recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **pintupi** é unha lingua aborixe australiana. É unha das linguas wati da zona suroeste pertencente a unha póla da familia pama-nyungana. É unha das variedades da lingua do deserto occidental (*WDL* nas súas siglas en inglés).

Características
---------------

Pintupi é o nome comunmente usado para se referir a unha variedade das linguas do Deserto Oeste faladas por aborixes da área oeste do lago MacDonald e o lago Mackay no oeste de Australia. Esta xente moveuse (ou foi movida) das comunidades aborixes da Papunya e Haasts Bluff ao oeste do Territorio do Norte entre 1940 e 1980 (os últimos pintupis deixaron o seu tradicional modo de vida no deserto en 1984). En décadas recentes volveron ao seu territorio de orixe, xuntándose aos Kintore (en pintupi coñecidos como *Walungurru*) no Territorio do Norte, e aos Kiwirrkura e Jupiter Well (en Pintupi *Puntutjarrpa*) no oeste da Australia.

Os rapaces que naceron en Papunya e Haasts Bluff medran falando unha nova variedade de Pintupi, agora coñecida como Pintupi-Luritja, consecuencia do seu próximo contacto con falantes de arrernte, warlpiri e outras variedades das WDL. Isto continuou mentres seguiron movéndose cara ao oeste até o punto de que hoxe en día case todos os pintupi falan Pintupi-Luritja, malia que quedan claras distincións entre a maioría das variedades do oeste e o leste.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Código Ethnologue para o pintupi:piu

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2591175
* ELCat: 2568
* Ethnologue: piu
* Glottolog: pint1250
* WALS: pin

 |
**David Fuentes Álvarez**, coñecido como ***Velasco***, nado na Veiga de Valcarce en 1919 e finado en Valboa o 17 de abril de 1941, foi un guerrilleiro antifranquista.

Traxectoria
-----------

Militante socialista. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 botouse ao monte e foi xefe dun grupo de sete homes do que formaron parte Francisco Fernández Gómez, Manuel Fernández Aira, Antonio Fernández Crespo, os irmáns Gerardo e Pedro Lamas Cerezales, e Jesús Aira, que actuaron nos montes de Valboa e O Cebreiro. Uniuse a el o cenetista antigo combatente en Asturias Abelardo Gutiérrez Alba. A súa partida tendeulle unha celada a unha columna mixta de gardas civís e soldados na contorna de Pedrafita do Cebreiro, co resultado de tres soldados feridos e un garda morto.

Atribúenlle varios ataques nas aldeas de Castelo de Frades e Cereixedo (Cervantes) en 1940. Supostamente este grupo atacou varios vehículos militares e autobuses de liña regular e o 4 de maio de 1940 executou tres xuíces de Valboa e un dos seus pais, en represalia pola morte do seu amigo Francisco Quiroga. En represalia polas súas accións, o seu pai e unha irmá de súa nai foron deportados polas autoridades. Morreu nun enfrontamento coa Garda Civil en Valverde (Valboa) o 17 de abril de 1941, con Manuel Mauriz Álvarez; o seu cadáver foi arrastrado por un cabalo desbocado.

Notas
-----

1. ↑  "A primeira guerrilla antifranquista galega (1936-1939): un esforzo malogrado" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 21 de xaneiro de 2022. Consultado o 04 de agosto de 2020.
2. ↑  Fernández (2002), p. 24

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2006). *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)*. Sada: Do Castro. p. 69. ISBN 84-8485-231-8.
* Fernández, Eliseo (2022). "A guerrilla no Courel: unha primeira achega". En Alejandro, Rodríguez Gutiérrez; Martínez Panizo, Laura. *Federación de Guerrillas de León-Galicia*. Santiago de Compostela: Edicións Positivas. pp. 13–30. ISBN 978-84-126233-9-0.

### Ligazóns externas

* Os Fuxidos (I)
* Ficha en Los de la Sierra Arquivado 12 de novembro de 2016 en Wayback Machine. *(en francés)*
Intervalos de impulso específico para diferentes tipos de motores: 1 - Motores de pistóns ; 2 - Motores turbojet ; 3 - Motores ramjet ; 4 - Motores foguete.
O **impulso específico** (abreviado a miúdo como *ISP*) é unha magnitude que describe a eficiencia dos motores foguete e os motores de reacción. Representa a derivada do impulso con respecto da cantidade de propelente usado, é dicir, o pulo dividido pol cantidade de propelente usado por unidade de tempo. Se a cantidade de propelente se da en termos de masa (como quilogramos), o ISP terá unidades de velocidade. Se se da en termos de peso (como Newtons), o impulso específico terá unidades de tempo. A constante de conversión entre as dúas maneiras de expresa-lo impulso específico é a constante da gravidade estándar, **g**, que ten un valor de aproximadamente 9,8 m/s². Canto maior sexa o impulso específico, menor será o fluxo de propelente necesario para obter determinado pulo, e no caso dos foguetes menor propelente será necesario para alcanzar unha mesma velocidade.

Notas
-----

1. ↑  Qualitative Reasoning Group, ed. (2012). "What is specific impulse?" (en inglés). Consultado o 18 de xuño de 2012.
2. ↑  Tom Benson (11 de xullo de 2008). NASA, ed. "Specific impulse" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 24 de xaneiro de 2010. Consultado o 18 de xuño de 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q51504
* EBID: ID
* JSTOR: specific-impulse
* MAG: 15046436

 |
Diagrama esquemático dun Tubo de Crookes. **A** é unha fonte de baixa tensión que quenta o cátodo **C**. **B** é unha fonte de alto voltaxe que subministra tensión ó ánodo revestido de fósforo **P**. A máscara **M** está conectada ó potencial do cátodo e a súa imaxe proxectase no fósforo coma a área non brillante.
Os **raios catódicos** son correntes de electróns observados en tubos de baleiro, é dicir, os tubos de cristal que se equipan polo menos con dous eléctrodos, un cátodo (eléctrodo negativo) e un ánodo (eléctrodo positivo) nunha configuración coñecida como díodo. Cando se quenta o cátodo, emite unha certa radiación que viaxa cara ao ánodo. Se as paredes internas de vidro detrás do ánodo están cubertas cun material fosforescente, brillan intensamente. Unha capa de metal colocada entre os eléctrodos proxecta unha sombra na capa fosforescente. Isto significa que a causa da emisión de luz son os raios emitidos polo cátodo ó golpea-la capa fosforescente. Os raios viaxan cara ao ánodo en liña recta, e continúan máis aló del durante unha certa distancia. Este fenómeno foi estudado polos físicos a finais do século XIX, outorgándoselle un premio Nobel a Philipp von Lenard. Os raios catódicos primeiramente foron producidos polos tubos de Geissler. Os tubos especiais foron desenvolvidos para o estudo destes raios por William Crookes e chamóuselles tubos de Crookes. O feito de que os raios fosen emitidos polo cátodo, é dicir, o eléctrodo negativo, demostrou que os electróns teñen carga negativa.

