O **masacre do pirixel** ou **perexil** (en castelán: ***masacre del perejil*** ou ***el corte***; en crioulo haitiano: ***kout kouto-a** ou **masak nan pèsil***; en francés: *Massacre du Persil*) foi un asasinato masivo de haitianos que vivían na fronteira noroeste da República Dominicana e nalgunhas partes da rexión contigua do Cibao en outubro de 1937.

Historia
--------

As tropas do exército dominicano chegadas de diferentes zonas do país levaron a cabo o masacre por orde do ditador dominicano de ideas filonazis Rafael Trujillo. Como resultado do masacre, practicamente toda a poboación haitiana na fronteira dominicana foi asasinada ou forzada a fuxir a través da fronteira. Algúns morreron tentando fuxir a Haití a través do río Dajabón que divide as dúas nacións.

### Fondo

 Trujillo nun selo de 1930
O ditador dominicano Rafael Trujillo consideraba aos haitianos como un pobo inferior a nivel racial e cultural. Viu a migración haitiana como un prexuízo para o desenvolvemento socioeconómico da nación dominicana. O anti-haitianismo era un pensamento hexemónico no alto funcionariado trujillista.

> 
> 
> *[el haitiano que nos molesta] es francamente indeseable. De raza netamente africana, no puede representar para nosotros, incentivo étnico ninguno. […] Hombre mal alimentado y peor vestido, es débil, aunque muy prolífico por lo bajo de su nivel de vida. Por esa misma razón el haitiano que se nos adentra vive inficionado de vicios numerosos y capitales y necesariamente tarado por enfermedades y deficiencias fisiológicas endémicas en los bajos fondos de aquella sociedad.*
> 
> 

O 2 de outubro de 1937 Trujillo deixou claras as súas intencións nun breve discurso que pronunciou durante unha celebración na súa honra na provincia de Dajabón. Alí emitiu unhas frases fortemente anti-haitianas, acusando aos inmigrantes haitianos de roubar gando e colleitas, ademais de saquear o sustento dos dominicanos, para despois anunciar que estaba "remediando o problema" e que o continuaría a facer.

### Masacre

Aínda que o nome se refire maiormente aos sucesos do 2 ao 8 de outubro, os asasinatos de haitianos por parte das tropas baixo o liderado de Trujillo comezaron antes dese discurso, o 28 de setembro, e remataron o 10 de outubro de 1937. A estimación máis aceptada do número de mortos está no rango de 12.000 a 15.000, pero o número exacto é imposíbel de calcular por moitas razóns. Entre eles está o feito de que, aínda que o Exército dominicano matou moitas das vítimas á vista do público, a maioría dos asasinatos masivos cometéronse en zonas illadas, sen deixar testemuñas ou só uns poucos superviventes. Outra razón pola que se descoñece o número de vítimas é que un número incalculable pero moi grande dos corpos acabaron no mar, onde os seus restos desapareceron, nalgúns casos consumidos por tiburóns.
Segundo informes, Trujillo actuou en resposta aos informes de haitianos que roubaron gando e colleitas aos residentes fronteirizos dominicanos. Trujillo mandou ao seu exército matar a todos os haitianos que viven na fronteira noroeste da República Dominicana e en certas partes da rexión contigua do Cibao. Entre o 2 de outubro e o 8 de outubro, centos de tropas dominicanas, que viñan na súa maioría doutras zonas do país, desprazáronse á rexión. Esas forzas armadas mataron haitianos con rifles, machetes, pas, coitelos e baionetas. Segundo os informes, nenos haitianos foron guindados ao aire e atrapados polas baionetas dos soldados, e despois botados sobre os cadáveres das súas nais.

Os superviventes que conseguiron cruzar a fronteira e regresar a Haití contaron historias de membros da familia cortados con machetes e estrangulados polos soldados, e nenos golpeados contra pedras e troncos de árbores. O uso de unidades militares de fóra da rexión non sempre foi suficiente para acelerar a matanza dos soldados dos haitianos. Os informantes da legación estadounidense informaron de que moitos soldados confesaron que para realizar unha matanza tan espantosa tiñan que *ir "cegos" emborrachándose*.

