recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Non confundir coa Colección Ronsel, de poesía, da Editorial Galaxia*.

***Ronsel*** foi unha revista mensual editada en Lugo en 1924. O título fai referencia á marca que deixa unha embarcación pola popa e, por extensión, ao rastro que deixa alguén ou algo que pasa.

Historia e características
--------------------------

Algúns colaboradores de *Ronsel*.
Subtitulada ***Revista de Arte*** e ***Revista de la nueva generación gallega*** (nº 6), apareceu en maio de 1924. Estaba dirixida por Evaristo Correa Calderón e figuraba como director artístico Álvaro Cebreiro. Entre os seus redactores estaban Francisco Luís Bernárdez, Eugenio Montes, Manuel Antonio, Jesús Bal y Gay, Luís Pimentel e Cándido Fernández Mazas. De carácter ecléctico, integrou as correntes máis abertas e vangardistas en materia de creación literaria do momento. Acabou integrando unha xeración de autores galegos, sobre todo lucenses, moi vinculados ás posicións nacionalistas. Incluíu críticas e colaboracións literarias, así como traducións ao castelán de autores cataláns, franceses ou alemáns. No aspecto plástico colaboraron Cebreiro, Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, Ánxel Xohán, Carlos Sobrino Buhigas e Suárez Couto. Cesou a súa publicación en novembro de 1924 co número 6.
O 15 de xaneiro de 1975 saíu publicado un número extraordinario, en conmemoración do quincuaxésimo aniversario da súa creación.

Notas
-----

1. ↑  Imaxe da portada

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Méndez Ferrín, Xosé Luis (1984). *De Pondal a Novoneyra*. Xerais. pp. 52–53. ISBN 84-7507-139-2.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
* Vilavedra, D. ed. (1997). *Diccionario da Literatura Galega*. II. Publicacións periódicas. Galaxia. pp. 430–431. ISBN 84-8288-137-X.
* "Ronsel". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.

### Outros artigos

* *Resol*
* Lista de publicacións impresas da provincia de Lugo

### Ligazóns externas

* "Reeditan Ronsel, la revista lucense que lideró la vanguardia gallega en 1924". *El Progreso* (en castelán). 15/6/2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12399244
* Galiciana: 577376

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Bai Renfu** (chinés tradicional e simplificado: 白仁甫; *pinyin*: Bái Rénfǔ; Wade-Giles: Pai2 Jen2-fu3), tamén coñecido como **Bai Pu** (chinés tradicional e simplificado: 白朴; *pinyin*: Bái Pǔ; Wade-Giles: Pai2 P'u3), nado no 1226 e finado no 1306, foi un dramaturgo e poeta chinés da dinastía Yuan. Está considerado un dos catro grandes dramaturgos de Yuan, xunto con Guan Hanqing, Ma Zhiyuan e Zheng Guangzu.

Traxectoria
-----------

Bai Renfu naceu en Yuzhou, na actual provincia de Shanxi, nunha importante familia da dinastía Jin. O seu avó traballou na influente Oficina de Asuntos Militares, e o seu pai foi amigo íntimo do poeta Yuan Haowen, quen educaría a Bai Renfu. Porén, a caída dos Jin a mans do Imperio Mongol produciu un cambio radical na sociedade daquel tempo, e deixaría unha fonda pegada no escritor, que tivo que separarse dos seus pais.

Con todo, Bai Renfu logrou un rango honorífico e póstumo no Ministerio de Protocolo da nova dinastía Yuan, tras rexeitar postos similares durante a súa vida.

Obra
----

### Obras

Escribiu dezaseis obras de teatro, das que se conservan tres:

* *Pei shao jun qiang tou mashang* 裴少俊牆頭馬上 ("Sobre o muro").
* *Tang Ming Huang qiu ye wutong yu* 唐明皇秋夜梧桐雨 ("Chuvia sobre a paulonia nunha noite de outono").
* *Dong Xiuying hua yue dong qiang ji* 董秀英花月東牆記 ("O romance do muro leste").

Tamén se conservan varios dos seus poemas nos xéneros *ci* e *fu*, así como fragmentos de outras dúas pezas teatrais.

### *Tang Ming Huang qiu ye wutong yu*

*Tang Ming Huang qiu ye wutong yu* é a máis coñecida das súas pezas. Narra a historia do emperador Xuanzong e a súa consorte Yang Guifei, unha das máis coñecidas de toda a literatura chinesa. A narración remóntase a un poema de Bai Juyi (772-846). Na obra de Bai Renfu, a chuvia do título fai acordar ao emperador, lembrándolle a danza da súa xa falecida amada. A súa melancolía é tan fonda que nin o eunuco Gao logra aliviala coas súas palabras.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  "Bai Pu". *www.4-wall.com*. Consultado o 2024-01-30.
2. ↑  "Ma Zhiyuan". *en.chinaculture.org*. Consultado o 2024-01-30.
3. 1 2  Crump, James Irving (1990). *Chinese Theater in the Days of Kublai Khan* (en inglés). Center for Chinese Studies, University of Michigan. ISBN 978-0-89264-093-5.
4. 1 2  "Paulownia Rain (Wu-tong yu) (Bai Pu)". *www.4-wall.com*. Consultado o 2024-01-30.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Bai Renfu (La literatura china traducida en España)

* Portal:China

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q704910
* WorldCat
* VIAF: 84083929
* BRE: 1877992
* CBDB: 0010777
* ISNI: 0000000388318699
* NKC: jn20020219012

 |
**José Antonio Fernández Pla**, nado en Santoña (Cantabria) o 13 de setembro de 1956, é un exfutbolista español máis coñecido como **Chuco**, que xogaba na demarcación de gardameta.

Traxectoria
-----------

Comezou a xogar profesionalmente no Burgos CF, club que deixa coa desaparición do mesmo en 1983 fichando polo Celta de Vigo ao igual que o defensa Bautista. No Celta non tería demasiado protagonismo, non xogando nin un só minuto a primeira tempada ao atoparse co bo momento de forma de Javier Maté, ao igual que a tempada seguinte, a 1984/85.

