Coordenadas: 43°59′N 20°53′L﻿ / ﻿43.983, -20.883


|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Kragujevac** (en serbio: *Крагујевац*, Kragujevac.ogg escoitar (axuda ·  info)) é a cuarta cidade máis grande de Serbia despois de Belgrado, Novi Sad e Ninš, e o centro administrativo do Distrito de Šumadija. Está situada a beiras do río Lepenica. A cidade era coñecida como "Kraguyevca" ou "Karacofça" durante o dominio otomán.

A pesar da súa fundación relativamente tardía (1476), Kragujevac foi pioneira en moitos aspectos. Foi a primeira capital da Serbia moderna (1818-1839), e a primeira constitución dos Balcáns proclamouse nesta cidade en 1835. Máis adiante, a primeira universidade de Dereito da recentemente independizada Serbia foi fundada en 1838, precedida pola primeira escola de gramática (Gimnazija), en 1833, así como o Teatro Nacional (1835) e a Academia Militar (1837).

Belgrado tomou a dianteira ao converterse na sede do trono en 1841. A Universidade de Kragujevac non se restableceu até 1976. A Kragujevac contemporánea é coñecida polas súas fábricas de armas, munición, e sobre todo a factoría de automóbiles Zastava, que produciu o popular "Jugo", e que alcanzou un acordo de adquisición por parte do Grupo Fiat en 2008.

Nome
----

O nome da cidade deriva da palabra serbia "kraguj", que vén describir un tipo de "falcón", así que o seu nome pode interpretarse como "lugar de falcóns". Algúns mapas antigos mostran o nome como Krakow.

Historia
--------

Arquitectura en Kragujevac.
Máis de 200 sitios arqueolóxicos na rexión de Šumadija confirman que os primeiros asentamentos humanos da rexión producíronse hai uns 40.000 anos, durante o Paleolítico. Kragujevac foi mencionada por primeira vez no período medieval, en relación cunha praza pública construída no asentamento, mentres que a primeira mención escrita da cidade foi nun documento turco de 1476. Esta mención referíase ao asentamento como "aldea de Kragujevdza".

A cidade comezou a prosperar despois da liberación de Serbia da dominación turca, en 1818, cando o príncipe Miloš Obrenović proclamouna capital do novo Principado de Serbia. A primeira constitución serbia proclamouse aquí en 1835. A primeira lei sobre a imprenta foi aprobada tamén en Kragujevac en 1870, cando a prosperidade da cidade achegoulle a outras capitais europeas da época.

O punto de inflexión no seu desenvolvemento xeral foi en 1851, cando comezou a fundición para a produción de canóns, comezando unha nova era no desenvolvemento económico da cidade. A principal industria nos séculos XIX e XX foi a militar. Kragujevac converteuse nun dos maiores exportadores de Serbia en 1886, cando o eixo ferroviario Belgrado - Nis conectou a través de Kragujevac.

Durante a primeira guerra mundial, Kragujevac volveu ser a capital de Serbia entre 1914 e 1915, e a sede de moitas institucións estatais, incluso o mando supremo do exército serbio foi situado no edificio do Palacio de Xustiza. Durante a guerra, Kragujevac perdeu o 15% da súa poboación.

### Masacre de Kragujevac

Durante a segunda guerra mundial, os nazis cometeron o masacre de Kragujevac, o asasinato sistemático de entre 6.000 e 8.000 persoas entre o 19 e o 21 de outubro de 1941, en represalia por un ataque partisano sobre soldados alemáns. Entre os mortos houbo unha xeración enteira de nenos, sacados directamente da escola. O monumento aos alumnos executados é un símbolo da cidade. Esta atrocidade inspirou un poema titulado *"Krvava bajka"* (*conto de fadas sanguento*), composto por Desanka Maksimović, un poeta serbio moi coñecido na ex Iugoslavia.

No período posterior á guerra, Kragujevac tivo un importante desenvolvemento industrial. As súas principais exportacións eran turismos, camións e vehículos industriais, armas de caza, cadeas industriais, coiro e téxtiles. A maior industria da cidade foi Zastava, que deu emprego a decenas de miles de iugoslavos. Esta factoría sufriu debido ás sancións económicas durante a era Milošević, e foi case destruída polos bombardeos da OTAN de 1999. A pesar do acordo co fabricante italiano de automóbiles Fiat, e a probable renovación da fábrica, a cidade sofre actualmente unha alta taxa de desemprego. Dende 1976, Kragujevac creceu como centro universitario. A Universidade de Kragujevac inclúe as facultades de Medicina, Enxeñaría, Dereito, Economía, Filoloxía, Arte, Ciencias naturais e Matemáticas.

