A **hormona luteinizante** (**LH**) ou **lutropina** é unha hormona peptídica producida pola adenohipófise ou pituitaria anterior. Nas mulleres un aumento agudo da concentración de LH desencadea a ovulación e o desenvolvemento do corpo lúteo. Nos homes, nos que a hormona recibiu tamén o nome de **hormona estimulante das células intersticiais** (**ICSH**), estimula a produción de testosterona nas células de Leydig. A LH actúa sinerxicamente coa hormona estimulante dos folículos (FSH).

A liberación de LH na hipófise ou pituitaria está controlada por pulsos de hormona liberadora da gonadotropina (GnRH) segregada no hipotálamo. Eses pulsos, á súa vez, están suxeitos á retroalimentación dos estróxenos producidos polas gónadas.

Estrutura
---------

A LH é unha glicoproteína heterodimérica. Cada unidade monomérica é unha molécula glicoproteica. As subunidades denomínanse alfa e beta, e únense entre elas por medio de enlaces non covalentes, é dicir, non forman pontes disulfuro.
A súa estrutura é similar á doutras hormonas glicoproteicas, como a hormona estimulante dos folículos (FSH), a hormona estimulante da tiroide (TSH), e a gonadotropina coriónica humana (hCG).

* A *subunidade alfa das hormonas glicoproteicas* LH, FSH, TSH, e hCG é idéntica, e contén 92 aminoácidos nos humanos, pero na maioría dos outros vertebrados ten 96. Nos invertebrados non existe esta subunidade hormonal.

A secuencia de 92 aminoácidos da subunidade alfa da LH nos humanos é a seguinte (o residuo de carbohidratos da molécula está unido á asparaxina nas posicións 52 e 78):

NH2 – Ala – Pro – Asp – Val – Gln – Asp – Cys – Pro – Glu – Cys – Thr – Leu – Gln – Glu – Asn – Pro – Phe – Phe – Ser – Gln – Pro – Gly – Ala – Pro – Ile – Leu – Gln – Cys – Met – Gly – Cys – Cys – Phe – Ser – Arg – Ala – Tyr – Pro – Thr – Pro – Leu – Arg – Ser – Lys – Lys – Thr – Met – Leu – Val – Gln – Lys – Asn – Val – Thr – Ser – Glu – Ser – Thr – Cys – Cys – Val – Ala – Lys – Ser – Tyr – Asn – Arg – Val – Thr – Val – Met – Gly – Gly – Phe – Lys – Val – Glu – Asn – His – Thr – Ala – Cys – His – Cys – Ser – Thr – Cys – Tyr – Tyr – His – Lys – Ser – OH

* As *subunidades beta* son distintas nestas hormonas. A LH ten unha subunidade beta de 121 aminoácidos (LHB) que lle confire a súa acción biolóxica específica e é responsable da interacción específica co receptor de LH. Esta subunidade beta contén unha secuencia de aminoácidos que ten grandes analoxías coa subunidade beta da hCG e ambas as dúas poden estimular o mesmo receptor. Porén, a subunidade beta da hCG contén 24 aminoácidos adicionais, e as dúas hormonas teñen residuos de azucres distintos. A diferente composición destes oligosacáridos afecta á bioactividade e velocidade de degradación destas hormonas. A vida media biolóxica da LH é de 20 minutos , menor ca a da FSH, que é de 3–4 horas, e a da hCG é de 24 horas.

A secuencia de aminoácidos da subunidade beta da LH é a seguinte:

NH2 – Ser – Arg – Glu – Pro – Leu – Arg – Pro – Trp – Cys – His – Pro – Ile – Asn – Ala – Ile – Leu – Ala – Val – Glu – Lys – Glu – Gly – Cys – Pro – Val – Cys – Ile – Thr – Val – AsnThr – Thr – Ile – Cys – Ala – Gly – Tyr – Cys – Pro – Thr – Met – Met – Arg – Val – Leu – Gln – Ala – Val – Leu – Pro – Pro – Leu – Pro – Gln – Val – Val – Cys – Thr – Tyr – Arg – Asp – Val – Arg – Phe – Glu – Ser – Ile – Arg – Leu – Pro – Gly – Cys – Pro – Arg – Gly – Val – Asp – Pro – Val – Val – Ser – Phe – Pro – Val – Ala – Leu – Ser – Cys – Arg – Cys – Gly – Pro – Cys – Arg – Arg – Ser – Thr – Ser – Asp – Cys – Gly – Gly – Pro – Lys – Asp – His – Pro – Leu – Thr – Cys – Asp – His – Pro – Gln – Leu – Ser – Gly – Leu – Leu – Phe – Leu – OH

