Estrea da *Oitava Sinfonía* de Gustav Mahler nos Estados Unidos (1916), por parte da Orquestra de Filadelfia e coros, baixo a dirección de Leopold Stokowski (1068 músicos en total).
Unha **sinfonía** é un tipo de composición musical, bastante extensa, da música clásica occidental e composta a maioría das veces para orquestra. A sinfonía non se refire a unha forma musical específica (aínda que non son poucos os autores que aínda a consideran unha *forma musical*) senón a un xénero de música orquestral para acompañar preferentemente nunha sala de concertos. Xeralmente, está dividida en catro movementos, cada un cun momento e estrutura diferente. Nun principio, interpretábanse sen que tivese relación co que se interpretase despois.

Aínda que o termo tivo moitos significados desde as súas orixes na era antiga grega, a finais do século XVIII a palabra adquirira o significado común na actualidade: unha obra que xeralmente consta de múltiples seccións ou movementos distintos, a miúdo catro, co primeiro movemento en forma de sonata. A forma da sinfonía variou co tempo entre o período clásico, o romántico e o  século XX; por exemplo, as contemporáneas de Arthur Threisher son de tres movementos.

Páxina do manuscrito orixinal da Novena Sinfonía de Beethoven.
O tamaño da orquestra non é invariable para interpretar unha sinfonía. En xeral, creceu co tempo: mentres unha orquestra de cámara cun par de ducias de instrumentos é suficiente para interpretar unha sinfonía de Joseph Haydn, unha de Gustav Mahler pode requirir varios intérpretes máis. Case sempre se compón dunha orquestra que consta dunha sección de cordas (violín, viola, violoncello e contrabaixo), metais, instrumentos de vento-madeira e percusión, que en conxunto fan un número de trinta a cen músicos. As sinfonías anótanse nunha partitura musical, que contén todas as partes dos instrumentos. Os músicos orquestrais tocan con partes que conteñen só a música escrita para o seu propio instrumento. Algunhas sinfonías tamén conteñen partes vogais, por exemplo, a *Novena* de Ludwig van Beethoven. Son famosas as sinfonías de Haydn, Mozart e Beethoven no período clásico. 

A sinfonía probablemente alcanzou a súa madurez con Beethoven. As súas sinfonías adoitaban ter un primeiro movemento *Allegro* de forma sonata, un movemento lento (ás veces en forma de tema e variacións), un movemento con ritmo ternario (usualmente un *scherzo*, anteriormente o común era un minueto e trío), para finalizar con outro movemento rápido (roldou). Existen sinfonías cun último movemento escrito como sonata.

Toma aspectos das aberturas das óperas francesas e italianas, a súa estrutura segue o modelo de Koch: *allegro*, andante e lírico, allegro homofónico.

Etimoloxía e orixes
-------------------

Unhas das primeiras aparicións da palabra sinfonía no título dunha obra musical foron *Symphoniae sacrae I*, op. 6, e *Symphoniarum sacrarum secunda pars*, op. 10, de Heinrich Schütz, publicadas en 1629 e 1647.
O termo sinfonía vén do grego antigo ***συμφωνία*** (*symphōnia*), termo derivado de ***σύμφωνος*** (*symphōnos*, "soar xuntos, harmonioso"), resultado da unión de ***σύν*** (*syn*, "con") e ***φωνή*** (*phōnē*, "son"). Unha sinfonía é unha composición musical que consta de varios movementos, composta para ser executada por unha orquestra. A palabra referiuse a unha variedade de conceptos diferentes antes de finalmente asentarse no seu significado actual designando unha forma musical.

Na teoría grega tardía e medieval, a palabra usábase para consonancia, en oposición a διαφωνία (diaphōnia), que era a palabra para «disonancia». Na Idade Media e máis tarde, a forma latina sinfonía usouse para describir varios instrumentos, especialmente aqueles capaces de producir máis dun son simultaneamente. Isidoro de Sevilla foi o primeiro en utilizar a palabra sinfonía como nome dun tambor de dúas cabezas, e de preto de 1155 a 1377 a forma francesa *symphonie* era o nome do *organistrum* ou zanfona. Na Inglaterra medieval tardía, sinfonía utilizouse en ambos os sentidos, mentres que no século XVI equiparouse co dulcémele. En alemán, *Symphonie* foi un termo xenérico para espinetas e virginales desde finais do século XVI ata o século XVIII.

No sentido de «soar xuntos», a palabra comeza a aparecer nos títulos dalgunhas obras de compositores do século XVI e do século XVII, entre os que se incluían *Sacrae Symphoniae* e *Symphoniae sacrae, liber secundus* de Giovanni Gabrieli, publicadas en 1597 e 1615, respectivamente; *Eclesiastiche sinfonie, dette canzoni in aria francese, per sonare, et cantare*, op. 16 de Adriano Banchieri, publicada en 1607; *Sinfonie musicali*, op. 18 de Ludovico Grossi da Viadana, publicada en 1610; e *Symphoniae sacrae I*, op. 6, e *Symphoniarum sacrarum secunda pars*, op. 10, de Heinrich Schütz, publicadas en 1629 e 1647, respectivamente. Fóra da colección de Viadana, que contiña música puramente instrumental e secular, todas eran coleccións de obras vocais sacras, algunhas con acompañamento instrumental.

