recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Liborio García Ferreiro**, nado en Lugo o 28 de novembro de 1968 é un xornalista e presentador de televisión galego.

Traxectoria
-----------

Tras licenciarse en Xornalismo pola Universidad Complutense de Madrid, iníciase profesionalmente na radio a través das emisoras locais da Coruña e Lugo de Antena 3 Radio. Máis tarde traballou na Cadena SER, en Radio Voz e en Lugovisión.

Comezou a gañar popularidade a partir de 1997 cando dá o salto á televisión nacional, presentando, xunto a Inés Ballester, o *magazine* *En Antena*, de Antena 3. Precisamente con Ballester formaría tandem profesional á fronte doutros espazos da mesma canle como *Ver para creer* (1999) ou o reality show *El bus* (2000).

En 2000 coincidiu con Cristina Saavedra durante os primeiros meses de emisión do informativo *Ahora* e máis tarde con Paula Vázquez en *Mira tú por donde* (2002).

Para Telemadrid conduciu o concurso *Despega como puedas* no ano 2002, para en 2004 volver a Antena 3 substituíndo a Carlos García Hirschfeld á fronte de *Noche de impacto*, programa no que se emitían vídeos caseiros con imaxes de deportes de risco, accidentes, persecucións policiais etc.

Traxectoria en TV
-----------------

* *En Antena* (1997-1998) en Antena 3.
* *Ver para creer* (1999) en Antena 3.
* *Ahora* (2000) en Antena 3.
* *El bus* (2000) en Antena 3.
* *Mira tú por dónde* (2002) en Antena 3.
* *Despega como puedas* (2002) en Telemadrid.
* *Noche de impacto* (2004-2005) en Antena 3.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11689057
* IMDb: nm1449913
* TMDb: 4010374

 |
Logo do xornal.
***The Village Voice*** é un xornal estadounidense coñecido por ser o primeiro xornal semanal do país. Fundado en 1955 por Dan Wolf, Ed Fancher e Norman Mailer, *Voice* comezou como unha plataforma para a comunidade creativa da cidade de Nova York. Dende a súa fundación, *The Village Voice* recibiu tres Premios Pulitzer, o Premio National Press Foundation e o Premio George Polk. *The Village Voice* contou cunha gran variedade de escritores e artistas, incluíndo o escritor Ezra Pound, a debuxante Lynda Barry e os críticos de arte Robert Christgau, Andrew Sarris e J. Hoberman. Dende que cesou a súa publicación impresa en 2017, *Voice* fai publicacións diarias a través da súa páxina web.

En outubro de 2015, *The Village Voice* cambiou de dono e cortou tódalas ligazóns coa compañía Voice Media Group (VMG). The Voice anuncou o 22 de agosto de 2017 que deixaría de publicar impreso e comezarían a publicar completamente en Internet. A derradeira edición impresa, que tiña unha foto de 1965 de Bob Dylan na portada, foi distribuída o 21 de setembro de 2017.

Notas
-----

1. ↑  Joe Pompeo, "Village Voice sold to new owner,"
2. ↑  John LeLand and Sarah Maslin Nir, "After 62 Years and Many Battles, Village Voice Will End Print Publication,"
3. ↑  Helmore, Edward (21 de setembro de 2017). "The Village Voice prints its final edition – with Bob Dylan on the cover". *The Guardian*. Arquivado dende o orixinal o 22 de setembro de 2017. Consultado o 21 de setembro de 2017.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q876158
* WorldCat
* VIAF: 198145541783196601418
* BIBSYS: 7058919
* EBID: ID
* GND: 7652019-5
* ISSN: 0042-6180
* LCCN: no2016011766
* NLM: 101088376

 |
***El Correo de Lugo*** foi un periódico editado en Lugo en varias etapas: de 1860 a 1861, de 1865 a 1866.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Periódico de intereses morales y materiales*, apareceu o 20 de maio de 1860. Saía cada dez días. Impresa por Manuel Soto Freire, tivo como directores a José María Castro Bolaño e Manuel Vázquez de Parga. Entre os redactores figuraban Nicolás Pardo Pimentel, Pedro Rozzi, Teolindo María Romero, Antonio Castro Martínez e Nicandro García Taboada. Publicación de tendencia moderada, a súa primeira época chegou ata 1861.

A segunda época, na que foi case sempre bisemanario, iniciouse o 8 de marzo de 1865. Modificou o subtítulo inicial polo de *Periódico de interés general*. Entre os temas que tratou destacan as polémicas sobre os foros e a introdución do ferrocarril en Galicia. Cesou a súa publicación o 27 de abril de 1866.

É posible que tivera unha terceira etapa entre 1877 e 1879 e é segura unha cuarta etapa a partir de agosto de 1899.

Notas
-----

1. ↑  Soto (1997), p. 17.
2. ↑  *Revista Gallega*, 232, 3-9-1899, p. 6.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Correo de Lugo, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la prensa gallega 1800-1986*. Cuadernos do Seminario de Sargadelos (en castelán) **52**. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
* Soto, Juan (1997). *Manuel Soto Freire*. A Coruña: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-1989-2.

### Ligazóns externas

* *El Correo de Lugo* na hemeroteca virtual da Real Academia Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20544309
* BVPH: 4364
* Galiciana: 3842

 |
***La ley innata*** é o título do noveno álbum de estudio do grupo estremeño de rock Extremoduro, producido por Iñaki "Uoho" Antón, gravado e publicado por DRO no 2008.

Apareceu o 9 de setembro de 2008, aínda que a primeira canción, "Dulce introducción al Caos", levaba meses colgada na súa web, e o tema que a seguía, "Primer movimiento: el Sueño", fora tocado nos concertos da xira de 2008.

Desde o seu lanzamento foi un grande éxito de vendas. Na semana da súa estrea logrou ser o disco máis vendido en España. Tras unha semana no número un (superando a Metallica na semana do lanzamento de ambos discos), mantívose as dúas semanas seguintes no segundo posto, só superado por Melendi.

Trátase dun disco composto dunha soa canción dividida en seis partes ben diferenciadas en pistas independentes. A idea dun disco dunha soa canción xa a levaran a cabo no disco *Pedrá* (1995), aínda que sen partición de pistas.

É curiosa a "Coda flamenca (otra realidad)", primeiro tema no que Robe, líder da banda, decide empregar ese xénero musical tan propio do sur de España. Ademais, adiantou parte desta canción no concerto de Sevilla da xira anteriormente citada.

