**Xiuhtezcatl Martínez**, nado o 9 de maio de 2000, ou **Xiuhtezcatl Roske-Martínez** é un activista ambiental, artista de hip hop e director de *Earth Guardians*, unha organización mundial pola conservación do medio ambiente.

Desde os 6 anos loitou pola protección do clima e falou ante grandes multitudes sobre os efectos dos combustibles fósiles nas comunidades indíxenas e outras comunidades marxinadas. Deu discursos nas Nacións Unidas varias veces e gañou popularidade despois do seu discurso de 2015 na Asemblea Xeral das Nacións Unidas en inglés, español e a súa lingua materna, o náhuatl.

Martínez é un dos 21 demandantes involucrados no caso *Juliana contra* *os Estados Unidos*, demandando ao goberno federal por non actuar sobre o cambio climático. O caso comezou en 2015. Un tribunal federal rexeitou a medida do goberno para desestimar o caso en novembro de 2016. Tamén é un dos sete demandantes involucrados no *caso Martínez contra* *Colorado Oil and Gas Conservation Commission*, cuxo obxectivo é o mesmo que o de *Juliana contra os* *Estados Unidos* pero a nivel estatal. 

A través do seu traballo con *Earth Guardians*, traballa para loitar pola xustiza climática a través de políticas, asistencias, protestas e activismo individual. Ademais, a través da súa participación en diversos medios, a súa voz e a súa mensaxe foron transmitidos a moitas persoas para comezar a cultivar un cambio ambiental e un activismo xeneralizados.

Carreira musical
----------------

Xiuhtezcatl Martínez en 2016.
Martínez, xunto ao seu irmán e irmá e os *Earth Guardians*, crearon música, a cal se distribuíu en todas as plataformas de *streaming*. O seu primeiro álbum, *Generation Ryse* foi publicado en agosto de 2014, e inclúe temas de hip hop ecolóxico como "What the Frack" e "Speak for the Trees". A través da súa música, fala sobre problemas ambientais específicos relevantes para o seu estado (Colorado) e que impactan en todo o territorio estadounidense. Ademais, o álbum estaba dirixido aos mozos de hoxe coa esperanza de difundir a súa mensaxe de conciencia ambiental á súa propia xeración.

Martínez tamén ten un álbum en solitario titulado *Break Free*, o cal foi lanzado na primavera de 2018 coas cancións "Sage Up" e "Young". Traballou con artistas como Nakho, Shaliene Woodley, Tru, así como a súa irmá máis nova, Tonantzin Martínez, que aparece na maioría das súas pezas. A través deste álbum, esperaba volver crear conciencia sobre a crise ambiental e inspirar a acción nos mozos.

Activismo
---------

Cando era adolescente, Martínez deu tres charlas TED e foi convidado a falar ante as Nacións Unidas sobre política ambiental. En xuño de 2015, falou á idade de 15 anos en inglés, español e náhuatl ante a Asemblea Xeral da ONU sobre Cambio Climático. Martínez instou á acción climática inmediata dicindo: "O que está en xogo neste momento é a existencia da miña xeración".

Ese mesmo ano, competiu con mozos músicos de todo o mundo que presentaron música de produción propia "para inspirar as negociacións" na Convención Marco das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático coa súa música, e a selección de Martínez "Speak for the Trees" foi elixida como a Gañadora do premio do xurado.

### Demandas sobre cambio climático

En 2015, Martínez e outros 21 mozos presentaron unha demanda contra o goberno federal dos Estados Unidos, *Juliana et al. v Estados Unidos et al*. Argumentan que o goberno federal está a negar o seu dereito constitucional á vida, a liberdade e a propiedade ao ignorar o cambio climático. Os demandantes tamén incluíron a partes da industria de combustibles fósiles como demandados no procedemento legal, pero dixeron que as partes foron eliminadas como demandadas durante o proceso previo ao xuízo. Os demandantes teñen entre 9 e 20 anos e dez dos nenos teñen antecedentes negros ou indíxenas. A demanda lanzouse mentres Obama aínda estaba no cargo, pero en 2017 os demandantes substituíron o nome do expresidente polo de Donald Trump.