### Barroco

No século XVII, durante a maior parte da época barroca, o termo sinfonía utilizouse para unha variedade de composicións diferentes, incluídas pezas instrumentais utilizadas en óperas, sonatas e concertos, que xeralmente forman parte dunha obra máis ampla. A *opera sinfonia*, ou abertura italiana, tiña, no século XVIII, unha estrutura estándar de tres movementos contrastantes: rápido, lento, rápido e parecido á danza. É esta forma a que a miúdo se considera a precursora directa da sinfonía orquestral. Os termos «abertura» e «sinfonía» consideráronse intercambiables durante gran parte do século XVIII.

No século XVII, as pezas compostas para un gran conxunto instrumental non designaban con precisión que instrumentos debían tocar que partes, como é a práctica desde o século XIX ata o período actual. Cando os compositores do século XVII escribían pezas, esperaban que estas obras fosen interpretadas por calquera grupo de músicos dispoñible. Para dar un exemplo, mentres que a liña de baixo nunha obra do século XIX está marcada para violoncellos, contrabaixos e outros instrumentos específicos, nunha obra do século XVII, unha parte de baixo continuo para unha sinfonía non especificaría que instrumentos interpretarían a parte. Pódese realizar unha interpretación da peza cun grupo de baixo continuo tan pequeno como un único violoncello e clavecín. Con todo, se se dispoñía dun orzamento maior para unha actuación e requiríase un son máis grande, un grupo de baixo continuo podería incluír varios instrumentos para tocar acordes (clavicémbalo, laúde, etc.) e unha variedade de instrumentos de baixo, incluído o violoncello, o contrabaixo, viola baixo ou mesmo un serpentón, un dos primeiros instrumentos de vento baixos.

### Épocas galantes e clásicas

*Véxase tamén**:* Música do Clasicismo.
Joseph Haydn, destacado compositor de sinfonías, descubriu esta forma durante a súa estancia en Viena coa familia Morzin en 1757.
LaRue, Bonds, Walsh e Wilson escriben na segunda edición de *The New Grove Dictionary of Music and Musicians* que «a sinfonía se cultivou con extraordinaria intensidade» no século XVIII. Así mesmo desempeñou un papel en moitas áreas da vida pública, incluídos os servizos relixiosos, pero unha área de apoio particularmente forte para as representacións sinfónicas foi a aristocracia. En Viena, quizais o lugar máis importante de Europa para a composición de sinfonías, «literalmente centos de familias nobres apoiaron establecementos musicais, xeralmente dividindo o seu tempo entre Viena e a súa propiedade ancestral [noutras partes do Imperio]». Dado que o tamaño normal da orquestra nese momento era bastante pequeno, moitos destes establecementos cortesáns eran capaces de interpretar sinfonías. O mozo Joseph Haydn, que asumiu o seu primeiro traballo como director musical en 1757 para a familia Morzin, descubriu que cando a familia estaba en Viena, a súa propia orquestra era só unha parte dunha escena musical animada e competitiva, con múltiples aristócratas patrocinando concertos cos seus propios conxuntos.

O artigo de LaRue, Bonds, Walsh e Wilson rastrexa a expansión gradual da orquestra sinfónica ao longo do século século XVIII. Ao principio, as sinfonías eran sinfonías de cordas, escritas en só catro partes: primeiro violín, segundo violín, viola e baixo. Ocasionalmente, os primeiros sinfonistas mesmo prescindiron da parte de viola, creando así sinfonías de tres partes. Tamén foi posible unha parte de baixo continuo que incluía un fagot xunto cun clavecín ou outro instrumento de acorde.

Os primeiros engadidos a este sinxelo conxunto foron un par de trompas, ocasionalmente un par de óboes, e logo ambos os dous xuntos, trompas e oboes. Ao longo do século, agregáronse outros instrumentos á orquestra clásica: frautas (ás veces substituíndo os oboes), partes separadas para fagotes, clarinetes e trompetas e timbales. As obras variaron na súa partitura con respecto a cal destes instrumentos adicionais ían aparecer. A orquestra clásica a grande escala, despregada a finais de século para as sinfonías de maior escala, ten o conxunto de cordas estándar mencionado anteriormente, pares de ventos (frautas, oboes, clarinetes, fagot), un par de trompas e timbales. Un instrumento continuo de teclado (clavecín ou piano) seguía sendo opcional.

Wolfgang Amadeus Mozart compuxo polo menos 47 sinfonías en 24 anos.
O estilo «italiano» da sinfonía, a miúdo utilizado como abertura e entreacto nos teatros de ópera, mudou nunha forma estándar de tres movementos: un movemento rápido, un movemento lento e outro movemento rápido. Ao longo do século XVIII converteuse en costume escribir sinfonías de catro movementos, seguindo as liñas descritas no seguinte parágrafo. A sinfonía de tres movementos apagouse lentamente; aproximadamente a metade do primeiras trinta sinfonías de Haydn constan de tres movementos; e para o mozo Wolfgang Amadeus Mozart, a sinfonía de tres movementos era a norma, quizais baixo a influencia do seu amigo Johann Christian Bach. Un exemplo tardío destacable da sinfonía clásica de tres movementos é a *Sinfonía Praga* de Mozart, de 1786.

