recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **Trikala Basketball Club** (en grego: Τρίκαλα K.A.E.), coñecido por motivos de patrocinio como **Trikala Aries**, é un equipo profesional de baloncesto da localidade de Trikala, Grecia. O Rethymo Fundado no ano 1986, o club compite actualmente na segunda categoría do baloncesto grego, a A2 Ethniki. Antes do ano 2012, o equipo era coñecido como Aeolus Trikalon (Αίολος Τρικάλων). O Trikala Aries xoga os seus partidos como local no Pavillón Municipal de Trikala, recinto con capacidade para 2.500 espectadores. Non se debe confudir o club co Trikala 2000, equipo da mesma cidade.

Historia
--------

O Trikala Basketball Club foi fundado no ano 1993 co nome de Aeolus Trikalon Basketball Club. Durante a temporada 2010–11 o equipo chega á B Ethniki, terceira categoría do blaoncesto heleno, tras finalizar en primeira posición na cuarta categoría. No ano 2012 o club muda o seu nome a Trikala Basketball Club, abreviado as Trikala B.C. xonseguindo ademais durante a temporada 2012–13 xogar por primeira veaz na segunda categoría do país, a A2 Ethniki. Ano seguinte, a compañía de calefacción e enerxía eléctrica Aries converteuse no principal patrocinador do club. Na temporada 2012−13 o club consegue o ascenso á A1 Ethniki, a máxima categría do baloncesto grego.

Notas
-----

1. ↑  "Αίολος Τρικάλων: Μετονομάστηκε σε Τρίκαλα BC.". *OnSports.gr* (en grego).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial
*USA-17* é un trimarán tipo BOR90, unha das embarcacións de vela máis veloces do mundo.
**Trimarán** é un barco multicasco que consta dun casco principal (vaka) e dous flotadores máis pequenos (amas) atados ó lado do casco principal con puntais laterais (akas). Este tipo de barco é principalmente empregado para a recreación e carreiras a vela.

Historia
--------

Os primeiros trimaráns foron construídos polos polinesios hai case 4000 anos, e a meirande parte da terminoloxía relacionada con este tipo de embarcacións é herdada das linguas polinesias. Os barcos multicasco de vela (catamaráns e trimaráns) cobraron maior presenza a partir das décadas de 1960 e 1970. Os trimaráns modernos con fins recreativos están arraigados na tradición de construílos en casa como outros multicascos, aínda que na actualidade existe un número máis ou menos amplo de modelos comerciais.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Catamarán

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q630415
* AAT: 300212996
* EBID: ID
* GEC: 0148246
* GND: 4186146-2
* KulturNav: ID

 |
**Sitti Raya Kusumowardani**, nada en Bojonegoro (Jawa Timur) o 11 de xullo de 1935 e finada en Iacarta o 24 de outubro de 2011, foi unha xornalista e escritora indonesia en lingua malaia, coñecida co pseudónimo de **Titie Said**.

Traxectoria
-----------

Estudou en Malang e na Universidade de Indonesia. En 1958 comezou a traballar como xornalista nunha revista feminina. Foi editora das revistas *Kartini* e *Famili*. Dirixiu o Servizo Indonesio de Censura no Cinema en dúas etapas, de 2003 a 2006 e de 2006 a 2009.

Escribiu máis de 25 novelas, entre elas *Jangan Ambil Nyawaku* ("Non tomes a miña vida"), *Reinkarnasi* ("Reencarnación"), *Fatima, Ke Ujung Dunia* ("Ata a fin do mundo") e *Prahara Cinta* ("Tempestade de amor"). Varios dos seus libros foron levados ao cinema.

Faleceu no Hospital Medistra de Iacarta logo dun ictus.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  "Senior novelist Titie Said dies". *Jakarta Post*. 24 de outubro de 2011. Arquivado dende o orixinal o 02 de abril de 2015. Consultado o 15 de setembro de 2019.
2. 1 2 3  Sabarini, Prodita (29 de marzo de 2011). "Titie Said: Writing with passion". *Jakarta Post*.
3. ↑  Miller, Jane Eldridge (2002). *Who's who in Contemporary Women's Writing*. pp. 286–87. ISBN 0415159814.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12521687
* WorldCat
* VIAF: 6288587
* ISNI: 0000 0000 6344 8567
* LCCN: n82148963
* NTA: 068827318
* SUDOC: 170151921

 |
*Non se debe confundir con Mariano Tito Vázquez (1870-1952), pintor*.

**Modesto "Tito" Vázquez**, nado o 1 de xaneiro de 1949 en Rabal, en Ourense, é un ex xogador de tenis arxentino que foi profesional na década de 1970 e que posteriormente exerceu como adestrador de tenis e capitán do Equipo arxentino de Copa Davis en dúas ocasións.

Despois de proclamarse campión arxentino xuvenil en diversas ocasiónns seguiu coa súa formación na Universidade de California (UCLA), conseguindo tres títulos consecutivos da NCAA, e compartiu equipo con Jimmy Connors, entre outros. Formou parte do equipo arxentino de Copa Davis nos anos 1966, 1968 e 1970, e na súa carreira profesional destaca a súa actuación en dobres, modalidade na que conseguiu dous títulos en catro finais disputadas.

Tras finalizar a súa carreira profesional como xogador, converteuse en adestrador do tenista paraguaio Víctor Pecci, co cal chegou á final de Roland Garros en 1979. En 1986 converteuse en capitán do equipo arxentino de Copa Davis, o primeiro tras Vilas e Clerc. Alí conseguiu o ascenso ao Grupo Mundial e fixo debutar, entre outros, a Javier Frana. Antes fora capitán dos equipos de Copa Davis de Paraguai e Venezuela.

Traballou, entre outros cargos, durante sete anos como adestrador para a LTA (Asociación de Tenis do Reino Unido) e como director de desenvolvemento da AAT (Asociación Arxentina de Tenis), cargo que ocupa actualmente. Trala renuncia de Alberto Mancini como capitán arxentino de Copa Davis despois da derrota arxentina a mans de España na final do ano 2008, a AAT elixiuno como capitán por segunda vez e tivo este cargo nos anos 2009, 2010 e 2011, logrando cuartos de final, semifinais e final, perdendo por 3-1 ante España.

