recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Charnego** (do catalán *xarnego*, e este do castelán 'lucharniego') é un adxectivo despectivo utilizado en Cataluña entre os anos 50 e 70 para referirse ás persoas inmigrantes que viven no territorio catalán e que proceden, polo xeral, doutros territorios españois de fala non catalá. Dentro de Cataluña o termo xeralmente non está aceptado aínda que algúns castelán-falantes úsano para referirse a si mesmos, facendo que perda as súas connotacións insultantes. Neste sentido, co termo charnego sucedeu algo parecido a con outro termo orixinalmente pexorativo, *polaco*, usado en España para referirse a unha persoa de Cataluña, que pasou a estar aceptado.

Historia
--------

### Inmigración en Cataluña

Durante o século XVI produciuse en Cataluña unha forte inmigración francesa, sobre todo occitana e gascoa. A estes denominábaselles gavachos ou gavatxos. No País Valenciano tamén se usaba a denominación *xarnego* para referirse á mestura de valenciano con castelán, e así se denominaba aos murcianos, sendo un apelativo máis agarimoso que despectivo. Nos anos 1950 e 1960, cunha forte inmigración castelánfalante proveniente do resto de rexións españolas, estendeuse o seu uso para referirse de forma despectiva aos novos residentes. Francisco Candel describe a situación en *Los otros catalanes* (1964). Máis tarde el mesmo se autodefine como *Un charnego en el senado* (1979).

### Reivindicación do termo

A palabra "charnego" sempre tivo un carácter despectivo, máis relacionado coa lingua que coa orixe xeográfica, e hoxe varias personalidades decláranse charnegas (de orixe non catalá ou ascendentes non cataláns) reivindicando unha situación de normalidade social. Actualmente, o insulto perde a súa carga pexorativa cando se emprega en castelán; con todo, algunhas persoas consideran o termo despectivo, racista e xenófobo. Úsase despectivamente para referirse ás persoas que viven en Cataluña e proceden doutras rexións (o cal normalmente é o seu uso común). Hai algúns anos chamábase catalán charnego ao nado en Cataluña fillo de pai ou nai non nado en Cataluña.

Notas
-----

1. ↑  Charnego no DRAE.
2. ↑  Xarnego en Enciclopèdia.cat.
3. ↑  Más del 60% de la población de Cataluña es fruto de los flujos inmigratorios de este siglo. *El País*, 2 de outubro de 1999.
4. ↑  Montserrat Clua i Fainé, *Catalanes, inmigrantes y charnegos: "raza", "cultura" y "mezcla" en el discurso nacionalista catalán*, *Revista de Antropología Social*, ISSN 1131-558X, Nº 20, 2011, páxs. 55-75.
5. ↑  "Gabriel Rufian: "soy lo que llaman un charnego y soy independentista"".
6. ↑  "Jordi Sevilla: Montilla, no podrá ser candidato, es muy pronto para un 'charnego'".
7. ↑  ""Yo también soy charnego, ¡y qué!" Festival de Cultura Txarnega".

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Maqueto

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1067614
* GEC: 0151556

 |
**Charles-Eugène Guye**, nado en Champvent o 15 de outubro de 1866 e finado en Xenebra, Suíza o 15 de xullo de 1942, foi un físico suízo. Estudou física na Universidade de Xenebra, obtendo o seu doutoramento en 1889 cunha tese sobre o fenómeno da dispersión óptica rotatoria.

Dende 1890 ata 1892 traballou como lector en Xenebra, e dende 1893 ata 1900 como lector na Politécnica de Zürich, mudando o seu interese investigador á enxeñaría eléctrica. Dende 1900 ata 1930 foi profesor e director do Instituto de Física da Universidade de Xenebra.

Dende 1907, xunto ós seus estudantes Simon Ratnowsky e Charles Lavanchy levou a cabo experimentos para demostrar a dependencia da masa do electrón da súa velocidade, e os seus resultados apoiaron as predicións de Lorentz, Einstein e da teoría especial da relatividade en contra da teoría rival do electrón proposta por Max Abraham.

Participou na 5ª e 7º conferencias de Solvay, e foi autor ou coautor de máis de 200 artigos sobre física e varios libros, incluíndo obras filosóficas sobre a base biolóxica-física-química da evolución e sobre os límites da física e da bioloxía.

Notas
-----

1. ↑  Lacki, Jan; Yachin Karim (2005). "Replication of Guye and Lavanchy’s experiment" (PDF). *Archives des Sciences* **58**: 159–170.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Charles-Eugène Guye Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Guye, Charles-Eugène - Complete Dictionary of Scientific Biography
* Historisches Lexikon *der Schweiz*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q115912
* WorldCat
* VIAF: 44629421
* BNF: 156650699
* CiNii: DA12262900
* DeutscheBio: 116936975
* FAST: 1822242
* GND: 116936975
* HDS: 046860
* ISNI: 0000 0000 8123 5151
* LCCN: n90604190
* NKC: mub2016921509
* NLA: 35760925
* NTA: 154025437
* SNAC: w6fb6g5m
* SUDOC: 079176941

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre unha personalidade é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Carmen Moriyón Entrialgo**, nada en Xixón o 25 de outubro de 1966, é unha médica e política asturiana. Encabezou a lista de Foro Asturias á alcaldía de Xixón nas eleccións municipais de España de 2011, obtendo 9 concelleiros, converténdose na primeira alcaldesa non socialista de Xixón desde as eleccións de 1979 grazas ao apoio do Partido Popular na súa investidura.

Biografía
---------

Carmen Moriyón é filla de Maximino Moriyón Álvarez e de Margarita Entrialgo Álvarez, e viúva de José Ramón Rodríguez-Galindo González.

Estudou no Colexio do Santo Ángel de la Guarda e no Colexio da Inmaculada (promoción de 1984), e é licenciada en Medicina e Cirurxía pola Universidade de Oviedo (promoción de 1990) e especialista en Mastoloxía pola Universidade Autónoma de Madrid (2001). Era responsable da unidade de cancro de mama no Hospital de Cabueñes até a súa elección como alcaldesa.