Moitas sinfonías son obras tonais en catro movementos, que adoitan presentar a seguinte estrutura:

1. unha sonata de abertura ou *allegro*
2. Movemento lento, como *andante*. Forma lied ternario (ABA) ou tema con variacións.
3. un minueto ou *scherzo* con trío. Beethoven pasou a denominalo scherzo.
4. Rondó final (ABACAD).

As variacións neste esquema, como cambiar a orde dos movementos medios ou agregar unha introdución lenta ao primeiro movemento, eran comúns. Haydn, Mozart e os seus contemporáneos restrinxiron o seu uso da forma de catro movementos á música de cámara orquestral ou de múltiples instrumentos, como os cuartetos, aínda que desde Ludwig van Beethoven as sonatas solistas escríbense tan a miúdo en catro como en tres movementos.

A composición das primeiras sinfonías centrouse en Milán, Viena e Mannheim. A escola milanesa centrouse en Giovanni Battista Sammartini e incluíu a Antonio Brioschi, Ferdinando Galimberti e Giovanni Battista Lampugnani. Os primeiros expoñentes da forma en Viena incluíron a Georg Christoph Wagenseil, Wenzel Raimund Birck e Georg Monn, mentres que os compositores vieneses de sinfonías importantes posteriores incluíron a Johann Baptist Wanhal, Carl Ditters von Dittersdorf e Leopold Hofmann. A escola de Mannheim incluíu a Johann Stamitz.

Os sinfonistas máis importantes da última parte do século XVIII foron Haydn, que escribiu polo menos 106 sinfonías no transcurso de 36 anos, e Mozart, con polo menos 47 sinfonías en 24 anos.

Romanticismo
------------

*Véxase tamén**:* Música do Romanticismo.
Ludwig van Beethoven contribuíu a que a sinfonía se convertese nun xénero moi estendido.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sinfonía nº 5 de Beethoven

Primeiro movemento: Allegro con brio

---

Segundo movemento: Andante con moto

---

Terceiro movemento: Scherzo. Allegro

---

Cuarto movemento: Allegro

Interpretada pola Skidmore College Orchestra. música cortesía de Musopen |
| 

---

*Información sobre ficheiros multimedia.* |

A principios do século XIX, Ludwig van Beethoven elevou a sinfonía dun xénero cotián producido en grandes cantidades a unha forma suprema na que os compositores se esforzaron por alcanzar o máximo potencial da música nunhas poucas obras. Comezou con dúas obras que emulaban directamente aos seus modelos Mozart e Haydn, e logo continuou con sete sinfonías máis, comezando coa *Terceira Sinfonía* que expandiu o alcance e a ambición do xénero. A súa *Quinta Sinfonía* é quizais a sinfonía máis famosa; a súa transición do movemento de apertura en dó menor emocionalmente tormentoso a un final triunfante en clave maior proporcionou un modelo adoptado por sinfonistas posteriores como Johannes Brahms e Gustav Mahler. A súa *Sexta Sinfonía* é unha obra programática, que presenta imitacións instrumentais de cantos de paxaros e unha tormenta; e, de maneira pouco convencional, un quinto movemento (as sinfonías xeralmente tiñan como máximo catro movementos). A súa *Novena Sinfonía* inclúe partes para solistas vocais e coro no último movemento, o que a converte nunha sinfonía coral.

Das sinfonías de Franz Schubert, dúas son elementos fundamentais do repertorio e interprétanse con frecuencia. Da súa *Oitava Sinfonía* (1822), completou só os dous primeiros movementos; esta obra sumamente romántica adóitase chamar polo seu sobrenome, «Inacabada». A súa última sinfonía completa, a *Novena* (1826), é unha obra enorme no idioma do Clasicismo.

Dos primeiros románticos, Felix Mendelssohn (cinco sinfonías, máis trece sinfonías de corda) e Robert Schumann (catro) continuaron escribindo sinfonías no molde clásico, aínda que utilizando a súa propia linguaxe musical. En contraste, Hector Berlioz favoreceu as obras programáticas, incluída a súa «sinfonía dramática» *Roméo et Juliette*, a sinfonía para viola *Harold en Italie* e a orixinal *Sinfonía fantástica*. Esta última tamén é unha obra de programa e ten unha marcha e un valse e cinco movementos en lugar dos catro habituais. A súa cuarta e última sinfonía, a *Grande symphonie funèbre et triomphale* (orixinalmente titulada *Symphonie militaire*) foi composta en 1840 para unha banda de música militar de douscentos integrantes, para a súa interpretación ao aire libre, e é un exemplo temperán dunha sinfonía de banda. Berlioz logo agregou partes de corda opcionais e unha final coral. En 1851, Richard Wagner declarou que todas estas sinfonías posteriores a Beethoven non eran máis que un epílogo, que non ofrecía nada substancialmente novo. De feito, despois da última sinfonía de Schumann, a *Terceira* composta en 1850, e durante dúas décadas o poema sinfónico de Franz Liszt pareceu desprazar á sinfonía como forma principal de música instrumental a grande escala. Con todo, Liszt tamén compuxo dúas sinfonías corais programáticas durante ese tempo, *Fausto* e *Dante*. Se a sinfonía fose eclipsada doutra maneira, non pasou moito tempo antes de que rexurdise nunha «segunda idade» nas décadas de 1870 e 1880, coas sinfonías de Anton Bruckner, Johannes Brahms, Petr Ilich Chaikovskii, Camille Saint-Saëns, Aleksandr Borodin, Antonín Dvořák e César Franck, obras que eludiron en gran medida os elementos programáticos de Berlioz e Liszt e dominaron o repertorio de concertos durante polo menos un século.

