recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Municipios de Suecia
Os **comúns**, ou **concellos, de Suecia** (en sueco, plural, *kommuner*) son 290 unidades administrativas distribuídas entre os 21 condados do país. Por competencias e tamaño poderían equivaler aos concellos galegos. De xeito habitual teñen un núcleo principal ou vila capital, adoito co mesmo nome có concello, e unha serie de núcleos máis pequenos, do tamaño dunha aldea, ao seu redor. Isto é especialmente destacado no norte deshabitado do país.

Goberno
-------

Suecia ten un único tipo de concellos e non hai xerarquías nin privilexios administrativos que os diferencian. Comparados cos galegos, os concellos de Suecia son grandes en extensión: dos 290, só trece deles son máis pequenos có concello de Melide. O menor en extensión, o concello de Sundbyberg, é algo maior ca Burela; o maior, o concello de Kiruna, é como as provincias de Lugo, A Coruña e Pontevedra xuntas.

Desde a reforma de 1971, os concellos inclúen en xeral tanto zonas urbanas como rurais. A área urbana (*tätort*) que actúa como capital dun municipio recibe o nome de *centralort*. Os concellos comprenden todo o territorio, e non hai zonas que non estean incorporadas aos concellos.

As competencias dos municipios réxense pola lei de concellos de 2017. Un concello créase pola decisión do Riksdag e nesa decisión determínase tamén o seu nome, mentres que a decisión sobre o deseño do escudo municipal tómaa o propio concello dende os anos 70.

En cada concello, hai un poder lexislativo e un poder executivo. A asemblea elixida polo pobo ou consello municipal (*kommunfullmäktige*), que é o poder lexislativo, está composta por entre 31 e 101 persoas, e decide sobre os asuntos do municipio; a xunta municipal (*kommunstyrelsen*), nomeada polo consello, dirixe as actividades e está á súa vez guiada por un alcalde ou alcaldesa, elixida entre os membros da asemblea municipal. As eleccións municipais celébranse cada 4 anos, no segundo domingo de setembro, e coincidindo coas eleccións lexislativas.

Historia
--------

Antes do ano 1863 eran as parroquias eclesiásticas as que se encargaban dos asuntos locais, tanto dos mundanos como dos espirituais. En 1843 introduciuse un comité parroquial que xunto co consello da igrexa manexaba os problemas de benestar e atención médica.

Os municipios en sentido actual introducíronse a través das ordenanzas municipais de 1862, que dividiron as tarefas da parroquia entre os novos municipios civís e eclesiásticos. Posteriormente houbo varias formas distintas de concello en Suecia: cidades, *köpings*, municipios eclesiásticos e municipios rurais. Unha forma especial era a localidade municipal.

Na forma de goberno de 1974 utilízase o termo "municipio a nivel local" para distinguir os concellos das rexións, que formalmente son "municipios a nivel rexional".
As **células fotovoltaicas** son aparellos de diferentes tipos cuxo punto común é a obtención de enerxía eléctrica a partir da enerxía radiante procedente do Sol. A unidade de potencia para as células fotovoltaicas é o vatio pico (Wp).

Introdución
-----------

Na actualidade, chegan á Terra da orde de 173000 TW procedentes do Sol. De toda esta enerxía, aproximadamente o 30% é reflectida cara ao exterior de diferentes xeitos e o resto pódese englobar en diferentes puntos como a evaporación de masas de auga, produción de enerxía térmica, ondas, vento, ou fotosíntese.
O espectro da luz solar abarca des dos poucos nanómetros até algo máis dos 2500 nanómetros, co que chega á Terra radiación ultravioleta, visíbel e infravermella. De todos os xeitos, non todas as lonxitudes de onda posúen a mesma enerxía, polo que á hora de deseñar unha célula fotovoltaica, hase decidir cal é a parte do espectro que se quere absorber.

Potencia radiante en diferentes puntos do planeta
-------------------------------------------------

A radiación anual sobre a horizontal depende de diferentes parámetros como o clima (nubes), a latitude ou a humidade da zona. En definitiva, depende da dispersión da luz que se produce en cada momento e zona do planeta.
A potencia anual radiante no norte de Europa rolda os 600 W/m^2, chegá até os 1000 na Galiza e entre 2000 e 2200 W/m^2 no sur de Portugal.

Tipos de radiación procedente do sol
------------------------------------

Fálase de tres tipos diferentes cuxa suma dá o total de radiación procedente do Sol:
Radiación directa: Fracción de radiación recibida que incide de xeito directo sobre un plano normal á radiación. Mídese con pirherlómetros.
Radiación difusa: Fracción da radiación recibida sobre un plano que resulta da dispersión da luz. Mídese coa axuda dos sh-piranómetros (piranómetros sobreados que eviten a recepción da radiación solar directa).
Radiación do solo: Fracción da radiación recibida que procede da radiación reflectida polo solo.

Funcionamento xeral dunha célula fotovoltaica
---------------------------------------------

O mecanismo de funcionamento das células fotovoltaicas baséase na excitación de electróns de valencia de materiais semicondutores para a súa utilización en circuítos eléctricos.
Os materiais semicondutores posúen a característica de que os seus electróns de valencia necesitan unha pequena cantidade discreta de enerxía mínima para que estes pasen da banda de valencia á banda de condución, é dicir, para que consigan conducir unha corrente eléctrica mediante o mecanismo electrón-oco. Os electróns, aos que se lle impón un sentido de circulación mediante a adición de diferentes elementos ou compostos que modifican a electronegatividade de ánodo e cátodo, fanse circular por un circuíto pechado para volver con menos enerxía despois da súa utilización.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Ceo (homónimos).
Dante e Beatrice contemplan o máis alto dos ceos; ilustración de Gustave Doré para *A Divina Comedia*.
**Ceo**, **os ceos** ou **sete ceos**, é un lugar relixioso, cosmolóxico ou transcendental común onde seres como deuses, anxos, xenios, santos ou devanceiros venerados, supostamente, teñen orixe ou viven. De acordo coas crenzas dalgunhas relixións, os seres celestiais poden descender á Terra, encarnados nun corpo terrestre ou non, mentres os seres terrestres poden ascender ós ceos trala morte, ou en casos excepcionais, aínda vivos.