Notas
-----

1. ↑  "La izquierda pierde la mayoría tras 32 años y Carmen Moriyón apunta a la Alcaldía". *La Nueva España*. 23/05/2011. Arquivado dende o orixinal o 27/05/2011. Consultado o 01/01/2013.
2. ↑  "Carmen Moriyón, alcaldesa de Gijón con el apoyo del Partido Popular". *El Comercio*. 11/06/2011. Consultado o 01/01/2013.
3. ↑  *La Nueva España*, "Vuelta al ruedo sin bisturí". Consultado o 1 de xaneiro de 2013.
4. ↑  *El Comercio*, "La doctora Carmen Moriyón será la candidata de Foro a la Alcaldía" 20-03-2011. Consultado o 1 de xaneiro de 2013.
5. ↑  *La Nueva España*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha na web da Fundación de Estudos Mastolóxicos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2223900
* Dialnet: 2958382

 |
**Brne Karnarutić**, nado en Zadar, arredor de 1515 e finado en 1573, foi un poeta renacentista croata. A súa obra máis famosa foi *Vazetje Sigeta grada*, unha épica histórica sobre a batalla de Szigetvár.

 Portada da primeira edición de *Vazetje Sigeta grada*, Venecia, 1584

Traxectoria
-----------

Naceu en Zadar sobre 1515, de antiga familia nobre. Despois da escola en Zadar, estudou Dereito, probabelmente en Padua. Serviu como capitán no exército da República de Venecia, liderando un escuadrón de cabalería croata na Guerra Otomán-Veneciana (1537–1540). Despois traballou como avogado en Zadar, onde morreu arredor do 1573.

Obras
-----

Adaptou a metamorfose de Ovidio sobre Píramo e Tisbe baixo o título de *Izvrsita ljubav i napokon nemila i nesrićna smrt Pirama i Tizbe* (Venecia, 1586). Moito máis famosa é a outra obra de Karnarutić: *Vazetje Sigeta grada* (Venecia, 1584), a gran epopea histórica croata sobre a batalla de Szigetvár e a morte do ban Nikola IV Zrinski e dos defensores de Szigetvár (1566).

Notas
-----

1. ↑  "Hrvatski biografski leksikon". *hbl.lzmk.hr*. Consultado o 2022-03-05.

Ligazóns externas
-----------------

* Recensión sobre Brne Karnarutić e literatura croata en Croacia.eu *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3407124
* WorldCat
* VIAF: 184790175
* BNF: 12707064k
* ISNI: 0000 0003 5636 456X
* NKC: js20231180453

 |
***Broch*** de Dun Carloway na Illa de Lewis.
Un ***broch*** é unha torre construída con pedra seca durante a Idade do Ferro escocesa (250 a.C. até 500 d. C.).

Localización
------------

Os *broch* son atopados en grandes cantidades no norte de Escocia (Caithness e Sutherland), nas Illas do Norte (Shetland, Orcadas) e nas Hébridas (Lewis, Skye, Mull, Uist, etc.).

Descrición
----------

Trátase de enormes torres troncocónicas circulares que poden alcanzar os 13 metros (*broch* de Mousa). Por todas partes, como en Gurness, pódense atopar restos de vivendas. O *broch*, pola súa forma de castelo, pensábase que servía para protexer á poboación durante os conflitos tribais, pero a falta de ocos ademais dunha porta estreita fai que isto sexa pouco probábel. Crese que algúns *brochs* foron reconstruídos máis tarde polos pictos. []

Definicións
-----------

Existe unha ampla variedade de definicións de *brochs* dependendo do tipo de base: macizo (representado por Dun Telve) ou con galería continua (Gurness), pero a distinción non é tan clara. Só queda Mousa coa súa configuración completa, mentres que outros *brochs*, como Dun Carloway (Lewis), Dun Telve e Dun Troddan (Glenelg), Dun Dornaigil (Sutherland) ou Midhowe (Illas Orcadas) só conservan, como máximo, un terzo do seu volume e o que se cre que é a altura orixinal.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Escocia*** |

### Ligazóns externas

* O papel de Mousa no estudo tipolóxico dos *brochs* : Fojut, Noel (1981) *Is Mousa a broch?* Arquivado 23 de maio de 2012 en Wayback Machine. proc. Arquivado 23 de maio de 2012 en Wayback Machine. Soc. Arquivado 23 de maio de 2012 en Wayback Machine. Antiq. Arquivado 23 de maio de 2012 en Wayback Machine. Scott. 111 páxinas 220-228 Arquivado 23 de maio de 2012 en Wayback Machine.
* Estudos de modelos estruturais de *broches* (Dun Telve e Gurness)
* Dun Telve na base de datos CANMORE

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q82137
* WorldCat
* VIAF: 277857460
* AAT: 300004863
* EBID: ID

 |
O **Centro recreativo y cultural Hijos de Buján** é unha asociación sen fins de lucro de galegos orixinarios do actual concello de Val do Dubra, os seus descendentes e os seus amigos na cidade de Buenos Aires, Arxentina.

Localización
------------

A súa sede encóntrase na rúa Rondeau, no barrio de Constitución, na Cidade de Bos Aires.

Historia
--------

Dende os primeiros anos do século XX xurdiu a necesidade dos veciños de Val do Dubra na República Arxentina de reunirse para xerar unha actividade cooperativa e sinérxica. Polo cal crearon en 1924 a "Sociedad Hijos y descendientes del Ayuntamiento de Bujan", que xa en 1929 contaría con cen socios.

En 1955 adquiren un predio na rúa Rondeau que foron modificando co correr do tempo.

O seu nome
----------

O nome do centro "Hijos de Buján" fai referencia a denominación anterior do concello, que dende 1835 recibiu o nome de Buxán (unha das parroquias do actual concello -Buxán-) ata que en 1960 cambiou ao actual de Val do Dubra.

Actualidade
-----------

O Centro está presidido por Jesús Rodríguez, en funcións ata o ano 2010. Forma parte de numerosas asociacións de orixe galega na República Arxentina.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Concello de Val do Dubra

### Ligazóns externas

* Páxina con algúns datos sobre a historia do Centro recreativo y cultural Hijos de Buján
Caldo bordelés pronto para uso
O **caldo bordelés** é unha combinación de sulfato cúprico e cal hidratado, inventado polos viñateiros da rexión de Bordeos, Francia, e coñecida localmente como *Bouillie Bordelaise*. Fabrícase por neutralización dunha solución de sulfato cúprico co cal. Contén 20 % de cobre (expresado en cobre metal). Foi inventada polo químico bordelés Ulysse Gayon e o botanista Alexis Millardet en 1880.

