recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **Instituto Kavli de Nanociencia de Delft** (en neerlandés: *Kavli Institute of Nanoscience Delft* -KIND-) é unha institución académica e científica estabelecida en 2004 en dous departamentos da Universidade de Tecnoloxía de Delft: o Departamento de Nanociencia Cuántica e o Departamento de Bionanociencia.

O instituto ten a súa orixe nunha doazón de fondos pola Fundación Kavli, dos Estados Unidos, e é a única entidade xurdida desa fundación fóra de territorio estadounidense. As súas investigacións céntranse en aspectos como a biofísica monomolecular ou o procesamento de información cuántica de dispositivos nanoescala.

O instituto conta cun cadro de 50 profesores investigadores. En 2012, catro dos dez científicos dos Países Baixos máis citados nas publicacións científicas pertencían á institución.

Ademais do seu cadro investigador estable, desde 2017 existe no instituto unha liña de bolsas de investigación posdoutoral en bionanociencia. Ese mesmo ano creouse tamén un programa de visitas de profesores de excelencia mediante o cal cada ano se lle ofrece a un científico de recoñecemento internacional a posibilidade de participar nas investigacións do instituto como profesor visitante; os dous primeiros foron Hagan Bayley, da Universidade de Oxford, e Amir Yacoby da Universidade Harvard.

A modo de colaboración, o Instituto Kavli de Nanociencia de Delft encárgase do desenvolvemento do programa de investigación da *Casimir Research School* ("Escola de Investigación Casimir"), unha institución científica e académica dependente conxuntamente da Universidade de Leiden e da Universidade de tecnoloxía de Delft.

Notas
-----

1. ↑  *Kavli Institute of Nanoscience Delft Arquivado 14 de decembro de 2018 en Wayback Machine.*.
2. ↑  "About Kavli Arquivado 14 de decembro de 2018 en Wayback Machine.". *Kavli Institute of Nanosciece Delft*.
3. ↑  "Faculty members Arquivado 02 de abril de 2016 en Wayback Machine.". *Kavli Institute of Nanoscience Delft*.
4. ↑  Van Calmthout, M. "Topwetenschapper is natuurkundige of arts". En *De Volkskrant*. 27 de outubro de 2012.
5. ↑  "Kavli Postdoctoral Fellowships Arquivado 14 de decembro de 2018 en Wayback Machine.". *Kavli Institute of Nanoscience Delft*.
6. ↑  "Kavli Chair Arquivado 14 de decembro de 2018 en Wayback Machine.". *Kavli Institute of Nanoscience Delft*.
7. ↑  *Casimir Research School*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web do Instituto Kavli de Nanociencia Arquivado 14 de decembro de 2018 en Wayback Machine.
* Sitio web da Fundación Kavli de Nanociencia Arquivado 14 de decembro de 2018 en Wayback Machine.
Miniatura do Cancioneiro de Ajuda
Palacio Nacional da Ajuda, en Lisboa
O **Cancioneiro da Ajuda** é unha colección de poesías escritas en galego medieval ou galego-portugués datada a finais do século XIII, influídas pola lírica occitana.

Historia
--------

Recibe o seu nome por se conservar na Biblioteca do Palacio Real da Ajuda, en Lisboa. É un códice de pergameo escrito por unha soa persoa en letra gótica con miniaturas que quedou incompleto: aparecen os textos poéticos, mais non se acabaron as miniaturas nin se copiou a música -que ten un espazo reservado baixo os versos da primeira estrofa de cada cantiga-. Trátase dunha colectánea que posúe 310 composicións poéticas, todas cantigas de amor.

As primeiras edicións completas datan de 1824 e 1849, aínda que a edición clásica é a realizada por Carolina Michaëlis no ano 1904.

É o máis antigo dos tres principais cancioneiros conservados e o máis fiábel de todos por estar elaborado na época trobadoresca na corte de Afonso X o Sabio. Os outros dous son o Cancioneiro da Vaticana e o Cancioneiro da Biblioteca Nacional. Outros textos importantes son o Cancioneiro de Berkeley, o Pergamiño Vindel e o Pergamiño Sharrer.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Cancioneiro da Ajuda. Edição fac-similada do códice existente na Biblioteca da Ajuda*, Lisboa, Edições Távola Redonda, Instituto Português do Património Arquitectónico e Arqueológico, Biblioteca da Ajuda, 1994.

### Outros artigos

* Arte de trovar
* Cancioneiro da Biblioteca Nacional
* Cancioneiro da Vaticana
* Trobadorismo

### Ligazóns externas

* *Carolina Michaëlis e o Cancioneiro da Ajuda, hoxe* Artigos lingüísticos e literarios sobre o Cancioneiro da Ajuda -formato pdf e ocupa 10 mb-
* Ramón Lorenzo. A lingua das cantigas medievais Arquivado 23 de maio de 2007 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2535912
* EBID: ID
* GEC: 0001437

 |
| Diacríticos |
| --- |
| * Alfabeto árabe
* Alfabeto cirílico
* Alfabeto devanágari
* Alfabeto grego
* Alfabeto hebreo
* Alfabeto latino
* Alfabeto tibetano
* Silabarios xaponeses
 |

A escritura do tibetano escrito deriva da devanágari india, cousa que explica a presenza de diacríticos e as súas formas moi próximas.

En tibetano, case todos os diacríticos – só hai unha excepción, propia do sánscrito - representan vogais: /i/, /u/, /e/, /o/, /ao/... Sitúanse sobre a consoante - ou o grupo de consoantes - que os precede. Como na maioría das escrituras baseadas no alfasilabario, a ausencia de diacrítico denota un /a/ sobreentendido.

* ཀ ka : sen diacrítico
* ཀི ki : diacrítico /i/ : ི
* ཀུ ku : diacrítico /u/: ུ
* ཀེ ke : diacrítico /e/ : ེ
* ཀོ ko : diacrítico /o/ : ོ
* ཀཽ kò : diacrítico /ò/ : ཽ
* ཀཻ kè : diacrítico /è/ : ཻ

A devandita excepción é a vogal *om̐*, ༀ, procedente do sánscrito e cuxo diacrítico non é realmente separábel: ཨ /a/ existe, pero o diacrítico illado non existe.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Alfabeto tibetano
* Diacrítico
**Manuel Arca Castro** é un tradutor galego residente en Santiago de Compostela que desenvolve o seu labor profesional principalmente no ámbito audiovisual e, en menor medida, no mundo editorial, en tarefas de asesoría lingüística e corrección para empresas como Obradoiro Edicións, NovoVinilo Edicións ou a Editorial Hugin e Munin.

