recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pedro Luaces González-Rosón**, nado en 1947 e finado o 10 de maio de 2010, foi un político e sindicalista galego.

Traxectoria
-----------

Estudou na Universidade de Deusto. Militante da UPG, na década que vai desde marzo de 1972 (sucesos de Ferrol) ata outubro de 1982 contribúiu de xeito decisivo ao deseño organizativo do nacionalismo galego, planificando a creación de sindicatos obreiros (SOG) labregos (CCLL) estudantís (ERGA) e toda unha serie de asociacións culturais e ecoloxistas, que permitiron o crecemento das formacións nacionalistas de esquerdas.

Nas eleccións xerais de 1977 e 1979 encabezou a lista do BN-PG por Lugo ao Congreso dos Deputados. En xullo de 1978 converteuse en Secretario xeral da Unión do Povo Galego, posto do que dimitiu en xullo de 1981.

As súas diferenzas coa dirección da UPG comezaran a raíz do golpe de estado do 23 de febreiro de 1981. O impacto da acción de Tejero fixo tomar consciencia ao nacionalismo galego de que a perspectiva da ruptura democrática era moito máis remota que o perigo real dunha involución autoritaria. En 1982 abandonou a UPG e a AN-PG, liderando un colectivo formado por dirixentes nacionalistas da provincia de Lugo, que sintonizaba coas teses eurocomunistas en Enrico Berlinguer.

Despois de abandonar o nacionalismo, Luaces presentouse pola UGT ás eleccións sindicais na Deputación de Lugo logrando a presidencia do comité de empresa. Logo pasou a desempeñar as xefaturas de Persoal e Formación do organismo provincial. Actuou como asesor do presidente do organismo Francisco Cacharro Pardo. Coa chegada ao goberno da Deputación do PSdeG e o BNG deixou as funcións de Persoal aínda que conservou as de Formación.

Notas
-----

1. ↑  Justo G. Beramendi, Xosé Manoel Núñez Seixas, *O nacionalismo galego*, 2ª ed. Vigo, 1996

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Obituario Pedro Luaces
**Pemón** (ou **Pemmo**) (? - post 737) foi duque longobardo de Friúl do 710 aproximadamente ao 737.

Traxectoria
-----------

Fillo de *Billo*, turbulento nobre longobardo de Belluno que despois pasou a Cividale, subiu ao trono ducal tras a deposición de Córvulo, sobre o 710. Tiña a estima de Paulo Diácono, que nace durante o seu reinado e o define como "home intelixente e útil á patria" (*Historia Langobardorum*, VI, 26); o historiador narra tamén como a muller do duque, Ratperga, lle pediu que buscase outra esposa, máis fermosa ca ela e, xa que logo, máis adaptada ao papel de duquesa. Di Paulo Diácono:

> 
> 
> Sed ipse, ut erat vir sapiens, plus eius mores et humilitatem verecundamque pudicitiam quam corporis pulchritudinem sibi conplacere dicebat. De hac igitur coniuge tres Pemmo filios, hoc est Ratchis et Ratchait et Ahistulfum, viros strenuos, genuit. Quorum nativitas humilitatem matris ad gloriam erexit.
> 
> 

> 
> 
> Pero el, que era un home sabio, dicía que lle gustaban máis os seus costumes, a humildade e o reservada pudor que a beleza do corpo. Desta muller Pemón tivo tres fillos, Rachis, Ratchait e Aistulfo, todos valorosos, cuxo nacemento elevou á gloria a humildade da nai.
> 
> 

Como varios dos seus predecesores, debeu el tamén facer fronte aos eslavos, aos que derrotou valorosamente e obrigou a aceptar as súas condicións. A batalla tivo lugar en Lauriana e, segundo Paulo Diácono, concluíu coa eliminación dos invasores fronte a unha soa perda da parte longobarda. O historiador precisa tamén que o groso das tropas de Pemón estaba constituído polos fillos xa crecidos dos guerreiros longobardos caídos, sempre por man eslava, co duque Ferdulfo; o mesmo Pemón os criara, acolléndoos "como se tamén eles fosen fillos seus" (*Historia Langobardorum*, VI, 26).

Pouco máis tarde atopouse enleado nunha grave confrontación co patriarca de Aquileia Calisto, apoiado polo rei Liutprando. O patriarca protestou contra o feito de que o bispo de Zuglio, Fidencio, mudase a sede da súa diocese a Cividale; a decisión foi ratificada tamén polo sucesor de Fidencio, Amador. Calisto, titular da cátedra de Aquileia, vivía en Cormons a causa da excesiva vulnerabilidade da sede patriarcal aos ataques dos bizantinos e valorou inconveniente que outro bispo se asentase na capital ducal. Desterrou, xa que logo, a Amador e estableceuse na súa residencia en Cividale. Pemón non aceptou a resolución patriarcal e procedeu contra Calisto, mandándoo á cadea baixo dure condicións no castelo de Pozio. Na controversia intervén daquela o rei Liutprando, que se situou contra o duque e o privou do título, confiándollo ao máis vello dos fillos de Pemón, Rachis. Intención de Liutprando era a eliminación de Pemón, pero desistiu pola insistencia de Rachis.

Fontes
------

* Paulo Diácono, *Historia Langobardorum* (*Historia dos longobardos*, Lorenzo Valla/Mondadori, Milán, 1992).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q716137
* DBI: ID

 |
**Anastasios "Tassos" Isaac** (en grego: *Αναστάσιος "Τάσος" Ισαάκ*), nado en 1972 e finado o 11 de agosto de 1996, foi un refuxiado grecochipriota que participou nunha manifestación civil contra a ocupación da parte norte da República de Chipre por parte da Turquía. O obxectivo da manifestación era a marcha completa das tropas turcas da illa, e a devolución ós refuxiados chipriotas os seus fogares. Foi asasinado por un grupo de Lobos Grises na zona neutral das Nacións Unidas en Chipre. Isaac é considerado un heroe nacional en Chipre e en Grecia.

O funeral e as reaccións
------------------------

O funeral fíxose o 14 de agosto de 1996 e foi asistido por milleiros de persoas. As protestas após o funeral levaron ó asasinato do curmán de Isaac, Solomos Solomou.

