Sistema nervioso periférico en azul. A partir da L2 a medula espiñal faise moi delgada, formando o filamento terminal.
Ilustración de Vesalio do sistema nervioso na que se ven os nervios do sistema nervioso periférico.
O **sistema nervioso periférico** (**SNP**) é a parte do sistema nervioso que está formada por ganglios e nervios que saen do sistema nervioso central (SNC), é dicir, do encéfalo e da medula espiñal. A principal función do sistema nervioso periférico é conectar o sistema nervioso central cos diversos órganos e membros do corpo. A diferenza do central, o periférico non está protexido por ósos (como o cranio e columna vertebral), nin pola barreira hematoencefálica, polo que está máis exposto ás toxinas e lesións mecánicas. Os nervios están protexidos por vaíñas de mielina e células accesorias.

O sistema nervioso periférico divídese en sistema nervioso somático e sistema nervioso autónomo ou vexetativo, que pode ser simpático ou parasimpático.

Sistema nervioso somático
-------------------------

*Artigo principal**:* Sistema nervioso somático.
Formado por nervios que recollen información sensorial e envían ordes motoras. Recibe as fibras sensoriais da pel, dos músculos e articulacións e reagrupa as fibras motrices primarias dos músculos. Permite interaccionar co mundo exterior participando no equiibrio e a motricidade, e controla o ton e contracción dos músculos esqueléticos.

Sistema nervioso autónomo ou vexetativo
---------------------------------------

*Artigo principal**:* Sistema nervioso autónomo.
Dirixe de forma automática e inconsciente as funcións dos órganos internos, como a nutrición e a homeostase.

Innerva esencialmente os órganos internos : as neuronas sensoriais deste sistema transportan as informacións das funcións viscerais ao sistema nervioso central e as motoneuronas innervan os músculos lisos das vísceras e vasos, e o músculo estriado cardiaco.

Comprende dous subsistemas coas súas neuronas pre e posganglionares e ganglios; estes dous subsistemas son:

* sistema nervioso simpático (en xeral é excitador e intervén nas reaccións de alerta),
* sistema nervioso parasimpático (en xeral ten funcións contrarias ao simpático e intervén nas condicións normais).

Nervios craniais
----------------

*Artigo principal**:* Nervio cranial.
Dos doce pares de nervios craniais, dous orixínanse na base do cerebro e os dez restantes no tronco do encéfalo. Os nervios óptico e olfactorio son os únicos que practicamente non saen do cranio, polo que se pode considerar que non son nervios periféricos. Os nervios craniais controlan as funcións das estruturas anatómicas da cabeza con algunhas excepcións. Os pares X e XI actúan tamén fóra da cabeza, concretamente o X recibe información sensorial visceral do tórax e abdome, e o XI innerva o músculo esternocleidomastoideo e trapecio.

Nervios espiñais ou raquídeos
-----------------------------

*Artigo principal**:* Nervio espiñal.
Os nervios espiñais ou raquídeos orixínanse na medula espiñal. Controlan as funcións do resto do corpo. Nos humanos, hai 31 pares de nervios espiñais: 8 cervicais, 12 torácicos, 5 lumbares, 5 sacros e 1 coccíxeo. Na rexión cervical, as raíces dos nervios espiñais saen por encima da vértebra correspondente (é dicir, entre o cranio e a 1ª vértebra cervical sae o nervio espiñal C1, e entre e 1ª vértebra e a 2ª sae o C2 etc.) Desde a rexión torácica á coccíxea, as raíces dos nervios espiñais saen por debaixo da vértebra correspondente. Isto crea un problema ao nomear o nervio entre C7 e T1, polo que este se chama C8. Na rexión lumbar e sacra, as raíces dos nervios espiñais cursan por dentro do saco da duramáter e por debaixo do nivel da L2 formando a cola de cabalo (*cauda equina*).

Todos os nervios espiñais que conectan coa medula espiñal forman dúas ramas, unha dorsal ou posterior (cun ganglio raquídeo) e outra anterior ou ventral. A rama anterior divídese en colaterais, que se agrupan en plexos dos que parten os nervios.

