Estatua de Mercurio, de Artus Quellino, século XVII.
Escultura en bronce da Época romana, século III-IV, atopada no Couto de Altamira, Taboexa, As Neves. Conservada actualmente no Museo de Pontevedra.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Mercurio.
Na relixión romana, **Mercurio** (latín: Mercurius, -ii) era o deus dos mercadores, o lucro e o comercio. Fillo de Maia e Xúpiter. O seu nome está relacionado co latín *merx, mercis*. A denominación etrusca era **Turms**. Foi asimilado ao deus grego Hermes.

O seu nome, Mercurio, foi utilizado para nomear obxectos diversos, como o planeta Mercurio, ou o elemento químico homónimo.

Atributos
---------

Os atributos tradicionais, cos que era representado, son a bolsa -na man, o máis común-, o cabalo Pegaso alado ou non, o bastón caduceo, as sandalias aladas, o chapeu ou *petasus*, así como o galo (símbolo do novo día e a esperteza) e/ou o macho cabrío (símbolo da fertilidade) e, mesmo, a tartaruga (pois a lenda narraba que o deus inventara a lira, usando a concha dun destes animais).

Mitoloxía
---------

Mercurio non aparece entre os numinosos *dei indigetes*, da primitiva relixión romana. Mais ben, reasumiu os deuses Luceres, que sufrirían o sincretismo coa relixión grega, durante a época da República, a partir do século III a.C. Mercurio, esencialmente, tiña o mesmo aspecto que Hermes, co seu petasus, as ás nos tornecelos, apoiábase no caduceo, e ía acompañado do galo, o bode ou o sapoconcho.

Como Hermes, era tamén o mensaxeiro dos deuses e deus do comercio, en particular do comercio de cereais. Era considerado así mesmo como un deus da abundancia e do éxito nos negocios, especialmente na Galia. Ao igual que Hermes, Mercurio era tido por un deus psicopompo, é dicir, guía das ánimas no mundo de ultratumba. Como *psicopompo*, xustifícase a presenza ao seu lado do can, animal vinculado á noite, a lúa e os mortos. Aínda máis, Ovidio, escribiu que Mercurio levou os soños de Morfeo desde o val de Hypnos, o Soño, ata os durmidos humanos.

O templo de Mercurio no Circo Máximo, entre os outeiros do Aventino e o Palatino, foi erguido en -495. Este era un sitio apropiado para adorar a un veloz deus do comercio e as viaxes, dado que non só era un lugar para carreiras, senón tamén un centro de comercio e negocios. A súa colocación entre o Aventino, centro histórico da emerxencia da plebe, e o Palatino, centro da aristocracia, enfatizaba o papel de Mercurio, como mediador.

Debido a que Mercurio non fora unha das deidades primarias sobreviventes do Reino de Roma, non lle fora asignado un *flamen* ou sacerdote, pero tiña unha óptima festa o 15 de maio, as Mercurialia. Durante as Mercurialia, os mercadores salpicaban auga sobre as cabezas propias, auga que sacaban do pozo sagrado do deus, sito preto da Porta Capena.

Nomes e epítetos
----------------

Mercurio, denominado entre os romanos Mercurius e, ocasionalmente, en primitivos escritos, **Merqurius**, **Mirqurios** ou **Mircurios**, tiña varios epítetos que representaban diferentes aspectos ou roles, ou mostraban o sincretismo con deidades non romanas. Velaí algúns dos máis coñecidos:

* **Mercurius Artaios**, combinación de Mercurio co deus celta Artaios, un deus barbado e cazador, que recibía culto en Beaucroissant, Francia.
* **Mercurius Arvernus**, neste caso co deus celta Arvernus. Arvernus era adorado no país do río Rin, posibelmente como divindade da tribo dos Arverni.
* **Mercurius Cissonius**, combinación de Mercurio co deus celta Cissonius, que aparece en inscricións espalladas nunha área que vai da actual Colonia, Alemaña, a Saintes, Francia.
* **Mercurius Esibraeus**, combinación da deidade lusitana Esibraeus e Mercurio. Esibraeus aparece só nunha inscrición de Medelim, Portugal; posibelmente é identificábel co deus Bandua Isibraiegus, citado noutra inscrición da próxima aldea de Bemposta.
* **Mercurius Gebrinius**, combinación de Mercurio co deus celta ou xermánico Gebrinius, que se cita na epígrafe dun altar procedente de Bonn, Alemaña.
* **Mercurius Moccus**, do deus céltico Moccus, asimilado a Mercurio, sinalado en inscrición de Langres, Francia. O nome *Moccus*, do celta: "*porco*", suxire que a deidade estaría ligada á caza do xabarín ou porco montés.
* **Mercurius Visucius**, combinación co deus celta Visucius, indicado en epígrafe procedente de Stuttgart, Alemaña. Visucius foi adorado primeiramente nas zonas fronteirizas entre a Galia e Xermania. Mais certos aspectos do deus non romano suxiren que tamén se podía asimilar a Marte, consonte unha inscrición a "Mars Visucius" achada na Galia.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mercurio Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Hermes.

| * v
* c
* e
Mitoloxía e relixión romanas |
| --- |
| Deidades | 
* Apolo
* Bona Dea
* Cástor e Pólux
* Ceres
* Cupido
* Diana
* Dis Pater
* Fauna
* Fauno
* Flora
* *Genius*
* Hércules
* Lares
* Larvas
* Liber
* Libertas
* Manes
* Marte
* Mercurio
* Minerva
* Neptuno
* Orco
* Penates
* Plutón
* Pomona
* Príapo
* Proserpina
* Quirino
* Saturno
* Silvano
* Sol
* Venus
* Vertumno
* Vesta
* Vulcano
* Xano
* Xuno
* Xúpiter

 |
| Deidades abstractas | 
* Abundantia
* Aequitas
* Concordia
* Fides
* Fortuna
* Pietas
* Salus
* Securitas
* Spes
* Roma
* Victoria
* Terra

 |
| Fundadores lendarios | 
* Eneas
* Rómulo e Remo
* Numa Pompilio
* Servio Tulio
* Anco Marcio

 |
| Textos | 
* Virxilio (*Eneida*)
* Ovidio (*Metamorfoses* \* *Fastos*)
* Propercio
* Apuleio (*O asno de ouro*)
* Varrón

 |
| Conceptos e prácticas | 
* Relixión na antiga Roma
* Festas da relixión romana
* *Interpretatio graeca*
* Culto imperial
* Templos romanos

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1150
* WorldCat
* VIAF: 102459012
* BRE: 2205748
* CERL: cnp00575540
* EBID: ID
* GEC: 0042057
* GND: 118641077
* LCCN: no2015131198
* NKC: jo2016908781
* Orthodox Encyclopedia: 2563014
* SUDOC: 027298639
* TePapa: 42949

 |