Por outro lado, a pista "Tercer movimiento: lo de dentro" está considerada a parte máis guitarreira do disco, ademais de ser a máis representativa do son de Extremoduro nun álbum con certos toques experimentais dentro dos cales destaca o uso dunha orquestra baixo a dirección de Ara Malikian.

Na portada do disco aparece unha frase en latín que garda unha estreita relación co título do álbum: "*Est enim iudices haec non scripta sed nata lex quam non didicimus accepimus legimus uerum ex natura ipsa arripuimus hausimus expressimus ad quam non docti sed facti non instituti sed imbuti sumus*", atribuída a Cicerón, aparecendo a tradución no interior do disco "Existe, de feito, xuíces, unha lei non escrita, senón innata, a cal non aprendimos, herdamos, limos, senón que da mesma natureza a tomamos, espremimos, apuramos, lei para a que non fumos educados, senón feitos; e na que non fomos instruídos, senón empapados".

Lista de cancións
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Rock transgresivo |
| **Nº** | **Título** | **Duración** |
| 01 | "Dulce introducción al caos" | 7:42
  |
| 02 | "Primer movimiento: el sueño" | 6:03 |
| 03 | "Segundo movimiento: lo de fuera" | 11:43 |
| 04 | "Tercer movimiento: lo de dentro" | 7:36 |
| 05 | "Cuarto movimiento: la realidad" | 5:49 |
| 06 | "Coda flamenca (otra realidad)" | 6:14 |

Notas
-----

1. ↑  Libreto de *La ley innata* (portada e última páxina), Extremoduro, DRO, Warner Music España, 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3312384
* MusicBrainz: ID

 |
O **municipio de Saulkrasti**  (en letón, *Saulkrastu novads*) é un dos 36 municipios de Letonia. Resultado da última reorganización do territorio aprobada o 1 de xuño de 2021.

Limita co Municipio de Limbaži ao norte , co Municipio de Sigulda ao leste e co Municipio de Adaži ao sur. O centro do Municipio está ubicado na localidade de Saulkrasti. Conta cunha área de 277,8 quilómetros cadrados.

Historia e economía
-------------------

Históricamente, as tribus livonias de Vidzeme habitaron no condado. No século XIII, como resultado das conquistas cruzadas, o territorio do condado pasou a ser propiedade da Arquidiócese de Riga. Despois da Guerra de Livonia, o condado queda baixo o ducado polaco de Pardaugava , despois de 1629 é adquirido por Suecia. En 1721, foi anexionado ao Imperio Ruso.

O 2 de xuño de 2020, o Municipio de Limbaži presentou unha solicitude ante o Tribunal Constitucional obxectando sobre a inclusión da parroquia de Skulte na rexión de Saulkrasti, e o 12 de marzo de 2021, o Tribunal Constitucional falla a favor de Limbaži e Saulkrasti perde esa sección parroquial.

A nivel económico Saulkrasti é referencia turística no páis, cun 15% do seu solo inmobiliario propiedade do turismo estranxeiro, nas sesións de verán e inverno a poboación chega ao dobre do seu nivel. Unha gran parte do sureste do municipio está ocupada polo vertedoiro deshabitado de Ādaži, que outorga outra base de ingresos á rexión.

Pinar
Praia\_de\_Saulkrasti
### Outros artigos

* Organización territorial de Letonia
* Rexións de Letonia
*O triunfo de Emilio Paulo -* Carle Vernet (1789)
O **triunfo romano**, orixinalmente en latín ***triumphus***, era unha cerimonia civil e rito relixioso da Roma antiga, realizada para celebrar e consagrar publicamente o éxito dun comandante militar que levara as forzas romanas a unha vitoria ao servizo de Roma ou, orixinal e tradicionalmente, un que completara con éxito unha campaña militar no estranxeiro.

O primeriro triunfo dedicouse a Rómulo por haber vencido os *Ceninensi* (pobo de orixe sabina), que foi aclamado polos romanos nun desfile que comezara no Capitolio, pasando pola *vía Sacra*, o foro e rematara no templo de Xúpiter Feretri.

O día do seu triunfo, o xeneral, ou *vir triumphalis* (despois *triumphator*), lucía unha coroa triunfal de loureiro e a toga *picta* (pintada) triunfal, morada e bordada en ouro, que o identificaban como monárquico ou divino. Desfilaba nun carro tirado por catro cabalos polas rúas de Roma co exército desarmado, os prisioneiros e o seu botín de guerra. No templo de Xúpiter, no Outeiro Capitolino, ofrecía ao deus un sacrificio e unha proba da vitoria. A *mos maiorum* republicana esixía que, a pesar destas honras extraordinarias, o xeneral se comportase con humildade digna, como un cidadán mortal que triunfaba en nome do Senado, do pobo e dos deuses de Roma. Inevitablemente, o triunfo proporcionou oportunidades extraordinarias para o avance persoal, ademais dos seus aspectos relixiosos e militares.

A maioría das festas romanas eran eventos do calendario, mentres que a tradición e a lei reservaban os triunfos para grandes vitorias e aseguraban que a celebración, a procesión, as festas e os xogos públicos promovesen a posición e os logros do xeneral. No período tardorepublicano, debido á crecente competencia entre os aventureiros político-militares que foron a semente do incipiente Imperio Romano, os triunfos eran extravagantes, estendéndose nalgúns casos a varios días de xogos e espectáculos públicos. Comezando polo Principado, o triunfo reflectiu a orde imperial e a preeminencia da familia imperial. O triunfo foi imitado intencionadamente polos estados medievais e posteriores coa celebración de "desfiles reais" e outros eventos cerimoniais.

Notas
-----

1. ↑  Tito Livio, *Ab Urbe condita,* libro I, 10.
2. ↑  Versnel, H. S. (1970). "Iuppiter or rex?". *Triumphus: An Inquiry Into the Origin, Development and Meaning of the Roman Triumph*. Brill Archive.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Triunfo romano Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Beard, Mary (2007). *The Roman Triumph* (en inglés). Cambridge, Massachusetts e Londres: The Belknap Press of Harvard University Press. ISBN 978-0-674-02613-1.
* Zaho, Margaret A.; Bernstein, Eckhard (2004). *Imago Triumphalis: The Function and Significance of Triumphal Imagery for Italian Renaissance Rulers* (en inglés). Peter Lang Publishing Inc. ISBN 978-0-8204-6235-6.