### Plexo cervical (C1–C4)

*Artigo principal**:* Plexo cervical.
Os primeiros 4 nervios cervicais, de C1 a C4, divídense e recombínanse para formar varios nervios que innervan o pescozo, as costas e a cabeza.

O nervio C1 denomínase suboccipital, e proporciona innervación motora aos músculos da base do cranio.
C2 e C3 forman moitos dos nervios do pescozo, proporcionando control sensorial e motor. Entre eles están o nervio occipital maior, que proporciona sensación á parte occipital da cabeza, o nervio occipital menor, que proporciona sensación á área de detrás das orellas, o nervio auricular maior e o nervio auricular menor.
O nervio frénico orixínase nas raíces C3, C4 e C5. Innerva o músculo diafragma, permitindo a respiración. Se a medula espiñal se secciona por encima de C3, a respiración espontánea non é posible.

### Plexo braquial (C5–T1)

*Artigo principal**:* Plexo braquial.
Os catro últimos nervios espiñais cervicais, entre C5 e a C8, e o 1º nervio espiñal torácico, T1, combínanse para formar o plexo braquial, un enguedellado conxunto de nervios, que se separan e combinan e recombinan, para formaren os nervios que van aos brazos e parte superior das costas. Aínda que este plexo poida parecer moi enguedellado, está moi organizado e é predicible, con poucas variacións entre as persoas.

### Plexo lumbosacro (L1–S4)

*Artigo principal**:* Plexo lumbosacro.
As divisións anteriores dos nervios lumbares, sacros e coccíxeos forman o plexo lumbosacro. O primeiro nervio lumbar está frecuentemente unido a unha rama do 12º nervio torácico. Con propósitos descritivos este plexo pode dividirse en tres partes: plexo lumbar, plexo sacral e plexo pudendo. Os nervios que van ás pernas saen de aquí.

Ganglios
--------

*Artigo principal**:* Ganglio.
Ademais dos nervios o sistema nervioso periférico ten ganglios nerviosos. Un ganglio nervioso é unha masa de tecido nervioso que contén os somas de moitas neuronas e as súas dendritas. Hai ganglios nas raíces dorsais dos nervios espiñais e outros ganglios máis afastados da medula espiñal que pertencen ao sistema nervioso autónomo simpático ou parasimpático.

Neurotransmisores
-----------------

*Artigo principal**:* Neurotransmisor.
Os principais neurotransmisores do sistema nervioso periférico son a acetilcolina e a noradrenalina. Pero hai tamén outros, que se denominan non noradrenérxicos non colinérxicos (NANC). Ditos neurotransmisores poden ser péptidos ou non. Exemplos dos que non son péptidos son: ATP, GABA, dopamina, óxido nítrico (NO). Exemplos de péptidos son: neuropéptido Y, VIP, GnRH, substancia P e CGRP.

Notas
-----

1. ↑  Maton, Anthea; Jean Hopkins, Charles William McLaughlin, Susan Johnson, Maryanna Quon Warner, David LaHart, Jill D. Wright (1993). *Human Biology and Health*. Englewood Cliffs, New Jersey, USA: Prentice Hall. pp. 132–144. ISBN 0-13-981176-1.
2. ↑  Board Review Series – Neuroanatomy, Fourth Edition, Lippincott Williams & Wilkins, Maryland 2008, p. 177. ISBN 978-0-7817-7245-7.
3. ↑  James S. White (21 de marzo de 2008). *Neuroscience*. McGraw-Hill Professional. pp. 1–. ISBN 978-0-07-149623-0. Consultado o 9 agosto 2012.
4. ↑  Manipulaciones de los nervios periféricos. Barral, J.-P.Croibier, A. páxina 4 Google books
5. ↑  Pharmacology, (Rang, Dale, Ritter & Moore, ISBN 0-443-07145-4, 5:th ed. Churchill Livingstone 2003). Page 132.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Dermatoma

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q169953
* BNCF: 27638
* BNE: XX532252
* BNF: 11932612m
* EBID: ID
* GND: 4173794-5
* JSTOR: peripheral-nervous-system
* LCCN: sh85090903
* MAG: 545314008
* PSH: 735

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 9093
* MeSH: D017933
* MeSH: A08.800
* TA: A14.2.00.001
* Uberon: 0000010

 |