recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **voo 191 de Delta Air Lines** era un servizo regular doméstico entre Fort Lauderdale e Os Ánxeles, cunha escala no aeroporto de Dallas/Fort Worth. O 2 de agosto de 1985 o Lockheed L-1011 TriStar que operaba a ruta encontrouse cunha microrráfaga de vento mentres se aproximaba ao aeroporto de Dallas/Fort Worth. O avión chocou contra o chan a unha milla da pista, golpeando un coche preto do aeroporto, e entón esnafrouse con dous tanques de auga e desintegrouse. O accidente matou 137 persoas e feriu 28. A Xunta Nacional de Seguridade no Transporte (NTSB) determinou que o accidente se debeu á decisión da tripulación de voar a través dunha tormenta, á falta de procedementos ou adestramento para evitar ou escapar de microrráfagas, e á falta de información sobre o risco de cizalladuras.

Avión
-----

O avión era un Lockheed L-1011-385-1 TriStar con rexistro N726DA. Fora entregado a Delta o 28 de febreiro de 1979, e a aeroliña operouno continuamente dende esa data. O aparello estaba equipado con tres motores Rolls-Royce RB211-22B.

Tripulación
-----------

No voo 191 había tres tripulantes na cabina de mando e oito na cabina de pasaxeiros.

O capitán era Edward N. Connors, de 57 anos, que levaba en Delta Air Lines dende 1954. Fora cualificado como capitán do TriStar en 1979 e tiña aprobadas as súas probas de competencia. O informe da NTSB mencionaba que outra tripulación que voara con Connors antes do accidente describírao como un piloto meticuloso que seguía estritamente as políticas da compañía. O informe tamén dicía que Connors "desviábase das tormentas aínda que outros voos tomasen rutas máis directas" e "aceptaba voluntariamente as suxestións da súa tripulación". Dende a súa cualificación en 1979, Connors aprobara as oito inspeccións en ruta que realizara, e o informe da NTSB destaca que recibira "comentarios favirables" en relación á "disciplina e standarización na cabina de mando". Connors tiña máis de 29 300 horas de voo, 3 000 delas no TriStar.

O primeiro oficial do voo era Rudolph P. Price Jr, de 42 anos. Capitáns de Delta que voaran con Price describírono como un "primeiro oficial por riba da media" que tiña un "excelente coñecemento" do TriStar. Price acumulaba 6 500 horas de voo, incluídas 1 200 no TriStar. O enxeñeiro de voo era Nick N. Nassick, de 43 anos, que tiña 6 500 horas de voo, incluídas 4 500 no TriStar. Compañeiros en Delta describírono como "observador, en alerta, e profesional".

Había oito asistentes de voo a bordo do avión: Frances Alford, Jenny Amatulli, Freida Artz, Vicki Chavis, Diane Johnson, Alyson Lee, Joan Modzelewski e Wendy Robinson. Jenny Amatulli, Vicki Chavis e Wendy Robinson foron as únicas tripulantes que sobreviviron.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  "Informe do accidente" (PDF). *NTSB*. Consultado o 2018-12-20.
2. ↑  "Crash of Flight 191: As They Are Remembered". *The Dallas Morning News*. 11 de agosto de 1985.
3. ↑  "Revisiting a Tragedy". *www.aopa.org*. 2012-05-04. Consultado o 2018-12-27.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1184780
* ASN: 19850802-0

 |
**Izabella Akhatovna Akhmadulina** (ruso: Бе́лла (Изабе́лла) Аха́товна Ахмаду́лина, tártaro: *Белла Әхәт кызы Әхмәдуллина*), nada en Moscova o 10 de abril de 1937 e finada o 29 de novembro de 2010, foi unha poeta e tradutora soviética e rusa, que formou parte da Nova Vaga rusa, considerada unha das mellores poetas da segunda metade do século XX .

Traxectoria
-----------

Naceu en Rusia de pai tártaro e nai ruso-italiana. Evacuada a Kazán cao estalar a segunda guerra mundial, comezou a súa actividade literaria nos seus anos de instituto, publicando as súas primeiras composicións en 1955. Tras rematar a secundaria, entrou no Instituto de Literatura Maxim Gorki, graduándose en 1960. Nesa época publicou diversos poemas en diferentes publicacións. En 1959 expulsárona por opoñerse á persecución de Boris Pasternak, porén despois puido volver. Nese ano escribiu un dos seus poemas máis coñecidos "По улице моей который год…". En 1962 apareceu a primeira colección poética, *Struna*, que se converteu nun éxito. Entre os poemarios salientan *Uroki Muzyki* (1970), *Stikhi* (1975), *Svecha* (1977), *Sny o Gruzii* (1977), *Taina* (1983) ou *Poberezhye* (1991). Pola colección *Sad* levou o premio estatal da URSS en 1989. Tamén escribiu ensaios sobre Alexander Pushkin e mais Mikhail Lermontov.

Bella Akhmadulina e Anna Netrebko na cerimonia de entreda do Premio Estatal de Rusia no Kremlin
Nunha carta aberta apoiou ao exiliado Andrei Sakharov. e en outubro de 1993 asinou a "Carta dos corenta e dous". Despois da caída da Unión Soviética publicou *Larets i Kliutch* (1994), *Zvuk Ukazuyushchiy* (1995) e *Odnazhdy v Dekabre* (1996).

A súa poesía caracterízase polo seu intenso lirismo, polas súas formas refinadas e cargada de imaxes e o humor no seo dun estilo "resolutamente apolítico". Nos seus primeiros traballos utilizou cuarteto rimados, con vivencias imaxinativas da vida diaria nunha linguaxe chea de arcaísmos e neoloxismos. A relixión e a filosofía convertéronse en temas principais nas súas últimas obras. Como tradutora verteu ao ruso a poetas clásicos e modernos da Unión Soviética, así como a europeos e norteamericanos.

