| *Gastrópodos* ou *Gasterópodos**Gastropoda vel Gasteropoda*Rango fósil: cámbrico temperán - actualidade  |
| --- |
| Un caracol (*Helix pomatia*) |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Mollusca |
| Clase: | **Gastropoda**Cuvier, 1797 |

 |
| Subclases |
| **Clasificación tradicional*** *Prosobranchia* Milne Edwards, 1848
* *Opisthobranchia* Milne-Edwards, 1848
* *Pulmonata* Cuvier en Blainville, 1814

**Nova clasificación*** *Eogastropoda* Ponder & David R. Lindberg, 1996
* *Orthogastropoda* Ponder & David R. Lindberg, 1996
 |

Unha *Aplysia fasciata* e unha parella de *A. punctata* .
A dos **gasterópodos** (*Gasteropoda*), ou **gastrópodos** (*Gastropoda*), é unha clase de animais pertencentes ao filo dos moluscos, de vida acuática ou terrestre, que xurdiron a principios do cámbrico e que hoxe están estendidos por todos os continentes e océanos ocupando tamén charcas, correntes de auga doce e lugares onde hai unha cantidade suficiente de humidade.

Este grupo contén un moi extenso número de especies descritas, ocupando o segundo lugar neste aspecto tras os insectos. Hai 611 familias de gasterópodos, das que 202 están extintas e só aparecen no rexistro fósil.

A clase dos *Gastropoda* (anteriormente coñecida como **univalvos**, e ás veces denominada *Gasteropoda*) constitúe unha parte moi importante do filo dos moluscos, e é a clase máis diversificada deste filo, con de 60 000 a 80 000 especies. A clase comprende cerca dunhas 15 000 especies fósiles e ao redor de 40 000 vivas, das cales as máis coñecidas son os caracois, os cornos, as bucinas, as lapas, as lesmas, as patelas, as borrachas, os caramuxos e as peneiras.

O tamaño dos membros deste grupo é moi variable, xa que vai dende formas microscópicas ata especies de gran tamaño como *Pleuroploca gigantea* duns 60 cm de longo, ou algúns dos individuos do xénero *Aplysia* que poden chegar a acadar 1 m de lonxitude. A meirande parte dos gasterópodos miden entre 1 e 8 cm de lonxitude, e existen fósiles que acadan os 2 m.

Presentan cefalización cunha verdadeira cabeza, un pé musculoso ventral e unha cuncha dorsal, polo miúdo polícroma que pode reducirse ou até perderse nos gasterópodos máis evolucionados.

Características xerais
----------------------

**Anatomía dun molusco (caracol).**  
 1-cuncha, 2-figado, 3-pulmón, 4-ano, 5-poro respiratorio, 6-ollo, 7-tentáculo, 8-ganglios cerebrais, 9-conduto salivar, 10-boca, 11-, 12-glándula salivar, 13-poro xenital, 14-pene, 15-vaxina, 16-glándula mucosa, 17-oviduto, 18-saco de dardos, 19-pé, 20-estómago, 21-ril, 22-manto, 23-corazón e 24-vasos deferentes.
Unha característica típica dos gasterópodos é a organización asimétrica do corpo xa que, aínda que presentan simetría bilateral, na fase de larva velixer sofren unha **torsión** e a súa masa visceral convértese en asimétrica.  
 
Polo tanto, en xeral, o corpo dos gasterópodos aparece asimétrico, coa **cabeza** diferenciada.  
 Dorsalmente á boca existen de ordinario un ou máis pares de *tentáculos cefálicos* e, en posición lateral á boca, pode haber *palpos labiais*.  
 O **pé**, musculoso e situado ventralmente, presenta morfoloxías diferentes segundo os grupos: alongado, aplanado ou moi reducido.  
 Entre as pregaduras marxinais do **manto** e o pé persiste un suco (*suco paleopedio*), que é máis ou menos profundo en correspondencia cos órganos respiratorios, o orificio anal e os orificios nefridiais.  
 A cavidade paleal (ausente nos nudibranquios) comunica máis ou menos amplamente co exterior.   
Nalgúns prosobranquios o bordo da cavidade paleal que contén as branquias prolóngase e forma unha lámina enrolada, a xeito de cornete, que se denomina *sifón*.

### A cuncha

*Artigo principal**:* Cuncha.
Dun xeito xeral a estrutura da cuncha pódese dividir en 3 capas:

* **Periostraco**: que é a capa externa e protectora que envolve a cuncha composta por conquiolina e é segregada polo pregue do bordo do manto.
* **Ostraco**: capa constituída basicamente por dúas capas de cristais prismáticos de carbonato cálcico. A capa máis externa está formada por cristais hexagonais dispostos a modo de columnas sobre unha capa máis interna formada por placas alongadas e dispostas alternativamente para acadar a máxima firmeza.
* **Hipostraco**: e unha capa formada por múltiples láminas horizontais formadas por aragonita e tamén por calcita segregadas polo manto.

A cuncha dos gasterópodos cando existe é sempre **univalva**, a diferenza do que acontece con outros grupos como os bivalvos que presentan dúas.

