Os pobos de Galia Cisalpina, 391-192 a.C.
Os **ínsubros** foron un pobo galo asentado en **Insubria**, na actual rexión italiana da Lombardía. Foron os fundadores da cidade de Mediolanum (Milán). Aínda que completamente galos na época da conquista romana, eran o resultado da fusión dos pobos preexistentes lígur e celta con tribos galas.

Fontes clásicas
---------------

Os ínsubros son mencionados por Cicerón, Polibio, Livio, Plinio o Vello, Estrabón e Cecilio Estacio.

A distribución aproximada de linguas na Idade do Ferro en Italia durante o século VI a.C.

Historia
--------

A historia dos ínsubros, como a doutros galos e dos pobos itálicos, foi escrita por antigos escritores romanos e gregos. Ademais da sección de Livio sobre a invasión gala do norte de Italia, os seus escritos referíronse á súa historia romana e concentráronse nas batallas entre os romanos e os ínsubros e outras tribos galas no norte de Italia.

No 225 aC, os ínsubros e os boios, os seus veciños galos do sur do río Po, rebeláronse contra Roma. Isto foi motivado por acontecementos que viñan de 283 a. C. cando celtas cercaron Arretium (Arezzo, na Toscana) e derrotaron unha forza romana que acudiu en axuda da cidade. Os romanos enviaron mensaxeiros para negociar a liberación dos prisioneiros romanos, pero os mensaxeiros foron asasinados. 

Un exército romano foi enviado ao *ager gallicus*, o nome que os romanos lle deron a unha área da costa adriática que fora conquistada polos galos senones. Este exército derrotou un continxente senone, ocupou o seu territorio, matou a maioría dos senones e expulsou o resto das súas terras. Temendo que se lles ocorrese o mesmo, os boios veciños rebeláronse xunto cos etruscos. O seu exército en conxunto foi derrotado na batalla do lago Vadimo no mesmo ano. 

O que levou os ínsubros a unirse aos boyos noutra rebelión foi unha lei aprobada en Roma que prevía a subdivisión do *ager gallicus* en unidades administrativas romanas. Isto creou temores entre os boios e os ínsubros do que os romanos querían facer. 

No 225 a. C. os boios e os ínsubros pagaron grandes sumas de diñeiro aos mercenarios de Gaesatae liderados por Aneroestes e Concolitanus. Os Gaesatae eran galos da Galia Transalpina, o nome romano do que hoxe é o sur de Francia. Un exército duns setenta mil soldados arrasou Etruria. Os galos atoparon forzas romanas preto de Clusium (Chiusi), mais en lugar de comprometerse, retiráronse a Feasulae (Fiesole) pola noite. Logo bateron os romanos na batalla de Faesulae (225 a. C.) Foron derrotados á súa vez polas forzas combinadas dos dous cónsules romanos, Lucio Emilio Papo e Caio Atilio Régulo na batalla de Telamón.

Despois da batalla de Telamón, os romanos atacaron e derrotaron os boios e obrigáronos a subxugarse a Roma. En 224 aC, os romanos atacaron o territorio Insubre. En 223 a. C. os ínsubros pediron a paz, pero os romanos rexeitárona e atacáronos. Os romanos agora estaban decididos a controlar Gallia Cisalpina , o nome romano da área onde vivían as tribos galas do norte de Italia. 

En 222 aC, os romanos cercaron Acerrae , unha fortificación de Insubre na marxe dereita do río Adda entre Cremona e Laus Pompeia (Lodi Vecchio). Os ínsubros non puideron relevar a Acerrae porque os romanos controlaban todos os puntos estratéxicos ao seu redor. Contrataron a 30,000 mercenarios Gaesatae e, liderados por Viridomarus (ou Britomartus), asediaron Clastidium , un importante e estratéxico pobo dos Marici, un pobo da Liguria que era aliado romano, coa esperanza de que isto obrigara os romanos a levantar o seu cerco. 

En troques, os romanos dividen as súas forzas. O cónsul Marco Claudio Marcelo dirixiuse a Clastidium e o seu colega Gnaeus Cornelius Scipio Calvus continuou o sitio de Acerrae. Na batalla de Clastidium , Marco Claudio derrotou as forzas galas e matou a Viridomarus nunha soa batalla. Mentres tanto, Gnaeus Cornelius tomou Acerrae. Coa fortaleza tomada e o rei ínsubro morto, os romanos tomaron facilmente a capital dos ínsubros, á que chamaron Mediolanum (Milán). 

Os ínsubros rendéronse e víronse obrigados a converterse en aliados romanos. Os romanos fundaron colonias con guarnicións en Cremona e Placentia (Piacenza). A primeira estaba na beira norte do río Po e a segunda estaba preto da súa beira sur (no territorio de ínsubros e boios, respectivamente). Isto fíxose para asegurar o cruzamento do río e a porta de entrada á Liguria. Tamén estableceron unha gornición en Mutina (Módena), que se convertería nunha colonia no 182 AC. 

En 218 aC, os ínsubros e os boios rebeláronse en anticipación á invasión de Aníbal a Italia na Segunda Guerra Púnica (218-201 aC). Atacaron a Cremona e Placentia, obrigando aos colonos a fuxir a Mutina, que estaba cercada. O pretor Lucio Manlio Vulso partiu de Ariminum con 20,000 de infantaría e 1,600 de cabalaría. Foi emboscado dúas veces no camiño. Aliviou o sitio de Mutina, pero á súa vez foi asediado nas proximidades. O cónsul Publio Cornelio Escipión foi enviado a apoialo con novas tropas. Mentres tanto, Hannibal chegou a Italia. Derrotou a Publio Escipio na batalla de Ticinum , no territorio do Ínsubre e ao outro cónsul, Tiberio Sempronio Longus , na batalla de Trebia. preto de Placentia. 

Despois de varios outros choques, os ínsubres fixeron unha alianza con Roma en 194 a. C. mantendo certa autonomía. No 89 aC obtiveron a cidadanía latina e, no 49 a.C, a cidadanía romana. A romanización dos ínsubros foi probablemente rápida debido á presenza de colonias romanas e a Xulio César usando Mediolanum como un posto en escena para a súa conquista da Galia (58–50 aC). 
 

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1097266
* EBID: ID
* HDS: 013050
* Pleiades: 383678

 |