### Outros artigos

* Lista dos triunfos romanos
* Arco de triunfo
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Baian.
**Baian** foi un Khagan ávaro, o «Khan dos Khans» (rei dos reis) do seu pobo, que reinou entre os anos 562 e 602, ano do seu pasamento.

Traxectoria
-----------

Foi perseguido polos prototurcos, decide emigrar cara aos Cárpatos antes de solicitar, ao principio pacificamente, un territorio ao Imperio Bizantino, cousa que o emperador Xustiniano rexeita (*circa* 558). Continuando a súa ruta cara ao oeste, chega a Xermania, a Turinxia, onde se enfrontou ao rei franco merovinxio Sixeberto I. En 566, este último é derrotado nas ribeiras do Elba. Baian pídelle daquela axudas varias: fariña, legumes e rabaños de ovellas e de bois antes de asinar un tratado de paz cos francos.

Instalado en Pannonia onda os longobardos, destrúe con estes últimos o reino dos xépidos dirixidos polo rei Cunimundo (*circa* 566/67), a petición dos bizantinos. En 568, asina un tratado co rei longobardo Alboíno, que decide invadir Italia, tras autorizar ao pobo longobardo un dereito de retorno a Pannonia e Nórica válido durante dous séculos.

Dono das rexións abandonadas polos longobardos e xunto cos xépidos vencidos, ameaza a Bizancio e vence ao emperador Tiberio II en 574, antes de se apoderar de Sirmium e da súa rexión, sometendo a tribo dos esclavóns.

Morre en 602.
**Raquel Yotti Álvarez,** nada en Madrid, 1973, é unha cardióloga española. Investigadora clínica do Sistema Nacional de Saúde e experta en imaxe cardíaca e cardiopatías de base xenética. Desde agosto de 2018 dirixe o Instituto de Saúde Carlos III.

Traxectoria
-----------

Raquel Yotti é licencida en Medicina pola Universidade Complutense de Madrid, foi bolseira FPI do ISCIII entre 2003 e 2006. Doutora en Medicina pola UCM desde 2006.

Desde 2009 dirixiu no ISCIII unha liña de investigación para profundar no diagnóstico das miocardiopatías. Xefa de Sección de Cardiología Clínica do Hospital Xeral Universitario Gregorio Marañón desde 2016, é profesora asociada no Departamento de Bioenxeñería da Universidade Carlos III de Madrid desde 2017. Ese ano foi tamén profesora visitante no Departamento de Xenética da Facultade de Medicina da Universidade de Harvard. Desde agosto de 2018 dirixe o Instituto de Saúde Carlos III.

Pasou a formar parte do «comité de expertos» en asesoramento ao Goberno durante a crise do COVID-19.

### Estudo de seroprevalencia COVID-19

Con motivo da pandemia por coronavirus COVID-19, en abril de 2020 o Instituto de Saúde Carlos III, dirixido por Raquel Yotti, en colaboración con outros organismos públicos como INE ou o Centro de Coordinación de Alertas e Emerxencias Sanitarias (CCAES), programouse un estudo de seroprevalencia en 32.000 fogares españois, para coñecer o estado da enfermidade mediante unha enquisa a 64.000 persoas. 

O 4 de xuño de 2020 fixéronse públicos os resultados da segunda onda do estudo de seroprevalencia coordinado polo ISCIII, estudo que confirmaba que a porcentaxe de españois que pasou a infección apenas cambiara dúas décimas porcentuais. A prevalencia estimada era do 5,2%, fronte ao 5% da primeira onda, dato que se presentou o 13 de maio de 2020.

Notas
-----

1. 1 2  "Raquel Yotti Álvarez". Portal de Transparencia. Arquivado dende o orixinal o 26 de outubro de 2020. Consultado o 21 de abril de 2020.
2. ↑  Perfil de Raquel Yotti, en la web Dialnet, consultada o 21 de abril de 2020.
3. ↑  Gradientes de presión intraventricular estimados mediante ecocardiografía Doppler, en el portal Dialnet, consultado o 21 de abril de 2020.
4. ↑  "Raquel Yotti, nueva directora del Instituto de Salud Carlos III". redaccionmedica.com. 3 de agosto de 2018.
5. ↑  "Estos son los expertos que asesoran al Gobierno" (en castelán). Consultado o 10 de maio de 2020.
6. ↑  "Los resultados del estudio de seroprevalencia no se tendrán hasta pasados dos meses". República de las Ideas. 21 de abril de 2020. Arquivado dende o orixinal o 27 de outubro de 2020. Consultado o 24 de outubro de 2020.
7. ↑  "Los tests de anticuerpos hallan poca inmunidad contra el coronavirus" (en castelán). 22 de abril de 2020. Consultado o 5 de maio de 2020.
8. ↑  "Segunda oleada del estudio de prevalencia: el 5,2% de los españoles se ha contagiado de coronavirus". El Independiente. 4 de xuño de 2020.

 Véxase tamén
-------------

### Ligazóns externas

* Las científicas del coronavirus. Raquel Yotti

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q57048270
* DBLP: 6252
* ORCID: 0000-0002-5551-7408
* Scopus: 9533078000

 |
**Raasay**, ou **Ratharsair** en gaélico, é unha illa das Hébridas Interiores que se atopa entre a illa de Skye e a costa de Escocia. Está separada de Skye polo *Sound of Raasay* e da península de Applecross polo *Inner Sound*. A illa case deshabitada (1 habitante) de Rona atópase ao norte de Raasay e a illa de Scalpay fronte á súa costa noroeste.

O topónimo de Raasay/Ratharsair provén do nórdico antigo *ross-oy* e significa illa das cabriolas.

A illa ten 14 millas de longo de norte a sur e 3 millas de leste a oeste no seu punto máis ancho. O punto máis alto (uns 447 metros sobre o nivel do mar) é Dùn Caan, un outeiro estraño cunha cima plana. A aldea de Inverarish está situada na parte sueste da illa. Gran parte da vila foi utilizada durante a Primeira guerra mundial como campo de prisioneiros. Os presos tiveron que traballar na mina da illa, que quedou abandonada tras o fin do conflito.

Hoxe, os residentes viven da pesca, do transbordador ou desprázanse a Portree en Skye para traballar. Hai unha gardería, pero os alumnos maiores deben viaxar en autobús ou en transbordador a Portree.

