A Península Ibérica vista desde o espazo en xaneiro de 2003
O **iberismo** é un movemento político e cultural pannacionalista que propugna o achegamento e mellora de relacións a todos os niveis entre Portugal e España e, en último termo, a unidade política dos mesmos. Estes ideais foron promovidos principalmente por movementos republicanos e socialistas de ambos os países, especialmente foi durante o século XIX cando tiveron maior predicamento os ideais nacionalistas de carácter integrador, como o Risorgimento italiano ou a Unificación alemá. O iberismo é un proxecto de construción dun Estado ibérico ao que se quere dotar de entidade política.

Antecedentes
------------

### Antecedentes xeográficos e culturais

Portugal e España comparten unha unidade xeográfica que se manifesta na longa fronteira común (1.214 km.), no cruzamento de importantes ríos (Miño, Douro, Texo, Guadiana), no mesmo clima, base rural etc. características, todas elas, que dan unha relevancia especial á chamada Península Ibérica. Ademais ambos países participan dunha historia, ás veces común, ás veces paralela. Desde a dominación romana, visigoda, árabe, ata a conformación dos reinos cristiáns medievais e continuando pola era dos descubrimentos, o século XIX e terminando no ingreso de ambos países na Unión Europea.

Salvo o idioma vasco, o resto das linguas da península procede do latín, pertencentes ao Grupo Ibero-Romance, as cales fóronse configurando e definindo na época da reconquista. Todos os idiomas da península tiveron influencias procedentes das linguas veciñas. Como exemplo pódese sinalar a palabra *esquerda* que, procedendo do éuscaro, pasou ao resto dos idiomas ibéricos.

### Históricos

Armas dos Habsburgo en tempos da Unión Ibérica. Nótense as armas de Portugal entre as de Castela e Aragón
Durante o Antigo Réxime, os intentos de unión ibérica xurdiron segundo as circunstancias políticas internacionais. Estes intentos se fundamentaban na política matrimonial fomentada desde a Idade Media.

Durante o século XVI, como resultado da morte do rei de Portugal, Sebastián, na Batalla de Alcazarquivir, o seu tío, o rei de España Filipe II, fillo de Isabel de Portugal e xa que logo neto do rei Manuel I de Portugal, fixo valer o seu reclamación ao trono portugués, e en xuño enviou ao Duque de Alba e o seu exército a Lisboa para se asegurar a sucesión. O outro pretendente, Antonio I de Portugal, repregouse ás Azores, onde a armada de Felipe terminou de derrotalo. Deste xeito, desde 1580 ata 1640, cando Portugal se rebelou baixo o liderado de Xoán de Braganza, produciuse a unión da península nunha soa coroa. Xoán IV recibiu un apoio xeral do pobo portugués, e os españois—que tiñan que loitar contra rebelións en moitos dos seus dominios ademais da guerra con Francia—foron incapaces de responder. Os españois e os portugueses mantivéronse nun estado de paz de facto entre 1641 e 1657. Cando Xoán IV morreu, os españois intentaron loitar por Portugal contra o seu fillo Afonso VI de Portugal, pero foron derrotados na Batalla de Ameixial (1663) e a Batalla de Montes Claros (1665), o que levou a España a recoñecer a independencia portuguesa en 1668 polo Tratado de Lisboa.

Historia
--------

O **iberismo** iníciase como tal no século XVIII, con José Marchena, quen, en l'Avis aux espagnols, deulle á doutrina un corte progresista, federal e republicano. Pero o verdadeiro auxe a prol do iberismo produciuse durante o século XIX.

En España, a disolución do Antigo Réxime e a formación do Estado liberal comezaron a raíz da invasión da Península polas tropas napoleónicas, demorándose case tres décadas a cimentación do Estado liberal. A Guerra de Independencia (1808-1814) foi testemuña doutro intento de unión de España e Portugal.

