| Escáncer cegoRango fósil: Cretáceo - Recente |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Clase: | Sauropsida |
| Orde: | Squamata |
| Suborde: | Amphisbaenia |
| Familia: | Amphisbaenidae |
| Xénero: | *Blanus* |
| Especie: | ***B. cinereus*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Blanus cinereus***Vandelli, 1797 |
| Distribución de *Blanus cinereus*.Distribución de *Blanus cinereus*. |
| Sinonimia |
| * *Amphisbaena reticulata*, **Thunberg**, 1787.
* *Amphisbaena cinerea*, **Baptista**, 1789.
* *Amphisbaena oxyura*, **Wagler**, 1824.
* *Amphisbaena rufa*, **Hemprich, 1829.**
* *Blanus cenereus*, **Wagler**, 1830.
 |

O **escáncer cego** ou **cobra cega**, (*Blanus cinereus*), é unha especie de réptil escamado da familia Amphisbaenidae. É o único anfisbeno de Europa.

Descrición
----------

Rostral de tamaño mediano, os machos poden alcanzar unha lonxitude de 254 mm, as femias son menores, coa cola, que ocupa entre un 8 a un 11% da lonxitude total. A testa ten forma trapezoidal e esta separada do corpo por un asuco transversal dorsal. A súa cor varía entre o rosa agrisado e todos os tons posibles do marrón, co bandullo de tons máis claros. Citáronse exemplares parcialmente albinos. Posúe 7 dentes premaxilares, 4-4 maxilares, 7-7 mandibulares. A muda de pel realízase dunha soa vez como os ofidios.

Distribución
------------

Distribúese exclusivamente pola Península Ibérica, considéraselle un endemismo ibérico, xa que as poboacións do Norte África describíronse como novas especies, aínda que o coñecemento da súa distribución é escaso, debido ao carácter críptico e subterráneo desta especie. Análises filoxeográficos baseados en marcadores mitocondriais sinalaron que na Península Ibérica hai dúas liñaxes que podrian representar especies diferentes, outras análises de ADN apoia o anterior, un no sueste e outro no centro da península.

Practicamente ausente nos pisos bioclimáticos eurosiberianos, é dicir o norte e noroeste da península. En España o seu límite norte está en Tarragona, Zaragoza, sur de Navarra, Burgos e Zamora, en Galicia atópase en zonas con marcada influencia mediterránea de Ourense. En Portugal o seu límite setentrional atópase no val do Douro.

Hábitat
-------

É unha especie termófila, está presente en gran número de ecosistemas mediterráneos, sendo nalgunhas localizacións relativamente abondosa, aínda que a densidade non é nunca moi alta. Os seus hábitos son enteiramente subterráneos, aínda que relativamente superficiais, sendo moi raro vela na superficie. Áchase asociada a zonas cálidas mais cunha certa humidade, onde se localiza xeralmente baixo pedras, tanto en terreos calcáreos como graníticos, con marcada preferencia polos chans areosos cubertos de follas, nos que é máis fácil escarvar. Atópase en bosques e matogueiras de *aciñeira*, (Quercus rotundifolia), *xenebreiro*, (Juniperus oxycedrus), *carballos ananos*, (Quercus pyrenaica) e *piñeirais*, (Pinus sp.) no piso mesomediterráneo pero sempre en áreas moi cubertas. Depredador xeralista aliméntase xeralmente de larvas de insectos, formigas, escaravellos, arañas, seudoescorpións, chegado escepcionalmente a capturar lagartas.

Localízase dende o nivel do mar até os 1.600- 1.700 metros no Sistema Central e mesmo acada os 1.800 metros en Serra Nevada, aínda que parece máis abondoso por baixo do 1.000 m.

Depredación
-----------

Entre os seus depredadores atópanse réptiles coma Lacerta lepida, Macroprotodon brevis, Malpolon monspessulanus e a Vipera latastei. Entre as aves o Buteo buteo, Milvus milvus, Lanius excubitor. Entre os mamíferos, Genetta genetta, Vulpes vulpes, Sus scrofa, e Eliomys quercinus.

Notas
-----

1. ↑  Status de conservación: Amori, G. Hutterer, R. Krystufek, B. Yigit, N. Mitsani, G. & Muñoz, L. J. P. 2008. *Blanus cinereus*. In: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.1. <www.iucnredlist.org>. (LC). Consultado o 13 de outubro de 2009.
2. ↑  Conde Teira, M. A. (1996): "Acerca dos nomes dos anfibios e réptiles galegos" Arquivado 27 de agosto de 2016 en Wayback Machine. en *Cadernos de Lingua, 13*, páx. 82. Real Academia Galega.
3. ↑  Vasconcelos et al. 2006.
4. ↑  As poboacións do clado meridional foron descritas como *Blanus mariae* Albert e Fernández, 2009 (Localidade tipo:*Loulé, Faro, Portugal; holotipo: MNCN 44.638*
5. ↑  Asensi Cabirta, Moisés (2009): *Guía dos anfibios e réptiles de Galicia*. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-9652-629-1, p. 126.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Escáncer cego***  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Escáncer cego*** |

### Bibliografía

* *Blanus cinereus* en Carrascal, L. M. Salvador, A. (Eds). Enciclopedia virtual dos vertebrados españois. Museo Nacional de Ciencias Naturais, Madrid. España.
* ***(es)*** *Blanus cinereus*,no Atlas da biodiversidade do Ministerio de Medio Ambiente (MMA). Arquivo en pdf.
* Albert, E.M.; Fernández, A. 2009: Evidence of cryptic speciation in a fossorial reptile: description of a new species of *Blanus* (Squamata: Amphisbaenia: Blanidae) from the Iberian Peninsula. *Zootaxa*, **2234**: 56-68. Abstract & excerpt

### Outros artigos

* Lista de réptiles de Galicia
* Anfisbena

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q200664
* GEC: 0270732
* MAG: 2775858586

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Blanus\_cinereus
* EPPO: BLNUCI
* EUNIS: 10607
* FE: 214710
* FE-New: ID
* Fossilworks: 374165
* GBIF: 2473222
* iNaturalist: 73702
* IRMNG: 10363305
* ITIS: 1125485
* IUCN: 61469
* NCBI: 227091

 |