**Ernesto Chao Pino**, nado en Ribadavia o 12 de novembro de 1943 e finado en Santiago de Compostela o 6 de agosto de 2018, foi un actor galego. Cunha dilatada traxectoria teatral de case medio século, traballou tamén no cine e na televisión, acadando unha enorme fama en Galicia co seu papel de Miro Pereira na serie da Televisión de Galicia *Pratos combinados*. Gran figura do teatro galego, traballou en ducias de obras e foi fundador e presidente de numerosas entidades dramáticas como a Agrupación Cultural Abrente, o Centro Dramático Galego, a Asociación de Actores e Actrices de Galicia, a Academia Galega do Audiovisual, Escena Galega ou a compañía Lagarta lagarta, que fundou xunto a súa muller, a tamén actriz Rosa Álvarez.

Traxectoria
-----------

Actor cunha dilatada experiencia profesional, especialmente no teatro, iniciou a súa carreira interpretativa en 1969. Foi fundador da Agrupación Cultural Abrente, da que foi presidente, e participou nas pezas que se realizaron para recadar cartos para a primeira edición das Mostras de Teatro da vila. A súa afección polo teatro fixo que deixase o negocio familiar de fabricación de cadaleitos e se trasladase a finais da década de 1970 a Vigo, onde foi un dos fundadores do Artello Teatro xunto a Morris. Alí participou na montaxe de varias obras, como *Pic-nic*, de Fernando Arrabal, *Nubes*, de Aristófanes, ou *Celtas sen filtro* de Méndez Ferrín.

En 1984 trasladouse a Santiago de Compostela para a participar na montaxe de *Agasallo de sombras* de Roberto Vidal Bolaño, no novo Centro Dramático Galego, e un ano despois traballou en *Os vellos non deben de namorarse*, de Castelao, con dirección de Eduardo Alonso. Foi fundador da Asociación de Actores e Actrices de Galicia e dirixiu o Centro Dramático Galego durante dúas tempadas (1986-87), continuando na entidade durante os seguintes anos como actor. Durante eses anos realizou as súas primeiras incursións no cine, aparecendo en *La hora bruja*, de Jaime de Armiñán, *Divinas palabras,* de José Luis García Sánchez, e *Urxa*, de Alfredo García Pinal e Carlos Piñeiro.

O seu traballo en *Un soño de verán*, de William Shakespeare, en 1992, obra dirixida por Eduardo Alonso, supúxolle o Premio Compostela de Teatro ao mellor actor secundario, compartido con Avelino González, Serxio Pazos, Miro Magariños, Víctor Mosqueira e Marcos Orsi, que formaban o grupo Os artesáns. Tamén estivo na formación do Teatro do Noroeste, co que interpretou numerosas obras, todas baixo a dirección de Eduardo Alonso, e en 1993 recibiu o Premio Compostela ao Mellor Actor protagonista polo seu papel en *A vida de Galileo*, de Bertolt Brecht.

Aínda que en 1989 xa participara na serie *Os outros feirantes* de Antón Dobao, foi en 1995 cando irrompeu definitivamtente na televisión, interpretando a Miro Pereira, o protagonista da comedia da TVG *Pratos combinados*, co que acadou unha enorme fama en Galicia. Xunto a outros destacados actores como Morris, Mabel Ribera ou Xosé Manuel Olveira "Pico", a serie prolongouse durante 14 tempadas e 261 episodios, converténdose nun auténtico emblema do audiovisual galego.

En 2001 protagonizou o telefilme *Condenado a vivir*, onde interpretaba a Ramón Sampedro, na primeira vez que a súa historia era levada á ficción. O seu traballo no filme valeulle o Premio Chano Piñeiro 2002 á mellor interpretación masculina, galardón que ao ano seguinte se converteu nos actuais Mestre Mateo. Ese mesmo ano fundou xunto á súa muller Rosa Álvarez a compañía de teatro Lagarta lagarta. En 2002 foi fundador e primeiro presidente da Academia Galega do Audiovisual e ese mesmo ano participou na fundación de Escena Galega.

Durante os seguintes anos continuou compaxinando o seu traballo teatral con papeis en diferentes filmes como *Trece badaladas*, *Os mortos van á presa*, *Doentes* ou *O ouro do tempo*, ademais de contar con pequenos papeis en series de televisión como *Cuéntame como pasó* ou *Aquí no hay quien viva*. En 2008 gañou o Premio María Casares ó mellor actor protagonista polo seu traballo na obra de teatro *As últimas lúas*, da súa compañía Lagarta lagarta.

En 2018 interpretou ao primeiro presidente da Xunta de Galicia, Xerardo Fernández Albor, na aclamada serie de Antena 3 *Fariña*, baseada no libro homónimo de Nacho Carretero, e ese mesmo ano apareceu na serie *Marisa calidade*, spin-off de *Libro de familia*, sendo estes os seus dous últimos traballos interpretativos. Faleceu no Complexo Hospitalario Universitario de Santiago o 6 de agosto de 2018, aos 74 anos de idade.

Vida persoal
------------

Casou coa tamén actriz Rosa Álvarez, coa que tivo un fillo, Mauro, falecido en 2020.