Os raios catódicos propáganse en liña recta en ausencia de influencias externas, pero son desviados polos campos eléctricos ou magnéticos (que poden ser producidos colocando os eléctrodos de alto voltaxe ou imáns fora do tubo de baleiro, o que explica o efecto dos imáns nunha pantalla de TV). O refinamiento desta idea é o tubo de raios catódicos (TRC), tamén coñecido coma tubo de Braun (porque foi inventado no 1897 por Ferdinand Braun). O TRC é a chave nos sistemas de televisión, nos osciloscopios, e nas cámaras de televisión vidicon.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q207340
* BNCF: 38290
* EBID: ID
* GND: 4151894-9
* JSTOR: electron-beams
* MAG: 95312477
* NDL: 00564140

 |
***Grupo abeliano*** é unha novela de Xosé Cid Cabido publicada en 1999. Ese mesmo ano foi gañadora do Premio Blanco Amor de narrativa.

Trama
-----

A novela narra as peripecias dun grupo de seis ou sete amigos durante unha semana.

A historia comeza *in medias res* na mañá do primeiro día. O grupo de mozos está na sede do Goberno Civil, e alí convencen o gobernador para que evacúe o edificio e deixe o seu posto. Desde aí diríxense a unha lavandería, onde deixan a lavar os calcetíns, e despois mercan outros novos.

Deseguido continúan, durante sete días, improvisando en boa medida (agás unha visita a unha entidade bancaria) as súas accións: tanto as máis básicas (onde durmir e comer) como as máis lúdicas ou simplemente de entretemento.

Mediante o diálogo e a acción directa non teñen problemas para comeren sen pagar, recargar combustible, e mesmo conseguiren armas de fogo nunha comisaría.

Como fin inmediato teñen conseguir unha furgoneta para iren de viaxe cara ao norte, e cartos para viaxaren durante algúns meses.

Narración
---------

A narración está feita en primeira persoa por un dos protagonistas. É unha narración liñal, sen analepses nin prolepse.

Traducións
----------

* Ao castelán por Sara Cid Cabido co título de *Grupo abeliano* publicado en 2000 por Alianza Editorial, Col. Alianza ficción.

Notas
-----

1. ↑  Ficha Arquivado 16 de marzo de 2018 en Wayback Machine. en BiTraGa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12390203
* BiTraGa: 3804

 |
**Lupo** (? – 663 / 666) foi duque longobardo de Friúl, desde o 662 ao 663.

Traxectoria
-----------

Nada máis chegar ao trono, atacou cun grupo de xinetes a illa de Grado, onde residía o patriarca católico que se opuña ao tricapitolino de Aquileia, depredou a illa e levou a Aquileia os tesouros do patriarcado.

Cando, a finais do 662 ou ao principio do 663, o rei Grimoaldo, fillo do predecesor de Lupo Xisulfo II, partiu para Benevento, confiou ao duque o seu pazo en Pavia. Alí Lupo comportouse "con insolencia" (conta Paulo Diácono na súa *Historia Langobardorum*) pensando que o rei non volvería da expedición á *Langobardia Minor*. Ao regreso de Grimoaldo, en cambio, Lupo foi obrigado a volver a Cividale, onde se rebelou contra o rei. O soberano, que no quería a desencadear unha guerra civil, pediulle ao rei dos ávaros que atacase o ducado rebelde; a batalla durou catro días e terminou coa morte de Lupo. Á sucesión no trono ducal aspirou inutilmente o seu fillo Arnefrido.

Os superviventes encerráronse en varios castelos; os invasores devastaron o Friúl por días, ata que Grimoaldo lles pediu que puxesen fin ás súas devastacións. Os ávaros, porén, rexeitaron retirárense: o rei, neste punto, marchou cara ao Friúl contra eles, que, ao se sentiren ameazados, volveron á Pannonia.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Paulo Diácono, *Historia Langobardorum* (*Historia dos longobardos*, Lorenzo Valla/Mondadori, Milán 1992).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2290532
* DBI: ID

 |
**Kapchorwa District** é un distrito da Rexión Leste de Uganda, nomeado así pola súa poboación principal Kapchorwa, que significa "casa de amigos".

Limita co Distrito Kween polo norte e o leste, co Distrito Sironko polo sur e co Distrito Bulambuli polo leste e o nordeste.

Baixo a administración colonial, o Distrito era o condado de Sebei, localizado no Bugisu Setentrional no antigo Distrito Bukedi. Kapchorwa comezou a ser distrito o 1 de febreiro de 1962, pouco despois da independencia de Uganda.

O distrito é lar da maioría das xentes kalenjin, incluíndo os subrgupos sabiny, pokot e nandi. Foron principalmente gandeiros mais tiveron problemas polos seus veciños do norte, os karamojong, quen invadiu o seu territorio e desprazou a centos de persoas. A poboación máis afectadas vive na chaira de Kapchorwa; particularmente no subcondado de Ngenge, como tamén no Distrito Bukwa. Este desprazamento de poboación resultou nunha pobreza extrema, forzando a xente a vivir en campamentos para desprazados con recursos moi limitados.

No 2005, o condado de Kongasis separouse para formar o Distrito Bukwa. En 2010, parte do territorio foi escindido para formar o Distrito Kween. Conxuntamente, Kapchorwa, Bukwa e Kween, forman a subrexión de Sebei.

Segundo o censo do ano 2002 tiña unha poboación estimada de 74.300 habitantes.