Notas
-----

1. ↑  Hri.org, ed. (11 de agosto de 1996). "DEMONSTRATIONS OF 11 AUGUST 1996". Consultado o 2 de decembro de 2013.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Conflito de Chipre
* Invasión turca de Chipre
"The Stanford Encyclopedia of Philosophy: Issues Faced by Academic Reference Works That May Be of Interest to Wikipedians" por Edward N. Zalta. Wikimanía 2015, Cidade de México.
A **Enciclopedia de filosofía de Stanford** (SEP) é unha enciclopedia de libre acceso en liña mantida pola Universidade Stanford. A enciclopedia desenvolveuse inicialmente con fondos públicos do NEH e do NSF. Un plan de recollida de fondos a longo prazo co fin de asegurar o libre acceso á enciclopedia está apoiado a nivel mundial por varias universidades e consorcios de bibliotecas. Ditas institucións contribúen baixo un plan formulado polo SEP en colaboración coa Scholarly Publishing and Academic Resources Coalition (SPARC), a International Coalition of Library Consortia (ICOLC) e a Southeastern Library Network (SOLINET), con fondos equiparados pola NEH.

Cada entrada é escrita e mantida por un experto no tema, incluíndo a profesores de máis de 65 Institucións académicas arredor do mundo. Ademais da súa condición en liña, a enciclopedia utiliza o enfoque académico tradicional da maior parte de enciclopedias e revistas académicas para lograr estándares de calidade por medio de:

* Autores especialistas seleccionados por un editor ou un comité editorial, o cal é competente (aínda que non necesariamente sexa especialista) no tema tratado pola enciclopedia; e
* O mecanismo de revisión por pares.

A enciclopedia foi creada en 1995 por Edward N. Zalta co fin explícito de achegar unha enciclopedia dinámica actualizada regularmente, e que desta forma non permaneza datada á maneira das enciclopedias impresas. A concepción da enciclopedia permite a presenza de artigos rivais para un único tema de modo que se reflictan os desacordos razoados entre académicos.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina principal da *Stanford Encyclopedia of Philosophy* *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q824553
* ISSN: 1095-5054

 |
Coordenadas: 10°12′50″N 75°36′41″O﻿ / ﻿10.21389, -75.61139

Mapa da península de Barú.
Praia Branca, na península de Barú.
A **península de Barú**, ás veces denominada **Illa de Barú,** é unha zona costeira situada ó sur e a 45 minutos en lancha de Cartaxena de Indias, Colombia. É famosa polas súas praias brancas e auga turquesa. Está separada do territorio pola Canle do Dique. Até 2014, a única forma de cruzalo era en balsa. Foi nese ano cando se inaugurou a chamada "Ponte de Barú".

Hoxe en día é un lugar de grande auxe turístico. A maioría das praias son privadas, propiedade de particulares ou empresas turísticas, agás Praia Branca que é a única praia pública.

Nas augas de mar que están en fronte de Barú combateuse a batalla de Barú en 1708, durante a cal se afundiu o galeón San José.

Poboación
---------

Na península de Barú hai varias vilas, cunha poboación total de preto de 20.000 persoas. A maioría delas viven grazas ó turismo, ben sexa traballando nas instalacións hoteleiras ou ben vendendo artesanías ós visitantes.

Notas
-----

1. ↑  Woods, Sarah (21 de setembro de 2015). *Colombia*. Bradt Travel Guides. p. 407. ISBN 9781841623641.
2. ↑  AP, ed. (6 de decembro de 2015). ""Holy grail" of shipwrecks found off Colombia". Consultado o 2 de xullo de 2018.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Península de Barú Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Portal:Colombia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6071570
* GeoNames: 3830547

 |
Coordenadas: 51°29′27″N 0°07′38″O﻿ / ﻿51.490833, -0.127222 e Coordenadas: 51°29′28″N 0°07′40″O﻿ / ﻿51.491062, -0.127789{{#coordinates:}}: Non pode haber máis dunha etiqueta primaria por páxina

A **Tate Britain** é parte da rede de galerías Tate en Gran Bretaña, xunto coa Tate Modern, a Tate Liverpool e a Tate St Ives. Foi o primeiro destes museos en ser estabelecido, abrindo en 1897. Alberga unha importante colección de obras de J.M.W. Turner. Colabora dende febreiro de 2011 co proxecto de Google chamado Google Art Project.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web oficial Arquivado 04 de marzo de 2012 en Wayback Machine. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q195436
* WorldCat
* VIAF: 235803538
* BIBSYS: 44568
* BLBNB: 000397289
* BNE: XX220521
* BNF: 13607897q
* BRE: 2341321
* CANTIC: a10383803
* EBID: ID
* GeoNames: 6695209
* GND: 10012396-X
* Google Maps: 17663075481774205088
* ISNI: 0000 0001 2314 7871
* LCCN: nr00020808
* MAG: 1306494176
* NKC: ko2007248425
* NLA: 42891327
* SELIBR: 265480
* Songkick: 34113
* Structurae: 20061588
* SUDOC: 068890052
* Tate: 10769
* ULAN: 500266827

 |
*Pempheris schomburgkii*
Os **Pemféridos** (Pempheridae) son unha familia de peixes mariños incluída na orde dos Perciformes. Distribúense polo Atlántico occidental, Índico e Pacífico.

Características
---------------

Corpo alto e comprimido, con talles máximos duns 30 cm. A boca é terminal e os ollos grandes e circulares. Algunhas especies posúen órganos luminiscentes.

Unha aleta dorsal curta, que nace á altura da metade do cuerpo ou algo máis atrás, con 4 a 7 espiñas que aumentan gradualmente de tamaño, e 7 a 18 radios brandos; a aleta anal ten 2-3 espiñas e 17-45 radios brandos. Caudal furcada.

Clasificación
-------------

Divídense en dous xéneros e unhas 26 especies:

* Xénero *Parapriacanthus* (Steindachner, 1870).
* Xénero *Pempheris* (Cuvier, 1829)

Antes incluíase nesta familia o xénero *Leptobrama*, pero actualmente constitúe unha familia propia, Leptobramidae.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Pemféridos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Pemféridos*** |

* Taxonomía FishBase
* Taxonomía ITIS

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1362711
* EBID: ID
* MAG: 2779719287

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Pempheridae
* EOL: 5273
* Fossilworks: 266349
* GBIF: 8573
* iNaturalist: 49301
* IRMNG: 112007
* ITIS: 645305
* NCBI: 30859
* Plazi: ID
* uBio: 114292
* WoRMS: 151460

 |
Topografía da península de Kamchatka.
Kamchatka posúe numerosos volcáns, como o Avachinsky
A **Península de Kamchatka** (en ruso: полуо́стров Камча́тка) é unha península con cerca de 1.250 km de extensión, localizada na rexión oriental de Rusia. O seu punto máis elevado é o Klyuchevskaya Sopka.