Títulos (2; 0+2)
----------------

### Dobres (2)

|  |
| --- |
| **Lenda** |
| Grand Slam (0) |
| Tennis Masters Cup (0) |
| ATP Tour (2) |

| Nº | Data | Torneo | Superficie | Parella | Contrincantes na final |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 1974 | Países Baixos Hilversum | Terra batida |  Guillermo Vilas |  Lito Álvarez Julián Ganzábal |
| 2. | 1976 |  Buenos Aires | Terra batida |  Carlos Kirmayr |  Ricardo CanoChile Belus Prajoux |

### Finalista en dobres (2)

| Nº | Data | Torneo | Superficie | Parella | Contrincantes na final |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 1973 |  Jackson | Dura (i) | Chile Jaime Pinto-Bravo |  Zan Guerry Frew McMillan |
| 2. | 1973 | Austria Kitzbuhel | Terra batida |  Jose Mandarino |  Jim McManus Raúl Ramírez |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Modesto Tito Vázquez, el capitán
* Quién es Tito Vázquez Arquivado 16 de febreiro de 2009 en Wayback Machine.
* Mi amigo, el Flaco...

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2040551
* ATP: V442
* ITF: 10004629

 |
**Tz'akbu Ajaw** ou **Ahpo-Hel**, nada en Ox Che' Kuh, *circa* 610 e finada o 16 de novembro de 672, foi a esposa do ahau K'inich Janaab' Pakal, máis coñecido como Pakal o Grande, quen gobernou a cidade estado maia de Palenque. En ocasións é referida como **Ix Tz'akbu Ajaw** (Señora Tz'akbu Ajaw ou *Señora da Sucesión*).

Traxectoria
-----------

Crese que naceu en Ox Che' Kuh, un lugar situado nas chairas do actual estado mexicano de Tabasco, onde vivía unha subliñaxe do señorío de B'aakal (Lugar do Óso), cuxa capital era Lakam Ha' (Lugar das Grandes Augas) —hoxe coñecida como a zona arqueolóxica de Palenque—, onde vivía a clase gobernante. O seu pai foi Yax Itzam Aat, un gobernante de segunda orde, cuxo título era *tuun ajaw* ou gobernante da Pedra Preciosa.

O 19 ou 22 de marzo do ano 626 casou con Pakal o Grande. Do seu matrimonio naceron tres fillos, dous deles foron gobernantes, K'inich Kan Bahlam II, quen naceu no 635, e K'inich K'an Joy Chitam II, quen naceu no 644. O seu terceiro fillo foi Tiwol Chan Mat, naceu no 648, non ascendeu ó poder pero foi pai de K'inich Ahkal Mo' Nahb III, quen gobernou do 721 ao 729.

Tz'akbu Ajaw atópase representada iconográficamente no Taboleiro do Palacio xunto ao seu fillo Joy Chitam e ó seu esposo Pakal o Grande, todos eles sentados nos tronos da creación mítica durante a cerimonia de entronización. Ela distínguese por portar as insignias guerreiras do pedernal e escudo que entrega ó seu fillo. Outro taboleiro onde tamén se atopan representados este tres personaxes está resgardado no museo Dumbarton Oaks en Washington D. C.

Realizáronse diversos estudos á osamenta da chamada Raíña Vermella de Palenque —atopada en 1994 por Fanny López Jiménez e Arnoldo González Cruz no Templo XIII— que apoian a hipótese que sostén que estes restos mortais corresponden a Tz'akbu Ajaw.

Notas
-----

1. ↑  Tiesler, 2004; 40
2. ↑  Malvido, 2009; 230
3. ↑  Bernal, 2011; 287
4. ↑  Florescano, 2009; 234
5. ↑  Grube, 2006; 457
6. ↑  Malvido, 2009; 231
7. ↑  "The Linda Schele Drawings Collection. Folio 120".
8. ↑  Tiesler, 2004; 57 e 71

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Bernal Romero, Guillermo (2011). *El señorío de Palenque durante la Era de K'inich Janaahb' Pakal y K'inich Kan B'ahlam (615-702 d.C.)* (PDF). Universidade Nacional Autónoma de México, Histomesoamericana. Consultado o 27 de decembro de 2012.
* Florescano, Enrique (2009). *Los orígenes del poder en Mesoamérica*. México: Fondo de Cultura Económica. ISBN 978-607-16-0140-7.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
* Grube, Nikolai (2006). *Los mayas*. China: Könemann. ISBN 978-3-8331-1959-0.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
* Malvido, Adriana (2009). *La Reina Roja: el secreto de los mayas en Palenque*. México: Debolsillo. ISBN 978-607-429-400-2.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
* Tiesler, Vera; Cucina, Andrea (2004). *Janaab' Pakal de Palenque: vida y muerte de un gobernante maya*. México: Universidade Nacional Autónoma de México. ISBN 970-32-1489-4. Consultado o 17 de decembro de 2012.

* Portal:Pobos indíxenas de América
**San Xusto de Toxos Outos** é unha parroquia que se localiza no norte do concello coruñés de Lousame, na comarca de Noia. Segundo o padrón municipal (INE 2020) ten 162 habitantes (79 homes e 83 mulleres) distribuídos en 6 entidades de poboación.

Xeografía
---------

Está situada ao norte do concello. Limita ao norte con Brión, ao sur con Lesende e Vilacova, ao oeste con Noia e ao leste con Rois. As zonas máis baixas da parroquia están a uns 200 m, e os cumios máis altos son o monte Costoira e Pena de Ferro (532 m). A parroquia sitúase no val do río San Xusto, que nace a 430 m de altitude, máis arriba de Fontefría, preto de Sabugueiro e Bargo.

Destaca o monte baixo e o cultivo de prados, favorecido pola importancia da gandería. Está atravesada pola estrada AC-543 que une Noia e Santiago de Compostela.

Patrimonio
----------

Nesta parroquia atópanse os restos do mosteiro de Toxos Outos, de grande importancia na idade media. A carón del, está a igrexa parroquial.

