recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras persas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O **alfabeto persa** (en persa: الفبای فارسی, romanizado: *Alefbâye Fârsi*) é un alfabeto escrito de dereita a esquerda empregado para representar a lingua persa. É unha variación do alfabeto árabe con catro letras adicionais: پ چ ژ گ. É a base de moitos sistemas de escrita empregados en Asia central e meridional. Úsase para representar as variedades estándar do persa, o iraniano e o dari; e é un dos dous sistemas de escrita oficiais da lingua persa, xunto co alfabeto taxico baseado no cirílico.

A escrita é principalmente, mais non exclusivamente, de dereita a esquerda; as expresións matemáticas, as datas numéricas e os números que levan unidades escríbense de esquerda a dereita. A letra é cursiva, o que significa que a maioría das letras dunha palabra conéctanse entre si; cando se escriben, os procesadores de textos contemporáneos unen automaticamente formas de letras adxacentes.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Alfabeto persa Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Dastoore khat - Documento oficial en persa da Academia da Lingua e Literatura Persa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q744068
* NKC: ph124048

 |
Alboka
A **alboka** é un instrumento musical vasco tradicional, fabricado mediante un proceso manual. Está formado por dous cornos, o corpo de madeira e dous tubos que poden ser de diversos materiais. Por último, dispón de dúas *fitak* de lingüeta sinxela de cana, que se encargan de crear o son.

O seu son é semellante ao da gaita e, ao igual que esta, o son non é interrompido. O método utilizado para tocala é o da insuflación continua, co cal metendo aire na boca conséguese respirar sen deixar de tocar.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Erkencho
* Shofar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Alboka*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q313053
* GND: 7755480-2
* MIMO: 4165

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre música é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Alejandro Rodríguez Cobelas**, finado en Ourense o 8 de novembro de 1933, foi un avogado, xornalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Procurador dos tribunais en Ourense. Foi redactor de *El Derecho* e correspondente en Ourense de *La Revista Popular*. Militante do Partido Conservador, foi concelleiro de Ourense dende 1904, cidade da que chegou a ser alcalde. Foi presidente da Sociedad Artística de Ourense (1914), presidente honorario da Sociedad Deportiva Victoria creada en 1920, presidente do coro galego Os Enxebres (1919-1921 e 1927) e do orfeón Unión Orensana (1926).

Vida persoal
------------

Casou con Carmen Veiras Carballo en 1892, e foi pai de Felisa, Alejandro e María del Carmen Rodríguez Veiras.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *La Zarpa* 9-11-1933, p. 3.
2. ↑  *La Revista Popular*, 1-10-1904, p. 16.
3. ↑  *Noticiero de Vigo*, 30-12-1914, p. 1,
4. ↑  *La Zarpa*, 10-8-1927, p. 1.
5. ↑  *El Progreso*, 17-8-1926, p. 3.
6. ↑  *El Eco de Galicia*, 21-7-1892, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Os Enxebres, un coro con historia
**Acklins** é unha illa e distrito das Bahamas. É parte dun grupo de illas situadas na chamada conca mariña de Acklins, das cales a máis grande son Crooked 197 km² no norte e Acklins no sueste, e as máis pequenas son Caio Longo (antno coñecida como illa Fortune 21 km²) no noroeste, e a illa do Castelo no sur.

Historia
--------

As illas foron colonizadas por unionistas leais expulsados por América nos anos 1780 que se estableceron para cultivar algodón empregando a máis de 1000 escravos. Logo da abolición da escravitude no Imperio Británico, os habitantes desenvolveron a actividade pesqueira, a agricultura e fixeron comercio con esponxas a pequena escala.

A cidade principal no grupo é Coronel Hill na illa Crooked. Albert Town, en Caio Longo, agora escasamente poboada, unha vez foi unha próspera pequena cidade. Tamén serviu como porto para a transferencia de estibadores en busca de traballo nos buques en tránsito.

A poboación diminuíu significativamente, pasando de 1.561 habitantes en 1901 a 565 en Acklins, no censo de 2010, coa maioría das persoas vivindo en Lovely Bay no extremo noroeste da illa e en Salina Point no área máis ao sur da illa. En 2000 así mesmo, Illa Crooked contaba con 350 habitantes.

 Mapa topográfico da illa Acklins Island e illa Crooked.
Crese que a primeira oficina de correos das Bahamas estaba situadas en Pitt's Town na illa Crooked.

Aínda que Acklins Island ten relativamente poucos fitos históricos, hai algúns lugares dignos de mención. Acklins é o fogar de numerosos sitios dos Lucayan. Un antigo sitio indio Lucayan, que se cre que é un dos asentamentos indios máis grandes dos Lucayan nas Bahamas, atópase ao longo de Pompey Bay Beach, xusto ao sur de Spring Point. Dez sitios antigos dos Lucayan foron desenterrados por arqueologos da National Geographic Society só en Caio Samana, que se atopa ao nordés de Spring Point en Acklins.

Plana Cays, tamén ao nordés de Spring Point, é unha reserva protexida para grandes iguanas en perigo de extinción e as moi raras hutias das Bahamas (roedores de tipo cobaia), o único mamífero nativo das Bahamas. Outro sitio de interese é o remoto Faro da illa Castle no punto máis ao sur da illa Acklins.

Transporte
----------

A illa é servida por Spring Point Airport.

Notas
-----

1. ↑  "ACKLINS POPULATION BY SETTLEMENT AND TOTAL NUMBER OF OCCUPIED DWELLINGS: 2010 CENSUS" (PDF). Bahamas Department of Statistics.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Acklins*** |

### Outros artigos

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q341919
* GEC: 0420856
* GeoNames: 3572937
* MusicBrainz: ID
* OSM: 3772879

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Antón Figueroa.

