recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Captain America** (en galego, **Capitán América**) é un personaxe de cómic creado en setembro de 1940 por Joe Simon, Jack Kirby e Martin Goodman para a revista Timely. Sendo os tres xudeus, pensaron na creación dun superheroe que combatese a Adolf Hitler no bando dos aliados (os EUA aínda non entraran na contenda).

Primeira época
--------------

No nº1 de *Captain America Comics*, aparecían tamén o seu compañeiro **Bucky** e o malvado **Cranio Vermello**. Ese primeiro número saíu á venda o 20 de decembro de 1940. A boa acollida do público fixo que Kirby e Simon contrataran outro guionista: Stanley Martin Lieber, quen co tempo sería o inspirador e verdadeira álma máter do Universo Marvel. O derradeiro número desta saga apareceu en 1950 (era o número 75).

A mediados dos anos 50, aparecerían tres números máis de *Captain America Comics* (do nº76 ó nº78).

Na Era Marvel dos cómics
------------------------

A principios dos 60, o dúo Stan Lee e Jack Kirby comezaron a Era Marvel dos cómics coas aventuras dos 4 fantásticos. Aproveitaron para volver a lanzar os éxitos da idade de ouro da revista Timely: Namor, a Tea Humana e por suposto o **Capitán América**. No *Strange Tales* nº114 (1963), un dos compoñentes dos 4 fantásticos atópase de súpeto co Capitán América, pero este en realidade é o Acróbata, que se disfraza do Capitán para cometer crimes.

O verdadeiro Capitán América volvería definitivamente ós quioscos no número 4 USA dos Vingadores (novembro de 1964). Kirby e Lee decidiron darlle unha colección propia dentro dos *Tales of Suspense*. Nesa colección de historias curtas, compartía aventuras co Home de Ferro.

Notas e referencias
-------------------

1. ↑  "Ficha do personaxe na web de Marvel Comics". Arquivado dende o orixinal o 11 de agosto de 2011. Consultado o 10 de agosto de 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190679
* WorldCat
* VIAF: 107200803
* BNF: 17024057g
* EBID: ID
* FAST: 1738633
* GND: 140511113
* IMDb: ch0001375
* LCCN: nb2015003996
* SUDOC: 169679330
* TESF: captain\_america

 |
Acto oficial no Auditori de Barcelona.
**Caixa Manresa** (nome comercial da *Caixa d'Estalvis de Manresa*) foi unha caixa de aforros catalá con sede en Manresa.

Fundada en 1865, desapareceu en 2010 cando se fusionou con outras dúas caixas de aforros catalás, Caixa Catalunya e Caixa Tarragona, dando lugar a unha nova caixa de aforros denominada *Caixa d'Estalvis de Catalunya, Tarragona i Manresa*, operada baixo a marca comercial CatalunyaCaixa.

O 13 de outubro de 2009 o consello de administración da entidade aprobou a fusión, permitindo constituír a segunda caixa máis grande de Cataluña e a cuarta de España, só superada por La Caixa no seu territorio. Caixa Manresa achegou 6.595 millóns de euros no proceso de fusión, cunha participación do 20% na nova caixa.

Notas
-----

1. ↑  "Os consellos de Caixa Catalunya, Tarragona e Manresa firman a segunda gran fusión entre caixas catalás". La Vanguardia. Arquivado dende o orixinal o 25 de agosto de 2011. Consultado o 09 de decembro de 2015.

Véxase tamén
------------

* CatalunyaCaixa
* Caixa Catalunya
* Caixa Tarragona

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8254940
* GEC: 0243973

 |
Espía francés capturado durante a guerra franco-prusiana

A **espionaxe** é a práctica e o conxunto de técnicas asociados coa obtención de información confidencial.

Técnicas de espionaxe
---------------------

As técnicas comúns de espionaxe foron, historicamente, a infiltración, a corrupción e a chantaxe.

* A infiltración consiste no uso dunha persoa, chamado a toupa, cuxo obxectivo básico é gañar a confianza de quen posúe a información.
* O *suborno* é a compra da información con diñeiro ou outros medios, aínda que tamén se usa a coerción para a súa obtención, unha técnica que se chama *chantaxe* xeralmente significa a obtención de información persoal sobre a vítima, que non quere que se faga pública.

Co desenvolvemento de novas tecnoloxías, apareceron técnicas que permiten obter información obxectiva tales como fotos, conversas etc. sen intervención humana. Así, hai unha industria deseñada para facilitar sofisticados medios tecnolóxicos, de satélites espía e microcámaras, tanto para espionaxe como para a protección da información. O 2013, un revelador americano, Edward Snowden, denunciou o software espía Prisma, desenvolvido por Estados Unidos para supervisar, controlar e analizar a nivel global, os datos persoais de todo o mundo, en colaboración cos xigantes da informática, tales como Google, Apple e Microsoft.

Espionaxe industrial
--------------------

A espionaxe industrial é a obtención ilícita de información relativa á investigación, o desenvolvemento e a fabricación de prototipos, por medio do cal as empresas buscan anticipar os seus competidores na colocación no mercado un novo produto.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *espionaxe*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q165950
* BNCF: 6699
* BNE: XX4576233
* BNF: 119522645
* EBID: ID
* GEC: 0229995
* GND: 4056287-6
* LCCN: sh85044893
* MAG: 558872910
* NDL: 00571691
* NKC: ph127874

 |
Soldados do Batallón Amaiur composto por veciños de Gabiria en Guipúscoa en 1937.
***Euzko Gudarostea*** ("O Exército Vasco" en vasco, consonte a ortografía usada na década de 1930; hoxe Eusko Gudarostea) foi a denominación utilizada polo exército do goberno autónomo vasco durante a guerra civil española.

A comezos de agosto de 1936 fundouse o Euzko Gudarostea. Mandábao o capitán de intendencia Cándido Saseta e controlábao os deputados do Partido Nacionalista Vasco Manuel de Irujo, José María Lasarte e Telesforo Monzón. O 25 de setembro constituíuse formalmente o Euzko Gudarostea, a fronte do cal estivo Ramón Azkue, chegando a formar 28 batallóns.