A súa oportunidade chegoulle na tempada 1985/86, ao lesionarse Javier Maté no Trofeo Cidade de Vigo ante o Dynamo de Kíiv e a que o porteiro suplente Patxi Villanueva estaba facendo o servizo militar. Así é como Chuco se tivo que facer cargo da portería do Celta a primeira volta do campionato, tras o mercado de inverno volvería á suplencia ao chegar ao club o galego Pereira, procedente do Atlético de Madrid.

Ao final desa tempada o equipo descende a Segunda División e Chuco deixa o equipo, con só sete encontros disputados.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12390953
* BDFutbol: 3327
* FootballDatabase: 153023
* Transfermarkt: 509738

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

**Peter Broeker** nado en Hamilton (Ontario) o 15 de maio de 1929 e finado en Otava o 4 de novembro de 1980, foi un piloto de carreiras canadense.

Traxectoria
-----------

Participou nun Gran Premio de Fórmula Un, o Gran Premio dos Estados Unidos de 1963, pilotando un Stebro. Terminou sétimo, a 22 voltas do primeiro e non conseguiu puntos de campionato. Segundo o Toronto Star: "Broeker, o primeiro canadense en competir nun campionato mundial de Fórmula Un nun auto construído en Canadá, acabou sétimo a pesar de estar a máis de 80 cabalos de potencia do resto dos 21 participantes".

En 1973 Broeker escribiu e publicou *Olympic Coins: From Antiquity to the Present*. Tivo cidadanía estadounidense e canadense. 

### Resultados Completos na Fórmula Un

(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

| Ano | Equipo | Chasis | Motor | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | Pos. | Puntos |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1963 | Canadian Stebro Racing | Stebro 4 | Ford 4 en liña | MON | BEL | NED | FRA | GBR | ALE | ITA | USA7 | MEX | RSA | NC | 0 |

Notas
-----

1. 1 2  "Peter Broeker". oldracingcars.com. Consultado o 19 de xuño de 2012.
2. ↑  Hayhoe, David & Holland, David (2006). Grand Prix Data Book (4th edition). Haynes, Sparkford, UK. ISBN 1-84425-223-X
3. ↑  *Toronto Star*, 7 de outubro de 1963, Page 10.
4. ↑  Abe Books ()

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Peter Broeker*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q172828
* DriverDB: peter-broeker
* RacingReference: Peter\_Broeker

 |
**Tom Belsø**, nado en Copenhague o 27 de agosto de 1942 e finado o 11 de xaneiro de 2020, foi un piloto de carreiras dinamarqués, o primeiro piloto de Fórmula 1 do seu país.

Traxectoria
-----------

Empezou nas carreiras de automóbiles de turismo, pero converteuse en piloto de Fórmula Dous en 1972, sendo o seu mellor resultado un cuarto lugar no Albi Grand Prix, finalizando 17º no Campionato de Europa de Fórmula 2 de 1972. En 1973 correu nun Lola na Fórmula 5000. Tamén participou nunhas carreiras fora do campionato de Fórmula Un, finalizando sétimo na Carreira de Campións de 1973 e oitavo no BRDC International Trophy de 1973 e retirouse no BRDC International Trophy de 1974 e na Carreira de Campións de 1975. Disputou o campionato de Europa Rothmans 5000 de 1974 vencendo en Snetterton e terminando na 8ª posición da serie. Tamén competiu na serie 1977 Shellsport 5000/Libre e rematou en quinto lugar nun T330-Chevrolet patrocinado por Radio Luxemburg.

Belsø clasificou un Fórmula 1 Iso-Marlboro para o equipo de Frank Williams Racing Cars no Gran Premio de Suecia de 1973, pero non puido comezar a carreira porque non chegou o diñeiro doseu patrocinador. En 1974, probou catro veces para clasificarse con Williams, pero só tivo éxito no Gran Premio de Suráfrica de 1974 e no Gran Premio de Suecia de 1974. En Suráfrica, o embrague do FW de Belsø fallou na primeira volta da carreira. En Suecia, terminou o seu único Gran Premio completo, en oitavo lugar.

### Resultados Completos na Fórmula Un

(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

| Ano | Equipo | Chasis | Motor | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | Pos. | Puntos |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1973 | Frank Williams Racing Cars | Iso-Marlboro IR | Cosworth V8 | ARX | BRA | RSA | ESP | BEL | MON | SWENTS‡ | FRA | GBR | NED | ALE | AUT | ITA | CAN | USA | NC | 0 |
| 1974 | Frank Williams Racing Cars | Iso-Marlboro FW | Cosworth V8 | ARX | BRA | RSARet | ESPNSC | BEL | MON | SWE8 | NED | FRA | GBRNSC | ALE | AUT | ITA | CAN | USA | NC | 0 |
| Fonte: |

‡ Belsø só participou na practica. Na carreira o coche pilotouno Howden Ganley.

Notas
-----

1. 1 2  Small, Steve (1994). *The Guinness Complete Grand Prix Who's Who*. Guinness. p. 55. ISBN 0851127029.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tom Belsø Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

### Ligazóns externas

* Profile on F1 Rejects

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q173098
* DriverDB: tom-belso

 |
O **dominio de primeiro nivel** (en inglés ***Top Level Domain*** **TLD**) é un dos compoñentes dun enderezo de internet, estes van separados por puntos, así por exemplo: gl.wikipedia.org, e precisamente o último é o que se denomina dominio de primeiro nivel, ou TLD. Por exemplo, no nome de dominio "gl.wikipedia.org", "org" é o TLD, ou dominio de primeiro nivel.

O sistema de nomes de dominio en Internet transforma os nomes de dominio en enderezos IP numéricos, permitindo así referirse a sitios web e outros recursos mediante nomes doados de lembrar en vez dos enderezos IP numéricos, como 207.142.131.245, que identifican cada ordenador. Este Sistema de Servidores de Nomes de Dominio (DNS, de *Domain Name Server*) constitúe unha xerarquía en forma de árbore: Cada TLD (p.ex. "org") inclúe moitos dominios de segundo nível (como "wikipedia" en "wikipedia.org"); cada dominio de segundo nível pode incluír moitos dominios de terceiro nível (p.ex. "gl.wikipedia.org" ou "it.wikipedia.org"), e así sucesivamente.