Cuncha de *Zonitoides nitidus*, con torsión dextroxira.  

**Arriba:** visión dorsal, posición espiral  

**Centro:** visión ventral  

**Abaixo:** visión basal, posición umbilical.
Os primeiros gasterópodos que xurdiron no noso planeta tiñan a cuncha cónica, como se fose un sombreiro chinés. Estes seres pertencían a orde dos *Cinostracos* e só temos fósiles deles. A medida que a punta da cuncha foi crecendo esta foi enrolándose, posiblemente para poder manter o equilibrio e formaron os individuos da orde dos *Cocleostracos*. Estes gasterópodos tiñan simetría bilateral xa que aínda non sufriron a torsión. En conxunto estes dous grupos pertencen ao grupo dos Protogasterópodos e sobreviviron até o pérmico.
Nos que seguiron a estes gasterópodos primitivos a cuncha formará un típico cono enrolado arredor dun eixe central en forma de espiral. As maioría das cunchas adoitan estar enroladas cara á dereita e por iso levan o nome de *dextroxiras*, só algunhas poucas están enroladas cara á esquerda outorgándoselle o nome de *levoxiras*.

Larva trocófora de *Haliotis asinina* con anterioridade á torsión.
A cuncha forma un longo tubo enrolado que ten un eixe central chamado **columela**. A apertura da cuncha está delimitada por dous **labios** : o externo e o interno que polo miúdo están decorados con *dentes* e nalgúns casos coa apertura dunha **canle sifonal** que intervén na entrada e saída de auga ao interior da cavidade paleal. ´É frecuente que estes animais teñan unha estrutura a modo de tapadeira chamada **opérculo** que serve para protexelos no interior da cuncha no caso, por exemplo, de que exista a ameaza dun depredador.

O extremo da parte posterior da cuncha leva o nome de **protocuncha** que resulta ser a cuncha embrionaria a partir da cal se formou o resto do individuo. A miúdo ten unha forma e un ornamento diferente á cuncha dos adultos.

Exteriormente as voltas da espiral (que levan o nome de **espiras**) están unidas por unha xuntura chamada **sutura**. Ás veces as paredes do tubo non se tocan e deixan no interior unha canle oca que pode verse na base da cuncha e que leva o nome de **embigo** ou **umbo**.
As cunhas que teñen as espiras no mesmo plano chámanse **planospirais** e son características dos gasterópodos espiralizados máis primitivos, pero isto causaba algúns problemas xa que a última volta acadaba un gran tamaño. Logo xurdiron as **conispirais** nas que cada espira da cuncha está algo por debaixo da precedente acadando así unha estrutura máis compacta e un menor tamaño pero xeraba unha repartición desigual do peso da cuncha. Para solucionar isto balanceouse a cuncha, inclinándoa cara ao lado oposto e cara atrás 

### Torsión

Protocuncha de *Haliotis asinina* cando a torsión xa é completa.
A característica máis representativa dos gasterópodos e que ademais serve para diferencialos dos outros grupos de moluscos é a de que a masa visceral xirou 180º dentro da cuncha. Esta torsión prodúcese no estado de larva velixer e produce un drástico cambio na disposición das estruturas no interior do corpo. Así, antes da torsión, a cavidade paleal que contén as branquias e o ano, é posterior, pero logo da torsión pasa a ser anterior. Os nervios das vísceras e os ganglios que tiñan unha forma de asa sinxela despois do xiro pasan a ter unha forma de oito producíndose, polo tanto, un cruzamento dos mesmos.

A razóns polas que se produce a torsión son complexas e aínda non existe unha explicación totalmente satisfactoria, pero probablemente este xiro supón unha **vantaxe** para estes animais xa que así poden retraer o velo dentro da cuncha e deixarse caer ao fondo se é perseguido por algún depredador.

Por outra banda, a torsión, tamén supón **desvantaxes** como o feito de que o ano é levado xusto enriba da cabeza, co que o animal corre o risco de contaminar os órganos respiratorios e algúns dos órganos dos sentidos que hai nela.

O xiro adoita acontecer en dúas fases: 90 º e 180 º. O xiro completo pode durar uns poucos minutos o máis tempo. Nalgunhas especies como a *peneira* (*Haliotis sp.*) a torsión faise en dous tempos: a primeira parte do xiro acostuma durar tan só uns minutos e vai até os 90 º, e logo acontece un segundo xiro moito máis lento ata os 180º 

### Anatomía interna

Debuxo do aparato dixestivo do carnívoro *Schizoglossa novoseelandica*.  

1-2 – Masa bucal,  

1 - Boca,  

2 - Farinxe,  

3 – Músculos retractores da farinxe  

4 – Glándulas salivares,  

5 – Conduto salivar,  

6 – Esófago e estómago,  

7 - Inpestino,  

8 – Condutos hepáticos.
#### Aparato dixestivo

O aparato dixestivo dos gasterópodos foi, ao longo da súa evolución, adaptándose a diversos tipos de dietas nos diferentes grupos, así temos que existen individuos carnívoros, herbívoros, preeiros, depredadores, filtradores, e incluso parasitos.

