Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Viveiro (homónimos).

**Viveiro** é un concello e unha cidade, situada na provincia de Lugo, na comunidade autónoma de Galicia. Ao mesmo tempo, está situado dentro da comarca da Mariña Occidental. Nela tamén se atopa a sede do partido xudicial número 6 da provincia.

O seu termo municipal está situado na rexión costeira da Mariña, ocupando unha superficie de 109,3 km². Este territorio sitúase no val formado polo río Landro, que se estende polo sur dende os pedemontes da Serra do Xistral, e que desemboca ó norte na ría de Viveiro, que é unha das rías pertencentes á rexión das Rías Altas, que desembocan ó mar Cantábrico.

A fundación de Viveiro data da Idade de Ferro, como se pode ver nos numerosos sitios arqueolóxicos de asentamentos celtas. A partir dos séculos XII e XIII, Viveiro comezou a tomar especial relevancia, coa puxanza da vila medieval, da que hoxe aínda se conserva a súa zona vella.

Viveiro dispón dun variado catálogo patrimonial, no que destacan os seus monumentos históricos de tipo civil e relixioso, o seu patrimonio artístico-cultural e o seu patrimonio natural. Así mesmo, as súas diversas festividades de interese turístico atraen a numerosos visitantes a cidade, entre as que destacan a Semana Santa de Viveiro, a Rapa das Bestas de Candaoso e a Romaría do Naseiro, estando as tres consideradas como Festas de Interese Turístico Nacional.

Xeografía
---------

### Demografía

Con 15 932 habitantes, segundo o censo do IGE no 2014, Viveiro é o terceiro concello con máis poboación da provincia, por detrás de Lugo e de Monforte de Lemos. O mesmo tempo, é o termo municipal máis poboado da comarca, así como o centro de influencia dos concellos limítrofes. A poboación concéntrase en tres núcleos principais: Viveiro, Covas e Celeiro, aínda que o crecemento urbanístico tende a unificación dos tres núcleos.

| Censo total 2014 | 15 932 habitantes |
| --- | --- |
| Menores de 15 anos | 1933 (12,13 %) |
| Entre 15 e 64 anos | 10 219 (64,14 %) |
| Maiores de 65 anos | 3780 (23,72 %) |


* Fonte: Instituto Nacional de Estadística

Historia
--------

Poboamento orixinario das primeiras tribos que habitaron a franxa noroeste, recibiu o nome de Zoela. Durante a romanización foi empregado como campamento romano e ao final estabeleceuse a actual vila de Vivarium. No medievo foi un centro comercial de mediano tamaño que exportaba liño, viño e laranxas aos mercados dos Países Baixos (liño) e Gran Bretaña (viño e laranxas). Experimentou certa relevancia na Idade Moderna, aínda que o seu desenvolvemento nesa altura foi escaso.

No século XIX afúndese na ría a Fragata Santa María Magdalena, cando intentaba refuxiarse do vento norte no porto desta cidade. Esta traxedia causou unha forte conmoción na poboación, que contribuíu con víveres e roupa ás poucas persoas que sobreviviron. En recordo do sinistro construíuse un monumento ás persoas afogadas na praia de Covas.

Viveiro é centro comercial e de lecer para a xente dos concellos limítrofes. Conta, ademais, cun importante porto pesqueiro situado na vila de Celeiro. Cun total de 90 buques censados, é un dos portos máis importantes de Galiza. Esta frota compóñena embarcacións de baixura-artesanal, cerco, arrastre de litoral, volanta e arrastre do Gran Sol. A especie máis importante tanto por volume como por facturación é a pescada.

Dende o 2004 o cronista oficial de Viveiro é Carlos Nuevo Cal.

Cultura
-------

### Toponimia

O nome Viveiro procede do idioma latín, *Vivarium*. Dende un punto de vista etimolóxico, *Vivarium* significa un terreo onde se cultivan árbores e plantas ou un lugar onde se manteñen ou se crían dentro da auga peixes, moluscos e outros animais. Co paso dos séculos, este foise transformando en *Vivario*, *Vivairo* e *Viveiro*.

Non obstante, existen algúns historiadores, coma Boulet, que consideran que o nome Viveiro non procede do latín senón das linguas célticas, sendo unha composición das palabras *Bi* (montaña) e *Ber* (empinada), teoría esta que se reforza ó estar a localidade na saia de montañas empinadas.

### Xentilicio

O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «viveirés», «viveirense» ou «vivariense».