Os TLD pódense dividir en dúas clases: TLD de código de país (ccTLDs, de *country code TLDs*), como por exemplo pt, es e uk, e TLD xenéricos (gTLDs, de *generic TLDs*), como por exemplo com, org e net. Os ccTLDs teñen sempre dúas letras e os gTLDs teñen sempre máis de dúas letras. A capitalización é ignorada, de maneira que dá igual referirse a org que a ORG.

A xestión dos TLD é responsabilidade da IANA (*Internet Assigned Numbers Authority*, Autoridade de Números Asignados de Internet). Cada TLD é mantido por unha entidade distinta, que leva a concesión e revogación de dominios de segundo nível e mantén o seu rexistro.

Véxase tamén
------------

* Lista de TLDs
* .gal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q14296
* BRE: 4426366
* EBID: ID

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Fórmula 1*** |

**John Rhodes**, nado en Wolverhampton (Staffordshire) o 18 de agosto de 1927, é un expiloto de automobilismo inglés.

Traxectoria
-----------

Participou nun Gran Premio do Campionato do Mundo de Fórmula Un, o Gran Premio do Reino Unido de 1965, no Silverstone o 10 de xullo de 1965, do que se retirou na volta 39 cos problemas de ignición. O seu Cooper-Climax T60 forneceullo o veterano piloto Bob Gerard.

En 1961 pilotou un coche Cooper para o Midland Racing Partnership, gañando unha longa carreira no circuíto de Phoenix Park en Dublín o 22 de xullo e o trofeo Dunboyne o 29 de xullo. O 11 de xuño de 1962, pilotou para Bob Gerard un Cooper-Ford na carreira de F1 das 2.000 guineas en Mallory Park. Rodhes seguiu adiante co Cooper-BMC FJ en 1963 cando o motor Ford viuse gañador. Ese ano competiu nunha  Mini-Cooper 'S' oficial escribe nas carreiras de turismos, terminando 8º con Rob Slotemaker en *The Motor* International Six-Hour Saloon-Car Race en Brands Hatch o 6 de xullo. En 1965 Rhodes continuou co Mini, quedando cuarto, entre os grandes, no "Ilford Films Trophy" en Brands Hatch o 13 de marzo. Non conseguiu rematar no BRDC International Trophy en Silverstone no Cooper-Ford de Bob Gerard o 15 de maio de 1965.  

En 1965, en Le Mans, John Rhodes, xunto a Paul Hawkins, terminou a duodécimo na xeral e, primeiro, na clase de 1.3 litros nun Austin-Healey Sebring Sprite presentado por Donald Healey Motor Company, completando 278 voltas. En 1966 na Targa Florio, Rhodes asociouse con Timo Makinen, terminou noveno en xeral e gañou a clase nun M.G.B.

  

### Resultados Completos na Fórmula Un

(Chave) As carreiras en letra **grosa** indican **pole position**; as carreiras en *cursiva* indican *volta rápida*.

| Ano | Equipo | Chasis | Motor | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | Pos. | Puntos |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1965 | Gerard Racing | Cooper T60 | Climax V8 | RSA | MON | BEL | FRA | GBRRet | NED | ALE | ITA | USA | MEX | NC | 0 |

Notas
-----

1. ↑  Jenkins, Richard. "The World Championship drivers - Where are they now?". OldRacingCars.com. Consultado o 2007-07-29.
2. ↑  *Motor Sport*, agosto de 1965, Pages 662-664.
3. ↑  *Motor Sport*, xaneiro de 1962, Page 31.
4. ↑  *Motor Sport*, xullo de 1962, Page 499.
5. ↑  *Motor Sport*, xuño de 1963, Page 448.
6. ↑  *Motor Sport*, xullo de 1963, Page 509.
7. ↑  *Motor Sport*, agosto de 1963, Page 586.
8. ↑  *Motor Sport*, abril de 1965, Page 256.
9. ↑  *Motor Sport*, xuño de 1965, Page 462.
10. ↑  *Motor Sport*, xullo de 1965, Page 565.
11. ↑  *Motor Sport*, xuño de 1966, Pages 490, 491, 500.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***John Rhodes Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q173566
* WorldCat
* VIAF: 1439147665807660670000
* LCCN: no2016121630
* DriverDB: john-rhodes
* RacingReference: John\_Rhodes

 |
**Ana Free**, nada o 29 de xuño de 1987 en Lisboa, é o nome artístico de **Ana Gomes Ferreira**, unha cantautora - cantante portuguesa que acadou certa sona no YouTube.

Traxectoria
-----------

Durante a súa infancia, frecuentou unha escola internacional preto de Cascais, onde adquiriu unha distinguida habelencia artística. Comezou a escribir e compoñer a partir da idade de 10 anos e ten sido quen de tocar a guitarra sen problemas hai máis de 10 anos. Vive actualmente no Reino Unido e recentemente (2007) cun licenciado en Economía.

Fixo a súa primeira presentación na TV en directo no verán de 2007, a TVI, en Portugal, onde cantou *Crazy* (Tola), unha canción que tiña composto soa. Após gravar o seu primeiro álbum, despois do éxito do seu primeiro single que chegou a ser lanzado en 23 de maio de 2008 - *In My Place* (no meu lugar) continuou publicando álbums. Os dous álbums que seguiron foron *Self Inflicted* (auto-inflixido), seguido por *Keep On Walking* (menteno no camiño) en 2009. A popularidade da súa música fixo unha función do tempo en *Now 19*, lanzado en 24 de novembro, 2008. Ana frecuentemente realiza concertos en directo en Portugal e en Londres, que son rexistrados polos seus amigos e cargados aos seus blogs e webs. A súa canción máis popular é *Chained* (Chained), que escribiu cando tiña 16 anos. Un vídeo da súa canción chegou a 950.000 visitas en marzo 2009. A súa canción *In My Place* integra a banda sonora da telenovela emitida pola Sic Portugal *Podería acabar ou Mundo*.

