recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Coordenadas: 4°52′57″N 114°56′33″L﻿ / ﻿4.88250, -114.94250

Kampong Ayer.
**Kampong Ayer** é unha área histórica de Bandar Seri Begawan, a capital de Brunei. Literalmente quere dicir 'vila de auga' (en malaio: *Kampung Air*). Kampong Ayer está formado por un conxunto de aldeas construídas sobre o río Brunei, sobre todo preto de *Pusat Bandar* ou o centro da cidade. Por iso, a miúdo é descrita como a "Venicia do Leste". Kampong Ayer foi historicamente o principal asentamento de Brunei; foi a capital de facto, un centro económico e social do Imperio de Brunei durante séculos, pero a súa influencia tamén se estendeu durante o imperialismo británico en Brunei.

Notas
-----

1. ↑  "Kampong Ayer (Water Village)". Arquivado dende o orixinal o 19 de xuño de 2018. Consultado o 13 de decembro de 2017.
2. 1 2  *Road Map and Street Index of Brunei Darussalam*. p. 34. ISBN 9991790101.
3. ↑  *Welcome to Brunei Darussalam : the complete traveller's guide.* ([1st ed.] ed.). Bandar Seri Begawan: Brunei Press. 2000. p. 23. ISBN 9991732055. OCLC 48517132.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1990199
* EBID: ID
* GeoNames: 6941910

 |
Coordenadas: 41°51′45″N 3°11′12″L﻿ / ﻿41.862594, 3.186674

As illas Formigues vistas dende a Cala Estreta.
As **Illas Formigues** son un arquipélago formado por catro pequenos illotes situado a tres millas do porto de Palamós (Xirona), navegando rumbo norte. Están sinalizadas cun faro de luz branca consistente nun grupo de 3 escintileos cada 9 segundos e un alcance nominal de 6 millas, situado no illote da *formiga gran* 41º53'N 03º11'E. Cando hai mala mar, son cubertas pola auga. O nome de illas Formigues (que en catalán significa "*formigas*") sinala a pequeñez do arquipélago.

Os fondos das Formigues varían desde os 9 metros ata a máis de 45. Son rocas xeralmente de formación calcárea, con numerosas covas e riscos de abundante vexetación mariña, especialmente gorgonias multicolores.

En 1285 desenvólvese nas augas circundantes destas illas a denominada **Batalla de Illas Formigues**.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3139199
* GEC: 0027709
* GeoNames: 6355205
* OSM: 4232916

 |
**Jan van Wintelroy** (coñecido tamén como **Joannes Wintelroy**), activo no período entre 1520 e 1576, foi un compositor dos Países Baixos borgoñóns, da época do Renacemento, pertencente á escola francoflamenga.

Traxectoria
-----------

Desde 1529, Jan van Wintelroy foi cantante, *præcentor* e sacerdote da *Ilustre Confraría de Notre-Dame* ("Illustre Lieve Vrouwe Broederschap"), en 's-hertogenbosch (Ppaíses Baixos). O 19 de xullo de 1551 foi nomeado mestre de capela, posto que ocupou ata o 30 de xuño de 1574. A partir desta data seguiu a ter a súa sede na capela da irmandade como *præcentor*.

Obra
----

*Al is den tijd nu doloreus* (*"*Aínda que o tempo sexa sombrío"), unha canción en lingua neerlandesa (ou flamenga) a catro voces de Wintelroy, foi incluída nunha antoloxía que o editor Jacob Baethen publicou en Maastricht en 1554, titulada *Dat ierste boeck vanden nieuwe Duijtsche liedekens* ("O primeiro libro de novas cancións neerlandesas"), do que non se conserva copia completa ningunha (falta a parte da soprano). A canción foi inserida no *Duijtsch musijck boeck*, unha nova antoloxía de cancións en neerlandés, publicada por Petrus Phalesius en Lovaina, en 1572.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Bonda, Jan Willem. *De meerstemmige Nederlandse liederen van de vijftiende en zestiende eeuw*, Hilversum, Verloren, de 1996. [ISBN 90-6550-545-8] *(En neerlandés)*
* *(en neerlandés)* Vente, Maarten Albert. "De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap te `s-Hertogenbosch 1541-1620. II". En *Tijdschrift van de Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis*. Volume 19 Fascículos 3 e 4. 1962-1963. Páxinas 163-172. *(En neerlandés)*

