A **lei do contraste simultáneo das cores** (en francés: *loi du contraste simultané des couleurs*) é unha característica da percepción humana da cor establecida en 1839 polo químico Michel-Eugène Chevreul:

|  |
| --- |
| 
A tonalidade de dúas pezas de cor aparece máis diferente cando se ven lado a lado que cando se ven por separado, nun fondo neutro común.
 |

As pezas deben ter un tamaño suficiente para seren percibidas na súa totalidade e non ocupar unha parte demasiado importante do espazo visual. Se as pezas difiren en luminosidade, a xustaposición aumenta a percepción da diferenza de luminosidade; se as pezas difiren polo ton, a diferenza de ton aumenta. Ambos os efectos poden ocorrer simultaneamente.

Os artistas levaban tempo sinalando e empregando os efectos do contraste. Chevreul enunciou a lei en termos xerais, despois de comprobala mediante unha serie de experimentos e razoamentos sistemáticos baseados nunha composición aritmética das luces.

Método
------

Chevreul presentou as súas investigacións nun libro titulado *Da loi du contraste simultané deas couleurs et de l'assortiment deas objets colorés* [Da lei do contraste simultáneo das cores e obxectos coloreados].

O efecto dese contraste xa era coñecido polos artistas; Leonardo da Vinci xa o sinalou en relación coas cores complementarias, Castel, a quen Chevreul estudara e tiña criticado a súa obra, sinalara a pasaxe, e máis recentemente, Goethe mencionárao na súa *Traité deas couleurs* [Tratado de cores].Chevreul, autor de dous libros de química, reivindicou, nun ámbito regxido polo gusto en lugar de pola ciencia, un traballo. 

> 
> 
> tout aussi expérimental et positif que les deux précédents
> 
> 

Formulando algunhas hipóteses, entón imaxinou varios experimentos para probalas. Concibindo a idea de que a visión da cor dun obxecto dependía de obxectos veciños, el imaxinou unha serie de experimentos que presaxiaban os experimentos de psicoloxía experimental, simplificando os estímulos e as respostas dos suxeitos. Cortou as follas de papel de cores e presentou as mostras en condicións moi específicas.

Leis de contraste simultáneo
----------------------------


|  |
| --- |
| 
Vense dúas cores xuxtapostas máis diferentes que cando se ven separadamente.
 |

### Contraste de luminosidade

Unha superficie de brillo medio aparece máis escura sobre un fondo claro e máis clara sobre un fondo escuro.

 **Os dous cadrados, un encima do outro, na zona da dereita teñen a mesma luminancia, e aparecen tan claros uns e outros, xa que se ven no mesmo fondo claro. O pequeno cadrado escuro adxacente na parte inferior dereita aparece case tan escuro coma o anaco grande á esquerda, pero ten a mesma luminancia que o cadrado pequeno no centro do cadrado grande á esquerda, que parece moito máis lixeiro xa que está sobre un fondo sombreado.** 
A diferenza é máis sensible á unión entre as pezas de cores, o que significa que se a peza ten unha certa extensión, o efecto pode xogar de xeito diferente coa mesma peza de cor noutro ambiente.

O contraste simultáneo de claridade é a causa da "ilusión Chevreul", tamén coñecida como bandas de Mach, que se refire ao límite entre as distintas pezas de luminosidade.

### Contraste de ton

En contacto cunha peza de distinta cor, pero cunha luminosidade itan gual como sexa posible, unha cor cambia o seu ton para distanciarse da que está xustaposta.

 **Exemplo con vermello e laranxa: se, mantendo as dúas cores illadas como referencia sobre un fondo neutro, se xuntan un vermello e un laranxa, o vermello da parte en contacto tira cara ao morado, mentres que o laranxa tira ao amarelo. Só hai dúas cores no fondo gris.**
Unha cor pode ser analizada como a adición dun ton (cor pura) e unha certa cantidade de branco.

Modificar o ton da peza de cor equivale a engadir unha certa cantidade de ton (cor pura) á cor complementaria xustaposta.

Exemplo: a cor complementaria do laranxa, un azul, engadido ao vermello, fai que xire cara a roxos ou violetas.

Se as cores xustapostas son complementarias e non poden ser máis opostas, a súa saturación ou intensidade de luz aparente aumenta. De feito, a adición dunha certa cantidade do ton puro da cor complementaria do xustaposto engade unha parte do seu propio ton puro.

