O **ácido 1,3-difosfoglicérico** (1,3-DPG) ou **ácido 1,3-bisfosfoglicérico** (1,3-BPG) é unha molécula moi importante no metabolismo, que intervén na súa forma desprotonada como **1,3-difosfoglicerato** na glicólise e no ciclo de Calvin da fotosíntese.

É un ácido carboxílico de 3 carbonos, que leva dous grupos fosfato, un esterificado no carbono 3 e o outro unido ao grupo carboxilo do carbono 1, e un grupo OH no carbono 2 en posición D. O fosfato unido ao carboxilo forma un enlace de alta enerxía.

Na glicólise e gliconeoxénese
-----------------------------

O 1,3-difosfoglicerato (1,3-DPG) fórmase na glicólise pola fosforilación (por adición dun fosfato inorgánico) do D-gliceraldehido 3-fosfato (G3P), en reacción catalizada pola gliceraldehido 3-fosfato deshidroxenase, na que se produce a redución dunha molécula do coencima NAD+ a NADH + H+. É a única reacción da glicólise na que se forma poder redutor (o NADH) .

  
G3P + NAD+ + Pi  ⇌  NADH + H+ +   
1,3-DPG
Gliceraldehido 3-fosfato deshidroxenase

Seguidamente, o 1,3-difosfoglicerato formado vaise transformar en 3-fosfoglicerato (3PG). O grupo fosfato unido ao carboxilo de alta enerxía permite que na reacción se desprenda e fosforile a unha molécula de ADP, orixinando ATP, o que é unha fosforilación a nivel de substrato na que se produce enerxía na glicólise. A reacción está catalizada pola fosfoglicerato quinase.

  
1,3-DPG + ADP  ⇌  ATP +   
3PG
Fosfoglicerato quinase

O 1,3-difosfoglicerato tamén intervén na gliconeoxénese realizando reaccións inversas ás da glicólise .

No ciclo de Calvin
------------------

As reaccións que sofre o 1,3-difosfoglicerato no ciclo de Calvin da fase escura da fotosíntese son inversas ás que realiza na glicólise, coa diferenza que o coencima que intervén agora é o NADPH + H+ en vez do NAD+.

O 3-fosfoglicerato foi o primeiro composto estable que se formou no ciclo despois da fixación do CO2. A partir del orixínase o 1,3-difosfoglicerato, que inicia a ruta para formar as triosas-fosfato do ciclo, orixinando primeiro gliceraldehido 3-fosfato .

Formación
  
3PG + ATP ⇌ ADP +   
1,3-DPG

Transformación
  
1,3-DPG + NADPH + H+ ⇌ NADP+ + Pi +   
G3P

No transporte de osíxeno polo sangue
------------------------------------

No metabolismo humano aproximadamente unha molécula de 1,3-difosfoglicerato de cada cinco é desviada da glicólise nos eritrocitos pola difosfoglicerato mutase (ou bisfosfoglicerato mutase), que cataliza a súa isomerización a 2,3-difosfo-D-glicerato (2,3-DPG) :

  
1,3-difosfo-D-glicerato ⇌   
2,3-difosfo-D-glicerato
Difosfoglicerato mutase
O 2,3-difosfoglicerato actúa estabilizando a forma *desoxi* da hemoglobina, o que favorece a liberación do osíxeno, facendo o transporte deste polo sangue máis eficaz. Na medida en que a taxa de 1,3-difosfoglicerato tende globalmente a aumentar cando os niveis de osíxeno atmosférico diminúen, a taxa de 2,3-difosfoglicerato crece proporcionalmente, de maneira que a curva de afinidade da hemoglobina polo osíxeno se axusta a fin de optimizar o transporte deste gas polo sangue cando a presión parcial de dito gas tende a baixar.

Notas
-----

1. ↑  PubChem compound
2. ↑  ChemSpider
3. 1 2 3  A. Lehninger. Principios de Bioquímica. Omega. (1988). Páxinas 408-411, 567, 665. ISBN 84-282-0738-0

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Glicólise
* Ciclo de Calvin
* Ácido glicérico

### Bibliografía

* *(en inglés)* Bruce Alberts *et al*. *Molecular Biology of the Cell*, *Garland Science*, Nova York, 2001. ISBN 978-0-8153-4072-0.
* *(en inglés)* William J. Germann, Cindy L. Stanfield, *Principles of Human Physiology,*, *Benjamin Cummings*, San Francisco, 2002. ISBN 978-0-8053-6056-1.
* *(en inglés)* Lubert Stryer *et al*. *Biochemistry*. *W. H. Freeman*, quinta edition, Nova York, 2002. ISBN 978-0-7167-4684-3.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1020557
* MAG: 2780288457

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 1981-49-3
* ChEBI: 89363
* ChEMBL: CHEMBL2074701
* ChemSpider: 663
* DTXSID: DTXSID50941636
* HMDB: HMDB0001270
* PubChem: 683

 |