recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
A nebulosa de reflexión Cara de Bruxa (IC2118), ó redor de 1000 anos luz da Terra, está asociada coa brillante estrela Rigel da constelación de Orión. A nebulosa brilla principalmente debido á luz reflectida que provén de Rigel, localizada xusto un pouco por fóra da esquina superior dereita da imaxe. O po fino da nebulosa reflicte a luz, a cor azul é causada non só pola cor azul de Rigel senón tamén por que os grans de po reflicten mellor a luz azul cá vermella.
En astronomía, unha **nebulosa de reflexión** son nubes interestelares de po as cales simplemente reflicten a luz dunha estrela ou estrelas próximas. A enerxía da estrela próxima ou estrelas próximas é insuficiente para ionizar o gas da nebulosa e así crear unha nebulosa de emisión, pero si é suficiente a dispersión da luz ó redor da nube de po, facéndoa así visible. Dicir que as frecuencias do espectro amosan que os espectros das nebulosas de reflexión son moi semellantes os das estrelas que iluminan a nube. Entre as partículas microscópicas responsables da refracción e dispersión da luz están compostos de carbono (ex. po de diamante) e compostos de ferro e níquel. Este dous últimos elementos están a miúdo aliñados có campo magnético galáctico e isto causa unha lixeira polarización da luz reflectida (Kaler, 1998). Edwin Hubble distinguiu entre nebulosa de emisión e reflexión no 1922.

As nebulosa de reflexión normalmente son azuis xa que a reflexión por parte de po e gas interestelar é máis eficiente para a luz azul que para a luz vermella (este é o mesmo proceso de reflexión/descomposición que lle da o azul ó ceo ou o vermello ós atardeceres).

Moitas veces as nebulosas de emisión e reflexión están xuntas, e debido a isto moitas veces son chamadas nebulosas difusas, coma por exemplo a Nebulosa de Orión.

Coñécense ó redor de 500 nebulosas de reflexión. Entre as máis fermosas atópanse as que fican nos arredores das estrelas das Pléiades. Tamén pode ser vista na mesma area do firmamento a Nebulosa Trífida. A estrela xigante Antares, a cal é moi vermella (clase espectral M1), está rodeada dunha longa e vermella nebulosa de reflexión.

As nebulosas de reflexión tamén poden ser lugares de formación de estrelas.

En 1922, Hubble publicou o resultado das súas investigacións nunha nebulosa brillante. Parte deste traballo dou coma resultado a lei da luminosidade de Hubble para as nebulosas de reflexión que facía unha relación entre o tamaño angular (*R* diámetro angular) da nebulosa e a magnitude aparente (*m*) da estrela asociada:

5 log(*R*) = -*m* + *k*
onde *k* é unha constante que depende da sensibilidade de medida.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Nebulosa de emisión
* Nebulosa escura
* Nebulosa difusa
* Nebulosa planetaria

### Notas

* James B. Kaler (1998). *Kosmische Wolken. Materie-Kreisläufe in der Milchstraße.* Spektrum Akademischer Verlag.

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Nebulosa de reflexión*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q203958
* EBID: ID
* JSTOR: reflection-nebulae
* MAG: 187902132
* UAT: 1381

 |
*Coryphaena\_hippurus*
Os **Corifénidos** (Coryphaenidae), chamados comunmente *dourados* son unha familia de peixes mariños incluída orde dos Perciformes. Están distribuídos polos océanos Atlántico, Índico e Pacífico.

Característica
--------------

Presentan unha intensa cor dourada, á que deben o nome , e un corpo comprimido lateralmente, alto na rexión cefálica. Liña lateral sinuosa.

Posúen unha única aleta dorsal que percorre todo o corpo desde a cabeza; a anal taménb longa pero comneza á metade do corpo. Nos presentan espiñas nas aletas (48-65 radios brandos na dorsal). Aletas pectorais curtas e algo falciformes e a caudal fortemente furcada. Poden alcanzar talles de 1,5 m de lonxitude máxima.

Son peixes de hábitos superficiais e comportamento peláxico. Aliméntanse de pequenos peixes e outros animais. Captúranse en pesca deportiva pero tamén teñen certo interese comercial (pesca industrial e acuicultura).

É unha das familias de peixes azuis asociados a un alto contido de histidina e, por conseguinte, relacionado con casos de intoxicación por histamina .

Clasificación
-------------

A familia contén un único xénero con dúas especies:

* Xénero *Coryphaena*
	+ *Coryphaena hippurus* (Linnaeus, 1758) - Dourado común
	+ *Coryphaena equiselis* (Linnaeus, 1758) - Dourado pampo

Notas
-----

1. ↑  En inglés, *Dolphinfishes* (peixes-golfiño). En castelán, *dorados* ou *llampuga*.
2. ↑  Regulamento CE 2073/2005, da Comisión, de 15 de novembro de 2005, relativo ós criterios microbiolóxicos aplicables ós produtos alimenticios (DO L 338 de 22.12.2005).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Corifénidos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Corifénidos*** |

* Taxonomía FishBase
* Taxonomía ITIS

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13170001
* BRE: 2097955
* EBID: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EOL: 5341
* Fossilworks: 266141
* GBIF: 4262
* iNaturalist: 49324
* IRMNG: 114593
* ITIS: 168789
* NCBI: 27766
* Plazi: ID
* WoRMS: 125531

 |
**Michelle Clemente Escotet**, nada en Caracas o 7 de decembro de 1994, é un exfutbolista venezolana, que xogaba como centrocampista. Foi internacional coas categorías inferiores da selección venezolana. Dende 2023 é membro do Consello de Administración do Deportivo da Coruña, club do que é propietario o seu tío Juan Carlos Escotet por medio de Abanca.

Traxectoria
-----------

Naceu en Caracas, sendo filla de Gonzalo Clemente e Aurora Escotet. Súa nai é irmá do multimillonario Juan Carlos Escotet, a maior fortuna de Venezuela. Estudou no colexio Humboldt de Caracas, onde practicou varios deportes (fútbol, atletismo, tenis, natación e voleibol), antes de continuar os seus estudos na Universidade de Carolina do Norte en Chapel Hill.

Foi internacional coa selección sub-17 de Venezuela, coa que disputou a Copa do Mundo sub-17 de 2010 en Trinidad e Tobago, e coa selección sub-20. En 2017 instalouse xunto ao seu irmán en Galicia. Xestionou negocios de hostalaría na Coruña e fichou polo Deportivo da Coruña Feminino para xogar co seu filial na Liga Galega, logrando o ascenso á Primeira Nacional na tempada 2018/19, na que marcou 8 goles en 23 partidos.

