**Andrei Arsenevich Tarkovskii** (en ruso: *Андрей Арсеньевич Тарковский*), nado en Zavrazhie o 4 de abril de 1932 e finado en París o 29 de decembro de 1986, foi un cineasta ruso da segunda metade do século XX considerado un dos máis significativos na historia do cinema.

Traxectoria
-----------

Andrei Tarkovskii, de nacionalidade rusa, nace en Zavrazhie, unha vila moi preto de Yurievets, ás beiras do río Volga. Esta cidade sitúase a uns 300 km ao nordeste de Moscova. O pai de Andrei foi o prominente poeta de orixe ucraína Arsenii Aleksandrovich Tarkovskii, súa nai era Maria Ivanovna Vishnakova. Os pais coñecéronse en Moscova, casaron e tiveron dous fillos, o maior foi Andrei e despois veu Marina, nacida dous anos despois do primoxénito. No ano 1935 a familia estableceuse en Moscova onde Arsenii traballaba escribindo e como tradutor e a nai era editora da casa mais importante da cidade. Pero no 1937 o pai deixou a familia para vivir con outra muller, cando Andrei tiña só catro anos, aínda que seguiu aportando diñeiro á súa primeira familia.

Tarkovskii medrou nun ambiente matriarcal, sendo criado pola súa avoa, a nai e a irmá. Durante a invasión nazi de Rusia a familia volveu a Yurievets, e durante dous anos estiveron alí recluídos, o que atrasou os seus estudos. No 1951 terminou o colexio e entrou no Instituto de Estudos Orientais, e tamén continuou coa música que estudaría durante sete anos. Traballou asemade como xeólogo en Siberia. Finalmente debido a numerosas razóns desistiu de todas esas vías; sempre tivera unha grande inclinación pola arte e a literatura alimentada pola súa familia, e decidiu ingresar na Escola de Cine VGIK (Instituto de Cinematografía de todos os estados da Unión Soviética) no que ensinou Eisenstein. Alí estudou durante 5 anos e coñeceu moitos dos actores cos que colaborou ao longo da súa carreira, así como o director de cine e profesor seu Mikhail Romm, que foi un grande apoio e influencia para Tarkovskii durante moitos anos.

Andrei abandonou a súa primeira muller Irma, e o fillo Arsenii, para casar con Larisa en 1970 coa que tivo o seu segundo fillo Andriuskha.

A súa primeira longametraxe oficial foi *Ivanovo detstvo* (1962) gañadora do León de Ouro dese ano no Festival de Venecia, o que reportou o recoñecemento e fama internacional xa co seu primeiro traballo. O segundo filme foi *Andrei Rublev* (1966), un filme épico acerca do máis famoso pintor de iconas medievais de Rusia. Este filme causou moita controversia co réxime comunista ao non estar moi claros os ideais plasmados; pese a que conseguiu a aprobación do guión, o resultado final non foi do agrado das autoridades rusas. A película foi enviada ao Festival de Cannes do 1967, pero non puido ser exhibida, xa que as autoridades rusas mandaron retirar a cinta. Esta foi devolta, pero conseguiuse facer unha copia. Porén, non era tan fácil exhibila coa URSS en contra. Tentouse negociar con Mosfilm, a produtora rusa, mais os soviéticos alegaban as inexactitudes cronolóxicas da cinta, e máis tarde a necesidade de acurtar certas escenas de contido violento. Os organizadores ameazaron con non acoller nunca máis unha película soviética nos festivais.

Non obstante, os principios de Tarkovskii eran moi sólidos e tiña formulada unha extensa teorización a partir deste filme, que despois foi limando e recompoñendo, pero que xa sentaba as bases do seu cine. Ao fin, no 1969, a película foi mostrada en Cannes, aínda que fóra de concurso. Comezaban con esta cinta todas as tensións do cineasta co goberno do seu país, que influíron moito na súa traxectoria.

A seguinte película que viu a luz foi unha adaptación da obra do filósofo e escritor polaco Stanisław Lem: *Solaris*. Era unha obra de ciencia ficción algo posterior ó éxito de Stanley Kubrick, *2001: Unha odisea do espazo*, baseada nunha obra de Arthur C. Clarke. O mesmo que o do tándem Kubrick - Clarke, aquel filme suscitou moitos debates filosóficos tanto na URSS como noutros países onde foi proxectada.

*Zerkalo* (1975) foi a película a seguir, tamén realizada na Unión Soviética, e que marcaba claramente o carácter cinematográfico de Tarkovskii e os seus ideais estéticos. De novo foi obxecto de boicot do seu goberno, chegando case á desesperación. O filme foi tachado e relegado. Aínda así realizou outra longametraxe na URSS, titulada *Stalker* (1978).

Por suposto toda a tensión acumulada, unida á imposibilidade de realizar a súa arte libremente e de ver como os seus filmes eran menosprezados, fixeron estalar o cineasta. Andrei marchou a Italia no 1982. Finalmente tiña a liberdade que desexaba. Alí realizou un documental para a RAI chamado *Tempo di Viaggio* e, no 1983, o seu único filme rodado en italiano, *Nostalghia*. Tarkovskii anunciou, tras a súa estancia en Italia, que nunca regresaría a Rusia.