Notas
-----

1. ↑  Marina Ledkovskaia-Astman, Charlotte Rosenthal e Mary Fleming Zirin (1994) *Dictionary of Russian Women Writers* Greenwood Publishing, p. 4
2. ↑  "Great Russian Poetess Bella Akhmadulina Passes Away". *Russia-InfoCenter*. 29 de novembro de 2010.
3. ↑  "Russian poet Bella Akhmadulina dies at 73". *Boston Globe*. 29 de novembro de 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q253395
* WorldCat
* VIAF: 110689177
* BIBSYS: 90111150
* BNE: XX1053270
* BNF: 13483412r
* BRE: 1842491
* DeutscheBio: 11864369X
* Discogs: 1474944
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 1757458
* FemBio: 87
* GEC: 0001459
* Genius: Bella-akhmadulina
* GND: 11864369X
* ICCU: UFIV010836
* IMDb: nm0015262
* ISNI: 0000 0001 1480 020X
* LCCN: n83141578
* MusicBrainz: ID
* NKC: jn19990000061
* NTA: 070935130
* OL: OL5931511A
* SELIBR: 31597
* SNAC: w6mw3998
* SUDOC: 060902116
* TMDb: 939323

 |
| Cepa 121 |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Dominio: | Archaea |
| Filo: | Thermoproteota |
| Clase: | Thermoprotei |
| Orde: | Desulfurococcales |
| Familia: | Pyrodictiaceae |
| Xénero: | *Geogemma* |
| Especie: | ***Geogemma barossii*** |

 |

A **Cepa 121** (***Geogemma barossii***) é un microbio unicelular do dominio das Archaea. Descubriuse nas profundidades do océano Pacífico a 320 km da costa de Puget Sound (estado de Washington, EUA) preto dunha cheminea hidrotermal. É un organismo hipertermófilo que pode reproducirse a 121 °C, de aí o seu nome. No momento do seu descubrimento era a única forma de vida coñecida que puidese tolerar tan altas temperaturas. Unha temperatura de 130 °C é bioestática para a Cepa 121, o que significa que aínda que o seu crecemento quede detido, a arquea segue sendo viable e pode volver a reproducirse unha vez que se traslada a un medio máis "frío". A capacidade de crecer a 121 °C é significativa porque moitos equipamentos médicos son sometidos a esta temperatura para a súa esterilización en autoclave. Antes do descubrimento en 2003 da Cepa 121, críase que unha exposición de quince minutos a temperaturas de autoclave mataba todos os organismos vivos. Porén, a Cepa 121 non podería ser infecciosa para os humanos, porque non crece ás temperturas corporais de preto de 37 °C. A Cepa 121 metaboliza a redución do óxido de ferro.

A temperatura de crecemento máxima da Cepa 121 é 8 °C máis alta que a da marca anterior establecida por *Pyrolobus fumarii* (Tmax=113 °C). Porén, parece moi improbble que a Cepa 121 marque o límite máximo de tempertura de crecemento viable dun microorganismo. Pénsase que o verdadeiro límite máximo podería estar entre 140 e 150 °C, que é o rango de temperatura no que a reparación molecular e a resíntese se fan imposibles.

Notas
-----

1. ↑  Kashefi, Kazem; Lovley, Derek R. (2003). "Extending the upper temperature limit for life". *Science* **301** (5635): 934. PMID 12920290. doi:10.1126/science.1086823.
2. ↑  Cowan, D. (2004). "The Upper Temperature for Life – Where Do We Draw the Line?" *Trends in Microbiology (Regular Ed.)*, vol. 12, no. 2, Elsevier Ltd, pp. 58–60, https://doi.org/10.1016/j.tim.2003.12.002.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *Methanopyrus kandleri* Cepa 116

### Ligazóns externas

* Guardian News
* Artigo de Science Daily
* NSF "Microbe from Depths Takes Life to Hottest Known Limit"
* How Hot is Too Hot for Earth-Style Life?

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3267859
* MAG: 2780044797

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* NCBI: 1927912

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C4566005

 |
**Einés de Roma****,** máis coñecida como **Santa Einés**, coa variante **Inés**, foi unha virxe romana, que sufriu o martirio, durante a persecución de Diocleciano, no ano 304. Xunto con Santa Icía, é unha das mártires máis populares.

Traxectoria
-----------

Segundo as *Actas dos mártires*, Einés era unha bela moza proveniente dunha nobre familia romana. Tivo varios pretendentes, aos que rexeitou por declararse fiel amante de Cristo. Entre eles contábase o fillo do prefecto de Roma, quen a denunciou ao seu pai por ser cristiá. Naqueles tempos, os cristiáns atopábanse baixo a persecución de Diocleciano e condenábaselles coa morte se se negaban a santificar aos deuses romanos.

Foi xulgada e sentenciada a vivir nun prostíbulo onde, milagrosamente, permaneceu virxe. Segundo as *Actas* do seu martirio, aínda que foi exposta espida, os cabelos crecíanlle de maneira que tapaban o seu corpo. O único home que tentou abusar dela quedou cego, pero Inés curouno a través das súas pregarias. Máis tarde foi condenada á morte, e, cando ía ser degolada, o verdugo tentou que abxurase, pero non o conseguiu.

Foi sepultada na Vía Nomentana. Poucos días despois da súa morte atopouse coa súa mellor amiga e irmá de leite, unha moza da súa idade chamada Santa Emerenciana, rezando xunto á tumba; cando Santa Emerenciana increpou aos romanos por matar á súa amiga, foi morta a pedradas.

Véxase tamén
------------

* Parroquias de Galicia baixo a advocación de santa Einés

Notas
-----



1. 1 2  "Guía de nomes galegos". *Real Academia Galega*. Consultado o 2023-09-18.
2. ↑  "Guía de nomes galegos". *Real Academia Galega*. Consultado o 2023-09-18.
Estatua de Thutmose III no Museo de Luxor
**Thutmose III**, reinou ca. 1479 ao 1425 a.C. foi o sexto faraón da XVIII dinastía do Imperio Novo, considerado un dos máis grandes gobernantes do Antigo Exipto.

Traxectoria
-----------

Thutmose III era fillo de Thutmose II e de Iset. Ao morrer seu pai, asumiu o trono pero moi neno, exerceu o poder efectivo a Gran Esposa Real, Hatshepsut, que acabou proclamándose tamén faraón, compartindo durante vinte e dous anos teoricamente o poder, aínda que Thutmose tivo nesta época un papel secundario. Morta esta no ano 1458 a.C. iniciou a súa soberanía plena cunha campaña militar, dirixiuse cara ao Levante, para facer fronte a unha rebelión local en Kadesh, esmagando unha coalición formada por canaanitas, mitannis e a propia Kadesh , tras un alarde estratéxico, escollendo os pasos máis difíciles das montañas do Carmelo, na famosa batalla de Megiddo (1457 a.C.). Tras esta, cerca e toma a cidade, paso fundamental para o dominio de Siria e Fenicia. Asiria, Babilonia e os hititas amósanlle acatamento.