Dispuña así mesmo dunha forza naval formada por bous armados e outros pesqueiros convertidos en dragaminas. A frotiña de bous chegou enfrontarse ao Cruceiro Canarias no combate do cabo Matxitxako. Contou tamén cunha exigua forza aérea, aludida ironicamente como o «circo Price» (un circo famoso na época) debido ao variado dos aparellos de voo.

Estaba controlaba polo EBB (*Euskadi Buru Batzar*, Comisión Executiva de Euskadi do PNV), e un dos seus obxectivos era manter a orde pública. Tivo varios enfrontamentos con batallóns anarquistas e da Unión Xeral de Traballadores (UXT).

No cuartel de Bidarte, dirixido polo escritor Esteban Urkiaga, *Lauaxeta*, formaron miles de *gudaris* ('guerreiros' en vasco). O seu primeiro batallón foi o *Arana Goiri*, formado polo PNV a partir da súa organización paramilitar Euzko Aberkoi Batza, que sae á fronte o 24 de setembro, un día antes da constitución formal do Euzko Gudarostea.

Compúñano basicamente nacionalistas vascos e actuaba en coordinación co exército da Segunda República Española.

Loitou na Fronte do Norte contra as tropas de Franco desde 1936 a 1937, cando, unha vez ocupada Biscaia polas tropas nacionais, se rende en Santoña, (Cantabria) ao Corpo Truppe Volontarie italiano. Os termos da rendición, acordados no Pacto de Santoña, no foron aceptados por Franco, e a maioría dos *gudaris* foron encarceados. Algúns conseguiron fuxir para Francia en pesqueiros e regresaron por Cataluña para alistarense nas tropas republicanas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1244551
* WorldCat
* VIAF: 56147602651757642267

 |
Neste diagrama dun adenovirus, os capsómeros que forman a cápside son claramente visibles.
Os **capsómeros** (do latín *capsa*, 'caixa' e do grego μερος, *meros*, 'parte') son as subunidades morfolóxicas que forman a cápside dos virus, a cuberta proteica xeralmente icosaédrica ou helicoidal que protexe o material xenético dun virus. Os capsómeros autoensámblanse para formar a cápside durante a replicación vírica.[1] Están formados por grupos de moléculas proteicas idénticas (protómeros) que están unidas por enlaces non covalentes e son visibles con microscopio electrónico. Cada **capsómero** pode estar constituído por unha ou varias proteínas. Algúns capsómeros teñen unha función receptora ou fusoxénica ademais da función de empaquetamento .

Cápside icosaédrica

Capsómeros de cápsides icosaédricas
-----------------------------------

Os capsómeros poden clasificarse en función da súa localización na cápside. Por exemplo, nunha cápside icosaédrica, hai 12 vértices. Cada un destes doce vértices está ocupado por un pentámero. O pentámero chámase así porque ten 5 capsómeros veciños. Nos espazos entre os pentámeros son hexámeros, que constitúen a maior parte dunha cápside icosaédrica. Estes teñen cada un seis capsómeros veciños. Nunha cápside icosaédrica, sempre haberá 12 pentámeros, mais o número de hexámeros é variable.

En cápsides icosaédricas os capsómeros (unidades morfolóxicas) son **poliproteínas** constituídas por cinco ou seis proteínas ou **monómeros proteicos** (unidades estruturais). Estes monómeros proteicos tamén se chaman, nalgúns grupos de virus como os *Picornavirus*, **protómeros**. Á súa vez, en certos virus, os protómeros posúen distintos **dominios proteicos** denominados **dominios RVC**. Ás veces as caras dun virus icosaédrico coinciden co número de monómeros ou protómeros, pero non sempre ten que ser así.

Aplicación
----------

Os capsómeros úsanse na construción de partículas similares a virus para elaborar vacinas.[2]

Notas
-----

1. ↑  Benjamin S. Weeks (2012). *Alcamo's Microbes and Society*. Jones & Bartlett Publishers. p. 113. ISBN 978-0-7637-9064-6.
2. ↑  L. H. Lua, N. K. Connors, F. Sainsbury, Y. P. Chuan, N. Wibowo, A. P. Middelberg: *Bioengineering virus-like particles as vaccines.* In: *Biotechnology and bioengineering.* Volume 111, Número 3, marzo 2014, S. 425–440, ISSN 1097-0290. doi 10.1002/bit.25159. PMID 24347238.

* Bennington, James L. (2000). *Diccionario enciclopédico de laboratorio clínico (Reimpr.)*. Madrid: Editorial Médica Panamericana. ISBN 84-7903-608-7.
* Villanueva Alfonso, Rafael (Coord.) (2000). *Diccionario Mosby de medicina, enfermería y ciencias de la salud* (5ª ed.). Madrid [etc.]: Harcourt. ISBN 84-8174-380-1.
**Eustacio** (*Eusthatius*, Εὐστάθιος) foi un escritor ou novelista erótico bizantino que tamén aparece citado como **Eumacio** (*Eumathius*).

Traxectoria
-----------

Non se sabe se naceu en Μακρεμβολίτης (que xeralmente se refire a Constantinopla) ou en Παρεμβολίτης, (a cidade exipcia de Parémbolis), pero a primeira é a máis probábel. Parece que era un home de alto rango e exercía algún oficio destacado na administración (πρωτονωβελέσιμος e μέγας χαρτοφύλαξ, ou xefe dos arquivos). A súa época é descoñecida pero parece que non viviu antes do século XII. A novela que escribiu titúlase Τὸ καθ'Ὑσμίνην καὶ Ὑσμινίαν δρᾶμα, e está formada por once libros e é unha historia de amor entre Ismine e Isminia, personaxes predispostos á sensualidade.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Edición de Gilbert Gaulmin, París (1617).
* Edición de Isidor Hilberg, Viena (1876);.
* Edición de Miroslav Marcovich, Munic/Leipzig (2001).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q952161
* WorldCat
* VIAF: 161422536
* BAV: ADV11867539
* BIBSYS: 90635229
* BNE: XX1644978
* BNF: 12220552t
* BRE: 2166777
* CANTIC: a16859819
* CERL: cnp00089126
* CiNii: DA05061931
* DeutscheBio: 118906844
* FAST: 1817718
* GND: 118906844
* ICCU: MILV061289
* ISNI: 0000 0001 1705 9234
* LCCN: n87911061
* NKC: jx20061107009
* NLG: 40889
* NTA: 06963906X
* OL: OL914211A
* openMLOL: 281530
* PTBNP: 532230
* SELIBR: 73509
* SUDOC: 030877709

 |
Sede da Caixa d'Estalvis de Catalunya en Plaça Antoni Maura, Barcelona.**Caixa Catalunya** (nome comercial da *Caixa d'Estalvis de Catalunya*) foi unha caixa de aforros de Cataluña fundada en 1926. Chegou a ser a quinta caixa de aforros de España, a segunda entidade financeira máis importante en Cataluña, e a primeira con respecto a entidades financeiras de propiedade parcialmente pública. En decembro de 2009 a entidade contaba con 1.155 oficinas, todas elas en España excepto unha situada en Perpiñán, Francia.