En xuño de 2023 converteuse en novo membro do Consello de Administración do Deportivo da Coruña.

Notas
-----

1. ↑  De la Cruz, Luis (4 de novembro de 2022). "Juan Carlos Escotet, dueño del Depor, quinto más rico de España". *As* (en castelán). Consultado o 17 de setembro de 2023.
2. ↑  Quintás, Paula (8 de xullo de 2023). "¿Quiénes son los nuevos presidente, secretario y cuatro consejeros del Deportivo?" (en castelán). Consultado o 17 de setembro de 2023.
3. 1 2  "2012 Women's Soccer Roster" (en inglés). Consultado o 17 de setembro de 2023.
4. 1 2  Portabales, Pablo (7 de xuño de 2020). "Una «Buenasuegra» en la calle Real". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 17 de setembro de 2023.
5. ↑  "FIFA U-17 Women's World Cup Trinidad & Tobago 2010". *FIFA*. Arquivado dende o orixinal o 9 de xullo de 2013. Consultado o 17 de setembro de 2023.
6. ↑  "L.G.F. 1ª DIVISION FEMENINA, GRUPO UNICO". *Real Federación Galega de Fútbol*. Consultado o 17 de setembro de 2023.
7. ↑  "Álvaro García Diéguez, Álex Bergantiños García, Carlos Ballesta Edreira, Michelle Clemente Escotet e Vicente Fernández Rodríguez propostos para o Consello do RC Deportivo". 8 de xullo de 2023. Consultado o 17 de setembro de 2023.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos da xogadora en LaPreferente *(en castelán)*.
**Santa Cristina**, coñecida tamén como **Cristina de Bolsena**, **Cristina de Tiro** ou **Cristina a Gran Mártir**, é unha santa do século III venerada pola Igrexa católica, a Igrexa ortodoxa e a Igrexa anglicana. Escavacións na contorna do lago de Bolsena descubriron o seu culto xa no século V, polo que é posible que a tradición oriental que conecta a santa Cristina coa cidade fenicia de Tiro se deba a unha confusión co nome dunha localidade preto de Bolsena. A súa festividade celébrase o 24 de xullo. 

Altar de Santa Cristina, na basílica de Bolsena
No século IX redactouse o seu martirio, sobre o cal se fixeron varias versións, moitas delas crese que influenciadas pola vida doutros santos como santa Bárbara. Era filla dun rico maxistrado chamado Urbano e converteuse ao cristianismo. Regalaba ídolos e bens do seu pai aos pobres e este chegou a torturarla cravándolle ganchos de ferro, meténdoa nun forno, nun pozo con serpes, e lanzándoa a un río atada a unha roca. Con todo, Deus fixo que resistise e non morreu até a oitava tortura. Logo de morrer seu pai, o seu sucesor Dión seguiu a torturala e finalmente decapitouna.

Consérvanse as súas reliquas na catedral de Palermo e en Bofia. Na parroquia da Cidade de Osma atribúenselle uns restos chegados en 1789. Alí é patroa **Santa Cristina de Bolsena**, a quen se consagrou a igrexa polo menos desde o século XIV. Porén, eses restos pertencen a outra moza mártir das Catacumbas de San Calixto de Roma chamada Cristina (Cristina de Osma).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cristina de Bolsena Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q237882
* WorldCat
* VIAF: 69728563
* ARLIMA: 924
* BNE: XX1699975
* CERL: cnp00542913
* DeutscheBio: 118940538
* FAST: 1812501
* GND: 118940538
* ISNI: 0000 0000 9925 4668
* LCCN: nr90001054
* NKC: xx0029952

 |
**Wenceslao Fernández de la Vega Lombán**, nado na Veiga en 1909 e finado en Madrid o 23 de marzo de 1997, foi un avogado inspector de traballo asturiano.

Traxectoria
-----------

Fillo do médico Wenceslao Fernández de la Vega Pasarín e de Dolores Lombán Cotarelo, era irmán de Elisa, Jimena e Virgilio Fernández de la Vega Lombán. Ingresou na Inspección de Traballo o 8 de xuño de 1936. Foi nomeado polas autoridades republicanas Delegado Provincial de Traballo de segunda categoría de Albacete o 16 de febreiro de 1937, sendo ministro Anastasio de Gracia (PSOE). Ao remate da Guerra Civil Española foi depurado por Orde publicada no BOE de 22 de xaneiro de 1940, de acordo coa lei de Responsabilidades Políticas, sendo Ministro de Agricultura Joaquín Benjumea Burín. A sanción foi revogada no BOE do 8 de maio de 1949, pero foille imposto o traslado forzoso con prohibición de solicitar cargos vacantes durante un ano, e a postergación por dous anos de inhabilitación para o desempeño de postos de mando e confianza.

O 11 de novembro de 1955 foi nomeado Delegado Provincial de Traballo de Zaragoza. Foi cesado en 1963, poucos meses despois da caída do ministro Fermín Sanz-Orrio y Sanz -sucesor de Girón de Velasco-.

Foi condecorado coa Medalla ao Mérito no Traballo no 32º aniversario do Alzamento Nacional, o 18 de xullo de 1971

Familia
-------

Casou con Elena Sanz Reig coa que tivo dous fillos: Jesús e María Teresa Fernández de la Vega.

Notas
-----

1. ↑  BOE, 22 de xaneiro de 1940. Páx. 532.
2. ↑  BOE, 8 de maio de 1949.
3. ↑  "Consejo de Ministros". *La Vanguardia Española* (en castelán). 12 de novembro de 1955. p. 4.
4. ↑  BOE, 22 de novembro de 1955.
5. ↑  "Nombramientos y ceses de delegados de trabajo". *La Vanguardia Española* (en castelán). 19 de maio de 1963. p. 76.
6. ↑  "Condecoraciones concedidas con motivo del 18 de Julio". *La Vanguardia Española* (en castelán). 17 de xullo de 1971. p. 7.
7. ↑  "Concesión de diversas condecoraciones con motivo del 18 de Julio". *ABC* (en castelán). 17 de xullo de 1971. p. 43.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Gjorge Ivanov** (en macedonio: *Ѓорге Иванов*) é un político macedonio e presidente de Macedonia do Norte dende o ano 2009.