Durante a guerra fría, a península foi utilizada como branco polos soviéticos para prácticas de alcance e precisión de mísis.

Un sismo de 6,5 graos na escala de Richter atinxiu no día 17 de xuño de 2003 a rexión, segundo afirma o Observatorio de Ciencia da Terra de Estrasburgo (leste de Francia).

O epicentro deste tremor que aconteceu ás 01 h 07 min (no fuso horario de Galicia), localizado a 53,88 graos de latitude norte e 157,5 graos de lonxitude leste. Ata ese día, o maior tremor da rexión desde 2000 acontecera no día 19 de outubro de 2001 e acadara os 5 graos na escala de Richter.

En agosto de 2005, un submarino da classe Priz AS-28 da mariña rusa sufriu un accidente próximo a Kamchatka e afundiu no océano. O rescate da tripulación foi realizado con axuda internacional.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q993
* WorldCat
* VIAF: 258171452
* BNF: 11974181c
* BRE: 2039635
* EBID: ID
* GEC: 0035295
* GeoNames: 2125073
* GND: 4119880-3
* LCCN: sh85071397
* NDL: 00628371
* NKC: ge129523
* OSM: 7752000
* Treccani: camciatca

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Muller daur
O dos **daures** (en mongol Дагуур *Daguur*; en chinés tradicional 达 斡 尔 族; en chinés simplificado 達 斡 爾 族; en pinyin Dáwò'ěrzú) é unha minoría étnica, unha das 56 oficialmente recoñecidas polo goberno da República Popular da China. 

Habitan principalmente na rexión autónoma de Mongolia Interior e nas provincias de Heilongjiang e Xinjiang. 

A súa poboación no ano 2010 era de 131 992 persoas.

Xeneticamente, os daures son descendentes dos kitai, como demostraron algúns recentes análises do ADN.

Lingua
------

Situación dos daures entre os estados mongois no século XVI (**Dagur** no mapa).
O idioma daur pertence ao grupo das linguas mongólicas, que se inclúe dentro da familia das linguas altai. Está composto por tres dialectos: buteha, qiqihar e xinjiang. A lingua daur non ten un sistema de signos escritos e durante a dinastía Qing utilizaron o sistema manchú.

Utilizan unha ortografía baseada no pinyin.

Ademais de falar o seu su propio idioma, moitos daures son capaces de falar en chinés, en mongol, en uigur e en ewenki para comunicárense entre eles e con membros doutras etnias.

Historia
--------

Ao igual que no caso dos oroqen e os ewenki, crese que os daures son descendentes dos khitan, un antigo pobo nómade que habitou na zona do río Heilong e que fundou a dinastía Liao. A principios da dinastía Qing algúns grupos trasladáronse até zonas máis ao oeste e formaron o pobo daur.

Os daures loitaron contra a Rusia tsarista entre 1643 e 1651. 

Tamén realizaron unha intensa resistencia contra a ocupación xaponesa desde 1937 até 1945.

Relixión
--------

Os daures son basicamente politeístas. Cada clan ten o seu propio xamán encargado de realizar e bendicir todas as cerimonias importantes na vida dun daur. Existen algúns individuos daur que adoptaron o lamaísmo como relixión.

Notas
-----

1. ↑  Multicultural China: A Statistical Yearbook (2014), p349
2. ↑  DNA Match Solves Ancient Mystery
3. ↑  Evelyn S. Rawski (15 de novembro de 1998). *The Last Emperors: A Social History of Qing Imperial Institutions*. University of California Press. ISBN 978-0-520-92679-0.
4. ↑  Bulag, Uradyn E. (2000): *The Mongols at China's edge: history and the politics of national unity*. Lanham, Maryland, USA: Rowman & Littlefield Publishers. ISBN 978-0-7425-1144-6, p. 158.

Véxase tamén
------------

### Ligazónms externs

* The Daur ethnic minority *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q217464
* BNF: 125317301
* BRE: 1941850
* EBID: ID
* LCCN: sh94001997
* NDL: 00948067

 |
Trinquete en Elizondo (Navarra)
A **pelota vasca** (en éuscaro: *pilota* ou *eusko pilota*) é un deporte tradicional vasco, practicado na zona norte de España —principalmente no País Vasco, Navarra, Burgos e A Rioxa— e no País Vasco francés.

Xeralmente require a participación de dous xogadores ou equipos que golpean alternativamente unha pelota contra un muro, chamado "frontis", até conseguir un tanto.

A pelota segue a fabricarse de xeito artesanal e está formada por un núcleo, xeralmente de madeira de buxo, e diferentes capas de látex e la, até chegar á derradeira, de coiro. A cancha na cal se xoga denomínase frontón, existindo unha variante chamada trinquete.

Os primeiros documentos en facer alusión ao xogo son algúns textos franceses do século XIII que mencionan dúas variantes:

* *Courte paume* ou palma curta, practicada pola nobreza e o clero.
* *Longue paume* ou palma longa, practicado pola poboación en espazos abertos.

Na actualidade existen outras variantes entre as que destacan a pelota a man (que se practica coas mans núas), a paleta coiro, o xare, o frontenis, a paleta coiro, a paleta goma e o *jai alai* ou cesta-punta, a variante máis coñecida no mundo.

Xogadores de renome
-------------------

### Actuais

* Abel Barriola
* Oinatz Bengoetxea Berasategi, *Bengoetxea VI*.
* Sebastien González
* Augusto Ibáñez, *Titín III*.
* Juan Martínez de Irujo
* Aimar Olaizola, *Olaizola II*.
* Yves Salaberry, *Xala*.