Úsase principalmente para controlar fungos en xardíns, viñedos, invernadoiros, en xeral infestacións fúnxicas, en especial fungos da vide. Este funxicida tense usado dende hai máis dun século e segue a empregarse, aínda que o cobre pode se lixiviar e poluír correntes de auga.

Notas
-----

* O ABC da xardinaxe de Australia
* Bordeaux Mixture en Agriculture & Natural Resources, Universidade de California
* O caldo bordelés (*Bordeaux Mixture*) prevén os fungos en froiteiras, Gardens Alive!
* Artigo de discusión de uso, Missouri Environment & Garden

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Fitopatoloxía

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q893396
* EBID: ID
* MAG: 2778308664

 |
Bromatólogos exercendo o seu traballo
A **bromatoloxía**, ou **ciencia dos alimentos**, é a ciencia da natureza dedicada ao estudo dos alimentos.

Etimoloxía
----------

O termo *bromatoloxía* está formado pola unión dos elementos *bromat-* e *-loxía*, derivados do nome do grego antigo βρῶμα, -ατος *brôma, -atos* "alimento", e o sufixo grego -λογία *-loxía*, "tratado", "estudo", "ciencia", repectivamente.

Concepto
--------

Moitas veces confúndese o termo co de "tecnoloxía alimentaria". Pero o Instituto de Tecnólogos de Alimentos (*Institute of Food Technologists*) dos Estados Unidos, define a ciencia dos alimentos como "a disciplina na que se utilizan as ciencias biolóxicas e físicas, e a enxeñaría, para estudar a natureza dos alimentos, as causas da súa deterioración, os principios subxacentes no procesamento dos alimentos e a mellora dos alimentos para o consumidor". O libro de texto *Food Science* define a ciencia dos alimentos, en termos máis simples, como "a aplicación das ciencias básicas e a enxenaría para estudar a natureza física, química e bioquímica dos alimentos e os principios do procesamento dos alimentos".

Actividades dos bromatólogos
----------------------------

As actividades dos tecnólogos en alimentos, ou bromatólogos, inclúen o desenvolvemento de novos produtos alimenticios, o deseño de procesos para producir estes alimentos, a selección de materiais de empaquetado, os estudos de vida útil, a avaliación sensorial de produtos mediante enquisas ou consultas con posíbeis consumidores, así como probas microbiolóxicas e químicas. Os científicos de alimentos poden estudar fenómenos máis fundamentais que estean directamente relacionados coa produción de produtos alimenticios e as súas propiedades.

Disciplinas que comprende a bromatoloxía
----------------------------------------

A ciencia dos alimentos reúne múltiplas disciplinas científicas. Incorpora conceptos de campos como a química, a física, a fisioloxía, a microbioloxía e a bioquímica, entre outros. A tecnoloxía alimentaria incorpora conceptos da enxeñaría química, por exemplo.

Notas
-----

1. ↑  bromatoloxía no *Dicionario da RAG*.
2. ↑  bromatología no *DRAE*.
3. ↑  Heldman, Dennis R. (Outubro de 2006): "IFT y la profesión de ciencia alimentaria". *Tecnología de los Alimentos*, p. 11.
4. ↑  Potter, Norman N.; Hotchkiss, Joseph H. (1998). *Food Science* (5th ed.). Springer. ISBN 978-0-8342-1265-7.
5. ↑  "Food Science Activity Guides". *IFT.org*. Arquivado dende o orixinal o 27 de marzo de 2015. Consultado o 4 de decembro de 2021.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Bromatoloxía***  |

### Bibliografía

* Wanucha, Genevieve (24 de febreiro de 2009): "Two Happy Clams: The Friendship that Forged Food Science". *MIT Technology Review*.

### Ligazóns externas

* [ Food Science]] *(en inglés)*.
* Aprenda sobre a ciencia dos alimentos *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1637030
* GEC: 0086206
* GND: 4167048-6
* JSTOR: food-science
* MAG: 31903555
* Treccani: scienza-dell-alimentazione

 |
Mapa de Castela a Vella
**Castela a Vella** é unha rexión histórica española que comprendía o territorio que despois correspondeu ás provincias de Santander (desde 1982 Cantabria), Burgos, Logroño (desde 1980 A Rioxa), Soria, Segovia e Ávila, aínda que algúns engaden tamén as de Valladolid e Palencia.

Historia e características
--------------------------

A súa orixe está na Castela histórica formada no século IX na zona comprendida entre as actuais Cantabria, Áraba e Burgos. No século XVIII, Carlos III asignaba ao chamado reino de Castela a Vella as provincias de Burgos, Soria, Segovia, Ávila, Valladolid e Palencia. O real decreto do 20 de novembro de 1833, reforma de Javier de Burgos, puxo as bases da división en provincias que, con algunhas diferenzas, chegou aos nosos días; Logroño e Santander súmanse a Castela a Vella.

Outro real decreto do 30 de novembro de 1855, que dividía España en 49 provincias, asignaba as provincias de Valladolid e Palencia ás provincias que formaban o antigo Reino de León, quedando unicamente en Castela a Vella as de Santander, Burgos, Logroño, Soria, Segovia e Ávila. Esta división, que sufriu outros intentos de reforma durante o século XIX, é a que perdurou en libros e enciclopedias ata a segunda metade do século XX.

Co Estatuto de Autonomía de Castela e León de 1983, Castela a Vella perdeu boa parte da súa identidade, en, por unha parte, integrarse politicamente xunto con León nun ente superior, e por outra, en perder en favor das autonomías provinciais dúas das súas provincias, Santander e Logroño, que pasaron a constituír as comunidades autónomas de Cantabria e A Rioxa respectivamente.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Castela a Nova

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1043594
* WorldCat
* VIAF: 316429328
* BNE: XX451544
* BNF: 11966141d
* EBID: ID
* GEC: 0015955

 |
Coordenadas: 42°19′12.4″N 08°41′53.3″O﻿ / ﻿42.320111, -8.698139

Chan da Arquiña (Moaña)
O túmulo e cámara megalítica de **Chan da Arquiña** é un dos monumentos deste tipo máis importantes da provincia de Pontevedra. Sitúase no concello de Moaña, na parroquia de San Pedro de Domaio.

