Atendendo á distribución xeográfica e á maneira de se combinaren os fenómenos diferenciadores das **falas galegas**, poden delimitarse tres grandes complexos lingüísticos ou bloques: occidental, central, e oriental. No interior destes bloques hai varias áreas, zonas lingüísticas de desigual extensión e unidade, delimitables coa isoglosa dun ou dous fenómenos caracterizadores. Esta división baséase fundamentalmente na fonética e mais na morfoloxía; no futuro a análise da distribución de áreas léxicas do ALGa axudará a precisala ou modificala.

Mapa lingüístico do galegoMapa lingüístico do galego

Bloques
-------

O bloque occidental e o oriental presentan moitos trazos comúns en tódolos seus falares, polo que ben se podería falar dunha macroárea atlántica ou occidental e dunha macroárea oriental. O bloque central, que en xeral é o que mellor representa o galego común, ocupa unha ampla zona xeográfica e presenta moi poucos fenómenos exclusivos. Máis ca dunha transición gradual de oriente a occidente e de conservadorismo a innovación -como se ten falado-, a realidade das variedades do galego pode representarse nunha dobre dirección: fenómenos innovadores que apagan a súa vitalidade cara ó leste e fenómenos conservadores que diminúen cara ó oeste. Dentro do bloque central pódense establecer áreas e subáreas pero, en xeral, carecen da unidade das dos outros bloques.

### Bloque occidental

O **bloque occidental** está delimitado pola isoglosa *cans/cas*, nel quedan incluídas as falas occidentais da Coruña e de Pontevedra asemade tamén unha pequena porción do sueste da Provincia de Ourense na Baixa Limia. En liñas xerais é un complexo lingüístico innovador, diferenciado en tres áreas: fisterrá, bergantiñá e pontevedresa.


|  |
| --- |
| sa = subárea / misa = microsubárea |

### Bloque central

O **bloque central** é menos unitario. Inclúe toda a Galicia Central, delimitada polas isoglosas *cans/cas* no oeste e *cas/cais* no leste. Pertencen a el tódolos falares do nordés e interior da Coruña, o interior de Pontevedra e as provincias de Lugo e Ourense, non sendo a súa parte oriental. No seu seo distínguense dúas áreas: mindoniense e lucu-auriense.


|  |
| --- |
| sa = subárea / misa = microsubárea |

### Bloque oriental

O **bloque oriental** comprende todo o galego do leste de Lugo e de Ourense, así coma o galego exterior (occidente de Asturias, León e Zamora). En xeral é un complexo de falas moi conservadoras, separado do bloque central pola isoglosa *cas/cais* e do complexo asturleonés pola ausencia de ditongación (*pèdra* / *piedra*). Nel poden distinguirse catro áreas: asturiana, ancaresa, zamorana e oriental-central.


|  |
| --- |
| sa = subárea / misa = microsubárea |

Exemplos de isoglosas na lingua galega
--------------------------------------

* SeseoSeseo
* GheadaGheada
* Cheísmo-teísmoCheísmo-teísmo
* ti-tuti-tu
* el-ilel-il
* isto-estoisto-esto
* ons-os-oisons-os-ois
* cantabamos-cantábamoscantabamos-cantábamos
* cantades-ás-ais-andescantades-ás-ais-andes
* colleu-colliucolleu-colliu
* colliches-eches-estescolliches-eches-estes
* partiu-parteupartiu-parteu
* irmán-irmá-irmaoirmán-irmá-irmao
* mazán-mazámazán-mazá
* llo-llelollo-llelo
* moito-uito-uto-utiomoito-uito-uto-utio
* catro-cuatrocatro-cuatro
* ver-mirarver-mirar

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Áreas lingüísticas do galego*** |

### Ligazóns externas

* A nosa fala, bloques e áreas lingüísticas do galego.
* Áreas lexicais galegas e portuguesas. Proposta de Cintra aplicada ó galego.
* Álvarez Blanco, Rosario (2003). *Variedade e diversidade da lingua: algunhas reflexións sobre cambio, variación e galego estándar*. Real Academia Galega.
* Mapa de variedades xeográficas interactivo feito por Xano Cebreiro.