Traxectoria
-----------

É licenciado en Tradución e Interpretación pola Universidade de Vigo, institución na que tamén cursou o mestrado en Tradución para a Comunicación Internacional.

Obtivo o Premio Extraordinario de Fin de Carreira en 2018.

Foi distinguido, na categoría de Tradución, nas edicións de 2017 e 2018 dos Premios de relato, poesía e tradución da Universidade de Vigo.

É socio da Asociación Galega de Profesionais da Tradución e da Interpretación e tamén da DAMA (Dereitos de Autor de Medios Audiovisuais).

Tradución audiovisual
---------------------

### Filmografía

* *Annie Hall* (1977)
* *Flashdance* (1983)
* *O derradeiro dos mohicanos* (1992)
* *Mandela: un longo camiño cara á liberdade* (2013)
* *O francotirador* (2014)
* *Sicario* (2015)
* *Dunkerque* (2017)
* *The Florida Project* (2017)
* *Rei Artur: a lenda de Excálibur* (2017)
* *1917* (2019)
* 
* *Puñais polas costas* (2019)

### Series infantís e xuvenís

* *Episodios 301-350 d'O detective Conan* (1996)
* *Doraemon* (2005)
* *Spirit* (2017)
* *A abella Maia*, T2 (2017)
* *Hudson e Rex*, T1 (2019)

Tradución literaria
-------------------

* *Do que falamos cando falamos do amor*, de Raymond Carver (Edicións Xerais, 2017).

Notas
-----

1. ↑  Ficha do persoeiros, agpti.org.
2. ↑  Sobre o autor, blog derrubandoisoglosas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q111329738
* BNE: XX5576417

 |
**Pisco** é o nome de dúas variedades de augardentes de uva, producidas en Chile e no Perú , elaboradas fundamentalmente mediante a destilación do produto da vide, como o brandy e o coñac, mais sen posuír unha prolongada crianza en barricas de madeira. Adóitase incluír dentro da familia ou categoría dos brandy.

A práctica tradicional provén inicialmente do val de Pisco e posteriormente nas rexións de Lima, Ica, Arequipa, Moquegua e Tacna. Trátase dunha verba quechua que significa "ave" ou "paxaro".

Dende mediados do século XVI (1574), os españois comezaron a utilizar o nome Pisco cando os monxes da costa intensificaron a produción do aguardente de uva peruano, produto que rapidamente se converteu nunha bebida popular polas súas características particulares como ser incoloro e ter un alto grao alcóholico.

A variedade de aguardente de pisco producido no Chile ten un proceso de destilación, compoñentes e grao alcohólico diferentes, sendo porén distinto ao pisco producido no Perú.

Para o pisco do Peru as variedades de uvas principalmente utilizadas son as denominadas quebranta, uvina, mollar e negra para os piscos "non aromáticos"; a albilla, italia, moscatel e torontel empréganse nos piscos "aromáticos" e unha mestura de diversas uvas para o que en termos xerais se coñece como pisco "acholado". A variedade que se encontra no Perú procedente da destilación de mostos que non remataron a fermentación denomínase "mosto verde".

No aguardente chileno, a uva usada é a moscatel, en variedades diversas, ademais de, en menor medida, de uvas como Pedro Jiménez e torontel.

Controversia sobre a denominación
---------------------------------

Existe unha diferenza entre Perú e Chile acerca da exclusividade no uso do termo "pisco".

Perú defende que «pisco» trátase dunha denominación de orixe exclusiva (como o caso da champaña), vinculada á cidade de Pisco e certos vales próximos produtores de uvas, e que por iso só debería ser utilizado polo produto elaborado nese país. Mentres, Chile sostén que se trata dun termo ou denominación xenérica (como viño ou whisky), defendendo que a denominación de orixe da súa variedade sexa «Pisco chileno».

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Pisco sour
* Piscola
* Singani

### Bibliografía

* Austral Spectator (2004). "Apuntes sobre Grapas, Piscos y Singanis". *Viñas, Bodegas & Vinos de América del Sur*. Ediciones Granica S.A. ISBN 987-20914-1-2.

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pisco*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q388502
* EBID: ID

 |
Coordenadas: 51°34′N 0°02′O﻿ / ﻿51.567, -0.033

**Waltham Forest**  
|  |
| Mapa |
| Situación dentro do Gran Londres |
| Información |
| Estado |  Reino Unido |
| País | Inglaterra |
| Condado | Gran Londres |
| Capital | Walthamstow |
| Superficie | 38,82 km2 |
| Poboación | 223.200 (est. 2008) |
| Densidade | 5.749 h/km² |
| Alcalde | Chris Robbins (Partido Laborista) |
| Web oficial de Waltham Forest |

O **London Borough of Waltham Forest** é un distrito no nordeste de Londres, Inglaterra, e forma parte do Outer London.

Características
---------------

É unha mistura de urbanizacións residenciais e a quinta parte do distrito está ocupada por bosques, reservas naturais, espazos abertos, parques e campos de xogo. Localízase entre parte de Epping Forest polo leste e o río Lee polo oeste, co que forma dous corredores verdes. Waltham Forest foi un dos cinco distritos de Londres seleccionados para acoller os Xogos Olímpicos de verán de 2012.

Barrios
-------

* Highams Park
* Leyton
* Leytonstone
* Walthamstow
* Chingford
* Temple Mills
* Lea Bridge

Transporte público
------------------

### Metro

A Central line do metro dá servizo ao sur do distrito, discorre paralela á autoestrada A12 con estacións en Leyton e Leytonstone. A Victoria Line atravesa o centro do distrito con estacións en Walthamstow Central e Blackhorse Road. A liña do London Overground de Gospel Oak a Barking ten estacións en Walthamstow Queens Road, Blackhorse Road, Leyton Midland Road e Leytonstone High Road.

### Camiños de ferro

A National Express East Anglia presta servizo ás estacións de St James Street, Walthamstow Central, Wood Street, Highams Park e Chingford, tendo como principal orixe e destino a estación de Liverpool Street.

Persoeiros
----------

Waltham Forest foi o lugar de nacemento do polifacético William Morris, o futbolista David Beckham e o director e produtor de cine Alfred Hitchcock, estes dous últimos no barrio de Leytonstone. A banda de heavy metal Iron Maiden formouse en Leyton e os máis dos seus compoñentes naceron tamén neste distrito.