### Históricos

* Julián Retegi, *Retegi II*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q212845
* Auñamendi: 102458
* PSH: 9953

 |
O **pobo eyak** é un pobo indíxena do grupo na-dené, que se chamaba a si mesmo **Unalakmiut**. O seu nome provén do inuktitut chugach *iiyiaraq* *pescozo*, pola forma do lago que ten a parte do río onde viven. Vivían na costa do Pacífico sur de Alasca, entre a desembocadura do río Cooper e as montañas Saint Elies. Os superviventes actuais viven en Prince William Sound (Alasca).

Demografía e costumes
---------------------

Estímase que no 1954 eran uns 200 individuos. En 1980 había uns 300. Na cidade nativa Eyak só o 8,3% da poboación eran nativos de Alasca. Segundo datos do censo dos Estados Unidos do 2000, había 379 *eyaks* enxebres, mais en total, contando os que se mesturaron con outros pobos, eran 522 individuos.

A súa lingua considérase do grupo na-dené, mais non son atapascos. Vivían da pesca do salmón e recoller mexillóns. Culturamente teñen moitas influencias dos inuit, dos tlingit, e dos ahtna e dena'ina. Atópanse dentro da área cultural do Noroeste con influencia esquimó.

Historia
--------

Alasca
En 1741 foron visitados en nome de Rusia polo danés Vitus Bering. No 1791, estabeleceron un posto comercial en Nuchik, mais negáronse a pescar para os rusos. O primeiro informe sobre eles dato de 1869. Entre eles vivían algúns *aleuts* e *tlingits*.

En 1889 os EUA construíron unha conserveira de pescado no seu territorio, e en 1906 chegou o ferrocarril. Foron esquecidos e redescubertos en 1930 por Federica de Laguna e investigados por ela e polo danés Kaj Birket-Smith, autor do libro *The Eyak Indians of the Cooper River Delta, Alaska* (1938). Foron vítimas do xenocidio e da aculturación, e atoparon só 38 persoas que deran falado a lingua eyak.

En 1961, Robert Austerlitz contactou cos tres últimos falantes da lingua: Anna Nelson Harry de Yakutat, Lena Nakctan de Cordova e Mari Smith (1918-2008), filla de Scar, último xefe eyak,
e Minnie Stevens, que foron os informante de Laguna. En 1965, tamén foron visitados por Krauss, que publicaría en 1970 *Eyak Dictionnary* de 4.000 páxinas e 10.000 termos traducidos ao inglés, así como *Eyak Texts* de folclore e lendas. Algúns deles, David Lynn Grimmes/Yaxadiliayaxinh, pescador, músico e contador de contos, e Dune Landark/Jamachakih recollen tradicións do seu pobo.

O 21 de xaneiro do 2008 falecía Marie Smith, a última nativa da lingua eyak que quedaba aínda con vida, á idade de 89 anos.

Notas
-----

1. ↑  Eyak Corporation

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* SEBEOK, Thomas A (1977) *Native languages of the Americas (2 toms)* Plenum Press, Nova York.
* New Yorker, 6 de xuño de 2005: "Last Words, A Language Dies", Elizabeth Kolbert

### Ligazóns externas

* (en inglés) Eyak, Tlingit, Haida & Tsimshian Arquivado 28 de maio de 2007 en Wayback Machine.
* (en inglés) From Stewards to Shareholders: Eyaks Face Extinction (entrevista)

* Portal:Pobos indíxenas de América
* Portal:Estados Unidos de América

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1385649
* LCCN: sh85046638

 |
Coordenadas: 35°54′26″N 5°17′20″O﻿ / ﻿35.9071, -5.28893

Vista da península de Almira desde Castillejos (Fnidek), en Marrocos.
A **península de Almina** é un promontorio español situado no norte de África, en pleno estreito de Xibraltar. Ocupa unha gran parte da cidade autónoma de Ceuta, conformando o leste desta.

A península está separada do resto da cidade por un pequeno istmo no que se encontra o foso de San Felipe (s. XV-XVII), atravesado por tres pontes, este foso pertence ao Conxunto Monumental das Murallas Reais de Ceuta.

Na punta deste promontorio, coñecida como punta Almina, encóntrase o monte Hacho, considerada unha das lendarias columnas de Hércules. A poucos metros da costa atópase a chamada illa de Santa Catalina, que hoxe en día se encontra unida totalmente á península.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Península de Almina*** |

* Tutiempo.net
* Regulares.es

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3082623
* GeoNames: 2521878

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Pemento.

| *Xalapeño* |
| --- |
| Xalapeños verdes |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Subclase: | Asteridae |
| Orde: | Solanales |
| Familia: | Solanaceae |
| Xénero: | *Capsicum* |
| Especie: | *C. annuum* |
| Subespecie: | *C. annuum *var.* annuum* |

 |
| Nome trinomial |
| Capsicum annuum *var.* annuumL. |
| Variedade cultivar |
| *Chipotle* |

Xalapeños en sazón.O **chile *xalapeño*** —así chamado pola cidade mexicana onde se produce, Xalapa, en Veracruz— ou **chile *cuaresmeño***; é unha das variedades de pementos picantes (*C. annuum*) máis extensamente cultivadas e consumidas en América. Só en México dedícanse máis de 6000 hectáreas á súa produción, principalmente na conca do río Papaloapán, no norte de Veracruz e na zona de Delicias, en Chihuahua; en menor escala, plántase tamén en Xalisco, Nayarit, Sonora, Sinaloa e Chiapas.

O froito do xalapeño é carnoso e alongado, alcanzando os 7 cm. de lonxitude e cuns 3 de ancho na base. Emprégase tanto antes como despois da maduración; unha parte importante da produción total destínase ao secado, proceso tralo cal se lle coñece como *chipotle* (do náhuatl *chilpoctli*, que significa "afumado"). É unha variedade medianamente picante, entre 2 e 8000 puntos na escala Scoville, aínda que a intensidade do sabor depende en gran medida das características do terreo e da variedade de semente; as máis habituais son *típico*, *meco* e *morita*.

Como os restantes cultivos de *C. annuum*, o xalapeño seméntase habitualmente pouco antes do comezo da estación húmida, aproveitando as altas temperaturas. Normalmente apáñase arredor de 70 días trala planta, obtendo entre 25 e 35 froitos por unidade.