Lauren Derby afirma que a maioría dos falecidos naceron na República Dominicana e pertencían a comunidades haitianas ben establecidas nas terras fronteirizas. Porén, é difícil que ninguén poida coñecer o lugar de nacemento dunha vítima, sobre todo tendo en conta que, na maioría dos casos, as súas identidades son descoñecidas e moitos nacementos non eran rexistrados oficialmente. Ademais, Haití historicamente concedeu a cidadanía por *Jus sanguinis*, facendo que calquera persoa cun pai haitiano fose cidadán, mentres que desde 1929 até 2014, a República Dominicana seguiu unha política restrinxida de cidadanía de *Jus soli*, que excluía deste privilexio aos residentes ilegais e a calquera persoa por non ter a condición legal de residencia permanente.

### Factores contribuíntes

 A colonia francesa de Saint-Domingue na costa occidental, e a colonia española de Santo Domingo no resto da illa Hispaniola. A fronteira moveuse varias veces na historia.
As relacións haitiano-dominicanas estaban tensas durante moito tempo polas disputas territoriais e a competencia polos recursos da Hispaniola. Entre os anos 1910 e 1930, houbo unha extensa migración de haitianos aos seus países veciños de República Dominicana e Cuba en busca de traballo. O número exacto de migración haitiana cara á República Dominicana non está dispoñible, pero é máis que os 200.000 que se estima que emigraron a Cuba. A grande afluencia de haitianos á República Dominicana dividiu aínda máis a complicada relación entre as dúas nacións. A República Dominicana tiña moita menor densidade de poboación mentres Haití, primeira colonia americana en independizarse, fora fortemente esquilmada pola metrópole francesa.

Debido ás estradas inadecuadas que conectan as terras fronteirizas coas principais cidades, "a comunicación cos mercados dominicanos era tan limitada que o pequeno excedente comercial da fronteira moveuse lentamente cara a Haití".

Ademais, o goberno dominicano viu as terras fronteirizas soltas como unha responsabilidade en canto á posible formación de grupos revolucionarios que puidesen fuxir a través da fronteira con facilidade, ao mesmo tempo que acumulaban armas e seguidores.

Consecuencias
-------------

Nun primeiro momento, o presidente haitiano Stenio Vincent prohibiu calquera discusión sobre o masacre e emitiu un comunicado o 15 de outubro declarando que *"as boas relacións entre Haití e República Dominicana non sufriran ningún dano"*. O fracaso de Vincent para pedir xustiza para os traballadores asasinados provocou protestas en Porto Príncipe despois de dous anos de relativo silencio. Sabíase que Vincent tiña unha relación de cooperación e apoio financeiro do goberno de Trujillo. Despois dun intento de golpe marrado en decembro, o presidente haitiano viuse finalmente obrigado a buscar unha investigación e mediación internacional. Non querendo someterse a unha investigación, Trujillo ofreceu en cambio unha indemnización a Haití.

Ao final, o presidente demócrata estadounidense Franklin D. Roosevelt e o presidente haitiano Stenio Vincent solicitaron unha reparación de 750.000 dólares, dos que o goberno dominicano pagou 525.000 dólares (arredor de 9 millóns de dólares de 2021), é dicir, uns 30 dólares por vítima. Porén, debido á corrupción profundamente arraigada na burocracia haitiana, os superviventes recibiron de media só 2 centavos cada un. No acordo asinado en Washington, DC o 31 de xaneiro de 1938, o goberno dominicano defendeu o masacre como resposta á inmigración ilegal de haitianos "indesexables" e non recoñeceu "ningunha responsabilidade" polos asasinatos con Trujillo indicando como o acordo estableceu novas leis prohibindo a migración entre Haití e a República Dominicana. O réxime de Trujillo aproveitou así un momento de investigación internacional para lexitimar as súas políticas anti-haitianas.

Despois, Trujillo comezou a modernizar e desenvolver as terras fronteirizas para vinculalas máis estreitamente coas principais cidades e áreas urbanas da República Dominicana.. Despois de 1937 restrinxiuse o número de haitianos autorizados a entrar na República Dominicana, e promulgouse unha política de fronteiras estrita e discriminatoria. Os dominicanos continuaron deportando e matando haitianos nas rexións fronteirizas do sur; os refuxiados tamén morreron pola exposición á malaria e a influenza.

