recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Joan Colom i Altemir**, nado en Barcelona en 1921, e finado o 3 de setembro de 2017, foi un fotógrafo catalán, un dos pioneiros na composición de series fotográficas.

Traxectoria
-----------

Naceu en 1921 en Barcelona. Tras estudar contabilidade e traballar nunha empresa iniciouse, de forma autodidacta, no mundo da fotografía ingresando en 1957 na Agrupación Fotográfica de Cataluña (AFC). Así mesmo, en 1960 participou na creación do grupo artístico "El Mussol".

No 2002 foi galardoado co Premio Nacional de Fotografía concedido polo Ministerio de Cultura de España, no 2003 coa Medalla de Ouro ó Mérito Cultural concedida polo Concello de Barcelona, no 2004 co Premio Nacional de Artes Visuais e no 2006 coa Creu de San Jordi, concedidas estas dúas últimas distincións pola Generalitat de Cataluña.

Faleceu o 3 de setembro de 2017 á idade de 96 anos.

Actividade fotográfica
----------------------

En 1958 iniciou a súa actividade presentando un seguido de fotografías ó IV Salón Internacional de Fotografía de Murcia, do cal recibiu o sétimo premio. Ese ano empezou a interesarse pola realidade existente no Barrio Chinés de Barcelona, o actual Raval, converténdose nun dos principais ollos da realidade existente.

En 1962, viaxou a París seleccionado nunha mostra da fotografía española do momento, á beira, entre outros, de Xavier Miserachs e Oriol Maspons e agrupados no movemento denominado "Nova Vanguàrdia", os cales serían os precursores da composición en series fotográficas, e inspirados fortemente nos traballos de Francesc Catalá Roca, Cartier-Bresson ou Man Ray.

Notas
-----

1. ↑  Muere el fotógrafo Joan Colom, retratista de la Barcelona marginal.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2546033
* WorldCat
* VIAF: 14928446
* BNB: ID
* BNE: XX1679281
* BNF: 135098731
* CANTIC: a10440707
* DBE: joan-colom-altemir
* Europeana: ID
* FAST: 440242
* GEC: 0517330
* GND: 122282175
* ISNI: 0000 0001 0872 5362
* LCCN: no99079410
* Luminous-Lint: Joan\_\_Colom
* MNCARS: colom-joan
* SELIBR: 283581
* SNAC: w6184w4z
* SUDOC: 078658748
* ULAN: 500349606

 |
**Naxma Abdala Idris** (árabe: *نجمة عبدالله إدريس*), nada en Kuwait o 25 de decembro de 1952, é unha escritora, xornalista e profesora kuwaití.

Traxectoria
-----------

En 1976 graduouse na Universidade de Kuwait en literatura árabe. En 1987 doutorouse pola Escola de Estudos Orientais e Africanos da Universidade de Londres, cunha tese sobre "O concepto da morte e o seu desenvolvemento na poesía árabe moderna". Deu clase no ensino secundario en Kuwait entre 1976 e 1981, e na Universidade de Kuwait entre 1987 e 2007.
Idrees comezou a escribir poesía e investigar cando estaba na Universidade. Publicou a maior parte dos seus primeiros traballos na revista *Al-Bayan*, publicada pola Asociación de Escritores de Kuwait. Uniuse á Asociación de Escritores de Kuwait sendo nova, e atopou moito apoio por parte dos demais membros, e con este estímulo comezou a participar en recitais organizados pola asociación. En 2010 pasou a ser redactora xefe da revista *Al-Bayan*.

Adoita participar na Semana Cultural que organiza o Consello Nacional de Cultura, Artes e Literatura que ten lugar anualmente en diferentes países de fala árabe. A primeira participación de Idrees coa NCCAL foi en Marrocos en 1979, durante a cal formou parte da delegación cultural de Kuwait. Desde entón participou en conferencias, foros culturais e recitais en ligares como Bagdad, O Cairo, os Emiratos Árabes Unidos, París, Rabat, Tunes, Arxel, Muscat ou Iemen.

Publica unha columna semanal no xornal *Al-Jarida*, ademais de artigos para revistas mensuais e discusións abertas na prensa local e entrevistas de radio.

Recoñecementos
--------------

* Premio de Literatura do Estado de Kuwait (2002)
* Arab Women Award (Kuwait, 2013)

Obra
----

* *تتكسّر لغتي .. أنمو* ("A miña lingua racha... eu medro", 2004)

Notas
-----

1. ↑  *Al-Bayan*, revista da Asociación de Escritores de Kuwait-
2. ↑  "NCCAL". Arquivado dende o orixinal o 20 de setembro de 2019. Consultado o 20 de setembro de 2019.
3. ↑  "Najma Idrees en *Al Jarida"*. Arquivado dende o orixinal o 10 de febreiro de 2015. Consultado o 20 de setembro de 2019.
4. ↑  "الشيخ احمد الفهد يعتمد اسماء الفائزين بجوائز الدولة التقديرية والتشجيعية", Kuwait news Agency, 22 de novembro de 2002 *(en árabe)*.
5. ↑  Arab Woman Awards Arquivado 10 de febreiro de 2015 en Wayback Machine. 2013.
6. ↑  *تتكسّر لغتي .. أنمو*, Google Books.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q19257092
* WorldCat
* VIAF: 31357451
* FAST: 1571605
* LCCN: n2002053710
* SUDOC: 252838483

 |
**Norplant** é un sistema contraceptivo desenvolvido pola ONG norteamericana con implantación internacional Population Council.

Historia
--------

As primeiras investigacións comezaron en 1966 e en 1974 fixéronse os primeiros experimentos en Chile. Finlandia en 1983 foi o primeiro país que aprobou a súa utilización, en 1984 a Organización Mundial da Saúde declarouno método eficaz de contracepción, en 1992 eran millón e medio de usuarias en todo o mundo. orixinalmente consistía en seis cápsulas de silicona, cada unha contiña 36 mg de levonoxestrel, un proxestáxeno sintético, que tiña que ser implantada baixo a pel do brazo e que tiña unha efectividade de cinco anos. Nos Estados Unidos foi aprobado pola axencia federal Food and Drug Administration en 1990 e distribuída de 1991 ata 2002, cando foi retirado do mercado pola aparición de efectos secundarios e un número importante de demandas contra o produto. Internacionalmente a produción cesou ao rematar o contrato coa United States Agency for International Development en decembro de 2006.