Clubs deportivos
----------------

* Leyton Orient Football Club
* Leyton Football Club
* Waltham Forest F.C.
* Lee Valley Lions

Cidades irmandadas
------------------

O distrito de Waltham Forest está irmandado  con:

* Saint-Mandé, Francia
* Wandsbeck, Alemaña

Tamén se teñen establecido relacións de irmandade con:

* St John's, Antiga e Barbuda
* Roseau, Dominica
* Mirpur, Paquistán

Notas
-----

1. ↑  Web do London Borough of Waltham Forest

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q40608
* WorldCat
* VIAF: 157738073
* EBID: ID
* GEC: 0071805
* GeoNames: 3333214
* GND: 1046348-3
* ISNI: 0000 0004 0513 2635
* LCCN: n88278998
* MusicBrainz: ID
* OSM: 65595
* TGN: 7018932

 |
**Washukanni** ou Waššukanni (tamén Washshukanni, Wassuganni, Vasukhani e outros variantes) foi a capital do reino hurrita de Mitanni.

Historia
--------

Identificouse coa moderna Tell al-Fakhariya, no río Khabur, en Siria. Estase a escavar na zona, no Tell al-Fakhariya, Ras al-Ayn e Tell Halaf. Atopouse unha cidade asiria de nome Sikan, que sería a versión asiria do nome Washukanni (orixinal Wa-Sikan-nin). Porén, aínda non se atoparon restos hurritas.

A cidade de Washukanni foi capital de Mitanni desde polo menos o -1500 ata aproximadamente o -1270, e o seu nome en sánscrito querería dicir "mina rica". Sobre o -1400 foi probabelmente ocupada temporalmente polos hititas e unida ao reino de Kizzuwatna (vasalo hitita naquel momento), pero este dominio foi curto. Sobre o -1350 foi saqueada polo hitita Suppiluliumas I, quen instalou nela un rei vasalo, Mattiwaza. Foi ocupada por Asiria sobre o -1290 e despois outra vez o -1270. Desde entón o país foi a provincia asiria de Hanigalbat e construíuse unha nova capital rexional.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1069007
* EBID: ID

 |
O **río Orange** é o segundo río máis importante do sur de África despois do río Zambeze e o máis importante da república de Suráfrica. Nace nos montes Drakensberg en Suráfrica e percorre a fronteira entre este país e Lesotho, a uns 193 km da costa do océano Índico. O río Orange encamíñase non obstante cara ao oeste, nun percorrido de 2.200 km, trazando a fronteira meridional da Provincia do Estado Libre. Posteriormente discorre delimitando a fronteira entre Namibia e Suráfrica e desemboca no océano Atlántico na cidade de Alexander Bay, a metade de camiño entre Walvis Bay e Cidade do Cabo.

O seu afluente máis destacado é o río Vaal, que tamén nace na cordilleira Drakensberg, ao leste de Xohanesburgo e forma a fronteira entre o Transvaal e o Estado Libre, antes de unirse co Orange ao sueste de Kimberley. Tras unirse co Vaal, o Orange percorre os terreos áridos e salvaxes do sur da rexión de Kalahari e Namaqualand.

Durante os últimos 800 km do seu curso recibe moitos regueiros intermitentes e varios wadis. O volume do caudal redúcese considerablemente debido á evaporación. Na estación de chuvias, o Orange convértese nun impetuoso torrente.

O río é un dos que leva máis arrastres de terras no mundo, estimándose nuns 60 millóns de toneladas anuais. No seu percorrido alimenta o encoro de Gariem (Gariem Damp), cun muro de 88 m de altura e 900 m de lonxitude cerrando o lago artificial duns 360 km2.

O río foi descuberto por europeos en 1760 e foi bautizado co nome da Casa de Orange dos Países Baixos arredor de 1777-79.

Notas
-----

1. 1 2 3  "Earth from Space: Gariep Dam, South Africa". *www.esa.int* (en inglés). Consultado o 2021-03-26.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q181475
* WorldCat
* VIAF: 316747057
* BRE: 2682767
* EBID: ID
* GEC: 0047461
* GeoNames: 3363267
* GND: 4309681-5
* TGN: 1093466

 |
O **monte Meru** é unha montaña mítica considerada como o eixe do mundo nas mitoloxías persa e sobre todo hindú. Tería unha altura de 80.000 leguas (450.000 km) e estaría situado no centro da Terra, en Jambudvipa, un dos continentes dos mitos indios. Cóidase como a morada dos deuses ou deva. Por encima encóntranse os ceos, por debaixo os infernos, e en todo o seu arredor esténdese o mundo visíbel. En torno ao monte Meru xira o sol.

O monte Meru viría a corresponder, talvez, a unha montaña sita sobre a beira occidental do lago Manasarovar, que se chama hoxe monte Kailash (mais o seu nome en sánscrito é *Meru* ou *Sumeru*).

Certas lendas relatan que o monte Meru e Vayu, o deus do vento, eran bos amigos. Porén, o sabio Nârada achegouse a Vayu, incitándoo a humillar á montaña. Vayu soprou con toda a forza durante un ano, mais Meru non se lle someteu. Ao cabo dun ano, Meru descansou do seus esforzos por uns instantes. Vayu aproveitou e aumentou a forza do seu sopro. Entón a cima da montaña desprendeuse e caeu no mar, onde formou unha illa, a actual Sri Lanka, antiga Ceilán.

A arquitectura dos templos hindús simboliza esta montaña sacra (os andares do templo son sempre de número impar: 3, 5, 7…). Un exemplo característico é Angkor Wat.

Templo Pura Besakih en Balí

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q652550
* BRE: 2206286
* EBID: ID

 |
O **centro histórico de Évora** é un espazo urbano intramuros que ten raíces que se remontan á época do Imperio Romano. A cidade aínda conserva, en gran parte da súa área central, vestixios de diversas civilizacións e culturas: celtas, romanos, árabes, xudeus e cristiáns influíron na cultura da cidade. Alcanzou a súa época dourada no século XV, cando se converteu na residencia dos reis de Portugal. A calidade arquitectónica e artística do casarío branco ou decorado con azulexos e varandas de ferro forxado, datadas nos séculos XVI a XVIII, é única. Os monumentos da cidade tiveron tamén unha profunda influencia na arquitectura portuguesa no Brasil.

O centro histórico de Évora, formado por rúas estreitas e prazas, ten unha extensión de 107 hectáreas e está claramente delimitado polas murallas medievais, cunha lonxitude de máis de 3 km.