Obra
----

### Longametraxes

* *La hora bruja* (1985), de Jaime de Armiñán.
* *Divinas palabras* (1987), de José Luis García Sánchez.
* *Urxa* (1989), de Alfredo García Pinal e Carlos A. López Piñeiro.
* *Un soño de verán* (1992) (TV). Como Pedro Marmelo.
* *El juego de los mensajes invisibles* (1992), de Juan Pinzás. Como Cliente.
* *Huidos* (1993), de Sancho Gracia.
* *A metade da vida* (1994), de Raúl Veiga.
* *A lei da fronteira* (1995), de Adolfo Aristarain. Como Veciño.
* *A noiva de medianoite* (1997), de Antonio F. Simón. Como Garda Civil.
* *Condenado a vivir* (2001) (TV), de Roberto Bodegas. Como Ramón Sampedro.
* *Días de voda* (2002), de Juan Pinzás. Como Alejandro.
* *Trece badaladas* (2002), de Xavier Villaverde. Como Inspector.
* *O agasallo de Silvia* (2003), de Dionisio Pérez. Como Encargado.
* *Os mortos van á présa* (2009), de Ángel de la Cruz. Como Cifuentes.
* *Años después* (2011), de Laura Gardós.
* *Doentes* (2011), de Gustavo Balza.
* *O ouro do tempo* (2013), de Xavier Bermúdez. Como Alfredo.
* *A praia dos afogados* (2015), de Gerardo Herrero. Como Somoza
* *Migas de pan* (2016), de Manane Rodríguez.
* *María (e os demais)* (2016), de Nely Reguera. Como Arturo.

### Curtametraxes

* *Só para nenos* (1985), de Milagros Bará. Como Otto.
* *Esperanza* (1986), de Chano Piñeiro. Como Xefe da terapia de alcohólicos.
* *Las rubias los prefieren caballeros* (2002), de Álex Sampayo. Como xoieiro.

### Televisión

#### Personaxes fixas

* *Os outros feirantes* (1989).
* *Pratos combinados* (1995-2006). Como Miro Pereira. TVG. Tamén era o director.
* *Efectos secundarios* (2007). Como o doutor Gonzalo Campos. TVG.
* *Escoba!*

#### Personaxes episódicos

* *Cuéntame cómo pasó* (2003). Como Coronel Ibáñez Sañudo. La Primera de TVE.
* *Aquí no hay quien viva* (2005). Como Ramiro Villanueva. Antena 3.
* *Hotel Almirante* (2015). Como Germán Aldao. TVG.
* *Fariña* (2017). Como Xerardo Fernández Albor. Antena 3.
* *Marisa calidade* (2018).

### Teatro

Desde 1970 participou en máis de 35 espectáculos teatrais con distintas compañías. Algúns títulos son *Galileo Galilei*, *Fobias*, *Carambola* (Cóncavo convexo) ou *O país da comedia*.

* *As vodas de Fígaro*; Teatro do Noroeste, 1994. Como o Conde.
* *Aeroplanos*, xunto a Xosé Manuel Olveira "Pico", 2008.
* *Cásting (a comedia)*, de Roger Justafré. Lagarta, Lagarta, 2010 (como Andrés).

Galardóns e nomeamentos
-----------------------

Estrela Cans, premio pedigree 2010.
* Finalista nos Premios Compostela de Teatro na categoría da mellor interpretación masculina protagonista por *O rei Lear* (1991).
* Premio Compostela de Teatro ó Mellor Actor Protagonísta por *Galileo Galilei* (1993).
* Premio Chano Piñeiro do Audiovisual Galego ó Mellor actor protagonista por *Condenado a vivir* (2002).
* Nomeamento aos Premio Chano Piñeiro do Audiovisual Galego ó Mellor actor protagonista por *Pratos combinados* (2002).
* Premio de Honra Abrente no Festival Internacional de Teatro de Ribadavia (2002).
* Premio María Casares ó mellor actor protagonista por *As últimas Lúas* (2008).

### Premios Mestre Mateo

| Ano | Categoría | Título | Resultado |
| --- | --- | --- | --- |
| 2005 | Mellor actor | *Pratos combinados* | Nomeado |
| 2007 | Premio de Honra Fernando Rey |  | Gañador |
| 2008 | Mellor actor | *Os mortos van á présa* | Nomeado |

Notas
-----

1. ↑  "Morre Ernesto Chao, un dos grandes actores galegos dos últimos tempos" Galicia Confidencial, 6 de agosto de 2018
2. 1 2 3 4 5 6  "Ernesto Chao". *Consello da Cultura Galega*. Consultado o 17 de decembro de 2023.
3. ↑  ""Isto é un escándalo, Pereira!": Volve 'Pratos Combinados' á TVG". *Nós Diario*. 26 de marzo de 2020. Consultado o 17 de decembro de 202317 de decembro de 2023.
4. 1 2  "A Academia Galega do Audiovisual lamenta a morte de Ernesto Chao, o seu primeiro presidente e cofundador". 6 de agosto de 2018. Consultado o 17 de decembro de 2023.
5. ↑  "Loito no mundo do teatro e do audiovisual galego pola morte do actor Ernesto Chao". *Televisión de Galicia*. 6 de agosto de 2018. Consultado o 17 de decembro de 2023.
6. ↑  "Mauro Chao, unha vida entre bastidores". *La Voz de Galicia*. 30 de setembro de 2020. Consultado o 17 de decembro de 2023.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* IMDb *(en inglés)*
* Asociación de Actores, Directores e Técnicos da Escena de Galicia
* Consello da Cultura Galega

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8777352
* WorldCat
* VIAF: 15080630
* BNF: 155235723
* IMDb: nm0152041
* ISNI: 0000000117457451
* SUDOC: 118638785
* TMDb: 1347783

 |