Traxectoria
-----------

Gjorge Ivanov naceu na localidade de Valandovo o 2 de maio de 1960, ao sueste da República Socialista de Macedonia (nesa época parte de Iugoslavia). Nesta cidade culminou a súa educación primaria e secundaria. Aos 27 anos, Ivanov abandonou a súa cidade natal para mudarse a Skopje. Até 1990, fora un activista da Xuventude Comunista de Iugoslavia.

Campaña presidencial
--------------------

O 25 de xaneiro de 2009, o partido máis influente na Asemblea de Macedonia do Norte, o VRMO-DPMNE escolleu a Ivanov como o seu candidato presidencial para as eleccións presidenciais de 2009.

Durante a súa campaña presidencial, Ivanov declarou que se fose electo convocaría unha reunión co Presidente de Grecia e tentaría unha resolución conxunta con este país sobre a disputa polo nome de Macedonia.

Presidencia
-----------

Un día despois da súa elección o 12 de maio de 2009, Ivanov reafirmou o seu compromiso da colaboración mutua con Grecia reuníndose co seu homólogo grego Karolos Papoulias.

Despois de ser electo como Presidente, declarou publicamente os seus obxectivos de presidencia. Entre estes cítanse o ingreso de Macedonia do Norte na Unión Europea e na OTAN, a recuperación económica do seu país, a estabilidade interna e a mellora das relaciones coas minorías étnicas e os países veciños, especialmente con Grecia.

Notass
------

1. ↑  "Од политолог до политичар". Arquivado dende o orixinal o 22 de xullo de 2011. Consultado o 24 de novembro de 2009.
2. ↑  "VMRO-DPMNE elects Gjorgje Ivanov for presidential candidate". Arquivado dende o orixinal o 05 de marzo de 2012. Consultado o 24 de novembro de 2009.
3. ↑  "New Macedonia president keen to resolve Greece name dispute". *News.com.au*. 6 de abril de 2009. Arquivado dende o orixinal o 03 de xullo de 2012. Consultado o 10 de agosto de 2016.
4. ↑  "Иванов во мај ќе го покани Папуља". Arquivado dende o orixinal o 28 de setembro de 2011. Consultado o 24 de novembro de 2009.
5. ↑  "Ivanov - For proud and strong Macedonia". Arquivado dende o orixinal o 28 de setembro de 2011. Consultado o 24 de novembro de 2009.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Nikola Gruevski, primeiro ministro de Macedonia do Norte.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q57436
* WorldCat
* VIAF: 297336520
* GND: 1202638023
* ISNI: 0000 0004 0213 5582
* LCCN: n2013019529
* Munzinger: 00000027868
* Treccani: gjorge-ivanov

 |
Marcos o Evanxelista.
San **Marcos *o Evanxelista*** (século I) vén sendo considerado tradicionalmente o autor do Evanxeo de Marcos. Represéntase acompañado cun león, porque o seu Evanxeo comeza falando de Xoán o Bautista, "*A voz que clama no deserto*": dita voz sería como a do león.

Adoita identificárselle con "Xoán, tamén chamado Marcos". Este personaxe aparece varias veces nos Feitos dos Apóstolos. Cítaselle por primeira vez en Feitos 12:12, cando Pedro, milagrosamente liberado do cárcere, refúxiase en casa de María, nai de Xoán, por alcume Marcos.

> 
> 
> 9 Pedro saíu e seguiuno, sen se dar conta que era realidade o que se facía por medio do anxo, pois coidaba que era unha visión. 10 Atravesaron a primeira garda e logo a segunda, e chegaron á porta de ferro que daba á cidade e abriuse ela soa. E ó saíren á rúa, logo o deixou o anxo. 11 Entón Pedro, volvendo en si, dixo: "agora realmente vexo que o Señor mandou o seu anxo, para me librar das mans de Herodes e de todo o que esperaba o pobo xudeu". 12 E xa con todo o acordo, dirixiuse á casa de María, a nai do Xoán, chamado Marcos, onde había moita xente reunida rezando
> Biblia Galega
> 

Acompañou a Paulo de Tarso e a Bernabeu na primeira viaxe de Paulo (Feitos 13:5), pero separou deles cando chegaron a Panfilia, regresando a Xerusalén (Feitos 13:13). Cando Paulo ía iniciar a súa segunda viaxe, tivo unha grave disputa con Bernabeu á mantenta de Xoán, chamado Marcos: Bernabeu quería que fose con eles, pero Paulo negábase, xa que os abandonara na viaxe anterior. Paulo e Bernabeu terminaron por separarse, e Marcos acompañou o segundo na súa viaxe a Chipre (Feitos 15:37-39).

Non está claro se este personaxe, "Xoán, tamén chamado Marcos" é o mesmo ao que se fai referencia nalgunhas epístolas atribuídas a Paulo, concretamente en Timoteo 4:11, Colosenses 4:10, Filemón 1:24 e na Primeira Epístola de Pedro (1Pedro 5:13). En Colosenses e Filemón di del que é curmán, ou sobriño, de Bernabeu, o que podería explicar que este discutise con Paulo acerca de Marcos.

Tampouco está claro que todas as mencións neotestamentarias fagan referencia ao mesmo personaxe, aínda que si parece o máis probable.

Para a Igrexa Copta e para a Igrexa Ortodoxa, Marcos foi o primeiro papa de Alexandría.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Marcos o Evanxelista Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q31966
* WorldCat
* VIAF: 264405984
* ARLIMA: 1629
* BNF: 12544621q
* BRE: 2186481
* BVMC: 5863
* CERL: cnp00913382
* DeutscheBio: 118578030
* EBID: ID
* EGAXA: vtls001400605
* FAST: 15184
* GEC: 0040003
* GND: 118578030
* ISNI: 0000 0003 8214 8035
* LCCN: n50044098
* LibriVox: 1290
* NKC: jn19981001809
* NNDB: 000095853
* NTA: 07216641X
* Orthodox Encyclopedia: 2562164
* SUDOC: 034721770
* Treccani: santo-marco-evangelista

 |
A bandeira do Việt Minh e tamén a do Vietnam do Norte entre 1945 e 1955.
O **Việt Minh** foi unha coalición pola independencia nacional vietnamita formada en Pac Bo, o 19 de maio de 1941. O Việt Minh foi formado orixinalmente para buscar a independencia de Vietnam con respecto a Francia (ata 1954 formou parte da Indochina Francesa). Cando comezou a ocupación xaponesa do Vietnam, durante a segunda guerra mundial o Việt Minh combateu contra o Xapón con apoio dos Estados Unidos e da República Popular Chinesa. Despois da devandita guerra, o Việt Minh opúxose á reocupación de Vietnam levada a cabo por Francia e, máis tarde, combateu contra os Estados Unidos na Guerra de Vietnam. A liga estivo dirixida por Ho Chi Minh.

