recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Edouard Daladier, no centro da imaxe
**Édouard Daladier**, nado en Carpentras o 18 de xuño de 1884 e finado en París o 10 de outubro de 1970, foi un político francés, deputado polo Partido radical socialista de Vaucluse, ministro e xefe do goberno francés.

Traxectoria
-----------

Convencido o primeiro ministro inglés Neville Chamberlain, logo das conferencias con Adolf Hitler en Berchtesgaden, en Godesberg e finalmente en Múnic os días 15, 22 e 29 de setembro de 1938, respectivamente, de que só a transferencia dos Sudetes de Checoslovaquia ao Terceiro Reich alemán podía evitar a guerra, aconsella a Daladier, nesa data xefe do goberno francés, que admita a anexión. Pouco despois, os Gobernos británico e francés, á súa vez, premen ao goberno checo para que da súa conformidade ás esixencias de Hitler. Unha vez conseguido polo ditador alemán o que quere e tras o seu compromiso por escrito de respectar a soberanía do resto de Checoslovaquia, Chamberlain e Daladier son recibidos ao seu regreso de Múnic por multitudes delirantes de alegría que cren que salvaron a paz mundial. Con todo, os acordos de Múnic serán un fracaso xa que a segunda guerra mundial empezará o 1 de setembro de 1939 coa invasión alemá de Polonia e entrando Francia, nela, dous días despois.

En marzo de 1940 foi substituído por Paul Reynaud á fronte do goberno francés nun intento de dar maior firmeza á dirección da guerra francesa. Cando finalizou a segunda guerra mundial, Daladier volveu ao Parlamento a liderar o Partido Radical Socialista. En 1958 retirouse cando se opuxo á Constitución dese ano.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q213526
* WorldCat
* VIAF: 24647874
* BAV: ADV12460593
* BIBSYS: 90716190
* BNB: ID
* BNCHL: 000371351
* BNE: XX1209087
* BNF: 121964450
* BRE: 2627911
* DeutscheBio: 119022303
* Discogs: 1150101
* Dodis: P4829
* EBID: ID
* FAST: 284332
* GEC: 0021280
* GND: 119022303
* ICCU: RAVV049337
* ISNI: 0000 0001 0879 5627
* LCCN: n91035678
* Léonore: 19136
* Munzinger: 00000000380
* NKC: mzk2002106436
* NLA: 35382513
* NNDB: 000115256
* NTA: 092702295
* OL: OL586892A
* PACE: 330
* PTBNP: 34995
* SNAC: w6v73g4q
* SUDOC: 02737923X

 |
**Aleida Guevara**, nada na Habana o 24 de novembro de 1960, é unha pediatra cubana.

Traxectoria
-----------

É a maior dos catro fillos de Ernesto Che Guevara coa súa segunda muller, Aleida March. Ernesto Guevara tivo outra filla, Hilda Beatriz Guevara, nada en 1956, coa súa primeira muller, Hilda Gadea.

Aleida é doutora en medicina e especializada en pediatría. Traballa no Hospital para nenos William Soler da Habana, e é colaboradora do Centro de Estudios Che Guevara. Tamén exerceu en Angola, Ecuador e Nicaragua. 

Así mesmo, é militante do Partido Comunista de Cuba. Na súa película *Sicko*, Michael Moore entrevístaa acerca da filosofía que sostén o sistema de saúde universal en Cuba.

Guevara foi unha militante dos dereitos humanos e de reducións de débeda soberana para nacións en desenvolvemento. É autora do libro *Chávez, Venezuela y la nueva América Latina*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Aleida Guevara March na IMDb *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q438288
* WorldCat
* VIAF: 100309901
* BNE: XX5228684
* BNF: 13567693v
* CiNii: DA15293321
* FAST: 1729652
* GND: 105651163X
* IMDb: nm2066204
* ISNI: 0000 0001 1478 6786
* LCCN: no99065939
* NKC: xx0058058
* NTA: 294559485
* SUDOC: 052600882

 |
**Aleixandre Lago Barcala**, nado na Coruña o 9 de setembro de 1992, é un escritor galego.

Traxectoria
-----------

Viviu en Sésamo ata 2010. Marchou a Barcelona onde fixo o Grao de Filosofía (2010-2014) e despois o máster (2016-17) co traballo *Mímesis y conocimiento en Aristóteles*. Fundador de *Occasus Ventus*, revista literaria do Colexio Maior Ramón Llull, e do Seminario de Estudantes de Estética da Universidade de Barcelona. Fixo estudos de Filoloxía Clásica na Universidade de Santiago de Compostela. Traballou como técnico e administrativo na compañía Teatro do Atlántico. Colaborou na revista dixital *Parafernalia*.

Obras
-----

* *Cartafol de miraxes*, 2018.

### Traducións

* *Dúas donas que bailan* de Josep Maria Benet i Jornet.

Premios
-------

* XV Premio de poesía Díaz Jácome (2014).
* XLIV Certame Literario de Vilalba (2018), por *Cartafol de miraxes*.

Notas
-----

1. ↑  Aleixandre Lago gaña o Certame Literario do Concello de Vilalba

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en Galegos

* Ficha en Alvarellos Editora

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q114358126
* BNE: XX6081500

 |
**Alejandra María Silva García-Baquero**, nada o 16 de febreiro de 1983 na Coruña, é unha empresaria, publicista e activista galega.

Traxectoria
-----------

É a filla de Ignacio Silva e Paola García-Baquero. O seu pai é un empresario e antigo vicepresidente do Real Madrid Club de Fútbol. Cando tiña 4 anos, a súa familia mudouse a Madrid e Silva estudou no colexio Mater Salvatoris. Á idade de 15 anos, marchou a Dorset, no Reino Unido e posteriormente volveu a Madrid onde estudou publicidade e mercadotecnia. Após graduarse, comezou a traballar como bolseira nunha axencia de publicidade e en 2005 nunha empresa privada na industria da aviación.

En 2007, Silva promoveu unha iniciativa sen ánimo de lucro xunto coa modelo Karolína Kurková chamada "Beautiful Life Fund", para concienciar sobre a situación dos nenos refuxiados, sen fogar e vítimas da guerra arredor do mundo.

En 2010 participou na fundación do Real Madrid creando ligas de fútbol como medio de integración de nenos desfavorecidos e promocionando o deporte e os seus valores nas comunidades africanas.

