**Susana Estrada,** nada en Xixón, Asturias, o 18 de xuño de 1949, é unha actriz, cantante e vedette española, que alcanzou gran popularidade durante os anos da Transición española.

Traxectoria
-----------

Coñecida como unha das figuras con máis sona nos medios durante a Transición española, foi unha das representantes principais do xénero cinematográfico coñecido como destape, e adquiriu gran popularidade polos seus espectáculos e aparicións en medios de comunicación. Tras décadas de censura e represión sobre a sexualidade e os corpos das mulleres por parte da ditadura franquista, Estrada causou un gran impacto coa súa reivindicación da naturalidade do espido e o sexo, así como polas súas opinións sobre cuestións consideradas pouco tempo atrás tabú en España.

### Inicios e salto á fama: *Historia do strip-tease* e consultorio

Nada en Xixón, iniciou a súa carreira artística tras mudarse a Madrid a comezos dos anos 70. Neste momento, realizou aparicións en películas como *Las tres perfectas casadas* (1973) ou *La trastienda* (1975), unha das primeiras películas do xénero do destape. En 1976, Estrada estreou o espectáculo *Historia del strip-tease*, no que protagonizou o primeiro espido integral sobre un escenario por parte dunha actriz en España, obtendo un grande alcance social e nos medios.Tras iso, realizou máis aparicións en películas como *Lucecita* (1976), *El jovencito Drácula* (1977) ou *Pepito Piscinas* (1978).

Durante esa época púxose tamén á fronte de consultorios sexolóxicos nas revistas *Play Lady* e *Lib*, nos que respondía consultas relativas a educación sexual e defendía o dereito das mulleres a gozar do seu propio pracer. Por eles, foi procesada en catorce ocasións por escándalo público, sendo condeada en trece delas e chegando a serlle retirado o pasaporte e o dereito ao voto até a derogación do delito en 1988.

### Premios de *Pueblo* e carreira musical

Cara B do disco coa lista de cancións do disco *Amor y Libertad* (1981)
O 14 de febreiro de 1978, protagonizou unha das fotos máis reproducidas da Transición na entrega dos premios do diario *Pueblo*. Estrada, unha das galardoadas, recolleu o seu premio de mans do futuro alcalde de Madrid, Enrique Tierno Galván, estando presente entre outros o Presidente do Goberno Adolfo Suárez. Ao inclinarse, o seu peito quedou ao descuberto, e ela, seguindo a súa reivindicación da naturalidade do espido e a liberdade corporal, decidiu mantelo así ante as cámaras dos fotógrafos. A imaxe tomada por Marisa Flórez alcanzou unha gran difusión en medios nacionais e estranxeiros, sendo considerada representativa da apertura do novo réxime democrático fronte ao conservadorismo social do franquismo.Estrada realizou tamén numerosas entrevistas e aparicións en medios, e publicou relatos en *Penthouse* ou *Can Can*.É tamén coautora xunto a Carlos das Heras do libro *Húmedo sexo* (1978).Neste momento realiza tamén o seu primeiro papel protagonista no cine, en *El maravilloso mundo del sexo* (1978), á que seguiría *Pasión prohibida* (1980).

Tras publicar varios sinxelos de estilo disco, en 1981 publicou o seu álbum *Amor y Libertad*. Producido por Josep Llobel e Manuel Gas, as súas letras trataban de forma explícita temas como o desexo sexual feminino, a homosexualidade feminina e masculina, a crise da heroína ou a liberación colectiva.No musical, o álbum foi considerado de referencia dentro do subgénero do *cosmic disco*.

Nese ano, viuse de novo envolta nunha polémica debido a un coloquio sobre sexo co sacerdote e escritor José Luís Martín Vigil en Televisión Española, que provocou graves críticas por parte de sectores conservadores e polo que se chegou a pedir o cesamento do entón director de RTVE, Fernando Castedo.

### Anos posteriores

En 2005 participou como concursante no reality show de Antena 3 *La Granja*. En 2008 regresou ao cine para facer un cameo nunha película dramática sobre os anos do destape, *Los años desnudos*. En 2021, estreouse o documental de RTVE *Susana y el sexo*, dirixido por César Vallejo, que narra o seu papel como pioneira da defensa dos dereitos sexuais e a sexualidade feminina durante a Transición.

Legado
------

Na década dos 2010, a figura de Estrada foi revisada desde perspectivas feministas, destacando o seu papel como pioneira na defensa das liberdades sexuais e a axencia sexual das mulleres nun momento de especial importancia como a Transición cara á democracia.

Alejandro Melero citou a Estrada, e en particular a escena final de *El maravilloso mundo del sexo* (1978), como un caso pioneiro de experimentación coas tecnoloxías de gravación á hora de representar o sexo no cine español.Estrada e o seu episodio xunto a Tierno Galván na entrega de premios do diario *Pueblo* aparecen na novela de Marta Sanz *Daniela Astor y la caja negra* (2013), sobre a liberdade sexual das mulleres na Transición.

A música de Estrada foi revindicada nos últimos anos por mor da edición do álbum compilatorio *The Sexadelic Disco-Funk Sound of… Susana Estrada* (2017).En 2022, o cantante portorriqueño Rauw Alejandro utilizou na súa canción "Más de una vez" o estribillo da canción de Estrada "Gózame xa", incluída no seu álbum *Amor y Libertad*.