### Ligazóns externas

* *Al es den tijd nu doloreus.[*Ligazón morta*]* Fragmento da mesma canción na web da *Ilustre Confraría de Notre-Dame*, interpretada polo grupo de música antiga *Egidius Kwartet*. *(En neerlandés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2551746
* WorldCat
* VIAF: 270159032653501181321
* CERL: cnp02383823
* Europeana: ID
* GND: 1264370490
* MusicBrainz: ID

 |
Illa de Mouro.
Illa de Mouro.
Illa de Mouro.
Illa de Mouro.
A **Illa de Mouro** (en castelán, **Isla de Mouro**) é unha illa española situada fronte á Península da Magdalena, na boca da Baía de Santander, en Cantabria. É moi destacada, aínda que o seu territorio é só de 1,7 hectáreas. Enteiramente rochosa e bastante plana, posúe un faro nunha das súas partes máis altas. É un paraíso para os mergulladores, polos ricos fondos que hai ao seu arredor.

Historia
--------

O nome da illa até o século XVIII era *Isla de Mogro*, tal como se recolle en documentos do século XVI gardados nos arquivos municipal e provincial; sería no século XVIII, cando por un erro de transcrición do cartógrafo Vicente Tofiño de San Miguel, cambio o nome ao actual de *Isla de Mouro*.

En 1570 proxectouse a construción dun castelo na illa, para protexer a entrada da baía; mais ao final o castelo construíuse na próxima península de La Magdalena (o *castelo de San Salvador de Hano*).

En xullo de 1812, durante a Guerra da Independencia os ingleses, aliados dos españois, capturaron a illa, desde onde abateron con fogo granado as defensas costeiras da península da Magdalena ocupadas polos franceses, logrando expulsalos delas; isto permitiu o desembarco de tropas españolas en El Sardinero.

O faro da illa data do século XIX, do reinado de Sabela II. Estivo ocupado até 1921 por dous fareiros, que quedaban con frecuencia illados polos temporais. En 1921 procedeuse á automatización do faro.

Notas
-----

1. 1 2  Artigo "Islas de Cantabria. Vestigios de otra época", en *La Revista de Cantabria*, número 55. Abril-Xuño de 1989; p. 33
2. ↑  Artigo "Islas de Cantabria. Vestigios de otra época", en *La Revista de Cantabria*, número 55. Abril-Xuño de 1989; p. 35

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3394750
* GeoNames: 3115992

 |
**Gundoaldo**, finado en Asti sobre o 615, foi un longobardo, primeiro duque de Asti do 589 ao 615 aproximadamente.

Traxectoria
-----------

> 
> 
> Gunduald etiam, germanus Theodolindae reginae, qui erat dux in civitate Astensi, nemine scientem auctorem mortis ipsius, hoc ipso in tempore sagitta ictus interiit.
> *Tamén Gundoaldo, irmán da raíña Teodolinda, que era duque de Asti, morreu naquela mesma época, alcanzado por unha frecha, sen que nunca se soubese quen fora o seu asasino*.
> Paulo Diácono, *Historia Langobardorum*, IV, 40
> 

Irmán da raíña Teodelinda e fillo do duque de Baviera Garibaldo I e de Waldrada (á súa vez filla de Wacho, rei dos longobardos entre o 510 e o 540), tivo dous fillos, Gundeperto e Ariperto (nalgúns textos chamado Chairiberto), tamén eles reis dos longobardos posteriormente. Despois do matrimonio da irmá co rei Autari, celebrado en Verona o 15 de maio de 589, Gundoaldo foi nomeado duque de Asti.

Tras a morte de Autari, poucos meses despois do matrimonio, Teodolinda volveu casar co duque de Turín, Axilulfo, que foi coroado rei en Milán en maio de 591. Na súa *Crónica* o historiador franco Fredegario conta que, sendo o duque de Asti moi amado polos seus súbditos, representaba unha posíbel insidia pola sucesión do reino longobardo e que por iso foi asasinado, por orde da "facción" real.

