Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Baden.

**Baden-Württemberg** é un dos 16 estados federados (*Bundesländer*) en que está dividida Alemaña. Baden-Württemberg sitúase no suroeste do país, ó leste do río Rin. O estado limita ó norte co estado de Hesse, ó nordeste e ó leste co estado de Baviera, ó sur con 334 km de Suíza, ó oeste coa rexión francesa da Alsacia e ó noroeste co estado de Renania-Palatinado.

É o terceiro estado máis grande de Alemaña, cunha superficie de 35.752 km2 (extensión semellante á de Bélxica) e unha poboación de 10,7 millóns habitantes. A súa capital é Stuttgart. Baden-Württember é o resultado da unión entre os estados independentes de Baden e Württemberg, a partir de 1952 e grazas a unha consulta popular.

Historia
--------

A comezos do século XIX e como consecuencia das guerras Napoleónicas, o territorio que comprende este estado pasou a formares parte da Confederación do Rin. Tralo congreso de Viena, o gran ducado de Baden, os principados de Hohenzollern e o Reino de Württemberg (parte da rexión de Suabia), pasaron a formar parte da Confederación Xermánica.

Trala segunda guerra mundial, as forzas aliadas delimitaron a zona en tres estados: *Württemberg-Baden* (ocupado polos EEUU), *Württemberg-Hohenzollern* e *Sur de Baden* (ocupados por Francia). En 1949 estes tres estados pasaron a ser parte da República Federal de Alemaña. O artigo 118 da Lei Fundamental para a República Federal de Alemaña permitía, porén, a unión de estados. Tras un plebiscito celebrado o 9 de decembro de 1951 os tres estados uníronse a 25 de abril de 1952 en Baden-Württemberg.

En 1956 a Corte Federal Constitucional de Alemaña determinou que o plebiscito fora ilícito porque era desvantaxoso para a poboación de Baden. Entón, en 1970 volveuse a celebrar un plebiscito na área de Baden, que resultou nunha maioría (máis do 81% de votos) partidaria da unidade.

Xeografía
---------

Mapa físico
A Selva Negra, o Lago Constanza, os vales do Rin, o Danubio e o Neckar son os seus puntos xeográficos máis destacados.

Algunhas das súas cidades máis importantes son son: Baden-Baden, Stuttgart, Heidelberg, Friburgo, Mannheim, Karlsruhe, Ulm, Heilbronn, Pforzheim, Tubinga, Balingen, Reutlingen, Constanza, Hockenheim, Walldorf, Wiesloch ou Bruchsal.

A Selva Negra ("Schwarzwald" en alemán) forma o alicerce xeográfico do suroeste de Alemaña. Dende a cidade de Pforzheim no norte, até Waldshut no sur, ten unha lonxitude duns 160 km. Na zona norte, a Selva Negra ten unha anchura de 20 km e no sur de 60 km. Os cumes máis altos chegan a unha altura de 1.166 m (Hornisgrinde) no norte, até de 1.493 m (Feldberg) na Selva Negra sur. No oeste, a montaña baixa rapidamente á chaira do Rin cunha altitude de menos de 200 m. No leste, a baixada aos vales dos ríos Danubio e Neckar (de 600 m) é máis suave.

Aínda que a Selva Negra é idónea para longas excursións a pé, tamén se pode percorrer en coche. Unha das recomendacións máis atractivas é a estrada Schwarzwald-Panoramastraße. Recibiu esa denominación pola multitude de vistas panorámicas polas que pasa nun percorrido de 70 km. Se o tempo o permite, un pode ver até os Alpes dende algunhas das paradas. A estrada panorámica empeza en Waldkirch, subindo en serpentinas escarpadas até o mosteiro de Sankt Peter (San Pedro). Adianta pola montaña Kandel e o pobo de Sankt Märgen. Tras pasar por Breitnau, a estrada termina na poboación de Hinterzarten.