Notas
-----

1. ↑  O nome *xalapeño* non aparece en ningún dicionario galego

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *Chipotle*
* Chile
*Para outros significados véxase Panteón.*
Fachada e vista lateral do Panteón de Roma.
O Panteón de París.
Sepulcro de Alfredo Brañas, no Panteón de Galegos Ilustres.
Sepulcro de Castelao, no Panteón de Galegos Ilustres.
**Panteón** (do grego παν, *pan*, 'todo' e θεών, *theon*, 'dos deuses'), no seu sentido primixenio era o conxunto de todos os deuses dunha relixión ou mitoloxía politeísta particular, como os deuses do Olimpo da Grecia antiga.

Evolución do termo
------------------

Desde o século XVI a palabra tamén se usou, nun sentido secular, para referirse a un grupo de xente exaltada. Noutro sentido, refírese a un templo ou edificio sagrado dedicado a todos os deuses dunha relixión politeísta particular (como os da mitoloxía hindú).

Salvo no caso de grandes monumentos, o seu significado actual é o de edificación funeraria, normalmente nun cemiterio, onde repousan os restos dos defuntos dunha familia ou dun grupo determinado.

Quizais a asimilación do nome de panteón a este uso proveña da primitiva relixión romana, en que os espíritos dos antepasados eran considerados como "deuses domésticos" (dou "deuses lares").

Outra versión indica que a súa orixe estaría en que o célebre artista Rafael (*Rafaello*) pediu (e foi) soterrado no Panteón de Roma (*Panteón de Agripa*).

Panteóns famosos na actualidade
-------------------------------

Na actualidade a palabra úsase principalmente, a nivel mundial, para describir tres edificios:

* O Panteón de Roma, construído orixinalmente no século II como un templo para todos os deuses romanos, e usado como igrexa cristiá desde o século VII. A súa fachada con columnas e a súa enorme cúpula serviron de modelo a todos os demais panteóns construídos desde o Renacemento.
* O Panteón de París, un edificio do século XVIII usado actualmente como lugar de sepultura para personaxes franceses famosos.
* O Panteón de Londres, un edificio tamén do século XVIII usado actualmente como teatro.

### Panteóns famosos en Galicia

En Galicia son de destacar o Panteón Real, na *Capela das Reliquias* da Catedral de Santiago, onde xacen os restos de varios Reis de Galicia e León, e o Panteón de Galegos Ilustres, na igrexa do antigo Convento de San Domingos de Bonaval, tamén en Santiago de Compostela.

**Sepulcros do Panteón Real**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Fernando II de León e Galicia |
| Fernando II de León e Galicia  |

|  |
| --- |
| Fernando Afonso |
| Fernando Afonso  |

|  |
| --- |
| Berenguela de Barcelona |
| Berenguela de Barcelona  |

|  |
| --- |
| Afonso VIII de León e Galicia |
| Afonso VIII de León e Galicia  |

|  |
| --- |
| Xoana de Castro |
| Xoana de Castro  |

|  |
| --- |
| Pedro Froilaz de Trava |
| Pedro Froilaz de Trava  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q18133227
* GEC: 0198886

 |
O **paradoxo da información nos buracos negros** resulta da suma de efectos previsibles en varias teorías que implican as leis dun universo imaxinario coas leis da relatividade xeral e da mecánica cuántica igualmente deducidas.

A información procedente dos buratos negros é un dos efectos que xerou controversia entre os científicos, xa que a información á que se adaptan os sentidos humanos depende da enerxía electromagnética, é dicir, da luz, e de como os buratos negros atraen tanta materia como a enerxía da luz non hai forma de confirmalos ou saber da súa existencia tanto no macro como no microcosmos.

Ecuación
--------

A entropía dun burato negro vén dada pola seguinte ecuación:

{\displaystyle S={\frac {c^{3}kA}{4\hbar G}}}

Onde **S** representa a entropía, **c** a velocidade da luz, **k** a constante de Boltzmann, **A** a superficie do horizonte de eventos, **ħ** a constante de Planck e **G** a constante gravitacional.

Notas
-----

1. ↑  "Los agujeros negros y la paradoja de la información". *Investigación y Ciencia* (en castelán). Consultado o 2022-07-24.
2. ↑  "Os buracos negros 'cabeludos' que explicam paradoxo identificado por Stephen Hawking, segundo cientistas". *BBC News Brasil* (en portugués). Consultado o 2022-07-24.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Paradoxo da información en buratos negros Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* O problema da perda de información nos buracos negros
* Hawking, SW (xullo de 2005), *Information Loss in Black Holes*, arxiv:hep-th/0507171 .
**Menkheperure Tutmosis**, coñecido decote como **Tutmosis IV**, foi o oitavo faraón da 18ª Dinastía de Exipto. Fillo natural do anterior faraón Amenofis II, o seu reinado comezou sobre o ano 1400 a.C. e tivo unha duración duns 10 anos, até o ano 1390 a.C.

Traxectoria
-----------

Era fillo de Amenofis II, pero tiña poucas posibilidades de acadar o trono do seu pai pois había moitos candidatos por diante del, todos eles fillos tamén do rei. Ademais era fillo dunha esposa secundaria, chamada Tiaa. Malia todo, cando Amenofis II morreu, tódolos herdeiros ó trono que ían por diante de Tutmosis na liña sucesora xa morreran, e polo tanto puido ser coroado faraón.

Sala do Templo de Karnak encargada por Tutmosis IV.
Tutmosis IV co deus Anubis.
Durante o seu curto reinado de dez anos xa existiron rivalidades entre o poder do faraón e o poder crecente do clero de Amón. De feito, cando Tutmosis IV acadou o trono de Exipto, non lexitimou o seu reinado pola intercesión de Amón como adoitaba facerse, senón que afirmou que era o deus Ra quen lle asegurara que sería rei coa condición de desenterrar da area a Grande Esfinxe de Gizeh, que levaba séculos abandonada e descoidada.

Momia de Tutmosis IV.
A estratexia de facer do deus Ra un competidor do deus Amón funcionou ben a curto prazo, restándolle poder ós sacerdotes, de xeito que Tutmosis IV puido ter un reinado tranquilo. Como non era fillo da raíña principal, tivo que casar con dúas medio irmás súas, chamadas Iaret e Nefertari, coas que tivo varias fillas. Pero o seu primoxénito e futuro sucesor naceu da súa primeira muller, chamada Mutemuia, cando aínda non era faraón. Este sucesor sería o futuro Amenofis III.

