recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Thomas Stewart Traill**, nado en Kirkwall, capital das illas Órcadas, (Escocia) o 29 de outubro de 1781 e finado en Edimburgo o 30 de xullo de 1862, foi un físico, químico, mineraloxista, meteorólogo, zoólogo e profesor de medicina legal escocés.

Traxectoria
-----------

Estudou medicina na Universidade de Edimburgo, disciplina na que se doutorou en 1802. Practicou o exercicio da medicina durante 30 anos en Liverpool, onde foi un dos fundadores da *Royal Institution of Liverpool*, a *Liverpool Mechanics' Institution* e a *Literary and Philosophical Society of Liverpool*.

Fíxose moi coñecido como explorador do Ártico acompañando a William Scoresby nas súas viaxes, e a el se debe unha lista de animais observados nas costas orientais de Groenlandia publicada no *Journal of a Voyage to the Northern Whale Fishery* de Scoresby (1823). Scoresby bautizou a illa de Traill, en Groenlandia, na súa honra.

Cando John James Audubon chegou a Liverpool en xullo de 1826, Traill axudouno a encontrar un editor para a súa obra *The Birds of America*. Audubon denominou como *Taill's flycatcher*, a unha especie que se corresponde coas actuais *Empidonax traillii* e *Empidonax alnorum*.

Traill volveu á universidade de Edimburgo en 1833 como profesor de medicina legal. Foi editor da 8ª edición da *Encyclopædia Britannica* (1852–61), que concluíu un ano antes da súa morte.

Faleceu en Edimburgo o 30 de xullo de 1862, e está soterrado no cemiterio de St Cuthbert's.

Abreviatura
-----------

A abreviatura **Traill** emprégase para recoñecer a Thomas Stewart Traill como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

Notas
-----

1. 1 2  Waterston, Charles D. e Macmillan Shearer, A. (2006): *Former Fellows of the Royal Society of Edinburgh 1783-2002: Biographical Index*. Vol 2. Edinburgh: The Royal Society of Edinburgh. ISBN 978-0-902198-84-5.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2903256
* WorldCat
* VIAF: 54930740
* CERL: cnp01089843
* DeutscheBio: 117634522
* EBID: ID
* FAST: 224370
* GND: 117634522
* ISNI: 0000 0000 3154 0764
* LCCN: n88088854
* NLG: 222909
* ODNB: 27662
* OL: OL2454706A
* SNAC: w65x2wbp

 |
O Tramvia Blau subindo cara ao Funicular do Tibidabo.
O Tramvia Blau cruzando a Ronda de Dalt.
O **Tramvia Blau** é un tranvía da parte alta da cidade de Barcelona xestionado por TMB, que une a estación de Avinguda Tibidabo, que é cabeceira da liña L7 de FGC co pé do Funicular do Tibidabo.

Foi inaugurado en 1901. Posteriormente sufriu remodelacións os anos 1922 e 1958.

Ata a inauguración do Trambaix era a única liña de tranvía que se conservou en toda Barcelona (despois de que na maior parte da cidade fosen substituídos por autobuses durante as décadas dos 60 e 70). Ademais ten unha función máis ben turística, por iso non está integrado e ten unha tarifa especial.

Características técnicas
------------------------

* Data de inauguración: 29 de outubro de 1901
* Lonxitude da liña: 1.130 metros
* Altitude estación inferior: 226 metros
* Altitude estación superior: 501 metros
* Desnivel: 275 metros
* Pendente máxima: 25,7%
* Vehículos: 6
* Capacidade dos vehículos: 113 persoas
* Capacidade de transporte (nun só sentido): 1.356 persoas/hora
* Velocidade: 4,1 m/s (14 km/h)
* Diámetro do cable: 38 mm
* Ancho de vía: 1.435 mm

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tramvia Blau*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Barcelona*** |

### Ligazóns externas

* Sitio web do Tramvia Blau *(en catalán)*
O *Roman de Brut*
O ***Roman de Brut*** é unha historia lendaria de Inglaterra escrita en anglonormando polo poeta Wace contra o ano 1155. Dedicado á raíña Leonor de Aquitania, relata a historia dos antepasados do rei Henrique II, que se remontarían a Brutus, e ao mesmo Eneas.

Características
---------------

O material narrativo do *Roman de Brut* está sacado da *Historia Regum Britanniae* de Geoffroy de Monmouth, hábil obra de propaganda destinada a asentar a lexitimidade da dinastía Plantagenet retomando a historia da illa de Gran Bretaña e facéndoa remontar á época do mítico Bruto de Troia.

A obra, como a súa predecesora latina, que gozou de grande éxito, aspira á verdade histórica, e incide na sucesión xenealóxica, sendo un relato, segundo o seu autor, *de rei en rei, e de eir en eir* (de rei en rei, e de herdeiro en herdeiro).

Non obstante, á parte do uso da lingua francesa, introduce algunhas importantes innovacións con respecto ao seu modelo, sobre todo canto á técnica, que fan da obra unha etapa intermedia entre o estilo historiográfico e a novela artúrica. Destaca a dramatización de certas pasaxes, a inclusión de diálogos e monólogos construídos en períodos anafóricos e que poden versar incluso sobre sentimentos.

Relevante é tamén a introdución de novos termos que acabarán designando e fixando as cualidades cabaleirescas: *noblesse* (nobreza), *corteisie* (cortesía), *richesse* (riqueza), *largesse* (liberalidade) e *onor* (honor).

Por outra parte, o personaxe do rei Artur é, como na obra de Geoffrey de Monmouth, un guerreiro e conquistador ante todo, lonxe da imaxe cortesá, de espléndido anfitrión xusticeiro, pero ocioso, que terá na novela cortés, a partir de Chrétien de Troyes.

Notas
-----

1. ↑  García Gual, Carlos *Los orígenes de la novela*, Madrid. Istmo, 1972

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q281852
* ARLIMA: 20
* EBID: ID

 |
A **Union List of Artist Names** (**ULAN**) é unha base de datos en liña que emprega un vocabulario controlado, mantida polo Getty Research Institute. Os títulos almacenados na ULAN poden incluír nomes, pseudónimos, variacións dos nomes, nomes en múltiples linguas e nomes que sufriron cambios co tempo.

Malia que se amosa como unha lista, a ULAN está estruturada como un *thesaurus*, que cumpre os estándares correspondentes ISO e NISO, contendo relacións asociativas, xerárquicas e de equivalencia.

