recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Batalla de Bassée |
| --- |
| **Conflito**: primeira guerra mundial,parte da carreira cara ao mar |
| **Data**:12 de outubro de ao 2 de novembro de 1914 |
| **Lugar**: Mesen, Francia |
| **Resultado**: Inconclusa. |
| Combatentes |
|  Imperio Británico |  Imperio Alemán |
| Comandantes |
|  Edmund Allenby |  Rupprecht de Baviera |
| Forzas en combate |
|  Segunda brigada de cabalería, Terceira División Lahore |  IV e VI Exército alemán |
| Baixas |
| Descoñecidas | Descoñecidas |
|  |
| Carreira cara ao mar (setembro-outubro de 1914) | Primeira batalla de Picardy – Batalla de Flirey – Batalla de Albert – Primeira batalla de Artois – Batalla de Bassée – **Batalla de Messines** – Batalla de Armentières – Batalla de Yser – Primeira batalla de Ypres – Primeira batalla de Champagne |

A batalla de Messines foi unha batalla da Primeira guerra mundial, que forma parte do conxunto de batallas da carreira cara ao mar, acontecidas entre setembro e novembro de 1914. Os combates producíronse entre o río Douve e a canle Ypres-Comines. No norte, a batalla enlaza cos combates da primeira batalla de Ypres e no sur cos combates da batalla de Armentières.

Os británicos, considerando que na zona non existían fortes posicións xermanas, enviaron a Cabalería, para protexer ao III Corpo que estaba loitando en Ypres. As tropas aliadas atacaron en Mont des Cates e Flêtre, tomando Mont des Cates, e forzando aos alemáns a evacuar as súas tropas en Armentières.

O 14 de outubro, o VI Exército alemán recibiu a orde de conter a ofensiva británica, mentres que o IV Exército atacaría dende Menin ata a costa francesa. As tropas de Cabalería británica, reforzadas por tropas indias, mantiveron a ofensiva ata finais de outubro. O 31 de outubro, as tropas alemás contraatacaron, no contexto de ofensiva xeral da primeira batalla de Ypres, forzando aos británicos a retirarse máis aló de Messines. As tropas francesas reforzaron a liña británica, e a pesar de perder o control sobre varias posicións, mantiveron a liña do fronte estable.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Rickard, J (26 de agosto de 2007), Battle of Messines, 12 October-2 November 1914
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: La Noche.
Portada do n.º 9, do 19/9/1915.
***La Noche*** foi un semanario editado en Vigo entre 1915 e 1916.

Historia e características
--------------------------

Apareceu en xullo de 1915. Estaba dirixido por Adolfo Gregorio Espino. Cualificado como órgano dos mauristas vigueses, incluíu información xeral de Vigo, do movemento agrario e da situación política en España. En xuño de 1916 encargouse da dirección Emilio Sías. Apareceron artigos sobre os Xogos Florais celebrados no Teatro Tamberlick, patrocinados por Juan Barcia Caballero, e a festa na honra da Virxe da Rocha. Contou con destacados ilustradores e colaboradores literarios como Hipólito Reguenga Borrajo, e no apartado gráfico, incluíu imaxes de Pacheco, Sarabia, Ksado e Granada.

Notas
-----

1. ↑  "Cuatro décadas para lograr el monumento a la Reconquista". *La Voz de Galicia* (en castelán). 10/3/2007. Archived from the original on 12/03/2016. Consultado o 17/03/2013.
2. ↑  *El Noroeste*, 19-7-1915, p. 2.
3. ↑  Cabo Villaverde, Miguel; Míguez Macho, Antonio (2008). "O adolescente viril. O maurismo en Galicia, 1914-1923". *A patria enteira. Homenaxe a Xosé Ramón Barreiro Fernández* (PDF). Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela. pp. 83–104. ISBN 978-84-9887-000-8.
4. ↑  *La Región*, 21-6-1916, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
* "Noche, La". *Gran Enciclopedia Galega* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
O **Instituto Galego de Estudos Europeos e Autonómicos**, ou **IGEA** é unha asociación que ten por obxectivos promover o debate social e a reflexión de cariz político. Pola súa posición ideolóxica, así como a dos seus principais membros, atópase no espazo do nacionalismo de centro.

Historia
--------

O IGEA constituíuse o 20 de abril de 1987 baixo a forma xurídica de asociación. Tivo uns primeiros anos de intensa actividade, pero logo nos anos 90 entrou nunha fase de inacción, ata que a comezos de 2005 foi retomada para recuperar o seu espazo de debate.

O seu obxectivo é "investigar os factores políticos, económicos e sociais implicados no proceso de integración europea, de estudar o Estado autonómico e o seu desenvolvemento e perspectivas, así como analizar global e sectorialmente a autonomía galega en todos os seus ámbitos".

Os novos Estatutos (2005) actualizan os fins da institución: *acadar un maior coñecemento na Galiza do proceso de integración europea e fornecer a cidadanía galega (...) das ferramentas técnicas precisas para profundar nel e defender no ámbito da UE os dereitos e intereses proprios da Galiza. Fomentar a participación dos cidadáns e axentes sociais (...) no proceso de construción europea e na afirmación dos dereitos dos pobos europeos e, sobranceiramente, das súas nacións sen estado. Achegar reflexións e coñecementos (...) ao proceso de construción do Estado plurinacional español e a afirmación nel dos dereitos nacionais da Galiza*, entre outros.

Membros e dirixentes
--------------------

O IGEA sinala (ano 2006) que ten medio cento de socios. O seu presidente é Pablo González Mariñas, o vicepresidente Xoán Antón Pérez-Lema e o secretario xeral Xaime Vila.

Actividades
-----------

A organización territorial de Galiza, os lumes forestais, o desenvolvemento da Galiza rural ou a consecución dun dominio galego en Internet son algunhas das liñas de estudo que quere seguir o Instituto.

Algunhas das principais actividades: 

* 1987. *First International Conference on centralization-decentralization in the world: problems and perspectives of comparative research*, Illa da Toxa.
* 1988. *Primeiro Simposio Internacional "da Europa dos Estados á Europa dos pobos", unha aportación fondamente analítica á consolidación e proxección do nacionalísmo no novo paradigma da integración europea*, Santiago de Compostela
* 1988 *Primeiras Xornadas de Política Municipal* , con carácter itinerante en Lugo, A Coruña, Ourense e Vigo.
* 1989 *Segundas Xornadas de Política Municipal* Santiago de Compostela
* 2006 *Xornadas sobre "As seleccións deportivas autonómicas: unha visión galega"*, 17-18 de febreiro en Oleiros.
* 2007. *Xornadas sobre a implantación da Policía Autónoma en Galiza*, 26 de xuño en Ourense.
* 2009. Simposio *Ecolingua*, 17-19 de decembro no Centro Social Novacaixagalicia de Vigo.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Tierra Gallega.