Norplant-2 ou Jadelle, a nova versión, consite en dous pequenos bastóns de silicona que tamén teñen que implantarse e son efectivos durante cinco anos, aínda que nun primeiro momento foi aprobada para un período de tres anos en Europa.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3315673
* EBID: ID

 |
A Museumplein en Ámsterdam
Pista de xeo en Museumplein no inverno
O **Museumplein** (literalmente en galego: *Praza do Museo*) é unha praza en Ámsterdam (Países Baixos). A praza é chamada do *Museo* polos catro museos localizados en ela: o Rijksmuseum, o Museo van Gogh, o Stedelijk Museum, e o Museo do diamante. A praza foi reconstruída en 1999 por Sven-Ingvar Andersson. É usada para os grandes eventos da cidade, como festivais, concertos, celebracións ou exposicións. A praza está case na súa totalidade cuberta de céspede, a excepción da parte norte da praza, que está cuberta con grava. Fixéronse plans en 2008 para volver remodelar a praza, debido a que moitos amsterdameses non están satisfeitos co seu aspecto actual.

Reconstrución
-------------

A praza foi reconstruída en 1999. O deseño da nova Museumplein é do arquitecto paisaxista sueco-dinamarqués Sven-Ingvar Andersson. A remodelación incluíu un aparcadoiro e un supermercado soterrados. No inverno o estanque que está na fronte do Rijksmuseum é ás veces transformado nunha pista de patinaxe sobre xeo no inverno.

Edificios arredor da praza
--------------------------

* Concertgebouw
* Stedelijk Museum
* Museo van Gogh
* Museo do Diamante
* Rijksmuseum
* Consulado dos Estados Unidos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q639321
* WorldCat
* VIAF: 315148138
* GeoNames: 7602112
* MusicBrainz: ID
* OSM: 1836802

 |
A **música alternativa** é un termo que engloba a todos os tipos de música que se afastan da tendencia dominante ou dos modelos oficiais comunmente aceptados. Este tipo de música non conta con trazos diferenciadores que a convertan nun estilo musical único e recoñeocíbel, senón que agrupa un amplo número de xéneros musicais que se afastan da música comercial ou industrial e que teñen cada un as súas características propias.

Este termo abrangue un gran número de subxéneros, entre os que destacan o rock alternativo, o grunge, o indie, a world music, a New Wave ou a música folk, Rap alternativo, entre outros. No entanto, os artistas representativos da música alternativa non sempre se encadran dentro do mesmo subxénero, senón que cada unha das súas composicións pode corresponder a un tipo distinto de música alternativa.

A principal matización que realizan, tanto o público como os críticos, ao uso desta denominación é que o alternativo, en canto é asumido polo sistema, convértese nun produto de masas, polo que deixa de oporse ao comercial e por iso deixa de ser alternativo.

Notas
-----

1. ↑  *Definición de "alternativo"*, no dicionario da RAG.
2. ↑  Munnshe, Jorge. Amazings, ed. "¿Qué son las Músicas Alternativas?" (en castelán).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Hernández, Mauricio. World groove, ed. "Sobre música alternativa" (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 16 de setembro de 2018.
* Oltra, Fidel. Muzikalia, ed. "Música Alternativa. Auge y caída (1990-2014). Ramón Oriol (Milenio, 2015)" (en castelán).
Juniperus navicularis en Melides (Grândola, Portugal).
***Juniperus navicularis*** Gand. é unha planta arbustiva do xénero dos xenebreiros, encadrada na familia Cupressaceae. Vive exclusivamente en areais costeiros portugueses.

Descrición
----------

É un arbusto dioico de ata 2 metros de altura. As follas son aciculares, e de 4 a 12 mm de longo e arredor de 1 mm de largo, co ápice redondeado e cun mucrón. As follas xúntanse na base en verticilos de tres, xeralmente. Teñen un nervio central verde moi marcado e, ás beiras, aparecen dúas bandas estomáticas de cor abrancazada na cara.

Os conos, denominados gálbulos, son moi pequenos e teñen aspecto de baga. Aparecen de xeito axilar. A súa cor varía dende os estadios xuvenís onde vai do amarelo ó vermello, ós estadios adultos onde a cor é castaña.

Notas
-----

1. ↑  Punta curta, máis ou menos aguda, no extremo dun órgano calquera (DRAG).

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EUNIS: 194583
* GBIF: 2684453
* iNaturalist: 774742
* IPNI: 676848-1
* NCBI: 171236
* PlantList: kew-2332700
* POWO: ID
* Tela Botanica: 125593
* Tropicos: 50229037
* WCSPF: 377575

 |
A **música absoluta** ou **música pura** son todas aquelas obras musicais instrumentais que non conteñen ningún elemento extra musical, é dicir, que non conteñen relación con ningún texto. A música absoluta ou pura, é aquela música instrumental, desprovista de toda relación coa poesía, unha acción teatral, unha idea, unha imaxe, etc. Unha sonata, unha sinfonía, un concerto, unha fuga, etc. son entón *teoricamente* formas de música pura.

O primeiro compositor en utilizar este termo foi Eduard Hanslick.

A calidade da música absoluta virá determinada pola calidade da idea musical e o enxeño á hora de desenvolver ese material temático. Nas obras que conteñen referencias a elementos extramusicais predispoñen ao oínte, mentres que neste caso cada oínte terá unha percepción distinta (poderá imaxinarse situacións diferentes) e daralle o seu propio significado.

Este concepto oponse ao de música programática. A cantata, a canción, o lied, a ópera, o oratorio, a misa, entre outras, son expresións formais necesariamente determinadas por un texto: por tanto xeran significados e ideas fóra da linguaxe musical, toda a música vocal polo tanto é música programática. Da mesma forma, toda a música para a danza ou o teatro — ballet, comedia musical, música para teatro, ópera, etc. — e toda a música descritiva — poema sinfónico, entre outras —, están relacionados coa música programática e gramatical.

Con todo, os límites entre a música pura e a música programática non son fáciles de determinar. Por exemplo, *As catro estacións* de Vivaldi están constituídas por un ciclo de catro *concertos*, pero non poden considerarse como música absoluta, dado que conteñen numerosos elementos descritivos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q332478
* BRE: 3254007
* EBID: ID
* GND: 4141115-8
* JSTOR: absolute-music
* MAG: 2777752130

 |
**Juan Antonio Ortega Lara**, nado en Lopera (Xaén) o 22 de decembro de 1922, foi un futbolista español. Xogaba de centrocampista.

Traxectoria
-----------

Na tempada 1944–45 debutou co Deportivo da Coruña en Primeira División, xogando tan só 5 partidos nunha campaña na que o mediocampo coruñés estaba formado por Manuel Guimeráns, Eduardo Viso e Cuqui Bienzobas como os habituais. Ese ano, o equipo adestrador por Lafuente descendeu a Segunda División.