O 1 de xullo de 2010 fusionouse con Caixa Tarragona e Caixa Manresa, adoptando o nome de CatalunyaCaixa.

O 30 de setembro de 2011, CatalunyaCaixa foi nacionalizada polo Estado a través do Fondo de Reestruturación Ordenada Bancaria (FROB).

Notas
-----

1. ↑  "Informe de xestión de Caixa Catalunya 2009" (PDF). 2010. Consultado o 17 de xaneiro de 2020.
2. ↑  "De Caixa Catalunya a CatalunyaCaixa". 2010. Consultado o 18 de marzo de 2011.
3. ↑  "El Estado toma el control de Unnim, NovacaixaGalicia y CatalunyaCaixa". *www.elmundo.es*. Consultado o 2020-01-17.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* CatalunyaCaixa
* Caixa Tarragona
* Caixa Manresa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2545699
* GEC: 0013373

 |
Grande escudo do Reino de Suecia.
**Suecia** ten dous **escudos nacionais**: un pequeno e outro grande, conforme á lei que os regula vixente dende 1982. Na meirande parte dos casos emprégase oficialmente o escudo pequeno, que ten tres coroas abertas de oyro sobre campo azur (azul), superpostas dúas sobre unha. O escudo está rematado cunha coroa real e, eventualmente, vai rodeado tamén o colar da Orde dos Serafíns, fundada en 1748 é a condecoración de maior rango en Suecia.

O escudo das tres coroas é utilizado como símbolo de Suecia polo menos dende 1336. As tres coroas eran naquel entón un símbolo moi coñecido dos Reis Magos. Outra teoría sobre o significado do escudo sinala que o rei Magnus Eriksson (1319–1364) adoptouno como símbolo do seu título de "rei de Suecia, Noruega e Escania".

Escudo pequeno de Suecia.
O escudo grande é o brasón do monarca e tamén é usado en ocasións solemnes polo Goberno e o Parlamento. A súa composición foi creada xa na quinta década do século XV no selo do rei Carlos VIII Knutsson, utilizándose desde entón. Componse do escudo do tres coroas, combinado co chamado león dos Folkungar, o escudo da liñaxe que dirixiu os destinos de Suecia de 1250 a 1364. Sobre o centro do escudo aparece un escusón co brasón da dinastía gobernante (Casa de Bernadotte), é dicir, o brasón configurado na segunda década do século XIX para o príncipe herdeiro recentemente elixido, o mariscal francés Jean Baptiste Bernadotte, que adoptou o nome de Carlos XIV Xoán. O escusón leva unha gavilla que lembra á dinastía dos Vasa (1523-1654), xunto cunha ponte que representa o principado de Pontecorvo en Italia (obsequio a Bernadotte do emperador Napoleón en 1806), a aguia napoleónica e sete estrelas.

| * v
* c
* e
Escudos e emblemas dos estados de Europa |
| --- |
| 
* Acerbaixán
* Albania
* Alemaña
* Andorra
* Armenia
* Austria
* Belarús
* Bélxica
* Bosnia e Hercegovina
* Bulgaria
* Casaquistán
* Chipre
* Croacia
* Dinamarca
* Eslovaquia
* Eslovenia
* España
* Estonia
* Finlandia
* Francia
* Grecia
* Hungría
* Irlanda
* Islandia
* Italia
* Letonia
* Liechtenstein
* Lituania
* Luxemburgo
* Macedonia
* Malta
* Moldavia
* Mónaco
* Montenegro
* Noruega
* Países Baixos
* Polonia
* Portugal
* Reino Unido
	+ Escocia
	+ Gales
	+ Inglaterra
	+ Irlanda do Norte
* República Checa
* Romanía
* Rusia
* San Marino
* Serbia
* Suecia
* Suíza
* Turquía
* Ucraína
* Vaticano
* Xeorxia

 |
| 
* Escudos de estados non recoñecidos ou con recoñecemento parcial

 |
| 
* Abkhazia
* Kosovo
* Nagorno-Karabakh
* Norte de Chipre
* Osetia do Sur
* Transnistria

 |
O **escudo de armas de Mónaco** é o brasón dos seus príncipes. Consiste nun campo fuselado de prata e goles; rodeado polo colar da Orde de San Carlos e sostido por dúas figuras (tenantes ou soportes en terminoloxía heráldica) de monxes brandindo cadansúas espadas. Debaixo da punta do escudo aparece unha cinta de prata cargada con dúas cruces gregas e o lema dos príncipes de Mónaco, *Deo Juvante* (do latín: *Coa axuda de Deus*), en letras de goles.

Os elementos anteriores están situados sobre un manto de púrpura, gornecido de ouro e forrado de armiño, alzado con cordas de ouro que terminan en borlas do mesmo metal. Sobre o manto descansa unha coroa real de ouro, forrada de goles.