### Intentos de unión dinástica

A raíña dona Carlota Joaquina Teresa de Borbón
Nas Cortes de Cádiz os partidarios da unión propuxeron que a rexencia española fora outorgada a Carlota Xoaquina, filla de Carlos Carlos IV e esposa do príncipe rexente portugués Xoán (futuro Xoán VI). Se se tivese levado a cabo este proxecto, as rexencias dos dous Estados terían recaído en ambos cónxuxes. Como esta formulación baseábase, porén, en intereses dinásticos tradicionais e non nun ideal nacionalista non puido ter unha grande influencia, pero demostra que unha unión ibérica plasmada na unión dinástica tivo certo apoio.
Tralo retorno ao absolutismo, ao volver Fernando VII, os liberais refuxiados en Londres, necesitados de apoio, buscárono entre os seus compañeiros de exilio portugueses reclamando a súa solidariedade e cooperación. Na prensa da época, no Constitucional Español, apareceron varios artigos que insistían na unidade natural de Iberia. Tamén en Londres, O Campeão Português publicou varios artigos a favor da unión ibérica.

Ao triunfar a Revolución liberal en España en xaneiro de 1820 e en Portugal en setembro do mesmo ano, a instauración do trienio liberal (1820 - 1823) naquel país supuxo unha diminución de proclamas para alcanzar a unión ibérica xa que tanto os liberais portugueses coma os españois só se preocuparon de fundar o sistema liberal nos seus países esquecéndose do que pasase alén da fronteira. Malia iso organizacións secretas liberais da península intentaron inculcar o iberismo para establecer sete repúblicas federadas, das cales cinco estarían en España e dúas en Portugal: A Lusitania Ulterior e a Lusitania Citerior.

Pero trala invasión de España polos Cen Mil Fillos de San Luís, a intervención militar francesa cuxo obxectivo era apoiar a Fernando VII para restablecer o absolutismo fronte ao réxime liberal, apareceu un novo movemento que postulaba a integración de **Iberia**. Os liberais, que non esperaban nada do rei español, depositaron as súas esperanzas na figura de Pedro (emperador do Brasil, Pedro I), primoxénito de Xoán VI, para ser monarca constitucional liberal de toda Iberia.

Pedro I, Emperador do Brasil; Pedro IV de Portugal.
En agosto de 1826 os liberais exiliados en Xibraltar enviaron unha carta a Pedro I na que expresaban o seu desexo de que cinguira algún día "as tres Coroas" (España, Portugal e o Brasil) e de que Iberia quedase unificada baixo a dinastía Bragança desprazando os Borbóns.

Sectores liberais de España e Portugal e personalidades como Juan Álvarez Mendizábal ou Mouzinho dá Silveira entre outros defenderon a unión ibérica mediante o nomeamento de Pedro IV de Portugal como rexente de España, e ata a proposta de matrimonio entre Isabel II e o fillo daquel, Pedro V de Portugal. O gran problema era que o príncipe herdeiro Pedro era case un bebé xa que naceu en 1837 e era sete anos menor que Isabel II que aínda era unha nena. Andrés Borrego propuxo uns esponsais e pospoñer o matrimonio. Pero o casamento de Isabel II con Francisco de Asís de Borbón en 1846 terminou coas especulacións.

### Iberismo republicano

Fronte á unión monárquico-dinástica, xurdiu unha alternativa federalista e republicana. Influídos pola Revolución de 1848 en Francia, uns 400 españois e portugueses emigrados en París crearon o Club Ibérico e organizaron unha manifestación fronte ao concello na que, precedidos dunha bandeira con emblemas ibéricos, deron vivas á federación.
Mediado o século, o "Iberismo" en España dividiuse en dúas correntes ben diferenciadas por mor dos conflitos socioeconómicos, cada vez máis tensos, que producía o avance - aínda que moi lento - da industrialización.

Unha buscaba a "Unión Ibérica" baseada na unidade monárquica. Esta unión de tipo monárquico era apoiada polos liberais progresistas, que desexaban que se realizase a integración ibérica baixo a monarquía liberal constitucional, e implantar un sistema político e social máis acorde co desenvolvemento económico capitalista. Foi defendida principalmente polos compoñentes máis significativos da burguesía media e as profesións liberais. A outra corrente avogaba por unha "federación ibérica" republicana, que vía á monarquía como cimento do latifundismo e o réxime oligárquico burgués. A solución do problema debía atoparse na implantación dun réxime federal republicano cun amplo consenso democrático. Esta posición foi apoiada por sectores urbanos, con participación de pequenos burgueses e sectores artesanais.

