Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Dalia (homónimos).

| Dalia (xénero *Dahlia*) |
| --- |
| Dahlia 'Dahlstar Sunset Pink' |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| Subreino: | Tracheobionta |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Subclase: | Asteridae |
| Orde: | Asterales |
| Familia: | Asteraceae |
| Subfamilia: | Asteroideae |
| Tribo: | Coreopsideae |
| Xénero: | ***Dahlia***Cav. 1791 |

 |
| Especies |
| *30 especies, 20.000 variedades* |

A **dalia** é unha planta ornamental pertencente ao xénero ***Dahlia***, un xénero botánico pertencente á familia Asteraceae. De raíz tuberosa, cultívase polas súas flores vistosas. É común na xardinaxe galega.

Etimoloxía
----------

O nome orixinal da dalia provén do nahuatl *acocoxochitl*, que vén de: *a-tl* (auga), *coco-tli* (tubo) e *xochitl* (flor).

O nome xenérico *Dahlia*, o nome galego, e en xeral de todas as linguas occidentais, vén do botánico sueco Anders Dahl (1751-1789), quen introduciu a planta en Europa.

Descrición
----------

É unha herbácea de porte medio, perenne. Cando é adulta, a planta chega a atinxir os 1,50 metros. 
A mayoría das dalias son plantas herbáceas ou arbustivas, ás veces epífitas ou rubideiras. As herbáceas son anuais, pois a súa follaxe desaparece no inverno, mais as súas raíces tuberosas fican soterradas, de onde agroman novas planta na seguinte estación de choivas. As arbustivas son perennes e polo xeral teñen raíces tuberosas moi desenvolvidas. Os talos son ocos (de aí o nome en náhuatl "Acocoxóchitl") ou compactos e, as follas son opostas ou verticiladas (orixínanse arredor dun mesmo punto e se distribúen en diferentes direccións), simples a tres veces compostas. A follaxe varía entre láminas enteiras e láminas divididas.

As flores están formadas de varias estruturas (compostas) que en conxunto se denominan *cabeciñas*: flores liguladas (en forma de lingua) situadas ao exterior, cuxa aparencia é semellante á dun pétalo (brancas, moradas, amarelas ou vermellas); e as tubulares ou flores de disco (amarelas ou moradas), que se asemellan a un prato, ambas as dúas fican dispostas sobre unha base común chamada receptáculo. En conxunto forman o capítulo. Na actualidade, as dalias chamadas duplas incrementaron o número e tamaño de flores liguladas. Os froitos son secos, dunha soa semente e indehiscentem, aquenios de forma oval lanceolada. As follas semellan ser máis diversas entre as especies cás mesmas flores.

Historia
--------

É orixinaria do México, onde é moi popular. Os indios precolombianos daquela rexión foron os primeiros a cultivar dalias, aínda no período do imperio Azteca. Contra o final do século XVIII, o director do Xardín Botánico de Madrid encantouse coa flor durante unha visita a México. Foi de abondo para que a dalia atravesase o océano e chegase a Europa, onde se adaptou moi ben ao clima temperado.

Foi o botánico sueco A. Dahl, responsábel da expansión das dalias pola rexión nórdica de Europa, quen inspirou o nome da flor. Os holandeses e os franceses foron os maiores introdutores do cultivo e da produción de innumerábeis especies híbridas de dalias. A inmigración holandesa contribuíu moito á propagación desta flor no Brasil.

Hoxe, grazas ao xurdimento de varios híbridos, podemos encontrar diversos tipos de dalias, o que resulta nunha gran variedade de formas (pompón, bóla, decorativa etc.) e cores (branca, alaranxada, vermella, amarela, *pink*). Son máis de 3.000 variedades resultantes de cruzamentos con outras especies, coma os crisantemos, por exemplo.

Cultivo
-------

A reprodución é por medio de sementes, escallos ou división das raíces tuberosas; esta última forma permite a propagación dun exemplar con características idénticas ás da planta nai.
O substrato ideal para o plantío constará de dúas partes de terra común, dúas partes de terra vexetal e unha parte de area. Os solos de Galiza acostuman ser favorábeis para o seu cultivo.

O clima ideal é o temperado. En locais de clima frío precisa dun mínimo 4 horas de sol pleno; en climas quentes, recoméndase o cultivo a media sombra. Respecto das regas, cómpre manter o solo sempre húmido, sen enchoupar. Como coidado especial, necesita protección contra o vento e fertilización orgánica cada tres meses.

A floración produce flores illadas na primavera e no verán, de diferentes cores.

### Variedades de dalias

* Dahlia "Firebird"
* Dahlia "G.F. Hemerick"
* Dahlia "Garden Wonder"
* Dahlia "Gina Lombaert"
* Dahlia "Glorie Van Naardwijk"
* Dahlia "Glorie Heemstede"
* Dahlia "Glory F. Hemerick"
* Dahlia "Glow"
* Dahlia "Hartenaas"
* Dahlia "Hit Parade"
* Dahlia "House of Orange"
* Dahlia "La Gioconda"
* Dahlia "Lady Linda"
* Dahlia "Lavender perfection"
* Dahlia "Lucky Number"
* Dahlia "Musette"
* Dahlia "Nuit d'été"
* Dahlia "Orange Nugget"
* Dahlia "Orange Wealt"
* Dahlia "Park Princess"
* Dahlia "Patty"
* Dahlia "Pianella"
* Dahlia "Playa blanca"
* Dahlia "Pomponnette"
* Dahlia "Popular Guest"
* Dahlia "Prefere"
* Dahlia "Preference"

* Dalia rosa posta do sol
* Dalia *moonfire*
* Dalia pom pom
* Dalia Horst Athalie
* 
* 
* 
*

Notas
-----

1. ↑  (Calderón y Rzedowski,2001).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Dalia*** |

### Outros artigos

* Raíz tuberosa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q130918
* BNCF: 1398
* BNF: 12650572r
* BRE: 2352833
* EBID: ID
* LCCN: sh85035416
* MAG: 2781456544
* NDL: 00561273

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APNI: 212579
* Dyntaxa: 1005796
* EPPO: 1DAHG
* GBIF: 3093023
* iNaturalist: 58466
* IPNI: 325940-2
* ITIS: 37223
* NBN: NHMSYS0000457985
* NCBI: 41562
* POWO: ID
* Soortenregister: 182310
* Tela Botanica: 82222
* PLANTS: DAHLI
* WoRMS: 1075641

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D031944

 |