A Casa de Grimaldi usou as cores que figuran no campo do escudo desde o ano 1339. As figuras dos monxes aluden á conquista de Mónaco por Francisco Grimaldi en 1297, cando penetrou acompañado de soldados disfrazados de monxes que ocultaban as súas armas baixo os hábitos. A versión actual do escudo foi adoptada o 15 de marzo de 1858.

| * v
* c
* e
Escudos e emblemas dos estados de Europa |
| --- |
| 
* Acerbaixán
* Albania
* Alemaña
* Andorra
* Armenia
* Austria
* Belarús
* Bélxica
* Bosnia e Hercegovina
* Bulgaria
* Casaquistán
* Chipre
* Croacia
* Dinamarca
* Eslovaquia
* Eslovenia
* España
* Estonia
* Finlandia
* Francia
* Grecia
* Hungría
* Irlanda
* Islandia
* Italia
* Letonia
* Liechtenstein
* Lituania
* Luxemburgo
* Macedonia
* Malta
* Moldavia
* Mónaco
* Montenegro
* Noruega
* Países Baixos
* Polonia
* Portugal
* Reino Unido
	+ Escocia
	+ Gales
	+ Inglaterra
	+ Irlanda do Norte
* República Checa
* Romanía
* Rusia
* San Marino
* Serbia
* Suecia
* Suíza
* Turquía
* Ucraína
* Vaticano
* Xeorxia

 |
| 
* Escudos de estados non recoñecidos ou con recoñecemento parcial

 |
| 
* Abkhazia
* Kosovo
* Nagorno-Karabakh
* Norte de Chipre
* Osetia do Sur
* Transnistria

 |
Unha **caixa de aforros** é unha institución financeira de carácter público que ten unha finalidade social aínda que actúa segundo criterios de mercado.

Historia e características
--------------------------

As caixas de aforros ofertan os mesmos produtos e servizos cós bancos comerciais, a diferenza fundamental radica na súa estrutura de propiedade e no repartimento dos beneficios. As caixas de aforros son unhas fundacións de carácter especial que poden ser de orixe pública ou privada, non teñen uns accionistas cos que repartir os seus beneficios. Estes beneficios destínanse a reservas para garantir o futuro da entidade e a Obra Social que fai revertir o beneficio da entidade no resto da sociedade.

### Caixas de aforros

* Alemaña: Sparkassen
* España: Caixas de aforros confederadas na Confederación Española de Cajas de Ahorros
* Francia: Caixas de aforros agrupadas no Groupe Caisse d'épargne

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q157963
* AAT: 300005221
* BMT: 115421
* EBID: ID
* GEA: 2796
* GND: 4056030-2
* JSTOR: savings-banks
* LCCN: sh85117760
* NDL: 00573751
* NKC: ph159590
* PSH: 1608

 |
* *Este artigo trata sobre a castaña europea (xénero "Castanea"), para a castaña brasileira véxase o artigo **castiñeiro de Pará**.*

Castañas
Castañas no ourizo.
A **castaña** é o froito do castiñeiro, árbore da familia das fagaceae, nativa de climas cálidos do hemisferio norte. Preséntase nunha cápsula espiñenta que ten entre 5 e 11 centímetros de diámetro que contén de 2 a 7 castañas.

As castañas son unha importante fonte de alimentación no sur de Europa, no suroeste e no leste de Asia e tamén no leste de Norteamérica, antes da praga da castaña. Durante a Idade Media, no sur de Europa as comunidades que habitaban cerca de soutos e que tiñan escaseza de acceso á fariña cereal, utilizaban as castañas como a súa principal fonte de carbohidratos.

As castañas pódense comer crúas, fervidas, asadas ou doces. En Galicia ademais de asadas (ver magosto), adoitan comerse cocidas con sal e herbas, coma fiúncho e nébeda, para seren máis dixeríbeis. En Francia a miúdo véndese o doce de castaña coñecido como marron glacé, así como a crema de castañas. Un xeito sinxelo de asalas é cortar unha pequena fenda en cada castaña e quentalas nun contedor metálico a 400 °C durante 10 ou 15 minutos. O obxecto da fenda é evitar que estouren mentres se asan.

Outro importante uso das castañas é a fariña, coa que se pode preparar pan, pasteis e pasta.

As receitas gastronómicas de castañas están xurdindo ultimamente coa recuperación de receitas tradicionais, especialmente en Italia.

As castañas para se conservaren teñen que estar completamente secas antes de retirar a cápsula espiñenta que as contén e deixalas nunha caixa ou barril cobertas de area fina. Pódese consumir fresca, seca, cocida e asada, a castaña constituíu unha importante contribución calórica para o home e tamén se utilizou na alimentación dos animais domésticos, xa que son ricos en graxas, proteínas, minerais e en vitamina C.

A castaña na cultura popular galega
-----------------------------------

*Artigo principal**:* A castaña na cultura popular galega.
En Galicia, a festa tradicional da recollida das castañas é o magosto, que se realiza a comezos de novembro.

### Refraneiro

* A castaña que está no camiño é do veciño.
* Non hai ruín viño con castañas asadas e sardiñas salgadas.
* O que non sabe a maña, non come castaña.
* Sempre un porco ruín ha topar cunha boa castaña.
* Temperá é a castaña que por setembro regaña.

Galería de imaxes
-----------------

* Castañas asadasCastañas asadas
* MagostoMagosto
* Larva dunha castañaLarva dunha castaña
* Castañeiro, Praza da Ferrería, PontevedraCastañeiro, Praza da Ferrería, Pontevedra

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q773987
* AAT: 300266428
* BNCF: 22782
* BNF: 11965418g
* GEC: 0224786

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: 2MT5XMR2YW

 |
Brahman en Avaré.
A raza de gando **brahman** ten a súa orixe no gando cebú levado orixinariamente aos Estados Unidos de América proveniente da India.

Cruzouse extensivamente con *Bos taurus*, o gando europeo. Ambos son membros da familia dos bóvidos.

O brahman caracterízase por unha chepa no seu lombo e polas súas orellas brandas longas. As cores máis comúns son branco, gris e vermello. O brahman posúe unha capacidade notable de adaptación e supervivencia. Pode alimentarse con pastos inadecuados e é moi resistente a pestes de insectos, parasitos, enfermidades e a climas extremos.

O gando brahman pode desprazarse grandes distancias para obter auga. O brahman desenvólvese onde outro tipo de gando apenas pode sobrevivir.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Brahman***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q897314
* EBID: ID

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre bioloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
A **branca** foi unha moeda castelá, de uso moi corrente e valor mínimo. Denominábase así pola cor branca que adquiría ó ser sometidas a unha operación de branqueo, o que as asemellaba á prata.