No lado sur da antiga muralla atópase a Praza do Giraldo, da cal parten as principais rúas en forma radial.

En 1986, o centro histórico de Évora foi declarado Patrimonio da Humanidade pola Unesco.
O **ópalo** (do sánscrito *upala* que significa pedra preciosa) é un mineraloide da clase dos silicatos cuxa fórmula química é **SiO2·nH2O** (SiO2 cunha presenza de auga na súa composición do 4% ó 20%).

Aspecto
-------

Debido á súa estrutura amorfa, o ópalo preséntase en forma de agregados amorfos, moitas das veces esferiformes. A súa coloración é moi variable e mesmo pódense encontrar variedades de ópalo multicor.

### Variedades do ópalo

Opala de lume
Segundo a súa coloración pódense diferenciar diferentes variedades de ópalo:

* **Hialita**, incolora e transparente. É a variedade pura do ópalo.
* **Ópalo leitoso**, branco e opaco.
* **Ópalo común**, de moi variada coloración e opaco.
* **Ópalo nobre**, azul e translúcido.
* **Ópalo dourado**, ou tamén chamado **ópalo de lume** é vermello alaranxado e translúcido.

Lugares onde se atopa
---------------------

Aparece normalmente nas cavidades e grechas das rochas volcánicas. Asóciase con frecuencia coa calcedonia sendo moi difícil de diferenciar ámbolos dous minerais.

Noutrora os ópalos procedían dos xacementos, agora esgotados, de Eslovaquia. En Australia foron hachadas as primeiras fontes de ópalo en 1863. Hoxe concéntrase nesa illa o 98% do mercado mundial. A vila de Coober Pedy no deserto do sur de Australia depende case exclusivamente do mercado dos ópalos. En México explótase a variedade do ópalo dourado, ademais doutras cores.

Estrutura
---------

Estruturación de esferas de sílice no ópalo nobre
### Estrutura do ópalo nobre

O ópalo nobre, a única variedade do ópalo cunha estrutura interna relativamente cristalina en comparanza coas outras variedades deste mineral, está constituído por diminutas esferas de sílice dun tamaño aproximado duns 0,1 micrómetros. Estas partículas atópanse apiladas unhas xunto ás outras dando forma a un enreixado tridimensional (ver imaxe da esquerda). A auga aproveita os ocos que deixan entre si estas esferas para penetrar na estrutura pudendo, se aproveita todo o espazo dispoñible, chegar a acadar un volume do 20% do total da composición do ópalo.

Usos do ópalo
-------------

O ópalo, tallado en forma de cabuxón, é usado principalmente como pedra preciosa.

Os ópalos inservibles para seren utilizados na xoiería úsanse na industria como material abrasivo.

Propiedades
-----------

Debido á particular estrutura interna do ópalo, é o único mineral coñecido coa capacidade de reflectir os raios solares ou de luz e descompoñelos nas cores do arco da vella.

Outros silicatos
----------------

Outros minerais nos que a presenza de silicio é destacada son:

A olivina, a sodalita, a mica, o feldespato e o cuarzo (tamén formado por SiO2).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q171058
* AAT: 300011129
* BRE: 2690047
* EBID: ID
* GND: 4172602-9
* JSTOR: opal
* LCCN: sh85094861
* NDL: 00568903
* NKC: ph433469

 |
Coordenadas: 34°55′26″N 117°53′29″O﻿ / ﻿34.923890144075, -117.89125635636

Foto aérea da Base Edwards.
A **Base Edwards da Forza Aérea**, orixinalmente denominada **campo Muroc**, é o principal campo de probas aéreo da Forza Aérea dos Estados Unidos de América. Vén sendo usada desde principios dos anos 1940 para voos de proba e para as probas de novos tipos de aeronaves. Foi usado tamén durante o programa dos transbordadores espaciais da NASA e para a proba de distintos tipos de foguetes.

Notas
-----

1. ↑  Mark Wade (2020). "Edwards" (en inglés). Consultado o 16 de febreiro de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Base Edwards da Forza Aérea*** |

### Outros artigos

* Transbordador espacial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q217563
* WorldCat
* VIAF: 138169163
* GeoNames: 8096490
* GNIS: 2650964
* GRID: grid.494596.3
* IATA: EDW
* ICAO: KEDW
* ISNI: 0000 0004 0432 7756
* LCCN: n82060253
* MusicBrainz: ID

 |
Coordenadas: 6°18′15″N 70°12′14″O﻿ / ﻿6.30417, -70.20389

Localización de Cravo Norte no departamento de Arauca.
**Cravo Norte** é unha vila e concello do departamento colombiano de Arauca. O territorio de Cravo Norte limita co concello de Arauca polo norte, Venezuela polo leste, La Primavera (Vichada) e Hato Corozal (Casanare) polo sur e Puerto Rondón polo oeste, atopándose na beira oeste do río Cravo Norte, no río Casanare.

Historia
--------

Durante a conquista española, Nicolás de Federman, en contacto cos xesuítas, envía ao misioneiro José Gumilla para comezar a evanxelización dos indíxenas da rexión, os cales vivían en tribos nómades (no presente seminómades) e practicaban actividades recolectoras, caza e pesca. Cravo Norte foi fundado por José Gumilla, un misioneiro xesuíta, en 1538. Contaba con só 205 habitantes en 1797. En maio de 1797, realizouse o primeiro censo de La Soledad de Cravo Norte, contando con 205 homes e mulleres dos pobos guahibo e chiricoa. Posteriormente, en 1874, o venezolano Socorro Figueroa entrou nesta rexión co obxectivo de poboar con gando vacún a inmensa chaira, apoderándose do sitio chamado El Cajón de Los Ríos Cravo e Casanare.

Notas
-----

1. ↑  Municipio de Cravo Norte. Nuestro Municipio, ed. "Casa Grande del Llanero" (en castelán). Consultado o 25 de novembro de 2008. [*Ligazón morta*]

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cravo Norte Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial Arquivado 22 de decembro de 2021 en Wayback Machine. *(en castelán)*

| * v
* c
* e
Concellos do Departamento de Arauca |
| --- |
| 
* Arauca
* Arauquita
* Cravo Norte
* Fortul
* Puerto Rondón
* Saravena
* Tame

 |

* Portal:Colombia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q593491
* GEC: 0449919
* GeoNames: 6195938
* OSM: 1314632

 |
Coordenadas: 6°27′30″N 71°44′41″O﻿ / ﻿6.45833, -71.74472

Localización de Tame no departamento de Arauca.
**Tame** é unha vila e concello do departamento colombiano de Arauca. O municipio ten unha área total de ao redor de 1 060 quilómetros cadrados. Atópase a unha altitud de 343 msnm, nunha meseta dos últimos contrafortes da Cordilleira Oriental, encaixada pola vertente dos ríos Tame e Cravo.

