recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ismail Enver, un dos líderes dos Mozos Turcos
**Mozos Turcos** é o sobrenome dun partido nacionalista e reformista turco de principios do século XX, oficialmente coñecido como o Comité de Unión e Progreso (CUP) — en turco *Ittihad ve Terakki Cemiyeti* — cuxos líderes levaron a cabo unha rebelión contra o sultán Abdul Hamid II (quen foi oficialmente deposto e desterrado en 1909). Gobernaron o Imperio Otomán dende 1908 ata finais da primeira guerra mundial, en novembro de 1918. Durante o seu goberno aconteceu o denominado *xenocidio armenio*. Os Mozos Turcos tiñan as súas orixes en sociedades secretas de estudantes de universidade e cadetes militares progresistas, conducidas subrepticiamente pola disidencia política despois de que a constitución fora revogada polo sultán Abdul Hamid II.

Sultán Abdul Hamid II
En 1913, cando o goberno do sultán otomán perdía a Primeira Guerra Balcánica, o CUP tomou o poder. O goberno dirixido polos Mozos Turcos foi encabezado polo ministro do Gran Visir/Ministro de Interior, Talat Paşa (1874–1921). Traballando con el atopábanse o Ministro de Guerra Enver Paşa, (1881–1922) e o Ministro de Mariña Cemal Paşa, (1872–1922). Ata que os arquivos alemáns non foron abertos ó público, os historiadores tildaron o goberno do CUP como un triunvirato ditatorial; agora e de acordo ás derradeiras investigacións históricas, sabemos que o partido estaba dividido polo desacordo interno e ceibemente dirixido por unha ampla organización directiva do comité central do partido.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q83896
* WorldCat
* VIAF: 316420977
* BRE: 2220073
* EBID: ID
* GEC: 0034968
* GND: 4162918-8
* NKC: kn20140212003
* Treccani: giovani-turchi

 |
**María del Carmen Giráldez Rodríguez**, chamada **Mucha**, nada no Facho (Beade, Vigo) o 18 de febreiro de 1922 e finada en Vigo o 28 de maio de 2007, foi unha política galega do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

Nada no alto da parroquia de Beade, mudouse ao barrio do Calvario cando era unha nena. De extracción humilde, traballou nas fábricas de peixe de Teis. Afiliouse ás Xuventudes Socialistas na preguerra e en 1936 ao PSOE.

Coñecida veciña do barrio do Calvario, e veterana militante do PSdeG, presentouse ás Xerais de 1989 como suplente do candidato a senador e poeta Manuel Cuña Novás. Ao falecer este en 1992, substituíuno na Cámara Alta, onde permaneceu unicamente uns meses ata os comicios de 1993.

Galardóns
---------

Unha gardería do seu barrio leva o seu nome.

Vida persoal
------------

Estivo casada e tivo catro fillos. Á súa morte a familia esparexeu as súas cinzas no monte da Guía.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de senadores galegos desde a Transición
A **Illa de Oléron** (en francés: *Île d'Oléron*) é unha illa do Atlántico na costa oeste de Francia. Trátase da segunda maior illa da Francia metropolitana, por detrás de Córsega.

Historia
--------

No século sétimo e oitavo, xunto con Ré, formou o *Vacetae Insulae* ou illas Vacetian. Vaceti era outro nome para os vascóns.

Localización da illa
Foi en Oléron entre 1152 e 1160 que Leonor de Aquitania introduciu o primeiro dereito marítimo nesa parte do mundo. En 1306, Eduardo I de Inglaterra concedeu a illa ao seu fillo, Eduardo II, como parte do ducado de Aquitania.[]

O 20 de marzo de 1586, a illa foi tomada por Agrippa d'Aubigné.[]

Xeografía
---------

Trátase dunha fértil e ben cultivada illa na costa atlántica de Francia, que se atopa no Golfo de Biscaia. Ten 34 Km de longo por 15 de ancho e un relevo relativamente plano cunha cota máis alta de 34 metros. En total suman 175 km² nos que se agrupan 20.009 habitantes[*cando?*] repartidos en oito comunas e dous cantóns (du *Château-d'Oléron* e de *Saint-Pierre-d'Oléron*).

Desde o 19 de marzo de 1966 está unida ao continente por unha ponte de 2.862 m (o segundo máis longo deste tipo en Francia, por detrás do da illa de Ré[]).

Forma xunto ás marismas de Marennes a zona ostrícola de *Marennes-Oléron*. 

Fotografía aérea de Oléron
O clima é xeralmente tépedo (clima tépedo marítimo), con choivas suficientes pero non excesivas e de 3 a 15 días de intensa calor nos meses estivais de xullo e agosto, na súa maioría agrupados.

Administración
--------------

Administrativamente, a illa pertence á Charente Marítimo, departamento na rexión de Poitou-Charentes. Está dividida en 8 comunas:

* La Brée-les-Bains
* Le Château-d'Oléron
* Dolus-d'Oléron
* Le Grand-Village-Plage
* Saint-Denis-d'Oléron
* Saint-Georges-d'Oléron
* Saint-Pierre-d'Oléron
* Saint-Trojan-les-Bains

Transporte
----------

ponte da illa de Oléron, visto desde Le Château d'Oléron
Desde 1966, esta conectada ao continente por unha ponte. Cunha lonxitude de 2.862 m entre os alicerces, foi a ponte máis longa de Francia no momento da construción. Agora é a terceira, logo da Ponte de Saint-Nazaire e a Ponte da illa de Ré.[]

Turismo
-------

Como grande illa do Atlántico a só 3 quilómetros da costa aquitana de Francia, Oléron é un popular destino turístico. Hai fermosas praias, o surf e montar da cabalo son actividades destacadas e hai moitos edificios interesantes.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Oléron". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Santa María, I.; Massó, N. (2009). "I. de Oléron". *Atlas xeográfico e histórico de Galicia e do Mundo*. Do Cumio. p. 133; B1. ISBN 978-84-8289-328-0.

### Ligazóns externas

* Sito web da oficina de turismo Oléron *(en francés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q292568
* WorldCat
* VIAF: 170428423
* BNF: 15202048p
* DARE: 18559
* EBID: ID
* GeoNames: 2989626
* GND: 4075640-3
* OSM: 3063356
* Pleiades: 138632
* SUDOC: 027580237

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Miguel Anxo Fernández.

**Miguel Anxo Fernández Lores**, nado en Vilalonga (Sanxenxo) o 7 de xuño de 1954, é un médico e político galego. Desde 1999 é alcalde de Pontevedra, polo Bloque Nacionalista Galego.

