A **Federación de Guerrillas de Galicia-León** foi unha organización guerrilleira antifranquista, con carácter pluripartidista, aínda que con predominio de socialistas leoneses e asturianos, que agrupou a guerrilleiros anarquistas, comunistas e socialistas que operou na inmediata posguerra española.

Historia
--------

Restos arqueolóxicos atopados na Cidade da Selva, Casaio.
Casa de Santalla do Bierzo onde se imprimía *El Guerrillero*.
A pesar de que grupos de guerrilleiros antifranquistas operaban na zona desde a caída da fronte norte en 1937, a Federación de Guerrillas de León-Galicia non se creou ata o 17 de xullo de 1942 con grupos de León, Ourense e Lugo, mediante unha reunión nos montes de Ferradillo (Montes Aquilanos), preto de Ponferrada, que fixou como obxectivos canalizar a loita contra o franquismo, non facer proselitismo de partido dentro da guerrilla, manter a democracia interna pero con obediencia aos superiores, e buscar o apoio da poboación. Elixiuse un comité director presidido polo socialista Marcelino Fernández Villanueva, co cenetista Marcelino de la Parra e o socialista César Ríos como axudantes. O obxectivo da Federación non era derrubar o franquismo mediante a loita armada, senón manter viva a chama da resistencia ata que se producise a intervención das potencias aliadas que todos daban por segura.

En abril de 1943 editaron o primeiro número de *El Guerrillero*, órgano de expresión da Federación, impreso clandestinamente en Santalla do Bierzo.

Ata 1944 a Federación de Guerrillas de León-Galicia mantívose illada dos partidos e sindicatos antifranquistas, tanto do interior como do exterior, creando a súa propia liña política. Deuse o paradoxo de que os principais dirixentes eran socialistas, a pesar de que o PSOE como tal non apoiaba a loita guerrilleira.

A Federación actuaba no oeste de León (O Bierzo, Laciana, Cabrera, Maragatería), norte de Zamora (Seabra), leste de Ourense (Viana do Bolo, A Pobra de Trives, O Barco de Valdeorras) e sueste de Lugo (A Fonsagrada, Becerreá e Quiroga).

Desvinculados dos partidos e sen axuda externa, os guerrilleiros vivían do que lles daban os seus enlaces e, sobre todo, dos golpes económicos, executados sempre contra persoas afíns ao réxime franquista, e cuxo resultado destinábase normalmente á compra de armamento no mercado negro de Portugal. A guerrilla tamén daba charlas políticas entrando por sorpresa nas aldeas, e facía abundantes sabotaxes contra os vehículos de liña e o tendido eléctrico.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ferreras Estrada, G. (2002). *Memorias del Sargento Ferreras*. Diputación de León. ISBN 84-95702-15-0.
* Juliá, S. (coord.) (2005). *Víctimas de la Guerra Civil: La escalada hacia el «trienio del terror» (1947-1949)* **IV**. Barcelona: Biblioteca Guerra Civil. ISBN 84-674-1746-3.
* Macías, S. (2005). *El monte o la muerte*. Madrid: Temas de Hoy. ISBN 84-8460-454-3.
* Pons Prades, E.. *Guerrillas Españolas 1936-1960*. Barcelona, 1977. ISBN 84-320-5634-0: Editorial Planeta.
* Reigosa, Carlos G. (1995). *La agonía del león*. Alianza Editorial. ISBN 84-206-9435-5.
* Reigosa, Carlos G. (1992). *El regreso de los maquis*. Ediciones Júcar. ISBN 84-334-8108-8.
* Rodríguez Gutiérrez, A. e Martínez Panizo, L. (eds.) (2022). *Federación de Guerrillas de León-Galicia*. Santiago de Compostela: Positivas. ISBN 978-84-126233-9-0.

* Serrano, S. (1986). *La guerrilla antifranquista en León 1936-1951*. Siglo XXI. ISBN 84-323-0627-4.

* Serrano, S. (1989). *Crónica de los últimos guerrilleros leoneses 1947-1951*. Ámbito. ISBN 84-86770-13-0.
* Serrano, S. (2001). *Maquis - Historia de la guerrilla antifranquista*. Madrid: Temas de Hoy. ISBN 84-8460-103-X.