A **Universidade de Uppsala** (en sueco: *Uppsala universitet*) é unha universidade situada na cidade de Uppsala, Suecia, e é a universidade máis antiga de Escandinavia, sendo fundada en 1477. Está constantemente clasificada entre as mellores universidades do norte de Europa e, en xeral, considérase unha das institucións de educación superior máis prestixiosas do vello continente.

A universidade acadou un papel destacado durante o desenvolvemento do Imperio Sueco a finais do século XVI, máis tarde obtivo certa estabilidade financeira grazas a unha gran doazón do rei Gustavo II a principios do século XVII. Uppsala, ademais, representa un sitio histórico importante para a cultura e identidade nacional sueca, e mesmo para a aparición da nación actual, xa sexa en termos de historiografía, literatura, política e música. Moitos aspectos da cultura académica do país orixináronse en Uppsala, como o birrete branco.

A Universidade de Uppsala pertence ao Grupo de Universidades Europeas de Coímbra. Esta institución conta con 9 facultades distribuídas en tres "dominios disciplinares": o primeiro corresponde ás humanidades e ciencias sociais; o segundo ás áreas de medicina e farmacia; e, finalmente, o último abrangue os sectores da ciencia e da tecnoloxía. Ten uns 20000 estudantes a tempo completo e preto de 2000 estudantes de doutoramento. Por outra banda, conta cun persoal académico de 3600 profesores e investigadores, dun total de 5500 empregados.

O seu orzamento anual rolda os 4.300 millóns de coroas suecas de media, o que equivalería a aproximadamente un 670 millóns de euros, dos cales preto do 60% destínanse a estudos de grao e investigación.

Historia
--------

### Orixes, crise e restauración (1477-1600)

A Universidade de Uppsala foi fundada en 1477, converténdose na primeira universidade escandinava. A iniciativa na materia atribúeselle ao arcebispo da Igrexa católica sueca, Jakob Ulvsson. A nova casa de estudos era pequena, contando cun máximo de 50 alumnos e varios profesores. A universidade comezou a decaer na primeira década do século XVI debido aos conflitos políticos da época.

Entre 1520 e 1530, o novo monarca sueco Gustavo I levou a cabo a reforma luterana, que fixo que a universidade, dependente da Igrexa Católica, perdese a súa base económica e ideolóxica.

Porén, esta situación cambiou a finais do século XVI, cando o clero protestante tiña un firme dominio do ensino relixioso e sentiu a necesidade de centrarse nos estudos desde un enfoque máis académico, para contrarrestar a reforma católica. É por iso que en 1593, no sínodo da Igrexa Luterana, decidiuse restaurar os privilexios da institución. O novo decreto asinouse o 15 de marzo de 1595.

 O Museo Gustavianum, antigo edificio universitario e actual museo dedicado á ciencia.
### Século XVII

Durante o reinado de Gustavo II Adolfo, que durou de 1611 a 1632, Suecia consolidouse como unha potencia militar líder no norte de Europa, e tamén se desenvolveu como un estado burocrático avanzado; polo tanto, o reino necesitaba funcionarios competentes. Xunto co seu principal conselleiro, o chanceler Axel Oxenstierna, Gustavo II proporcionou moitas subvencións á universidade, tanto económicas como administrativas. En concreto, fixo unha doazón de máis de 300 habitacións á casa de estudos, que aínda son xestionadas por esta institución. Á universidade chegaron profesores do estranxeiro, e aumentou o número de estudantes. Durante este tempo, o sistema de nacións universitarias foi importado das universidades medievais do continente, o que fixo que os estudantes dunha mesma rexión se xuntasen para colaborar e axudarse entre si, e tamén para ter unha vida social. Este sistema persiste ata hoxe nesta casa de estudos.

Entre os anos 1660 e 1670, a institución estivo dominada por Olaus Rudbeck, un científico e escritor sueco, que tamén foi profesor de medicina na universidade. Rudbeck era un estudoso moi versátil, e era unha persoa á que lle gustaba experimentar. Entre os seus logros podemos atopar o extraordinario teatro anatómico, que ergueu sobre o novo edificio universitario chamado Gustavianum, que hoxe é un museo dedicado á historia da ciencia e das ideas.

