**Xirona** (en catalán: *Girona*, pronunciado [ʒiˈɾonə]) é un concello e cidade do nordeste de Cataluña, capital da comarca do Gironès e da provincia de Xirona. Tiña 102.666 habitantes segundo os datos de 2022.

A cidade de Xirona está sita na confluencia dos ríos Onyar, Güell, Galligants e Ter, a unha altitude de 70 metros, na chaira do mesmo nome. A pouca distancia dos Pireneos e da costa do Mediterráneo, fica nunha posición estratéxica entre La Jonquera, porto de montaña e fronteira con Francia, e a cidade de Barcelona.

Esta situación privilexiada, xa de seu, vese potencializada coa existencia do seu aeroporto, perfectamente ligado ao resto do mundo como segundo aeroporto de Barcelona e importante base de operacións de Ryanair.

Malia ser unha cidade de tradición pausada e tranquila ten dous momentos de festa en que é visitada por persoas vindas de Cataluña toda. Estes son: as *feiras de Sant Narcís*, patrón da cidade; e *Temps de flors*, a terceira semana de maio.

Historia
--------

Casas típicas de Xirona, á beira do río Onyar.

*Artigo principal**:* Historia de Xirona.
A historia da cidade remóntase aos asentamentos dos iberos da tribo dos indixetes nos poboados que rodean e pechan a Chaira de Xirona. Cara ao 77aC. Pompeio construíu un oppidum sobre a Vía Heráclea e os ocupantes romanos fundaron a orixinaria Xirona, denominada en latín Gerunda.

A nova cidade de Gerunda repoboouse cos habitantes do poboado do actual Sant Julià de Ramis converténdose nun importante centro da rexión, coa articulación dun ager romano que rodeaba a urbe. A pesar de que Gerunda se atopaba no interior, afastada da costa, dispuña dunha boa conexión co porto de Empúries.

A cidade tivo o seu primeiro período de esplendor como diocese da Igrexa unida á sé metropolitana de Tarragona, seguido da ruralización que se desencadeou por todo o antigo imperio romano por mor da ruína xeral e a perda de peso dos cidadáns.

A conquista musulmá deseguida afectou Xirona impondo o novo poder musulmán un tributo persoal e territorial, pero durou pouco pola súa proximidade co imperio carolinxio. O historiador catalán Ramón Abadal i Vinyals considérao como o inicio dun proceso que conduciu ao nacemento da Cataluña posterior, o cal vén demostrar a importancia que Xirona tivo ao longo do tempo.

A organización carolinxia do territorio converteu a cidade na sede do Condado de Xirona. Xirona, como sede condal, cumpriu folgadamente co seu papel e superou as etapas máis difíciles do perigo musulmán. As novas murallas reforzaron a praza forte e ampliaron a superficie da cidade. Nese momento dáse a época de máximo esplendor da comunidade xudía de Xirona coa escola cabalística. Actualmente, a xudaría de Xirona, é unha das mellor conservadas de Europa e é unha das atraccións turísticas de Xirona.

Durante os séculos XV, XVI e XVII a cidade continuou crecendo e fóronse realizando pequenas ampliacións e melloras das murallas para protexer a cidade dos diversos ataques aos que tivo que facer fronte ata finais do século XVII e principios do século XVIII por parte das tropas francesas no contexto das numerosas guerras europeas.

A principios do século XIX sufriu unha devastación debido aos combates e asedios que sufriu durante a Guerra de Independencia Española.

Cara ao 1889, o Estado maior do exército español suprimiu a categoría de praza forte que ostentaba Xirona e permitiuse a derruba dunha parte das murallas do sur da cidade, Xirona comezou a tomar a forma que ten hoxe en día. O 4 de febreiro de 1939 as tropas franquistas ocuparon a cidade. En 1960 Xirona é nomeada a primeira Ciutat pubilla da Sardana cunha mensaxe de Josep Mainar i Pons.

Xeografía
---------

A cidade de Xirona atópase na confluencia dos ríos Onyar, Güell, Galligants e Ter, a unha altitude de 75 m, no chamado Pla de Girona.

Limita cos concellos de Sant Julià de Ramis e Sarrià de Ter ao norte, Celrà e Juià ao leste, Quart ao sueste, Fornells de la Selva e Vilablareix ao suroeste, e Salt e Sant Gregori ao oeste.