Galería de imaxes
-----------------

* 
* Muíño abandonado.Muíño abandonado.
* Fervenza San Xusto de Toxos Outos.Fervenza San Xusto de Toxos Outos.
* Igrexa de San Xusto de Toxosoutos.Igrexa de San Xusto de Toxosoutos.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Toxos Outos

| Lugares da parroquia de Toxos Outos no concello de Lousame (A Coruña) |  |
| --- | --- |
| Bargo | Cedofeito | Fontefría | O Madeiro | O Sabugueiro |  San Xusto |

### Parroquias de Lousame

| Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Lousame |  |
| --- | --- |
| Camboño (San Xoán) | Fruíme (San Martiño) | Lesende (San Martiño) | Lousame (San Xoán) | Tállara (San Pedro) | Toxos Outos (San Xusto) | Vilacova (Santa Eulalia) |

Notas
-----

1. 1 2  DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Lousame

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3398110
* WorldCat
* VIAF: 146776902
* código INE: 15042060000
* LCCN: n2002113310

 |
*Toxotes jaculatrix*

Toxotes cazando un insecto
Os **toxótidos** (Toxotidae, Cuvier 1816) ou *peixes arqueiros*, son unha familia de peixes mariños, de augas salobres e de augas doces, propios do sueste asiático e Australia, pertencente á orde dos Perciformes, suborde Percoideos.

Morfoloxía
----------

Son de corpo alto e comprimido, coa boca terminal, grande e protráctil, e a mandíbula inferior prominente. A aleta dorsal, única, presenta 4-6 fortes espiñas seguidas de 11-14 radios brandos. A aleta anal ten 3 espiñas e 15-18 radios brandos (a parte branda da aleta anal é maior que a da aleta dorsal). As pélvicas nacen por detrás das pectorais e cerca do nacemento da anal. Caudal algo fendida ou truncada.

Adoitan ter tamaños pequenos, de entre 5 e 10 cm, pero algunhas especies (*T. chatareus*) poden alcanzar os 40 centímetros.

Hábitat e bioloxía
------------------

Os toxótidos distribúense por augas da India, Filipinas, Australia e Polinesia, en augas salgadas de mar aberto, salobres e doces, especialmente nos estuarios e mangleirais.

O trazo máis característicos deste grupo, e ó que lle deben o nome común, é a forma de alimentarse, disparando chorros de auga que cuspen coa súa boca especializada (posúe unha angosta rañura no teito da boca) contra os insectos que sobrevoan a tona da auga. Os seus *disparos* son moi efectivos e poden alcanzar presas pousadas a 3 metros da superficie.

Taxonomía
---------

A familia só contén un xénero, con sete especies:

* *Toxotes blythii*, Boulenger 1892
* *Toxotes chatareus*, Hamilton 1822)
* *Toxotes jaculatrix*, Pallas, 1767)
* *Toxotes kimberleyensis*, Allen 2004
* *Toxotes lorentzi*, Weber 1910
* *Toxotes microlepis*, Günther 1860
* *Toxotes oligolepis*, Bleeker 1876

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Toxótidos*** |

* Ficha en FishBase
* Ficha en World Register of Marine Species

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q732534
* MAG: 2780735890

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Toxotes
* Fossilworks: 36219
* GBIF: 2369587
* iNaturalist: 92571
* ITIS: 169492
* NCBI: 270536
* uBio: 118068
* WoRMS: 271115

 |
Un **silabario** é un conxunto de símbolos empregados para representar os sons dunha lingua. Os signos representan sílabas, a diferenza dun alfabeto onde os signos representan sons ou fonemas.

En xeral, nun silabario os caracteres foneticamente próximos (como «ka», «ke» ou «ko») non teñen un grafismo similar - a diferenza dun alfasilabario onde unha base consonántica común se modifica dependendo da vogal que se queira representar.

Os silabarios están particularmente adaptados ás linguas que empregan esencialmente sílabas de tipo consoante - vogal (o xaponés, por exemplo), o que limita o número de combinacións. Para linguas que utilizan estruturas silábicas máis complexas (como o francés, o inglés ou o galego), o uso dun silabario sería sen dúbida pouco práctico.

Lista de silabarios
-------------------

* Os silabarios xaponeses kanas (hiragana e katakana).
* Moitas linguas amerindias posúen un silabario, como o cherokee, o pés negros, ou o cree.
* O silabario yi, que permite escribir o nosu, unha variedade de lingua tibeto-birmana e falada no Sichuan, na China, estandardizada desde 1979.
* Moitas linguas Nixer-Congo utiliza un silabario, como o kpelle, o loma ou o mende. Coa excepción do vai, todas usan hoxe en día o alfabeto latino.
* O nushu, empregado polas mulleres do condado de Jiangyong, na provincia de Hunan na China, pero a súa última falante morreu en 2004.
* O lineal B, antigamente empregado para a escritura do micénico, unha forma arcaica do grego antigo.
* Os silabarios autóctonos canadenses (usados para o inupiaq, o inuktun, o inuktitut e o kalaallisut) poden igualmente ser considerados como alfasilabarios, pois os caracteres usados para notar sons próximos son similares.

*Nota*: a escritura coreana hangul é un alfabeto pleno, aínda que poida aparecer a primeira vista como un silabario (nel as letras combínanse por bloques dunha sílaba). As linguas da India e o amhárico utilizan alfasilabarios.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Syllabaries*, na páxina *Omniglot*, que presenta unha lista de silabarios

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q182133
* AAT: 300389752
* EBID: ID
* JSTOR: syllabaries
* MAG: 2778369366

 |
Tundra de Alasca en verán
A **tundra** (do saami "tunturi", chaira desprovista de árbores) é un terreo aberto e chan, de clima subglacial e subsolo xeado, carente de vexetación arbórea; solo cuberto de musgos e liques, e ás veces pantanoso.

Características
---------------

### Localización

Esténdese principalmente polo hemisferio norte: en Siberia, Alasca, norte do Canadá, sur de Groenlandia e a costa ártica de Europa. No hemisferio sur maniféstase con temperaturas moito máis parellas durante o ano e en lugares como o extremo sur de Chile e a Arxentina, illas subantárticas como Xeorxia do Sur e Kerguelen, e en pequenas zonas do norte da Antártida preto ao nivel do mar.

Tamén existe a tundra por efecto de altura, como no Tíbet e en diversos niveis das montañas arredor do mundo.

### Clima

As tundras atópanse en rexións preto dos polos, onde os invernos son extremadamente fríos, os veráns curtos e frescos. Nelas viven animais como os osos polares, lobos mariños, focas etc.

