Mapa dos territorios dominados pola dinastía zíridas cara ao ano 1000.
O Albaizín en Granada.
Os **zíridas** foron unha dinastía bérber orixinaria da Cabilia, unha rexión montañosa de Alxeria, que desde o século X gobernaron a rexión de Ifriquiya, primeiro como vasalos dos fatimís e, a partir de 1048 e até 1163, como emires independentes.

Clientes fatimís
----------------

Cando os fatimís trasladaron a capital a O Cairo (Exipto) no 969, deixaron Ifriqiya a cargo dos zíridas, pertencentes á confederación bérber sinhaya, e nomearon como lugartenente (emir), de toda a parte occidental do Magreb, a Buluḳḳīn ibn Zīrī, co cal por primeira vez accede ao poder unha dinastía de orixe bérber.

Nunha serie de campañas, trataron de facerse co control do Magreb central (Alxeria), ao que se opuxeron en xeral os bérberes da outra confederación principal, a zanata, que contaban co apoio do Goberno omeia cordobés. Os zíridas tiveron dúas pólas que gobernaron, por unha banda, Ifriquiya e o Magreb e, por outra, Granada e Málaga. Foron, ademais, hábiles guerreiros ao servizo dos califas fatimís e cordobeses.

Ao morrer Al-Mansur ibn Bulugguín no 996, dous dos tíos do novo emir Nàssir-ad-Dawla Badis ibn al-Mansur rebeláronse en Tremecén e sometéronse aos omeias cordobeses. Derrotados, pasaron á Península Ibérica cos seus seguidores.

No 1048, negáronse a continuar como vasalos dos fatimíes, apoiando aos abbásidas e retornando ao dogma suní. Os fatimíes de Al-Mustansir non se puido opor militarmente por ter outros problemas pero mandou nómades árabes do Alto Exipto, os Banu Hilal e os Banu Suleimán, que devastaron todo o Magreb, o que provou a decadencia de toda a rexión.

### Capitais

Mapa de Kabilia
* **Antes de 972**: Achir
* **Antes de 1057** : Kairouan
* **Desde 1057** : Mahdia

Territorio zírida no Magreb e en Al-Andalus

Reis zíridas en Al-Andalus
--------------------------

Unha rama dos zíridas, fundada por Ziri Manade e encabezada polo seu principal descendente, Zawi ben Ziri, trasladouse a Al-Andalus para servir como mercenarios ás ordes do califa de Córdoba, Hisham II e do seu *hayib* Almanzor. Á morte deste, en Medinacelio 12 agosto de 1002 (25 de Ramadán de 392), desátase unha guerra civil en Al Andalus. Zawi toma parte nela como cabeza militar dun dos bandos e no 1011 arrasa Medina Azahara e en marzo de 1013 toma Córdoba e funda a Taifa de Granada, un reino independente musulmán que xurdiu no Al-Andalus por mor da desintegración do Califato de Córdoba, e da que foi o seu primeiro emir (príncipe ou caudillo militar). Trasladou a súa capital desde Medina Elvira á actual cidade de Granada. Morreu envelenado en Alxer en 1019 por orde do seu rei, o tamén zírida, Mahdia.

En 1057 anexionáronse a Taifa de Málaga ao conquistala aos reis da dinastía hammudí que a gobernaban desde 1026. Con todo, en 1073, a taifa malagueña volvería independizarse da man do tamén zírida Tamim, irmán do rei granadino Abd’Allah ben Buluggin polo que até a caída destes reinos a mans dos Almorábides en 1090, no Al-Andalus coexistiron dous reinos taifas gobernados por membros da dinastía zírida.

Por extensión, o termo zírida aplícase tamén á arte e ás construcións civís realizadas en época desta dinastía nas zonas de Al-Andalus que dominaron (Granada e Málaga). Entre elas destacan a alcazaba Cadima no Albaicín, parte da antiga muralla de Granada e a Alcazaba de Málaga.

### Taifa de Granada

| Nº de orde | Nome | Anos no poder |
| --- | --- | --- |
| 1 | Zawi ben Ziri as-Sinhayi | 1013-1019  |
| 2 | Buluguin ben Zawi | 1019 |
| 3 | Habús ben Maksan ben Ziri as-Sinhayi al-Muzaffar | 1019-1038  |
| 4 | Badis ben Habús al-Mansur | 1038-1073  |
| 5 | Buluguin ben Badis | 1073 |
| 6 | Abd’Allah ben Buluggin ben Badis, Sayf ad-Dawla | 1073-1090 |

### Taifa de Málaga

* Tamin ben Buluggin ben Badis (1073-1090)

Notas
-----

1. ↑
2. ↑  Zírida no DIGALEGO
3. ↑  Hrbek (1990), p. 356
4. ↑  Hrbek (1990), p. 350
5. 1 2 3  Zeidan, Adam. "Zīrid dynasty". *britannica.com* *(en inglés)*. Consultado o 2-6-2019.
6. 1 2  Mazot (2001), p. 142
7. ↑  Larej (2000), p. 21
8. ↑  Achir (en inglés)
9. ↑  Hrbek (1990). p. 358
10. 1 2  Idris (1968), p. 358
11. ↑  Mahdia (en inglés)
12. ↑  Idris (1968), p. 364
13. ↑  "emir". *digalego.xunta.gal*. Consultado o 2-6-2019.
14. ↑  "emir". *academia.gal*. Consultado o 2-6-2019.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Zíridas*** |

### Bibliografía

* Hrbek, Ivan (1990). "L’avènement des Fatimides". En El Fasi, M. (director). *Histoire Générale del'Afrique. Vol III (L’Afrique du VIIe au XIe siècle)* (en francés). París: UNESCO. pp. 341–364. ISBN 92-3-201709-1.
* Idris, Hady Roger (xullo setembro 1968). "L'invasion hilālienne et ses conséquences". *Cahiers de civilisation médiévale* (en francés) (Poitiers: Universidade de Poitiers) (43): 353–369. doi:10.3406/ccmed.1968.1452.
* Kennedy, Hugh (1996). *Muslim Spain and Portugal : a political history of al-Andalus* (en in). Longman. ISBN 9780582495159.
* Larej, Waciny (2000). *Kabylie, lumière des sens*. Col. Terres Rebelles (en francés). Villeurbanne: Editions Golias. ISBN 978-2911453779.
* Mazot, Sybille (2001). "Túnez y Egipto: aglabíes y fatimíes". En Hattstein, Markus; Delius, Peter. *El islam. Arte y arquitectura* (en castelán). Colonia: Köneman. pp. 128–163. ISBN 3-8290-2559-9.
* Enciclopedia Universal Ilustrada Europeo-Americana (Espasa)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q205718
* WorldCat
* VIAF: 77114508
* BNF: 124055539
* BRE: 2879335
* CERL: cnp00542366
* EBID: ID
* GND: 118921150
* SUDOC: 083337601

 |