| Carrán ártico*Sterna paradisaea* |
| --- |
| Dous carráns árticos, un cun peixe no peteiro |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Charadriiformes |
| Familia: | Sternidae |
| Xénero: | *Sterna* |
| Especie: | *S. paradisaea* |

 |
| Nome binomial |
| *Sterna paradisaea*Pontoppidan, 1763 |
| Aniñamento (vermello), invernación (azul) e rutas de migración (verde)Aniñamento (vermello), invernación (azul) e rutas de migración (verde) |

 *Sterna paradisaea*
O **carrán ártico**, de nome científico ***Sterna paradisaea*** Pontoppidan, 1763, é unha ave mariña da familia dos estérnidos. Esta ave ten unha distribución circumpolar; cría en colonias no Ártico e en rexións subárticas de Europa, Asia e Norteamérica, (cun límite meridional na Bretaña ou Massachusetts). Esta especie é unha gran migradora, e vese sometida a dous veráns por ano cando migra dos seus terreos de cría boreais até os océanos próximos á Antártida, e durante o seu regreso (uns 38.600 km) cada ano. Trátase da migración regular máis longa de todos os animais coñecidos.

Os carráns árticos son aves de tamaño mediano. Miden entre 33 e 39 centímetros de longo e teñen unha envergadura de 76–85 cm. As súas plumas son principalmente grises e brancas, cunhas patas vermellas e un peteiro tamén vermello, tan longo coma a testa, recto, cunha unión pronunciada das ramas mandibulares; ten unha fronte branca, unha caluga e píleos negros con raias brancas, e unhas fazulas brancas. O manto gris mide 305 mm, e as escápulas son marróns, con algunhas puntas brancas. A parte superior das ás é gris co bordo de cor branca, e o pescozo é completamente branco, ao igual co lombo. A cola, notablemente bifurcada, é esbrancuxada con algunhas plumas grises á parte exterior. A parte posterior do píleo ata os orificios auditivos é negra.

Os carráns árticos son aves de gran lonxevidade e moitos chegan aos vinte anos de idade. Aliméntanse principalmente de peixes e pequenos invertebrados mariños. Esta especie é abondosa, e estímase que existe un millón de exemplares. Aínda cando, en xeral, non se coñece a evolución das súas poboacións, a explotación que sufriu no pasado reduciu a abondosidade deste ave especialmente con respecto á súa distribución nas zonas máis meridionais.

Distribución e migración
------------------------

O carrán ártico ten unha distribución circumpolar e continua; non se recoñecen subespecies. Pódeselle atopar en rexións costeiras das partes temperás frías de Norteamérica e Eurasia durante o verán setentrional. Mentres inverna no verán meridional, pódeselle atopar no mar, chegando ao bordo sur do xeo antártico. A distribución da especie cobre unha superficie de aproximadamente dous millóns de km2.

O carrán ártico é célebre pola súa migración; voa dende a súa área de cría no Ártico até a Tierra del Fuego, e despois volta, unha vez ao ano. Esta viaxe de 19.000 km por traxecto expón á ave a dous veráns por ano, polo tanto, a máis luz do día que calquera outra criatura do planeta. Un carrán ártico típico viaxará ao longo da súa vida unha distancia equivalente á de ir e volver da Lúa (uns 800.000 km). Un exemplo da grande capacidade de voo desta ave por cubrir longas distancias é o dun carrán ártico que foi anelado cando aínda non emplumara, nas illas Farne de Northumberland (Reino Unido) no verán de 1982, e que chegou a Melbourne (Australia), no mes de outubro do mesmo ano; unha viaxe sobre o mar de máis de 22.000 km só tres meses despois de emplumar. Outro exemplo é o dun pito anelado no Labrador (Canadá) o 23 de xullo del 1928. Foi atopado en Suráfrica catro meses máis tarde.

Os carráns árticos adoitan comezar a súa fazaña migratoria cando o día se torna máis curto en dirección ao círculo polar antártico onde os días se comezan a alongar, voando a unha grande distancia da costa. Polo tanto, fóra da época de apareamento só raramente poden verse dende terra firme.

Estado de conservación
----------------------

En certos estados os carráns árticos son considerados especies ameazadas ou vulnerables. Tamén son unha das especies incluídas no AEWA. A especie entrou en declive a Nova Inglaterra a finais do século XIX debido á caza promovida pola industria téxtil. Actualmente continúase explotando ao oeste de Groenlandia, onde a especie vén minguando en poboación dende a década de 1950.

Na zona máis meridional da súa área de distribución, as poboaciones de carrán ártico atópanse en regresión. Gran parte disto débese á falla de alimentos. Malia isto, a distribución destes paxaros espállase por zonas moi afastadas, e non semella haber ningunha tendencia de mingua na poboación global.

Dende o ano 1988, a Birdlife International catalogou a especie nun nivel de risco baixo, e estímas que a súa poboación mundial é de aproximadamente un millón de individuos.

