Coordenadas: 39°43′20″N 6°53′31″O﻿ / ﻿39.72222, -6.89194

A **ponte de Alcántara** é unha ponte romana de arcos de medio punto,construída entre 104 e 106, que cruza o río Texo na localidade de Alcántara (Cáceres). É unha obra de enxeñaría única no mundo polas súas dimensións, estado de conservación e o seu uso continuado durante case 2000 anos.

Descrición
----------

Arco de Traxano na ponte de Alcántara.
Ao contrario que a maioría das pontes romanas, non ten un perfil curvado, máis alto no centro e máis baixo nas beiras, senón horizontal cunha lonxitude de 194 m. A altura dende o fondo do río até o pavimento é de 47 m. Consta de seis arcos de alturas variables, tendo os dous centrais -o terceiro e o cuarto- que son os máis maiores, unha altura de 27,35 m e 28,6 m. Descansan sobre cinco piares, igualmente, de diferentes alturas sobre un terreo con predominio de lousa. Os piares teñen unha base con estrutura pentagonal e presentan na fronte unha cuña para cortar a forza da auga. A ponte está composta por perpiaños en almofada de rocha granítica de entre 45 e 55 cm, sen argamasa e *opus quadratum*.

Na parte central da ponte, existe un fornelo conmemorativo cun arco de triunfo superior de máis de 10 m de altura, denominado de Traxano. En ámbolos dous lados aparecen placas de mármore: nunha amósase a data de construción e a outra contén unha inscrición que indica que foi construída en honra do emperador romano Traxano, nado en Hispania. Esta última, di:

> 
> 
> *Imp(eratori)· Caesari· Divi. Nervae·f(ilio)·Nervae·/*
> *Traiano·Aug(usto)·Germanico Dacico, Pont(ifici)·Max(imo) /*
> 
> 
> *trib(unicia)·potest(ate) VIII,· imp(eratori) V· co(n)s(ule) V · p(atri)·p(atriae)*
> 
> 
> 
> (Ao emperador César, fillo do divino Nerva, Nerva Traxano Augusto, Xermánico, Dácico, Pontífice Máximo, coa VIII potestade tribunicia, emperador por V vez, Cónsul por V vez, padre da patria).
> 
> 

Ademais, nun dos extremos da ponte, érguese un pequeno templete romano, cunha única nave ou *cella* que está dividida en dúas estancias. No lintel, hai outra pequena inscrición cunha advocación aos deuses e ao César e onde se indica o nome do enxeñeiro Caio Xulio Lacer. Na Idade Media foi cristianizado e consagrado a san Xulián, e engadíuselle unha espadana e unha cruz apoiada sobre catro caveiras de granito.

Historia
--------

A ponte de Alcántara foi construída grazas aos impostos de sete vilas lusitanas e pretendía unir a calzada de Norba Caesarina (Cáceres, España) a Conimbriga (Condeixa-a-Velha, Portugal) como estación da Vía da Prata. O nome provén de época andalusí na Idade Media, xa que **al-qantara** ( **القنطرة**) significa *a ponte* en árabe.

A Ponte de Alcántara nunha fotografía tomada cara a 1870 por J. Laurent.
Durante as guerras, pola situación fronteiriza, algúns dos seus arcos eran destruídos e despois reconstruídos. A primeira vez, en 1213, foi parcialmente destruído polos musulmáns para evitar que Afonso IX, rei de León e Galicia, recuperase a vila de Alcántara; eliminaron 60 pedras do arco máis pequeno. En 1475, nas loitas entre Castela e Portugal, cando se pensaba na súa destrución para evitar que Afonso V o cruzase, salvouno a gallardía do que mandou unha mensaxe ao seu inimigo o duque de Villahermosa indicando que daría un rodeo, pois «non quería o reino de Castela con aquel edificio menos».

Máis tarde foi recomposto por Carlos I en 1543, desfigurando o perfil do arco central e coroándoo de ameas e refacendo o primeiro arco de poñente que fora destruído en 1213 cando cercou a vila Afonso IX para arrebatarlla aos árabes. Para deixar memoria da restauración labrouse o escudo imperial que coroa o arco do triunfo e escribiuse: 

> 
> 
> *Carlos V Emperador, Cesar Augusto Rei das Españas, mandou reparar esta ponte que deteriorada polas guerras e a súa antigüidade ameazaba ruína, o ano do señor 1543, no 24 do seu imperio e 26 do seu reinado.*
> 
> 

En 1707 durante a Guerra de Sucesión destruíuse o arco de entrada de poñente e non foi até 1778 candoCarlos III ordenou a súa restauración. O segundo arco da ponte foi destruído en 1809 durante a Guerra da Independencia contra as tropas napoleónicas e até 1818 non se substituíu este arco por unha estrutura de madeira para o paso de carruaxes; porén foi novamente incendiado en 1836 polas tropas isabelinas para impedir o paso dos carlistas, que mandados por Miguel Gómez Damas, invadiran a provincia.

