Acción da Barcelona Traction, Light and Power Limited, coñecida como "La Canadiense".
O 5 de febreiro de 1919 iniciouse unha folga en Barcelona que se prolongou durante 44 días converténdose en folga xeral paralizando o 70% da industria catalá e que pasou á historia co nome de **folga de *La Canadiense***.

### Inicio da folga

A folga iniciouse en solidariedade con oito despedidos do persoal de oficinas da compañía eléctrica *La Canadiense* que foran membros dun sindicato non aceptado pola xerencia da empresa. Cando 117 traballadores da sección de facturación da empresa —cinco dos oito despedidos pertencían a esa sección— volveron de entrevistarse co gobernador civil nun intento de que este intercedese polos seus compañeiros ante a empresa, foron despedidos como conta Manel Aisa:

> 
> 
> En febreiro de 1919, iniciouse a que máis tarde sería coñecida como a «Folga de La Canadiense», chamada así porque o principal accionista da Compañía era Canadian Bank of Commerce of Toronto. O conflito empezou ao organizarse entre o persoal de oficinas, un Sindicato Independente, que o xerente de La Canadiense, Fraser Lawton, nunca aceptou, polo que este empregou como estratexia facer fixos oito empregados eventuais e rebaixarlles o soldo. Estes protestaron co argumento de que: «a mesmo traballo, mesmo soldo». Estas oito persoas, que eran precisamente as que organizaran o Sindicato Independente dentro da empresa, inmediatamente foron despedidos por Lawton. Cinco dos sancionados pertencían á sección de facturación e os seus compañeiros, en acto de solidariedade, o día 5 de febreiro de 1919 declaráronse en folga. Rompendo a pluma e tirando os tinteiros, negáronse a seguir traballando até que se readmitiran os seus compañeiros despedidos. Os 117 empregados da sección de facturación dirixíronse cara a Gobernación para falar co gobernador, que lles prometeu que intercedería por eles ante a empresa, se volvían ao traballo. Cando estes volveron, encontráronse coas forzas da policía que lles impedían o paso, impedíndolles entrar ao interior do edificio, producíndose diversos incidentes e quedando todos eles despedidos. Ao día seguinte a nova correu por Barcelona como un regueiro de pólvora.
> Manel Aisa
>

### Participación da CNT

Os folguistas buscaron a axuda dos anarcosindicalistas da CNT que aceptaron involucrarse no conflito, nomeándose un comité de folga que o formaron varios dos despedidos e membros da CNT e que estivo liderado por Simó Piera. A folga estendeuse cara aos encargados da lectura de contadores.

Contando a protesta cun amplo apoio popular —formáronse caixas de resistencia que recadaron 50.000 pesetas nunha semana— o xerente da empresa propuxo unha negociación fixada para o 17 de febreiro no edificio da compañía e á que acudiron cinco delegados en representación dos traballadores. Cando o xerente soubo que entre os delegados había un afiliado á CNT, non quixo negociar.

### Cara á folga xeral

Os folguistas iniciaron cortes na subministración eléctrica, quedando Barcelona practicamente paralizada ás catro da tarde do 21 de febreiro, aínda que había outra compañía —*Energía Eléctrica de Cataluña*— que seguía subministrando enerxía. O 4º Rexemento de zapadores e algúns mariñeiros ocuparon a sede da empresa e chegou á cidade un novo gobernador militar, Martínez Anido.

O día 23 uníronse á folga os traballadores da compañía Energía Eléctrica de Cataluña, lográndose o paro total das compañías eléctricas. O 26 os traballadores das compañías de augas e do gas sumáronse á folga.

O 3 de marzo os traballadores da central eléctrica de Sant Adrià de Besòs secundan a folga e o día 5 o xeneral Joaquín Milans del Bosch, capitán xeneral de Cataluña, dita un bando para chamar á mobilización a todos os homes entre 21 e 38 anos do ramo da electricidade que tan só sae publicado no *Diario de Barcelona*. Os cenetistas convocados para a mobilización decidiron o 7 de marzo non incorporarse a filas, o que provocou que foran encarcerados no castelo de Montjuic.

### Fin da folga

O 13 de marzo José Morete, subsecretario da presidencia e Carlos Montañés, novo gobernador civil, chegan a Barcelona para mediar no conflito mentres a cidade é ocupada polas tropas. Ao día seguinte Lawton e Montañés teñen unha reunión onde o segundo convence o primeiro para que negocie co comité de folga nunha reunión que terá lugar na sede do Instituto de Reformas Sociais e na que son aceptadas as condicións dos folguistas de *La Canadiense* sen represalias. Aquela noite do 14 de marzo asínase o convenio que pon punto final á folga.

### Tras a folga

Tras finalizar a folga, -como un triunfo para os traballadores e a CNT-, aínda quedaban cinco obreiros presos como consecuencia da mesma, o que provocou que militantes anarquistas esixisen a súa liberdade, iniciando unha nova folga finalmente o 23 de marzo. Ao día seguinte, o exército ocupou Barcelona dedicándose a rexistrar os cidadáns, rompéndolles os carnés do sindicato aos cenetistas. O 27 de marzo os obreiros estaban dispostos a dar por terminada a fracasada folga, cando o gobernador civil se negou a mediar no conflito. As garantías constitucionais suspéndense entón, perseguíndose os militantes da CNT. O 31 de marzo é aplicada por primeira vez a Lei de fugas que acaba coa morte de Miguel Burgos un secretario dun sindicato de ramo da CNT.

Na última semana do mes de marzo, créase a Federación Patronal Española, cuxo primeiro acordo consistiu en que para levar a cabo a readmisión dun traballador este debía entregar o carné da CNT e negociar un novo salario individualmente. Esta medida ofendeu os obreiros, de tal maneira que a folga continuou, aínda que o Comité de folga acordara que os distintos ramos negociasen a volta ao traballo. Finalmente, a folga conclúe o 12 de abril.

O 1 de decembro a patronal catalá inicia un peche patronal no que se ven afectados máis de 150.000 obreiros e no que se lles pide a estes a entrega dos carnés da CNT. Finalmente, o *lock-out* é levantado polo Conde de Salvatierra a petición da patronal, o 26 de xaneiro de 1920, sen que ningún traballador entregase o seu carné.

### Valoracións

Para Albert Balcells *o movemento obreiro quedou esgotado baixo unha represión patronal e militar que desbordaría o propio goberno do Conde de Romanones, obrigándoo a dimitir*.

A Confederación Xeral do Traballo en 2019 considerou esta folga como importante na consecución da xornada laboral de 8 horas.

Notas
-----

1. 1 2  Balcells 1974, p. 89
2. ↑  "1º de Mayo: ¡Ahora más que nunca! Más organización y más lucha en la calle". *cgt.org.es* (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 03 de maio de 2019. Consultado o 29 de abril de 2019.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Balcells, Albert (1965). *El sindicalismo en Barcelona (1916-1923).* (en castelán). Barcelona: Nova Terra.
* Balcells, Albert (1974). *Cataluña contemporánea, II, 1900-1939*. Colección: Estudios de Historia Contemporánea (en castelán). Barcelona: Siglo XXI editores. ISBN 84-323-0160-4.

### Outros artigos

* Anarquismo en España

### Ligazóns externas

* Fotos de La Canadiense

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4242356
* GEC: 0014131

 |