### Clima

O clima é amornado con temperaturas decrecentes coa altura. O Val do Rin é a rexión máis cálida de Alemaña, con temperaturas que no verán roldan os 20 °C (máxima media de 26°) e no inverno os 2 °C (máxima media de 5°), con precipitacións moderadas, ao redor de 800 mm por ano. Karlsruhe foi unha das cidades nas cales se rexistrou a temperatura máxima de Alemaña, con 40,8 °C, no ano 2003. Na Selva Negra, en cambio, a temperatura é considerablemente menor: nos vales a 600 m de altura, a temperatura de xullo alcanza os 17 °C (máximas de 23°) e a de xaneiro -2 °C (máxima de 1°), por tanto hai frecuentes nevadas que posibilitan a práctica de deportes como o esquí. Ademais, as precipitacións son superiores, de 1000 a 1500 mm anuais. En todo o estado hai choivas durante todo o ano.

No sueste faise sentir no outono, inverno e primavera o *Foehn*, vento cálido proveniente dos Alpes que pode elevar as temperaturas a até 15 °C arriba da media.

Economía
--------

Catedral de Ulm
Baden-Württemberg é un dos estados máis prósperos de Alemaña é unha das rexións máis ricas de Europa tradicionalmente cunha baixa taxa de desemprego. Unha serie de empresas bastante coñecidas teñen a súa sede neste estado coma Daimler AG, Porsche, Robert Bosch GmbH (da industria do automóbil), Carl Zeiss AG (óptica) ou SAP AG (a meirande empresa de software de Europa). Porén, a economía de Baden-Württemberg está dominada por empresas de pequeno e mediano tamaño. Aínda que pobre en recursos naturais (antes chumbo, zinc, ferro, prata, cobre e sales) e aínda con moitas áreas rurais, a rexión está fortemente industrializada. En 2003, había polo menos 8.800 empresas manufactureiras con máis de vinte empregados, máis só 384 con máis de 500. Esta última categoría representa o 43% dos 1.2 millóns de persoas empregadas na industria.

O *Mittelstand* ou mediana empresa é a columna vertebral do Estado. Empresas de tamaño medio e unha tradición de ramificación en diferentes sectores industriais permitiron a especialización nunha ampla gama. Unha quinta parte da industria da "antiga" República Federal era xerada polo Baden-Württemberg. O volume de negocios da industria manufactureira en 2003 superaba os 240.000 millóns de euros, dos cales o 43% proviña das exportacións. A rexión depende en certa medida do desenvolvemento económico global, a pesar da gran capacidade da economía da rexión de adaptarse a través das crises. A metade dos empregados na industria manufactureira atópanse nos sectores da mecánica, enxeñería electrónica e construción automobilística, sendo este o lugar onde se poden atopar as máis grandes empresas.

A importancia da industria mecánica de precisión esténdese máis aló dos límites da rexión, ao igual que as industrias ópticas, reloxeiras, xogueteiras, metalúrxicas e electrónicas. A industria téxtil, que antano dominaba gran parte do estado, agora está xa practicamente desaparecida. A Investigación e Desenvolvemento (I+D) están financiados conxuntamente polo Estado e a Industria, atopándose no Baden-Württemberg unha quinta parte dos 100.000 empregados do I+D de toda Alemaña, sobre todo no área de Stuttgart. Baden-Württemberg é tamén un dos *Catro Motores de Europa*.

### Turismo

Castelo de Sigmaringen.
Baden-Württemberg é un destino popular para as vacación só rivalizado con Baviera nas súas paisaxes naturais. Os principais puntos de interese son a capital Stuttgart, os balnearios de Baden-Baden, a arquitectura de Ulm ou as cidades universitarias de Heidelberg e Tubinga. Friburgo é unha base ideal para explorar a Selva Negra e os viñedos de Breisach. Tamén é destacable o Lago Constanza (en alemán: *Bodensee*).

A Gastronomía de Baden corresponde aos costumes e gustos culinarios da comarca, cun clima suave camiño do Mediterráneo, que lle permite o cultivo de viño. É unha das 13 comarcas produtoras de viño alemán, que vai dende a cidade de Heidelberg na parte setentrional, ao Lago Constanza no sur, ocupando unhas 15.900 ha, no que se denomina *Rexión Vinícola de Baden*. A proximidade con Francia e Suíza fai que teña algunhas influencias da cociña destes dous estados, o que deu por resultado que a gastronomía desta comarca sexa un pouco máis lixeira que a media da cociña alemá.

En canto aos pratos típicos existen diversas especialidades da rexión, debido á densidade forestal da Selva Negra e á abundancia de carne de caza; nalgúns pratos é de precepto o veado, o xabarín etc. Famoso dentro desta área é o xamón da Selva Negra.