Historia
--------

Nesta localidade encontráronse por primeira vez o libertador Simón Bolívar e o xeneral Francisco de Paula Santander. Bolívar deulle a Tame o título de «Berce da Liberdade», pois foi en Tame onde naceu o Exército Nacional de Colombia.

Xeografía
---------

O concello de Tame limita polo norte co concello de Fortul, polo nordeste con Arauquita, polo leste con Puerto Rondón, polo sur co departamento de Casanare e polo oeste co departamento de Boyacá.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tame, Arauca Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial Arquivado 06 de xaneiro de 2009 en Wayback Machine. *(en castelán)*

| * v
* c
* e
Concellos do Departamento de Arauca |
| --- |
| 
* Arauca
* Arauquita
* Cravo Norte
* Fortul
* Puerto Rondón
* Saravena
* Tame

 |

* Portal:Colombia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2434750
* WorldCat
* VIAF: 131554914
* GeoNames: 3667480
* LCCN: n2004113895
* OSM: 11311666
* WOEID: 369477

 |
O **Parque Nacional de Lorentz** é un parque nacional que se atopa na provincia de Papúa, en Indonesia, no suroeste de Nova Guinea Occidental. Cunha área de 25 056 km2, é o meirande parque nacional do sueste asiático. En 1999, Lorentz foi declarado un Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.

Un exemplo destacado da biodiversidade de Nova Guinea, Lorentz é un dos parques nacionais con máis diversidade ecolóxica do mundo. É a única reserva natural da rexión de Asia-Pacífico que contén unha gama altitudinal completa de ecosistemas que se estenden por áreas mariñas, de mangleiral, de mareas e selva inundable, selva tropical de terra baixa e montaña, tundra alpina e glaciares ecuatoriais. Con 4884 metros, Puncak Jaya (anteriormente coñecida como Carstensz Pyramid) é a montaña máis alta entre o Himalaia e os Andes.

Birdlife International considerou o Parque de Lorentz como "probablemente a máis importante reserva en Nova Guinea". Contén cinco ecorrexións das "Global 200" do Fondo Mundial para a Natureza: bosques de terras baixas do sur de Nova Guinea; bosques montañosos de Nova Guinea; pasteiros subalpinos da cordilleira central de Nova Guinea; mangleirais de Nova Guinea; e ríos e regatos de Nova Guinea.

O parque de Lorentz contén moitas áreas sen cartografar e inexploradas, e seguramente contén moitas especies de plantas e animais aínda descoñecidos para a ciencia occidental. O coñecemento etnobotánico e etnozoolóxico das comunidades locais sobre a biota de Lorentz tamén está moi pouco documentado.

O parque recibe o nome de Hendrikus Albertus Lorentz, un explorador neerlandés que pasou pola zona na súa expedición de 1909-1910.

Notas
-----

1. ↑  Birdlife International, 1999 Arquivado 03 de xaneiro de 2009 en Wayback Machine. consultado o 14 de maio de 2010
2. ↑  WWF Ecoregions, consultado o 14 de maio de 2010

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Parque Nacional de Lorentz Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Petocz, Ronald G. (1989). *Conservation and Development in Irian Jaya*. Leiden: E.J. Brill.

| * v
* c
* e
Patrimonio da Humanidade en Indonesia |
| --- |
|  | Prambanan (1991)  ·  Borobudur (1991)  ·  Parque Nacional de Komodo (1991)  ·  Parque Nacional de Ujung Kulon (1991)  · Sitio dos primeiros homes de Sangiran (1996)  ·  Parque Nacional de Lorentz (1999)  ·  Patrimonio das selvas tropicais ombrófilas de Sumatra (2004)  ·  Paisaxe Cultural de Bali: o sistema subak como expresión da filosofía Tri Hita Karana  ·  Mina de carbón de Ombilin (2019) |  |
| Patrimonio da Humanidade  ·  Lista do Patrimonio da Humanidade en Perigo  ·  Patrimonio da Humanidade en Asia |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4516
* GeoNames: 9881630
* OSM: 2897317
* TGN: 7059138
* WDPA: 198298
* WHC: 955

 |
Un dos violíns decorados do *Quinteto palatino*.  
Palacio Real (Madrid).
Os **Stradivarius Palatinos**, custodiados no Palacio Real de Madrid e pertencentes á colección da Capela Real, son un conxunto de instrumentos de corda fabricados por Antonio Stradivari e composto por un quinteto formado por tres violíns, unha viola e un violonchelo, que debido á súa ornamentación reciben o nome de ***Stradivarius decorados***, máis outro violonchelo do mesmo autor datado en 1700.

Propiedade do Patrimonio Nacional, é a colección máis grande de Stradivarius que se conserva e con eles continúanse ofrecendo regularmente concertos de música de cámara. A colección, o conxunto máis valioso de instrumentos antigos conservados en Madrid, exhíbese na Sala de Música da Real Biblioteca do Pazo, nuns expositores deseñados polo violonchelista Juan Ruiz Casaux e mellorados nos anos 1980.

A colección
-----------

Os instrumentos do quinteto son os seguintes:

* Tres violíns, os seus bordos levan no canto dos filetes ordinarios unha greca formada por círculos e rombos de marfil sobre un fondo negro reenchido con mastro de ébano.
* Unha viola contralto, cos bordos ornamentados coa mesma greca que os violíns, en marfil e mastro de ébano. A cabeza e aros levan tamén unha belísima ornamentación. Este instrumento, tras ter formado parte do botín tomado polos franceses no Pazo Real ao final da Guerra da Independencia, puido por fin volver a Madrid en 1951 grazas a Juan Ruiz Casaux, polo que dende entón recibe o nome de *"viola Casaux"*.
* Un baixo, especie de violonchelo, coa mesma greca nos bordos que os instrumentos anteriormente citados e debuxos a tinta chinesa na cabeza e aros, sendo o motivo destes últimos un Cupido disparando a súa frecha contra Capricornio.

