| Tapadeira |
| --- |
| Ninfea branca |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| Subreino: | Tracheobionta |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Subclase: | Magnoliidae |
| Orde: | Nymphaeales |
| Familia: | Nymphaeaceae |
| Xénero: | *Nymphaea* |
| Especie: | *N. alba* |

 |
| Nome binomial |
| *Nymphaea alba*L. |
|  |
| Sinonimia |
| * *N. officinalis* Gaterau, 1789, *nom. illeg*
* *Castalia speciosa* Salisb. 1805, *nom. illeg.*
* *N. parviflora* Hentze, 1848
* *N. rotundifolia* Hentze, 1848
* *N. splendens* Hentze, 1848
* *N. urceolata* Hentze, 1848
* *N. venusta* Hentze, 1848
* *N. erythrocarpa* Hentze, 1852
* *N. exumbonata* Rupr. 1854
* *N. alba* var. *melocarpa* Casp. 1855
* *N. alba* var. *rubra* Lönnr. 1857
* *N. suaveolens* Dumort. 1864
* *N. alba* var. *rosea* C. Hartm. 1870
* *N. casparyi* Carrière, 1879
* *N. polystigma* E.H.L. Krause, 1901
* *Castalia minoriflora* Simonk. 1908
* *N. alba* var. *occidentalis* Ostenf. 1912
* *N. alba* f. *limosa* Soó, 1965
* *N. alba* f. *csepelensis* Soó, 1973)
 |

A **tapadeira** ou **ambroíño de río** (***Nymphaea alba***, tamén chamada ninfea branca europea ou rosa de Venus) é unha planta acuática da familia das ninfáceas, que medra nos regueiros quedos e nos encoros das rexións temperadas de Europa, tolerando incluso augas poluídas. Florea entre xuño e setembro, sendo a recolla da flor polo verán e polo outono. Común nas augas quedas de toda Galiza.

Descrición
----------

O froito é unha baga que madura baixo a auga. Florece entre xuño e xullo.

A tapadeira ten un rizoma reptante, carnoso e horizontal, que prende no leito do curso ou encoro de auga no que a ninfea mora. As follas, de 10 a 30 cm de diámetro, boian grazas aos longos pecíolos; son grandes, cordiformes e ben lobuladas, de textura coriácea e cor verde clara. As flores, tamén arredondadas, miden de 5 a 12 cm e levan moitos pétalos que forman unha coroa branca; gradualmente transfórmanse en estames con filamentos brancos e anteras amarelas. Son moi recendentes e fican solitarias, son hermafroditas, cun longo pedúnculo e de cores abrancazadas e rosadas; o cáliz componse de catro sépalos, e a corola de até unha cincuentena de pétalos grosos. Os estames son numerosos, provistos de anteras amarelas. A polinización pode ser autógama ou entomógama. O froito, un aquenio, espalla as sementes por hidrocoria. *2n* = 56, 84.

Distínguese da estreitamente emparentada ninfea branca boreal, *Nymphaea candida* J.Presl & C.Presl 1822 , polo número de cromosomas nas células somáticas (2n = 84). Coñécense dúas subespecies, *Nymphaea alba* subsp. *alba*, xa descrita por Linné, e *Nymphaea alba* subsp. *occidentalis*.

Distribución
------------

Dende a China, a India, Rusia, o suroeste asiático e o Cáucaso até Europa e até Marrocos, Alxeria, Tunisia polo sur.

### Galiza

As tapadeiras aparecen en ríos de pouca corrente e lagoas de toda Galiza onde florea entre xuño e xullo. O nome de tapadeira fai referencia ao xeito de cubrir ou tapar a tona da auga coas súas follas. O termo ambroíño de río fai referencia á forma do froito, coma un ambroíño (unha ameixa).

Lenda de Cupido e Ninfea
------------------------

Irritado polos desprezos da deusa Diana, Cupido tomou un día as súas setas, montou o seu arco, colleu unha delas e apuntouna ao corazón de Diana. A seta voou ao seu albo, mais non feriu a Diana, que nun movemento rápido puido esquivala. Porén, a seta furou o seo de Ninfea, unha das ninfas de Diana.

Ninfea ficou así namorada, e o seu corazón experimentou o que nunca antes sentira; unha ardencia descoñecida consumíaa. debateuse logo entre un desexo cego e o pudor. Maldiciu as leis austeras, e amargamente queixouse do xugo que lle impuña a necesidade. Tratou dentro de si de arrincar a seta, mais non puido. Soltou laios polas fragas. «Oh, rubor! -exclamou-; ti, o máis precioso e máis fermoso enfeite dunha ninfa sacra; se o meu espírito é culpábel para contigo dun sentimento vivo que che ofende, o meu corpo é aínda inocente; que sexa de abondo esta vítima para a túa furia suprema; que esta pura onda me lave dun crime que concebín para a miña pena, e que a miña vontade con horror aborrece.» Así dixo, e erguendo ao ceo os seus ollos, cheos de bágoas, precipitouse ás augas. As súas compañeiras mentres tanto andaban na súa procura. As dríades atopárona finalmente. Diana deplorou o horríbel fado de Ninfea, mais non permitiu que o seu corpo se mergullase. Sobre das ondas da auga, fíxoa boiar, e convertiuna na flor que leva o seu nome **ninfea**, dun brancor brillante, cun talo maxestoso de largas follas verdes. Dende aquela, as augas que arrodean as ninfeas son quedas e calmas.

Quixo Diana que, posto que Ninfea calmara os lumes da paixón do fillo de Venus no frío elemento da auga, así mesmo a flor ninfea tivese a propiedae de calmar, e de depauperar os sentidos para non se entregar aos ardores da voluptuosidade.

Dende entón, as ninfas non temen xa as setas de Cupido, pois a humilde flor ninfea as protexe, abeira e lles serve coma antídoto aos ataques do amor.

Usos
----

Atribuíronselle propiedades medicinais como afrodisíaco, calmante e anticolinérxico. Usábase noutrora en mosteiros e seminarios a xeito de infusión. Supostamente pódese usar en ninfomanías e erectismo xenital.

As sementes poden usarse como sucedáneo do café e as flores poden conservarse en moira.

Porén, o cultivo da tapadeira (*N. alba*) é maiormente ornamental; unha variedade de cor vermella, procedente do lago Fagertärn en Tividen, Suecia, ten moita sona, malia estar a colla moi restrinxida coma planta brava hoxe en día.

Notas
-----

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  , *La higiene o el arte de conservar la salud: poema latino*. Página 262. Geoffroy, Etienne Louis. 1803.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tapadeira*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q147030
* EBID: ID
* GEC: 0196474
* MAG: 2779740758

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 149164
* APNI: 98545
* BioLib: 3417
* DORIS: 378
* Dyntaxa: 221733
* Ecocrop: 8005
* EOL: 486305
* EPPO: NYMAL
* FoC: 200007085
* GBIF: 2882437
* iNaturalist: 62009
* IPNI: 171158-2
* IRMNG: 11159047
* ITIS: 503972
* IUCN: 164237
* NBN: NBNSYS0000002757
* NCBI: 34301
* PalDat: Nymphaea\_alba
* PlantList: kew-2383355
* POWO: ID
* PPoE: ID
* Soortenregister: 119189
* TAXREF: 109750
* Tela Botanica: 44268
* Tropicos: 22600017
* PLANTS: NYAL
* VASCAN: 6717
* VicFlora: ID
* WoRMS: 1416197

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: BM1C2W1BL5

 |