Administración
--------------

Baden-Württemberg está divido en 35 distritos (*Landkreise*) e 9 cidades independentes (*Stadtkreise*), ambos agrupadas en catro Distritos Administrativos (*Regierungsbezirke*): Friburgo, Karlsruhe, Stuttgart e Tubinga.

Cidades e Concellos de Baden-WürttembergCidades e Concellos de Baden-Württemberg
As nove cidades independentes son:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Baden-Baden
* Friburgo
* Heidelberg
 | * Heilbronn
* Karlsruhe
* Mannheim
 | * Pforzheim
* Stuttgart
* Ulm
 |

Os trinta e cinco distritos son:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Alb-Donau
* Biberach
* Böblingen
* Bodenseekreis
* Breisgau-Hochschwarzwald
* Calw
* Emmendingen
* Enz
* Esslingen
* Freudenstadt
* Göppingen
* Heidenheim
 | * Heilbronn
* Hohenlohekreis
* Karlsruhe
* Constanza
* Lörrach
* Ludwigsburg
* Main-Tauber
* Neckar-Odenwald
* Ortenaukreis
* Ostalbkreis
* Rastatt
* Ravensburg
 | * Rems-Murr-Kreis
* Reutlingen
* Rhein-Neckar
* Rottweil
* Schwäbisch Hall
* Schwarzwald-Baar
* Sigmaringen
* Tubinga
* Tuttlingen
* Waldshut
* Zollernalbkreis
 |

Educación
---------

U. de Heidelberg
Baden-Württemberg é fogar dalgunhas das máis antigas, nomeadas e prestixiosas universidades de Alemaña, como as de Freiburg, Heidelberg e Tubinga. Ademais atópanse catro das nova Universidades Alemás de Excelencia (Freiburg, Heidelberg, Karlsruhe e Konstanz). A Universidade Internacional en Alemaña está situada en Bruchsal.

Outras cidades universitarias son Mannheim e Ulm. Ademais disto, dúas universidades se atopan na capital do Estado, Stuttgart: a Universidade de Hohenheim e a Universidade de Stuttgart. Ludwigsburg é fogar da famosa escola internacional de cinema Filmakademie Baden-Württemberg (Academia de Cinema de Baden-Württemberg).

Cultura
-------

### Linguas

Campaña: *Podemos falar de todo excepto Alemán Estándar*, en referencia aos característicos dialectos da rexión
En moitas areas de Baden-Württemberg os seus habitantes seguen falando distintos dialectos suabos e alemánicos, os cales son coñecidos por ser case inintelixibles para os alemáns do norte, especialmente nas súas variedades máis fortes do campo. Na parte norte do Estado, entre Heidelberg e Mannheim, fálase un terceiro dialecto coñecido coma *Kurpfälzisch*. Os dialectos falados na meirande parte do Baden-Württemberg están relacionados coas rexións veciñas da Alsacia, norte de Suíza, Liechtenstein e Vorarlberg, entre unha orixe Suaba ou Alemánica.

### Relixión

| Relixión |  % |  |
| --- | --- | --- |
| Católicos | 37.8% | 4.0M |
| Igrexa Evanxélica Alemá | 33.8% | 3.6M |
| Musulmáns | 5.60% | 600 000 |
| Budistas | 0.23% | 25 000 |
| Hinduístas | 0.14% | 15 000 |
| Xudeus | 0.08% | 9 000 |
| Non relixiosos | 22.3% | 2.4M |

#### Debate sobre os velos musulmáns

Baden-Württemberg foi o primeiro dos dezaseis estados alemás que prohibiron o uso de velos por parte das profesoras musulmás nas escolas públicas, despois dunha prohibición semellante en Francia en 2004. Varios destes casos recibiron a atención internacional.

Un coñecido exemplo foi o da profesora Doris Graber, que levaba ensinando dende 1973, comezando a levar o velo en 1995. O 18 de marzo de 2008 un tribunal alemán ditaminou que non se podía utilizar o pano na cabeza, a pesar do argumento de que ela podía levalo en virtude ás leis de igualdade de trato, xa ás monxas se lles permitía ensinar cos seus hábitos relixiosos. O fiscal do estado referiuse a isto último coma unha "excepción histórica", xa que a escola, era un antigo mosteiro absorbido polo Estado.