***Tierra Gallega*** foi un periódico editado na Coruña entre 1903 e 1917. Tivo unha segunda etapa en 1933.

Historia e características
--------------------------

Diario republicano que apareceu o 1 de setembro de 1903, órgano do partido republicano da Coruña continuador de  *El Combate* e portavoz do republicanismo en Galicia. Foron os seus directores Eladio Fernández Diéguez e Adolfo Lahorra (1910-1914). Antonio Carballo Tenorio foi un dos redactores e entre os seus colaboradores figuraron Leandro Carré Alvarellos (co pseudónimo "L. de S.") e Antón Villar Ponte.

En 1914 Santiago Casares Quiroga asumiu a dirección do periódico, que defendeu o autonomismo galego, renegando do vello federalismo. Mantivo unha liña neutral ante o conflito da primeira guerra mundial, o que provocou un enfrontamento cos partidarios de que o periódico apoiase os aliados.

### Segunda etapa

En 1933 a dirección da Organización Republicana Gallega Autónoma acordou editar de novo o xornal. Saíu á luz o 25 de xaneiro con Julio Wonenburger como director, aínda que en febreiro aparece como director Avelino López Otero. Non conseguiu consolidarse e pechou o 4 de xuño dese ano.

Notas
-----

1. ↑  *El Norte de Galicia*, 2-9-1903, p. 2.
2. ↑  *El Noroeste*, 2-9-1903, p. 1.
3. ↑  Durán (1973), p. 33
4. ↑  *El Noroeste*, 4-5-1910, p. 2.
5. ↑  *El Noroeste*, 20-1-1914, p. 1.
6. ↑  Alfonso Bozzo, Alfonso (1976). *Los partidos políticos y la autonomía en Galicia, 1931-1936*. Madrid: Akal. p. 105. ISBN 84-7339-135-7.
7. ↑  *Faro Villalbés*, 11-2-1933, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Durán, J.A. (xullo/setembro 1973). "Agrarios del minifundio: los solidarios (1907-1912". *REOP (Revista española de la opinión pública)* (Madrid: Centro de Investigaciones Sociológicas) (33): 23–110. JSTOR www.jstor.org/stable/40181964.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
**Unida** foi unha banda de stoner rock formada por John Garcia despois da disolución de Kyuss, pioneiros do xénero, e da súa curta aventura con Slo Burn. Formaron parte da banda Arthur Seay (guitarra), Mike Cancino (batería) e Dave Dinsmore (baixo), este último substituído posteriormente polo excompañeiro e baixista en Kyuss Scott Reeder.

En 1999, Unida aparece nun CD compartido coa banda sueca Dozer. A parte de Unida nese disco foi titulada *The Best of Wayne-Gro EP*. Posteriormente, nese mesmo ano, editaron o seu álbum de debut titulado *Coping with the Urban Coyote* a través do agora desaparecido selo Man's Ruin Records.

As relacións coa súa seguinta compañía, American Records, remataron por problemas legais, e o seu segundo álbum, previsto para o 2001, non chegou a ser editado.

Dende entón, John Garcia lanzou doun álbums coa banda Hermano, e no 2004, Unida apareceu nun recompilatorio do selo High Times Records, titulado *High Times Records' High Volume: The Stoner Rock Collection*, contribuíndo co tema "Left Us To Mold".

Discografía
-----------

* *Unida/Dozer* - EP compartido 1999
* *Rise 13: Magick Rock, Vol. 1* - co tema "Black Woman" 1999
* *Coping with the Urban Coyote* - 1999 (Man's Ruin Records)
* *High Volume: The Stoner Rock Collection* - co tema "Left Us To Mold" 2004
* *The Great Divide* - (álbum non editado que se liberou en internet)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2733408
* AllMusic: mn0000809007
* Discogs: 255786
* ISNI: 0000000470324713
* Metal Archives: 275
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 284204

 |
***Revista de Casa América-Galicia*** foi unha revista editada na Coruña de 1922 a 1923.

Historia e características
--------------------------

Apareceu en setembro de 1922 como continuadora de *América-Galicia*, da que proseguiu a súa numeración retomándoa no número 21. Julio José Casal, o director e difusor da publicación, era o secretario xeral de Casa América-Galicia, unha asociación orientada ao comercio entre España e América. Na revista dábaselles publicidade á actividade consular, á entrada e saída de barcos do porto da Coruña e ás actividades dos bancos, así como á información relativa aos actos relacionados con España que tiñan lugar en distintos puntos de América. A partir do número 25 a revista pasou a ter un carácter especificamente literario e nas súas páxinas editaron as súas composicións poéticas Eladio Rodríguez González, Luís Amado Carballo, Eugenio Montes e Vicente Risco. En agosto de 1923 publicou o seu número 32 e despois cambiou o seu nome por *Alfar*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20542464
* Galiciana: 7278

 |
| Nardo |
| --- |
| Lámina dun nardo a rosear |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| Subreino: | Tracheobionta |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Liliopsida |
| Subclase: | Liliidae |
| Orde: | Asparagales |
| Familia: | Agavaceae |
| Xénero: | *Polianthes* |
| Especie: | *P. tuberosa* |

 |
| Nome binomial |
| *Polianthes tuberosa*L. |

O **nardo**, tamén coñecido coma tuberosa ou vara de San Xosé (***Polianthes tuberosa***) é unha planta da familia do agave, nativa de América do Norte. Está estreitamente relacionada co xénero *Manfreda*.

Etimoloxía
----------

O nome xenérico *Polianthes* significa "flor cinsenta".
O nome específico deriva do latín *tuberosa*, é dicir, inchada ou tuberosa, en referencia ao seu sistema de raíces.

Os aztecas chamárona **Omixochitl** ou flor de óso.

A planta ten un lugar destacado na cultura india e na mitoloxía. As flores utilízanse nas cerimonias de voda, grilandas, decoración e diversos rituais tradicionais.