Entre as obras iberistas publicadas destaca a titulada *A Iberia*, do diplomático catalán Sinibaldo de Mais. Esta obra foi publicada por primeira vez en Lisboa en 1851 , e reeditada varias veces tanto nesta mesma cidade como en Madrid. Intentaba demostrar as vantaxes políticas, económicas e sociais da unión das dúas monarquías peninsulares nunha soa nación. Pódese considerar como manifestación dos intereses económicos da burguesía peninsular, que en competencia con Francia e Inglaterra quería ampliar o seu mercado. O escudo da nova nación era o de España e Portugal unidos, e a bandeira constaba de catro cores: branco, azul, vermello e amarelo (vide infra).

A idea foi ben acollida en Portugal, onde se fundou o xornal *A Iberia*. Tamén se comezou a publicar en Lisboa un semanario en castelán e portugués co título de Revista de Mediodía, o cal pode considerarse o pioneiro das publicacións bilingües. Apareceu no Porto o semanario literario e instructivo A Península. Este tipo de movemento cultural fíxose cada vez máis activo, incrementándose coas conexións ferroviarias entre Madrid e Lisboa. Ao mesmo tempo, multiplicáronse as voces a favor dun estreitamento dos lazos económicos entre ambos países. O diario A Coroa de Aragón, de Barcelona , converteuse no líder na prensa das conveniencias da unión económica de Iberia, réplica da Unión Aduaneira de Alemaña (*Zollverein*).

Nestas circunstancias o "iberismo" pasou a ser un movemento contra o réxime establecido. Os republicanos seguían crecendo e non era alleo a iso un "iberismo" cada vez máis forte que pedía a "federación ibérica".

Na década de 1850 , en Portugal, mozos republicanas como Henriques Nogueira ou J. Casal Ribeiro sostiveron a postura iberista. Nogueira publicou Estudos sobre a reforma en Portugal en 1851 , onde defendía un federalismo que, enraizado na tradición, respectase particularismos locais ou rexionais, leis e costumes. Por outra banda, os artigos que Ribeiro publicou na Revue Lusitanienne no ano 1852 defendían unha unión ibérica en forma de réxime republicano federal. En 1854 publicouse en Porto o libro Federacão Iberica (anónimo), que contiña o interesante "Proxecto de bases para a constitución federal dos Estados Unidos de Iberia". Neste proxecto Iberia era unha República federal formada por varios Estados con capital en Lisboa.

Os máis ferventes seguidores da federación ibérica en España eran republicanos como Sixto Cámara, Fernando Garrido, Francesc Pi i Margall etc. Os republicanos demócratas partidarios do iberismo insistían na importancia da reforma social. Tamén recibiron influencias dos primeiros socialistas utópicos de Europa: Saint-Simon, Fourier etc.

Cámara escribiu A União Iberica, editada en Lisboa en 1859 , na que se decantaba a favor da fundación de senllas repúblicas en España e Portugal, e a súa conseguinte confederación. O seu activismo levouno a se relacionar cos movementos republicanos que xurdían fóra de España, e a instancias de Mazzini , intentou organizar unha "Legión Ibérica" formada por republicanos españois e portugueses para apoiar a Garibaldi en Nápoles .

Fernando Garrido foi un dos políticos que con máis ardor defendeu o federalismo utópico. Postulaba para a Península Ibérica a formación dunha federación, chamada a Federación Ibérica ou os Estados Unidos de Iberia, integrada por un conxunto "probablemente" de dezaoito Estados nos que había "afinidades de idioma, orixe, historia e xeografía". Estes Estados eran: Castela a Nova, Castela a Vella, Vascongadas, Aragón, Navarra, Cataluña, Baleares, Asturias, Galicia, Estremadura, Tras-os-Móntes, Beira, Alentejo, Sevilla, Valencia, Andalucía, Murcia e Canarias.

Pola súa banda, Francesc Pi i Margall, sen preocuparse polas divisións territoriais dos Estados que ían compoñer a Federación ibérica, apoiou reiteradamente por unha federación autonomista e o "pacto proudhoniano", empezando polos municipios ata alcanzar a formación do Estado.