A través do seu interese nas organizacións sen ánimo de lucro, Silva coñeceu o actor estadounidense Richard Gere. A súa relación gañou notoriedade na prensa escrita en xuño de 2015. En 2016, Alejandra Silva apoiou a fundación Rais para as persoas sen fogar.

Notas
-----

1. ↑  Hernández Castellano, Nuria (10 de decembro de 2015). "Rica, discreta y comedida: así es la novia española de Richard Gere". *Vanity Fair*. Arquivado dende o orixinal o 30 de setembro de 2018. Consultado o 14 de xaneiro de 2018.
2. ↑  "Fundación Real Madrid". 2010.
3. ↑  "Richard Gere posa, por fin, junto a su novia española, Alejandra Silva". *Elmundo.es*. 24 de novembro de 2015. Consultado o 14 de xaneiro de 2018.
4. ↑  Hola.com (ed.). "Alejandra Silva and Richard Gere, united by their solidarity facet". Consultado o 14 de xaneiro de 2018.
5. ↑  "Alejandra Silva se sincera: "Richard (Gere) y yo lo compartimos todo"". Consultado o 14 de xaneiro de 2018.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Alejandra Silva Modificar a ligazón no Wikidata*** |
**Alejandro Dopico Saleta**, nado en Corme (Ponteceso) en 1907 e finado na Coruña o 9 de outubro de 1937, foi un mariñeiro e sindicalista galego.

Traxectoria
-----------

Monumento aos mártires do Portiño, co nome de Alejandro Dopico Saleta.
Mariñeiro. Membro das Juventudes Libertarias. Foi secretario de El Despertar Marítimo, Sindicato de Industrias Pesqueiras da CNT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 agochouse. Foi un dos participantes da fuxida do Portiño. O 3 de marzo de 1937, cando intentaba escapar por mar a Francia foi arrestado no Portiño. Xulgado en consello de guerra na Coruña o 5 de xuño, foi condenado a morte. Foi pasado polas armas o 9 de outubro de 1937 con José García Vázquez, Salvador Domingo Lliso, Ramón Díaz Valeiro, Ramón González Canosa, Manuel Bergantiños Pose, Antonio Vidal González, Antonio Lorenzo García, Francisco Díaz Moreno, Luis Lafuente Naveira, Manuel Baldomir Vázquez, Ramiro Fontenla Andújar, Manuel Tellado Villar, José Rodríguez Serantes e Federico Rivadulla Gómez.

Notas
-----

1. ↑  "Se ahogan en San Pedro varios marxistas", *Hoja Oficial del Lunes*, 8-3-1937, p. 6.
2. ↑  *El Ideal Gallego*, 9-3-1937, p. 4.
3. ↑  *El Correo Gallego*, 9-3-1937, p. 2.
4. ↑  *El Ideal Gallego*, 6-6-1937, p. 2.
5. ↑  *El Ideal Gallego*, 10-10-1937, p. 2.
6. ↑  *El Compostelano*, 11-10-1937, p. 4.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *A fuxida do Portiño. Historia, memoria e vítimas*. Vigo: A Nosa Terra. 2009. ISBN 978-84-8341-306-7.

### Ligazóns externas

* 

* Alejandro Dopico Saleta na páxina web *Nomes e Voces*.
En telecomunicación, **5G** úsase para referirse á quinta xeración de tecnoloxías de telefonía móbil. Sucede ás tecnoloxías 2G, 3G, e 4G.

Hoxe por hoxe está dispoñible a súa primeira versión normalizada (Release 15 - Stand Alone) mentres as empresas de telecomunicación seguen a investigar novas tecnoloxías para mellorar as versións. As primeiras redes comerciais foron lanzadas no 2109, estendéndose o seu uso dende 2020.​​​ A compañía sueca Ericsson foi a primeira en lanzar o 5G.

A velocidade que permite en móbiles a tecnoloxía 5G é ata 1,2 Bit/s, permitindo conectar un millón de aparellos por cada km2.

Notas
-----

1. ↑  Muñoz, Ramón (2019-03-03). "El 5G toca a la puerta dispuesto a cambiar nuestras rutinas para siempre". *El País* (en castelán). ISSN 1134-6582. Consultado o 2020-10-28.
2. ↑  Ciencia, Noticias de la. "Banda ancha móvil ultrarrápida 5G con frecuencias de ondas milimétricas". *Noticias de la Ciencia y la Tecnología (Amazings® / NCYT®)* (en castelán). Consultado o 2020-10-28.
3. ↑  "The perfect storm: 5G, IoT and AI". *Telenor Group* (en inglés). 2019-02-26. Arquivado dende o orixinal o 31 de outubro de 2020. Consultado o 2020-10-28.

Ver tamén
---------

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1363408
* MAG: 25730044f

 |
**Vicente Vales Lorenzo**, nado en Vigo en 1897, foi un mariñeiro e militante anarcosindicalista galego.

Traxectoria
-----------

Dende 1930 tivo grande actividade no ambiente mariñeiro. En novembro de 1930 foi elixido delegado da sección pesqueira de Vigo, e secretario xeral da sección da frota pesqueira en decembro do mesmo ano.

Detención dun dos autores do atentado a Paz Andrade.
Foi directivo do Sindicato de Industria Pesqueira de Bouzas-Vigo, ao que representou durante a folga de buques por parellas acontecida no segundo semestre de 1932 contra a sociedade patronal La Marítima. En novembro asinou un primeiro acordo, que non foi aprobado polos afiliados. Foi acusado de participar no tiroteo do 22 de novembro no que resultou ferido Valentín Paz-Andrade, avogado da patronal. Logo de permanecer detido até abril de 1933, foi absolto no xuízo, sendo defendido por Agustín Ribas e Isidoro Millán Mariño.

Colaborou no periódico pesqueiro *Mar y Tierra* (1932-33), e no número 7 de *Solidaridad Obrera*, voceiro da Confederación Rexional Galaica, co artigo "Crónica de Vigo. ¿Que significa la ley?" (1931).

Despois da sublevación do 18 de xullo de 1936 emigrou a Venezuela.