Descrición
----------

O monumento está formado por un túmulo de case trinta metros de diámetro, no que sobresae na súa parte superior unha cámara megalítica ou dolmen de corredor. Foi escavada e restaurada nos anos 50 do século XX por Ramón Sobrino Lorenzo-Ruza, que descubriu un enxoval numeroso e de moita calidade, actualmente conservado e parcialmente exposto no Museo de Pontevedra. 

Dolmen da Chan da Arquiña
Foi declarado Ben de Interese Cultural en virtude da resolución do 15 de marzo de 2011, da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Xunta de Galicia, que ten a intención de protexer algúns dos megálitos coñecidos que conteñen arte rupestre.

O lugar onde se sitúa é unha chan ó pé do Faro Domaio, poboada dun agradable souto de castiñeiros. Este feito e a súa coidada restauración convérteno nun monumento megalítico privilexiado para a visita do gran público.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Carballo Arceo, Xulio (xullo de 2006). *Arqueoloxía de Galicia. Itinerarios polo pasado*. Nigra Trea. ISBN 84-95364-40-9.
* Sobrino Lorenzo-Ruza, R. 1954-19555. "Excavación de una sepultura megalítica en Moraña, Península de Morrazo (Pontevedra)", *Noticiario Arqueológico Hispánico*, III-IV: pp. 27–36 (en castelán; "Moraña" é un erro por "Moaña", que aparece así no título orixinal).
* Sobrino Lorenzo-Ruza, R. 1956. "Prospecciones arqueológicas en Morrazo", *El Museo de Pontevedra*, 10: pp. 17–22 (en castelán).

### Outros artigos

* Megalitismo
* Megalitismo en Galicia
* Lista de megálitos de Galicia

### Ligazóns externas

* 

* Chan da Arquiña na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.
* "Dolmen Chan da Arquiña (Moaña)", artigo escrito por Javier Torres Goberna o 6 de decembro de 2012.
Sobre ruso enviado en 1900 co enderezo postal típico anterior á entrada en funcionamento dos sistemas modernos de clasificación do correo que requiren a utilización dun código postal e unha maior concreción nos datos do destinario
Un **enderezo postal** é a indicación do lugar de envío de correo dunha persoa, empresa ou organismo presentado nun formato codificado que serve para localizar con precisión a localización dun edificio ou calquera outra estrutura habitable, xeralmente utilizando as divisións políticas e os nomes das rúas como referencia e outros identificadores como os números dos edificios e dos andares ou o código postal que serven para unha mellor prestación do servizo de correos. As normas relativas á súa presentación dependen de cada país, variando tamén co tempo, pero en xeral o enderezo debe escribirse no centro dereita do anverso dos sobres, postais ou paquetes embaixo do franqueo. A maioría dos servizos de correos contemporáneos dos países desenvolvidos utilizan máquinas de clasificación que converten os enderezos en códigos de barras para a súa distribución cara ao lugar de destino.

Galicia
-------

En Galicia emprégase o mesmo sistema de enderezos que no Estado Español recomenda o operador postal público, Correos, e que adoitan tamén empregarse cos operadores privados

| Formato | Exemplo |
| --- | --- |
| *Identidade do destinatario* *tipo de vía, nome, número, andar e escaleira* *código postal e localidade**Provincia* | Xan Perillán Perillán Ruela das Noces, 999, 3ºB  15706 Santiago de Compostela  A Coruña |

Que nas zonas rurais precisa ampliarse con información complementaria

| Formato | Exemplo |
| --- | --- |
| *Identidade do destinatario* *Información complementaria ao punto xeográfico**tipo de vía, nome, número, andar e escaleira* *código postal e localidade**Provincia* | Xan Perillán PerillánParroquia de San MarcosCarreiro dos Vilas, 9  15789 Santiago de Compostela  A Coruña |

Notas
-----

1. ↑  Como escribir o enderezo dos envíos?. Correos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q319608
* GEC: 0075086
* LCCN: sh85038951
* NDL: 00575144

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* NCIt: C25407
* UMLS: C1442065

 |
O **Castelo de Montemayor del Río**, tamén coñecido como **Castelo de San Vicente**, encóntrase no alto dun monte agochado nun val xunto á fronteira con Cáceres, na localidade de Montemayor del Río, provincia de Salamanca, Castela e León, España.

Historia
--------

Esta vila e o seu castelo tiveron por donos, alá por 1220, o rei Sancho I de Portugal e o seu fillo Afonso "o Gordo". Máis tarde, cara a 1285, foi señor da vila Don Pedro, o fillo máis vello de Afonso X o Sabio. O conxunto actual parece que foi construído nos séculos XIV e XV, probablemente polo infante Don Pedro, ou polo seu fillo Don Sancho. Foi propiedade da familia real ata o ano 1458, cando foi doado polo príncipe Henrique (futuro Henrique IV) a Juan de Silva.

Descrición
----------

O recinto principal está reforzado con torres redondas e cadradas, entre as que sobresae a da Homenaxe. O seu perímetro non é excesivo e está rodeado dunha simple muralla que conta con porta cara ao oeste, para a defensa dunha ponte, e por alí, desprendéndose cara a abaixo, espállase o casarío da vila. O interior, onde se atopan a parroquia e casas anexas, esta zona é coñecida coma *El Cortinar*.

Pola parte oriental destaca o verdadeiro castelo e á vez pazo, cun foxo, antemuro no que se abre un pequeno arco semicircular, entre cubos pequenos, e detrás o recinto principal, reforzado por torres cadradas e redondas entre as que sobe, cara ao norte, a torre da homenaxe. A porta, en ángulo dentro dunha torre, ten dous arcos, un agudo e outro escarzano, cunha garita enriba. as xanelas son alinteladas, despois de perder varias delas a decoración que tiñan cara ao exterior, e as ameas están provistas de troneiras redondas e seteiras.