**Antón Figueroa Mosteiro**, nado en Curtis en 1915 e finado en Lugo o 22 de outubro de 2005, foi un farmacéutico, médico e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo do farmacéutico Manuel Figueroa Barros que se estableceu en Curtis. Marchou a Lugo con dous anos e alí estudou Farmacia por libre. Recibiu unha bolsa da Fundación Figueroa. Licenciouse na Universidade de Santiago de Compostela en 1936 e enfermo de tuberculose marchou a Salamanca onde fixo Medicina. En 1934 fundou con Ramón Piñeiro as Mocedades Galeguistas de Lugo. Traballou no Hospital General de Madrid co doutor Enrique de la Vega Uaco, e despois, en Lugo, co doutor Exiquio Sánchez Cuesta. Logo foi forense. En 1944 fíxose cargo da farmacias de Lugo herdada do seu pai. Participou na fundación da Editorial Galaxia. Logo da morte de Franco militou no PSOE do que foi presidente da agrupación local de Lugo.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, Lugo, 25-10-2005, p. 58.
2. ↑  «Fui feliz al ejercer la Medicina», *La Voz de Galicia*, Lugo, 12-4-1994, p. 38.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Antón Figueroa Mosteiro
Os **Anais fragmentarios de Irlanda** é un compendio de crónicas medievais en lingua irlandesa media procedentes de varios anais irlandeses e varias historias narrativas. Foron compiladas no reino de Osraige, probablemente durante o reinado de Donnchad mac Gilla Pátraic (m. 1039), rei de Osraige e rei de Leinster.

Os anais fragmentarios copiáronse en 1643 para o reverendo John Lynch por Dubhaltach Mac Fhirbhisigh dun vellum do século XV que pertenceu a Giolla na Naomh Mac Aodhagáin (Nehemias MacEgan). Mac Aodhagáin, que morreu cara a 1443, era profesor de leis Brehon no condado de Ormonde. O único manuscrito que sobreviviu dos anais fragmentarios, que no presente se atopa na Biblioteca Real de Bélxica en Bruxelas, non pertence a Mac Fhirbhisigh, é unha obra dun escritor anónimo que fixo unha pobre copia do texto de Mac Fhirbhisigh, engadindo comentarios á marxe e un índice. O manuscrito (MS. 7, c. n. 17) está incompleto e inclúe cinco fragmentos de anais a partir de 573 e finalizando en 914. O que sobreviviu súmase á sinopse da hipotética Crónica de Irlanda.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* John O'Donovan (editor & tradutor) *Annals of Ireland: three fragments.* (Dublín 1860)
* Joan N. Radner (editor & tradutor) *Fragmentary annals of Ireland* (Dublín 1978)

* Portal:Irlanda
**Antón Mouzo Lavandeira**, nado en Vimianzo o 14 de maio de 1957 e finado o 5 de xullo de 2007, foi un pintor galego.

Traxectoria
-----------

A pintura de Antón Mouzo comezou a empregar cores e formas expresionistas nas súas primeiras teas realizadas con acrílicos. Na década dos oitenta comezou a empregar diferentes materiais en obras de paisaxes e animais, especialmente cabalos. na década dos noventa comeza a empregar as ceras, material co que conseguiría as súas creacións máis rechamantes.

Aos poucos, o cambio de procedemento leva tamén o artista a un troco de formato, o que deu lugar a pezas de maior tamaño e que interviñan no espazo. Tamén é nesta mudanza cando comeza a empregar nas súas composicións pequenas escamas brillantes de mica, extraídas dos penedos da Pasarela, en Vimianzo.

Exposicións e obras
-------------------

* En 1990 estivo presente na mostra *Revisión dunha década* (Auditorio de Galicia, Santiago de Compostela) .
* En 1994, unha exposición individual na galería Atlántica.
* Na colectiva *Diálogos co silencio*, en San Domingos de Bonaval.
* Na individual *Cos pés na terra* (Casa da Parra de Santiago)

Ilustrou tamén unha edición do libro *Costa da Morte blues*, de Manuel Rivas e colaborou no filme *Fisterra* de Xavier Villaverde.

Vida
----

Viviu boa parte da súa vida fóra de Galiza. Faleceu a causa dun linfoma de Burkitt.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* web sobre Antón Mouzo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12383147
* WorldCat
* VIAF: 168962269
* BNE: XX1298654
* ISNI: 0000 0001 1802 4842

 |
**Alahis** (ou **Alagis**) foi un duque ariano de Trento e Brescia antes de se converter en rei dos longobardos despois do éxito da súa rebelión en 688. Con todo, non gobernou moito tempo.

Traxectoria
-----------

A súa primeira rebelión contra o rei Perctarito fracasara, pero o rei capturouno, perdoouno e soltouno. Volveuse rebelar en 688 cando Cuniperto, o fillo de Perctarito, o sucedeu. Forzou a Cuniperto a se exiliar nunha illa no medio do Lago de Como, pero o seu goberno foi gravoso e tiránico, e perdeu o apoio do pobo. Finalmente, en 689, Cuniperto levantouse cos homes do Piemonte e derrotou a Alahis e os homes de Venecia na Batalla de Coronate, nas beiras do Río Adda, nas proximidades de Lodi. Foi vencido e morto na batalla.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gwatkin, H. M. Whitney, J.P. (ed.) *The Cambridge Medieval History: Volume II—The Rise of the Saracens and the Foundations of the Western Empire*. Cambridge University Press, 1926.

### Outros artigos

* Reino longobardo.
* Longobardos.

| Reino longobardo |
| --- |
| *Segue a:* Cuniperto | **Alahis**(689-689) | *Precede a:* Cuniperto |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q452182
* DBI: ID

 |
**Xosé Antonio Palacio Sánchez**, nado en Ferreira de Pantón, é un filólogo e tradutor galego, catedrático de Filoloxía Galega da Universidade de Vigo até a súa xubilación en 2017. Foi un dos fundadores da Facultade de Filoloxía e Tradución desa universidade.

Traxectoria
-----------

Estudou Maxisterio en Ourense, rematando en 1968, e despois licenciouse en 1974 en Filosofía e Letras pola Universidade de Santiago de Compostela. Doutorouse en 1981 coa tese *Toponimia del ayuntamiento de Pantón (Lugo)*, dirixida por Constantino García. Exerceu a docencia durante máis de catro décadas, primeiro como mestre de escola e despois como profesor universitario en Ourense, Pontevedra e, por último, no campus de Vigo.

Destacou como experto en onomástica e fundou a Asociación Galega de Onomástica, creada en Santiago de Compostela en 1999. É membro correspondente da Real Academia Galega desde 2012.

Tamén cultivou a tradución literaria, e participou en proxectos colectivos como a tradución ao galego de *Don Quixote da Mancha*.