A illa é, xeoloxicamente falando, moi interesante e por iso é visitada por moitos estudantes que colaboran en diversos proxectos cartográficos.

Os lugares de interese da illa son os restos dun broch, as ruínas do castelo de Brochel, inscricións en pedra da época celta, a antiga casa do señor feudal, a casa de Raasay e os camiños para os excursionistas da illa. Raasay é o fogar do rato de campo Raasay, unha especie que só é endémica desta illa. Ademais, tamén hai moitos tipos de plantas e unha gran poboación de lontras.

Un paseo en ferri de 15 minutos conecta a illa coa cidade de Sconser en Skye. En Inverarish hai un pequeno supermercado e unha oficina de correos. Pódese atopar aloxamento no hotel Isle of Raasay e no Raasay Outdoor Center ou no albergue .

Dado que nesta illa todo o mundo garda a tradición de festexar o domingo, neste día todos os servizos están pechados. Desde 2004, o transbordador tampouco circula os domingos.

Demografía
----------

|  |
| --- |
| **Gráfica de evolución de Ratharsair entre 1780 e 2011** |
|  |

Raasay ten a menor porcentaxe de poboación infantil das illas habitadas de Escocia. A densidade de poboación de gaélicofalantes é relativamente alta (36% no censo de 2001 aínda que descendeu desde principios do século XX: nos censos de 1901 e 1921 máis do 75% dos habitantes eran gaélicofalantes).

Galería
-------

* 
* Casa de RaasayCasa de Raasay
* 
* 
*

Notas
-----

1. ↑  Mac an Tàilleir, Iain (2004) *1901-2001 Gaelic in the Census* Linguae Celticae. Acceso 4 de xuño de 2011.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ratharsair Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Sorley MacLean

### Ligazóns externas

* *(en inglés)* Páxina oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q969065
* WorldCat
* VIAF: 248719980
* GeoNames: 2639745
* OSM: 1663893

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Lestrobe.

**O pazo de Lestrobe** e unha construción civil do concello de Dodro, situado no lugar de Lestrobe. Pertence á arquitectura barroca, e inclúe tamén unha capela dedicada ao Anxo da Garda.

Historia
--------

O pazo de Lestrobe foi construído no século XVI, sendo propiedade do arcebispado compostelán, pero sofre varias reformas ao longo da historia e pódese clasificar dentro do estilo barroco. No patio da entrada existe un monumental chafariz do século XVIII que constitúe un notable exemplo deste tipo de arquitectura. Consta dunha gran pía con tres alturas coroada pola figura de Santiago peregrino.

Recibe este pazo o nome de Pazo do Anxo da Garda porque é a advocación da capela, que só se descobre por un gracioso campanil que supera o tellado. O edificio, de grande envergadura, ten planta en forma de U cunha longa fachada principal totalmente simétrica, que consta dunha porta centrada e de ocos con molduras barrocas.

Cara a fronte do inmoble péchase tamén unha longa fachada na que, nun lateral, se inclúe a capela desta casa. Existen varios alpendres dedicados aos labores agrícolas que completan a edificación. O edificio ten derredor un gran terreo, duns 7.000 m² con emparrados, bancos de pedra e árbores froiteiras, estando totalmente rodeado por un valado de pedra.

Foi mansión de recreo dos arcebispos composteláns, ata que caeu en decadencia. No século XIX entrou en proceso de desamortización pasando a mans seculares, volvendo a ser posteriormente propiedade da Igrexa compostelá, porén permaneceu en estado de abandono, usándose só coma capela para celebracións litúrxicas. Despois de décadas de abandono foi restaurado entre 2003 e 2005, asinándose un convenio de cesión por 50 anos entre a Xunta de Galicia e o arcebispado, abrindo no ano 2006 coma hotel e restaurante, xestionado por Pousadas de Compostela.

Notas
-----

1. ↑  Hotel Pazo de Lestrove en Proxecto ARGA.
2. ↑  "Pazo de Lestrove - Premios Europa Nostra en España" (en castelán). Consultado o 17 de decembro de 2023.
3. ↑  "O pazo de Lestrobe, en Dodro, rehabilitarase para uso hostaleiro" Arquivado 13 de maio de 2014 en Wayback Machine. *La Voz de Galicia*, 24 de febreiro de 2005.
4. ↑  "Conclúen en Dodro os traballos de rehabilitación do pazo de Lestrobe tras un investimento de 3,6 millóns" Arquivado 13 de maio de 2014 en Wayback Machine. *La Voz de Galicia*, 27 de xullo do 2005.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Figueira, Silvia (2003). *Dodro, un concello para ver*. Concello de Dodro.
* Rial, A.; Gago, Paz (1992). *Dodro, Guía Turística*. Tradución ó galego: Angueira, Anxo. Fotografías: Torreiro, Antón. Concello de Dodro. Depósito legal: 1651-92.
* García Iglesias, Xosé Manuel (2001). *Guía dos pazos de Galicia. A Coruña*. Fotografías: Xenaro Martínez Castro. Vigo: Galaxia. p. 295. ISBN 84-8288-434-4. Depósito legal: VG-361-2001.
* García Iglesias, Xosé Manuel (1989). *Pazos de Galicia: inventario do patrimonio histórico galego*. Consellería de Cultura e Xuventude. Xunta de Galicia. p. 130.

### Ligazóns externas

* Web do Pazo de Lestrove en Pousadas de Compostela
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Lamas.

**Santa María de Lamas** é unha parroquia do concello ourensán de Leiro, na comarca do Ribeiro. Segundo o IGE en 2010 tiña 193 habitantes (101 mulleres e 92 homes), distribuídos en 5 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 222 habitantes.

Toponimia
---------

O orónimo provén do latín lama, e indica un lugar con lama ou lodo.

Xeografía
---------

Moi preto da igrexa románica de Santa María de Lamas, no lugar de Lamas, atópanse os fermosos montes de Pena Corneira, dende os que se ve case que media Galicia. E dende Pena Corneira vese tamén moi ben e moi cerca o fermoso pobo de San Xoán de Orega.