Distribución
------------

É oriúnda do centro e do sur de México.

Descrición
----------

A planta medra con alongadas espigas de até 45 cm de longo que producen acios de flores recendentes de cor cérea que florea dende a base cara a parte superior da espiga. Brillantes follas verdes agrupadas na base da planta e follas máis pequenas, ao longo do talo. As flores poden ser brancas ou de cor crema, úsase coma flor de corte e unha soa vara floral pode perfumar durante semanas un ambiente.

Das raíces da mesma extráese un óleo recendente que se emprega para facer perfumes, incenso e menciñas.

Sinonimia
---------

* *Agave tuberosa* (L.) Thiede & Eggli (1999), nom. illeg.
* *Agave polianthes* Thiede & Eggli (2001).
* *Crinum angustifolium* Houtt. (1780).
* *Tuberosa amica* Medik. (1790).
* *Polianthes gracilis* Link (1821).
* *Polianthes tuberosa var. gracilis* (Link) Baker (1888).
* *Polianthes tuberosa f. plena* Moldenke (1948).

Notas
-----

1. ↑  Nome vulgar galego en diferentes fontes: *Gran dicionario Xerais da lingua galega* Vigo, Xerais, 2009 e *Vocabulario ortográfico da lingua galega* A Coruña, Real Academia Galega / Instituto da Lingua Galega, 2004
2. ↑  Sinónimos en Kew

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Nardo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Nardo*** |

### Outros artigos

* Nardo índico (*Nardostachys jatamansi*)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q42729158
* BRE: 4218528
* MAG: 2779704425

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* GBIF: 10868891
* iNaturalist: 1147265
* IPNI: 77153983-1
* NCBI: 82206
* POWO: ID
* WCSPF: 532780

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1035280

 |
**Rangsang** (en indonesio: *Pulau Rangsang*) é unha illa no estreito de Malaca, preto da costa leste da illa de Sumatra en Indonesia. A súa superficie é de 908 km², sendo a quinta illa máis grande dunha serie de illas que se atopa fronte á costa de Sumatra, da que está separada por só uns poucos quilómetros. Esta xusto ao norte da illa Tebing Tinggi e ao leste das illas Karimun e Saban no arquipélago Riau. Un buque de guerra da Mariña de Indonesia ten o mesmo nome da illa (*KRI Pulau Rangsang*). Ten 60 km de longo, e ata 18 km de larga e completamente chá.

Administrativamente, a illa pertence ao distrito de goberno (*Kabupaten*) *Meranti Kepulauan* da provincia das illas Riau e componse de dous sub-distritos (*Kecamatan*) *Rangsang* e *Rangsang Barat* con 57.876 habitantes (2007). As dúas cidades principais son Tanjung Samak na costa sueste e Banto no oeste da illa.

Notas
-----

1. ↑   Arquivado 10 de xuño de 2020 en Archive.is UNEP Islands

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Rangsang*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1852295
* GeoNames: 1630053

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Torpedo.
Torpedo no exterior do *Museu do Expedicionário*.  
 Curitiba, Estado do Paraná, Brasil.
Un **torpedo** moderno é un proxectil autopropulsado que se despraza por debaixo da auga estando deseñado para detonar na proximidade ou en contacto cun obxectivo.

Etimoloxía
----------

A palabra *torpedo* é de orixe latina. En tempos do Imperio romano, o torpedo era o nome de certos peixes capaces de causar choques eléctricos para defendérense, como o peixe gato da conca do Nilo ou a raia eléctrica, tamén chamada 'peixe torpedo'. Como eses choques podían deixar atontadas ás súas vítimas, xurdiu no propio latín a nova palabra *torpedo* co sentido de 'atontamiento' ou 'entorpecemento', derivada do verbo *torpere* 'agarrotarse', 'quedar paralizado'.

Historia
--------

A principios do século XIX denominábase torpedo a calquera artefacto explosivo mariño, destinado a afundir un barco; eran cargas explosivas estáticas. O seu inventor foi o estadounidense Robert Fulton, que desenvolveu un artefacto mecánico que estalaba ao facer contacto cun barco, e ao que chamou *torpedo*, porque lle recordaba aos peixes do mesmo nome (os torpediniformes). Actualmente estes artefactos son as denominadas minas mariñas e foron moi utilizadas a partir da Guerra de Secesión.

Pero foi o enxeñeiro británico Robert Whitehead quen inventou o torpedo como arma con movemento propio, impulsado por un dispositivo de aire comprimido que lle permitía desprazarse a sete quilómetros por hora.

A utilización de torpedos incentivou o desenvolvemento dun novo tipo de embarcación lixeira para o seu uso, que se coñece como lancha torpedeira.

Torpedos actuais
----------------

Lanzamento dun torpedo lixeiro *Mark-46* desde un tubo lanzatorpedos dun buque de guerra.
Un torpedo actual, como o *Mark-48*, contén o equivalente a 550 kg de TNT.

Este explosivo ve maximizado o seu efecto cando o artefacto estala baixo a quilla do obxectivo, en lugar de golpealo lateralmente.

Cando a detonación ocorre baixo a quilla, a onda de presión resultante eleva o navío, e pode romper a súa quilla no proceso.

Cando o navío descende novamente, recibe novos efectos destrutivos cando a explosión en si mesma atravesa a área previamente danada.

O efecto destrutor combinado adoita partir pola metade obxectivos pequenos, e danar severamente buques de máis desprazamento.

Notas
-----

1. ↑  **torpedo**, 2ª acep. no dicionario da RAG.
2. ↑  **torpedo**, 1ª acep. no dicionario da RAG.
3. 1 2  torpedo en elcastellano.org *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Torpedo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* torpedo en elcastellano.org *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q165363
* AAT: 300201767
* BNCF: 11594
* BNF: 119804923
* BRE: 4198321
* EBID: ID
* GEC: 0214408
* GiantBomb: 3055-977
* GND: 4139562-1
* JSTOR: torpedoes
* LCCN: sh85136133
* NDL: 00562695

 |
***Sprint*** foi un semanario deportivo editado en Vigo entre 1927 e 1936.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Periódico deportivo*, apareceu o 7 de outubro de 1927. Fundado e dirixido por Andrés Rodríguez Barbeito. Editábase na imprenta de Faro de Vigo e entre os seus redactores estaban Manuel de Castro González (coñecido como Handicap), Manuel Durán Valiño (coñecido como Man d'Uval) e o carballiñés Camilo Fumega Alanis. Enrique López foi o correspondente en Santiago de Compostela dende xuño de 1929, e Maruja Seoane foino na Coruña até o seu falecemento en novembro dese mesmo ano.