Notas
-----

1. ↑  "Atentado contra Paz-Andrade" *Faro de Vigo* *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pereira, D. e Fernández, E.: *O anarquismo na Galiza. Apuntes para unha enciclopedia*, Ed. Positivas, 2003. P. 261.
* Briallos, Antón (2003). "Vigo 1936. La contribución libertaria a la resistencia contra el alzamiento militar de 1936 en Vigo" Ateneu Libertário Ricardo Mella *(en castelán)*.
**Vicente-Santiago Soto Martínez**, nado en Pontevedra cara a 1911, foi un mestre e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou maxisterio na Escola Normal de Pontevedra. Foi socio fundador da Casa del Maestro de Pontevedra. Fixo o cursiño de selección profesional para o ingreso no maxisterio de 1936. De ideoloxía socialista. Cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou na defensa do goberno civil pontevedrés e na requisa de armas. Foi detido e xulgado en consello de guerra en Pontevedra por rebelión militar o 4 de febreiro de 1937 con Timoteo Blanco Abal, José Campos Villar, Adolfo Caeiro García e José Elías Silva Caneda. Un informe da Garda Civil considerábao "De dudosa conducta y antecedentes, simpatizante del frente popular, propagandista de izquierdas". Condenado a cadea perpetua, pasou pola Illa de San Simón e despois foi trasladado ao penal de San Cristóbal de Pamplona a onde chegou o 11 de outubro. Conmutada a súa pena a catro anos o 26 de xuño de 1940, saíu con prisión atenuada o 20 de agosto.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 22-3-1934, p. 11.
2. ↑  *El Noticiero Gallego*, 18-5-1936, p. 5.
3. ↑  *El Diario de Pontevedra*, 4-2-1937, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Vicente Soto Martínez na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha en Los presos del penal de Ezcaba

* Pontevedreses no forte de san Cristóbal
2'-*O*-metil-adenosina, unha adenosina modificada.
A **2'-*O*-metilación** é unha modificación de nucleósidos común que se dá no ARN, na cal se engade un grupo metilo ao grupo hidroxilo en posición 2' do azucre ribosa dun nucleósido. Os nucleósidos 2'-*O*-metilatdos encóntranse principalmente no ARN ribosómico e no ARN nuclear pequeno e aparecen nas rexións funcionalmente esenciais do ribosoma e o espliceosoma. Ademais, a 2'-*O*-metilación da adenosina no ARN impide que o encima adenosina desaminase a modifique converténdoa en inosina.

Recentemente publicouse un novo método para mapar as 2'-*O*-metilacións de ribosa por secuenciación de alto rendemento. O método é cuantitativo e pode mapar todas as modificacións nun só experimento.

Notas
-----

1. ↑  Kiss T (2001). "Small nucleolar RNA-guided post-transcriptional modification of cellular RNAs". *EMBO J.* **20** (14): 3617–3622. PMC 125535. PMID 11447102. doi:10.1093/emboj/20.14.3617.
2. ↑  Beal PA, Maydanovych O, Pokharel S (2007). "The chemistry and biology of RNA editing by adenosine deaminases". *Nucleic Acids Symposium Series* **51** (1): 83–84. PMID 18029597. doi:10.1093/nass/nrm042.
3. ↑  Birkedal U et. al. (2015). "Profiling of Ribose Methylations in RNA by High-Throughput Sequencing". *Angew. Chem. Int. Ed.* **54** (2): 451–455. PMID 25417815. doi:10.1002/anie.201408362.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* ARN nucleolar pequeno

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4596727
* MAG: 2778481219

 |
**Vicente Sola Regido**, nado en Castrelo do Val e finado en Verín o 11 de agosto de 1918, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Emigrante retornado, ao seu regreso foi presidente do Partido Conservador de Verín, era o representante no distrito de Luis Espada Guntín. Foi secretario do concello de Verín (1892). Foi nomeado alcalde de Verín en 1899. Volveu ser alcalde en 1914. Foi asasinado no balneario de Caldeliñas o 11 de agosto de 1918. Do asasinato foron acusados Francisco Núñez Estévez (quen alegou que o fixera por vinganza pois Vicente Sola obrigárao a ir ao servizo militar indebidamente, perseguiuno con cotas excesivas de consumos e vexouno publicamente) e Miguel Salgado, que foron xulgados do 5 ao 7 de abril de 1922, nun sonoro proceso en Verín.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**?** |  **Alcalde de Verín** 1899 - 1909 | Sucesor:**?** |
| Predecesor:**Mariano Diéguez Amoeiro** |  **Alcalde de Verín** 1914 - 1917 | Sucesor:**Antonio Rodríguez Ogando** |

Vida persoal
------------

Casou con María Armas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Olmet, Luis Antón del (1918). Antonio Marzo, ed. *Galicia, llora* (PDF). Madrid. Consultado o 21 de agosto de 2013.
**Adriano Emperado** é o principal de cinco artistas marciais que participaron na elaboración do kajukenbo, un sistema de auto-defensa.

Emperado tivo unha infancia dura en Honolulú. O seu adestramento inicial en artes marciais baseouse na esgrima, que máis tarde influíu nos aspectos do seu kajukenbo. Logo, Emperado interesouse polo kempo e acadou o cinto negro do quinto grao baixo dirección de William K. S. Chow.

No ano 1947, cinco artistas marciais, baixo a denominación "Sociedade de Cinto Negro" (Black Belt Society), reuníronse para elabora-lo sistema supremo de autodefensa. Eles foron: Peter E. Choo (tangsudo - kárate coreano), Frank Ordonez (jiu-jitsu), Joseph Holck (iudo), Adriano Emperado (kempo e esgrima), e Clarence Chang (wushu de Shaolin - "o boxeo chinés"). Ó cabo de dous anos, os cinco mestres marciais crearon un sistema que era moi eficaz en combates na rúa. Este sistema recibiu a súa denominación ("kajukenbo") a partir das primeiras letras dos catro estilos cos que se conformara.

A primeira escola do kajukenbo foi aberta en Asentamento de Palama, e dirixida por Emperado e o seu irmán, Joe. Para ser invencible nas rúas, os estudantes tiñan adestramento realista, brutal, e combatían co contacto pleno. As lesións eran diarias, e o número de estudantes na escola pronto diminuíu a uns cantos leais homes. A escola de Emperado formou a varios instrutores que tiveron éxitos e influíron na comunidade internacional de artes marciais: Sid Asuncion, Tony Ramos, Charles Gaylord, Aleju Reis, Joe Halbuna, Al Dacascos etc.

No ano 1959, Emperado comezou a incorporar wushu no sistema do kajukenbo, movendo a énfase dende o duro estilo do karate a unha combinación de técnicas duras e suaves.

O kajukenbo moderno utiliza a súa herdanza, pero coida da súa reputación como arte que estivo preparada para calquera combate na rúa.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q375715
* Europeana: ID

 |
**Adrien Basin**, nado entre 1457 e 1476 e finado despois de 1498, foi un compositor, diplomático e cantante francoflamengo do Renacemento pertencente á escola de Borgoña. Xunto con Antoine Busnois e Hayne van Ghizeghem, é coñecido como cantante de cámara de Carlos o Temerario, duque de Borgoña.

