**Vedra** é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Santiago. Segundo o padrón municipal (INE 2014) conta con 5.073 habitantes (2.477 homes e 2.596 mulleres) (5.059 no 2009, 5.052 no 2006, 5.054 no 2005, 5.057 no 2004, 5.037 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «vedrense».

Demografía
----------

| Censo total 2014 | 5.073 habitantes |
| --- | --- |
| Menores de 15 anos | 589 (11.61 %) |
| Entre 15 e 64 anos | 3.287 (64.79 %) |
| Maiores de 65 anos | 1.197 (23.59 %) |


|  |
| --- |
| **Evolución da poboación de Vedra**   Fontes: INE e IGE. |
| **1900** | **1930** | **1950** | **1981** | **2004** | **2009** | **2011** | **2012** | **2013** | **2014** | **2015** | **2016** | **2017** | **2018** | **2019** | **2020** | **2021** | **2022** | **2023** |
| 5.570 | 5.639 | 5.763 | 5.791 | 5.057 | 5.059 | 5.046 | 5.043 | 5.008 | 5.073 |  |  | {{{13}}} | {{{14}}} | {{{15}}} | {{{16}}} | {{{17}}} | {{{18}}} | {{{19}}} |
| *(Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)* |

Xeografía
---------

O concello de Vedra limita ao norte cos de Santiago de Compostela e Boqueixón, ao sur e leste co da Estrada (da provincia de Pontevedra, da que o separa o río Ulla), e ao oeste co de Teo.

Está atravesada pola estrada N-525 e a autoestrada AP-53, que unen Compostela e Ourense. A N-525 crúzase coa LC-241, que une Arzúa con Padrón.

Está situado no val do río Ulla, ao que van dar os ríos Pereiro, Tomonde, Buxeiros e San Cristovo. O cumio de maior altitude é Penas Pardas, preto do Pico Sacro, de 449 m de altitude. O clima é temperado, con influencias oceánicas.

Historia
--------

### Toponimia

A orixe do nome pode provir do adxectivo *vetera*, que perdeu o seu substantivo. No nome tradicional da parroquia de Vedra, este adxectivo acompañaba o haxiónimo Santa Baia (santa Baia Vedra e non de Vedra), posteriormente no Catastro de Ensenada (1752), xa aparece santa Eulalia Vedra. En Madoz e noutras fontes posteriores á creación do concello de Vedra, o nome da parroquia figura como Vedra (Sta Eulalia de).

### Idade Antiga

Hai seis castros localizados no concello: un no lugar do Castro (Illobre), outro entre as parroquias de Merín e San Miguel de Sarandón, outro no lugar do Castro (A Ponte Ulla), en Socastro (San Mamede de Ribadulla), en Marzán de Arriba (Vedra), e o castro de Agronovo ou Coto do Castro, en Santa Cruz de Ribadulla.

Do período da romanización consérvase un miliario da época do emperador Calígula, atopado en 1867 na Gándara (San Fins de Sales) e un anel gravado datado cara ao século III. Por aquí pasaba unha vía militar, e dela consérvase a ponte Busacos, en San Fins de Sales, de dous arcos de medio punto e outro rectangular.

### Idade Media

Na igrexa de San Andrés de Trobe, está soterrado o bispo de Coímbra chamado Nastui, falecido o 21 novembro do ano 912 quen se refuxiou aquí no século IX, fuxindo do islam. pódese ler unha inscrición na que se eloxian as virtudes do prelado ao longo do seu periplo vital e que Fermín Bouza Brey considera:

> 
> 
> "por su ornamentación y sus caracteres epigráficos como la que mejor acusa el mozarabismo en Galicia bajo la influencia de lo mozárabe leones"
> 
> 

### Idade Moderna

Na Idade Moderna a zona estivo vencellada á Terra de Santiago. Á nova nobreza desa época pertencían o marqués de Santa Cruz de Ribadulla e o conde de Ximonde, con foros nas terras. A Universidade de Compostela dispuña de dereitos sobre certas terras para cubrir gastos do seu funcionamento, e o Hospital Vello de Santiago tivo a propiedade do casal de Argunte, en San Mamede de Ribadulla.

