**HLA-DQ** (ou **DQ**) é unha proteína que funciona como receptor da superficie celular atopada en células presentadoras de antíxenos. É un heterodímero αβ do tipo MHC de clase II. As cadeas α e β son codificadas por dous loci chamados HLA-DQA1 e HLA-DQB1, que están un despois do outro na banda 21,3 do brazo p do cromosoma 6 humano. Tanto a cadea α coma a β son moi variables. Unha persoa adoita producir dúas variantes da cadea α e dúas da β e iso fai un total de 4 isoformas de DQ. Os loci DQ están en estreito ligamento xenético con HLA-DR, e están menos ligados a HLA-DP, HLA-A, HLA-B e HLA-C.

Diferentes isoformas de DQ poden unirse a distintos antíxenos e prtalos a células T. Neste proceso as células T son estimuladas para que crezan e envíen sinais ás células B para producir anticorpos. As funcións de DQ son o recoñecemento e presentación de antíxenos estraños (xeralmente proteínas derivadas de posibles patóxenos). Pero DQ tamén intervén no recoñecemento de autoantíxenos (antíxenos propios) e na súa presentación ao sistema inmunitario para que se desenvolva unha tolerancia a eles desde idade moi temperá.

Cando se perde a tolerancia ás proteínas propias, o DQ pode verse implicado nunha doenza autoinmune. Dúas doenzas autoinmunes nas cales está implicado o HLA-DQ son a enfermidade celíaca e a diabetes tipo 1. O DQ é mediador da autoinmunidade ao distorsonar o repertorio do receptor de célula T (TCR) durante a selección tímica. As persoas portadoras de serotipos de risco, como DQ8, teñen unha maior proporción de receptores de célula T circulantes que poden unirse á insulina, o autoantíxeno primario na diabetes tipo 1.

DQ é un dos varios antíxenos implicados no rexeitamento de transplantes de órganos. Como son receptores de superficie celular variables en células inmunitarias, estes antíxenos D, orixinalmente antíxenos HL-A4, están implicados na enfermidade de enxerto contra hóspede cando se transplantan tecidos linfoides entre persoas. Os estudos serolóxicos de DQ recoñeceron que os anticorpos para DQ se unen principalmente á cadea β. Os serotipos usados actualmente son HLA-DQ2, -DQ3, -DQ4, -DQ5, -DQ6, -DQ7, -DQ8 e -DQ9. No caso de HLA-DQ1 a reacción é débil coa cadea α e foi substituído pola seroloxía de DQ5 e DQ6. A serotipificación pode identificar a maioría dos aspectos da estrutura e función das isoformas de DQ; con todo, hoxe en día a PCR específica de secuencia é agora o método preferido de determinar os alelos HLA-DQA1 e HLA-DQB1, xa que con frecuencia a serotipificación non pode resolver a contribucon crítica da cadea DQ α. Isto pode compensarse examinando serotipos DR ademais de serotipos DQ.

Estrutura, función e xenética
-----------------------------

Receptor HLA DQ co péptido unido e TCR.
### Función

O nome 'HLA DQ' describía orixinalmente un antíxeno de transplantes da categoría MHC de clase II do complexo maior de histocompatibilidade humano; porén, isto é un artefacto da primeira era dos transplantes de órganos.

A función do HLA DQ é a de receptor de superficie celular para antíxenos propios e estraños. O sistema inmunitario vixía a presenza de antíxenos de patóxenos cando estes son presentados por receptores MHC (como HLA DQ). Os antíxenos MHC de clase II atópanse en células presentadoras de antíxenos (macrófagos, células dendríticas e linfocitos B). Normalmdente, estas célulaas presentadoras de antíxenos "presentan" a combinación receptor de clase II/antíxeno a un gran número de células T, cada unha cunha variante do receptor de célula T (TCR) exclusiva. Unhas poucas variantes do TCR que recoñecen estes complexos DQ/antíxeno están en células T CD4+. Estas células T, chamadas células T axudantes, poden promover a amplificación de células B que, á súa vez, recoñecen unha porción diferente do mesmo antíxeno. Alternativamente, os macrófagos e outros megalocitos consomen células por sinalización apoptótica e presentan autoantíxenos. Os antíxenos propios, no contexto correcto, forman unha poboacións de células T regulatorias que protexe os tecidos propios do ataque inmunitario ou autoinmunidade.