Traxectoria
-----------

Logo de estudar medicina na Universidade de Santiago de Compostela, fixo as prácticas no Hospital Provincial de Pontevedra. Logo exerceu como médico de cabeceira en Pol e Samos, onde estivo un ano de concelleiro. Finalmente foi trasladado ó Ambulatorio Virxe Peregrina de Pontevedra, onde traballou ata a súa elección como alcalde.

Nas eleccións municipais de 1987 foi elixido concelleiro en Pontevedra, como único representante do BNG. O grupo local da formación nacionalista foi ascendendo en número de concelleiros, ata lograr 10 nas eleccións municipais de 1999, o que lle permitiu gobernar en minoría. Converteuse así no primeiro alcalde dunha formación de esquerdas da cidade desde a Segunda República.

Tralas eleccións municipais de 2003, onde acadaron de novo 10 concelleiros, gobernou en coalición co Partido dos Socialistas de Galicia, acordo renovado tralas eleccións municipais de 2007, se ben só con 7 concelleiros. 

Nas eleccións municipais de 2011 conseguiu 11 concelleiros, polo que seguiu gobernando, en coalición cos socialistas. 

Nos comicios locais de 2015, Lores obtivo 12 concelleiros, fronte ós 7 do Partido Popular de Galicia, 3 do PSdeG, 2 da Marea Pontevedra e 1 de Cidadáns, polo que na lexislatura (2015-2019) gobernou en solitario.

Nas eleccións municipais de 2019, a súa candidatura obtivo 11 concelleiros fronte aos 9 conseguidos polo PP, 4 do PSdeG e 1 de Ciudadanos. Conformou goberno co PSdeG sumando 15 actas fronte ás 10 de PP+Cs. Marea Pontevedra quedou sen representación.

En xuño de 2022 anunciou a súa intención de recuncar como candidato do BNG a unhas novas eleccións municipais, cun proxecto a 8 o 10 anos porque "o que me motiva non é ver cousas que xa estean en marcha, senón emprender e rematar outras novas". Meses despois, en marzo de 2023 encheu o recinto feiral de Pontevedra con máis de 2000 persoas nunha cea para "celebrar Pontevedra" e continuou a súa campaña presentando a lista coa que competirá por conseguir un novo mandato nas eleccións municipais de 2023.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Miguel Anxo Fernández Lores Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* "Fernández Lores, Miguel Anxo". *Dicionario biográfico de Galicia* **2**. Ir Indo Edicións. 2010-2011. p. 73.
* Barrera, F. ed. (2002). *Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI* (en castelán). *El Correo Gallego*. p. 207. ISBN 84-8064-113-4.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Juan Luis Pedrosa** |  **Alcalde de Pontevedra** dende 1999 | Sucesor:**-** |
O **Mirante do Vale** é un rañaceos localízado en São Paulo, no Brasil. Con 170 metros de altura, foi durante 48 anos o maior edifício do país, ata que foi superado en 2014 polo Millennium Palace, en Balneário Camboriú. Proxectado polo arquitecto Waldomiro Zarzur, a súa construción comezou en 1960, sendo inaugurado en 1966. O edificio localízase na rexión do Vale do Anhangabaú.

Historia
--------

Foi proxectado polo enxeñeiro Waldomiro Zarzur conxuntamente con Aron Kogan.

A construción do rañaceos levou cinco anos. Waldomiro era un enxeñeiro cunha considerable experiencia. A súa primeira obra, unha casa na Rúa Afonso Brás, na Vila Nova Conceição, foi executada cando tiña só 21 anos e aínda estudaba Enxeñeria na Universidade Presbiteriana Mackenzie. Nesa época, a amizade co tamén estudante Aron Kogan transformouse en sociedade que duraría ata 1960, cando Kogan foi asasinado e Waldomiro asumiu a dirección da empresa.

É posible ter unha visión aérea do Mirante do Vale visitando o observatorio da torre do Banespa ou o Terraço Itália, dende onde parece mais baixo, debido a estar situado nun val.

Notas
-----

1. ↑  "Mirante do Vale". *emporis.com*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Centro de São Paulo
* Avenida Paulista

### Ligazóns externas

* Mirante do Vale *(en portugués)*
* Emporis *(en inglés)*
* SkyscraperPage *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Mirante do Vale*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q42258
* CTBUH: 2726
* Emporis: 119781
* Structurae: 20014118

 |
Olécrano
O **olécrano** é unha formación ósea do membro superior humano, pertencente ao cúbito. Está situado na parte máis superior e posterior do cúbito, e ten forma piramidal de base cuadrangular. Ten unha base soldada ao resto do óso e un vértice que se artella co úmero. Durante a extensión máxima do cóbado, o olécrano queda acollido pola fosa olecraniana do úmero. Nos nenos e adolescentes o olécrano non está unido por óso ao resto do cúbito, senón que é un cartigo non osificado.

O olécrano ten unha superficie anterior, que se artella co úmero, na articulación úmero-cubital. A superficie posterior pode palparse baixo a pel. Forma o relieve dorsal do cóbado e adoita ter unha bolsa deslizante. Nela insírese o tríceps braquial e o ligamento posterior do cóbado.

O bordo medial serve para a inserción do músculo flexor ulnar do carpo e o ligamento lateral interno do cóbado. No bordo lateral insírense o músculo ancóneo e o ligamento posterior do cóbado.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Gray. Anatomy of the human body* *(en inglés)*. Edición de 1918 de dominio público.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2536335
* EBID: ID
* JSTOR: olecranon-process
* MAG: 2780711802

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 39795
* MeSH: D056740
* NCIt: C33200
* TA: A02.4.06.002
* Uberon: 0006810

 |
O **lago de Certascan** (en catalán: *estany de Certascan* ou *Sertascan*) é un lago de orixe glacial que se atopa a 2.236 metros sobre o nivel do mar, na cabeceira do concello de Vall de Cardós, na comarca catalá de Pallars Sobirà, e ao leste do pico de Certascan (de 2.853 de altitude).

Do seu desaugadoiro xorde o río de Certascan, que morre no río de Lladorre. Na actualidade, o lago aprovéitase para a obtención de enerxía hidroeléctrica a través dun encoro que conecta o lago coa central de Tavascan cunha canle de condución de auga. Trátase do meirande lago dos Pireneos cataláns e tamén un dos máis fondos.