Filmografía
-----------

### Cine

* *Las tres perfectas casadas* (1973)
* *La trastienda* (1975)
* *El Libro de Buen Amor* (1975)
* *La noche de las gaviotas* (1975)
* *Lucecita* (1976)
* *El jovencito Drácula* (1976)
* *Sexy... amor y fantasía* (1977)
* *Pepito Piscinas* (1978)
* *El maravilloso mundo del sexo* (1978)
* *Pasión prohibida* (1980)
* *Comamos y bebamos todos de él* (1992)
* *Los años desnudos* (2008)
* *Carne cruda* (2011)

### Televisión

* *Novela* (adaptación de *Aloma*) (1977)
* *La granja* (2005)
* *Ochéntame otra vez* (2015)
* *Susana y el sexo* (2021)

Discografía
-----------

### Álbums

* *Amor y Libertad* (1981)

### Sinxelos e EP

* Ya me voy de tu vida (1978)
* *Machos* (1980)
* Acaríciame (1980)
* Mi chico favorito (1981)

### Compilacións

* *The Sexadelic Disco-Funk Sound of… Susana Estrada* (2017)

Notas
-----

1. ↑  RTVE (2021-10-06). "Por qué ver 'Susana y el sexo': el desnudo que cambió España" (en castelán). Consultado o 2023-07-18.
2. ↑  RTVE (2021-10-06). "Por qué ver 'Susana y el sexo': el desnudo que cambió España" (en castelán). Consultado o 2023-07-18.
3. ↑  "Susana Estrada" (en castelán).
4. ↑  García, Manuel Gómez (1998). *Diccionario Akal de Teatro* (en castelán). Ediciones AKAL. p. 295. ISBN 978-84-460-0827-9.
5. 1 2  Carratalá, Juan Antonio Ríos (2022-11-21). *Ofendidos y censores: La lucha por la libertad de expresión (1975-1984)* (en castelán). Universidad de Alicante. pp. 51–53. ISBN 978-84-9717-797-9.
6. ↑  "Susana Estrada, pionera del destape: "Me quitaron el derecho a voto por un consultorio sexual"" (en castelán). 2021-10-05.
7. ↑  Vegas, Valeria (2018-02-14). ""Quise que los socialistas me explicaran por qué me quitaron el derecho al voto"" (en castelán).
8. ↑  Benalal, Noah (2021-10-05). "Susana Estrada responde a la censura de su pecho en Instagram" (en castelán).
9. ↑  Fraguas, Rafael (2007-05-16). "Destape ante el Viejo Profesor". *El País* (en castelán). ISSN 1134-6582. Consultado o 2022-09-09.
10. ↑  García, Manuel Gómez (1998). *Diccionario Akal de Teatro* (en castelán). Ediciones AKAL. p. 295. ISBN 978-84-460-0827-9.
11. ↑  Tausiet, Antonio. *El cine de hoy (1978)*, "13, Rue Bruguera".
12. ↑  "Susana Estrada - La Fonoteca" (en castelán). Consultado o 2023-07-05.
13. ↑  "Susana Estrada" (en castelán).
14. ↑  "Susana Estrada - La Fonoteca" (en castelán). Consultado o 2023-07-05.
15. ↑  Vegas, Valeria (2020). "Susana Estrada". *Libérate. La cultura LGTBQ que abrió camino en España*. Dos Bigotes. ISBN 978-84-121428-8-4.
16. ↑  Linés, Esteban (2017-05-13). "Susana Estrada: La voz de las canciones del destape" (en castelán).
17. ↑  "Susana Estrada - The Sexadelic Disco-Funk Sound Of... / Espacial Discos from Piccadilly Records".
18. ↑  "Susana Estrada - Cosmic Edits".
19. ↑  "Estat de Gràcia - "Gocémoslo ya": The Sexadelic Disco-Funk Sound of Susana Estrada" (en catalán). 2017-04-27.
20. ↑  "Sondeo de opinión sobre el "mano a mano" Susana Estrada-Martín Vigil". *El País* (en castelán). 1981-07-18. ISSN 1134-6582.
21. ↑  "'Susana y el sexo': el destape llega a RTVE Play" (en castelán). 2021-10-04.
22. ↑  "Valeria Vegas y Susana Estrada presentan 'Susana y el sexo'". 5 de octubre de 2021.
23. ↑  RTVE (2021-10-06). "Por qué ver 'Susana y el sexo': el desnudo que cambió España" (en castelán). Consultado o 2023-07-18.
24. ↑  Moda, S. (2022-11-17). "Enseñó un pecho a Tierno Galván y llegó a perder el derecho al voto: así es Susana Estrada, protagonista del último tema de Rauw Alejandro | Moda" (en castelán). Consultado o 2023-07-18.
25. ↑  Melero Salvador, Alejandro (2014). "New Bodies, New Sounds: Rediscovering the Eroticism of the Transition". En Duncan Wheeler, Fernando Canet. *(Re)viewing Creative Critical and Commercial Practices in Contemporary Spanish Cinema*. Bristol: Intellect. pp. 177–190.
26. ↑  de la Parra Fernández, Laura (2018). "El aborto en España desde la Transición hasta nuestros días: Daniela Astor y la caja negra de Marta Sanz" **13** (1): 5.
27. ↑  Pons, Àlex Matas (2021). "El archivo visual y la memoria literaria de la Transición, dos instantáneas posfotográficas: Javier Cercas y Marta Sanz" **89** (1): 25–43. ISSN 1553-0639. doi:10.1353/hir.2021.0001.
28. 1 2  Moda, S. (2022-11-17). "Enseñó un pecho a Tierno Galván y llegó a perder el derecho al voto: así es Susana Estrada, protagonista del último tema de Rauw Alejandro | Moda" (en castelán). Consultado o 2023-07-18.
29. ↑  "Susana Estrada - The Sexadelic Disco-Funk Sound Of... / Espacial Discos from Piccadilly Records".

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Susana Estrada na IMDb *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6136322
* WorldCat
* VIAF: 87845493
* BNE: XX919315
* Discogs: 2227588
* IMDb: nm0261870
* MusicBrainz: ID
* TMDb: 1336175

 |