solicitaron*".
* **Subordinadas substantivas en función de complemento circunstancial**: "Irei *sen que mo pidas*".
* **Subordinadas substantivas en función de complemento axente**: "A proposta foi aprobada *polos que estaban na sesión*".
* **Subordinadas substantivas en función de complemento predicativo subxectivo**: "O capataz chegou *que mordía*".
* **Subordinadas substantivas en función de complemento predicativo obxectivo**: "A nai deixouna *que chorase*".

Subordinación adxectiva
-----------------------

As **subordinadas adxectivas** ou **de pronome relativo** desempeñan a función de adxacentes dun substantivo ou sintagma nominal ó que se denomina antecedente. Van introducidas por pronomes relativos como *que* (cando se pode substituír por *o-a-os-as cal-é*), *quen* ou *quen*, *o cal*, *a cal*, *os cales*, *as cales*, ou *cuxo*, *cuxa*, *cuxos-as*, precedidos ou non de preposición: "O libro *que me emprestaches* era moi bo". Poden considerarse asimilables ás adxectivas as subordinadas adverbiais de lugar tempo e modo introducidas polos adverbios conxuntivos *onde*, *cando* e *como* que levan antecedente expreso, como no caso "Ese é o lugar *onde comemos*", "Esa foi a época *cando eu estudaba*" ou "Esa foi a maneira *como o fixemos*", cuxos antecedentes respectivamente son *lugar*, *época* e *maneira*. Existen tres tipos:

* **Proposicións adxectivas especificativas**: son as que non van entre comas e restrinxen o significado do antecedente seleccionándoo dunha xeneralidade: "Os xogadores *que estaban cansados* non xogaron a segunda parte". (Parte dos xogadores)
* **Proposicións adxectivas explicativas**: son as que van entre comas e non restrinxen o significado do antecedente: "Os xogadores, *que estaban cansados*, non xogaron a segunda parte". (Tódolos xogadores)
* **Proposicións adxectivas substantivadas** por falta de antecedente, por non ter antecedente expreso ou por outras causas. A proposición de relativo enúnciase cun valor indefinido e xeneralizador. Os pronomes *quen* e *o que* equivalen ó sintagma "a persoa que". E o pronome *que* ó sintagma "a cousa que". As nocións de «persoa» e «cousa» son os antecedentes implícitos de tales pronomes. Estas proposicións desempeñan funcións propias do substantivo. Ó igual ca un adxectivo pode substantivarse, tamén hai proposicións adxectivas substantivadas, e como as substantivas, desempeñan as funcións propias dun substantivo: "*Os que van morrer* saúdante", (suxeito axente); "Os que estuden serán aprobados" (suxeito paciente); "Leva *o que elixiches*" (complemento directo); "Eu son *o que te coidará*" (atributo)

Véxase tamén
------------

* Translación (gramática)