Traxectoria
-----------

Pouco se coñece sobre os primeiros anos da súa vida, e aparece por primeira vez nos rexistros como cantante de Isabel de Borbón, que era a muller de Carlos o Temerario. A partir de aí, semella que chegou a formar parte da capela persoal do duque Carlos.

Ao contrario de moitos dos músicos da corte borgoñoa, que viaxaron xunto co duque nas súas campañas militares, Basin parece que permaneceu en Bruxas a maior parte do tempo. Tras a morte de Carlos na Batalla de Nancy en 1477, Basin foi nomeado diplomático, segundo unha fonte de 1480. A referencia máis recente da súa vida data de 1498, cando se documenta que se converteu en herdeiro do seu irmán Pierre.

Obra
----

Todas as obras de Basin que chegaron a nós soncancións de música profana. Unha destas cancións chegou a ser moi popular, *Nos amys vous vous abusés,* que foi usada máis tarde por varios compositores como fonte para as súas misas, e da que se atoparon moitas copias en coleccións de países tan arredados como Polonia e Portugal. 
Antes da chegada de música impresa a principios do século XVI, esta distribución era rara e complexa, o que dá conta da popularidade da peza. Esta canción está incluída no cancioneiro Mellon e é a única que se lle atribúe con certeza a Adrien: as restantes atribuíronselle a el, aínda que tamén puideran ter sido escritas polo seu irmán.

As datas destas composicións non se coñecen, pero é probable que fosen escritas durante o período en que Basin era cantante na corte de Carlos.

### Obras atribuídas

* *Nos amys vous vous abusés.* Rondó a tres voces.
* *Ma dame faytes moy savoir.*
* *Vien'avante morte.*

Notas
-----

1. ↑  *A chronology of music from prehistory to the present day Arquivado 12 de xaneiro de 2017 en Wayback Machine.*. En *Music-timeline.net*.
2. ↑  "Adrien Basin". En *The new Grove Dictionary of Music and Musicians*. Ver Bibliografía.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* David Fallows. "Adrien Basin". En *The New Grove Dictionary of Music and Musicians.* Ed. Stanley Sadie. Macmillan Publishers Ltd. Londres, 1980. [ISBN 1-56159-174-2]
* Fenlon, Iain. *Studies in Medieval and Early Modern Music. Early Music History 7*. Cambridge University Press. Cambridge, 1987. [ISBN 978-0-521-74654-0]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1988163
* WorldCat
* VIAF: 2736098
* BNF: 148130392
* Europeana: ID

 |
O **Stichting Betaald Voetbal Vitesse**, tamén chamado **Vitesse Arnhem** ou simplemente **Vitesse**, é un club de fútbol dos Países Baixos, da cidade de Arnhem. Xoga na Eredivisie holandesa e fundouse o 14 de maio de 1892.

Historia
--------

O club fundouse en 1892. En 1984 separouse a parte de afeccionados para profesionalizar aínda máis o club.

A finais do século XIX e a principios do século XX, o equipo loitaba polo antigo campionato nacional, pero nunca chegou a gañalo. En 1927 chegou por vez primeira á final da Copa dos Países Baixos, pero perdeu diante do VUC Den Haag. Despois da fundación da Eredivisie en 1956, o equipo non participou na máxima categoría ata 1971. A partir dese intre o equipo mantívose durante 3 tempadas na máxima categoría, e non foi ata 1989 cando volveu á primeira división. En maio de 1990 xogou a súa segunda final de copa, contra o PSV, pero queda de novo subcampión. Ata 2002 o equipo rematou sempre a tempada entre os 6 primeiros na liga, clasificándose para a Copa UEFA en 6 ocasións. En 1993, o Vitesse foi eliminado polo Real Madrid nos oitavos de final da UEFA (0-1, 1-0). Neses anos, varios xogadores do Vitesse foron convocados coa súa selección nacional.

A nivel nacional,o Vitesse ostenta a maior derrota da historia da Eredivisie: o 12 de maio de 1972 os afeccionados do Ajax puideron desfrutar dun contundente 12-1.

O 15 de agosto do 2010 fíxose pública a compra do equipo polo xeorxiano Merab Zjordania, o cal chegou a ser adestrador da selección de Xeorxia.

Uniforme
--------

* **Uniforme titular**: Camisola negra-amarela a raias, pantalón branco e medias brancas.
* **Uniforme alternativo**: Camisola gris, pantalón negro e medias negras.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

Páxina oficial do Club *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q219233
* WorldCat
* VIAF: 505150382235713500001

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Aviso médicoAviso médico | **Advertencia: A Wikipedia non dá consellos médicos.***Se cre que pode requirir tratamento, por favor, consúltello ao médico.* |

A **anestesia xeral** é un coma inducido e a perda dos reflexos protectores resultantes, debido á administración dun ou máis axentes anestésicos xerais. Pódense administrar unha variedade de medicamentos, co obxectivo xeral de garantir o sono, a amnesia, a analxesia, a relaxación do músculo esquelético e a perda de control dos reflexos do sistema nervioso autónomo. A combinación óptima destes axentes para calquera paciente e procedemento dados adoita ser seleccionada por un anestesiólogo ou outro provedor, como un asistente de anestesiólogo ou unha enfermeira anestesista, en consulta co paciente e co médico ou dentista (nese caso acostuma ser anestesia local, non xeral) que realiza o procedemento cirúrxico.

A especialidade médica que trata dos aspectos farmacolóxicos, fisiolóxicos e clínicos da técnica anestésica e doutras áreas como reanimación e terapia da dor chámase anestesioloxía.

Mecanismo bioquímico de acción
------------------------------

O mecanismo bioquímico de acción dos anestésicos xerais aínda non se entende moi ben. Para inducir a inconsciencia, os anestésicos teñen multitude de sitios de acción e afectan o sistema nervioso central en múltiples niveis. As áreas comúns do sistema nervioso central cuxas funcións se ven alteradas ou alteradas durante a anestesia xeral inclúen a cortiza cerebral, o tálamo, o sistema activador reticular e a medula espiñal.

