***84 Charing Cross Road*** é un breve libro epistolar da estadounidense Helene Hanff, onde se transcriben as relacións inicialmente comerciais e logo máis profundas entre unha clásica librería londiniense de segunda man (Marks & Co. situada no enderezo que dá título ó libro) e a propia autora.

Durante vinte anos vemos modificarse o trato e a historia que contextualiza ós remitentes: a época do racionamento na Inglaterra trala segunda guerra mundial, os contratos de Helen para a serie televisiva Ellery Queen e a súa mudanza de piso, as intencións de ilos visitar a Londres etc. Con lapsos de tempo sen misivas e outros documentados mesmo con cartas persoais, o texto amosa a relación de dous mundos coa mesma lingua e distintos parámetros na vida (só hai que ver os problemas coa premura nas entregas, coa comida koxer ou as confusións terminolóxicas respecto a "Madam" ou "Ground ground-nuts"), que se admiran e recean mutuamente e que van intercambiando posicións coma imperio a nivel global. A medida que vai pasando o tempo, a intimidade vaise estreitando, e o trato de cortesía vai deixando paso á informalidade (paso que sorprendentemente se dá antes nos "estirados" irmáns británicos que nos "pícaros" curmáns americanos), e comezan a aparecer non só remites e alusións íntimas entre Helene e Frank P. Doel ou bromas e xogos de palabras ("hotspurs"), senón cartas dos familiares del (a muller Nora e a filla Sheila) e dos compañeiros de traballo (Cecily Farr, Megan/Meg Wells, Bill Humphries, J[anet] Pemberton, George Martin e ó final Joan Todd) e veciñas (Mary Boulton). A seguinte táboa quere ser un índice de tódalas cartas transcritas no libro, o seu remitente e o seu destinatario (con certa diferenciación do tratamento formal ou informal), para poder observar a evolución destes cambios:

Escritos do enderezo **14 East 95th Street**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **DATA** | **DE** | **A** |
| 5 de outubro de 1949 | HH  | M&C  |
| 25 de outubro de 1949 | FPD  | HH  |
| 3 de novembro de 1949 | HH  | M&C  |
| 9 de novembro de 1949 | FPD  | HH  |
| 18 de novembro de 1949 | HH  | M&C  |
| 26 de novembro de 1949 | FPD  | HH  |
| 8 de decembro de 1949 | HH  | M&C  |
| 9 de decembro de 1949 | HH  | M&C  |
| 20 de decembro de 1949 | FD  | HH  |
| 25 de marzo de 1950 | HH  | FD  |
| 7 de abril de 1950 | FD  | HH  |
| 7 de abril de 1950 | CF  | HH  |
| 10 de abril de 1950 | HH  | CF  |
| 20 de setembro de 1950 | FD  | HH  |
| 25 de setembro de 1950 | HH  | FD  |
| 2 de outubro de 1950 | CF  | HH  |
| 15 de outubro de 1950 | HH  | FD  |
| 1 de novembro de 1950 | FD  | HH  |
| 2 de febreiro de 1951 | FD  | HH  |
| 20 de febreiro de 1951 | C  | H  |
| 25 de febreiro de 1951 | H  | C  |
| 4 de abril de 1951 | C  | H  |
| 5 de abril de 1951 | MW  | sH  |
| 5 de abril de 1951 | BH  | sH  |
| 9 de abril de 1951 | FD  | HH+  |
| 16 de abril de 1951 | HH  | M&C  |
| 10 de setembro de 1951 | MAX  | H  |
| 15 de setembro de 1951 | H  | MAX  |
| 15 de outubro de 1951 | HH  | M&C  |
| 20 de outubro de 1951 | FD  | HH  |
| 2 de novembro de 1951 | HH  | F  |
| 7 de decembro de 1951 | FD  | HH+  |
| 15 de xaneiro de 1952 | FD  | HH  |
| 20 de xaneiro de 1952 | ND  | sH  |
| 29 de xaneiro de 1952 | MB  | HH  |
| 9 de febreiro de 1952 | HH  | MAX  |
| 9 de febreiro de 1952 | HH  | M&C  |
| 14 de febreiro de 1952 | FD  | HH  |
| 3 de marzo de 1952 | HH  | FD  |
| 24 de marzo de 1952 | MB  | HH  |
| 17 de abril de 1952 | FD  | HH  |
| 4 de maio de 1952 | N  | H  |
| 11 de maio de 1952 | HH  | F  |
| 24 de agosto de 1952 | N  | H  |
| 26 de agosto de 1952 | FD  | H  |
| 18 de setembro de 1952 | HH  | F  |
| 12 de decembro de 1952 | H  | M&C  |
| 17 de decembro de 1952 | N  | H  |
| 3 de maio de 1953 | HH  | F  |
| 11 de xuño de 1953 | FD  | H  |
| 23 de setembro de 1953 | C  | H  |
| 2 de setembro de 1955 | HH  | F  |
| 13 de decembro de 1955 | FD  | H  |
| 4 de xaneiro de 1956 | HH  | F  |
| 16 de marzo de 1956 | FD  | H  |
| 1 de xuño de 1956 | HH  | F  |

