**Dictis Cretense** ou **Dictis de Creta** (grego antigo: Δίκτυς ὁ Κρής), supostamente oriúndo de Cnosos en Creta, foi o lendario compañeiro de Idomeneo durante a Guerra de Troia, e o presunto autor dun diario sobre os sucesos vividos, que desenvolve algúns dos mesmos materiais preparados por Homero para a *Ilíada.* Co auxe da credulidade na Antigüidade tardía, a historia do seu diario, dirixida a un público alexandrino erudito e sofisticado, chegou a ser considerada literalmente certa.

Prólogo
-------

No século IV un tal **Q. Septimius** ou Septimio Lucio publicou a *Dictys Cretensis Ephemeridos belli Trojani* (‘Dictis Cretense, crónica da Guerra de Troia’) en seis libros, unha obra que afirmaba ser a tradución latina da versión grega. O seu principal interese reside no feito de que, a medida que o saber grego decaía e desaparecía na Europa occidental, esta e o *De excidio troiae historia* de Dares Frixio foron as fontes desde as que as lendas homéricas foron transmitidas á literatura romanceira da Idade Media.

Unha elaborada historia marco presentada no prólogo ao texto latino detalla como sobreviviu o manuscrito desta obra, escrito en caracteres fenicios sobre taboíñas de madeira de tileiro ou cortiza: dicíase que estivera gardado nunha caixa de chumbo enterrada co seu autor, seguindo os seus desexos.

> 
> 
> Alí permaneceu tranquila durante anos, ata que no décimo terceiro ano do reinado de Nerón o sepulcro quedou ao descuberto tras un terríbel terremoto, a arca quedou exposta á vista e foi descuberta por algúns pastores, quen tras chegar a saber que non contiña, como desexara ao principio, un tesouro, a levaron ante o seu señor Eupraxis (ou Eupráxides), quen á súa vez a presentou a Rutilio Rufo, o gobernador romano da provincia, quen enviou tanto a Eupraxis como o cofre ante o emperador. Nerón, tras ver que as letras eran fenicias, convocou á súa presenza a homes coñecedores desa lingua, grazas aos que puido explicarse o contido. Tras ser traducido completo ao grego, foi depositado nunha das bibliotecas públicas, e Eupraxis foi despedido cargado de recompensas.
> Smith, W. *A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology*.
> 

O «nome» grego Eupraxis significa simplemente ‘accións correctas’, unha finalidade frecuente nas discusións sobre ética, e un nome incribelmente adecuado para quen achou o manuscrito.

O prólogo que caracteriza unha tradición de manuscritos é substituído na outra tradición principal por unha carta, coma se fose escrita por un Q. Septimio Romano para un Q. Arcadio Rufo, na que o autor, dando unha versión condensada da historia do achado, informa ao seu amigo de que, caendo o volume nas súas mans, se viu impulsado, por diversión propia e para a instrución dos demais, a traducilo ao latín. O editor moderno, Werner Eisenhut, conxectura que os dous grupos de manuscritos, ningún dos cales predomina claramente sobre o outro, representan dúas edicións publicadas na Antigüidade tardía. Hai traducións de novo ao grego en época bizantina, expresadas como historias universais, ás que Smith engade:

> 
> 
> Podemos engadir a este relato que os escritores do período bizantino, como Xoán Malalas, Constantino Porfiroxénito, Xurxo Cedreno, Constantino Manasés, Xoán e Isaac Tzetzes, entre outros, citan en gran parte a este Dictis como un autor da máis elevada e incuestionábel autoridade, e que foi certamente coñecido en época tan temperá como a de Eliano.
> 
>

Códice e primeira edición impresa
---------------------------------

A copia privada de Petrarca do *Ephemeridos belli Troiani*, a súa chave cara a Homero, é actualmente o Codex Parisinus Lat. 5690 da Biblioteca Nacional de Francia. A primeira edición impresa foi temperá, non posterior a 1471.

Na biblioteca do conde G. Balleani en Jesi descubriuse un manuscrito de Dictis, en gran parte do século IX, que foi descrito e recompilado por C. Annibaldi en 1907.

Orixinal grego
--------------

Os investigadores modernos non se puñan de acordo sobre se chegou a existir algún orixinal grego, pero todas estas dúbidas foron disipadas polo descubrimento dun fragmento grego nos papiros de Oxirrinco achado por Bernard Grenfell e Arthur Hunt en 1899-1900. Isto revelou que a versión latina era tradución fiel.

Notas
-----

1. ↑  "Dictys Cretensis". *Britannica.com* (en inglés). Páxina web da Enciclopedia Británica. Consultado o 5 de xullo de 2013.
2. 1 2  Smith, W. ed. (1867). «Dictys Cretensis». A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology. Boston: Little, Brown & Co. vol 1 pp. 1002 e 1004.
3. ↑  Eisenhut, W. (ed.). *Dictys Cretensis Ephemerídos Belli Troiani libri*. In aedibus B.G. Teubneri. OCLC 43058130.
4. ↑  *Gesamtkatalog der Wiegendrücke*, nº 8324.
5. ↑  O papiro foi reutilizado para fins contábeis no 206. "The Greek Dictys". *The American Journal of Philology* (3).

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Enciclopedia Británica s.u. Dictys Cretensis.
* Dares Frigio. Dictis Cretense (2001). Dares Frigio. Dictis Cretense. *La Ilíada latina. Diario de la guerra de Troya de Dictis cretense. Historia de la destrucción de Troya de Dares Frigio*. Editorial Gredos. Madrid. ISBN 9788424923136.  Madrid.

### Outros artigos

* Dares Frixio.
* Benoît de Sainte-Maure.
* Leoncio Pilato.

### Ligazóns externas

* Texto inglés no sitio Theoi; trad. de 1966 de R. M. Frazer, Jr. Indiana University Press (Publicacións da Universidade de Indiana).
	+ Textos francés e latino no sitio de Philippe Remacle (1944 - 2011); en cada capítulo, o título é rótulo activo que serve para cambiar ao outro idioma.
* García Landa, J. A. (2004). «Homer in the Renaissance: The Troy Stories» (en inglés). Brown University. Consultado o 3 de setembro de 2007.
* Fraudes literarias entre os romanos, *TAPA* 25:140-164; en inglés.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q475001
* WorldCat
* VIAF: 58124868
* BAV: ADV10186514
* BIBSYS: 90400814
* BLBNB: 000188554
* BNE: XX1141337
* BNF: 12462219t
* CERL: cnp00930869
* CiNii: DA00878445
* DeutscheBio: 118858750
* EBID: ID
* FAST: 204096
* GEC: 0022471
* GND: 118858750
* ICCU: VIAV089510
* ISNI: 0000 0001 1650 7453
* LCCN: n87114665
* NDL: 00873423
* NKC: ola2002111060
* NLA: 36062294
* NLG: 17949
* NTA: 069905851
* OL: OL1987516A
* openMLOL: 128032
* PTBNP: 85323
* SELIBR: 277060
* SUDOC: 030471451
* Treccani: ditti-cretese

 |