Sarah Vaughan en 1946.
O **jazz** é un estilo musical, nado entre 1890 e 1910 en Nova Orleáns. As súas raíces remontan á música dos negros e crioulos dos Estados Unidos desde as súas épocas como escravos que datan pouco antes de 1850. As influencias nomean o ragtime, as worksongs músicas cantadas polos negros ao traballaren e o blues, principalmente, non se sabe moi ben como era esta música anterior a 1910, o primeiro músico do que se ten noticia é Buddy Bolden, do que só se conservan unha foto e as opinións dos seus compañeiros, que falan dun virtuoso cun son potente e limpo.

Etimoloxía
----------

A principios do século XX non había unha forma estandarizada de escribir o termo, como ilustra o título desta canción de 1916.
Aínda que non semella existir un acordo definitivo en canto á orixe e significado exactos do termo "jazz", algúns historiadores sitúan a súa orixe arredor de 1912, e indican que procede da xerga dos xornalistas deportivos da costa oeste dos Estados Unidos, quen utilizaban o termo nos seus comentarios dedicados á Pacific Coast League, unha liga menor de béisbol, para referirse á enerxía e vitalidade dos xogadores do San Francisco Seals. O exemplo máis antigo deste uso do termo, achado polo bibliotecario da Universidade de Nova York George A. Thompson, Jr. en 2003, apareceu en *Los Angeles Times* o 2 de abril de 1912, nunha referencia ó *pitcher* de Portland Beavers, Ben Henderson, onde este afirmaba:

> 
> 
> Chámoa a "pelota jazz" porque "treme" e, simplemente, non podes facer nada con ela".
> 
> 

A partir de 1913, nunha serie de artigos de E.T. "Scoop" Gleeson para o *San Francisco Bulletin*, aparece xa o termo *jazz* de forma máis habitual, aplicado á música. A referencia máis antiga do seu uso musical corresponde ó 3 de marzo de 1913 e nela o termo utilizábase cun sentido negativo. Tres días máis tarde, o 6 de marzo, Gleeson usou o termo de forma máis exhaustiva cando, ó describir o tipo de música executada por unha orquestra do exército, sinalou que os seus integrantes ensaiaban a ritmo de *ragtime* e *jazz*.

Porén, non foi ata 1915, en Chicago, que o termo comezou a usarse completamente para definir un tipo de música. Para finais de 1916 e principios de 1917 o uso do termo estaba xa bastante estendido. A primeira vez que se utilizou a palabra *jazz* en Nova Orleáns (tamén escrita *jas* ou *jass* nos comezos) foi no *Times-Picayune* o 14 de novembro de 1916, un feito que foi descuberto polo lexicógrafo Benjamin Zimmer en 2009.

Non obstante, moitos estudosos cren que o termo ten unha raíz *fanti* (África occidental) e se refire ó acto sexual.

Historia
--------

### Nacemento

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 

|  |
| --- |
| *Jazz Me Blues* |
|  |
| A Original Dixieland Jass Band tocando *Jazz Me Blues*, un exemplo dunha peza de jazz de 1921. |
| 

---

 |

 |
| *Problemas coa escoita deste ficheiro? Vexa a páxina de axuda.* |

A música que se tocaba polas rúas e nos locais de Nova Orleáns era festiva e desenfadada, tocada principalmente por músicos negros e crioulos. A maioría eran marchas e a instrumentación era a propia deste estilo: a tuba levaba o ritmo, e a corneta, clarinete e trombón tecían as melodías. Cando tocaban nun local, uníaselles piano, banjo e axiña un novo instrumento, criado especialmente para a nova música: a batería (que aquí durante moitos anos se chamou jazz band). O característico deste estilo que continúa até hoxe (co nome de Dixieland ou New Orleans) era a improvisación colectiva: a corneta toca unha melodía adornada por riba polo clarinete e complementada polos contracantos do trombón, todo sobre unha rítmica sólida e sincopada de batería, tuba ou contrabaixo, piano e banjo ou guitarra, a escritura non conta para nada, é unha arte puramente auditiva, a súa liberdade creadora vai máis alá da do compositor clásico, dúas versións distintas dun tema son dúas obras distintas; cando existe a composición e a escritura son elementos auxiliares da música jazz xa que a súa forma final depende da adaptación do músico ao lugar e ao momento onde ten lugar a actuación. Esta música foi gañando popularidade e foise estendendo cara ao Norte por Saint Louis e Chicago (di a lenda que o feche dos bordeis de Storyville en 1917 foi a causa desta emigración).
É neste momento cando a nova música se comeza a se chamar jass, polo que parece utilizando un termo común no século XIX para referirse ao intercambio sexual. O 26 de febreiro de 1917, a Victor publicou o primeiro disco de jazz gravado pola Original Dixieland Jazz Band: un grupo de brancos liderados polo competente Nick LaRocca pero que non eran nin moito menos un dos baluartes desta música, como os músicos negros e crioulos King Oliver, Freddie Keppard, Kid Ory ou Jelly Roll Morton. Precisamente da banda de King Oliver sairía o home que levaría o jazz a ser o que hoxe coñecemos: Louis Armstrong. Entre 1925 e 1929 este cornetista e despois trompetista transformou a improvisación colectiva no solo, e converteu ao Jazz nun vehículo de expresión individual e autoafirmación, e xunto con Sidney Bechet configurou o Swing.