Patrimonio histórico
--------------------

A Igrexa de Santa María de Lamas está situada a 6 km do cruzamento de Leiro e a través dunha estrada local. Érguese nas proximidades do lugar que ocupou o castelo onde sufriu prisión Afonso VII. Tanto pola súa estrutura como polos seus motivos ornamentais, é unha mostra do románico rural galego. Ten unha nave e ábsida rectangulares, cuberta por bóveda de madeira. En cada un dos seus muros ábrense sinxelas portas románicas, sendo a máis notable a de poente, con volutas, capiteis e tímpano de características populares.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Lamas

| Lugares da parroquia de Lamas no concello ourensán de Leiro |  |
| --- | --- |
| O Casar | Corneira | Nogueira | A Serra | Valboa |

### Parroquias de Leiro

| Galicia | Provincia de Ourense | Parroquias de Leiro |  |
| --- | --- |
| Berán (San Breixo) | Bieite (Santo Adrao) | Gomariz (Santa María) | Lamas (Santa María) | Lebosende (San Miguel) | Leiro (San Pedro) | Orega (San Xoán) | San Clodio (Santa María) | Serantes (San Tomé) |

Notas
-----

1. 1 2  Decreto 332/1996, do 26 de xullo, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da Provincia de Orense.
2. ↑  Ares Vázquez, Nicandro (2013). *Estudios de toponimia galega, tomo II*. Real Academia Galega. ISBN 978-84-87987-85-4.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Leiro

### Ligazóns externas

* Páxina non oficial do concello de Leiro

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12391538
* código INE: 32040030000

 |
Herpes zóster localizado no colo.
O **herpes zóster** é unha doenza cutánea producida polo virus da varicela. Prodúcese coma reactivación do virus que permanecía latente nos ganglios radiculares do organismo. A afectación, así pois, é en forma de neuropatía gangliorradicular. Segue unha distribución metamérica, e pode afectar a calquera raíz nerviosa do organismo, sendo máis frecuentes as raíces torácicas ou os nervios da cara (trixémino e as súas ramas: nervio oftálmico, nervio mandibular e nervio maxilar).

A erupción cutánea que produce adoita ser precedida de molestias, proído ou formigueo. Ditas lesións raramente duran máis de catro semanas, e resólvense soas. 

Algunhas persoas desenvolven unha condición denominada neuralxia postherpética, caracterizada por unha dor intensa de tipo neuropática que pode perdurar días, meses ou até anos despois de se resolver o herpes.

En persoas inmunodeprimidas, o herpes zóster pódese espallar polo resto do organismo. Se afecta ao ollo pódese producir unha perda de visión.

O tratamento consiste en antivirais coma o åciclovir, pensados para deter a progresión do herpes; e medicación sintomática, principalmente analxésicos para combater a dor.

Notas
-----

1. ↑  "The protean neurologic manifestations of varicella-zoster virus infection". 2007. Consultado o 4 de agosto de 2022.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Herpes simple
* Neuralxia postherpética

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Herpes zóster*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***herpes zóster*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q182155
* BNCF: 24289
* EBID: ID
* GEC: 0232557
* GND: 4158514-8
* JSTOR: herpes-zoster
* LCCN: sh85060456
* MAG: 2911105674
* NKC: ph135326

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 29119
* DOID: DOID:8536
* eMedicine: 1132465
* ICD-9: 053
* ICD-10: B02
* MedlinePlus: 000858
* MeSH: D006562
* MeSH: C01.925.256.466.930.750
* NCIt: C71079
* Patientplus: shingles-and-shingles-vaccination
* UMLS: C0019360

 |
**Andrea Santiso Arias**, nada en Antas de Ulla en 1998, é unha filóloga galega.

Traxectoria
-----------

Estudou o grao de Lingua e literatura galegas na Universidade de Santiago de Compostela, con premio extraordinario de fin de grao. O seu traballo de fin de mestrado, sobre a toponimia maior do concello de Antas de Ulla, recibiu o Premio á calidade lingüística en galego. Cursou tamén na USC o mestrado en Profesorado de Educación Secundaria Obrigatoria e Bacharelato, Formación Profesional e Ensino de Linguas.

A través do Instituto da Lingua Galega participa no proxecto Toponomasticon Hispaniae. É membro do Instituto de Estudos Ulloáns, onde coordina xunto a Fernando García Penas a sección de Filoloxía, Literatura e Toponimia.

Vida persoal
------------

É filla de Xosé Luís Santiso García e de Mari Arias.

Obra
----

* *Toponimia de Antas de Ulla* (2023; colección Terra Nomeada).

Notas
-----

1. ↑  "Andrea Santiso Arias". *Instituto da Lingua Galega*.
2. ↑  "Entregados os Premios á Calidade Lingüística". *Universidade de Santiago de Compostela*. 17 de marzo de 2022.
3. ↑  "Presentación". *Instituto de Estudos Ulloáns*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q124129908
* LinkedIn: andrea-santiso-arias-7053659

 |
***El Ángel del Hogar*** foi unha revista editada primeiramente en Pontevedra e despois en Vigo, entre 1894 e 1897.

Historia e características
--------------------------

Subtitulada *Revista enciclopédica destinada exclusivamente a la mujer, ciencias, literatura, higiene, modas, labores y conocimientos útiles*, apareceu en xuño de 1894. De periodicidade quincenal, estaba dirixida por Sarah Lorenzana e editábase na imprenta de *La Unión Republicana* de Pontevedra. Entre os colaboradores figuraban Roxelio Lois Estévez, Joaquín Olmedilla, a baronesa de Olivares, María Concepción Jimeno e Javier Valcarce Ocampo. Incluía informacións que contribuían á educación da muller. Empregaba o castelán pero publicou algún poema en galego. En 1896 recibiu a Medalla de Prata e un diploma na Exposición Rexional de Lugo.

En 1896, con motivo do traslado da directora a Vigo, a revista continuou publicándose nesta localidade. Desapareceu probablemente en 1897.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Ángel del hogar, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Álvarez Blázquez, José Mª (1980). "La prensa periódica viguesa en el siglo XIX". *Vigo en su historia* (en castelán). Caja de Ahorros Municipal de Vigo. p. 554. ISBN 84-7231-494-4.
* Otero Llovo, Javier; et al. (2005). "Ángel del Hogar, El". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. ISBN 84-87804-88-8.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la prensa gallega 1800-1986*. Cuadernos do Seminario de Sargadelos (en castelán) **52**. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

### Outros artigos

* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20546721
* Galiciana: 9061

 |
Placa da rúa Avelino López en Bran.
**Avelino López López**, nado en Bran (Niñodaguia, Santiso) cara a 1907 e finado en Serantes o 24 de agosto de 1988, foi un mestre e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou Maxisterio na Escola Normal de Santiago de Compostela. Foi nomeado mestre interino de Melide en agosto de 1936.
Trasladouse á escola de Sésamo (Culleredo) en 1943. Despois foi mestre de Eidián (Agolada) ata que foi trasladado á Ponte Arcediago en 1952. En 1952 foi nomeado alcalde de Santiso. Continuou no cargo ata as primeiras eleccións democráticas. Finou en Serantes o 24 de agosto de 1988.

