**Célebes** tamén coñecida, en especial ultimamente, co nome indonesio de **Sulawesi** (pronunciado "sulavesi", pois utilizan a versión holandesa do "w"). É unha das catro Illas maiores da Sonda e a undécima illa máis grande do mundo por superficie, está illa de Indonesia esta situada ao leste de Borneo, ao oeste das Illas Molucas e ao sur de Mindanao e o arquipélago de Sulu. En Indonesia, só Sumatra, Borneo e Papúa son máis grandes en territorio, e só Xava e Sumatra teñen poboacións maiores.

Os primeiros europeos en chegar á illa foron navegantes portugueses en 1512. Desde o século XVII a illa foi parte das Indias Orientais Neerlandesas, como era coñecido o que actualmente é Indonesia baixo o goberno colonial dos Países Baixos.

Etimoloxía
----------

O nome "Sulawesi" provén posiblemente das palabras "sula" ("illa") e "besi" ("ferro") e pode referirse á exportación histórica de ferro dos ricos xacementos do Lago Matano. O termo "sula" tamén significa dentes, corno ou pico, derivado do sánscrito, como trishula refírese a "tridente". Así, "sulawesi" significa "picos de ferro", o que suxire que a illa tamén era produtora de armas de ferro. O nome entrou en uso común en inglés logo da independencia indonesia.

O nome de "Célebes" foi dado orixinalmente á illa polos exploradores portugueses. Considérase extensamente unha representación portuguesa do nome nativo "Sulawesi". []

Xeografía
---------

É a décimo primeira illa máis grande do mundo, cunha área de 174.600 km², a illa está rodeada ao oeste por Borneo, ao norte polas Filipinas, ao leste polas Molucas e ao sur por Flores e Timor. A illa ten unha forma moi particular e distintiva, dominada por catro grandes penínsulas, a península de Minahassa no norte, a península do leste, a península do sur a a península do sueste. Tres golfos separan estas penínsulas: o Golfo de Tomini entre as penínsulas do norte de Minahasa e do leste, o Golfo Tolo entre as penínsulas do Leste e do Sueste, e o Golfo Bone (Golfo do óso) entre as penínsulas do sur e do sueste. O estreito de Makassar corre ao longo do lado occidental da illa e separa a illa de Borneo. A parte central é sumamente montañosa, polo que tradicionalmente as penínsulas da illa están afastadas unha da outra, xa que son máis curtas as comunicacións por mar, que polos camiños da illa.

Administración
--------------

A illa se subdivide en seis provincias de Indonesia: Gorontalo, Celebes do Norte (*Sulawesi Utara*), Celebes Occidental (*Sulawesi Barat*), Celebes Central (*Sulawesi Tengah*), Celebes do Sur (*Sulawesi Selatan*) e Celebes do Sueste (*Sulawesi Tenggara*). Célebes Occidental é unha nova provincia, creada en 2004 desde a parte de Célebes do Sur. As cidades máis grandes da illa son Makassar, Manado, Palu, Kendari, Bitung, Gorontalo, Palopo e Bau-Bau.

Modelo:Pie chart

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Provincia | Superficie enkm2 | Poboación(Censo 2010) | Poboación(Estimada 2014) | Densidadepor km2 (2014) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Célebes do Sur | 46.717´48 | 8.034.776 | 8.395.747 | 179´7 |
| Célebes Occidental | 16.787´18 | 1.158.651 | 1.284.620 | 76´5 |
| Célebes Central | 61.841´29 | 2.635.009 | 2.839.290 | 45´9 |
| Célebes Sueste | 38.067´70 | 2.232.586 | 2.417.962 | 63´5 |
| Gorontalo | 11.257´07 | 1.040.164 | 1.134.498 | 92´9 |
| Célebes do Norte | 13.851´64 | 2.270.596 | 2.382.941 | 172´0 |
| **Total célebes** | **188.522´36** | **17.371.782** | **18.455.058** | **97´4** |

 | 

| Cidade | Provincia contendo a cidade | Poboación (Censo 2010) | Poboación(Estimada 2014) |
| --- | --- | --- | --- |
| Makassar | Célebes do Sur | 1.339.374 | 1.398.804 |
| Manado | Célebes do Norte | 408.354 | 430.790 |
| Palu | Célebes Central | 335.297 | 362.621 |
| Kendari | Célebes Sueste | 289.468 | 314.042 |
| Bitung | Célebes do Norte | 187,932 | 196,936 |
| Gorontalo | Gorontalo | 179.991 | 196.464 |
| Palopo | Célebes do Sur | 148.033 | 154.579 |
| Bau-Bau | Célebes Sueste | 137.118 | 148.366 |

 |

Bandeira do movemento separatista

Flora e fauna
-------------

A illa de Célebes atópase xunto á Liña de Wallace, o que fai que maior parte das súas especies sexan pertencentes á rexión de Australasia. 2.290 km² da illa están incluídos no Parque Nacional de Lore Lindu.

Hai 127 especies de mamíferos coñecidas en Célebes, 72 delas, o 69%, son endémicas, o que signífica que non se atopan en ningunha outra parte do mundo. O maior mamífero nativo de Célebes é o anoa, unha especie de búfalo de pequeno tamaño. 

En contraste, a maior parte das especies de aves se poden ser atopadas noutras illas, aínda que un 34% son tamén endémicas.

Demografía
----------

Segundo o censo levado a cabo en 2000, a poboación total da illa de Célebes é de 14 946 488 de habitantes, o que representa un 7,25% da poboación total de Indonesia.

Célebes

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *babirusa*.
2. ↑  Watuseke, F. S. 1974. On the name Celebes. Sixth International Conference on Asian History, International Association of Historians of Asia, Yogyakarta, 26–30 agosto. Unpublished.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lingua bugi

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3812
* WorldCat
* VIAF: 316430489
* AAT: 300018719
* BRE: 4172655
* EBID: ID
* GEC: 0016805
* GeoNames: 9062340
* GND: 4069884-1
* LCCN: sh85021616
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00628668
* NKC: ge272780
* OSM: 7226110

 |