Galería de imaxes
-----------------

Lago de Certascan en setembro de 2014.
Vista dos Pireneos cataláns co lago de Certascan ao fondo en setembro de 2014.
* O pico e o lago de Certascan (ano 1983).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Lacs des Pyrenees

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11920872
* GEC: 0017116
* SNCZI-IPE: 9869

 |
**Matthew Thomas Ryan**, máis coñecido como **Matt Ryan**, nado o 17 de maio de 1985 en Exton, Pensilvania, é un xogador profesional estadounidense de fútbol americano que xoga como quarterback para os Atlanta Falcons da National Football League (NFL). Tras formarse no Boston College foi escollido en 2008 polos Falcons no terceiro lugar do draft da NFL. En 2016 foille outorgado o galardón como xogador máis valioso (MVP) da temporada.

Traxectoria
-----------

Fillo de Bernice e Michael Ryan, unha parella católica de ascendencia irlandesa, Ryan naceu o 17 de maio de 1985 en Exton, Pensilvania. Formouse no Asis William Penn Charter School de Filadelfia, onde xogou ao fútbol americano durante tres anos, gañando o premio ganó All-East. Alí tamén xogou ao baloncesto na posición de ala e ao béisbol como pitcher e shortstop en béisbol. Tras o seu paso polo instituto, Ryan uniuse ao Boston College para continuar a súa carreira e formación académica.

Tras acabar a súa etapa universitaria, Ryan foi seleccionado polos Atlanta Falcons no terceiro lugar da primeira rolda do draft da NFL de 2008, onde asinou un contrato de seis anos por valor de 72 millóns de dólares, 34 deses millóns garantidos. No seu primeiro ano no fútbol americano profesional gañou o título ao Rookie Ofensivo do Ano, sendo desde aquela un dos mellores quarterbacks da competición. Na cuarta xornada da temporada 2016, Ryan lanzou 503 iardas de pase conseguindo catro touchdowns, na que Julio Jones, o seu receptor principal, capturou 12 pases para 300 iardas e un touchdown, para a vitoria por 48-33 fronte os Carolina Panthers. Jones e Ryan convertéronse así no primeiro dúo de quarterback-receptor da historia da NFL en conseguir 500 iardas de pase e 300 de recepción nun mesmo partido. Esa mesma temporada, Ryan lidera aos Falcons á súa segunda participación na Super Bowl, onde se enfrontarán aos New England Patriots.

Notas
-----

1. ↑  Eklof, Cormac (30-11-2010). "Matt Ryan leads Falcons to joint best record in the NFL" (en inglés).
2. ↑  Wesseling, Chris (02-10.2016). "Matt Ryan, Julio Jones set records in win over Panthers" (en inglés).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha de Matt Ryan nos Atlanta Falcons *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q984327
* WorldCat
* VIAF: 4565149068368565730003
* BNB: ID
* LCCN: n2017016689
* ESPN: 11237
* NFL: matt-ryan
* ProFootballReference: RyanMa00
* SRCFB: matt-ryan-1

 |
**Nicéforo Brienio** era un xeneral bizantino do século XI. Foi o fillo máis vello de Nicéforo Brienio.

Traxectoria
-----------

Ingresou no exército baixo as ordes de seu pai no reinado de Romano IV Dióxenes do que foi irmán adoptivo. Apreciado pola súa intelixencia e rectitude, participou xunto ao emperador na súa última campaña contra os selxúcidas en 1071, data na que obtivo o título de *magistros* e Duque de Dirraquio (*Dux de Dyrrachium*). Esmagou o levantamento eslavo de 1072 e foi o representante máis distinguido da aristocracia militar bizantina na área europea do imperio. En novembro de 1077 entrou como emperador en Adrianópole, a súa cidade natal, e desde alí enviou forzas contra as murallas de Constantinopla. O seu alzamento coincidiu co do seu homónimo Nicéforo Botaniates en Asia Menor, quen lle tomou a dianteira e fíxose coa capital en marzo de 1078, forzando a renuncia de Miguel Parapinaces. A súa rebelión foi sufocada pouco despois por Aleixo Comneno, naquel momento un dos xenerais de Botaniates. Foi cegado entre abril e maio de 1078 e morreu c. 1095.

Notas
-----

1. ↑  COMNENO, Ana. Alexiada. Traducido por Emilio Díaz Rolando. 1 ed. Sevilla.: Universidad de Sevilla, 1989. 700 p. (Colección Clásicos Universales; nº. 3). ISBN 978-84-7405-433-0. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1246496
* EBID: ID

 |
**Modesto Pasín Noya**, nado en Pontevedra o 17 de outubro de 1903 e executado en Santiago de Compostela o 3 de decembro de 1936, foi un político e sindicalista galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de José Pasín Romero. Pintor e dourador. Traballador en Aguas Potables SA. Afiliado á CNT e comunista. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 formou parte do Comité de Defensa da República constituído no concello compostelán en representación do PCE. Foi detido aos poucos días. Xulgado en consello de guerra e acusado de traizón, foi condenado a pena de morte. Foi executado no cemiterio de Boisaca o 3 de decembro de 1936.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Lamela García, Luis (2005). *1936, la 'Cruzada' en Compostela. La guerra civil y la represión franquista en los documentos policiales y militares*. Sada: Do Castro. p. 271. ISBN 84-8485-186-9.

### Outros artigos

* Marcelino Pasín Noya (irmán)

### Ligazóns externas

* 

* Modesto Pasín Noya na páxina web *Nomes e Voces*.
**Modey Lemon** é unha banda estadounidense de garage rock procedente de Pittsburgh, Pensilvania. O grupo formouse no barrio de South Oakland en 1999 como un proxecto paralelo informal de Dean Swagger, un trío de rock que pasara o ano anterior actuando en festas universitarias. A formación orixinal estaba composta polo guitarrista Phil Boyd e o batería Paul Quattrone, naquel momento estudantes da Universidade de Pittsburgh. Realizaron os seus primeiros concertos na fin de semana de Halloween de 1999, realizando un concerto na WPTS 92.1 FM, a emisora da Universidade, onde interpretaron temas que pasarían a formar parte do seu álbum demo, *House on the Hill*, que posteriormente serían incluídos no seu disco de estrea en 2002.

