Ellen Gleditsch, fotografía de gradación
**Ellen Gleditsch,** nada o 29 de decembro de 1879 en Mandal (Noruega) e finada o 5 de xuño de 1968 en Oslo, química e a segunda muller profesora universitaria de Noruega. Empezou a súa carreira como axudante de Marie Curie, e chegou a ser unha pioneira da radioquímica establecendo o período de semidesintegración do radio e axudando a demostrar a existencia de isótopos.

Traxectoria
-----------

Ellen Gleditsch traballou como axudante de farmacia capacitándose cara a un grao non académico en química e farmacoloxía en 1902. En 1905 co soporte do seu mentor Eyvind Bødtker, pasou o exame de entrada universitario, pero escolleu estudar en París.

Despois de empezar a súa carreira en farmacia, empezou a estudar radioactividade na Sorbona e traballou no laboratorio de Marie Curie de 1907 a 1912. No laboratorio de Curie, Ellen aplicou unha técnica chamada *cristalizacións fraccionarias*, coa cal lograba purificar radio. O traballo, era altamente especializado e poucos o podían completar. Pasou cinco anos de análises con Curie e regresou mesmo despois de deixar o laboratorio para supervisar experimentos. En 1911, recibe unha "Licenciatura en grao de ciencias" pola Sorbona e outorgáronlle un posto de ensino universitario en Oslo. Despois de traballar un ano, gañou a primeira bolsa nunca antes dada a unha muller da Asociación escandinava-estadounidense para estudar en EE. UU. pero foi rexeitada polos centros nos que solicitou admisión.

Viaxou de todos os xeitos, e foi capaz de traballar no Laboratorio de Bertram Boltwood en Yale Universidade, onde determinou o período de semidesintegración do radio, creando unha medida estándar que se utiliza desde hai moitos anos. O científico que inicialmente rexeitara a súa entrada en Yale, foi coautor de dous artigos con ela e en xuño de 1914, o Smith College outorgoulle un doutoramento honorario polo seu traballo. Entre 1913 a 1914, regresou á Universidade de Oslo e converteuse na segunda muller en ser elixida na Academia de Ciencia de Oslo en 1917. Durante os anos 1920, Ellen fixo varias viaxes a Francia para asistir a Curie, así como unha viaxe a Cornualla para investigar unha mina localizada alí.

En 1919, cofundó a Asociación Académica de Mulleres Norueguesas, para centrarse no desenvolvemento de ciencia e as condicións en que as científicas traballaban. Tamén cría que era posible a cooperación de científicos sobre a paz. Serviu de presidenta desa organización de 1924 a 1928. Uniuse, en 1920, á Federación Internacional de Mulleres Universitarias, servindo como a súa presidenta de 1926 a 1929, traballando para proporcionar bolsas para que as mulleres estudaran no estranxeiro. En 1929, fai unha viaxe a EE. UU. e de Nova York a California coa intención de promover bolsas para mulleres.

Tras o seu nomeamento como profesora en Oslo en 1929, que causou controversias, empezou cun grupo o estudo da radioactividade exitosamente. Durante os anos 1930, continuou producindo artigos en inglés, francés, alemán e noruegués. Tamén colaborou cunha serie de programas de radio para promover e popularizar o estudo científico. Na década de 1930 dirixiu un laboratorio de radioquímica en Noruega, o cal era utilizado como un laboratorio subterráneo polos científicos que fuxían do réxime Nazi. Cando Noruega estivo ocupada durante a guerra, escondeu científicos e continuou utilizando a súa casa para experimentos. 

Retirouse da universidade en 1946 e, empezou a traballar coa UNESCO nos seus esforzos para acabar co analfabetismo. En 1952 foi nomeada para a Comisión norueguesa que traballou nos controis do uso de bombas atómicas. Ese mesmo ano, renunciou á UNESCO en protesta pola admisión de España, baixo o réxime fascista de Franco, como membro. En 1962, aos 83 anos, recibiu un doutoramento honorario pola Sorbona, sendo a primeira muller en recibir tal honra.

Obra
----

* (Con Marie Curie) Curie; Gleditsch (1908). "Action de l'émanation du radium sur les solutions des sels de cuivre" **5** (8): 225. doi:10.1051/radium:0190800508022500.
* "Sur le radium et l'uranium contenus dans les mineraux radioactifs", *Comptes Rendus* 148:1451 (1909)
* "Ratio Between Uranium and Radium in the Radio-active Minerals", *Comptes Rendus* 149:267 (1909).
* "Sur le rapport entre l'uranium et le radium dans les mineraux actifs", *Radium* 8:256 (1911).

Notas
-----

1. 1 2  Razkin, Uxue (2020-01-30). "Todos los caminos de la radiactividad llevan a Ellen Gleditsch". *Mujeres con ciencia* (en castelán). Consultado o 2020-12-29.
2. ↑  'Ellen Gleditsch' *Encyclopedia of World Biography*. Reprinted online at bookrags.com.
3. ↑  *A Devotion to Their Science: Pioneer Women of Radioactivity*. Chemical Heritage Foundation. 1997. pp. 51 ff. ISBN 978-0-941901-15-4.
4. ↑  "Calendario Investigadoras en Física Nuclear" (PDF). *C-PAN*. Consultado o 29-12-2020.
5. 1 2 3 4  *Women in Chemistry: Their Changing Roles from Alchemical Times to Mid-twentieth Century*. American Chemical Society and Chemical Heritage Foundation. 1998. pp. 107–110. ISBN 0841235228.
6. 1 2 3  "The gifted crystallographer". Epigenesys. Consultado o 9 de agosto de 2015. [*Ligazón morta*]
7. ↑  Lykknes, A.; Kvittingen, L.; Børresen, A. K. (2005). "Ellen Gleditsch: Duty and responsibility in a research and teaching career, 1916-1946" **36**: 131. doi:10.1525/hsps.2005.36.1.131.
8. ↑  ALVAREZ LIRES, María; NUÑO, Teresa; SOLSONA, Nuria. (2003). *Las científicas y su historia en el aula*. Síntesis.
9. 1 2  Rayner-Canham, Marelene F.; Rayner-Canham, Geoffrey W. (1997). *A devotion to their science pioneer women of radioactivity*. Philadelphia, Pennsylvania: Chemical Heritage Foundation. p. 73. ISBN 978-0-773-56658-3. Consultado o 9 de agosto de 2015.
10. 1 2  Lykknes, Annette; Kvittingen, Lise; BØrresen, Anne Kristine (2004-12). "Appreciated Abroad, Depreciated at Home: The Career of a Radiochemist in Norway: Ellen Gleditsch (1879–1968)". *Isis* (en inglés) **95** (4): 576–609. ISSN 0021-1753. doi:10.1086/430650.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ellen Gleditsch Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Ellen Gleditsch: Woman Chemist in IUPAC’s Early History

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q433169
* WorldCat
* VIAF: 50118862
* BNF: 110630995
* FAST: 229110
* FemBio: 11258
* GND: 122828100
* ISNI: 0000000027062798
* LCCN: n88025216
* SNAC: w6q08qzm
* SUDOC: 165365285

 |