Paulo Diácono e a Origo, a tal propósito falan dunha revolta dalgúns duques longobardos (Mimulfo, Gaidulfo, Ulfari) calmada con éxito polo exército real: mesmo isto podería ser a referencia de Fredegario, cando fala de faccións reais:

> 
> 
> *Agone regi e Teudeline, cum ipsum iam zele tenerunt, ubi ad ventrem purgandum in faldaone sedebat sagitta saucius moritur.*
> *Odiou á facción de Agón e Teodolinda, por causa de celos; así que el acabou morto por unha frecha*.
> Fredegario, *Crónica*
> 

Á morte de Gundoaldo non se sabe que fin fixo Gundeperto, mentres Ariperto probabelmente sucedeu ao pai na rexencia do ducado de Asti. Pola crónica de Paulo Diácono sábese que subiu ao trono longobardo despois da morte de Rodoaldo, fillo de Rotario, no 653.

Notas
-----

1. ↑  Paulo Diácono, *Historia Langobardorum*, IV, 40. *Cfr.* tamén Carlo Cipolla, *Appunti sulla storia di Asti*.
2. ↑  Outro nome co que se identificaba a Axilulfo
3. ↑  Carlo Cipolla, Op. cit.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fredegario, *Pseudo-Fredegarii scholastici Chronicarum libri IV cum continuationibus* in *Monumenta Germaniae Historica* SS rer. Mer. II, Hannover 1888.
* Paulo Diácono, *Historia Langobardorum* (*Storia dei Longobardi*, Lorenzo Valla/Mondadori, Milán 1992).
* Carlo Cipolla, *Appunti per la storia di Asti*, Venecia 1891.
* Niccola Gabiani, *Asti nei principali suoi ricordi storici*, voll. I, II e III, Tipografia Vinassa, 1927-1934.
* S. Grassi, *Storia della Città di Asti*, voll. I e II, Atesa, 1987.
* L. Vergano, *Storia di Asti*, voll. I, II e III, Tipografia S. Giuseppe, Asti 1953-1957.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1554635
* WorldCat
* VIAF: 316739363
* DeutscheBio: 102349972X
* GND: 102349972X
* WikiTree: Agilofing-30

 |
O **indie pop** é un xénero do rock alternativo orixinado no Reino Unido a mediados dos anos 80. Ten as súas raíces nas bandas de post-punk escocesas do selo Postcard Records de principios dos 80 (Josef K e Orange Juice) e na banda británica The Smiths. O indie pop inspirouse na ética DIY do punk e en ideoloxías relacionadas. O indie pop diferenciase do indie rock en que é máis melódico e menos abrasivo.

O termo "indie" ten sido usado por un tempo para describir a artistas de selos independentes (e aos propios selos), pero o momento clave para o bautizo do "indie pop" como xénero foi a edición coa cinta da revista *NME* *C86*, no ano 1986. O recompilatorio contaba con temas, entre outros artistas, de Primal Scream, The Pastels e The Wedding Present, e "indie" converteuse rapidamente no termo para designar a un xénero identificado polas súas guitarras chirriantes, o amor ao pop dos anos 60, e estruturas de cancións do power pop melódico.

De mediados a finais dos 80 o indie pop foi criticado pola súa asociación co chamado "shambling", e foi menospreciado, pero a escena indie pop da época é na actualidade recoñecida como crucial para a música independente do Reino Unido. O indie pop segue tendo un bo número de seguidores en todo o mundo, con novas bandas, novos selos e locais que se adican ao xénero.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q842324
* LCCN: sh2015000867

 |
**Gaidulfo**, finado en 594, foi un duque longobardo de Bérgamo a finais do século VI.

Traxectoria
-----------

Sucesor de Wallari, obtivo unha posición de forza tal como para participar, xunto con outros, nunha rebelión contra o novo rei Axilulfo e soster con el un conflito armado. Gaidulfo foi vencido e tras ulteriores rebelións co mesmo resultado axustizárono (594).

> 
> 
> *Gaidulfum quoque Bergamensem ducem, cui iam bis pepercerat, peremit.*
> *[...] axustizou tamén a Gaidulfo, duque de Bérgamo, ao que xa en dúas ocasións perdoara.*
> Paulo Diácono, *Historia dos longobardos*, IV, XIII.
> 

