Perfil do Jaime I co seu aspecto en 1937
**O acoirazado *Jaime I*** foi o terceiro dunha serie de tres acoirazados construídos por España a principios do século XX. Os tres recibiron o nome xenérico do cabeza de serie, polo que se lles chamou os acoirazados *España*. As súas construcións tiveron lugar nos estaleiros do Ferrol pola recente nacida Sociedad Española de Construcciones Navales, e foron os primeiros e os últimos acoirazados monocalibre construídos en España.

O **Jaime I** empezouse a construírse o 5 de febreiro do 1912, e a súa botadura tivo lugar o 21 de setembro de 1914. Pero a entrega á Armada Española atrasouse ata setembro de 1921 debido a demoras na entrega dos canóns por mor da I Guerra Mundial. Este barco estivo a piques de ser diferente dos outros dous acoirazados, pois a falta de recursos presupostarios botaron por terra os estudos que se realizaron para aumentarlle a potencia de máquinas e alcanzar os 21 nos, cun aumento do seu desprazamento ata 17 000 toneladas e ao final foi xemelgo dos dous **Españas** (o acoirazado *España* e o acoirazado *Alfonso XIII*). Eran buques de bela estampa, con cuberta corrida, ponte de mando, unha soa gran cheminea ao centro, unha pequena ponte auxiliar a popa dous mastros en trípode, pequeno esporón e coas características dos seus xemelgos.

Características
---------------

Son practicamente as mesmas que as das dos seus xemelgos, os «Españas 1° e 2°»:

* Eslora 140 m, manga 24 m, puntal 12,74 m, calado 7,7 m, desprazamento normal 15 700 toneladas e 16 450 toneladas a plena carga.
* Para a propulsión: contaban con 12 caldeiras Yarrow de carbón, e turbinas que accionaban catro hélices, cunha potencia de 11 270 CV a tiro normal e 20 000 CV a tiro forzado.
* A súa velocidade era de 19,5 nós de máxima, cunha autonomía de 7 500 millas a 10 nós.
* A súa coiraza era de 230 mm no centro da faixa baixa, 150 mm no da media e 75 mm no da alta, que diminuía cara aos extremos ata 100 mm na proa e 50 mm na popa.
* A dotación era de 850 homes.
* O armamento principal consistía en 8 canóns Vickers de 305 mm 50 calibres montados en 4 torres dobres, as máis afastadas entre se colocadas sobre a liña de cruxía, unha a proa e outra a popa, e as outras dúas desprazadas da liña de croxía, a de proa cara a estribor e a de popa cara a babor.

Cada canón pesaba 67,1 toneladas e cada proxectil 385 quilos, con 902 m/s de velocidade inicial, 21 500 m de alcance máximo, e un ritmo de lume dun disparo por minuto. 

* Tamén montaban vinte canóns de 101,6 mm, dous de 47 mm, e dous antiaéreos de 76 mm, que foron instalados na década de 1920.

Historia
--------

En 1922 estivo destacado en Constantinopla para defender os intereses españois durante a revolución de Ataturk, sufriu o abordaxe dun mercante que lle produciu serios danos que foron reparados nos estaleiros de Pola. Máis tarde acompañou o acoirazado *Alfonso XIII* na viaxe a Italia cos Reis e Miguel Primo de Rivera. En setembro de 1925, xunto tamén co Alfonso XIII participou no desembarco de Alhucemas.

### Leal a República

O 18 de xullo de 1936, o buque acoirazado *Jaime I* estaba fondeado na baía de Vigo, onde triunfou o alzamento. Recibiu a orde de dirixirse ao Estreito de Xibraltar, e fronte á costa portuguesa tivo lugar un motín a bordo. Os mariñeiros e os suboficiais rebeláronse contra a oficialidade do barco. O comandante da nave e o segundo de abordo toman partido polos mariñeiros. Durante uns momentos produciuse un intercambio de disparos e ao final, os mariñeiros apresaron os oficiais superviventes. A gran maioría dos buques de guerra amotináronse contra os golpistas, a frota de submarinos e os medios aeronavais tamén permaneceron leais á República.

O *Jaime I* recalou en Tánxer, porto onde se reuniu o groso da Escuadra republicana. Este acoirazado tomou parte en diversas operacións de bombardeo de costa con outros buques como o *Cervantes*, *Libertad*, *Lepanto*, *Escaño*, *José Luís Díez*, *Almirante Antequera*, *Almirante Miranda* ou o *Almirante Valdés*. En xullo e agosto de 1936 tomou parte nos bombardeos de La Línea, Ceuta e Alxeciras, e o 13 de agosto de 1936 recibiu o impacto dunha bomba de aviación. En setembro pasou ao Cantábrico con outros barcos para apoiar a parte republicana que quedou illada, pero despois do pouco éxito tido, o 13 de outubro recibiu a orde de regresar ao Mediterráneo e dirixirse a Cartagena, desde onde tomou parte en varios bombardeos.

En abril de 1937 encallou en Málaga, logrou zafarse e refuxiouse en Almería, onde o 21 de maio sufriu o impacto de tres bombas dos Saboya-79 da Forza Aérea Italiana que lle causaron grandes danos, polo que foi levado a Cartagena a remolque para ser reparado. O 17 de xuño, mentres era reparado en Cartagena (principal base naval da República, os *nacionais* tiñan Ferrol), unha misteriosa explosión interna afundiu o barco, que quedou pousado no fondo. Máis de 300 mortos e centos de feridos constitúen o balance da traxedia.

Semanas despois os enxeñeiros da mariña reflótano. As súas pezas artilleiras foron desmontadas e recolocadas ao longo da costa republicana (Andalucía oriental, Levante e Cataluña, recuperando así os enormes canóns de 305 mm e 101 mm).

En 1941 o que quedaba do barco foi desmantelado.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Acoirazado Jaime I Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Manuel López Pinal