### O swing

*Artigo principal**:* Swing (música).
Os anos 20 foron chamados a "Era do Jazz"  e a música foi o epítome dunha época de paro e desesperanza, e o alcol ilegal e o baile que lle servían de válvula de escape. Foi o nacemento das Big Bands, orquestras de baile que tocaban os temas de éxito nun estilo hot e chispeante e que conducirían á "Era do Swing (música)Swing|" onde toda América bailaba ao ritmo de Benny Goodman e Glenn Miller.

### O bebop

*Artigo principal**:* Bebop.
Durante a segunda guerra mundial nace o *bebop*, estilo duro e agresivo que se xestou nos locais de Harlem. Na contrapartida xorde, entón, o *cool jazz* cunha proposta máis intelectualizada e con énfase nos arranxos. A continuación do bop é o *hardbop*, máis negro e con influencias do gospel e do rhythm and blues. Todas estas innovacións comportarán unha complicación progresiva desde o punto de vista técnico e, sobre todo, harmónico que afogaba aos solistas, isto levou a algúns músicos, principalmente despois do Kind of Blue de Miles Davis a apostar polo jazz modal, onde o solista xa non segue uns cambios de acorde, senón que ten unha serie de modos que lle deixan máis espazo á improvisación.

Na década de 1960 afundouse no jazz modal e apareceu o funk e sobre todo a vangarda con elementos de composición atonais, polirritmia e moita improvisación, foi unha fase bastante experimentalista do estilo. A aparición do rock como música maioritaria entre a xuventude branca e o soul entre os negros desprazou ao jazz dos gostos populares, fenómeno axudado polo carácter anticomercial do jazz da época. Ao mesmo tempo, a toma de conciencia do pobo negro tivo a súa expresión no free jazz (até o propio termo jazz, considerado derrogatorio, chegou a abandonarse, usándose denominacións como new thing). O entertainer era o novo Tío Tom e os músicos de free mostrábanse cínicos e condescendentes co público.

### O jazz fusion

*Artigo principal**:* fusion.
Os 70 foron a época do fusion: a fusión do rock co jazz, liderada máis unha vez por Miles Davis, coa introdución de instrumentos electrónicos (ao comezo piano Fender Rhodes e baixo eléctrico e continuando despois con todo tipo de instrumentos amplificados). Apostouse por un estilo directo e rítmico (incluso bailábel) e pola existencia de bandas relativamente lonxevas no estilo rockeiro como Weather Report e Return to forever.

Fronte ao triunfo da vangarda e a fusión nos setenta, ambos os estilos moi afastados do jazz tradicional, nos oitenta apareceron os Young Lions coma Wynton Marsalis ou Roy Hargrove que propoñían un retorno ao jazz acústico e mainstream.

Grandes nomes do Jazz
---------------------

Concerto de Mr. Dixie Jazz Band en Monforte de Lemos
* Louis Armstrong
* Count Basie
* John Coltrane
* Miles Davis
* Duke Ellington
* Bill Evans
* Billie Holiday
* Charles "Bird" Parker
* Pat Metheny

Notas
-----

1. ↑  Charters, Samuel (2008). *A trumpet around the corner: the story of New Orleans jazz* (en inglés). University Press of Mississippi. p. 117. ISBN 9781578068982.
2. ↑  Tirro 2007, p. 109
3. ↑  Zimmer, Benjamin (8/6/2009). ""Jazz": A Tale of Three Cities". *Word Routes* (en inglés). The Visual Thesaurus. Consultado o 22 de setembro de 2015.
4. ↑  O'Meally, Robert G. ed. (1998). *The Jazz Cadence of American Culture* (en inglés). Columbia University Press. p. 21. ISBN 0-231-10448-0.
5. ↑  Francis Scott Fitzgerald, *Tales of the Jazz Age* (1922)

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Jazz Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Tirro, Frank (2007). *The history of jazz* (en inglés). TEIA. ISBN 8495601125.

### Outros artigos

* Jazz galego

* Portal:Jazz

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8341
* AAT: 300266367
* BNCF: 1921
* BNE: XX527410
* BNF: 11938040n
* BRE: 1951088
* EBID: ID
* GEA: 7338
* GEC: 0118182
* GND: 4028532-7
* HDS: 024567
* JSTOR: jazz
* LCCN: sh85069833
* MAG: 2980749
* NDL: 00574987
* NKC: ph121330
* PSH: 11875
* Treccani: jazz

 |