Demografía
----------

Vista panorámica da cidade de Xirona desde a torre da catedral.

|  |
| --- |
| **Variación demográfica entre 1991 e 2008** |
| 1991 | 1996 | 2001 | 2004 | 2007 | 2008 |
| 68.656 | 70.576 | 74.879 | 83.531 | 92.186 | 94.484 |

Patrimonio artístico
--------------------

Casas colgadas sobre o Río Onyar.
Fachada principal da catedral.
Catedral vista desde a muralla da cidade.
Apodyterium (vestidor) dos baños árabes.
Praza da Independencia.
Ponte de Pedra ou de Isabel II.
### Casco Antigo

O Casco Antigo de Xirona, corazón da primixenia cidade romana de *Gerunda*, contén todo o patrimonio artístico máis relevante da cidade e está cercado por inmensos lenzos de muralla que se poden percorrer polo *Passeig Arqueològic* e o *Passeig de la Muralla*, cun belo miradoiro sobre a cidade.

### As Casas do Onyar

Moi características de Xirona son as casas colgadas sobre o río Onyar. Estas pintorescas casas construídas ao longo dos séculos á beira do río ofrecen unha imaxe espléndida dunha pequena cidade mediterránea. Todas as fachadas fluviais están pintadas seguindo a paleta cromática conferida por Enric Ansesa, Jaume Faixó e os arquitectos J. Fuses e J. Viader.

### A Xudaría (*El Call* Xudeu )

Dentro da encrucillada de ruelas medievais destaca a Xudaría, *El Call*, onde viviu ata finais do século XV unha reducida comunidade. Trátase dun dos núcleos medievais mellor conservados de Europa. Destaca no mesmo o Centro Bonastruc Ça Porta, a posible antiga sinagoga convertida hoxe en centro de estudos. Á beira norte do centro atópase o Montjuïc, ou monte dos Xudeus.

### A Catedral de Xirona

*Artigo principal**:* Catedral de Xirona.
Na Praza da Catedral son importantes a *Casa Pastors*, edificio renacentista actual *Palau de Justícia*, e a *Pia Almoina*. Nesta praza está a Catedral ou Santa María, construída entre os séculos XI-XVIII que ofrece catro estilos arquitectónicos: románico, gótico, renacentista e barroco.

Alén doutras construcións civís como a Casa de l'Ardiaca e o Palacio Episcopal, o casco antigo ten representativas construcións relixiosas, como o mosteiro de Sant Pere de Galligants ou a Basílica de Sant Feliu.

### Baños árabes

O percorrido polo Barri Vell pode concluír no Paseo Arqueolóxico, coas torres Julia e Cornelia; e os baños árabes, ao final do paseo, caracterizados pola súa lanterna cupulada superior.

### A Rambla da Liberdade

Antiga espiña dorsal da Xirona medieval barroca e oitocentista, é o espazo público máis concorrido e emblemático de Xirona. Con todo, a existencia da rambla é moi recente xa que a súa configuración data do 1885 época na que o arquitecto municipal Martí Sureda i Deulovol unificou a praza das coles coa rúa do bebedoiro e os soportais dos esparteros que fixo derrubar. Todo o espazo converteuse, entón, nun paseo arboredo, de tileiros, e puxéronse uns bancos. Chamouse *La Rambla de la Liberdat* facendo honra á árbore da liberdade que se plantou en 1869, durante o sexenio democrático. Aínda que o espazo foi moi modificado por Sureda, conserva unha parte porticada medieval e algúns dos palacios da mesma época. Porén, a construción de inmobles oitocentistas transformou, en parte, o carácter medieval do espazo. Actualmente a Rambla é o punto de entrada ao Barrio Antigo para os turistas que chegan á cidade e un lugar de paseo para todos.