Tras estes triunfais comezos, desenvolveu múltiples vitoriosas campañas, salientando a primeira contra o imperio hurrita de Mitanni. Thutmose levou por terra a súa frota para cruzar por sorpresa o Éufrates e arrasar o país inimigo.

En varias ocasións tivo que sufocar rebelións en Siria, para o cal non dubidou en asaltar cidades e empobrecer ás poboacións privándoas do grao, que dos peiraos de Fenicia partía para Exipto, fornecendo o poderío exipcio. Tamén tivo que volver contra Mitani.

Nas derradeiras accións militares dirixiuse contra Nubia consolidando unha expansión territorial nunca acadada dende o Éufrates ata a cuarta fervenza. Foi tamén un soberano construtor, ordenou a elevación de máis de 50 templos. Salientan as súas intervencións en Karnak

Sucedeulle o seu fillo Amenhotep II..

Notas
-----

1. ↑  Cline, Eric H. e O'Connor, David (2006) *Thutmose III : A New Biography*, University of Michigan Press, ISBN 0-472-11467-0, p. 1
2. ↑  Tyldesley, Joyce (1996) *Hatchepsut: The Female Pharaoh,* Viking, pp.94-95.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q157899
* WorldCat
* VIAF: 8732895
* BRE: 4211997
* BVMC: 73996
* CERL: cnp00576107
* DeutscheBio: 118642804
* EBID: ID
* EGAXA: vtls001261722
* FAST: 95509
* GEC: 0068030
* GND: 118642804
* ISNI: 0000 0000 8195 8691
* LCCN: n82094436
* NKC: jn20020619002
* NNDB: 000162854

 |
**Naturgy** (anteriormente, **Gas Natural Fenosa**), cuxo nome legal é **Naturgy Energy Group, S. A.** (NEGSA), é unha empresa española que opera nos sectores eléctrico e gasístico. A súa sede operativa está en Barcelona, mentres que o seu domicilio social sitúase en Madrid. O seu actual presidente executivo é Francisco Reynés.

Naturgy é unha das tres grandes compañías do sector eléctrico en España, que xunto a Endesa e Iberdrola, dominan en torno ao 90 % do mercado eléctrico nacional. Naturgy desenvolve actividades de aprovisionamento, xeración, distribución e comercialización de electricidade e gas natural.

En 2021 estivo entre as 10 empresas que emitiron máis toneladas equivalentes de CO2 en España con 4,9 Mt.

### Distribución de gas e electricidade

#### Distribución de gas

Central térmica de ciclo combinado da compañía en Sant Adrià de Besòs compartida ao 50 % con Endesa 
Naturgy distribúe gas natural no mercado doméstico-comercial (fogares e comercios que utilizan o gas natural como combustible en caldeiras de auga, calefacción ou na cociña), e no mercado industrial de grandes clientes que utilizan o gas como combustible nos seus procesos industriais.

A compañía controla por completo o mercado de distribución español, onde vende o gas natural a 5 millóns de clientes de máis de mil municipios. O seu segundo mercado é Italia, con máis de 400 000 clientes. Ao outro lado do Atlántico, é o primeiro operador de distribución de gas natural de Iberoamérica, con presenza en Arxentina, Brasil, Colombia e México, onde suman máis de 6 millóns de clientes.

#### Distribución de electricidade

A compañía realiza a actividade de distribución eléctrica en España, Moldavia e Latinoamérica. Un dos principais negocios de Naturgy, é a distribución de electricidade a pequenos usuarios, tanto a consumidores residenciais, como a pemes e grandes empresas. En España opera como Unión Fenosa Distribuidora.

Distribuidoras máis imporantes. Son as empresas que manteñen as redes de transporte e distribución en cada zona:  
     e-distribución (Endesa)      i-DE (Iberdrola)      Unión Fenosa (Naturgy)      Redes (EDP)      Viesgo (TotalEnergies)

Notas
-----

1. ↑  Comisión Nacional del Mercado de Valores (7 de outubro de 2017). "Comunicación de Hecho Relevante: Cambio del domicilio social de Gas Natural Fenosa".
2. ↑  "Endesa, Iberdrola y Gas Natural ganan cuota en el mercado doméstico". 6 de maio de 2013.
3. ↑  "Descarbonización 2022". *Observatorio de Sostenibilidad*. 1 de outubro de 2022. Consultado o 6 de novembro de 2022.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Naturgy Modificar a ligazón no Wikidata*** |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Naturgy
* Comercializadora Regulada
* Unión Fenosa Distribuidora

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q474690
* WorldCat
* VIAF: 173718897
* GEC: 0240661
* GRID: grid.426513.7
* ISNI: 0000 0001 2301 7209
* LEI: TL2N6M87CW970S5SV098

 |
Necrolóxica de José Isorna en *El Correo Gallego*.
**José Manuel Isorna Ferreirós**, nado en Barcia (Cordeiro, Valga) o 29 de maio de 1921 e finado en Santiago de Compostela o 26 de abril de 2016, foi un frade galego.

Traxectoria
-----------

Estudou no convento de San Francisco de Herbón. Nomeado sacerdote, deu a súa primeira misa o 8 de xuño de 1947 na súa parroquia natal.

Frade da Orde dos Freires Menores, desempeñou diversas responsabilidades nos conventos franciscanos de Santiago de Compostela, Pontevedra, Ourense e mais en Madrid.
Foi delegado diocesano de medios de comunicación social. Colaborou en *El Correo Gallego* e *La Noche*, e en 1950 pasou a dirixir *El Eco Franciscano*. Oficiou as misas dominicais televisadas na Televisión de Galicia, e foi membro correspondente da Real Academia Galega.

Obra
----

* *Ideario del Filósofo, del Artista y del Historiador* (1950)

Notas
-----

1. ↑  "Fallece el franciscano Padre Isorna a los 94 años", artigo en *Faro de Vigo*, 27 de abril de 2016 *(en castelán)*.
2. ↑  Couceiro Freijomil, A. (1952). "ISORNA, José". *Diccionario bio-bibliográfico de escritores* (en castelán) **II**. Santiago de Compostela: Bibliófilos Gallegos. p. 247.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24004828
* WorldCat
* VIAF: 87029983
* BNE: XX1266047
* Dialnet: 634084

 |
O **mosteiro de Santa María de Melón** é un mosteiro de estilo románico de transición, pertencente á Orde do Císter e fundado en 1158. Está situado no concello ourensán de Melón. Estivo habitado ata 1835, cando se produciu a desamortización de Mendizábal.

