O **cario** é unha lingua indoeuropea, da rama luvita, pertencente ao extinto grupo anatolio, falada na rexión de **Caria**, no sur de Anatolia (a actual Turquía). Cara ao século -II ou un pouco máis tarde esta lingua sería substituída na zona polo grego.

Aspectos históricos, sociais e culturais
----------------------------------------

### Historia da lingua

A rexión de Caria estaba situada entre Licia e Lidia. O cario parece ser a lingua autóctona de Caria (gr. Καρία *Karía*) e o cario debeuse falar nela durante o durante o I milenio a. C. (os textos documentados abarcan catro séculos, do -IV ao -II), é posíbel que aínda algún tempo despois se seguise falando na rexión.

### Uso e distribución

Existen unha ducia de inscricións en alfabeto epicórico a maior parte curtas ou fragmentarias atopadas en Caria ou en obxectos procedentes desa rexión. A maior parte están datadas entre o século -IV e o -III. Existe ademais unha inscrición bilingüe en cario e grego procedente de Atenas, datada no século -VI. Con todo o maior número de textos en cario proceden de epitafios e *grafitti* deixados por mercenarios carios en Exipto, datados entre o século -VII e -V. O descubrimento dunha longa inscrición bilingüe en 1996 no sitio de Kaunos revolucionou o coñecemento que se tiña da lingua.

Descrición lingüística
----------------------

### Clasificación

O cario é claramente unha lingua indoeuropea do grupo anatolio, e con características do subgrupo occidental (luvita-licio-cario), polo que o antigo luvita podería ser o seu antecesor.

### O alfabeto cario

O cario usaba un alfabeto propio, con algunhas semellanzas co grego. Como moitas escrituras antigas, escribíase indiferentemente de dereita a esquerda ou de esquerda a dereita, sen separación de palabras como norma. O desciframento, despois dos traballos de Ray (1981), Adiego e Schürr está case completado.

| Signo | Transcrición | Pronunciación (API) |
| --- | --- | --- |
| 𐊠 | a |  |
| 𐊢 | d | ð |
| 𐊣 | l |  |
| 𐊤 | ù |  |
| 𐊥 | r |  |
| 𐊦 | λ |  |
| 𐊨 | q |  |
| 𐊩 | b | β |
| 𐊪 | m |  |
| 𐊫 | o |  |
| 𐊭 | t |  |
| 𐊮 | š | ʃ |
| 𐊰 | s | s |
| 𐊲 | u |  |
| 𐊴 | x |  |
| 𐊵 | n |  |
| 𐊷 | p |  |
| 𐊸 | ś | θ |
| 𐊹 | i |  |
| 𐊺 | e |  |
| 𐊻 | w |  |
| 𐊼 | k |  |
| 𐊿 | ú |  |
| 𐋅 | í |  |
| 𐋇 | τ |  |
| 𐋈 | w |  |

### Fonoloxía

Os intentos de descifrar a escritura do cario empezaron no século XIX, pero eses intentos estiveron infestados de numerosos erros e descoidos. Finalmente V. Shevoroshkin (1965) demostrou que se trataba dunha escritura alfabética, aínda que os valores fonéticos atribuídos seguían tendo importantes erros, Ray (1981) usando a evidencia das tumbas bilingües en cario e exipcio corrixiu erros e un traballo posterior de I.-J. Adiego e D. Schürr completaron o correcto descifrado.

Existen moitas incertezas referentes á interpretación fonética dalgúns signos do alfabeto cario, non hai seguridade de ata que punto algúns signos representan fonemas diferentes por iso preséntanse entre parénteses. A maior parte dos valores fonéticos establecéronse comparando inscricións bilingües en grego ou exipcio demótico. O seguinte inventario consonántico é o proposto por H. G. Melchert para o cario:

|  | Bilabial | Dental | Alveolar | Palatal | Gutural | Glotal |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Oclusiva | p*p* | t*t* |  | k*k, q* |  |
| Africada |   |   | ʦ (?)*τ*\* |   |   |  |
| Fricativas | β (?)*b* | ð (?)*d* |   |   |   |
|   | θ (?)*ś* | s (?)*s* | ʃ (?)*š* |   | h (?)*x* |
| Nasais | m*m* | n*n* |   |   |   |
| Aproximantes | w*u* | r, l, lː(?)*l, r, λ* | j*i* |   |   |

### Gramática

A terminación de acusativo animado singular é *-n* (<pIE *-m*), a marca de nominativo é o morfo cero, mentres que *-ś* é algún tipo de terminación adxectiva usada para marcar posesión.

Notas
-----

1. ↑  Adiego, I.J. 2006 *The Carian Language.* Leiden: Brill.
2. ↑  Ray (1981)
3. ↑  « ...the question of the Carian alphabet may be viewed as decided ». Melchert (2004), p. 610
4. ↑  Segundo alanwood.net, para ler este alfabeto pode ser preciso a instalación dunha fonte especial Aegean

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* M. Craig Melchert (2004). "Lycian". En Roger D. Woodard. *The Cambridge Encyclopedia of the World's Ancient Languages* (en inglés). Cambridge University Press. pp. 591-600. ISBN 0 521 56256 2. Consultado o 19 de marzo de 2011.

| * v
* c
* e
Linguas anatólicas |
| --- |
| Hitita - Cario - Luvita - Licio - Lidio - Palaíta - Pisidio - Sidético |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q35929
* BNCF: 47205
* BNF: 119810013
* BRE: 4324249
* EBID: ID
* Glottolog: cari1274
* GND: 4163329-5
* LCCN: sh94000809

 |