| *Eubalaena*Baleas francas |
| --- |
| *Eubalaena australis* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Clase: | Mammalia |
| Subclase: | Theria |
| Infraclase: | Eutheria |
| Orde: | Cetacea |
| Suborde: | Mysticeti |
| Familia: | Balaenidae |
| Xénero: | ***Eubalaena***Gray, 1864 |

 |
| Especies |
| *Véxase o texto* |
| Sinonimia |
| Referencia:* *Halibalaena* Gray, 1873
* *Hunterius* Gray, 1866
 |

***Eubalaena*** é un xénero de cetáceos misticetos da familia dos balénidos que comprende tres especies que son coñecidas comunmente como **baleas francas** debido a que nadan lentamente e flotan despois de mortas, polo que os baleeiros as consideraban as máis fáciles ou "francas" de cazar e de transportar ás factorías onde se despezaban.

Características
---------------

As baleas francas teñen unha cabeza roma con enormes fileiras de barbas moi longas, que forman como unha especie de láminas; cando a boca está pechada, as barbas permanecen cubertas por uns *labios* inferiores de gran tamaño. O corpo é groso, ancho e repoludo, de cor azul escuro, con manchas brancas na parte ventral. Carecen de aleta dorsal, a caudal é ancha, cunha fendedura clara no medio, e as pectorais algo máis longas e largas que as da outra especie da familia, a balea de Groenlandia (*Balaena mysticetus*). Presentan unhas calosidades por riba dos ollos, ao redor dos espiráculos, no mento, os *labios* inferiores e na mandíbula superior. Aliméntanse de plancto (*krill* e outros pequenos invertebrados). Teñen unha cría cada tres ou catro anos. Os adultos alcanzan lonxitudes de entre os 11 e os 18 m, e os baleatos, ao naceren, miden de 4,5 a 6 m.

Distribución
------------

*Eubalaena glacialis* habita no Atlántico norte, onde existen dúas subpoboacións, a máis numerosa nas costas do oeste, con ao redor de 400 exemplares, que se estenden desde a illa de Terra Nova e as costas da península do Labrador (Canadá), até as de Xeorxia e a Florida (Estados Unidos; as súas zonas de alimentación está no norte desta área, na parte baixa da baía de Fundy, preto da illa Grand Manan, Nova Escocia (Canadá) e a baía de cabo Cod (Massachusetts), mentres que as zonas de reprodución están máis ao sur, observándose recentemente grupos de cría na Florida.

A subpoboación do Atlántico oriental é moito menor. Antano estendíase desde as costas de Islandia e Noruega até as do mar Cantábrico (incluídas as galegas), pasando polas de Irlanda, as occidentais da Gran Bretaña, as francesas desde a Bretaña até o golfo de Biscaia, chegando nas súas migracións até os arquipélagos dos Azores, Madeira e as Canarias.

Os escasos individuos de *Eubalaena japonica* habitan no Pacífico norte, reproducíndose durante o verán no mar de Okhotsk, ao sueste do mar de Bering, as illas Aleutianas e no norte do golfo de Alasca. Durante o inverno migran cara ao sur (ou, polo menos, migraban antano), até o mar do Xapón, o estreito de Taiwán e as illas Bonin (Xapón), no oeste, e até a Baixa California Sur (México), no leste. Observáronse individuos divagantes nas illas Hawai.

A baleas francas austrais (*Eubalaena australis*) son circumpolares, rexistrándose a súa presenza polo menos entre os 20º S e os 55º S. Reprodúcense en inverno nas costas do subcontinente suramericano, principalmente nas da Arxentina e do Brasil, aínda que tamén algúns individuos o fan nas de Chile o Perú, e nas da illa de Tristan da Cunha, sur de África, principalmente nas da República Surafricana, chegando até Mozambique e as costas occidentais de Madagascar, e o sur de Australia, Tasmania e Nova Zelandia, migrando en verán cara ás augas frías da Antártida, No verán migran cara ás augas frías da Antártida, onde se encontran principalmente entre as latitudes 40º S e 50º S. aínda que tamén se puideron ver, especialmente nos últimos anos, na Antártida, tan ao sur como nos 65° S, e nos arredores de Xeorxia do Sur.