Vida persoal
------------

Casou en 1935 con María Rocío Mejuto Varela, filla de Ramón Mejuto Méndez, e foi pai de Ramón, José Luis, Gonzalo, Antonio, Manuel e Miguel López Mejuto.

Recoñecementos
--------------

Unha rúa de Bran leva o seu nome.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 30-8-1936, p. 6.
2. ↑  *El Compostelano*, 6-9-1943, p. 2.
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 11-7-1952, p. 6.
4. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 25-8-1988, p. 41.
5. ↑  *El Eco de Santiago*, 20-4-1935, p. 3.
6. ↑  Santiso bautizará doce viais cos nomes dos alcaldes do século XX

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* López Silva, Inma (2022). *Quen non ten un avó fascista?*. Vigo: Galaxia. ISBN 978-84-9151-941-6.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Montero Salgado** | **Alcalde de Santiso**1952 - 1979 | Sucesor:**Ramón Villar Edreira** |
**Vicente Gómez García**, nado en Nocedo do Val (Castrelo do Val) en 1953, é un político galego do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

Traballador do sector de la construción e membro de UXT. Foi concelleiro do PSdeG-PSOE en Verín trala renuncia dun compañeiro en marzo de 1989. Continuou como concelleiro tralas municipais de 1991, e en outubro de 1991 pasou a ser concelleiro de obras e urbanismo, tras apoiar o PSdeG unha moción de censura que fixo alcalde a Emilio González Afonso. Nas municipais de 1995 encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE en Verín e pasou á oposición tras logralo PPdeG a maioría absoluta.

En 1999 concorreu como número 2 da candidatura do PSdeG-PSOE en Castrelo do Val, pasando a ser primeiro tenente de alcalde. En setembro de 2005 foi elixido alcalde, trala dimisión do rexedor Raúl Fernández Fernández tras ser designado Delegado provincial da Consellería de Política Territorial. Nas eleccións municipais de 2007 encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE á alcaldía de Castrelo do Val e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Nas municipais de 2011 e 2015 volveu ser elixido alcalde con maioría absoluta, e nese último ano foi designado deputado provincial. Revalidou novamente a alcaldía con maioría absoluta tralas municipais de 2019 e 2023. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Raúl Fernández Fernández** |  **Alcalde de Castrelo do Val** 2005 - actualidade | Sucesor:**no cargo** |

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Castrelo do Val

### Ligazóns externas

* Entrevista na web do concello de Castrelo de Val
**Manuel Cuíña Fernández**, nado na Bandeira (Silleda) o 6 de agosto de 1966, é un político galego do PSdeG-PSOE.

Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2024, papeleta do PSdG-PSOE na provincia de Pontevedra.

Traxectoria
-----------

Transportista autónomo de profesión, no ano 2007 concorreu como número dous na lista do PSdeG de Silleda para as municipais dese ano. Trala vitoria desta formación, saeu elixido concelleiro e foi nomeado tenente de alcalde. Desaloxado o goberno socialista do poder en outubro de 2009 tras unha moción de censura, foi de novo elixido concelleiro nas municipais de 2011 e tamén primeiro tenente de alcalde de Silleda tras recuperar os socialistas o goberno. Logo da dimisión da alcaldesa Paula Fernández, foi elixido alcalde de Silleda o 19 de xullo de 2013 como candidato da lista máis votada. Nas eleccións municipais do 2015 revalidou a alcaldía con maioría absoluta. Volveu ser reelixido alcalde con maioría absoluta nas municipais do 2019.

Nas municipais do 2023 logrou maioría simple e foi reelixido como cabeza da lista máis votada. Porén, dous meses máis tarde, en xullo de 2023, e logo dun pleno onde non conseguiu o apoio do BNG para a distribución de soldos e dedicacións, presentou a súa dimisión, que retirou posteriormente. Dimitiu como alcalde o 12 de xaneiro de 2024 para ser o número seis da lista do PSdeG-PSOE de Pontevedra nas eleccións autonómicas de 2024. Foi substituído por Paula Fernández Pena.

Notas
-----

1. ↑  "Manuel Cuiña accede a la Alcaldía y propone a la oposición un acercamiento de programas". Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 20 de xullo de 2013.
2. ↑  Manuel Cuíña gobernará en Silleda tras el desplome del PP en más de 500 votos Arquivado 09 de outubro de 2016 en Wayback Machine. en Faro de Vigo (25/05/2015) (Consultado o 7/10/2016).
3. ↑  "ACTA DA SESIÓN PLENARIA DE CONSTITUCIÓN DO CONCELLO DE SILLEDA, DO 15 DE XUÑO DE 2019" (PDF). *silleda.es*. 15 de xuño de 2019. Consultado o 21 de xuño de 2023.
4. ↑  Dimite el alcalde de Silleda
5. ↑  Manuel Cuiña deixa a alcaldía de Silleda tras 17 anos
6. ↑  Paula Fernández Pena volverá a ser alcaldesa de Silleda una década después de su marcha.
7. ↑  Cofán, Davíd (15 de xaneiro de 2024). "Paula Fernández Pena volverá a ser alcaldesa de Silleda tras la renuncia de Manuel Cuíña". *lavozdegalicia.es* (en castelán). Consultado o 16 de xaneiro de 2024.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Silleda

### Ligazóns externas

* Ficha de Manuel Cuíña na web do concello de Silleda

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Paula Fernández Pena** |  **Alcalde de Silleda** 2013 - 2024 | Sucesor:**Paula Fernández Pena** |
**Hannah J. Forster**, nada a finais dos anos 50, é unha activista dos dereitos humanos de Gambia.

Traxectoria
-----------

Despois de traballar nunha oficina por un curto período de tempo, traballou para a Biblioteca Nacional de Gambia. Logo graduouse na Universidade de Ghana cun título en biblioteconomia e, axiña, formouse na Universidade de Loughborough, en Gran Bretaña, cunha licenciatura en biblioteconomia e ciencias da información. Na Scuola Superiore Sant'Anna, fixo un mestrado en Dereitos Humanos e Xestión de Conflitos.