### A era da liberdade, o século XVIII

Carl Linnaeus, destacado científico, naturalista, botánico e zoólogo sueco, que chegou a ser profesor universitario en 1741 despois de estudar no seu país natal e nos Países Baixos, é o nome que domina o século XVIII. Grazas a el, moitos estudantes de toda Europa emigraron para estudar a Uppsala. Linneo enviou aos seus propios estudantes a expedicións de investigación a diferentes partes do mundo, como o Xapón, Suráfrica e Australia. Así, xa a mediados do século, houbo un florecemento das ciencias naturais na universidade. Ademais, tamén dignos de mención ademais de Linneo podemos atopar estudosos como Anders Berch, economista sueco; Anders Celsius, o astrónomo que deseñou a escala de medición de temperatura máis utilizada no mundo; ou Torbern Bergman, químico e antigo profesor universitario.

A finais de século, o rei Gustavo III (1771-1792) interesouse por esta casa de estudos. Unha das formas nas que demostrou este interese foi a doazón dun amplo xardín pertencente ao Castelo Real de Uppsala. Desde entón, esta extensión de terreo coñécese como o xardín botánico da universidade, que se erixiu en memoria de Linneo e en homenaxe a Gustavo III.

### O período do romanticismo (1800-1877)

O século XIX foi chamado "o século dos estudantes" en Uppsala. Anteriormente, os estudantes foran un grupo bastante anónimo, pero baixo as doutrinas da Revolución Francesa e coa crecente importancia, independencia e autoestima da clase media-alta educada, os estudantes se involucraron gradualmente nos asuntos políticos. tamén contou máis na opinión pública. A mediados de século, as tendencias nacionalistas escandinavas tamén tiveron unha forte influencia nos estudantes, que se deixou sentir tanto en Uppsala como noutras cidades universitarias.

Se o século XVIII foi a era das ciencias naturais, o XIX foi a época dos historiadores, dos eruditos literarios e dos escritores; tanto é así que se construíu unha estatua fronte ao edificio principal en homenaxe ao máis destacado destes ilustrados historiadores Erik Gustaf Geijer. A mediados do século producíronse moitos cambios, que reformaron a organización da universidade, e que actualizaron o sistema de exames.

 Vestíbulo do edificio universitario principal neorrenacentista *Universitetshuset*, deseñado polo arquitecto sueco Herman Teodor Holmgren e rematado no ano 1887.
### A transición á Nova Era (1877-1945)

A Universidade de Uppsala celebra solemnemente o seu corenta aniversario no ano 1877. Como agasallo do Estado sueco, a universidade recibiu nesta ocasión un novo edificio, hoxe en uso, aínda que foi inaugurado oficialmente dez anos despois en 1887.

As mulleres foron autorizadas a estudar na Universidade a partir da década de 1870. Non obstante, foi unha longa e ardua loita para que as mulleres que estudaban en Uppsala acadaran o mesmo recoñecemento nos seus estudos e na súa carreira académica. A primeira muller en Escandinavia en obter un doutoramento en investigación foi a historiadora Ellen Fries, que se graduou na Universidade de Uppsala en 1833.

Durante este período, a universidade albergou a moitos académicos destacados, algúns deles laureados co Premio Nobel. Alfred Nobel mesmo recibiu un doutoramento honoris causa pola universidade en 1893.

### Expansión a finais do século XX

Este período caracterízase por unha serie de cambios que inclúen amplas reformas educativas e a ampliación radical do número de alumnos. Na década de 1950, a universidade posuía preto de 5000 estudantes, crecendo drasticamente nos próximos dez anos ata chegar aos 20000 estudantes en total. Nos anos 90 produciuse unha nova expansión, con máis de 30000 estudantes de grao en total matriculados na universidade.

O vigoroso crecemento da universidade supuxo a necesidade de novas instalacións para a educación e a investigación. Mentres que na década de 1950 as actividades universitarias concentráronse na casa central, situada preto da catedral, hoxe a institución esténdese por amplas áreas, con campus multidisciplinares e interdisciplinares.