A agricultura de subsistencia, así como a gandaría, son as principais actividades económicas do distrito.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina do Distrito

| * v
* c
* e
Rexións e distritos de Uganda |
| --- |
| Central | 
* Buikwe
* Bukomansimbi
* Butambala
* Buvuma
* Gomba
* Kalangala
* Kalungu
* Kampala
* Kayunga
* Kiboga
* Kyankwanzi
* Luweero
* Lwengo
* Lyantonde
* Masaka
* Mityana
* Mpigi
* Mubende
* Mukono
* Nakaseke
* Nakasongola
* Rakai
* Sembabule
* Wakiso

 |
| Leste | 
* Amuria
* Budaka
* Bududa
* Bugiri
* Bukedea
* Bukwa
* Bulambuli
* Busia
* Butaleja
* Buyende
* Iganga
* Jinja
* Kaberamaido
* Kaliro
* Kamuli
* Kapchorwa
* Katakwi
* Kibuku
* Kumi
* Kween
* Luuka
* Manafwa
* Mayuge
* Mbale
* Namayingo
* Namutumba
* Ngora
* Pallisa
* Serere
* Sironko
* Soroti
* Tororo

 |
| Norte | 
* Abim
* Adjumani
* Agago
* Alebtong
* Amolatar
* Amudat
* Amuru
* Apac
* Arua
* Dokolo
* Gulu
* Kaabong
* Kitgum
* Koboko
* Kole
* Kotido
* Lamwo
* Lira
* Maracha-Terego
* Moroto
* Moyo
* Nakapiripirit
* Napak
* Nebbi
* Nwoya
* Otuke
* Oyam
* Pader
* Yumbe
* Zombo

 |
| Oeste | 
* Buhweju
* Buliisa
* Bundibugyo
* Bushenyi
* Hoima
* Ibanda
* Isingiro
* Kabale
* Kabarole
* Kamwenge
* Kanungu
* Kasese
* Kibaale
* Kiruhura
* Kiryandongo
* Kisoro
* Kyegegwa
* Kyenjojo
* Masindi
* Mbarara
* Mitooma
* Ntoroko
* Ntungamo
* Rubirizi
* Rukungiri
* Sheema

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1229921
* WorldCat
* VIAF: 147912191
* GeoNames: 443341
* LCCN: n95911404

 |
**Mars Observer** foi unha sonda espacial da NASA lanzada o 25 de setembro de 1992 mediante un foguete Commercial Titan III desde o centro espacial de Cabo Cañaveral para estudar Marte. Perdeuse contacto con ela tres días antes de chegar a Marte.

Características
---------------

Mars Observer foi a primeira nave da serie Observer, destinada a estudar a xeoloxía e clima de Marte. Os seus obxectivos principais eran determinar a mineraloxía da superficie, estudar a súa topografía, gravidade e campo magnético, os movementos do po marciano e a estrutura e circulación da atmosfera.

A estrutura principal da nave e a electrónica derivaron dos das naves Satcom-K e DMSP/TIROS, e tiña forma rectangular, de 2,1 x 1,5 x 1,1 metros. A antena de alta ganancia era unha parabólica de 1,5 m de diámetro situada nun extremo dun mastro de 5,5 m de longo, e do corpo sobresaían outros dous mastros de 6 m de longo co magnetómetro e espectrómetro de raios gamma.

Tras unha viaxe sen problemas, o contacto con Mars Observer perdeuse o 21 de agosto de 1993, tres días antes da chegada a Marte. Ningún dos esforzos por retomar contacto tivo éxito. A comisión de investigación formada para determinar a causa da perda de contacto concluíu que o máis probable foi que unha fuga de propelente durante a presurización dos tanques fixera xirar a nave de maneira descontrolada

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  NASA (1 de xullo de 2013). "Mars Observer" (en inglés). Consultado o 11 de agosto de 2013.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Mark Wade (2011). "Mars Observer" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 20 de xaneiro de 2011. Consultado o 11 de agosto de 2013.
3. 1 2 3 4 5 6  Gunter Dirk Krebs (2013). Gunter's Space Page, ed. "Mars Observer (MO)" (en inglés). Consultado o 11 de agosto de 2013.
4. ↑  N2YO (2011). Real Time Satellite Tracking, ed. "MARS OBSERVER" (en inglés). Consultado o 11 de agosto de 2013.
5. ↑  Claude Lafleur (2010). "Mars Observer" (en inglés). Consultado o 11 de agosto de 2013.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mars Observer*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q634772
* GEC: 0247822
* NSSDC ID: 1992-063A
* SCN: 22136

 |
O **voo 001 de Icelandic Airlines** era un servizo chárter que se esnafrou o 15 de novembro de 1978 ao aproximarse á pista do aeroporto internacional Bandaranaike, en Colombo. O accidente do Douglas DC-8 que operaba a ruta matou 8 dos 13 tripulantes islandeses, os 5 tripulantes de reserva e 170 peregrinos musulmáns (principalmente indonesios), dun total de 262 pasaxeiros e tripulantes. O informe oficial das autoridades de Sri Lanka deu como causa probable do accidente un fallo da tripulación ao cumprir os procedementos de aproximación; porén, as autoridades estadounidenses e islandesas oficialmente dixeron que a culpa fora dos equipos defectuosos do aeroporto e de erros do control de tráfico aéreo. É de lonxe o peor accidente da historia da aviación islandesa e o segundo peor en Sri Lanka, despois do voo 138 de Martinair catro anos antes.

O voo saíu de Jeddah, en Arabia Saudita, en ruta cara a Surabaya, en Indonesia. Ía aterrar no aeroporto internacional de Colombo-Bandaranaike para recargar combustible e para rotar a tripulación. Na zona había tormentas e o vento cruzado era un problema.

Avión
-----

O avión involucrado no accidente era un DC-8 fretado pola aeroliña islandesa Loftleiðir e estaba alugado por Garuda Indonesian Airways para levar peregrinos indonesios á Meca durante o hajj. O avión tiña o rexistro TF-FLA e estaba bautizado como *Leifur Eiríksson*.

Accidente
---------

O avión contactou coa Área de Control de Ratmalana ás 22:53 hora local e foi informado de que a pista en uso no aeroporto de Colombo era a 04. O avión solicitou a pista 22 e foi autorizado a unha aproximación ILS vectorizada por radar a esa pista. A Área de Control que estaba en contacto co avión descendeuno do nivel FL 330 ao 220 a unhas 90 millas do aeroporto. Ás 23:06 o avión foi pasado ao Control de Radar (CAK), que o instruíu para baixar ao nivel FL 20 para facer unha aproximación ILS á pista 22. A tripulación seguiu as instrucións e tamén se lle solicitou que informase cando establecese o localizador. Porén, a pesar de ter recibido a mesaxe, non se recibiu ningunha confirmación. O controlador continuou informando sobre a distancia e a altura do avión. O último aviso foi ás 23:27 cando o avión estaba a dúas millas da pista. A tripulación informou ter recibido a mensaxe e esa foi a última transmisión do aparello.