Rangos de referencia para análises de sangue do contido en sangue de LH durante o ciclo mesntrual.
  
- Os rangos denominados na figura **By biological stage** (*por fase biolóxica*) poden ser usados en ciclos menstruais estritamente monitorizados en relación con outros marcadores da súa progresión biolóxica, coa escala de tempo comprimida ou estirada segundo o rapidamente ou lentamente que, respectivamente, progrese o ciclo comparado cun ciclo medio.
  
- Os rangos denominados na figura **Inter-cycle variability** (*variabilidade entre ciclos*) son máis apropiados para usalos en ciclos non monitorizados nos que só se coñece o inicio da menstruación, pero nos que a muller sabe con precisión a duración do seu ciclo medio e o momento da ovulación, e que son máis ben regulares como media, coa escala de tempo comprimida ou estirada segundo o ciclo medio da muller sexa máis curto ou máis longo, respectivamente, ca o ciclo medio da poboación. 
  
- Os rangos denominados na figura **Inter-woman variability** (*variabilidade entre mulleres*) son máis apropiados para utilizalos cando a duración do ciclo medio e o momento da ovulación non se coñecen, e só se sabe o comezo da menstruación.

Xenes
-----

O xene da *subunidade alfa* está situado no cromosoma 6 (locus 6q12.21) .

A *subunidade beta* da hormona luteinizante está localizada na agrupación de xenes LHB/CGB do cromosoma 19 (locus 19q13.32). A diferenza do que ocorre coa actividade do xene alfa, a actividade do xene da subunidade beta está restrinxida ás células gonodotrópicas da hipófise ou pituitaria. Está regulada pola hormona liberadora da gonadotropina do hipotálamo. A inhibina, a activina, e as hormonas sexuais non afectan á actividade xenética da produción da subunidade beta da LH.

Funcións
--------

Tanto en homes coma en mulleres a LH é unha gonadotropina esencial para a reprodución.

* Nas mulleres a LH causa a ovulación e mantén o corpo lúteo. No momento da menstruación, a FSH inicia o crecemento folicular, que afecta especificamente ás células da granulosa. Co aumentos dos estróxenos, os receptores da LH tamén se expresan no folículo en maduración, que aumenta a súa produción de estradiol. Finalmente no momento da maduración do folículo, o aumento de estróxeno produce por vía hipotalámica un efecto de "retroalimentación positiva", que orixina unha liberación de LH durante un período de 24 a 48 horas. Esta *ondada de LH* desencadea a ovulación, na cal se libera o óvulo e se converte o que queda do folículo no corpo lúteo, o cal, á súa vez, produce proxesterona para preparar o endometrio uterino para unha posible implantación do embrión. A LH é necesaria para manter a función do corpo lúteo durante as primeiras unha ou dúas semanas. En caso de producirse embarazo, a función do corpo lúteo será mantida pola hCG (unha hormona bastante semellante á LH) producida pola placenta. A LH mantén as células da teca do folículo ovárico que producen andróxenos e precursores hormonais para a produción de estradiol.
* Nos machos, a LH actúa sobre as células de Leydig dos testículos e é responsable da produción de testosterona, un andróxeno que exerce actividades endócrinas e estimula a espermatoxénese.

Niveis normais
--------------

Os niveis de LH son normalmente baixos durante a nenez e, nas mulleres, son altos despois da menopausa. Como a LH se segrega en pulsos, é necesario medir a súa concentración nun período de tempo suficientemente longo para obter unha información axeitada dos seus niveis sanguíneos.