### A Praza da Independencia

A Praza da Independencia que fai referencia á Guerra da Independencia Española é unha das prazas máis coñecidas e frecuentadas de Xirona. Sita no Barrio de Mercadal, no centro da cidade, a praza aséntase onde estivo o Convento de Santo Agostiño, polo que tamén se coñece como *Plaça de Sant Agustí*. O interese desta praza radica no seu aire oitocentista a pesar de que, a mesma, está arrodeada por edificios neoclásicos austeros e idénticos, cuns soportais escultóricos dedicados aos defensores da cidade de Xirona durante os asedios de 1808 e 1809. De todos os xeitos, a praza, de proporcións simétricas corresponde máis ben ás intervencións actuais que ao seu pasado arquitectónico. O arquitecto municipal Martí Sureda foi o primeiro que ideou unha praza pechada e porticada con voltas neoclásicas, cuns edificios que tivesen as mesmas proporcións estéticas. A urbanización da zona só seguiu, en parte, os seus esquemas e a construción das primeiras salas de cinema desta cidade, malogrou a idea de Martí Sureda. Ata os anos 80 do século XX non se puido completar o que imaxinara ese arquitecto.

### As pontes sobre o río Onyar

Un dos principais problemas, ao longo da historia, da cidade, constituíu a necesidade de unir as dúas partes da cidade que se achaban separadas polo río Onyar: á beira dereita (Barrio Vello) e á beira esquerda (barrio de Mercadal). Debido a iso, as pontes xogaron un papel primordial no desenvolvemento da cidade. Actualmente non queda ningunha das pontes medievais que cruzaban o río e a maioría das construcións son contemporáneas. Entre elas destacan catro: a Ponte de Pedra, a Ponte de Ferro, a Ponte de Gómez e o Viaduto do Ferrocarril. A Ponte de Pedra (Pont de Pedra ou de Isabel II) data de 1849 e substituíu a ponte medieval que unía os dous barrios da cidade. A Ponte de Ferro (Pont de Ferro ou Pont de les Peixateries Velles, ou Pont de Eiffel en honra a Gustave Eiffel (cuxa empresa construíu a ponte), data de 1876, e significou un grande avance en canto á unión e cohesión da cidade. A Ponte de Gómez (que leva o nome da persoa á que se lle expropiou a casa para construír a ponte) data de 1916 e rompe o estilo oitocentista das pontes anteriores, cunha estrutura de cemento moderna e austera. Para rematar, a cuarta ponte é o Viaduto do Ferrocarril, construído en 1876 que representou a chegada da modernidade e o progreso para unha Xirona que permanecía amurallada.

Transportes
-----------

### Transporte urbano

A cidade de Xirona conta, na actualidade (antigamente existiu o tranvía), cun único medio de transporte público urbano colectivo: o autobús. O consorcio de transportes (n>) xestiona os autobuses de *Transports Elèctrics Interurbans* (TEISA) e de *Transports Municipals de Girona* (TMG), que actualmente ten 11 liñas urbanas que exceden os límites administrativos do municipio de Xirona, englobando os municipios veciños de Salt, Sarrià de Ter, Quart, Fornells de la Selva e Vilablareix, o que se considera a Área urbana de Xirona.

Por toda a rede viaria circulan unha serie de autobuses metropolitanos, rexionais e nacionais que conectan o resto das poboacións con Xirona. Así, hai liñas regulares que unen a Xirona con Sant Feliu de Guíxols, Santa Coloma de Farners, Olot e Lloret de Mar e con todas as pequenas e medianas poboacións que se atopan no percorrido. A estación de autobuses central de onde parten todas está xunto á estación de ferrocarril.

### Porto

O municipio de Xirona non dispón de ningún acceso ou enclave marítimo e, xa que logo, non ten ningún porto no termo municipal. Pero Xirona, historicamente, dispuxo de dereitos sobre o porto de Sant Feliu de Guíxols, a 40 km da cidade. Na época medieval, Xirona conseguiu que se recoñecese a súa xurisdición sobre o porto, o que supuña o control de todos os impostos que se derivaban e a garantía do uso, con plenos dereitos, do pequeno porto do mar Mediterráneo. Na actualidade, Xirona, non ten ningún dereito sobre o porto de Sant Feliu de Guíxols que foi substituído, en canto a importancia, polo porto de Palamós, que é a principal infraestrutura portuaria da provincia de Xirona e que está situado, tamén, a uns 40 km da capital xerundense.