Discografía
-----------

### Singles

| Sinxelos | Ano | Portugués Gráfico |
| --- | --- | --- |
| In My Place | 2008 | 1 |
| Self Inflicted | 2009 | 2 |
| Keep On Walking | 2009 | 2 |

Véxase tamén
------------

1. ↑  Ana Free Entrevista revela posición carta de In My Place

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6367
* Europeana: ID
* IMDb: nm3182128
* ISNI: 0000000407302765
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 977202

 |
O **OS/2** (*Operating System 2*) é un sistema operativo orixinalmente desenvolto por IBM e Microsoft para substituír o MS-DOS que non era capaz de aproveitar todos os recursos das computadoras baseadas nos microprocesadores Intel 80286.

OS/2 1.0 anunciouse en abril de 1987 e saíu ao mercado en decembro en versión de modo texto, como un sistema operativo de 16 bits, multitarefa, estable, rápido e moi potente, ao permitir a habilitación de memoria virtual.

OS/2 1.1 que saíu en novembro de 1988 incluía un xestor en modo gráfico, o Presentation Manager.

En 1990 Microsoft decidiu concentrarse no sistema Windows e tan só IBM seguiu a desenvolver o sistema OS/2.

OS/2 2.0, que saíu en 1992 foi a primeira versión de 32 bits, que aproveitaba a capacidade do modo virtual 8086 do microprocesador Intel 80386 e mellorou o Work Place Shell, que se converteu nun sistema de fiestras orientadas a obxectos.

OS/2 Warp 3 saíu en 1994 e que permitía o soporte de todo o hardware que existía nese momento no mercado, compatibilidade con Internet e un paquete multimedia.

OS/2 Warp 4 saíu en 1996 e engadiu soporte para linguaxe Java e software de recoñecemento de voz.

IBM anunciou que o 23 de decembro de 2005 deixaría de vender este sistema operativo, aínda que seguiría dándolle soporte estándar ata o 31 de decembro de 2006.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* HPFS
* IBM
* Presentation Manager

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre informática é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q189794
* WorldCat
* VIAF: 180302898
* BIBSYS: 90704502
* EBID: ID
* LAC: 0061C4189
* LCCN: n91040644
* MAG: 515516382
* NKC: ph117080
* PSH: 12504

 |
A **recuperación de información**, chamada en inglés *information retrieval (IR)*, é a ciencia da procura de información en documentos, procura dos mesmos documentos, a procura de metadatos que describan documentos ou, tamén, a procura en bases de datos, xa sexa a través de Internet, intranet, para textos, imaxes, son ou datos doutras características.

A IR é un estudo interdisciplinar. Cobre tantas disciplinas que iso xera normalmente un coñecemento parcial desde tan só unha ou outra perspectiva. Algunhas das disciplinas que a participan destes estudos son a psicoloxía cognitiva, a arquitectura da información, deseño da información, o comportamento humano cara á información, a lingüística computacional, a semiótica, informática e biblioteconomía.

Os buscadores, tales como Google, Lycos, Altavista e Copernic, son algunhas das aplicacións máis populares da recuperación de información. Basicamente hai que construír un vocabulario, que é unha lista de termos en linguaxe natural, un algoritmo que inclúa as regras lóxicas da procura (Táboa de verdade) e unha valoración dos resultados ou cantidade de información lograda ou posible. Este motor de büsqueda é pois o que permite suscitar unha pregunta con non menos de dous termos e mostrar os resultados mínimos e o logaritmo natural das interaccións será ao redor de 3.

Algúns dos estudosos máis destacados dentro desta subdisciplina son Gerald Salton, W Bruce Croft, Karen Spärck Jones, C. J. van Rijsbergen, Ricardo Baeza Yates.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Grupo COLE (Compiladores e Linguaxes) que agrupa a investigadores das universidades da Coruña e Vigo
* Grupo LYS (Lingua e Sociedade da Información) da Universidade da Coruña
* Information Retrieval Lab da Universidade da Coruña
* Rede Galega de Procesamento da Linguaxe e Recuperación da Información (RedPLIR)

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q816826
* AAT: 300155377
* BNCF: 46118
* BNE: XX535604
* BNF: 122132635
* BRE: 3151044
* EBID: ID
* GND: 4072803-1
* JSTOR: information-storage-and-retrieval-systems
* LCCN: sh85066148
* MAG: 23123220
* NDL: 00575010
* NKC: ph163856
* PSH: 6504

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D016247
* MeSH: L01.313.500.750.280
* UMLS: C3661499

 |
A **Fundación Xeito Novo** de Cultura Galega é unha entidade formada no ano 1984 en Buenos Aires (Arxentina), por mozos da colectividade galega que interpretaron a necesidade de crear un espazo onde as novas xeracións puidesen levar adiante un proxecto cultural que os identificase plenamente.

Actividade
----------

A Fundación Xeito Novo de Cultura Galega está conformada actualmente por máis de 350 asociados ou adherentes que participan das distintas actividades que promove a Fundación. A súa actividade divídese en dúas ramas principais.

A primeira está proxectada á difusión da cultura galega e desenvólvese por medio dos grupos artísticos e os traballos de investigación. Entre eles destácanse o grupo de música Folk Celta e o grupo de Bailes Tradicionais, que anualmente presentan o traballo realizado nun espectáculo chamado Galiza Sempre, que desde 1986 foi gañando espazo dentro do movemento cultural e artístico de Bos Aires. Convoca a máis de mil espectadores por función e recibe as mellores críticas dos xornais máis importantes da cidade. Dentro dos traballos de investigación o máis salientable é a publicación en Internet da revista A Grileira, con ao redor de cincuenta mil consultas no seu primeiro ano de vida. Tamén a Fundación organiza charlas e debates sobre temas relacionados coa cultura de Galicia, nas que participaron personalidades como Xosé Neira Vilas e Xosé Manuel Núñez Seixas.

A segunda rama de traballo da Fundación está orientada á formación a través de diferentes cursos que abarcan a música, o idioma, os bailes e a cociña. Deles xurdiron proxectos como a Mostra anual de Cociña Galega, que logrou converterse nun dos eventos máis populares dentro da colectividade galega na Arxentina.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* A Grileira. Revista de historia e musicoloxía sobre a inmigración galega
* Congreso de Lenguas Minorizadas
O **CouchSurfing**, un proxecto ademais dun neoloxismo en lingua inglesa, é un servizo internacional de hospedaxe de balde, con base e funcionamento en Internet.