Historia
--------

Aínda que o rei Afonso VII lles cedeu o coto de Melón, que incluía as parroquias de Melón, Quins e Vilar de Condes (Carballeda de Avia), nun principio rexeitaron vivir de rendas e basearon a súa economía na explotación das súas terras.

No século XIII o mosteiro tiña posesións no Porriño, Vigo e Redondela, a través de onde comercializaba as colleitas de viño dos viñedos das ribeiras do río Avia. O patrimonio foi aumentando aos poucos por compras, doazóns ou cesións da nobreza. En San Pedro de Domaio (Moaña), a parroquia tiña a obriga de cruzar ao abade dunha beira a outra da ría de Vigo.

A partir do século XIV endurécense as rendas e recoñecementos de señoríos. Esixíase tamén a consideración da vasalaxe e obediencia dos señores ao visitaren a comarca, e o pago da loitosa, unha taxa de transmisión para poder herdar os bens dos antepasados.

No século XIX comezou o ocaso do mosteiro, por mor da desamortización de Mendizábal. Ante o abandono e ruína dos edificios, o bispo de Tui decidiu pechar cunha fachada a parte que quedaba. Boa parte da pedra foi vendida (a un prezo de peseta por carro) para a construción do templo da Cañiza.

Arquitectura
------------

O conxunto foi declarado Monumento Histórico-Artístico en 1931. Do antigo muro do mosteiro consérvanse hoxe soamente parte da cerca e a portada de traza semicircular, flanqueada por cilíndricos torreóns con seteiras, o frontón triangular e unha fornela coa imaxe da Virxe. As restantes dependencias quedaron reducidas ás ruínas de dous claustros: o das procesións (S. XVI), con bóveda estrelada e arcos semicirculares e outro, o da hospedaxe. Da igrexa destaca a cabeceira con deambulatorio gótico e capela de enterramento, emulando á do mosteiro de Oseira. A ábsida semicircular do presbiterio presenta ao exterior forma poligonal na parte correspondente á capela maior e semicircular nas radiais. Sobre o ángulo formado polas naves e o cruceiro levántase unha torre de corpo rectangular rematada en casquete piramidal.

Galería
-------

*Artigos principais**:* Galería de imaxes do mosteiro de Melón e Galería de imaxes de Melón.
* Entrada ao mosteiro.Entrada ao mosteiro.
* Igrexa do mosteiro.Igrexa do mosteiro.
* Ruínas.Ruínas.
* Ruínas do claustro.Ruínas do claustro.
* Nervaduras do claustro procesionalNervaduras do claustro procesional

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Mosteiro
* Mosteiros e conventos de Galicia
* Orde do Císter

### Ligazóns externas

* Mosteiro de Santa María de Melón na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1775661
* WorldCat
* VIAF: 8362156565736123500005

 |
O **accidente de Sondika**, ou **voo 610 de Iberia**, foi un accidente aéreo ocorrido o día 19 de febreiro de 1985 cando un Boeing 727-200, que voaba do Aeroporto de Madrid-Barajas ao Aeroporto de Bilbao, chocou contra unha antena de televisión no cumio do monte Oiz antes de aterrar no Aeroporto de Bilbao. Os 141 pasaxeiros e 7 tripulantes a bordo morreron no accidente.

Avión
-----

O aparello sinistrado era un Boeing 727-256 (un 727 con tres motores Pratt & Whitney JT8D-9A con capacidade para 189 pasaxeiros) rexistrado como EC-DDU. O avión estaba bautizado como "Alhambra de Granada". Entrou en sevizo o 18 de maio de 1979 e levaba voadas 13.408 horas no momento do accidente.

Accidente
---------

O voo 610 saíu do Aeroporto de Madrid-Barajas ás 08:47 CET e agardábase que aterrase en Bilbao ás 09:35. 

Ás 09:09 a tripulación recibiu permiso para descender ao nivel de voo de 4 300 pés (1 310 m), e ás 09:16 o primeiro oficial estableceu contacto coa torre do aeroporto de Bilbao. Entón o controlador deu permiso para que o avión continuase o descenso: "Iberia 610, pode continuar descenso para aproximación ILS a Bilbao, pista 30, o vendo é de 100 graos 3 nós, QHN 1025, e nivel de transición 70". A tripulación repetiu a información transmitida e despois diso o controlador ofreceulles unha aproximación directa. Porén, o capitán rexeitouna, elixindo un plan de aproximación stándar. Ás 09:22 a tripulación informou do pasao polo VOR de Bilbao a unha altura de of 7 000 pés (2 100 m), chegando ao punto de inicio da aproximación. A tripulación obtivo permiso para descender a unha altura de 5 000 pés (1 500 m). Esta foi a derradeira transmisión de radio do voo 610.

Ás 09:25 mentres descendía para realizar a manobra de aterraxe, o avión colisionou coa súa á esquerda contra unha antena de Euskal Telebista no monte Oiz, a unha altitude de 1 023 metros. Coa á cortada o avión voou fóra de control ao longo dun quilómetro e esnafrouse contra o terreo deslizándose pola ladeira noroeste do monte e morrendo os 148 ocupantes do aparello.

Causa
-----

A investigación determinou como causas fundamentais do accidente a excesiva confianza no sistema de alerta de altitude, así como unha incorrecta interpretación dos seus avisos, ademais dun posible erro na lectura do altímetro por parte da tripulación cando voaban por debaixo dunha altura segura. Tamén se considerou como factor que contribuíu ao accidente a néboa que cubría a zona nese intre.

Notas
-----

1. 1 2  Aviation Safety Network (ed.). "Descrición do accidente". Arquivado dende o orixinal o 21 de xuño de 2010. Consultado o 16 de xaneiro de 2017.
2. 1 2 3 4 5  "Informe final do accidente" (PDF). Consultado o 16 de xaneiro de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1334888
* ASN: 19850219-1

 |
**Farnaces II do Ponto** (grego antigo Φαρνάκης) (97 a. C.-47 a. C.) foi un fillo bastardo de Mitrídates VI Eupator, ao que sucedeu no Reino do Ponto. Grazas ás campañas que levou a cabo xunto ao seu pai contra a cidade eterna, conseguiu grandes coñecementos acerca das lexións (Quinto Sertorio enviou a un grupo de centurións para adestrar ás tropas pónticas como as lexións da Roma).