O enfoque dos rexistros da ULAN son personalidades da arte. Cada rexistro identifícase cun número único, e ligado a cada artista amósanse nomes, artistas relacionados, fontes dos datos e notas. Os rexistros poden ser sobre artistas individuais ou grupos, e adoitan representar creadores involucrados na concepción ou produción de artes visuais e arquitectura.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* About ULAN *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2494649
* BARTOC: 118

 |
O frontispicio do "The Seattle Equipos" nunha edición dominical de 1905.
***The Seattle Times*** é un xornal diario publicado na cidade de Seattle, nos Estados Unidos, sendo o maior do estado de Washington. É un dos últimos xornais nos Estados Unidos en ser controlado por unha familia, os Blethens, que o mercaron en 1896.

Historia
--------

O precursor do xornal foi o *Seattle Press-Times*, fundado en 1891. O xornal tiña unha circulación ínfima e foi mercado en 1896 por Alden Blethen, un profesor e avogado acabado de chegar do estado de Maine, que o rebatizou como *Seattle Daily Times*.

Orixinalmente, o *Times* era un vespertino, mais pasou a ser matutino a comezos do século XXI, despois de considerar a idea dende 1999.

Entre 1983 e 2009 o *Times* mantivo un acordo de operación conxunta co *Seattle Post-Intelligencer*, de propiedade da Hearst Corporation, na que a publicidade, a mercadotecnia, a produción e a circulación foram administrados polo *Times* para ámbolos xornais, que mantiñan departamentos editoriais e de novas independentes. Os dous xornais publicaban unha edición única os domingos, para a cal o *Post-Intelligencer* contribuía con algunhas páxinas de contido editorial. Co remate da edición impresa do *P-I*, o 17 de marzo de 2009, o acordo de operación conxunta foi pechado. O *Times* conseguiu manter boa parte dos subscritores do seu antigo concorrente e viu merar a súa circulación diaria un 30% cinco meses despois, pasando a operar con lucro, algo impensábel poucos meses antes.

Notas
-----

1. 1 2  "Seattle Paper Is Resurgent as a Solo Act", Richard Pérez-Peña, *The New York Times*,10/8/2009, consultado o 11 de agosto de 2009
2. ↑  "1890", Seattle Post-Intelligencer, 17/3/2009, páx. A5
3. ↑  "Unions Wary About Plan To Publish Morning Times", Jake Batsell, *The Seattle Times*, 3/2/1999, consultado o 19 de marzo de 2009
4. ↑  "Overview of the Seattle Times". *The Seattle Times Company*.
5. ↑  "The last deadline: Seattle's oldest newspaper goes to press for the final time", Eric Pryne, The Seattle Times, 17/3/2009, págs. A1 e A9

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q221718
* ISSN: 0745-9696
* OCLC: 9198928
* Rotten Tomatoes: source-505

 |
O **Premio de Periodismo Científico Concha García Campoy** outórgao desde 2015 a Academia das Ciencias e as Artes de Televisión de España.

Premiados
---------

I edición (2015)
Prensa escrita: Pablo Jáuregui Narváez
Prensa dixital: Agencia SINC
Radio: América Valenzuela
Televisión (ex aequo): Mario Moros / Antonio García Ferreras
Traxectoria: Departamento de comunicación do CSIC
II edición (2016)
Prensa escrita: Cristina Sáez Torres
Prensa dixital: Jesús Méndez e Pau Sanclemente
Radio: Pepa Fernández
Televisión: Teresa Gray e Ángel Navarro
Traxectoria: Eduard Punset
III edición (2017)
Prensa escrita: Sonsoles Echavarren
Prensa dixital: Antonio Martínez Ron
Radio: Isabel Gemio
Televisión: Iñaki Gabilondo
Traxectoria: Ramón Sánchez Ocaña
IV edición (2018)
Prensa escrita: Nùria Jar
Prensa dixital: El futuro es apasionante
Radio: Antonio Rial
Televisión: ConCiencia (Telemadrid)
Traxectoria: José Pardina
V edición (2019)
Prensa escrita: Jorge Pastor Sánchez
Prensa dixital: Ángela Bernardo
Radio: Mario Viciosa
Televisión: Marc Serena e Biel Mauri
Traxectoria: Patricia Fernández de Lis
VI edición (2020)
Prensa escrita: Jesús Méndez
Prensa dixital: Maldita Ciencia
Radio: Sara Tabares
Televisión: LaSexta Noche
Traxectoria: Juan Luis Arsuaga

Notas
-----

1. ↑  *El País*, *ABC*, *La Vanguardia* ... *Vocento*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Concha García Campoy
* Premios Iris

### Ligazóns externas

* Premio de Periodismo Científico Concha García Campoy Arquivado 20 de xaneiro de 2021 en Wayback Machine. no sitio web da Academia de las Ciencias y las Artes de Televisión *(en castelán)*.
***Abeiros de pedra*** (na versión orixinal ***The Shelters of Stone***) é unha novela histórica escrita pola autora estadounidense Jean M. Auel en 2002. É o quinto libro da serie *Os fillos da terra*. Describe o regreso Jondalar ó seu fogar xunto con Ayla.

Sinopse
-------

Ayla e Jondalar rematan a súa viaxe dun ano a través de Europa en compaña dos seus amigos animais *Lobo*, *Whinney* e *Corredor*, e son recibidos polos Zelandonii, o pobo de Jondalar. Ayla séntese fascinada pola xente da Novena Caverna dos Zelandonii e descobre en Zelandoni, a líder espiritual da Novena Caverna, a unha compañeira con quen poder compartir os seus coñecementos de medicina e as súas habilidades.

Malia que Ayla e Jondalar desexan converterse formalmente en parella durante a Reunión de Verán, algúns zelandonii temen a influencia de Ayla e rexeitan a súa relación con aqueles que chaman cabezas chatas (os Neanderthal) e que ela chama Clan. Outros, mesmo se opoñen a que forme parella con Jondalar, fillo da ex xefa da tribo, e fan evidente o seu desgusto. Ayla ten que recorrer a tódalas súas habilidades, intelixencia, coñecementos e instintos para poder atopar o camiño nesta complicada sociedade.