### Vexetación

O delgado manto de vexetación está composto de liques, pastos e xuncos con raíces pouco profundas (porque o solo está sempre xeado) o que permite o desenvolvemento dunha extraordinaria fauna.

En verán, co desxeo, aparecen bases e pradarías de plantas anuais. Ademais da escasa vexetación, as poucas plantas que se conservan están acondicionadas para sobrevivir coa escasa calor diúrna e conservan auga no seu interior.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q43262
* AAT: 300008921
* BNCF: 39041
* BRE: 4220754
* EBID: ID
* GEC: 0148795
* GiantBomb: 3035-927
* GND: 4061205-3
* JSTOR: tundras
* LCCN: sh85138590
* MAG: 125069764
* NDL: 00573523
* PSH: 4380

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D065929

 |
Trombas de auga preto das Bahamas.
A **tromba de auga** (*waterspout* en inglés), é un embude contendo un intenso vórtice ou turbillón que ocorre sobre un corpo de auga, usualmente conectado a unha nube cumuliforme. As trombas de auga divídense en dous tipos: tornádicas e non tornádicas. Como o seu nome claramente indica, as primeiras son tornados, xa sexa formados sobre a auga ou formados en terra e que pasaron logo ao medio acuoso, mentres que as segundas, aínda que similares en aparencia, non son tornados.

Trombas tornádicas
------------------

As trombas tornádicas son tornados sobre a auga, cuxa formación depende da existencia do denominado mesociclón, un sistema de baixa presión na escala de 2 a 10 km, que se forma dentro dunha tormenta eléctrica moi severa, organizada e persistente denominada supercela. Este tipo de trombas son máis raras, por canto os tornados en xeral fórmanse nos continentes, onde a fonte de calor superficial e os contrastes de masas de aire son maiores. Os danos que produce un tornado son moi severos, por canto implican ventos de até 512 km/h (F5 na escala Fujita).

Trombas non tornádicas
----------------------

As trombas non tornádicas (tamén se denominan *fair weather waterspout* en inglés), non están asociadas á tormenta do tipo supercelda e son moito máis comúns que as tornádicas.

En xeral fórmanse baixo a base de grandes cúmulos ou de cumulunimbus e a súa severidade de cando en cando excede o tipo F0 na escala de Fujita (menos de 116 km/h), aínda que representan de calquera xeito un risco serio para a navegación. A rotación orixínase desde as capas inferiores do chan e non depende da preexistencia dun mesociclón.

Este tipo de trombas mariñas teñen unha dinámica similar a outros fenómenos moi comúns, os diaños de area ou simplemente turbillóns de area ou de terra, a miúdo observables en praias e desertos, aínda que é máis intensa. Ambos os vórtices fanse visibles onde o vento levanta partículas do chan con relativa facilidade (xa sexa area, terra ou auga) e non poderían advertirse por exemplo nun bosque ou pradaría. O aire é máis húmido sobre a auga e pode condensarse ao haber un forte descenso da presión atmosférica, o cal o fai visible coa forma de "nube embude". Esta caída de presión é xustamente o que sucede no interior do turbillón.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1022922
* EBID: ID
* MAG: 20353831

 |
O **exame de selectividade** é unha proba escrita que realizan os estudantes que desexan acceder a estudos universitarios nas universidades públicas e privadas de España. Este exame forma parte das **Probas de Acceso a Estudos Universitarios** (PAU ou PAAU), nos que, ademais da selectividade, computan os dous cursos de Bacharelato.

O exame faise na universidade máis próxima á residencia do alumno, xeralmente durante tres días de mediados de xuño na convocatoria ordinaria, e de setembro na extraordinaria, á que o alumno pode presentarse no caso de non superar a primeira ou no caso de querer subir nota. Dependendo da nota media obtida nas PAU e a media de bacharelato (40% e 60% respectivamente), o alumno poderá escoller a carreira universitaria que queira cursar (a maior nota, maior prioridade para escoller unha carreira) desde que ambas superen o 4 e a media resultante supere o 5 sobre 10: así, a nota de corte é a nota mínima que se emprega como límite para acceder a unha carreira determinada antes de que se ocupen tódalas prazas ofertadas. Esta nota varía cada ano e dunha universidade a outra.

Estrutura anterior a 2010
-------------------------

| Sistema educativo español |
| --- |
| **Réxime xeral** |
| * Educación infantil
* Educación primaria
* Educación secundaria
	+ Educación secundaria obrigatoria
	+ Bacharelato
	+ Formación profesional
* Ensino superior
	+ Grao
	+ Mestrado
	+ Doutoramento
 |
| **Réxime especial** |
| * Ensinanzas artísticas
* Ensino de idiomas
* Ensinanzas deportivas
 |

O exame constaba de, coma mínimo, seis probas escritas. Tres delas eran comúns a tódolos alumnos do país: Lingua castelá e Literatura, Lingua estranxeira e Historia da Filosofía ou Historia). As outras tres probas eran das materias propias da modalidade de Bacharelato escollida polo alumno. Nas comunidades autónomas onde hai linguas co-oficiais, facíase tamén unha proba da segunda lingua oficial e da súa literatura correspondente.

Estrutura actual
----------------

No curso 2009/2010, implantouse un novo modelo de proba para acceder á universidade, que consta de 2 partes:

* **Común**: consta de 4 exercicios (5 se a comunidade autónoma ten lingua cooficial), que son:

1. Lingua estranxeira (inglés, francés, italiano, portugués ou alemán).
2. A escoller entre: Historia de España ou Historia da Filosofía.
3. Lingua castelá e Literatura.
4. Lingua cooficial (se existe).
5. Unha materia de modalidade de segundo de Bacharelato (que se cursara ou non é irrelevante).

* **Específica**: serve para subir a nota ata un máximo de 4 puntos; segundo a rama escollida en Bacharelato e a futura carreira, ha sumar os parámetros de ponderación de 0,1 ou 0,2.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Selectividade*** |

### Ligazóns externas

* Comisión Interuniversitaria de Galicia
* SelectividadOnline

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3125721
* GEC: 0238403

 |
O **Arconte basileus** (grego: Ἄρχων Βασιλεύς *árkhōn Basiléus*) era un cargo político da Grecia antiga. O termo significa literalmente "maxistrado rei".