Na tempada 1946–47 retornou de novo á máxima categoría, esta vez co Real Murcia, xogando ese ano 22 partidos. Ese ano o equipo murciano descendeu a Segunda División.

Na tempada 1948–49 atopou a continuidade no Real Valladolid, onde militou 6 campañas, todas en Primeira División. No seu primeiro ano lograría o seu primeiro gol na máxima categoría. Sumou un total de 167 encontros e 4 goles nese tempo.

Na tempada 1955–56 retornou ao Deportivo da Coruña, participando tan só en 6 partidos e logrando un gol. Ese ano o club coruñés, que nesa campaña tivo 3 adestradores, xogou cun mediocampo formado por Manuel Lechuga e Juananco como habituais. Salvouse do descenso por 1 punto.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en bdfutbol.com
***KM31: Kilómetro 31*** é un filme mexicano de terror, dirixido en 2006 por Rigoberto Castañeda, a súa estrea tivo lugar o 19 de outubro de 2006  no Festival de Cine de Morelia e a comercial o 2 de febreiro de 2007 en México.

Sinopse
-------

Despois da traxedia da morte da súa nai, as irmás xemelgas Ágata e Catalina desenvolven unha forma de comunicarse sen falar, unha especie de telepatía entre elas. Despois dun accidente misterioso no quilómetro 31, Ágata entra en coma. Por mor da súa conexión, Catalina sente a dor da traxedia. A esta situación engádense unha serie de acontecementos sobrenaturais, a conexión é máis forte ca nunca e Catalina dáse conta de que ágata berra e sofre desde o seu estado, polo que debe atopar formas de axudala a espertar. Nuño, un amigo de Ágata, e Omar, o mozo de Catalina, coinciden en axudala. Axiña entenden que Ágata está prendida entre a realidade e unha antiga lenda, *La llorona*.

Notas
-----

1. ↑  Imdb
2. ↑  "LaButaca.net". Arquivado dende o orixinal o 02 de novembro de 2011. Consultado o 01 de xaneiro de 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2569981
* AlloCiné: 125741
* FilmAffinity: 153549
* IMDb: tt0460485
* OFDb: 111037
* TMDb: 20015

 |
**Juan Antonio Graíño Amarelle**, nado en Ponteceso o 14 de xuño de 1921 e finado en Madrid o 22 de decembro de 1978, foi un político e empresario galego.

Traxectoria
-----------

Cursou os estudos de bacharelato no colexio Apostol Santiago de Vigo. Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela en 1945. Foi empresario agrícola e presidente da Cámara Sindical Agraria da Coruña desde 1971, vicepresidente da Asociación de Gandeiros da Coruña e presidente de Agrupor (Asociación de Propietarios de Montes). Militante do Partido Gallego Independiente, nas Eleccións Xerais de 1977 acadou a acta de senador pola provincia da Coruña nas listas da UCD. En 1978 foi nomeado conselleiro de agricultura da Xunta de Galicia provisoria, aínda que morre algo despois en accidente de tráfico.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**non houbo** |  **conselleiro de Agricultura** 1978 | Sucesor:' |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de senadores galegos desde a Transición

### Ligazóns externas

* Ficha no Senado
* Noticia do seu falecemento en ABC
O **Košarkaški klub Igokea** (en serbio cirílico: Кошаркашки клуб Игокеа), coñecido por motivos de patrocinio como **Igokea m:tel**, é un club de baloncesto de Laktaši (República Serbia, Bosnia e Hercegovina). Actualmente compite na Košarkaško prvenstvo Bosne i Hercegovine, a máxima competición do baloncesto bosníaco, así como na Liga do Adriático. Disputa os seus partidos como local no Sportska dvorana Laktaši, recinto con capacidade para 3.050 espectadores inaugurado en 2010. É un dos club dominadores do baloncesto bosníaco da década de 2010, con múltiples campionatos de Liga e Copa.

Historia
--------

O club foi fundado o 23 de xullo de 1973 co nome de KK Potkozarje por un grupo de seareiros de Aleksandrovac que querían promocionar e ensinar os conceptos básicos do baloncesto entre a xuventude local. Con ese obxectivo, os primeiros éxitos do club chegan nas categorías de formación da antiga Iugoslavia. Na segunda metade da década de 1990, o club muda o seu nome a Igokea, pasando de dar pulo só as categorías inferiores a promocionar o seu equipo sénior. No ano 2000 constrúese un novo pavillón para o equipo, bautizado na honra de Nenad Baštinac, primeiro presidente do club. O primeiro título do Igokea chega tan só un ano despois, en 2001, cando os de Aleksandrovac conseguen gañar o campionato de Liga de Bosnia e Hercegovina. Seis anos máis tarde gañan o seu primeiro trofeo de Copa. No ano 2010, ao lograr o segundo posto na Liga, conseguen unha praza para xogar na Liga do Adiático (ABA Liga) por vez primeira na súa historia, mudándose ese mesmo ano a novo pavillón, o Sportska dvorana Laktaši, recinto con capacidaade para 3.0050 espectadores. Xa na década de 2010 convértense nun dos equipos dominadores do baloncesto bosníaco, chegando a participar en competición internacionais como a EuroCup.

Palmarés
--------

### Competicións domésticas

* **Liga de Bosnia e Hercegovina**
	+ **Campións (6):** 2001, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017
* **Copa de Bosnia e Hercegovina**
	+ **Campións (6):** 2007, 2013, 2015, 2016, 2017, 2018

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial
Nintendo DSi.
**Nintendo DSi** é unha videoconsola de peto producida por Nintendo. Constitúe a terceira variante do modelo Nintendo DS, tras esta e a Nintendo DS Lite. Como consola da oitava xeración compite coa PlayStation Portable de Sony. Saíu ó mercado no Xapón, Oceanía, Europa e América entre 2008 e 2009.

Características
---------------

Mantén os principais atributos da DS Lite con poucos cambios estéticos, e un pouco máis pequena e a principal característica da DSi é a inclusión de dúas cámaras dixitais interactivas que se poden incorporar ós xogos ou utilizar como se fose unha cámara normal. A DSi tamén inclúe conectividade con DSiWare, unha tenda en liña, memoria interna e posibilidade de almacenamento externo, así como un lector de tarxetas SD, o navegador web Opera e lector son que suporta só o formato AAC. Os xogos da DS Lite son compatibles, pero a diferenza desta non presenta o slot-2 que permite conectar cartuchos da Game Boy Advanced.