### Último terzo do século XIX

A finais da década de 1860 , o réxime liberal moderado entrou nunha grave crise, á vez que aumentaban as forzas que consideraban inevitable a abdicación da raíña Isabel II. Deste xeito, o proxecto de iberismo converteuse nunha meta realizable. Os movementos de unificación de Italia ou Alemaña e o desenvolvemento económico e social dos Estados Unidos, acelerado tras superar a crise da Guerra de Secesión, ampliaron as esperanzas dunha unión ou federación de Iberia.

Outra proposta foi a realizada por Teófilo Braga que describiu a traxectoria común de España e Portugal como parte da orde natural das cousas. Segundo o seu pensamento político, o propio Braga desenvolveu un plan concreto para o establecemento dunha Federación Ibérica na que España debería converterse en república, dividirse en territorios autónomos e incluír en devandita federación a Portugal que sería así a máis forte e grande unidade do conxunto, así como establecer a capital en Lisboa.

Posteriormente, durante todo o Sexenio Revolucionario o movemento alcanza o seu maior auxe, onde ata Prim se verá inclinado a defender a unión de España e Portugal. Coa Revolución de 1868, os liberais progresistas tomaban partido de novo pola monarquía constitucional. Unha vez máis xurdía a posibilidade dunha "unión ibérica" de tipo dinástico, xa que faccións importantes daqueles consideraron que o candidato máis adecuado ao trono español era Fernando de Coburgo, pai do rei portugués Luís I. Con todo, houbo faccións que propoñían outros candidatos, e os republicanos reaccionaron violentamente contra eses proxectos. Nestas circunstancias, cando Fernando dos Ríos foi a Lisboa en 1869 para ofrecerlle o trono, Fernando non quixo aceptalo, temendo verse envolvido en disturbios e querelas políticas.
Foi Amadeo de Savoia quen se sentou no trono español, tendo que facer fronte a moi graves problemas que lle levaron en febreiro de 1873 a abdicar tras verse illado politicamente. Os republicanos puideron entón facerse coa hexemonía no Congreso, e ese mesmo mes proclamábase a Primeira República (1873 - 1874).

Os republicanos españois eran partidarios agora pola Federación Ibérica. Acusaban á monarquía de ser causa da ruptura peninsular, e propuxeron a república federal, "unha federación na que, conservando dentro do seu territorio a súa autonomía, asociásese ao resto dos Estados da gran república ibérica para aumentar a súa forza ante o estranxeiro coa forza de todos". Pero entre eles houbo posicións distintas á hora de concibir a fórmula federal, diferenciándose catro tipos:

* A primeira corrente, máis ou menos partidaria de Pi e Margall, propoñía "unha reconstrución histórica" que actualizase a concepción pactista da Coroa de Aragón. O ideal está naquela antiga "Hispania" que se identificaba coa totalidade da Península Ibérica, composta de reinos diferentes. Dividían a península nun número indeterminado de cantóns ou Estados Federais que gozaban de autonomía e que, unidos por un "pacto federal", crearían unha República Federal. Portugal sería un Estado máis que se sumaría aos xa establecidos, pola división de España, na península.

* A segunda corrente mantiña un criterio político máis moderno. Importáballe o equilibrio dos Estados, moitas veces ignorando a delimitación dos antigos reinos. Segundo Fernández Herrero, un dos seus representantes máis notables, España quedaría dividida nos seguintes cantóns: Cataluña, Valencia e Murcia, Granada e Córdoba, Sevilla e Estremadura, Castela a Nova, Aragón, Vascongadas e Navarra, Castela a Vella, León, Asturias e Galicia. Participarían neste organismo federal os tres Estados de Portugal, divididos polo Douro e polo Texo.

* A terceira corrente era intermedia, mantendo un criterio mixto, entre histórico e político. Garrido era o seu principal representante, propugnaba que a Península Ibérica formase unha federación composta de dezaoito Estados.

* A cuarta aceptaba a independencia e autonomía dos países ibéricos. É a confederación, insistíase, nunha república federal só para España, sen impoñerlla a Portugal.