Historia e características
--------------------------

Instaurouna Pedro I como moeda de billón equivalente a medio marabedí. A partir de 1451 comezaron a emitirse brancas de lei moi baixa (62 unidades equivalían a un real de prata e pesaban 19 g). A partir da reforma de 1497 dos Reis Católicos emitíronse en cobre, de 1,2 gramos (68 unidades equivalían a un real). No reinado de Filipe II as brancas aínda se emitiron por peor lei e deixaron de baterse no reinado de Filipe III. Do ínfimo valor destas moedas procede a expresión *quedar sen branca* cando alguén queda sen absolutamente nada de diñeiro.

En Galicia cuñáronse na Real Casa da Moeda da Coruña.

Do seu uso quedou algunha pegada no refraneiro:

* Onde brúa unha vaca e un crego canta, nunca falta moeda branca.

Notas
-----

1. ↑  Pita Fernández, Ricardo Luís (1999). *Numismática galega. A moeda en Galicia e Galicia na moeda*. Santiago de Compostela. [ISBN 84-605-9958-2]
O **escudo de armas de Malí** é un emblema nacional formado por un círculo cargado cun paxaro na parte superior, unha mesquita no centro flanqueada por dous arcos e frechas, e o sol crecente no fondo. Foi adoptado trece anos após o país acadou a independencia, sendo o selo da República de Malí dende 1973. É utilizado en documentos oficiais como escudo de armas.

Historia
--------

Selo de Malí dende 1961 até 1973.
Malí acadou a independencia en agosto de 1960, cando se separou do Senegal e se converteu nun estado independente de seu, desaparecendo dese xeito a breve Federación de Malí que unía as dúas nacións. O selo de Malí foi deseñado pouco despois, o cal é case idéntico ó selo actual agás polas cores. Compoñíase dun círculo vermello arrodeado por un bordo verde. O actual selo foi adoptado oficialmente o 20 de outubro de 1973, baixo a Ordinance no. 56 do CMLN (Comité Militar para a Liberación Militar). É empregado nos documentos oficiais no canto dun escudo de armas, un símbolo heráldico que o país xamais adoptou.

Notas
-----

1. ↑  Baker, Kathleen M. "Mali – French West Africa". En Encyclopædia Britannica, Inc. *Encyclopædia Britannica*. Consultado o 3 de abril de 2014.
2. ↑  Minahan, James (1 de decembro de 2009). Greenwood Press, ed. *The Complete Guide to National Symbols and Emblems: Volume 2*. p. 865.
3. ↑  African Law Center, Columbia University, ed. (1974). *African Law Digest, Volume 9*. p. 281.
4. ↑  Smith, Whitney (1975). McGraw-Hill, ed. *Flags through the ages and across the world*. p. 257. Mali has never adopted a coat of arms. lts seal, used on official papers, bears the national motto.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Bandeira de Malí
**Brais Maceiras**, nado en Elviña (A Coruña), o 10 de agosto de 1978, é un gaiteiro e acordeonista galego que desenvolveu a súa carreira na banda da gaiteira Susana Seivane e noutros grupos cos que colabora. Actualmente forma parte do grupo Luar na Lubre.

Traxectoria
-----------

Aos doce anos iniciou os seus primeiros contactos coa música a través da gaita nos Rexumeiros de Elviña, dirixidos no seu primeiro momento por Bieito Romero, da Asociación Cultural Tempo Novo. Nesta asociación tamén foi mestre gaiteiro durante varios anos e actualmente dá clases de acordeón diatónico. Posteriormente, iniciouse no acordeón por iniciativa de Bieito Romero, o instrumento que na actualidade utiliza nos grupos de que forma parte, Susana Seivane e Ruote, principalmente.

Participou na gravación e nas xiras dos catro discos editados de Susana Seivane e adoita xirar coa artista cambresa por Europa (Francia, Países Baixos, España, Escocia, Portugal...) e América (Buenos Aires, Río da Prata).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de Susana Seivane.
* Entrevista a Brais Maceiras do IES de Melide.
**Estevo de Borgoña**, chamado *o Atrevido* ou *o Temerario* (en francés: *Étienne Ier de Bourgogne dit "Tête Hardie"*) nado en 1065 e finado en Ramla o 18 de maio de 1102, conde de Mâcon, de Vienne e tamén de Borgoña.

Orixes
------

Naceu en 1065 nunha familia con moito poder e influencia. Era fillo do conde Guillerme I de Borgoña e de Estefanía de Longwy-Metz, e irmán de Rexinaldo II de Borgoña (ca. 1062-1107), e de Guido de Borgoña (1050-1124), o futuro papa Calisto II.

Traxectoria
-----------

En 1087, trala morte do seu pai, sucedeuno no título de conde de Mâcon, xunto co seu irmán Rexinaldo II.

Ó morrer a súa nai en 1088, recibiu o título de conde de Vienne. No mesmo ano, o seu irmán, Guido de Borgoña (ca. 1060-1124), quen máis tarde será elixido Papa co nome de Calisto II en 1119, converteuse en bispo de Vienne.

En 1097, tras a morte do seu irmán, Rexinaldo II durante a Primeira Cruzada (1096-1099), foi o único titular do condado de Macon e sucedeuno no goberno do condado de Borgoña, que o seu irmán lle entregou en consigna para ir á cruzada en 1096.

Estevo participou na Cruzada de 1101, en maio chegou a Nicomedia e interveu na primeira conquista de Ancara, o 23 de xuño, e, finalmente, ante o desastre da batalla de Mersivan, onde logrou escapar miserablemente con Raimundo IV de Tolosa e Estevo II de Blois, fuxiu a Sinope e regresou en barco até Constantinopla.

Baixo o mando de Raimundo, Estevo chegou a Antioquía ó final dese mesmo ano e logo tomou parte na conquista de Tartus coa axuda da frota xenovesa, logrando chegar a Xerusalén na Pascua de 1102, onde permaneceu para defender a cidade do ataque do visir exipcio Al-Afdal Shahanshah ó recentemente nado Reino de Xerusalén.

