**FIAT** (acrónimo de ***F**abbrica **I**taliana **A**utomobili **T**orino*), é unha empresa italiana adicada á fabricación de automóbiles, pertencente ó grupo industrial Fiat S.p.A. Fundouse en 1899, por un feixe de industriais torineses liderados por Giovanni Agnelli. Desde 2021 é unha filial de Stellantis.

Historia
--------

Na primeira factoría localizouse en Corso Dante sobre 10.000 m2 na que traballaron 50 obreiros, fabricou o seu primeiro automóbil en 1899, chamándose o modelo *Fiat 3½ HP*. Na primeira década do século XX a empresa espalla as súas actividades comezando a fabricar camións, tranvías, motores mariños etc. En 1908 saíu o modelo *Fiat 1 Fiabre*, feito para ser taxi, e exportado a cidades como Londres, París ou Nova York. Os Fiat da década de 1910 gañaron moitas carreiras polo mundo enteiro, dende España ós Estados Unidos ou Arxentina. O *Fiat 300 HP Record*, feito en 1911, tiña 250 cabalos de potencia, e foi construído para bate-lo récord de velocidade daquel entón, chegando ós 290 km/h.

Na I Guerra Mundial Fiat fabricou o seu modelo *Fiat 501* para o exército italiano, e unha vez rematada a guerra, sacou unha nova versión deste modelo para uso civil, da que se venderon mais de 40.000 unidades. Trala visita de Giovanni Agnelli ás fábricas de Ford en América, o fundador de Fiat decidiu construír unha nova factoría na que se traballase do mesmo xeito que nas factorías de Henry Ford.

En 1931 Fiat comprou a empresa española Hispano-Suiza, e na súa factoría de Guadalaxara comezou a producirse o *Fiat 514*. As instalacións foron desfeitas na guerra civil e nunca mais foron reconstruídas.

En 1932 saíu ó mercado o modelo *Fiat 508 Balilla* que vai vender 110.000 unidades, pero eses números foron superados polo novo modelo *Fiat 500 Topolino* que saíu en 1936, e que nas seguintes 2 décadas vendeu mais de 500.000 unidades.

Co comezo da segunda guerra mundial o proceso produtivo de Fiat cambiou totalmente, pasando a fabricarse tan só vehículos de transporte para o exército, nunhas instalacións que recibían moitos bombardeos.

Tralo remate da guerra morre o fundador da empresa, unha empresa que estaba parada e desfeita polas bombas. O Plan Marshall axudou a reconstruír as factorías, e comezou a fabricarse de novo o *Topolino*. Uns anos despois, en 1955, naceu o *Fiat 600*, un modelo histórico que acadou o seu obxectivo de motorizar en masa ós italianos.

Fiat acadou o recoñecemento Coche do Ano en Europa 9 veces (1967, 1970, 1972, 1984, 1989, 1995, 1996, 2004 e 2008), cos modelos 124, 128, 127, Uno, Tipo, Punto, Bravo, Panda e 500, sendo o fabricante que máis veces recolleu ese premio.

En 1966, foi a primeira marca automobilística en construír unha factoría na antiga URSS, na localidade de Togliattigrad, nas beiras do Volga, no oblast de Samara: tras un acordo comercial, creouse AutoVaz (Volzhski Avtomobilny Zavod: *Fábrica de Automóbiles Volga*).

Outras actividades
------------------

### Aviación e motocicletas

Fiat, como Fiat Aviazione, foi un importante construtor aeronáutico, centrado principalmente na aviación militar. Despois da primeira guerra mundial, Fiat consolidou a varios pequenos fabricantes de avións italianos, como Pomilio e Ansaldo. As aeronaves máis famosas de Fiat foron os cazas biplanos dos anos 30 Fiat CR.32 e Fiat CR.42. Outros deseños notables foron os cazas CR.20, G.50 e G.55, o hidroavión Fiat RS.14 e o bombardeiro Fiat BR.20. Nos anos 50 a compañía deseñou o avión de ataque a terra lixeiro G.91. En 1969 Fiat Aviazione fusionouse con Aerfer para formar Aeritalia.

En 1959 Piaggio pasou ás mans da familia Agnelli. En 1964 as divisións aeronáutica e de motocicletas separáronse para converterse en compañías independentes. A aeronáutica chamouse IAM Rinaldo Piaggio. Na actualidade a compañía aeronáutica Piaggio Aero está controlada pola familia de Piero Ferrari, que tamén posúe o 10% do construtor de coches Ferrari.

A división de motociclestas, Vespa, prosperou ata 1992, cando Giovanni Alberto Agnelli converteuse en CEO (aínda que tiña un cancro e morreu en 1997). En 1999 Morgan Grenfell Private Equity mercaría Piaggio.

Galería
-------

### Modelos históricos

* Fiat 3½ HP de 1899.Fiat 3½ HP de 1899.
* Fiat 501 de 1925.Fiat 501 de 1925.
* Fiat 508 Balilla de 1933.Fiat 508 Balilla de 1933.
* Fiat 500 Topolino de 1939.Fiat 500 Topolino de 1939.
* Fiat 600 de 1959.Fiat 600 de 1959.
* Fiat 128 de 1970.Fiat 128 de 1970.
* Fiat Panda de 1997.Fiat Panda de 1997.

### Modelos actuais

* Fiat 124 Spider.Fiat 124 Spider.
* Fiat 500.Fiat 500.
* Fiat 500L.Fiat 500L.
* Fiat 500L Living.Fiat 500L Living.
* Fiat 500X.Fiat 500X.
* Fiat DoblòFiat Doblò
* Fiat Panda.Fiat Panda.
* Fiat Punto.Fiat Punto.
* Fiat Qubo.Fiat Qubo.
* Fiat Tipo 4 portas.Fiat Tipo 4 portas.
* Fiat Tipo Station Wagon.Fiat Tipo Station Wagon.

Notas
-----

1. 1 2  *Las sociedades multinacionales*. Col. EMA (Enclopedia del Mundo Actual), nº 4. Barcelona: Noguer. 1977. pp. 110–111. ISBN 84-279-1305-2.
2. ↑  Agliastro, Giuseppe. "'Togliattigrad' mon amour". *ansa.it*. Consultado o 11-09-2017.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Fiat Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Fiat S.p.A
* Turín

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de Fiat *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q27597
* EBID: ID
* GEC: 0230067
* LEI: 54930007BBNT0XZVEU52
* MAG: 125077922
* MusicBrainz: ID
* NKC: ph208168

 |