Na Atenas clásica o arconte *basileus* representaba o último vestixio da monarquía. Aínda que gran parte dos poderes desta foran transferidos a outras institucións como o Areópago e posteriormente a Boulé e a Ecclesía, o arconte *basileus* mantiña nominalmente a posición máis alta na política ateniense, xunto co arconte epónimo e o polemarca. O arconte *basileus* era o encargado de supervisar a organización dos ritos relixiosos.

Orixinalmente o arconte *basileus* era elixido de entre a aristocracia ateniense (os Eupátridas) cada dez anos. Despois do -683 o cargo era mantido unicamente por un ano, e tras as reformas de Solón, era elixido de entre os atenienses máis adiñeirados ou *Pentakosiomedimnoi* (Πεντακοσιομέδιμνοι). Despois do -487  os arcontados eran elixidos por sorteo.

Crese que a muller do arconte *basileus* ou *Basilinna* tiña que se desposarse e ter relacións con Dionisos durante un festival no *Bukoleion* de Atenas para garantir a seguridade da pole, pero descoñécese en que consistía a cerimonia.

Notas
-----

1. ↑  Stanton p. 7

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Stanton, Greg R. (1990). *Athenian Politics c.800–500 B.C.: A Sourcebook* (en inglés). Londres e Nova York: Routledge. p. 226. ISBN 9780415040617.

| * v
* c
* e
Democracia ateniense |
| --- |
| Nove arcontes | Arconte epónimo · Arconte rei · Arconte polemarco · Arcontes tesmótetas (6) |  |
| Outros cargos | Estratego · Prítane · Epístata |
| Organismos e procedementos | Areópago · Bulé · Ecclesía · Ostracismo |
| Tribunais e xuíces | Heliea · Dietetas · Loxistas · Paredros · Tamías |
| Períodos non democráticos | Tiranía dos Pisistrátidas (-561 a -555 e -549 a -510) · Bulé dos Catrocentos (-411) · Trinta tiranos (-404 a -403) |
| Reformadores | Solón · Clístenes · Efialtes · Pericles · Teramenes |
| Reformas | Reforma de Solón · Reforma de Clístenes |
| Subdivisións administrativas | Tribo · Demos (Demarcos) |
| Política exterior | Liga delio-ática (Helenotamías) · Segunda liga delio-ática |
| Outro | Cidadanía na Grecia antiga |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Tronco.
Exemplo de troco vello dun carballo na Carballeira de Santa Susana, Santiago de Compostela.
O **tronco** ou **toro** é o talo principal das árbores e arbustos. Nas plantas, un **tronco** é un tipo de caule leñosa, resistente, cilíndrica ou cónica e tamén máis longa na base ca na cima, con ramificacións que se forman a partir de certa altura. 

Xusto debaixo da superficie do tronco (casca), a saiba da árbore, transporta os nutrientes minerais procedentes da terra. A árbore protexe esas canles mediante a casca; así e todo, plantas parasitas, insectos e fungos.

O tronco da maior parte das árbores adultas chega a aumentar uns 2,5 cm por ano (o das sequoias xigantes, 8 cm), e medra cara a fóra, de xeito que se cortamos un tronco é posíbel ver os aneis concéntricos que o conforman. Contando eses aneis, sábese a idade que tiña a árbore.

Chámase **toco** á parte do tronco ou do talo que queda pegado á raíz, despois de cortar unha planta ou unha árbore.

Galería de imaxes
-----------------

* Castiñeiro (Centro de Interpretación da Natureza do Grove)Castiñeiro (Centro de Interpretación da Natureza do Grove)
* Eucalipto (CING)Eucalipto (CING)
* Freixo (CING)Freixo (CING)

  

### Véxase tamén

* Talo
* Cortiza
* Casca
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Unión Gallega.
***Unión Gallega*** foi un periódico editado en Buenos Aires entre 1938 e 1988.

Historia e características
--------------------------

Subtitulada *Revista de la Agrupación Unión Gallega*, era o órgano de Agrupación Unión Gallega do Centro Gallego de Buenos Aires editada xeralmente co gallo das eleccións á asemblea de representantes da institución. Apareceu en 1938. Dirixida por Miguel Friendländer. Os contidos da revista circunscríbense especificamente a esa finalidade, reproducindo o programa electoral, nota biográfica dos candidatos e síntese do labor realizado pola agrupación no mandato anterior. Ás veces saíu algún número extraordinario con motivo dalgún acontecemento especial, como o correspondente a abril de 1988, editado polo 50 aniversario da agrupación. Algúns números aparecen integrados no periódico *Galicia*.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha no Arquivo Galego da Emigración
*Este artigo trata sobre unha torta, para a tradición pagá de Nadal galega véxase o artigo **Tizón de Nadal**.*
Un tradicional Tronco de Nadal. feito con bolo de Génoise, crema de manteiga de cacao, gornecido con azucre refinado, framboesas e anacos de piñas.
O **tronco de Nadal** (en francés *Bûche de Noël*) é unha sobremesa típica, servida na Noiteboa ou final do ano en Francia, Bélxica, Canadá, Líbano, Vietnam e moitos outros países francófonos. Como o propio nome indica, o bolo é comunmente preparado, presentado e gornecido para que aparente un tronco listo para ser queimado, como se usaba o tizón de Nadal nos antigos festivais galegos e europeos de lumes do solsticio de inverno.

O toro tradicional fabrícase con bolo xenovés (tipo bica) ou outro biscoito; xeralmente cocido nun asadeiro ou bandexa grande e rasa (de brioche), conxelada, enrolada na forma dun cilindro e conxelada novamente polo lado de fóra. A combinación máis común é bolo esponxoso amarelo, conxelado e recheo con chocolate e crema de manteiga; con todo, existen moitas variacións da receita orixinal, podendo incluír masas de bolo de chocolate, ganache e expreso ou sabores diversos, glacés e recheos. Os toros sérvense frecuentemente co anaco final tallado e fixado na parte superior do bolo ou de lado para se asemellar a un tronco serrado, e a textura da casca de árbore faise con crema de manteiga para resaltar o realismo. Isto obtense invariabelmente arrastrando un garfo en cobertura de glacé. Estes bolos decóranse con frecuencia con azucre refinado para semellar a neve; pólas de árbores, sementes, e cogomelos feitos con merengue.