Morreu na segunda batalla de Ramla de 1102 ós 37 anos. Foi sucedido polo seu fillo Rexinaldo, nos condados de Vienne e Macon, mentres que o duque de Borgoña foi o seu sobriño, Guillerme II de Borgoña (1075-1125), que tamén gobernou o ducado de Macon en nome do seu primo Rexinaldo.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* William B. Stevenson, "La prima crociata", cap. XX, vol. IV (La reforma de la iglesia y la lucha entre los papas y los emperadores) della Storia del Mondo Medievale, 1999, pp. 718–756.
* Paul Fournier, "Il regno di Borgogna o d'Arles dal XI al XV secolo", cap. XI, vol. VII (El otoño de la Edad Media y el nacimiento del mundo moderno) della Storia del Mondo Medievale, 1999, pp. 383–410.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1339109
* WikiTree: Bourgogne-48

 |
Estoxo
Un **estoxo** é unha caixa pequena usada para gardar cousas de forma ordenada. Xeralmente, utilízase para obxectos de pequenas dimensións e de certo valor: xoias, reloxos, plumas estilográficas etc. En ocasións, contan cun acondicionador interior que inmobiliza e presenta o obxecto.

No sector do embalaxe, denomínase xenericamente estoxo a todo embalaxe de pequenas dimensións. O material de fabricación pode ser calquera: madeira, plástico, cartón ondulado etc. Por exemplo, considérase estoxo ao envase para unha ou dúas botellas de viño ou un feixe de puros. Con todo, o material de fabricación máis habitual é o cartonciño. Así, denomínanse estoxos ás caixas para medicamentos, perfumes, bombóns, colonias etc. A impresión que se emprega é de alta calidade utilizando a técnica offset á que se adoitan engadir tratamentos especiais como relevos, *stampings* ou vernices ultravioleta.

Cando está deseñado para gardar material escolar, o estoxo perde a forma dura de caixa e adopta outras máis elásticas, para un manexo máis sinxelo e un tacto máis adecuado ao transporte en man.

En moitas ocasións, e dependendo do obxecto, o estoxo conta cun forrado interno para evitar os malos tratos ao obxecto a ser coidado. O forro interior pode ser esponxoso para axudar a amortecer o impacto en caso que, por exemplo, caese o estoxo co obxecto dentro ou durante o seu transportación. Ademais, o forro adoita ser suave para evitar raiar ou alterar o acabado externo dos obxectos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1371954
* AAT: 300221557
* GEC: 0106589
* GND: 4251364-9

 |
Coordenadas: 38°40′35″N 1°31′5″L﻿ / ﻿38.67639, -1.51806

Porto de Es Caló
**Es Caló** é un núcleo de poboación da illa de Formentera que forma parte da parroquia de El Pilar de la Mola, na vénda de Es Carnatge e de Ses Clotades. Está situado na costa norte da illa, no extremo nordés do istmo de Es Carnatge, ao pé de La Mola.

Antes chamábase Es Caló des Frares ou Es Caló de Sant Agustí, xa que se cre que os eremitas do antigo mosteiro de Sant Agustí de la Mola acudían á zona. Tradicionalmente foi un dos portos da illa, aínda que só para pequenas embarcacións e impracticable con vento de tramuntana. O pequeno porto está rodeado de barracas de pescadores.

Tiña en 2008 unha poboación de 435 habitantes, 52 no núcleo urbano e 383 diseminados. Desenvolveuse a partir da década de 1970 con edificacións encaradas ao turismo. Xunto ao porto atópanse Ses Platgetes, un tramo de litoral composto por unha serie de pequenas praias alternadas con zonas rochosas.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Es Caló Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1366396
* GEC: 0013654

 |
**Esther Gallo Lamas**, nada na Pontenova en 1908 e finada en Vigo en 1990, foi unha mestra galega.

Traxectoria
-----------

Diplomouse en Maxisterio en Lugo en 1929. Entre 1933 e 1946 exerceu a docencia en Euskadi, concretamente en Barakaldo. Casou en 1946 con Eliseo Muruais e dende entón, e até a súa xubilación, dirixiu a escola anexa da Normal feminina na cidade de Lugo.

Hoxe é lembrada pola súa obra infantil *Galicia por la España Nueva* (1937), de corte relixioso e patriótico, escrita en lingua castelá mais na que tamén compila poemas de diversos autores, coma os de corte franquista da autoría de Francisca Herrera Garrido ou outros en lingua galega de Rosalía de Castro ou Valentín Lamas Carvajal.

Foi unha muller de ideoloxía católica e conservadora que entendía España como nación e Galicia como "Patria chica" e "Terra meiga". Así, o estudoso Xesús Alonso Montero destaca un certo galeguismo "sincero e honrado" na súa visión da vida.

Por outra banda, a profesora Carmen Blanco sinala:

> 
> 
> A guerra civil de 1936-1939 deixará na literatura de mulleres exemplos de propagandismo bélico apoiando a causa 'nacional española', a través do publicismo reaccionario de autoras como Esther Gallo Lamas, Herminia Fariña Cobián ou Mercedes Viso Troncoso, que inclúen algúns versos galegos propios ou alleos en obras escritas fundamentalmente en castelán, de acordo coas directrices lingüísticas propias da nova situación política.
> *Literatura gallega de las mujeres: fundación y refundación*.
>

Notas
-----

1. ↑  *Galicia por la nueva España, 1937.*, por Xesús Alonso Montero, na *Revista Galega do Ensino*, nº 43, maio 2004.
2. ↑  *Introdución: A literatura galega entre 1936 e 1950*, por Xoán Pastor Rodríguez Santamaría.
3. ↑  *Literatura gallega de las mujeres*, por Carmen Blanco, Actas da Universidade de Santiago, Campus de Lugo (1995). páx. 33. *(en castelán)*

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Marco, Aurora (2007). *Dicionario de mulleres galegas*. A Nosa Terra. p. 181. ISBN 978-84-8341-146-9.
* Rodríguez Fer, Claudio (2007). *A literatura galega durante a guerra civil*. Xerais. ISBN 978-84-750785-8-8.
Os dous enantiómeros de bromoclorofluorometano.
O **carbono asimétrico** ou **carbono quiral** é aquel carbono que está enlazado con catro elementos ou grupos químicos distintos.

Como se observa na imaxe lateral, a letra "**C**" correspóndese co carbono asimétrico. Pode apreciarse que se atopa unido polos catro constituíntes distintos, que neste exemplo serían: o hidróxeno (H), o cloro (Cl), o bromo (Br) e mais o flúor (F).