Couchsurfing funciona coma unha plataforma na que os usuarios poden tanto ofertar como solicitar hospedaxe. A diferenza de CouchSurfing, existen outras plataformas similares de pago coma Airbnb.

Historia e características
--------------------------

En xullo de 2008, tiña máis de 600.000 membros (dos que 300 son residentes en Galiza), cun total de membros repartidos en máis de 230 países. Moitos destes membros son usuarios activos do sitio.

Os membros usan o sitio, creado por Casey Fenton, para coordinar aloxamentos. Inclúe perfís completos, e varios sistemas para garantir a seguridade e confianza dos viaxeiros. Ademais, existen un chat e grupos de discusión.

A participación en CouchSurfing é libre e gratuíta. Cada membro pode dialogar e requirir a axuda dos outros membros, tendo cadanseus compromisos de cara á comunidade. Os usuarios do servizo dispoñen dunha interface clara que lles permite expor amplamente o seu perfil (gustos, preferencias, intereses, esixencias ós invitados...). Tamén é posible ilustra-lo perfil con fotos persoais ou do sofa-cama proposto. Calquera pode engadir un comentario sobre os seus invitados ou anfitrións. As condicións da estadía (aloxamento, visitas, actividades...) determínanse de común acordo entre os usuarios antes da visita. O interese deste servizo vai máis aló do simple aloxamento: trátase dunha oportunidade de facer encontros culturais cosmopolitas, a baixo custo.

### Obxectivos e misión

> 
> 
> *"CouchSurfing intenta achegar as persoas e os lugares do mundo, crear intercambios de saber, eleva-la consciencia colectiva, difundi-la tolerancia e facilita-la comprensión intercultural*".
> Sitio web do proxecto.
>

Funcionamento
-------------

A inscrición á organización é gratuíta, e basta con rexistrarse no sitio. A actividade principal da asociación consiste no intercambio de aloxamento.

Sendo anfitrión, un membro ofrece a posibilidade de aloxar ós demais. Non é obrigatorio, pero está recomendado. Sendo surfeiro (invitado), un viaxeiro pode buscar e pedir aloxamento no seu lugar de destino. O intercambio debe de ser gratuíto, o que non exclúe os detalles de cortesía co anfitrión (levar un agasallo, preparar o almorzo etc.).

Linguas
-------

O sitio foi creado en inglés, e está traducido (parcialmente) ó alemán, ó castelán, ó chinés, ó coreano, ó dinamarqués, ó finés, ó francés, ó grego, ó italiano, ó lituano, ó neerlandés, ó polaco, ó portugués, ó romanés, ó ruso, ó turco ó xaponés.

Notas
-----

1. ↑  O nome de « CouchSurfing » é un anglicismo que se pode traducir como "ir de sofá-cama en sofá-cama".
2. ↑  *(en inglés)*FAQ do sitio CouchSurfing.com [*Ligazón morta*]

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* CouchSurfing.com *(en inglés)*
* Wiki CouchSurfing *(en inglés)*
**Ediciós da Rotonda** foi unha editorial creada pola xornalista María Yáñez e o deseñador web Berto Yáñez  co obxectivo de distribuír publicacións exclusivamente a través de Internet, sempre mediante licenzas Creative Commons. Foi, pois, a primeira editora destas característas en Galiza.
O proceso de edición formulábase similar ao dunha editora tradicional, con selección do material, corrección, maquetación e promoción. No entanto, nos tres anos do proxecto (2005-2008) só se editou unha obra, *O home inédito*, de Carlos Meixide, o primeiro libro galego e en galego en se divulgar nun formato destas características. Posteriormente, grazas ao éxito obtido e mercé a un acordo coa Rinoceronte Editora, viu a luz tamén no formato papel.

Notas
-----

1. ↑  "Información - Ediciós da rotonda". *web.archive.org*. 2006-08-29. Archived from the original on 29 de agosto de 2006. Consultado o 2019-02-01.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Carajaville Araújo, Héctor (2011). *Arredor da Rotonda* (PDF) (Tese). Universidade de Vigo. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 15 de xaneiro de 2018. Consultado o 14 de xaneiro de 2018.
* "Nace Ediciós da Rotonda, unha proposta editorial desde a rede". *Vieiros*. 8 de novembro de 2005.
**Truls Otterbech Mørk**, nado en Bergen o 25 de abril de 1961, é un violoncellista noruegués.

Traxectoria
-----------

Fillo de dous músicos, seu pai violoncellista e súa nai pianista, comezou a recibir leccións de piano da súa proxenitora aínda aos sete anos. Tamén aprendeu a tocar o violín, mais logo o trocou polo violoncello, recibindo clases do seu pai.

Mørk comezou a estudar, realmente, con Frans Helmerson, aos 17 anos, no Instituto de Música de Edsberg. Como era un admirador de Mstislav Rostropovich e da escola rusa de violoncello, foi estudar coa cellista rusa Natalia Schakowskaya.

En 1982, Mørk foi o primeiro músico en chegar ás finais da Competición Internacional Tchaikovsky, en Moscova, conquistando o sexto lugar. Logo, acandou o segundo lugar, en 1986, na Competición de Naumberg, en Nova York, e na Competición de Violoncello de Cassado, en Florencia.

En 1989, realizou a súa maior xira de concertos, tocando con moitas das maiores orquestras de Europa. En 1994, fai unha serie de concertos nos Estados Unidos coa Filharmónica de Oslo, tocando no Carnegie Hall e no Kennedy Center.

Hoxe en día, Mørk é un intérprete importante na escena concertista internacional. Ten unha extensa discografía que se estende dende a súa gravación, gañadora do Grammy, dos concertos para violoncello de Shostakovich, ata a súa gravación das suites para violoncello solo de Bach, moi aclamada pola crítica.