Diagrama no que se amosa a rádula en vista transvesal da cavidade bucal dun gasterópodo
As partes principais dos sistema dixestivo dos gasterópodos son as seguintes:

* A **masa bucal** (incluíndo a boca, farinxe, e os músculos retractores da farinxe) e as glándulas salivares, cos condutos salivares.
* O **esófago**.
* O **estómago**, tamén coñecido como **bolsa gástrica**.
* A **Glándula dixestiva**, tamén coñecido como o **hepatopáncreas**.
* **Intestino**.
* **Recto** e o **ano**.

As dúas características máis distintivas do aparello dixestivo destes animais son: a **rádula** e o papel que desenvolve en cada tipo de alimentación específica, e a torsión que se produciu no animal que fai que o ano se atope xusto enriba da cabeza. As adaptacións son moi variadas e son dende arpóns, branquias para a filtración, redes de mucus para atrapar presas, ou estruturas para a perforación ou altamente modificadas para o parasitismo

A parte anterior do tubo dixestivo pode modificarse nunha probóscide extensible que contén a rádula. A rádula é unha cinta dentada de quitina que serve para raspar ou cortar os alimentos e así facilitar a súa entrada no esófago.

Estrutura xeral dos ganglios dun gasterópodo. Na maioría das especies, o cerebro fúndese nun só órgano, de seis lóbulos. *(en inglés)*
#### Sistema nervioso

O sistema nervioso está ben desenvolvido. Conta cun *anel periesofáxico* no que hai 3 pares de ganglios conectados por cordóns nerviosos principais e con pequenos nervios periféricos ramificados. Os ganglios da área cerebral son os seguintes:

* **Ganglios cerebrais** (2): situados na rexión dorsal, en ocasión deles saen 2 ganglios bucais.
* **Ganglios pleurais** (2): situados lateralmente.
* **Ganglios pedais** (2): situados na rexión ventral.

Dos ganglios pleurais e cara a rexión posterior saen 2 cordóns nerviosos nos que se pode detectar a pegada deixada pola torsión que sufriu o animal, xa que pódense atopar cruzados. Sobre eles encontramos outros dous tipos de ganglios:

* **Ganglios parietais** (2)
* **Ganglios viscerais**(2)

**Rinóforos** de *Aplysia californica*.
#### Órganos dos sentidos

Os gasterópodos carecen do sentido da audición e os seus órganos dos sentidos son moi variados. Entre eles podemos distinguir os seguintes:

* **Rinóforos**: son ós órganos sensoriais máis importantes nos gasterópodos e se atopan na punta dos 4 tentáculos. Son órganos olfactivos que serven para detectar determinadas substancias químicas no ambiente que rodea ao animal.
* **Osfradios**:

Son órganos quimiosensoriais situados na base do sifón dentro da cavidade palial. Adoitan servir para detectar posibles presas. Nalgúns casos a súa función pode ser mecanorreceptora ou é descoñecida.. 

* **Tentáculos**:

Situados normalmente na rexión cefálica, tamén poden adoptar outras localizacións, usualmente cerca do pé. O igual que os anteriores tamén poden ter funcións tanto mecanorreceptoras como quimiorreceptoras. 

* **Ollos**:

Hai unha morfoloxía moi variada. Nos gasterópodos terrestres pulmonados hai manchas oculares na punta ou na base dos tentáculos. Estes varían desde simples *ocelos* nos que non se pode proxectar unha imaxe (simplemente distinguir a luz da escuridade), a ollos con lente e córnea máis complexos. A visión non é un sentido moi importante nos gasterópodos terrestres, porque son animais principalmente nocturnos. 

* **Estatocistos** (órgano do equilibrio):

Típica depresión ciliada con estatocistos no seu interior, normalmente está cerca do pé.

#### Aparato circulatorio

O aparato circulatorio dos gasterópodos é aberto e por el circula o sangue e a linfa que en conxunto recibe o nome de hemolinfa. Está contén hemocianina como pigmento respiratorio que lle outorga unha cor azul. Existen algunhas familias (ex:*planorbidae*) que teñen hemoglobina como pigmento en lugar de hemocianina e a súa hemolinfa é vermella.

Na maioría dos gasterópodos o corazón ten só dúas cámaras: unha **aurícula** e un **ventrículo** mais nos gasterópodos primitivos ten 2 aurículas e un ventrículo. A aorta é curta e divídese en dúas ramas: unha que vai cara á cabeza e o pé e a outra que vai cara ás vísceras. Durante parte do seu circuíto polo corpo, o sangre sae dos vasos e baña as células directamente nos espazos chamados **senos paranasais**.

#### Aparato excretor

O aparato excretor dos gasterópodos funciona cun órgano chamado **nefridio** que se encarga de eliminar os desfeitos nitroxenados e de manter a homeostase. Os gasterópodos primitivos tiñan dous nefridios, pero nos máis modernos, un deles desapareceu quedando un único órgano excretor.

O nefridio nos gasterópodos mariños abre na cavidade do manto, e, nos caracois de terra, no lado dereito do corpo ao lado da cavidade do manto e a abertura anal. As especies acuáticas excretan amoníaco xa que teñen acceso á auga na que poden diluír o tóxico amoníaco. As especies terrestres excretan ácido úrico insoluble.