Foi novamente reconstruída en 1860 durante o reinado de Isabel II. Nesta última restauración do século XIX tapáronse as xuntas das pedras e engadiuse unha placa cunha inscrición que di:

> 
> 
> *Elisabeth Borbonia Hispaniarium regina, norbensem potem antiquae provinciae lusitaniae, opus iterum bello interruptum, temporis vetustate pene prolapsum restituit aditum utrimque amplificavit, viam latam ad vaccaeos fieri iussit anno domine MDCCCLIX*.
> 
> 

En setembro de 1969, para construír o encoro de Alcántara, cuxa presa se atopa 600 metros augas arriba da ponte e cuxa capacidade é de 3137 hectómetros cúbicos, desviouse o caudal do río a través duns túneles e o leito do río, augas abaixo, quedou completamente seco en varios quilómetros. Observouse entón que unha das pilas estaba descalzándose, polo que se procedeu á súa reparación. A ponte romana quedou por primeira vez na súa historia sen río.

A ponte de Alcántara hoxe
-------------------------

A ponte de Alcántara desde a marxe esquerda do Texo, augas abaixo da ponte.
Desde a restauración realizada en tempos de Isabel II non se realizou ningunha obra importante de conservación, salvo a xa mencionada de 1969, mais existen algunhas partes que necesitan urxente atención. Os romanos expresaron claramente a súa mentalidade na realización de obras públicas; no lintel do templo situado na marxe esquerda da ponte, está gravada a frase PONTEM PERPETVI MANSVRVM IN SECVLA MVNDI: «*esta ponte durará mentres dure o mundo*».

Ilustración da ponte de 1835 aparecida na publicación británica *The Penny Magazine*.
Existen actualmente moitas asociacións que solicitan unha intervención urxente, así como a súa declaración como Patrimonio da Humanidade.
Foi declarado Monumento Nacional o 13 de agosto de 1924, e conmemorouse o 90 aniversario deste nomeamento cunha cadea humana.

Participou nun concurso organizado pola *Guía Repsol* para ser elixido «Mellor Recuncho de España» de 2014, superando en todas as fases os seus competidores. Con todo, o 17 de setembro foi proclamado gañador *ex aequo* xunto co outro finalista, a ermida de San Felices na Rioxa. Os apoios populares a ambos os monumentos saturaron nalgúns momentos a páxina web dos organizadores do concurso.

Notas
-----

1. 1 2 3  Blanco Freijeiro,, Antonio; Angulo Íñiguez, Diego (1977). *El puente de Alcántara en su contexto histórico: discurso de ingreso*. Real Academia de la Historia. ISBN 84-600-0724-3.
2. ↑  Triadó Tur, J.R.; Pendás García, M.; Triadó Subirana, X. (2016). *Historia da Arte* (1ª ed.). Vicens Vives. pp. 80–81. ISBN 978-84-682-3638-4.
3. ↑  Madoz, Pascual (1843). *Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de ultramar*. Tomo I (2ª ed.). p. 408.
4. ↑  *Herrero Uceda, Miguel y Elisa:* *Mi Extremadura. Elam editores. 2012. ISBN 9788493658540, páx. 32.*
5. ↑  *The Penny Magazine.*
6. ↑  A Ponte de Alcántara Kántara As-Saif
7. ↑  «Conmemorarán a declaración da Ponte de Alcántara como monumento nacional.» 12 de agosto de 2014.
8. ↑  "El Puente de Alcántara compartirá el título de Mejor Rincón con la ermita riojana". *Hoy.es* (en castelán). Consultado o 2016-10-18.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ponte de Alcántara Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Brown, David J. (1993), *Bridges*, Nova York: Macmillan Publishing Company, p. 25, ISBN 002517455X
* Galeazzo, Vittorio (1994), *I ponti romani. Catalogo generale*, Vol. 2, Treviso: Edizioni Canova, p. 215 (No. 443), ISBN 88-85066-66-6
* Graf, Bernhard (2002), *Bridges that Changed the World*, Múnic: Prestel, pp. 20-21, ISBN 3791327011
* O’Connor, Colin (1993), *Roman Bridges*, Cambridge University Press, pp. 109–111 (SP21), ISBN 0-521-39326-4
* Terribas, Beatriz (xullo de 2004). «Ponte de Alcántara». *Revista do Ministerio de Fomento* (531).

### Ligazóns externas

* Ficha técnica da ponte de Alcántara (en inglés)
* Descrición técnica da ponte romana de Alcántara Arquivado 17 de agosto de 2014 en Wayback Machine.
* Breve historia da ponte de Alcántara
* Vídeo da ponte de Alcántara

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q996197
* DARE: 25495
* EBID: ID
* GeoNames: 7838645
* Pleiades: 257459
* Structurae: 20000521

 |