O ceo é moitas veces descrito como un "lugar máis alto", o lugar máis sagrado ou un **paraíso**, en contraste co inferno, co submundo ou cos "lugares baixos", e universalmente ou condicionalmente accesíbel por seres terreos de acordo con varios tipos de divindade, bondade, piedade, fe, outras virtudes ou simplemente pola vontade de Deus. Algúns cren na posibilidade dun Ceo na Terra nun mundo vindouro.

Outra crenza é na *axis mundi*, que liga os ceos, o mundo terrestre e o submundo. Nas relixións indias, o Ceo é considerado como *Svarga* *loka*, e a alma é novamente sometida ó renacemento en distintas formas de vida de acordo co seu karma. Este ciclo pode ser quebrado tras unha alma alcanzar o *Moksha* ou Nirvana. Calquera lugar da existencia, tanto das persoas tanto das almas ou divindades, fóra do mundo tanxíbel (ceo, inferno ou outro) é referido como outro mundo.

Notas
-----

1. ↑  "21 July 1999 - John Paul II". Consultado o 31 de decembro de 2016.
2. ↑  Ehrman, Bart. Peter, Paul, and Mary Magdalene: The Followers of Jesus in History and Legend. Oxford University Press, USA. 2006. ISBN 0-19-530013-0
3. ↑  Irenaeus, *Adversus haereses*, book V, chapter XXXVI, 1-2

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ceo***  |

### Bibliografía

* Smith, Gary Scott, *Heaven in the American Imagination* (Oxford University Press; 2011) 339 pages; draws on art, music, folklore, sermons, literature, psychology, and other realms in a study of how Americans since the Puritans have imagined heaven.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4489450
* AAT: 300185658
* EBID: ID
* JSTOR: heaven
* MAG: 2776727279
* PSH: 7848

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre relixión é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
|  |  |
| --- | --- |
| Aviso médico | **Advertencia: A Wikipedia non dá consellos médicos.***Se cre que pode requirir tratamento, por favor, consúltello ao médico.* |

Resultado dunha citoloxía vaxinal normal
A **citoloxía vaxinal**, tamén chamada **proba de Papanicolau** ou **frotis de Papanicolaou**, é un exame microscópico de células obtidas por raspado do cérvix uterino.

Descrición
----------

### Procedemento

A citoloxía vaxinal forma parte dun exame xinecolóxico consistente no exame do interior da vaxina da paciente. Realízase introducindo un espéculo na vaxina e abríndoo lixeiramente, de forma que se poida tomar unha mostra das células exteriores e do canal do pescozo uterino cunha espátula de madeira ou plástica, e posteriormente introducir un cepillo. As células poden colocarse nunha lámina de vidro sobre a que se aplica un fixador, ou ben poden gardarse nun recipiente cun conservante para enviarse máis tarde ao laboratorio de anatomía patolóxica.

Durante a realización da proba pode haber un pouco de molestia, parecido aos cólicos menstruais. Ademais tamén pode haber sangrado despois da proba e unha sensación de presión durante o procedemento.

A primeira citoloxía debe realizarse antes de comezar a ter relacións sexuais e despois de que pase un ano. Se todo é normal faranse cada certo tempo, a non ser que a paciente forme parte dun grupo de risco. Neste último caso realizaranse cada ano. As mulleres de alto risco son aquelas que comezaron a ter relacións sexuais antes dos 18 anos, que tiveron varias parellas sexuais ou que tiveron herpes ou verrugas xenitais. As mulleres de 60 anos en adiante poden deixar de facerse citoloxías.

### Resultados

Un valor normal é negativo, isto significa que non hai células anormais. O sistema actual divide os resultados en tres áreas:

* benigno ou non canceroso.
* precanceroso ou que presenta cambios celulares anómalos.
* maligno ou posiblemente canceroso.

Un resultado positivo non proba que haxa cancro, nin tan sequera displasia, pero normalmente significa que debe realizarse unha colposcopia ou unha biopsia. Aínda que non é infalible, este proba detecta ao redor dun 95% dos cancros cervicais, e ademais faino de forma que os detecta nun estado no que aínda non se aprecian a simple vista.

A frecuencia do cancro de cérvix diminuíu moito nos países desenvolvidos nos últimos 30 anos debido, en gran parte, á realización periódica das citoloxías.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Citoloxía vaxinal***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q942976
* EBID: ID
* GEC: 0048892
* JSTOR: vaginal-smears
* MAG: 2779742066

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* eMedicine: 1947979
* MedlinePlus: 003911
* MeSH: D065006
* MeSH: E01.370.225.500.384.100.422

 |
A Antiga Biblioteca de Alexandría, unha forma temperá de almacenamento de información e consulta.
A **ciencia da información** é un campo interdisciplinar que se encarga da análise, colección, clasificación, manipulación, almacenamento, consulta, movemento, diseminación, e protección da información. Practicantes dentro e fóra do campo estudan a aplicación e o uso do coñecemento en organizacións xunto coa interacción entre persoas, organizacións, e calquera sistemas de información existente coa finalidade de crear, substituír, mellorar ou entender os sistemas de información. A ciencia da información é a miúdo (erradamente) considerada unha póla de informática; porén, emprega a ciencia informática e é un amplo campo interdisciplinario que non só incorpora elementos da informática, senón tamén doutros campos como a ciencia da arquivación, a ciencia cognitiva, o comercio, as comunicacións, a lei, a bibliotecoloxía, a museoloxía, a administración, as matemáticas, a filosofía, a política pública, as ciencias sociais, así como todos os campos de estudo porque a información existe en todos os campos.

Notas
-----

1. ↑  Stock, W.G. & Stock, M. (2013). Handbook of Information Science. Berlin, Boston, MA: De Gruyter Saur.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Buckland, Michael (2011). What kind of science *can* information science be? Journal of the American Society for Information Science and Technology, published as early view outubro de 2011.
* Ellis, D. Allen, D. and Wilson, T. 1999. Information Science and Information Systems: Conjunct Subjects Disjunct Disciplines. JASIS 50(12):1095–1107 (see also:  )
* Vickery; B. C. (1973). Information Systems. Londres: Butterworth.

### Ligazóns externas

* Mapa de coñecemento da ciencia da información

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q16387
* AAT: 300054574
* BNCF: 10660
* BNF: 11965196f
* EBID: ID
* FAST: 972640
* JSTOR: information-science
* LCCN: sh85066150
* MAG: 95831776
* PSH: 6445
* SUDOC: 027656586

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D007254
* MeSH: L01

 |
A poboación estimada de **Armenia** no ano 2010 é de 3 262 200 habitantes.cuantificar.