Historia
--------

O quinteto principal, os *Stradivarius decorados*, está datado en 1696. O rei Filipe V, durante unha visita a Cremona en Xullo de 1702, recibiu a oferta do artesán para adquirir os instrumentos, mais a transacción non puido concretarse debido a que as autoridades municipais opuxéronse á súa entrega. O conxunto quedou pois en Cremona ata a morte de Antonio Stradivari e o seu fillo Paolo, que os recibiu en herdanza, os tivo na súa posesión ata que o Príncipe de Asturias, futuro Carlos IV, durante a súa estancia en Italia en 1775, soubo da existencia deste conxunto instrumental e encargou a súa adquisición, realizada grazas ao P. Brambilla.
***Heban*** é unha obra literaria de Ryszard Kapuściński, escrita en lingua polaca e publicada en 1998. A obra foi traducida a diversas linguas, como o inglés (*The Shadow of the Sun*, 2001), o castelán (*Ébano*, 2000) ou o catalán (*Eben*, 2006).

Características
---------------

A obra componse de 29 relatos, ordenados de forma cronolóxica. Narra en primeira persoa as peripecias do autor mentres traballou como xornalista en África entre 1957 e a década de 1990. A obra está formada por un conxunto de 29 relatos escritos ao longo do tempo, formando unha visión da xeografía física e humana do continente negro, amais dun retrato do propio autor. Vaise relatando o proceso histórico vivido desde a esperanzadora descolonización a mediados do século XX, até as guerras e fames vividas na última década.

Sendo consciente da culpabilidade da herdanza colonial europea, non deixa de relatar os numerosos problemas das sociedades africanas e de criticar os conflitos dos seus gobernos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q748372
* WorldCat
* VIAF: 309323044

 |
**Chang'e 1** foi a primeira sonda lunar China, lanzada o 24 de outubro de 2007, mediante un foguete CZ-3A desde o centro de lanzamento de Xichang.

Características
---------------

Chang'e 1 recibe o seu nome dunha lenda chinesa na que unha rapaza xove voa ata a Lúa.

### Órbitas

Chang'e 1 foi lanzada o 24 de outubro de 2007 ás 10:05 UTC a unha órbita inicial de 205 km de perixeo e 51.000 km de apoxeo. Ás 9:15 UTC do 31 de outubro a nave encendeu o seu motor durante 13 minutos para poñerse nunha traxectoria translunar. Ás 3:15 UTC do 5 de novembro, nas proximidades da Lúa, Chang'e 1 encendeu novamente o seu motor durante 22 minutos para frearse e entrar nunha órbita arredor da Lúa 200 km de periastro, 8600 km de apoastro e un período de 12 horas. Unha segunda manobra de 14 minutos de duración o 6 de novembro ás 3:21 UTC puxo a nave nunha órbita de 213 por 1700 km e un período de 3,5 horas. A órbita final de traballo acadouse o 7 de novembro tras un encendido do motor que durou dez minutos e comezou ás 00:24 UTC, poñendo a nave nunha órbita circular de 200 km de altura e 127 minutos de período. Tras finalizar a súa misión, Chang'e foi dirixida á superficie lunar, onde impactou o 1 de marzo de 2009.

### Nave

Chang'e 1 está baseada no bus de satélites de comunicacións DFH-3 e ten unha masa de 2350 kg, da que a metade é propelente e 130 kg son instrumentos científicos. Ten forma de caixa de 2,0 x 1,7 x 2,2 metros, e a alimentación eléctrica proporciónaa un par de paneis solares que xorden dos extremos da caixa.

Instrumentos científicos
------------------------

Chang'e 1 levaba sete instrumentos a bordo:

* Unha cámara estereográfica para lonxitudes de onda visibles.
* Un espectrómetro interferómetro para obter imaxes multiespectrais da superficie lunar.
* Un altímetro láser.
* Un espectrómetro de raios gamma.
* Un espectrómetro de raios X.
* Un radiómetro de microondas para medi-lo espesor do regolito lunar.
* Un detector de partículas de alta enerxía e de vento solar.

Notas
-----

1. 1 2  N2YO (2011). Real Time Satellite Tracking, ed. "CHANG E 1" (en inglés). Consultado o 17 de maio de 2012.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  NASA (14 de maio de 2012). "Chang'e 1" (en inglés). Consultado o 17 de maio de 2012.
3. 1 2 3  "Note verbale dated 20 April 2009 from the Permanent Mission of China to the United Nations (Vienna) addressed to the Secretary-General" (10-55666). 9 de agosto de 2010: 11. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 21 de abril de 2014. Consultado o 17 de maio de 2012.
4. 1 2 3 4 5 6  Gunter Dirk Krebs (2012). Gunter's Space Page, ed. "Chang'e 1 (CE 1)" (en inglés). Consultado o 17 de maio de 2012.
5. 1 2 3 4  Mark Wade (2011). "Chang'e" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 08 de abril de 2007. Consultado o 17 de maio de 2012.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Chang'e 2
* Chang'e 4
* Chang'e 5-T1

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q49044
* NSSDC ID: 2007-051A
* SCN: 32273

 |
**Juan Diego Conde Eguileta**, nacido en Ourense en 1976, é un artista marcial galego.

Traxectoria
-----------

Comezou a súa carreira nas artes marciais con Judo na infancia, para continuar con Taekwondo durante 8 anos. Na Universidade de Santiago de Compostela iníciase na esgrima deportiva no club Compostela Esgrima.

En 2007 coñece a existencia das artes marciais históricas europeas, e reúne un grupo de estudo. Co-funda a Asociación Ourensá de Esgrima Antiga en 2008, onde é un dos instrutores principais. Está especializado na tradición da Verdadeira Destreza.

Impartiu varias clases en encontros da AGEA.

Forma parte da AGEA Editora, onde realiza traballos de edición e tradución.

Desde 2016 pertence á Academia da Espada, escola onde continúa a súa formación na Verdadeira Destreza.

Xunto con Santiago Villar Labarta levou a cabo o estudo e catalogación da colección de espadas modernas do Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense.