O reinado de Tutmosis IV non estivo cargado de guerras nin se caracterizou pola excesiva construción de monumentos arquitectónicos. Colleu o trono dun reino esplendoroso e prestixioso, e cando morreu deixouno igual tras 10 anos case sen conflitos.

Morreu sendo xove, e foi enterrado no Val dos Reis, dentro da tumba coñecida como KV43, na que hoxe poden verse unhas pinturas moi ben conservadas. A momia de Tutmosis IV foi atopada en 1898 polo exiptólogo francés Victor Loret dentro da tumba do seu pai Amenofis II, tamén nun moi bo estado de conservación.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Tumba de Tutmosis IV *(en inglés)*

### Outros artigos

* Dinastía XVIII de Exipto

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Tutmosis IV*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q157985
* WorldCat
* VIAF: 26233914
* BMT: 56374
* CERL: cnp00545598
* DeutscheBio: 119037734
* EBID: ID
* EGAXA: vtls001999161
* FAST: 279766
* GEC: 0068031
* GND: 119037734
* ISNI: 0000 0000 8366 2317
* LCCN: n90727404

 |
Tamoxifeno.
O **tamoxifeno** é un medicamento que se emprega como terapia complementaria para o cancro de mama. Utilízase durante un período de 5 anos logo de rematar a cirurxía e a quimioterapia e demostrou en diferentes estudos que diminúe considerablemente a probabilidade de que se produza unha reincidencia do tumor.

Comercialízase en forma de comprimidos de 10 e 20 mg. A dose diaria rolda entre 20 e 40 mg repartidos nunha ou dúas tomas.

Tecnicamente clasifícase como modulador selectivo dos receptores estroxénicos. O seu mecanismo de acción baséase no seu efecto antiestroxénico, é dicir, bloquea a acción desta hormona que estimula o desenvolvemento das células tumorales. Non é útil en tódolos cancros de mama, senón só naqueles cuxas células presentan receptores específicos para estróxenos. Os tumores de mama son heteroxéneos a nivel celular e unicamente o 60% presentan receptores hormonais deste tipo.

A súa acción non se limita á mama, pois diferentes órganos teñen receptores para estróxenos. No útero ten paradoxalmente un efecto agonista estroxénico e no óso mellora a asimilación de calcio, polo que é beneficioso na osteoporose, no caso das mulleres menopáusicas. Nas mulleres premenopausicas pode xerar o efecto contrario, aumentado a perda de densidade mineral ósea.

Notas
-----

1. 1 2  Dr. John Link: Cáncer de mama y calidad de vida. Ediciones Robinbook S.L. Barcelona. ISBN 978-84-7927-774-1. Consultado el 1-6-2010
2. ↑  Vadenecum. De la A a la Z: Tamoxifeno. Consultado o 1 de xuño de 2010
3. ↑  José Terán Dávila, Alejandro D. Teppa Garrán. 2005. Moduladores selectivos de los receptores estrogénicos (SERMs): bioquímica, farmacología y aplicación clínica en ginecología. Ginecol Obstet Mex 73:424-35

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q412178
* EBID: ID
* MAG: 2777176818

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ATC: L02BA01
* CAS: 10540-29-1
* ChEBI: 41774
* ChEMBL: CHEMBL83
* ChemSpider: 2015313
* DrugBank: 00675
* DTXSID: DTXSID1034187
* ECHA: 100.031.004
* HMDB: HMDB0014813
* IUPHAR: 1016
* KEGG: D08559
* MeSH: D013629
* MeSH: D02.455.426.559.389.150.700.900
* NDF-RT: N0000148024
* PubChem: 2733526
* RxNorm: 10324
* UMLS: C0039286
* UNII: 094ZI81Y45

 |
"Pantera" Rodríguez, por Alfonso Vilar Lamelas, Vilaxoán.
**Felipe Rodríguez Piñeiro**, nado en Vilaxoán (Vilagarcía de Arousa) en 1953 e finado na mesma vila o 1 de xuño de 2000, foi un boxeador galego, chamado **Pantera Rodríguez**.

Traxectoria
-----------

Fillo dun mariñeiro, por consello dun antigo boxeador da súa mesma vila, Vicente Martiñán, aos dezaseis anos mudouse a Zaragoza e posteriormente a Madrid para dedicarse ao boxeo. En Madrid debutou como afeccionado en 1972. Nese ano e en 1976 proclamouse campión de España de afeccionados na categoría de pesos pesados. En 1977 pasou a profesional, e gañou por nove veces o título dos pesos pesados, ata que se retirou invicto en 1987. Obtivo o título de campión europeo dos pesos pesados en 1978, pero perdeuno aos puntos contra o italiano Lorenzo Zenon en 1979 e non o recuperou contra o francés Lucien Rodriguez en 1981. Pelexou contra o uruguaio Alfredo Evangelista por dúas veces, co resultado de combate nulo ambas.

Cando se retirou do boxeo traballou como vixilante de seguridade na Coruña e logo como presentador no programa de televisión *Luar*. Posteriormente regresou ao traballo de garda de seguridade.

O 8 de abril de 2000 recibiu unha homenaxe no polideportivo de Fontecarmoa, no Carril e dous meses despois falecía dun tumor cerebral.

Vida persoal
------------

Estaba casado con María Josefa Lorenzo Figueira e tiña dúas fillas: Ana Belén (1982) e María Dolores Rodríguez Lorenzo (1989).

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Dicionario biográfico de Galicia*. Ir Indo Edicións. 2010-2011.

### Ligazóns externas

* Perfil do púxil en BoxRec
* Vídeo do boxeador cantando no Luar, YouTube.
**Pantis** é un proxecto en solitario do músico do Grove Rubén Domínguez, membro de bandas como Cudevaso, JIJIJI, Metralletas Lecheras, Telephones Rouges e Chicharrón.

Pantis publicou o seu primeiro traballo, *Pranto*, en febreiro de 2016. Domínguez gravou todos os instrumentos agás a batería, interpretada por Cibrán Tenreiro (Monstruo, Esposa). En febreiro de 2018 Domínguez publicou o sinxelo "Mar", que ese mesmo ano aparecía no recompilatorio *Galician Bizarre III*.