Ao mesmo tempo, o financiamento externo tamén gañou terreo. O contacto intensivo co mundo circundante, tanto a nivel nacional como internacional, amplía o papel da universidade na comunidade académica global.

Campus
------

En canto á arquitectura, a Universidade de Uppsala tivo tradicionalmente unha forte presenza na zona que rodea a catedral da cidade, no lado oeste do río Fyris. A pesar do desenvolvemento de edificios máis modernos e de construcións afastadas do centro, o centro histórico da cidade segue dominado pola presenza da universidade. 

Os edificios e a localización da universidade están listados a continuación. Algúns dos edificios históricos da Universidade no centro de Uppsala tiveron que cambiar xa que o seu estado histórico de protección imposibilita realizar as modificacións e reformas necesarias para o acceso para persoas con discapacidade.

 Xardín Botánico da Universidade de Uppsala
**Zona do Parque Universitario e da Catedral**

* Gustavianum
* Edificio do antigo Concello
* Aula Universitaria
* Casa Ekerman
* Palacio de Julinsköld
* Skytteanum
* Casa Casa Oxenstierna (Juridicum)
* Regnellianum
* Carolina Rediviva

**Oeste de Uppsala Center**

* Centro de Humanidades (inclúe o Centro de Estudos Lingüísticos)
* Centro de Bioloxía Evolutiva e Museo da Evolución Centro de Bioloxía Evolutiva (EBC), incluíndo o Museo da Evolución
* Xardín Botánico da Universidade de Uppsala

**Outros situados no centro de Uppsala**

* Theatrum Oeconomicum e Gamla Torget ("O vello foro")
* Parque do Observatorio
* Centro de Ciencias Económicas (Ekonomikum)
* Xardín de Linneo
* Casa e observatorio de Anders Celsius

 Edificio no Campus Polacksbacken
**Sur do centro de Uppsala**

* Hospital Universitario de Uppsala
* Laboratorio Rudbeck
* Centro Biomédico de Uppsala (BMC)
* Centro xeolóxico
* Centro de Tecnoloxías da Información (ITC) Pollax
* Laboratorio de Ångström

A universidade nas clasificacións internacionais
------------------------------------------------

A Universidade de Uppsala é considerada constantemente como unha das universidades máis prestixiosas de Europa e do país. A clasificación académica de universidades mundiais desenvolvida pola Universidade de Shanghai Jiao Tong sitúa a universidade no segundo nivel nacional, despois da universidade médica do Instituto Karolinska, ocupando o posto 66 a nivel mundial e o décimo oitavo continental.

A clasificación de universidades da revista British *Times Higher Education* sitúa a universidade en segundo lugar a nivel nacional e sitúaa no posto 71-80 a nivel mundial.

Figuras destacadas
------------------

### Profesores e investigadores

* Olaus Rudbeck (1630–1702), anatomista.
* Anders Celsius (1701–1744), astrónomo.
* Carlos Linneo (1707–1778), botánico, médico e zoólogo.
* Erik Gustaf Geijer (1783–1847), historiador e escritor.
* Anders Jonas Ångström (1814-1874), físico e astrónomo.
* Allvar Gullstrand (1862–1930), oftalmólogo e investigador.  Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina, 1911.
* Erik Axel Karlfeldt (1864–1931), poeta.  Premio Nobel de Literatura, 1931.
* Nathan Söderblom (1866–1931), clérigo e arcebispo de Uppsala.  Premio Nobel da Paz, 1930.
* Axel Hägerström (1868–1939), filósofo e xurista.
* Ernst Trygger (1857–1943), xurista, profesor, político conservador e primeiro ministro de Suecia.
* Robert Bárány (1876–1936), médico.  Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina, 1914.
* Theodor Svedberg (1884–1971), químico.  Premio Nobel de Química, 1926.
* Manne Siegbahn (1886–1978), físico.  Premio Nobel de Física, 1924.
* Alva Myrdal (1902–1986), política e socióloga.  Premio Nobel da Paz, 1982.
* Arne Tiselius (1902–1971), bioquímico e profesor.  Premio Nobel de Química, 1948.
* Hugo Theorell (1903–1982), médico e científico.  Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina, 1955.
* Kai Siegbahn (1918–2007), físico.  Premio Nobel de Física, 1981.