No caso de Fereshta Ludin, a ministra de educación, Annette Schavan, afirmou que os panos son "entendidos coma símbolo da exclusión da muller de a sociedade civil e cultural".

Política
--------

A política do Baden-Württemberg está dominada polo partido conservador Unión Demócrata Cristiá de Alemaña (CDU), que gobernou en tódalas lexislaturas dende a fundación do Estado en 1952. A CDU actualmente está en minoría na Asemblea Estatal, estando en coalición cos liberais do Partido Democrático Libre (FDP). A oposición está liderada pola esquerda do partido Socialdemócrata e Alianza 90 - Os Verdes. Até 2001 o partido conservador anti-inmigración Die Republikaner tiña escanos na Asemblea Estatal.

Galería de imaxes
-----------------

* Concello vello en EsslingenConcello vello en Esslingen
* Castelo de HeidelbergCastelo de Heidelberg
* Castelo HohenzollernCastelo Hohenzollern
* Concello vello de TubingaConcello vello de Tubinga
* Castelo vello de StuttgartCastelo vello de Stuttgart
* Castelo de KarlsruheCastelo de Karlsruhe
* Castelo de LudwigsburgCastelo de Ludwigsburg
* Castelo de LichtensteinCastelo de Lichtenstein
* Praza do mercado en Rothenburg ob der TauberPraza do mercado en Rothenburg ob der Tauber
* Castelo de SigmaringenCastelo de Sigmaringen
* Catedral de UlmCatedral de Ulm
* Castelo de LangenburgCastelo de Langenburg
* Basílica de Sankt BlasienBasílica de Sankt Blasien
* Castelo de WeikersheimCastelo de Weikersheim
* Igrexa en Baden-BadenIgrexa en Baden-Baden
* Catedral de FriburgoCatedral de Friburgo

Notas
-----

1. 1 2 3  *Germany* *(en inglés)*
2. ↑  Economía de Baden-Württenberg Arquivado 23 de decembro de 2008 en Wayback Machine. *(en inglés)*
3. 1 2 3  German Court Upholds School Ban on Muslim Headscarf *(en inglés)*
4. ↑  German Cause Célèbre: A Teacher's Head Scarf Arquivado 07 de marzo de 2016 en Wayback Machine. *(en inglés)*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Casas da Moeda Estatais de Baden-Württemberg

| * v
* c
* e
Estados de Alemaña |
| --- |
| Mapa |  Baden-Württemberg •  Baixa Saxonia •  Baviera •  Berlín •  Brandeburgo •  Bremen •  Hamburgo •  Hessen •  Mecklemburgo-Antepomerania •  Renania do Norte-Westfalia •  Renania-Palatinado •  Sarre •  Saxonia •  Saxonia-Anhalt •  Schleswig-Holstein •  Turinxia | Escudo de Alemaña |

| * v
* c
* e
Cidades de Baden-Württemberg |
| --- |
| Bandeira de Baden-Württemberg | 
* Baden-Baden
* Balingen
* Bruchsal
* Constanza
* Friburgo
* Heidelberg
* Heilbronn
* Hockenheim
* Karlsruhe
* Mahlberg
* Mannheim
* Pforzheim
* Reutlingen
* Stuttgart
* Tubinga
* Ulm
* Walldorf
* Wiesloch

 | Escudo de Baden-Württemberg |

| * v
* c
* e
Rexións de Baden-Württemberg |
| --- |
| Bandeira de Baden-Württemberg |  Friburgo •  Karlsruhe •  Sttutgart •  Tubinga | Escudo de Baden-Württemberg |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q985
* WorldCat
* VIAF: 154758959
* BAV: ADV11349111
* BNE: XX461348
* BNF: 11947106q
* CiNii: DA04284544
* EBID: ID
* FAST: 1206037
* GEC: 0006606
* GeoNames: 2953481
* GND: 4004176-1
* HDS: 007341
* ISNI: 0000000404276821
* LCCN: n79089399
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00553749
* NKC: ge128877
* NLA: 36512628
* OSM: 62611
* SELIBR: 140217
* SUDOC: 026360012
* TGN: 7003692

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Baden-Württemberg*** |