Pouco despois desa última mensaxe o controlador de aproximación viu o avión voando moi baixo durante a aproximación e chamouno dúas veces avisándoo de que voaba baixo. Porén, a tripulación non recibiu estas mensaxes xa que o controlador de aproximación estaba usando a frecuencia de aproximación, mentres o avión aínda tiña sintonizada a frecuencia do controlador de radar. O controlador de aproximación viu como o avión desaparecía e xurdía unha bola de lume no lugar onde o perdera de vista. O avión esnafrouse nunha plantación de caucho e cocos a pouco máis dunha milla do limiar da pista 22.

Notas
-----

1. 1 2 3  "Informe do accidente" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 09 de novembro de 2013. Consultado o 2010-1-1.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5985739
* ASN: 19781115-0

 |
A **lingua sentinelesa** é unha suposta lingua falada polo pobo sentinelés, un pobo non contactado que habita na illa Sentinela do Norte, no arquipélago de Andaman e Nicobar, na India. Xa que non houbo contacto entre este pobo e o resto do mundo durante os últimos tres séculos, non se sabe nada sobre a súa lingua. Non hai xeito de coñecer a vitalidade, a clasificación ou as características da lingua xa que o pobo non permite a chegada de foráneos na súa illa e amósanse moi hostís cara a eles.

Clasificación
-------------

Especúlase que os insulares falan unha única lingua e que esta podería ser membro da familia de linguas andamanesas. Baseándose na proximidade xeográfica e en semellanzas culturais e tecnolóxicas, crese que a lingua está relacionada coas linguas onge, como o jarawa. Nunha das dúas ocasións documentadas nas que individuos falantes de onge foron levados á illa Sentinela do Norte para tentar estabelecer comunicacións, non foron quen de recoñecer nada da lingua falada por eles no breve e hostil momento no que se atoparon.

Notas
-----

1. 1 2  "The most isolated tribe in the world?" en Survival International website Arquivado 26 de outubro de 2019 en Wayback Machine.. Consultado o 7 de outubro de 2009-10-07.
2. ↑   Van Driem, G. (2007). Endangered Languages of South Asia. In Handbook of Endangered Languages (pp. 303–341). Berlin: Mouton de Gruyter.
3. ↑  Ethnologue report for Sentinel. Consultado o 7 de outubro de 2009.
4. ↑  Pandya, Vishvajit (2008) *In the Forest: Visual and Material Worlds of Andamanese History (1858–2006)*. University Press of America. p. 361. ISBN 0-7618-4153-9.

* Portal:India

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q568377
* ELCat: 5420
* Ethnologue: std
* Glottolog: sent1241

 |
Enténdese por literatura infantil aquela escrita pensando no público infantil como destinatario, máis o conxunto de textos literarios que a sociedade considerou aptos para os máis pequenos, pero que en orixe escribíronse pensando en lectores adultos (por exemplo As viaxes de Gulliver ou Platero e eu). 

Noutro sentido do termo, menos habitual, abrangue así mesmo as pezas literarias escritas polos propios nenos. Por outra banda, ás veces considérase que o concepto inclúe a literatura xuvenil, escrita por ou para os adolescentes; pero o máis correcto é denominar ó conxunto literatura infantil e xuvenil.)

Aparición da literatura infantil na historia literaria
------------------------------------------------------

A crítica literaria moderna considera esencial o carácter de "literatura", polo que hoxe exclúese, da produción presente, os textos basicamente morais ou educativos. Esta é unha concepción moi recente e case inédita na Historia da Literatura. 

A literatura para nenos foi medrando a medida que se asentaba a concepción da infancia coma unha etapa do desenvolvemento humano propia e específica; isto é, segundo se estendía a idea de que os nenos non son nin adultos en pequeno nin adultos con minusvalía. Na Idade Media non existía unha noción da infancia coma período diferenciado e necesitado de obras específicas, polo que non existe tampouco propiamente unha literatura infantil. Iso non significa que os menores non tiveran experiencia literaria, senón que esta non se definía en teros diferenciados da experiencia adulta.

A literatura infantil galega
----------------------------

### Premios

O Premio Merlín convocado pola editorial Xerais e o Premio O Barco de Vapor de SM son os principais galardóns que se entregan en Galicia no eido da literatura dirixida ós nenos e mozos.

### Escritores

Algunhas das figuras que cabe salientar no referido á produción literaria infantil e xuvenil en lingua galega nos últimos anos son os seguintes:

* Marilar Aleixandre
* Darío Xohán Cabana
* Antón Cortizas
* Fina Casalderrey
* Agustín Fernández Paz
* Bernardino Graña
* Úrsula Heinze
* Paco Martín
* Xosé Miranda
* Xosé Antonio Neira Cruz
* Xabier Puente Docampo
* Suso de Toro

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Literatura infantil e xuvenil
* Día Internacional do Libro Infantil

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131539
* AAT: 300263209
* BNCF: 9469
* BNE: XX532033
* BRE: 1950050
* EBID: ID
* GEA: 8051
* GEC: 0233693
* GND: 4073409-2
* LCCN: sh85023780
* MAG: 117374575
* NDL: 00574640
* NKC: ph572587

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre literatura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Blanca Urgell Lázaro**, nada en Vitoria en 1962, é unha filóloga vasca, Conselleira de Cultura da IX Lexislatura do Goberno Vasco.

Biografía
---------

Naceu en Vitoria en 1962.
Doutora en Filoloxía Vasca pola Universidade do País Vasco (UPV/EHU) e profesora titular do Departamento de Lingüística e Estudos Vascos da UPV/EHU, participou en numerosos proxectos de investigación e é autora de múltiples artigos e traballos. Experta en dicionarios, destaca a súa participación na redacción do Dicionario Xeral Vasco de Koldo Mitxelena, así como a edición de obras clásicas da literatura vasca de autores como Añibarro, Lardizabal ou Axular.

É, ademais, redactora e membro do Consello Editorial do Anuario do Seminario de Filoloxía Vasca "Julio de Urquijo", e membro do Consello asesor da revista Sancho el Sabio. Igualmente, coordinou xunto a Patxi Altuna, Ibon Sarasola e Joseba A. Lakarra a colección de textos vascos "Klasikoak" editada por Euskal Editoreen Elkartea- Asociación de Editores Vascos. Dende xullo de 2015, é académica de Euskaltzaindia, a Real Academia da Lingua Vasca.