Riscos
------

Os factores de risco son condicións que poden aumentar o risco de complicacións durante a intervención:

* Condicións médicas, como diabetes, problemas cardíacos, etc.
* Tabaquismo
* Consumo de alcohol ou alcoholismo.
* Alerxias alimentarias ou alerxias medicamentosas.
* Inxestión de alimentos nas poucas horas previas á intervención.

Fins
----

A anestesia xeral ten como obxectivo acadar unha serie de propósitos:

* Analxesia: perda de resposta á dor.
* Amnesia: perda da memoria.
* Inmobilidade: perda de mobilidade.
* Perda de coñecemento: a perda de conciencia.
* Relaxación do músculo esquelético.

Notas
-----

1. ↑  "bUSCatermos; anestesioloxía". *aplicacions.usc.es*. Consultado o 2023-05-01.
2. ↑  Anesthesiology Augus 2007 - Volume 107 - Issue 2 - pp 195-198 10.1097/01.anes.0000271869.27956.d1
David Attenborough na presentación de ARKive en 2003.
**ARKive** é unha colección de películas, fotografías e ficheiros de son, acompañadas de textos, sobre especies biolóxicas. O proxecto comezou en 2003, localizando e reunindo películas, fotografías e gravacións de son das especies do mundo nun arquivo dixital centralizado.

A súa prioridade foi a realización de perfís audiovisuais para as preto de 17 000 especies que figuran na *Lista vermella* da Unión Internacional para a Conservación da Natureza.

> 
> 
> Un vasto tesouro de imaxes de vida salvaxe acumulouse de xeito constante ao longo do século pasado, aínda que ninguén coñeceu a súa extensión total ou, de feito, as súas lagoas, e ninguén tivo unha forma integral de acceder a ela. ARKive poñerá este dereito, e será unha ferramenta inestimábel para todos os preocupados polo benestar do mundo natural.
> Sir David Attenborough.
>

Notas
-----

1. 1 2  "Arkive sets sail on the web", en *The Guardian*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Encyclopedia of Life
* Animal Diversity Web


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
A **Anfictionía** (do grego αμφικτιονία, á súa vez derivado de αμφί (*ambos*) + κτίζω (*construír*), polo que etimoloxicamente significa *fundación conxunta*) era unha liga relixiosa que agrupaba doce vilas (non cidades), case todos da Grecia central. Tiña as súas reunións no santuario de Deméter en Antela, preto das Termópilas. Como o oráculo de Delfos tiña xa un renome maior que o de Deméter, trasladaron alí a sede desta confederación, sen por iso abandonar o outro santuario. Reuníanse dúas veces ao ano, alternando Delfos con Antela. Cando se fundou tiña un carácter puramente relixioso, pero aos poucos foi cambiando para terminar sendo verdadeiramente política, con grandes influencias en decisións desta índole.

Tiña un Consello composto polos *hieromnémones*, homes designados por cada comunidade. As doce vilas designaban aos vinte e catro membros deste consello (dous delfios, dous tesalios, dous focios, dous dorios -un de Esparta e outro de Dórida-, dous xonios, dous beocios, dous locrios, dous aqueos de Ftiótida, dous magnesios, dous enianos e mais dous malienos).

Era moi importante o feito de conservar a hexemonía na administración do templo de Apolo en Delfos e por iso a liga loitou en tres das guerras sagradas que tiveron lugar e que en certo modo foron desencadeadas polos membros da Anfictionía. Durante a cuarta guerra (do -339 ao -338) Filipo II de Macedonia aproveitou a súa posición na Liga e acabou dominando as cuestións políticas e militares nas vilas gregas.

A Liga loitou en tres Guerras Sagradas desencadeadas por ela para dominar o templo de Apolo en Delfos: a primeira (-595 - -585) foi contra a cidade de Crisa, na Focea. Durante a terceira e a cuarta Guerras Sagradas (-355 - -346 e -339 - -338), o rei Filipo II de Macedonia usou a súa posición na Liga para dominar os asuntos de Grecia.

Bibliografía
------------

* *Atlas histórico de la Grecia clásica*. Pierre Cabanes. Editorial Acento, Madrid 2002. ISBN 84-483-0719-4.
* Lefèvre, F. *L'amphictionie Pyléo-Delphique: histoire et institutions*, BEFAR 298, París 1998.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q182875
* BRE: 1819453
* EBID: ID
* Treccani: anfizionia

 |
**Virxilio Fernández Cañedo**, nado en Ourense en 1925 e finado na mesma cidade o 8 de setembro de 2011, foi un pintor galego.

Traxectoria
-----------

Estudou na Escola de Artes e Oficios de Ourense. Integrouse no grupo "Sete artistas galegos" (Os Artistiñas), con Xaime Quessada, Xosé Luís de Dios, Manuel Buciños, Arturo Baltar, Acisclo Manzano e Xavier Pousa Carrera. Expuxo por primeira vez en 1954 no Liceo ourensán. En 1957 ingresou na École Nationale Supérieure des Beaux Arts de París, para completar a súa formación. En 1972 expuxo por primeira vez en Milán e a partir de 1975 deuse a coñecer en Alemaña. En 1991 realizou unha exposición antolóxica no Centro Cultural Caixavigo que o consagrou definitivamente en Galicia.

Obra
----

Virxilio é un debuxante minucioso e un paisaxista conciso. Tamén é autor de retablos, pintura a modo de baixorrelevo, que transmite un enorme lirismo.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pablos, Francisco: Plástica galega. Vigo, Caja de Ahorros Municipal de Vigo, 1981.

### Ligazóns externas

* Virxilio Fernández na Colección Afundación.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q28942254
* WorldCat
* VIAF: 264937650
* BNE: XX1049216
* GND: 139623833
* ISNI: 0000 0000 7822 6836
* LCCN: n2008011973

 |
***...altrimenti ci arrabbiamo!*** é unha coprodución hispano-italiana de 1974, dirixida por Marcello Fondato con Bud Spencer e Terence Hill. Está rodada en Madrid, Poggio San Romualdo e Roma.

É unha das comedias máis famosas do dúo Spencer-Hill, tanto pola obra en si como pola banda sonora. O fío condutor é un minibólido, o "dune buggy", modelo construído por Puma en Roma, que fai de motivo da discordia durante toda a historia.

Argumento
---------

Ben (Bud Spencer) e Kid (Terence Hill) son un mecánico e un camioneiro, que xa se coñecían pola súa paixón polo automobilismo. Gañan ex aequo unha frenética carreira de autocross, e pelexan polo primeiro premio (o minibólido), acordando que queda con el o que gañe unha competición de comer salchichas e cervexa (*il primo che scoppia paga il conto e perde la macchina*). A paparota é interrompida por unha banda de matóns ó servizo dun especulador mafioso, que quere demoler o parque de atraccións. A banda de matóns desfai o local, e deciden seguir comendo noutro, pero ó marchar os bandidos pídenlles o coche e eles escapan. Como represalia, quéimanlles o minibólido.