En 1929 fixo unha campaña rexionalista que lle custou o cargo ao seu director. Sucedeuno Luís del Valle (pseudónimo de Aurelio Domínguez Pérez). Foi un semanario crítico coas institucións ás que lle esixiu un maior fomento e plans ximnásticos nas escolas. O fútbol ocupaba a metade das follas da publicación (xeralmente de oito páxinas) e sempre aparecía en portada. Ademais do fútbol as noticias fixas eran sobre atletismo, boxeo, ciclismo e cinexética.

Mantivo rivalidade cos semanarios coruñeses *Hércules* e *El Balón* e co pontevedrés *Aire*. Desapareceu co estalido da guerra civil e a incorporación a filas do seu director, Luís del Valle.

Notas
-----

1. ↑  *Sprint* nº 108, 4/11/1929.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la prensa gallega 1800-1986*. Cuadernos do Seminario de Sargadelos (en castelán) **52**. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
* Vázquez Morandeira, G. (2012): *A prensa deportiva en Galicia. Historia, modelos e tipoloxía (1909‐2009) Arquivado 04 de marzo de 2016 en Wayback Machine.*. Universidade de Santiago de Compostela: tese de doutoramento.
Constitución francesa de 1958
A **Constitución francesa de 1958**, de 4 de outubro, é o texto fundador da V República, vixente na actualidade. Foi adoptada por referendo o 28 de setembro de 1958 e é o décimo quinto texto fundamental (ou o vixésimo segundo se se contan os textos que non se aplicaron) de Francia dende a Revolución Francesa.

A Constitución é a norma suprema do sistema xurídico francés e organiza as autoridades públicas, define o seu papel e as súas relacións. Modificouse en dezanove ocasións dende a súa publicación, ben polo Parlamento reunido en Congreso ou directamente polo pobo a través de referendo: as normas relativas á revisión da Constitución están previstas pola propia Constitución.

Está estruturada nun Preámbulo e dezaseis títulos que recollen cento tres artigos, dous dos cales son disposicións transitorias. O Preámbulo fai referencia directa e explicitamente a outros tres textos fundamentais: a Declaración dos dereitos do home e do cidadán do 26 de agosto de 1789, o Preámbulo da Constitución francesa de 1946, do 27 de outubro (a Constitución da IV República), e a Carta do medio ambiente de 2004. Estas normas enténdense incluídas no bloque de constitucionalidade, polo que os xuíces aplícanas directamente e o lexislador debe respectalas, baixo o control do xuíz constitucional.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Eduard Džabeièvitx Kokoiti** (en oseto: *Кокойты Джабейы фырт Эдуард*, en ruso: *Эдуард Джабеевич Кокойты*), nado en Tskhinvali o 31 de outubro de 1964, é un político oseto, máximo dirixente de Osetia do Sur.

Traxectoria
-----------

En 2001 foi elixido Presidente de Osetia del Sur, un estado independente *de facto*, non recoñecido internacionalmente, que se atopa dentro da República de Xeorxia. Kokoiti é ex-membro da selección rusa de loita libre, coa cal ten chegado a ser campión. Antes de 1989, era o Primeiro Secretario en Tsjinvali da Liga dos Xoves Comunistas, póla do Komsomol. En 1992 foi a Moscova e converteuse en empresario, volvendo en 2001 a Osetia do Sur.

Aos 38 anos de idade foi escollido por unha ampla maioría nas eleccións presidenciais de novembro-decembro de 2001. Na primeira volta das eleccións (18 de novembro) conseguiu un 45% dos votos, Stanislav Kochiev o 24%, e Ludwig Chibirov o 21%. Na segunda volta (6 de decembro) gañou co 53% dos votos, contra o 40% de Stanislav Kochiev. Tomou posesión do cargo o 18 de decembro.

A vitoria de Kokoiti foi inesperada, pero esta levouse a cabo co apoio do clan Tedeiev, unha das familias máis poderosas de Osetia do Sur. Gañara o apoio clave grazas a Albert "Dik" Tedeiev e ao seu irmao Jambulat, un campión de loita, que organizaban e financiaban a campaña de Kokoiti.

O clan dera previamente apoio a Ludwig Chibirov, pero deixaron de facelo tras discrepancias co mesmo. Unha vez que Kokoiti fose elixido presidente, os membros do clan Tedeiev se fixeron cargo do servizo de alfándegas da república e do transporte de mercancías ao longo da autoestrada transcaucásica. Ademais de seren a principal ruta económica entre Rusia e Osetia do Sur, a autoestrada é unha vía esencial para o contrabando e o tráfico de droga e armas. Os ingresos da autoestrada proporcionan gran parte dos ingresos orzamentarios do goberno de Osetia do Sur.

En xullo de 2003, Kokoiti enfrontouse cos Tedeiev, expulsando a Albert Tedeiev da súa posición como secretario do consello de seguridade, e ordenou ás súas milicias privadas que se desarmasen. Segundo Kokoiti, o secretario do consello de seguridade, así como o de defensa e os xefes de seguridade, tiñan lazos con criminais. O asunto facía prever un gromo de violencia en Tsjinvali, pero non se produciron vítimas.

Kokoiti ven mantendo unha posición dura en contra da reunificación con Xeorxia, aínda que ten expresado a súa disposición a negociar un acordo de paz sobre a base dunha Osetia do Sur tratada como estado independente (unha condición previa rexeitada polo goberno xeorxián). Logo dun tempo de tregua coas autoridades de Xeorxia, en xullo de 2004, afirmou: "Se Xeorxia quere guerra, estamos preparados para a autodefensa".

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Ludwig Chibirov** |  **Presidente de Osetia do Sur** 2001 - **Actualidade** | Sucesor:**No cargo** |
Carlomagno
O **Concilio de Tours** é un dos cinco concilios rexionais convocados por Carlomagno no mes de maio do ano 813 na cidade francesa de Tours, xunto cos de Maguncia acerca das escolas, o de Châlons, Reims e Arlés. O concilio de Tours é importante non só desde o punto de vista relixioso, senón tamén desde o lingüístico.

