| Espelta |
| --- |
| Espiga |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Liliopsida |
| Orde: | Poales |
| Familia: | Poaceae |
| Subfamilia: | Pooideae |
| Tribo: | Triticeae |
| Xénero: | *Triticum* |
| Especie: | ***T. spelta*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Triticum spelta'**L. |

A **espelta** ou **trigo vermello** (***Triticum spelta***), é unha especie común de cereal do xénero *Triticum*. Pertence aos trigos hexaploides pola presenza na súa conformación de 21 cromosomas. É un cereal adaptado a climas duros, húmidos e fríos.

A espelta provén da *escanda brava* (*Triticum dicoccoides* Kór.): cruzamento natural (hibridación) entre *Triticum boeticum* Boiss e, posibelmente, *Aegilops speltoides* Tausch, presentes no próximo Oriente e documentado dende hai 7 milenios - en xacementos arqueolóxicos do Iraq, Israel e Turquía (Harlan, 1976)-. Espallouse axiña polo Mediterráneo e na Península Ibérica foi explotada dende os mesmos inicios da agricultura, hai uns 5 milenios (Hopf, 1987).

Dende a Idade Media cultívase en Galicia, Asturias, Suíza, o Tirol e no sur de Alemaña. A famosa abadesa St. Hildegarda de Bingen escribe sobre a espelta no seu libro *Liber Simplicis Medicinae*: "A espelta é o mellor gran. É nutritivo e mellor tolerado que calquera outro gran. A espelta fornece a quen a come de todos os nutrientes para ter unha óptima saúde e aporta unha mente feliz. Non importa como se tome, xa sexa como pan ou doutro xeito, porque é boa e doada de dixerir".

A colleita por hectárea é inferior á do trigo e o procesamento é máis difícil, mais atura un clima máis rudo e é máis resistente contra enfermidades. Con todo, no século XX diminuíu o seu cultivo, por ter un mao rendemento. No sur de Alemaña coléctase parte da produción de espelta crúa para despois torrala. Úsase para a preparación de pans, cervexas, vodkas, potaxes e albóndegas vexetarianas.

Nos últimos anos a espelta aos poucos vai retomando o sona, en particular na sección biolóxica. Unha das razóns é que os alérxicos aprecian que conteña menos glute e tamén a presenza de ácidos graxos omega-3, omega-6 e omega-9, ademais de minerais. Hai moitos cruzamentos da espelta co trigo común, mais para utilizar a espelta como substituto do trigo esta ten que ser pura. O seu consumo orixina menos alerxias ca o trigo, porén ao conter tamén glute, de ningunha maneira é apta para celíacos.

Contido nutritivo
-----------------

Valor enerxético: 1415 KJ/338 Kcal por 100 g

| Substancia | Cantidade |
| --- | --- |
| Auga | 11,02 g |
| Proteína | 14,57 g |
| Graxa | 2,43 g |
| Glícido | 70,19 g |
| Fibra | 10,7 g |
| Sodio | 3,0 mg |
| Potasio | 447 mg |
| Calcio | 22 mg |
| Fósforo | 401 mg |
| Magnesio | 136 mg |
| Ferro | 4,44 mg |
| Cinc | 3,28 mg |
| Flúor | 0,06 mg |
| Vitamina E | 0,79 mg |
| Vitamina B1 | 0,36 mg |
| Vitamina B2 | 0,11 mg |
| Vitamina B3 | 6,84 mg |
| Vitamina B6 | 0,23 mg |
| Vitamina B9 | 45 μg |
|

Notas
-----

1. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 19 de decembro de 2017. Consultado o 06 de febreiro de 2013.
2. ↑  NUTRITIONAL VALUE AND BAKING APPLICATIONSOF SPELT WHEAT
3. ↑  P. Bertin, D. Grégoire, S. Massart, D. de Froidmont: „High level of genetic diversity among spelt germplasm revealed by microsatellite markers". En: Genome. 47, 2004, S. 1043–1054

Véxase tamén
------------

* trigo
* trigo común

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Espelta*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Espelta*** |

* "El caviar de los cereales: La Espelta" - Propiedades del cereal, molienda,aplicaciones culinarias y otras aplicaciones (*en castelán*)
* "Comunidade da espelta suíza"

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q158767
* EBID: ID
* GEC: 0105566
* GND: 4211511-5
* HDS: 027659
* JSTOR: spelt-wheat
* NKC: ph115964

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 52201
* BioLib: 479558
* Dyntaxa: 222712
* Ecocrop: 10591
* EOL: 1115243
* EPPO: TRZSP
* EUNIS: 193828
* GBIF: 2706402
* GrassBase: imp10694
* iNaturalist: 122840
* IPNI: 259744-2
* IRMNG: 11324872
* ITIS: 42243
* NBN: NBNSYS0200003391
* NCBI: 58933
* PlantList: kew-449032
* POWO: ID
* Soortenregister: 118922
* Tela Botanica: 69673
* Tropicos: 25512621
* uBio: 5415028
* PLANTS: TRSP3
* WCSPF: 449032

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0331515
* UNII: W8705D5S0Q

 |