Liña Massa-Senigallia (La Spezia-Rimini).
A **liña Massa-Senigallia** (polas localidades de La Spezia e Rimini) ou **liña La Spezia-Rimini** (polas localidades de Massa e Senigallia) é un límite lingüístico que separa as linguas galoitálicas do norte e as linguas italianas centro-meridionais. A propia liña está definida por un feixe de isoglosas que diferencian ambos os grupos lingüísticos.

Exemplos de isoglosas
---------------------

A maior parte de isoglosas asociadas á liña La Spezia-Rimini son naturalmente isoglosas fonéticas. O seguinte cadro presenta algunhas das características típicas que diferencian as variedades románicas ao norte e ao sur de devandita liña:

| LATÍN | UNUM | NŎCTE(M) | LĂCTE(M) | FĂCTU(M) | CĂNE(M) | CLAVE(M) | HŎMINE(M) | LUPU(M) |  FORMICA(M) | ROTA(M) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Galoitálico** | Lombardo | yn | nɔʧ | laʧ | faʧ | ka | tʃav | ɔm | luf | furmiga | røda |
| Lígur | yn | nøtʃe | lajt / lœt(e) | fajt | kan | tʃavæ | omu | lu | furmiga | rua |
| Piemontés | yn | nøit | lajt | fajt | kan | tʃav | ɔm | luv | furmja | rua |
| Emiliano-romañol | on | nɔt | lat | fat | kan | tʃav | ɔmen | lauv | furmiga | roda |
| Véneto | un | note | late | fato | kan | tʃave | ɔmo | luvo | formiga | roda |
| Istriota | un | nwɔto | lato | fato | kan | tʃave | ɔmo | lwɔvo | furmiga | ruda |
| Liña La Spezia-Rimini |
| Italo-románico | Toscano | uno | nɔte | late | fato | kane | kiave | wɔmo | lupo | formica | rwɔta |
| Romanesco | uno | nɔte | late | fato | kane | kiave | ɔmo | lupo | formica | rɔta |
| Napolitano | unə | nɔtə | latə | fatə | kanə | kiavə | ɔmmə | lupə | formica | rɔta |
| Siciliano | unu | nɔti | lati | fatu | kani | kiavi | ɔmu | lupu | formica | rɔta |

División entre a Romanía occidental e oriental
----------------------------------------------

A liña Massa-Senigallia como división entre as linguas romances occidentais e orientais.
Moitos autores que consideran que a división primaria entre as linguas románicas occidentais (galoibérico) e as orientais (italorrumano) a liña Massa-Senigallia é a fronteira entre ambos os grupos, as linguas occidentais estarían limitadas ao norte de devandita liña, e as linguas orientais ao sur de devandita liña, en base algunhas isoglosas como na conservación ou sonorización de /p, k, t/ intervocálicas e formación do plural con (s) e (e, i). Con todo, non todos os autores comparten a idea de que esta liña é a división entre o romance occidental e o romance oriental. A clasificación de Ethnologue tampouco toma en conta estes criterios.

### Formas de plural

Actualmente a maioría das linguas románicas occidentais (iberorromances, galorromances e sardo) usa como morfema o plural *-s* (francés, castelán, portugués, catalán) derivada da marca de acusativo plural do latín, mentres que as linguas ao sur e leste da liña Massa-Senigallia (italiano, romanés) usan formas de plural derivadas do nominativo plural (-e, -i):

| Latín(nominativo) | Romanés | Italiano | Latín(acusativo) | Castelán | Galego |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| VĪTA, VĪTÆ | *viata, viate* | *vita, vite* | VĪTAM, VĪTĀS | *vida, vidas* | *vida, vidas* |
| LUPUS, LUPĪ | lupo, lupi | *lupo, lupi* | LUPUM, LUPŌS | *lobo, lobos* | *lobo, lobos* |

### Oclusivas xordas intervócalicas /p, k, t/

Tradicionalmente díxose que as linguas que sonorizan ou perden as oclusivas xordas intervocálicas /p, k, t/ forman parte das linguas romances occidentais e as que conservan ditas oclusivas son parte das linguas romances orientais.

| Latín | Romanés | Italiano | Galego | Sardo | Catalán | Francés | Friulano | Piemontés | Véneto |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Capra(m) | ca**p**ră | ca**p**ra | ca(b)ra | cra(b)a | ca(b)ra | chè(v)re | cja(v)re | cra(v)a | ca(v)ara |
| Sapere | sen palabra latina | sa**p**ere | sa(b)er | sa(b)ere | sa(b)er | sa(v)oir | sa(v)e | sa(v)ej | sa(v)er |
| Sapone | să**p**un | sa**p**one | xa(b)ón | sa(b)one | sa(b)ó | sa(v)on | sa(v)on | sa(v)on | sa(-)on |
| Formica(m) | furmi**c**ă | formi**c**a | formi(g)a | formi(g)a | formi(g)a | formi(-) | furmi(-)e | formij(-)a | formì(g)a |
| Ortica(m) | urzi**c**ă | orti**c**a | orti(g)a | orti(g)a | orti(g)a | orti(-)e | urti(-)e | urtij(-)a | antri(g)a |
| Auriculu(m) | ure**ch**e | ore**cchi**o | orella | origra | orella | oreille | oreie | orija | orecia |
| Rota(m) | roa**t**ă | ruo**t**a | ro(d)a | ro(d)a | ro(d)a | rou(-)e | rue(d)e | ro(-)a | ro(d)a |
| Sabbatu(m) | sâmbă**t**ă | saba**t**o | sába(d)o | sàba(d)u | sen palabra latina | same(d)i | sabi(d)e | sabà(-) | sàb(-)o |
| <> | aju**t**or | aiu**t**are | axu(d)ar | agiu(d)are | aju(d)ar | ai(d)er | ju(d)â | agiu(d)é | ju(d)ar |

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* C. Grassi, A. A. Sobrero, T. Telmon. *Fondamenti dei dialettologia italiana*, Roma-Bari, Editori Laterza, 1997, ISBN 88-420-5131-4.
* L. Renzi. *Nuova introduzione alla filologia romanza.* Bologna, Il Mulino. Pagg. 504. ISBN 88-15-04340-3