En febreiro de 2019 editouse o sinxelo "Val", producido por Pantis e Hevi. En outubro dese ano Domínguez publicou o seu segundo traballo, *Baldíos*, gravado entre 2017 e 2019 en varias cidades. O álbum conta novamente coa colaboración de Cibrán Tenreiro e de Mar Catarina.

Discografía
-----------

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Pranto* | 2016 | Prenom |
| *Baldíos* | 2019 | Prenom |

Notas
-----

1. 1 2  "Pantis". La Fonoteca. Consultado o 29 de outubro de 2018.
2. ↑  "Pranto by Pantis". Bandcamp. Consultado o 29 de outubro de 2018.
3. ↑  "Mar by Pantis". Bandcamp. Consultado o 29 de outubro de 2018.
4. ↑  "Galician Bizarre III by VV.AA". Bandcamp. Consultado o 29 de outubro de 2018.
5. ↑  "Val, by Pantis". *Pantis*. Consultado o 2021-01-27.
6. ↑  "Baldíos, by Pantis". *Pantis*. Consultado o 2021-01-27.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Bandcamp de Pantis
O **pobo wiradjuri** ou **wirraayjuurray** é un grupo de pobos aborixes australianos que están unidos por unha lingua común, fortes lazos familiares e que sobreviviron como habilidosos cazadores-pescadores-recolectores en grupos familiares ou clans esparexidos por todo o centro de Nova Gales do Sur.

No século XXI, os grupos Wiradjuri máis grandes viven en Condobolin, Peak Hill, Narrandera e Griffith. Son unha importante minoría en Wagga Wagga e Leeton, e tamén existen grupos máis pequenos en West Wyalong, Parkes, Dubbo, Forbes, Cootamundra, Cowra e Young.

Territorio
----------

Os Wiradjuri son o grupo aborixe máis grande de Nova Gales do Sur. Ocupan unha ampla rexión no centro do estado que se estende dende as Montañas Azuis no leste até Hay no oeste, e de norte a sur dende Nyngan a Albury na rexión das Pendentes do Suroeste.

A área tribal dos wiradjuri foi descrita como "a terra do tres ríos, o *wambool* máis adiante coñecido como Macquarie, o Kalare máis adiante coñecido como Lachlan e o Murrumbidgee, ou *Murrumbidjeri.* O río Murray forma a fronteira sur dos wiradjuri, o cambio de bosques a campos abertos constitúe a súa fronteira oriental".

Terras ocupadas polos wiradjuri teñen certas características, como árbores taladas e restos de campamentos. As árbores taladas atópanse máis comunmente nos arredores dos ríos Macquarie e Lachlan no norte e non no Murrumbidgee no sur. Os campamentos, que son indicación de asentamentos temporais por grupos pequenos, foron atopados en campos abertos, chairas de ríos e nos costados destes.

Notas
-----

1. ↑  Dousset, Laurent. "Wiradjuri".
2. ↑  Coe, Mary. *Windradyne: A Wiradjuri Koori*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista dos pobos indíxenas de Australia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q957298
* EBID: ID
* GND: 4230174-9

 |
Diversas tarxetas de felicitación.
As **tarxetas de felicitación** utilizanse para transmitir felicitacións para unha ocasión dada. Na súa forma máis antiga, as tarxetas de felicitación existen baixo a forma de papel imprimido sobre o cal se anota unha mensaxe á intención dun amigo, dun membro da familia ou aínda dun colega de traballo. Hoxe en día, máis persoas vólvense cara á utilización de tarxetas de felicitación virtuais coñecidas tamén baixo o nome de tarxetas de felicitación electrónicas.

Ocasións principais para enviar tarxetas de felicitación
--------------------------------------------------------

As ocasións para enviar tarxetas de felicitación son costumes propias de certas culturas, en particular da cultura occidental, e o uso pode variar dun país ao outro.

* Nadal
* Noiteboa
* Noitevella
* Aninovo
* Aniversario
* Matrimonio
* Nacemento
* Xubilación
* San Valentín

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Tarxeta de felicitación*** |

### Outros artigos

* Tarxeta de Nadal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q915196
* AAT: 300026778
* GND: 4157700-0
* LCCN: sh85057280
* NDL: 01158273

 |
**Theodosios III** (Θεοδόσιος Γ') , en galego **Teodosio III** foi un emperador bizantino que reinou aproximadamente entre 715 e 717.

Traxectoria
-----------

Teodosio era un oficial financeiro e recadador de impostos en Adramyttium antes de que fose aclamado en maio de 715 candidato imperial polas tropas do *thema* (distrito militar) de Opsikion que se revelaron contra o emperador Anastasio II. Dise que Teodosio era unha persoa de extracción moi humilde.

De acordo ao cronista Teófanes, Teodosio non desexaba aceptar o trono, pero se viu imposibilitado de renunciar a el. O futuro emperador e as súas tropas puxéronse inmediatamente a asediar Constantinopla. Seis meses despois, en novembro, capturaron a cidade e depuxeron a Anastasio.

Sábese pouco do curto reinado de Teodosio. Tívose que enfrontar con rebelións en Anatolia, e coa invasión dunha frota árabe. En 716 asinou un tratado co khan búlgaro Tervel que favorecía aos búlgaros e que permitía concentrar os esforzos bizantinos en frear aos árabes.

En 717 León o Isaurio, futuro León III, xeneral do *thema* Anatólico rebelouse contra Teodosio. O fillo de Teodosio foi capturado por León en Nicomedia e ante a eventualidade de que puidese ser executado, Teodosio decidiu renunciar ao trono o 25 de marzo de 717. El e o seu fillo retiráronse da vida política e ingresaron no clero.

Cara a 729 crese que Teodosio converteuse en bispo de Éfeso. Historiadores modernos sospeitan con todo que o bispo elixido era en realidade o fillo do emperador Teodosio, do mesmo nome. En calquera caso, este bispo está rexistrado como participante no Concilio iconoclasta de Hieria.

| Imperio Bizantino |
| --- |
| *Segue a:* Anastasio II | **Teodosio III**(715-717) | *Precede a:* León III |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q41836
* WorldCat
* VIAF: 214159474307327662277
* BAV: ADV10924830
* BMT: 99695
* EBID: ID
* GEC: 0065582

 |
**Tassili Airlines** (árabe: طيران الطاسيلي‎) é unha aeroliña baseada en Alxer, Alxeria. Proporciona servizos domésticos fóra do aeroporto Houari Boumedienne Airport, e tamén voos charter para a industria petrolífera do país.

