**Santa Cruz do Incio** é unha parroquia do concello do Incio, anexa á do Hospital, na provincia de Lugo. En 2011 tiña 221 habitantes (108 homes e 113 mulleres) 18 máis ca en 1991. En 2017, segundo o INE, eran 201 habitantes, 100 mulleres e 101 homes.Só ten un núcleo de poboación, a aldea da Cruz do Incio, capital do municipio.

Limita ao norte con Sirgueiros, con Óutara (A Pobra do Brollón) ao sur, Hospital ao leste e Eirexalba ao oeste.

Esta freguesía, antes incluída na de Sirgueiros, creouse a finais do século XIX.

Etimoloxía
----------

O Incio procede da forma medieval *Onitio*, rexistrada dende o século IX.

Patrimonio
----------

Vista do interior da igrexa.
A igrexa da Cruz do Incio é un dos mellores exemplos de templo moderno galego integrado no espazo. O arquitecto foi o madrileño José Luis Fernández del Amo, que dirixiu as obras de construción (1961-1963) desta igrexa que explora as posibilidades poéticas e expresivas dunha modernidade que se adapta ás condicións da contorna. A boa arquitectura non debe verse, comentaba el, e non hai máis que achegarse ao Incio para comprobalo.

O diálogo establecido entre os materiais tradicionais, como os muros de lousa e os pavimentos de pedra das canteiras luguesas, e os de carácter industrial, como as cerchas e os soportes de aceiro, xera un espazo moderno e agradable. O campanario foi concibido como un prisma de lousa cego cunha esfera de reloxio no medio, unha celosía ranurada na esquina superior e unha estilizada agulla como remate. 

As vidreiras, que enchen de luz o tempo, son obra de José Luís Gómez Paredes. O altar, o sagrario e a imaxe das Dores de José Luís Sánchez Fernández.

En 2015 a Real Academia Galega de Belas Artes incluíu a igrexa nunha listaxe de trece obras de arquitectura moderna de Galicia para as que pediu a declaración de ben de interese cultural (BIC). A obra promoveuna o crego Argimiro, que marchou a Arxentina, e rematou os pagos Angel, o seguinte cura, que tamén promoveu a restauración da igrexa do Hospital.

En 2020 rematou a restauración da igrexa financiada pola Consellería de Cultura e Turismo da Xunta de Galicia.

O 8 de abril de 2021 o Consello da Xunta de Galicia declarou a igrexa da Cruz do Incio Ben de Interese Cultural.

Galería de imaxes
-----------------

*Artigo principal**:* Galería de imaxes do Incio.
* Vista lateral da igrexaVista lateral da igrexa
* Vista frontal da igrexaVista frontal da igrexa
* Interior, vidreiras da igrexaInterior, vidreiras da igrexa
* Interior, vidreiras da igrexaInterior, vidreiras da igrexa
* Lateral, interior da igrexaLateral, interior da igrexa
* Lateral da igrexa e sancristíaLateral da igrexa e sancristía
* Entrada da igrexaEntrada da igrexa

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares do Incio

| Lugares da parroquia do Incio no concello lucense do Incio |  |
| --- | --- |
| A Cruz do Incio |

### Parroquias do Incio

| Galicia | Provincia de Lugo | Parroquias do Incio |  |
| --- | --- |
| Bardaos (San Xoán) | Castelo de Somoza (San Tomé) | A Cervela (San Cristovo) | Covela (San Pedro) | Eirexalba (Santo Estevo) | Foilebar (Santa María) | Goó (Santa María) | O Hospital (San Pedro Fiz) | O Incio (Santa Cruz) | Laiosa (San Martiño) | Noceda (San Xoán) | Pacios (Santa María) | Reboiro (Santa María) | Rendar (Santa María) | Rubián de Cima (San Vicenzo) | San Pedro do Incio (San Pedro) | San Román do Mao (San Román) | San Salvador do Mao (San Salvador) | Santa María do Mao (Santa María) | Santa Mariña do Incio (Santa Mariña) | Santalla de Bardaos (San Xulián) | Sirgueiros (San Xoán) | Toldaos (Santiago) | Trascastro (Santalla) | Vila de Mouros (San Miguel) | Vilarxoán (San Lourenzo) | Vilasouto (San Mamede) | O Viso (Santa Cristina) |

Notas
-----

1. 1 2  Decreto 6/2000, do 7 de xaneiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia de Lugo.
2. ↑  Boullón Agrelo, Ana Isabel (2011). "O artigo na toponimia galega: aspectos da estandarización". *Revista Galega de Filoloxía*. ISSN 1576-2661.
3. ↑  "Iglesia de la Santa Cruz de Incio". *www.docomoiberico.com*. Consultado o 28/08/2018.
4. ↑  "26 estudiantes propones BIC el tempo de Cruz do Incio". *La Voz de Galicia*. Consultado o 28/08/2018.
5. ↑  "Vida de Anxo González, cura do Incio". *www.anxo.ingo*. Consultado o 28/08/2018.
6. ↑  "Una jornada de puertas abiertas para ver la restauración de la iglesia de Cruz do Incio". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2020-03-06. Consultado o 2020-08-07.
7. ↑  Lugo, El Progreso de (2021-04-08). "La iglesia de Santa Cruz do Incio, nuevo Ben de Interese Cultural". *El Progreso de Lugo* (en castelán). Consultado o 2021-04-09.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares do Incio

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20546246
* código INE: 27024110000

 |