*Véxase tamén**:* Astérix (satélite).

A **Autovía do Norte** ou **A-1** é unha das seis autovías radiais coas que conta España. Na Rede de Estradas Europeas ten a denominación **E-05**. O tramo que discorre por Guipúscoa mantén a antiga denominación de **N-I**. Ten unha lonxitude de 371 km entre Madrid e Irún.

Polo seu trazado, é unha das vías de comunicacións máis transitadas do país, xa que é un dos principais eixos norte-sur. Debido a isto, boa parte do tráfico procedente de Europa Occidental discorre por esta vía.

Historia
--------

A **A-1** é o resultado do desdobramento da antiga N-I ou a construción de tramos novos nalgúns lugares onde se mantén a antiga estrada nacional paralela á autovía (principalmente variantes a localidades). A **N-I** comezou a desdobrarse nos anos 70, inicialmente o tramo entre Madrid e San Agustín del Guadalix. Durante os anos 80 desdobrouse o tramo comprendido entre este último e Burgos, a excepción do tramo que discorre polo Porto de Somosierra, o cal mantivo a estrada orixinal e no seu lugar fíxose a autovía mediante un túnel baixo devandito porto, coñecido como túnel de Somosierra, que foi finalizado a finais dos 80. Os tramos do País Vasco tamén foron construídos durante os anos 70 e 80 a excepción do tramo Altsasu-Idiazabal, que se finalizou en 2003.

Expúxose a posibilidade de desdobrar o tramo da N-I entre Burgos e Armiñón, pero o único tramo aberto é o denominado de conexión coa N-I entre o inicio da AP-1 e Villafría (comparte con BU-30) de 10 km. A única alternativa que ten a A-1 é a autoestrada de peaxe AP-1. Con todo, non existe a data de hoxe ningún proxecto para levar a cabo.

Características
---------------

Autovía A-1
A A-1 ten dous tramos construídos: o tramo Madrid - Rubena (Burgos) e o tramo Miranda de Ebro (AP-68) - Donostia (AP-8).

O primeiro tramo que se abriu ao tráfico da **A-1** foi o de Madrid a Venturada e máis tarde o de Venturada a Santo Tomé del Puerto. Posteriormente construíronse o de Santo Tomé a Aranda de Duero (Burgos), e o de Lerma a Burgos. O primeiro tramo da A-1 acaba no enlace 242 da A-1, na unión coa autoestrada de peaxe AP-1.

A partir de Burgos, para continuar cara a Vitoria é preciso tomar a estrada nacional N-I ou a AP-1. A A-1 reaparece á saída de Miranda de Ebro, iniciándose o segundo tramo da A-1 en servizo.

No seu percorrido polo País Vasco, na provincia de Áraba renomeouse á antiga N-I como A-1, pertencente ao Departamento de Estradas da Deputación Foral de Áraba e na provincia de Guipúscoa ségueselle coñecendo como N-I a pesar de estar desdobrada como autovía (no tramo de Navarra, como pasa no tramo alavés, denomínase A-1). No ano 2003 inaugurouse o tramo de Vitoria a Altsasu (Navarra) e de aí a Idiazabal, polo porto de Echegarate. O penúltimo tramo chega de Idiazabal ata Donostia, onde a autovía acaba na autoestrada AP-8. Finalmente o último tramo comprende desde a AP-8 ata o leste de Errenteria onde se transforma na estrada ata Francia.

Desde Errenteria ata a fronteira francesa (Irún) a N-I renomeouse como GI-636 por mor de que esta parte da estrada pasou a ser pertencente á Rede de Estradas do País Vasco. Xa que logo, a N-I actual soamente chega ata a localidade de Lasarte-Oria con en enlace do Segundo Cinto de Donostia (AP-8) e a GI-11 (Antigo tramo denominado N-I-A) que enlaza a N-I coa AP-8 e o Primeiro Cinto de Donostia (GI-20).

Ten 137 enlaces deles 117 son totais e 20 parciais.

Tramos
------


| Tramo | Estado (2011) | km |
| --- | --- | --- |
| Madrid Norte (M-30) - El Molar Sur | En servizo | 31,7 |
| Variante Este de El Molar | En servizo | 6,6 |
| El Molar Norte - Somosierra | En servizo | 43 |
| Somosierra - Aranda de Duero | En servizo | 61 |
| Aranda de Duero - Burgos Sur (BU-30) | En servizo | 84,9 |
| Circunvalación de Burgos (BU-30) | En servizo | 11,5 |
| Burgos Este (BU-30) - Rubena | En servizo | 5,8 |
| Rubena - Fresno de Rodilla | Estudo informativo | 5,8 |
| Variante de Monasterio de Rodilla (Fresno de Rodilla-Monasterio de Rodilla) | Estudo informativo | 4,5 |
| Monasterio de Rodilla - Cubo de Bureba | Estudo informativo | 28,6 |
| Variante de Santa María Rivarredonda (Cubo de Bureba-Santa María Rivarredonda) | Estudo informativo | 4,2 |
| Variante de Pancorbo (Santa María Rivarredonda-Pancorbo) | Estudo informativo | 12,3 |
| Pancorbo - Miranda de Ebro Oeste | Estudo informativo | - |
| Variante de Miranda de Ebro | Estudo informativo | - |
| Miranda de Ebro Este - Vitoria Oeste | En servizo | 21,4 |
| Circunvalación Norte de Vitoria | En servizo | 21,7 |
| Vitoria Este - Altsasu | En servizo | 32 |
| Altsasu - Idiazabal | En servizo | 17,4 |
| Idiazabal - Tolosa | En servizo | 20,5 |
| Tolosa - Donostia Sur | En servizo | 23,6 |
| Donostia Sur - Errenteria | En servizo (Comparte con Gi-20) | 7,6 |
| Variente de Errenteria | En servizo | 2,7 |

Véxase tamén
------------

* Lista de autoestradas e autovías de España
* N-I
* Autoestrada AP-1

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q789245
* WorldCat
* VIAF: 145992500
* BNF: 13878767j
* ISNI: 0000 0001 2111 3723
* OSM: 4046477

 |