**Francisco de Marroquín Hurtado**, nado en Cantabria ca. 1499 e finado en Guatemala o 9 de abril de 1563, foi un relixioso español, o primeiro bispo de Guatemala.

Traxectoria
-----------

Non se sabe con certeza se naceu no Val de Toranzo ou no de Guriezo. Licencouse na universidade, mais tampouco se coñece cal, ordenouse sacerdote adscrito á diocese de Osuna, onde era bispo García de Loaysa, quen xunto con Juan de Zumárraga foron responsables da súa entrada no Consello Real das Indias e alí coñeceu a Pedro de Alvarado con quen viaxaría á Cidade de México en 1529.

Un ano despois de servir a Zumárraga na Nova España viaxou a Guatemala por primeira volta. Ao chegar a esa xurisdición o adiantado destituíu ao cura Juan Godínez e nomeou no seu lugar a Marroquín. O bispo de México confirmou o nomeamento pero mantivo tamén a Godínez e designouno como provisor e vigairo xeral da zona. Marroquín fundou unha escola de primeiras letras para os fillos dos españois. En 1533 o rei de España postulouno para o bispado de Guatemala, cargo que rexeitaran o dominicano Domingo de Betanzos e o franciscano Francisco Jiménez. Emitíronse as bulas correspondentes o 18 de decembro de 1534.

Marroquín non tiña frades en Guatemala e pediulles apoio aos dominicanos que se atopaban en Nicaragua. Frei Luis de Cáncer, Pedro de Angulo e Bartolomé de las Casas acudiron na súa axuda. Las Casas e Marroquín estableceron grande amizade, o primeiro viu a oportunidade de pór en práctica o seu desexo de evanxelizar a provincia de Tezulutlán e a Selva Lacandona polo método da redución de indios sen a intervención das armas dos conquistadores españois.

O proxecto de pacificación que anhelaba Las Casas púxose en marcha mediante a sinatura das Capitulacións de Tezulutlán. Marroquín confiou a Las Casas a diocese e viaxou á Cidade de México para consagrarse como bispo. Frei Juan de Zumárraga oficiou a cerimonia o 8 de abril de 1537, a primeira deste tipo en celebrarse en Nova España. De inmediato o novo bispo solicitou a asignación dun maior número de relixiosos para a súa diocese.

Disputa con Las Casas
---------------------

En 1545 Marroquín entrevistouse con Las Casas en Gracias a Dios, lugar onde radicaba a Audiencia. Las Casas como bispo de Chiapas solicitoulle o cumprimento das Leis Novas así como a liberdade dos indios, para o que desexaba eliminar de forma radical o método da encomenda. Como resultado, a grande amizade de Marroquín e Las Casas deteriorouse, pois a pesar dos dous bispos perseguiren o mesmo, a liberdade dos indios, existía discrepancia nos métodos. Ámbolos dous cruzáronse acusacións, sen chegar a acordo ningún. O visitador Tello de Sandoval convocou unha xunta de prelados para dirimir os desacordos, e tras longas e duras discusións logrouse un acordo que se publicou. Non obstante, as accións para favoreceren os indios non se puxeron en práctica pola negativa dos encomendeiros.

Actividades na diocese
----------------------

Marroquín foi responsable da construción da primeira catedral na súa diocese. Fundou un hospital e axudou ás misións dos dominicanos e franciscanos, tamén apoiou os mercedarios, encomendándolles o pobo mam. A pesar de apoiar por igual a dominicanos e franciscanos, en 1555 agromaron as disensións entre as dúas ordes e tivo que notificar os feitos ao rei de España, e decidiu delegar a administración de varios lugares a cregos diocesanos no canto de relixiosos. En 1561 Marroquín realizou unha solicitude para establecer a orde dos xesuítas na súa diocese, pero o rei denegouno o 9 de agosto.

Aprendeu a lingua kʼicheʼ e escribiu nesa lingua *Doctrina Cristiana en Lengua Guatemalteca*, que se imprimiu na Cidade de México debido a que aínda non había imprentas en Guatemala. Marroquín escribiu tamén algunhas relacións históricas, que non se publicaron, citadas por Bernal Díaz del Castillo na súa *Historia verdadera de la conquista de Nueva España*.

Notas
-----

1. ↑  Carmelo Sáenz de Santa María (1964) *El licenciado don Francisco Marroquín: primer obispo de Guatemala (1499-1563)* Ediciones de Cultura Hispánica, p. 11
2. ↑  Carmelo Sáenz de Santa María (1964) *El licenciado don Francisco Marroquín: primer obispo de Guatemala (1499-1563)* Ediciones de Cultura Hispánica, p. 13
3. ↑  María Concepción Amerlinck (1981) *Las catedrales de Santiago de los Caballeros de Guatemala* Universidad Nacional Autónoma de México, Instituto de Investigaciones Estéticas, p. 20
4. ↑  Raúl Arreola Cortés (1982) *Historia del Colegio de San Nicolás* Universidad Michoacana de San Nicolás de Hidalgo, p. 69

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* García Icazbalceta (1998). *Biografías. Francisco Marroquín* (en castelán). México: Porrúa. ISBN 970-07-1217-6.
* Hernández de León, Federico (1930). *El libro de las efemérides* (en castelán) **III**. Guatemala: Sánchez y de Guise.
* Pavón Romero, Armando (2003). *Universitarios en la Nueva España* (en castelán). México: CESU-UNAM.
* Rodríguez Cabal, Juan (1976). *Universidad de Guatemala: su origen, fundación, organización* (en castelán). Guatemala: Universitaria.
* Tate Lanning, J. (1977). "La Universidad en el Reino de Guatemala" (en castelán). Guatemala: Universitaria.
* Vallejo García-Hevia, José María (2008). *Juicio a un conquistador, Pedro de Avarado "su proceso de residencia en Guatemala (1536-1538)"* (en castelán). Marcial Pons Historia. ISBN 9788496467644.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1373530
* WorldCat
* VIAF: 20600700
* Catholic-Hierarchy: marhu
* CERL: cnp00577888
* DBE: francisco-marroquin-hurtado
* FAST: 1833030
* GND: 123889006
* ISNI: 0000 0000 7867 6116
* LCCN: n85272900
* NTA: 153409908
* SNAC: w61284rc
* SUDOC: 076624900

 |