### Aeroporto

A infraestrutura aeroportuaria que serve á cidade de Xirona e ao resto da provincia, é o Aeroporto de Xirona-Costa Brava, situado en Vilobí d'Onyar, a 12 km da cidade. Desde a súa creación, en 1969 o aeroporto, que era unha infraestrutura de segunda orde, reservado unicamente para os voos domésticos e charters, pasou a ser unha infraestrutura de primeira orde para a chegada das compañías aéreas de baixo custo en 2003. Debido a isto, o Aeroporto de Xirona-Costa Brava, deixou de ser un aeroporto da provincia de Xirona, para converterse nun aeroporto de ámbito nacional e estatal. É a central para o sur de Europa dunha das maiores compañías aéreas de baixo custo, a irlandesa Ryanair.

### Ferrocarril

Estación de tren de Xirona.
Xirona dispón dunha estación de ferrocarril de Adif (antes Renfe), conectada á rede nacional de ferrocarrís cun ancho de vía de 1668 mm.

Existen tres tipos de trens que comunican á cidade: 

* *Trens rexionais* (Rexional/Cataluña Exprés): unen a cidade con Portbou, Figueres, Barcelona e outros municipios da Provincia de Xirona e da veciña Provincia de Barcelona como Granollers.
* *Trens de longo percorrido* (Talgo/Estrella): unen a Xirona coas cidades principais do corredor mediterráneo e con Madrid.
* *Trens internacionais*: unen a Xirona con Perpiñán, Narbona, Montpellier, Limoges, Orleáns, París, Xenebra, Zúric, Turín e Milán.

As infraestruturas ferroviarias circulan por Xirona mediante un viaduto que atravesa a cidade de norte a sur. Actualmente, coa chegada do Tren de Alta Velocidade á cidade, redactouse un plan que proxecta soterrar o ferrocarril, desmantelar a estación de mercancías existente e construír unha nova estación de viaxeiros no mesmo sitio no que se acha a actual estación.

### Estradas

Rúas en Xirona.
Un gran número de infraestruturas viarias atravesan o municipio de Xirona, tendo en conta que é un lugar de paso obrigado cara á Costa Brava, cara ao interior, e cara á fronteira con Francia. Na rede de estradas estatais atópase a autoestrada de peaxe AP-7 (Autoestrada do Mediterráneo) que é a vía de gran capacidade que comunica o corredor mediterráneo coa fronteira francesa, e a A-2 (antiga N-II), antiga estrada nacional radial que lentamente se está convertendo nunha autovía. Esta estrada atravesa o municipio de Xirona pola paraxe natural e protexido do Vall de Sant Daniel. A construción desta estrada, atravesando unha zona de alto valor natural e paisaxístico xerou, cara aos anos 1990 e 1992, unha forte oposición popular contra o proxecto.

As estradas autonómicas que atravesan Xirona son: a C-65, a C-66, a N-141 e indirectamente, a C-25. A C-65 une a Xirona coa cidade costeira xerundense de Sant Feliu de Guíxols, a C-66 con Palafrugell e La Bisbal d'Empordà, Banyoles e Besalú onde conecta coa autovía do Estado A-26; a N-141, une a Xirona con Bescanó e Anglès, seguindo o curso do río Ter; para rematar, a C-25, o denominado eixo transversal, une a Xirona con Santa Coloma de Farners, Vic, Manresa e Cervera, onde enlaza coa A-2.

En último termo están as estradas provinciais, mantidas pola Deputación de Xirona e que conectan as pequenas poboacións coa capital.