Ocupouse da coordinación editorial da colección literaria Xuvenil Alfaguara.

Notas
-----

1. ↑  "A Universidade homenaxea a Antón Palacio, "un filólogo de vocación e estilo"". *Universidade de Vigo*. 22 de novembro de 2019.
2. ↑  "Un libro homenaxea a traxectoria do profesor Antón Palacio". *Atlántico diario*. 24 de novembro de 2019.
3. ↑  Quen Somos na páxina web da Asociación.
4. ↑  "Membros correspondentes". *Real Academia Galega*.
5. ↑  "O primeiro Quixote en galego". *Real Academia Galega*. 21 de abril de 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q89359111
* WorldCat
* VIAF: 6408807
* BiTraGa: 1466
* BNE: XX1153588
* Dialnet: 2317865

 |
**Amadeo Brumbeck Ferrería**, nado en Vilagarcía de Arousa e finado no mesmo concello en maio de 1940, foi un empresario e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Julio Brumbeque Nelson que se instalou en Vilagarcía cara 1856, procedente da cidade norueguesa de Kristiansand. Foi presidente da Cámara de Comercio de Vilagarcía, representante no Consello Provincial de Pontevedra de Fomento e alcalde de Vilagarcía do 1 de xaneiro de 1906 ata o 1 de xullo de 1909. Foi concelleiro durante a Segunda República e Primeiro Tenente Alcalde ata o 31 de agosto de 1934. Foi reposto como concelleiro o 19 de xaneiro de 1936. Foi elixido compromisario para a elección de presidente da República en abril de 1936. Cofundador do Villagarcia Foot Ball Club foi tamén poeta e xornalista. Casou con Ángela Reguera Pedrosa.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Borruel Martí** |  **Alcalde de Vilagarcía** 1906 - 1909 | Sucesor:**Valentín Viqueira Torrente** |

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 16-5-1940, p. 5.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Un descendiente de Nelson no quiere ser alcalde de barrio
* Brumbeck
Alfabeto pahlavi
**Pahlavi** ou **Pehlevi** tamén escrito **Pehlvi** ou **Pelvi**, termos derivados de pahlawīg (parto), é o tipo de alfabeto persa que se utilizou desde o século -II até o auxe do islam no século VII.

Características
---------------

O pahlavi estaba baseado no alfabeto arameo, e tiña tres formas principais. Escribíase de dereita a esquerda e, aínda que se empregaron entre 19 e 20 letras, no *Avesta* ou libros relixiosos do zoroastrismo aparecen cincuenta formas de letras únicas. Nalgúns casos, os escritores pahlavi conservaron a forma aramea orixinal ao escribir palabras co mesmo significado pero con sons diferentes. Por exemplo, escribiron o arameo *mlk* (*malka* "rei") para representar o persa *xa* ou *sha* ("rei"). Debido a estas formas de escritura parecidas a ideogramas, fíxose moi difícil para os estranxeiros comprender os textos pahlavi.

Notas
-----

1. ↑  "Pahlavi alphabet ; History, Description, & Facts". *www.britannica.com* (en inglés). Consultado o 2022-08-11.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Alfabeto pahlavi Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Persa medio
* Lingua pahlavi arsácida
* Linguas iranianas

### Ligazóns externas

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre literatura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1771716
* EBID: ID

 |
**Abd el-Krim** (amazigh: **Mulay Abdelkrim**, nome completo: **Muhammad Ibn 'Abd El-Karim El-Khattabi**), nado en Ajdir o 12 de xaneiro de 1882 e finado no Cairo o 6 de febreiro de 1963, foi un líder bérber do Rif convertido en líder da resistencia armada do goberno colonial español e francés no norte de África.

Traxectoria
-----------

O seu pai era Abdelkrim El-Khattabi, un cadi (xuíz islámico) do clan Ait Yusuf da tribo Aith Uriaghel, colaborador dos españois. Abd el-Krim estudou na Universidade de Fez e ao rematar recibiu o nomeamento de cadi en Melilla. Durante a primeira guerra mundial seu pai colaborou cos alemáns e Abd el-Krim permaneceu en prisión un ano (1915). Cando os españois entraron nas montañas do Rif en 1919 seu pai chamou os seus fillos e Abd el-Krim acudiu á chamada. Trala morte de seu pai en agosto de 1920 Abd el-Krim converteuse no líder da resistencia rifeña, en xuño de 1921 os rifeños dirixidos por Abd el-Krim atacaron unha posición española en Abarran, a súa caída supuxo o punto de partida dunha resistencia máis ampla có comezo da Guerra do Rif, durante o verán atacáronse posicións españolas e o 22 de xullo derrotou ás tropas españolas na batalla de Annual.

Abd el-Krim constituíu un goberno central no Rif, nomeou un cadí en cada cabila co obxecto de reforzar ese poder e unha policía secreta que o mantiña informado, tamén organizou un exército regular, que non conseguiu desenvolverse xa que a maioría das accións militares realizáronas as propias cabilas. En 1923 estendeu o seu poder sobre Gomara, rexión ao oeste do Rif. En 1924 fíxose co control da Yebala (rexión ao sur de Tetuán) pero tivo contestación das cabilas locais, que non recoñecían a súa autoridade, e ás que reprimiu. En abril de 1925 atacou posicións francesas e en xuño as tropas rifeñas estaban a 40 quilómetros de Fez, mentres tanto España e Francia chegaban a un acordo en Madrid para unha acción militar coordinada, o 10 de setembro desembarcaron tropas españolas mentres os franceses avanzaban polo sur. O 26 de maio de 1926 Abd el-Krim rendeuse aos franceses que o deportaron á illa de Reunión, en 1947 fuxiu mentres era trasladado á metrópole e refuxiouse en Exipto, onde encabezou o Comité de Liberación do Magreb Árabe.

Notas
-----

1. ↑  *Diciopedia do século 21* (2006): **Abd el-Krim**: Caudillo marroquí (1882-1963), gobernador de Melilla. Organizou a sublevación contra o dominio español e obtivo as vitorias de Annual e Monte Arruit (1921). Ao fustrigar os franceses provocou o desembarco hispano-francés de Alhucemas...