Cando Mitrídates VI foi vencido por Pompeio o Grande, obrigou ao seu pai a suicidarse mentres el rexentaba un reino preto do Bósforo. Pactou coa Roma a paz, para reorganizar aos seus exércitos pero rompeuna no ano 47 aC

Foi derrotado na Batalla de Zela por Xulio César, quen reuniu ás súas tropas entre as guarnicións das provincias asiáticas que posuía Roma. Tras esta batalla, César pronunciou unha das frases máis famosas da Historia: veni, vidi, vici.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Mitrídates VI** | **Rei do Ponto**97 aDC – 47 adC | Sucesor:**Polemón I** |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *alea jacta est*
* Reino do Ponto
* Moeda do reino do Ponto

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q313052
* BRE: 4706424
* EBID: ID

 |
**Palmarola** é unha rochosa illa do Mar Tirreno na costa oeste de Italia. É a terceira illa máis grande das Illas Ponziane logo de Ponza e Ventotene e está situada a uns 10 quilómetros ao oeste de Ponza. Tamén chamado "*la Forcina*" (forcada) debido á súa forma, en realidade, toma o seu nome da palma anana, a única palmeira nativa de Europa, que crece salvaxe na súa superficie.
A illa era coñecida na antigüidade polo nome de *Palmaria*.

Datos
-----

A illa é principalmente unha reserva natural, grazas ao seu aspecto prístino e unha costa moi rochosa salpicada de grutas naturais, baías, cantís e rochas. Habitada só durante o verán, convértese nun lugar de retiro para os ponzesi que toman refuxio nas casas cova, vivendas típicas talladas na rocha de Palmarola, hai un puñado de portos onde os barcos poden atracar e varios restaurantes atenden os turistas durante a tempada de verán. As poucas praias que existen son pequenas.

O hábito de refuxiarse nas vivendas cova é moi antigo e ten as súas raíces na necesidade de escapar dos piratas, durante o século XVIII.
Nun texto da Academia Pontaniana relata: "Giovanni Tagliamonte de Ponza, morreu aos cento tres anos, iba a miúdo de Ponza e Palmarola contoume moitas confrontacións cos piratas que lle sucederon, similares a outros Ponzesi ao redor desta illa. Tiña como casa unha antiga cova cortada no cantil preto do pequeno porto de Palmarola (agora cova Tagliamonte), pero por medo aos piratas pasou moitos das súas noites na montaña nunha cueva sen encender lume para evitar ser descuberto polo fume "

O Papa Silverio exiliouse e morreu en Palmarola, o santo patrón da cidade de Ponza celébrase o 20 de xuño. A rocha de San Silverio alberga na súa parte superior unha pequena capela que a tradición popular di que se construíu sobre os restos da residencia forzosa do Santo.

Un punto de interese é Cava Mazzella, unha cova natural.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Palmarola Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Fabrizio Volterra (2001). Il Mare, ed. *Palmarola. Guida alle grotte sommerse*. ISBN 978-88-85833-14-2.
* Saggio di amor paterno e Cristiano, di A. Eichholzer, socio onorario dell’ accademia Ercolanese e dell’ accademia Pontaniana , editore stabilimento tipografico di G. Nobile in Napoli, 1855.

### Outros artigos

* Illas Ponziane

### Ligazóns externas

* Palmarola

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1466491
* WorldCat
* VIAF: 239552349
* DARE: 41271
* GeoNames: 3171569
* Pleiades: 433008

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Santo Estevo.
Santo Estevo de Noalla, en Sanxenxo
**Santo Estevo** (do grego *Stephanos*, coroa) foi un diácono e protomártir, considerado o primeiro mártir cristián.

Historia
--------

A súa figura encádrase a principios do século I, cando o cristianismo era aínda considerado unha seita máis do xudaísmo. Segundo os *Feitos dos Apóstolos*, Estevo era o líder dos sete diáconos nomeados polos apóstolos en defensa dos xudeus helenistas, os xudeus da diáspora que falaban grego a pesar de vivir en Xerusalén. Desde esta posición, Estevo denunciou as preferencias que a Igrexa daba aos xudeus hebreos fronte aos xudeus helenistas, condenando á súa vez o uso do Templo de Xerusalén como asento da idolatría contraria á Lei de Moisés e afirmando que só Xesús estaba chamado a espiritualizar o culto do templo.

Estas ideas chocaron cos intereses materiais da casta sacerdotal e coas crenzas do pobo xudeu, o que acabou incomodando aos fariseos dalgunhas sinagogas, que acusaron a Estevo ante o Sanedrín de blasfemia contra Moisés e Yahveh. A asemblea considerouno culpable e Estevo foi lapidado nos arredores de Xerusalén, ao tempo que, segundo a tradición, oraba polos seus verdugos, dicindo: "Señor, non lles tomes en conta este pecado". Entre os participantes estaba Paulo de Tarso, pero non tirando pedras, senón coidando a roupa dos que o facían. Na iconografía usual, aparece co libro dos Evanxeos na man, por ser mártir, e coas pedras coas que foi lapidado.

Trala morte de Estevo, os xudeus helenistas dispersáronse por Palestina e Antioquía, levando a súa prédica entre os pagáns. O seu martirio supuxo o fin do cristianismo como seita do xudaísmo, ao separar o culto cristián do xudeu practicado en Xerusalén. Os helenistas sentaron as bases do cristianismo concibido coma unha relixión universal, non exclusivamente xudía, concepto desenvolvido por San Paulo e ratificado no Concilio de Xerusalén.

Veneración
----------

É venerado pola Igrexa Ortodoxa e a Igrexa Católica. O seu día é o 26 de decembro. Represéntase coa palma do martirio, vestiduras de diácono e cunha ou varias pedras. É o patrón dos diáconos.

En Galiza é o undécimo santo con máis advocacións, sendo patrón de 106 parroquias.