Discografía
-----------

| Álbum | Ano | Selo | Observacións |
| --- | --- | --- | --- |
| *Modey Lemon* | 2002 | A-F Records |  |
| *Thunder + Lightning* | 2003 | Birdman Records, Mute Records, EMI |  |
| *The Curious City* | 2005 | Birdman Records, Mute Records |  |
| *Birth of Jazz EP* | 2008 | Thorax the Devastator Records | EP |
| *Season of Sweets* | 2008 | Birdman Records |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6889272
* WorldCat
* VIAF: 156251767
* AllMusic: mn0000567573
* Discogs: 183453
* Genius: Modey-lemon
* ISNI: 0000 0001 1548 0914
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 7703

 |
| Omaliinae |
| --- |
| *Acidota subcarinata* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Clase: | Insecta |
| Orde: | Coleoptera |
| Suborde: | Polyphaga |
| Infraorde: | Staphyliniformia |
| Superfamilia: | Staphylinoidea |
| Familia: | Staphylinidae |
| Subfamilia: | **Omaliinae**MacLeay, 1825 |

 |

**Omaliinae** é unha subfamilia de escaravellos dentro da subfamilia Staphylinidae.

Anatomía
--------

Os adultos típicos miden de 1,5 a 6 mm de longo, son algo máis anchos que a maioría dos estafilínidos, con élitros algo máis longos e sen punteaduras seriadas, a cabeza ten un ancho colo, as antenas son lixeiramente máis anchas no ápice e os tarsos teñen cinco artellos. Case todos os xéneros teñen un par de ocelos preto da base da cabeza e nuns poucos xéneros os élitros cobren todo o abdome. As malas maxilares das larvas teñen forma de correa, pero non son tan longas coma nos Proteininae e a mandíbula carece de prosteca.

* Acidota subcarinata*Acidota subcarinata*
* Brathinus nitidus*Brathinus nitidus*
* Deinopteroloma pictum*Deinopteroloma pictum*
* Phloeonomus laesicollis*Phloeonomus laesicollis*

Ecoloxía
--------

Os adultos e larvas viven nas follas caídas, froitos en descomposición, musgos e baixo codias de árbores mortas. Os adultos de varias especies e algunhas larvas viven en flores. Adultos e larvas de moitos xéneros e especies crese que son predadores que se alimentan de insectos pequenos acabados de matar, aínda que algúns parecen ser fitófagos (danan as flores) ou saprófagos que se alimentan de froita en descomposición.

Sistemática e evolución
-----------------------

A subfamilia Omaliinae é grande, xa que comprende uns 100 xéneros, e está dividida nas seguintes sete tribos:

* Anthophagini
* Omaliini
* Eusphalerini
* Hadrognathini
* Corneolabiini
* Coryphiini
* Aphaenostemmini

Notas
-----

1. ↑  Newton, A. F. Jr. M. K. Thayer, J. S. Ashe, and D. S. Chandler. 2001. 22. Staphylinidae Latreille, 1802. p. 272–418. In: R. H. Arnett, Jr. and M. C. Thomas (eds.). American beetles, Volume 1. CRC Press; Boca Raton, Florida. ix + 443 p.

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Omaliinae*** |

* Omaliinae en Bugguide.net.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1946931
* MAG: 2777615401

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 5747
* BugGuide: 38166
* Dyntaxa: 1000009
* FE: 263922
* FE-New: ID
* Fossilworks: 69966
* iNaturalist: 359912
* ITIS: 678457
* NBN: NHMSYS0001719277
* NCBI: 66542
* Soortenregister: 174709
* WoRMS: 493957

 |
En fonética histórica, chámanse **mudanzas fonéticas** as modificacións que sofren os sons dunha lingua no decorrer da súa historia.

Rasmus Rask e Jacob Grimm foron uns dos primeiros en pór en envidencia que existían certa lóxica e regularidade nas mudanzas fonéticas. Jakob Grimm descrebeu en 1822 a primeira destas tendencias fonéticas (que levou despois o seu nome) ao estudar a mutación consonántica en xermánico. A súa intuición foi desenvolvida cincuenta anos máis tarde polos neogramáticos W. Scherer e Hermann Paul, que tentaron demostrar que as mudanzas obedecen a "leis" inmutábeis e explicaban as excepcións mediante a operación da analoxía e os empréstimos. Actualmente esas "leis" considéranse máis ben "tendencias".

Distínguese entre:

* **mudanzas fonéticas propiamente ditas**: simples transformacións de hábitos de pronuncia dun fonema determinado que non teñen influencia na estrutura fonolóxica da lingua considerada, e
* **mudanzas fónicas** ou **fonolóxicas**: alteracións que acarretan a modificación da estrutura fonemática da lingua pola desaparición e/ou aparición de fonemas.
Imaxe das portas de Morannon
**Morannon** (‘porta negra’ en sindarin) era o nome das xigantescas portas que eran a única entrada á escura terra de Mordor. Eran enormes batentes de ferro que ían dun a outro extremo de Cirith Gorgor (‘o paso dos espectros’), entre Ered Lithui (os ‘montes da cinsa’) e Ephel Dúath (as ‘montañas da sombra’), cercándoo. Detrás abríase o estreito val de Udûn. Diante estendíanse a Desolación do Morannon, Dagorlad (a ‘chaira da batalla’) e o Pantano dos Mortos. Estaban custodiadas por dúas torres cunha vixilancia insomne.

Durante a súa penosa viaxe cara Mordor, Frodo e Sam chegan a Morannon e ven ós exércitos de Khand, convocados por Sauron para a súa guerra, entrar en Mordor por alí. Deciden non usar Morannon para entrar en Mordor, e elixen outra ruta que Gollum coñecía (Cirith Ungol).

Tempo despois, o exército do Oeste, comandado por Aragorn, desafía ó Señor Escuro ante a Porta Negra. O maligno Boca de Sauron, lugartenente da Torre Escura, sae daquela pola Morannon «a parlamentar» con eles, pero tralo fracaso das negociacións, o exército en pleno de Sauron sae pola Porta Negra, sumindo ós Homes nunha marea negra. Trala caída de Sauron, os homes do Oeste entran pola Morannon e consuman a súa vitoria.
**Olaf Gulbransson** nado en Oslo o 26 de maio de 1873 e finado en Tegernsee, Alemaña, o 18 de setembro de 1958, foi un artista, pintor e debuxante noruegués. É coñecido sobre todo polas súas caricaturas e ilustracións.

Traxectoria
-----------

A partir de 1890 traballou en moitas revistas noruegas, como *Pluk*, *Paletten* ou *Sfinx*. En 1902 trasladouse a Alemaña para traballar na revista satírica *Simplicissimus* despois de que o editor Albert Langen estivera en contacto co autor Bjørnstjerne Bjørnson buscando talento noruegués. En 1929 converteuse en profesor da academia de arte de Múnic. En 1921 Castelao viaxa a Alemaña e coñece a súa obra na *Simplicissimus.* Segundo Siro, Forain e Gulbranson foron dous dos autores que máis influíron no artista galego, o primeiro polos seus textos nos pés de páxina e o segundo pola liña. Valentín Paz-Andrade negou varias veces esa influencia. 

