Na fraga.
Un **cogomelo** ou **cogumelo** (Gl-cogomelo.ogg pronunciación (axuda ·  info)) (do latín *cucumellum*, diminutivo formado sobre *cucuma -ae* denominación dun recipiente de cociña) é un fungo pluricelular que adoita medrar en lugares húmidos e pouco soleados. Hai moitas especies de cogomelos, con diferentes características e que se dan en diferentes ecosistemas. Habitualmente, encádranse dentro do filo *Basidiomicota* (Basidiomicetos).

A época na que se fan visíbeis en superficie é, para a maior parte deles, o outono, especialmente cando quenta o sol despois dunha choiva intensa. Aínda que algúns (o champiñón e o pleuroto) son cultivábeis todo o ano baixo certas condicións de iluminación, temperatura e humidade, a maior parte e os máis saborosos (níscaro, boleto, matacandil etc.) só medran no monte e non se ten acadado o seu cultivo controlado. Un cogomelo comestíbel moi común en Galiza é a zarrota.

A maior parte medran ao abeiro dunha árbore, ben no chan ou nas súas pólas.

Sinónimos
---------

Os cogomelos reciben en Galiza infinidade de denominacións populares coma: **pan de raposo**, **pan de cobra**, **pan de sapo** etc. moitas veces aludindo á toxicidade.

Nutrición
---------

Os cogomelos en xeral representan unha fonte importante de selenio, elemento moi importante para o metabolismo humano, sendo un dos micronutrientes que posúen un maior efecto antioxidante e de protección contra algúns tipos de cancro. O seu alto contido en polisacáridos comporta unha acción beneficiosa sobre o sistema inmunolóxico.

Os fungos comestébeis conteñen un tipo de glícidos que os encimas humáns non poden dixerir, mais que poden ser fermentados parcialmente polas bacterias do colon de xeito que se comportan no aparato dixestivo humano de xeito semellante á fibra alimentaria. A fibra e estes glícidos inchan coa auga e regulan o tránsito intestinal. Os cogomelos tamén aumentan a excreción de ácidos biliares e teñen propiedades antioxidantes e hipocolesterolemiantes.

Historia do cultivo
-------------------

A historia do cultivo de cogomelos naceu hai miles de anos en Oriente, os chineses foron os precursores do cultivo de cogomelos para consumilos como alimento e tamén como menciña, xa que moitos teñen interesantes propiedades medicinais. Mesmo os máis populares que atopamos na actualidade no supermercado como o champiñón ou os *Pleurotus*, etiquetados por erro en ocasións como "cogomelo de cardo". Xaponeses e mexicanos tamén foron dos primeiros en cultivar cogomelos, sen métodos científicos e con resultados moi desiguais. A Europa chegou a partir do ano 1600 []. Os franceses foron os primeiros en cultivar o champiñón no século XVIII [] e por iso ao *Agaricus bisporus* se lle deu como nome popular *champiñón de París*.

### O cultivo de cogomelos en Galiza

A Galiza non chegaría o cultivo de cogomelos para consumo masivo até o século pasado, circunstancia na que seguro tivo que ver a micofobia existente en Galiza que se arrastra até a actualidade. Hoxe atopamos cogomelos frescos, secos, en tarro... todo o ano. Cultívanse distintas variedades de *Pleurotus* como: o pleuroto (*P. Ostreatus*), (*Pleurotus cornucopiae*) (pleuroto escuro), *Pleurotus citrinopileatus* (pleuroto tropical amarelo), *Pleurotus eryngii* (pleuroto de cardo), *Pleurotus pulmonarius*, *Agaricus bisporus* (champiñón común) e incluso variedades en ensaio, menos populares, como *Coprinus comatus* (matacandil) ou *Lepista nuda* (pé azul).

#### Festas gastronómicas en Galiza

* Xornadas micolóxicas en Celanova, en outubro.
* Feira de fungos e cogomelos en As Pontes de García Rodríguez, en novembro.
* Festa do cogomelo en Soutelo de Montes, en novembro.
* Festa dos cogomelos en Vilagarcía de Arousa, en novembro.

Galería de imaxes
-----------------

*Artigo principal**:* Galería de imaxes de cogomelos de Galicia.
* Flammulina velutipes.*Flammulina velutipes*.
* Rebentabois (Amanita muscaria).Rebentabois (*Amanita muscaria*).
* Nematoloma fasciculare.*Nematoloma fasciculare*.
* Matacandil (Coprinus comatus).Matacandil (*Coprinus comatus*).
* Matacandís.Matacandís.
* Feixó do demo (Scleroderma citrinum).Feixó do demo (*Scleroderma citrinum*).
* Llaccaria amethystina e francesiña (Amanita citrina).*Llaccaria amethystina* e francesiña (*Amanita citrina*).
* Cacaforra dourada (Amanita gemmata ).Cacaforra dourada (*Amanita gemmata* ).
* Cacaforra viñosa (Amanita rubescens).Cacaforra viñosa (*Amanita rubescens*).
* Carallán (Phallus impudicus).Carallán (*Phallus impudicus*).

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *Cogomelo*.
2. ↑  Malia que o VOLGa soamente recolle como válida a forma *cogomelo*, noutros dicionarios de referencias como o *Gran Xerais* figura como sinónima a variante cogumelo, con U.
3. ↑  "Cogomelo". *Portal das Palabras*. Consultado o 17 de outubro de 2016.
4. ↑  Botánica" en *Vocabulario de ciencias naturais* Santiago de Compostela, Xunta, 1991; *Dicionario da Real Academia Galega* A Coruña, RAG, 2012
5. ↑

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Marcote, J.M.C, Pose, M. Traba, J.M. (2005). *Cogomelos de Galicia*. *Xunta de Galicia*. ISBN 978-84-453-4094-8.
* Villar Janeiro, Helena (2005). *O sabor da terra*. *Vigo: Editorial Galaxia*. ISBN 978-84-8288-879-8.
* Mínguez González, Alejandro (2009). *Cogomelos medicinais*. Vilaboa: Edicións do Cumio. ISBN 978-84-8289-333-4.

### Outros artigos

* Intoxicación por cogomelos velenosos
* Os cogomelos na cultura popular galega
* Fungo (bioloxía)

### Ligazóns externas

* Agrupación Micolóxica de Vilagarcía de Arousa "A Cantarela".

| * v
* c
* e
Micoloxía |
| --- |
| Terminoloxía | cogomelo, fungo; micorriza; anel, asco, basidio,  cortina, esporóforo, esporocarpo, espora, estipe, gleba, hifa, himenio, lamela, lévedo, micelio, mofo, píleo, veo, veo universal, volva |
| Especies | *Agaricales* (*Agaricus*: bóla de neve, champiñón común, fungo dos lameiros), *Amanita* (amanita branca, amanita dos Césares, cacaforra da morte, cacaforra dourada, francesiña, rebentabois), *Boletus*, cantarela, carallán, cerrote, cogomelo dos lamigueiros, cornizó, feixó do demo, fungato, matacandil, mildio, netorra, níscaro, oídio, pé azul, peido de lobo, pleuroto, ratiño, tortullo, trufa |
| Taxonomía e recursos | Index Fungorum, ascomicetos, basidiomicetos, Intoxicación por cogomelos velenosos, Fungos de Galicia, Os cogomelos na cultura popular galega |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q83093
* AAT: 300417849
* EBID: ID
* GEA: 11736
* GEC: 0085253
* JSTOR: mushrooms
* LCCN: sh85088751
* MAG: 2776474821
* NDL: 00565846

 |