O ducado de Bérgamo, entendido como complexo político-militar, pero aínda non territorial, estaba entre os máis importantes e aguerridos e as vicisitudes de Gaidulfo testemuña a forza do grupo de poder que rexía o ducado, polo menos nas expectativas do duque, mesmo se ao final se demostrou efémera.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Ducado de Bérgamo.
* Wallari.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3757258
* DBI: ID

 |
Os **Lexington Men O' War** foron un equipo profesional de hóckey sobre xeo que xogou na ECHL. O Men O' War xogaba os seus partidos como local no Rupp Arena en Lexington, Kentucky (Estados Unidos), na tempada 2002-03. Como o anterior equipo de Lexington (os Kentucky Thoroughblades), o éxito no xeo non estivo acompañada de boas cifras de asistencia. O nome Man O' War vén do cabalo de carreiras que foi criado en Lexington, tamén o nome dunha rúa moi transitada de Lexington. O equipo cesou a súa actividade logo da tempada 2002-03, e puido revivir máis tarde coa adquisición da franquía baixo o nome Utah Grizzlies ao principio da tempada 2005–06.

Jim Wiley foi o único adestrador do equipo, co que conseguiu un rexistro de 34 vitorias, 31 derrotas e 7 empates, conseguindo a clasificación para os *play-offs*, onde caeu na primeira rolda fronte aos Toledo Storm por 3-0.

Notas
-----

1. ↑  Hamilton, Linda (June 2, 2005). "Grizzlies are looking to skate in East Coast Hockey League". *Deseret Morning News* (Salt Lake City, UT).
**Heri Jacob Victor Sody**, chamado *Han* polos seus amigos e colegas, nado na Haia o 31 de agosto de 1892 e finado en Ámsterdam o 16 de xaneiro de 1959, foi un zoólogo neerladés que traballou durante moitos anos nas Indias Orientais Neerlandesas, e despois en Indonesia, especializándose no estudo dos mamíferos daquelas illas (rinocerontes, roedores e primates, sobre todo), describindo por primeira vez para a ciencia diversas especies, entre elas o tarsio de Peleng (*Tarsius pelengensis*).

Abreviatura
-----------

A abreviatura **Sody** emprégase para recoñecer a Henri Jacob Victor Sody como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

Bibliografía
------------

* Becking, J. H. (1987): *Hernri Jacob Victor Sody (1892-1959). His Life and Work. A Biographical and Bibliographical Study**.*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1605893
* WorldCat
* VIAF: 8187634
* FAST: 232987
* GND: 118970925
* ISNI: 0000 0000 8195 6565
* LCCN: n88121562
* NTA: 074389319

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
O **gumuz** é un continuo dialectal considerada lingua falada entre Etiopía e o Sudán e clasificada dentro da familia nilo-sahariana. A maioría dos falantes en Etiopía viven nas zonas Kamashi e Metekel da rexión de Benishangul-Gumuz, non obstante uns 1000 viven en aldeas próximas á cidade de Welkite na rexión das Nacións, Nacionalidades e Pobos do Sur. Os falantes sudaneses viven nunha área ao leste de Er Roseires, arredor de Famaka e Fazoglo no Nilo Azul.

O primeiro testemuño escrito da lingua foi unha lista de palabras recollidas na zona do Monte Guba en febreiro de 1883 por Juan María Schuver.

Variedades
----------

As variedades gumuz non son intelixibles entre si, e as formas gramaticais son distintas entre as variedades do norte e do sur.

Fonoloxía
---------

Gumuz conta tanto con consoantes exectivas como con implosivas. Nalgúns dialectos estase a perder en posición velar. Hai unha serie de consoantes palatais, tanto exectivas como implosivas. Os tons son alto e baixo, con abaixamento tonal distintivo. Nalgúns dialectos como o de Sirba aparecen oclusivas bilabiales simultaneamente labializadas e palatalizadas, como na palabra [bʲʷa] 'rata'

Gramática
---------

O gumuz é unha AVO, con caso nominativo marcado, así e todo no norte a orde é AOV, probablemente por influencia do amhara .

Notas
-----

1. ↑  Ethnologue
2. ↑  Unseth, Peter. 1989. "Selected aspects of Gumuz phonology." In Taddese Beyene (ed.), *Proceedings of the eighth International Conference on Ethiopian Studies*, vol. 2, 617-32. Addis Ababa: Institute of Ethiopian Studies.
3. ↑  Raymond G. Gordon, Jr, ed. 2005. *Ethnologue: Languages of the World*. 15th edition. Dallas: Summer Institute of Linguistics.
4. ↑  Wendy James, *et al.*, *Juan Maria Schuver's Travels in North East Africa, 1880-1883* (London: Hakluyt Society, 1996), pp. 340-43
5. ↑  Ahland, Colleen Anne. 2004. "Linguistic variation within Gumuz: a study of the relationship between historical change and intelligibility." M.A. thesis. University of Texas at Arlington.
6. ↑  Colleen Ahland, 2012. "A Grammar of Northern and Southern Gumuz", Doctoral Dissertation, University of Oregon.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2396970
* AAT: 300388375
* Ethnologue: guk
* Glottolog: gumu1244
* WALS: gmz