### Respiración

O gasterópodo *Arion rufus* amosando o **pneumostoma**
Dentro do grupo dos gasterópodos os sistemas respiratorios son moi variados sobre todo dependendo de se o hábitat do animal e mariño ou terrestre. Así temos que a maioría dos gasterópodos mariños realizan a respiración mediante as branquias típicas dos moluscos que levan o nome de **ctenidios** (*ctenidium*) situados na cavidade do manto.
Os gasterópodos máis simples (*arqueogasterópodos dibranquios*) teñen dúas branquias pero a medida que van evolucionando van respirando tan só por unha das branquias mediante unha corrente de auga en forma de U que atravesa a cavidade do manto. A tendencia evolutiva é a de redución do ctenidio esquerdo que chega a adherirse a parede do manto (*branquia monopectinada*). A tendencia redutora na branquia continúa ata que desaparecen os filamentos branquiais converténdose a parede do manto nunha especie de pulmón aéreo ou acuático (como nos *prosobranquios* e os *pulmonados*). No manto aparece un orificio chamado **pneumostoma** a través do cal sae e entra o aire. Nos *janélidos* os pulmóns forman traqueas que se estenden por todo o corpo para aumentar a eficacia na absorción de osíxeno.

### Alimentación

Detalle microscópico dunha **rádula** do gasterópodo do xénero *Patella* amosando os dentículos
Os hábitos alimenticios dos gasterópodos son tan variados como as súas formas e os seus hábitats pero todos inclúen diversas adaptacións da **rádula** como un elemento importante deste proceso. 
Así dentro dos gasterópodos mariños ou terrestres temos diversos modos de alimentarse:

* Os gasterópodos máis primitivos (*arqueogasterópodos*) son **micrófagos**, aliméntanse de pequenos anacos de materia nutritiva ou de seres moito máis pequenos que eles como algas microscópicas (exemplo: xénero *Patella*), Algúns teñen unha alimentación **suspensívora** ou **filtradora** posuíndo unha branquias de gran tamaño que grazas a un mucus capturan as partículas de plancto que hai no mar.
* A maioría dos gasterópodos son **herbívoros**, alimentándose de algas (diatomeas etc) que raspan coa rádula das superficies duras (exemplo: xénero *Haliotis*).
* Algúns destes animais son **preeiros** (exemplo: xénero *Buccinum* ou *Nassarius*) xa que viven da carne morta e en descomposición.
* Outros son **carnívoros** (exemplo:xénero *Melongena*) e aliméntanse de bivalvos, outros gasterópodos e incluso poden ter hábitos caníbales. *Urosalpinx cinerea* é un perforador das cunchas das ostras utilizando os dentes da rádula. Os membros do xénero *Conus* aliméntanse de peixes, vermes e moluscos grazas a un dente radular cargado de veleno altamente tóxico (*conotoxina*) que dispara como se fose un arpón e que pode, nalgúns casos, producir a morte dun ser humano.
* Algúns gasterópodos aliméntanse de depósitos orgánicos na area ou barro. Outros recollen o mesmo tipo de desfeitos orgánicos, pero só poden dixerir os microorganismos que conteñen.
* Aínda que excepcionais tamén hai gasterópodos **parasitos**, tanto externos (*ectoparasitos*) como internos (*endoparasitos*) que levan consigo unha regresión de moitos órganos como a rádula. Así temos por exemplo o xénero *Megademus* que viven parasitas na árbore respiratoria das holoturias ou *Gasterosiphon deimatis* que é un endoparasito que ten unha longa probóscide pola que succiona sangue do hóspede .

### Locomoción

Os gasterópodos son, polo xeral, animais sedentarios, con movementos lentos debido a que moitos deles teñen que arrastrar as súas pesadas cunchas. Case todos teñen un pé aplanado que adoita ser ciliado e está cuberto de células glandulares que producen un *muco* que utiliza para arrastrarse polo substrato. Algúns usan os cilios para impulsarse polo camiño mucoso que van creando. Un gran número de gasterópodos utiliza ondas de contracción muscular para o movemento do pé. Noutros casos o pé serve para aferrarse as rochas ou o substrato como no caso das lapas (xénero *Patella*) ou para a natación como no caso dos *nudibranquios* ou das *lebres de mar* (xénero *Aplysia*).

As cunchas son o seu principal mecanismo de defensa, aínda que tamén contribúen a este feito a camuflaxe que lle dá a súa coloración. Isto non evita que sexan presas de diversos depredadores como aves, insectos, pequenos mamíferos, peixes e incluso os seres humanos utilizan na súa dieta os caracois (*escargots*).

### Reprodución e desenvolvemento

**Cortexo** no caracol *Helix pomatia*
Aínda que a maioría dos gasterópodos mariños son **dioicos**, e dicir, hai seres machos e femias, existen tamén individuos **monoicos** (hermafroditas) aínda que adoitan ter unha fecundación cruzada como acontece en moitos dos gasterópodos terrestres. Existen tamén individuos que son *hermafroditas secuenciais*, e dicir, que os individuos son machos e femias en momentos distintos do seu ciclo vital (exemplo: xénero *Crepidula*)..