Filatelia
---------

Selo das Illas Feroe amosando dous exemplares adultos en voo.
O carrán ártico aparece en selos de varios países e dependencias. Son exemplos de dependencias as illas Åland, Alderney e mailas illas Feroe. Entre os países, hai selos propios do Canadá, Finlandia, Islandia e Cuba.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Birdlife International. "Arctic Tern - BirdLife Species Factsheet" (en English). Arquivado dende o orixinal o 23 de novembro de 2008. Consultado o 17 de agosto de 2006.
2. ↑  carrán ártico en DiGalego.
3. 1 2 3 4  Josep del Hoyo, Andrew Elliott & Jordi Sargatal, ed. (1996). *Handbook of the Birds of the World vuelo. 3*. Lynx Ediciones. p. 653. ISBN 84-87334-20-2.
4. ↑  Hume, Rob (2002). Guía de campo de las aves de España y Europa. Ediciones Omega. ISBN 84-282-1317-8
5. ↑  Royal Society for the Protection of Birds. "Arctic tern" (en inglés). Consultado o 17 de agosto de 2006.
6. ↑  Martín Rodolfo de la Peña. Guía de aves argentinas *(en español). Publicado por L.O.L.A. (1988); pág 157. Procedente e dixitilizado de Universidade de Texas. ISBN 950-9725-16-1*
7. ↑  S. Cramp, ed. (1985). *Birds of off the Western Palearctic*. pp. 87–100. ISBN 0-19-857507-6.
8. ↑  British Trust for Ornithology. "Terns (Family Sternidae)". Arquivado dende o orixinal o 17 de outubro de 2006. Consultado o 31 de agosto de 2006.
9. ↑  A. Heavisides; M.S. Hodgson & I Kerr (1983). *Birds in Northumbria 1982*. Tyneside Bird Club.
10. ↑  A. Heavisides; M.S. Hodgson & Y Kerr (1983). *Birds in Northumbria 1982*. Tyneside Bird Club.
11. ↑  "Birds ofoff Nueva Scotia: Arctic Tern". Nueva Scotia Museum ofoff Natural History. Consultado o 22 de agosto de 2006. [*Ligazón morta*]
12. ↑  Annabelle Stockton de Dod, José Osorio, Laura Rathe de Cambiaso. Aves de la República Dominicana *Publicado polo Museo Nacional de Historia Natural da Institución Smithsoniana, (1987); páx 127. Procedente e dixitalizado de Universidade de Texas*
13. ↑  Kenn Kaufman, Hector Gomez de Silva. GUIA de Campo Kaufman a las aves de Norte-america: A las aves norteamericanas (en español). Publicado por HMCo Field Guides, 2005; pág 88. ISBN 0-618-57424-7
14. ↑  AEWA. "African Eurasian Waterbird Agreement Anejo II: Species list" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 01 de xaneiro de 2006. Consultado o 17 de agosto de 2006.
15. ↑  J.J. Hatch (2002). «Arctic Tern (Sterna paradisaea)». En A. Poole; & F. Gill. The Birds ofoff North America (Philadelphia, PAN.: The Birds ofoff North America). p. 707.
16. ↑  K. Hansen (2001). *Threats tono wildlife in Greenland*. *Seabird Group Newsletter Volume 89*. pp. 1–2.
17. ↑  Steve N.G. Howell; & Alvaro Jaramillo (2006). Jonathan Alderfer, ed. National Geographic Complete Birds of North America. National Geographic Society. pp. 272–73. ISBN 0-7922-4175-4.
18. ↑  Kenn Kaufman. Lives ofoff North American birds. Houghton Mifflin. p. 260. ISBN 0-395-77017-3.
19. ↑  Chris Gibbons. "Arctic Tern stamps". Consultado o 24 de agosto de 2006.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ****S. paradisaea**** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ****S. paradisaea**** |

### Bibliografía

* Peter Harrison (1983). *Seabirds*. ISBN 0-7136-4626-8

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q26800
* EBID: ID
* GND: 4165908-9
* LCCN: sh85006965

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Sterna\_paradisaea
* Avibase: BDC5CF80BE6CFC21
* BioLib: 8711
* BirdLife: 22694629
* CMS: sterna-paradisaea
* DORIS: 1746
* Dyntaxa: 102619
* eBird: arcter
* EUNIS: 1283
* FE: 96960
* FE-New: ID
* Fossilworks: 372658
* GBIF: 5229230
* GNAB: arctic-tern
* IBC: ID
* iNaturalist: 4449
* IRMNG: 10999098
* ITIS: 176890
* IUCN: 22694629
* NBN: NBNSYS0000000365
* NCBI: 279953
* SeaLifeBase: 74526
* Soortenregister: 139339
* TAXREF: 3345
* WoRMS: 137165
* Xeno-canto: Sterna-paradisaea

 |