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Abd el-Krim Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q202650
* WorldCat
* VIAF: 5052928
* Auñamendi: 610
* BNE: XX1172734
* BNF: 12651376t
* BRE: 4730936
* CANTIC: a11083852
* DBE: mohammed-b-abdelkrim
* DeutscheBio: 11864646X
* EBID: ID
* FAST: 18315
* GEC: 0000154
* GND: 11864646X
* ICCU: LO1V288132
* ISNI: 0000 0001 1918 4514
* LCCN: n50057528
* Munzinger: 00000000539
* NKC: jn19990000008
* NTA: 073280992
* OL: OL4546095A
* PARES: 137936
* SELIBR: 175132
* SUDOC: 050593374

 |
**Amadeo Varela Rodríguez**, nado en Guanacoa (Cuba) en 1913 e finado en Ourense en 2002, foi un mestre, avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Retornou cos seus pais a Galicia en 1921. Estudou maxisterio na Escola Normal de Ourense. Mestre en Seixalvo (Ourense). Militou nas Mocedades Galeguistas. Foi un dos promotores da revista *Espartaco*. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi acusado de galeguista e comunista, expedientado e suspendido. Foi mobilizado e coincidiu na fronte de Asturias con Celso Emilio Ferreiro. En 1941 foi reposto. Fixo a carreira de dereito e abriu bufete na rúa do Progreso de Ourense en 1946. Dende 1959 fixo artigos compilatorios da actividade xurídica en Ourense. Foi colaborador e difusor de *Vieiros* en Galicia, o que lle custou o apercibimento por parte das autoridades, que lle abriron expediente sancionador en 1966. Organizou a homenaxe a Celso Emilio Ferreiro con motivo da súa marcha a Venezuela en 1966. Participou no I Congreso de Dereito Galego na Coruña en outubro de 1972.

Vida persoal
------------

Casou con Consuelo Carid.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Amadeo Varela, referente xurídico
* 

* Amadeo Varela Rodríguez na páxina web *Nomes e Voces*.
O **Atlas XH-1 Alpha** foi un prototipo de helicóptero de ataque fabricado pola compañía Atlas Aviation Corporation (no presente Denel Aviation) de Suráfrica usado como desmostrador de concepto para o entón planeado proxecto Rooivalk.

Desenvolvemento
---------------

O XH-1 Alpha foi desenvolvido a partir da célula dun Aérospatiale Alouette III, mantendo o seu motor e os compoñentes dinámicos, pero substituíndo a cabina orixinal por unha cabina en tándem, engadíndolle un canón de 20 mm baixo o morro e convertendo o tren de aterraxe nun con configuración de triciclo.

O XH-1 voou por vez primeira o 3 de febreiro de 1985, e ao pouco tempo embarcouse nun rigoroso programa de probas para examinar a viabilidade dun helicóptero de ataque dedicado para as condicións durafricanas. Os resultados finalmente foron o suficientemente bos como para convencer a Atlas e á Forza Aérea de Suráfrica de seguir adiante co desenvolvemento dun halicóptero de ataque dedicado, o Denel Rooivalk.

O XH-1 e o Rooivalk son aparellos completamente diferentes e non comparten compoñentes. O Rooivalk foi desenvolvido a partir do prototipo XH-2 posterior.

O único XH-1 foi retirado nalgún momento a finais da década de 1980 e levado ao museo da Forza Aérea surafricana onde se atopa a día de hoxe.

Notas
-----

1. ↑  *Air International* xuño de 1986, p.599.
Sobre aéreo de primeiro día entre Nassau e Miami, 2 de xaneiro de 1929
**Aerofilatelia** é a rama da filatelia especializada no estudo do correo aéreo, o que inclúe os selos de correo aéreo, etiquetas de correo aéreo, documentos postais, aerogramas, cuños postais, sobres aéreos de primeiro día, as rutas e tarifas en especial dos primeiros voos e voos especiais, a aerofilatelia estuda tamén o correo recuperado de accidentes aéreos.

A Federación Internacional de Sociedades Aerofilatélicas (FISA) é a principal organización internacional.

Especialidades
--------------

A maioría do correo aéreo transpórtase por avión, outras formas son

* correo por pombas, en xeral empregado antes que existise o telegrama para levar cartas con rapidez, aínda se emprega ocasionalmente sobre todo en unidades militares.
* correo en globo
* correo en dirixible
	+ correo en cepelín
* correo en mísil ou foguete, realizado como proba nos Estados Unidos, Gran Bretaña e na India.

O estudo do correo no espazo, a astrofilatelia, non se considera xeralmente unha especialidade da aerofilatelia aínda que garde relación.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q381623
* MAG: 521616538

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Abd al-Aziz.

**Abd al-Aziz ibn Musa** (عبد العزيز بن موسى) foi o primeiro gobernador de Al-Andalus.

Foi o fillo do gobernador de Ceuta Musa ibn Nusayr, gobernador da Ifriqiya. Atravesou o estreito de Xibraltar en 712 para participar na toma da Hispania visigoda, tornándose no primeiro *wali* do Al-Andalus.

Conxuntamente co seu irmán Abd Allah, suprimiu a revolta en Sevilla, de onde partiu en dirección a Málaga, Granada e Orihuela para celebrar un pacto co conde visigodo Teodomiro, polo que este aceptaba o islam a cambio de conservar as súas terras. En 714 asumiu o cargo do pai, converténdose no terceiro emir da España musulmá.

Despois iniciou un período de conquistas que o levou até Tarragona e Narbona. No ano 715 toma como esposa a Exilona, viúva de Rodrigo, pero ante o seu crecente poder ao ano seguinte o califa Solimán o manda asasinar.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q307133
* DBE: abd-al-aziz-b-musa-b-nusayr
* GEC: 0000109

 |

1. ↑  "Abd al-Aziz ibn Musa". *Diciopedia do século 21* **1**. Edicións do Cumio, Galaxia e do Castro. 2006. p. 22.
**Air Europe** foi unha aeroliña británica independente e de capital totalmente privado. Fundouse no ano 1978 co nome provisional Inter European Airways e adoptou o de Air Europe o ano seguinte. As súas oficinas principais estiveron inicialmente en Reigate, Surrey pero posteriormente trasladáronse a Crawley, West Sussex.

A súa principal base de operacións estivo no aeroporto londiniense de Gatwick, onde comezaron as súas actividades en maio de 1979 con tres Boeing 737-200 Advanced novos.