 |
Os **francos ripuarios** (ou **riparios**) eran unha subtribo dos francos xermánicos. "Ripuario" significa "do río", e é principalmente o oposto de "salio", que significa "salgado", "marítimo", dos francos salios. Os ripuarios eran realmente "do río", vivindo principalmente na Renania, mentres que os salios recibiran esa denominación por viviren preto do litoral, onde hoxe están Bélxica e Países Baixos.

A capital dos francos ripuarios na época de Clodoveo I dos salios era Colonia. Dous dos seus reis están rexistrados: Sixeberto o Coxo e o seu fillo Cloderico. Ambos foron derrotados por Clodoveo I por volta de 508, cando os ripuarios foron anexados a nación franca.

Véxase tamén
------------

* Fráncico ripuario

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q316860
* EBID: ID
* GEC: 0208365

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
| Enderbury |
| --- |
|  |
| Atol Enderbury |
| Datos |
| País | Kiribati |
| Illa principal |  |
| Linguas |  |
| Poboación (2009) | Deshabitado |
| Superficie | 5´1 km² |
| Superficie lagoa | 0´6 km² |
| Nº de illas | 1 |
| Coordenadas | 3°8′S 171°5′O﻿ / ﻿-3.133, -171.083 |
| Maior Altura | 4 m.
  |
| Localización |
| Localización do atol Enderbury |
|

A **illa Enderbury** é un atol pequeno e deshabitado situado a 63 km ESE da illa Kanton no océano Pacífico central. Forma parte do conxunto de illas Fénix, pertencentes á República de Kiribati.

Mide 1,6 km de ancho e 4,8 km de longo, cun arrecife que se estende cara a fóra entre 60 e 200 metros. A illa é plana e espida, con arbustos baixos e uns poucos grupos de árbores. A diferenza doutros atois, existe unha soa lagoa, a maior parte do atol é terra.

Historia
--------

A illa foi descuberta en 1823 por unha expedición baleeira, e recibiu o seu nome (cun erro ortográfico) en honra a Samuel Enderby, dono dunha compañía baleeira británica. O primeiro interese en Enderbury foi en 1860, debido ao descubrimento dunha mina de guano. O Acta de Illas Guaneras de 1856 permitiu aos estadounidenses reclamar as illas con depósitos de guano; Enderbury foi unha delas.

Ao comezo, a extracción de guano foi un proceso lento, aínda que en 1870 alcanzou o seu punto máis alto, debido a que a Compañía Fénix de Guano tomou cartas no asunto. En 64 días, extraian e exportaban 6000 toneladas de guano. Os estadounidenses deixaron a illa en 1877, a cal foi ocupada na década de 1880 por unha empresa británica de guano, aínda que a produción foi máis pobre que a anterior.

Moi pouco ocorreu en Enderbury ata 1938, cando o presidente de Estados Unidos, Franklin Roosevelt, declarou as illas preto de Kanton, Enderbury inclusive, xurisdicións do Departamento do Interior dos Estados Unidos.

Estas illas foron consideradas como bos puntos estratéxicos para paradas de voos da aeroliña Pan Am entre Australia e Nova Zelandia, aínda que Enderbury nunca foi utilizada con este propósito. Reino Unido tamén reclamou as illas, e en 1939, asinouse un trato que establecía que as illas ían ser compartidas polos Estados Unidos e o Reino Unido nun condominio.

En 1938, catro colonos establecéronse na illa, para apoiar o dereito de soberanía sobre a illa que reclamaba os Estados Unidos, pero foron evacuados en 1942 durante a segunda guerra mundial. Todas as construcións das illas foron destruídas para previr que fosen utilizadas polos xaponeses.

Enderbury é o fogar de diversas especies de aves mariñas.