Ao longo do século XIX, os compositores continuaron aumentando o tamaño da orquestra sinfónica. Cara a principios de século, unha orquestra a grande escala estaría formada pola sección de cordas máis pares de frautas, oboes, clarinetes, fagotes, trompas, trompetas e, por último, un conxunto de timbales. Esta é, por exemplo, a partitura utilizada nas sinfonías *Primeira*, *Segunda*, *Cuarta*, *Sétima* e *Oitava* de Beethoven. Os trombóns, que anteriormente se limitaron á música sacra e o teatro, agregáronse á orquestra sinfónica, especialmente na *Quinta*, *Sexta* e *Novena* de Beethoven. A combinación de bombo, ferriños e pratos (ás veces tamén: frautín), que os compositores do século XVIII empregaron como efecto colorista na chamada «música á turca», empezouse a utilizar cada vez máis durante a segunda metade do século XIX sen ningún tipo de tales connotacións de xénero. Na época de Mahler, un compositor podía escribir unha sinfonía para «un verdadeiro compendio de instrumentos orquestrais». Ademais de aumentar en variedade de instrumentos, as sinfonías do século XIX incrementáronse gradualmente con máis intérpretes de cordas e máis partes de vento, de modo que a orquestra creceu substancialmente en número, do mesmo xeito que as salas de concertos.

### Romanticismo tardío, modernismo e posmodernismo

Cara a finais do século XIX, Gustav Mahler comezou a escribir sinfonías longas e a grande escala que continuou compoñendo ata principios do século XX. A súa *Terceira Sinfonía*, completada en 1896, é unha das sinfonías máis longas interpretadas con regularidade con ao redor de cen minutos de duración para a maioría das actuacións. A *Oitava Sinfonía* compúxose en 1906 e recibe o sobrenome de «Sinfonía dos mil» debido á gran cantidade de voces necesarias para realizala.

O século XX viu unha maior diversificación no estilo e o contido das obras que os compositores denominaron sinfonías. Algúns compositores, incluídos Dmitrii Shostakovich, Serguéi Rakhmáninov e Carl Nielsen, continuaron escribindo na forma tradicional de catro movementos, mentres que outros compositores adoptaron enfoques diferentes: a *Sétima Sinfonía*, e última, de Jean Sibelius consta dun movemento; a *Eine Alpensinfonie* (*Sinfonía alpina*) de Richard Strauss, tamén nun só movemento e dividida en vinte e dúas partes, detalla unha subida de once horas a través das montañas, e a *Novena Sinfonía* de Alan Hovhaness, *Saint Vartan* —orixinalmente op. 80, cambiado a op. 180: composta en 1949-1950, consta de vinte e catro. Observouse unha variedade similar na duración das sinfonías: Gustav Mahler continuou compoñendo inmensas obras que se tardan máis dunha hora en interpretar, pero outros como Havergal Brian, cuxa *Primeira Sinfonía* «Gótica», completada en 1927, dura case dúas horas. No outro extremo da escala, unha interpretación da *Pequena Sinfonía n. ° 1* de Darius Milhaud, composta en 1917, dura só tres minutos e medio.[]

A finais do século XIX xurdira unha preocupación pola unificación da sinfonía tradicional de catro movementos nunha única concepción formal subsumida, que se denominou «forma sinfónica bidimensional», e atopa o seu punto de inflexión clave na *Sinfonía de cámara n.° 1* de Arnold Schönberg, op. 9 (1909), que foi seguida na década de 1920 por outras sinfonías alemás notables dun só movemento, incluída a *Primeira sinfonía* de Kurt Weill (1921), a *Sinfonía de cámara* de Max Butting, op. 25 (1923), e a *Sinfonía* de Paul Dessau de 1926.

Paralelamente a esta experimentación, outras sinfonías do século XX tentaron deliberadamente evocar as orixes do xénero no século XVIII, en termos de forma e mesmo estilo musical, con exemplos destacados como a *Sinfonía «Clásica»* de Sergei Prokofev de 1916-17 e a Sinfonía en do de Igor Stravinskii de 1938-1940.[]

Con todo, persistiron certas tendencias. A designación dunha obra como «sinfonía» aínda implicaba certo grao de sofisticación e seriedade de propósito. A palabra «sinfonietta» entrou en uso para designar unha obra máis curta, de obxectivos máis modestos ou «máis lixeira» que unha sinfonía, como a *Sinfonietta* para orquestra de Prokófiev.

Na primeira metade do século, compositores modernistas como Edward Elgar, Gustav Mahler, Jean Sibelius, Carl Nielsen, Ígor Stravinski, Bohuslav Martinů, Roger Sessions, Serguéi Prokófiev, Rued Langgaard e Dmitri Shostakóvich compuxeron sinfonías «extraordinarias en alcance, riqueza, orixinalidade e urxencia de expresión». Unha medida do significado dunha sinfonía é o grao en que reflicte concepcións da forma temporal propias da época en que foi creada. Cinco compositores de todo o século XX que cumpren esta medida son Sibelius, Stravinski, Luciano Berio (na súa *Sinfonía*, 1968-1969), Elliott Carter (na súa *Sinfonía de tres orquestras*, 1976) e Pelle Gudmundsen-Holmgreen (en *Sinfonía/Antifonía*, 1980).