Cultura e tradicións
--------------------

### Festas

* "Feiras e Festas de San Narciso" (*Fires i festes de Sant Narcís*): As festas de Xirona celébranse na semana en que cae o 29 de outubro, día dedicado a San Narciso, patrón da cidade. As festas empezan o venres anterior ao 29 cuns pasacalles e a lectura do pregón desde o balcón do concello. O día de San Narciso, celébrase unha solemne misa maior dedicada ao santo, na igrexa de San Fiz de Xirona, onde se atopa a capela do santo cos supostos restos do mesmo. Paradoxalmente, a misa do actual patrón de Xirona celébrase na igrexa dedicada ao antigo patrón *Sant Feliu*. Finalizan o domingo seguinte ao 29 de outubro cuns fogos artificiais. En canto ao aspecto lúdico das festas, no *Parc de la Devesa* atópanse as "barraques" (bares de entidades locais feitos con barracóns) xunto cos concertos musicais, instálanse as atraccións de feiras e a *Fira agrícola i comercial* con estands para empresas locais. Ao longo do tempo, as festas de San Narciso convertéronse nunhas festas que atinxen a todos os municipios das comarcas baixas da Provincia de Xirona perdendo, con iso, o carácter máis urbano e tradicional, explotando a parte máis lúdica das mesmas.
* "Xirona, Tempo de flores" (*Girona, Temps de flors*): Trátase dunha festa moi recente, cun carácter promocional, turístico e comercial moi importante, que se celebra a terceira semana de maio. Esta festa comezou a celebrarse en 1955, como unha simple exposición de flores na igrexa de San Doménech de Xirona, organizada pola Sección Feminina da FET e das JONS. Ao longo dos anos, a mostra foi evolucionando ata converterse nunha mostra de creacións florais na igrexa mencionada. Cara a mediados dos anos 90 do século XX, o concello, presidido por Joaquim Nadal i Farreras, decidiu converter esta mostra focalizada en San Doménech, nunha mostra que comprendese a toda a cidade. Organizouse, xa que logo, unha mostra floral repartida por toda a cidade. Os monumentos da cidade adornábanse e convenceuse aos propietarios dos patios particulares do Varrín Vell para que os abrisen ao público durante a mostra. Logo de sufrir unha gran transformación esa mostra converteuse na actual "*Girona, temps de flors*". Na actualidade, os creadores florais enchen a cidade de mostras florais clásicas ou experimentais. Unha gran cantidade de monumentos e espazos públicos destacados acollen as creacións florais. Así mesmo, os propietarios de patios e xardíns particulares do Barri Vell, continúan abríndoos e ensinándoos aos visitantes. Pese ao cambio comercial e turístico que sufriu a mostra, segue sendo un momento no cal a cidade abre as súas portas e se enche de flores.

### Museos

Museo Arqueolóxico.
* Museo de Historia da Cidade: Situado no centro do Varrín Vell, no antigo convento dos capuchinos século XVIII, e posterior instituto provincial (1845-1968), o museo repasa toda a historia da cidade de Xirona, desde os primeiros poboadores prehistóricos, pasando polo esplendor medieval, ata chegar aos nosos días. As coleccións comprenden fondos arqueolóxicos, obxectos históricos, e ilustracións da época, con mapas e maquetas explicativas. Tamén se poden visitar o claustro e o cemiterio do antigo convento. No edificio atópase o *Arquivo Histórico Municipal*.
* Museo de Arqueoloxía de Cataluña: A antiga igrexa e o antigo convento de Sant Pere de Galligants, acollen as coleccións da sección xerundense do Museo de Arqueoloxía de Cataluña, coñecido, anteriormente, como Museo Provincial de Antigüidades e Belas Artes. Utilizados como almacén das escavacións arqueolóxicas do *Empordà* desde 1846, o museo provincial instalouse en 1857. En 1992 levou a cabo o proxecto de modernización das instalacións xa como unha sección do Museo de Arqueoloxía de Cataluña. O museo contén todo o material arqueolóxico de tempos prehistóricos e da época antiga (ibérico, grego e romano), atopado na Provincia de Xirona que non foi enviado aos almacéns de Barcelona, como, por exemplo, a estatua de Escolapi d'Empúries. Pódense ver lápidas, mosaicos e materiais de uso cotián. O museo tamén cobre a época medieval, con conxuntos de epigrafía.
* Museo de Arte: Fundado en 1976 o museo está situado no antigo palacio episcopal de Xirona, á beira da catedral. O museo contén coleccións de todos os períodos, desde o románico ata a época contemporánea, con obras de Ramon Martí i Alsina ou de Joaquim Vayreda. As pezas expostas van desde a arte sacra ás artes decorativas. As principais coleccións son as medievais, entre as que destaca o ara do empordanés mosteiro de Sant Pere de Rodes.
* Museo Capitular-Tesouro da Catedral: Museo dedicado ás reliquias e obxectos de valor acumulados polo Capítulo da Catedral de Xirona. Pódense contemplar coleccións dedicadas á arte sacra, obxectos litúrxicos e obras de ourivaría. Entre as súas pezas destacan o Beato de Liébana, feito en Zaragoza en 975 e o Tapiz da Creación do século XI ou XII.
* Museo do Cinema: Inaugurado en 1998, é un museo único nesta categoría. Creado a partir da doazón dos fondos particulares do director de cinema catalán Tomás Mallol, contén unha gran variedade de material cinematográfico, como máquinas de proxección, bobinas, material orixinal de filmes e un fondo notable de carteis.
* Museo da Historia dos Xudeus: Museo dedicado á historia da comunidade xudía xerundense da época medieval, do século XI ao pogromo de 1391, ata a súa expulsión en 1492. Contén obxectos da cultura xudía e un rico fondo de lápidas procedentes do cemiterio xudeu de Xirona en Montjuïc.