Pode ser considerado unha variante da torta coñecida coma brazo de xitano.

Notas
-----

1. ↑  Buche de Noel
2. ↑  *Chamber's Book of Days* (en inglés). W&R Chambers. 1869.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tronco de Nadal*** |

### Outros artigos

* Tizón de Nadal
**Sonia Barros**, nada en Vigo en 1975, é unha directora de televisión galega.

Traxectoria
-----------

En 1993 trasladouse á Coruña para estudar publicidade, pero ao rematar a súa formación enfocouse ao mundo da televisión. En 1999 dirixiu unha serie documental para a TVE en Galicia titulada *Vidas*. Pouco despois, volve á dirección cos documentáis *Distrito quinto*, unha produción sobre marxinados no barrio coruñés de Labañou, "Surf, a primeira onda" e "Tocados polo vento", todos para a TVG. No ano 2003 dirixe outra serie documental, nesta ocasión sobre a catástrofe do Prestige para TVE.

Despois de encargarse da dirección e guión do primeiro concurso-reality da TVG, *A casa de 1906* (2006) e ao ano seguinte da segunda edición do mesmo "A casa de 1907", reincidiu no xénero ao dirixir *Ruta 66* (2008), un reality onde os protagonistas eran da terceira idade.

En 2009 dirixiu *El aprendiz*, un programa de telerrealidade que se basea na contratación e loita por un traballo e que foi presentado polo publicista catalán Lluís Bassat para a cadea *La Sexta*.
Anna Paquin é protagonista de True Blood
***True Blood*** é unha serie de televisión estadounidense creada e producida por Alan Ball baseada nas novelas da serie *The Southern Vampire Mysteries* da escritora Charlaine Harris. Comezou a emitirse o 7 de setembro de 2008 na canle de pago HBO. A segunda tempada comezou o 14 de xuño de 2009 e está prevista unha terceira tempada.

Argumento
---------

True Blood, que mestura drama e horror, narra a coexistencia de vampiros e humanos en Bon Temps, unha vila ficticia de Luisiana. Por mor do sangue artificial creado no Xapón os vampiros poden deixar o mundo das tebras e integrase na sociedade. A protagonista Sookie Stackhouse (Anna Paquin), é unha camareira con poderes telepáticos que se namora do vampiro Bill Compton (Stephen Moyer). Outros personaxes destacados é o irmán de Sookie, Jason (Ryan Kwanten), e os seus amigos Sam (Sam Trammell) e Tara (Rutina Wesley).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q186219
* WorldCat
* VIAF: 305310754
* Allmovie: v466299
* AlloCiné: 3675
* EBID: ID
* Epguides: TrueBlood
* GND: 7746743-7
* IMDb: tt0844441
* LCCN: no2009133489
* Metacritic: true-blood
* OFDb: 152050
* TMDb: 10545
* TVcom: true-blood

 |
**Truls Otterbech Mørk**, nado en Bergen o 25 de abril de 1961, é un violoncellista noruegués.

Traxectoria
-----------

Fillo de dous músicos, seu pai violoncellista e súa nai pianista, comezou a recibir leccións de piano da súa proxenitora aínda aos sete anos. Tamén aprendeu a tocar o violín, mais logo o trocou polo violoncello, recibindo clases do seu pai.

Mørk comezou a estudar, realmente, con Frans Helmerson, aos 17 anos, no Instituto de Música de Edsberg. Como era un admirador de Mstislav Rostropovich e da escola rusa de violoncello, foi estudar coa cellista rusa Natalia Schakowskaya.

En 1982, Mørk foi o primeiro músico en chegar ás finais da Competición Internacional Tchaikovsky, en Moscova, conquistando o sexto lugar. Logo, acandou o segundo lugar, en 1986, na Competición de Naumberg, en Nova York, e na Competición de Violoncello de Cassado, en Florencia.

En 1989, realizou a súa maior xira de concertos, tocando con moitas das maiores orquestras de Europa. En 1994, fai unha serie de concertos nos Estados Unidos coa Filharmónica de Oslo, tocando no Carnegie Hall e no Kennedy Center.

Hoxe en día, Mørk é un intérprete importante na escena concertista internacional. Ten unha extensa discografía que se estende dende a súa gravación, gañadora do Grammy, dos concertos para violoncello de Shostakovich, ata a súa gravación das suites para violoncello solo de Bach, moi aclamada pola crítica.

Mørk é mestre na Academia de Música Norueguesa, en Oslo. Tamén posúe e toca un raro violoncello Domenico Montagnana, feito en Venecia no ano 1723.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial
* Entrevista a Truls Mørk
* Norwegian Academy of Music, onde Truls Mørk ensina

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q527351
* WorldCat
* VIAF: 115510609
* AllMusic: mn0002300350
* BNF: 13922930f
* Discogs: 874501
* Europeana: ID
* GND: 124173225
* ISNI: 0000 0001 1497 2562
* LCCN: n88641734
* MusicBrainz: ID
* NKC: js20060203032
* NTA: 10695153X
* openMLOL: 114071
* Songkick: 18426
* SUDOC: 083049207

 |
As "corenta" nun xogo de tute no que trunfan copas.
**Trunfo** é o pau que, en certos xogos de baralla, vence os demais por outorgárselle maior valor. Tamén se denomina así cada unha das cartas deste pau.

Xogos por bazas
---------------

Denomínanse xogos por bazas aqueles cuxa mecánica consiste en que cada participante por quenda debe xogar unha carta, cuxa elección pode estar limitada por certas regras que establezan en que casos ten a obriga de "asistir" (xogar unha carta do pau de saída), "montar" (superar o valor da carta de saída), "fallar", é dicir, terá xogar unha carta do pau de trunfo ou "pisar", é dicir, xogar unha carta de trunfo superior á xa xogada. Cando todos o fixeron, as normas de cada xogo determinan o gañador desa baza e os seus efectos.