En 1933 a Academia de Arte de Berlín organizou unha exposición especial para celebrar o 60 aniversario de Gulbransson. O partido nazi pechou a exposición despois de só dous días. A pesar diso, os editores de *Simplicissimus*, Franz Schoenberner e T. T. Heine sinalaron que Gulbransson cooperou activamente cos nazis a partir de 1933 até o final da II guerra mundial ao facer obras satíricas contra os aliados, e Klaus Mann sinalou que iso lle doera especialmente. 

As historietas de Gulbransson contiñan unha liña precisa, e rexeitaba a arte de retrato no estilo decorativo da época. Foi coñecido como un dos máis destacados caricaturistas noruegueses. Casou tres veces, a última coa sobriña de Bjørnstjerne Bjørnson, Dagny Bjørnson. Ao final da súa vida recibiu a medallla Goethe. Hoxe en día un premio de humoristas gráficos en Alemaña leva o seu nome.

En 2004 os artistas Lars Fiske e Steffen Kverneland publicaron o libro *Olaf G*. un álbum retrospectivo sobre Gulbransson.

Galería
-------

* Caricatura de Lev TolstoiCaricatura de Lev Tolstoi
* O berce dos pobos federados*O berce dos pobos federados*
* Museo en TegernseeMuseo en Tegernsee
* Álbum Olaf G. de Lars Fiske e Steffen KvernelandÁlbum *Olaf G.*, de Lars Fiske e Steffen Kverneland

Notas
-----

1. ↑  L. Siro (1979). *Simplicissimus, Gulbransson e Castelao*. Grial, revista galega de cultura. Núm. 63. ISBN 84-7154-628-0.
2. ↑  "Olaf G. en Tebeosfera". Consultado o 9-6-2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q700975
* WorldCat
* VIAF: 34729558
* BIBSYS: 90077785
* BNB: ID
* BNF: 14975354p
* Bridgeman: 10381
* DeutscheBio: 118543539
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 70197
* GND: 118543539
* ISNI: 0000 0001 2127 6506
* KulturNav: ID
* LCCN: n81033909
* Munzinger: 00000003071
* NKC: jx20060227003
* NTA: 068605447
* Pinakothek: olaf-gulbransson
* RKD: 34625
* SNAC: w6fj73p7
* SUDOC: 057070237
* Treccani: olaf-gulbransson
* ULAN: 500019095
* UNZ: GulbranssonOlaf

 |
Co nome de **Movemento olímpico** desígnase o contorno organizativo que arrodea a celebración dos Xogos Olímpicos e que ten como misión construír un mundo máis xusto e pacífico a través do deporte. O movemento olímpico comprende o Comité Olímpico Internacional (COI), 203 comités olímpicos nacionais, 35 federacións deportivas internacionais olímpicas, así como outras federacións non olímpicas e demais organizacións recoñecidas polo COI, e mais os comités organizadores dos Xogos Olímpicos, tanto de verán como de inverno.

Os principios do Movemento Olímpico defínense nos primeiros artigos da Carta Olímpica, que na súa última versión de setembro de 2004, sinala:

*1. O olimpismo é unha filosofía de vida que exalta e combina nun conxunto equilibrado as calidades do corpo, a vontade e o espírito. Vencellando o deporte á cultura e á educación, o olimpismo quere crear un estilo de vida fundado na alegría do esforzo, no valor educativo do bo exemplo e no respecto dos principios éticos universais.*

*2. O obxectivo do olimpismo é poñer o deporte ao servixo do desenvolvemento harmonioso do home co fin de promover unha sociedade pacífica, preocupada por preservar a dignidade humana.*

*3. O movemento olímpico é a acción concertada, organizada, universal e permanente, exercida baixo a autoridade suprema do COI, de todos os individuos e entidades inspiradas polos valores do olimpismo. Esta acción esténdese polos cinco continentes e atinxe o seu punto culminante cando a xuntanza dos atletas do mundo no gran festival do deporte que son os Xogos Olímpicos. O seu símbolo está constituído por cinco aneis entrelazados.*

*4. A práctica do deporte é un dereito dos homes e mulleres. Todos os individuos deben ter a posibilidade de facer deporte sen discriminación de ningunha caste e dentro do espírito olímpico, que esixe a comprensión mutua, o espírito de amizade, de solidariedade e de fair-play. A organización, a administración e a xestión do deporte deben estar controladas por organizacións deportivas independentes.*

*5. Calquera forma de discriminación contra un país ou unha persoa baseada en criterios de raza, relixión, política, sexo ou outras, é incompatible coa pertenza ao movemento olímpico.*

*6. A pertenza ao movemento olímpico esixe o respecto da Carta olímpica e o recoñecemento do Comité Olímpico Internacional.*

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12393699
* MAG: 2780227991

 |
Exemplo de Ola mundo en inglés, *Hello, World*, escrito en Perl e visualizado con GTK+ 2.
**Ola mundo** é un programa informático que simplemente imprime o texto «Ola mundo!» nun dispositivo de saída, xeralmente un monitor. Habitualmente o programa úsase como introdución ao estudo dunha linguaxe de programación e constitúe un típico primeiro exercicio, fundamental dende o punto de vista didáctico.

Nalgunhas linguaxes, configurar un conxunto de ferramentas básicas completo dende cero ata compilar e executar pequenos programas envolve unha cantidade de traballo substancial, e por isto polo que se usa como un programa moi simple para probar un novo conxunto de ferramentas.

Nos sistemas baseados en microcontroladores empregados para a aprendizaxe, denomínase Ola mundo ao programa que permite pór en modo intermitente un LED. O programa consiste en mandar alternativamente un nivel alto e un baixo por un dos portos do sistema, dando a cada un valor de retardación.

Así en HTML5 o código sería:

```
<!DOCTYPE HTML>
 <html>
 <head>
 <title>Ola mundo</title>
 </head>
 <body>
 <header>Ola mundo!</header>
 <nav></nav>
 <section>
 <article>
 </article>
 </section>
 <footer>
 </footer>
 </body>
 </html>
```

Notas
-----

1. ↑  González, Juan. "Taller de Robótica Básico - Skybot v1.4. - SESION 3 - "Hola mundo" en Linux".
**Movemento pola Autodeterminación** (Corso: *Mivimentu per l'Autodeterminazione*) foi un partido político nacionalista corso e independentista fundado en 1990 coma unha escisión de A Cuncolta Naziunalista (ACN). Tiña sobre 300 militantes e era partidario de combinar a loita armada coa política legal. Durante toda a súa existencia foi considerado o brazo legal do FLNC-Canal Habitual.