Notas
-----

1. ↑  Praza.com, títulos da serie en galego[*Ligazón morta*]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q744687
* EBID: ID
* ISFDB: 22786
* OCLC: 48892350

 |
**O sistema criptográfico con clave pública RSA** recibe este nome pola inicial do apelido dos seus inventores: Ronald **R**ivest, Adi **S**hamir e Leonard **A**dleman. Todo usuario de dito sistema fai pública unha clave de cifrado e oculta unha clave de descifrado. Unha chave é un número de gran tamaño, que unha persoa pode conceptualizar como unha mensaxe dixital, como un ficheiro binario ou como unha cadea de bits ou bytes. Cando se envía unha mensaxe, o emisor procura a clave pública de cifrado do receptor e unha vez que dita mensaxe chega ó receptor, este ocupase de descifralo usando a súa clave oculta. As mensaxes enviadas usando o algoritmo RSA represéntanse mediante números e o funcionamento baséase no produto de dous números primos grandes (maiores que 10100) elixidos ó azar para conformar a clave de descifrado. A seguridade deste algoritmo radica en que non hai maneiras rápidas de factorizar un número grande nos seus factores primos utilizando ordenadores tradicionais. A computación cuántica podería prover unha solución a este problema de factorización.

Historia
--------

O algoritmo foi deseñado no 1977 polos científicos do MIT (Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts) Ronald Rivest, Adi Shamir e Len Adleman.

*Clifford Cocks*, un experto en matemáticas que traballaba para GCHQ (**G**overnment **C**ommunications **H**ead**Q**uarters), desenvolveu un algoritmo similar nun documento interno en 1973 pero debido ós altos custos do procesamento de datos da época, nunca chegou a implementarse realmente. Este ensaio foi coñecido en 1997 debido a que se clasificou coma confidencial.

O MIT patentou o algoritmo en 1983 nos Estados Unidos coa patente *4.405.829* que expirou no ano 2000.

Xeración de claves
------------------

* A xeración de claves en RSA levase a cabo da maneira seguinte:

1. Selecciónanse dous números primos {\displaystyle p\,} e {\displaystyle q\,} de maneira que {\displaystyle p\neq q}.
2. Calcúlase {\displaystyle n=pq\,}.
3. Calcúlase {\displaystyle \phi (n)=(p-1)(q-1)\,}.
4. Selecciónase un enteiro positivo e tal que o {\displaystyle 1<e<\phi (n)\,} tales que e e {\displaystyle \phi (n)} sexan Primos entre si.
5. Calcúlase d tal que {\displaystyle de\equiv 1{\pmod {\phi (n)}}}.
6. A clave privada será d e a clave pública será e. \*Adicionalmente o parámetro n debe facerse público.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Criptoloxía
* Teoría da complexidade computacional
* Criptografía asimétrica
* Firma dixital cega

### Ligazóns externas

* Algoritmo RSA
* Ataques RSA I
* Discusión sobre o Algoritmo RSA
* PKCS #1: RSA Cryptography Standard (Sitio oficial de RSA Laboratories )
* A Method for Obtaining Digital Signatures and Public-Key Cryptosystems, O documento da revista Communications of the ACM, Vol. 21 (2), 1978, páxinas 120–126 escrtia por R. Rivest, A. Shamir e L. Adleman, Posterior ó "Technical Memo" de abril de 1977.
* Unha introdución a RSA, M. Griep, outubro de 2002

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q181551
* EBID: ID

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Qín Jiǔshào** (秦九劭 en chinés simplificado, 秦九韶 en caracteres tradicionais, Ch'in Chiu-Shao en transcrición Wade-Giles) (contra 1202 – 1261) foi un matemático chinés, actualmente considerado como un dos máis grandes matemáticos do século XIII. Ademais era experto en moitos outros campos e desempeñou varios postos administrativos na burocracia de varias provincias chinesas.

A reputación de Qin Jiushao como matemático baséase no 数书九章 *Shùshū jiŭzhāng* (*Tratado Matemático en Nove Seccións*) editado en 1247. O tratado cubría asuntos que abarcaban desde a análise indeterminada até asuntos militares e inspeccións. No tratado, Qin incluía a unha versión do teorema chinés do resto, que usaba algoritmos para solucionar problemas.

Qin explica por primeira vez como expertos chineses calculaban datos astronómicos segundo o ritmo do solsticio de inverno. Entre os seus logros está a introdución dunha técnica para solucionar ecuacións, achar sumas de series aritméticas e solucionar sistemas lineais. Tamén introduciu o uso do símbolo cero nas matemáticas chinesas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q565225
* WorldCat
* VIAF: 31891968
* CBDB: 0044717
* EBID: ID
* FAST: 1842699
* ISNI: 0000 0000 6428 1949
* LCCN: nr96003148
* MR: 270526
* NTA: 113902735
* SUDOC: 091517451
* zbMATH: qin.jiushao

 |
**Vestur-Húnavatnssýsla**| 

|  |
| --- |
|  |
|  |

 |
| Mapa |
|  |
| Información |
| País |  Islandia |
| Rexión | Norðurland Vestra |
| Subdivisións | 1 municipio |
| Superficie | 2.506 km2 |
| Poboación | 1.122 |
|

**Vestur-Húnavatnssýsla** é un dos vinte e tres condados de Islandia. Está composto por un só municipio, o de Húnaþing vestra. Hvammstangi é a localidade máis poboada do condado, contando con 658 habitantes.

Xeografía
---------

Vestur-Húnavatnssýsla está situado no noroeste de Islandia, na rexión de Norðurland Vestra, entre os condados de Strandasýsla e Austur-Húnavatnssýsla. A súa altitude media é de aproximádamente 100 msnm. A súa superficie abrangue 2.663 quilómetros cadrados de territorio.

