Coordenadas: 42°12′N 8°48′O﻿ / ﻿42.2, -8.8

A **vila romana de Toralla**, é unha escavación arqueolóxica a ceo aberto dunha *vila romana* convertida en exposición-museo visitábel á beira da praia do Vao, en Coruxo (Vigo). Áchase no antigo eido de Mirambell, nun arboredo de acacias.

Contexto histórico
------------------

En Galiza localizáronse unha trintena de sitios arqueolóxicos romanos á beira do mar, identificados maiormente como *villae* costeiras dedicadas á explotación de recursos mariños: pesca, salgas, salinas...Boa parte delas estaban en Vigo e a súa contorna.

Toralla sitúase nas proximidades do *Vicus*, o núcleo urbano de orixe romana que, a partir do século I d.C. foi crecendo no centro do actual Vigo. No Vicus hai vestixios dun importante complexo manufactureiro e comercial relacionado co mar. Comprendía unhas extensas salinas, factorías de salga e quizais algunha pesqueira asociada. Polo século II esta sería a zona manufactureira máis importante do noroeste peninsular. Cara ao século III, período de crise monetaria, as salinas de Vicus deixan de funcionar. Despois xurdirán varias explotacións, sitios dedicados á obtención do sal, elaboración de salgas etc. Isto fai pensar que a produción, centralizada antes no Vicus, distribuirase por estas *villae* e factorías da ría.

Toralla
-------

*Artigo principal**:* Toralla.
A *vila* de Toralla construíuse nun pequeno cabo que separa as praias do Vao e a de Canido, daquela unido á illa de Toralla por unha barra de area (de aí o nome de vao). Habitouse entre o 300 e 450 d.C. momento final do imperio romano, no que as *villae* terán un bo crecemento, tanto na Gallaecia coma nas demais provincias do imperio. A illa estivo poboada antes de que existise a *vila*, pois hai restos dun castro prerromano que sería abandonado contra o século I d.C. Atopáronse tamén restos dun cemiterio romano, quizais o dos habitantes da *vila*.

A illa crese que pertenceu á Igrexa durante séculos, até o século XIX, no século XX construíuse a ponte, unha urbanización, e unha torre de vivendas, destruíndo parte dos sitios arqueolóxicos da illa.

As *villae*
-----------

A *villa* (en singular) ou as *villae* (en plural) é unha casa; componse dun conxunto de edificacións, labores agrícolas, ou instalacións relacionadas co mar nas zonas costeiras coma esta. A *vila* existiu desde as orixes e en todos os territorios do imperio, pois é o tipo de asentamentos máis característicos do mundo rural romano.

Habíaas con gran variedade de tipos e tamaños: luxosas residencias, dedicadas ao lecer, grandes granxas, nas que poderían vivir máis de dous ou tres centenares de persoas; ou modestas explotacións produtivas como pode ser o caso de Toralla.

### A *vila* de Toralla

A *vila* de Toralla era sobria, aínda así dispuña de certos elementos de confort e riqueza, como termas ou mosaicos. Como toda *vila* romana organizábase en dúas partes: a *pars urbana* ou edificios residenciais do propietario ou os serventes, e a *pars rustica*, ou construcións adxacentes relacionadas coa produción, que en Toralla serían unha salina, alpendres, celeiros e almacéns.

Defínese a partir de varias construcións independentes, situadas a pouca distancia unhas doutras, distribuídas de xeito funcional e adaptándose á topografía do terreo. Estas son:

* O edificio principal: a vivenda do *dominus* ou propietario, de planta rectangular tipo atlántica. As medidas teñen unha relación exacta de 3:1, que fai pensar que tivo unha planificación previa. O edificio organízase a partir dun corredor lonxitudinal, flanqueado por un pórtico con piares de madeira. Destacan unhas termas formadas por un baño frío, un temperado e un cálido. Estas termas, ademais de relax fornecían a calor necesaria para a vivenda grazas ao *hipocausto*, sistema de calefacción que consistía no paso de ar quente procedente dun forno, baixo o chan oco.
* O edificio secundario: a 4 m do principal, sería a área da servidume.
* As construcións rústicas, ou relacionadas coa parte produtiva da casa.

O Museo
-------

Son os únicos restos dunha vila romana, do século IV, que se conservan en Galicia. Áchase emprazada dentro do que fora a leira da familia Mirambell, cuxos propietarios descubriron o sitio arqueolóxico e despois doaron o terreo ao concello de Vigo. Logo de anos de pescudas na leira de Mirambell, o museo abre en 2007. A *vila* está totalmente escavada e pódese visitar libremente seguindo as indicacións de paneis informativos. O recinto está coutado cun valado de madeira, mais a entrada é de balde.
En 2013 pensouse comezar as obras na vivenda Mirambell para realizar un Centro de Interpretación, as obras foron paralizadas polo achado de máis restos arqueolóxicos nos alicerces da mesma.

### Achado de marzo de 2013

A vivenda da familia Mirambell construída en 1906 e modificada en varias ocasións ao longo do século XX, cuxo futuro inmediato pasaba por se converter no Centro de Interpretación da *vila* romana de Toralla, agochaba nos seus alicerces restos que fixeron paralizar os traballos en marzo de 2013. Muros, tellas e ladrillos en bo estado de conservación afloraron nas seis perforacións realizadas no edificio.