### Ex alumnos

* Carl Michael Bellman (1740–1795), poeta, cantautor e trobador.
* Carl Jonas Love Almqvist (1793–1866), poeta e compositor.
* Lars Levi Læstadius (1800–1861), sacerdote, escritor e botánico.
* August Strindberg (1849–1912), dramaturgo, novelista e escritor.
* Svante August Arrhenius (1859–1927), científico, físico e químico.  Premio Nobel de Química, 1903.
* Hjalmar Branting (1860–1925), político e primeiro ministro de Suecia.  Premio Nobel da Paz, 1921.
* Gustaf Fröding (1860–1911), destacado escritor e poeta sueco.
* Pär Fabien Lagerkvist (1891–1974), escritor. Premio Nobel de Literatura, 1951.
* Karin Boye (1900–1941), poeta e novelista.
* Dag Hammarskjöld (1905–1961), diplomático, economista e escritor.  Premio Nobel da Paz, 1961.
* Hannes Alfvén (1908–1995), enxeñeiro eléctrico e físico.  Premio Nobel de Física, 1970.

### Galería

* Carl von Linné, fundador da taxonomía moderna e un dos pais da ecoloxía.Carl von Linné, fundador da taxonomía moderna e un dos pais da ecoloxía.
* Anders Celsius, físico e astrónomo creador do grao Celsius.Anders Celsius, físico e astrónomo creador do grao Celsius.
* Allvar Gullstrand, colaborador en oftalmoloxía clínica e cirúrxica.Allvar Gullstrand, colaborador en oftalmoloxía clínica e cirúrxica.
* Robert Bárány, pioneiro no tratamento de feridas de bala no cerebro durante a Primeira Guerra Mundial.Robert Bárány, pioneiro no tratamento de feridas de bala no cerebro durante a Primeira Guerra Mundial.
* Svante Arrhenius, recoñecido como un dos pais da química física.Svante Arrhenius, recoñecido como un dos pais da química física.
* Carl Michael Bellman, poeta e cantautor sueco, moi influente na literatura nacional.Carl Michael Bellman, poeta e cantautor sueco, moi influente na literatura nacional.
* Arne Tiselius, bioquímico e investigador sobre a natureza do plasma sanguíneo.Arne Tiselius, bioquímico e investigador sobre a natureza do plasma sanguíneo.

Notas
-----

1. ↑  "Uppsala University [Acceptance Rate + Statistics + Tuition]". *EduRank.org - Discover university rankings by location* (en inglés). 2019-11-21. Consultado o 2022-04-26.
2. ↑  "El Realismo Norteamericano Y La Escuela De UPSALA - Informe de Libros - Roselyna". *www.clubensayos.com*. Consultado o 2022-04-26.
3. ↑  Historia da Universidade de Uppsala, (páxina oficial da universidade. (en inglés)
4. ↑  "Sweden Universities in Top 500 - 2010". *web.archive.org*. 2011-01-02. Archived from the original on 02 de xaneiro de 2011. Consultado o 2022-04-26.
5. ↑  "World University Rankings". *Times Higher Education (THE)* (en inglés). 2018-09-19. Consultado o 2022-04-26.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Universidade de Uppsala Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Centro solar de Ångström

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q185246
* WorldCat
* VIAF: 134409977
* BAV: ADV10100615
* BIBSYS: 90160851
* BNF: 11868035h
* BRE: 4700146
* EBID: ID
* EUFP: 999985029
* GeoNames: 6951555
* GND: 1010726-5
* Google Maps: 5971310422848932053
* GRID: grid.8993.b
* ISNI: 0000 0004 1936 9457
* LCCN: n79006860
* MAG: 123387679
* NKC: kn20010710659
* NLA: 36518902
* NLG: 116905
* PTBNP: 162085
* QS: ID
* SELIBR: 134760
* SUDOC: 026431661
* THE: ID
* ULAN: 500312107
* U-Multirank: ID

 |