Notas
-----

1. ↑  David Guadilla. "Patxi López ficha como consejera de Cultura a la independiente Blanca Urgell, filóloga de la UPV". Arquivado dende o orixinal o 23 de setembro de 2015. Consultado o 07 de decembro de 2016.
2. ↑  Eva Larrauri. "Una 'euskaldunberri' volcada en la Filología vasca".
3. ↑  «Blanca Urgell».
4. ↑  "Blanca Urgell: «Lo que he visto de Veleia creo que es falso»".
5. ↑  "Departamento de Lingüística y Estudios Vascos".
6. ↑  "Una filóloga experta en diccionarios se hace cargo del área de Cultura".
7. ↑  "ASJU - Talde editoriala".
8. ↑  "Equipo editorial. Sancho el Sabio : revista de cultura e investigación vasca". *revista.sanchoelsabio.eus*. Consultado o 11 de marzo 2019.
9. ↑  "Euskaltzaindia nombra 6 nuevos académicos correspondientes".

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Blanca Urgell*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8248653
* Auñamendi: 136764
* ORCID: 0000-0002-4231-2825

 |
**Chitlin' circuit** era o nome co cal se coñecían un conxunto de locais dos Estados Unidos (como por exemplo o Cotton Club ou o Victory Grill) no cal os músicos, actores e calquera outro tipo de artistas e intelectuais afroamericanos eran libres de expresarse e exhibirse no período da segregación racial estadounidense.

O nome deriva de *chitterlings*, un prato a base de tripas de porco guisado ou en sopa, consumidos como entrante na *soul food*, o conxunto dos pratos tradicionais da comunidade afroamericana dos estados confederados.

En pouco tempo, o Chitlin' Circuit converteuse nunha especie de canteira de talentos na que artistas con azos de converterse en estrelas farían os seus primeiros pasos. Neste tipo de locais comezaron como Louis Jordan, Cab Calloway, Duke Ellington, James Brown, BB King, Jimi Hendrix, Nina Simone, Ray Charles, Aretha Franklin, The Supremes, Ike & Tina Turner, George Benson, Dr. Lonnie Smith, Gladys Knight & the Pips, Otis Redding, The Isley Brothers e mesmo expoñentes da corrente máis comercial da música "black" como Patti LaBelle e The Jackson 5.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7  *(en inglés)* Opie, Frederick Douglass. «The Origins and Meanings of Soul and Soul Food» en *Hog & Hominy: Soul Food from Africa to America* páx. 121. Columbia University Press Arquivado 23 de xuño de 2010 en Wayback Machine. En Google Books. Consultado o 19 de decembro de 2012.
2. ↑   *(en inglés)* «‘The Chitlin’ Circuit’ by Preston Lauterbach, about pre-rock black music.» *The Washington Post*. Consultado o 19 de decembro de 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1074909
* EBID: ID

 |
Coordenadas: 36°26′07″N 48°47′48″L﻿ / ﻿36.43528, -48.79667

A atracción central do conxunto de ruínas de Soltaniyeh é o Mausoleo de Il-khan Öljeitü, tamén coñecido como Muhammad Khodabandeh, tradicionalmente coñecida como a **Cúpula de Soltaniyeh** na cidade de Soltaniyeh, Provincia de Zanyán en Irán.

A estrutura, erixida do 1302 ao 1312, ten a máis antiga dobre cúpula no Irán. Esta opinión sobre a construción foi feita por Dieulafoy pero é disputada por André Godard. En opinión de Godard é unha cúpula normal, aínda que espectacularmente grande, cun revestimento delgado na parte superior para a faienza e de ningunha maneira se trata dunha cúpula dobre. A súa importancia no mundo musulmán pode compararse coa da cúpula de Brunelleschi para a arquitectura cristiá. É unha das maiores cúpulas de ladrillo do mundo, xusto no límite da enxeñaría teórica para unha cúpula dese material e a terceira cúpula máis grande do mundo despois das cúpulas da Catedral de Florencia e Santa Sofía.

A cúpula de Soltaniyeh fixo camiño para a construcións de cúpulas de estilo iraniano máis audaces no mundo musulmán, coma o Mausoleo de Khoja Ahmed Yasavi e o Taj Mahal. Gran parte da súa decoración exterior perdeuse, pero o interior conserva magníficos mosaicos, faienza e murais. 

A cúpula, estimada en 200 toneladas de peso, atópase a 49 metros de altura desde a súa base e hoxe está en proceso de renovación.

Galería de fotos
----------------

* Cidade de Soltaniyeh e cúpula en 1969.Cidade de Soltaniyeh e cúpula en 1969.
* A estrutura e os seus 6 minaretes están a ser restauradosA estrutura e os seus 6 minaretes están a ser restaurados
* Reconstrución importante no interior.Reconstrución importante no interior.
* Mapa do século XVI da cidade de SoltaniyehMapa do século XVI da cidade de Soltaniyeh
* Mapa do século XVI da cidade de SoltaniyehMapa do século XVI da cidade de Soltaniyeh
* Vista do interiorVista do interior
* A cúpula no outono do 2014A cúpula no outono do 2014

Notas
-----

1. ↑   [*Ligazón morta*]
2. ↑  Unha enquisa de Arte persa Vol III páxina 1115 [*Cómpre clarificar*]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20645774
* WHC: 1188-001

 |
**Ana María Villarino Pardo**, nado en Oímbra en 1973, é unha política galega do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Filla do que foi alcalde de Oímbra Alfonso Villarino Rodríguez. É técnico de Agader. Nas eleccións municipais de 2003 presentouse na candidatura do PPdeG que encabezaba o seu pai e foi elixida concelleira. Continuou como concelleira nas sucesivas eleccións. Nas eleccións municipais de 2015 encabezou a candidatura do PPdeG á alcaldía de Oímbra e foi elixida alcaldesa por maioría absoluta. Volveu ser elixida alcaldesa de Oímbra con maioría absoluta nas municipais de 2019 e 2023. Foi deputada provincial e secretaria xeral do PP de Ourense. En 2023 renunciou a ser deputada provincial en favor do ex-alcalde da Gudiña José María Lago Cabo.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Alfonso Villarino Rodríguez** |  **Alcaldesa de Oímbra** 2015 - actualidade | Sucesor:**no cargo** |

Notas
-----

1. ↑  Una familia que vive en el Concello
2. ↑  Acto de generosidad de Ana Villarino, que renuncia a ser diputada en favor del exalcalde de A Gudiña

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Oímbra

### Ligazóns externas

* Ana María Villarino Pardo
Esquema duna plántula de *Acer* mostrando (en *C* e *D*) o hipocótilo e o **epicótilo**.
En terminoloxía botánica, denomínase **epicótilo** a parte do caule da plántula (planta embrionaria) que se está situada por riba do punto de inserción dos cotiledóns. (A que está por debaixo, é o hipocótilo).