En xuño de 1873, trala dimisión de Figueras como presidente provisional, Pi e Margall accedeu á presidencia da República como presidente electo. España definiuse como República federal, e comezaron os traballos para elaborar a Constitución federal da República Española. No proxecto presentado por Castelar a Cortes Constituíntes en xullo, España compoñeríase dos dezasete Estados seguintes: Andalucía Alta, Andalucía Baixa, Aragón, Asturias, Baleares, Canarias, Castela a Nova, Castela a Vella, Cataluña, Cuba, Estremadura, Galicia, Murcia, Navarra, Porto Rico, Valencia e as Rexións Vascongadas.
Os republicanos centralistas opúñanse ao propio sistema federal, mentres os cantonalistas reclamaban case a independencia dos "Estados". Mentres tanto, aumentaban as forzas monárquicas que intentaban a restauración.

No sexenio revolucionario (1868-1874) apareceron xa que logo varios proxectos e ideas de federación con Portugal. Con todo, a política interior de España facíase cada vez máis confusa: levantamentos armados dos cantonalistas, guerra carlista e revoltas en Cuba. A primeira República derrubouse antes ata de poder elaborar unha fórmula definitiva de Estado federal e sen adiantar nada sobre a unión de Iberia, co golpe de estado do xeneral Pavía.

Cánovas del Castillo aparece como figura do momento, quen en plena mocidade intentará conseguir a abdicación de Isabel II e a unión ibérica mediante o ofrecemento do trono español á casa portuguesa de Bragança. Coa restauración, os iberistas quedaban relegados ao último recuncho nos medios políticos.

### Causas do fracaso

Como causas que reduciron o proxecto iberista á órbita das ideas poden nomearse o caos interior de España e a falta de simpatizantes en Portugal, onde o iberismo non tiña influencia máis que nos limitados círculos intelectuais. Inglaterra e Francia, con intereses respectivamente en Portugal e España, opuxéronse en todo momento aos movementos que intentaban a integración dinástica ou a alianza de calquera de ambos países de Iberia. En 1873, cando se proclamou a primeira República en España, o goberno inglés manifestou ao goberno francés o seu desexo de non permitir baixo ningunha circunstancia un movemento iberista. Coa chegada da alternancia pactada, o bipartidismo relegou aos republicanos. Con todo, houbo manifestacións a favor da unión de Iberia. Durante o ano 1890 o republicano Rafael Labra manifestou o seu desexo dunha Unión Ibérica no Congreso de Deputados. En xuño de 1893 celebrouse o Congreso republicano en Badaxoz , no que participaron federalistas tanto de Portugal coma de España; pero estes movementos non atopaban eco, dado que en ambos países se intensificaba o proceso nacionalizador do Estado-nación.

Nestes tempos os republicanos e federalistas, tan activos na década de 1860 e o sexenio revolucionario, dedicáronse a escribir libros coas que xustificarse. Pi e Margall publicou *As Nacionalidades* en 1876 , onde defendía o Estado federal insistindo nas afinidades de España e Portugal. Garrido publicaba *Os Estados Unidos de Iberia* en 1881. Reiteraba o seu ideal republicano e universal, pero ao mesmo tempo consideraba que a Unión Ibérica era o mellor remedio dos pequenos países para esquivar os seus desvantaxes na política internacional da era imperialista.

Con todo, no ámbito internacional de Europa, logo da unificación de Italia e de Alemaña, cada Estado-nación intensificaba a súa "nacionalización". En tal situación xurdiron na Península Ibérica agresivos nacionalismos, tanto español como portugués, complicándose defender o iberismo e ao mesmo tempo un Estado-nación baseado no nacionalismo de Estado. A fins do século XIX apareceu o "iberismo cultural". Os seus representantes eran Menéndez Pelayo en España e Oliveira Martins en Portugal. Este último escribiu a súa Historia da Civilizacão Iberica en 1879, facéndose moi popular en España. Pero estas accións limitaban o iberismo á órbita da cultura, negando outra manifestacións de iberismo. O "iberismo" portugués de 1890, difundido principalmente entre os estudantes, foi un caso excepcional. Debido á crise co Reino Unido de 1890 a anglofobia resucitou a idea dunha Unión Ibérica como salvagarda dos intereses das nacións pequenas ante as grandes potencias.

### Propostas nacionalistas periféricas

Desde fins do século XIX o proxecto iberista foise diluíndo pero sen chegar a desaparecer. Foi suscitado polas minorías lingüísticas en España fronte ao nacionalismo español. Trala derrota na Guerra Hispano-Estadounidense de 1898 xurdiron propostas políticas dos chamados nacionalismos periféricos alternativas ás estatais.

