| *Taenia* |
| --- |
| *T. saginata* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Platyhelminthes |
| Clase: | Cestoda |
| Orde: | Cyclophyllidea |
| Familia: | Taeniidae |
| Xénero: | ***Taenia*** |

 |
| Especie tipo |
| *T. solium*Linnaeus, 1758 |

***Taenia*** é un xénero de vermes planos Cestodos ciclofílidos, organismos chamados **tenias,** entre os que se inclúen importantes parasitos dos animais e do home. Especies deste xénero son responsables da teníase e a cisticercose nos humanos. Hai máis de 100 especies rexistradas neste xénero. Morfoloxicamente caracterízanse por ter un corpo en forma de fita composto por segmentos chamados proglotes; e da súa forma deriva o seu nome, xa que en grego ταίνια, *tainía* significa fita, vendaxe ou faixa. O extremo anterior do corpo é un órgano de fixación con ventosas e ás veces ganchos chamado escólex. Non todos os membros do xénero *Taenia* teñen un escólex armado con ganchos ou espiñas (por exemplo, *Taenia saginata* non os ten, pero *Taenia solium* si).

As proglotes teñen un ovario central, cun vitelario (glándula da xema) na parte posterior. Como en todos os cestodos ciclofílidos, hai un poro xenital a cada lado de cada proglote. Os ovos libéranse cando a proglote se desprende do corpo e se deteriora, xa que non teñen un poro uterino para a saída dos ovos.

Exemplos de especies
--------------------

* *Taenia asiatica*. Os humanos son o seu hóspede definitivo, e os porcos e raramente o gando son os hóspedes intermediarios.
* *Taenia crassiceps*
* *Taenia gonyamai*. Parasito dos antílopes (as formas larvarias) e dos leóns (as formas adultas).
* *Taenia multiceps*. Tenia do can que pode causar noutros animais a cenurose.
* *Taenia mustelae*. Infecta a pequenos carnívoros.
* *Taenia pisiformis*. É común nos cans asilvestrados e coellos, os cales serven de hóspede intermediario.
* *Taenia rileyi*. Infecta a linces.
* *Taenia saginata*. É a tenia da vaca. Infecta ao gando e aos humanos, e só pode reproducirse no intestino humano.
* *Taenia solium*. É a tenia do porco. Os humanos son o seu hóspede primario, nos que se reproduce. O hóspede intermediario é o porco.
* *Taenia taeniaeformis*. Utiliza os roedores como hóspede intermediario e despois vive nos gatos como hóspede definitivo.
* *Taenia serialis*. Parasita aos cans e raposos e os hóspedes intermedios son os coellos.

Ciclo de vida
-------------

Un par de proglotes desecadas, que parecen sementes de sésamo e que conteñen moitos ovos.
O ciclo de vida empeza cando se liberan polas feces ovos ou proglotes grávidas cheas de ovos. Os ovos libres (embrióforos) levan oncosferas (tamén chamados embrións hexacantos). Os ovos son resistentes e duran de días a meses no medio ambiente. Algunhas veces, como pasa en *T. saginata*, eses segmentos (proglotes ou cadeas de proglotes) son aínda móbiles despois da excreción, baleiran os seus ovos en poucos minutos ou, nalgunhas especies, retéñenos agrupados e agardan á chegada dun hóspede vertebrado axeitado. O hóspede intermediario (gando, porcos, roedores etc. segundo a especie de verme) debe despois inxerir os ovos ou as proglotes. Se o hóspede é da especie correcta, o embrióforo eclosiona, e os embrións hexacantos invaden a parede do intestino delgado do hóspede intermediario para viaxar despois ao músculo estriado onde se desenvolven como larvas cisticercos. Alí crecen, e diferéncianse nesta forma larvaria que parece unha vesícula (e creuse erradamente ata mediados do século XIX que era outra especie de parasito), que é infecciosa para o hóspede definitivo en canto desenvolva un escólex invaxinado (protoescólex). Para continuar o proceso, o hóspede definitivo debe comer carne mal cocida ou crúa do hóspede intermediario. Unha vez que está no hóspede definitivo, a vesícula é dixerida, o escólex insírese na parede intestinal, e o colo empeza a producir segmentos que formarán o corpo do verme ou estróbilo. Aparecen novos ovos nas feces do hóspede definitivo xeralmente de seis a nove semanas despois, e o ciclo volve a repetirse.

*Taenia saginata* ten unhas 1.000-2.000 proglotes e cada unha das proglotes grávidas contén 100.000 ovos, mentres que *Taenia solium* ten unhas 1.000 proglotes e cada proglote grávida ten 60.000 ovos aproximadamente.

Diverxencia de *Taenia* en humanos
----------------------------------

Inicialmente pensábase que os humanos adquiriran especies de *Taenia* (*T. solium*, *T. asiatica* e *T. saginata*) despois da domesticación de grandes animais, aínda que a dieta omnívora e a busca de alimentos dos primeiros homínidos suxire que o contacto entre a *Taenia* ancestral estableceuse antes da aparición dos humanos modernos e a agricultura avanzada. As probas indican que a domesticación de animais polos humanos introduciu especies de *Taenia* en novos hóspedes intermediarios, como vacúns e porcinos.