Air Europe foi fundada por Errol Cossey e Martin O'Regan, dous antigos executivos de Dan-Air. Harry Goodman, que fundara Intasun Leisure durante os priemrios anos dos 70, converteuse no principal apoio financeiro da compañía ademais de ser o presidente do International Leisure Group (ILG), a nai de Air Europe e Intasun Leisure.

Air Europe foi o princial provedor de prazas charter para Intasun Leisure, que medrou durante os anos 80 para converterse no segundo tour-operador do Reino Unido. Air Europe expandeuse agresivamente durante esa década e chegou a ser unha das principais aeroliñas charter do país.

Cara finais dos 80 Air Europe foi a primeira aeroliña en adquirir presenza pan-europea ao crear varias filiais no continente. Tamén se fixo con dúas pequenas aeroliñas rexionais, formando o núcleo da nova Air Europe Express.

O éxito de Air Europe chegou ao seu fin cando os crecentes problemas financeiros da súa compañía nai comezaron a minar o rendemento da aeroliña e as súas compañías irmás a finais de 1989. ILG e todas as súas subsidiarias con base no Reino Unido declaráronse en bancarrota o 8 de marzo de 1991.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Air Europe*** |
**Alfredo Vázquez Jiménez**, nado en Vigo o 24 de abril de 1963, é un ex-regatista galego. Participou na proba da clase soling dos Xogos Olímpicos de 1992 en Barcelona, xunto ao entón príncipe de Asturias Felipe de Borbón, e con Fernando León de temoneiro, obtendo a sexta praza e con ela un diploma olímpico. 

A cidade de Vigo ós seus atletas.

Traxectoria
-----------

Comezou xogando ao voleibol no Club Vigo, antes de pasar a practicar vela no Real Club Náutico da mesma cidade. A finais dos anos 80 formou equipo con Filipe de Borbón, naquel entón príncipe de Asturias, e con Fernando León, logrando a clasificación para os Xogos Olímpicos de 1992 en Barcelona, na clase soling.

Foi o primeiro regatista galego nuns Xogos Olímpicos, dos que regresou cun diploma olímpico ao quedar o equipo español na sexta praza. Ao ano seguinte foi campión de España da clase laser.

Notas
-----

1. ↑  "Vigo rende homenaxe aos seus olímpicos e paralímpicos cun monumento". *VigoÉ*. 13/10/2016.
2. ↑  "El olímpico vigués más real" (en castelán). 17 de maio de 2021. Consultado o 7 de setembro de 2021.
3. ↑  "Soling nos Xogos Olímpicos de 1992". *Comité Olímpico Internacional* (en inglés). Consultado o 7 de setembro de 2021.
4. ↑  "Alfredo Vázquez, campeón de España". *La Voz de Galicia* (en castelán). 1 de outubro de 1993. p. 50.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do regatista no sitio web do Comité Olímpico Internacional *(en castelán)*.
**Alborz** ou **Elburz** (en persa: البرز) é unha cordilleira que separa o altiplano iraniano da depresión do mar Caspio e, por outra banda, establece unha continuidade entre o Cáucaso e o Hindu Kush (Paropamisadas). A altura media da cordilleira non supera os 3000 metros, sendo o pico máis alto o Damavand, que alcanza os 5654 metros. No norte, hai moitos bosques, pero no sur a vexetación é escasa debido á pouca cantidade de choiva. O primeiro en darlle nome á montaña foi Hamd Allah Mustawfi. Anteriormente, era coñecido como ***Semiramidis Mons*** (Σεμειραμίδος ὄρος) e é mencionado por Flavio Arriano e Marciano, que dicían que formaba a parte persa da entrada ao golfo Pérsico na rexión de Carmania.

Etimoloxía
----------

O nome *Alborz* derívase de Harā Barazaitī, montaña lendaria do Avesta, texto principal do zoroastrismo. *Harā Barazaitī* procede dun nome protoiraniano, \**Harā Bṛzatī*, que significa "Montaña Muralla". \**Bṛzatī* é o feminino do adxentivo \**bṛzant-* "alto", antecedente do persa moderno *bouland* (بلند) e *Barz/Berazandeh*, relacionado co sánscrito *Brihat* (बृहत्). *Harā* pode interpretarse como "vixiar" ou "gardar", a partir dunha raíz indoeuropea \**ser-* "protexer". No persa medio, *Harā Barazaitī* converteuse en *Harborz*, e no moderno persa *Alborz*, cognado do monte Elbrus, pico máis alto do Cáucaso.

Características
---------------

O Alborz esténdese en dirección oeste-leste ao longo dun arco de 600 km, cunha extensión mínima de 60 km e máxima de 130. Está conformada por series sedimentarias datadas dende o alto Devónico ao Oligoceno, predominantemente calcarias xurásicas sobre un núcleo de granito.

Entre os lugares de interese están a fortaleza medieval de Alamut e varias estacións de esquí, algunhas delas consideradas como as mellores do mundo, como a de Dizin.

Notas
-----

1. ↑  electricpulp.com. "ALBORZ".
2. ↑  Joly, Dom. "Iran's biggest secret: the skiing's great". *the Guardian*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Alborz Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* North, S.J.R. *Guide to Biblical Iran*, Roma 1956, p. 50

### Ligazóns externas

* *Montañas de Alborz*, Fotos de Irán, *Livius* Arquivado 26 de outubro de 2008 en Wayback Machine.
* Mapas, fotos e lista de cumes
* Astronomía

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q484725
* WorldCat
* VIAF: 238789409
* BRE: 4934551
* EBID: ID
* GEC: 0023710
* GND: 4014183-4
* SummitPost: 154322

 |
O Saab 340A operado por Air Rarotonga.
O mesmo Saab 340 no Aeroporto Internacional de Rarotonga
Mapa de rutas de Air Rarotonga (febreiro de 2008)
**Air Rarotonga** é unha aeroliña con base en Rarotonga, nas Illas Cook, opera servizos regulares entre as diveras illas do país servizos charter con Niue, Samoa, Tonga e a Polinesia Francesa, presta tamén o servizo de ambulancia cara ao hospital de Rarotonga. A súa base de operacións principal é o Aeroporto Internacional de Rarotonga.

Historia
--------

A aeroliña fundouse en febreiro de 1978 propiedade de tres investidores privados, comezou a funcionar en xullo de 1978 utilizando un avión Cessna 337.