Estado de conservación
----------------------

Foi resturado recentemente.

Propiedade e uso
----------------

O castelo pertence ao concello de Montemayor, o cal regula as visitas guiadas polo castelo.

Visitas
-------

Despois da súa reconstrución, foi aberto ao público o 12 de xuño de 2009, e no seu interior acolle o Centro de Interpretación Medieval. O castelo non pode visitarse de xeito libre, só coas visitas guiadas. Estas visitas poden realizarse de martes a domingo pola mañá ás 10:00, 11:30 e 13:00, e os venres e sabados pola tarde ás 17:00 e 18; 30. O prezo é de 2? entre 6 a 12 anos e maiores de 65, e 3? entre 12 e 65 anos. Grupos de máis de 10 persoas, 2? indistintamente da idade.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1049230
* JCyL: 9380

 |
A categoría de Preocupación Menor na versión 3.1 de 2008 da Lista Vermella da UICN.
Unha **especie pouco preocupante** (abreviado oficialmente como **LC** dende o nome orixinal en inglés *"least concern"*) é aquela que se que considera ser de baixa preocupación cando, tras ser avaliada pola UICN, non cumpre ningún dos criterios das categorías de especies en perigo, en perigo crítico, vulnerable ou case ameazada da lista vermella que elabora a organización. En consecuencia, a categoría *"preocupación menor*" da lista inclúe a todos aqueles taxons abundantes e de ampla distribución, que non se atopan baixo ameaza de desaparecer nun futuro próximo. Son, polo tanto, os de menor risco na lista.

A categoría de Preocupación Menor na versión 2.3 de 1994 da Lista Vermella da UICN.
Na versión 2.3 da Lista Vermella, de 1994 e vixente até 2001, a "*preocupación menor"* era unha subcategoría de "baixo risco" (*LR*), sendo a súa abreviación oficial LR/*lc* ou (lc).

A categorización en *preocupación menor* depende en gran medida da avaliación que se realice da poboación da especie e a súa distribución, sendo este un dos indicadores máis importantes para realizar unha relación directa ou indirecta co risco de extinción que podería correr esa especie. Na versión 2008 da lista vermella, inclúense 16.226 taxons de animais e 1.449 de plantas na categoría de *"preocupación menor"*, incluíndo ó propio *Homo sapiens*.

Notas
-----

1. ↑  UICN. (2001). Categorías e Criterios da Lista Vermella da UICN: Versión 3.1. Comisión de Supervivencia de Especies da UICN. Gland, Suíza e Cambridge, Reino Unido. ii + 33 pp. Dispoñible no sitio oficial da UICN.
2. ↑  UICN. "1994 Categories & Criteria (version 2.3)". Arquivado dende o orixinal o 17 de maio de 2009. Consultado o 18 de xaneiro de 2019.
3. ↑  UICN. *2008 Red List, Table 3a: Status category summary by major taxonomic group (animals)* (PDF) (en inglés). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 06 de marzo de 2009. Consultado o 18 de xaneiro de 2019.
4. ↑  UICN. *2008 Red List, Table 3b: Status category summary by major taxonomic group (plants)* (PDF) (en inglés). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 20 de marzo de 2009. Consultado o 18 de xaneiro de 2019.
5. ↑  UICN. "Homo sapiens en la Lista Roja". Arquivado dende o orixinal o 08 de maio de 2009. Consultado o 18 de xaneiro de 2019.
A **Escola Técnica Superior de Arquitectura de Barcelona** (**ETSAB**) é unha das dúas escolas, xunto coa Escola Técnica Superior de Arquitectura do Vallès, de arquitectura da Universidade Politécnica de Cataluña. Prepara e expide o título de Arquitecto, así como doutorados e diversos masters de posgrao. Esta escola creouse en 1875 co nome de *Escuela Provincial de Arquitectura de Barcelona*, sendo a máis antiga de Cataluña e a segunda de España trala de Madrid. O actual edificio púxose en funcionamento en 1961 e está situado na *Avenida Diagonal*, 649, dentro da zona universitaria de Barcelona.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Antón Román Conde

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial da Escola Técnica Superior de Arquitectura de Barcelona *(en catalán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2735032
* WorldCat
* VIAF: 148349472
* BNE: XX142115
* CANTIC: a10078484
* GEC: 0024633
* GND: 1024018326
* ISNI: 0000 0001 2111 614X
* LCCN: n84143707
* NKC: ko2010589291
* SUDOC: 110502434
* ULAN: 500243433

 |
O **Castelo de Peñaranda de Duero** é unha fortaleza situada sobre un outeiro das proximidades do núcleo burgalés de Peñaranda de Duero.

A súa primeira construción data do século XI, co fin de frear o avance árabe, e facilitar a súa expulsión da península durante a Reconquista. A construción seguiu o deseño do Castelo de Peñafiel.

No centro, sobresae a torre da homenaxe, de planta cadrada, que conta con catro pisos de vigas de madeira. A antiga muralla, da que se conservan escasos paramentos, tiña un gran grosor, e protexía o castelo e o casarío actual.

Da construción, o aspecto máis interesante é a perfección das súas proporcións, o cal converte o Castelo de Peñaranda nunha das mellores construcións históricas da provincia de Burgos.

O 3 de xuño de 1931 o conxunto formado polo Castelo, o Pazo de Abeledo, e a propia vila de Peñaranda de Duero, foi declarado Monumento Histórico Artístico, sendo un dos lugares de maior interese turístico de Burgos. Posteriormente o castelo foi protexido polo Decreto do 22 de abril de 1949 e a Lei 16/1985 sobre patrimonio histórico español.

Ligazóns externas
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Castelo de Peñaranda de Duero*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5050404
* JCyL: 3019

 |

1. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 08 de novembro de 2011. Consultado o 02 de febreiro de 2015.
**Chandra** (previamente coñecido como **AXAF** ou **AXAF-I**, acrónimo de *Advanced X-Ray Astronomy Facility - Imager*) é un observatorio espacial de raios X da NASA, lanzado o 23 de xullo de 1999, mediante o transbordador espacial Columbia na misión STS-93.

