**José Luis Borau Moradell**, nado en Zaragoza o 8 de agosto de 1929 e finado en Madrid o 23 de novembro de 2012, foi un director, produtor, guionista, actor ocasional, editor literario e crítico de cine español, membro da Real Academia Española na cadeira B dende 2008 até a súa morte.

Traxectoria
-----------

Borau realizou os seus primeiros estudos no Colexio de Santo Agostiño de Zaragoza, cidade en que comezou a estudar Dereito en 1949. Tras traballar durante un curto período como crítico de cinema no xornal *Heraldo de Aragón*, estudou dende 1957 na Escola Oficial de Cinematografía en Madrid, carreira que terminou co curto *En el Río* en 1960.

Foi considerado a grande esperanza do "novo cinema español" nos anos 1960. Con todo, mentres os seus contemporáneos facían un cine psicolóxico, el, seguindo as modas de Hollywood, dedicouse ao spaghetti western (*Brandy*, 1963) ou ao suspense (*Crimen de doble hilo*, 1965), con poco éxito comercial.

Destes traballos sacou a conclusión de que só podía rodar filmes satisfactorios se os realizaba baixo control propio e fundou en 1967 a súa propia produtora El Imán. Durante dez anos filmou sobre todo anuncios e produciu filmes doutros directores. Ademais, traballou como profesor de guión da Escola Oficial de Cinematografía. 

O seu primeiro filme baixo control propio foi o suspense político *Hay que matar a B*. (1974), que puxo de relevo, por primeira vez, o seu estilo preciso e minucioso na dirección, a construción da historia e a montaxe. Este filme contou cun elenco internacional que incluía as estrelas norteamericanas Burgess Meredith e Patricia Neal.

O seu maior éxito comercial logrouno en 1975 co drama *Furtivos*, que actualmente se considera como un dos mellores exemplos do cinema do tardofranquismo. Sobre todo, impresionou a escenografía visual da trama nos bosques dos arredores de Madrid. O filme obtivo ese mesmo ano a *Cuncha de Ouro* do Festival de Cinema de Donostia e o premio ao mellor filme en lingua española.

En 1979 estreou *La Sabina*, unha historia de paixón e superstición que transcorre en terras andaluzas. A coprodución con Suecia permitiu sumar ao elenco coñecidos actores estranxeiros. 

En 1984 dirixiu a coprodución hispano-norteamericana *Río abajo* con David Carradine e Victoria Abril, que non obtivo a repercusión esperada. Borau puido desquitarse deste relativo fracaso cultivando un éxito de público e crítica en 1986 con *Tata mía* (con Imperio Argentina e Carmen Maura), que entre outras logros alcanzou un nomeamento ao Goya como mellor guión. En 1997 filmou *Niño nadie*.

En 1993 filmou a serie de televisión *Celia*, baseada nas historias de Elena Fortún. Coa idea inicial de tan só escribir os guións e producir os capítulos, acabou por dirixir parte da serie, que tivo certo éxito de público en TVE.

De 1994 a 1998 foi presidente da Academia das Artes e as Ciencias Cinematográficas de España, dende a que dirixiu a elaboración e edición do *Diccionario de Cine Español* en 1998. En 1995 fundou a súa propia editorial, *Ediciones El Imán*, dedicada principalmente á cinematografía.

No ano 2001 obtivo co seu filme *Leo* o premio Goya á mellor dirección. Ademais, gañou o premio especial do xurado do Festival de Cinema de Málaga e xunto con *La comunidad,* de Álex de la Iglesia o premio Fotogramas de Plata. En 2003, aos 74 anos, recibiu por *Camisa de once varas*, libro de relatos, o Premio Tigre Juan de narrativa á mellor ópera prima. En 2007, Chunta Aragonesista concedeulle o III Premio Aragoneses en Madrid. Foi presidente da Sociedade Xeral de Autores e Editores (SGAE) dende xullo de 2007 ata xullo de 2011.

En fe*b*reiro de 2008 foi nomeado académico da Real Academia Española, cubrindo a vacante deixada por Fernando Fernán Gómez na cadeira B. A contestación do seu discurso de incorporación correu a cargo de Mario Vargas Llosa. O 22 de novembro de 2012 presentouse o libro *Borau*. *La vida no da para más*, un achegamento á súa obra por parte de Bernardo Sánchez Salgas. Un día despois faleceu en Madrid á idade de 83 anos a causa dun cancro de gorxa.