Propiedades ópticas
-------------------

O carbono asimétrico confírelle á molécula propiedades ópticas importantes: un poder rotatorio. Dise entón que é opticamente activo (isomería óptica), xa que fai xirar o plano de vibración da luz polarizada.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Isomería
* Enantiómero
* Carbohidrato

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2937959
* MAG: 45803636

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre química é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
A Artemia salina é un crustáceo que vive nun medio biotopo moi concreto formado por charcas de auga salgada nas zonas litorais, polo que se trata dunha especie estenohalina
As **Especies estenoicas** son especies moi esixentes respecto aos valores acadados por un determinado factor, presentan uns límites de tolerancia estreitos. Cando se dan as condicións óptimas, o número de individuos é elevado. Estas especies, adoitan ser K estrategos.

Características das especies estenoicas
---------------------------------------

No medio existen diversos factores que inflúen no crecemento dunha determinada especie. Estes factores atópanse dentro duns rangos máximo e mínimo que en conxunto levan o nome de valencia ecolóxica.
Segundo como sexa a amplitude para un determinado factor da valencia ecolóxica, existen especies que posúen amplos rangos de valencia ecolóxica para un factor concreto, e outras especies que, pola contra, posúen rangos estreitos para ese mesmo factor. Estas últimas son as **especies estenoicas**, e este comportamento é propio de seres vivos moi ben adaptados a un determinado ambiente que mantén no tempo unhas características constantes. Non son especies que toleren ben os cambios bruscos xa que teñen dificultades para adaptarse as novas situacións ambientais. Por isto último se considera que os individuos estenoicos son **especialistas**, en canto a que se adaptan mellor ao medio no que viven, sempre que as súas condicións non varíen, respondendo de maneira máis eficaz cando se dan estas condicións.

Principais factores ecolóxicos que inflúen nas especies estenoicas
------------------------------------------------------------------

Os **factores ecolóxicos** son aqueles elementos do medio que poderían actuar directamente sobre os seres vivos o durante algunhas das súas fases de desenvolvemento. Entre os factores que máis inflúen no comportamento estenoico das plantas temos: a luz, a temperatura, o fósforo, a humidade, a salinidade o nitróxeno, e o pH. Segundo o dito anteriormente, as especies que se moven en rangos estreitos para factores tales como temperatura levarán o nome de especies estenotermas, as que teñan límites estreitos para a salinidade seran estenohalinas etc.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre bioloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Belén Regueira Leal**, nada na Coruña o 1 de setembro de 1977, é unha xornalista galega.

Traxectoria
-----------

Licenciada en Xornalismo pola Universidade de Santiago de Compostela, comezou o seu contacto cos medios de comunicación presentando un programa de entrevistas e música chamado *Chambo* (1997). De aí pasou aos servizos informativos da Televisión de Galicia, onde presentou telexornais en distintas franxas horarias.

En 2005 comeza a presentar na Radio Galega o magacine da fin de semana, chamado *Extrarradio*, e en 2008, sen abandonar a radio, regresa á televisión para presentar *O país dos ananos*, un programa onde interveñen nenos de toda Galicia falando de todo tipo de temas. Este traballo valeulle o Premio Mestre Mateo á mellor comunicadora do ano 2008.

Desde mediados de 2009, coincidindo coa reestruturación da programación da Radio Galega e da TVG, suprimiuse o espazo Extrarradio e desde aquela Belén Regueira realiza tarefas de redacción no magacine *Galicia por diante* da Radio Galega. Tamén colaborou periodicamente no semanario *A Nosa Terra*.

Deu voz ó *Dicionario de pronuncia da lingua galega* do Instituto da Lingua Galega

Galardóns e nomeamentos
-----------------------

* Premios Mestre Mateo 2008 á mellor comunicadora por *O país dos ananos*
* Premios Follas Novas do Libro Galego 2022 na categoría de Xornalismo Cultural

Notas
-----

1. ↑  Ficha do Galicia por Diante Arquivado 17 de decembro de 2009 en Wayback Machine. Consultado o 4 e febreiro de 2010.
2. ↑  Créditos do *Dicionario de pronuncia da lingua galega*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Belén Regueira*** |

### Ligazóns externas

* Intervención en LGx15
O **carbón** é unha rocha sedimentaria de cór negra ou marrón, con grande contido de carbono. É utilizada en diversos procesos industriais, destacando a produción de enerxía, procesos siderúrxicos e a industria química. A formación de carbón procede da acumulación de materia orgánica eminentemente vexetal durante millóns de anos. En España as minas de carbón son moi abundantes en Asturias, norte de Palencia, O Bierzo, Teruel, Andalucía e Galicia.

* HullaHulla
* Lignito negroLignito negro
* Carbón en po.Carbón en po.
* Países produtoresPaíses produtores
* Consumo de carbón no mundoConsumo de carbón no mundo
* Produción mundial de carbón no 2004.Produción mundial de carbón no 2004.

Tipos de carbón
---------------

Tradicionalmente distínguense catro tipos de carbón, en función do seu contido mineral:

* - turba: 60% de carbono.
* - lignito: 70% de carbono.
* - hulla: 80 a 85% (o máis prezado en minaría).
* - antracita: 90% ou máis de carbono.

Minas galegas
-------------

Explotación de lignito polo método alemán (con rotopala).
En Galicia explotáronse dous grandes depósitos de lignito pardo, que deron lugar á central térmica de Meirama e a central térmica das Pontes. Os depósitos foron explotados seguindo o método alemán, con mina a ceo aberto punteiras no seu momento pero xa en fase de peche e restauración. Na Limia tamén se localizou un depósito de lignito de certa entidade, similar aos anteriormente mencionados, pero nos se estimou rendíbel a súa explotación[].

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Carbono

### Ligazóns

* Historia de Lignitos de Meirama SA

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24489
* BNCF: 30888
* BNE: XX525141
* BNF: 11941871n
* EBID: ID
* GEC: 0088519
* GND: 4031641-5
* JSTOR: coal
* LCCN: sh85027307
* MAG: 518851703
* NDL: 00570578
* NKC: ph116524
* PSH: 6425
* Treccani: carbone

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D003031
* MeSH: D20.345.108

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre química é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Caroline Records** é un selo discográfico que comezou como unha subsidia de Virgin Records durante principios e mediados dos anos 70. O selo orixinalmente especializouse en poñer a prezo accesible discos de artistas principalmente de rock progresivo e jazz, que consideraban que non tiñan un gran tirón no *mainstream* ou atractivo comercial, pero que a miúdo tiñan un grande interese pola súa creatividade.