Nintendo comezouna a desenvolver en 2006, presentándoa en outubro de 2008 na Conferencia Nintendo de Toquio. Comezou a comercializarse no Xapón o 1 de novembro de 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q637178
* IGDB: nintendo-dsi

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre videoxogos é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
O **Košarkarski klub Krka Novo mesto**, comunmente coñecido como Krka, é un club de baloncesto da cidade de Novo Mesto, Eslovenia. Actualmente compite na Liga Telemach, a máxima competición do baloncesto esloveno, así como na Liga do Adriático. Disputa os seus partidos como local no Dvorani Leona Štuklja, pavillón con capacidade para 2.500 espectadores.

Historia
--------

O club fundouse en 1948, pero non foi até 1983 cando conseguiu o seu primeiro título nacional. Tras a disolución de Iugoslavia, o equipo sufriu un declive ata que en 1997 regresou á máxima competición eslovaca, tomando dende ese intre o nome do seu patrocinador, Krka. O seu primeiro título nacional chegou nesta nova etapa en 2000, cando bateron ao eterno rival, a Union Olimpija na final da liga eslovena.

En 2003 repetiron título, logrando ademais clasificarse para a final da ULEB Eurocup, na que caeron a dobre partido ante o Pamesa Valencia español. Pero o seu maior éxito chegaría en 2011, cando, tras conquistar por terceira vez no campionato do seu país o ano anterior, lograría gañar o EuroChallenge tras imporse na final ao Lokomotiv Kuban ruso.

Palmarés
--------

### Local

* **Liga de Eslovenia**
	+ **Campión (7)**: 2000, 2003, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014
* **Copa de Eslovenia**
	+ **Campión (2)**: 2014, 2015
* **Supercopa de Eslovenia**
	+ **Campión (4)**: 2011, 2012, 2013, 2015

### Europeo

* **EuroChallenge**
	+ **Campión (1)**: 2011

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial
**Benigno Lema Mejuto**, nado en Vigo o 12 de setembro de 1964, é un exfutbolista e adestrador galego que xogaba na demarcación de defensa, máis coñecido como **Nino Lema**.

Traxectoria
-----------

### Como futbolísta

Formouse nas categorías inferiores do Celta de Vigo, tras dúas cesións a Arosa SC e CD Alcoyano debutou co primeiro equipo o 31 de agosto de 1985 ante a Real Sociedad. Esa primeira tempada disputa 27 encontros, anotando un gol, o equipo rematou descendendo a Segunda División.

A tempada seguinte colabora ao ascenso disputando 37 encontros. Esta sería a súa última tempada en Vigo xa que na 1987/88 ficha polo RCD Mallorca. Porén non tería demasiada continuidade polo que ficha polo CD Tenerife, RCD Espanyol e Rayo Vallecano en anos sucesivos. Finalmente asentase no equipo madrileño, onde militou seis tempadas, alternando Primeira e Segunda División.

### Como adestrador

Como técnico comezou adestrando o Club Deportivo Ciempozuelos, o Torrellano CF, Santa Pola CF, Pego CF e FC Jove Español, todos eles en Terceira División. Entre os anos 2007 e 2011 dirixiu o CD Denia, en Segunda División B, salvo unha breve aventura no Alicante CF na tempada 2008/09 na que foi destituído o 7 de decembro.

Na actualidade[*cando?*] é mestre dos aspirantes a adestrador de fútbol da Federación de Fútbol da Comunidade Valenciana na súa delegación de Alacant.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2835938
* BDFutbol: 309
* Transfermarkt: 305086

 |
Coordenadas: 50°04′46″N 14°28′24″L﻿ / ﻿50.079309493, 14.473299149

Novo cemiterio xudeu de Praga.
O **novo cemiterio xudeu de Praga** (en checo: *Nový židovský hřbitov*) foi estabelecido en Žižkov no ano 1891 para aliviar o problema de espazo no antigo cemiterio xudeu da cidade. É unhas dez veces meirande que o antigo 10 e ten espazo para unhas 100 000 tumbas, tendo unha capacidade para servir durante un século. Tamén existe unha área especialmente deseñada para urnas, malia que a tradición xudía non permite a cremación. O cemeterio aínda está en uso e é xestionado pola Comunidade Xudía de Praga.

O cemiterio salienta polos seus monumentos de estilo art nouveau, entre eles, dous monumentos de membros da familia Perutz creados por Jan Kotěra, o monumento ó artista Max Horb creado por Jan Štursa coa forma dun pavón en loito, e diversos motivos esculturais e decorativos de estilo art nouveau.

Tumbas de sona
--------------

* Franz Kafka
* Arne Laurin
* Arnošt Lustig
* Jiří Orten
* Ota Pavel

Notas
-----

1. ↑  , Pražská Informační Služba
2. ↑  Marie vitochova Jindrichkjer and Jiri Vsetecka, *Prague and Art Nouveau*, translation by Denis Rath and Mark Prescott, Prague: V Raji, 1995.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q932942
* WorldCat
* VIAF: 139729909
* GND: 4352418-7
* LCCN: n97103974

 |
O **Košarkaški klub Metalac Valjevo** (en serbio: *Кошаркашки клуб Металац Ваљево* ou *КК Металац Ваљевот*) é un club profesional de baloncesto con sede na cidade de. O club ten a súa sede na cidade de Valjevo, Serbia. Actualmente o club compite na Košarkaška liga Srbije, a máxima categoría do baloncesto serbio.

Historia
--------

O Metalac foi fundado o 24 de marzo de 1948 como KK Budućnost Valjevo. Tan só seis días máis tarde, o club xoga o seu primeiro partido oficial en Čačak contra o KK Borac, perdendo por 69-19. PEse ao mal debut, nun período relativamente curto de tempo, conseguiron ir ascendendo categorías, chegando en 1954 baixo o nome de Metalac ao Grupo Sur da daquela pouco importante Liga Serbia. Debido a problemas financeiros en 1960, o club tivo que deixar todas as competicións e comezar de novo desde as categorías máis baixas.

anos despois, en 1973, Metalac consegue o ascenso á YUBA Liga, máxima categoría do baloncesto Iugoslavo tras bater ao Mladost Zemun na última rolda da competición, gañando unha vantaxe decisiva sobre Vojvodina Novi Sad. Metalac permaneceu entón durante seis temporadas na Primeira División, conseguindo vencer polo menos unha vez todos osgrandes clubs do baloncesto iugoslavo da época. O seu último partido na YUBA Liga foi o 31 de marzo de 1979 contra a Jugoplastika en Split. Na década de 2000 volta rexurdir o aloncesto en Valjevo, ascedendo o Metalac á máxima categoría do baloncesto serbio, a Košarkaška liga Srbije, na temporada 2007−08, onde permanece desde entón.