Mørk é mestre na Academia de Música Norueguesa, en Oslo. Tamén posúe e toca un raro violoncello Domenico Montagnana, feito en Venecia no ano 1723.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial
* Entrevista a Truls Mørk
* Norwegian Academy of Music, onde Truls Mørk ensina

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q527351
* WorldCat
* VIAF: 115510609
* AllMusic: mn0002300350
* BNF: 13922930f
* Discogs: 874501
* Europeana: ID
* GND: 124173225
* ISNI: 0000000114972562
* LCCN: n88641734
* MusicBrainz: ID
* NKC: js20060203032
* NTA: 10695153X
* openMLOL: 114071
* Songkick: 18426
* SUDOC: 083049207

 |
**Pitchfork Media**, coñecida normalmente como **Pitchfork** ou **P4k**, é unha publicación diaria de Internet baseada en Chicago creada en 1995 dedicada á crítica e os comentarios musicais, a noticias do mundo da música e a entrevistas a artistas. Céntrase na música independente e *underground*, especialmente no indie rock. Porén o seu abano esténdese á electrónica, pop, hip hop, dance, folk, jazz, metal e música experimental.
A web céntrase na música nova, pero os xornalistas de Pitchfork tamén realizan recensións de re-edicións de álbums e *box sets*. A páxina tamén ten publicado listas de mellores álbums e cancións por décadas, ademais de realizar unha lista anual cos mellores disco e sinxelos dese ano.

Actualmente Pitchfork ten unha audiencia duns 240.000 lectores diarios, e máis de 1,5 millóns de visitantes únicos por mes, sendo a publicación musical online adicada á música independente máis popular.

Historia
--------

A finais de 1995, Ryan Schreiber, entón acabado de saír do instituto, creou Pitchfork en Minneapolis, Minnesota. Influenciado por fancines locais e a emisora de radio da universidade, a KUOM, Schreiber, que non tiña experiencia previa escribindo, lanzouse a proporcionar a Internet un recurso actualizado regularmente para a música independente. Nun principio levou o nome de Turntable, e a páxina foi orixinalmente actualizada mensualmente con entrevistas e recensións. En maio de 1996 o sitio comezou a publicar diariamente, e foi renomeada como "Pitchfork", unha referencia á tatuaxe de Tony Montana na película de 1983 *O prezo do poder*.

A comezos de 1999, Schreiber deixou Minneapolis e mudouse a Chicago, Illinois. Cara entón, a páxina expandírase a catro recensións de álbums diarias, ademais de entrevistas, columnas e artigos esporádicos. Tamén comezou a gañar seguimento, tanto pola súa extensa cobertura da música underground como polo seu estilo de escritura. En outubro dese ano o sitio engadiu unha sección diaria de noticias musicais.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina de Pitchfork Media

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q721140
* EBID: ID
* MusicBrainz: ID

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Falta algunha imaxe que ilustre o artigo |  **Este artigo non contén imaxes.** Pode axudar cargando imaxes, na Galipedia ou na Wikimedia Commons, relacionadas co contido do artigo, ou incluíndo unha xa existente. Debe ter en conta as políticas de uso de imaxes e o respecto polos dereitos de autoría. |

---
**Sir James Galway**, (Irlanda do Norte, 8 de decembro de 1939), coñecido coma o *home da frauta dourada*, é un dos maiores virtuosos dese instrumento. Naceu en Belfast.

Seguindo os pasos de Jean-Pierre Rampal, converteuse nun dos primeiros frautistas que recorreron a súa carreira musical como solista. A Raíña Isabel II nomeouno sir en xuño de 2001.

Educación
---------

James Galway estudou no Royal College of Music con John Francis e logo na Guildhall School of Music con Geoffrey Gilbert. Logo estudou no Conservatorio de París con Gaston Crunelle e Jean-Pierre Rampal e tamén recibiu clases particulares con Marcel Moyse.

Biografía
---------

Logo do seu período de estudo, traballou 15 anos en orquestras. Galway tocou na Philharmonia Orchestra nos anos cincuenta.

Logo disto tocou coa Sadler's Wells Opera, Covent Garden Opera, a London Symphony Orchestra e a Royal Philharmonic Orchestra.

Pertenceu á Orquestra Filharmónica de Berlín, onde tocou como frauta primeira entre 1969 e 1979. Para sorpresa de Herbert von Karajan, e tras un período de desencontros, "Jimmy" Galway decidiu iniciar unha carreira en solitario que finalmente foi dun enorme éxito. Aínda hoxe adícase regularmente á interpretación, e é un dos frautistas máis recoñecidos internacionalmente. Compositores coma o español Joaquín Rodrigo ou o inglés Malcolm Arnold, por quen ten mostrado a súa admiración en repetidas ocasións, adicáronlle algunhas das súas obras.

Ademais de concertos de repertorio clásico, tamén toca programas de música contemporánea. O álbum "In Ireland", gravado por James Galway e The Chieftains superou o número 32 nas listas de vendas do Reino Unido.

É o frautista principal do London Mozart Players, con sede en Londres.

Hai pouco, Sir James participou na gravación da banda sonora da triloxía de O Señor dos Aneis, gañadora dun Oscar da Academia Americana de Cine.

Na actualidade reside en Meggen (Suíza) coa súa dona, a frautista estadounidense Jeanne Galway.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sir James Galway

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q160371
* WorldCat
* VIAF: 29717952
* AllMusic: mn0000118056
* BIBSYS: 1043134
* BNE: XX977721
* BNF: 13894270h
* CiNii: DA06670221
* Discogs: 325672
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 71241
* GEC: 0247549
* GND: 124000118
* IMDb: nm0303526
* IMSLP: ID
* ISNI: 0000000114406261
* KulturNav: ID
* LAC: 0015C7446
* LCCN: n81042545
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000016068
* NDL: 01154600
* NKC: xx0120593
* NLA: 35885330
* NNDB: 000206211
* NTA: 07070077X
* PTBNP: 167402
* SNAC: w6jj3b85
* Songkick: 25683
* SUDOC: 027381358
* TePapa: 30984
* Theatricalia: 2363
* TMDb: 228821

 |
Modelo:Biografías
**Mischa Maisky**, nado en Riga o 10 de xaneiro de 1948, é un violonchelista israelí de orixe letoa.