A súa primeira edición foi *Outside the Dream Syndicate* de Toni Conrad e Faust en 1973. O seu logotipo orixinal foi unha variación do dos "xemelgos" de Virgin deseñado por Roger Dean.

Tanto a súa rama británica como a estadounidense son subsidiarias de Caroline Music, que inclúe a Caroline Distribution e á súa vez pertence a EMI. Caroline ten ou tivo un feixe de selos subsidiarios como Astralwerks, Gyroscope, Caroline Blue Plate, Rocks the World, Scamp e Passenger.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina do selo *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q264137
* Discogs: 952
* MusicBrainz: ID

 |
O **Emajõgi** (en alemán: *Embach*, en letón: *Mētra*) é un río de Estonia, da conca hidrográfica do lago Peipus, da cal tamén forma parte o río Narva. Nace no lago Võrtsjärv e flúe cara ao leste polo territorio do condado de Tartu ao longo de 100 km até a súa desembocadura no citado lago Peipus. Atravesa a cidade de Tartu. 

O termo Emajõgi significa "Río Nai" en idioma estoniano, aínda que tamén é coñecido como **Suur Emajõgi** (o "Grande Emajõgi"), en oposición ao Väike Emajõgi ("Pequeno Emajõgi"), outro río que ten o seu nacemento ao sur do lago Võrtsjärv.

O Emajõgi é o segundo río máis importante de Estonia polo seu caudal hídrico, e o único aberto á navegación. Os seus afluentes son, pola marxe dereita: o Pede, o Laeva e o Amme; pola esquerda: o Elva, o Porijõgi e o Ahja.

* 
* 
* 
*

Notas
-----

1. ↑  Ritsberg, Kersti; Hang, Tiit; Miidel, Avo (2005). "On the geology and morphology of the Emajõgi valley". *Eesti Geograafia Seltsi aastaraamat* (en estoniano) **35**. Arquivado dende o orixinal o 19 de febreiro de 2012. Consultado o 6 de outubro de 2009.
 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Emajõgi***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q215378
* WorldCat
* VIAF: 245903172
* GeoNames: 592278
* OSM: 2822740

 |
**Carbónicas Landeira** é unha empresa galega adicada a fabricación de refrescos con sede en Santa Comba cuxa historia se remonta á creación dunha fábrica en 1945 por Antonio Landeira Landeira. É a fabricante de refresco La Pitusa, que ofrece sabores de mazá, cola, limón, laranxa, ademais da gasosa.

Na actualidade, Carbónicas Landeira S.A. xa conta nas súas filas coa incorporación efectiva da terceira xeración familiar, quen asumen as áreas de produción e comercialización. As instalacións produtivas e embotelladoras ocupan unha superficie de máis de 3000 metros cadrados con dúas liñas independentes de envasado, vidro e pet e capacidade para máis de 10.000 botellas hora. As áreas de negocio actuais confórmanas, por un lado a produción e embotellado de bebidas refrescantes, contando con marca propia (Splity) e autorización para marcas nacionais (Pitusa, Zar, Coral) e por outro lado un canal de distribución propio na zona noroeste da provincia da Coruña.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web da empresa
Bandeira da Falange Española de las JONS.
O  ***Cara al Sol***  é actualmente o himno de Falange Española de las JONS e foi *canto nacional* durante o franquismo. Foi composto principalmente por José Antonio Primo de Rivera e Agustín de Foxá coa música do compositor vasco Juan Tellería, *Amanecer en Cegama*.

Historia
--------

O 17 de novembro de 1935 a dirección de Falanxe empezou a ver a necesidade de ter un himno para a agrupación. Foi á saída dun mitin cando se viu a conveniencia de poder cantar un himno en actos como ese. Na estrea do filme *La bandera* José Antonio convocou a outros falanxistas como María Jesús Mora, Rafael Sánchez Mazas, José María Alfaro e Dionisio Ridruejo para unha reunión no bar madrileño La Cueva del Orkompon. O 3 de decembro de 1935 reuniuse a chamada *escuadra de poetas*, composta por José Antonio, José María Alfaro, Agustín de Foxá, Dionisio Ridruejo, Pedro Mourlane Michelena, Jacinto Miquelarena, Rafael Sánchez Mazas e o marqués de Bolarque así coma o músico guipuzcoano Juan Tellería.

A directriz de Primo de Rivera foi clara:

> 
> 
> Nuestro himno debe ser una canción alegre, exenta de odio, pero a la vez de guerra y amor. Haremos una estrofa a la novia, después una alusión a la guardia eterna en las estrellas, y luego otra a la victoria y la paz.
> 
> 

Cun deixe de ironía, o fundador de Falaxe ameazou con dar unha dose de aceite de rícino ao que faltara a dita reunión. Nunhas horas de traballo quedou realizado o «Cara al sol», que sería presentado no mitin do Cine Europa de Madrid o 2 de febreiro de 1936.

Trala fin da guerra civil, pasou a ser un dos himnos oficiais franquistas xunto á Marcha Real e a Marcha de Oriamendi.

En abril de 2000 o Estado adquiriu a partitura orixinal deste himno, titulado orixinalmente por Tellería como "Canto de guerra y paz de Falange Española", deixándoo depositado, xunto con outras partituras do músico guipuzcoano na Biblioteca Nacional.

Na actualidade, o «Cara al sol» é entoado en tódolos actos convocados por Falanxe Española e en datas simbólicas do franquismo como o 20 de novembro, porén de que Falanxe non considera adecuada a súa vinculación ao franquismo.

Notas
-----

1. ↑  Güerri Martín, Carmen. "El lenguaje del Cara al Sol" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 15 de xuño de 2012.
2. ↑  elmundo.es (4 de mayo de 2000). "El Estado compra el manuscrito original del "Cara al Sol" por más de dos millones".

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* O "Cara al Sol" en Youtube.