Tassili Airlines fundárona en 1997 Air Algérie (49%) e a compañía Sonatrach (51%). As súas operacións comezaron o 8 de abril de 1999 cun voo entre Hassi Messaoud e Alxer. En 2005 Air Algérie retirou os seus fondos da aeroliña, quedando a súa titularidade en mans de Sonatrach.

Frota
-----

En setembro de 2017 a frota de Tassili Airlines estaba formada polos seguintes avións cunha idade media de 8,6 anos:


**Frota de Tassili Airlines**| Avión | En servizo | Pedidos | Pasaxeiros | Notas  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Boeing 737-800 | 4 | 0  | 155 |  |
| Bombardier Dash 8-Q200 | 4  | 0 | 34-37 |  |
| Bombardier Dash 8-Q400 | 4 | 0 | 78-74 |  |
| **Total** | **12** | **0** |  |  |

Ademais, a aeroliña ten varios avións máis pequenos, Beechcraft 1900, Cessna 208 Caravan e Pilatus PC-6, así como helicópteros Bell 206.

Notas
-----

1. ↑  "Frota de Tassili Airlines en planespotters.net". Arquivado dende o orixinal o 17 de xuño de 2013. Consultado o 22 de maio de 2013.
2. ↑  "Información da frota de Tassili Airlines en tassiliairlines.dz". Arquivado dende o orixinal o 01 de outubro de 2017. Consultado o 19 de setembro de 2017.
**Teofilacto** foi un exarca de Rávena entre os anos 702 e 709.

Traxectoria
-----------

Teofilacto foi nomeado exarca en 702, sucedendo a Xoán II Platino. Pouco despois da súa ascensión, chegou a Roma, onde Xoán VI fora nomeado Papa. Non se coñecen as súas razóns para ir á cidade, pero a súa presenza incomodou aos romanos. Os soldados locais ameazaron a Teofilacto, pero Xoán conseguiu dominalos; con todo, varios favoritos do exarca foron atacados.

En 709 o emperador bizantino Xustiniano II mandou unha expedición baixo o mando do patricio Teodoro contra a cidade de Rávena, posibelmente en vinganza pola participación da poboación da cidade na rebelión de 695. Teodoro, ao chegar a Rávena, invitou a todos os cidadáns importantes da cidade a que asistisen a un banquete. Cando chegaron, capturáronos e leváronos á forza aos barcos. Rávena foi saqueada, mentres levaban a Constantinopla aos oficiais capturados. Alí, Xustiniano condenounos a morte; só foi perdoado o arcebispo Félix, aínda que foi cegado. Teofilacto non foi aparentemente vítima da catástrofe, pero tivo pouco control sobre a situación, e o exarcado resultou severamente debilitado.

Teofilacto foi sucedido por Xoán III Rizocopo en 709.


| Exarcado de Rávena |
| --- |
| *Segue a:* Xoán II Platino | **Teofilacto, Exarca**(702-710) | *Precede a:* Xoán III Rizocopo |
|  |
*Este artigo é sobre Teodoro o Ateo, non sobre o matemático Teodoro de Cirene.*
**Teodoro** (en grego: Θεόδωρος) o Ateo, de Cirene, foi un filósofo da escola cirenaica que viviu en Grecia e Alexandría arredor do -300. Como membro da escola cirenaica, defendía que o obxectivo da vida era procurar o gozo e evitar a pena.

Biografía
---------

Teodoro foi discípulo de Aristipo o Novo, neto do máis coñecido Aristipo. Asistiu ademais a lecturas doutros filósofos como Anniceris, e Dionisio o dialéctico, Zenón de Citio, e de Pirro.

Foi expulsado de Cirene, por unha razón descoñecida; despois estivo en Atenas, de onde tamén foi expulsado. Volveu máis tarde a Cirene, onde morreu.

Pensamento
----------

Teodoro foi o fundador dunha corrente que levou o seu nome *Theodorei* (Θεοδώρειοι), "Teodorianos". As opinións de Teodoro, segundo se infire de Dióxenes Laercio, coincidían coas da escola cirenaica. Ensinaba que o obxectivo da vida era procurar o gozo, froito da prudencia, e evitar a pena, causada pola tolemia; que a prudencia e a xustiza son boas e os seus opostos malos, que o pracer e a pena son indiferentes. Non lle daba importancia á amizade ou ao patriotismo, e considerábase cidadán do mundo. Non vía nada incorrecto no roubo, no adulterio ou no sacrilexio, e pensaba que só estaban condenadas pola opinión pública para controlar aos parvos. Non está claro se era realmente ateo ou simplemente desprezaba as crenzas comúns nos deuses. "Apartouse de todas as opinións relativas aos deuses" di Dióxenes Laercio. A denominación de Ateo vén das opinións de Cicerón, Laercio, Plutarco, Sexto Empírico, e algúns escritores cristiáns; mentres que outros (como Clemente de Alexandría) di que só rexeitaba a teoloxía popular.

Escribiu un libro *Sobre os deuses* (Περὶ Θεῶν), que segundo Laercio, que o consultou había que ter en conta; e engade que foi a fonte de moitas afirmacións de Epicuro. Segundo Suda escribiu varios libros sobre as doutrinas do seu grupo.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7  Diogenes Laërtius, *The Lives and Opinions of Eminent Philosophers, ii* Arquivado 17 de maio de 2008 en Wayback Machine..
2. ↑  Suda, *Aristippos*.
3. 1 2  Suda, *Theodoros*.
4. ↑  Cicero, *de Natura Deorum*, i. 1
5. ↑  Plutarch, *De Placit. Philos.*, i. 7
6. ↑  Sextus Empiricus, *Pyrrhon. Hypotyp.*, lib. iii.
7. ↑  Clemente de Alexandría, *Protrept. ad Gentes*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Diágoras de Melos.
* Ateísmo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q381765
* WorldCat
* VIAF: 79135525
* BNF: 12960098s
* CERL: cnp00285947
* CiNii: DA03200265
* DeutscheBio: 102407584
* EBID: ID
* GEC: 0065561
* GND: 102407584
* LCCN: n84169478
* NLG: 19015
* NTA: 125805594
* Treccani: teodoro-ateo

 |