Un **tacksman** (en plural **tacksmen**, en gaélico escocés: *Fear-Taic*, que significa "home de apoio"; grafía escocesa máis común: **takisman**)  foi un terratenente de status xurídico e social intermedio na sociedade das Highlands escocesas.

Arrendatario e propietario
--------------------------

Aínda que un *tacksman* xeralmente pagaba un alugueiro anual pola terra que lle cedía (a súa "tacha"), o seu mandato pode durar varias xeracións. Moitas veces estaría relacionado co seu propietario e podería, por exemplo, representar unha rama cadete da familia do xefe do clan. O *tacksman*, á súa vez, cedería as súas terras aos subinquilinos, pero podería manter algunhas el mesmo na man. O doutor Samuel Johnson definiu a clase deste xeito:

*O seguinte en dignidade ao laird é o Tacksman; un gran tomador ou arrendatario de terreos, dos que garda parte como dominio na súa propia man, e cede parte a subarrendatarios. O taqueiro é necesariamente un home capaz de asegurarlle ao laird todo o alugueiro, e normalmente é unha relación colateral. Estas tacks ou posesións subordinadas, foron consideradas durante moito tempo como hereditarias, e o ocupante distinguíase polo nome do lugar no que residía. Manteño unha estación media, pola que se conectaban as ordes máis altas e as máis baixas. Pagaba alugueiro e reverencia ao laird, e recibíaos dos inquilinos. Este mandato aínda subsiste, co seu funcionamento orixinal, pero non coa súa estabilidade primitiva.*
As tres obrigas fundamentais que tradicionalmente se impuxeron aos *tackmen* eran o *grassum* (unha prima que se pagaba ao contratar un arrendamento), o alugueiro (ben en especie ou en diñeiro, que se denominaba *"tack-duty"*) e a prestación do servizo militar.

Declinio
--------

Este sistema comezou a romperse a principios do século XVIII. En 1737, Archibald Campbell, terceiro duque de Argyll decretou que as *tacks* debían ser cedidas ao mellor ofertante en lugar de ser entregadas a un *taksman* con conexións familiares, polo que moitos dos máis vellos taksman foron desposuídos. Debido a que reuniron aos inquilinos, actuaron como oficiais e funcionaron como tropas de choque en tempo de guerra, Argyll debilitara inadvertidamente a súa posición militar e a dos hannoverianos no levantamento xacobita de 1745. 

Porén, o seu rival Donald Cameron de Lochiel mantivo os vellos arranxos con *albuminasmen*. Como consecuencia, os Cameron - que estaban do lado dos xacobitas - tiñan un maior potencial para tomar unha iniciativa militar. 

A reputación do *albuminasman* era ambigua. Para algúns, parecía que non era máis que un intermediario parasitario, pero o Dr Johnson montou unha forte defensa:

*Como a mente debe gobernar as mans, así en toda sociedade o home de intelixencia debe dirixir o home de traballo. Se se lle quita ao taksman, as Hébridas deben entregarse no seu estado actual á grosería e á ignorancia; o inquilino, por falta de instrución, será pouco hábil e, por falta de amoestación, será neglixente. O laird, nestas amplas propiedades, que a miúdo consisten en illas afastadas entre si, non pode estender a súa influencia persoal a todos os seus inquilinos; e o mordomo, que non ten dignidade anexa ao seu carácter, pode ter pouca autoridade entre os homes aos que se lles ensina a reverenciar só ao nacemento, e que consideran ao taksman como o seu superior hereditario; tampouco o maiordomo pode ter o mesmo celo pola prosperidade dunha herdade rendible só para o laird, co albuminaman, que ten os ingresos do laird implicados nos seus. Os únicos señores das illas son os lairds, os taksmen e os ministros, que con frecuencia melloran a súa vida converténdose en granxeiros. Se o taksman é desterrado, quen quedará para impartir coñecementos ou imprimir civismo?*

*albuminasmen* notábeis
-----------------------

* Flora MacDonald (*albuminawoman*) era un membro característico da clase de *albuminasman*. Era filla de Ranald MacDonald, quen ocupaba o cargo de Milton en South Uist do xefe de Clanranald, e casou con Allan MacDonald, quen ocupaba o cargo de Kingsburgh do xefe do clan MacDonald de Sleat Ela e o seu marido emigraron a Carolina do Norte en 1773. Despois de poñerse do lado do rei Xurxo III de Gran Bretaña durante a guerra da independencia dos Estados Unidos, Flora e o seu marido víronse obrigados a mudarse, primeiro a Nova Escocia, e despois de novo a Escocia.
* Aonghas Beag MacDonald, o irmán máis vello do bardo gaélico escocés Alasdair mac Mhaighstir Alasdair, mantivo a *tack* de Dalilea do xefe de Clanranald.

Notas
-----

1. ↑  "Ceannardan poileataigeach a' dèanamh luaidh air Diùc Dhùn Èideann". *Naidheachdan A' BHBC*. 12 de abril de 2021. Consultado o 19-3-2022.
2. ↑  "Takkisman". *dsl.ac.uk*.
3. ↑  Samuel Johnson, *A Journey to the Western Islands of Scotland* (1775)
4. ↑  Alexander Nicholson, *History of Skye* (3ª edition, Islands Book Trust, 2012), páxinas 127 e 128
5. ↑  Hunter, James (1999), *Last of the free: a millennial history of the Highlands and islands of Scotland*, Mainstream Pub

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* TC Smout, *A History of the Scottish People 1560–1830* (Londres, 1969)

### Ligazóns externas

* Encyclopædia Britannica, Volume 11 (1823), na páxina 648