A súa última longametraxe, *Offret* (1986), foi realizada en Suecia, e nela interviñeron moitos técnicos axudantes de Ingmar Bergman, cineasta moi admirado por Tarkovskii. É o caso do director de fotografía do filme, Sven Nykvist. Este filme leva a sombra da enfermidade de Tarkovskii que o levou á tumba, un cancro de pulmón; quizais por esas circunstancias, *Offret* é considerado pola crítica como un dos filmes máis completos do autor. O último proceso de montaxe da película foi realizado practicamente desde a cama, e finalmente, despois de intensa loita, morreu Andrei Tarkovskii en París, o 29 de decembro de 1986.

Sobre a súa obra
----------------

Tarkovskii era un apaixonado teórico, con ideas moi sólidas, formadas a través da súa experiencia nas diversas películas que realizou, así como a súa dura experiencia vital. Moitas destas ideas están recollidas en artigos diversos, entrevistas e, como non, no libro que escribiu, *Запечатлённое время* ("Esculpindo no tempo"). Consideraba que a función da arte é ofrecer unha visión espiritual e sempre xoga con termos como a memoria e o tempo. Visualmente sempre foi considerado un director excepcional. A súa fotografía é moi coidada, así como os encadramentos dos planos, a luz, os tons e as súas famosas coreografías en planos longuísimos.

O director ruso xamais aceptou falar dun simbolismo na súa obra, ou en calquera outra obra dun director. Non falaba dunha simboloxía cerrada, ou de símbolos preestablecidos pola cultura. O que el pretendía era abrir o seu mundo interno nun sentido mais junguiano. Os símbolos, que nos seus filmes aparecen, chaman moito a atención do espectador e dos teóricos, e son elementos que se repiten ao longo da súa filmografía. Pero todos estes elementos proveñen do subconsciente do artista, que xeralmente é manifestado a través de símbolos. Tódalas imaxes que aparecen nas películas están abertas a interpretacións máis alá do que el podía prever.

Interesante é enumerar certo tipo de símbolos constantes na súa obra:

* Lume.
* Auga/espello/reflexo.
* Terra.
* Ar.
* Cabalo (sobre todo en *Andrei Rublev*).
* Can.
* Nenos/infancia.
* Muller (Meiga, por exemplo, en *Offret*).
* Anciáns/Ruína.

Obra
----

### Filmografía

* *Katok i skripka* ("O violín e a apisoadora", 1960)- Realizada na Escola de Cinematografía VIGK.
* *Ivanovo Destvo* ("A infancia de Ivan", 1962) - Gañadora do León de Oro no Festival de Venecia.
* *Andrei Rublev* (1966).
* *Solaris* (1972) - Baseada na novela de Stanislav Lem.
* *Zerkalo* ("O espello", 1975).
* *Stalker* (1979) - inspirado nunha novela de Arkady e Boris Strugatsky.
* *Tempo di Viaggio* ("Tempo de viaxe", 1982) - documental para a RAI, coescrito con Tonino Guerra.
* *Nostalghia* ("Nostalxia", 1983) - Rodada en italiano.
* *Offret* ("Sacrificio", 1986) - Rodada en Suecia.

### Producións teatrais, Ópera

* Hamlet de Shakespeare (1977) - Teatro Lenkom, Moscova.
* Boris Godunov, ópera de Mussorgsky (1983) - Covent Garden, Londres.

### Obra escrita

* *Запечатлённое время* (1986)
* *Martyrolog*, diarios 1970-1986.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Andrei Tarkovskii Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* MENGS, A. *Stalker de Andrei Tarkovski. La metáfora del camino*. Ediciones Rialp. Madrid, 2004. *(en castelán)*
* CAPANNA, P. *Andrei Tarkovski: El icono y la pantalla*. Ediciones de la Flor, Buenos Aires, 2003. *(en castelán)*
* SOBREVIELA, A. *Andrei Tarkovski: de la narración a la poesía*. Fancy Ediciones, Valladolid, 2003. *(en castelán)*
* LLANO, R. *Andréi Tarkovski. Vida y obra*. Prólogo de Víctor Erice. Filmoteca da Generalitat Valenciana. Colección Documentos, nº 11, 2 vols. Valencia, España, 2003. *(en castelán)*
* TEJEDA, C. *Andrei Tarkovski*. Cátedra. Madrid, 2010 *(en castelán)*

### Ligazóns externas

* Andreitarkovski.org Ampla Web con extensa información, bibliografía e artigos recollidos *(en castelán)*
* Nostalghia.com, sobre a vida e obra *(en italiano)*
* Os filmes favoritos de Tarkovsky
* The Man Who Saw an Angel

* Portal:Cine
* Portal:Rusia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q853
* WorldCat
* VIAF: 34515002
* Allmovie: p113668
* AlloCiné: 909
* BIBSYS: 90199360
* BLBNB: 000457907
* BNCHL: 000240850
* BNE: XX895839
* BNF: 122597943
* BRE: 4182878
* CANTIC: a10162501
* CineRessources: 12245
* CiNii: DA01922305
* DeutscheBio: 118620835
* Discogs: 1808377
* EBID: ID
* EGAXA: vtls003875049
* FAST: 22414
* Filmportal: ID
* GEC: 0065266
* GND: 118620835
* ICCU: CFIV193632
* IMDb: nm0001789
* ISNI: 0000 0001 2320 4450
* LCCN: n78010232
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000010919
* NDL: 00475955
* NKC: jn20000720298
* NLA: 35812548
* NLG: 84331
* NNDB: 000031338
* NTA: 072102829
* OL: OL856077A
* openMLOL: 210372
* RKD: 314692
* RSL: 000083926
* SELIBR: 212047
* SNAC: w6kj42fs
* SUDOC: 028243943
* TESF: tarkovsky\_andrei
* TMDb: 8452
* ULAN: 500233097

 |