Características
---------------

Chandra é un dos dos catro Grandes Observatorios espaciais proxectados no século XX, xunto co telescopio Hubble, o CGRO e o Telescopio Espacial Spitzer. Na súa elaboración contouse coa colaboración do Reino Unido, Alemaña e os Países Baixos. Orixinalmente proxectáronse dous observatorios, pero debido a reducións orzamentais en 1993 decidiuse construír só un.

O observatorio ten unha estrutura lixeira de material composto e estabilízase nos tres eixos. Os paneis solares xeran 2 kW de potencia e alimentan tres baterías de hidróxeno-níquel cunha capacidade de 40 amperios-hora. O control de actitude ven proporcionado por seis volantes de inercia. O sistema de gravación de a bordo consiste en dúas grabadoras de estado sólido cunha capacidade de 1,8 Gbit, equivalente a 18,8 horas de observación por grabadora. O sistema de propulsión do observatorio usa catro propulsores TR-308 bipropelente (N204 e hidracina) para os cambios de órbita, cun pulo de 472 N e un impulso específico de 322,3 s.

O telescopio de raios X en si consiste en catro pares de espellos case cilíndricos con diámetros de entre 0,68 e 1,40 metros que focalizan os raios X a unha distancia focal de 10 m en dous dos catro instrumentos científicos: o HRC (High Resolution Camera) e o ACIS (AXAF CCD Imaging Spectrometer). Os outros dous instrumentos científicos non están no plano focal e son o HETG (High-Energy Transmission Grating) e o LETG (Low-Energy Transmission Grating).

Actividade
----------

Chandra estuda o ceo profundo, participando na procura da materia escura.

Notas
-----

1. 1 2  N2YO (2011). Real Time Satellite Tracking, ed. "CXO" (en inglés). Consultado o 12 de maio de 2012.
2. 1 2 3 4 5 6  NASA (20 de abril de 2012). "Chandra X-ray Observatory" (en inglés). Consultado o 12 de maio de 2012.
3. 1 2 3  "Note verbale dated 7 March 2000 from the Permanent Mission of the United States of America to the United Nations (Vienna) addressed to the Secretary-General" (PDF) (00-52637). 29 de marzo de 2000: 2. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 20 de outubro de 2016. Consultado o 12 de maio de 2012.
4. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2012). Gunter's Space Page, ed. "AXAF-I (Chandra, CXO)" (en inglés). Consultado o 12 de maio de 2012.
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Mark Wade (2011). "Chandra" (en inglés). Consultado o 12 de maio de 2012.
6. ↑  Mohon, Lee (2019-02-14). "Where is the Universe Hiding its Missing Mass?". *NASA*. Consultado o 2019-02-18.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Chandra*** |

### Ligazóns externas

* Páxina web de Chandra

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q49002
* WorldCat
* VIAF: 266780510
* BIBSYS: 1081420
* EBID: ID
* LCCN: no99032276
* NSSDC ID: 1999-040B
* SCN: 25867

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Carnívoros.
Leóns devorando unha presa.
Cranio dunha candorca onde se pode observar a súa dentición, adaptada a un réxime alimenticio esencialmente carnívoro.
Os animais **carnívoros** son os que teñen en común o feito de que se alimentan de carne, e que se sitúan no máis alto da cadea trófica.

Estes animais predan outras especies pero non son comidos (exceptuando os ataques que poidan sufrir doutro carnívoro).

A súa principal fonte de alimento en terra provén dos herbívoros e no mar procede de peixes, mamíferos, crustáceos etc.

Ademais da denominación anterior, en función do seu réxime alimentario e que carece de valor taxonómico, co nome de **carnívoros** (ou *Carnivora*) desígnase unha orde de mamíferos.

Un caso particular é o dos animais que se alimentan de pequenos invertebrados, que adoitan recibir a cualificación de insectívoros.

Por outra parte, tamén existen algúns vexetais que se alimentan de animais, as denominadas plantas carnívoras.

Características
---------------

As características dos carnívoros adoitan seren moi evidentes:

* Teñen unha importante dentadura coa que poder arrincar a carne as súas presas.
* Vista: ollos en posición dianteira, que lles permite captar a profundidade de campo e, polo tanto, calcular a posición exacta da presa. A súa vista tamén é moi sensible ao movemento.
* Corpo axeitado á caza: forza, velocidade, elasticidade.
* Sistema dixestivo adaptado á dieta propia, con capacidade para alternar grandes inxestas con días ou semanas de xexún.
* Adoitan vivir en pequenas mandas coas que chegan a desenvolver estratexias grupais de caza, ou sós.

Notas
-----

1. ↑  **carnívoro**1 Arquivado 22 de xullo de 2013 en Wayback Machine. no dicionario da RAG.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Herbívoro
* Omnívoro
* Insectívoro
* Cadea trófica
* Planta carnívora

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q81875
* AAT: 300310183
* EBID: ID
* GND: 4163345-3
* JSTOR: carnivores
* MAG: 163528473

 |
A **experimentación**, é a aplicación do método científico á comprobación das hipóteses de traballo, nas condicións controladas do laboratorio.

Desta maneira cambiando a presenza, ou a intensidade daqueles fenómenos que se consideran causas, é posíbel verificar que producen os efectos previstos nunha hipótese. O rexistro e a medida sistemática das causas, e dos efectos, por medio de instrumentos científicos dan lugar á verificación dunha hipótese e, por tanto, aos teoremas.

Mentres que a simple observación ten que esperar a produción espontánea dun fenómeno, a experimentación permite reproducir os efectos, producindo as causas no laboratorio, o que pon á disposición de calquera a verificación dos teoremas.

Esta proposición é a base do método empírico, isto é, un teorema pode comprobarse por calquera se se segue, nos experimentos, o método científico.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3331334
* EBID: ID
* JSTOR: experimentation

 |
*Subida ó Empíreo*, de Hieronymus Bosch.
As **experiencias achegadas á morte** son supostas percepcións do contorno narradas por persoas que estiveron a piques de morrer ou que pasaron por unha morte clínica e sobreviviron. Hai moitos testemuños, sobre todo dende o desenvolvemento das técnicas de resurrección cardíaca, e segundo algunhas estatísticas, poderían producirse aproximadamente nunha de cada cinco persoas que superan unha morte clínica.

