Rabaño de ovellas.
Vacas de raza tudanca en Cantabria, España.
Porcos autóctonos de Mallorca, España.
A **gandería** ou **gandaría** é unha actividade económica do sector primario, dedicada á cría do gando, o conxunto de gando dunha explotación gandeira ou a propia explotación gandeira. O obxectivo é sacar proveito da cría e explotación de animais, xeralmente domésticos, para obter carne e outros produtos coma o leite, ovos, coiro ou la.

A gandería bovina, porcina, equina e caprina son as máis comúns, aínda que ultimamente a cría de animais alternativos parece aumentar.

A gandería está intimamente relacionada coa agricultura, e estas dúas actividades humanas dependen dun tipo especial de ambiente e ecosistemas, que son os do medio rural ou agroecosistema.

Historia da gandería
--------------------

A gandería comezou no neolítico, cando o home iniciou a domesticación de animais herbívoros como vacas, ovellas, cabras e abandonou a caza e a recolección de froitos. Estes animais como o gando vacún serviron, ademais de proporcionar carne, como animais de carga de mercancías, tiro do arado, proporción de peles e máis tarde de leite e derivados. O esterco acumulado nos cortellos serviría para fertilizante dos primeiros cultivos. Estes mesmos animais axudarían ao desmonte dos bosques e a creación de pastos. Nas rexións do hemisferio norte, o gando trasladaríase segundo as estacións desde as zonas frías ás amornadas no inverno, e desde as calorosas ás máis frescas no verán.

Afírmase que é anterior á agricultura, resultando da mellora dos cazadores-recolectores, que deseguido de aprenderen a cazar os animais vivos para matalos, déronse de conta da posibilidade e utilidade da súa cría.

Nas primeiras etapas da gandaría, o home continuaba nómade, e na maioría das veces conducía os seus rabaños domesticados sen procurar xa a caza senón novos pastos para alimentar o rabaño.

Aínda que non hai probas da práctica da agricultura antes do 8000 a.C. os seus efectos foron drásticos sobre a gandaría, pois a agricultura fixou o home no lugar do plantío, co cal tiveron que inventarse novas solucións en substitución da gandaría nómade.

Clasificación da industria gandeira
-----------------------------------

A industria gandeira clasifica ao gando segundo o fin deste:

* Gando de cría
* Gando de engorde
* Gando leiteiro

Formas de explotación
---------------------

Evolución de gando vacún en Castela e León, Galicia, Cataluña (as tres máis altas de España) e Portugal entre 1995 e 2004.
Segundo a forma de tratamento dos animais, a gandería pode clasificarse en:

* **Gandería extensiva:** é onde se utilizan grandes extensións de terreo, dedicado ao crecemento do gando. Mantéñense con herbas que nacen e se desenvolven naturalmente. Este tipo de explotación leva á deforestación de bosques e á extinción de especies animais, ademais de pór en risco comunidades indíxenas que dependen dos recursos naturais [].
* **Gandería intensiva:** é un sistema de produción agrícola que fai un uso intensivo dos medios de produción. Por iso, pódese falar de agricultura intensiva, en man de obra e en capitalización.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Gandería de Galicia
* Acuicultura
* Apicultura
* Domesticación
* Fauna

### Ligazóns externas

* Lagandería. El portal de los ganaderos *(en castelán)*.
* "Los peores abusos de la ganadería intensiva" *(en castelán)*.
* FAO *(en varias linguas)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q80962
* AAT: 300254388
* BNCF: 865
* BNF: 11931346v
* BRE: 2626323
* EBID: ID
* GEA: 20150
* GEC: 0136811
* GND: 4117220-6
* JSTOR: animal-husbandry
* LCCN: sh85005169
* MAG: 61968832

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D000822
* MeSH: J01.040.090

 |