Noutras palabras, trátase do primeiro entrenó dunha planta.

Na maioría das plantas o *epicótilo* eventualmente desenvolverase nas follas da planta.

Nas plantas monocotiledóneas, a primeira porción da plántula que emerxe do solo ou da semente é o epicótilo, da que xorden os primeiros gromos e follas.

Nas plantas dicotiledóneas, o hipocótilo é o caule que se ve baixo os cotiledóns murchos, sendo o caule xusto por riba o epicótilo. Nas plántulas de xirasol ou dos pradairos (xénero *Acer*), pode verse a diferenza entre epicótilo e hipocótilo, as dúas partes en que queda dividido o caule polo primeiro par de follas.

Notas
-----

1. ↑  Font Quer, P. (1993): *Diccionario de Botánica*. 2 vols. Barcelona: Editorial Labor S. A. ISBN 84-335-0078-3.

Véxase tamén
------------

* Plántula
* Hipocótilo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1347099
* EBID: ID
* MAG: 96210890

 |
O **voo 857 de All Nippon Airways** era un servizo regular dende o aeroporto de Haneda en Toquio ata o aeroporto de Hakodate que foi secuestrado por un único individuo o día 21 de xuño de 1995. O avión foi abordado pola policía a mañá seguinte tras unha noite sen ningún tipo de acción, no primeiro caso no que se usou a forza para responder ao secuestro dun avión no Xapón. A abordaxe foi liderada pola policía da prefectura de Hokkaido con apoio do equipo especial de asalto da policía metropolitana de Tokyo.

Secuestro
---------

Ao redor das 11:45 a.m. o secuestrador tomou o control do Boeing 747 mentres voaba sobre a prefectura de Yamagata, e tomou os 365 pasaxeiros e tripulantes como reféns.

O secuestrador afirmou ser membro do culto relixioso Aum Shinrikyo, que estaba sendo investigado polo seu papel nos ataques con gas sarín no metro de Tokyo. O secuestrador afirmou ter explosivos plásticos e gas sarín, e usou estas afirmacións para ameazar á tripulación.

Despois de que o avión aterrase en Hakodate ás 12:42 p.m. o secuestrador demandou a liberación do líder de Aum Shinrikyo Shoko Asahara, e que o avión debería ser recargado para regresar a Toquio. Só falou a través dos tripulantes de cabina, e negouse a que trouxesen comida ou bebida ao avión.

A medida que a situación avanzaba sen progresos durante a noitiña, a policía metropolitana de Tokyo realizou unha busca de antecedentes de cada pasaxeiro e concluíu que o secuestrador era o único individuo sospeitoso a bordo. Esta conclusión foi apoiada por comunicacións do piloto e de pasaxeiros con teléfonos móbiles, que lles dixeron á policía que o secuestrador actuaba só. Un dos pasaxeiros en contacto coa policía era o cantante folk Tokiko Kato, que se dirixía a un concerto en Hakodate.

O día seguinte, ás 3:42 a.m. baixo a dirección do Primeiro Ministro Tomiichi Murayama, o avión foi asaltado por unidades de policía de Hokkaido e Tokyo que estiveran monitorizando o avión dende o exterior. O secuestrador foi arrestado. Un pasaxeiro resultou ferido leve e o resto resultaron ilesos.

Notas
-----

1. 1 2  "Japanese police storm plane, grab hijacker". *The Washington Post*. Consultado o 2019-1-21.
2. ↑  Magee, Michelle; Service, Chronicle Foreign (1995-06-22). "Police Raid Ends Japan Hijacking". *SFGate*. Consultado o 2019-01-21.
3. ↑  "Japanese singer helps bust hijacking". *UPI* (en inglés). Consultado o 2019-01-21.
O **Bugatti Type 54** é un coche deportivo de Grand Prix do fabricante de automóbiles Bugatti, deseñado por Ettore Bugatti e Jean Bugatti (pai e fillo) de 12 exemplares entre 1932 e 1934, variante do Bugatti Type 50, 51, 53 e 59

Historia
--------

Este  Automóbil de Grand Prix de 5 litros é unha variante do Bugatti Type 51 (categoría de 1,5 a 2,3 litros) e do Bugatti Type 50 de 200 CV, do que toma o chasis-motor Tipo 50B de 8 cilindros en liña DOHC 16 válvulas, sobrealimentado con Compresor Roots e dobre carburador Zénith de 300 CV (ou 450 CV con etanol)

O primeiro dos dez **Tipo 54** construíuse en 1931 en só unhas dúas semanas de traballo. Os outros nove producíronse entre 1932 e 1934. Desde o punto de vista do motor era idéntico ao *Tipo 53*, do que se diferenciaba na caixa de cambios de tres velocidades, o eixe dianteiro con eixe ríxido e sobre todo na tracción só nas rodas traseiras. O rendemento era aproximadamente o mesmo, así como as dificultades de manexo. O mellor resultado acadado foi o segundo posto obtido por Varzi no Gran Premio de Monza, a carreira de estrea do *Tipo 54*. En 1933, aínda en Monza, un accidente custoulle a vida ao piloto Stanislas Czaykowski, que pouco antes, nun Bugatti *Tipo 54*, conseguira un récord de velocidade no AVUS, récord igual a 221,7 km/h. O accidente mortal no que Czaykowski perdeu a vida supuxo o final da carreira deportiva do *Tipo 54*, un destino tamén subliñado pola modificación dalgúns regulamentos de carreiras, que excluían efectivamente os coches con características similares ás do *Tipo 54*, que aínda se utilizaba nalgún outro tipo de competición, tras o que foi retirado definitivamente. Sábese que polo menos dous dos dez exemplares do *Tipo 54* foron convertidos para uso na estrada, incluíndo un exemplo redeseñado como roadster para Lord Bachelier.