Os catalanistas aspiraban á realización da Unión Ibérica, xa que o peso de Castela e a hexemonía política e cultural do castelán podería diminuír relativamente ao quedar incluído Portugal dentro do territorio estatal. Este proxecto do nacionalismo catalán deu enorme importancia á integración lingüística. Propoñía tres bloques ben definidos en Iberia: Cataluña, Valencia e Baleares no leste; Portugal e Galicia no oeste; e no centro Castela. O ideal dos "Estados Compostos" ou a "Federación Ibérica" sería para os nacionalistas periféricos unha peculiar arma fronte ao nacionalismo de Estado aínda avanzado o século XX. Non foi casual que Francesc Macià proclamase a República Catalá en abril de 1931 da seguinte forma l'Estat Català integrat na Federació de Repúbliques Ibèriques.

### Século XX

Tamén cabe destacar deste período a figura do reitor da Universidade de Salamanca, Miguel de Unamuno, un iberista convencido que estreitou lazos coa clase política portuguesa da época. Son así salientables no ámbito da sintonía entre España e Portugal o feito de que a Constitución da Segunda República recoñecese a dobre nacionalidade hispanoportuguesa nas mesmas condicións que o facía cos países hispanoamericanos, o feito de que a bandeira da República Portuguesa teña as cores do Partido Republicano, de tendencia iberista.

No século XX, o iberismo, máis que unha doutrina política explícita, derivará nunha presuposición dalgunhas concepcións políticas e sociais de esquerda, cousa que se manifestará na República portuguesa (1920). Tamén se manifestará nas doutrinas de grupos libertarios españois e portugueses, como a Federación Anarquista Ibérica e a Federación Ibérica de Juventudes Libertarias.

Século XXI
----------

Segundo preconizaba Gaziel, escritor e xornalista catalán, desde a adhesión dos dous países a Unión Europea en 1986 as relacións entre ambos, tanto económicas como políticas e culturais, estreitáronse dunha forma rápida e intensa. Segundo el mesmo dixo: Non serán as vontades dos homes senón as leis da Historia as que alterarán a actual estrutura da Península Ibérica e afondando máis no papel de punto de encontro da U.E. engadiu: *A mellor forma de producirse esa evolución será dentro dunha Europa unida.*

### Demografía e extensión

A hipotética unión de España e Portugal daría como resultado o segundo estado máis extenso da Unión Europea (597.714 quilómetros cadrados), xa que Francia ten 675.417 km² con algúns territorios de Ultramar como a Güiana Francesa que forman parte da Unión Europea.

En todo caso unha unión ibérica daría como resultado o quinto país máis poboado da Unión Europea, (55 715 506 habitantes). Aínda que España de seu xa ocupa o quinto posto en canto a poboación, a suma total da poboación de Portugal e España equipararía a situación da entidade resultante á de Francia, Reino Unido e Italia, cuxa poboación, nos tres casos, oscila entre os 55 e os 60 millóns de habitantes, gozando de maior protagonismo no repartimento de escanos no parlamento europeo, 78, fronte aos actuais 54 de España e os 24 de Portugal.

### Integración económica

As relacións comerciais mantiveron pouco dinamismo ata a entrada de ambos países na U.E. A partir dese momento estas tiveron unha evolución cara á integración de ambas economías.

No século XXI España é para Portugal o primeiro destino das súas exportacións e o primeiro provedor de importacións. Portugal para España ocupa o terceiro e oitavo lugar respectivamente. Malia esta disparidade nas cifras débese destacar que España exporta máis a Portugal, que a todo o continente americano no seu conxunto.

### Enquisas

Malia non haber ningún partido democrático que defenda este ideal, existe un certo movemento iberista, nalgúns cargos do goberno portugués e nunha certa porcentaxe da poboación.
Unha enquisa realizada en Portugal en 2006 , concluíu que un 28% dos portugueses pensan que Portugal e España deberían ser un só país. Destes, un 12% (42% dos favorables á unión) situaría a capital en Madrid , fronte ao 16% (58% dos favorables á unión) que a situaría en Lisboa. Un 27% opinaba que a economía portuguesa iría moito mellor nunha hipotética unión con España e máis de 15% aceptaría a Juan Carlos I de España como xefe de Estado.