### Xogadores destacados

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Vukašin Aleksić
* Aleksandar Avlijaš
* Stefan Balmazović
* Stefan Birčević
* Zlatko Bolić
* Petar Božić
* Duško Bunić
* Marko Čakarević
* Vladimir Đokić
* Vuksan Gagović
* Mile Ilić
 | * Aleksandar Ivković
* Branko Jereminov
* Vojislav Kecojević
* Branko Kovačević
* Zoran Kovačević
* Dragan Kruščić
* Marko Ljubičić
* Aleksandar Mitrović
* Petar Popović
* Stefan Sinovec
* Jovan Teodosić
 | * Bosnia e Hercegovina Zoran Marković
* Kimani Ffriend
* Bojan Bakić
* Vladimir Dašić
* Rajko Kljajević
* Ivan Maraš
* Radomir Marojević
* Slavko Vraneš
* Nixeria Harry Ezenibe
* Reggie Freeman
* Ashton Mitchell
* Renaldo Woolridge
 | Petar Popović. |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial
**Ninetjer** foi o terceiro faraón da segunda dinastía de Exipto; reinou c. 2785-2742 adC (von Beckerath).

Manetón denomínao **Binotris** (Xulio Africano) ou **Biofis** (Eusebio de Cesarea) e atribúelle 47 anos de reinado.

A Pedra de Palermo menciona a celebración de numerosas festas relixiosas, a realización do empadroamento e dun censo de gando (cada dous anos).

Continúa a política de desprazamentos cara ao norte do país, iniciada polos seus antecesores, como forma de consolidar a unificación emprendida polo primeiro faraón Menes.

Manetón comenta que durante este reinado lexislouse que as mulleres podían exercer o poder real.

Testemuños da súa época
-----------------------

* Impresións de selo nunha galería preto da pirámide de Unis en Saqqara; quizais o lugar do enterro de Ninetjer (Hassan) (Wilkinson).
* Impresións de selo nunha gran tumba de Giza (Petrie).
* Impresións de selo, tumbas 2171 e 2302 en Saqqara (Quibell).
* Inscricións de Helwan (Saad).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Predecesor:** Raneb | **Faraón** *Segunda dinastía* | **Sucesor:** Weneg |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q151824
* WorldCat
* VIAF: 315982427
* BMT: 54937
* GND: 1072323788

 |
**Juan Bautista Aznar-Cabañas**, nado en Cádiz, ou segundo outras fontes na Coruña, o 5 de setembro de 1860 e finado en Madrid o 19 de febreiro de 1933, ou simplemente **Juan Bautista Aznar**, foi un mariño e político español.

Traxectoria
-----------

Logo dunha brillante carreira militar, na que destacou o seu papel nas campañas desenvolvidas en Marrocos entrou en política poucos meses antes do golpe de estado de Primo de Rivera.

Tras alcanzar a graduación de almirante, en 1931 foi chamado para substituír o xeneral Dámaso Berenguer como xefe do que habería ser o derradeiro goberno da monarquía de Afonso XIII.

No gabinete do almirante Aznar había dúas correntes monárquicas contrapostas: A corrente "dura" representada por La Cierva (alta burguesía), e a corrente "branda ou transixente", disposta a pactar cos republicanos, nese momento no cárcere Modelo de Madrid, representada polo Conde de Romanones. Nun punto medio, a cargo do Ministerio de Gobernación achábase José María de Hoyos y Vinent de la Torre O’Neill, marqués de Hoyos. Como ministro da Guerra estaba o xeneral Dámaso Berenguer (quen fora o anterior presidente do Goberno), o conde de Bugallal Araujo no "grupo La Cierva" e, como director xeneral da Garda Civil, o xeneral Sanjurjo. O resto do gabinete formábano o duque de Maura, o almirante José Rivera e os empresarios Ventosa Calvell (lugartenente de Cambó) e Gascón y Marín.

La Cierva e Bugallal mantiñan a postura de que a monarquía debía resistir fronte á república por calquera medio que fose, incluso utilizando a Garda Civil (ao que se opuxo Sanjurjo cando comprobou nas eleccións municipais do 12 de abril de 1931) que os republicanos eran maioría nas cidades importantes (o que significaba o grupo máis importante de "republicanos ilustrados antimonárquicos").

O conde de Romanones, despois de intentar inutilmente chegar a un acordo cos republicanos para crear un goberno de transición, era partidario de que o rei abandonara España, decisión que finalmente tomou o rei.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Dámaso Berenguer** | **Presidente do Consello de Ministros de España**1931 | Sucesor:**Niceto Alcalá-Zamora** |

Notas
-----

1. ↑  Los coruñeses que protegieron al Rey
2. ↑  Cuatro ministros para un siglo
3. ↑  Capitanes generales de la armada española. Juan Bautista Aznar

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Raymon Carr, *España 1808-1975*. Ariel. Barcelona. 1988

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q673586
* WorldCat
* VIAF: 309560331
* BNE: XX4615530
* DBE: juan-bautista-aznar-y-cabanas
* GEC: 0006409
* GND: 1234242648
* LCCN: no2021021324
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 10400
* Senadores de España (1834-1923): 262

 |
**Juan Alonso-Villalobos Solórzano**, nado Aguilar de Campoo o 28 de febreiro de 1900 e finado en León o 5 de abril de 1974, foi un notario e político español.

Traxectoria
-----------

Estudou dereito na Universidade de Valladolid, onde contactou co grupo de Onésimo Redondo, achegándose posteriormente á CEDA a medida que se desenvolvía como notario por diferentes localidades castelás. En setembro de 1934 tomou posesión como notario de Monforte de Lemos e entrou en contacto coa sección local do Partido Agrario Español dirixida por Andrés Gil Municio. Participou na campaña das eleccións de febreiro de 1936 en diversos mitins de propaganda do bloque reaccionario. O triunfo electoral da Fronte Popular levouno a sumarse ao fascismo. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi un dos represores de Monforte; empregaba as fotografías das manifestacións do primeiro de maio para elaborar as listas negras, riscando e sinalando que persoas debían ser perseguidas ou asasinadas. Foi nomeado gobernador civil de Xaén o 30 de xullo de 1943, permanecendo no posto até o 26 de xuño de 1947. Despois de Valladolid de 1947 a 1951. Como Xefe Provincial do Movimiento de Valladolid foi Conselleiro Nacional de FET y de las JONS e procurador nato nas Cortes franquistas entre maio de 1949 e xullo de 1951. Instalado en León, dedicouse á notaría até a súa morte.

