O **afrikaans** é unha lingua xermánica occidental que se fala principalmente en Suráfrica e Namibia.

Falantes
--------

Falan o afrikaans como lingua materna 6 200 000 persoas, ademais en Suráfrica pode haber 4 000 000 que o teñan como segunda ou terceira lingua. O 60% dos brancos surafricanos e o 50% dos mestizos teñen o africáner como lingua materna.

* Suráfrica 5 811 547 (censo 1996)
* Namibia 146.000
* Cimbabue 100.000 (ou uns poucos milleiros)
* Botswana 6.000

Distribución xeográfica
-----------------------

En Suráfrica o africáner fálase na Cidade do Cabo e en toda a metade occidental do país ademais das cidades de Pretoria, Xohanesburgo e Bloemfontein.

En Namibia a Constitución de 1990 garante ao africáner o status de lingua nacional, aínda que non é oficial como si o era antes da independencia. Aproximadamente o 25% da poboación de Windhoek ten o africáner como lingua materna.

En Cimbabue existía unha comunidade africáner importante, pero a maioría emigraron despois de 1980, e actualmente descoñécese o seu número. En Malaui e Zambia hai pequenas minorías de lingua africáner.

En Botswana fálase no distrito de Ghazi e na vila de Takatokwane, no distrito de Kweneng.

Como resultado da emigración actualmente existen colonias falantes de africáner en Australia (Perth), Nova Zelandia, no Canadá (Vancouver e Toronto), na Arxentina, no Reino Unido (Londres), nos Estados Unidos, nos Países Baixos e Bélxica.

Dialectos
---------

* Afrikaans do Cabo Oriental (Oosgrensafrikaans), base da lingua estándar
* Afrikaans do Cabo (Kaaps Afrikaans)
* Afrikaans do Río Orange (Oranjerivierafrikaans).

Orixe
-----

Orixinariamente o afrikaans é unha variedade local do neerlandés que se desenvolveu na colonia neerlandesa da Cidade do Cabo despois que a Compañía Holandesa das Indias Orientais establecera alí unha colonia en 1652, aumentada con emigración de holandeses, alemáns e franceses entre os séculos XVIII e XIX, esa poboación europea mesturouse coa poboación local bantú e khoisan, así como con poboación procedente das colonias holandesas de Asia.

Á lingua local denominouse inicialmente holandés do Cabo (Taal Dutch), houbo tamén outras linguas crioulas que influíron no desenvolvemento do afrikaans: o *Orange Rivers Afrikaans* (ou Kleurling Afrikaans) falada por europeos mesturados con falantes de linguas khoisan, nama e outras poboación africanas (os seus falantes coñecíanse como griqua ou koranna). Os Rehobot Basters era unha poboación rural descendente de homes holandeses e mulleres khoi que falaban un crioulo semellante. O cabo malaio era a variedade africáner falada pola poboación islámica descendente de malaios.

A mutua interferencia do afrikaans con estas outras variedades crioulas levou á a unha grande regularidade da gramática. O holandés do Cabo diverxía ademais do neerlandés na introdución de préstamos do baixoalemán, alemán, francés, portugués, do malaio e outras linguas malaio-polinesias e das linguas africanas, aínda que comparte o 85% do léxico co neerlandés.

Gramática
---------

O afrikaans presenta unha forte simplificación gramatical comparada co neerlandés, non distingue xéneros gramaticais nos substantivos, o plural indícase mediante o morfema -e, (neerlandés -en, -n, -s, -'s) e posúe un único artigo, die.

Non presenta inflexión verbal, hai que colocar o pronome antes para saber quen fai a acción.

Conta con 15 vogais, e é unha das poucas linguas xermánicas en empregar a dobre negación: **Hy kan nie Afrikaans praat nie**. (literalmente **El pode non africáner falar non**.)"

Historia
--------

O afrikaans considerouse un dialecto do neerlandés ata comezos do século XX, lingüisticamente aínda está próximo ao holandés (dialecto neerlandés) que se falaba nas provincias de Holanda do Norte e Holanda do Sur no século XVII, e por extensión ao neerlandés moderno.

O holandés do Cabo diverxía do neerlandés na introdución de préstamos do baixoalemán, alemán, francés, portugués, do malaio e outras linguas malaio-polinesias e das linguas africanas.  