En 2018, Martínez e outros 13 mozos presentaron outra demanda, esta vez contra o goberno estatal de Washington. El é o demandante principal neste caso, denominado *Martinez v*. *Colorado Oil and Gas Conservation Commission*. A demanda foi desestimada polo Xuíz da Corte Superior do Condado de King Michael Scott.

En decembro de 2018, *Remezcla* nomeou a Martínez na súa lista de "30 latinxs que tiveron un impacto nas súas comunidades en 2018".

### Respaldos políticos

En abril de 2019, Martínez escribiu un artigo de opinión en TeenVogue apoiando a Bernie Sanders para presidente, escribindo: "Creo que Bernie Sanders ten as nosas costas no cambio climático". En decembro de 2018, Martínez falou con Sanders nun evento do concello titulado «Resolvendo a crise climática». 

### *Earth Guardians*

*Earth Guardians* é unha organización de activismo ambiental que a nai de Martínez, Tamara Roske, fundou en 1992 como unha escola secundaria acreditada que se enfoca en temas ambientais. Co tempo, a escola transformouse nunha organización internacional de conservación ambiental da cal Martínez é o Director de Mocidade. A súa misión é "inspirar e capacitar a mozos diversos para ser líderes efectivos nos movementos de xustiza ambiental, climática e social. A través do poder da arte, a música, a narración de historias, o compromiso cívico e a acción legal, estamos a crear solucións que causen gran impacto para algúns dos problemas máis críticos que enfrontamos como comunidade global". Traballan para organizar folgas climáticas, cultivar políticas enfocadas á protección do medio ambiente, responder ás necesidades cando sexa necesario e alentar o activismo individual a través da promoción do rexistro de votación. Martínez traballou especificamente en proxectos para controlar a propagación de cinzas de carbón, limpar pesticidas en parques, a prohibición do fracking no seu estado e actualmente é o líder dunha demanda dirixida por mozos contra o goberno federal por non protexer ás futuras xeracións da destrución da atmosfera. 

### Crenzas para xerar un cambio

Segundo Martínez, o máis importante que os individuos poden facer para crear un cambio ambiental é educar ás persoas sobre a crise. Ademais, a súa crenza é que os mozos teñen o poder de crear un cambio social e ambiental significativo. "A marcha nas rúas, os cambios no estilo de vida non foron suficientes, polo que debe ocorrer algo drástico. O cambio que necesitamos non virá dun político, dun orangután no cargo, senón de algo que sempre foi o motor do cambio: o poder das persoas, o poder dos mozos ". Ao abordar as críticas do uso excesivo de tecnoloxía por parte dos mozos nunha entrevista de 2016 con Bill Maher, Martínez apresúrase a expor a importancia da capacidade da tecnoloxía para unirnos nun tema compartido. Moitos movementos sociais da actualidade, como Black Lives Matter e o movemento Me Too, creáronse en liña e crearon un cambio significativo na nosa sociedade. Martínez respondeu: "Creo que é unha ferramenta importante que temos para establecer contactos e conectarnos coas persoas. Redes sociais e tecnoloxía: é unha caída e unha distracción para a nosa xeración, ou unha ferramenta poderosa que podemos usar".

Familia
-------

Martínez vive coa súa familia en Boulder, Colorado. A súa nai, Tamara Roske, foi unha das fundadoras do *Earth Guardian Community Resource Center* (1993), unha escola secundaria en Maui, Hawai. Máis adiante comezou a traballar como Directora Executiva de *Earth Guardians*, unha organización mundial de nenos e mozos con mentalidade conservacionista. Ten dous irmáns máis novos, unha irmá, Tonantzin, e un irmán, Itzcuauhtli. O seu pai, Siri Martínez, é de herdanza azteca e criou aos seus fillos na tradición dos mexicas, un dos pobos nativos de México. A súa familia transferiu o coñecemento tradicional de ver a un individuo como parte dun todo maior e salientar a conexión entre todos os aspectos do mundo natural.