Historia
--------

O seu precedente foi o Movemento Corso pola Autodeterminación (MCA), que nas eleccións corsas de 1984 obtivera un 5'2 % do voto e tres deputados. Nas eleccións corsas de 1992 promoveu a coalición U Rinnovu, pero despois dunha rolda de contactos con Edmond Simeoni abandona esta coalición para apoiar a Corsica Nazione. Debilitados polas escisións de 1994 e 1996 e pola guerra interna do FLNC, moitos militantes abandonan o partido e únense a Corsica Viva. En 1997 o MPA disólvese, dous anos despois de que o FLNC-Canal Habitual tamén desaparecera.

Referencias
-----------

1. ↑  "Mouvement Pour l'Autodétermination". Arquivado dende o orixinal o 01 de xuño de 2017. Consultado o 24 de xuño de 2017.
A **illa de Mbanié** (en castelán **Mbañe**) é un pequeno illote fronteirizo entre Gabón e a Guinea Ecuatorial, dunhas trinta hectáreas de extensión, e que supuxo un importante conflito territorial entre os dous países.

Xeografía
---------

As deshabitadas illas de Conga, Mbanié e Cocotiers son unhas fitas de terra situadas na desembocadura do río Mbini, antes chamado Muni, na baía de Corisco. Na baía existen varias illas, das cales as pertencentes a Guinea Ecuatorial (Corisco, Elobey Grande, Elobey Chico, Leva e Hoco) son as maiores en extensión. Ademais, algunhas destas foron habitadas e incluso desempeñaron un importante papel durante a colonización. Conga, Mbanié e Cocotiers están situadas ao sueste. As súas coordenadas son 0º35' N e 9º30' E. As súas praias son lugar para a cría da tartaruga *Lepidochelys olivacea* ou tartaruga oliva.

Conflito de pertenza
--------------------

En realidade estas tres illiñas non foran claramente repartidas tampouco entre as potencias coloniais (Francia e España), e en moitas ocasións non figuraban nos mapas daquel tempo pola súa insignificancia. Pero a importancia destas illas deshabitadas mudou cando unhas prospeccións feitas polo goberno gabonés apuntaron a posibilidade de que existise petróleo nelas.

Con todo, o conflito diplomático xa comezara en 1972, cando o goberno ecuatoguineano argumentada que o Tratado de París asinado en 1900 entre Francia e España –as antigas potencias coloniais– situaban as illas en augas españolas e, por tanto, ecuatoguineanas. Cando España descolonizou Guinea Ecuatorial deixou sen resolver o conflito. Na opinión do goberno gabonés en 1974 o presidente do seu país, Omar Bongo e o daquela xefe de estado ecuatoguineano, Francisco Macías Nguema, asinaran un acordo que solucionaba "definitivamente" a cuestión ao traspasarlle a soberanía aos gaboneses.

O conflito reavivou cando en febreiro de 2003 Gabón ocupou militarmente Mbanié nunha operación capitaneada polo fillo do presidente, Alí Bongo. O goberno de Malabo negou a validez xurídica do documento asinado por Macías e considerou a operación unha invasión. En 2004 os dous países chegaron a un principio de acordo para explotar de forma conxunta os xacementos das tres illas e para despregar tropas conxuntamente. Pero non houbo máis avances dende aquela nunhas conversas do máximo nivel abeiradas por Kofi Annan en Xenebra. O 25 de setembro dese ano, un xornal local gabonés, *L'Écho du Nord*, acusaba o ministro do interior do seu país, André Mba Obame de traizoar os intereses da nación ao propor a venda de Mbanié ao goberno ecuatoguineano. O diario foi suspendido na súa publicación polo goberno gabonés.

Explotación petrolífera
-----------------------

A petrolífera Shell ten asinado un contrato co goberno gabonés para a explotación dos xacementos, mentres que a española Repsol e a estadounidense Mobil teñen o do goberno ecuatoguineano. Guinea Ecuatorial e Gabón son a terceira e a cuarta potencia africana, respectivamente, en pozos de petróleo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3303496
* GeoNames: 2308324

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Okurigana** (送り仮名, literalmente "letras acompañantes") son sufixos kana seguidos por kanji en oracións xaponesas escritas. O seu uso é darlle inflexións aos adxectivos ou verbos: un *okurigana* nun verbo pode indicar o tempo do mesmo (pasado ou presente/futuro), darlle un significado afirmativo ou negativo, ou agregarlle un nivel de cortesía. Na actualidade o *okurigana* escríbese con hiragana, o uso de katakana era común no pasado.

Un exemplo de *okuriganas* podemos aplicalas ao verbo escribir (kaku, 書く), na súa forma rentaikei, engádelle ao kanji *ka* (書), o okurigana *ku* (く) que esta escrito en hiragana. Usando este mesmo kanji podemos obter máis inflexións do verbo.

* kakimasu (書きます) - forma cordial básica.
* kakimasen (書きません) - forma negativa
* kaita (書いた) - conxugación en pasado
Un pescador no lago.
Aldea de Yawnghwe.
O **Inle** (en birmano: အင်းလေးကန်) é un lago de auga doce situado nas montañas do Estado Shan, no leste de Myanmar. 

Cunha superficie estimada de 116 km² (100 km de longo por tan só 5 km de ancho), é o segundo lago en extensión e un dos máis altos (está situado a 884 m sobre o nivel do mar) do país, constituíndo ademais un dos seus principais destinos turísticos. A súa profundidade media varía entre os 2,10 m na estación seca (3,60 m máximo) e os máis de 4 metros na estación de choivas. O ecosistema do lago contén numerosas especies propias, entre elas máis de 20 especies de gasterópodos e 9 tipos de peixes. Algunhas delas, como a *Sawbwa resplendens*, a *Microrasbora erythromicron* e a *Inlecypris auropurpurea*, atópanse en ocasións en acuariofilia.

Nas súas beiras atópanse 200 cidades e aldeas, maioritariamente poboadas polos intha (*fillos do Lago*). A cidade máis poboada da contorna é Nyaung Swe (Yawnghwe), que ten unha canle de 4 m de profundidade até o lago (Canle de Nankand).

O lago é aproveitado e cultivado e as súas augas forman canles entre as zonas de cultivo. Son famosos os xardíns do lago e as casas flotantes. Hai mesmo un mercado flotante.