Filmografía
-----------

### Director

| Ano | Título | Notas |
| --- | --- | --- |
| 1960 | *En el río* | Curtametraxe documental |
| 1963 | *Brandy* |  |
| 1965 | *Crimen de doble filo* |  |
| 1974 | *Hay que matar a B* |  |
| 1975 | *Furtivos* | Cuncha de Ouro no Festival Internacional de Cinema de Donostia |
| 1979 | *La Sabina* |  |
| 1984 | *Río abajo* |  |
| 1986 | *Tata mía* |  |
| 1992 | *Celia* | Serie de televisión |
| 1996 | *Niño nadie* |  |
| 2000 | *Leo* | Goya á mellor direcciónParticipou no 22.º Festival Internacional de Cinema de Moscova. |

### Actor

| Ano | Título | Personaxe | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| 1965 | *El juego de la oca* | Cliente do café | Sen acreditar |
| 1970 | *Un, dos, tres... al escondite inglés* | Tío Prudencio | Sen acreditar |
| 1972 | *Mi querida señorita* | Médico | Sen acreditar |
| 1975 | *Furtivos* | Gobernador |  |
| 1975 | *La adúltera* | Médico |  |
| 1978 | *Sonámbulos* | Director de la biblioteca |  |
| 1981 | *Cuentos para una escapada* |  |  |
| 1988 | *Malaventura* | Alcántara |  |
| 1993 | *Todos a la cárcel* | Capellan |  |
| 1996 | *Ilona llega con la lluvia* | Alcántara |  |

Obra literaria
--------------

* *Camisa de once varas*
* *Navidad, horrible navidad*
* *El amigo de invierno*
* *Cuentos de Culver City*
* *Palabra de cine*

### Crítica cinematográfica

* *Diccionario de cine español*
* *La pintura en el cine, el cine en la pintura*
* *Cine, arte y dispositivos en el cine español*

Notas
-----

1. ↑  «Algo más que un director de cine», *El País*, 23 de novembro de 2012.
2. ↑  «Fallece José Luis Borau a los 83 años», *ABC*, 23 de novembro de 2012.
3. ↑  «José Luis Borau y José María Merino, nuevos académicos de la Lengua», *El País*, 27 de marzo de 2008.
4. ↑  «Borau mira por el retrovisor de la vida», *El País*, 21 de novembro de 2012.
5. ↑  «Borau, un humanista desde la mecedora», *Diario de Sevilla*, 23 de novembro de 2012.
6. ↑  «El adiós de Borau deja al lenguaje del cine sólo ante el peligro», *El Mundo*, 24 de noviembre de 2012.
7. ↑  "Muere el director de cine José Luis Borau". *Corporación de Radio y Televisión Española* (en castelán). 23 de decembro de 2012. Consultado o 3 de abril de 2020.
8. ↑  "22nd Moscow International Film Festival (2000)". *MIFF*. Arquivado dende o orixinal o 28 de marzo de 2013. Consultado o 2013-03-28.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* D’Lugo, Marvin.  *Guide to the Cinema of Spain*. Greenwood Press, 1997. ISBN 0313294747
* Torres, Augusto M. *Diccionario Espasa Cine Español*. Espasa Calpe, 1994, ISBN 84-239-9203-9

### Ligazóns externas

* Jose Luis Borau, nuevo académico de la lengua. La Gaceta de los Negocios Arquivado 14-04-2021 en Wayback Machine.
* El cineasta José Luis Borau, Premio de las Letras

* Portal:Cine
* Portal:España

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q582787
* WorldCat
* VIAF: 115541021
* Allmovie: p82457
* AlloCiné: 6841
* BNE: XX840981
* BNF: 13186441j
* BVMC: 5105
* CANTIC: a11098065
* DBE: jose-luis-borau-moradell
* DeutscheBio: 116245603
* FAST: 1800652
* Filmportal: ID
* GEA: 2463
* GEC: 0011276
* GND: 116245603
* IMDb: nm0095952
* ISNI: 0000000084124991
* LCCN: n91094770
* NTA: 12349320X
* SNAC: w6bx1d3x
* SUDOC: 03539160X
* TMDb: 231882

 |