É un dos presentadores do podcast sobre esgrima histórica *Diálogos de Acero.*

Notas
-----

1. ↑  "Acerca de nós". *AGEA Editora* (en portugués). Consultado o 2020-10-21.
2. ↑  "Torneo Torre de Hércules: Clases". *Torneo Torre de Hércules*. Consultado o 2020-10-21.
3. ↑  "Manuscrito da espada. Biblioteca da Ajuda 49-III-6(2)". *AGEA Editora* (en portugués). Consultado o 2020-10-21.
4. ↑  Eguileta, Juan Diego Conde; Labarta, Santiago Vilar. "Peza do mes. Museo arqueolóxico de Ourense. ESPADAS MODERNAS séculos XVII ao XX" (en inglés).
5. ↑  "Dialogos de Acero". *iVoox* (en castelán). Consultado o 2020-10-21.
O **ADN xenómico**, **DNA xenómico** ou **ácido desoxirribonuclico xenómico** (abreviado como ADNx ou gDNA polas súas siglas en inglés) é o ADN cromosómico, en contraste cos ADNs extracromosómicos como os plásmidos. Os plásmidos son pequenas moléculas tipicamente circulares de ADN que se encontran en procariotas e algúns lévedos e que conteñen algúns xenes. A maioría dos organismos teñen o mesmo ADN xenómico en todas as súas células; porén, só certos xenes están activos en cada tecido, o que permite a diferenciación celular e o funcionamento do corpo. O xenoma dun organismo está formado polo conxunto dos seus xenes ou elementos non codificantes similares; estes xenes encóntranse nos cromosomas nucleares e nas mitocondrias.

Notas
-----

1. ↑  
"gDNA - Definitions from Dictionary.com". dictionary.reference.com. Consultado o 2008-04-26.
2. ↑  "What is Genomic DNA? (with pictures)". Consultado o 2015-09-25.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4135516
* MAG: 17757408

 |


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre bioloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Antoni Martí Petit**, nado en 1963 en Escaldes-Engordany, é un político andorrano, elixido presidente do Goberno de Andorra en marzo de 2011.

Traxectoria
-----------

Licenciouse como arquitecto na Universidade de Tolosa. Martí pertence ao Partido Liberal de Andorra e como tal resultou elixido deputado nas eleccións de 1994, 1997 e 2001, pero dimitiu en 2003 para presentarse ás eleccións municipais en Escaldes-Engordany. Reelixido como alcalde en 2007, encabezou a candidatura Demòcrates per Andorra nas eleccións de marzo de 2011, formada por distintos grupos liberais e conservadores. Conseguiu nelas a vitoria, ao acadar o 55% dos votos e 22 dos 36 escanos en disputa.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Jaume Bartumeu** |  **Presidente do Goberno de Andorra** 2011 - 
 | Sucesor:**no cargo** |

Notas
-----

1. ↑  Canvi de govern i majoria absoluta per al centredreta a Andorra, *Ara*, 5/4/2011

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24801
* GEC: 0519832

 |
**Os Chous** (*Chanos* en castelán e oficialmente) é unha localidade do concello de Lubián na provincia de Zamora (Castela e León). Está situada a carón da Serra Segundeira. Segundo o INE, no ano 2012 tiña 55 habitantes.

Características
---------------

Atópase situado ao noroeste da provincia de Zamora, xunto á provincia de Ourense, limítrofe á comarca de Viana, e próximo á fronteira con Portugal, á altura da histórica rexión lusitana de Trás-Os-Montes. Pertence ás Portelas, unha sub-bisbarra da bisbarra histórica e tradicional de Seabra.

No seu termo atópase o Santuario da Tuiza, patroa da Alta Sanabria e centro da romaría que cada último domingo de setembro congrega aos veciños da zona.

É unha das poucas localidades bilingües da provincia de Zamora, pois os seus habitantes utilizan habitualmente o castelán e o galego.

O número de habitantes descendeu de modo paulatino desde a metade do século XX. A súa economía está baseada na agricultura e a gandaría.

Notas
-----

1. ↑  "Xentilicios\_0.pdf" (PDF). p. 12. Consultado o 22 de xullo de 2021.
2. ↑  "Cultura de Lubián". Arquivado dende o orixinal o 29 de novembro de 2014. Consultado o 07 de agosto de 2013.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Santuario de La Tuiza
* Imágenes por satélite de Chanos
* Pedanía de Chanos

---

|  |  |
| --- | --- |
| Falta algunha imaxe que ilustre o artigo |  **Este artigo non contén imaxes.** Pode axudar cargando imaxes, na Galipedia ou na Wikimedia Commons, relacionadas co contido do artigo, ou incluíndo unha xa existente. Debe ter en conta as políticas de uso de imaxes e o respecto polos dereitos de autoría. |

---
Mapas comparativos das comarcas catalás en función do voto nas eleccións de 2017.
Bandeira proposta para a autonomía.
**Tabarnia** é un concepto satírico inventado en 2015 pola entidade Barcelona is not Catalonia —organización contraria á independencia de Cataluña- que propón a creación dunha autonomía que estaría conformada por unha parte das provincias de Barcelona e Tarragona.

Características
---------------

A partir dos datos das eleccións catalás celebradas en decembro de 2017, nesta rexión ficticia o independentismo catalán superaría o 50 % dos votos en Moianès [77,29%], o Alt Penedès [61,98%], o Alt Camp [61,57%], o Bages [61,28%], a Selva [56,28%], o Maresme [53,78] e a Anoia [51,61%] e superaría en votos (sen acadar o 50% do total) fronte aos partidos unionistas no Baix Camp [48,2%], o Vallès Oriental [47,51%] e na cidade de Barcelona [45,78%]. Por outra banda, os partidos do bloque unionista superaría o 50 % de votos no Tarragonès [55,21%] (incluída Tarragona capital), o Baix Penedès [51,81%] e o Baix Llobregat [55,17%].

A proposta para a creación dunha nova autonomía estaría baseado no artigo 143 da Constitución española de 1978.

### Redes sociais

Aínda que o movemento non era novo, o día 27 de decembro de 2017 volveuse activar e converteuse en *trending topic* en twitter grazas a unha recollida de sinaturas que comezou no sitio web change.org, onde superou as 232 000. O obxectivo dos promotores é a celebraciónd dun referendo en 2019 para a creacón da nova autonomía.

Notas
-----

1. ↑  *Tabarnia, región ficticia con ansias de secesión de la Cataluña independentista*, en France 24, 26 de decembro de 2017 *(en castelán)*.
2. ↑  *Tabarnia no existe*, artigo en *La Vanguardia* o 7 de febreiro de 2018 *(en castelán)*.
3. ↑  *Catalunya - Resultats provisionals - Eleccions al Parlament de Catalunya 2017* Arquivado 22 de decembro de 2017 en Wayback Machine. *(en catalán)*.
4. ↑  "Sinopsis artículo 143 - Constitución Española". *www.congreso.es* (en castelán). Consultado o 2017-12-28.
5. ↑  "Sign the Petition". *Change.org* (en castelán). Consultado o 2017-12-28.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Gerrymandering
**Pavel Janák**, nado en Karlín o 12 de marzo de 1882 e finado en Dejvice o 1 de agosto de 1956, foi un arquitecto, urbanista, deseñador e teórico da arquitectura checo. Evolucionou do cubismo ao racionalismo.