Segundo outra enquisa realizada en España por Ipsos para a revista Tempo reflectía que o 45,7% dos españois desexan a unión de España e Portugal, e entre os favorables á unión o 43,4% quererían que o novo estado se seguise chamando España fronte a un 39,4% favorable a que o nome fose Iberia; para a capital Madrid recibe un apoio do 80% fronte a un 3,3% que optarían por Lisboa; sobre a organización política aproximadamente a metade optarían pola Monarquía fronte a un 30,2% que preferirían unha República.

### Cooperación

Malia que o **iberismo** non está presente na ideoloxía política dos presidentes de España e primeiros ministros de Portugal, viuse necesaria unha máis estreita cooperación entre os dous gobernos, en especial a partir da entrada dos dous países na Unión Europea en 1986 , debido ás necesidades comúns e a prioridade que se dá ao país veciño, por parte tanto de España como de Portugal, en materia política, económica e diplomática.

Froito diso son os cumes ibéricas de periodicidade anual, é dicir, encontros ao máis alto nivel entre os gobernantes de ambos países. Nas últimas, os temas sobre os que se falou centráronse en:

* Rede de ferrocarrís de alta velocidade e e outras infraestruturas de transporte.
* Cooperación en materia de I+D, coa creación do centro ibérico de nanotecnoloxía na localidade de Braga .
* Creación do Mercado Ibérico da Electricidade (Mibel) e proposta de creación do Mercado ibérico do Gas.
* Cooperación transfronteiriza a varios niveis administrativos mediante a creación de eurorrexións, axuda mutua fronte a incendios, conexións por autovía, creación da Plataforma Loxística do Suroeste etc.

Bandeira de Iberia
------------------

A bandeira proposta en 1854
A bandeira de Iberia foi creada polo escritor e diplomático catalán Sinibaldo de Mais en 1854. Aparece na terceira edición do seu libro A Iberia. Acuartelada coas cores da bandeira monárquica portuguesa (branco e azul) e os da bandeira monárquica española (vermello e amarelo), que datan respectivamente de 1830 e 1785, a bandeira ibérica é máis antiga que as bandeiras republicanas de España e Portugal, pois estás aparecen en 1868 e 1910.

Non é unha coincidencia que a bandeira ibérica teña as mesmas cores (nunha diferente orde) que as da bandeira da Provincia Marítima de Barcelona. Barcelona era o lugar de nacemento de Mais i Sans.
Mais i Sans quería que a capital federal ou confederal de Iberia fose establecida en Santarem, Ribatejo, Portugal, pero a capital histórica da Diocesis Hispaniarum, creada polo emperador romano en 287 de nosa era, foi Mérida, na Estremadura española.

Personalidades iberistas
------------------------

* José Saramago, iberista e Premio Nobel de Literatura.
* Teófilo Braga, presidente do Goberno Provisional da República portuguesa en 1910.
* Miguel de Unamuno, Reitor da Universidade de Salamanca.
* Sixto Cámara, político e xornalista español do século XIX.
* Latino Coelho.
* Juan Valera .
* Emilio Castelar, Presidente da Primeira República Española.
* Sinibaldo de Mais.
* Joan Maragall.
* Francesc Pi i Margall, Presidente da Primeira República Española.
* Mário Lino, ministro de obras públicas, transportes e comunicacións de Portugal.
* António Lobo Antunes, escritor.
* Antero de Quental.
* Eduardo Lourenço, ensayista.
* Miguel Torga (pseudónimo de Adolfo Correia Rocha), escritor e médico portugués.
* José Félix Henriques Nogueira.
* Arcadi Espada .
* Günter Grass.