Dentro deste extenso grupo dos gasterópodos existe unha gran variedade tanto de aparatos reprodutores como de comportamentos e estratexias reprodutivas que inclúen en moitos grupos o chamado **cortexo** chegando nalgúns casos como nos caracois terrestres a empregar estruturas como os chamados *dardos do amor* (en inglés, *love darts*).

A copulación supón en moitas especies un intercambio de espermatozoides que están nunhas cápsulas chamadas **espermatóforos** que son introducidos no órgano sexual feminino durante a cópula (fecundación interna).

Os ovos fecundados poden colocarse en cápsulas e flotar na auga o no caso dos caracois terrestres en ambientes húmidos e a partir deles poden xurdir larvas trocóforas aínda que en xeral esta fase acontece antes da eclosión, polo que a maioría dos novos individuos comezan como larvas velixer ou pasan esta etapa na cápsula e logo emerxen como caracois pequenos trala metamorfose como no caso dos *neogasterópodos*.

Taxonomía
---------

### Descrición

A clase dos moluscos foi descrita en 1797 polo naturalista francés Georges Cuvier na páxina 448 da súa obra "Second mémoire sur l'organisation et les rapports des animaux à sang blanc, dans lequel on traite de la structure des Mollusques et de leur division en ordres, lu à la Société d'histoire naturelle de Paris, le 11 Prairial, an III". *Magazin Encyclopédique*, ou *Journal des Sciences, des Lettres et des Arts* **2**: 433-449.

### Etimoloxía

O termo *Gastropoda* formouno Cuvier cos elementos do latín científico *gastro-*, tirado da palabra do grego antigo γαστήρ *gastḗr*, 'cavidade', 'ventre', e *-poda*, plural de *-podo*, derivado do grego πούς ποδός *poús, podós*, 'pé'. Literalmente: 'os que teñen o pé no ventre'.

### Clasificación

Desde Darwin, a taxonomía biolóxica intentou reflectir a filoxenia dos organismos, é dicir, a árbore da vida. As clasificacións utilizadas en taxonomía intentan, por tanto, representar as interrelacións entre os distintos taxons. Porén, a taxonomía dos gasterópodos está continuamente sendo revisada e, debido a isto, as versións que se mostran en diversos textos poden diferir de maneira importante.

Tradicionalmente, a clase dos gasterópodos subdividíase en tres subclases:

* *Opisthobranchia*
* *Prosobranchia*
* *Pulmonata*

Ás que algúns engadían a dos *Gymnomorpha* (os gasterópodos sen cuncha)

A taxonomía dos gasterópodos está aínda hoxe suxeita a revisión, e cada vez máis a vella taxonomía está sendo abandonada a medida que os resultados dos estudos de ADN van, pouco a pouco, sendo máis concluíntes. Porén, algúns dos vellos termos como "opistobranquios" e "prosobranquios" aínda moitas veces se utilizan dunha maneira descritiva.

A clasificación máis moderna é a seguinte:

**Clase Gastropoda** (Cuvier, 1797)  

***Incertae sedis***

* Orde *Bellerophontida* (*fósil*)
* Orde *Mimospirina* (*fósil*)

**Subclase *Eogastropoda*** (Ponder & Lindberg, 1996) (as lapas, antes en *Prosobranchia*)

* Orde *Euomphalida* de Koninck 1881 (*fósil*)
	+ - Superfamilia *Macluritoidea*
		- Superfamilia *Euomphaloidea*
		- Superfamilia *Platyceratoidea*
* Orde *Patellogastropoda* Lindberg, 1986 (lapas propiamente ditas)
	+ Suborde *Patellina* Van Ihering, 1876
		- Superfamilia *Patelloidea* Rafinesque, 1815
	+ Suborde *Nacellina* Lindberg, 1988
		- Superfamilia *Acmaeoidea* Carpenter, 1857
		- Superfamilia *Nacelloidea* Thiele, 1891
	+ Suborde *Lepetopsina* McLean, 1990
		- Superfamilia *Lepetopsoidea* McLean, 1990

**Subclase *Orthogastropoda*** Ponder & Lindberg, 1996 (todos os gasterópdos quitando as lapas; antes en *Prosobranchia* e *Opisthobranchia*)  

***Incertae sedis***

* Orde *Murchisoniina* Cox & Knight, 1960 (*fósil*)
	+ - Superfamilia *Murchisonioidea* Koken, 1889
		- Superfamilia *Loxonematoidea* Koken, 1889
		- Superfamilia *Lophospiroidea* Wenz, 1938
		- Superfamilia *Straparollinoidea* P. J. Wagner, 2002
	+ Grao *Subulitoidea* Lindström, 1884

Superorde *Cocculiniformia* Haszprunar, 1987

* + - Superfamilia *Cocculinoidea* Dall, 1882
		- Superfamilia *Lepetelloidea* Dall, 1882 (lapas de profundidade)

