**Sociedad Editora Universal** (ás veces chamada «El Trust») foi unha importante empresa editorial e xornalística española que existiu durante as décadas de 1920 e 1930.
Esta empresa foi a sucesora da Sociedad Editorial de España, propietaria dun grupo de xornais na España da restauración. O grupo estaba formado por *Heraldo de Madrid*, *El Liberal de Madrid*, *El Liberal* de Sevilla, *El Defensor de Granada*, *El Liberal* de Murcia, a revista *Royal* e o semanario *La Moda Práctica.*

Historia
--------

A sociedade constituíuse en 1923 cando os irmáns Manuel Busquets e Joan Busquets, xunto ó avogado Amadeu Hurtado, adquiriron o "trust" xornalístico Sociedad Editorial de España. Todos eles formaron o núcleo de accionistas até 1927, cando Hurtado se desvinculou da empresa. O administrador, Antonio Sancristán Zavala, foi o impulsor do acordo e anos máis tarde converteuse tamén en accionista. Os principais diarios da empresa eran o *Heraldo de Madrid* e *El Liberal*, ambos con sede na capital de España. Pola súa banda, *El Liberal* de Sevilla converteuse no principal diario da rexión andaluza, cunha tirada diaria de 50.000 exemplares.

A Sociedad Editora Universal foi un grupo editorial de grande éxito durante os seus anos de actividade, especialmente na etapa republicana, cando repartía dividendos do 11% do capital ós seus accionistas e emprendía fortes investimentos en maquinaria, como a rotativa Wifag encargada en Suíza en 1936. A estabilidade na propiedade foi a chave do crecemento dos xornais da sociedade que, no caso de *Heraldo de Madrid*, rompeu todas as marcas e tivo nestes anos unha traxectoria ascendente —en contraste co Liberal, que entrou nunha etapa de decadencia—. Isto supuxo que a empresa fose economicamente rendible, a diferenza dalgúns dos seus rivais como La Papelera Española, e permitise acometer —entre 1934 e 1936— unha forte expansión do capital social, que aumentou desde 1,8 millóns de pesetas até os 5 millóns.

Tras o estalido da Guerra Civil Española en xullo de 1936, a empresa sufriu as vicisitudes da contenda. Os xornais da sociedade foron incautados pola Falanxe Española a medida que as tropas franquistas entraban nas cidades españolas. O director do Defensor de Granada, Constantino Ruiz Carnero, morreu durante a represión na súa cidade, mentres que *El Liberal* de Sevilla foi arrasado polas tropas de Queipo de Llano cando este advertiu que se tentaban imprimir panfletos contrarios á sublevación militar. As publicacións que quedaron en zona republicana continuaron editándose baixo a xestión de comités obreiros. As instalacións de *Heraldo de Madrid* e *El Liberal* de Madrid na rúa do Marqués de Cubas foron ocupadas por un grupo de falanxistas o 27 de marzo de 1939, coincidindo co final da contenda.

Os bens de produción da sociedade foron incautados por FET e das JONS, e nunca foron devoltos nin indemnizados os seus propietarios a pesar das innumerables xestións realizadas desde data tan temperá como 1947 e até a máis recente iniciativa, tratada no Congreso dos Deputados en novembro de 2009.

Notas
-----

1. 1 2  Langa Nuño 2007, p. 52.
2. ↑  Langa Nuño 2007, p. 48.
3. ↑  Ruiz Sánchez 2005, p. 22.
4. 1 2 3  Checa Godoy 2006, p. 104.
5. ↑  Reig García 2011, p. 109.
6. ↑  Langa Nuño 2007, p. 45.
7. ↑  Sáiz & Seoane 1996, p. 268.
8. ↑  Gutiérrez Palacios 2005, p. 30.
9. ↑  Reig García 2011, p. 123.
10. ↑  Sáiz & Seoane 1996, p. 428.
11. ↑  Checa Godoy 2006, p. 105.
12. ↑  Martínez 2005, p. 184.
13. ↑  Gibson 1981, p. 141.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Checa Godoy, Antonio (2006). *Prensa y partidos políticos durante la II República*. Universidad de Salamanca. ISBN 84-7481-521-5.
* Gibson, Ian (1981). *El Asesinato de Federico García Lorca*. Barcelona: Editorial Bruguera.
* Gutiérrez Palacio, Javier (2005). *República, periodismo y literatura*. Tecnos.
* Langa Nuño, Concha (2007). *De cómo se improvisó el franquismo durante la Guerra Civil*. Sevilla: Centro de Estudios Andaluces. ISBN 978-84-611-5333-6.
* Martínez, Jesús A. (2001). *Historia de la edición en España, 1836-1936*. Madrid: Marcial Pons Historia.
* Reig García, Ramón (2011). *La comunicación en Andalucía: Historia, estructura y nuevas tecnologías*. Sevilla: Centro de Estudios Andaluces. ISBN 978-84-939078-0-8.
* Ruiz Sánchez, José-Leonardo (2005). *Catolicismo y comunicación en la historia contemporánea*. Universidad de Sevilla.
* Sáiz, María Dolores; Seoane, María Cruz (1996). *Historia del periodismo en España 3. El Siglo XX: 1898-1936*. Alianza Editorial.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6130841
* PARES: 39792

 |