#### Teatro

* Teatro municipal de Xirona: O primeiro teatro da cidade de Xirona aparece documentado en 1769, cando o concello de Xirona decidiu utilizar o Pallol como teatro de comedias. Tratábase dun local de reducidas dimensións para a utilización que se lle quería dar, alén de ser facilmente inflamable e perigoso. Nunhas instalacións tan inadecuadas o concello emprendeu a reforma integral do teatro. Derrubou o Pallol e empezou a edificar entre 1857 e 1860 un moderno teatro con deseño do arquitecto municipal Martí Sureda. O novo teatro, con forma de ferradura e cunha gran caixa escénica, seguía os patróns dos teatros isabelinos que nese momento apareceron por toda España. Ata 1900 a Zarzuela e a Ópera italiana dominaron a escena teatral, o mesmo que nos demais teatros españois. A partir de 1900 este monopolio truncouse e programáronse óperas wagnerianas de pouco ou ningún éxito. O crecemento das compañías catalás, a consolidación da zarzuela e o auxe do teatro de Angel Guimerá, Serafí Pitarra, Echegaray, e Jacinto Benavente, marcaron o período ata 1936, ano no que o teatro deixou de ser privado e se socializou por parte da CNT. A programación cambiou radicalmente e representábanse obras de carácter pedagóxico: socialista, anarquista e obras que enaltecían a revolución. Despois o teatro pasou a mans do concello (que puña en poxa a súa xestión), e recuperou a antiga programación. Durante a época comprendida entre 1955 e 1975 a actividade teatral foi moi baixa e de moi pouca calidade, dado que o concello, ao asumir a xestión directa, prefería ter pechada a sala. Por mor diso, os grupos intelectuais da época, próximos ao semanario Présencia denomináronlle os anos grises. Este grupo emprendeu unha renovación teatral da man de Joan Ribas e o grupo Proscènium. A partir de 1975 o teatro recuperou a actividade perdida cambiando substancialmente a liña que se seguía tradicionalmente. As zarzuelas, óperas e operetas perderon o seu espazo e a sala e o teatro (predominantemente en catalán) clásico e moderno ocuparon toda a programación. Actualmente o teatro atópase en pleno proceso de renovación desde 1999 e espérase abrir de novo as súas portas para a tempada alta de teatro do 2006 ó do 2007.
* Salga A Planeta: A sala de teatro independente A Planeta, foi creada en 1987 polo director da compañía xerundense de teatro Proscènium, Joan Ribas. É a segunda sala de teatro da cidade e acolle espectáculos de pequeno formato e independentes, que non se inclúen nos grandes circuítos teatrais.

### Universidade de Xirona

A actual Universidade de Xirona é a institución educativa de máximo nivel da cidade. Creada en 1992 a partir do *Estudo Xeral de Xirona*, unha sección dependente da Universidade Autónoma de Barcelona significou a recuperación dos estudos universitarios en Xirona desde o 1717, ano no que se clausurou a institución universitaria de Xirona por orde de Filipe V. As instalacións da actual universidade atópanse divididas en tres campus: o do Varrín Vell, o do centro da cidade (Campus Centre), e o de Montilivi.

### Deportes

O equipo de fútbol de Xirona é, por excelencia, o Girona Futbol Club, que conseguiu en 2017 por primeira vez na súa historia o ascenso a Primeira División e que xoga os seus partidos no Estadi de Montilivi. Outros equipos importantes da cidade son: Penya Doble Set de Girona (o equipo máis antigo da cidade), Sabat F.C. La Salle Girona, entre outros.

