The Needles ("as agullas"): aquí pódense ver claramente as liñas de sílex no xiz.
O **Cretáceo Superior**[] é a última época xeolóxica do Cretáceo. Comezou hai 100,5 millóns de anos e rematou hai 66 millóns de anos.

Idades
------

O Cretáceo divídese tradicionalmente en Cretáceo inferior (temperán) e Cretáceo superior (tardío), debido ás diferentes rochas que reflicten as condicións nas que se formaron. De menor a maior, subdivídese nas idades Cenomaniano, Turoniano, Coniaciano, Santoniano, Campaniano e Maastrichtiano.

Xeoloxía
--------

O Cretáceo Superior é a época do xiz ou creta. O xiz está composto por incontables millóns de placas calcarias, de carbonato de calcio (CaCO3) chamadas cocólitos. Son tan pequenos que só se poden ver cun microscopio óptico; os detalles requiren un microscopio electrónico. As placas están formadas por algas planctónicas unicelulares chamadas cocolitóforos, e foron depositadas en alta mar.

A única outra rocha que se atopa no xiz é o sílex, que é dióxido de silicio (SiO2) derivados das algas e animais con esqueletos de sílice. Sen dúbida, isto indica períodos nos que o clima era algo diferente.

 Os cantís brancos de Dover.

Biodiversidade
--------------

O Cretáceo foi o último período no que os dinosauros foron os animais terrestres dominantes. *Triceratops*, *Tyrannosaurus* e *Velociraptor* vivían nesta época; o enorme *Mosasaurus* era o depredador mariño dominante. No período Cretáceo, os dinosauros emplumados fixéronse máis diversas e evolucionaron aos antepasados das aves modernas. As anxiospermas (clade das plantas con flor) desenvolvéronse e convertéronse nas plantas dominantes na terra. O Cretáceo Superior rematou co evento de extinción K/T. 

### Eventos de extinción

 Acantilado de xiz de Mers-les-Bains, durante a marea alta. Estas fotos mostran que toda a zona formaba parte dun mar tropical de altas temperaturas cheo de microorganismos produtores de xiz.
O final do período Cretáceo está marcado polo enorme evento de extinción que marcou o fin dos dinosauros. Porén, moitos grupos xa desapareceran moito antes. Houbo un evento de extinción anterior no Cretáceo Superior no limite Cenomaniano-Turioniano, hai uns 95 a 90 millóns de anos. Todo o que sabemos é que houbo unha enorme actividade volcánica que provocou cambios na vida mariña.

O suceso provocou a extinción dos pliosaurios, e da maioría dos ictiosauros e da maioría das liñas de pterosaurios. Aínda que a causa é incerta, o resultado deixou os océanos de osíxeno da Terra durante case medio millón de anos. Isto provocou a extinción de preto do 27% dos invertebrados mariños, incluíndo certos foraminíferos planctónicos e bentónicos, moluscos, bivalvos, dinoflaxelados e nanofósiles calcáreos. Esta perturbación ambiental global aumentou as temperaturas atmosféricas e oceánicas. Os sedimentos límite mostran un enriquecemento de oligoelementos e conteñen valores elevados de δ13C o que significa que os mares xa non eran tan favorábeis para a vida naquela época, e moitas especies extinguíronse.

Notas
-----

| < | Eón Fanerozoico |   |
| --- |
| 

---

 |
| **Paleozoico*** Cámbrico
* Ordovícico
* Silúrico
* Devoniano
* Carbonífero
* Permiano

**Mesozoico*** Triásico
* Xurásico
* Cretáceo

**Cenozoico*** Paleoxeno
* Neoxeno
 |

1. 1 2  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *cretáceo*.
2. ↑  Definición de cretáceo no *Dicionario de Galego* de Ir Indo e a Xunta de Galicia.
3. ↑  "Período Cretáceo". *Toda Matéria* (en portugués). Consultado o 2024-03-25.
4. ↑  Gradstein, Felix M.; Ogg, James G.; Smith, Alan G. eds. (2005). *A Geologic Time Scale 2004*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-78673-7.
5. ↑  "Paleontologia/escala-de-tempo-geológico". *pt.geologyscience.com*. Consultado o 25 de maio de 2024.
6. ↑  Riccardi, Alberto Carlos (2000-03). "Historia del estudio de los amonites jurásicos y cretácicos en la Argentina y Chile". ISSN 0325-2051.
7. ↑  "Submarine eruption bled Earth's oceans of oxygen". *New Scientist* (en inglés). Consultado o 2024-03-25.
8. ↑  δ13C varía no tempo en función da produtividade biolóxica.
9. ↑  crossref. "Chooser". *chooser.crossref.org* (en inglés). doi:10.1144/gsjgs.155.4.0619. Arquivado dende o orixinal o 26 de agosto de 2023. Consultado o 2024-03-25.
10. ↑  Miller, Charles B. & Patricia A. Miller 2012. *Biological oceanography*, 2nd ed. Oxford: John Wiley & Sons. ISBN 978-1-4443-3301-5

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cretáceo Superior Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Tempo xeolóxico
* Eón xeolóxico

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q338199
* AAT: 300391282
* BNCF: 30093
* BNF: 11975340k
* EBID: ID
* NKC: ph117953

 |