Existen varias formas de referirse os habitantes de Viveiro. A forma *vivariense* é a forma culta, que procede do latín, *Vivarium*. A forma oficial é *viveirense* (no Dicionario da Real Academia Galega). E por último, existe unha terceira forma, *viveirés*.

### Patrimonio

Porta de Carlos V, desde a Ponte da Misericordia
A **Porta Maior**, **Porta de Carlos V** ou **Porta do Castelo**, foi construída no ano 1548 para honrar o rei cando pasou por Viveiro. É de estilo plateresco e foi declarada Monumento Nacional en 1942. Unha inscrición sobre o arco indica que foi construída "Sendo correxedor o licenciado Canosa de Tordesillas"; cadanseu lado da porta ten os escudos da cidade e de Galicia; no corpo superior, un grande escudo do emperador Carlos I, co seu busto no frontón triangular. Dentro do arco, nunha furna, está a imaxe de San Roque, do século XVIII, que estivo na fachada da casa do Corrixidor até 1867.

As outras dúas portas aínda existentes son a **Porta do Valado**, que conserva restos da primitiva muralla, e a **Porta da Vila**, en cuxo arco se garda unha imaxe de Cristo do século XVIII entre outras dúas da Virxe e San Xoán, do século XVI. A inscrición ERA MCCLV IN TEMPOR AF dá o ano 1217 como probábel para a súa construción.

A ponte da Misericordia, ou **Ponte Maior**, cruza a ría até Covas. Construíuse entre 1462 e 1544 e recibe o nome pola capela da Misericordia, construción renacentista (s. XVII) que se atopa no extremo oeste. A ponte conserva dez arcos de pedra de cantería de medio punto, con luces de entre 6 e 7,8 m.

Igrexa de San Francisco.
A **Praza Maior** está presidida polo monumento a Pastor Díaz, recentemente desprazado cara a unha esquina.

A igrexa románica de Santa María do Campo (s. XII) ten na portada principal tres pares de columnas co tímpano liso. A torre das campás rematouse no século XVIII e a do reloxo no XIX. No século XV engadíuselle unha capela lateral, no XVI a sancristía e no XVIII a capela do Rosario.

A Igrexa conventual de San Francisco tamén é Monumento Nacional. É gótica (s. XIV mais claustro do XVII). A ábsida ten ventanais altos e estreitos. Na capela gótica de Santo Ildefonso hai un retablo do século XIV. No muro esquerdo da nave atópase o sartego oxival da beata Constanza de Castro.

### Etnografía

#### Festas e celebracións

* Semana Santa.
* San Roque (Patronais), 15 de agosto.
* Romaría do Naseiro (cuarto domingo de agosto).
* Festas da Virxe do Carme.
* Resurrection Fest, un festival de música extrema centrado no metal, hardcore e punk.

### Símbolos

Títulos
Viveiro ostenta a categoría histórica de cidade, cos títulos de «Moi nobre e moi leal» e con tratamento de «Excelencia» para o seu concello. O concello de Viveiro, en sesión do 18 de xuño de 1891, solicitou ó Ministro de Gobernación a concesión do título de cidade e o tratamento de «Excelencia» para o concello, baseando esta súplica:

> 
> 
> «*[...]en los notables hechos que registra la historia de Vivero y en los eminentes servicios que a la Patria y a la Monarquía prestó esta antigua e importante villa real.*»
> 
> 

O 30 de xuño de 1891, a raíña rexente María Cristina de Habsburgo-Lorena, aceptou a petición de título de cidade e o tratamento de Excelencia, por medio dun Real Decreto promulgado na mesma data en Aranjuez, títulos que aínda conserva hoxe en día.

Escudo

*Artigo principal**:* Escudo de Viveiro.
O escudo heráldico municipal de Viveiro está composto dos seguintes elementos:

> 
> 
> *El escudo Vivero trae por armas, en el campo de gules, un puente de plata de cinco arcos, mazonado de sable, sostenido de fajado-ondeado de plata y azur, y sumado de león de oro coronado de lo mismo, y acompañado de cinco custodias de oro, con la sagrada forma de plata, puestas tres en jefe y una en cada flanco. Al timbre, corona real cerrada.*
> E. Chao Espina
> 

Bandeira

A bandeira municipal de Viveiro está composta de seis franxas horizontais de igual ancho entre si. As súas cores son o azul e o branco, sendo a primeira franxa da parte superior en cor azul. O seu deseño é igual que no da Provincia marítima de Lugo, xa que séculos antes se coñecía como a Provincia marítima de Viveiro.