Traxectoria
-----------

Mischa Maisky comezou a tomar clases de violoncello aos oito anos, primeiro na Escola de Música Municipal e despois no Conservatorio de Riga. Os seus irmáns tocaban o piano e o violín respectivamente, así que a elección do violoncello foi unha decisión natural. En 1962, aos 14 anos, foise estudar ao Conservatorio de Leningrado. Un ano despois foi admitido no Conservatorio de Moscova, na clase de Mstislav Rostropovich. En 1966 acadou o sexto posto no Concurso Internacional Chaikovski en Moscova.

En 1970 foi condenado a pasar dous anos nun campo de traballo preto de Gorkii, debido seguramente a que a súa irmá se exiliara en Israel o ano anterior.[] Un amigo médico trasladouno a unha clínica psiquiátrica, xa que ese era o único xeito para escapar do seu arresto. Logo da súa posta en liberdade emigrou a Israel e trasladou despois a súa residencia a Bélxica.

En 1973 gañou o Concurso Internacional de Cello Gaspar Cassadó en Florencia. No mesmo ano debutou no Carnegie Hall coa Orquestra Sinfónica de Pittsburgh baixo a dirección de William Steinberg. Tralo concerto, un admirador anónimo regaloulle un chelo Montagnana de 1720. Por mediación de Rostropovich estudou con Gregor Piatigorsky nos Ánxeles (California). Durante catro meses tocou e falou case a diario con Piatigorsky, mentres que con Rostropovich, isto só era posible cando no estaba de xira. É pois o único violoncellista que recibiu clases de Rostropovich e Piatigorsky.

En 1982 comezou unha colaboración con Deutsche Grammophon. A primeira gravación foi o *Dobre concerto para violín e violoncello* de Brahms xunto a Gidon Kremer e a Filharmónica de Viena, dirixida por Leonard Bernstein. Seguiulle en 1985 unha gravación das *Suites para violoncello só* de Bach (das que realizou unha segunda gravacións en 1999). Dende aquela moitas das súas gravacións foron merecedoras de importantes premios internacionais, incluíndo o Grand Prix du Disque e o Record Academy Prize. En 1992 tocou por primeira vez nos Proms de Londres, e ao ano seguinte no Festival de Salzburgo xunto a Martha Argerich.

Durante a súa carreira formou tándem cos pianistas Martha Argerich e Radu Lupu, o violinista Gidon Kremer, o violista Yuri Bashmet e os directores Leonard Bernstein, Zubin Mehta, Vladimir Ashkenazy, Daniel Barenboim e Giuseppe Sinopoli. Tocou en escenarios de todo o mundo e realizou centos de gravacións.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q381759
* WorldCat
* VIAF: 69116156
* AllMusic: mn0002192136
* BIBSYS: 3005601
* BNE: XX1299154
* BNF: 138969760
* CiNii: DA04026786
* Discogs: 670668
* Europeana: ID
* FAST: 1470093
* GEC: 0518172
* GND: 124657397
* ICCU: RAVV103178
* IMDb: nm1398526
* ISNI: 0000000114743698
* LCCN: n85173108
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000022336
* NDL: 00995497
* NKC: js20020617022
* NTA: 073788503
* SNAC: w6sp2mv8
* Songkick: 372418
* SUDOC: 086912615
* TMDb: 240521

 |
Captura de pantalla de Kismet, un sniffer de redes sen fíos.
**Sniffer** é un programa destinado á captura de datos dunha rede informática.

Hoxe en día, a topoloxía das redes máis comúns, obriga os equipos conectados a ela a compartir o medio físico de conexión (cable coaxilal, fibra óptica, wireless etc.). Pero isto non é un problema, xa que a información que mande ou solicite cada máquina só pode ser vista por ela, é dicir, as tramas chegadas de Internet, por exemplo, entrarán unicamente nese equipo (quen solicitou esas tramas).

Un **packet sniffer** é un *programa destinado á captura de tramas* desa rede, aínda que non sexa a máquina onde se executa o destinatario da información. Xeralmente, trátase dun programa malicioso que "funga" o tráfico de información da rede, poñendo a tarxeta de rede ou NIC nun estado de escoita ("modo promiscuo"), de modo que ningunha trama é descartada, aínda que non estea destinada á MAC desa tarxeta.

Usos de programas Sniffer
-------------------------

### Usos lícitos

Estas aplicacións serán de grande utilidade á hora de vixiar unha rede local, xa que permite monitorizar e analizar o tránsito da rede, detectando atascos e outros problemas. O problema é que a utilización destes programas xera certa polémica debido á posible violación da intimidade do usuario da rede.

### Usos ilícitos (ilegais)

Co paso dos anos, os programas sniffers convertéronse nunha das armas favoritas dos crackers, usándoos para interceptar ilegalmente información de redes privadas. Isto conségueno con dúas técnicas ben diferenciadas, os *ataques pasivos* e os *ataques activos*.

* Ataques **pasivos**: tamén chamados ataques de "husmeo" (ollar e copiar), o cracker consegue facerse cunha ID legal dun usuario da rede á que desexa entrar, e unha vez dentro recolle a máxima cantidade de información.
* Ataques **activos**: o cracker intercepta a transmisión de dous equipos, forzando ós dous extremos da conexión TCP á desincronización, de modo que non poidan intercambiar máis datos. Nese momento utilizará unha terceira máquina (conectada ó mesmo medio físico), que recollerá toda a información intercambiada, mentres crea paquetes aceptables para os dous equipos da conexión orixinal (é dicir, se por exemplo ata a chegada do cracker a comunicación era entre un cliente-servidor, esa terceira máquina, conectada tras forzar a desincronización, farase pasar polo cliente ante o servidor e viceversa, co propósito de que a transmisión de paquetes non pare).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Wireshark o sniffer máis popular (antes coñecido como Ethereal).
* Ligazón a un artigo dos sniffer de fortunecity.com
* Sniffer Installation Layouts

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q54366
* GND: 4783973-9
* MAG: 95362637
* NKC: ph482817

 |
Coñécense por **webQuest** (WQ) as actividades de aprendizaxe que os estudantes levan a cabo empregando recursos de Internet preseleccionados polo docente, de xeito que o alumnado enfoque o seu esforzo na utilización deses recursos e non na súa busca.