Poboación
---------

Gráfico da evolución demográfica de Armenia.
Grupos étnicos de Armenia e Caúcaso Sur en 1995.
* **Idades**: 0-14 anos: 23,23 %; 15-64 anos: 67,04 %; + 65 anos: 9,73 %.
* **Esperanza de vida dos homes**: 62 anos (en 2001)
* **Esperanza de vida das mulleres**: 71 anos (en 2001)
* **Taxa de variación da poboación**: - 0,21 % (en 2001)
* **Taxa de natalidade**: 11,47 ‰ (en 2001)
* **Taxa de mortandade**: 9,74 ‰ (en 2001)
* **Taxa de mortandade infantil**: 41,27 ‰ (en 2001)
* **Taxa de fecundidade**: 1,5 nenos/muller (en 2001)
* **Taxa de migración**: - 3,87 ‰ (en 2001)

Pouco poboada, Armenia é sostida en parte por unha moi importante diáspora ao redor do mundo: Rusia (1,5 millones), Canadá e Estados Unidos (1,2 millones), África (16.000), Siria e Líbano (250.000), Unión Europea (700.000) e América Latina (200.000).

Pyramide des âges de l'Arménie, 2005.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Armenia
---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre ciencias é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---

As **ciencias formais** son conxuntos sistemáticos de coñecementos racionais e coherentes, que se ocupan do estudo dos procesos lóxicos e matemáticos, polo que o seu obxecto de estudo non é o mundo, nin a realidade físico-natural, senón formas baleiras de contido, pero cuxos coñecementos poden seren aplicados a dita realidade físico-natural. O método propio das ciencias formais é o método dedutivo.

Unha ciencia formal é aquela que traballa con formas, é dicir, con obxectos ideais, que son creados polo ser humano, que existen na súa mente e que son obtidos por abstracción. Ás ciencias formais interésanlle as formas e non os contidos; non lles importa o que se di, senón como se di. A verdade das ciencias formais é necesaria e formal.

As ciencias formais son as ramas da ciencia que estudan sistemas formais. As ciencias formais validan as súas teorías con base en proposicións, definicións, axiomas e regras de inferencia. Todas elas son analíticas, a diferenza das ciencias sociais e as ciencias naturais, que as comproban de maneira empírica, é dicir, observando o mundo real.

Lista de ciencias formais
-------------------------

* Estatística
* Lóxica
* Matemáticas
* Ciencias da computación

Nas ciencias formais as proposicións analíticas ou contraditorias recollen os enunciados das matemáticas e a lóxica que en xeral constitúen as ciencias formais. O positivismo lóxico considera a estas ciencias que non realizan cousas.

As ciencias formais están divididas dunha forma radical: por un lado as ciencias reais e por outro lado as ciencias empíricas. As empíricas deben satisfacer determinados requisitos lóxicos nas súas inferencias e deben adaptarse ás formalizacións derivadas da lóxica matemática.

Notas
-----

1. ↑  Concepto de ciencias formales *en DeConceptos.com*.
2. ↑  La Ciencia, Concepto de Conocimiento Vulgar (páxina 2).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q816264
* MAG: 119026595

 |
A igrexa de Edderton. Ao fondo, o estuario do río Dornoch. No camposanto da igrexa atópase a Campa da Cruz de Edderton.
**Edderton**, en gaélico escocés **Eadardan** (non oficial), é unha aldea escocesa.

Localización
------------

Edderton está situado ao norte de Inverness, a pouca distancia do istmo da península de Tarbat, e sobre o estuario do río Dornoch. De feito, na costa próxima á vila atópanse os areais de Edderton, unha ampla zona intermareal. Pertencía ao antigo condado de Ross, agora subsumido na área municipal da Terra Alta.

Ten uns 400 habitantes, e por ela cruza o ferroviariamente que une Inverness con Thurso, na costa setentrional de Escocia pero na súa antiga estación xa non ten servizo.

Atópase en Edderton a destilería de whisky Balbair. A súa principal igrexa data de 1743.

As cruces pictas
----------------

En Edderton e nas súas proximidades atópanse dous restos históricos de particular importancia, a Campa da Cruz de Edderton e a Clach Biorach, dúas laxes procedentes da época picta.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web con información sobre a vila

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1016287
* GeoNames: 2650257
* WOEID: 19305

 |
**Dash Shaw**, nado no barrio de Hollywood (Os Ánxeles) o 6 de abril de 1983, é un autor de cómic estadounidense. É autor das novelas gráficas *Love Eats Brains* (Odd God Press), *GardenHead* (Meathaus), *The Mother's Mouth* (Alternative Comics), *Bottomless Belly Button* (Fantagraphics) e *BodyWorld* (Pantheon Books).

Pequenas obras súas apareceron en diferentes escolmas, periódicos e revistas. No 2005 publicouse *GoddessHead*, unha recompilación de obras súas de banda deseñada, publicada por Hidden Agenda Press. Os seus cómics son coñecidos pola énfase no factor emocional, a lóxica lírica e o deseño innovador.. En 2002 foi un dos dez artistas seleccionados no Small Press Expo. Tamén escribe poesía e teatro con James Blanca no grupo *weirdo pop* Love Eats Brains!, e coescribiu e actuou en varias curtametraxes.

Traxectoria
-----------

En 1985 mudouse coa súa familia a Richmond (Virxinia). Comezou a crear cómics aos catro anos, deseñando a partir de debuxos do seu pai, mantendo desde entón un mesmo enfoque sobre a forma. Comezou autopublicando no instituto, amais de facer ilustracións en "InSync", o desaparecido suplemento de *Richmond Times-Dispatch*. Pasou medio ano da súa etapa no instituto en Nagoya (Xapón), e en 2005 graduouse na School of Visual Arts en Manhattan na especialidade de cómics e ilustración.

Desde a súa etapa na Universidade publicou historias breves por capítulos en diversas publicacións. A novela gráfica *Bottomless Belly Button* foi publicada por Fantagraphics en xuño de 2008.