Escritos do enderezo **305 East 72nd Street**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **DATA** | **DE** | **A** |
| 3 de maio de 1957 | F  | H  |
| 6 de maio de 1957 | G&E  | H  |
| 10 de xaneiro de 1958 | HH  | F  |
| 11 de marzo de 1958 | F  | H  |
| 7 de maio de 1958 | N  | H  |
| 18 de marzo de 1959 | F  | H  |
| 15 de agosto de 1959 | HH  | F  |
| 2 de setembro de 1959 | F  | H  |
| 1 de xaneiro de 1959 | HH  | F  |
| 5 de marzo de 1959 | F  | H  |
| 8 de maio de 1959 | HH  | F  |
| 2 de febreiro de 1961 | HH  | F  |
| 15 de febreiro de 1961 | F  | H  |
| 10 de marzo de 1961 | HH  | F  |
| 14 de outubro de 1963 | F  | H  |
| 9 de novembro de 1963 | F  | H  |
| sábado de 1963-1964 | H  | F  |
| 30 de marzo de 1964 | H  | F  |
| 14 de abril de 1964 | F  | H  |
| 4 de outubro de 1965 | F  | H  |
| 30 de setembro de 1968 | H  | F  |
| 16 de outubro de 1968 | F  | H  |
| 8 de xaneiro de 1969 | JT  | sH  |
| 29 de xaneiro de 1969 | N  | H  |
| 11 de abril de 1969 | H  | K  |
| día de outubro de 1969 | Sh  | H  |

|  |
| --- |
| Significado das abreviaturas |
| **BH**: Bill Humphries; **C & CF**: Cecily Farr; **F & FD & FPD**: Frank P. Doel; **G&E**: Genny & Ed; **H & HH**; Helene Hanff; **JT**: J[anet] Pemberton; **M&C**: Marks & Co.; **MAX**: Maxine; **MB**: Mary Boulton; **MW**: Meg/Megan Wells; **N & ND**: Nora Doel; **sH**: señorita Helene; **Sh**: Sheila Doel; **+**: tarxeta engadida |

Remisións e referencias
-----------------------

As referencias fanse máis reais coa aparición de amigos de Helen na librería (Maxine ou Ginny e Ed), os encontros deportivos, o intercambio mesmo da receita do budin con Meg e a contextualización histórica (a Coroación da Raíña Sabela II ou a elección de Churchill), pero tamén se vai notando unha constante nos intercambios escritos: o amor pola literatura, polos libros ben encadernados (que mesmo se personifican) e polas historias ben contadas. Fronte ós ollos do lector vai pasando o máis variado da literatura inglesa e da cultura clásica: Geoffrey Chaucer, William Blake, o Beowulf, Stratford-upon-Avon, Sam Pepys, Safo, Catulo, a Vulgata, Jane Austen, Horacio, Charles Dickens, Hazlitt, Stevenson, Walter Savage Landor, Jonh Henry Newman, Mary Shelley, Keats, Walton, M. de Tocqueville, Platón, John Done, Louis, duque de Saint-Simon, Oliver Cromwell, E. M. Delafield, Virginia Woolf, Friedrich Haendel, Johan Sebastian Bach, Kenneth Grahame, Tristram Shandy (que quizais lle dese nome á editorial galega Tristram), Ródope, a orixe irlandesa de Nora etc.

A historia foi publicada por casualidade cando Helene as preparaba para un redixido curto: un amigo levoullas a un editor que as publicaría íntegras. Grazas á publicación do libro, a autora pode viaxar a Londres en 1971 e coñecer o tan longamente imaxinado Londres. En 1975, a BBC produce un telefilme coa obra e é levada ó teatro no Ambassador londiniense (1981) e no Nederlander Teatre neoiorquino (1982). En 1987, o director de cinema David Jones dirixe a Anne Bancroft coma Helene e a Anthony Hopkins coma Frank, nunha película sobre literatura convertida posteriormente en obxecto de culto.

### Edicións existentes

O texto (publicada en castelán polo Círculo de Lectores) levouse á television británica en 1975 protagonizada por Frank Finley e Anne Jackson e ó cine en 1987 da man de Anthony Hopkins e Anne Bancroft. Existe tamén como obra para teatro (representada polo menos en Santiago de Compostela e Lugo durante 2006)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q987186
* LibraryThing: 18487

 |