O efecto é máximo cando o contraste de luminancia é mínimo. O papel do movemento do ollo é importante, xa que se provoca un contraste sucesivo de cores que refresca o contraste simultáneo.

### Combinación de ton e de claridade

Cando os dous contrastes se combíinan o efecto é máximo.



**Os dous cadrados pequenos son en realidade os extremos dunha banda de cor, cuberta no medio polas raias horizontais. Dispositivo de Albers, 2013, p. IV.1.**

### Xeneralización

Contraste de tamaño. As liñas do par curto son iguais, como as do par longo.
Si Chevreul deu unha lei cuxo alcance se limita á cor, é porque o seu método experimental impediulle dar explicacións sobre as causas; pero sinalou, como conclusión, que era unha lei xeral:

Non deseñando e posto en práctica experiencias capaces de probar este punto, isto conservaba un carácter filosófico. Pero hai outra ilustración nunha ilusión óptica, ou máis ben, de erro de percepción, nunha *loi du contraste de grandeur* (§ 965), que mostra que a percepción do tamaño dun obxecto dependía dos obxectos próximos. Esta constatación, tamén feita por outros, especialmente en relación coa ilusión do tamaño da lúa, levou a Chevreul a preguntarse si non sería unha lei cognitiva xeral.

Se se confirmase que a lei do contraste era unha lei xeral da mente humana, sería necesario examinar os seus efectos nos máis diversos campos. Chevreul ten a intención, desde 1839 en *De la loi du contrast*, de estudar o efecto sobre a visión, oído, o olfacto, o gusto e, posteriormente, analizar a posibilidade de que, nas ciencias morais e políticas (hoxe chamadas ciencias humanas), o efecto da lei de contraste levaría a sobrevalorar o que cambia e descoidar o que permanece inalterado e esaxerar as diferenzas en detrimento do que é común. Con todo, as opinións de Chevreul non obtiveron o apoio dos seus compañeiros de estudos no seu tempo e só regresarán a Francia mediante algúns estudos máis sistemáticos e máis xerais da psicoloxía da forma no século seguinte.

Conclusións e posteridade
-------------------------

As conclusións de Chevreul non foron nunca impugnadas até a data, aínda que relativamente poucos estudos tentaron unha avaliación cuantitativa destes fenómenos.

O contraste simultáneo é parte dos efectos de «indución cromática».

O contraste de claridade explorouse máis adiante por Ernst Mach, que probabelmente non coñecía a obra de Chevreul. Mach deu un modelo para explicar o efecto do contraste local, máis tarde chamado bandas de Mach.

### Interpretacións

O libro de Chevreul, que foi longo, detallado e minucioso, e que reportou exemplos útiles só nas páxinas finais, sería pouco lido e quedaría rapidamente fóra de vista; pero durante moitos anos, foi un curso de cor de acceso aberto do que se falou bastante. A interpretación particular de Charles Blanc tería sido máis publicitada. (Roque 2009, p. 266-282)

Os pintores reteñen o ton local: a cor inherente dun obxecto. Este ton local, segundo Chevreul, non existe en si mesmo, senón que é dependente da cor dos obxectos circundantes. Así, calquera cor percibida chama ao seu complementario para existir. O ollo tende a chamar á cor que falta, o complementario, para formar un equilibrio neutro no cerebro.

Reivindicándose seguidores de Chevreul nos seus textos, os artistas neoimpresionistas quererán, sen reparar no feito de que Chevreul indicaba que o contraste simultáneo só se producía cando a superficie das áreas coloreadas fose suficiente, basear a súa produción no achado de que cando as áreas de cor son pequenas, o ollo aproxima as cores unha á outra, nun *fenómeno de asimilación*.

Exemplo de contraste e asimilación: superpóñense dúas follas de papel tintado, unha azul e outra vermella.

* Colocados por separado sobre papel gris, servirán de referencia.
* Dous rectángulos suficientemente grandes xustapostos nun mesmo fondo dan un azul e un vermello máis diferentes.
* Dous pequenos rectángulos dan un azul e un vermello máis próximos.
* Un mosaico de puntos de cores imperceptibles destas cores dá un morado.

Este principio foi utilizado sobre todo polos impresionistas e puntillistas. Tamén inspirou a Robert Delaunay. En lugar de utilizar un verde mesturado na paleta (mestura mecánica), aplicaban á tea un toque de amarelo yuxtapuesto cun toque de azul, de maneira que a cor mesturábase por simple percepción: de aí o termo mestura óptica.