Formación do Viet Minh
----------------------

Tras unha longa viaxe, Ho Chi Minh regresou a Vietnam tras 20 anos o 8 de febreiro de 1941, a Pac Bo. Inmediatamente convocou un pleno do Partido Comunista de Vietnam no cal se decidiu crear unha ampla fronte política para loitar contra os ocupantes xaponeses, que durante a segunda guerra mundial controlaron o territorio, e o poder colonial francés, que exercera o mando da Indochina Francesa dende 1859. As fontes de ingresos para financia-la coalición debían de ser, así mesmo, o máis amplas posible. Para lograr o apoio financeiro do goberno chinés, controlado polo Kuomintang, decidiuse reactivar unha organización revolucionaria que fora recoñecida por ese goberno en 1936, pero que, por falta de fondos, non existira máis que no papel. Oficialmente, a organización era independente do Partido Comunista. A organización chamouse *Việt Nam Ðộc Lập Ðồng Minh Hội* ou **Viet Minh**.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190949
* WorldCat
* VIAF: 129953446
* BRE: 2379975
* EBID: ID
* GEC: 0070531
* LCCN: n94023466
* NKC: ko2008457634

 |
O **voo 4226 de EAS Airlines** era un voo regular entre as cidades nixerianas de Kano e Lagos. Ao redor das 14:35 hora local do día 4 de maio de 2002 o aparello que operaba a ruta esnafrouse nunha área residencial da cidade de Gwammaja. O avión, un BAC One-Eleven 525FT con 69 pasaxeiros e 8 tripulantes a bordo, incendiouse tras o impacto. No accidente morreron 64 pasaxeiros e 7 tripulantes ademais de polo menos 78 persoas en terra.

Antes do accidente, o avión involucrado fora deixado en terra en dúas ocasións: unha vez en 2001 durante once días para realizarlle o mantemento dos motores, e novamente en 2002 durante 52 días para solucionar problemas nos motores.

O voo 4226 é o accidente dun BAC One-Eleven con máis vítimas mortais. A posterior investigación realizada polas autoridades nixerianas concluou que o accidente foi causado por un erro do piloto.

Accidente
---------

O voo levaba 69 pasaxeiros e 8 tripulantes. O piloto era o capitán Inneh Peter e o copiloto era o primeiro oficial C.E Adegboye. Os enxeñeiros de voo eran Emmanuel Idoko e Muhammad Sarki. Os tripulantes de cabina eran Peros Doris, Iwenofu Nenne, Naomi Ukpong e Nwokeji Ifeyinwa. O voo 4226 engalou do aeroporto de Kano ás 1:32 p.m. hora local. O avión comezou entón a moverse bruscamente de lado a lado. O capitán Peter informou á torre de control que estaba tendo un fallo de motor. Posteriormente o avión esnafrouse contra o chan ás 1:35 p.m. xusto tres minutos despois da engalaxe.

O avión golpeou múltiples estruturas no chan, incluída unha escola e dúas mesquitas cheas de xente, incendiándose. A meirande parte dos edificios colapsaron debido ao impacto. Segundo as testemuñas escoitáronse varias chamadas solicitando axuda dende dentro do avión. Os bombeiros apresuráronse á escena. Porén, debido á ausencia de auga na zona foron incapaces de apagar o lume.

Catro superviventes foron sacados vivos dos restos. Entre eles había un pasaxeiro libanés, un xeneral do exército e un asistente de voo. 26 corpos foron recuperados do lugar do accidente. Tres dos alumnos da escola quedaron atrapados entre os cascallos e o director da mesma puido ser rescatado. Posteriormente os rescatadores atoparon máis de 70 corpos no lugar do sinistro.

Notas
-----

1. ↑  Aviation Safety Network (ed.). "Accident description". Arquivado dende o orixinal o 26 de xuño de 2013. Consultado o 2018-12-10.
2. 1 2  "Plane crashes in northern Nigeria" (en inglés). 2002-05-04. Consultado o 2018-12-15.
3. ↑  Robson, James (2002-05-04). "155 dead as Nigerian plane crashes on city" (en inglés). ISSN 0307-1235. Consultado o 2018-12-16.
Charlie Rivel en Viena,, 1972.
Monumento dedicado a Charlie Rivel en Montjuïc, Barcelona.

**José Andreu**, coñecido artistacamente como **Charlie Rivel**, nado en Cubelles (provincia de Barcelona) o 24 de abril do 1896 e finado en Sant Pere de Ribes o 26 de xullo de 1983, foi un pallaso catalán. Foi internacionalmente coñecido como pallaso de circo.

Traxectoria
-----------

Seus pais, Pedro Andreu Pausas Rivels (catalán) e Marie-Louise Lasarre (francesa) foron artistas de circo tamén.Iniciou a súa carreira con tan só tres anos de idade, actuando no grupo *Los Rivels* cos seus irmáns Polo Rivel e René Rivel. Posteriormente actuou en solitario e obtivo gran popularidade en toda Europa.

Tomou o seu nome artístico de Charlie Chaplin. A lenda di que Chaplin lle preguntou nunha ocasión: "Es ti quen me imita a min ou son eu que te imita a ti?". Ó comezo da segunda guerra mundial marcaríase a súa personalidade definitiva (xersei longo, cadeira e guitarra). Tería que permanecer na Alemaña nazi durante dous anos, cumprindo os seus contratos firmados.

En 1954 regresou a Barcelona, onde se converteu nunha estrela do **Circo Price**; era moi orixinal o seu número como "pallaso ouveador".

En 1971 participa nun filme de Federico Fellini, *Clowns*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q737012
* WorldCat
* VIAF: 37709148
* BNE: XX870374
* BNF: 12342833f
* CANTIC: a10750423
* DBE: jose-andreu-i-laserre
* DeutscheBio: 118601377
* Discogs: 2744100
* FAST: 123788
* Filmportal: ID
* GEC: 0055953
* GND: 118601377
* IMDb: nm0028467
* ISNI: 0000 0000 5948 7790
* LCCN: n82234248
* Munzinger: 00000006155
* NTA: 268939829
* OL: OL1975809A
* SNAC: w6p9358x
* SUDOC: 07927241X
* TMDb: 994215

 |
Colexio de San Clemente, fundado polo arcebispo en 1602

**Juan de Sanclemente Torquemada**, nado en Córdoba o 19 de outubro de 1534 e finado en Santiago o 20 de abril de 1602, foi bispo da diocese de Ourense entre os anos 1578 e 1594 e arcebispo de Santiago desde 1587 a 1602.