Notas
-----

1. ↑  *Bottomless Belly Button* en Fantagraphics.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* www.dashshaw.com *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3016729
* WorldCat
* VIAF: 59422027
* BIBSYS: 12002674
* BNB: ID
* BNE: XX4776827
* BNF: 15867278n
* Europeana: ID
* GND: 1047260913
* ISNI: 0000 0001 2135 2732
* LCCN: nb2007023706
* MusicBrainz: ID
* NKC: mzk2015882810
* NTA: 321281543
* SUDOC: 130626031

 |
Un dato en por si non constitúe información, é o procesamento dos datos o que nos proporciona información.
O **dato** é unha representación simbólica, numérica, alfabética, algorítmica, entre outros, un atributo ou característica dunha entidade.[] Os datos describen feitos empíricos, sucesos e entidades.

Os datos illadamente poden non conter información humanamente relevante. Só cando un conxunto de datos examínase conxuntamente á luz dun enfoque, hipótese ou teoría pódese apreciar a información contida en devanditos datos. Os datos poden consistir en números, estatísticas ou proposicións descritivas. Os datos convenientemente agrupados, estruturados e interpretados considéranse que son a base da información humanamente relevante que se poden utilizar na toma de decisións, a redución da incerteza ou a realización de cálculos. É de emprego moi común no ámbito informático e, en xeral, practicamente en calquera investigación científica.

En programación, un dato é a expresión xeral que describe as características das entidades sobre as cales opera un algoritmo.

En estrutura de datos, é a parte mínima da información.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Base de datos
* Información
* Coñecemento
* Sistema de información
* Estatística
* Medición

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q42848
* AAT: 300312038
* BNCF: 15276
* EBID: ID
* GND: 4135391-2
* JSTOR: scientific-data
* MusicBrainz: ID
* NKC: ph119329

 |
**David Castillo i Buïls**, nado en Barcelona en 1961, é un poeta, escritor e crítico literario catalán.

Traxectoria
-----------

Comezou a destacar como poeta na década dos setenta do pasado século con publicacións clandestinas e contraculturais, a pesar de que a súa primeira obra publicada, toda unha declaración de principios, foi unha biografía de Bob Dylan, do ano 1992. Tres anos antes xa fixera antoloxía ás principais voces da xeración dos 80 no 'Ser del segle'. A esta obra seguírona unha serie de poemarios entre os que destaca *Game over*, que obtivo o Premio Carles Riba de poesía.

A continuación iniciou unha etapa como prosista con novelas como *El cel de l'infern* e *No miris enrere*, con bos resultados entre crítica e lectores. A primeira obtivo o Premio Crexells á mellor novela catalá de 1999. A segunda, o Premio Sant Jordi do 2001. Acadou tamén tres premios Atlántida de periodismo e a unha antoloxía da súa obra poética en italiano outorgóuselle o premio Internacional Tratti ó mellor poeta estranxeiro. Ademais disto, Castillo i Buïls foi organizador de diferentes ciclos poéticos e fundador e director da Semana de Poesía de Barcelona dende 1997.

Por outra banda, publica artigos e recensións literarias dende os seus inicios como escritor. Dende 1989 até o 2007 dirixiu o suplemento de cultura do Diario *Avui*. Foi director durante 8 anos da revista 'Lletra de canvi' e foi profesor da Universidade Autónoma de Barcelona. No 2007 publicou en conxunto co poeta Marc Sardà o libro biográfico *Conversaciones con Pepín Bello*, que tivo unha gran repercusión crítica.

Obra
----

### Biografía

* 1992 *Bob Dylan*
* 2007 *Conversaciones con José "Pepín" Bello*, con Marc Sardá
* 2008 *Bcn Rock*, con fotografías de Ferran Sendra

### Poesía

* 1993 *La muntanya russa*
* 1994 *Tenebra*
* 1997 *Poble Nou flash back*
* 1998 *Game over*
* 2000 *El pont de Mühlberg*
* 2000 *Seguint l'huracà*
* 2001 *Bandera negra*
* 2005 *Menta i altres poemes*
* 2005 *Downtown*
* 2006 *Esquena nua*

### Novela

* 1999 *El cel de l'infern*
* 2002 *No miris enrere*
* 2010 *El llibre dels mals catalans : burocràcia sentimental sobre la noció del temps* (Columna)
* 2010 *El mar de la tranquil·litat* (Proa)
* 2014 *Barcelona no existeix* (Empúries)

Notas
-----

1. ↑  *Bob Dylan* na BnE
2. ↑  *Conversaciones con José "Pepín" Bello* na BnE
3. ↑  *Bcn Rock* na BnE
4. ↑  *Downtown* na BnE
5. ↑  *El llibre dels mals catalans* na BnE
6. ↑  *El mar de la tranquil·litat* na BnE
7. ↑  *Barcelona no existeix* na BnE

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* David Castillo i Buïls en Lletra *(en catalán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3328470
* WorldCat
* VIAF: 39593388
* BNE: XX927827
* BNF: 14423042g
* CANTIC: a10061332
* GEC: 0247084
* GND: 1044210346
* ISNI: 0000 0001 2278 6006
* LCCN: n89652092
* OL: OL90107A
* SUDOC: 059903910

 |
Cidadela de Qatibay, en Alexandría, Exipto.
Unha **cidadela** é un núcleo fortificado dunha vila ou cidade. Pode ser unha fortaleza, un castelo ou un centro fortalecido. O termo é un diminutivo de "cidade" e quere dicir "pequena cidade", e é chamado así por ser unha parte pequena da cidade onde está o núcleo defensivo. A antiga Esparta tivo unha cidadela ó igual que moitos outras cidades gregas.

Nunha fortificación con bastións, a cidadela é a parte máis forte do sistema, ás veces ben dentro das paredes exteriores e baluartes. Porén, a miúdo forman parte do muro exterior por razóns económicas. É considerada a última liña de defensa, xa que o inimigo debe crebar os outros sistemas defensivos para chegar a ela. Unha cidadela é tamén un termo para chamarlle á terceira parte dun castelo medieval, con paredes máis altas que o resto.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *cidadela*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cidadela Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Castelo (fortificación)
* Fortaleza (arquitectura militar)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q88291
* AAT: 300006902
* BNCF: 49602
* BNF: 15086573j
* EBID: ID
* GEA: 3803
* GEC: 0090877
* GND: 4139778-2

 |
**Carlos Gil Gómez**, nado o 22 de febreiro de 1968 en Madrid, é un ex xogador profesional de baloncesto español formado na canteira do Cajamadrid. Cunha estatura de 1,85 metros xogaba na posición de base.