Nunha das beiras do lago atópase o pagode de Phaung Daw U, un dos tres principais de Birmania, construído no século XVIII e que contén imaxes de Buda do século XII.

Cerca do lago Inle atópase a aldea de Indein onde se alza un conxunto de pagodes chamado Shwe Inn Thein Paya, que conta con máis de 1.000 estupas e data do século XVII.

O lago converteuse nun dos principais destinos turísticos de Myanmar, pechando un circuíto composto polas cidades de Rangún, Bagan e Mandalay.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Inle*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1043461
* WorldCat
* VIAF: 315138067
* BNF: 150390490
* EBID: ID
* FAST: 1284716
* GeoNames: 1322000
* GND: 1156814081
* LCCN: sh98003191

 |
*Morfeo e Iris*, de Pierre-Narcisse Guérin (1811).
Na mitoloxía grega, **Morfeo** (en grego antigo Μορφεύς, de μορφή *morphê*, ‘forma’) é o deus dos soños. Segundo certas teoloxías antigas, é o principal dos Oniros, os mil fillos enxendrados por Hipnos (o Soño) e Nix (a Noite, súa nai), ou por Hipnos con Pasítea.

Era representado con ás que batía rápida e silenciosamente, que lle permitían ir voando velozmente a calquera lugar da Terra. Morfeo encargábase de inducir os soños dos dormentes e de adoptar unha aparencia humana para aparecer neles, especialmente a dos seres queridos (de aí o seu nome), permitíndolle aos mortais fuxir por un momento das maquinacións dos deuses.

Morfeo desempeña un papel importante na historia de Ceice e Alcíone. En concreto, aparece nas obras de Homero e Ovidio. Este último conta en *As metamorfoses* que Morfeo dorme nunha cama de ébano nunha cova sutilmente iluminada, rodeado de flores de durmideira (que contén alcaloides de efectos sedantes e narcóticos). Tamén conta que mentres os seus irmáns Fobetor e Fantaso eran responsables dos animais, os obxectos inanimados, e aparicións dos soños, Morfeo centrábase nos elementos humanos.

Foi fulminado por Zeus por ter revelado segredos aos mortais a través dos seus soños. Do seu nome procede a expresión «estar nos brazos de Morfeo», que significa ‘soñar’ e por extensión ‘durmir’ ou viceversa.

Esculturas
----------

* *Morfeo* de Jean-Antoine Houdon no Museo do Louvre.
* *Morfeo* de Nicolas Poussin no prado do xardín do Palacio de Versalles.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ovidio, *As metamorfoses* xi.583 e seg.

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Morfeo*** |

* «Morpheus» en Theoi Project *(en inglés)*

| * v
* c
* e
Mitoloxía e relixión gregas |
| --- |
| Relixións e cultos | 
* Misterios dionisíacos
* Discordianismo
* Misterios eleusinos
* Gaianismo
* Platonismo
* Neoplatonismo
* Orfismo
* Dodecateísmo

 |
| Grupos | 
* Amazonas
* Centauro
* Ctónico
* Ciclope
* Dragóns
* Erinias
* Xigantes
* Harpía
* Hecatonquiros
* Moiras
* Musas
* Ninfas
* Deidades primordiais
* Sátiros
* Deidades do mar
* Titáns
* Ventos

 |
| Deuses olímpicos | 
* Ares
* Afrodita
* Apolo
* Ártemis
* Atenea
* Deméter
* Hefesto
* Hera
* Hermes
* Hestia ou Dioniso
* Poseidón
* Zeus

 |
| Outras deidades maiores | 
* Asclepio
* Cronos
* Dioniso
* Eros
* Helios
* Eos
* Hércules
* Hades
* Hebe
* Hécate
* Pan
* Perséfone
* Selene
* Xea

 |
| Heroes | 
* Aquiles e a Guerra de Troia
* Belerofonte e a Quimera
* Edipo e Tebas
* Heracles e os doce traballos
* Perseo e Medusa
* Teseo e o Minotauro
* Triptólemo
* Ulises e a Odisea
* Xasón e os Argonautas

 |
| Ritos e prácticas | 
* Amfidromia
* Iatromantis
* Libación
* Pharmakos
* Ofrenda votiva
* Oración
* Sacrificio
* Templo

 |
| Lugares sagrados | 
* Delfos
* Delos
* Dodona
* Eleusis
* Monte Olimpo
* Olimpia

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q194012
* BMT: 132281
* BRE: 2231913
* EBID: ID
* GEC: 0044424
* WorldCat
* LCCN: no2019101435
* Theoi: OneirosMorpheus

 |
**María Barros**, nada na Coruña o 27 de xaneiro de 1980, é unha deseñadora galega de moda.

Traxectoria
-----------

Estudou moda no Instituto Europeo di Design de Milán, cuxa tese dirixiu Franca Sozzani, directora de *Vogue* Italia. Con 21 anos, obtén o premio *Moët* & *Chandon Young Fashion Award* á mellor deseñadora nova europea, outorgado en colaboración coa Camera Nazionale della Moda Italiana.

Logo de traballar con deseñadores como Roberto Cavalli en Florencia, Modesto Lomba en Madrid e Pupi Solari en Milán, crea a súa propia firma no ano 2003. Dende entón presentou as súas coleccións en diferentes pasarelas internacionais, como a Pasarela Gaudí ou a Semana da Moda de Milán. Dende febreiro de 2009 desfila na Mercedes-Benz Fashion Week Madrid.

Ademais, as súas creacións vestiron diferentes campañas publicitarias internacionais, por exemplo as presentadas pola xoiaría Suárez, Carrera & Carrera, ou Freixenet. Asemade, deseñou colecciones cápsula para outras marcas, entre as que destaca Hazel by María Barros, unha liña téxtil para a firma de complementos Hazel.
O lago Onega
O **lago Onega** (en ruso Онежское озеро) é o segundo maior lago de Europa en extensión, despois do lago Ladoga. Sitúase no noroeste da Rusia europea, na provincia da Carelia. 
A súa superficie é de 9 616 km², cunha lonxitude de 248 km (de norte a sur) e anchura de 91,6 km. A superficie da auga está a 33 m abaixo do nivel do mar, e a súa profundidade máxima é de 127 m. Contén centenas de illas e illotes, sendo a máis coñecida Kizhi, onde se acha un conxunto de igrexas en madeira clasificado pola UNESCO como Patrimonio Mundial.

Ao lago aflúen decenas de ríos. O seu emisario, o río Svir, desauga no Lago Ladoga. 
Así, o lago está ligado indirectamente ao Mar Branco polo río Dvina, ao Mar Caspio e ao Mar Negro polo Volga, e ao Mar Báltico polo Svir.