Superorde *Hot Vent Taxa* Ponder & Lindberg, 1997

* Orde *Neomphaloida* Sitnikova & Starobogatov, 1983
	+ - Superfamilia *Neomphaloidea* McLean, 1981 (lapas de fumarolas hidrotermais)
		- Superfamilia *Peltospiroidea* McLean, 1989

Superorde *Vetigastropoda* Salvini-Plawen, 1989 (lapas)

* + - Superfamilia *Fissurelloidea* Fleming, 1822 (lapas perforadas)
		- Superfamilia *Haliotoidea* Rafinesque, 1815 (orellas de mar)
		- Superfamilia *Lepetodriloidea* McLean, 1988 (lapas de fumarolas hidrotermais)
		- Superfamilia *Pleurotomarioidea* Swainson, 1840
		- Superfamilia *Seguenzioidea* Verrill, 1884
		- Superfamilia *Trochoidea* Rafinesque, 1815

Superorde *Neritaemorphi* Koken, 1896

* Orde *Cyrtoneritomorpha* (*fósil*)
* Orde *Neritopsina* Cox & Knight, 1960
	+ - Superfamilia *Neritoidea* Lamarck, 1809

Superorde *Caenogastropoda* Cox, 1960

* Orde *Architaenioglossa* Haller, 1890
	+ - Superfamilia *Ampullarioidea* Gray, 1824
			* Familia *Ampullariidae* Gray, 1824
		- Superfamilia *Cyclophoroidea* Gray, 1847 (terrestres)
* Orde *Sorbeoconcha* Ponder & Lindberg, 1997
	+ Suborde *Discopoda* P. Fischer, 1884
		- Superfamilia *Campaniloidea* Douvillé, 1904
		- Superfamilia *Cerithioidea* Férussac, 1822
	+ Suborde *Hypsogastropoda* Ponder & Lindberg, 1997
	+ Infraorde *Littorinimorpha* Golikov & Starobogatov, 1975
		- Superfamilia *Calyptraeoidea* Lamarck, 1809
		- Superfamilia *Capuloidea* J. Fleming, 1822
		- Superfamilia *Carinarioidea* Blainville, 1818 (antes denominados *Heteropoda*)
		- Superfamilia *Cingulopsoidea* Fretter & Patil, 1958
		- Superfamilia *Cypraeoidea* Rafinesque, 1815
		- Superfamilia *Ficoidea* Meek, 1864
		- Superfamilia *Laubierinoidea* Warén & Bouchet, 1990
		- Superfamilia *Littorinoidea* Children, 1834
		- Superfamilia *Naticoidea* Forbes, 1838
		- Superfamilia *Rissooidea* Gray, 1847 (inclúe o xénero *Oncomelania*, vector da esquistosomíase)
		- Superfamilia Stromboidea Rafinesque, 1815 (cunchas verdadeiras)
		- Superfamilia Tonnoidea Suter, 1913
		- Superfamilia Trivioidea Troschel, 1863
		- Superfamilia Vanikoroidea J.E. Gray, 1840
		- Superfamilia Velutinoidea J.E. Gray, 1840
		- Superfamilia Vermetoidea Rafinesque, 1815
		- Superfamilia Xenophoroidea Troschel, 1852
	+ Infraorde Ptenoglossa J.E. Gray, 1853
		- Superfamilia Eulimoidea Philippi, 1853
		- Superfamilia Janthinoidea Lamarck, 1812
		- Superfamilia Triphoroidea J.E. Gray, 1847
	+ Infraorde Neogastropoda Thiele, 1929
		- Superfamilia Buccinoidea (whelks, false tritions)
		- Superfamilia Cancellarioidea Forbes & Hanley, 1851
		- Superfamilia Conoidea Rafinesque, 1815
		- Superfamilia Muricoidea Rafinesque, 1815

Superorde Heterobranchia J.E. Gray, 1840

* Orde Heterostropha P. Fischer, 1885
	+ - Superfamilie Architectonicoidea J.E. Gray, 1840
		- Superfamilia Nerineoidea Zittel, 1873 (*fósil*)
		- Superfamilia Omalogyroidea G.O. Sars, 1878
		- Superfamilia Pyramidelloidea J.E. Gray, 1840
		- Superfamilia Rissoelloidea J.E. Gray, 1850
		- Superfamilia Valvatoidea J.E. Gray, 1840
* Orde Opisthobranchia Milne-Edwards, 1848
	+ Suborde Cephalaspidea P. Fischer, 1883
		- Superfamilia Acteonoidea D'Orbigny, 1835
		- Superfamilia Bulloidea Lamarck, 1801
		- Superfamilia Cylindrobulloidea Thiele, 1931 (ten qua incluírse nos Sacoglossa)
		- Superfamilia Diaphanoidea Odhner, 1914
		- Superfamilia Haminoeoidea Pilsbry, 1895
		- Superfamilia Philinoidea J.E. Gray, 1850
		- Superfamilia Ringiculoidea Philippi, 1853
	+ Suborde Sacoglossa Von Ihering, 1876
		- Superfamilia Oxynooidea H. & A. Adams, 1854
	+ Suborde Anaspidea P. Fischer, 1883
		- Superfamilia Akeroidea Pilsbry, 1893
		- Superfamilia Aplysioidea Lamarck, 1809
	+ Suborde Notaspidea P. Fischer, 1883
		- Superfamilia Tylodinoidea J.E. Gray, 1847
		- Superfamilia Pleurobranchoidea Férussac, 1822
	+ Suborde Thecosomata Blainville, 1824
		- Infraorde Euthecosomata
			* Superfamilia Limacinoidea
			* Superfamilia Cavolinioidea
		- Infraorde Pseudothecosomata
			* Superfamilia Peraclidoidea
			* Superfamilia Cymbulioidea
	+ Suborde Gymnosomata Blainville, 1824
		- Familia Clionidae Rafinesque, 1815
		- Familia Cliopsidae Costa, 1873
		- Familia Hydromylidae Pruvot-Fol, 1942
		- Familia Laginiopsidae Pruvot-Fol, 1922
		- Familia Notobranchaeidae Pelseneer, 1886
		- Familia Pneumodermatidae Latreille, 1825
		- Familia Thliptodontidae Kwietniewski, 1910