Vida persoal
------------

Casou con Nina Merino Hompanera e foi pai de Juan, Federico, Carmina, José Antonio, Luis e Fernando Alonso-Villalobos Merino.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxiica en *ABC*, 9-4-1974, p. 106.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Garrido González, Luis (2011). "El Jaén de Zabaleta en el primer franquismo (1940-1960)". *Boletín del Instituto de Estudios Giennenses* (Jaén: Instituto de Estudios Giennenses) (204): 35–54. ISSN 0561-3590.
* Martín de la Guardia, Ricardo M. (1994). "El modelo propagandístico en la prensa del movimiento ante el aislamiento internacional: Libertad de Valladolid, 1945-1951". *Investigaciones históricas: Época moderna y contemporánea* (Valladolid: Universidade de Valladolid) (14): 237–257. ISSN 0210-9425.
* Ponce Alberca, Julio (2008). "Guerra y poder en la Andalucía del Franquismo. Gobiernos y gobernadores civiles (1936-1975)" (PDF). *Guerra, Franquismo y Transición. Los gobernadores civiles en Andalucía (1936-1979)* (Fundación Centro de Estudios Andaluces; Consejería de la Presidencia de la Junta de Andalucía): 59–119. ISBN 978-84-691-6712-0.

* Sanz Hoya, Julio (2010). "Jerarcas, caciques y otros camaradas: el estudio de los poderes locales en el primer franquismo" (PDF). *Historia del presente*. 2.ª Época (15): 9–26. ISSN 1579-8135.

### Ligazóns externas

* Villalobos, un verdugo en Monforte

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q51298100
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 4320

 |
**Juan Beceiro Amado**, nado en Serantes (Ferrol) en 1903 e finado en Madrid o 13 de maio de 1990 foi un tradutor, lexicógrafo e militar galego.

Traxectoria
-----------

Fillo do tamén militar Juan Beceiro Díaz, capitán do cruceiro Blas de Lezo, alistouse no exército español. Con el chegou a oficial destinado en África. En 1934 participa na represión da revolución de Asturias. Durante a Guerra civil española incorpórase ao bando nacional e remata en 1939 en Estremadura. En 1943 regresa a Ferrol, pero posteriormente é destinado a Madrid e Valladolid, onde chega a presidir a Casa de Galicia de Valladolid. De alí, xa co grao de xeneral de brigada, pasa a Melilla en 1966, onde o ascenden a xeneral, e onde o nomean gobernador militar da cidade.

En 1967 pasa á reserva, e instálase en Granada, onde dedicou o seu tempo a traducir ao galego clásicos da literatura universal. Así, foi o primeiro que traduciu *O Quixote*, *Contos e leendas d'a Eirín*, a *Vida e milagres do Lazariño de Tormes*, *A Odisea* de Homero e o *Hamlet* de Shakespeare, que porén permanecen inéditas.

Tamén permanece sen editar a obra *Comentos, follas dun vocabulario galego-castelán*, compendio de lexicografía que intercala relatos propios e explicacións sobre os termos recollidos.

Notas
-----

1. ↑  Nota necrolóxica no *ABC*, 12 de maio de 1991.
2. ↑  Don Juan Azpiroz, director de industria y material del Ministerio del Ejército, ABC, 27/2/1966.
**Juan Barja de Quiroga**, nado na Coruña en setembro de 1897 e finado na provincia de Teruel o 1 de xaneiro de 1938, foi un militar e avogado galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Manuel Barja Cerdeira. Ingresou na Academia de Toledo con 14 anos. En 1917 ingresou na Escola Superior de Guerra. Participou na guerra de África e en 1927 foi xefe de Estado Maior do xeneral Mola. Foi retirado pola Lei Azaña. A finais de 1931 asinou o manifesto fundacional da Coalición Regional de Derechas Democráticas. Durante a República licenciouse en Dereito. Colaborou na revista *Acción Española* a partir de 1933. Foi profesor mercantil e directivo da Caixa de Aforros, Delegado Rexional de Acción Católica en Galicia, e propagandista agrario, chegando a ser secretario da Federación Católico Agraria da Coruña, e profesor do Centro de Estudios Sociales. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 organizou e mandou a Bandera Legionaria Gallega. Unha vez disolta a Bandera en novembro, incorporouse en decembro ao cuartel xeneral do exército do Norte, ás ordes do xeneral Mola, con destino á fronte de Bilbao. Morreu no cerco de Teruel o 1 de xaneiro de 1938. Foi soterrado na Coruña.

Vida persoal
------------

Casou con María Josefa Paz Losada en 1923, e foi pai de Juan Manuel, María Cruz, José María, María de los Dolores, Margarita e María Josefa Barja de Quiroga Paz.

Notas
-----

1. ↑  *El Compostelano*, 2-8-1923, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Artiaga, Aurora (2008). "«Todo por España y España para Dios». A Bandera Legionaria Gallega de Falange Española na Guerra Civil" (PDF). *A patria enteira. Homenaxe a Xosé Ramón Barreiro Fernández*. Santiago de Compostela: Real Academia Galega, Consello da Cultura Galega, Universidade de Santiago de Compostela. pp. 21–48. ISBN 978-84-9887-000-8.
***Led Zeppelin III*** é un disco da banda de rock inglesa Led Zeppelin, publicado no 5 de outubro de 1970, pola discográfica Atlantic.

Neste álbum o grupo afonda máis nos compoñentes folk do seu repertorio, sendo a maioría dos temas deste xénero. Deixando o rock máis duro, xa amosado no anterior disco, nun segundo plano, pero con pezas de gran calidade que acabarían sendo das máis coñecidas da banda, como pode ser "Immigrant Song". O disco provocou críticas, unhas criticando que as cancións máis duras eran simple e gratuíto ruído, mentres que o material acústico foi tachado de imitación de Crosby, Stills, Nash & Young. Aínda con todo conseguiu chegar ó máis alto das lista inglesa e anericana.

O disco xorde durante unhas vacacións de Page e Plant cuns amigos despois das vertixinosas xiras. Foron ata unha cabana en Bron-y-Aur (Gales). Así foron influídos pola atmosfera que respiraban naquel retiro, reflectido en declaracións da banda en relación co disco:

> 
> 
> **Credit must be given to BRON-Y-AUR a small derelict cottage in South Snowdonia for painting a somewhat forgotten picture of true completeness which acted as an incentive to some of these musical statements.**
> August, 1970
> 

> 
> 
> Debe darse crédito a BRON-Y-AUR, unha ruinosa casa de campo en South Snowdonia, por pintar unha imaxe algo esquecida da verdadeira enteireza que serviu de incentivo dalgunhas destas concepcións musicais.
> Agosto de 1970
> 

Posteriormente gravaron os temas en Headley Grange, unha mansión en Hampshire (co estudio ambulante dos Rolling Stones) e os estudios Island en Londres.