Traxectoria
-----------

Estudou na Universidade de Alcalá e en 1569 era maxistral da catedral de Badaxoz, desde onde foi proposto para ocupar o bispado de Ourense en 1578. Anos despois, en 1587, o arcebispo de Santiago Alonso Velázquez renunciou á sé compostelá por enfermidade e propuxo a Sanclemente para ocupar a vacante. Tomou posesión en outubro dese ano co nome de Xoán V.

Entre as moitas obras que mandou realizar en Santiago pódense citar a reparación da muralla da cidade, a da ábsida de Santa Susana e a urbanización da praza do Paraíso (actual praza da fachada da Acibechería).

En 1589 ordenou esconder as reliquias (entre as que se atopaban as do Apóstolo) e outros obxectos artísticos e vestidos litúrxicos, ante o temor ás incursións de piratas ingleses, especialmente de Francis Drake que ameazara Compostela tras desembarcar na Coruña. As reliquias foron retiradas do seu lugar de culto e soterradas no solo da ábsida do templo ó lado da capela maior. Co tempo, perdeuse a memoria do lugar onde as agochou e non foron redescubertas ata xaneiro do ano 1879, durante as escavacións dirixidas por López Ferreiro.

Unha irmá de Sanclemente está enterrada na capela de san Xoán (antes, de santa Susana) da catedral compostelá.

En 1602 fundou o Colexio de San Clemente, no Parque da Ferradura de Santiago de Compostela.

Xa nos últimos anos da súa vida conseguiu que o cabido catedralicio aprobase a demolición do coro pétreo do mestre Mateu construído na catedral de Santiago en 1200 e a súa substitución por outro, tallado en madeira, que encargou ós escultores Xoán Davila e Gregorio Español. O coro do mestre Mateu foi desmontado entre 1603 e 1604.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Coro pétreo do mestre Mateu

| Dignidades da Igrexa católica |
| --- |
| Predecesor:**Fernando Tricio Arenzana** |  **Bispo de Ourense** 1578 - 1594 | Sucesor:**Pedro González Acevedo** |
| Predecesor:**Alonso Velázquez** |  **Arcebispo de Santiago** 1587 - 1602 | Sucesor:**Maximiliano de Austria** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12391282
* Catholic-Hierarchy: sator
* DBE: juan-de-sanclemente-y-torquemada

 |
| Gran Premio do oeste dos Estados Unidos |
| --- |
|  |
| Plano do Circuíto |
|  |
| Datos |
| Anos disputados | 8 |
| Primeira disputa | 1976 |
| Última disputa | 1983 |
| Localización | Long Beach, Estados Unidos de América Estados Unidos |
| Patrocinador principal |  |
| Lonxitude | 245´625 km en 75 voltas |
| Marca de volta | 1:19.830 (1982, Nelson Piquet, Brabham) |
| Piloto récord | Ninguen repetiu vitoria |
| Escudería récord | Italia Italia Ferrari (3) |
| Poles récord | Ninguen repetiu pole |
|  |
| Vista do Circuíto |
| [[Ficheiro:|330px|Vista]] |
|

O **Gran Premio do oeste dos Estados Unidos** foi unha carreira celebrada en Long Beach (California), como carreira de Fórmula 5000 en 1975 e como proba do mundial de Fórmula 1 de 1976 a 1983. Logo de 1983, a carreira volveu como o Gran Premio de Long Beach da Champ Car World Series.

Coa pista de Watkins Glen en declive durante mediados dos 70, foi creado o West USGP, polo que os Estados Unidos foi o segundo país (logo de Italia) en albergar dúas carreiras do Campionato Mundial de F1 na mesma tempada. O circuíto urbano foi un éxito inmediato desde a súa primeira carreira en 1976, e converteuse na resposta dos Estados Unidos á Gran Premio de Mónaco. O deseño da pista, no centro da cidade cambiou tres veces nos seus oito anos de permanencia, pero todos incluíron unha longa recta (en realidade unha longa curva á dereita) pola vía da costa, cerca do porto. Na última carreira en 1983, John Watson gañou saíndo da 22ª posición da grella, o máis atrás do que un piloto nun Gran Premio moderno chegara a gañar unha carreira.

Os gañadores do Gran Premio do oeste dos Estados Unidos
-------------------------------------------------------

*Ver tamén Gran Premio de Long Beach*

### Gañadores múltiples (construtores)

*Equipos en **negra** están competindo no campionato de Fórmula Un na tempada actual.*

| Gañados | Construtor | Anos |
| --- | --- | --- |
| 3 | Italia **Ferrari** | 1976, 1978, 1979 |
| 2 |  **McLaren** | 1982, 1983 |

### Por ano

| Ano | Piloto | Construtor | Circuíto | Resultados |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1983 |  John Watson | McLaren-Ford | Long Beach | Resultados |
| 1982 | Austria Niki Lauda | McLaren-Ford | Long Beach | Resultados |
| 1981 | Australia Alan Jones | Williams-Ford | Long Beach | Resultados |
| 1980 |  Nelson Piquet | Brabham-Ford | Long Beach | Resultados |
| 1979 |  Gilles Villeneuve | Ferrari | Long Beach | Resultados |
| 1978 |  Carlos Reutemann | Ferrari | Long Beach | Resultados |
| 1977 |  Mario Andretti | Lotus-Ford | Long Beach | Resultados |
| 1976 | Suíza Clay Regazzoni | Ferrari | Long Beach | Resultados |

Véxase tamén
------------

* Gran Premio dos Estados Unidos
* Gran Premio de Detroit
* Gran Premio Caesars Palace
* Gran Premio de Long Beach

Notas
-----
O **voo 760 de SCAT Airlines** era un servizo doméstico regular de pasaxeiros dende Kokshetau ata Almati, en Casaquistán, que se esnafrou con néboa densa preto de Kyzyltu o día 29 de xaneiro de 2013, matando aos 16 pasaxeiros e 5 tripulantes a bordo.