O equipo de baloncesto de Xirona o *Club Bàsquet Girona* (CB Girona SAD). Disputa os seus partidos no *Pavelló Xirona-Fontajau*. A base do Club de Baloncesto Xirona confórmana o *Sant Josep Xirona* na categoría infantil (menos de 14 anos) e, a partir dos 14 anos en diante, uniuna Gironina*. Outros clubs representativos son:* La Salle XironaVedruna Xirona *"C.B.Fontajau".*

Hai, tamén, un equipo de hóckey, o *Club Hoquei Girona*. Os equipos de balonmán máis importantes son: *Handbol Girona (UDG)* e o *Club Esportiu Maristes*. Como equipo de tenis figura o *Club de Tennis Girona*. O voleibol ten, como club máis importante o *Club Voleibol AVAP*

Para rematar, o *GEiEG* (*Grup Excursionista i Esportiu Gironí*) ten representación en case todas as disciplinas deportivas, destacando, sobre todo no rugby, atletismo, balonmán e en baloncesto feminino.

Cidades irmandadas
------------------

No seo do programa de relacións exteriores do Concello de Xirona, a cidade fica irmandada con diversas cidades do mundo. En negociacións avanzadas atópanse Nueva Gerona (Cuba) e Nashville, TN (Estados Unidos de América). A continuación ofrécese unha lista das cidades irmás de Xirona. 

* Italia **Reggio Emilia**, Italia (1982).
* Francia **Albi** (Occitania), Francia (1985).
* **Bluefields**, Nicaragua (1987).
* **Farsia**, Sáhara Occidental (1997).
* Cuba  **Nueva Gerona**, Cuba (Conversacións iniciadas en novembro de 2001 con protocolos de colaboración asinados).
* **Nashville**, TN, Estados Unidos de América (Conversacións iniciadas en xuño de 2005.)

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *xerundense*.
2. ↑  Benigno Fernández Salgado (edición) (2004). *Dicionario Galaxia de usos e dificultades da lingua galega*. Editorial Galaxia. p. 1296. ISBN 9788482887524.
3. ↑  López Martínez, María Cruz (2005). *Gran dicionario século 21 da lingua galega*. Editorial Galaxia. p. 1446. ISBN 9788482893419.
4. ↑  Plaça de la Independència. Turisme. Ajuntament de Girona
5. ↑  "Vinculacions d'agermanament de l'Ajuntament". Arquivado dende o orixinal o 28 de agosto de 2011. Consultado o 05 de xaneiro de 2017.
6. ↑  "Agermanaments solidaris de l'Ajuntament". Arquivado dende o orixinal o 08 de marzo de 2010. Consultado o 05 de xaneiro de 2017.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Xirona*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***Xirona*** |

### Ligazóns externas

* Concello de Xirona
* Deputación de Xirona
* Consello Comarcal do Gironès Arquivado 19 de febreiro de 2020 en Wayback Machine.
* Información da Generalitat de Cataluña

| * v
* c
* e
Capitais de provincias de España |
| --- |
| 
* A Coruña
* Albacete
* Alacant
* Almería
* As Palmas de Gran Canaria
* Ávila
* Badaxoz
* Barcelona
* Bilbao
* Burgos
* Cáceres
* Cádiz
* Castelló de la Plana
* Cidade Real
* Córdoba
* Cuenca
* Donostia
* Granada
* Guadalaxara
* Huelva
* Huesca
* Logroño
* León
* Lleida
* Lugo
* Madrid
* Málaga
* Murcia
* Ourense
* Oviedo
* Palencia
* Palma
* Pamplona
* Pontevedra
* Salamanca
* Santander
* Santa Cruz de Tenerife
* Segovia
* Sevilla
* Soria
* Tarragona
* Teruel
* Toledo
* Valencia
* Valladolid
* Vitoria
* Xaén
* Xirona
* Zamora
* Zaragoza