Notas
-----

1. ↑  "A insignia: José Saramago". Arquivado dende o orixinal o 25 de decembro de 2007. Consultado o 15 de marzo de 2008.
2. ↑  El Mundo (ed.). "Günter Grass apoya la idea de Saramago de unir España y Portugal en un Estado.". Consultado o 22 de outubro de 2015.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Iberismo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Iberofonía
* A Raia

### Ligazóns externas

* Páxina web do Centro de estudos ibéricos *(en portugués)*

| * v
* c
* e
Nacionalismo étnico |
| --- |
| Nacionalismos | 
* Acerbaixano
* Acholi
* Afrikaans
* Albanés
* Alemán
	+ en Austria
* Andaluz
* Árabe
* Aragonés
* Armenio
* Arxentino
* Asirio
* Asturiano
* Austríaco
* Baluchi
* Bavarés
* Belaruso
* Bengalí
* Bérber
* Birmano
* Bodo
* Bosníaco
* Bretón
* Cabilo
* Canadense
* Canario
* Cantonés
* Castelán
* Catalán
* Checo
* Chicano
* Cingalés
* Circasiano
* Copto
* Coreano
* Córnico
* Corso
* Croata
* Escocés
* Eslovaco
* Esloveno
* Español
* Estoniano
* Exipcio
* Filipino
* Finés
* Flamengo
* Francés
* Frisón
* Galego
* Galés
* Grego
	+ en Chipre
* Han
* Hazara
* Húngaro
* Islandés
* Ibo
* Indio
* Inglés
* Iraniano
* Iraquí
* Irlandés
* Italiano
* Khmer
* Kurdo
* Lezguio
* Libanés
* Lombardo
* Macedonio
* Manchú
* Mapuche
* Moldovo
* Montenegrino
* Naga
* Noruegués
* Occitano
* Ogoni
* Padano
* Palestino
* Paxto
* Polaco
* Punjabi
* Quebequés
* Romanés
* Ruso
* Saharauí
* Sardo
* Serbio
* Siciliano
* Sindhi
* Somalí
* Támil
* Tripuri
* Turco
	+ en Chipre
* Ucraíno
* Ulster
* Uigur
* Valenciano
* Vasco
* Véneto
* Vietnamita
* Xaponés
* Xeorxiano
* Xudeu
* Zazaki

 |
| Pannacionalismos | 
* Africano
* Alxeriano
* Arabismo
* Asianismo
* Australiano
* Bangladeshí
* Catalán
* Chinés
* Celtismo
* Escandinavismo
* Eslavismo
* Estadounidense
* Europeo
* Hispanismo
* Iberismo
* Iranismo
* Libio
* Mongolismo
* Nativo americano
* Nixeriano
* Oceanismo
* Paquistaní
* Tunisiano
* Turanismo
* Turquismo
* Xermanismo

 |
| Movementos | 
* Movemento Aceh Libre
* Independentismo alsaciano
* Independentismo assamés
* Independentismo asirio
* Independentismo catalán
* Independentismo cham
* Independentismo escocés
* Independentismo feroés
* Movemento flamengo
* Independentismo galego
* Independentismo galés
* Independentismo groenlandés
* Movemento pola soberanía hawaiana
* Movemento maorí
* Independentismo de Mongolia Interior
* Movemento Papúa Libre
* Independentismo ryukyu
* Independentismo taiwanés
* Independentismo tibetano
* Independentismo de Turquestán Oriental
* Movemento valón

 |
| Conceptos | 
* Arakan
* Asiria
* Azawad
* Balawaristán
* Baluchistán
* Bangsamoro
* Cameria
* Carelia
* Champa
* República Chechena de Ichkeria
* Circasia
* Crimea
* Estado de Hatay
* Hazarajat
* Danzig
* Donetsk
* Epiro do Norte
* Herzeg-Bosnia
* Ilirida
* Karakalpaquistán
* Katarismo
* Ketuanan Melayu
* Kurdistán
* Lezguistán
* Luhansk
* Manchukuo
* Osetia
* Pashtunistán
* República Srpska
* Santa Cruz
* Sápmi
* Saraikistán
* Silesia
* Sindhudesh
* País Sículo
* Tamil Eelam
* Tíbet
* Turquestán Oriental

 |
| Outros | 
* Racial
	+ Branco
	+ Coreano
	+ Indixenismo
	+ Negro
* Sionismo

 |
| 
* ***Nota**: As formas de nacionalismo baseado principalmente no grupo étnico están recollidos enriba. Isto non implica que tódolos nacionalistas do grupo étnico subscriban esa forma de nacionalismo étnico*.

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q937261
* GEC: 0233196
* NKC: ph1033211

 |