Os datos morfolóxicos e moleculares suxiren que a diverxencia das *Taenia* como parasitos humanos especializados estivo directamente asociada cos primeiros homínidos e antes da existencia do *Homo sapiens* moderno. As relacións predador-presa directas entre os humanos e os hóspedes intermedio e definitivo orixinais de *Taenia* tivo como resultado este cambio de hóspede. As evidencias ecolóxicas mostran que os primeiros homínidos predaban frecuentemente hóspedes intermedios de *Taenia*, como os antílopes, propiciando unha coloniación máis temperá polo parasito anterior á domesticación de animais. Os primeiros homínidos tiñan unha dieta omnívora; eran cazadores e comedores de prea. A abundancia de antílopes na sabana da África subsahariana no Plioceno tardío supoñía un enorme recurso alimenticio para os homínidos e outros animais carnívoros como os félidos, cánidos e hiénidos. Os homínidos que cazaban antílopes ou buscaban prea mataban antílopes establecendo o inicio dunha relación hóspede parasito entre os homínidos e a *Taenia*. Daquela, é posible que os homínidos non tivesen modo de cociñar os alimentos. Isto aumentaria grandemente as posibilidades de adquirir os cisticercos como resultado de comer carne non cociñada. Ademais, a transmisión do parasito puido verse potenciada polo consumo directo do hóspede definitivo. Os datos parasitolóxicos apoian a busca de antílopes como alimentro polas especies de *Homo* durante o Plioceno tardío e Plistoceno. Isto corresponde co contacto inicial coa *Taenia* ancestral e a especialización en *T. solium*, *T. saginata* e *T. asiatica*, que resultou así na colonización dos primeiros homínidos como hóspedes definitivos.

O cambio de hóspede de *Taenia* é máis frecuente entre carnívoros e menos entre herbívoros por medio de coespeciación. Obsérvase un exceso de 50–60% de colonización de *Taenia* entre carnívoros (hiénidos, félidos e homínidos). A adquisición do parasito ocorre máis frecuentemente entre o hóspede definitivo que entre os hóspedes intermedios. Por tanto, o cambio de hóspede probablemente pode que non ocorrese a través de vacas e porcos. O establecemento de vacas e porcos como hóspedes intermedios de especies de *Taenia* deeuse, en consecuencia, ás relacións sinantrópicas cos humanos. Durante os pasados 8000–10000 anos, estableceuse a colonización das respectivas especies de *Taenia* desde os humanos ás vacas e aos porcos. En contraste, a colonización da *Taenia* ancestral nos primeiros homínidos estableceuse hai 1,0–2,5 millóns de anos. Isto indica claramente que a coloniación das *Taenia* humanas antecede a domesticación de animais.

Notas
-----

1. ↑  Roberts, L.S. and Janovy, John Jr. *Foundations of Parasitology* 7th Edition. McGraw-Hill. 2005.
2. ↑  Sachs, R (1969). "Untersuchungen zur Artbestimmung und Differenzierung der Muskelfinnen ostafrikanischer Wildtiere". *ZARRAYropenmedizin und Parasitologie* **20** (1): 39–50.
3. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 10 de xullo de 2013. Consultado o 28 de xullo de 2013.
4. 1 2  Hoberg, E. P.; Alkire, N. L.; Queiroz, A. D.; Jones, A. (2001). "Out of Africa: origins of the *Taenia* tapeworms in humans". *Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences* **268** (1469): 781–787. PMC 1088669. PMID 11345321. doi:10.1098/rspb.2000.1579.
5. 1 2 3 4  Hoberg, Eric P. (2006). "Phylogeny of *Taenia*: Species definitions and origins of human parasites". *Parasitology International* **55**: S23–S30. PMID 16371252. doi:10.1016/j.parint.2005.11.049.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Taenia***  |

### Outros artigos

* Taenia solium
* Taenia saginata

### Ligazóns externas

* ZipcodeZoo
* BioLib
* Vermes planos humanos
* Parasitos en humanos
* Unha suposta especie de Taenia descrita no lince de Eurasia en Finlandia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q310997
* BNCF: 41461
* BNF: 12302211n
* EBID: ID
* LCCN: sh85131885
* MAG: 2777534236

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ButMoth: 28293.0
* Dyntaxa: 6006429
* EOL: 1387695
* EPPO: 1TAEIG
* FE-New: ID
* GBIF: 9721939
* iNaturalist: 372431
* ITIS: 1059440
* NBN: NHMSYS0020706711
* NCBI: 6202
* Plazi: ID
* Soortenregister: 173440
* WoRMS: 105005

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D013621
* MeSH: B01.050.500.500.736.215.895

 |