* Versión roadster (1932)Versión roadster (1932)
* 
* 

Comezou a súa carreira no Gran Premio do Automóbil de Monza 1931, onde acadou a 3ª e 7ª prazas con Achille Varzi e Louis Chiron, con Maserati 8C, Alfa Romeo Tipo A e Bugatti Type 51 como principais rivais.

O Bugatti Type 53 é unha variante experimental de tracción total do hill climb.

O Bugatti Type 59 sucedeuno en 1933.

Notas
-----

Referencias

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Bugatti Type 54 Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

### Outros artigos

* Bugatti

### Ligazóns externas
Vista posterior
O **Bugatti Type 73** é un coche deportivo producido no segundo período de posguerra polo fabricante de automóbiles francés Bugatti.

Historia
--------

No período inmediato de posguerra, a produción de Bugatti limitouse a só uns poucos modelos, principalmente deixados na fase de prototipo ou destinados as carreiras, pero con escaso éxito. Este período histórico supón o final da primeira parte da historia da casa francesa, profundamente marcada pola morte do patrón Ettore Bugatti no ano 1947.

Bugatti Type 73C
O deseño do **Tipo 73** remóntase a 1943, pero o prototipo presentouse en 1947 no Salón do Automóbil de París. Posteriormente presentáronse outros tres prototipos, o **Tipo 73A**, o **Tipo 73B** e o **Tipo 73C**. O *Tipo 73* e o *Tipo 73C* estaban equipados cun motor de 4 cilindros e 1469 cm³ con distribución de dobre árbore de levas en cabeza.

O *Tipo 73A* e o Tipo *73B*, pola súa banda, sempre estiveron equipados cun 4 cilindros en liña, pero cunha cilindrada de 1488 cm³, cun único eixe de levas en cabeza.
O *Tipo 73* foi a última creación realizada baixo a supervisión de Ettore Bugatti, falecido poucas semanas despois da presentación do primeiro prototipo.
Do *Tipo 73* construíronse só 5 unidades, das cales tres eran prototipos, dous cupé e un spider, mentres que os outros dous eran dous monoprazas utilizados en competicións, con pouco éxito.

Galería
-------

* 
* 
* 
*

Notas
-----

Referencias

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Bugatti Type 73 Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

### Outros artigos

* Bugatti

### Ligazóns externas

* O Type 73 en Histomobile.
* Páxina adicada ó Type 73
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Capela da Misericordia.

A **capela da Misericordia** ou **capela da Nosa Señora da Misericordia** é un templo relixioso situado en Viveiro. Está situada no barrio da Misericordia, nos arrabaldes do núcleo urbano, do outro lado da ría de Viveiro, sobre a cal pasa a ponte da Misericordia.

Historia
--------

A construción da capela débese ao donativo de Rodrigo Alfonso Alfeirán, quen nunha escritura outorgada ante o escribán de Viveiro Miguel Galo, dispuxo o 29 de xullo de 1603:

> 
> 
> Que a Honra y Gloria de Dios Todopoderoso, Santísima Trinidad, Padre, Hijo, Espíritu Santo, Trino y Personal y Uno en Esencia, y de la Santísima Virgen Nuestra Señora y para aumento del Culto Divino y Devoción de los fieles Cristianos y sufragio de los fieles difuntos, ordenaba de fundar y fundaba con dedicación perpetua una ermita o capilla con título y nombre de Santa María de la Misericordia, sita de la otra parte al cabo de la Puente de esta dicha Villa, en su propiedad, heredad y a su costa, teniéndolo por bien y aprobándolo su Señoría Reverndísima Don Diego González Samaniego, Obispo y Señor de Mondoñedo, del Consejo del Rey Nuestro Señor, debajo de cuya protección y amparo la ofrecía y dedicaba y consentimiento del Bachiller Alonso Fernández de Castro, Cura propio de la iglesia parroquial del Señor Santiago de esta Villa en cuyo distrito y feligresía está sita la dicha ermita y capilla…
> 
>

Edificio
--------

A capela é de estilo renacentista. Na fachada principal ten dúas portas e unha fiestra que remata nunha espadana. No ático da fachada ten un escudo acuartelado cos brasóns das familias Posada, Pallarés, Somoza e Alfeirán.

A planta é unha nave con bóveda de medio canón, dividida por dous arcos torais. Unha reixa separa a nave do altar, cuberto por unha cúpula decorada con frescos do pintor Camilo Díaz.

O altar maior foi proxectado polo escultor Juan Sarmiento, e está adicado á Ascensión da Nosa Señora. No altar do lado do evanxeo hai unha imaxe de Antonio de Padua, e no lado da epístola hai unha imaxe do Ecce Homo da Misericordia.

O Ecce-Homo da Misericordia
---------------------------

A imaxe do Ecce Homo situada no altar maior recibe culto en toda a comarca. Atribúenselle numerosas milagres, nas cales se fundou a devoción popular. O primeiro venres de marzo, coñecido como o "día das tres grazas", acoden os devotos axeonllados para pedirlle favores.

O vencello entre o Ecce-Homo e os mariñeiros de Celeiro é unha tradición secular en Viveiro. Na imaxe, o pesqueiro *Ecce Homo Glorioso* no porto de Celeiro.

Confraría da Misericordia
-------------------------

A capela foi sede da extinta Confraría da Nosa Señora. Na actualidade existe a Confraría da Misericordia, que desde o 2007 participa na Semana Santa de Viveiro coa súa imaxe titular, o Ecce-Homo da Misericordia.

Notas
-----

1. ↑  

	* Capela da Misericordia de Viveiro na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.
2. ↑  *Historia de Vivero y su Concejo*, Donapétry Iribarnegaray, Juan.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Donapétry Iribarnegaray, Juan. *Historia de Vivero y su Concejo*.
O **Tesla Model 3** é un sedán de tamaño medio e eléctrico, cun estilo de carrocería fastback construído por Tesla, Inc. presentado en 2017. Comercializouse como accesible para máis persoas que os modelos anteriores. O Model 3 foi o coche eléctrico enchufable máis vendido do mundo durante tres anos, de 2018 a 2020, antes de ser eliminado do primeiro posto polo Tesla Model Y, un SUV *crossover* baseado no chasis do Model 3. En xuño de 2021, o Model 3 converteuse no primeiro coche eléctrico en superar o millón de vendas mundiais. 