Demografía
----------

A superficie do condado abrangue un territorio de 2.663 quilómetros cadrados de extensión, nos que viven un total de 1.122 habitantes, tendo polo tanto unha densidade de poboación de 0,44 habitantes por quilómetro cadrado

### Municipios

Vestur-Húnavatnssýsla comprende un único municipio:

* Húnaþing vestra

### Localidades

Vestur-Húnavatnssýsla comprende as seguintes localidades:

| Localidade | Altitude (msnm) | Poboación (2004) |
| --- | --- | --- |
| Breiðabolsstaðir | 58,8 | 15 |
| Efri-Núpur | 208,7 | 5 |
| Hvammstangi | 32,9 | 658 |
| Lækjamót | 55,7 | 14 |
| Meistaður | 22,8 | 53 |
| Staður | 139,9 | 23 |
| Staðarbakki | 26,8 | 51 |
| Tjörn | 68,8 | 9 |
| Vesturhópshólar | 2,7 | 14 |
| Víðidalstunga | 75,8 | 14 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1206330
* WorldCat
* VIAF: 316875334
* TGN: 7017606

 |
Existen unhas 800 **razas de vacún** recoñecidas no mundo enteiro, adaptadas aos climas locais e aos seus usos especializados. Dentro delas poderiamos facer dous grandes grupos: os que corresponden á especie vaca (*Bos taurus*) e os que corresponden á especie cebú (*Bos indicus*). As vacas son as máis abondosas no mundo, particularmente nas zonas temperadas e frías, mentres que os cebús aparecen nas zonas máis cálidas pola súa resistencia á calor. Tamén existen algunhas razas híbridas.

As razas tradicionais galegas son a cachena, a caldelá, a frieiresa, a limiá a rubia galega e a vianesa.

Vacas do mundo
--------------

Novo tenreiro, nado dunha vaca frisoa.
* Angus
* Charolesa
* Cinta de Galloway
* Durham
* Frisoa
* Hereford
* Hereford anana
* Hereford mona
* Lemosina
* Rubia aquitana
* Vaca da Terra Alta

| * v
* c
* e
Razas autóctonas galegas |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| bovina | equina | ovina | avícola | cabrúa | porcina | canina |
|  |  |  |  |  |  |  |
| **cachena   •   caldeláfrieiresa   •   vianesarubia galega   •   limiá** | **cabalo de pura raza galega** | **ovella galega** | **galiña de Mos** | **cabra galega** | **porco celta** | **can de palleiro****guicho** ou **quisquelo****perdigueiro galegopodengo galego** |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1501517
* LCCN: sh85021407

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Ramón Varela.

**Ramón Antonio Varela Vaamonde Montoto Gil**, nado en Santiso (Lalín) a finais do século XVIII e finado en 1858, foi un escritor galego.

Traxectoria
-----------

Fidalgo. Fillo de Agustín Varela Vaamonde España Figueroa Luna e María Juana Montoto Gil. Foi alcalde maior de Deza durante a guerra de Independencia e anos posteriores. En 1822 participou coa facción "Voluntarios Realistas de Deza", defensores da fe, na segunda fase da contrarrevolución realista contra o Trienio liberal. Leandro Carré menciona o seu nome entre os autores da primeira metade do século XX. Cara a 1821 escribiu o relato en verso *Farruco o pleiteante*, que non chegou a publicar pero que acadou gran popularidade.

Obras
-----

* *Conversa entre os arrieiros Cosme da Gouxa, Marcos Rielo e Roque Arán*.
* *O litigante labrador*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* López Fernández, José Ramón (2020). "Ramón Varela, o vate de Santiso" (PDF). *Descubrindo* (13): 85–118.
* Santorum, Gracia (2009). *Dicionario de escritores de Deza*. A Estrada: Edicións Fervenza. p. 104. ISBN 978-84-96368-00-2.
**The Kooks** é un banda de música inglesa de indie rock formada en Brighton, no 2001. Formada orixinalmente por Luke Pritchard (vocalista/guitarra), Hugh Harris (guitarra), Paul Garred (batería), e Max Rafferty (baixo), a formación da banda mantívose constante ata 2008, coa marcha de Rafferty. Dan Logan foi o seu substituto temporal, ata que Peter Denton se uniu á banda de forma permanente en outubro de 2008. A comezos de 2010 Pritchard anunciou a saída do batería Paul Garred, debido a un problema do nervio no seu brazo.

Historia
--------

Tomaron o nome da canción de David Bowie «Kooks». A banda asinou por Virgin Records xusto despois de que actuara en Brighton. Alcanzaron a lista musical británica co seu primeiro sinxelo "Eddie's gun", chegando á posición #39. O seu álbum de debut *Inside In/Inside Out* lanzado en xaneiro de 2006 xerou 6 sinxelos no Top 40, o que atraeu a atención dos medios gañando un premio da MTV por mellor actuación do Reino Unido e Irlanda e sendo nomeados a un Brit Award polo seu sinxelo "She Moves in Her Own Way".

O seu segundo álbum *Konk* lanzado en 2008 foi directamente a para ao #1 das listas do Reino Unido e venderon 65000 copias na primeira semana. Deste álbum destacan os sinxelos "Always Where I Need To Be", "Shine On" ou "Do You Wanna".

O seu terceiro álbum estreouse en setembro de 2011 co título *Junk of the Heart*, onde deixaron a súa faceta máis rockeira para facer temas máis achegados ó Indie pop. Dentro do álbum, os temas que foron empregados como sinxelos foron "Junk of the heart (Happy)", "Rosie", "How'd You Like That" e "Is it me". O álbum recibiu críticas mixtas por parte da prensa especializada, pedindo unha madurez no seu estilo.

Discografía
-----------

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Inside In/Inside Out* | 2006 | Virgin Records |
| *Konk* | 2008 | Virgin Records |
| *Junk of the Heart* | 2011 | Virgin Records |
| *Listen* | 2014 | Virgin EMI Records |

Notas
-----

1. ↑  The Kooks - Official website (ed.). "The Kooks - Biography". Arquivado dende o orixinal o 23 de xullo de 2009. Consultado o 9 de xuño de 2009.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial The Kooks *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q211768
* WorldCat
* VIAF: 156195776
* AllMusic: mn0000451398
* BNF: 150246675
* Discogs: 358037
* Genius: The-kooks
* GND: 16044414-7
* IMDb: nm2208251
* ISNI: 0000 0001 1537 6658
* LCCN: nb2007014725
* MusicBrainz: ID
* NKC: kn20090505033

 |
**Ramón Vázquez Rodríguez**, coñecido como **O anarquista**, nado na Arnoia en 1918 e finado en Ourense o 7 de marzo de 1938, foi un sindicalista galego.

Traxectoria
-----------

Veciño da Paixón. Presidente do Sindicato Campesino e afiliado a Izquierda Republicana. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu ao monte. Foi detido en setembro de 1937 logo de ser ferido nunha persecución. Procesado en Ourense por adhesión á rebelión o 8 de outubro de 1937, foi condenado a pena de morte o 11 de novembro. Foi executado o 7 de marzo de 1938 no campo de Aragón, a carón do cemiterio de San Francisco. Tamén foi condenado en expediente de responsabiilidade civil en agosto de 1938.