**Mapa da distribución das especies do xénero *Eubalaena***.  

En verde: *E. glacialis*; en azul: *E. japonica*; en amarelo: *E. australis*.

Comportamento
-------------

As baleas francas nadan lentamente, pero son capaces de facer sorprendentes acrobacias. Poden observarse ondulando as aletas pectorais sobre a superficie, saltando, golpeando a auga coas aletas pectorais e movendo a caudal. Nadan cerca das costas coa boca aberta, mostrando as barbas. Son curiosas e ás veces xogan con obxectos flotantes. Os membros de grupos pequenos poden saír á superficie por quendas, só un cada vez. Adoitan facer vocalizacións nas zona de cría, sobre todo de noite.

Taxonomía
---------


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Xénero** | **Especie** | **Nome vulgar** | Imaxe |
| ***Eubalaena*** | *Eubalaena australis* | Balea franca austral |  |
| *Eubalaena glacialis* | Balea vasca ou balea franca glacial |  |
|  *Eubalaena japonica* | Balea franca do Pacífico |  |

Filoxenia
---------

Cladograma da familia dos balénidos:


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *Balaenidae* | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   *Eubalaena* | 

|  |  |
| --- | --- |
|   |  *E. glacialis*  |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   |  *E. japonica*  |
|   |
|   |  *E. australis*  |
|   |

 |
|   |

 |
|   |
|  *Balaena* |  *B. mysticetus*  |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

Notas
-----

1. ↑  *Eubalaena* Gray, 1864 en ITIS.
2. 1 2 3 4 5  Carwardine, M. (1985), pp. 38-47.
3. ↑  *Eubalaena glacialis* en UICN.
4. ↑  *Eubaleaenma japonica* en UICN.
5. ↑  Herman, L. M. Baker, C. S. Forestell, P. H. and Antinoja, R. C. (1980): "Right whale *Balaena glacialis* sightings near Hawaii: a clue to the wintering grounds?" *Marine Ecology Progress* Series 2: 271-275.
6. ↑  Rowntree, V. Darling, J. Silber, G. and Ferrari, M. (1980): "Rare sighting of a right whale (*Eubalaena glacialis*) in Hawaii. *Canadian Journal of Zoology* **58**: 309-312.
7. 1 2  *Eubalaena australis* na UICN.
8. ↑  Bannister, J. L. Pastene, L. A. and Burnell, L. A. (1999): "First record of movement of a southern right whale (*Eubalaena australis*) between warm water breeding grounds and the Antarctic Ocean, south of 60 degrees South. *Marine Mammal Science* **15** (4): 1337-1342.
9. ↑  Rowntree, V. J. Payne, R. S. and Schell, D. S. (2001): "Changing patterns of habitat use by southern right whales (*Eubalaena australis*) on their nursery ground at Peninsula Valdes, Argentina, and in their long-range movements". *Journal of Cetacean Research and Management* **2**: 133-144.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Eubalaena Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Eubalaena*** |

### Bibliografía

* Carwardine, M. (1995): *Ballenas, delfines y marsopas. Guía visual de todos los cetáceos del mundo*. Barcelona: Omega. ISBN 84-282-1037-3.
* Perrin, William F. Bernd Wursig & J. G. M. Thewissen (eds.) (2002): *Encyclopedia of Marine Mammals*. 2ª ed. San Diego, California: Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): *Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos

* Cetáceos
* Misticetos
* Balénidos
* Caza de baleas

### Ligazóns externas

* *Eubalaena* en *Mammal Species of the World* (en inglés)*.*
* *Eubalaena* en ADW *(en inglés)*.
* Taxon *Eubalaena* en UICN *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1527843
* BRE: 4931949
* EBID: ID
* LCCN: sh2001000011
* MAG: 2776224462

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Eubalaena
* BioLib: 20746
* Dyntaxa: 6037427
* EOL: 46559420
* Fossilworks: 36715
* GBIF: 2440331
* iNaturalist: 41568
* IRMNG: 1088079
* ITIS: 180536
* MSW: 14300006
* NBN: NHMSYS0000376646
* NCBI: 27605
* WoRMS: 159022
* ZooBank: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0524756

 |