*Clausiliidae*
* + Suborde Nudibranchia Blainville, 1814 (nudibranquios)
	+ Infraorde Anthobranchia Férussac, 1819
		- Superfamilia Doridoidea Rafinesque, 1815
		- Superfamilia Doridoxoidea Bergh, 1900
		- Superfamilia Onchidoridoidea Alder & Hancock, 1845
		- Superfamilia Polyceroidea Alder & Hancock, 1845
	+ Infraorde Cladobranchia Willan & Morton, 1984
		- Superfamilia Dendronotoidea Allman, 1845
		- Superfamilia Arminoidea Rafinesque, 1814
		- Superfamilia Metarminoidea Odhner in Franc, 1968
		- Superfamilia Aeolidioidea J.E. Gray, 1827
* Orde Pulmonata Cuvier en Blainville, 1814
	+ Suborde Systellommatophora Pilsbry, 1948
		- Superfamilia Onchidioidea Rafinesque, 1815
		- Superfamilia Otinoidea H. & A. Adams, 1855
		- Superfamilia Rathouisioidea Sarasin, 1889
	+ Suborde Basommatophora Keferstein en Bronn, 1864 (pulmonados de auga doce)
		- Superfamilia Acroloxoidea Thiele, 1931
		- Superfamilia Amphiboloidea J.E. Gray, 1840
		- Superfamilia Chilinoidea H. & A. Adams, 1855
		- Superfamilia Glacidorboidea Ponder, 1986
		- Superfamilia Lymnaeoidea Rafinesque, 1815
		- Superfamilia Planorboidea Rafinesque, 1815
		- Superfamilia Siphonarioidea J.E. Gray, 1840
	+ Suborde Eupulmonata Haszprunar & Huber, 1990
	+ Infraorde Acteophila Dall, 1885 (antes Archaeopulmonata)
		- Superfamilia Melampoidea Stimpson, 1851
	+ Infraorde Trimusculiformes Minichev & Starobogatov, 1971
		- Superfamilia Trimusculoidea Zilch, 1959
	+ Infraorde Stylommatophora A. Schmidt, 1856 (caracois terrestres)
	+ Subinfraorde Orthurethra
		- Superfamilia Achatinelloidea Gulick, 1873
		- Superfamilia Cochlicopoidea Pilsbry, 1900
		- Superfamilia Partuloidea Pilsbry, 1900
		- Superfamilia Pupilloidea Turton, 1831
	+ Subinfraorde Sigmurethra
		- Superfamilia Acavoidea Pilsbry, 1895
		- Superfamilia Achatinoidea Swainson, 1840
		- Superfamilia Aillyoidea Baker, 1960
		- Superfamilia Arionoidea J.E. Gray in Turnton, 1840
		- Superfamilia Buliminoidea Clessin, 1879
		- Superfamilia Camaenoidea Pilsbry, 1895
		- Superfamilia Clausilioidea Mörch, 1864
		- Superfamilia Dyakioidea Gude & Woodward, 1921
		- Superfamilia Gastrodontoidea Tryon, 1866
		- Superfamilia Helicoidea Rafinesque, 1815
		- Superfamilia Helixarionoidea Bourguignat, 1877
		- Superfamilia Limacoidea Rafinesque, 1815
		- Superfamilia Oleacinoidea H. & A. Adams, 1855
		- Superfamilia Orthalicoidea Albers-Martens, 1860
		- Superfamilia Plectopylidoidea Moellendorf, 1900
		- Superfamilia Polygyroidea Pilsbry, 1894
		- Superfamilia Punctoidea Morse, 1864
		- Superfamilia Rhytidoidea Pilsbry, 1893
		- Superfamilia Sagdidoidera Pilsbry, 1895
		- Superfamilia Staffordioidea Thiele, 1931
		- Superfamilia Streptaxoidea J.E. Gray, 1806
		- Superfamilia Strophocheiloidea Thiele, 1926
		- Superfamilia Trigonochlamydoidea Hese, 1882
		- Superfamilia Zonitoidea Mörch, 1864
		- Superfamilia Athoracophoroidea P. Fischer, 1883 (= Tracheopulmonata)
		- Superfamilia Succineoidea Beck, 1837 (= Heterurethra)