Características
---------------

A súa filosofía de aprendizaxe significativa e colaboracionista fai que a tarefa de definir exactamente unha WQ sexa moito máis extensa. Tentaremos facelo repasando como debe ser a súa estrutura tanto interna (o seu "espírito") como externa (o seu "físico").

As WQ están deseñadas para que o alumno desenvolva habilidades esenciais para empregaren a información, é dicir, para clasificala, organizala, analizala e sintetizala correctamente, co obxectivo de xeraren un produto novo que cumpra os fins da aprendizaxe formulada.

A súa invención e difusión débense a Bernie Dodge (Profesor de Tecnoloxía Educativa - Universidade Estatal de San Diego) quen, case por casualidade, aló por 1995 ao ver o resultado da busca, recompilación e reelaboración da información por parte dos seus estudantes fixou a idea básica da estrutura das WQs.

Estrutura das WebQuest
----------------------

Unha WQ debe ter os seguintes apartados para o alumnado:

* Introdución.
* Tarefa.
* Proceso (onde se inclúen os recursos).
* Avaliación.
* Conclusión.

Ademais deberá sempre incluír un apartado de créditos e unha páxina para o profesor.


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q779561
* MAG: 2778781608

 |
A **Fundación Mozilla** é unha fundación sen fins lucrativos dedicada á creación de software libre para Internet a través do proxecto de código aberto Mozilla Application Suite. A sede legal da Fundación está en Mountain View, en California. Mozilla Corporation é a empresa subsidiaria da Fundación que desde 2005 desenvolve os seus programas e os seus beneficios invístense no proxecto Mozilla.

A Fundación Mozilla matén relacións de colaboración con Mozilla Europa, Mozilla Xapón e Mozilla China aínda que son organizacións independentes da propia Fundación.

Os produtos máis coñecidos do proxecto Mozilla son o navegador web Mozilla Firefox e o cliente de correo Mozilla Thunderbird

Orixe
-----

O 23 de febreiro de 1998, Netscape creou a organización Mozilla para coordinar o desenvolvemento da Mozilla Application Suite. Consistía maioritariamente en empregados da propia Netscape, mais traballando en teoría independentemente de Netscape, que desenvolveron o navegador Mozilla para probas non para uso común, o que levou á creación da suite Beonex Communicator, baseada no código de Mozilla, para o usuarios finais.

Cando America Online (AOL, a propietaria de Netscape) reduciu drasticamente a súa participación na Mozilla Organization, estableceuse a Fundación Mozilla o 15 de xullo de 2003 para asegurar a supervivencia de Mozilla sen Netscape. AOL axudou na creación da Fundación, transferindo hardware e a propiedade intelectual á nova organización e pagando un equipo de tres persoas durante os primeiros tres meses para axudar coa transición e prometeu doar dous millóns de dólares á fundación nos dous anos seguintes.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Mozilla Firefox
* Mozilla Thunderbird

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q55672
* WorldCat
* VIAF: 10159154058311991024
* BMT: 161402
* GRID: grid.436584.8
* ISNI: 0000000405237453
* LCCN: no2020067949
* MAG: 1291431925

 |
O **xadrez rápido** é unha modalidade de xadrez, onde cada xogador dispón dunha hora, ou menos, de tempo total (acordada de antemán) para executar *todos* os seus movementos. O cómputo de devandito tempo levase a cabo mediante un reloxo de xadrez especialmente deseñado. O xadrez rápido é moi popular en moitos sitios de Internet dedicados ao tema.

Existe unha certa ambigüidade sobre o termo **xadrez rápido**, xa que pode referirse a diferentes ritmos de xogo. A FIDE recoñece nas súas leis do xadrez dúas modalidades: xadrez rápido e xadrez lóstrego.

Xadrez rápido
-------------

Segundo as leis de xadrez, aceptadas pola FEDA, son partidas rápidas as que teñen unha duración total entre 10 e 60 minutos por xogador (entendéndose unha duración de 60 xogadas por partida nos ritmos de xogo con incremento de tempo por xogada). Esta denominación oficial provén da tradución do termo inglés *rapid*, presente no regulamento orixinal da FIDE. Con todo, esta modalidade de xogo é máis comunmente coñecida como **xadrez activo** ou partidas **semi-rápidas**.

En partidas oficiais deste tipo, existe unha serie de normas especiais, descritas no apéndice B das leis do xadrez, relacionadas coa conduta do árbitro ante as irregularidades ou a non obrigatoriedade de anotar a partida.

Xadrez lóstrego
---------------

Inclúense nesta categoría as partidas dunha duración menor de 10 minutos (sendo común a duración de 5 minutos por xogador). A denominación oficial en inglés para esta modalidade é **blitz game**, como tradución do termo orixinal en alemán **Blitz**, aínda que no argot do xadrez, cando se fala de partidas rápidas refírese a xadrez lóstrego.

No apéndice C das leis do xadrez recóllense normas especiais para esta modalidade, como a perda automática da partida tras completar unha xogada ilegal reclamada polo adversario, ou a imposibilidade de rectificar unha posición na que se produciu unha xogada ilegal non reclamada.

Características do xadrez rápido
--------------------------------

O breve tempo de xogo naturalmente reduce a cantidade de variacións posibles que poden analizarse para cada movemento, e resulta en partidas frenéticas, especialmente cando o tempo empeza a esgotarse. Cando termina o tempo total para algún dos xogadores, o outro gaña automaticamente o xogo, a menos que non teña suficientes pezas como para gañar o partido, nese caso o resultado é táboas.
Como co xadrez normal, un xaque mate tamén gañará o xogo.

No xadrez rápido, moitas veces son utilizadas aperturas agresivas pero refutadas para partidas lentas. Outras veces involúcrase un ataque rápido contra a casa **f7** ou **f2** (véxase notación alxébrica), ou outros motivos tácticos.

Notas
-----

* Kidder, Harvey. *Illustrated Chess for Children*. Doubleday, 1960. ISBN 0-385-05764-4.

Ligazóns externas
-----------------

* As Leis do Xadrez FIDE (17 de febreiro de 2014)
* FIDE Rapid and Blitz Rating Regulations (desde xul  lo de 2018)
* 
* Exemplo de xadrez lóstrego por dous Grandes Mestres *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2142411
* EBID: ID

 |