Notas
-----

1. ↑  Definición en Portal das Palabras

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Phillips, Hubert (1977). *The Pan Book of Card Games* (en inglés) (22° ed.). Pan Books Ltd. 1953. ISBN 0-330-20175-1.
* Parlett, David (1992). *A Dictionary of Card Games* (en inglés). OxfordUniversity Press. 1992. ISBN 0-19-869173-4.
* Fantini, Elvio. *Enciclopedia Práctica de los Juegos de Cartas* (en castelán). De Vecchi S.A. ISBN 84-315-0950-3.
* *Reglamentos y Leyes de Juegos* (en castelán). Caymi.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q727407
* EBID: ID

 |
**Transmutación das especies** é un termo utilizado na historia da bioloxía, para describir o cambio dunha especie noutra. A terminoloxía era habitualmente utilizada en tempos predarwinianos, noutras "hipóteses do desenvolvemento" (un dos termos utilizados por Darwin) e na "teoría de gradación regular", utilizada por William Chilton o xornal The Oracle or Reason. "Transformación" é outra palabra utilizada, neste contexto, en lugar de "transmutación".

Os pensadores preevolucionistas dos séculos XVIII e XIX tiveron que crear os termos para expresar as súas ideas, e a terminoloxía non quedou uniformada até un tempo despois da publicación da orixe das especies. A palabra "evolución" foi un concepto posterior, pódese atopar na obra de 1851 de Herbert Spencer Social Statistics e noutra anterior, pero non tivo uso estendido até entre os anos 1865 e 1870.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1460770
* BRE: 4200203
* JSTOR: transformism
* MAG: 190425739

 |
A **transmutación nuclear** é a conversión dun elemento químico ou dun isótopo noutro elemento químico. Xa que tódolos elementos e isótopos dun elemento están definidos polo número de protóns e neutróns presentes nos seus átomos, a transmutación nuclear sucede en calquera proceso no que se modifica o número de protóns ou neutróns do núcleo atómico. A transmutación pode conseguirse ben por medio de reaccións nucleares, nas que unha partícula externa reacciona co núcleo, ou por decaemento radioactivo sen precisar unha causa externa.

A transmutación nuclear por nucleosíntese estelar no pasado creou a maioría dos elementos químicos máis pesados do Universo coñecido e continua tendo lugar, creando a maioría dos elementos máis comúns como o helio, osíxeno ou o carbono. A maioría de estrelas realizan a transmutación por medio de reaccións de fusión con hidróxeno e helio, mentres que as estrelas máis grandes tamén podend fusionar elementos máis pesados nas fases tardías da súa evolución.

A transmutación artificial pode darse utilizando máquinas que teñan a enerxía suficiente para provocar cambios na estrutura nuclear dos elementos, como poden ser aceleradores de partículas ou reactores tokamak. Os reactores de fisión convencionais tamén provocan transmutacións artificiais ó expoñer elementos a neutróns producidos pola fisión dunha reacción nuclear en cadea artificial.

Notas
-----

1. ↑  "IAEA INIS". *inis.iaea.org*. IAEA. Consultado o 26 de xaneiro de 2017.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Y. Gohar (2001). Transmutation of Transuranic Elements and Long Lived Fission Products in Fusion Devices (PDF) (Informe) (en inglés). Argonne National Laboratory. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 19 de xullo de 2011. Consultado o 29 de decembro de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q202651
* EBID: ID
* LCCN: sh85136990
* MAG: 12989632

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre física é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre química é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Torre da antena de transmisor en Londres.
*Para transmisores biolóxicos, consulte Sistema endócrino.*
Un **transmisor** é un dispositivo electrónico que, coa axuda dunha antena, propaga un sinal electromagnético, que pode ser de radio, televisión ou outras telecomunicacións.

O **transmisor** de radio está composto por un circuíto amplificador e un circuíto de saída. Usando un transmisor de radio, é posible comunicarse con outra persoa que teña un receptor de radio e cuxo receptor de radio estea sintonizado coa mesma frecuencia de transmisión. A voz e os datos pódense transmitir a través dun transmisor de radio.

O transmisor tamén pode transmitir vídeo, pero a súa enxeñaría é lixeiramente diferente do transmisor de radio, o que lle permite transmitir imaxes.

O **transceptor** é o acrónimo de transmisor e receptor e na súa enxeñaría está composto por ambos elementos, posibilitando a recepción e transmisión de sinais de radio.

Elementos dun transmisor
------------------------

* Amplificador de radiofrecuencia (RF)
* Oscilador de RF e
* Antena

Notas
-----

1. ↑  "Dicionario; transmisor". *Real Academia Galega*. Consultado o 2023-07-16.
2. ↑  "**transmissor**" no Dicionário infopédia da Língua Portuguesa [en liña]. Porto: Porto Editora, 2003-2018. [consultado o 18 de xullo de 2018]. Dispoñíbel online:

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Transparencia.
Vaso de vidro **transparente**.
Un material presenta **transparencia** cando deixa pasar facilmente a luz ao seu través, e por iso dise de el que é **transparente**.

A transparencia é unha propiedade óptica da materia que ten diversos graos e características. Dise, pola contra, que un material é translúcido cando deixa pasar a luz de maneira que as formas se fan irrecoñecíbeis (non se observan nididamente os obxectos), e que é opaco cando non deixa pasar a luz.

Xeralmente dise que un material é transparente cando é transparente á luz visíbel. Para aplicacións técnicas estídase a transparencia ou a opacidade tamén para a radiación infravermella, a luz ultravioleta, aos raios X, aos raios gamma ou outros tipos de radiación electromgnética.

Segundo a mecánica cuántica, un material será transparente a certa lonxitude de onda cando no seu esquema de niveis de enerxía non haxa ningunha diferenza de enerxía que corresponda con esa lonxitude de onda. Así, o aire e o vidro son transparentes porque nos seus esquemas de niveis de enerxía (ou bandas de enerxía, respectivamente) non cabe ningunha diferenza de enerxía da orde da luz visíbel. Porén, si que poden absorber, por exemplo, parte da radiación infravermella (as moléculas de auga e de dióxido de carbono absorben no infravermello) ou do ultravioleta (o vidro bloquea parte do espectro ultravioleta).

A transparencia cuantifícase como transmitancia, porcentaxe de intensidade lumínica que atravesa a mostra. Para determinala utilízase un colorímetro ou un espectrofotómetro.

Notas
-----

1. ↑  O termo **transparencia** deriva de **transparente**, e este do latín medieval *transparens*, composto da preposición *trans* "a través de" e *parens*, participio presente de *parere*, "aparecer".

