Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Pisa (homónimos).

**Pisa** ([ˈpiːsa]) é un concello ("*comuna*") da rexión de Toscana e mais é a capital da provincia homónima de Italia.

Historia
--------

 Torre inclinada de Pisa
Fundada presumiblemente como colonia grega, foi unha cidade etrusca e despois colonia romana no ano 180 a.C..

Do século IX ó século XI converteuse nunha das repúblicas mariñeiras, combatendo ós árabes polo control do Mediterráneo e rivalizando con Xénova e Venecia.

Pisa tivo un crecemento posterior do poder económico e político debido á adquisición de posesións e dereitos comerciais no leste do Mediterráneo durante o período das cruzadas. Durante as loitas con Xénova pola posesión de Córsega e Sardeña, Pisa foi vencida polos xenoveses na batalla de Meloria no 1284.

Como cidade xibelina, nos s. XIII e s. XIV estivo de arreo en loita con Florencia, á cal venceu no 1406.

Algúns dos monumentos máis importantes de Pisa é a catedral (1068-1118), de estilo románico coa fachada de mármore, portas de bronce de Bonnano Pisano e o púlpito de Giovanni Pisano) e a sonada torre de Pisa, do s. XII, de 55 metros de alto, que se caracteriza pola súa inclinación, que comezou a producirse xusto despois da súa construción.

Xeografía física
----------------

A cidade atópase a poucos quilómetros da desembocadura do río Arno, nunha zona de chaira chamada Valdarno inferior, pechada ao norte polo monte Pisani.

A área que rodea a cidade está clasificada como de risco sísmico, o municipio foi o epicentro de dous sismos: o terremoto do 10 de xaneiro de 1168, e o terremoto de 1322 ambos tremores foron dunha magnitude de 4,63 na escala Richter , alcanzando o grao V-VI da Escala de Mercalli.

Topónimo
--------

As orixes do nome de Pisa son incertos. A miúdo remóntanse á cidade homónima grega de Elis, habitantes dirixidos por Penélope, poida que fundaran a Pisa Toscana despois da guerra de Troia. Pisa tamén é a miúdo chamada a cidade de Alfea pola súa orixe grega (polo río Alfeo en Élide, Peloponeso). Outros historiadores pensan que poida derivar da palabra *pise* que os etruscos utilizan para "boca" (en lingua acadia *pi* = boca, estuario de río). Pero a etimoloxía de Pisa tamén pode provir da lingua lígur para indicar un lugar pantanoso, ou segundo Pino Masi, do grego antigo "Bisae" que se refire aos pasos que se elevan dende o río. Poida que isto se deba á presenza de dous ríos, o Ozzeri (xa desaparecido) ao norte do asentamento e o Arno ao sur. Mentres que en lingua latina a cidade grega se refire simplemente como *Pisa*, a cidade da Toscana coñécese como *Pisae*, en plural, e isto sen dúbida inclina cara á orixe da *pise* etrusca, na que os romanos chamaban *Pisae*, pero a hipótese non é de todo correcta, porque o substantivo "Pisae" se basea no "pluralia tantum" como tantas outras cidades dos substantivos latinos (Atenae, Atenarum).

Clima
-----


|  | Mes | Estación | Ano |
| --- | --- | --- | --- |
| Xan | Feb | Mar | Abr | Mai | Xuñ | Xul | Ago | Set | Out | Nov | Dec | Inv | Pri | Ver | Out |
| T. max. media (°C) | 11,2 | 12,7 | 14,9 | 18,3 | 22,2 | 26,1 | 29,3 | 28,9 | 25,9 | 21,2 | 15,9 | 12,1 | 12 | 18,5 | 28,1 | 21 | **19,9** |
| T. min. media (°C) | 2,9 | 3,5 | 5,4 | 8,3 | 11,7 | 15,3 | 17,4 | 17,5 | 14,7 | 10,6 | 6,6 | 3,5 | 3,3 | 8,5 | 16,7 | 10,6 | **9,8** |
| Precipitacións (mm) | 74 | 64 | 77 | 61 | 59 | 34 | 16 | 60 | 83 | 107 | 106 | 82 | 220 | 197 | 110 | 296 | **823** |
| Fonte:  **Facoltà di Agraria de Pisa (1961-1990)** |

Simboloxía
----------


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |
| Bandeira de Pisa, escudo de armas da Cidade e do Concello. |  | Escudo de armas alternativo da Cidade. |  | Áquila Imperial, escudo da Provincia. |  | República Marítima, escudo da Mariña Italiana. |

Monumentos e lugares de interese
--------------------------------

Vista dende a Praza do Duomo (Pisa).

| Inscrición = 1987
| Criterios = C (i) (ii) (iv) (vi)
| ID = 395
| Preposición = en
}}

* Piazza del Duomo
* O Duomo
* Campanile di Santa Maria
* Battistero
* Campo Santo
* Piazza dei Cavalieri
* Lungarno
* Le Mura
* Mural Tuttomondo di Keith Haring

Poboación
---------

Poboación censada en Pisa e evolución da mesma dende 1861.

Irmandada
---------

Pisa está irmandada con:


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Francia Angers (1982)
* Akko
* Niles (Illinois)
* Coral Gables
 | * Alemaña Unna
* República Popular da China Hangzhou
* Galicia Santiago de Compostela
* Dinamarca Kolding
 | * Xericó
* Grecia Rodas
* Italia Cagliari
* Italia Iglesias
 |

Panorama do centro histórico de Pisa dende o campanario do duomo.

Notas
-----

### Ligazóns externas

* Sitio institucional de Pisa
* Leaning Tower - Official Website

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13375
* WorldCat
* VIAF: 204007255
* BNE: XX451567
* BRE: 3138350
* EBID: ID
* FAST: 1204823
* GEC: 0051157
* GeoNames: 6542122
* GND: 4046151-8
* ISNI: 0000 0001 2293 2886
* LCCN: n79034879
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00629071
* NKC: ge130422
* NLA: 35697880
* OSM: 42527
* SUDOC: 026398354
* TGN: 7006082
* Treccani: pisa

 |