Accidente
---------

O Bombardier CRJ-200ER que operaba o voo estaba na aproximación final ao aeroporto de Almati no medio dunha densa néboa cando se esnafrou a 5 quilómetros da pista, preto da vila de Kyzyltu ás13:13 hora local (07:13 UTC), 14 segundos despois de iniciar un go-around. Os 16 pasaxeiros e 5 tripulantes a bordo morreron.

Investigación
-------------

Pouco despois do accidente, o Primeiro Ministro Serik Akhmetov estableceu unha comisión encabezada por Bakytzhan Sagintayev, Viceprimeiro Ministro de Casaquistán, para investigar a causa do sinistro.

Maulen Mukashev, o tenente de alcalde de Almati, visitou o lugar do accidente e díxolle aos xornalistas que a causa preliminar do accidente era o mal tempo. Mukashev tamén engadiu: "Non quedou intacta ningunha parte do avión despois de que caíse".

O 2 de marzo de 2015 o Comité Interestatal de Aviación publicou o seu informe final dicindo que durante a aproximación final, debido a que as condicións meteorolóxicas estaban por deibaixo dos mínimos, o elevador desviouse para baixar o nariz en vez de subila levando ao aparello a unha caída abrupta e ao impacto contra o chan. A investigación foi incapaz de determinar a causa do movemento do elevador pero non atopou ningunha proba do mal funcionamento de calquera sistema ou de influencias externas.

Notas
-----

1. 1 2 3  "Passenger plane crash kills 21 in Kazakhstan". *Reuters* (en inglés). 2013-01-29. Consultado o 2018-12-25.
2. 1 2  "Scat CRJ2 at Almaty on Jan 29th 2013, impacted ground near airport". *The Aviation Herald*. Consultado o 2018-12-25.
3. ↑  "Kazakh air crash kills all 20 on board". *www.theaustralian.com.au*. 2013-01-29. Consultado o 2018-12-25.
4. 1 2  "Passenger jet crashes near Almaty". *BBC News* (en inglés). 2013-01-29. Consultado o 2018-12-25.
5. ↑  "State commission on investigation of plane crash near Almaty established". *primeminister.kz* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 20 de abril de 2019. Consultado o 2019-04-20.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3866667
* ASN: 20130129-0

 |
O **voo 583 de China Eastern Airlines** era un servizo dende o aeroporto de Shanghai-Hongqiao ata o aeroporto dos Ánxeles. O día 6 de abril de 1993 o McDonnell Douglas MD-11 que operaba a ruta atopábase a altura de cruceiro sobre o océano Pacífico a Mach 0.84 cando un tripulante despregou accidentalmente os slats preto das illas Aleutianas. O avión entón atopouse con graves oscilacións e fixo unha aterraxe de emerxencia na base aérea de Shemya, nas illas Semichi, Alasca.

Dos 255 pasaxeiros e tripulantes 60 foron hospitalizados. Dous deles finalmente morreron no hospital. Da tripulación de voo, 5 saíron ilesos e 3 resultaron feridos graves. Dos asistentes de voo, 8 resultaron ilesos e 4 tiveron feridas graves. Dos pasaxeiros superviventes, 84 non resultaron feridos, 96 tiveron feridas leves e 53 graves. O 24 de abril de 1993 todos os pasaxeiros agás tres xa foran dados de alta.

A novela de Michael Crichton *Airframe* iníciase cun accidente baseado no voo 583.

O avión, co rexistro N951AR, no presente serve como cargueiro para a compañía de Miami Sky Lease Cargo.

Notas
-----

1. ↑  Ranter, Harro. "ASN Aircraft accident McDonnell Douglas MD-11 B-2171 Shemya, AK". *aviation-safety.net*. Consultado o 2019-01-24.
2. 1 2  "Hospitals see China paying bills". *Anchorage Daily News*. Consultado o 2019-01-24.
3. ↑  "Informe final" (PDF). *NTSB*. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 04 de outubro de 2012. Consultado o 2019-1-24.
4. ↑  "The McDonnell Douglas MD-11 Accident History". *www.airlinesafety.com*. Arquivado dende o orixinal o 14 de setembro de 2018. Consultado o 2019-01-24.
5. ↑  "N951AR Sky Lease Cargo McDonnell Douglas MD-11". *www.planespotters.net* (en inglés). Consultado o 2019-01-24.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5099664
* ASN: 19930406-2

 |
O **Ciclo da Pos-Vulgata** é un importante conxunto de textos literarios medievais sobre as lendas artúricas, escrito orixinalmente en francés entre os anos de 1230 e 1240. Consiste nunha remodelación do Ciclo do Lancelot-Graal (tamén chamado *Vulgata*, escrita nos anos 1210-1220), con moitos elementos retirados e moitos outros adicionados.

Historia e características
--------------------------

Comparada coa Vulgata, a Pos-Vulgata dá mais unidade ao material da lenda. O material do *Libro de Lancelot* da Vulgata, que describe o romance pecaminoso entre Lancelot e a raíña Xenevra, foi omitido en gran parte, dandose mais énfase ao libro da *Demanda do Santo Graal* e aos aspectos cristiáns da historia. Moitos elementos do libro Tristán en Prosa tamén se incorporaron.

A pesar de ser orixinalmente escrito en francés, o ciclo non sobreviveu intacto nesa lingua, mais puide ser reconstruído a partir de fragmentos en francés, galego-portugués e castelán.

A Pos-Vulgata divídese en catro seccións:

* *Historia do Santo Graal*: narra como Xosé de Arimatea trouxo o Graal á Gran Bretaña. Difire moi pouco da versión da Vulgata.
* *Historia de Merlim*: conta a historia do mago Merlín e as primeiras aventuras de Artur. Tamén pouco difire da Vulgata.
* *Demanda do Santo Graal*: narra a busca do Graal e o seu encontro por Galaaz. Esa sección é moi diferente en ton e contido da versión da Vulgata. Inclúe varios personaxes que non se encontran na Vulgata, como os cabaleiros Tristán e Palamedes.
* *A Morte do Rei Artur*: sobre a morte de Artur por seu fillo Mordred e o colapso do reino. Tamén se asemelha moito á versión da Vulgata, mais o texto está mellor conectado coas seccións anteriores.