Recoñecementos
--------------

* En 2013, Xiuhtezcatl recibiu o Premio ao Servizo Voluntario dos Estados Unidos por parte do presidente Obama.
* En 2017, foi mencionado na "lista dos 25 menores de 25 anos" que cambiarán o mundo pola revista Rolling Stone.
* En 2018, recibiu o premio *Generation Change Award* de MTV EMAs.

Publicacións
------------

* We Rise: The Earth Guardians Guide to Building a Movement That Restores the Planet – 2017

Notas
-----

1. 1 2 3  Martin, Claire (28 de maio de 2014). "Xiuhtezcatl Roske-Martinez, 14, wants to save the world". *The Denver Post*. Consultado o 25 de xuño de 2016.
2. ↑  "Meet the 16yo suing the US Government over climate change". 6 de febreiro de 2017. Consultado o 12 de setembro de 2017.
3. ↑  Maida, Kim. "Xiuhtezcatl Martínez: Protegiendo la Tierra para Generaciones Futuras" (en castelán). Consultado o 21 de decembro de 2019.
4. ↑  "These Kids Are Suing the Federal Government to Demand Climate Action. They Just Won an Important Victory". Time. 11 de novembro de 2016.
5. 1 2  McPherson, Coco (13 de xullo de 2015). "The Teen Indigenous Hip-Hop Artist Fighting Climate Change" (en inglés). Consultado o 20 de decembro de 2019.
6. ↑  Blais-Billie, Braudie (8 de outubro de 2018). "xiuhtezcatl dropped the perfect soundtrack for indigenous peoples' day" (en inglés). Consultado o 20 de decembro de 2019.
7. ↑  Cumming, Ed (9 de outubro de 2015). "Xiuhtezcatl Roske-Martinez: 'Our greed is destroying the planet'". Consultado o 25 de xuño de 2016.
8. ↑  Steyer, Carly (2 de xullo de 2015). "15-Year-Old Gives Amazing Speech To UN About Climate Change". Consultado o 25 de xuño de 2016.
9. ↑  McPherson, Coco (13 de xullo de 2015). "Meet the Teenage Indigenous Hip-Hop Artist Taking on Climate Change". Arquivado dende o orixinal o 29 de xuño de 2016. Consultado o 25 de xuño de 2016.
10. ↑  "Winners of Global Challenges Youth Music Contest #GYMC15 Announced". Consultado o 15 de marzo de 2019.
11. ↑  Funes, Yessenia (9 de xuño de 2017). "5 Things to Know About The Youth-Led Climate Lawsuit Against Trump". Consultado o 11 de setembro de 2017.
12. ↑  "Washington". Consultado o 13 de novembro de 2018.
13. ↑  Simón, Yara (21 de decembro de 2018). "30 Latinxs Who Made an Impact in Their Communities in 2018". Consultado o 21 de decembro de 2018.
14. ↑  Martinez, Xiuhtezcatl. "This Earth Day, I Believe Bernie Sanders Has Our Back on Climate Change" (en inglés). Consultado o 20 de decembro de 2019.
15. ↑  "Earth Guardians" (en inglés). Consultado o 28 de outubro de 2019.
16. ↑  McPherson, Coco (19 de xullo de 2017). "Environmental Activist Xiuhtezcatl Martinez: A Teen on the Front Lines" (en inglés). Consultado o 28 de outubro de 2019.
17. ↑  "Xiuhtezcatl Martinez (Keynote Speaker) | MiniCOP Paris GIN Conference on Climate Change" (en inglés). Consultado o 20 de decembro de 2019.
18. ↑  Stone, Rolling (19 de xullo de 2017). "25 Under 25: Meet the Musicians, Actors, Activists Changing the World" (en inglés). Consultado o 20 de decembro de 2019.
19. ↑  "Best Artist - MTV EMAs: Complete Winners List" (en inglés). Consultado o 19 de setembro de 2019.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Mitigación do cambio climático

### Enlaces externos

* Xiuhtezcatl Martínez na IMDb *(en inglés)*.
* TEDx talk
* Discurso para a Organización das Nacións Unideas
* Entrevista con Bill Maher

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24852488
* WorldCat
* VIAF: 961147967344684200009
* GND: 1149059087
* IMDb: nm5147773
* LCCN: n2016061148

 |