Traxectoria
-----------

Carlos Gil formouse nas categorías inferiores do Colexio San Viator de Madrid, mesmo colexio onde xogaron Juan Antonio Corbalán e Carlos Jiménez, e do Cajamadrid de Alcalá de Henares. Xogador moi precoz, Gil chega a formar parte do primeiro equipo do Cajamadrid con 16 anos. Na primeira temporada no club alcalaíno, o equipo finaliza quinto na Liga ACB e clasificase para disputar a seguinte edición da Copa Korać. Moi diferente é a seguinte temporada, onde o club non pasa da fase de grupos en Europa e descende da ACB após perder no playoff pola permanencia ante o Magia Huesca. As dúas seguintes temporadas seguiría xogando co Cajamadrid en Primeira B. 

Na temporada 1988−1989 asina por outro equipo de ACB da Comunidade de Madrid, o Collado Villalba. No equipo da Serra de Madrid, que usou as denominacións de BBV e Atlético de Madrid, xoga catro temporadas até que o equipo desaparece. Posteriormente continúa en ACB da man do Club Baloncesto Breogán de Lugo, onde consegue o récord de asistencias do club nun encontro da máxima categoría con 11, só igualado en 2021 por Trae Bell-Haynes. Tras finalizar a súa etapa en Lugo, asina pola que sería a súa última temporada en ACB co Grupo AGB Huesca (1995−1996). Xogou en ACB un total de 320 encontros cunha media de 6,1 puntos por partido. Reparte 776 asistencias en total para unha media de 2,43 por partido, colacándose entre os 50 maiores asistentes da historia da ACB. En 1997 regresa ao Breogán tras un ano en LEB co Lucentum Alicante. Posteriormente xogaría co Melilla Baloncesto e dúas temporadas máis en LEB 2 e EBA.

### Clubs

* Cajamadrid (ACB / 1ª B, 1984–1988)
* BBV Villalba (ACB, 1988–1992)
* Breogán Lugo (ACB, 1992–1995)
* Grupo AGB Huesca (ACB, 1995–1996)
* Lucentum Alicante (LEB, 1996−1997)
* Breogán Lugo (LEB, 1997–1998)
* Melilla Baloncesto (LEB, 1999-2001)
* Rayet Guadalajara (LEB 2, 2001−2002)
* Seminsa Alcalá (EBA, 2002−2003)

### Internacional

* Selección de España Xuvenil.
* Selección de España sub-22.

Logros
------

* Terceiro xogador que máis asistencias repartiu na historia do Club Baloncesto Breogán (261).
* Xogador que máis asistencias nun partido conseguiu co Club Baloncesto Breogán (11) na Liga ACB xunto con Trae Bell-Haynes.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Perfil en acb.com
O ***Corpus Documentale Latinum Gallaeciae*** (**CODOLGA**), é un corpus lingüístico dos textos latinos da antiga Galiza.

Formouse reunindo os textos dos mosteiros de Samos, Sobrado dos Monxes, Oseira (Cea), Celanova, Xuvia (Narón), Lourenzá, Carboeiro (Silleda), Caaveiro, San Paio de Antealtares, San Martiño Pinario e os das sés das catedrais de Santiago de Compostela, Mondoñedo, Lugo, Tui e Ourense.

Foi levado a cabo polo Centro Ramón Piñeiro baixo a dirección de José Eduardo López Pereira en convenio coa Universidade de Santiago de Compostela. Permite buscas segundo o tipo de documento, a data, o lugar e utilizar estratexias de busca. Para poder acceder a el, precísase rexistrarse.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Tesouro Medieval Informatizado da Lingua Galega (TMILG)
* Tesouro Informatizado da Lingua Galega (TILG)

### Ligazóns externas

* Páxina web do CODOLGA

| * v
* c
* e
*Corpora* lingüísticos das linguas iberorromances |
| --- |
| Galego lexicográfico | 
* DdD
* DDGM

 |  |
| Galego textual | 
* CODOLGA
* TMILG
* TILG
* CORGA
* CLUVI
* CTG
* TERGAL
* TUVI

 |
| Galego oral | 
* ASG

 |
| Portugués | 
* CPM
* DPM
* AC/DC

 |
| Castelán textual | 
* CREA
* CORDE
* Cumbre
* Lexesp

 |
| Castelán oral | 
* COREC
* MNLCCMH
* SoCREA
* Val.Es.Co
* C-ORAL-ROM
* PRESEEA
* Corpus del Español Histórico y Moderno

 |
**Dhenoúsa** (grego: *Δονούσα*, tamén Δενούσα - *Denousa*) é unha illa das Cícladas, próxima a Naxos. Atópase ao leste de Amorgos e ao leste de Naxos. Ten unha superficie de 13 km² e soamente 167 habitantes. A altura máxima da illa a alcanza no monte Papas (Πάπας, 383 m) e no Vardia (Βάρδια, 386 m).

Xeografía
---------

Hai cinco pequenos núcleos residenciais na illa: Stavros ao suroeste, porto principal e capital; Kaloritissa, ao nordeste; Mersini ao sueste; Mesaria ao sur, afastada da costa, na estrada entre Mersini e Stavros; e Troulos (Limni). A illa posúe algunhas boas praias especialmente Limni, ao oeste, e en Livadi, Kerdos (ou Kedros) e Fiikio, ao sur.

Ao noroeste hai algunhas covas como Toihos (Spilia Toixou) con restos de establecementos xeométricos antigos da cultura cicládica, próxima á punta Aspos Kavos (Aspron) e ao oeste da baía de Xilombatis (a máis grande da illa). En xeral a illa está chea de covas.

A punta nordeste denomínase Fanari, a sur Glaros, e a punta este chámase Okospilia. Hai tres igrexas: Timio Stavros (Santa Cruz) e Panagias (Virxe María) na capital, e Agios Ioannis (San Juan). As illas principais da proximidade son o grupo de Melantioi, Skoulonisi e Moshonas (ao leste)e as illas Makares, con Megalo Nisi, Agios Paraskevi e Stroggili ao oeste.

| Censo | Poboación |
| --- | --- |
| 1928 | 235 |
| 1946 | 250 |
| 1981 | 116 |
| 1991 | 111 |
| 2001 | 163 |
| 2011 | 167 |

Historia
--------

Os romanos chamárona Donoussa e antes Donusa ou Donysa. O seu nome deriva de ser, de acordo á lenda (mencionada por Estevo de Bizancio), a illa onde Dioniso levou a Ariadna desde Naxos cando era perseguida polo seu pai Minos, aínda que seguramente é unha confusión polo nome da illa co deus Dioniso.