Ao redor de 1990, traballou no Centro Africano para Estudos de sobre Democracia e Dereitos Humanos (ACDHRS). Após a morte repentina de Zoe Tembo, foi nomeada directora do instituto en marzo de 2001. Ela era a funcionaria con máis anos de servizo no momento do nomeamento.

Ademais do seu traballo en ACDHRS, participa en varias outras organizacións. Desde 2006 foi Presidenta do Fórum da Democracia Africana e é membro do Comité Director do Movemento Mundial pola Democracia e membro do Consello para unha Comunidade de Democracias e Solidariedade polos Dereitos das Mulleres Africanas (SOAWR). De 1992 a 2009 foi consultora de Sistemas da Información e Documentación dos Dereitos Humanos (HURIDOCS). De 2004 a 2010 impartiu cursos no Centro dos Dereitos Humanos da Universidade de Pretoria.

En 2007 recibiu o Premio Internacional para Mulleres Valentes do Departamento de Estado dos Estados Unidos, que lle concedeu o Embaixador dos Estados Unidos en Gambia, Joseph D. Stafford.

Notas
-----

1. 1 2  "Hannah Forster". *African Economic Conference* (en inglés). 2019-01-22. Arquivado dende o orixinal o 22 de xaneiro de 2019. Consultado o 18 de marzo de 2021.
2. ↑  "allAfrica.com: ACDHRS' Zoe Tembo Dies, Hannah Forster Appointed Successor". 2019-01-22. Archived from the original on 12 de abril de 2001. Consultado o 18 de marzo de 2021.
3. ↑  "Hannah Forster | HURIDOCS". 2019-01-22.
4. ↑  "Gambia: Hannah Forster Gets 'Woman of Courage' Award".

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q60812899
* WorldCat
* VIAF: 292105311
* GND: 1262880823
* NTA: 315660031

 |
**Daniel Barredo Ibáñez**, nado en Bilbao o 24 de xuño de 1981, é un escritor vasco en lingua castelá, coñecido como **Daniel Barredo**.

Traxectoria
-----------

Viviu en cidades como Leeds, Londres ou Budapest, onde exerceu diversos empregos. Está licenciado en Filoloxía Hispánica e en Comunicación Audiovisual pola Universidad de Granada. É doutor en Periodismo pola Universidad de Málaga cunha tese sobre a caracterización informativa do rei Juan Carlos I de España na prensa dixital.

Obra
----

### Prosa

En decembro de 2011 gañou o certame Andalucía Joven de Narrativa coa novela *A viaxe a Budapest* (*El viaje a Budapest*), publicada pola editorial Berenice en marzo de 2012, dentro da colección *Nova*. É unha novela xeracional ambientada en Granada e Budapest, tratando temas como a sexualidade, a literatura, as expectativas vitais ou a situación económica e laboral.

En xaneiro de 2012 gañou o III Premio Plan Joven do concello de Granada coa novela *La rebelión de las tortugas*.

O seu último traballo é *El tabú real. La imagen de una monarquía en crisis*, publicado en 2013.

### Poesía

En 2003 publicou *El fruto del deseo*, e o seu segundo poemario foi *Oda a la miseria*, gañador do premio Federico García Lorca e publicado por Point de Lunettes en 2009.

Notas
-----

1. ↑  Biografía do autor Arquivado 07 de novembro de 2017 en Wayback Machine. na páxina web da Universidade de Rosario *(en castelán)*.
2. ↑  *Daniel Barredo gana el Certamen de Narrativa Desencaja con El viaje a Budapest*  Arquivado 14 de novembro de 2012 en Wayback Machine.>
3. ↑  *El Tabú Real. La imagen de una monarquía en crisis*, documento en Academia.edu *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha do autor *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8353581
* WorldCat
* VIAF: 87387338
* BiTraGa: 4595
* BNE: XX1648513
* BNF: 16220819c
* GND: 1042685827
* ISNI: 0000000081617766
* LCCN: no2013012031
* ORCID: 0000-0002-2259-0756
* Scopus: 56925486000
* SUDOC: 172145449

 |
**Ramiro Losada Rodríguez**, nado en Rubiá cara a 1910, foi un militar e político galego.

Traxectoria
-----------

Foi presidente da Federación Campesina do Barco de Valdeorras. Militante do Partido Comunista de España e afiliado á UGT. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 botouse ao monte e organizou un grupo guerrilleiro. Conseguiu embarcar cara á zona republicana en 1938, chegando a Barcelona pouco antes da entrada dos sublevados, foi sarxento e comisario. Coa derrota da República pasou a Francia e instalouse en Perpiñán. O 24 de maio de 1939 embarcou no Sinaia rumbo a México arribando a Veracruz o 13 de xuño. Abríronlle expediente de responsabilidades políticas en 1941. En México dedicouse á construción.

Vida persoal
------------

Casou en Ourense con Áurea González Gómez, e foi pai de Enrique Losada González (31 de outubro de 1934 - 10 de decembro de 2007) e Tomás Losada González, nado en 1936. 

No exilio, en Ciudad Mante, Tamaulipas, coñeceu a súa segunda muller, Aurora Domínguez Rodríguez. Deste matrimonio naceron catro fillos máis, Leonardo Ramiro (31 de agosto de 1952), Aurora (9 de xullo de 1956), Josefina (19 de agosto de 1958) e Luz María (10 de xuño de 1964 - 9 de decembro de 2021).

Notas
-----

1. ↑  *BOE*, 7-11-1941, p. 4082.
2. ↑  "La comunidad arquitectónica del exilio español. Arquitectos, ingenieros, aparejadores, técnicos y constructores del destierro republicano." (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 02 de xuño de 2023. Consultado o 22 de maio de 2022.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Asilados políticos españoles llegados a bordo del vapor Sinaia
* A Ciudad de la Selva na documentación escrita (II): os primeiros grupos de fuxidos na bisbarra
| Laysan |
| --- |
|  |
| Vista da illa |
| Laysan vista aérea |
| Datos |
| Capital |  |
| País | Estados Unidos |
| Localización | Océano Pacífico |
| Arquipélago | Arquipélago de Hawai |
| Linguas |  |
| Poboación (2009) | Deshabitada |
| Superficie | 4´11 km² |
| Densidade |  |
| Coordenadas | 25°46′N 171°44′O﻿ / ﻿25.767, -171.733 |
| Maior Altura | 2´4 m. |
|  |
| Localización |
| Situación de Laysan no centro do arquipélago. |
|

**Laysan** (en hawaiano **Kauō**, historicamente **Moller**) é unha das illas de Sotavento de Hawai. Está situada a 1.500 km ao noroeste de Honolulú.

