Un **referendo de independencia** non vinculante celebrouse en Bougainville, unha rexión autónoma de Papúa Nova Guinea, entre o 23 de novembro e o 7 de decembro de 2019. A pregunta do referendo era unha escolla entre maior autonomía dentro de Papúa Nova Guinea ou unha completa independencia, e a maioría abosulta dos votantes (98,31%) votou a prol da independencia.

O referendo foi o resultado dun acordo de 2001 entre o goberno de Papúa Nova Guinea e o Goberno Autónomo de Bougainville, que rematou coa guerra civil que ocorreu entre 1988 e 1998. A votación non é vinculante e o Goberno de Papúa Nova Guinea ten a decisión final sobre o futuro de Bougainville. Os observadores declararon que o claro resultado dificulta a Papúa Nova Guinea ignorar ou atrasar unha decisión, mais a independencia podería tardar anos en alcanzarse.

Contexto
--------

*Artigo principal**:* Guerra civil de Bougainville.
Papúa Nova Guinea converteuse nun estado independente de Australia en 1975, e Bougainville obtivo o status de provincia en 1976. En 1988, as tensións evolucionaron nunha guerra civil entre o Exército Revolucionario de Bougainville e as forzas do Goberno de Papúa Nova Guinea. Un tema clave do conflito foi a mina de Panguna, que pechou en 1989.

A guerra civil rematou cun alto ó lume en 1998, que foi seguido dun Acordo de Paz en 2001. O acordo estabeleceu un Goberno Autónomo de Bougainville, e un referendo sobre a independencia de Bougainville que se celebraría 10-15 anos despois da elección do primeiro goberno autonómico de Bougainville, e que tiña como prazo máximo xuño de 2020. O referendo sería non vinculante, e a decisión final quedaría en mans do goberno de Papúa Nova Guinea.

En novembro de 2019, Raymond Masono, vicepresidente da Rexión Autónoma de Bougainville, fixo campaña sobre a reapertura da mina de Panguna se o referendo tiña un resultado faborable á independencia. Panguna pechou en 1989 por mor da guerra e estímase que o valor do cobre chega ós 60 billóns de dólares. Coa independencia, tódolos intereses de Papúa Nova Guinea transferiríanse a Bougainville, dándolle unha participación do 60% en tódolos proxectos e conservando todas as licenzas mineiras. O 40% restante deixaríase para ofertar a investidores.

Planificación
-------------

A votación foi orixinalmente proposta para o 15 de xuño de 2019, mais adiouse até o 17 de outubro en medio de acusacións de que o goberno estatal tardou en achegar a maior parte dos fondos prometidos para o referendo. O referendo foi adiado de novo até o 23 de novembro por solicitude da Comisión de Referendo de Bougainville para asegurar a credibilidade do mesmo e para que máis persoas puidesen votar. Ámbolos dous gobernos acordaron que ese sería o derradeiro atraso. A votación foi organizada de tal xeito que durase dúas semanas, dende o 23 de novembro até o 7 de decembro.

A votación tivo que facer fronte a un alto grao de dificultade na organización, xa que a maioría da poboación vive en pequenas aldeas e vilas, e case a metade da poboación é analfabeta.

En outubro de 2018, o antigo Taoiseach de Irlanda, Bertie Ahern, foi designado para presidir a Comisión de Referendo de Bougainville, que se encargou de preparar a votación.

### Votantes

En novembro, a comisión rematou a "lista de votantes certificados" para ser utilizada na votación. O número final de votantes foi 206 731, sobre unha poboación total de preto de 300 000 persoas. Os homes que estaban facendo o rito de iniciación upe tiveron permitido votar nuns colexios electorais especiais só para homes. Os habitantes de Bougainville que vivían noutras partes de Papúa Nova Guinea, en Australia ou nas Illas Salomón tamén puideron exercer o seu voto.

Votantes rexistrados| Votantes | Homes | Mulleres | Xénero descoñecido | Total |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Votantes residentes en Bougainville | 98 565 | 95 371 | 80 | 194 016 |
|
| Votantes fóra de Bougainville | 6 846 | 5 844 | 25 | 12 715 |
|
| **Total** | **105 411** | **101 215** | **105** | **206 731** |
|

### Pregunta

A pregunta que se lle fixo ós votantes foi:

> 
> 
> Estás de acordo en que Bougainville teña: (1) Maior autonomía (2) Independencia?
> 
>

Resultados
----------

Os resultados do referendo foron anunciados o 11 de decembro de 2019. Máis do 98% dos votos válidos foron a prol da independencia. Antes da elección, agardábase un resultado positivo da opción independentista, con *The Guardian* informando de estimacións do 90% a prol da independencia.

Un funcionario declarou que o referendo ía "mellor do agardado", e que os votantes estaban estusiasmados, e Divine Word University dixo que a votación celebrouse nunha atmosfera de celebración.


| Votos |
| --- |
|  |  |  |  |  |
| Independencia |    | 98.31% |
| Maior autonomía |    | 1.69% |

Repercusións
------------

Despois do anuncio do resultado, John Momis, presidente da Rexión Autónoma de Bougainville, declarou que "polo menos psicoloxicamente, sentímonos liberados". O ministros de Asuntos de Bougainville do goberno de Papúa Nova Guinea, Puka Temu, declarou que "o resultado é crible", pero dixo que Papúa Nova Guinea debería ter tempo para asimilar o resultado. Como o referendo non é vinculante, a independencia deberá ser negociada entre os líderes de Bougainville e Papúa Nova Guinea. A decisión final sobre o status de Bougainville dependerá do Parlamento Nacional de Papúa Nova Guinea. Rod McGuirk da revista *Time* declarou que "o proceso de converterse nun estado separado podería tardar anos en acadarse."