Notas
-----

1. ↑  Landing, E.; Geyer, G.; Bartowski, K. E. (2002): "Latest Early Cambrian Small Shelly Fossils, Trilobites, and Hatch Hill Dysaerobic Interval on the Quebec Continental Slope". *Journal of Paleontology* **76** (2): 287–305.
2. ↑  **gasterópodos** no diconario da RAG.
3. 1 2  Bouchet, P. & Rocroi, J.-P. eds. (2005): "Classification and nomenclator of gastropod families". *Malacologia: International Journal of Malacology*, **47**(1-2). ConchBooks: Hackenheim. ISBN 3-925919-72-4.
4. ↑  "Gastropod". *Encyclopaedia Britannica*. Arquivado dende o orixinal o 08 de marzo de 2016. Consultado o 06 de marzo de 2016.
5. 1 2  Hickman, C. P. Roberts, L. e Larson, A. (2001): *Integrated Principles of Zoology*, 11ª edición. Nova York: McGraw-Hill, páx. 333.
6. ↑  VV. AA. (1968): "Gasterópodos" en: *Enciclopedia Salvat de las ciencias. Tomo 4.*, p. 257.
7. ↑  Los gasterópodos; caractarísticas generales Arquivado 30 de xaneiro de 2010 en Wayback Machine. en Asturnatura.com
8. ↑  Meglitsch, P. A. (1986): *Zoología de invertebrados*, 2ª edición. Madrid: Ed. Pirámide, Madrid, pp. 327-331. ISBN 84-368-0316-7.
9. ↑  Barnes Robert D. (1982): *Invertebrate Zoology* Philadelphia, USA: Ed. Holt-Saunders International, pp. 348–364. ISBN 0-03-056747-5.
10. ↑  Grassé, Pierre P.; Raymond A. Poisson e Odette Tuzet (1976): *Zoología. Tomo 1 invertebrados*. Barcelona: Ed. Toray-Masson, S. A. ISBN 84-311-0200-4.
11. ↑  Los gasterópodos; modos de vida y anatomía Arquivado 30 de decembro de 2009 en Wayback Machine. en Asturnatura.com
12. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 10 de decembro de 2008. Consultado o 26 de xaneiro de 2010.
13. ↑  Los gasterópodos; modos de vida y anatomía. Reproducción Arquivado 30 de decembro de 2009 en Wayback Machine. en Asturnatura.com
14. ↑  Diccionario médico-biológico, histórico y etimológico Arquivado 15 de decembro de 2009 en Wayback Machine..
15. ↑  Paul Jeffery (2001): *Suprageneric classification of class Gastropoda*. The Natural History Museum, London.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Gasterópodos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Gasterópodos*** |

### Bibliografía

* D'Ancona, Humberto (1972): *Tratado de zoología. Tomo II. Zoología especial*. Barcelona: Editorial Labor, S. A. pp. 755–763.
* Grassé, Pierre P.; Raymond A. Poisson e Odette Tuzet (1976): *Zoología. Tomo 1 invertebrados*. Barcelona: Ed. Toray-Masson, S. A. ISBN 84-311-0200-4, pp. 396–421.
* Remane, Adolf; Volker Storch e Ulrich Weisch (1980): *Zoología sistemática*. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0608-2, pp. 135–149.
* VV. AA. (1968): "Gasterópodos" en: *Enciclopedia Salvat de las ciencias. Tomo 4. Animales invertebrados*. Pamplona: Salvat, S. A. de Ediciones, pp. 257–293.

### Outros artigos

* Moluscos
* Marisqueo
* Lista de gasterópodos de Galicia
* Galería de imaxes de gasterópodos de Galicia

### Ligazóns externas

* *Gastropoda* na ADW.
* *Gastropoda* na EOL.
* Luc Van Bellingen: *Les Gastéropodes* en fossiliraptor.be *(en francés)*
* "Gastropoda". *ARKive*. Arquivado dende o orixinal o 19 de agosto de 2013. Consultado o 06 de marzo de 2016. *(en inglés)*
* Gastropod reproductive behavior en Scholarpedia *(en inglés)*
* Taxonomy of the Class Gastropoda. 21 de xaneiro de 2004 Arquivado 09 de xuño de 2022 en Wayback Machine. en manandmollusc.net

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4867740
* AAT: 300249701
* BNCF: 3838
* BNF: 119403909
* BRE: 1886081
* EBID: ID
* GEC: 0111457
* GND: 4179833-8
* LCCN: sh85123719
* MAG: 2780252984
* NDL: 00563642
* NKC: ph115754

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Gastropoda
* BioLib: 2442
* Dyntaxa: 4000055
* EOL: 2366
* EPPO: 1GASTC
* FE: 11369
* FE-New: ID
* Fossiilid: 56
* Fossilworks: 8304
* GBIF: 225
* iNaturalist: 47114
* IRMNG: 1298
* ITIS: 69459
* NCBI: 6448
* Plazi: ID
* Soortenregister: 137375
* uBio: 425100
* WoRMS: 101

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D049851
* MeSH: B01.050.500.644.400

 |