Marca unha etapa importante, un momento fundamental na cristianización de Occidente. No canon 17, os bispos reunidos por Carlomagno deciden que, nos territorios que corresponden ás actuais Francia e Alemaña, as homilías se pronunciasen, en lugar de en latín, en *rusticam Romanam linguam aut Theodiscam, quo facilius cuncti possint intellegere quae dicuntur*, é dicir, na "lingua rústica romana", o protorromance xa fortemente distinto do latín, ou na "lingua tudesca", xermánica, propia de Alemaña, "para que todos poidan entender con maior facilidade o que se di".

É unha das testemuñas máis antigas de que o latín naquela época xa non era comprendido polas xentes en Francia. A partir do século IX, a lingua francesa, así como outras linguas romances comezaron a emanciparse do latín na escrita.

O concilio de Tours proclama así o recoñecemento de dous grandes elementos xeoculturais que integraban o imperio de Carlomagno: o mundo que fora romano, de tradición latina, ata o río Rin, e o mundo xermánico máis aló do Rin. Había no concilio bispos de ambas orixes. No lado romano, a predicación sería a partir de entón realizada en lingua romana, mais "rústica"; no lado xermánico, faríano na lingua propia.

Porén hai que esperar ao ano 842 e aos Xuramentos de Estrasburgo, para que sexa atestado o primeiro texto completo escrito nunha lingua procedente do latín pero claramente distinta desta; e uns anos máis tarde para a primeira testemuña literaria, a secuencia de Santa Eulalia.

Por outra parte o concilio de Tours proclamou que os doce días de Nadal ata a Epifanía fosen un período festivo e sagrado.

Notas
-----

1. 1 2  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 03 de decembro de 2013. Consultado o 26 de novembro de 2013.
2. ↑
3. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 02 de agosto de 2017. Consultado o 26 de novembro de 2013.
4. ↑
**Jorge de la Riva Barba**, nado en Vigo en 1892 e finado en Santiago de Compostela o 5 de xuño de 1950, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Viviu dende a infancia en Santiago de Compostela. Foi apoderado do almacén Riva Hermanos, e en 1938 era director da Caixa de Aforros de Santiago..

O 4 de decembro de 1943 o Subsecretario do Ministerio de Gobernación comunicou o cesamento de José del Valle Vázquez como alcalde de Santiago de Compostela por ser nomeado gobernador civil da provincia de Cuenca e o nomeamento como novo alcalde de Jorge de la Riva Barba. Foi alcalde entre 1943 e 1946 e deputado provincial. Foi procurador en Cortes na I Lexislatura das Cortes Españolas (1944-1946) en representación dos concellos da provincia da Coruña. Foi membro do Consello da Editorial Correo Gallego e La Noche e presidente da Cámara de Comercio de Santiago de Compostela. Finou en Santiago de Compostela o 5 de xuño de 1950.

Vida persoal
------------

Fillo de Amalia Barba. Casou o 16 de xullo de 1920 con Carmen Valdés y Fernández Cao-Cordido

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José del Valle Vázquez** |  **Alcalde de Santiago** 1943 - 1946 | Sucesor:**Joaquín Sarmiento Garra** |

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 6-6-1950, p. 5.
2. ↑  "La Federación de Cajas de Ahorro de Galicia, ha celebrado su XVI Asamblea general". *El Ideal Gallego*. 26 de xuño de 1938.
3. ↑  Ermelindo Portela Silva, *Historia de la ciudad de Santiago de Compostela*.
4. ↑  *El Correo Gallego*, 6-6-1950, p. 3.
5. ↑  "Una boda". *El Compostelano*. 16 de xullo de 1920.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12390939
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 96030

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Ilustración Gallega.
***Ilustración Gallega*** foi unha revista editada en Vigo entre 1911 e 1914.

Unha páxina dun exemplar de 1912.

Historia e características
--------------------------

Subtitulada *Revista de literatura, ciencias, artes y salones*, apareceu o 14 de abril de 1911. Revista bisemanal fundada por Ramiro Vieira Durán, incluíu artigos de carácter histórico, literario e costumista, e biografías de poetas, parlamentarios e intelectuais galegos. Publicou un importante número de composicións poéticas. Cesou o 14 de novembro de 1914 co número 46.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ilustración Gallega Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

### Ligazóns externas

* Ilustración Gallega na Hemeroteca Virtual da RAG
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El Porvenir.

***El Porvenir*** foi un periódico galego editado en Santiago de Compostela entre 1875 e 1882.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado primeiro *Diario de Noticias y Anuncios* e *Periódico Diario*, a partir do terceiro ano, apareceu o 2 de xaneiro de 1875. Foi un periódico católico que apareceu para contrarrestar a influencia de *El Diario de Santiago* e converteuse no órgano do cardeal Payá. Fundado por Antonio Toledo Quintela e Juan Barcia Caballero, o seu primeiro director foi Andrés Rey Varela, a quen substituíu en maio de 1876 Antonio Toledo Quintela, e a partir de 1881 Alfredo Brañas. Foron os seus redactores Juan Barcia Caballero, Santiago López Mosquera e Emilio Villelga Rodríguez. Entre os colaboradores figuraban Antonio López Ferreiro, Alfredo Brañas e Emilia Pardo Bazán. Desapareceu a consecuencia das multas que lle impuxo o alcalde interino José Peón. Foi substituído por *El Libredón*.

Notas
-----

1. ↑  *La Ilustración Gallega y Asturiana*, 18-9-1881, p. 13.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Porvenir, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* "Porvenir, El". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20535030
* Galiciana: 5167

 |
O termo ***Sui generis***, de orixe latina, significa, literalmente, "do seu propio xénero", ou sexa, "único no seu xénero". Úsase coma adxectivo para indicar que algo é único, peculiar: unha actividade *sui generis*, unha proposta *sui generis*, un comportamento *sui generis*.

A expresión comezou a ser usada para cousas especiais, singulares, a partir do século XVIII, principalmente en textos científicos, para cualificar substancias, enfermidades e até mesmo rochas que non se encuadraban nos grupos coñecidos ou que parecían ser os únicos representantes da súa clase ou xénero. Pouco a pouco, *sui generis* traspasou os límites da ciencia clasificatoria e pasou a usarse para calquera cousa fóra do común.