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Transmitancia

### Ligazóns externas

* Filmes para Control Solar[*Ligazón morta*] *(en castelán)* Consultada o 22/12/2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q487623
* AAT: 300056219
* BNCF: 47360
* BRE: 3179479
* EBID: ID
* GEC: 0147496
* JSTOR: translucence
* LCCN: sh97004388
* MAG: 2776356725

 |
A **Unión Deportiva Santa Mariña** é un club de fútbol galego con sede na parroquia de Cabral, en Vigo.

Disputa os seus partidos como local nas Instalacións Deportivas de Cotogrande, e as súas cores son o vermello e o azul.

Historia
--------

A UD Santa Mariña fundouse en 1942 como CD Cabral, cambiando o seu nome cinco anos despois polo de Unión Deportiva Santa Mariña de Cabral. Ao longo dos anos, o club centrouse no fútbol base e durante anos non tivo un equipo sénior como tal, senón varios equipos xuvenís competindo en divisións separadas segundo os seus grupos de idade. Actualmente conta cun equipo sénior afeccionado que compite na Primeira Galicia.

Pola canteira do club pasaron xogadores como Santiago Formoso, Jonathan Pereira, Iago Aspas, Brais Méndez, Rubén Blanco, Yelko Pino, Diego Mariño ou Gabri Veiga.

Notas
-----

1. ↑  "PRIMEIROS ORIXES - CD CABRAL (1942-1947)". *udstamarina.blogspot.com*. Consultado o 11 de xaneiro de 2022.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial
**Valentín Fuster Carulla**, nado en Barcelona o 20 de xaneiro de 1943, marqués de Fuster, foi un cardiólogo español, cun labor investigador centrado nas enfermidades coronarias. Publicou numerosos libros e artigos para prestixiosas revistas científicas en todo o mundo, ademais de traballar en importantes hospitais de distintas partes do globo.

Biografía
---------

Fillo e neto de médicos, estudou os primeiros niveis de educación nos xesuítas da súa cidade natal, e pasou logo á Universidade a cursar medicina, onde se licenciou e obtivo o doutoramento en 1967. Pasou dous anos coma interno no Hospital Clínico de Barcelona, ata que foi subvencionado pola *Fundación Juan March* para marchar a Escocia a ampliar a súa formación. Logo, nos anos 70, marchou para Estados Unidos, onde traballou na Escola Médica Mayo de Minnesota durante dez anos, foi profesor do Hospital Monte Sinaí de Nova York dende 1982 e realizou labores docentes na Escola Médica de Harvard en Boston, onde foi catedrático desde 1991 ata 1994, nese mesmo ano foi nomeado director do Instituto Cardiovascular do Hospital Monte Sinaí, cargo que compaxina dende 2012 co de Physician-in-Chief do Hospital.

Labor científico
----------------

Coma científico, o doutor foi nomeado *Doutor Honoris Causa* de trinta e tres universidades de prestixio e recibido tres bolsas das máis importantes do NIH (National Institutes of Health). Publicou máis de novecentos artigos científicos en revistas médicas de ámbito internacional, e dous dos libros máis prestixiosos adicados á cardioloxía clínica e de investigación: *The Heart* e *Atherothrombosis and Coronary Artery Disease*. Tamén foi nomeado Editor Xefe da prestixiosa revista *Nature Reviews in Cardiology*. As súas investigacións sobre a orixe dos accidentes cardiovasculares, que contribuíron a mellorala prevención e o tratamento dos infartos déronlle en 1996 o Premio Príncipe de Asturias de Investigación. Cabe destacar que o Dr. Fuster é o único cardiólogo que recibiu os máximos galardones de investigación das catro principais organizacións internacionais de Cardioloxía: a Asociación Americana do Corazón, o Colexio Americano de Cardioloxía, a Sociedade Europea de Cardioloxía e a Sociedade Interamericana de Cardioloxía. En xuño de 2011 foi galardoado co Gran Premio Científico do Instituto de Francia, considerado o máis importante da cardioloxía, pola súa investigación translacional da enfermidade aterotrombótica. En 2013 foi nomeado editor xefe do Journal of the American College of Cardiology, a principal fonte nacional de información clínica na área da medicina cardiovascular.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q977751
* WorldCat
* VIAF: 166218304
* BIBSYS: 90572759
* BNE: XX1725007
* CANTIC: a10252563
* Dialnet: 634530
* GEC: 0247544
* GND: 136865054
* ISNI: 0000 0003 8691 1667
* LCCN: n88211230
* NKC: nlk20050171606
* NTA: 095861106
* ORCID: 0000-0002-9043-9986
* PTBNP: 1369112
* ResearcherID: H-4319-2015
* SUDOC: 058253564

 |
Un **sistema**, en física, é un conxunto de elementos interrelacionados formando un todo único. Etimolicamente, o termo procede do grego. "Sistema" significa "combinar", "axustar", "formar un conxunto". Un **sub-sistema** é un sistema que fai parte dun outro sistema. Un sistema consiste, polo xeral, en compoñentes (ou elementos) que están ligados os uns ós outros para facilitar o fluxo de informacións, materia ou enerxía. O termo é tamén usado para describir calquera conxunto de entidades que interactúan, e sobre o cal un modelo matemático pode ser construído.

Termodinámica
-------------

Dende un punto de vista termodinámico, un sistema pode ser aberto, pechado e illado. Dise que un sistema é aberto cando intercambia materia e enerxía co seu contorno, pechado cando só intercambia enerxía e illado se non intercambia nin materia nin enerxía.

Un sistema aberto sería unha ola de cociña sen tapa durante a cocción. Parte do líquido da ola evaporaríase (fluxo de materia) pola acción do lume (fluxo de enerxía). Un sistema pechado sería a esterilización dunha lata de conserva, que transmite calor pola súas paredes pero, ao estar hermeticamente pechada, impide o intercambio de materia. Finalmente, un termo (de café, por exemplo) pechado hermeticamente aproxímase a un sistema illado xa que reduce drasticamente os fluxos de materia e enerxía.

En realidade, un sistema macroscópico non pode estar totalmente illado xa que intercambia enerxía cos arredores en forma de radiación electromagnética.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Conceptual vs Physical Systems* *(en inglés)*
* *Research in simulation and modeling of various physical systems* Arquivado 05 de novembro de 2012 en Wayback Machine. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1454986
* GND: 4174610-7
* MAG: 116672817

 |