Ben e Kid solicítanlle ó Padriño un novo coche, e vanllo pedir ó seu restaurante. Alí pronuncian a frase que dá o título á película. O Padriño pregúntalles *Altrimenti?* ("e se non?"), e Kid responde *Altrimenti, ci arrabbiamo!* ("e se non, enfadámonos"). Logo da visita marchan convencidos de que convenceron ó Padriño, pero comeza unha sucesión de batallas contra matóns e mesmo contra un francotirador chegado dos Estados Unidos.

Ante a imposibilidade de debilitalos, o Padriño xoga a súa última carta: pégalle a Geremia, un vello que vive con Ben e lle axuda no seu taller. Ben atopa ó vello malferido, e decide regresar ó restaurante do Padriño, destrozándoo e aproveitando para darlle outra sesión de golpes aos secuaces do Padriño. Ó día seguinte, o xefe preséntase no taller con dous minibólidos, poñendo fin á disputa. Pero probándoos, Kid choca contra Ben mentres miraba a unha rapaza do parque de atraccións, queimándolle o coche. Deciden rifarse o que queda nunha nova competición de comedores de salchichas e cervexa.

Na película Ben e Kid interactúan cuns rapaces que están xogando á billarda, facendo unha competición entre eles.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q232261
* Allmovie: v129854
* AlloCiné: 58937
* FilmAffinity: 275349
* IMDb: tt0069697
* LUMIERE: 187701
* OFDb: 5091
* OMDB: 6916
* Rotten Tomatoes: watch-out-were-mad
* Synchronkartei: 4031
* TMDb: 6916

 |
Entrada da Casa do Mel.
A **Casa do Mel** é unha construción en Goente (As Pontes de García Rodríguez), sede da delegación da Asociación Galega de Apicultura (AGA).

Finalidade
----------

A Casa do Mel de Goente está xestionada pola delegación local da Asociación Galega de Apicultura. A finalidade da súa implantación na comarca do Eume é apoiar tecnicamente ós apicultores, contribuíndo á súa formación e axudándolles a mellorar a calidade dos seus produtos, en especial do mel. O contorno natural, nas inmediacións das Fragas do Eume, favorece a produción de produtos de calidade.

No ano 2009 a delegación local da Asociación Galega de Apicultura participou na organización da I Feira do Mel e do Queixo de Goente, xunto co concello das Pontes de García Rodríguez.

Instalacións
------------

A Casa do Mel conta cunha sala de exposicións na que se exhiben cortizos e ferramentas de uso corrente nas explotacións apícolas tradicionais en Galicia, así como paneis informativos que mostran os distintos procesos do traballo do mel. Tamén se pode ver unha colmea acristalada que permite apreciar directamente o traballo das abellas. Ademais ten un pequeno obradoiro para a transformación da cera e outro de extracción para uso dos socios da asociación. Por último, hai unha sala de conferencias na que se imparten charlas e cursos.

Notas
-----

1. ↑  Páxina da Casa do Mel no concello das Pontes de García Rodríguez

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***A Casa do Mel*** |

### Outros artigos

* Apicultura

### Ligazóns externas

* Web da Asociación Galega de Apicultura.
**52nd Street** foi unha banda británica de jazz-funk e R&B formada en Manchester a finais do ano 1980, ao redor do período no que tanto o punk/new wave e o jazz-funk sacudiron a escena de clubs. Durante os 80 o grupo non só gozou de éxito no Reino Unido, tamén nos Estados Unidos. O seu sinxelo máis exitoso foi "Tell Me (How It Feels)", publicado en 1985 por 10 Records, subsidiaria de Virgin Records no Reino Undo, e mese despois a través de MCA Records nos Estados Unidos.

A formación orixinal estaba composta por Tony Henry (guitarra), Derrick Johnson (baixo), Desmond Isaacs (teclados), Tony Thompson (batería) e Jennifer McCloud (voces). Seis mese despois chegaron e marcharon o vocalista Rose Williams e o saxofonista Eric Godden, antes de que a formación se establecese con John Dennison (teclados) substituíndo a Desmond Isaacs, e Beverley McDonald (voces) no posto de Jennifer McCloud.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4640280
* WorldCat
* VIAF: 132137351
* Discogs: 11896
* ISNI: 0000 0001 0941 4988
* LCCN: no98015196
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 196558

 |
**Apollon**|  |
| Nome completo | Apollon |
| Bandeira | Suíza Suíza |
| Baseada en |  |
| Tempadas en activo | 1977 |
| Número de pilotos | Suíza Loris Kessel |
| Debut | Gran Premio de Italia de 1977 |
| Carreiras | 1 (non saíu)  |
| Campionatos de Construtores | 0 |
| Campionatos de Pilotos | 0 |
| Vitorias | 0 |
| Pole positions | 0 |
| Voltas Rápidas | 0 |
| Puntos totais | 0 |
| Derradeiro GP | Gran Premio de Italia de 1977 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

**Apollon** foi un construtor suízo de Fórmula 1. O equipo participou nun Gran premio do Mundial de Fórmula Un, pero non puido clasificarse. O equipo estaba formado polo piloto de carreiras Loris Kessel.

Fórmula Un
----------

Logo de que Loris Kessel deixara o equipo RAM de John Macdonald, achegouse a Frank Williams para un volante no seu equipo. Williams non tiña ningún lugar para Kessel, pero podía venderlle un coche vello. Kessel estivo de acordo e asociouse ó The Swiss Jolly Club de Suíza, que tivo éxito en competicións de automóbiles de turismo e rally. Kessel tamén contratou a exdeseñador de Ferrari Giacomo Caliri. No seu estudo FLY o FW03 foi moi renovado. O resultado foi un coche cun nariz sorprendentemente longo e radiadores colocados directamente en fronte da suspensión da roda dianteira. Pintado en frescos cores amarelo e branco o antigo FW03 era un coche con bo aspecto. O coche pasou a chamarse Fly Apollon, o nome do patrocinador do proxecto, un farmacéutico. Con todo, pasou un longo tempo antes de que o Apollon aparecera nas pistas. O Jolly club tratou de competir en Bélxica, Francia, Austria e Holanda. Con todo, en Bélxica e en Francia, Kessel tivo problemas de transporte. Finalmente o Apollon apareceu en Monza. Como non había suficientes Boxes dispoñibles, os suízos tiveron que conformarse cun lugar ao aire libre, unha escena chapuceira. O coche de Kessel era demasiado lento e cando se retirou da pista na última sesión de clasificación, a aventura rematou.