A pesar dos intentos de culpar aos civís dominicanos, fontes estadounidenses confirmaron que "en corpos haitianos se atoparon balas de rifles Krag e só os soldados dominicanos tiñan acceso a este tipo de rifles". Polo tanto, o masacre haitiano, ao que aínda se refire como "*el corte*" polos dominicanos e como *kouto-a* (o coitelo) polos haitianos, foi *"unha acción calculada por parte do ditador dominicano Rafael Trujillo"* .

A condena dos masacres non se limitou a fontes internacionais, xa que unha serie de opositores políticos exiliados de Trujillo tamén se manifestaron publicamente en contra dos feitos. En novembro de 1937, catro antitrujillistas foron declarados "dominicos indignos" e "traidores á Patria" polos seus comentarios: Rafael Brache, José Manuel Jimenes, Juan Isidro Jimenes Grullón e Buenaventura Sánchez.

Etimoloxía
----------

O nome popular para o masacre veu do xibolete que o ditatorial Trujillo fixo aplicar aos seus soldados para determinar se os que viven na fronteira eran ou non afrodominicanos nativos ou afrohaitianos inmigrantes. Os soldados dominicanos levantábanlle a alguén unha rama de perexil e preguntaban que era. Como a persoa pronunciaba a palabra castelá para pirixel (*perejil* ) determinou o seu destino. As linguas haitianas, o francés e o crioulo haitiano, pronuncian o *r* como aproximante uvular ou fricativa velar sonora, respectivamente, polo que os seus falantes poden ter dificultades para pronunciar o toque alveolar do castelán. Ademais, o francés e o crioulo haitiano pronuncian o *j* como fricativa velar xorda. Se o pronunciaban *á castelá* eran considerábanos haitianos e executados.

O termo utilizouse amplamente noutras linguas como «*Parsley massacre»* en inglés, *«Massacre du Persil»* en francés, *«Петрушечная резня ('Petrushechnaya reznya)'»* en ruso, *«Persiljemassakern»* en sueco ou *«massacro del prezzemolo»* en italiano*;* ás veces é usada a palabra castelá sen traducir en linguas como o neerlandés ou portugués (que adoita ser referido como *«Masacre do 'perejil'»,* sendo *'masacre da salsa'* ou *'masacre da salsinha'* posibelmente traducións automáticas)

  

Porén, a maioría dos estudosos recoñecen que a idea o xibolete é errónea, xa que a investigación de Lauren Derby mostra que a explicación se basea máis en mitos que en relatos persoais.

Número de vítimas
-----------------

Segundo algunhas fontes, o masacre matou a uns 20.000 haitianos   que vivían na fronteira norte, claramente por orde directa de Trujillo. Non obstante, o número exacto é imposible de calcular por moitas razóns. Entre eles está o feito de que, aínda que o Exército dominicano asasinou a moitas das vítimas á vista do público, a maioría dos asasinatos realizaron en masa en zonas illadas, sen deixar testemuñas ou só uns poucos superviventes. Outro dos motivos polo que se descoñece o número de vítimas é que un número incalculable pero moi grande dos seus corpos acabaron ben no mar, onde os tiburóns consumían os seus restos, ou en fosas comúns, onde o chan ácido os degradaba, sen deixar nada para os investigadores forenses. exhumar.

O presidente haitiano, Élie Lescot, cifra en 12.168 o número de mortos; O historiador haitiano Jean Price-Mars citou 12.136 mortos e 2.419 feridos. O ministro de Asuntos Exteriores interino da República Dominicana cifra en 17.000 o número de mortos. O historiador dominicano Bernardo Vega estimou en 35.000.