Galería de imaxes
-----------------

* 
* Retablo de Santo Estevo (Museo de Pontevedra)Retablo de Santo Estevo (Museo de Pontevedra)
* Santo Estevo na igrexa de Castrelo (Cambados).Santo Estevo na igrexa de Castrelo (Cambados).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Estevo, mártir*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q161775
* WorldCat
* VIAF: 196955513
* ARLIMA: 1106
* BNF: 12251678n
* BRE: 4166188
* CERL: cnp00568173
* DeutscheBio: 118617826
* EBID: ID
* FAST: 105843
* GEC: 0025280
* GND: 118617826
* ISNI: 0000 0003 5733 5517
* LCCN: n82233888
* NLA: 56642406
* SUDOC: 03126915X
* Treccani: santo-stefano

 |
**Levanzo** (Sicilia: ***Lèvanzu***) é a máis pequena das tres principais Illas Égadi no Mediterráneo ao oeste de Sicilia, Italia. Forma parte da municipalidade (*comune*) de Favignana na Provincia de Trapani.

Levanzo ten unha superficie de 5´82 km². O punto máis alto é Pizzo Mónaco cunha altura de 278 m. A illa tiña ao redor de 200 habitantes no ano 2011. A poboación céntrase principalmente ao redor do pequeno porto, que dá moi pouco refuxio das tormentas.

O nome antigo da illa era "Phorbantia", que é unha especie de plantas que crecen alí.

Levanzo é famoso pola "Grotta do Genovese", con arte rupestre Neolítico e do Paleolítico.

Ademais, nas augas de Cala Minnola, no lado oriental da illa de Levanzo, atópase un dos sitios arqueolóxicos máis importantes de Sicilia baixo a auga na que un buque de carga romano, cargado de ánforas de viño, a uns 27 metros de profundidade.

Galería de Imaxes
-----------------

* Unha rúa de LevanzoUnha rúa de Levanzo
* Porto de LevanzoPorto de Levanzo
* Faro de LevanzoFaro de Levanzo
* Vila de LevanzoVila de Levanzo

Notas
-----

1. ↑  Bruno, F.; et al. (2017). *Virtual diving in the underwater archaeological site of Cala Minnola*. Int. Arch. Photogramm. Remote Sens. Spatial Inf. Sci. XLII-2/W3. pp. 121–126.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Levanzo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Illas Égadi

### Ligazóns externas

* Levanzo en Curlie *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q497357
* DARE: 22887
* GeoNames: 2524396
* OSM: 1405749
* TGN: 1007846

 |
**Ado Birk**, nado o 14 de novembro de 1883 e finado o 2 de febreiro de 1942, foi un político e diplomático estoniano, que foi primeiro ministro do seu país durante tres días, do 28 ao 30 de xullo de 1920.

Traxectoria
-----------

Ado Birk naceu nunha aldea do concello de Tarvastu, estudou no Seminario Teolóxico Ortodoxo de Riga (1894-1905) e proseguiu estudos na Academia Teolóxica de San Petersburgo e nas facultades de dereito das universidades de Tartu (1907–1908), San Petersburgo (1908–1911) e Leipzig (1911). Entre 1911 e 1912 foi o director da Oficia Estatística de Tallin e de 1912 ata 1917 traballou como procurador no bufete do avogado Jaan Poska ao tempo que desde 1913 entraba na política como concelleiro en Tallin. Membro Asemblea Provincial Estoniana polo Partido Radical Democrático de Estonia, foi o seu secretario interino en xullo de 1917, foi logo nomeado representante de Estonia en Helsinqui en 1918 ata que en novembro mesmo ano foi elixido presidente da Asemblea Provincial e do Comité Xeral de Eleccións da Asemblea Constituínte. Como membro do Partido Popular Estoniano foi desde 1919 ata 1920 foi vicepresidente da Asemblea Constituínte e ministro de asuntos exteriores, primeiro ministro durante tres días de xullo de 1920 pero a falta de apoio parlamentario botou abaixo o goberno, volveu ao posto de ministro ata o 26 de outubro, elixido deputado no I Parlamento (1920-1922), foi de novo ministro de exteriores en 1925. Birk foi tamén presidente da Sociedade de Bombeiros Voluntarios de Tallin (1917-1924) e presidente da Unión de Bombeiros Estonianos (1919-1922).

Entre 1922 e 1926 foi ministro plenipotenciario de Estonia na Unión Soviética, e como entrou a primeiros de 1926 en conflito co ministro de asuntos exteriores estoniano, e rexeitou volver tras o seu cesamento. No verán de 1926 caeu vítima da provocación do servizo secreto soviético, a GPU e entrou na cadea en Rusia, tras saír do cárcere volveu a Estonia en 1927 pero foi acusado de pasar información secreta á URSS e en novembro foi á prisión, en novembro de 1927 o Tribunal de Tallinn-Haapsalu absolveuno. Deixou a política e traballou como empresario, activo membro da Igrexa Ortodoxa Apostólica Estoniana foi o seu secretario ecuménico (1939-1940). Durante a segunda guerra mundial arrestouno a NKVD soviética e o 14 de xuño de 1941 no campo de prisioneiros de Sosva (Urais) foi sentenciado a morte, morrendo antes de executarse a condena.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q300781
* WorldCat
* VIAF: 308694678
* GND: 1050400593

 |
**Victor Hasselblad AB** é un fabricante de cámaras de formato medio e equipamento fotográfico con sede en Gotemburgo, Suecia.

A compañía é coñecida polas súas cámaras de formato medio que produce dende a segunda guerra mundial, sendo especialmente famosa polo uso das súas cámaras durante as viaxes espaciais do proxecto Apollo, entre 1969 e 1972. Case tódalas fotografías tomadas durante esas misión foron realizadas con cámaras Hasselblad modificadas.

En xaneiro de 2003 foi adquirido polo Grupo Shriro, e posteriormente, en agosto de 2004, Hasselblad fusionouse co fabricante de sensores ópticos Imacon, pasando a chamarse Hasselblad Imacon.

Galería de imaxes
-----------------

* Hasselblad 1600 F con unha lente Kodak Ektar.Hasselblad 1600 F con unha lente Kodak Ektar.
* Hasselblad 500 C/M con unha lente Zeiss.Hasselblad 500 C/M con unha lente Zeiss.
* Hasselblad 503 CW.Hasselblad 503 CW.
* Hasselblad X1D.Hasselblad X1D.

Notas
-----

1. ↑  "Apollo 11 Hasselblad cameras". *NASA* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 23 de decembro de 2018.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial da compañía *(en inglés)*
* Cámaras Hasselblad usadas na misión Apollo 11 Arquivado 23 de decembro de 2018 en Wayback Machine. *(en inglés)*
Sede do xornal en Estocolmo
**Aftonbladet** (en galego: *A Folla da Tarde*) é un xornal vespertino sueco, de tendencia socialdemócrata e sensacionalista, con sede en Estocolmo.