No informe sobre o estado das rúas, fontes, murallas e camiños de Santiago mandado facer en 1542 por Carlos I menciónase o camiño de Ourense e as pontes de Sar, a de Ponte Pedriña e a de Busacos. En 1571 un forte temporal de neve e choivas destruíu o mosteiro de San Xoán da Cova e as pontes da Ulla e de Sarandón. A da Ulla foi reparada en 1612, e a outra non se sabe se se chegou a reparar, pois en 1708 outra nova enchenta derrubou as pontes.

Logo desa riada, en 1709 puxéronse barcas para cruzar o río, cun arrendamento da xestión das mesmas por períodos de 4 e 6 anos. Por elas eran transportadas as mercadorías que ían de Ourense e do Ribeiro cara a Santiago, A Coruña e Ferrol. Aínda que en 1737 foi concedido o permiso para reedificar as pontes, aínda en 1926 seguían activas as barcas do Ulla e de Sarandón. A ponte da Ulla (coñecida na actualidade como A Ponte Vella), rematouse en 1835, e a de Sarandón, aínda en pé, construíuse entre 1924 e 1926.

A comezos do século XVII as 12 parroquias actuais pertencían ao Arcebispado de Santiago. Co incremento da demografía desa época, debido á mellora na alimentación conseguida cos produtos chegados de América, as familias nobres de Compostela comezaron a instalarse na zona, exercendo os dereitos sobre as propiedades que adquiriran masivamente desde o século anterior.

### Idade Contemporánea

O quinto marqués de Santa Cruz de Ribadulla, Juan Ignacio Armada, foi quen dirixiu o Batallón Literario formado en xuño de 1808 para defender a relixión, a patria e o rei. Para consolidar a autoridade moral do marqués, foi investido doutor en todas as facultades da Universidade compostelá.

Durante as guerras Carlistas, o conde de Ximonde, Pedro de Cisneros, puxo a disposición da causa carlista o pazo de Ximonde, en San Miguel de Sarandón, ademais de colaborar transportando armas para as faccións. No pazo de Ximonde elaborouse pólvora, e nel o pintor Cayetano Jordán pintou o escudo carlista, unha bandeira e outros obxectos.

Flora
-----

A rexión posúe este tipo de flora:

* atlántico, con bosques de carballos, bidueiros, amieiros etc.;
* mediterráneo, principalmente nos vales interiores dos grandes ríos, con elementos significativos coma estevas, sobreiras, érbedos etc.;
* continental bastante suavizado, con elementos puntuais coma teixos, acivros, algúns abetos (alóctonos), piñeiros vermellos etc.;

Debido á bonanza do clima, danse tamén facilmente especies subtropicais e mesmo tropicais: palmeiras, orquídeas etc. En Galicia houbo tres revolucións botánicas ou forestais, que se deron en tres épocas diferentes e con resultados ben distintos:

* chegada do castiñeiro (*Castanea sativa*) cos romanos, rapidamente aclimatado e agora xa considerado coma autóctono;
* chegada das repoboacións de piñeiro bravo (*Pinus pinaster*), co tempo chamado mesmo *piñeiro do país* ou *piñeiro galego*, dende a descubrimento de América, sobre todo para a construción de barcos;

Galería de imaxes
-----------------

*Artigo principal**:* Galería de imaxes de Vedra.
* A Ponte Ulla, VedraA Ponte Ulla, Vedra
* A Ponte Ulla, VedraA Ponte Ulla, Vedra
* A Ponte Ulla, VedraA Ponte Ulla, Vedra