En certos contextos, a expresión emprégase eufemisticamente, disfrazando, por medio da pompa e circunstancia do latín, unha crítica a algo que nos pareceu francamente feo; por iso mesmo, temos que ter coidado ao usala, para non sermos acusados de irónicos. Un comentario do tipo "Aquel profesor ten unha maneira *sui generis* de expor as súas ideas" pode lerse tanto nun bo sentido, coma nun mao; cómpre esclarecer cal é a nosa intención. Como todas as expresións latinas, debe destacarse na escrita (itálico ou subliñado).
**Young Marble Giants** foi unha banda galesa de post-punk formada en Cardiff no ano 1978. A súa música xiraba ao redor das voces de Alison Statton e da instrumentación minimalista dos irmáns Philip e Stuart Moxham. O seu son inicial contrastaba fortemente co punk rock agresivo que dominaba a escena underground da época. Young Marble Giants publicaron só un álbum de estudio, *Colossal Youth*, en 1980. A banda separouse no ano 1981.

Historia
--------

Os membros de Young Marble Giants estiveran anteriormente nunha banda chamada True Wheel, e cando este grupo separouse en 1978 os tres mozos, Alison Statton e os irmáns Philip e Stuart Moxham, montaron en Cardiff un novo conxunto sen batería.

Ao principio da súa existencia o grupo tivo un cuarto membro, Peter Joyce, que era curmán dos irmáns Moxham. Joyce era un enxeñeiro de telefonía e un experto en electrónica, e fixera o seu propio sintetizador a partir dun kit. Facía sons semellantes ao dos sintes de Brian Eno nos primeiros Roxy Music, e Kraftwerk, que empregaban electrónica 'low-tech/high-tech' semellante. Young Marble Giants usaba gravacións de cintas dunha caixa de ritmos caseira de feita por Joyce, xa que daquela non desexaban ter un batería. Tamén estaban interesados ​​en dispositivos de efectos como os moduladores de anel e as unidades de reverberación, con énfase sempre na sinxeleza.

O seu primeiro lanzamento en vinilo foi en outubro de 1979 no álbum recompilatorio *Is the War Over?* do selo DIY de Cardiff Z Block Records. A banda asinou entón co selo independente británico Rough Trade Records e lanzou dous EPs, *Final Day* e *Testcard*, e un álbum, *Colossal Youth* (unha referencia ás estatuas de mármore do grego antigo "Kouroi", das que os YMG se inspiraron para o seu nome). A portada do álbum inspirouse no disco dos Beatles *With the Beatles*.

Tras o lanzamento do álbum a banda xirou internacionalmente por Europa e América do Norte para promocionalo, realizando algunhas actuacións con Cabaret Voltaire. En xuño de 1980 publicaron o EP de catro temas *Final Day*, e en setembro a banda tocou no festival gótico Futurama Festival en Leeds. O EP Testcard apareceu en marzo de 1981 e a banda separouse pouco despois.

Discografía
-----------

### Álbums

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Colossal Youth* | 1980 | Rough Trade Records |

Notas
-----

1. 1 2 3 4  "Young Marble Giants | Biography & History". *AllMusic* (en inglés). Consultado o 2020-05-11.
2. ↑  Larkin, Colin, ed. (1992). *The Guinness who's who of indie and new wave music*. Guinness who's who of popular music series. Enfield, Middlesex: Guinness. ISBN 978-0-85112-579-4.
3. ↑  "09/13/1980: Futurama 2 Festival 1980 @ Queens Hall | Concert Archives". *Concertarchives.org*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2164036
* WorldCat
* VIAF: 167763194
* BIBSYS: 11022991
* Discogs: 83078
* Europeana: ID
* Genius: Young-marble-giants
* ISNI: 0000000121996597
* LCCN: n95046203
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 482928

 |
*O sementador* de Vincent van Gogh.

Luís Álvarez PousaLuís Álvarez Pousa
Xosé Luís Rivas Cruz (Mini)Xosé Luís Rivas Cruz (Mini)

***A sementeira*** é unha cantiga popular galega. A canción fíxose popular coa versión (*Sementeira*) que fixo a banda Fuxan os Ventos, publicada en 1978 no seu álbum homónimo, con texto escrito por Luís Álvarez Pousa e música de Xosé Luís Rivas Cruz. A canción converteuse nun dos símbolos culturais de Galicia e particularmente representativa dunha xeración nos anos 1970.

Letra
-----

Letra da versión de Fuxan os Ventos:

> 
> 
> *Sementar, sementarei,*
> *loguiño de crarear,*
> *en tanto no pobo medre*
> *un meniño, un vello e un cantar.*
>   
> 
> 
> 
> *Un meniño rebuldeiro*
> *que fale na lingua nai,*
> *que suba ós pexegueiros*
> *á froita verde roubar.*
>   
> *Sementar, sementarei...*
> 
> 
> *Un vello que dé consellos,*
> *un rostro de fume e pan,*
> *que conte contos ós nenos*
> *do cuco e do paspallás.*
>   
> *Sementar, sementarei...*
> 
> 
> *Un cantar de redención,*
> *un vello e novo cantar,*
> *que troque a desolación*
> *nun limpo e claro alborear.*
>   
> *Sementar, sementarei...*
> 
> 
> *Logo deixaime morrer*
> *entre dous regos queimados,*
> *cando veñan os solpores*
> *dos homes esfamiados.*
>   
> *Sementar, sementarei...*
> 
>

Notas
-----

1. ↑  Vélez Barreiro, Marco (2009). Revista Garazoa, ed. *Conexiones entre música popular y literatura en Galicia e Irlanda: Notas para un estudio preliminar*. Ferrol.
2. ↑  *Con frecuencia, los grupos de canción protesta componen sus letras basándose en melodías tradicionales, o bien musican textos de literatura popular que a veces se confunden con melodías auténticamente populares, como en el caso de la canción Sementeira de Fuxan os Ventos, con texto escrito por Lois Álvarez Pousa y música de Xosé Luís Rivas Cruz*
3. ↑  Luis Torres Vázquez (2016) *Repertorio tabernario*. Maravallada, p. 79
**Ferran Martín**, nado en Barcelona o 8 de xullo de 1970, é un ilustrador, guionista e humorista gráfico catalán.