Lista de cancións
-----------------

1. "Immigrant Song" (Jimmy Page, Robert Plant) – 2:25
2. "Friends" (Page, Plant) – 3:54
3. "Celebration Day" (Page, Plant, John Paul Jones) – 3:29
4. "Since I've Been Loving You" (Page, Plant, Jones) – 7:23
5. "Out on the Tiles" (Page, Plant, John Bonham) – 4:07
6. "Gallows Pole" (tradicional arranxada por Page, Plant) – 4:56
7. "Tangerine" (Page) – 3:10
8. "That's the Way" (Page, Plant) – 5:37
9. "Bron-Y-Aur Stomp" (Page, Plant, Jones) – 4:16
10. "Hats off to (Roy) Harper" (tradicional) – 3:42

Créditos
--------

* Jimmy Page - Guitarra acústica, eléctrica, pedal steel, segundo vocalista e produtor
* Robert Plant - Vocalista, harmónica
* John Paul Jones - Baixo, órgano, mandolina, segundo vocalista
* John Bonham - Percusión, segundo vocalista
* Peter Grant - Produtor executivo
* Andy Johns - Enxeñeiro, mesturas
* Eddie Kramer - Mesturas (canción 6)
* Zacron - Creativo visual

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q207438
* AllMusic: mw0000650405
* Discogs: 4199
* Metacritic: led-zeppelin
* MusicBrainz: ID

 |
A **NAACP** (**The National Association for the Advancement of Colored People** ou **Asociación Nacional para o Progreso da Xente de Cor**), é unha das máis antigas e influentes organizacións polos dereitos civís dos Estados Unidos. Fundouse en 1909 para traballar polo progreso dos afroamericanos. En 2004 tiña 500.000 membros.

Historia
--------

En 1905 reuniuse un grupo de 32 líderes da comunidade afroamericana, dirixidos por W.E.B. DuBois, nun hotel da banda canadense das Cataratas do Niágara (para evitar as leis segregacionistas que segregaban os hoteis estadounidenses), polo que se lles coñeceu como o Movemento Niágara. Alí fixeron un chamamento para a fin das discriminacións raciais e, en 1906, uniúselles un xudeu e dous brancos.

Unha nova xuntanza estaba prevista para o 12 de febreiro de 1909, aniversario do nacemento de Abraham Lincoln, pero tivo que se atrasar ata o 3 de maio, e o 30 de maio tomou o nome de NAACP (aínda que o NAACP mantén o 12 de febreiro como data de fundación do movemento).

Ligazóns externas
-----------------

Web oficial do NAACP (en inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q502044
* WorldCat
* VIAF: 225491580
* BNF: 11994871d
* BRE: 2252862
* CANTIC: a11945448
* EBID: ID
* GND: 1047543-6
* GRID: grid.479375.b
* ISNI: 0000 0001 2019 0436
* LCCN: n80049704
* MAG: 1311501597
* NKC: kn20080606005
* NLA: 35373774
* SNAC: w6k17w53
* SUDOC: 028031407

 |
*Vista de Zaragoza*
**Juan Bautista Martínez del Mazo**, nado posiblemente en Beteta (Cuenca) cara ao 1605 e finado en Madrid en 1667, foi un pintor español, discípulo de Velázquez, que formou parte da chamada Escola de Madrid.

Biografía
---------

Del Mazo era conquense de nacemento, fillo de Hernando Martínez e Luisa Bueno del Mazo, foi bautizado o 22 de maio de 1605 na igrexa de San Martiño. Descoñécese como se formou, mais en 1643 era xa mestre pintor e estaba xa en Madrid, logrando entrar no taller de pintura de Velázquez, de quen era xenro ao desposar coa súa filla Francisca o 21 de agosto de 1633. O seu parentesco con Velázquez doulle acceso ao pazo real, sendo en 1645 nomeado pintor do malogrado príncipe Baltasar Carlos, quen lle encargaría copiar afamados cadros, especialmente de cacerías, de importantes pintores flamengos como Paul de Voos, Rubens, e outros. No ano 1646 acompañou ao príncipe até Aragón onde pintaría a súa "Vista de Zaragoza".

Falecida a súa esposa Francisca en 1654, Juan Bautista casou de novo con Francisca de la Vega (esta é a retratada no lenzo "A familia do artista", e falecida esta tamén, casaría por terceira vez coa súa cuñada Ana de la Vega.

Activo entre 1645 e 1666, é considerado polo seu estilo o discípulo máis directo de Velázquez, Del Mazo sería tamén pintor do Rei, aínda que non foi o seu pintor de Cámara xamais.

Obra (selección)
----------------

* *Vista de Zaragoza* (1646), Museo do Prado, Madrid.
* *Retrato do príncipe Baltasar Carlos*, Grovenor House, Londres.
* *A familia do artista* (ca. 1660-65), Kunsthistorisches Museum, Viena.
* *Retrato de Mariana de Austria en roupa de dó* (1666), National Gallery, Londres e Casa Museo de El Greco, Toledo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q771658
* WorldCat
* VIAF: 95877418
* BNE: XX1316770
* CERL: cnp00531861
* DBE: juan-bautista-martinez-del-mazo
* DeutscheBio: 129154431
* Europeana: ID
* FAST: 1833766
* GEA: 8578
* GEC: 0040801
* GND: 129154431
* ISNI: 0000 0000 8402 5619
* LCCN: nr2005008268
* MdP: ID
* RKD: 54267
* SUDOC: 08887141X
* Treccani: martinez-del-mazo-juan-bautista
* ULAN: 500031769
* WikiTree: Martínez\_del\_Mazo-1

 |
**Juan Antonio Ubillos Galatas**, nado en 1707 en Amasa (Villabona), e finado en 1789, foi un escritor vasco.

Traxectoria
-----------

*Kristau dotrina (*1785), título co que se coñece en éuscara moderno
Entrou na orde franciscana en 1722 no convento de Arantzazu e logo realizou estudos de teoloxía e filosofía na Universidade de Alcalá. Deu clases no convento de Tolousa e despois no de Arantzazu.

