A **sífilis** ou **lúes** é unha enfermidade infecciosa de transmisión sexual. Tamén se coñece como gálico ou morbo gálico, así como mal cativo , mal francés, mal español ou mal ruín.

Etioloxía
---------

A enfermidade está producida pola *Treponema pallidum*, unha espiroqueta (con forma de fío en espiral) pertencente á orde *Spirochetales*, familia *Treponemataceae*. Esta bacteria mide de 0,1 a 0,2 micrómetros de grosor e entre 5 e 15 micrómetros de lonxitude.

Transmisión
-----------

A sífilis transmítese por contaxio directo, a través de relacións sexuais (sífilis adquirida). Tamén se pode difundir da nai ao feto por medio da placenta, neste caso dáselle o nome de sífilis conxénita.

Síntomas
--------

**1º Fase**
Logo dun período de incubación de 10 días a 6 semanas (a media son 3 semanas), no sitio de inoculación -a boca, o pene, a vaxina ou o ano- preséntase unha bocha non dolorosa que rapidamente se ulcera, converténdose nunha chaga circular ou ovalada de bordo avermellado, parecida a unha ferida aberta, chamada *chancro*. É característica a súa consistencia cartilaxinosa, con base e bordos duros. Nesta fase tamén aparecen adenopatías  rexionais.

**2º Fase**
Pode presentarse medio ano logo da desaparición do chancro e dura de tres a seis meses, provocando ronchas rosáceas indoloras chamadas *cravos sifilíticos* nas palmas das mans e plantas dos pés (aínda que ás veces poden aparecer noutros sitios como peito, cara ou costas), febre, dor de garganta e de articulacións, perda de peso, caída de cabelo, cefaleas e falta de apetito. Non é común que as lesións na muller sexan tan visibles. Ás veces brotan ao redor dos xenitais e ano unhas erupcións planas chamadas *condiloma latum*.

**3º Fase**
Na terceira fase (chamada tamén fase final), a sífilis vólvese espertar para atacar directamente ao sistema nervioso ou algún órgano. Nesta fase prodúcense os problemas máis serios e pode chegar a provocar a morte. Algúns dos síntomas son trastornos oculares, cardiopatías, lesións cerebrais, lesións na medula espinal, perda de coordinación das extremidades, aneurisma sifilítico ou luético etc.

A tolemia causada pola sífilis na súa última etapa foi algunha vez o tipo de demencia máis común.

Tratamento
----------

Antigamente tratábase con mercurio, o cal fixo famosa a frase *Unha noite con Venus e unha vida con Mercurio*, pero este tratamento era máis tóxico que beneficioso e na actualidade utilízase a penicilina e outros antibióticos. Pódese curar facilmente con antibióticos durante a fase primaria e secundaria. A penicilina tamén actúa na última etapa aínda que nese caso debe ser penicilina g-sódica, xa que é a única forma de que se difunda o antibiótico polo líquido cefalorraquídeo, que é onde se atopa a bacteria durante esta última fase. O tratamento con penicilina pode provocar nalgúns pacientes a denominada *Reacción de Jarisch-Herxheimer* (reacción febril de tipo agudo que con frecuencia vén acompañada por calafríos, febre, náuseas etc.).

Secuelas
--------

Tratada a tempo, a enfermidade ten cura sinxela sen deixar secuelas. Se non se trata a tempo, pode ocasionar demencia, problemas circulatorios, cegueira, parálise, trastornos neurolóxicos, ulceracións na pel. Nalgúns casos, as persoas que supostamente xa obtiveron a cura aínda poden infectar aos demais.

O padecer a sífilis aumenta o risco de contraer outras enfermidades de transmisión sexual (coma o VIH), xa que os chancros son unha vía fácil de entrada do virus no organismo.

Notas
-----

1. ↑  Unha cantiga recollida por Álvaro das Casas di así: *Cara de leite fervido,/ xa me dixo miña nai/ que tiñas o mal cativo* ("Pra un canzoneiro de Noia", en "Arquivo Filolóxico e Etnográfico de Galiza", en *Nós* 95, 15.11.1931, 216.
2. ↑  A sífilis conxénita está practicamente eliminada nos países máis desenvolvidos. Así en Galicia houbo catro casos entre 1997 e 2005 (tres deles de nai inmigrante) fronte aos 68 casos de sífilis só no ano 2005 Boletín Epidemiolóxico de Galicia, Vol. XIX, número 1, 2006 páx. 2 (PDF)
3. ↑  Infartación dos ganglios linfáticos que drenan a zona da inoculación.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Treponema
* Treponema pallidum

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q41083
* BNCF: 28764
* BNE: XX529532
* BNF: 11949168r
* EBID: ID
* GEC: 0120640
* GND: 4058793-9
* HDS: 028663
* JSTOR: syphilis-serodiagnosis
* LCCN: sh85131679
* MAG: 2776983459
* NDL: 00560462

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 29054
* DOID: DOID:4166
* eMedicine: 229461
* ICD-9: 090
* KEGG: H00354
* MedlinePlus: 000861
* MeSH: D013587
* MeSH: C01.150.252.400.794.840.500
* Patientplus: syphilis-pro
* UMLS: C0007939

 |