 |  |

| * v
* c
* e
Cataluña Cataluña  ·  Concellos da provincia de Xirona |
| --- |
| Agullana · Aiguaviva · Albanyà · Albons · Alp · Amer · Anglès · Arbúcies · Argelaguer · Avinyonet de Puigventós · Banyoles · Begur · Bellcaire d'Empordà · Besalú · Bescanó · Beuda · Biure · Blanes · Boadella i les Escaules · Bolvir · Bordils · Borrassà · Breda · Brunyola · Bàscara · Cabanelles · Cabanes · Cadaqués · Caldes de Malavella · Calonge i Sant Antoni · Campdevànol · Campelles · Campllong · Camprodon · Camós · Canet d'Adri · Cantallops · Capmany · Cassà de la Selva · Castell d'Aro, Platja d'Aro i s'Agaró · Castellfollit de la Roca · Castelló d'Empúries · Celrà · Cervià de Ter · Cistella · Colera · Colomers · Cornellà del Terri · Corçà · Crespià · Cruïlles, Monells i Sant Sadurní de l'Heura · Darnius · Das · El Far d'Empordà · El Port de la Selva · Espinelves · Espolla · Esponellà · Figueres · Flaçà · Foixà · Fontanals de Cerdanya · Fontanilles · Fontcoberta · Forallac · Fornells de la Selva · Fortià · Garrigoles · Garriguella · Garrigàs · Ger · Gombrèn · Gualta · Guils de Cerdanya · Hostalric · Isòvol · Jafre · Juià · L'Armentera · L'Escala · La Bisbal d'Empordà · La Cellera de Ter · La Jonquera · La Pera · La Selva de Mar · La Tallada d'Empordà · La Vajol · La Vall d'en Bas · La Vall de Bianya · Les Llosses · Les Planes d'Hostoles · Les Preses · Lladó · Llagostera · Llambilles · Llanars · Llançà · Llers · Lloret de Mar · Llívia · Madremanya · Maià de Montcal · Masarac · Massanes · Maçanet de Cabrenys · Maçanet de la Selva · Meranges · Mieres · Mollet de Peralada · Molló · Mont-ras · Montagut i Oix · Navata · Ogassa · Olot · Ordis · Osor · Palafrugell · Palamós · Palau de Santa Eulàlia · Palau-sator · Palau-saverdera · Palol de Revardit · Pals · Pardines · Parlavà · Pau · Pedret i Marzà · Peralada · Planoles · Pont de Molins · Pontós · Porqueres · Portbou · Puigcerdà · Quart · Queralbs · Rabós · Regencós · Ribes de Freser · Riells i Viabrea · Ripoll · Riudarenes · Riudaura · Riudellots de la Selva · Riumors · Roses · Rupià · Sales de Llierca · Salt · Sant Andreu Salou · Sant Aniol de Finestres · Sant Climent Sescebes · Sant Feliu de Buixalleu · Sant Feliu de Guíxols · Sant Feliu de Pallerols · Sant Ferriol · Sant Gregori · Sant Hilari Sacalm · Sant Jaume de Llierca · Sant Joan de Mollet · Sant Joan de les Abadesses · Sant Joan les Fonts · Sant Jordi Desvalls · Sant Julià de Ramis · Sant Julià del Llor i Bonmatí · Sant Llorenç de la Muga · Sant Martí Vell · Sant Martí de Llémena · Sant Miquel de Campmajor · Sant Miquel de Fluvià · Sant Mori · Sant Pau de Segúries · Sant Pere Pescador · Santa Coloma de Farners · Santa Cristina d'Aro · Santa Llogaia d'Àlguema · Santa Pau · Sarrià de Ter · Saus, Camallera i Llampaies · Serinyà · Serra de Daró · Setcases · Sils · Siurana · Susqueda · Terrades · Torrent · Torroella de Fluvià · Torroella de Montgrí · Tortellà · Toses · Tossa de Mar · Ullastret · Ullà · Ultramort · Urús · Vall-llobrega · Vallfogona de Ripollès · Ventalló · Verges · Vidreres · Vidrà · Vila-sacra · Vilabertran · Vilablareix · Viladamat · Viladasens · Vilademuls · Viladrau · Vilafant · Vilajuïga · Vilallonga de Ter · Vilamacolum · Vilamalla · Vilamaniscle · Vilanant · Vilaür · Vilobí d'Onyar · Vilopriu · Xirona |  |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7038
* WorldCat
* VIAF: 12144647636393005204
* BLBNB: 000085214
* BNE: XX450791
* BNF: 119680679
* BRE: 2625941
* código INE: 17079
* DARE: 6533
* EBID: ID
* FAST: 1207256
* GEC: 0030127
* GeoNames: 6534067
* GND: 4071756-2
* LCCN: n79151462
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge342286
* OSM: 343535
* SUDOC: 168198843
* TGN: 7002820
* Treccani: gerona

 |