Un **tabán social** ou **moscardo social** é unha persoa que interfire co statu quo dunha sociedade ou comunidade suscitando preguntas novidosas e potencialmente molestas, xeralmente dirixidas ás autoridades. O termo está orixinalmente asociado co filósofo grego Sócrates, na súa defensa cando foi xulgado pola súa vida.

Historia
--------

### Sócrates

O termo "tabán" ou "moscardo" (en grego: *μύωψ*, *mýops* ) foi usado por Platón na Apoloxía para describir a Sócrates actuando como un aguillón incómodo para a escena política ateniense, como un esporón ou unha mosca que pica espertando un cabalo lento.

Durante a súa defensa cando foi xulgado pola súa vida, Sócrates, segundo os escritos de Platón, sinalou que a disidencia, como o moscardo, era fácil de esmagar, pero o custo para a sociedade de silenciar ás persoas que eran irritantes podería ser moi elevado: 

> "Se matan un home coma min, faranse máis dano a vostedes mesmos do que a min" 
> 
> 

De aí provén o alcume de Sócrates como "**moscardo de Atenas**".

### Idade moderna e contemporánea

William Shakespeare usa a metáfora do moscardo (en inglés "*gadfly*") en *The tragedy of Antony and Cleopatra, Hamlet* e *O rei Lear.*

A finais do século XIX, en 1897, Ethel Voynich publicou a novela *The Gadfly* sobre as loitas do axente revolucionario A. Burton na Italia do *Risorgimento*. A obra tornouse moi popular na Unión Soviética, sendo considerada *ideoloxicamente útil*. En 1955, o realizador soviético Aleksandr Fajntsimmer adaptou a novela para un filme homónimo (*Ovod*, en ruso). O compositor Dmitrii Shostakovich, quen tamén compuxo temas sobre as obras de Shakespeare, escribiu a banda sonora.

Na política moderna, un tabán ou moscardo é alguén que desafía persistentemente ás persoas en posicións de poder, o statu quo ou unha posición popular. Por exemplo, Morris Kline escribiu:

> "Hai unha función para o moscardo que suscita preguntas que moitos especialistas quererían ignorar. A polémica é saudable." 
> 
>

Notas
-----

1. ↑  "Dicionario". *Real Academia Galega; moscardo*. Consultado o 2022-07-29.
2. ↑  Véxase "Gadfly or Spur? The Meaning of ΜΎΩΨ in Plato’s Apology of Socrates".  (*en inglés*)
3. ↑  Véxase "commentary for book 3, line 277, out of George W. Mooney's Commentary on Apollonius: Argonautica".  (*en inglés*)
4. ↑  "Plato, Apology, section 30e". *www.perseus.tufts.edu*. Consultado o 2022-07-29.
5. ↑  "Inteligência artificial: o 'garfo de Copenhague' e o 'moscardo de Atenas'". *JOTA Info* (en portugués). 2020-03-29. Consultado o 2022-07-29.
6. ↑  Shakespeare, William (1847). *Shakespeare's Plays: With His Life* (en inglés). Harper & Brothers.
7. ↑  "Shakespearean Entomology". *nzetc.victoria.ac.nz*. Consultado o 2022-07-29.
8. ↑  People's Daily Online, ed. (2005). "Chinese-interpreted The Gadfly" (en inglés). Consultado o 9 de xaneiro de 2012.
9. ↑  "Shostakovich, D.: Hamlet Suite / The Gadfly Suite - C10298". *www.naxos.com*. Consultado o 2022-07-29.
10. ↑  "Publix uses law to boot gadfly". 2007-08-08. Consultado o 2008-06-22.
11. ↑  *Why the Professor Can't Teach* (1977), páx. 238

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galifontes posúe textos orixinais acerca de:  ***Moscardo (filosofía)*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Moscardo*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Grecia antiga*** |

### Outros artigos

* Trol (Internet)
* Disidencia
* Tabán (bioloxía)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3886660
* MAG: 131469274

 |