Notas
-----

1. ↑  *El Compostelano*, 18-9-1937, p. 2.
2. ↑  *El Compostelano*, 8-6-1938, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Ramón Vázquez Rodríguez na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha en Represión en Ourense Arquivado 09 de decembro de 2018 en Wayback Machine.
Chámase **universais lingüísticos** ás semellanzas existentes entre todas as linguas do mundo e que permiten afirmar que, por exemplo, todas as linguas faladas teñen vogais e consoantes. Os universais lingüísticos interesan á psicolingüística, á etnolingüística e á tipoloxía lingüística.

A investigación tivo o seu pioneiro en Joseph H. Greenberg, que fixo derivar un conxunto de universais básicos (relacionados sobre todo coa sintaxe) a partir do estudo dunhas trinta linguas, pero cobrou forza a partir da formulación das gramáticas xenerativas na década de 1960. Para Noam Chomsky, os seres humanos somos capaces de producir un número infinito de oracións, incluídas oracións que ninguén dixera antes, a partir dun conxunto reducido de regras gramaticais e un conxunto finito de vocábulos. A capacidade para estruturar a nosa produción desta maneira é innata, parte do patrimonio xenético dos seres humanos e chámase gramática universal. A partir desta gramática universal, o neno que aprende unha lingua concreta accede a esta precisando adquirir só unhas poucas particularidades.

Un exemplo de universal lingüístico é a dupla articulación da linguaxe humana: todas as linguas contan cunha articulación non significativa da cadea falada (os fonemas) e outra en unidades de nivel superior, os morfemas, que xa son significativos. Outro é que cada lingua comporta un inventario limitado de fonemas (entre 10 e 70) e que só utiliza o 50% das oposicións fonolóxicas posíbeis para distinguir eses fonemas.

Unha primeira tipoloxía distingue entre universais absolutos e implicativos. Os **universais absolutos** son certos para todas as linguas coñecidas e son relativamente poucos (por exemplo: todas as linguas teñen pronomes). Os **universais implicacionais** son relevantes para linguas que contan cun trazo determinado que sempre se acompaña doutro (por exemplo, se unha lingua ten número trial tamén o ten dual).

Outra tipoloxía distingue entre universais de substancia e universais de forma. **Os universais de substancia** son os trazos comúns que existen nas diversas linguas segundo os que se organiza a substancia lingüística (o *continuum* da experiencia representábel). Por exemplo, as categorías sintácticas (verbo, substantivo etc.). Os **universais de forma** son as combinacións cos que a substancia lingüística se manifesta. Por exemplo, as ferramentas denomínanse en todas as linguas non a partir das súas calidades físicas, senón con referencia á actividade humana que posibilitan.

Distínguense finalmente catro tipos de universais: os **universais fonolóxicos**, **gramaticais** e **semánticos** (exemplos anteriores) e os universais **simbólicos** (Por exemplo: a palabra que designa á "nai" posúe unha consoante nasal en moitísimas linguas).

Véxase tamén
------------

Gramática Universal

| * v
* c
* e
Categorías da lingüística |
| --- |
| 
* caso
* xénero
* número
* persoa
* tempo
* aspecto
* modo
* voz

 |
O **preparacionismo**, tamén chamado supervivencialismo ou survivalismo é o movemento de persoas que toman medidas para sobrevivir a un posible caos social xeneralizado, tanto a nivel local, nacional ou internacional. Os preparacionistas tenden acumular alimentos, coñecementos, armas e estratexias que lles permitan superar calquera situación.

Historia
--------

O movemento preparacionista (ou *prepper* en lingua inglesa), naceu nos Estados Unidos de América na década de 1930, polo temor a que un novo crack económico como o da crise de 1929 acabase de esnaquizar a economía mundial; o fenómeno disparouse coa guerra fría entre os EUA e a Unión Soviética cando se dispararía o fenómeno.

Autores como John Wesley Rawles conseguiron fama mundial como impulsores deste movemento cos seus manuais e as súas novelas ambientadas en contornas apocalípticas onde só os que se prepararon facendo provisión de víveres, sobreviven.

Tipos de preparacionistas
-------------------------

Os preparacionistas divídense en categorías segundo o temor contra o que se preparan, podendo existir caso nos que tomen medidas para varios escenarios posibles sen sentirse identificados co resto.

Entre os diversos temores están a escaseza de combustibles, a crise económica, un desastre natural como un supervolcán como o que se atopa baixo o parque estadounidense de Yellowstone, o cambio climático, a guerra nuclear, a invasión zombie, unha pandemia mundial, o Xuízo Final ou unha invasión extraterrestre.

Preparacionismo en España
-------------------------

O movemento non chegou a España como tal ata ben entrada a Guerra Fría, na que se estendeu o temor no mundo dunha guerra nuclear, o que levou a moitas institucións e cidadáns a construír refuxios nucleares. A partir de entón, e por influxo norteamericano o movemento foi crecendo e creando unha comunidade, en especial en Internet.

Notas
-----

1. ↑
2. ↑  Blog sobre preparacionismo y supervivencia

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Lista de sitios webs de supervivencia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1229640
* BNE: XX5362060
* BNF: 14454220k
* EBID: ID
* FAST: 1139664
* JSTOR: survivalism
* LCCN: sh85130884
* MAG: 2779586890

 |
**Trasdeza** foi unha das antigas xurisdicións máis orientais da outrora provincia de Santiago. Correspóndese practicamente co actual concello de Silleda e todas as súas freguesías pertencían ao arciprestado de Trasdeza (hoxe arciprestado de Deza-Trasdeza). Tamén se coñece con este nome o propio territorio de Silleda, coincidente coas terras bañadas polo río Toxa.

Xeografía
---------

Asentada no que é agora o concello de Silleda, limitaba ao norte co río Deza e o coto de Carboeiro, ao sur coa xurisdición de Montes, leste co río Deza de novo, e ao oeste, coa xurisdición de Tabeirós. Por ela transcorrían os ríos Toxa, Escuadro, Refoxos e do Candán, así como o propio Deza, que a bordeaba.

Esta xurisdición contaba con 23 freguesías, ademais de diversos cotos como os de Refoxos, Bazar, Rosende, San Nicolás, Outeiro e Vilariño.