O primeiro ministro de Papúa Nova Guinea, James Marape, recoñeceu o resultado do referendo e declarou que só comprometería o seu goberno a elaborar "unha folla de ruta que leve a un acordo de paz duradeiro" en acordo coas autoridades de Bougainville. Os funcionarios de Papúa Nova Guinea manifestaron a súa preocupación de que a independencia de Bougainville sentase un precedente para outros movementos de secesión imitadores noutras provincias como Nova Bretaña Oriental, Nova Irlanda e Enga.

Notas
-----

1. ↑  Lyons, Kate (11 de decembro de 2019). The Guardian, ed. "Bougainville referendum: region votes overwhelmingly for independence from Papua New Guinea" (en inglés). ISSN 0261-3077. Consultado o 12 de decembro de 2019.
2. 1 2 3 4 5 6  Lyons, Kate (19 de novembro de 2019). The Guardian, ed. "Birth of a nation? Bougainville's independence referendum explained". Consultado o 11 de decembro de 2019.
3. 1 2  "51. Papua New Guinea/Bougainville (1975-present)". *University of Central Arkansas*. Arquivado dende o orixinal o 11 de decembro de 2019. Consultado o 11 de decembro de 2019.
4. ↑  Jorari, Leanne (21 de novembro de 2019). The Guardian, ed. "'We've wanted this for a long time': Bougainville prepares for independence vote". Consultado o 11 de decembro de 2019.
5. 1 2  BBC, ed. (11 de decembro de 2019). "Bougainville referendum: PNG region votes overwhelmingly for independence". Consultado o 11 de decembro de 2019.
6. ↑  "Bougainville referendum not binding - PM". *Radio New Zealand* (en inglés). 11 de marzo de 2019. Consultado o 18 de marzo de 2019.
7. ↑  Amanda Stutt (11 de decembro de 2019). Mining.com, ed. "Bougainville independence could revive one of world’s biggest copper mines". Glacier Media. Consultado o 12 de decembro de 2019.
8. ↑  ABC News, ed. (23 de maio de 2016). "Bougainville and Papua New Guinea set target date for independence referendum" (en inglés). Consultado o 21 de outubro de 2017.
9. ↑  "Independence vote delayed for Papua New Guinea's Bougainville". *France 24* (en inglés). 1 de marzo de 2019. Consultado o 2 de marzo de 2019.
10. ↑  Gorethy, Kenneth (5 de agosto de 2019). "B’ville referendum dates changed". *Post Courier* (en inglés). Consultado o 5 de agosto de 2019.
11. 1 2  France 24, ed. (27 de setembro de 2019). "Bougainville set to hold long-awaited independence referendum" (en inglés). Consultado o 6 de outubro de 2019.
12. ↑  Lyons, Kate (19 de novembro de 2019). The Guardian, ed. "Birth of a nation? Bougainville's independence referendum explained" (en inglés). ISSN 0261-3077. Consultado o 20 de novembro de 2019.
13. ↑  Radio New Zealand, ed. (17 de outubro de 2018). "Bougainville 'very happy' to have Bertie Ahern involved" (en inglés). Consultado o 19 de outubro de 2018.
14. 1 2 3  Bougainville Referendum Commission, ed. (6 de novembro de 2019). "Referendum Roll Completed". Arquivado dende o orixinal o 11 de decembro de 2019. Consultado o 11 de decembro de 2019.
15. ↑  "Photo essay: Bougainville's historic independence referendum". *RNZ* (en inglés). 6 de decembro de 2019. Consultado o 9 de decembro de 2019.
16. ↑  Perry, Nick (3 de decembro de 2019). "Bougainville independence referendum ends". *The Canberra Times*. Consultado o 8 de decembro de 2019.
17. ↑  Radio New Zealand, ed. (13 de outubro de 2018). "Question agreed for Bougainville's independence referendum" (en inglés). Consultado o 19 de outubro de 2018.
18. ↑  AFP. "Bougainville voters back independence by landslide". *The Standard*. Consultado o 12 de decembro de 2019.
19. ↑  Yeung, Jessie; Watson, Angus (11 de decembro de 2019). CNN, ed. "Bougainville independence vote delivers emphatic demand to become world's newest nation". Consultado o 11 de decembro de 2019.
20. 1 2  "Polls close in Bougainville referendum on independence from PNG". *www.aljazeera.com*. Consultado o 9 de decembro de 2019.
21. ↑  Australian Associated Press, ed. (29 de xaneiro de 2014). "PNG leader apologises to Bougainville for bloody 1990s civil war". Consultado o 9 de febreiro de 2019.
22. ↑  "The celebratory Bougainville referendum – stories from Siwai". *www.lowyinstitute.org* (en inglés). Consultado o 9 de decembro de 2019.
23. ↑  Rod McGuirk (11 de decembro de 2019). Time, ed. "Seeking Independence From Papua New Guinea, Bougainville Votes to Become World's Newest Country". Arquivado dende o orixinal o 12 de decembro de 2019. Consultado o 11 de decembro de 2019.
24. ↑  Alan Boyd (11 de decembro de 2019). Asia Times, ed. "China has big stake in Bougainville independence". Consultado o 12 de decembro de 2019.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Comisión do Referendo de Bougainville *(en inglés)*