### Xenética

Rexión HLA do cromosoma 6
HLA-DQ (DQ) está codificado na rexión HLA do cromosoma 6p21.3, que clasicamente se coñecía como rexión do antíxeno "D". Esta rexión codifica as subunidades da DP,-Q e -R, que son oa antíxenos principais do MHC de clase II humano. Cada unha destas proteínas teñen fuións lixeiramente diferentes e son reguladas de modo lixeiramente distinto.

A DQ está feita de dúas subunidades diferentes para formar un heterodímero αβ. Cada subunidade está codificada no seu propio "xene" (un locus codificante). A subunidade
DQ α está codificada polo xene HLA-DQA1 e a subunidade DQ β está codificada polo xene HLA-DQB1. Ambos os loci son variables na poboación humana (ver evolución rexional).

#### Detección de isoformas de DQ

Nas poboacións humanas DQ é altamente variable, a subunidade β máis que a alfa. As vaariantes están codificadas poos xenes HLA DQ e son o resultado de polimorfismos dun so nucleótido (SNP). Algúns SNP non casusaan nigún cambio na secuencia de aminoácidos. Outros orixinan cambios en rexións que se eliminan cando se procesan as proteínas na superficie celular, e outros teñen como resultado un cambio nas rexións non funcionais da proteína, e algúns cambios producen un cambio de función da isoforma DQ que se produce. As isoformas cambian xeralmente nos péptidos aos que se unen e que presentan ás células T. Moitas das variacións das isoformas de DQ están dentro das rexións "funcionais".

**Serotipificación**. Os anticorpos creados contra DQ tenden a recolecer estas rexións funcionais, na maioría dos casos a subunidade β. Como resultado, estes anticorpos poden discriminar dferentes clases de DQ baseándose no recoñecemento de proteínas DQβ similares chamadas serotipos.

Un exemplo dun serotipo é **DQ2**.

* Recoñece produtos xénicos HLA-DQB1\*02 que inclúen produtos xénicos dos seguintes alelos:
	+ HLA-DQB1\*02:01
	+ HLA-DQB1\*02:02
	+ HLA-DQB1\*02:03

Ás veces os anticorpos para **DQ2** recoñecen outros produtos xénicos, como DQB1\*03:03, o que causa erros de serotipificación. Debido a este erro no tipo a serotipificación non é tan fiable coma a secuenciación do xene ou a SSP-PCR.

Aínda que as isoformas DQ2 son recoñecidas polos mesmos anticorpos, e todos os DQB1\*02 son funcionalmente similares, poden unirse a unha subunidade α diferente e estas variantes de isoformas αβ poden unirse a diferentes conxuntos de péptidos. Esta diferenza en canto á unión é unha característica importante que axuda a comprender as doenzas autoinmunes.

Os primeiros DQ identificados foron denominados de DQw1 a DQw3. O DQw1 (DQ1) recoñecía a cadea alfa dos alelos DQA1\*01. Este grupo foi despois dividido polo recoñecemento pola cadea beta de DQ5 e DQ6. Os DQ3 son coñecidos como serotipos de antíxenos amplos, porque recoñecen un amplo grupo de antíxenos. Porén, debido a este amplo recolecemento de antíxenos a súa especificidade e a súa utilidade é algo menor do que sería desexable.

Para a tipificación máis moderna úsase oconxunto DQ2, DQ4 - DQ9.