Frota
-----

En febreiro de 2008 a frota de Air Rarotonga contaba con:

* 2 Embraer EMB-110P1 Bandeirante (E5-TAK, E5-FTS)
* 1 Saab 340A (E5-EFS)
* 1 Cessna 172 (E5-NTP)

Ligazóns externas
-----------------

* Air Rarotonga

Notas
-----

1. ↑  "Air Rarotonga - Book a Flight". Arquivado dende o orixinal o 20 de febreiro de 2008. Consultado o 2008-02-17.
2. 1 2  *Flight International* 27 de marzo de 2007

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Air Rarotonga*** |
**Andreas Gursky**, nado en Leipzig o 15 de xaneiro de 1955, é un fotógrafo alemán coñecido polos seus traballos de gran formato e que traballa con imaxes en cor procesadas dixitalmente. É un dos fotógrafos máis exitosos da fotografía contemporánea.

Traxectoria
-----------

Andreas Gursky naceu nunha familia de fotógrafos, xa que tanto o seu pai, Willy Gursky, como o seu avó Hans (1890–1960) foron fotógrafos publicitarios. Willy Gursky dirixira o seu propio estudo en Leipzig desde 1949, ata que en 1950 trasladouse coa súa familia desde a República Democrática Alemá á cidade de Düsseldorf.

De 1978 a 1981 Andreas Gursky estudou Comunicación Visual na Universidade de Duisburg-Essen con Otto Steinert e Michael Schmidt. Ao mesmo tempo estudaba na Academia de Arte de Düsseldorf onde estudou con Bernd Becher e graduouse en 1987. 

Xunto cos fotógrafos Axel Hütte, Jörg Sasse, Thomas Struth, Candida Höfer e Thomas Ruff, pertence ao grupo da Escola Becher ("Becher-Schüler"), coñecida como Escola de Fotografía de Düsseldorf.

En 1980 Andreas casou con Carol Pilars de Pilar, coa que ten un fillo e unha filla. Despois volveu casar coa fotógrafa Nina Pohl, coa que fixo parte do seu traballo.

Notas
-----

1. ↑  "Copia archivada". Arquivado dende o orixinal o 23 de enero de 2013. Consultado o 3 de marzo de 2013.
2. ↑  Biografía de Andreas Gursky (Inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q497712
* WorldCat
* VIAF: 116687796
* AAG: 8490
* BIBSYS: 99020977
* BNE: XX5184762
* BNF: 14402033v
* CiNii: DA12236456
* DeutscheBio: 118940805
* Discogs: 1411166
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 348306
* GND: 118940805
* IMDb: nm1781440
* ISNI: 0000 0001 1085 5019
* KulturNav: ID
* LCCN: no94039734
* Luminous-Lint: Andreas\_\_Gursky
* MNCARS: gursky-andreas
* Munzinger: 00000023650
* NDL: 001160431
* NKC: jx20071101005
* NNDB: 000210056
* NPG: mp164787
* NTA: 12119678X
* Pinakothek: andreas-gursky
* RKD: 105939
* SELIBR: 297235
* SNAC: w63536c1
* SUDOC: 059092432
* Tate: 2349
* TMDb: 929545
* ULAN: 500115262

 |
**Amado González Cardama**, finado en Pontevedra o 21 de xuño de 1999, foi un xornalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Fernando González Gómez. Foi nomeado concelleiro de Redondela en 1946 polo alcalde Raúl Carlos Gunche López. En 1977, logo da dimisión de Pedro Otero Rey, foi nomeado alcalde de Redondela. Foi correspondente en Redondela dos xornais *El Pueblo Gallego* e *La Noche*, onde asinou cos pseudónimo **Amadis de Gaula**, **Amaturus** e **Amateurs**. Fundador e preboste maior da Orde de Xan Carallás, foi cronista oficial de Redondela. Presentouse ao Senado por Falange Española de las JONS nas eleccións xerais de 1982

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Pedro Otero Rey** |  **Alcalde de Redondela** 1977 - 1978 | Sucesor:**Edmundo Fernández Estévez** |

Vida persoal
------------

Casou con Adelina Fernández Couce.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 22-6-1999, p. 49.
2. ↑  "De alcalde a preboste" en *La Voz de Galicia*, 13-7-1997, p. 56.
3. ↑  "Alcumes de Redondela". Arquivado dende o orixinal o 01 de abril de 2018. Consultado o 1 de abril de 2018.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ana Gesteira Ponce (19/9/2014). "Unha aproximación ós Alcaldes da túa vila" arquivoconcelloredondela.blogspot.com.
O **Aero L-159 Alca** é un avión de combate lixeiro e adestrador avanzado subsónico desenvolvido nas versións monopraza L-159A e bipraza L-159B. O L-159 é fabricado na República Checa por Aero Vodochody. No ano 2003 a frota de 72 L-159A da Forza Aérea da República Checa reducíuse a 24 debido a retricións orzamentarias. Tras varios anos de almacenamento o goberno revendeu a meirande parte dos avións tanto a operadores militares como civís, principalmente á Forza Aérea de Iraq e a Draken International.

O L-159 combateu coa Forza Aérea de Iraq contra o ISIS. Con Draken o L-159 (coñecido coloquialmente como "Honey Badger") foi empregado como avión agresor. Dende 2007, seis L-159A reconstruídos como derivados de adestramento T1. En 2017 Aero Vodochody deu a coñecer un L-159T1 de nova construción para a Forza Aérea de Iraq mentres que a Forza Aérea checa vai mercar L-159T2 biprazas.

Notas
-----

1. ↑  "Draken Europe's L-159E ALCAs en route to Teesside". *www.key.aero* (en inglés). Consultado o 2022-05-16.
2. ↑  "Aero restarts L-159 ALCA production, touts Argentina as potential customer". *web.archive.org*. 2017-06-06. Archived from the original on 06 de xuño de 2017. Consultado o 2022-05-16.
3. ↑  "First L-159T2 for Czech Air Force takes flight". *www.key.aero* (en inglés). Consultado o 2022-05-16.
**Amador Iglesias Pardo**, coñecido como **Ferrenchín**, nado en Viveiro cara a 1919, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

Traxectoria
-----------

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 6 de setembro. Xulgado por auxilio á rebelión na causa 212/36 foi condenado a 12 anos de prisión. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1937. Preso no cárcere de Lugo, saíu en liberdade provisional o 20 de agosto de 1940. Incorporouse á III Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia. Foi procesado en 1949 polo Xulgado Militar Eventual número 1 de Lugo na causa 339/49 xunto con Plácido Rivera Cociña, Modesto Serantes, Jesús Iglesias Escourido e Juan Casabella. Publicouse unha nova requisitoria contra eles en abril de 1950. Detido e xulgado, foi condenado a prisión. Preso na Colonia Penitenciaria del Dueso (Santoña), saíu en liberdade provisional en 1959.