Resultados completos na Fórmula Un
----------------------------------

(Chave)

| Ano | Chasis | Motor | Pneu. | Piloto | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | Puntos | Pos. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1977 | Apollon Fly | Cosworth V8 | **G**
 |  | ARX | BRA | RSA | USW | ESP | MON | BEL | SWE | FRA | RU | ALE | AUT | NED | ITA | USA | CAN | XPN | **—** | **0** |
| Suíza Loris Kessel |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | NSC |  |  |  |

Notas
-----

1. ↑  "Apollon's results at formula1.com". *Formula One Results*. Consultado o 30 November 2011.
2. ↑  "Apollon's summary statistics at ChicaneF1.com". *Formula One Results*. Consultado o 30 November 2011.

Ligazóns externas
-----------------

* Apollon F1 biography
* Apollon F1 biography at histomobile.com
A **apoloxética** en teoloxía e literatura consiste na defensa sistemática dunha posición ou punto de vista. A palabra apoloxética vén do grego *apoloxía* (απολογία), que denota a posición de defensa militar contra un ataque.

O primeiro en usar o termo con dúas connotacións é John Henry Newman que titula a súa autobiografía espiritualista *Apologia Pro Vita Sua*, en 1864. Pero as primeiras referencias poden atoparse na *Apoloxía de Sócrates* (na que Platón realiza a defensa de Sócrates durante o seu proceso), pero tamén algunhas das obras dos apoloxistas do inicio do cristianismo como as dúas apoloxías do mártir Xustino, dirixida ó emperador Marco Aurelio. Arngrímur Jónsson foi un estudoso islandés que no libro *Brevis commentarius de Islandia* criticaba o traballo que moitos autores escribiron sobre a xente e o país de Islandia.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *apoloxético*.
2. ↑  *Diccionario de Filosofía*. Biblioteca de Consulta Larousse (en castelán) (1a ed.). Barcelona: SPES Editorial (edición especial para RBA Editoriales). 2003. p. 11. ISBN 84-8332-398-2.
3. ↑  "Arngrímur Jónsson". *Encyclopaedia Britannica* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 03 de abril de 2016. Consultado o 17 de xullo de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q191776
* BNCF: 29866
* BRE: 1824630
* GND: 4002449-0
* JSTOR: apologetics
* MAG: 534663127
* NKC: ph1093084
* Orthodox Encyclopedia: 75696
* PSH: 7809

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre relixión é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Xosé I
**Afrancesado** é o nome co cal se coñece en España e Portugal aos partidarios da Revolución Francesa, do liberalismo e das ideas da Ilustración que apoiaron a ocupación francesa da Península Ibérica durante o Primeiro Imperio Francés.

Historia e características
--------------------------

En España o termo xa aparecera durante o reinado de Carlos III aínda que tiña un carácter neutro e só designaba os que seguían as modas francesas e só adquiriu un significado pexorativo durante o reinado de Xosé I, irmán de Napoleón e que pretendeu reformar as estruturas do estado. Cando caeu o réxime bonapartista en España gran parte dos afrancesados marcharon ao exilio a Francia, entre 4 000 e 12 000. Durante a amnistía de 1820 moitos volveron pero coa fin do trienio liberal volverán cruzar a fronteira.

### Galicia

En Galicia houbo 600 acusados de colaborar co goberno de Xosé I, foi a cidade de Santiago de Compostela onde maior fora a influencia dos partidarios de Bonaparte co apoio dunha parte pequena dos profesores da Universidade, existindo xa desde comezos de século un club liberal dirixido por Pedro Bazán de Mendoza e Manuel Acuña, aínda que este último se oporá aos franceses. Pola contra Bazán de Mendoza foi o principal valedor dos franceses en Galicia, despois da chegada dos franceses á cidade en xaneiro de 1809 foi director da Universidade, xefe de policía e superintendente do exército. Na cidade da Coruña os afrancesados eran comerciantes de orixe francesa, destacando os irmáns Barrié e membros da burocracia local. En Ferrol os máximos dirixente foran Manuel de la Piedra e o xeneral Pedro Obregón, que contaba co apoio dalgúns militares. En Vigo os afrancesados máis importantes tamén eran comerciantes de orixe francesa.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Xosé Ramón Barreiro Fernández, *Aproximación histórica ó tema dos afrancesados en Galicia* nas *III Xornadas de Historia de Galicia*, Ourense, 1986

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q383670
* EBID: ID
* GEA: 259

 |
**Anderson Luis de Carvalho**, coñecido coma **Nenê**, nado en Jundiaí (São Paulo) o 19 de xullo de 1981, é un futbolista brasileiro. Xoga de centrocampista e o seu actual equipo é o Al-Gharafa Sports Club.

Traxectoria
-----------

Comezou a súa carreira futbolística no Juiandaí brasileiro, pasando apartir do ano 2002 por Palmeiras e Santos. Deu o salto a Europa no ano 2003 fichando polo RCD Mallorca, e tras unha experiencia non de todo boa nas illas ficha polo Deportivo Alavés de Dimitri Peterman onde sería a estrela, marcando 12 goles e certificando o ascenso do equipo de Vitoria a Primeira División.

A tempada 2005–06 o Alavés non conseguiría manterse en Primeira pero a nivel persoal foi moi bo ano para o xogador brasileiro, xogando tódolos partidos como titular e marcando 9 goles. Tralo descenso do seu equipo, Nené fichou polo Celta de Vigo polo prezo de 4,5 millóns de euros e ao canteirán Toni Moral, un grande esforzo económico para o club celeste.

No seu único ano en Vigo volveu a xogar tódolos partidos como titular tanto en Liga como na Copa da UEFA, indo as súas actuacións de menos a máis ao longo do ano, tendo un papel moi importante ao final da tempada aínda que non conseguiría salvar ao equipo do descenso a Segunda División.