Publicou en latín, en colaboración con Francisco de Elejondo, tres volumes de filosofía: *Philosophia rationalis* (1755), *Philosophia transnaturalis* (1759) e *Philosophia naturalis* (1762). En 1785 publicou unha tradución ao éuscara do *Catéchisme Historique* (1679) de Claude Fleury co título de *Christau doctriñ berriecarlea, Christauari degozcan Eguia sinisbeharren berria dacarrena. Jaun Claudio Fleuri Abadeac*

Notas
-----

1. ↑  Juan Antonio Ubillos Galatas en Auñamendi Eusko Entziklopedia

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* **(Éuscara)** Juan Antonio Ubillos literatura zubitegian

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11057835
* WorldCat
* VIAF: 16046706
* Auñamendi: 133546
* BNF: 10560056w
* ISNI: 0000 0001 2021 5357
* LCCN: n79057067
* SUDOC: 155629263

 |
O principio  ***lectio difficilior potior***  (que en latín significa literalmente *a lectura máis difícil é a máis forte*) é un principio de crítica textual.

Cando manuscritos diferentes dun mesmo texto están en conflito sobre unha determinada palabra, o termo máis insólito é tamén, probabelmente, o máis fiel ao orixinal. O presuposto é que para os textos que chegaron a través da tradición manuscrita, os copistas substituíron moi a miúdo as palabras difíciles e os ditos infrecuentes cos máis correntes e comúns. O fenómeno contrario, segundo este principio, considérase menos probábel.

É un principio interno á filoloxía, independente dos criterios de valoración no que unha *lectio* particular foi atopada.

Tal principio forma parte dun corpo de criterios establecidos no século XVIII, no contexto da batalla cultural iluminista, orientada a fornecer unha base neutra para o descuberta do *Urtext*, superando o peso da autoridade e das tradicións. O principio foi elaborado por primeira vez por Johann Albrecht Bengel, no seu *Prodromus Novi Testamenti Graeci Rectè Cautèque Adornandi* (1725) e empregado concretamente no seu *Novum Testamentum Graecum* (1734). Foi despois divulgado por Johann Jakob Wettstein, a quen se lle atribúe a miúdo.

Notas
-----

1. ↑  Emanuel Tov, "Criteria for Evaluating Textual Readings: The Limitations of Textual Rules" *The Harvard Theological Review* **75**.4 (outubro 1982, pp. 429-448) especialmente pp 439ff.
2. ↑  Frederick Henry Ambrose Scrivener, *A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament* (edición de Edward Miller, ed. George Bell e fillos New York, 1894, vol. II, p. 247), citado por W.L. Lorimer, "Lectio Difficilior", en *The Classical Review* 48.5 (novembro 1934 - 171).
3. ↑  Por exemplo por H. J. Rose en *The Classical Review* 48 (126 note 2, corrixido por Lorimer 1934.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Difracción (filoloxía).
* Lectura (filoloxía).
* Método de Lachmann.
**Juan Bautista Martínez Lemiña**, que asinaba como **J. Bautista M. Lemiña**, nado en Ribeira o 7 de xullo de 1906 e finado no mesmo concello o 30 de xuño de 1975, foi un mestre, xornalista e ilustrador galego.

Traxectoria
-----------

Mestre, xornalista, ilustrador, aprendiz de reloxeiro, tamén dirixiu o grupo de música Orquesta Lemiña, un sexteto de vento e percusión no que tocaba o violín e o acordeón. Correspondente en Ribeira de *El Pueblo Gallego*, asinaba moitos artigos co pseudónimo **Tis-ta-bau**. Colaborou en *La Voz de Galicia* e *La Lucha* e en 1933 fundou en Ribeira o semanario *La Coraza*. Foi director do colexio Curros da Coruña e mestre interino en Palmeira e Ribeira e en marzo de 1936 trasladouse á escola número 2 da Guarda. Colaborou en *RAIG*, *El Noticiero Gallego*, *Presente* e *Escuela Azul*.

Trasladouse como mestre a Vilanova en 1938. Foi delegado comarcal de Prensa e Propaganda no partido xudicial de Cambados do Sindicato Español del Magisterio. A finais de 1938 entrou no exército e foi alférez provisional. Despos da guerra foi mestre en Vilanova de Arousa (1940-1943), Oleiros (dende 1943), Porto do Son e na Pobra do Caramiñal, onde se xubilou. Dende 1964 estivo a cargo da delegación de *El Pueblo Gallego*, primeiro na Pobra do Caramiñal e despois en Ribeira. Deixou inédito o libro *Páginas históricas* no que recolle as súas vivenzas na guerra, polo que recibiu un accésit no Premio Ejercito de 1958. Finou en Ribeira o 30 de xuño de 1975.

Vida persoal
------------

Casou con Josefina Ajeitos Lijó e foi pai de Juan Bautista e María Visitación Martínez Lijó.

Notas
-----

1. ↑  Más allá de la cúpula del faro
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 27-3-1936, p. 12.
3. ↑  *El Noticiero Gallego*, 11-3-1938, p. 3.
4. ↑  *El Noticiero Gallego*, 18-1-1939, p. 1.
5. ↑  *El Pueblo Gallego*, 4-4-1971, p. 14.
6. ↑  *El Pueblo Gallego*, 2-7-1975, p. 5.
7. ↑  *La Voz de Galicia*, 26-7-1975, p. 54.
**Montserrat Ferreira Fervenza**, coñecida como **Montse Ferreira Fervenza**, nada en Quintela, é unha enfermeira, actriz e escritora galega.

Traxectoria
-----------

Estudou enfermaría na Universidade de Vigo, é traballadora do Sergas e residente en Vigo. Formouse en interpretación, dramaturxia e escrita creativa. Actuou coa compañía de teatro Arte Livre en Londres, Illa de Madeira, Algarve, Santiago de Compostela, Cangas, Vigo... en obras como *As bruxas de Salem*, *Ídolos de papel, Evita Perón, Inspector Xeral*, *Cincenta*. Tamén escribiu e dirixiu obras de teatro.

Obras
-----

* *O ano das mazás* (2023). Vigo: Xerais. 256 páxs. ISBN 978-84-1110-331-2.

### Libros colectivos

* *Tecido de voces* (2021). Noia: Toxosoutos. 344 páxs. ISBN 978-84-124226-0-3.

Notas
-----

1. ↑  "Montserrat Ferreira Fervenza". *Hablamos de Libros* (en castelán). Consultado o 2023-07-14.
2. ↑  "autor/a A Editorial Xerais". *www.xerais.gal*. Consultado o 2023-07-14.
3. ↑  "Ficha do libro Editorial Xerais". *www.xerais.gal*. Consultado o 2023-07-14.