Desde mediados do século XX ata o século XXI houbo un rexurdimento do interese pola sinfonía con moitos compositores posmodernistas engadindo substancialmente ao canon, sobre todo no Reino Unido: Peter Maxwell Davies (10), Robin Holloway (1), David Matthews (9), James MacMillan (4), Peter Seabourne (4) e Philip Sawyers (3).

Sinfonías para banda de concertos
---------------------------------

Hector Berlioz escribiu orixinalmente o *Grande symphonie funèbre et triomphale* para bandas militares en 1840. Aínda que antes, en 1815, Anton Reicha compuxera a súa Sinfonía "Conmemoración" de catro movementos (tamén coñecida como "Musique pour célébrer le Mémorie des Grands Hommes qui se sont Illustrés au Service de la Nation Française" ("Música para celebrar a memoria dos grandes homes que ilustraron o servizo da nación francesa")) para un gran conxunto de instrumentos de vento como parte das cerimonias asociadas co enterro de Lois XVI e María Antonieta.

Despois deses primeiros esforzos, escribíronse poucas sinfonías para bandas de vento ata o século XX, cando se escribiron máis sinfonías para banda de concerto que en séculos pasados. Aínda que existen exemplos desde 1932, a primeira sinfonía importante deste tipo é a Sinfonía n.º 19, Op. 46, de Nikolai Myaskovsky, composta en 1939. Outros exemplos son a Sinfonía en se bemol para banda de Paul Hindemith, composta en 1951; a Sinfonía núm. 4 "West Point", composta en 1952; a Sinfonía n.º 6, Op. 69, de Vincent Persichetti, composta en 1956; a Sinfonía n.º 3, de Vittorio Giannini, composta en 1958; as Sinfonías n.º 4, Op. 165, n.º  7, "Nanga Parvat", Op. 175, Non. 14, "Ararat", Op. 194, e Non. 23, "Ani", Op. 249, compostas en 1958, 1959, 1961 e 1972 respectivamente; a Sinfonía Non. 2, composta en 1972; as sinfonías 2ª, 3ª, 4ª e 5ª de Alfred Reed, compostas en 1979, 1988, 1992 e 1994 respectivamente; oito das dez sinfonías numeradas de David Maslanka; cinco sinfonías ata a data de Julie Giroux (aínda que actualmente está a traballar nunha sexta);A Sinfonía número 1 "O Señor dos Aneis" de Johan de Meij, composta en 1988, e a súa Sinfonía número 2 "A gran mazá", composta en 1993; A Sinfonía en tres escenas de Yasuhide Ito 'La Vita', composta en 1998, que é a súa terceira sinfonía para banda de vento; Sinfonía nº 3 'Circus Maximus de John Corigliano, composta en 2004; A Sinfonía PachaMama de Denis Levaillant, composta en 2014 e 2015, e a Sinfonía número 2 de James M. Stephenson que foi estreada pola banda da mariña dos Estados Unidos ("The President's Own") e recibiu tanto os premios William D. Revelli da National Band Association. (2017) e os Sousa/Ostwald (2018) da American Bandmasters Association.

Características
---------------

A sinfonía parte da abertura barroca, unha vez que esta se vai desligando da obra que introducía. Será no século XVIII cando defina a súa forma clásica grazas a autores italianos coma Sammartini, aos músicos de Mannhein e, finalmente, a autores coma Haydn ou Mozart.

Pese a ser unha obra instrumental, fóronselle incorporando solistas vogais, caso da *Novena* de Beethoven, a *Sinfonía Lobgesang* de Felix Mendelssohn ou varias sinfonías de Mahler.

Segue a ser un xénero que traballan os compositores actuais, coma Penderecki pero a estrutura que adopta non é necesariamente a clásica e o termo "sinfonía" refire unha obra orquestral sen máis.

Historia
--------

### Renacemento tardío e inicio do barroco

A finais do Renacemento e no inicio do Barroco, a palabra sinfonía era un nome alternativo para a canzone, fantasía ou o ricercar. Estas eran, case sempre formas instrumentais fortemente arraigadas a unha tradición de polifonía. Máis tarde, no período barroco, empregábase para identificar un tipo de sonata, especialmente a sonata trío ou unha sonata para un conxunto grande de instrumentos. Despois, a palabra foi utilizada para indicar un preludio instrumental.

### Antiga sinfonía

Alessandro Scarlatti
Nas grandes formas vocal-instrumental dos séculos XVII e XVIII, por exemplo nas óperas e oratorios, unha sinfonía xeralmente era un preludio, un interludio ou un posludio contrastando coas seccións vocais ou doutro modo diferentes.

No século XVII, unha forma específica desta peza introdutoria foi a sinfonía de tres movementos que se converteu nun tipo padrón de abertura da ópera italiana. Na maioría das veces esas obras eran en Re maior, para maximizar a resonancia aberta das cordas dos instrumentos de cordas, iniciándose e encerrándose cun movemento rápido, intercalado por un movemento lento. Exemplos dese tipo de sinfonía italiana son as numerosas aberturas en tres movementos das óperas de Alessandro Scarlatti, todas arquetipos das aberturas italianas.