Notas
-----

1. ↑  "Dicionario; pirixel, perexil". *Real Academia Galega*. Consultado o 2022-05-01.
2. ↑  "wucker1". *windowsonhaiti.com*. Arquivado dende o orixinal o 28 de setembro de 2007. Consultado o 2007-12-16.
3. ↑  Lauro Capdevila, *La dictature de Trujillo : République dominicaine, 1930–1961*, Paris, L'Harmattan, 1998
4. ↑  
Turits, Richard Lee (2004). *Foundations of Despotism: Peasants, the Trujillo Regime, and Modernity in Dominican History*. Stanford University Press.
5. ↑  "Rafael Trujillo, el dictador dominicano a golpe de machete". *La Vanguardia* (en castelán). 2020-08-16. Consultado o 2022-05-01.
6. ↑  Turtis, 630.
7. 1 2  Turtis, 590.
8. ↑  "Masacre de 1937" (PDF). *biblioteca.clacso.edu.ar*. Consultado o 1 de maio de 2022.
9. ↑  Law, I.; Tate, S. (2015-05-19). *Caribbean Racisms: Connections and Complexities in the Racialization of the Caribbean Region* (en inglés). Springer. ISBN 978-1-137-28728-1.
10. 1 2  Roorda, Eric Paul (28 de abril de 2016). Rowman & Littlefield, ed. *Dicionario histórico da República Dominicana*. p. 139.
11. ↑  Turits, Richard Lee (2004). *Foundations of Despotism: Peasants, the Trujillo Regime, and Modernity in Dominican History*. Stanford University Press.
12. ↑  Paulino, Edward (2016-02-16). *Dividing Hispaniola: The Dominican Republic's Border Campaign against Haiti, 1930-1961* (en inglés). University of Pittsburgh Press. ISBN 978-0-8229-8103-9.
13. ↑  Galván, Javier A. (2012). *Latin American Dictators of the 20th Century: The Lives and Regimes of 15 Rulers*. McFarland. p. 53.
14. ↑  Turits, Richard Lee (2004). *Foundations of Despotism: Peasants, the Trujillo Regime, and Modernity in Dominican History*. Stanford University Press.
15. ↑  "Haitians, Magic, and Money: Raza and Society in the Haitian-Dominican Borderlands, 1900 to 1937" **36**. 1994. doi:10.1017/S0010417500019216.
16. ↑  "Sentencia%20TC%200168-13%20-%20C" (PDF). *tribunalconstitucional.gob.do* (en castelán). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 12 de agosto de 2015. Consultado o 5 May 2014.
17. ↑  "erroneous-objections-dominican-constitutional-ruling-citizenship". *aljazeera.com*. Consultado o 5 de maio de 2014.
18. ↑  "International migration, remittances and labour supply: The case of the Republic of Haiti" (PDF). Maio de 2009. Consultado o 1 de abril de 2022.
19. ↑  Augelli, 21.
20. ↑  Augelli, 24.
21. ↑  Turtis, 600.
22. 1 2  ""Dominican Responses in the Aftermath of the 1937 Haitian Massacre" by Richard Lee Turits, Ph.D.". *islandluminous.fiu.edu*.
23. ↑  p.41 – Bell, Madison Smartt (17 de xullo de 2008). "A Hidden Haitian World". *New York Review of Books. 55 (12).* **55**.
24. ↑  Turtis, 623.
25. ↑  *The Dictator Next Door: The Good Neighbor Policy and the Trujillo Regime in the Dominican Republic, 1930-1945 (American Encounters/Global Interactions)*. 1998. p. 132. ISBN 082232234X.
26. ↑  *The militarization of culture in the Dominican Republic, from the captains general to General Trujillo*. 2004. p. 114. ISBN 0803204345.
27. ↑  O nome usado por historiadores e investigadores é *Masacre de haitianos de 1937* (en inglés *Haitian massacre of 1937)*.
28. ↑  "Biografia de Trujillo". *pt.celeb-true.com* (en portugués). Consultado o 2022-05-01.
29. ↑  "archives/16375". *therevealer.org*. Arquivado dende o orixinal o 27 de outubro de 2014. Consultado o 01 de maio de 2022.
30. ↑  pg 78 – Robert Pack, Jay Parini. *Introspections*. PUB. p. 78.
31. ↑  Cambeira, Alan (1997). *Quisqueya la bella : the Dominican Republic in historical and cultural perspective /*. p. 182. ISBN 1-56324-936-7.
32. ↑  Roorda, Eric Paul (2016-04-28). *Historical Dictionary of the Dominican Republic*. Rowman & Littlefield. p. 139.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Masacre do pirixel Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Historia de Haití
* Relacións República Dominicana-Haití
* Xenocidio
* Racismo
* Untermensch

### Ligazóns externas

* 80 anos despois, dominicanos e haitianos revisan os dolorosos recordos do masacre do perexil (fotos, audio, texto)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q124693
* LCCN: sh89006737

 |