A maior cidade situada nas marxes do Onega é Petrozavodsk, capital da Carelia.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lago Onega*** |

* O lago Onega en Google Maps

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q166162
* WorldCat
* VIAF: 247341324
* BRE: 2689453
* EBID: ID
* GEC: 0047383
* GeoNames: 515236
* GND: 4323756-3
* LCCN: sh85094778
* NKC: ge371099
* OSM: 1308279

 |
| Oxiurinos*Oxyurinae*Rango fósil: Oligoceno - Actualidade |
| --- |
| *Oxyura australis* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Anseriformes |
| Familia: | Anatidae |
| Subfamilia: | **Oxyurinae**Swainson, 1831 |

 |
| Xéneros e Especies |
| *Véxase o texto* |

Segundo algúns autores, a dos **oxiurinos** (*Oxyurinae*) é unha subfamilia de aves da orde das anseriformes e familia dos anátidos.

Características
---------------

A maioría dos seus membros son patos, algúns denominados malvasías, que teñen as plumas da cola longas, que se erixen cando a ave está en repouso. 

A excepción é *Heteronetta atricapilla* que se parece máis a un pato típico provisto de cola curta.

Costumes
--------

Son todos mergulladores de auga doce, provistos de patas curtas que lles fan que sexan torpes na terra, polo que raramente deixan a auga.

Cortexo sexual
--------------

O seu cortexo sexual é raro e involucra un tamborileo emitido pola súa gorxa e bolsas inchábeis, axitando a cabeza, e erixindo as súas curtas cristas.

Taxonomía
---------

### Descrición

O grupo foi descrito polo naturalista e ornitólogo inglés William John Swainson en 1831.

Os oxiurinos inclúen 4 xéneros, 3 deles monotípicos, con 8 especies viventes. 

### Nota taxonómica

Algúns autores non recoñecen esta subfamilia, e as súas especies clasifícanas dentro da subfamilia dos anatinos.

Xéneros, especies e distribución
--------------------------------


***Oxyura***|
|  |
| Especie | Distribución | Imaxe |
|
| *Oxyura australis* | Australia |  |
| *Oxyura jamaicensis* | América |  |
| *Oxyura leucocephala* | Europa |  |
| *Oxyura maccoa* | África |  |
| *Oxyura vittata* | Suramérica |  |

***Nomonyx***| Especie | Distribución | Imaxe |
| --- | --- | --- |
|
| *Nomonyx dominicus* | Antillas |  |

***Biziura***| Especie | Distribución | Imaxe |
| --- | --- | --- |
|
| *Biziura lobata* | Australia e Tasmania |  |

***Heteronetta***| Especie | Distribución | Imaxe |
| --- | --- | --- |
|
| *Heteronetta atricapilla* | Suramérica |  |

Notas
-----

1. ↑  Peterson, A. P.: Zoonomen. Zoological Nomenclature Resource - Anseriformes.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Fossilworks: 229926

 |
Foto satélite da NASA na cal se pode observar o Lago Eduardo (o maior) e o Lago Xurxo (o menor) unidos polo canal Kazinga.
O **Lago Eduardo *ou* Edward** é o menor dos grandes lagos de África, situado no centro continente africano, no centro do Gran Val do Rift, na fronteira entre a República Democrática do Congo e Uganda, uns poucos quilómetros ao sur da liña do ecuador.

Bautizouno o explorador Henry Morton Stanley no 1888, na honra do príncipe de Gales e posterior rei británico Eduardo VII do Reino Unido. Durante a ditadura de Idi Amin en Ugando, o lago tivo como nome oficial *Lago Idi Amin*, aínda que despois recobrou o seu nome inglés.

O lago recibe augas dos ríos Nyamugasani, Ishasha, Rutshuru e Rwindi. A desembocadura natural encóntrase no seu extremo norte, dende onde descende o río Semliki camiño do Lago Alberte. Ten outra vía de desaugadoiro polo canal Kazinga, que dirixe parte das augas caro o Lago Xurxo (*Lake George*), en dirección nordeste.

O lago está a 920 metros sobre o nivel do mar, ten unha superficie total de 2.325 km², sendo o décimo quinto lago de África polas súas dimensións, de 77 quilómetros de ancho por 40 de largo.

Localización dos Grandes Lagos de África. O **E** representa ao Lago Eduardo.

Ecoloxía
--------

O Lago Eduardo é o hábitat de moitas especies de peixes, incluíndo o *Bagrus docmac*, o *Sarotherodon niloticus*, o *Sarotherodon leucostictus*, e máis de 50 especies de *Haplochromis* e *Haplochromis* e os seus parentes (dos cales só oito foron descritos). O Lago é unha base económica para moitos poboadores das costas do lago.

A fauna da zona, como son os chimpancés, elefantes, crocodilos e leóns está protexida por medio de parques nacionais como o Parque Nacional Virunga (no Congo) e Parque Nacional Queen Elizabeth en Uganda.

Notas
-----

* World Lakes Database (*en inglés*).
* [ Arquivado 14 de marzo de 2008 en Wayback Machine. Páxina da FAO dedicada á administración de recursos lacustres (*en inglés*).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q125211
* BRE: 4939818
* EBID: ID
* GEC: 0023492
* GeoNames: 216885
* OSM: 940893

 |
**Maria Amelia López Soliño**, coñecida como **Maria Amelia**, nada o 23 de decembro de 1911 en Muxía e finada o 19 de maio de 2009, foi unha blogueira galega.

Traxectoria
-----------

Viviu en Muxía, Corcubión e A Coruña, nesta última cidade durante case setenta anos.

En decembro de 2006, polo seu 95 aniversario, un neto regaloulle un blog que a levaría á fama. Durante un tempo estivo considerado a blogueira máis vella de España, e a partir de xullo de 2008, a blogueira máis vella do mundo, se ben este non é un récord constrastado.

En 2007 conseguiu un premio BOB ao mellor blog escrito en castelán. No blog, titulado *A mis 95*, combinaba texto, vídeo e gravacións, fundamentalmente de opinións persoais. Simpatizante do PSdeG, participou en campañas electorais e foi recibida por José Luis Rodríguez Zapatero, o presidente do goberno de España.

Notas
-----

1. ↑  "Una abuela gallega de 95 años, la mejor bloguera en español" Arquivado 12 de setembro de 2019 en Wayback Machine. *La Vanguardia*, 15 de novembro de 2007 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* A mis 95, o blog de María Amelia.