Baixo os romanos foi lugar de desterro. Ao longo da historia foi utilizada como base de piratas (atopouse unha inscrición árabe nunha pedra) pero nunca sufriu unha ocupación permanente, nin tan sequera dos turcos, italianos ou alemáns. Cando foi evacuada polos turcos non foi ocupada polas autoridades gregas senón que se estableceu xente que viña de Amorgos baixo a autoridade do mosteiro de Hozoviotissa de Amorgos; o mosteiro deixou as terras aos campesiños a cambio dun censo en produtos da terra, pero máis tarde as terras pasaron aos seus cultivadores.

Referencias
-----------

Véxase tamén
------------

* Outras illas gregas

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Donoussa Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q991283
* WorldCat
* VIAF: 232019809
* BNF: 15315694m
* GeoNames: 262996
* GND: 4819989-8
* OSM: 530746

 |
O **comparativo** ou tamén chamado ás veces **ecuativo**, é un caso que expresa a comparación, a asimilación ou a identidade. 
O ecuativo foi usado na historia por unhas poucas linguas. Foi empregado no sumerio.

Exemplos
--------

En sumerio, o ecuativo formábase engadindo o sufixo -gin7 ao nome:

lugal - 'rei', lugal-gin7, 'coma un rei'
nitah-kalaga - 'home forte', nitah-kalaga-gin7 - 'coma un home forte'
En oseto, o ecuativo é marcado pola terminación *-ау* (pron. [au]) :

*фæт* — frecha, *фæтау* — coma unha frecha.
*Ницы фенæгау йæхи акодта* — lit. *Ren vedo-coma si mesmo fixo* (« [el ou ela] finxiu non ver ren»)
En quechua, utilízase o sufixo *-naw* (variantes centrais) ou *-hina* (variantes periféricas) :

*khuchi-hina-n mikhu-n* — Come coma un porco.

Homonimia
---------

O **ecuativo** pode tamén designar un grao de comparación do adxectivo : é por tanto un sinónimo de *comparativo de igualdade*. O termo é empregado particularmente na descrición das linguas célticas.

Notas
-----

1. ↑  César Itier, *Parlons quechua*, L'Harmattan, 1997 ISBN 2-7384-5602-2

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Caso gramatical.
* O comparativo galego.

### Ligazóns externas

Definición do comparativo (SIL International) *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3177653
* MAG: 2780183065

 |
Coordenadas: 36°55′27″N 4°46′42″O﻿ / ﻿36.92417, -4.77833

Vista frontal do Caminito
O **Caminito del Rey** é un paso construído nas paredes do desfiladeiro dos Gaitanes, xunto á aldea de El Chorro, o cal serve de límite entre os termos municipais de Ardales, Álora e Antequera, na provincia de Málaga.

Trátase dunha pasarela peonil de máis de 3 quilómetros, encostada á roca no interior dun canón, con tramos dunha anchura de apenas 1 metro, colgando ata 100 metros de altura sobre o río Guadalhorce, nunhas paredes case verticais. O paso do tempo produciu unha gran deterioración, case todo o percorrido estaba sen varanda e había segmentos derrubados, quedando só a viga de soporte. En 2014 iniciáronse obras para lograr a súa rehabilitación, construíndose unha nova pasarela con paneis de madeira ao longo do seu percorrido. Os traballos finalizaron no primeiro trimestre de 2015 e a súa apertura efectuouse en marzo dese ano. Pódense realizar excursións previa reserva.

O camiño construíuse entre 1901 e 1905 para facilitar o paso dos operarios de mantemento, transporte de materiais e vixilancia dos saltos do Gaitanejo e El Chorro, pertencentes á Sociedade Hidroeléctrica de El Chorro. En 1921 o rei Afonso XIII foi á inauguración da presa do Conde do Guadalhorce cruzando para iso o camiño previamente construído, ou polo menos visitouno. A partir deste momento empezóuselle a chamar *Caminito del Rey*. Varios accidentes mortais levaron á Xunta de Andalucía a pechar o camiño en 2001. Mantívose pechado ao público ata 2015.

* Excursionistas no camiño velloExcursionistas no camiño vello
* O vello camiño e o novoO vello camiño e o novo

Notas
-----

1. ↑  Portal Caminito del Rey da Deputación de Málaga
2. ↑  *El Caminito del Rey: o desfiladeiro prohibido Arquivado 04 de marzo de 2016 en Wayback Machine.*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q857763
* GeoNames: 7873888
* OSM: 4678863

 |
**Comme des Garçons** (en xaponés コム・デ・ギャルソン (Komu de Gyaruson)) é unha casa de modas xaponesa dirixida actualmente por Rei Kawakubo e o seu marido Adrian Joffe.

Historia
--------

A empresa foi creada en Toquio en 1969 pola deseñadora xaponesa Rei Kawakubo. No ano 1975 abriu a súa primeira tenda e en 1978 creou a súa primeira liña de roupa masculina. O éxito de Comme des Garçons nesta época foi imparable en practicamente toda Asia, e en 1980 abriu a primeira tenda de Comme des Garçons en Europa, na cidade de París, unha das grandes capitais da moda. A partir de entón a marca xaponesa converteuse nunha das casas de moda de alta costura máis relevantes do panorama internacional.

A constante dende a fundación de Comme des Garçons foi romper coas convencións acerca dos canons de xénero, beleza ou alta costura dentro da industria da moda.

Ó final da década dos 80, Comme des Garçons xa facturaba máis de 100 millóns de dólares e contaba con máis de 300 puntos de venda. Na actualidade conta con doce liñas de produtos e unha nutrida gama de perfumes.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1115170
* WorldCat
* VIAF: 158376894
* BNF: 13752552x
* GND: 5316551-2
* ISNI: 0000 0001 2114 0182
* LCCN: n90715562
* NDL: 00966053
* SUDOC: 050189158
* TePapa: 49110
* ULAN: 500404094

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Aviso médico | **Advertencia: A Wikipedia non dá consellos médicos.***Se cre que pode requirir tratamento, por favor, consúltello ao médico.* |

A **enfermidade de Minamata** é unha síndrome neurolóxica grave e permanente causada por un envelenamento por mercurio. Os síntomas inclúen ataxia, alteración sensorial nas mans e nos pés, deterioración da vista e da audición, debilidade e, en casos extremos, parálise e morte.