Traxectoria
-----------

Estudou na Academia de Belas Artes de Viena (1906-1908), onde foi discípulo de Otto Wagner. Entre 1907 e 1909 traballou no estudo de Jan Kotěra. Os seus primeiros traballos mostran a influencia da Sezession vienesa, especialmente Josef Hoffmann. En 1911 uniuse ao Grupo de Artistas Plásticos (*Skupina Výtvarných Umělců*) e comezou a traballar no estilo cubista, como indican a vila Jakubec en Jičín (1911-1912) e a vila Drechsel en Pelhřimov (1912-1913). Entre 1911 e 1914 publicou diversos ensaios na revista *Umělecký měsíčník* (Mensual artístico), nos que expuxo unha teoría expresionista da arquitectura cubista, que consideraba unha loita espiritual coa materia inerte.

Despois da Primeira Guerra Mundial e da independencia de Checoslovaquia, Josef Gočár comezou a procura dun estilo arquitectónico nacional checo, o que deu lugar ao chamado "rondocubismo", que incorpora formas redondeadas e multicolores da decoración vernácula bohemia - moravia, como proba no crematorio de Pardubice (1921-1923) e no palacio Adria de Praga (1922-1925, con Josef Zasche).

A partir de mediados dos anos 20 evolucionou cara ao racionalismo de moda no contexto internacional, como se aprecia no edificio Škoda (1924-1926), o conxunto de vivendas das rúas Lomená, Cokrovarnická e Na Ořechovce de Praga (1923-1924), a terminal de Mariánské Lázně (1928-1930), o Hotel Juliš de Praga (1931-1933) e a sala de reunións evanxélica Husův sbor de Praga (1931-1933).

En 1932 encargouse da planificación xeral da exposición Werkbundsiedlung celebrada no barrio de Baba en Praga, onde se construíron varias vivendas deseñadas por dezaoito arquitectos, todos checos agás o holandés Mart Stam. Janák foi o arquitecto de tres casas: a vila Dovolil (1932), a vila Janák (1931-1932) e a vila Linda (1933-1934).

Nos últimos anos da súa carreira dedicouse especialmente á reconstrución de monumentos en Praga, como o Salón de Baile do Castelo de Praga (1948-1950) e o Pavillón de Hvězda (1948-1952).

Galería
-------

* Arquitectura
* Caixa de cristal (1911)Caixa de cristal (1911)
* Cadeira cubista (1911)Cadeira cubista (1911)
* Servizo de café (1911)Servizo de café (1911)
* Quiosco cubista, PragaQuiosco cubista, Praga
* Crematorio de Pardubice (1921-1923)Crematorio de Pardubice (1921-1923)
* Palacio Adria (1922-1925), PragaPalacio Adria (1922-1925), Praga
* Sala de reunións evanxélica Husův sbor, Praga (1931-1933)Sala de reunións evanxélica Husův sbor, Praga (1931-1933)
* Vila Linda (1933-1934), PragaVila Linda (1933-1934), Praga

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Midant, Jean-Paul (2004). *Diccionario Akal de la Arquitectura del siglo XX*. Akal. ISBN 84-460-1747-4.
2. ↑  "Funkční krása vilových domů dejvické Baby oslňuje Pražany již 80 let". *praha.idnes.cz*. Consultado o 2019.
**Erasístrato** (en grego antigo Ἐρασίστρατος; *c*. 304 – 250 a. C.) foi un médico e anatomista da Grecia Antiga, nacido na illa de Ceos. Foi con Herófilo o fundador da Escola de Alexandría. Curou a Antíoco, fillo do sirio Seleuco I, escena que pintou Jacques Louis David no s. XVIII, polo que recibiu o *Prix de Rome*. 

É considerado precursor da neuroloxía e tamén é chamado fundador da fisioloxía experimental, realizando experimentos con animais.

Descubrimentos sobre o sistema nervioso
---------------------------------------

Pioneiro xunto a Herófilo na neuroanatomía, foron dos primeiros en practicar diseccións de cadáveres. Erasístrato distinguíu as principais estruturas do cerebro: hemisferios e cerebelo. Tamén observou que os nervios converxen cara ao sistema nervioso central. Resaltou o papel na sensibilidade e a motricidade das raíces posteriores e anteriores dos nervios raquídeos. Pioneiro do método comparativo, foi o primeiro en establecer un vínculo entre as circunvolucións do cerebro (é dicir, o grao de «pregamento») das distintas especies animais e a súa intelixencia. 

Na liña de Anaxágoras e Alcmeón de Crotona fixo ao cortex cerebral a sede do pensamento, ao contrario que Aristóteles, que a situaba no corazón.

Descubrimentos sobre o sistema circulatorio
-------------------------------------------

Erasístrato sinalou a importancia do sangue e estivo moi próximo de facer o descubrimento da circulación sanguínea ao recoñecer que o corazón estaba no centro da rede de arterias e veas. Deu as primeiras descricións da vea cava, as válvulas venosas e as arterias pulmonar e renal.

Foi autor dunha teoría contraposta á dos humores. Defendeu a idea de que o sistema de veas transportaba sangue e non o pneuma imaxinado por Hipócrates. Este sangue contendo o espírito vital era transportado do corazón ao cerebro, onde era transformado e distribuído polo corpo vía os nervios (dos que demostrou que non eran ocos senón formados por unha estrutura tubular sólida). Con todo, o papel das arterias na súa teoría era o de transportar o aire, o que explicaba, segundo el, o pulso. Interpretaba algunhas desordes fisiolóxicas como un exceso de sangue nas arterias. Esta teoría da plétora sanguínea expúxose en oposición á práctica de sangrías defendida por outros médicos da época, como Herófilo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Erasístrato Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Breve biografía de Erasístrato Arquivado 09 de decembro de 2006 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q377781
* WorldCat
* VIAF: 266089724
* BMT: 153005
* BNF: 12237967v
* BRE: 4937320
* CERL: cnp00284529
* CiNii: DA10355909
* DeutscheBio: 102392293
* EBID: ID
* FAST: 1817491
* GEC: 0024278
* GND: 102392293
* ICCU: CFIV093182
* ISNI: 0000 0000 6143 3708
* LCCN: n97038551
* NTA: 069923043
* OL: OL1024086A
* SUDOC: 136528503
* Treccani: erasistrato

 |