Historia
--------

Lars Johan Hierta, fundador do Aftonbladet
Fundado en 1830, por Lars Johan Hierta, un influente político sueco e empresario, pronto destacou pola súas críticas ao Rei Carlos XIV Xoán. Foi así que o *Aftonbladet* foi censurado en numerosas ocasións, circulando ás veces co nome de "*Det Andra Aftonbladet*" (A segunda folla da Tarde) mais mantendo o mesmo estilo, ata ser finalmente autorizado polo rei.

O longo dos seus case douscentos anos de historia, o xornal mantivo diferentes liñas editoriais. Comezou sendo unha cabeceira liberal, para ser logo conservador entre 1890 e 1921.

En 1929, o xornal foi adquirido pola familia Kreuger, vencellada á produción de tabaco. Favorable ao goberno de Per Albin Hanson, primeiro ministro socialdemócrata, en 1932, logo retomou os postulados liberais e durante a segunda guerra mundial, simpatizou co exército alemán ata 1943 por influencia dos intereses nazis.

En 8 de outubro de 1956, a familia Kreuger vendeu o xornal a Confederación Sueca de Sindicatos asumindo unha liña editorial progresista favorable aos socialdemócratas. Logo dunha redución nos números da súa circulación, na década de 1960 ascendería ata unha tiraxe de 507.000 exemplares. 

Na década de 1990 o xornal atravesou unha situación de crise que levou a que a Confederación Sueca de Sindicatos vendera o 49.9% do capital social ao grupo de medios de comunicación noruegués Schibsted en 1996, conservando, a central sindical, o control da liña editorial como accionista maioritario. Un ano máis tarde logrou ser o xornal sueco máis vendido polo de superar ao conservador Expressen e a principios do século XXI era o líder de toda a prensa escrita escandinava. É considerado un xornal sensacionalista polos enfoques que fai de determinadas noticias e polo seu énfase nas cuestións deportivas e a prensa do corazón. En 2009, Schibsted mercou o 91% do accionariado, conservando a Confederación Sueca de Sindicatos o 9%.

Ademais do xornal impreso, conta con sitio web do Aftonbladet dende 1994, sendo unha das páxinas máis visitadas de Suecia e ten unha canle de televisión, *Aftonbladet TV7*.

Notas
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Aftonbladet Modificar a ligazón no Wikidata*** |


1. ↑  "Lena K. Samuelsson blir tf. publisher på Aftonbladet". *www.resume.se* (en sueco). Consultado o 2021-08-05.
2. ↑  ""Aftonbladet" (en sueco). Arquivado dende o orixinal o 24 de febreiro de 2007. Consultado o 30 de Julho de 2009.
3. ↑  Gustafsson, Karl Erik (2010). *A History of the Press in Sweden*. Nordicom-Sverige. ISBN 978-91-86523-08-4.
4. ↑  "The press in Sweden" (en inglés). 2004-03-23. Consultado o 2021-08-05.
5. ↑  "SCHIBSTED SVERIGE BLIR HUVUDÄGARE I AFTONBLADET". Arquivado dende o orixinal o 05-08-2021. Consultado o 5-8-2021.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas:

Sitio web do xornal Aftonbladet (en sueco)
O **Adam RA-14 Loisirs** foi un avión lixeiro de dúas prazas deseñado por Roger Adam pouco despois da segunda guerra mundial. Tivo influencia no deseño dos aeroplanos afeccionados franceses.

Deseño e produción
------------------

O Loisirs foi deseñado en maio de 1945 por Roger Adam e construído por Etablissements Aeronautiques R. Adam. Tratábase dun avión bipraza de tubo, madeira e tela apto para a que fose construído por afeccionados. Era un monoplno de á alta reforzada cun tren de aterraxe de cola reforzado. Os asentos estaban colocados un ao lado do outro.

A compañía vendeu planos e fabricou partes do avión que podía ser equipado con varios motores de entre 65 e 80 cabalos. Entre eles incluíanse os motores Régnier 4D, Continental A65, Continental A75 e Continental C90.

Notas
-----

1. ↑  Bridgman 1947, p. 118c
2. ↑  Green, 1965, p. 34

Bibliografía
------------

* Bridgman, Leonard, ed. (1947). *Jane's all the World's Aircraft 1947*. Londres: Sampson Low, Marston & Co.

* Green, William (1965). *The Aircraft of the World*. Macdonald & Co. (Publishers) Ltd.
| *Nymphalis antiopa* |
| --- |
| 
 |
| Estado de conservación |
| *Non avaliado* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Clase: | Insecta |
| Orde: | Lepidoptera |
| Familia: | Nymphalidae |
| Xénero: | *Nymphalis* |
| Especie: | ***N. antiopa***(Linnaeus, 1758) |

 |

***Nymphalis antiopa*** é unha especie de lepidóptero ditrisio da familia Nymphalidae, amplamente distribuída por Eurasia e Norteamérica.

Características
---------------

As súas ás granate escura caracterízanse por un bordo amarelo, que ten xunto a el unha banda de puntos azuis iridiscentes. Vistas de preto, as ás son iridiscentes. Ten unha envergadura de 73 a 86 mm. Ás veces aparece unha variación, cando a pupa estivo exposta a temperaturas infrecuentemente baixas, en que a banda amarela é máis ampla que o normal, e non presenta as manchas azuis. Envergadura 57-101 mm.

A eiruga chega a medir 50 mm. Ten pelos irritantes.

* ♂♂
* ♂  △♂ △
* Forma aberrante Ex larva  ♂Forma aberrante *Ex larva* ♂
* Forma aberrante Ex larva  ♂  △Forma aberrante *Ex larva* ♂ △

Distribución e hábitat
----------------------

Vive en Norteamérica, entre a liña da tundra de Canadá e Alaska polo norte, até a rexión central de México polo sur. Tamén é posible atopala en moi raras ocasións no norte de América do Sur. Tamén habita o norte de Eurasia, desde Inglaterra até Xapón. Vive en cursos de ríos, bordos de bosque ou zonas boscosas abertas e parques.

Alimentación
------------

As súas eirugas aliméntanse das follas de árbores deciduos, entre os que se atopan os olmos e salgueiros. Os adultos aliméntanse do zume das árbores, e de froita en descomposición, de maneira moi infrecuente aliméntanse do néctar das flores. Pasan o inverno no estadio adulto e por iso son das primeiras bolboretas que voan na primavera.