Historia e características
--------------------------

A enfermidade de Minamata chámase así porque a cidade de Minamata (no Xapón) foi o centro dun envelenamento por metilmercurio nos anos 1950. En 1956 morreron corenta e seis persoas.

Entre 1953 e 1965 houbo 111 vítimas e máis de 400 casos con problemas neurolóxicos. Tamén se deron casos de nais que non presentaban ningún síntoma, mais que deron á luz meniños gravemente afectados.

En 1968, o goberno xaponés anunciou oficialmente que a causa da enfermidade era a inxestión de peixe e de marisco contaminado de mercurio que vertera a empresa petroquímica Chisso. Calcúlase que entre 1932 e 1968, ano en que cambiou o proceso de síntese por outro menos contaminante, vertéronse na baía 81 toneladas de mercurio.

As vítimas non foron indemnizadas até 1996. O caso constitúe un dos chamados "catro grandes procesos" da responsabilidade ambiental no Xapón. A súa característica máis importante radica na admisión do uso da proba epidemiolóxica como proba do nexo causal entre o consumo dos alimentos contaminados e a enfermidade.

En 2001 había diagnosticados case 3.000 casos da enfermidade de Minamata, e 2.265 viviran na costa do Mar de Yatsushiro. Os pacientes poden solicitar compensacións económicas e axudas para os gastos médicos. Para reducir a preocupación da poboación, o goberno xaponés tamén ofrece exames médicos aos habitantes da área afectada.

A reportaxe gráfica de W. Eugene Smith atraeu a atención do mundo pola enfermidade.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q338857
* EBID: ID
* GND: 4210050-1
* MAG: 2777192610
* NDL: 00567656

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 001651
* GARD: 3575
* ICD-9: 985.0
* ICD-10: T56.1
* MedlinePlus: 001651
* Orphanet: 1917

 |
Coordenadas: 11°02′17″N 73°55′31″O﻿ / ﻿11.03806, -73.92528

Vista da área central da cidade. Estruturas de madeira erguíanse outrora sobre das plataformas de pedra.
**Ciudad Perdida**, **Buritaca-200** ou **Teyuna** é un antigo poboado indíxena e sitio arqueolóxico. Foi construído arredor do século VII ou VIII, uns 650 anos antes que Machu Picchu. Hoxe forma parte dos máis de 250 poboados antigos dos catro grupos indíxenas da cara norte e suroeste da Serra Nevada de Santa Marta, no departamento de Magdalena de Colombia.

Historia
--------

Vista da zona central da cidade. Outrora, estruturas de madera estiveron colocadas sobre as plataformas de pedra.
Ciudad Perdida foi construída arredor do ano 700 ou 800 por comunidades indíxenas tayronas. Foi descuberta en 1976 por un equipo de arqueólogos do Instituto Colombiano de Antropoloxía dirixido por Alvaro Soto e encabezado por Gilberto Cadavid e Luisa Fernanda Herrera e restaurada case na súa totalidade.

Os membros dos pobos locais, os arhuacos, os koguis e os wiwas, declararon que visitaron o sitio con regularidade antes de que fose amplamente descuberto, pero gardaran silencio ó respecto. Chaman a Ciudad Perdida "Teyuna" e cren que foi o corazón dunha rede de aldeas habitadas polos seus devanceiros, os tayrona.

Ciudad Perdida foi probablemente o centro político e manufactureiro da rexión a beiras do río Buritaca e puido ter albergado entre 2.000 e 8.000 persoas. Aparentemente foi abandonada durante a conquista española.

Notas
-----

1. 1 2  "Historia". laciudadperdida.com. Arquivado dende o orixinal o 17 de xaneiro de 2023. Consultado o 15 de setembro de 2014.
2. 1 2  "Ciudad Pérdida – Sierra Nevada de Santa Marta – Tayrona". ciudadperdidatour.com. Arquivado dende o orixinal o 16 de setembro de 2014. Consultado o 15 de setembro de 2014.
3. 1 2  "Ciudad Perdida: la puerta al pasado en la Sierra Nevada de Santa Marta". colombia.travel. Arquivado dende o orixinal o 08 de outubro de 2014. Consultado o 15 de setembro de 2014.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ciudad Perdida Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Portal:Pobos indíxenas de América
* Portal:Colombia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1094367
* WorldCat
* VIAF: 156111893
* EBID: ID
* GeoNames: 9855406
* LCCN: n97087057

 |
**Claudio Pérez Prieto**, nado na Habana cara a 1907 e finado en Ribadeo o 27 de febreiro de 1977, foi un farmacéutico e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou Farmacia na Universidade de Santiago de Compostela e foi dirixente da FUE de Farmacia. Puxo unha farmacia en Ribadeo. Afiliado ao Partido Galeguista, era o secretario do Grupo Galeguista de Ribadeo e presidente de Honra da Irmandade Galega. Foi presidente do coro Cántigas da Mariña.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 integrouse no comité de defensa, e cando os militares sublevados chegaron á vila, agochouse no lugar duns parentes en Ove. Foi descuberto polos falanxistas de Ribadeo e cambiou de agocho na casa doutros parentes de Lourido que lle construíron un zulo. En 1939 a familia organizoulle a fuga, viaxou a Santiago de Compostela, onde estivo agochado no sanatorio de Ramón Baltar, de alí trasladouse a Vigo acollido por José P. Villamil e desde alí pasou a Portugal. Desde Porto embarcou a Porto Rico e finalmente recalou nos Estados Unidos. Foi declarado en rebeldía acusado de rebelión militar e despois abríronlle expediente de responsabilidade civil, polo que foi sancionado polo Tribunal Regional de Responsabilidades Políticas o 9 de febreiro de 1941 con 10 anos de inhabilitación especial e condenado ao pago de 3000 pesetas, embargáronlle todos os bens. Nos Estados Unidos tivo que alistarse no exército traballando como químico nos laboratorios militares. Retornou do exilio nos anos cincuenta. Traballou como empregado dun laboratorio farmacéutico e despois de novo na farmacia. Seguiu colaborando co nacionalismo na clandestinidade.

Recoñecementos
--------------

O concello de Ribadeo puxo o seu nome a unha rúa.