Historia
--------

Trasdeza pertenceu durante todo o século XVIII e parte do XIX á antiga provincia de Santiago. No relixioso, pertencía na súa totalidade á diocese de Lugo, pero era do señorío xurisdicional do arcebispo de Santiago. Aínda que case todas as freguesías eran de señorío abadengo, quedando excluídas as seguintes:

* Abades, de señorío abadengo e eclesiástico (o Cabido de Santiago)
* Negreiros, de señorío abadengo e eclesiástico (o arcediago de Deza)
* Manduas, de señorío abadengo e secular (D. Juan de Neira, D. José Caamaño e o Marqués de Santa Cruz)
* Ponte, de señorío abadengo e militar (Encomenda de Beade, á súa vez dependente da Orde de San Xoán, e Orde de San Xoán).

Notas
-----

1. ↑  O señorío abadengo fai referencia á xurisdición ordinaria do arcebispo de Compostela

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Rodríguez Ferreiro, Hilario (1973). *La tierra de Trasdeza: Una economía rural antigua*. *Santiago de Compostela*.
Presebe do poboado medieval de "Fuenteungrillo", en Villalba de los Alcores (Valladolid, España).
O **presebe**, tamén chamado **cambeleira**, **comedeira** ou **manxadoira**, é o recipiente ou lugar onde comen os animais. Pode fabricarse de madeira (como un caixón ou unha artesa), de barro ou ben ser obra de albanelaría ou labrarse directamente en pedra. Por extensión, tamén se chama presebe ao edificio ou lugar dedicado a alimentar os animais. É un termo latino que procede da voz «praesēpe».

Tipoloxía
---------

O presebe rural tradicional, elemento común en todo tipo de cortes e currais dende que o ser humano se iniciou na práctica da explotación gandeira, foi variando a súa tipoloxía a través dos séculos. De pedra ou barro cocido onde non había madeira, e con moi diversos deseños onde o artesán carpinteiro podía aplicar o seu enxeño, a partir do século XIX empezaron a fabricarse os primeiros presebes metálicos, estruturas que foron evolucionando até invadir o sector gandeiro.

* Vaca nunha corte comendo nun presebe, óleo de Giovanni Segantini, contra o ano 1899.*Vaca nunha corte* comendo nun presebe, óleo de Giovanni Segantini, contra o ano 1899.
* Moderno presebe metálico circular nunha corte de gando vacún, en Gran Bretaña.Moderno presebe metálico circular nunha corte de gando vacún, en Gran Bretaña.
* Bañeira reciclada como presebe nunha vaquería sueca.Bañeira reciclada como presebe nunha vaquería sueca.

O presebe da tradición cristiá do nacemento do Neno Xesús deixou paso, na era da reciclaxe a bañeiras que serven de comedeiro e bebedoiro aos animais en numerosas paisaxes rurais gandeiras.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *presebe*.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *cambeleira*.
3. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *comedeira*.
4. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *manxadoira*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Presebe Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2673976
* MAG: 101997407

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Veo.
Nesta imaxe pódense apreciar dous exemplares de carallán (*Phallus impudicus*) que aínda están no interior dos seus veos universais. A volva na base do cogomelo máis alto é o que fica do seu antigo veo universal.
As pintas brancas que se ollan sobre o chapeu destes espécimes de rebentabois (*Amanita muscaria*) son restos do veo universal.
En micoloxía, o **veo universal** é unha estrutura que envolve todas ou a meirande parte das lamelas do fungo. Por exemplo, no caso do agárico *Agaricus bisporus*, cando o fungo aínda está inmaturo, momento no que podería parecer un fungato, está protexido por esta estrutura con forma de ovo. O veo finalmente crebará e espallará polo fungo crecente, mais xeralmente deixa evidencias da súa forma con algúns restos como a volva, unha estrutura con forma de cunca na base do estipe, así como restos sobre o chapeu ou píleo. Esta característica é moi importante dende o punto de vista da identificación de cogomelos bravos, por mor a que é doada de ollar. Dende o punto de vista taxonómico tamén é relevante, xa que case sempre que aparece, significa que o fungo pertence á familia das Amanitaceae. Isto ten especial importancia por mor do elevado número de especies velenosas que pertencen a esta familia.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Glosario de termos relacionados coa micoloxía en Micología.net (en castelán) Arquivado 14 de abril de 2013 en Wayback Machine.

### Outros artigos

| * v
* c
* e
Micoloxía |
| --- |
| Terminoloxía | cogomelo, fungo; micorriza; anel, asco, basidio,  cortina, esporóforo, esporocarpo, espora, estipe, gleba, hifa, himenio, lamela, lévedo, micelio, mofo, píleo, veo, veo universal, volva |
| Especies | *Agaricales* (*Agaricus*: bóla de neve, champiñón común, fungo dos lameiros), *Amanita* (amanita branca, amanita dos Césares, cacaforra da morte, cacaforra dourada, francesiña, rebentabois), *Boletus*, cantarela, carallán, cerrote, cogomelo dos lamigueiros, cornizó, feixó do demo, fungato, matacandil, mildio, netorra, níscaro, oídio, pé azul, peido de lobo, pleuroto, ratiño, tortullo, trufa |
| Taxonomía e recursos | Index Fungorum, ascomicetos, basidiomicetos, Intoxicación por cogomelos velenosos, Fungos de Galicia, Os cogomelos na cultura popular galega |
Otto Jespersen en *The Philosophy of Grammar* (Londres, 1951) considera as preposicións, conxuncións, adverbios e interxeccións como unha soa clase de palabra, en base á ausencia de flexión. Segundo este lingüista, non hai razón para separar as preposicións das conxuncións: a única diferenza entre *after his arrived* (*despois da súa chegada*) e *after he had arrived* (*despois de que chegase*) radica en que o complemento é na primeira secuencia un substantivo e, na segunda, unha oración. A causa disto, as conxuncións poderían ser denominadas **preposicións oracionais**, que introducen unha oración, pois a diferenza baséase na natureza do complemento.
A teoría de Jespersen foi primeiramente cuestionada porque algunhas conxuncións, que el considerou pouco relevantes, coordinan e non poden ser clasificadas como preposicións oracionais:*You and I* (*eu e ti*).