Subespecies
-----------

* *Nymphalis antiopa yedanula*

Notas
-----

1. 1 2 3  Fonseca, V. 2000. "*Nymphalis antiopa*", Animal Diversity Web. Consultado o 23 de abril de 2009.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Bugguide.net. Species *Nymphalis antiopa* - Mourning Cloak

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q503989
* EBID: ID
* MAG: 2778095655

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Nymphalis\_antiopa
* BioLib: 51593
* BugGuide: 3188
* Dyntaxa: 201058
* EPPO: NYPLAN
* EUNIS: 90979
* FE: 441666
* FE-New: ID
* GBIF: 5130682
* iNaturalist: 56832
* IRMNG: 10275524
* ITIS: 188597
* IUCN: 174452
* LepIndex: 157445
* MONA: 4432
* NBN: NHMSYS0000516570
* NCBI: 171592
* Soortenregister: 168190
* TAXREF: 53733
* Vlindernet: 1089

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0323295

 |
**Rafael Domínguez Artime**, nado en Pontevedra en 1976, é un médico e político galego, candidato á alcaldía de Pontevedra polo Partido Popular nas eleccións de 2019. Voceiro do Partido Popular no Concello de Pontevedra. Vicepresidente do Partido Popular Provincial de Pontevedra.

Traxectoria
-----------

Estudou medicina na Universidade de Santiago de Compostela (1994-2000), especializouse en medicina interna no Hospital de Santo António do Porto. Foi profesor na Escola de Adestradores da Real Federación Galega de Fútbol (2009-2016). En 2007 entrou a traballar no Hospital Quirón Salud de Pontevedra, entón coñecido como Miguel Domínguez. Coordinador do Servicio de Medicina Interna do Hospital Quironsalud Miguel Domínguez. Vencellado ao Partido Popular, é concelleiro en Pontevedra dende 2015 e presidente da xunta local do PPG dende 2018.

En 2023 foi nomeado Vicepresidente Segundo da Deputación de Pontevedra, deputado de Economía, Impulso ao emprego, Museo Provincial e Convento de Santa Clara.

Notas
-----

1. ↑  "Rafa Domínguez, único candidato a presidir a Xunta Local do Partido Popular de Pontevedra". *Rías Baixas Tribuna*. 11 de xuño de 2018.
2. ↑  "Rafael Dominguez Artime - Diputación de Pontevedra - Liferay". *Diputación de Pontevedra* (en castelán). Consultado o 2023-09-25.
*Ir ao índice do **Curso de lingua galega***. *Tamén pode consultar a **Normativa oficial do galego***. 
  

En galego a expresión comparativa confórmana dous elementos:

* o primeiro elemento, formado por un adverbio que indica se o grao da comparación é de igualdade, superioridade ou inferioridade (**tan, máis, menos**)
* o segundo elemento, formado polas partículas **que/ca/do que** ou **coma/como** mais o elemento co que se realiza a comparación.

Nas comparativas de superioridade ou inferioridade as partículas que relacionan os elementos comparados son **ca, que** ou **de que**: *é máis aleuto ca ela, é máis alto ca/que un piñeiro, diso sabe menos ca ti, traballa máis do que din*. 
Nas de igualdade é **como** ou **coma**: *estaba tan namorada coma min, é tan falador como/coma o seu irmán*.

Cando se emprega **ca** en vez de **que** ou **coma** en vez de **como**?

* Só hai un caso en que o uso de **ca** e de **coma** é obrigatorio: cando o segundo elemento da comparación é un pronome persoal (min, ti, el/ela, nós, vós, eles/elas): **é máis lista ca min; é tan boa coma el**
* Se o segundo termo da comparación é un nome ou unha frase calquera, podemos utilizar indistintamente **ca/que**; **coma/como**: **Gústame máis a laranxa** que/có **(ca + o) pexego; ten tantos xoguetes** coma/como **o seu veciño**

A partícula **ca** pode contraer co artigo:

|   | o | a | os | as |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ca | ca o / có | ca a / cá | ca os / cós | ca as / cás |

Cando **ca** vai seguido da preposición **a** (que en galego coincide formalmente co artigo) non se fai contracción: **téñolle máis respecto a el** ca a **ela.**

Cando a segunda parte da comparación é un verbo, hai que usar **do que**: **coma máis do que bebe**
A illa **Wrangell** está no arquipélago Alexander no mango de Alasca no sueste de Alasca. Ten 48 km de longo e de 8 a 23 km de largo. Ten unha superficie terrestre de 544´03 km², polo que é a 29ª illa máis grande dos Estados Unidos. Wrangell está separado do continente pola estreita Canle Blake.

O primeiro europeo que viu a illa foi James Johnstone, un dos oficiais de George Vancouver durante a súa expedición 1791-95, en 1793. Só trazou a súa costa leste, sen darse conta de que era unha illa. Foi ocupada en 1834 por Rusia. Leva o nome de Ferdinand Wrangel, un explorador alemán do Báltico a servizo dos rusos e funcionario do goberno. De 1867 a 1877 foi un posto militar dos Estados Unidos, máis tarde converteuse nun punto de equipamento para os cazadores e exploradores, e para os mineiros que utilizaban a ruta do río Stikine cara ao Yukón.

A illa aloxa a cidade de Wrangell, Alasca. A illa Wrangell está cuberta de bosques e contén unha gran cantidade de vida silvestre. A única outra comunidade é Thoms Place no lado suroeste, cruzando o Estreito de Zimovia desde a illa Etolin. A poboación total da Illa Wrangell era de 2.401 habitantes no 2000.

A pesca e a minería son as principais actividades no área. Un serradoiro pechado na década de 1990. A illa e as áreas circundantes conteñen moitas áreas recreativas. Está a desembocadura do río Stikine, que ofrece moitas oportunidades recreativas.

Notas
-----

1. ↑  Vancouver, George, and John Vancouver (1801). *A voyage of discovery to the North Pacific ocean, and round the world*. London: J. Stockdale.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Illa Wrangell Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Arquipélago Alexander

### Ligazóns externas

* Blue Book of Boats Cruising Destinations- Wrangell, Alaska

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1190447
* WorldCat
* VIAF: 248315836
* GEC: 0426021
* GeoNames: 5558591
* GND: 7603520-7
* LCCN: sh2001004764
* OSM: 3958148

 |