Este descubrimento úsase moito nas pantallas de televisión e monitores de computadores. As superficies de cores descompóñense nun mosaico de puntos de só tres cores, chamadas cores primarias, e forman todas as cores intermedias. Nos procesos de reprodución fotomecánica ( serigrafía, impresión ...), as imaxes divídense seguindo os cadros de cores variadas de cadros (tres cores primarias + negro = cor ), que se superpoñen parcialmente e se funden no ollo do espectador.

Josef Albers propón no seu libro *The Interaction of Colors* unha serie de experimentos a realizar con recortes de papel que mostren a magnitude dos fenómenos de contraste simultáneos e como a aplicación das leis da colorimetría, que de feito os exclúen do seu dispositivo experimental, poden inducir a erro aos practicantes que buscan alí orientación.

Notas
-----

1. ↑  Ball, Philippe (2010). *Histoire vivante des couleurs*. París: Hazan. pp. 67–68. .
2. ↑  Castel, Louis-Bertrand (1740). *L'optique des couleurs (fondée sur les simples observations & tournée sur-tout à la pratique de la peinture, de la teinture & des autres arts coloristes)*. París: Briasson. .
3. ↑  Brusatin, Manlio (2009 (1986, 1.ª ed.)). *Histoire des couleurs*. Champs arts. París: Flammarion. p. 139.
4. 1 2 3  Le Grand, Yves (1972). *Optique physiologique (Tome 2, Lumière et couleurs) (2.ª ed.)*. París: Masson. p. 144.
5. ↑  Chevreul 1839, p. x
6. ↑  Sève 2009 ; Chevreul 1839, p. 8.
7. ↑  Adapté de Albers, Josef (2013 (1963 1.ª ed.)). *L'interaction des couleurs*. tradución: Claude Gilbert. Hazan. p. 98 section VII. .
8. ↑  Albers 2013 planche V; Chevreul 1839, p. 8.
9. ↑  Chevreul 1839, p. 17.
10. ↑  Chevreul 1839, p. 22.
11. ↑  Para o contraste sucesivo de cores, xa sinalado por Buffon, ver *cor complementaria*.
12. ↑  Roque 2009, p. 137-138.
13. 1 2 3  Sève, Robert (2009). *Science de la couleur. Aspects physiques et perceptifs*. Marsella: Chalagam. p. 270.
14. ↑  O termo *indución* ven da psicoloxía da forma.
15. ↑  Le Magasin Pittoresque, 1834 ; Chevreul 1839, p. xv mentionne huit leçons publiques de 1836 à 1838.
16. ↑   O termo *asimilación* pertence á psicoloxía da forma.
17. ↑  Roque 2009, 2° partie, explore l'utilisation des principes de Chevreul, lus dans l'interprétation de Charles Henry, par les artistes.
18. ↑

Véxase tamén
------------

* Adaptación visual
* Josef Albers
* Edwin H. Land
* Simultaneismo

### Bibliografía

Chevreul
* Chevreul, Michel-Eugène (1828). *Mémoire sur l'influence que deux couleurs peuvent avoir l'une sur l'autre quand on les voit simultanément : lu à l'Académie des sciences, le 7 avril 1828*. París.
* Compte-rendu deas cours de Chevreul : "Particularité sur les couleurs". 1834: 63. MP1834. . "Particularité sur les couleurs". 1834: 63. MP1834.  ; "Des contrastes dans les couleurs". 1834: 90–91 ; 98–99. . "Des contrastes dans les couleurs". 1834: 90–91 ; 98–99.
* Chevreul, Michel-Eugène (1839). *De la loi du contraste simultané des couleurs et de l'assortiment des objets colorés, considérés d'après cette loi dans ses rapports avec la peinture, les tapisseries...* Pitois-Levrault. p. 735.
* Chevreul, Michel-Eugène; Chevreul, Eugène (fils) (1889). *De la loi du contraste simultané des couleurs et de l'assortiment des objets colorés, considérés d'après cette loi dans ses rapports avec la peinture, les tapisseries*. París: Gauthier-Villars et fils.

Outros autores
* Albers, Josef (2013 (1.ª ed. 1963)). *L'interaction des couleurs*. tradución: Claude Gilbert. Hazan.
* Roque, Georges (2009). *Art et science de la couleur (Chevreul et les peintres, de Delacroix à l'abstraction)*. Tel. París: Gallimard.

Ligazóns externas
-----------------

* Da loi du contraste simultané deas couleurs et de l'assortiment deas objets colorés, considéré d'après cette loi... sur Google Books