Notas
-----

1. ↑  *BOE*, 27-1-1941, p, 419.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pérez Díaz, Claudio; Pérez Moratilla, Claudia (2003). *Un gorro ruso*. Vigo: Xerais. ISBN 978-84-1110-295-7.
* "Claudín de Dona Eudosia" Arquivado 28 de febreiro de 2018 en Wayback Machine. artigo de Xosé Ramón Ermida Meilán en *Terra e Tempo*, 22 de novembro de 2012.

### Ligazóns externas

* 

* Claudio Pérez Prieto na páxina web *Nomes e Voces*.
**Cándido Ramón Carrillo Cousillas**, nado en Malpica de Bergantiños, foi un sindicalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Militante da CNT, foi elixido concelleiro de Malpica de Bergantiños nas eleccións do 31 de maio de 1931. Permaneceu como concelleiro durante todo o período republicano. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu de Malpica con outros republicanos en xuño de 1938 na evasión da motora San Adrián. Pasou a zona leal, traballou na CAMPSA de Barcelona e despois como mariñeiro en Port-Vendres. Regresou a Galicia en xullo de 1943. Foi xulgado en Ferrol por rebelión militar e condenado a 12 anos e 1 día de prisión.

Vida persoal
------------

Casou con Regina Chouciño Blanco e foi pai de José e Cándido Carrillo Chouciño.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2011). *O mar e a memoria. O expediente Armesto*. A Coruña: Laiovento. p. 95. ISBN 978-84-8487-221-4.

### Outros artigos

* Evasión da motora San Adrián

### Ligazóns externas

* 

* Cándido Carrillo Cousillas na páxina web *Nomes e Voces*.
* La gran odisea
Coordenadas: 42°42′21″N 7°21′15″O﻿ / ﻿42.705833333333, -7.3541666666667

O **castro de Formigueiros** é un poboado castrexo da Idade de Ferro situado preto do lugar da Airexa, na parroquia de Formigueiros, no concello lucense de Samos. Está a 785 metros sobre o nivel do mar, encravado no extremo occidental da Serra do Édramo, que fai de divisoria entre os concellos de Samos ao norte, e o Incio ao sur.

Morfoloxía
----------

Sobre o perfil da montaña destacan as súas potentes murallas, circundadas por un labiríntico sistema de foxos e parapetos. Sorprende a complexidade e extensión das defensas fronte o reducido da zona habitacional. Das 5 ha totais, o interior da croa só ocupa uns 2000 metros cadrados.

Arqueoloxía
-----------

Foi obxecto de escavacións arqueolóxicas dende os anos 2006 a 2008. Definíronse dúas ocupacións. A primeira, comezaría nos séculos III-II a. C. remata na primeira metade do século I. Logo parece que foi abandonado e detéctase unha nova ocupación, con construcións levantadas sobre os derrubes das casas e da muralla. Os indicios apuntan a unha fase romana tardía ou posterior.

Atopáronse lousas decoradas con círculos, cabalos e peixes nunha praciña do poboado.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Castro.
* Cultura castrexa.
* Castros de Galicia.

### Ligazóns externas

* "Lousas decoradas con círculos, cabalos e peixes procedentes do castro de Formigueiros (Samos, Lugo)", artigo de Gonzalo Meijide, Xosé Ignacio Vilaseco e Jacek Blaszczyk na revista *Gallaecia*, nº 28 (2009). Páx. 113-130. ISSN 0211-8653.
***Elas, levarónnos ao espazo*** é un libro ilustrado de Nieves Lorenzo González, Encina Calvo Iglesias e Inés Álvarez Fernández, con deseños de MeliMolita, que dá a coñecer as biografías de doce mulleres enxeñeiras ou científicas. O volume, publicado en 2022, ten a súa orixe na exposición *As mulleres que nos levaron á Lúa*, organizada pola Universidade de Vigo.

Obxectivo
---------

Tanto a exposición coma o libro naceron co fin de promover as vocacións científicas e tecnolóxicas entre o alumnado feminino. Entre as mulleres biografadas están as que contribuíron a facer posible a misión Apollo 11 e galegas como Begoña Vila, astrofísica da NASA e supervisora de instrumentos do telescopio espacial James Webb.

Notas
-----

1. ↑  "Elas leváronnos ao espazo | Universidade de Vigo". *www.uvigo.gal*. Consultado o 2023-02-26.
2. ↑  REDACCIÓN (2022-12-22). "Un libro ilustrado recopila los referentes femeninos en la carrera espacial". *Faro de Vigo* (en castelán). Consultado o 2023-02-26.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Elas, levarónnos ao espazo no blog Mujeres con ciencia
* Ligazón para descargar o libro
* Presentación do Libro
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Elba.
**Elba** é o nome que recibe unha muller do Mesolítico, da cal se atopou un cranio duns 9.300 anos de antigüidade, os restos humanos máis antigos atopados en Galiza. Apareceu na cova de Chan de Lindeiro, na parroquia de Zanfoga, no concello de Pedrafita do Cebreiro.

Descubrimento
-------------

O cranio foi atopado en 1996 no fondo da cova, a uns vinte metros de profundidade. En sucesivas campañas arqueolóxicas recuperáronse tamén restos de animais, entre eles tres uros e un oso das cavernas.

As conclusións científicas
--------------------------

A análise do cranio revelou unha antigüidade duns 9.300 anos. Elba medía arredor dun metro e medio e no momento da morte tiña entre 20 e 40 anos. 

Os tres uros que se recuperaron da cova estaban no mesmo estrato que Elba. A análise dos restos dálles a mesma antigüidade que aos da muller, do que se deduce que formaban parte dun rabaño que a muller pastoreaba. Os científicos, con todo, entenden que non se trataría de animais completamente domesticados. 

A análise dos sedimentos depositados arredor da cova permitiu así mesmo analizar a contorna na que se movía Elba. Segundo o informe, tratábase dunha área eminentemente forestal, onde predominaban os bidueiros. Con todo, atopáronse tamén restos da presenza de carballos e especies propias do bosque de ribeira. A mesma análise revelou evidencias de lumes forestais, debidas probabelmente á acción humana.

Notas
-----

1. ↑  "Así foi a agonía de Elba hai 9.300 anos". *GCiencia*. 08/11/2018. Consultado o 30/07/2020.
2. ↑  "El mundo de una mujer llamada Elba" en Cadernos nº39. Laboratorio Xeolóxico de Laxe, p. 15.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Cadernos* nº 39. Laboratorio Xeolóxico de Laxe, 2017.