* Ponte sobre o río UllaPonte sobre o río Ulla
* río Ullarío Ulla

Parroquias
----------

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Vedra |  |
| --- | --- |
| Illobre (Santo André) | Merín (San Cristovo) | A Ponte Ulla (Santa María Madanela) | San Fins de Sales (San Fins) | San Mamede de Ribadulla (San Mamede) | San Miguel de Sarandón (San Miguel) | San Pedro de Sarandón (San Pedro) | San Pedro de Vilanova (San Pedro) | San Xián de Sales (San Xián) | Santa Cruz de Ribadulla (Santa Cruz) | Trobe (Santo André) | Vedra (Santa Eulalia) |

Lugares de Vedra
----------------

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Vedra vexa: Lugares de Vedra.

Notas
-----

1. ↑  Cabeza Quiles, Fernando (2008). *Toponimia de Galicia*. Galaxia. p. 329. ISBN 978-84-9865-092-1.
2. ↑  Navaza, Gonzalo (2021). *Os nomes dos concellos da provincia da Coruña*. Galaxia. p. 101. ISBN 978-84-17807-09-2.
3. ↑  Carriedo Tejedo, Manuel. *El legado cutural de la Iglesia Mindoniense*. Centro de Documentación Caja España.
4. ↑  Cendón Fernández, Marta (2022). "Intercambios artísticos en una diócesis transfronteriza: posibles semejanzas entre las catedrales de Tui y Braga". *Medievalista* (31). ISSN 1646-740X.
5. ↑  Florez, Enrique (2004). *España Sagrada, Volumen XIV*. Revista Agustiniana.
6. ↑  Bouza Brey, Fermin (1971). *Lauda sepulcral de Nausto Obispo de Coimbra*. Estudios sobre la Monarquía Asturiana. Oviedo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Vedra Modificar a ligazón no Wikidata*** |

| * v
* c
* e
Concellos da comarca de Santiago |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
AmesAmes
 | 
BoqueixónBoqueixón
 | 
BriónBrión
 | 
Santiago de CompostelaSantiago de Compostela
 | 
TeoTeo
 | 
Val do DubraVal do Dubra
 | 
VedraVedra
 |

 | Comarca de Santiago |

| * v
* c
* e
Galicia Galicia  ·  Concellos da provincia da Coruña |
| --- |
| 
* Abegondo
* Ames
* Aranga
* Ares
* Arteixo
* Arzúa
* A Baña
* Bergondo
* Betanzos
* Boimorto
* Boiro
* Boqueixón
* Brión
* Cabana de Bergantiños
* Cabanas
* Camariñas
* Cambre
* A Capela
* Carballo
* Cariño
* Carnota
* Carral
* Cedeira
* Cee
* Cerceda
* Cerdido
* Coirós
* Corcubión
* Coristanco
* A Coruña
* Culleredo
* Curtis
* Dodro
* Dumbría
* Fene
* Ferrol
* Fisterra
* Frades
* Irixoa
* A Laracha
* Laxe
* Lousame
* Malpica de Bergantiños
* Mañón
* Mazaricos
* Melide
* Mesía
* Miño
* Moeche
* Monfero
* Mugardos
* Muros
* Muxía
* Narón
* Neda
* Negreira
* Noia
* Oleiros
* Ordes
* Oroso
* Ortigueira
* Outes
* Oza-Cesuras
* Paderne
* Padrón
* O Pino
* A Pobra do Caramiñal
* Ponteceso
* Pontedeume
* As Pontes de García Rodríguez
* Porto do Son
* Rianxo
* Ribeira
* Rois
* Sada
* San Sadurniño
* Santa Comba
* Santiago de Compostela
* Santiso
* Sobrado
* As Somozas
* Teo
* Toques
* Tordoia
* Touro
* Trazo
* Val do Dubra
* Valdoviño
* Vedra
* Vilarmaior
* Vilasantar
* Vimianzo
* Zas

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1616092
* WorldCat
* VIAF: 316734535
* código INE: 15089
* GeoNames: 6357356
* OSM: 343880

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre concellos de Galicia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---