En Francia, entre tanto, as *ouvertures* eran sempre pezas introdutorias dun único movemento, usualmente na forma A-B-A, onde as seccións *A* teñen un andamento lento, cun ritmo dobremente puntuado, mentres que a sección intermediaria *B*, era comparativamente fluente e rápida. Esta forma musical ficou coñecida como *abertura francesa*. Co tempo, este tipo de *ouverture* foi adaptado polos compositores alemáns como Johann Sebastian Bach e George Frideric Handel, do século XVIII en diante, tamén podía ser o movemento introdutorio dunha suite de danzas, no caso en que a palabra *ouverture* era usada como sinónimo da enteira suite, como, por exemplo as *Aberturas Francesas*, BWV 831, de Bach.

A maioría das óperas e oratorios de Handel inícianse cun movemento *ouverture* de estilo francés, mesmo que ocasionalmente chame *sinfonía* a ese movemento, como fixo para o *Mesías*, identificando a abertura como sinfonía. Con todo, Handel tamén usou o preludio/interludio orquestral ao modo *italiano*, por exemplo a *Introduzione* da cantata *Delirio amoroso*, HWV 99. Tamén, a *Pifa* instrumental do *Mesías* non se encadra tanto nos modelos franceses.

Neste medio tempo, tamén no inicio do sécuo XVIII, a sinfonía no estilo *italiano*, con tres movementos, comezou a gañar vida por si mesma. Podía ser composta como unha obra de concerto independente, sen solistas. Por exemplo, Vivaldi compuxo tanto sinfonías de tres movementos, non moi diferentes dos seus concertos, como sinfonías similares como preludio para as súas óperas.

Bach usou algunhas veces o vocábulo sinfonía no modo antigo como unha peza instrumental dun único movemento, por exemplo, para as *invencións* BWV 787-801, empregando o estilo polifónico de tres voces. Cómpre observar que no século XX, os editores comezaron a publicar esas sinfonías como *Invencións a Tres Partes* (ou *Invencións a Tres Voces*), en que *Parte* é unha melodía independente (*voz*, mais con significado instrumental) nunha obra dun único movemento.

Se Bach iniciaba unha obra vocal cun ou máis movementos instrumentais independentes (o que era raro), adoitaba chamar tal peza como *sinfonía*  ou *sonata*. Para as sinfonías, mesmo as dun único movemento, o estilo era preferencialmente *italiano* máis que *francés*:

* Sinfonía dun movemento abrindo as cantatas seculares *Non sa che sia dolore*, BWV 209 e *Mer Hahn en neue Oberkeet*, BWV 212
* Sinfonía seguida por un "adagio" na abertura do *Oratorio da Pascua*, BWV 249. A pesar de que o coro entre no final do terceiro movemento deste oratorio, os tres movementos sucesivos de abertura poden ser vistos como unha sinfonía *italiana* do oratorio.
* Algúns movementos de abertura das súas cantatas relixiosas eran como movementos de concertos para órgano (BWV 29, 35, 49, 169). Máis tarde, Bach rearranxou algunhas desas sinfonías como movementos dos seus concertos para cravo.

Tanto Bach como Handel usaron a abertura no estilo francés para comezar as súas suites orquestrais. As suites que escribiron para instrumento só non tiñan un movemento introdutorio, e se o houber, ese movemento adoitaba ser unha *abertura*/*ouverture* (sempre no estilo *francés*) ou un *preludio*/*praeludium*. O estilo deste preludio era menos definido, mais frecuentemente emularía o estilo dun movemento rápido da sinfonía italiana.

Segundo avanzaba o século XVIII, o nome habitual para o preludio instrumental dunha obra vocal/teatral pasou a ser definido como *abertura*. A idea da sinfonía italiana con tres movementos como unha composición orquestral independente tamén sobreviviu: as primeiras sinfonías de Haydn e Mozart foron compostas nese formato. Mozart tamén compuxo divertimentos no formato da sinfonía italiana con algunha ambigüidade como se pretendese que tales divertimentos fosem composicións instrumentais independentes ou máis apropiadamente, interludios instrumentais (para producións teatrais etc.).

Notas
-----

1. ↑  Onde citan dous catálogos académicos que listan máis de 13 000 obras distintas: LaRue 1959 e LaRue 1988.
2. ↑  A liña de baixo interpretábana violoncello(s) ou contrabaixo(s), que tocaban a parte unha oitava abaixo, e quizais tamén un fagot.
3. ↑  Gärtner conxectura sobre a preferencia de tres movementos do neno Mozart, quen sinala que o pai de Mozart, Leopold, e outros compositores maiores xa preferían catro. Véxase Gärtner, Heinz (1994). *John Christian Bach: Mozart's Friend and Mentor* (en inglés). Hal Leonard Corporation. ISBN 0931340799.
4. ↑  A *Novena Sinfonía* de Beethoven non é a primeira sinfonía coral, aínda que seguramente é a máis celebrada. Previamente, Peter von Winter compuxo *Schlacht-Sinfonie* (Sinfonía de batalla), que inclúe un coro final e que escribiu en 1814, dez anos antes da sinfonía de Beethoven.