Dous grupos de interpretacións
------------------------------

Para algunhas persoas, a existencia destas experiencias implicaría que cada ser humano está formado por un corpo físico e un ente inmaterial, e unha consciencia ou "ánima" (tal como afirman moitas relixións). En troques, algúns científicos opinan que estes fenómenos poden explicarse como alucinacións do mesmo cerebro.

Por outra banda, e en contraposición ó que a ciencia cría até agora, investigacións recentes no eido médico indican que estas experiencias non poden explicarse como alucinacións. Estes estudos suxiren que, dalgún xeito distinto, a mente e consciencia poden seguir activas despois de que o cerebro deixase de funcionar.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Experiencia achegada á morte***  |

### Ligazóns externas

* Center for Consciousness Studies
* IANDS (International Association for Near-Death Studies)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q219566
* EBID: ID
* GND: 4273509-9
* JSTOR: near-death-experiences
* LCCN: sh85090498
* MAG: 2776507013
* NDL: 01212181

 |
**Castala** é un barrio do concello de Berja (provincia de Almería), situado ao norte da cidade a uns 6 quilómetros, na Serra de Gador. Nacido en torno á fonte do seu nome e a outra máis pequena, El Santo. Este barrio é a Castela romana, lugar que algúns tratan de identificar cun núcleo mozárabe que subsistiu durante todo o período musulmán. A tradición di que foi aquí onde residiu San Tesifón como bispo da diocese de Vergi. Non foi repoboada no século XVI, pero mantívose unha área de vivendas ata revitalizarse ó final do século XVIII coa explotación das minas de chumbo. Conta cunha igrexa do século XVIII (dedicada a San Tesifón). Ten 68 habitantes, divididos en dous barrios, un alto e outro baixo.

Á beira do barrio atópase o Parque periurbano de Castala.

Notas
-----

1. ↑  Datos no INE

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina do concello de Berja *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7933596
* GeoNames: 2519784

 |
O **Fairey Battle** é un bombardeiro lixeiro británico monomotor deseñado e fabricado por Fairey Aviation Company. Desenvolveuse a mediados dos anos 30 para a Royal Air Force (RAF) como un monoplano sucesor dos biplanos Hawker Hart e Hind. O Battle estaba impulsado polo mesmo motor de pistóns de alto rendemento Rolls-Royce Merlin que equipaba a varios cazas británicos contemporáneos como o Hawker Hurricane e o Supermarine Spitfire. O Battle era moito máis pesado, cunha tripulación de tres homes e unha carga de bombas. Aínda que foi unha gran mellora con respecto aos avións que o precederon, o Battle era relativamente lento (comparado cos Bf109 aos que tiña que enfrontarse), tiña un alcance limitado, e tiña tan só dúas metralladoras de 7,7 mm como armamento defensivo, polo que atopouse que era demasiado vulnerable aos cazas inimigos e ao fogo antiaéreo.

O Fairey Battle usouse en operacións ao principio da segunda guerra mundial. Durante a "guerra de Mentira" o tipo tivo a distinción de conseguir a primeira vitoria aérea dun avión da RAF no conflito. En maio de 1940 os Battle da Advanced Air Striking Force sofreron moitas perdas, frecuentemente por riba do 50% dos avións que saían para unha misión. A finais de 1940 o tipo fora retirado do servizo en primeira liña e relegado a unidades de adestramento no exterior. Como un avión que se considerara unha gran promesa na era anterior á guerra, o Battle demostrou ser un dos avións no servizo da RAF máis decepcionantes.

Notas
-----

1. 1 2  Ethell 1995, p. 177

Bibliografía
------------

* Ethell, L. Jeffrey. *Aircraft of World War II*. Glasgow: HarperCollins Publishers, 1995. ISBN 0-00-470849-0.
Coordenadas: 42°01′38″N 6°41′48″O﻿ / ﻿42.0273, -6.69672

**Pedralba** é unha estación de tren de Adif situada na vila de Pedralba de la Pradería, provincia de Zamora. Dende o peche da liña Ourense-Pobra de Seabra nos recortes do sector ferroviario producidos polo Goberno en xuño de 2013, esta estación non ten servizos ferroviarios.

Situación ferroviaria
---------------------

A estación atópase no punto quilométrico 113,77 da liña férrea de ancho ibérico que une Zamora coa Coruña vía Ourense a 992 metros de altitude, entre as estacións de Pobra de Seabra e Lubián. O tramo é de vía única e está sen electrificar.

Historia
--------

A vontade de unir Madrid vía Medina del Campo con Vigo polo camiño máis curto posible é antiga e apareceu plasmada nalgúns anteproxectos como o de 1864. Con todo, o mesmo descartaba dita posibilidade ao considerar que supoñía "dificultades enormísimas" que superaban mesmo "os da baixada do porto de Payares no ferrocarril de Asturias". É por iso, que a estación non foi inaugurada ata o 1 de xullo de 1957 coa posta en marcha do tramo Ourense-Pobra de Seabra da liña entre Zamora e A Coruña. A súa explotación inicial quedou a cargo de Renfe cuxo nacemento se produciu en 1941.

Desde o 31 de decembro de 2004 Renfe Operadora explota a liña mentres que Adif é a titular das instalacións ferroviarias.

Debido aos recortes no sector ferroviario levados a cabo polo Goberno en xuño de 2013, a estación quedou sen os servizos de Media distancia entre Ourense e Pobra de Seabra.

A estación
----------

O edificio para viaxeiros é unha un sinxelo edificio de dúas plantas construído en pedra. O seu tellado de catro vertentes é de tella. Na planta baixa posúe unha galería cuberta. Dispón de dúas plataformas curvadas, unha lateral e outra central, ás que acceden só dúas vías xa que unha das vías que daba servizo á plataforma central foi levantada.

Notas
-----

1. ↑  Pedralba de Pradería *Euroferroviarios*
2. 1 2  Liña Zamora-Ourense Afzamorana
3. ↑  Dez estacións entre Ourense e Sanabria quedan sen tren desde o domingo

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Información na web de Adif
Non confundir con Ernst Busch (actor).

**Ernst Busch**, nado en Essen-Steele o 6 de xullo de 1885 e finado o 17 de xullo de 1945, foi un mariscal de campo alemán durante a segunda guerra mundial.