Xeografía
---------

Laysan é unha illa baixa de area cun lago interior que está a 2,4 metros sobre o nivel do mar. A superficie total é de 4,11 km². O lago ten un grao de salinidade de entre 12 e 14%, o triplo que a auga do mar.

Laysan ten dúas especies endémicas en perigo de extinción: o pato *anas laysanesis* e o pardal *telespyza cantans*.

Historia
--------

Laysan foi descuberta o 12 de marzo de 1828 polo capitán Stanikowitch do barco ruso *Moller*. En 1857 foi anexionada ao Reino de Hawai e en 1890 foi cedida a unha compañía norteamericana para a explotación do guano. En doce anos de actividade mineira destruíuse o ecosistema da illa. A importante colonia de aves mariñas, especialmente de albatros, estivo en perigo de extinción. Por outra banda os traballadores do guano introduciron coellos que se reproduciron rapidamente ata devorar practicamente toda a vexetación. Ademais, os comerciantes xaponeses viñan a recoller plumas de aves. En 1909 o presidente Theodore Roosevelt declarou a maioría de illas de sotavento como reserva natural para a protección das aves. En 1923 extermináronse aos coellos e fíxose un esforzo para recuperar a vexetación nativa.

Mapa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q34720
* WorldCat
* VIAF: 315131779
* GEC: 0516530
* GeoNames: 5850186
* LCCN: sh91004307

 |
**Emilio Comas Paret**, nado en Caibarién (provincia de Villa Clara) o 12 de decembro de 1942, é un escritor cubano.

Traxectoria
-----------

Estudou o Bacharelato no Instituto de Segunda Enseñanza de Remedios. En 1964 comezou a traballar no Ministerio de Educación mentres seguía estudando, graduándose en Pedagoxía na Universidad Central Martha Abreu de las Villas en 1974. En 1984 foi Vicedirector de Publicacións do Fondo Económico Literario y Artístico da UNEAC. Despois traballou na Dirección de Divulgación do Ministerio de Cultura. Foi incluído nas antoloxías *Nuevos narradores cubanos* (1974), *Cuentistas jóvenes* (1978), *Relatos de Girón* (1982) e *Contar quince años* (1987). É xefe de redacción da Revista *Música Cubana*.

Obras
-----

* *Contar los dedos*, 1976 (poesía).
* *Bajo el cuartel de proa*, 1978 (relatos).
* *De Cabinda a Cunene*, 1983 (novela).
* *La agonía del pez volador*, 1995 (novela).
* *El dulce amargo de la desesperación*, 2002.
* *Da vendima á zafra*, 2008, Sotelo Blanco Edicións.
* *40 días que estremecieron al mundo*, 2013 (relatos autobiográficos).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en EcuRed *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20533284
* WorldCat
* VIAF: 267974854
* BNE: XX4684697
* GND: 13573049X
* ISNI: 0000000078792504
* LCCN: n99029025
* NTA: 36306995X
* SUDOC: 152173269

 |
O arquipélago de Hawai.
As **illas de Sotavento de Hawai** (en inglés **Northwestern Hawaiian Islands** ou **Leeward Islands**) son as illas, atois, arrecifes e bancos de area do arquipélago de Hawai situadas ao noroeste das illas de Kaua'i e Niihau. As illas están deshabitadas, e administradas polo estado norteamericano de Hawai excepto o Atol de Midway, que é administrado polo US Fish and Wildlife Service, unha oficina do Departamento de Interior norteamericano.

Xeografía
---------

As illas de Sotavento de Hawai, deste en oeste e o nome hawaiano entre paréntese, son as seguintes: 

* Kaula (Ka?ula)
* Nihoa (Moku Manu)
* Necker (Mokumanamana)
* French Frigate Shoals (Mokup´papa)
* Gardner Pinnacles (P´h´honu)
* Arrecife Maro (Nalukakala)
* Laysan (Kau)
* Lisianski (Papa´´poho)
* Pearl e Hermes (Holoikauaua)
* Midway (Pihemanu)
* Kure (K´nemiloha´i)

As illas de Sotavento formáronse sobre o mesmo punto quente volcánico que formou as illas de Barlovento ou illas maiores de Hawai. Ao desprazarse a placa do Pacífico cara ao norte e noroeste sobre o punto quente da cortiza terrestre, as erupciones volcánicas foron formando as illas. As terras illadas fóronse erosionando e afundindo gradualmente, converténdose en illotes, atois, arrecifes ou bancos de area.

Historia
--------

Nas illas máis próximas ás illas maiores de barlovento, a Necker e Nihoa, hai algúns signos de presenza polinesia, pero se cre que en ningunha das illas existiu unha poboación permanente. Os nomes tradicionais hawaianos son Mokuakamohoali´i, Hanakaieie, Hanakeaumoe e Ununui, pero non se identificou a que illas corresponden os nomes. Os outros nomes hawaianos son modernos.

A pesar do seu illamento, a presenza humana tivo un grande impacto. Durante os primeiros anos do século XX matáronse centenares de miles de paxaros para abastecer ao mercado de chapeus de plumas; en Laysan explotáronse os depósitos de guano, e Midway foi ocupado por miles de militares que mantiveron unhas batallas decisivas na segunda guerra mundial.

En 1909, o presidente Theodore Roosevelt declarou á maioría de illas como reserva natural para protexer os paxaros. En 2000, o presidente Bill Clinton creou a reserva da *Northwestern Hawaiian Islands Coral Reef Ecosystem Reserve* para preservar os arrecifes de coral. Nestes momentos hai unha proposta para estendelo como reserva mariña.

Actualmente hai bases permanentes de investigadores científicos en Midway, French Frigate Shoals e Laysan. Non está permitida a visita das illas excepto para traballos científicos e de conservación. A protección das illas recae en tres oficinas: o *Ou.S. Fish and Wildlife Service*, do Departamento de Interior; a *National Oceanic and Atmospheric Administration*, do Departamento de Comercio; e o *Department of Land and Natural Resources*, do estado de Hawai.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q183110
* WorldCat
* VIAF: 315529009
* GeoNames: 5851564
* GNIS: 366218
* LCCN: sh2002001945

 |