Referencias

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *sinfonia*.
2. ↑  "Sinfonía". *L'Enciclopèdia.cat*. Barcelona: Grup Enciclopèdia Catalana.
3. 1 2  Brown 2001.
4. ↑  Marcuse 1975, p. 501.
5. ↑  Bowman 1971, p. 7.
6. 1 2 3  LaRue et al. 2001.
7. 1 2  LaRue et al. 2001, §I.2.
8. ↑  LaRue et al. 2001, §I.10.
9. ↑  Carpani, Giuseppe (1823). *Le Haydine, ovvero Lettere su la vita e le opere del celebre maestro Giuseppe Haydn* (Second ed.). p. 66.
10. 1 2  LaRue et al. 2001, §I.4.
11. ↑  Hepokoski, James; Darcy, Warren (2006). *Elements of Sonata Theory : Norms, Types, and Deformations in the Late-Eighteenth-Century Sonata* (en inglés). Oxford University Press. p. 320. ISBN 0198033451.
12. ↑  Conta tomada de Graham Parkes, «The symphonic structure of *Also sprach Zarathustra*: a preliminary outline», en Luchte, James (2011). *Nietzsche's Thus Spoke Zarathustra: Before Sunrise* (en inglés). Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1441118455.
13. ↑  Jackson 1999, p. 26.
14. ↑  Stein 1979, p. 106.
15. ↑  Prout 1895, p. 249.
16. ↑  Anon. n.d.
17. ↑  Webster & Feder 2001.
18. ↑  Eisen & Sadie 2001.
19. 1 2  Dahlhaus 1989, p. 265.
20. ↑  Libbey 1999, p. 40.
21. ↑  Franklin, Peter (2007). Laura Macy, ed. *Mahler, Gustav*. *Grove Music Online* (en inglés). p. 9. Musical style. Consultado o 14 de agosto do 2022.
22. ↑  Rosen 1997, p. 521.
23. ↑  Macdonald 2001, §3: 1831-1842.
24. 1 2 3 4  LaRue et al. 2001, II.1.
25. ↑  Anon. 2008.
26. ↑  Tawa 2001, p. 352.
27. ↑  Vande Moortele 2013, 269, 284n9.
28. ↑  Kennedy 2006.
29. ↑  Temperley 2001.
30. ↑  Steinberg 1995, 404.
31. ↑  Grimley 2013, p. 287.
32. ↑  Whittall, Arnold (14 de marzo de 2016). "Contemporary Composer – Sir Peter Maxwell Davies". *Gramophone* (en inglés). Consultado o 15 de agosto do 2022.
33. ↑  "Prom 27: Robin Holloway, Strauss & Brahms" (en inglés). BBC. 4 de agosto de 2011. Consultado o 15 de agosto do 2022.
34. ↑  Bratby, Richard (17 de maio de 2018). "Natural selection". *The Spectator* (en inglés). Consultado o 15 de agosto do 2022.
35. ↑  Ashley, Tim (4 de agosto de 2015). "BBCSSO/Runnicles review – MacMillan premiere and the raw power of Mahler". *The Guardian* (en inglés). Consultado o 15 de agosto do 2022.
36. ↑  "Peter Seabourne's Symphony of Roses is given a triumphant world premiere by the Biel Solothurn Theatre Orchestra, Switzerland conducted by Kaspar Zehnder". *theclassicalreviewer.blogspot.com* (en inglés). The Classical Reviewer. 13 de xullo de 2016. Consultado o 15 de agosto do 2022.
37. ↑  Rickards, Guy. "Sawyers Symphony No 3. Songs of Loss and Regret". *Gramophone* (en inglés). Consultado o 15 de agosto do 2022.
38. ↑  "Commemoration Symphony (Reicha)". *The Wind Repertory Project (Wiki)*.
39. ↑  Battisti 2002, p. 42.
40. ↑  "Suspending Time and Figuring Out the Impossible—Remembering David Maslanka (1943-2017)". *NewMusicBox*. 31 de agosto de 2017. Consultado o 30 de xaneiro do 2023.
41. ↑  "Julie Giroux: A Wind Band is a Box of 168 Crayons". *NewMusicBox*. 16 de decembro de 2020.
42. ↑  Vagne, Thierry (17 de febreiro de 2016). "Denis Levaillant – Pachamama Symphony". *vagnethierry.fr* (en francés). Consultado o 9 de decembro do 2023.
43. ↑  "James Stephenson Wins 2017 NBA Revelli Award". *NewMusicBox*. 4 de xaneiro de 2018. Arquivado dende o orixinal o 20 de xaneiro de 2022. Consultado o 30 de xaneiro de 2023.
44. ↑  "2018 Sousa-ABA-Ostwald Award Winner". *American Bandmasters Association*.
45. ↑  Beltrando-Patier, Marie-Claire (1996). *Historia de la música. La música occidental desde la Edad Media hasta nuestros días* (en castelán). Madrid: Espasa Calpe, S.A. pp. 511–514. ISBN 84-239-9610-7. O xénero sinfonía nacerá cando unha das aberturas [italiana] se libere da súa función (que era introducir unha ópera ou oratorio) e se execute en concerto como obra independente

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Sinfonías*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***Sinfonía*** |