Notas
-----

1. ↑  *BOP Lugo*, 4-10-1943, p. 4.
2. ↑  *BOE*, 27-10-1941, p. 8368-8369.
3. ↑  Requisitorias, *El Progreso*, 13-11-1949, p. 2.
4. ↑  *El Progreso*, 21-4-1950, p. 2.
5. ↑  *BOE*, 17-4-1959, p. 5771.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Amador Iglesias Pardo na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha en Represión franquista en Lugo
*Anarhichas lupus*
Os **anaricádidos** (Anarhichadidae), *peixes lobo*, son unha familia de peixes mariños incluída na suborde Zoarcoidei, da orde dos perciformes.

Morfoloxía
----------

Caracterízanse polo seu corpo moderadamente alargado (excepto o *Anarrhichthys ocellatus*, que é extremadamente alargado e semella unha anguía, con tamaños de ata 2 m de lonxitude), cilíndrico na parte anterior e comprimido lateralmente na parte posterior .

A aleta dorsal é única, longa, continua e de altura uniforme, desde a cabeza á cola. Posúe 69-88 radios brandos no xénero *Anarhichas* e 218-250 no *Anarrhichthys*. Na aleta anal, tamén longa e de altura uniforme, hai 42-55 e 180-233 radios, respectivamente. A aleta caudal, pequena e redondeada, está separada da dorsal e da anal por un pedúnculo curto. Faltan as aletas pélvicas (ou ventrais).

Posúen unha boca ancha, forte e poderosa, con grandes e fortes dentes caniniformes no extremo anterior e con forma de molares nos lados e no vómer.

Hábitat e bioloxía
------------------

Distribúese polas costas dos océanos Atlántico e Pacífico.

Taxonomía
---------

Comprende 2 xéneros e 5 especies:

* Xénero *Anarhichas*
	+ *Anarhichas denticulatus* (Krøyer, 1845)
	+ *Anarhichas lupus* (Linnaeus, 1758)
	+ *Anarhichas minor* (Olafsen, 1772)
	+ *Anarhichas orientalis* (Pallas, 1814)
* Xénero *Anarrhichthys*
	+ *Anarrhichthys ocellatus* (Ayres, 1855)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en FishBase

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q604663
* BRE: 1996490
* EBID: ID
* MAG: 2776201527

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Anarhichadidae
* Dyntaxa: 2002037
* EOL: 5379
* EPPO: 1ANRRF
* Fossilworks: 266379
* GBIF: 8489
* iNaturalist: 60633
* IRMNG: 114697
* ITIS: 171335
* NBN: NBNSYS0000159359
* NCBI: 8202
* Soortenregister: 138587
* uBio: 113959
* WoRMS: 125517

 |
Estrutura de anastrozol.

O **anastrozol**, comercializado baixo o nome de **Arimidex** por AstraZeneca, é un medicamento para tratar o cancro de mama despois de cirurxía e para metástase en ambas as mulleres pre e posmenopáusicas. O anastrozol é un inhibidor da aromatasa, o que significa que interrompe un paso crítico na síntese de estróxenos do corpo. Algúns cancros mamarios requiren estróxeno para medrar, eses cancros teñen receptores de estróxenos (Res), e son chamados RE-positivos; ó eliminar o estróxeno suprímese o seu crecemento. As vendas anuais de Arimidex son de aproximadamente USD$2,2 mil millóns. A primeira patente de Arimidex expirou en xuño de 2010. Malia que estaba previsto que a patente expirase en decembro de 2009, déuselle ó fabricante un prazo adicional de seis meses por ter feitos estudos pediátricos.

Notas
-----

1. ↑  "AstraZeneca Receives Six Months Pediatric Exclusivity Patent Extension for ARIMIDEX(R) (anastrozole) from the FDA". *PR Newswire Association LLC* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 12 de setembro de 2012. Consultado o 12 de xullo de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q419143
* MAG: 2776215463

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ATC: L02BG03
* CAS: 120511-73-1
* ChEBI: 2704
* ChEMBL: CHEMBL1399
* ChemSpider: 2102
* DrugBank: 01217
* DTXSID: DTXSID9022607
* ECHA: 100.129.723
* IUPHAR: 5137
* KEGG: C08159
* MeSH: D000077384
* MeSH: D02.626.218
* NDF-RT: N0000148427
* PubChem: 2187
* RxNorm: 84857
* UMLS: C0290883
* UNII: 2Z07MYW1AZ

 |
Un **autoglotónimo** é o nome que lle dan a unha lingua os seus propios falantes.

En ocasións este nome é significativo da consideración sociolingüística que eles teñen de si mesmos ou da súa lingua. Isto dáse por exemplo nas zonas estremeiras orientais do galego exterior, onde os propios falantes designan a lingua que usan como a *fala* ou ben galego *chapurreau*. Estes dous exemplos amosan as dúas primeiras variantes de autodesprestixiación:

* unha designación equívoca, ambigua e abstracta: *A nosa fala*;
* unha denominación despectiva, normalmente con denotación de híbrida: castrapo ou *galego acastrapado*;
* o outro tipo é o uso dun heteroglotónimo: *Perdoe, pero aquí non lle falamos máis que en gallego*;
* o uso dun nome local: *benasqués* ou *valverdeiru*;

Moitos dos autoglotónimos significan simplemente "xente" ou "homes". No caso dos quechuas, denomínanse simplemente *runa* ("hombre", en plural *runakuna*), e designan a súa lingua como *runasimi* ("a lingua dos homes"). Os yaquis e os mayos chámanse *yorem* ("persoas", "xente"). Os esquimós chámanse *inuit* ("home").