Nesta mesma dirección maniféstase Beckman, que pon preposicións e conxuncións baixo a denominación común de **conectores**. A preposición tería como fundamental función conectarse a un substantivo, e a conxunción conectar frases. A función sintáctica sería para este lingüista a base da clasificación. Unha liña semellante segue Louis Hjemslev.

Lonxe da controversia que pode supor a teoría de Jespersen, semella conveniente clarificar os lindes entre preposición e conxunción, intentar localizar unha liña de demarcación que debería vir dada pola función sintáctica que estas desenvolven. 

Consideraríase así que son conxuncións

* os conectores coordinantes que poden unir oracións ou partes de oracións
* un grupo de iniciadores de oración que introducen oracións subordinadas; son as chamadas conxuncións de subordinación.

Consideraríase así que son preposicións

* aqueles conectores que non subordinarían oracións, que terían fundamentalmente a súa acción centrada no sintagma nominal.

Esta segunda clasificación coincide no fundamental cos manuais tradicionais de gramática, pero hai outras perspectivas:

Ana María Barrenechea inclúe preposicións e conxuncións de subordinación baixo o denominador común de subordinantes, palabras que teñen a función privativa de establecer relacións entre distintos planos sintácticos.

Esta mesma liña séguea a teoría da translación de Lucien Tesnière, quen achega o concepto de translación para, no canto de falar de preposicións e conxuncións, distinguir **xuntivos** (conxuncións de coordinación, **translativos de primeiro grao** (preposicións) e **translativos de segundo grao** (conxuncións de subordinación).

| * v
* c
* e
Clases de palabras |
| --- |
| 
* Substantivo
* Adxectivo
* Pronome persoal
* Determinante
	+ Artigo
	+ Demostrativo
	+ Posesivo
	+ Indefinido
	+ Numeral
* Relativo
* Verbo
* Adverbio
* Preposición
* Conxunción
* Interxección

 |
***Verba. Anuario Galego de Filoloxía*** é unha revista anual fundada en 1974 pola Universidade de Santiago de Compostela coa intención de difundir os estudos filolóxicos realizados en Galicia coa vocación de dedicar unha atención preferente á lingua galega.

Características
---------------

A pesar da súa intención inicial, a recepción da revista nos ambientes universitarios españois, europeos e americanos abriu o camiño para que especialistas de distintas procedencias ampliasen o seu catálogo de temas e de linguas de traballo.

A revista abarca campos como: gramática, fonoloxía, léxico, edición de textos, teoría lingüística e pragmática, e admite orixinais en galego, castelán, portugués, catalán, francés, italiano, inglés e alemán.

Ademais do volume anual, a revista edita unha colección de anexos monográficos que, en 2012, chegaban a 70 títulos.

No índice RESH, *Verba* situábase, no período 2004-2008, no posto 6 de 121 entre as revistas españolas de Filoloxía Hispánica de maior impacto. O indicador que mide o impacto é a taxa de citación, calculada en función das citas nas principais revistas científicas españolas e as citas recibidas na *Web of Science*.

*Verba* dispón dun portal dixital que se publíca en galego, español, francés e inglés.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web de *Verba* *(en galego)*, *(en castelán)*, *(en inglés)*.
* USC. Revista Verba (Anuario Galego de Filoloxía) *(en galego)*.
* A revista Verba. Anuario Galego de Filoloxía acada o Selo de Calidade FECYTArquivado 27 de setembro de 2018 en Wayback Machine. na páxina web da Unión de Editoriales Universitarias Españolas (UNE) *(en galego)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q56775107
* Dialnet: 1466
* ISSN: 0210-377X

 |
Guerreiro zulú con lanza, símbolo do MK.
**uMkhonto we Sizwe** (abreviado como MK, que quere dicir "A lanza da nación") foi a á paramilitar do Congreso Nacional Africano (ANC), cofundado por Nelson Mandela por mor do masacre de Sharpeville. A súa fundación representou a convicción de que o ANC xa non podía limitarse á protesta non-violenta, e o seu obxectivo era loitar e derrubar o goberno de Suráfrica e o dominio do Partido Nacional.

Despois de advertir ó goberno surafricano en xuño de 1961 da súa intención de resistir os seus actos de terror se non daba un paso cara a unha reforma constitucional e incrementar os dereitos do votantes, o MK lanzou o seu primeiro ataque contra instalacións do goberno o 16 de decembro de 1961. Foi clasificada como unha organización terrorista polo goberno surafricano e os Estados Unidos de América, e foi prohibida.

Durante un tempo, tivo o seu cuartel xeral no suburbio de Rivonia, en Xohanesburgo. O 11 de xullo de 1963, 19 líderes do ANC e do MK, incluíndo a Nelson Mandela, Arthur Goldreich e Walter Sisulu, foron arrestados na granxa Liliesleaf, Rivonia. A granxa era unha propiedade privada de Arthur Goldreich e foi mercada con fondos do Partido Comunista Surafricano e da ANC, xa que os individuos non brancos non tiñan dereito a ter propiedades nesa área segundo a Acta de Agrupación por Áreas. Isto provocou o xuízo de Rivonia, no que dez líderes da ANC foron xulgados por 221 actos que "Fomentaban a revolución violenta". Wilton Mkwayi, xefe de MK naquela época, escapou durante o xuízo.

MK integrouse no Forza Nacional de Defensa da Suráfrica en 1994.

Notas
-----

1. ↑  African National Congress, ed. (16 de decembro de 1961). "Manifesto of Umkhonto we Sizwe". Arquivado dende o orixinal o 17 de decembro de 2006. Consultado o 30 de decembro de 2006.
2. ↑  "The African National Congress website - Umkhonto we Sizwe". Arquivado dende o orixinal o 20 de febreiro de 2015. Consultado o 21 de xaneiro de 2015.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Vladimir Shubin, "Unsung Heroes: The Soviet Military and the Liberation of Southern Africa", *Cold War History*, Vol. 7, No. 2, maio de 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1136236
* WorldCat
* VIAF: 148030294
* EBID: ID
* GND: 7851853-2
* LCCN: no91016447

 |
**Umo Diallo Dieng**, nada en Lanzarote o 12 de xaneiro de 1998, é unha xogadora profesional de baloncesto, que xoga en Liga Feminina no club Araski AES.