Arnoldus Pannevis (1838-1884) foi un reverendo neerlandés considerado o pai do africáner, á súa chegada a Suráfrica deuse de conta que a lingua difería considerablemente do neerlandés, e puxo os alicerces para que fose considerada unha lingua diferente.

Despois da guerra boer de 1899-1902 produciuse un movemento de reivindicación política da lingua que deu como resultado que en 1925 o goberno da Unión Surafricana oficializara o africáner, en substitución do holandés. A máis grande asociación de defensa do africáner fundouse en Cidade do Cabo o 19 de agosto de 1930, a Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV), aínda que ao seu primeiro mitin só acudiron 33 persoas, ao ano seguinte xa tiña 30 seccións locais.

En 1933 publicouse a tradución completa da Biblia.

En 1976 a intención do goberno surafricano de establecer o afrikaans como lingua vehicular das escolas negras en substitución do inglés provocou disturbios en Soweto que chamou a atención internacional sobre o réxime do apartheid. A Constitución de 1994 proclama o afrikaans unha das once linguas oficiais do país, malia iso o inglés cada vez actúa máis como lingua pública.

En 1996 a SABC reduciu as emisións de televisión en afrikaans, como reacción en 1999 fundouse unha televisión de pago en afrikaans (KykNet) con moito éxito

Escrita
-------

Ao primeiro os falantes de afrikaans escribían en neerlandés estándar, pero arredor de 1850 o afrikaans comeza a se utilizar en folletos relixiosos ou políticos, pero aínda considerado un dialecto rexional. En 1856 aparece o primeiro libro en afrikaans, era un libro relixioso islámico en alfabeto árabe, escrito na variedade coñecida como cabo malaio ou africáner do Cabo.

En 1875 creouse a Genootskap vir Regte Afrikaanders (Sociedade dos verdadeiros Africáners) que publicou moitos libros en africáner, incluíndo gramáticas, dicionarios, material relixioso e historias, e elaborou unhas normas baseadas nos dialectos falados polos brancos.

Notas
-----

1. ↑  Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". *unesdoc.unesco.org*. Consultado o 11 de xullo de 2022.
2. ↑  Termo aprobado pola Comisión de validación terminolóxica da Real Academia Galega. Pódese acceder ao rexistro en TERGAL
3. ↑  Definición de afrikaans no *Dicionario de Galego* de Ir Indo e a Xunta de Galicia.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Existe unha versión da Wikipedia en  ***Lingua afrikaans*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa no Galizionario as palabras en  ***Afrikaans*** |

### Outros artigos

* Wikipedia en afrikaans

### Ligazóns externas

* Recursos en afrikaans
* dmoz en afrikaans
* O afrikaans no Ethnologue

| * v
* c
* e
Linguas xermánicas modernas |
| --- |
| Nórdicas | 

|  |  |
| --- | --- |
| **Occidental** | 
* Feroés
* Islandés
* Noruegués (Nynorsk)

 |
| **Oriental** | 
* Dinamarqués
* Noruegués (Bokmål)
* Sueco

 |

 |
| Occidentais | 

|  |  |
| --- | --- |
| **Anglo-frisón** | 
* Scots
* Inglés
* Frisón (Setentrional
* Oriental
* Occidental)

 |
| **Baixo fráncico** | 
* Afrikaans
* Neerlandés
* Flamengo
* Limburgués
* Zelandés

 |
| **Baixo alemán** | 
* Achterhooks
* Baixo alemán
* Drents
* Groningués
* Plautdietsch
* Sallads
* Stellingwerfs
* Twents
* Veluws
* Westfalés

 |
| **Alto alemán** | 

|  |  |
| --- | --- |
| Central | 
* Alemán
* Alto saxón
* Luxemburgués
* Alemán do Palatinado
* Silesiano
* Vilamoviciano

 |
| Superior | 
* Alemán suízo
* Bavarés
* Mócheno
* Suabo

 |
| Yiddish | 
* Yiddish

 |

 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q14196
* AAT: 300387782
* BRE: 1841777
* EBID: ID
* Ethnologue: afr
* Glottolog: afri1274
* GND: 4000696-7
* LCCN: sh85001765
* Linguasphere: 52-ACB-ba
* LINGUIST: afr
* NDL: 00576095
* NKC: ph118289
* SUDOC: 02745438X
* WALS: afr

 |