Traxectoria
-----------

Foi educado na Groß Lichterfelde Cadet Academy. Ingresou no exército alemán en 1904, e serviu na fronteira occidental durante a primeira guerra mundial. Outorgóuselle a máxima condecoración prusiana, *Pour le Mérite*, en 1918. Tras a guerra, Busch permaneceu no Exército, sendo nomeado Inspector de Transporte de Tropas en 1925. Foi ascendido a Tenente Coronel e outorgóuselle o mando do noveno Rexemento de infantaría.

Participou con éxito na batalla de Francia e na Operación Barbarroxa ou invasión da Unión Soviética. Aquí acadaría a condición de mariscal de campo e tamén a súa destitución por Adolf Hitler tras as derrotas xermanas de 1944 na fronte oriental.

Hitler chamaríao para frear a Montgomery tras o avance aliado que seguiu ao desembarco de Normandía. Tarefa que lle resultou imposible. Finou nun campo de prisioneiros.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ernst Busch*** |

### Ligazóns externas

* Ernst Busch @ Lexikon der Wehrmacht *(en alemán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q57151
* WorldCat
* VIAF: 72187869
* BRE: 1891808
* DeutscheBio: 118665405
* GND: 118665405
* ISNI: 0000 0000 6320 0668
* LCCN: no2009113563
* Munzinger: 00000003185
* SNAC: w6d95f6m

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Febe.

Na mitoloxía grega, **Febe** (en grego antigo Φοίβη, *Phœbē*, que significa 'brillo', era unha das Titánides, filla de Urano (o Ceo) e Xea (a Terra). Hesíodo descríbea como *coroada de ouro*. Outros epítetos que se lle aplican son *a áurea Febe* ou *Febe a brillante*.

Febe no relevo do Altar de Pérgamo que representa a Xigantomaquia

Mitoloxía
---------

Casou con Ceo, con quen tivo dúas fillas: Leto e Asteria. Leto uniuse a Zeus e procreou a Apolo e Artemisa.

> 
> 
> "*Febe, pola súa parte, acudiu ó moi amado leito de Ceo; logo a deusa, tras quedar embarazada, deu a luz a Leto, de escuro peplo, sempre suave... Tamén pariu á famosa Asteria, á que en certa ocasión Perses levou á súa gran casa para facela a súa esposa*".
> (Hesíodo: *Teogonía* 404-411)
> 

Recibiu de Temis o control do oráculo de Delfos, e posteriormente regalouno a Apolo no seu aniversario .

Outros
------

Co nome de Febe coñécese tamén unha filla de Leucipo de Mesenia, esposa de Pólux; e unha das fillas de Helio (o Sol).

Notas
-----

1. ↑  "*Despois* Xea*, deitándose con Urano procreou a Océano... a Febe, coroada de ouro, e á amable Tetis*" (Hesíodo: *Teogonía* 135-136).
2. ↑  "*Os descendentes dos Titáns foron... de Ceo e Febe: Asteria e Leto*" (Apolodoro: *Biblioteca mitolóxica* Libro I, 2, 2).
3. ↑  Esquilo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Febe Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* ELVIRA BARBA: Miguel Ángel: *Arte y mito. Manual de iconografía clásica*. Sílex, 3ª ed. 2017.
* GRIMAL, Pierre: *Diccionario de mitología griega y romana*. Ed. Paidós, 1981.
* HESÍODO: *Teogonía. Trabajos y días. Escudo. Certamen*, Alianza Editorial, 3ª ed. 2013 [a numeración segue a utilizada neste texto]
* Hesíodo. *Teogonía*. Universidad de Salamanca. Curso 2009-2010. 11638: LUZ, MOLÉCULAS Y VIDA.
* Pseudo-Apolodoro: *Biblioteca mitolóxica*, Alianza editorial. 3 ed. 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q183281
* EBID: ID
* Theoi: TitanisPhoibe

 |
**Fernando Barros Pumariño**, nado en Santiago de Compostela o 15 de agosto de 1906 e finado en París o 22 de marzo de 1959, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Barros, Valle-Inclán e García-Sabell en Compostela en 1935.
Estudante de Medicina na Universidade de Santiago de Compostela, delegado da Sociedad General de Autores. Amigo e compañeiro de Arturo Cuadrado. Pertenceu á masonería. Participou no Pacto de Lestrobe en representación da ORGA e foi elixido secretario do Centro Republicano de Santiago de Compostela en xaneiro de 1931. Despois integrouse en Izquierda Republicana. Foi detido pola folga xeral revolucionaria de 1934. Amigo de Ramón María del Valle-Inclán, acompañouno nos seus últimos momentos e foi o seu testamenteiro. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, permaneceu agochado no Sanatorio Baltar até que logrou atravesar a fronteira portuguesa e pasar á zona leal. Integrouse no exército republicano como comandante. Contactou en Valencia con Borobó. Coa derrota republicana foi detido e internado na prisión de San Miguel de los Reyes (Valencia) o 14 de abril de 1939. Despois pasou á prisión de Porlier. En xuño de 1945 as autoridades franquistas conmutáronlle a pena pola de seis anos de confinamento, que tería que cumprir en Vigo. En abril de 1948 desapareceu do seu domicilio de Vigo e fuxiu a Francia. Alí traballou de albanel. Reuníase no café Mabillon de París xunto con outros exiliados.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 20-1-1931, p. 8.
2. ↑  Rivas, Manuel (23/5/2008). "O enterro que fixo tremer Galicia" *El País*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Díaz Rey, María (2004). *Noticia sobre Fernando Barros Pumariño (1906-1959)*. Sada: Do Castro. ISBN 84-8485-143-5.
* Lamela García, Luis (2005). *1936, la 'Cruzada' en Compostela. La guerra civil y la represión franquista en los documentos policiales y militares*. Sada: Do Castro. pp. 222–224. ISBN 84-8485-186-9.

### Ligazóns externas

* Ficha no Repertorio biobibliográfico do exilio galego

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17413347
* WorldCat
* VIAF: 6042692
* BNE: XX1694398
* FAST: 1659609
* GND: 130522945
* ISNI: 0000 0000 5940 7594
* LCCN: n2006086044

 |