Durante os anos reprodutivos, os niveis típicos están entre 1-20 IU/L. Os niveis de LH fisioloxicamente altos que aparecen durante a *ondada de LH* previa á ovulación duran xeralmente unhas 48 horas.

Kit para a predición da ovulación.

Predición da ovulación
----------------------

A detección da ondada de hormona luteinizante indica que a ovulación é inminente. A LH pode detectarse na urina utilizando unha proba para a predición da ovulación (*kit de LH*), que se realiza xeralmente cada día durante o período do ciclo menstrual próximo ao que se espera a ovulación. Unha lectura positiva na proba indica que a ovulación se vai producir en 24-48 horas, período no que é máis probable a fecundación se se teñen relacións sexuais ou se produce inseminación artificial.

Estas probas de hormona luteinizante poden combinarse con probas para o estradiol.

Como o esperma pode permanecer viable na muller durante varios días, as probas de LH non se recomendan nas prácticas anticonceptivas, xa que a ondada de LH ocorre tipicamente despois do comezo do período fértil.

Enfermidades
------------

### Elevacións relativas

Nos nenos con puberdade precoz de orixe hipofisaria ou central, os niveis de LH e FSH poden chegar aos rangos reprodutivos en lugar de ser baixos como correspondería á idade.

Durante os anos reprodutivos, un nivel de LH relativamente alto é frecuente en pacientes de síndrome de ovario poliquístico; porén, a pesar disto, xeralmente o seu nivel se mantén dentro do rango reprodutivo.

### Niveis altos de LH

Os niveis de LH persistentemente altos son indicativos de situacións onde está ausente a retroalimentación negativa normal exercida desde as gónadas, o que orixina unha produción hipofisaria de LH e FSH. Aínda que isto é típico na menopausa, non é normal nos anos reprodutivos. Isto pode indicar os seguintes trastornos:

1. Menopausa prematura.
2. Disxénese gonadal, síndrome de Turner.
3. Castración.
4. Síndrome de Swyer.
5. Síndrome de ovario poliquístico.
6. Certas formas de hiperplasia conxénita adrenal.
7. Insuficiencia testicular.

### Actividade deficiente da LH

A diminución da secreción de LH pode orixinarse en casos de insuficiencia gonadal (hipogonadismo). Esta condición é unha manifestación típica en homes que non producen un número normal de espermatozoides. Nas femias, nestes casos obsérvase xeralmente amenorrea.
Condicións con moi pouca secreción de LH son:

1. Síndrome de Kallmann.
2. Supresión hipotalámica.
3. Hipopituitarismo.
4. Trastornos de alimentación.
5. Hiperprolactinemia.
6. Deficiencia de gonadotropina.
7. Terapia de supresión gonadal .
	1. Antagonista da GnRH.
	2. Agonista da GnRH.

Dispoñibilidade
---------------

A LH está dispoñible mesturada coa FSH en forma de Pergonal, e outras formas de gonadotropinas urinarias. Formas máis purificadas de gonadotropinas urinarias poden reducir a porción de LH en relación á FSH. A LH recombinante está dispoñible como lutropina alfa (*Luveris*). Todas estas medicacións deben ser administradas por vía parenteral. Úsanse normalmente para tratar a infertilidade estimulando o desenvolvemento folicular. O principal uso é na terapia de fertilización in vitro.

A miúdo, a hCG, extraída da urina de mulleres preñadas, utilízase como un substituto da LH porque activa o mesmo receptor, é menos cara e ten unha vida media maior ca a LH.