Traxectoria
-----------

Umo Diallo Dieng naceu en Arrecife (Lanzarote) en 1998. Tras descubrir o baloncesto ós 12 anos e xogar en varios equipos locais, ós 14 anos comezou a xogar no Segle XXI en cadete. Na tempada 2015-2016 alcanzou a final da liga Feminina 2 con Femení Sant Adrià. Na tempada 2016-2017 estivo en Logroño co Club Promete e na tempada 2017-2018 no club Araski AES de Vitoria-Gasteiz.

Selección nacional
------------------

Disputou diferentes campionatos de España de seleccións e de clubs e foi xogadora das categorías inferiores da selección española en varias competicións.

Notas
-----

1. ↑  "Federación Española de Baloncesto - Competiciones FEB".
2. ↑  "U17F: Conociendo a… Umo Diallo".
3. ↑  "Umo Diallo, campeona de Europa U20, ficha por el Campus Promete de Liga Femenina 2". *www.feb.es*. Consultado o 28 de novembro de 2017.
4. ↑  "Umi Diallo, centímetros para el juego interior del Lacturale Araski".
5. ↑  "PÍVOTS: Un quinteto de inteligencia y compromiso". *www.feb.es*. Consultado o 30 de novembro de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q46932147
* FIBA: 108006

 |
**The Legend of Zelda: Majora's Mask (A lenda de Zelda: A mascara de Majora)** é un videoxogo para Nintendo 64. Tratase do segundo xogo de Zelda en 3D, despois de The Legend of Zelda: The Ocarine of Time O xogo vendeu en total mais de tres millóns de copias en todo o mundo, se ben esta aventura non acadou tanta fama coma a primeira.

Argumento
---------

Nesta entrega da saga *Legend of Zelda* Link chega a cabalo de Epona (a súa egua) a un mundo chamado Termina. Polo camiño unha especie de trasno róuballe a ocarina e o cabalo, e ademais convérteo nun deku kid (rapaz deku). Ese trasno chamado Skull Kid (Neno Caveira) leva posta unha máscara chamada a máscara de Majora; esta máscara roubada a un comerciante, é unha máscara maldita que ó poñela desencadeou unha terrible maldición na terra de Términa.

A lúa caerá sobre este mundo en tres días.
Link deberá recuperar a forma normal(xa que está convertido en deku) e ir conseguindo uns espíritos máxicos que se atopan nos catro puntos cardinais. Pero en tres días iso é imposible, polo que terá que retroceder no tempo tocando unha canción unha vez recuperada a ocarina.

Xogabilidade
------------

Este sucesor de The Legend of Zelda: Ocarina of Time continúa a liña marcada polo devandito xogo, mesturando acción, aventura en terceira persoa e rol. Conta coa diferenza marcada polas máscaras que se van obtendo durante o camiño, que outorgan diferentes poderes. Ademais, un reloxo situado á dereita da pantalla indícache o tempo que resta para que a lúa caia, o que engade un chisco de tensión ás accións do xogador, que ten que estar pendente de que o tempo non se esgote

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q732943
* GameRankings: 197770
* GiantBomb: 3030-13594
* HowLongToBeat: 10034
* IGDB: the-legend-of-zelda-majora-s-mask
* Metacritic: the-legend-of-zelda-majoras-mask
* MobyGames: legend-of-zelda-majoras-mask
* MusicBrainz: ID

 |



---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre videoxogos é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Caterina Albert i Paradís**, nada en L'Escala o 11 de setembro de 1869 e finada na mesma vila o 27 de xaneiro de 1966, foi unha escritora catalá da Renaixença, máis coñecida polo pseudónimo literario de **Víctor Català**.

Traxectoria
-----------

Naceu no seo dunha familia burguesa. Estudou en Xirona e xa dende moi nova amosou inclinacións artísticas, en especial polo debuxo, a pintura e a poesía, sendo as súas primeiras composicións xuvenís en lingua castelá. En 1890 morreu seu pai e Caterina quedou encargada de administrar o patrimonio familiar. En 1897, escribiu a súa primeira obra importante, obra dramática romántica, *El setè, sant matrimoni*.

En 1898 concorreu aos Jocs Florals de Olot, onde resultan premiados o seu poema *El llibre nou* e o seu monólogo *La infanticida*, que escandaliza pola súa temática e o ton no que estaba escrito, aumentando o escándalo ao saber o xurado que fora unha muller quen o escribira. Por mor disto Catarina dende 1900 utiliza o alcume de Víctor Català. En 1901 sae do prelo o libro de poesías *El cant dels mesos* e comeza a colaborar na revista *Joventut* ata o seu peche en 1906. *Quatre monòlogs* aparece en 1902 e nese ano sae tamén *Drames rurals*, libro de relatos que se converte nun éxito de vendas e crítica.

Nicho de Caterina Albert.
En 1904 comeza a publicar por entregas en *Jovetut* a novela modernista *Solitud* e trasládase a vivir a Barcelona. En 1904 aparece *Ombrívoles*, conxunto de narracións. En 1905 aparece *Solitud*, a obra máis recoñecida da autora e unha das mellores da literatura catalá. *Caires vius*, outro libro de narracións aparece en 1907, e tras el un longo silencio literario ata 1918 no que comeza a publicar na revista *Catalana* os retallos do que será a novela *Un film*, que publicará en 1919 e que recibirá duras críticas, a partir de entón diminuirá a súa influencia no mundo literario catalán. Seguirá a publicar algúns libros de relatos como *Mare Balena* (1920), *Contrallums* (1930), e xa despois da guerra civil española *Vida mólta* (1949) aparece logo de publicar un libro en castelán por imposibilidade de publicalo na lingua orixinal. En 1951 aparece *Jubileu* e as *Obres completes*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2914475
* WorldCat
* VIAF: 88674988
* BIBSYS: 11044078
* BLBNB: 000388598
* BNB: ID
* BNE: XX1129319
* BNF: 11999089g
* BVMC: 3402
* CANTIC: a10436273
* CiNii: DA02262198
* DBE: caterina-albert-paradis
* Europeana: ID
* FAST: 108324
* FemBio: 5404
* GEC: 0001810
* GND: 119211912
* Gutenberg: 5701
* ICCU: CUBV001449
* IMDb: nm2075598
* ISNI: 0000 0001 1804 4499
* LCCN: n83014591
* NKC: kup20030000014126
* NLG: 207628
* NTA: 20265981X
* OL: OL133133A
* openMLOL: 173387
* SUDOC: 028085507
* ULAN: 500038283

 |