### Bibliografía

* Anon. n.d. "Mannheim School". *Enciclopedia Británica* (en inglés). Consultado o 13 de agosto do 2022.
* Bowman, Carl Byron (1971). *The Ecclesiastiche Sinfonie (Opus 16) of Adriano Banchieri (1568–1634)* (en inglés). Nueva York: New York University.
* Brown, Howard Mayer (2001). "Symphonia". En Stanley Sadie y John Tyrrell. *The New Grove Dictionary of Music and Musicians* (2ª ed.). Londres: Macmillan Publishers.
* Dahlhaus, Carl (1989). *Nineteenth-Century Music* (en inglés). Berkeley, Los Angeles y Londres: University of California Press. ISBN 978-0-520-07644-0.
* Eisen, Cliff; Sadie, Stanley (2001). "Mozart (3): (Johann Chrysostum) Wolfgang Amadeus Mozart". En Stanley Sadie y John Tyrrell. *The New Grove Dictionary of Music and Musicians* (2ª ed.). Londres: Macmillan Publishers.
* Grimley, Daniel M. (2013). "Symphony/Antiphony: Formal Strategies in the Twentieth-Century Symphony". En Julian Horton. *The Cambridge Companion to the Symphony*. Cambridge Companions to Music (en inglés). Cambridge y Nueva York: Cambridge University Press. pp. 285–310. ISBN 9781107469709.
* Jackson, Timothy L. (1999). *Tchaikovsky, Symphony no. 6 (Pathétique)* (en inglés). Cambridge y Nueva York: Cambridge University Press. ISBN 0-521-64111-X.
* Kennedy, Michael (2006). "Sinfonietta". En Joyce Bourne. *The Oxford Dictionary of Music* (2ª ed.). Oxford y Nueva York: Oxford University Press.
* Kennedy, Michael; Bourne, Joyce (eds.). "Symphony". *The Oxford Dictionary of Music* (en inglés) (2ª ed.). Oxford Music Online. Consultado o 13 de agosto do 2022. (require subscrición (?)).
* LaRue, Jan (1959). "A Union Thematic Catalogue of 18th Century Symphonies". *Fontes Artis Musicae*. p. 6:18-20.
* LaRue, Jan (1988). *A Catalogue of 18th-Century Symphonies, i: Thematic Identifier*. Bloomington, Indiana: Indiana University Press. ISBN 9780253313638.
* LaRue, Jan; Bonds, Mark Evan; Walsh, Stephen; Wilson, Charles (2001). "Symphony". En Stanley Sadie y John Tyrrell. *The New Grove Dictionary of Music and Musicians* (2ª ed.). Londres: Macmillan Publishers.
* Libbey, Theodore (1999). *The NPR Guide to Building a Classical CD Collection* (2ª ed.). Nueva York: Workman Publishing Company. ISBN 978-0761104872.
* Libin, Laurence Elliot. "Symphony". *Enciclopedia Británica* (en inglés). Consultado o 13 de agosto do 2022.
* Macdonald, Hugh (2001). "Berlioz, Hector". En Stanley Sadie y John Tyrrell. *The New Grove Dictionary of Music and Musicians* (2ª ed.). Londres: Macmillan Publishers.
* Marcuse, Sybil (1975). *Musical Instruments: A Comprehensive Dictionary* (revisada ed.). Nueva York: W. W. Norton. ISBN 0-393-00758-8.
* Prout, Ebenezer (1895). *Applied Forms: A Sequel to Musical Form*. facsímil reimpreso en Nova York: AMS Press, 1971 (3ª ed.). Londres: Augener. ISBN 0-404-05138-3.
* Rosen, Charles (1997). *The Classical Style: Haydn, Mozart, Beethoven* (expandida ed.). Londres: Faber and Faber. ISBN 9780571192878.
* Stein, Leon (1979). *Structure & Style: The Study and Analysis of Musical Forms* (en inglés) (expandida ed.). Princeton, N.J.: Summy-Birchard Music. ISBN 0-87487-164-6.
* Steinberg, Michael (1995). *The Symphony: A Listener's Guide* (en inglés). Oxford y Nueva York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-506177-2. Consultado o 13 de agosto do 2022.
* Tawa, Nicholas E. (2001). *From Psalm to Symphony: A History of Music in New England* (en inglés). Boston: Northeastern University Press. ISBN 978-1-55553-491-2.
* Temperley, Nicholas (2001). "Sinfonietta". En Stanley Sadie y John Tyrrell. *The New Grove Dictionary of Music and Musicians* (2ª ed.). Londres: Macmillan Publishers.
* Vande Moortele, Steven (2013). "'Two-dimensional' Symphonic Forms: Schoenberg's Chamber Symphony, Before and After". En Julian Horton. *The Cambridge Companion to the Symphony*. Cambridge Companions to Music (en inglés). Cambridge y Nueva York: Cambridge University Press. pp. 268–284. ISBN 9781107469709.
* Webster, James; Feder, Georg (2001). "Haydn, (Franz) Joseph". En Stanley Sadie y John Tyrrell. *The New Grove Dictionary of Music and Musicians* (2ª ed.). Londres: Macmillan Publishers.

* Zamacois, Joaquín (2004). Idea Books, ed. *Curso de formas musicales*. Cornellà de Llobregat. p. 275. ISBN 84-8236-235-6.

### Outros artigos

* Sinfonía coral
* Sinfonía concertante
* Sinfonía para órgano
* Sinfonía para piano

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9734
* AAT: 300400547
* BNCF: 2333
* BNF: 12144214n
* BRE: 3663436
* EBID: ID
* GND: 4055087-4
* JSTOR: symphonies
* LCCN: sh85131473
* MAG: 16277566
* NDL: 00566494
* NKC: ph126358

 |