Galería de imaxes
-----------------

*Artigo principal**:* Galería de imaxes de Viveiro.
* Vista do porto deportivo, tomada co fondo de CeleiroVista do porto deportivo, tomada co fondo de Celeiro
* A canle de saída da zona interna da ría de Viveiro. Ao fondo, Celeiro. Á esquerda, CovasA canle de saída da zona interna da ría de Viveiro. Ao fondo, Celeiro. Á esquerda, Covas
* GaleríasGalerías
* Casa do concello.Casa do concello.
* Placa altimétrica.Placa altimétrica.

Lugares de Viveiro
------------------

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Viveiro vexa: Lugares de Viveiro.

Parroquias
----------

| Galicia | Provincia de Lugo | Parroquias de Viveiro |  |
| --- | --- |
| Celeiro (Santiago) | Chavín (Santa María) | Covas (San Xoán) | Faro (San Xiao) | Galdo (Santa María) | Landrove (San Xiao) | Magazos (Santa María) | San Pedro de Viveiro (San Pedro) | Santo André de Boimente (Santo André) | Valcarría (Santo Estevo) | Vieiro (San Cibrao) | Viveiro (Santa María e Santiago) |

Notas
-----

1. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 27 de xuño de 2009. Consultado o 07 de marzo de 2008.
2. ↑  Redacción (25 de decembro de 2004). "Viveiro designa a Carlos Nuevo Cal cronista oficial de la ciudad". *lavozdegalicia.es* (en castelán). Consultado o 3 de outubro de 2020.
3. ↑  de Saralegui y Medina, Leandro (1867). *Estudios sobre la época céltica en Galicia*.
4. ↑  Actas de 1891 - Arquivo municipal de Viveiro
5. ↑  Enrique Chao Espina (1973). *Libro y Guía de Vivero*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Viveiro Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Viveiro

### Ligazóns externas

* Toponimia de Viveiro *(en galego)*
* A. Lage-Seara.(2019) "Patrimonio Histórico de Viveiro debuxado"

| * v
* c
* e
Concellos da comarca da Mariña Occidental |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
CervoCervo
 | 
OurolOurol
 | 
O VicedoO Vicedo
 | 
ViveiroViveiro
 | 
XoveXove
 |

 | Comarca da Mariña Occidental |

| * v
* c
* e
Galicia Galicia  ·  Concellos da provincia de Lugo |
| --- |
| 
* Abadín
* Alfoz
* Antas de Ulla
* Baleira
* Baralla
* Barreiros
* Becerreá
* Begonte
* Bóveda
* Burela
* Carballedo
* Castro de Rei
* Castroverde
* Cervantes
* Cervo
* Chantada
* O Corgo
* Cospeito
* Folgoso do Courel
* A Fonsagrada
* Foz
* Friol
* Guitiriz
* Guntín
* O Incio
* Láncara
* Lourenzá
* Lugo
* Meira
* Mondoñedo
* Monforte de Lemos
* Monterroso
* Muras
* Navia de Suarna
* Negueira de Muñiz
* As Nogais
* Ourol
* Outeiro de Rei
* Palas de Rei
* Pantón
* Paradela
* O Páramo
* A Pastoriza
* Pedrafita do Cebreiro
* A Pobra do Brollón
* Pol
* A Pontenova
* Portomarín
* Quiroga
* Rábade
* Ribadeo
* Ribas de Sil
* Ribeira de Piquín
* Riotorto
* Samos
* Sarria
* O Saviñao
* Sober
* Taboada
* Trabada
* Triacastela
* O Valadouro
* O Vicedo
* Vilalba
* Viveiro
* Xermade
* Xove

 |  |

| * v
* c
* e
Lugares de interese de Viveiro |
| --- |
| Edificios relixiosos | Igrexa de San Francisco ·  Igrexa de Santa María do Campo ·  Igrexa de San Pedro ·  Convento da Concepción ·  Mosteiro da Nosa Señora de Valdeflores ·  Capela da Misericordia |
| Muralla | Porta de Carlos V ·  Porta do Valado ·  Porta da Vila |
| Outros edificios | Casa do Carballo de Galdo ·  Pazo da Trave |
| Pontes | Ponte da Misericordia |
| Castros | Casón ·  Os Castros ·  Condomiñas ·  Forca ·  Loureiro ·  Lourido |
| Espazos naturais | Río Landro ·  Souto da Retorta ·  Fragas do Eume |
| Praias | Area ·  Covas ·  Sacido |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q641221
* WorldCat
* VIAF: 156085357
* código INE: 27066
* GEC: 0071421
* GeoNames: 6359224
* GND: 7530408-9
* LCCN: n93019102
* MusicBrainz: ID
* OSM: 341077

 |