Traxectoria
-----------

Ferran Martín comeza a súa carreira como humorista gráfico e ilustrador na revista *El Viejo Topo*. Colaborou nas revistas *Mala Impresion*, *Wix Comix*, *A las Barricadas* de *Interviú*, *Mass MEDIA XXI*, *Onada de Cultures*, Amaníaco, *El Virus Mutante*, *El Batracio Amarillo* e *El Jueves*. Tamén ilustrou para editores como Grupo Promotor, Santillana e *RBA*.

É o creador dos personaxes *Los Pequeñines* e *O Ojo Foto*, así como o director da serie animada O Coñadiario.

Colabora no departamento web de El Terrat, en 1997 e posteriormente traballa como deseñador web para as páxinas de El Jueves, TeatreBCN e Club del Teatre (da compañía de produción MTI). En 2005, colaborou pola mañá Dia a la vista, de Ràdio-4, dirixida por Fran Doménech, co humorístico *Quan vulgueu comencem*, xunto co monólogo e actor Dani Pérez. Tamén colabora co programa Un outro mundo, versión estiu de Albert Vico en ONA Catalana cunha sección divertida en Internet. En 2002, a editorial Amaníaco publica o seu cómic *Mundo Pequeñín*, con prólogo de Andreu Buenafuente.

Desde 1999 forma parte do arquivo de novos artistas locais de Badalona. Expouse no Palau Marc (Barcelona), na Sala de Arte Josep Bages (Prat de Llobregat), nas salas de Can Casacuberta, Can Pepus, Dalt de la Vila i El Refugi de Badalona, e en distintas Rutas de *Arte Jove* de Premià de Mar.

Foi humorista gráfico do xornal digital La Informacion.com de 2009 ata finais de 2013. Colabora nos libros *Enfoteu-vos-en* (2012), *Fins els Borbons* (2013), *La gran fàbrica d'independentistes* (2014) de Angle Editorial, *Any d'estalades* (2012), *Any de sobres* (2013) e, a compilación antológica *Catacrak* (2014) coas súas mellores viñetas sobre a crise da editorial Efadós.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Humor fresco del día (blog de viñetas)
* MUNDO ViSUAL.
* La Informacion.com.
* ficha en Guía del Cómic Arquivado 26 de xuño de 2012 en Wayback Machine..

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2891903
* WorldCat
* VIAF: 313404547
* BNE: XX5452905
* CANTIC: a11410577
* ISNI: 0000000444491745

 |
**Gonzalo Martín March**, nado en Ourense en 1897 e finado na mesma cidade o 17 de setembro de 1936, foi un mestre e político galego.

Traxectoria
-----------

Foi profesor da Academia preparatoria do Instituto de Pontevedra. Militou na ORGA-FRG e posteriormente en Izquierda Republicana. Foi membro do triángulo masónico Solón de Marín. Durante a Segunda República foi alcalde de Marín en 1931. En 1936 foi nomeado gobernador civil de Ourense.

Nos días da sublevación militar de xullo de 1936 conseguiu fuxir de Ourense a Pontevedra, pero foi detido e estivo preso no Instituto de Pontevedra. Xulgado en consello de guerra sumarísimo, foi acusado de traizón e condenado a morte. No proceso, Martín March declárase autor de todo o sucedido en Ourense para evitar o movemento militar, e di que "si su vida es un obstáculo para la paz que se la ofrenda a España". Foi fusilado o 17 de setembro negándose a recibir os auxilios relixiosos. Fóille incoado expediente de responsabilidades políticas.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Alcántara Fernández** |  **Alcalde de Marín** 1931 | Sucesor:**Agustín Rey Fonseca** |

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* García Mañá, Luís (1986). *De los corregidores a los gobernadores civiles de Ourense*.
* Pereira Martínez, Carlos (2004). "A Familia Poza: Un exemplo de republicanismo e librepensamento en Pontevedra" (PDF). *Anuario Brigantino* (27): 265–312. Consultado o 28 de agosto de 2012.

### Ligazóns externas

* Expediente de responsabilidades políticas de Gonzalo Martín March.

* Gonzalo Martín March na páxina web *Nomes e Voces*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12390109
* WorldCat
* VIAF: 81342367
* GND: 137105339

 |
| **Hiʻiaka** |
| --- |
|  |
|  Hiʻiaka orbita Haumea |
| Descubrimento |
| **Descuberto por** | Michael E. Brown, Chad Trujillo, David Rabinowitz e o seu equipo. |
| **Data do descubrimento** | 26 de xaneiro do 2005 |
| Designacións |
| **Designación MPC** |  Haumea I Hiʻiaka |
| **Designación alternativa** | (136108) 2003 EL61 I, S/2005 (2003 EL61) 1 |
| Características orbitais |
| **Eixo Semi-maior** | 49.880 ± 198 km |
| **Excentricidade** | 0,0513 ± 0,0078 |
| **Período orbital** | 49,12 ± 0,03 días |
| **Inclinación** | 126,356 ± 0,064°° |
| **Satélite de**  | Haumea |
| Características físicas |
| **Diámetro medio** | ~155 km |
| **Masa** | 1,79 ± 0,11 x 1019 kg (0.45% de Haumea)
 |
| **Densidade media** | (descoñecida; próxima ó 1 se o xeo é de auga) |
| **Período de rotación sideral** | (descoñecido) |
| **Oblicuidade** | (descoñecido) |
| **Albedo** | (descoñecido) |
| **Temperatura** | 32 ± 3 K |
| **Magnitude aparente** |  3,3 diferenciándose do seu planeta que ten 17,3  |

**Hiʻiaka** é a máis grande e exterior das dúas lúas do planeta anano Haumea.

Descubrimento e bautizo
-----------------------

Hiʻiaka foi o primeiro dos satélites descubertos ó redor de Haumea. O chamada coma unha das fillas de Haumea, Hiʻiaka, filla da que é deusa da fertilidade e patroa da Illa de Hawaii, a lúa recibiu ó principio o alcume de "Rudolph" por parte do equipo do descubrimento. Orbita ó seu planeta cada 49,12 ± 0,03 días a unha distancia de 49.880 ± 198 km, cunha excentricidade de 0,0513 ± 0,0078 e unha inclinación de 126,356 ± 0,064°. Eventos esperados para xullo do 2009 poderían aclarar e achegar datos máis precisos sobre ás órbitas e masas dos obxectos que compoñen o sistema de Haumea.