En galego-portugués
-------------------

O libro mais orixinal da Pos-Vulgata, a Demanda do Santo Graal, sobrevive nun manuscrito do século XV en galego-portugués medieval, conservado hoxe na Biblioteca Nacional de Viena. A tradución galego-portuguesa da *Demanda* foi orixinalmente escrita no século XIII e considérase como o manuscrito mais completo deste libro.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* José Carlos Ribeiro Miranda, *A edição castelhana de 1535 da Demanda del Sancto Grial: o retorno de Excalibur às águas...*, Universidade do Porto.
**Albert Luque Martos**, nado o 11 de marzo de 1978 en Terrassa, é un exfutbolista español. Xogaba de dianteiro e foi internacional coa selección española.

Traxectoria
-----------

Este xogador catalán formouse no FC Barcelona e no RCD Mallorca. No ano 2000 estivo cedido no Málaga onde apenas xogou pola gran competencia que existía alí con outro dianteiros coma Catanha, Edgar ou Darío Silva, aínda que deixou detalles do que chegaría a ser. Tras volver e despuntar no Mallorca, no ano 2002 foi traspado ao Deportivo da Coruña, club no que explotaría coma futbolista. A súa vida fóra dos terreos de xogo non foi exemplar xa que tivo unha liorta nun coñecido local de Santiago co portugués Hugo Costinha. Isto lle valeu para fichar polo Newcastle United no ano 2005, aínda que non tivo moita fortuna e as lesións non lle respectaron.

No verán de 2007, o Ajax de Amsterdam fíxose cos seus servizos. Tras unha tempada no equipo holandés foi traspado ao Málaga CF no verán de 2008, club no que xa xogara oito anos antes. Luque amosou o seu desexo de seguir no Málaga CF na tempada 2009-2010. O 4 de xaneiro de 2011, Luque rescindiu o seu contrato co club malacitano porque o adestrador Manuel Pellegrini non contaba con el para o resto da tempada e só disputou 85 minutos nos primeiros 17 partidos.

### Selección nacional

O seu debut produciuse o 7 de xuño de 2002 nun partido no que España xogou contra Paraguai en Chonju (Corea do Sur), no Mundial de Fútbol de 2002, disputado en Corea do Sur e o Xapón.

Xogos Olímpicos
---------------

* Medalla de prata en fútbol nos Xogos Olímpicos de Sydney 2000 con España.

| * v
* c
* e
Selección de España - Mundial de Fútbol de 2002 |
| --- |
| 
* 1 Casillas
* 2 C. Torres
* 3 Juanfran
* 4 Helguera
* 5 Puyol
* 6 Hierro (c)
* 7 Raúl
* 8 Baraja
* 9 Morientes
* 10 Tristán
* 11 De Pedro
* 12 Luque
* 13 Ricardo
* 14 Albelda
* 15 Romero
* 16 Mendieta
* 17 Valerón
* 18 Sergio
* 19 Xavi
* 20 Nadal
* 21 Luis Enrique
* 22 Joaquín
* 23 Contreras
* Adestrador: Camacho

 | España |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Albert Luque*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q311372
* BDFutbol: 53
* EUfootballInfo: 12587
* FIFA: 177921
* FootballDatabase: 847
* Fussballdaten: luquealbert
* NFT: 6221
* SoccerBase: 16601
* Soccerway: 2904
* Sports Reference: albert-luque-1
* Transfermarkt: 7506
* UEFA: 48372

 |
O **voo 610 de United Airlines** era un servizo transcontinental entre San Francisco e Chicago con escalas en Oakland, Salt Lake City e Denver. O día 30 de xuño de 1951 o Douglas DC-6 *Mainliner Overland Trail*, con rexistro N37543, que operaba a ruta esnafrouse no condado de Larimer, ao noroeste de Denver. As 50 persoas a bordo, 45 pasaxeiros e 5 tripulantes, morreron.

Accidente
---------

Tras completar os dous primeiros segmentos, o voo 610 engalou de Salt Lake City ás 12:11 a.m. cara Denver. Ao redor das 1:47 a.m. o voo 610 informou ao control de tráfico que pasara a estación de radio de Cheyenne e solicitou unha altitude menor, autorizándoselle os 8 500 pés.

Nese momento, o voo 610 tiña programado un xiro á dereita para interceptar a liña de curso de 168 graos do rango de baixa frecuencia DEN, e despois procedeu á intersección WONT, que era o seu seguinte límite de autorización. Para interceptar ese curso o avión virou para unha dirección duns 210 graos, que era un ángulo de interceptación axeitado de case 45 grados. Se o piloto tivese configurado the pilot had configured os interruptores do selector de son correctamente, sería capaz de escoitar o o identificador de código Morse auditivo de "A", para o lado norte do rango de baixa frecuencia, e despois cando se achegou á liña do curso, comezaría a escoitar o indicador "N". Ese sería o sinal de que chegara o momento de xirar á esquerda de novo e seguir a liña de curso de 168 grados á intersección WONT. Pero o avión non chegou a virar cara a esquerda novamente. No seu lugar permaneceu na dirección de interceptación de 210 graos ata o impacto.

Mentres o avión descendía á súa altitude autorizada continuou a súa dirección cara terreo alto. Ás 2:00 a.m. o DC-6 esnafrouse contra a montaña Crystal, a unhas 50 millas ao norte de Denver, esvarando 690 pés ata parar cando estoupou e incendiouse.

Notas
-----

1. 1 2 3  "Informe do accidente". *CAB*. Archived from the original on 10 de xuño de 2015. Consultado o 2018-12-24.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4118734
* ASN: 19510630-0

 |
**Ceram** ou **Seram** (tamén chamada Seran ou Serang) é unha illa indonesia pertencente ao arquipélago das Molucas. Cunha extensión de 17,100 km², a súa máxima altura posúea o Monte Binaya, de 3.019 metros. A poboación e porto principal da illa é Masohi.

Como o resto das pertencentes ás Molucas, esta illa pertence ao área da Liña de Wallace, de grande interese científico pola súa rica biodiversidade situada entre o Sueste asiático e Oceanía.

Xeografía
---------

Ceram, está atravesada por unha cordilleira central, cuxo punto máis alto é o Monte Binaiya, está cuberta de densas selvas. A súa xeoloxía é moi complexa debido á súa localización na reunión de varias microplacas tectónicas, que foi descrito como "unha das zonas máis tectónicamente complexos na Terra".