En novembro de 2021, engadíronse novas funcións. A finais de 2023 presentouse un Model 3 actualizado cun estilo interior e exterior renovados para os países subministrados pola fábrica de Tesla en Shangai, China, e despois en América do Norte e outros países subministrados pola fábrica de Fremont, California a principios de 2024.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
A **bandeira de Castela e León** é a bandeira oficial da comunidade autónoma española de Castela e León. Consiste nos escudos acuartelados de Castela, representada por un castelo, e León, representado por un león.

Cristovo Colón levando a bandeira da Coroa de Castela ao chegar ao "Novo Mundo".
O león é atribuído a Afonso VII, quen se converteu en rei de León e Castela en 1126. O símbolo do castelo atribúese ao seu neto Afonso VIII de Castela. En 1230, Fernando III de Castela uniu os dous reinos na Coroa de Castela (1230–1715) e cuartelou as armas como símbolo da unión.

Tres séculos de presenza española no continente americano deixaron unha pegada consistente. En moitas zonas do sur dos Estados Unidos, por exemplo, consérvanse símbolos de ascendencia española no escudo ou símbolos de estados e cidades. Varias cidades, como Os Ánxeles e St. Augustine, Florida, incorporan os símbolos do Reino de Castela nos seus escudos ou bandeiras. Nas exhibicións das seis bandeiras de Texas, que tamén ondearon en St. Augustine, Florida e Luisiana, España adoita estar representada pola bandeira de Castela e León.

Bandeiras históricas
--------------------

### Estandarte real histórico

* Estandarte real da Coroa de Castela – estilo antigo.Estandarte real da Coroa de Castela – estilo antigo.
* Estilo do século XIV.Estilo do século XIV.
* Estilo do século XV.Estilo do século XV.
* Estilo do século XV – variante.Estilo do século XV – variante.
* Estilo da Casa de Habsburgo (séculos XVI e XVII).Estilo da Casa de Habsburgo (séculos XVI e XVII).
* Estilo da Casa de Habsburgo – variante,Estilo da Casa de Habsburgo – variante,

### Bandeiras e emblemas actuais

* Escudo de armas de Castela e LeónEscudo de armas de Castela e León
* Estandarte cerimonial do Goberno rexional de Castela e León.Estandarte cerimonial do Goberno rexional de Castela e León.

Notas
-----

1. ↑  "Castile and León (Spain)". FOTW.net. Consultado o 26 de xaneiro de 2008.
2. 1 2 3  Bandeira, emblema e escudo de armas¡. *Junta de Castilla y León* website. Consultado o 26 de xaneiro de 2008.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Bandeira de Castela e León Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* 

* Bandeira de Castela e León en Flags of the World *(en inglés)*
Modelo de escudo de armas dos vigairos xerais.
O **vigairo xeral** é, dentro da xerarquía da Igrexa católica, un auxiliar do bispo na súa diocese, que lle axuda no goberno desta. As súas funcións varían, pois depende da vontade do bispo. Nalgunhas dioceses, o seu bispo auxiliar, pode ser vigairo xeral, aínda que tamén noutras poden ser todos os seus bispos auxiliares, de acordo á cantidade de habitantes que teña a mesma. Poden ser especializados en diversas temáticas, como Pastoral e Movementos Eclesiais. Un segundo tipo de vigairo xeral, é o de Pastoral, debendo asumir esta tarefa, tanto os bispos auxiliares, como sacerdotes nomeados polo bispo diocesano. En ausencia ou vacancia por morte ou traslado de Diocese, e mesmo por calquera incapacidade ou renuncia do titular, o vigairo xeral suple a tarefa deste último, mesmo se este é un dos seus bispos auxiliares ou un cura nomeado polo bispo diocesano, baixo o título de administrador apostólico, nomeado pola Santa Sé ou diocesano, se corresponde ao Colexio de Consultores.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1044528
* BNCF: 31387
* EBID: ID
* GEC: 0217607
* GND: 4113703-6
* LCCN: sh85143150

 |
**Antonio Páramo Sánchez**, nado en Sarria en 1912 e finado en Lugo o 24 de maio de 1959, foi un avogado, xornalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Neto de Antonio Sánchez Teijelo (que fora alcalde de Sarria nos anos vinte) e sobriño de José Sánchez Arias e Vicente Páramo Losada, foi un destacado avogado e ocupou a presidencia da sociedade La Unión de Sarria. Organizou o Partido Republicano na comarca de Sarria e foi delegado do centro republicano de Sarria, constituído en 1931. Nese ano asumiu a dirección do periódico *La Voz de Sarria*. En 1933 dirixiu o periódico *Loita*, *Órgano del Cento Republicano de Sarria*.

Accedeu á alcaldía de Sarria con 24 anos logo do triunfo do Frente Popular en marzo de 1936, e ocupou un papel relevante en Izquierda Republicana. Formou parte do comité provincial do partido, e foi un dos compromisarios que participaron na elección do presidente Manuel Azaña.

Antonio Páramo exercía como alcalde ao producirse o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 e foi perseguido durante a Guerra Civil. Declarado en rebeldía en varias causas, e confiscado o seu patrimonio, estivo fuxido uns doce anos, agochado en Chave (O Saviñao). Abríronlle expediente de responsabilidades políticas e foi condenado ao pago de sen mil pesetas en conepto de responsabilidade civil en xuño de 1940. Finalmente presentouse e foi xulgado en Lugo por auxilio á rebelión e condenado a 2 anos de prisión. Ao saír en liberdade instalouse en Lugo como avogado. Finou en Lugo o 24 de maio de 1959.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Juan Manuel Somoza García** |  **Alcalde de Sarria** 1936 | Sucesor:**Fermín Somoza García** |

Vida persoal
------------

Casou con María de los Ángeles Suances Pereiro e foi pai de María Consuelo, Antonio e Javier Páramo Suances.

Notas
-----

1. ↑  *BOE*, 3-8-1940, p. 3595.
2. ↑  Necrolóxica en *El Progreso*, 31-5-1960, p. 7.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* "A familia do ex alcalde Antonio Páramo doa unha casa ao Concello de Sarria", artigo en *El Progreso*.
* Antonio Páramo Sánchez na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha en Represión franquista en Lugo
* "La nueva corporación local sarriana estaba formada por dieciocho concejales", artigo en *La Voz de Galicia*, 31 de xullo de 2006.
* "La instauración de la Segunda República se vivió en Sarria con gran expectación", artigo en *La Voz de Galicia*, 13 de abril de 2002.