Tamaño e albedos
----------------

O albedo medido é de 5,9 ± 0,5 % que trasladado a diámetro, da coma resultado un 22 % do diámetro do seu planeta, o que vén sendo arredor 350 km, asumindo có albedo é semellante ó de Haumea. Para poñelo en perspectiva, esta lúa podería podería se-lo quinto asteroide (sen conta-los trans-neptunianos) en tamaño, despois de 1 Ceres, 2 Pallas, 4 Vesta, e 10 Hygiea, se estivese situado no cinto de asteroides, entrando así na lista de asteroides notables do Sistema Solar.

Masa
----

A masa de Hiʻiaka foi estimada en 1,79 ± 0,11 x 1019 kg usando a astrometría dos telescopios Hubble e Keck e colocando 3 corpos celestes para o modelo de centro de masas do sistema de Haumea.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  
D. Ragozzine, M. E. Brown *Orbits And Masses Of The Satellites Of The Dwarf Planet Haumea = 2003 EL61*, To appear in The Astronomical Journal (2009) Preprint on arXiv

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lúas de Haumea
* Namaka
* Haumea
* Familia colisional de Haumea
* Familia de colisión

### Ligazóns externas

* Brown's publication describing the discovery of Hiʻiaka *(en inglés)*
* Paper describing the composition of Hiʻiaka *(en inglés)*

| * v
* c
* e
Lúas dos planetas ananos |
| --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Plutón | Haumea | Eris |
| 
Caronte ·  Nix ·  Cérbero ·  Hydra · Estixia
 | 
Namaka ·  Hiʻiaka
 | 
Disnomia
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q141799
* EBID: ID

 |
***La Unión Ciudadana*** foi un periódico editado en Vilalba en 1929.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Boletín-Órgano de la Unión Ciudadana Anticaciquil*, apareceu o 1 de xaneiro de 1929. Distribuíase gratuitamente entre os socios e simpatizantes do colectivo que sustentaba a publicación, presidida por José Carballeira con Vicente Otero Cao como secretario. Defensor da ditadura de Primo de Rivera:

> 
> 
> La Unión Ciudadana Anticaciquil, excelente fuerza auxiliar del régimen vigente, organizada con el noble designio de que no llegue a malograrse la obra de saneamiento nacional emprendida por el gran español, émulo de Cisneros, que desde el 13 de septiembre de 1923 acá lucha con denuedo por el engrandecimiento de la Patria.
> 
>

Notas
-----

1. ↑  Apuntes para un ensayo sobre el periodismo en Villalba (III) de Xosé Luís García Mato.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

### Ligazóns externas

* Prensa y autonomismo en la provincia de Lugo durante la Segunda RepúblicaArquivado 05 de marzo de 2016 en Wayback Machine. de Paloma Abeijón Mendoza.
**María Losada Estévez**, coñecida como **Pasionaria**, nada en Petín o 13 de abril de 1875, foi unha mestra e galega.

Traxectoria
-----------

Mestra elemental. Emprezou traballando en 1904 como interina en Petín. Ao ano seguinte abriu unha escola privada mixta en Petín, que foi clausurada. Foi interina en Quintá de Cancelada (Becerreá) dende 1907. Obtivo praza en propiedade en Seadur (Larouco) en 1908. Estaba afiliada á UGT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi cesada como mestra o 18 de agosto. No proceso de depuración foi separada do servizo e baixa na escala en abril de 1940. Pedíu a revisión do seu expediente de depuración, pero foille denegada en 1943.

Notas
-----

1. ↑  Primer escalafón de maestras de escuelas nacionales existentes en 31 de diciembre de 1933
2. ↑  *El Norte de Galicia*, 8-4-1907, p. 2.
3. ↑  *BOP Lugo*, 29-4-1908, p. 2.
4. ↑  Censo de Represaliados de la UGT
5. ↑  *La Región*, 19-8-1936, p. 2.
6. ↑  *El Correo Gallego*, 30-5-1943, p. 4.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* María Losada Estévez
* María Losada Estévez na páxina web *Nomes e Voces*.
**Juan Novás Guillán**, nado no Grove o 28 de abril de 1880 e finado en Pontevedra o 26 de abril de 1967, foi un mestre e pedagogo galego.

Traxectoria
-----------

Membros do SEG en 1928: De esquerda a dereita na fileira de atrás: Ramón Otero Pedrayo, Antón Losada Diéguez, Florentino López Cuevillas, Vicente Risco, Carballo Calero, Xosé Filgueira Valverde, Sebastián García Paz, Luís Pintos Fonseca, Antón Fraguas, Bibiano Fernández Osorio-Tafall. Sentados: Isidro Parga Pondal, Abelardo Moralejo, Xesús Carro, Salvador Cabeza de León, Joaquín Arias Sanjurjo, Xerardo Álvarez Limeses e Juan Novás.
Foi presidente da Asociación Protectora del Obrero e membro do padroado do Museo Provincial de Pontevedra dende 1930. Dedicouse ao estudo da historia e da arte. Amigo de Xosé Filgueira Valverde, foi militante do Partido Galeguista que logo abandonou con el para entrar na Dereita Galeguista e despois afiliarse a Falange Española Tradicionalista y de las JONS. Foi o primeiro secretario da Comisión Depuradora do Maxisterio de Pontevedra, posto no que permaneceu até marzo de 1937. Foi concelleiro e tenente de alcalde de Pontevedra

Publicou *Educación física. Que debe ser la educación gimnástica en la escuela primaria? Programa de ejercicios que deben practicar los niños* (1909) e dirixiu o *Boletín de Educación* (1934-1936). Foi inspector de ensino primario (1944) e cronista oficial da cidade de Pontevedra (1960-1967). Colaborou en *Spes. Revista mensual. Órgano de la Juventud Católica de Pontevedra*. Recibiu a Cruz de Afonso X O Sabio.

Vida persoal
------------

Casou con María Viñas del Monte, da que enviuvou, para volver casar cunha compañeira da inspección, María Cruz Pérez.

Notas
-----

1. ↑  Xosé Álvarez Castro. "Comisión depuradora do maxisterio (1)" *Pontevedra nos anos do medo*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Juan Novás Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* "Novás Guillán, Xoán". *Dicionario biográfico de Galicia* **3**. Ir Indo Edicións. 2010-2011. p. 24.
* Couceiro Freijomil, Antonio (1951-53). *Diccionario bio-bibliográfico de escritores* (en castelán) **II**. Bibliófilos Gallegos. p. 480.

### Ligazóns externas

* Pequena biografía