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Autónimo
* Heteroglotónimo
**Alberto Míguez Alvarellos**, nado na Coruña o 25 de outubro de 1940 e finado en Madrid o 25 de setembro de 2009, foi un xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Foi fillo de Enrique Míguez Tapia catedrático e director do Instituto Masculino da Coruña. Estudou Filosofía na Universidade de Santiago de Compostela e na Universidade Central, e graduouse na Escola Oficial de Xornalismo. En 1963 comezou a dirixir o primeiro suplemento cultural de *La Voz de Galicia*, o *Artes y Letras*, no que facía recensións de cine, literatura e pintura. Foi subdirector do periódico económico *3-E*.

En 1966 publicou o libro *El pensamiento político de Castelao*, editado en París por Ruedo Ibérico. O volume, unha antoloxía de textos de Castelao, levouno ante o Tribunal de Orde Pública. Foi defendido por Valentín Paz Andrade, e condenado a seis meses de prisión e unha multa.

Seguiu a súa carreira profesional no diario *Madrid*, pechado en 1971 por Manuel Fraga. Comezou a traballar entón en *La Vanguardia* como correspondente en Marrocos e despois en Lisboa, onde cubriu a Revolución dos Caraveis. En 1976 participou na creación do xornal *El País* como redactor xefe da sección internacional, e despois regresou a *La Vanguardia* como correspondente diplomático. Entre 1982 e 1996 foi decano dos correspondentes diplomáticos de España. En 1986 o seu chalé de Zumaia (Guipúscoa) foi asaltado por membros de ETA. Morreu por mor dunha doenza hepática en Madrid o 25 de setembro de 2009.

Vida persoal
------------

Estivo casado coa francesa Lilliane Dublanc, con quen tivo un fillo.

Obra
----

* *El pensamiento político de Castelao* (Ruedo ibérico, 1966).
* *Galicia: éxodo y desarrollo* (Cuadernos para el Diálogo, 1967).

Notas
-----

1. ↑  "Un periodista internacional", artigo de Carlos Fernández en *La Voz de Galicia*, 15 de setembro de 2005 *(en castelán)*.
2. ↑  Necrolóxica en *ABC*, 29-9-2009, p. 71.
3. ↑  "Un periodista 'en peligro de extinción'", obituario en *El Mundo*, 1 de outubro de 2009 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Barrera, F. ed. (2002). *Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI*. *El Correo Gallego*. ISBN 84-8064-113-4.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11904823
* WorldCat
* VIAF: 55588511
* BNE: XX1069350
* GND: 1144642620
* ISNI: 0000 0000 5925 8381
* LCCN: n85175847
* NTA: 078253020
* SUDOC: 082099766

 |
**Ane Irazabal Elkorobarrutia**, nada no ano 1984 en Arrasate (Guipúscoa), é unha xornalista vasca.

Traxectoria
-----------

É licenciada en Historia e Comunicación audiovisual. Estou Historia na Universidade do País Vasco entre 2003 e 2007, e dende 2006 até 2010 Comunicación audiovisual na Universidade de Mondragón. Após finalizar os seus estudos, marchou a París e Palestina para comezar a súa andaina como xornalista independente. Traballou en varios lugares de Oriente Medio, investigando sobre as consecuencias da Primavera árabe no Líbano, Exipto, Xordania e Libia. Nos últimos anos, fixo un seguimento do drama dos refuxiados e dos fenómenos migratorios en Oriente Medio, África e Europa.

Premios
-------

* *Argia Saria* (2017)
* *Euskal Kazetari Saria* (2017)

Notas
-----

1. ↑  tabakalera.eu (ed.). "Ane Irazabal". Arquivado dende o orixinal o 26 de xuño de 2018. Consultado o 26 de xuño de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q43401488
* LinkedIn: ane-irazabal-elkorobarrutia-06985065

 |
**Arcas** (acrónimo de *All-Purpose Rocket for Collecting Atmospheric Soundings*) é o nome dun foguete sonda estadounidense que estivo en servizo entre 1959 e 1978.

Características
---------------

Arcas foi principalmente un foguete meteorolóxico cun apoxeo de ata 52 km. Podía ser cargado por dúas persoas nun tubo de lanzamento, que quedaba pechado de tal xeito que os gases da combustión producían un lanzamento cunha velocidade inicial de 240 km/h. O motor do foguete funcionaba durante 30 segundos antes de esgotar o propelente. Tras entre 75 e 100 segundos, un cronómetro expulsaba o cono do morro para extraer a carga útil, que baixaba en paracaídas e medía temperatura e presión. O seguimento por radar proporcionaba datos de altura e velocidade do vento. Cargas útiles máis avanzadas incluían esferas en caída libre para medi-lo arrastre mediante seguimento por radar, medicións do ozono e pequenos experimentos biolóxicos.

O Arcas foi usado, entre outros países, en Noruega e Nova Zelandia durante o período entre 1965 e 1968.

O Arcas deu lugar ao Super Arcas, unha versión mellorada.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Super Arcas

Notas
-----

1. 1 2 3  Mark Wade (2011). "Arcas" (en inglés). Consultado o 10 de decembro de 2011.
2. ↑  William R. Corliss (1971). *NASA SOUNDING ROCKETS, 1958-1968 - A Historical Summary*. *NASA*.
***A vida vexetal*** é unha novela escrita por Lois Xosé Pereira entre 1989 e 1991, e publicada por Baía Edicións en abril de 1992

Sinopse
-------

A novela relata a historia de como un rapaz orfo, que non soporta o dominio que lle impoñen na súa casa a súa nai viúva e os seus tíos, decide marchar para vivir coa súa moza nun almacén de xoguetes abandonado. A felicidade invade ao rapaz ao principio; porén, a súa moza (Pandora), queda embarazada e, tras dar a luz a un fillo, a miseria e a falta de traballo terminan por conducir á morte a ambos. O protagonista da historia remata tolo, recluído nun hospital psiquiátrico.

Estilo
------

A obra está ambientada nunha "cidade bíblica", da que nunca se precisa o nome e que periodicamente sofre o ataque duns dinosauros salvaxes, que a derrúen por completo. A obra desenvólvese ao longo de 25 capítulos, nos que o autor relata os sucesos mediante o uso dunha linguaxe complexa.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha do libro na web da editorial.