A **frutosa 1,6-bisfosfato** (ou **frutosa-1,6-difosfato**, tamén escrita **frutosa 1,6-difosfato**) é unha molécula de frutosa fosforilada nos carbonos 1 e 6. A forma β-D deste composto é moi común nas células e é un dos metabolitos formados na glicólise e gliconeoxénese.

Os fosfatos que contén están ionizados a pH celular, polo que é unha molécula cargada na célula. Isto fai que non poida atravesar a membrana plasmática e saír da célula, polo que se ve obrigada a participar na ruta glicolítica do citosol celular. Este mecanismo de fosforilación e confinamento dentro da célula utilízase tamén con outros azucres.

Papel na glicólise
------------------

A frutosa 1,6-bisfosfato é un intermediario da glicólise. Orixínase pola fosforilación da frutosa 6-fosfato catalizada pola fosfofrutoquinase, reacción na que se gasta ATP, que proporciona o fosfato que se une ao carbono 1 do azucre. Esta é unha das reaccións de "cebado" (carga de enerxía) da glicólise, e esta enerxía que se gasta agora en forma de ATP recuperarase con ganancia nas reaccións finais da glicólise.

Esta reacción é esencialmente irreversible nas condicións celulares, polo que é un punto de control da glicólise. O encima inhíbese cando hai moito ATP na célula e actívase en caso contrario ou cando hai moito ADP e AMP (que son produtos da degradación do ATP). Tamén se inhibe cando na célula hai moitos produtos que poden producir facilmente enerxía (ATP) como o citrato ou ácidos graxos..

|  |
| --- |
|  |
| Frutosa 6-fosfato + ATP → Frutosa 1,6-bisfosfato + ADP {\displaystyle \Delta G^{0}=-14,2{\frac {kJ}{mol}}} |

Unha vez formada a frutosa 1,6-bisfosfato (Fru-1,6-DP) é hidrolizada por unha aldolase, que rompe a molécula en dúas, orixinando dúas triosas-fosfato, o gliceraldehido 3-fosfato (G3P) e a dihidroxiacetona fosfato (DHAP), que continúan a ruta glicolítica. Neste caso a reacción é reversible.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |        |  |    +    |  |
| Fru-1,6-DP |   | G3P |   | DHAP |
| *Frutosa-bisfosfato aldolase* |

A frutosa 1,6-bisfosfato actúa como un activador alostérico da piruvato quinase.

Papel na gliconeoxénese
-----------------------

A frutosa 1,6-bisfosfato intervén tamén na gliconeoxénese. A molécula orixínase na gliconeoxénese pola reacción do gliceraldehido 3-fosfato e a dihidroxiacetona-fosfato, que é inversa á da glicólise. Pero a segunda reacción da ruta na que intervén a frutosa 1,6-bisfosfato é a súa transformación en frutosa 6-fosfato, que, aínda que é a transformación contraria á que ocorre na glicólise, é unha reacción distinta e intervén outro encima, xa que a reacción glicolítica non é reversible. Na gliconeoxénese a frutosa 1,6-bisfosfato hidrolízase pola acción do encima frutosa difosfatase, rendendo frutosa 6-fosfato e fosfato libre. Esta reacción non é reversible .

frutosa 1,6-bisfosfato + H2O → frutosa 6-fosfato + Pi

Papel na fotosíntese
--------------------

No ciclo de Calvin da fase escura da fotosíntese a reacción entre unha molécula de gliceraldehido 3-fosfato e dihidroxiacetona fosfato dá lugar a unha molécula de frutosa 1,6-bisfosfato. Esta, despois, perde un dos fosfatos, orixinando frutosa 6-fosfato.

Quelación do ferro
------------------

A frutosa 1,6-bisfosfato foi implicada na capacidade de secuestrar o ión ferro Fe(II), que é a forma soluble do ferro, que orixina cando se oxida o ión insoluble Fe(III), o cal pode xerar especies reactivas do osíxeno. A capacidade da frutosa 1,6-bisfosfato de unirse ao Fe(II) pode evitar a formación de ditos produtos e actuar como antioxidante no corpo. Certas enfermidades neurodexenerativas, como a enfermidade de Alzheimer e a de Parkinson, foron relacionadas con depósitos metálicos con grande contido de ferro nos tecidos, pero non se sabe se a frutosa 1,6-bisfosfato pode mitigar eses efectos.

Historia
--------

A frutosa 1,6-bisfosfato tamén se chama **éster de Harden-Young** en honor dos seus dous descubridores. A principios do século XX Arthur Harden e William J. Young ampliaron os estudos de Eduard Buchner sobre a fermentación alcohólica nos que descubriron un azucre fosfatado intermediario, que recibiu inicialmente o nome de éster de Harden-Young, e que posteriormente se determinou que era a frutosa 1,6-bisfosfato, que foi o primeiro intermediato descuberto na fermentación. Isto permitiu describir a fermentación en termos de intermediatos moleculares (teoría da molecularización) .

Notas
-----

1. ↑  MeSH Frutose-1,6-diphosphate
2. ↑  PubChem compound
3. ↑  ChemSpider
4. 1 2 3  A. Lehninger. Principios de Bioquímica. Omega. (1988). Páxinas 404-406, 565. ISBN 84-282-0738-0
5. ↑  Bajic, Aleksandar; Zakrzewska J, Godjevac D, Andjus P, Jones DR, Spasic M, Spasojevic I (2011). "Relevance of the ability of fructose 1,6-bis(phosphate) to sequester ferrous but not ferric ions". *Carbohydrate Research* **346**: 416–420.
6. ↑  Korman, Ephraim F. (1974-11). "The discovery of fructose-1,6-diphosphate (the harden-young ester) in the molecularization of fermentation and of bioenergetics". *Molecular and Cellular Biochemistry* (en inglés) **5** (1-2): 65–68. ISSN 0300-8177. doi:10.1007/BF01874174.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Frutosa
* Frutosa 2,6-bisfosfato
* Glicólise

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q414945
* MAG: 2777488974

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ATC: C01EB07
* CAS: 488-69-7
* ChEBI: 28013
* ChEMBL: CHEMBL97893
* ChemSpider: 9848
* DrugBank: 13863
* DTXSID: DTXSID0048347
* ECHA: 100.006.985
* KEGG: C05378
* MeSH: C029063
* PubChem: 10267
* UNII: M7522JYX1H

 |