Haplotipos DQA1-B1 en americanos caucasianos| DQ | DQ | DQ | Frec |  |  |
| Serotipo | Isoforma cis | Subtipo | A1 | B1 | **%** | posto |
| DQ2 | α5-β2 | 2.5 | 05:01♣ | 02:01 | 13. | 16 | 2º |
| α2-β2 | 2.2 | 02:01  | 02:02 | 11. | 08 | 3º |
| α3-β2 | 2.3 | 03:02♠ | 02:02 | 0. | 08 |  |
| DQ4 | α3-β4 | 4.3 | 03:01  | 04:02 | 0. | 03 |  |
| 03:02♠ | 04:02 | 0. | 11 |  |
| α4-β4 | 4.4 | 04:01  | 04:02 | 2. | 26 |  |
| DQ5 | α1-β5.1 | 5.1 | 01:01 | 05:01 | 10. | 85 | 5º |
| 01:02 | 05:01 | 0. | 03 |  |
| 01:03 | 05:01 | 0. | 03 |  |
| 01:04 | 05:01 | 0. | 71 |  |
| α1-β5.2 | 5.2 | 01:02 | 05:02 | 1. | 20 |  |
| 01:03 | 05:02 | 0. | 05 |  |
| α1-β5.3 | 5.3 | 01:04 | 05:03 | 2. | 03 |  |
| α1-β5.4 | 5.4 | 01:02 | 05:04 | 0. | 08 |  |
| DQ6 | α1-β6.1 | 6.1 | 01:03 | 06:01 | 0. | 66 |  |
| α1-β6.2 | 6.2 | 01:02 | 06:02 | 14. | 27 | 1º |
| 01:03 | 06:02 | 0. | 03 |  |
| 01:04 | 06:02 | 0. | 03 |  |
| α1-β6.3 | 6.3 | 01:02 | 06:03 | 0. | 27 |  |
| 01:03 | 06:03 | 5. | 66 | 8º |
| α1-β6,4 | 6.4 | 01:02 | 06:04 | 3. | 40 | 10º |
| α1-β6.9 | 6.9 | 01:02 | 06:09 | 0. | 71 |  |
| DQ7 | α2-β7 | 7.2 | 02:01 | 03:01 | 0. | 05 |  |
| α3-β7 | 7.3 | 03:01 | 03:01 | 0. | 16 |  |
| 03:03♠ | 03:01 | 6. | 45 | 7º |
| 03:01 | 03:04 | 0. | 09 |  |
| 03:02♠ | 03:04 | 0. | 09 |  |
| α4-β7 | 7.4 | 04:01 | 03:01 | 0. | 03 |  |
| α5-β7 | 7.5 | 05:05♣ | 03:01 | 11. | 06 | 4º |
| α6-β7 | 7.6 | 06:01 | 03:01 | 0. | 11 |  |
| DQ8 | α3-β8 | 8.1 | 03:01 | 03:02 | 9. | 62 | 6º |
| 03:02♠ | 03:02 | 0. | 93 |  |
| DQ9 | α2-β9 | 9.2 | 02:01 | 03:03 | 3. | 66 | 9º |
| α3-β9 | 9.3 | 03:02 | 03:03 | 0. | 79 |  |
| ♠DQA1\*03:02 & \*03:03 non resolto; ♣DQB1\*05:01 & \*05:05, e algúns \*03:03 son resolvibles por haplotipo |

Notas
-----

1. ↑  Rubio García, Arcadio; Paterou, Athina; Lee, Mercede; Sławiński, Hubert; Ferreira, Ricardo; Landry, Laurie G.; Trzupek, Dominik; Teyton, Luc; Szypowska, Agnieszka; Wicker, Linda S.; Nakayama, Maki (2021-09-06). "HLA class II mediates type 1 diabetes risk by anti-insulin repertoire selection". *bioRxiv* (en inglés): 2021.09.06.458974. doi:10.1101/2021.09.06.458974.
2. ↑  Klitz W, Maiers M, Spellman S, et al. (outubro de 2003). "New HLA haplotype frequency reference standards: high-resolution and large sample typing of HLA DR-DQ haplotypes in a sample of European Americans". *Tissue Antigens* **62** (4): 296–307. PMID 12974796. doi:10.1034/j.1399-0039.2003.00103.x.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* HLA Allele and Haplotype Frequency Database
* IMGT-HLA Database

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5630144
* MAG: 2779910283

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D006683
* MeSH: D12.776.395.550.509.400.430
* UMLS: C0019761

 |