Co segundo descenso consecutivo Nené volve cambiar de aires e tras negociar con clubs como Getafe CF ou Olympiakos ficharía polo AS Monaco FC polo prezo de 7 millóns de euros

Na tempada 2008–09 foi cedido ao RCD Espanyol volvendo ao ano seguinte a Mónaco nun gran nivel de forma, o cal lle valeu ao final de ano para fichar polo Paris Saint-Germain FC, club no que aínda milita.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de Nené *(en portugués)*
* Datos do xogador en bdfutbol.com *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q316836
* As: 12771
* BDFutbol: 141
* FootballDatabase: 1855
* L'Équipe: 19432
* SoccerBase: 32602
* Soccerway: 3838
* Thefinalball: 920
* Transfermarkt: 29091
* Worldfootball: nene\_2

 |
A **apófise mastoide** é un relevo óseo pertencente ó temporal. Atópase por detrás do conduto auditivo externo e da apófise estiloide. Este relevo é importante debido ás insercións musculares que acolle:

* Músculo esternocleidomastoideo
* Pars posterior do músculo digástrico
* Músculo trapecio, aínda que algúns autores non consideran importante esta inserción.

A mastoide é tamén empregada na exploración da vía auditiva. Cando un individuo non oe pode ser debido á alteracións da cadea de ósos do oído medio ou a alteracións do sistema nervioso central (órgano de Corti, VIII par cranial, oliva protuberancial etc.). Cun diapasón golpéase na mastoide explorando a transmisión ósea. Se escoita, a anomalía atópase na cadea do oído medio.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q845740
* EBID: ID
* JSTOR: mastoid-process
* MAG: 2776991796

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 52872
* MeSH: D008416
* NCIt: C12503
* TA: A02.1.06.004
* Uberon: 0011220
* UMLS: C0446908

 |
| *Apófise estiloide do radio* |
| --- |
|  |
| Apófise estiloide sinalada |
|
|
| Latín | *processus styloideus radii* |
|
| Gray's | *pág.220* |
|
|
|
|
|
|
|
|

A **apófise estiloide** é unha apófise da epífise distal do óso radio. Ten forma cónica e segue un traxecto oblicuo descendente, máis reforzada na base, que é o punto de unión ao resto do óso.

Na súa base insírese o músculo braquiorradial e no seu vértice, o ligamento lateral externo do pulso. Na superficie lateral hai marcas de paso dos tendóns do músculo abdutor longo do polgar e do músculo extensor curto do polgar.

A rotura desta apófise denomínase fractura de Chauffeur. Adoita producirse pola compresión do escafoide contra o radio.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Gray. Anatomy of the human body* *(en inglés)*. Edición de 1918 de dominio público.

### Notas

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q719219
* MAG: 2777333045

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 23524
* TA: A02.4.05.015

 |
**Apéndice birrámeo** dun crustáceo.  
**1**-**5**: enditos; **6**: endopodio;  
 **7**: exopodio; **8**: epipodio;  
 **9**: protopodio.
Nos artrópodos, os **apéndices birrámeos** son aqueles apéndices provistos de dos eixes; é dicir, que están divididos en dúas ramas. Son característicos dos artrópodos acuáticos (trilobites e crustáceos).

A estrutura básica ideal dos apéndices dos artrópodos consta dunha parte basal ou *proximal*, que serve como punto de unión co cuerpo, e unha parte *distal* que, en principio, ten función locomotora.

Dependendo da morfología de dita parte distal, distínguense dous tipos morfolóxicos de apéndices, os unirrámeo, cun só eixe (típicos dos artrópodos terrestres, como os arácnidos, os miriápodos e os insectos), e os birrámeos, con dous eixes.

Estrutura dos apéndices birrámeos
---------------------------------

Os apéndices birrámeos posúen, como quedou dito, dous eixes. A zona proximal chámase protopodio ou simpodio, e é na que se articulan as dúas ramas, unha principal interna (endopodio) e outra secundaria externa (exopodio). O protopodio pode ter tamén exitos e enditos, ademais de epipodios con función respiratoria. Os apéndices birrámeos son típicos dos artrópodos acuáticos (trilobites e crustáceos).

Non hai acordo sobre que tipo de apéndice apareceu primeiro no curso da evolución. Propoxéronse as tres hipóteses posíbeis, é dicir, que o modelo primitivo era unirrámeo, que o modelo primitivo era birrámeo, e que os apéndices unirrámeos e birrámeos se orixinaron de modo independente.

Notas
-----

1. ↑  **birrámeo -a** *adx* Que ten os apéndices divididos en dúas ramas. No *Dicionario de galego*. Ir Indo Edicións, Vigo, 2004, ISBN 84-7680-504-7.
2. ↑  Armengol, J. *et al*. 1986. *Artròpodes (I). Història Natural dels Països Catalans, 9*. Enciclopèdia Catalana, S. A. Barcelona, 437 pp. ISBN 84-85194-84-5

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Armengol, J. *et al*. (1986): *Artròpodes (I). Història Natural dels Països Catalans, 9*. Barcelona: Enciclopèdia Catalana, S. A. ISBN 84-85194-84-5.
* Garrido, Carlos (1977): *Dicionário terminológico quadrilíngue de zoologia dos invertebrados*. A Corunha: Associaçom Galega da Língua. ISBN 84-87305-12-1.

### Outros artigos

* Apéndice (artrópodos)
* Apéndice unirrámeo
**Anna Liberata de Souza** foi unha narradora india cuxos relatos populares foron recollidos pola autora inglesa Mary Frere no seu libro *Old Deccan Days*.

De Souza foi dama de compañía de Mary Frere, quen na súa estada na India, na década de 1860, lle pediu que lle narrase contos populares do país. Ela narroullos, e tamén a súa propia vida, que Frere incluíu nunha sección denominada *Narrator's Narrative* que precede os contos de De Souza, que Frere publicou baixo o título *Old Deccan Days; or, Hindoo Fairy Legends, Current in Southern India. Collected From Oral Tradition.*

De Souza proviña dunha familia de orixe lingayat de Maharastra que se convertera ao cristianismo. As súas historias, porén, son relatos hindús.

De Souza referiunos a Frere en inglés, mais Max Müller observou que un deles gardaba gran fidelidade a un relato coñecido en sánscrito.

Notas
-----

1. ↑  Sadhana Naithani: In Quest of Indian Folktales. Pandit Ram Gharib Chaube and William Crooke. Indiana University Press. Bloomington. (Indian Edition: 2009 Orient Blackswan). P. 41
2. ↑  Richard Mercer Dorson, *History of British Folklore*, Tomo 1. ISBN 0-415-20476-3. Primeira publicación en 1968. Edición de 1999-2001. Routledge. Londres. P. 884

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***India*** |