Municipios
----------

Kragujevac está dividida en cinco municipios, que son os seguintes:

* Aerodrom
* Pivara
* Stanovo
* Stari Grad
* Stragari

Demografía
----------

Segundo o censo de 2002, a composición étnica dos habitantes da área urbana era a seguinte:

|  |
| --- |
| **Grupos étnicos da área municipal (censo de 2002)** |
| Grupo étnico | Poboación |
| Serbios | 170.147 |
| Romaneses | 1.154 |
| Iugoslavos | 401 |
| Macedonios | 326 |
| Croatas | 204 |
| Musulmáns de nacionalidade | 151 |
| Outros | 3.197 |
| TOTAL | 180.252 |

Edificios e monumentos
----------------------

Porta principal da factoría de Zastava.
* A **Antiga igrexa da Vinda do Espírito Santo**, construída en 1818, como parte da corte do Príncipe Miloš. O seu interior foi decorado entre 1818 e 1822. O campanario construíuse en 1907.
* O **Antigo Parlamento**, construído no patio da igrexa na que se celebrou a reunión parlamentaria de 1859. Moitos eventos de grande importancia histórica, como a verificación da decisión do Congreso de Berlín sobre a independencia de Serbia, tiveron lugar alí. Despois de someterse á reconstrución en 1992, o edificio foi convertido en museo.
* O **Konak Amidža**, mandado construír polo Príncipe Milo? en 1820 como casa residencial. É un dos mellores exemplos de arquitectura rexional de Serbia. Na actualidade alberga unha exposición do Museo Nacional.
* O **Konak Príncipe Miguel** foi construído en 1860. A súa arquitectura baséase na tradición local con conceptos europeos. O edificio é agora o Museo Nacional.
* O **Gimnazija** (Instituto) foi construído entre 1885 e 1887 segundo os planos do Ministerio de Enxeñaría Civil. É un dos edificios máis antigos da cidade deseñado nun estilo europeo, na tradición da *Gimnazija* máis antiga de Serbia desde 1833. Algúns famosos científicos de Serbia, artistas e políticos foron educados nesta escola.
* O **Parque memorial Šumarice**, situado en Šumarice, conmemora os tráxicos acontecementos do 21 de outubro de 1941.
* O **Museo de Zastava**, que se atopa dentro da fundición de armas antigas e exhibe a historia do desenvolvemento industrial da cidade.

Cidades irmandadas
------------------

As cidades irmandadas con Kragujevac, e as súas datas de emparellamento son as seguintes:

* Francia **Suresnes** (Francia)- 1967
* Romanía  **Piteşti** (Romanía)- 1971
* Polonia **Bydgoszcz** (Polonia)- 1971
* Macedonia do Norte  **Ohrid** (Macedonia do Norte)- 2001
* Polonia **Bielsko-Biała** (Polonia)- 2002
* **Springfield** (Estados Unidos)- 2002
* Italia **Reggio Emilia** (Italia)- 2004
* Bélxica **Mogilev** (Belarús)- 2006

Nativos soados
--------------

* Miguel III Obrenović, príncipe de Serbia, en dúas ocasiones xefe de goberno.
* Bogoljub Jevtić, primeiro ministro de Iugoslavia entre 1934 e 1935.
* Nikola Lončar, ex xogador profesional e comentarista de baloncesto.
* Marija Šerifović, cantante. Gañadora do Festival de Eurovisión 2007.
* Danko Lazović, futbolista do PSV Eindhoven e da selección de Serbia.
* Jelena Tomašević, cantante.

Notas
-----

1. ↑
2. 1 2  "Fiat Group Automobiles SPA acquires Kragujevac Zastava (pending)". Arquivado dende o orixinal o 07 de febreiro de 2009. Consultado o 01 de maio de 2010.
3. ↑  "Historia de Kragujevac. Páxina oficial da Cidade de Kragujevac". Arquivado dende o orixinal o 14 de decembro de 2009. Consultado o 01 de maio de 2010.
4. 1 2  "The Kragujevac massacre". Arquivado dende o orixinal o 14 de decembro de 2009. Consultado o 01 de maio de 2010.
5. ↑  Fiat leads race for acquiring Serbian Zastava
6. ↑  "Faculties". Arquivado dende o orixinal o 02 de setembro de 2009. Consultado o 01 de maio de 2010.
7. ↑  "Kragujevac Twin Citys". Arquivado dende o orixinal o 10 de marzo de 2010. Consultado o 01 de maio de 2010.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Kragujevac*** |

* Sitio web oficial *(en serbio)*
* Universidade de Kragujevac *(en serbio)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q167394
* WorldCat
* VIAF: 123551303
* BNF: 12376786b
* BRE: 2105477
* EBID: ID
* GEC: 0035968
* GeoNames: 789128
* GND: 4265177-3
* LCCN: n83216758
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge352347
* SUDOC: 129911747

 |