Notas
-----

1. ↑  "eMedicineDictionary - lutropin". Arquivado dende o orixinal o 21 de novembro de 2012. Consultado o 15 de febreiro de 2012.
2. ↑  Louvet J, Harman S, Ross G (1975). "Effects of human chorionic gonadotropin, human interstitial cell stimulating hormone and human follicle-stimulating hormone on ovarian weights in estrogen-primed hypophysectomized immature female rats". *Endocrinology* **96** (5): 1179–86. PMID 1122882. doi:10.1210/endo-96-5-1179.
3. ↑  UniProt
4. 1 2  Nichole M Barker; Richard Scott Lucidi. Luteinizing Hormone Deficiency. Medscape reference
5. ↑  References and further description of values are given in image page in Wikimedia Commons at Commons:File:Luteinizing hormone (LH) during menstrual cycle.png.
6. ↑  Gonadotropins: Luteinizing and Follicle Stimulating Hormones at colostate.edu
7. ↑  Nielsen M, Barton S, Hatasaka H, Stanford J (2001). "Comparison of several one-step home urinary luteinizing hormone detection test kits to OvuQuick". *Fertil Steril* **76** (2): 384–7. PMID 11476792. doi:10.1016/S0015-0282(01)01881-7.
8. ↑  "Ovulation Predictor Kit information at pinelandpress.com". Arquivado dende o orixinal o 12 de marzo de 2012. Consultado o 14 de febreiro de 2012.
9. ↑  "Clearblue website". Consultado o 2009-08-11. [*Ligazón morta*]
10. ↑  "Luveris information". Arquivado dende o orixinal o 18 de xuño de 2006. Consultado o 14 de febreiro de 2012.
11. ↑  Luveris®;  Arquivado 03 de febreiro de 2012 en Wayback Machine.
12. ↑  Luveritis, Administration and storage info,  Arquivado 31 de marzo de 2012 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* MeshName - Luteinizing+Hormone

| * v
* c
* e
Sistema endócrino: hormonas |
| --- |
| Glándulasendócrinas | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Eixe Hipotalámico-hipofisario | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hipotálamo | GnRH ·  TRH ·  dopamina ·  CRH ·  GHRH/somatostatina  ·  hormona concentradora da melanina |
| Neurohipófise | Vasopresina ·  Oxitocina |
| Adenohipófise | Con subunidade α (FSH, LH, TSH) ·  prolactina ·  Derivadas da POMC (CLIP, ACTH, MSH, endorfinas, lipotropina) ·  hormona do crecemento (GH) |

 |
| Eixe adrenal |  **Córtex adrenal:** aldosterona ·  cortisol ·  DHEA **Medula adrenal:** adrenalina (epinefrina) ·  noradrenalina (norepinefrina) |
| Eixe tiroide |  **Tiroide:** hormona tiroide (T3 e T4) ·  calcitonina **Paratiroide:** hormona paratiroide (PTH) |
| Eixe gonadal | **Testículo:** testosterona ·  AMH ·  inhibina
 **Ovario:** estróxeno (estradiol) ·  proxesterona ·  activina  ·  inhibina ·  relaxina (embarazo) 
 **Placenta:** hCG (con subunidade α) ·  HPL ·  estróxeno ·  proxesterona |
| Outros |  **Páncreas:** glicagón ·  insulina ·  amilina ·  somatostatina ·  polipéptido pancreático
 **Glándula pineal:** melatonina |

 |
| Outrosórganos | **Timo:** timosina ·  timopoetina ·  timulina
*Aparato dixestivo:*  **Estómago:** gastrina ·  ghrelina ·   **Duodeno:**  colecistoquinina ·  GIP ·  secretina ·  motilina ·  VIP ·   **Íleo:**  enteroglicagón · péptido YY ·  **Fígado/**outros: factor de crecemento similar á insulina (IGF-1, IGF-2)
 **Tecido adiposo:** leptina ·  adiponectina ·  resistina
**Esqueleto:** osteocalcina
 **Riles:** *Aparato xustaglomerular* (renina) ·  *células peritubulares* (EPO) ·  calcitriol ·  prostaglandina
 **Corazón:** péptido natriurético auricular (ANP)  ·  péptido natriurético cerebral (BNP) |
| Tipos: *Hormona peptídica* ·  *Hormona esteroide* ·  *Hormona derivada de aminoácidos* |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q50265477
* EBID: ID
* MAG: 2778575703

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 9002-67-9
* ChEBI: 81568
* DrugBank: 14741
* ECHA: 100.029.680
* FMA: 74642
* MeSH: D007986
* MeSH: D06.472.699.322.576.463
* UNII: 8XA4VN1LH4

 |