Historia
--------

A maioría dos habitantes das Molucas consideran Ceram, como o seu ancestral fogar de orixe e aínda é coñecida coloquialmente como Nusa Ina (Illa Nai). 
Nos séculos XV e XVI, Ceram caeu dentro da esfera de influencia de Ternate, aínda que era máis directamente vasalo de Buru. Os misioneiros portugueses chegaron alí no século XVI. Ao comezo do século XVII abríronse factorías neerlandesas, e a illa quedou baixo o control neerlandés desde 1650. Na década de 1780, Ceram proporcionou unha base de apoio clave para o príncipe Nuku de Tidore na longa rebelión contra o goberno neerlandés.

Administración
--------------

Ceram, inclúe dúas rexencias dentro da provincia de Maluku. Ceram Oeste (Kabupaten Seram Bagian Barat), con capital en Dataran Hunipopu, que tiña unha poboación en 2003 de 140.657 hab. e Ceram Leste (Kabupaten Seram Bagian Timur), con capital en Dataran Hunimoa, que tiña unha poboación en 2003 de 78.336 habitantes.

Economía
--------

Copra, resinas, sagú e peixe son as súas producións máis importantes. Tamén explótase petróleo no nordés, preto de Bula.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ceram Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Molucas

### Ligazóns externas

* Seacology Seram Island Health Clinic Project Seacology
* Alifuru Consciousness Video

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q185532
* WorldCat
* VIAF: 254776368
* EBID: ID
* GeoNames: 1627558
* LCCN: sh85021991
* NDL: 00628664
* NKC: ge722896
* OSM: 4096904
* SUDOC: 116404922

 |
A **Doutrina Monroe**, enunciada inicialmente en 1823 polo entón presidente dos Estados Unidos de América James Monroe, en resposta á ameaza que supuña a restauración monárquica en Europa e a Santa Alianza, sintetizouse posteriormente na coñecida fórmula "América para os americanos". Coas súas transformacións e adaptacións ao longo das décadas representa o ortograma da política exterior norteamericana, desde o isolacionismo do novo continente ao veto fronte ás pretensións das nacións europeas de intervir en América. En virtude dela os Estados Unidos interpretarían como perigosa para a súa paz e seguridade toda tentativa do Vello Mundo de recuperar ou espallar a súa influencia sobre o continente americano.

A doutrina foi presentada polo presidente James Monroe durante o seu sétimo discurso no Congreso sobre o Estado da Unión. Foi tomado inicialmente con dúbidas e posteriormente con entusiasmo. Foi un momento definitorio na política exterior dos Estados Unidos. A doutrina foi concibida polos seus autores, especialmente John Quincy Adams, como unha proclamación dos Estados Unidos da súa oposición ao colonialismo, pero foi posteriormente reinterpretada de diversos xeitos.

Ao comezo do século XX Estados Unidos afirmou o seu destino manifesto e o presidente Theodore Roosevelt, Jr. emitiu o Corolario de 1904 (Corolario Roosevelt) afirmando que, se un país americano situado baixo a influencia dos Estados Unidos ameazaba ou puña en perigo os dereitos ou propiedades de cidadáns ou empresas estadounidenses, o goberno dos Estados Unidos estaba obrigado a intervir nos asuntos internos do país "exasperado" para reordenalo, restablecendo os dereitos e o patrimonio da súa cidadanía e as súas empresas. Este corolario supuxo, en realidade, unha carta branca para a intervención dos Estados Unidos en América Latina e o Caribe.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Medio dólar do Centenario da Doutrina Monroe

### Ligazóns externas

* Doutrina Monroe (Textos en inglés e en español da doutrina e unha ampla selección de textos sobor da mesma.)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q181026
* BNCF: 14744
* BNF: 12049015g
* BRE: 2228217
* EBID: ID
* FAST: 1025737
* GND: 4170489-7
* LCCN: sh85086988
* MAG: 2778828899
* NDL: 00567840
* SUDOC: 028709241

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Luis Álvarez.
**Luis Fernández Álvarez**, máis coñecido como **Luis Álvarez**, ás veces escrito **Luís**, nado en Salas o 1 de abril de 1853 e finado en Hawai (EUA) o 24 de maio de 1937, foi un médico de orixe asturiana que desenvolveu o seu propio tratamento contra a lepra e o aplicou en varias colonias de leprosos de California e Hawai.

Traxectoria
-----------

**Álvarez** emigrou á Habana e máis tarde aos Estados Unidos. En 1887 graduouse en Medicina na Universidade Stanford e, tras un período en California, trasladouse a Hawái para traballar en leproserías. En 1895 costeouse un curso de bacterioloxía na Universidade Johns Hopkins e desenvolveu un método de diagnóstico da lepra que se converteu no estándar. Tamén creou un soro efectivo para o tratamento da enfermidade. Aceptou a invitación do goberno hawaiano para traballar nas colonias de leprosos fundadas polo pai Damien de Veuster, aprendeu hawaiano e integrouse na cultura local.

Foi nomeado Cónsul Honorario de España en Hawái por Afonso XIII. cargo que mantivo cando se trasladou aos Ánxeles, California, en 1903.

Morreu en 1937 aos 84 anos, despois de dedicar a súa vida á investigación médica e tamén a varios negocios tabaqueiros, inmobiliarios e mineiros.

### Familia

Foi o terceiro fillo de Eugenio Fernández, viticultor do infante Francisco de Paula, o que lle permitiu acceder a unha educación privilexiada. A súa nai morreu cando el tiña só tres anos, e perdeu ao seu pai aos sete anos despois dun accidente. Con trece anos, emigrou á Habana co seu irmán Celestino.

En 1878, mentres vivía en Minnesota, casou con Clementina Schutze, filla dun mariñeiro prusiano de familia de artistas, e establéronse en California. 

Os descendentes de Luis F. Álvarez tomaron o seu segundo apelido. 

A súa filla Mabel Álvarez foi unha coñecida pintora impresionista e o seu fillo Walter C. Álvarez foi médico nos EUA. 

Un dos seus netos, Luis Walter Álvarez, foi un dos científicos encargados do Proxecto Manhattan, Premio Nobel de Física en 1968 e impulsor, xunto co seu fillo Walter Alvarez, da teoría do meteorito como causante da extinción dos dinosauros.

Notas
-----

1. ↑  "Los Álvarez, una saga científica con raíces asturianas" (en castelán). Consultado o 2021-12-11.
2. 1 2  Glen Basset, American Art Review, número de abril de 1999: Biografía de Mabel Alvarez Arquivado 26 de outubro de 2021 en Wayback Machine..

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lepra
* Asturianos nos EUA

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6700532
* WorldCat
* VIAF: 87439376
* BNE: XX1698734
* WikiTree: Alvarez-1583

 |