**Rosario Pi Brujas**, nada en Barcelona en 1899 e finada en Madrid o 22 de marzo de 1967, foi unha directora, produtora e guionista de cinema catalá.

Con Helena Cortesina, Ana Mariscal e Margarita Alexandre conforma o cuarteto de mulleres fundadoras do cinema de España.

Traxectoria
-----------

Rosario Pi naceu en Barcelona no seo dunha familia adiñeirada que posuía unha fábrica téxtil en Sabadell. Durante toda a vida sufriu as secuelas dunha parálise infantil (posiblemente poliomielite) que a obrigou a levar un bastón e zapatos ortopédicos. Aínda así foi unha muller activa e intelectualizada.

Abriu unha tenda de moda, ou unha corsetaría, en Barcelona na década de 1920, que non prosperou e acabou pechando en 1929 na procura doutros horizontes. Marchou a Madrid e, a partir de entón, centrou a súa actividade no cinema. Creou a produtora Star Films co mexicano Emilio Gutiérrez Bringas e co español Pedro Ladrón de Guevara, na que figuraba como presidenta. Entre 1931 e 1935 produciu o primeiro filme sonoro de Edgar Neville, así como dos directores Benito Perojo e Fernando Delgado.

En 1933 produciu curtas e longametraxes e comezou a súa carreira cinematográfica detrás da cámara. Dirixiu o seu primeiro filme, *El gato montés* (1935), que se considerou o primeiro filme sonoro dirixido por unha muller en España ata que en 2020 se descubriu nos arquivos da Filmoteca Española o filme *Mallorca*, de María Forteza, cunha data que non se puido establecer con precisión. Cómpre salientar que xa en 1921, outra muller, a bailarina e actriz Helena Cortesina (1904-1984) dirixira o filme mudo *Flor de España o leyenda de un torero*.

Foi amiga de Perico Chicote e Ricardo Urgoiti, que lle deixaron os locais para os seus filmes, xa que non tiña recursos económicos suficientes.

Os filmes de Pi, a pesar de seren folletíns típicos dos anos 30, tiñan trazos surrealistas e vangardistas que Luis Buñuel repetiu en *Abismos de pasión* (1953). En plena guerra civil, comezou a rodar *Molinos de viento* (1937) que rematou en París, onde fuxiu coa protagonista, Maria Mercader. O filme, producido por Internacional Films, de Barcelona, estreouse en 1938, mais a súa proxección foi censurada na zona republicana porque Pi foi acusada de filofascista.

Recibiu unha oferta da Fox, mais tras desbotar a posibilidade de traballar en Hollywood, Pi e Mercader marcharon a Roma, aos estudos de Cinecittà, onde coñeceron a Vittorio de Sica, que casou con Maria Mercader. Algúns críticos cren que Pi continuou a traballar no cinema en Roma e que foi a directora se acreditar do filme *Forza bruta* (1940).

Na posguerra regresou a Madrid, despois de buscar un traballo en Barcelona, ​​onde o réxime franquista —co que simpatizara— non a acolleu por ser unha muller de cinema e vangardista. Resultoulle imposible traballar na súa profesión nun mundo de homes en que só lle daba importancia ás mulleres como actrices. Escribiu algúns artigos co pseudónimo de Rizpay e nos últimos anos da súa vida abriu un restaurante en Madrid, onde morreu en 1967.

Filmografía
-----------

| Título | Ano | Tarefa |
| --- | --- | --- |
| *¡Yo quiero que me lleven a Hollywood!* | 1931 | Produción |
| *El hombre que se reía del amor* | 1933 | Produción |
| *Odio* | 1934 | Produción (filme dirixido por Richard Harlan) |
| *Doce hombres y una mujer* | 1934 | Guión, escenografía, deseño de produción (filme dirixido por Fernando Delgado, sobre un libro de Wenceslao Fernández Flórez) |
| *El gato montés* | 1935 | Dirección e guión (sobre a ópera de Manuel Penella) |
| *Molinos de viento* | 1938 | Dirección (filme perdido) |

Notas
-----

1. ↑  Margarita Alexandre, la antifranquista que deslumbró a Franco, *El País*, 4 de xaneiro de 2016 *(en castelán)*
2. ↑  Martin-Márquez, Susan (1999). *Feminist Discourse and Spanish Cinema: Sight Unseen* (en inglés). Oxford University Press. ISBN 9780198159797.
3. 1 2 3 4  Marin Silvestre, Dolors. "Rosario Pi Brujas". Diccionari Biogràfic de Dones. Arquivado dende o orixinal o 02 de abril de 2015. Consultado o 23 de marzo de 2015.
4. 1 2  "Biografía de Rosario Pi". 23 de maio de 2010. Archived from the original on 23 de maio de 2010. Consultado o 12 de agosto de 2018.
5. ↑  "‘Mallorca’, de María Forteza, ¿la primera película sonora dirigida por una mujer en España?". *www.elsaltodiario.com* (en castelán). Consultado o 11 de maio de 2020.
6. 1 2  "Rosario Pi Brujas | Real Academia de la Historia". *dbe.rah.es* (en castelán). Consultado o 12 de agosto de 2018.
7. ↑  Zecchi, Barbara (2014). *Desenfocadas. Cineastas españolas y discursos de género*. Barcelona: Icaria. pp. 49–56. ISBN 978-8498885682.
8. ↑  Crusells, Magí and Sebastián, Jordi (2008). *Diccionario de directores de cine en Cataluña*. p. 194.
9. ↑  Zecchi, Barbara. "Rosario Pi Brujas". *Gynocine Project*. Consultado o 3 de setembro de 2020.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Riambau, Esteve (2019) *Laya Films i el cinema a Catalunya durant la Guerra Civil.* Barcelona, L'Avenç ISBN 978-8416853250
* Romero Marin, Juan José (2000). «Rosario Pi». En: Martinez, Cándida; Pastor, Reyna; de la Pascua, M. José; Tavera, Susanna (coords.). Mujeres en la historia de España. Enciclopedia biográfica. Madrid: Ed. Planeta
* Torres, Augusto M. (2004). Directores españoles malditos. Madrid: Ed. Huerga y Fierro
* Alet Valero, *Una española frente a la españolada. Rosario Pi, "El gato montés", 1936* Hispanística XX, 0765-5681, Nº. 14, 1996, páx. 31-54
* Zecchi, Barbara (2005). *"Reinventando el placer cinematográfico femenino Rosario Pi, Josefina Molina y Judith Colell" en: Reescribir ficciones : imágenes de la literatura en el cine y la televisión.* Mirabel Editorial. ISBN 8493427586. Consultado o 12 de agosto de 2018.

### Ligazóns externas

* Cartel do filme *El gato montés*, dirixido por Rosario Pi

* Portal:Cine
* Portal:Muller
* Portal:Cataluña

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6112401
* WorldCat
* VIAF: 86934289
* BNE: XX1173530
* DBE: rosario-pi-brujas
* IMDb: nm0681157
* ISNI: 0000 0000 6117 5761

 |