As primeiras teorías baralladas polos arqueólogos que traballaban na coutada apuntan a que a *vila* romana tiña unha dimensión máis grande có que se cría e có sitio arqueolóxico musealizado; polo que dende o concello díxose que habería que modificar a idea orixinal.

Notas
-----

1. ↑  Páxina na web de turismo do concello de Vigo
2. ↑

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Toralla

### Ligazóns externas

* "Toralla revive por un día la época romana en la inauguración del centro arqueológico" Faro de Vigo, 21 de xuño de 2014 *(en castelán)*.

| * v
* c
* e
De interese en Vigo |
| --- |
| Inmobles | 

|  |  |
| --- | --- |
| Edificios civís | 
* Hotel Universal
* Edificio Bonín
* Edificio Simeón
* Banca Viñas Aranda
* Casa de Fernando Carreras
* Panificadora
* Sede da Xunta de Galicia
* Sede da Deputación de Pontevedra
* Casa de Correos
* Casa de Estanislao Durán
* Casa de Pedro Román
* Casa Pereira de Castro
* Edificio Albo
* Casa de Benigno e Camilo Fernández
* Edificio El Moderno
* Edificio Pardo Labarta
* Casa Torre de Ceta e Arines
* Casa Torre de Pazos Figueroa
* Casas de Oya
* Casa Yáñez
* Edificio Banco de Vigo
* Edificio da Equitativa
* Edificio Banca Viñas-Aranda
* Pazo de San Roque
* Edificio Aurora Polar
* Edificio Curbera
* Casa Mülder
* Pazo de Sensat
* Pazo da Pastora
* Centro de PSA Peugeot Citroën

 |
| Edificios relixiosos | 
* Concatedral de Santa María
* Igrexa de Santiago de Bembrive
* Igrexa de Santa María de Castrelos
* Igrexa de San Salvador de Coruxo
* Igrexa de Santiago de Vigo
* Igrexa da Soidade
* Igrexa de San Mamede de Zamáns

 |
| Hospitais | 
* Hospital Álvaro Cunqueiro
* Hospital do Meixoeiro
* Hospital Nicolás Peña
* Hospital Povisa
* Hospital Xeral
* Policlínico Cíes

 |
| Arqueoloxía | 
* Castro de Vigo
* Centro Arqueolóxico de Salinae

 |
| Fortificacións | 
* Castelo de San Sebastián
* Fortaleza do Castro

 |
| Monumentos e esculturas | 
* Os cabalos
* Dinoseto
* Porta do Atlántico
* O rapto de Europa
* Os redeiros
* O Sereo

 |

 |
| Arte e cultura | 

|  |  |
| --- | --- |
| Museos | 
* MARCO
* Museo do Mar de Galicia
* Casa das Palabras
* Casa das Artes
	+ Arquivo Pacheco e Fundación Laxeiro
* Museo Municipal Quiñones de León
* Museo Etnográfico Liste
* Centro Social Afundación
	+ Colección Afundación
* Casa Galega da Cultura
	+ Fundación Penzol
* Fundación Carlos Casares
* Pinacoteca Francisco Fernández del Riego
* Centro de Visitantes Cambón
* Centro de Arte Fotográfica
* Fundación Barrié en Vigo
* IFEVI
* Cemiterio de Pereiró
* Muíño das Maquías

 |
| Artes escénicas | 
* Centro Cultural Afundación
* Auditorio Pazo de Congresos Mar de Vigo
* Teatro Circo Tamberlick
* Teatro Cine Fraga

 |

* Universidade de Vigo
* Campus Universitario das Lagoas-Marcosende
* Escola de Artes e Oficios
* Biblioteca Pública Central de Vigo
 |
| Deporte e instalacións | 
* Real Club Celta de Vigo
* Estadio de Balaídos
* Celta de Vigo Fortuna
* Gran Peña
* Campo de Barreiro
* Rápido de Bouzas
* Campo de Fútbol Baltasar Pujales
* Coruxo Fútbol Club
* Campo do Vao
* Complexo das Travesas
* Real Club Náutico

 |
| Natureza | 
* Praza de Compostela
* Cíes
* Encoro de Zamáns
* Illa de Toralla
* Monte Alba
* Monte do Castro
* Monte Galiñeiro
* Monte da Guía
* Monte da Madroa
* Parque de Castrelos
* Praia de Samil
* Río Eifonso
* Río Lagares
* Río de Zamáns
* Vigozoo

 |
| Transportes | 
* Estación de Urzáiz
* Estación de Guixar
* Estación de autobuses de Vigo
* Aeroporto de Peinador
* Porto
* Vitrasa

 |
| Barrios urbanos e rúas urbanas | 
* O Areal
* Balaídos
* O Berbés
* O Calvario
* Casabranca
* A Dobrada
* A Florida
* A Salgueira
* San Paio de Lavadores
* San Xoán do Monte
* As Travesas
* Rúa Reconquista
* Avenida de Castelao

 |
| Eventos | 
* Festival Aéreo
* World Fishing Exhibition
* Salón do Automóbil
* Trofeo Cidade de Vigo
* Trofeo Memorial Quinocho
* Concurso de Saltos Internacional
* O Marisquiño
* Vicus Spacorum
* Vigo Street Stunts

 |
| **Portal:Vigo** |