Galería de imaxes
-----------------

* Vista da illa desde o océanoVista da illa desde o océano
* Lagoa interiorLagoa interior
* A lagoa secaA lagoa seca
* Exemplar de Sula no seu niñoExemplar de Sula no seu niño
* Mapa de EnderburyMapa de Enderbury

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q30638
* WorldCat
* VIAF: 315136767
* EBID: ID
* FAST: 1278060
* GeoNames: 4030953
* LCCN: sh96008385

 |
Os **hialocitos**, tamén chamados **células vítreas**, son células do corpo vítreo do ollo, o cal é a cavidade chea de xel transparente (humor vítreo) situada no espazo situado entre o cristalino e a retina do ollo. Os hialocitos aparecen na parte periférica do corpo vítreo, e poden producir ácido hialurónico e coláxeno, que pasan ao humor vítreo e forman fibrilas de coláxeno enlazadas coa hialurona. Os hialocitos son células con forma estrelada cun núcleo oval.

O desenvolvemento de corpo vítreo no embrión ocorre en tres etapas: primaria, secundaria e terciaria. Durante a etapa primaria, que ten lugar entre as semanas 3 e 6, os compoñentes básicos empezan a formarse a partir da capa de células embrionarias do mesénquima. Os hialocitos probablemente se desenvolven a partir do vítreo primario vascular.

Notas
-----

1. ↑  Sommer F, Brandl F, Weiser B, Tesmar J, Blunk T, Göpferich A. "FACS as useful tool to study distinct hyalocyte populations." Exp Eye Res. 2009 May;88(5):995-9. Epub 2008 Dec 6
2. ↑  D. W. Fawcett. Tratado de Histología. Interamericana-McGraw Hill. 1987 11ª edición. Páxina 943. ISBN 84-7605-361-4 .
3. 1 2  Paulsen, Douglas F. (2010). "Chapter 24. Sense Organs". *Histology and cell biology : examination and board review* (5th ed.). Stamford, Conn.: Appleton & Lange. ISBN 978-0071476652.
4. 1 2 3  Cunningham, Emmett T.; Paul Riordan-Eva (2011). "Chapter 1. Anatomy & Embryology of the Eye". *Vaughan & Asbury's general ophthalmology.* (18th ed.). New York: McGraw-Hill Medical. ISBN 978-0071634205.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5952570
* MAG: 2777228683

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 70620

 |
{{Illa
| nome = Ellef Ringnes
| nome\_orixinal = 
| mapa = 
| lenda =
| país =  Canadá
| entidade\_territorial = Provincias e territorios do Canadá
| opc\_entidade = Nunavut
| provincia = 
| arquipélago = Illas Árticas do Canadá
| mar = Océano Ártico
| coordenadas = 78°36′46″N 101°56′13″O﻿ / ﻿78.61278, -101.93694
| distancia = 
| superficie = 11.295
| longo = 
| largo = 
| altitude = 260 m [[Isachsen Dome[]]
| perímetro = 
| poboación = 
| densidade = 
| xentilicio = 
| capital = Isachsen (pob. 0)
| tipo = 
| lingua\_propia =
| imaxe = Ellef Ringnes Island.png
| pé\_imaxe = Localización da illa
}}

A **Illa Ellef Ringnes** é unha das Illas Sverdrup en Nunavut, Canadá. Atópase ao leste da Illa Borden e ao oeste da Illa de Amund Ringnes, e posúe unha área de 11.295 km², o que a converte na 69 illa máis grande do mundo e a 16 do Canadá. A estación meteorolóxica de Isachen atópase na costa occidental da illa. As coordenadas nas que se atopa son 78°36?46"N, 101°56?13"W. A súa altura máxima é 260 m.

A illa recibe o seu nome en honor a Ellef Ringnes, un dos financiadores da expedición de Otto Sverdrup. A illa foi reclamada por Noruega desde 1902 ata 1930 onde se desistiu en favor do Canadá.

A illa Ellef Ringnes foi a última masa de terra na que estivo situado o Polo Norte Magnético. En abril e maio de 1994, Larry Newitt, do Servizo Xeolóxico do Canadá e Charles Barton, da Organización Xeolóxica Australiana, levaron a cabo un estudo para determinar a posición do Polo Norte Magnético naquela época. Estableceron un observatorio magnético provisional na Illa Lougheed, preto do lugar onde se había predecido que se atopaba o polo. Estes científicos determinaron a posición do polo. Estableceron que en 1994 en Polo Norte atopábase na Península Ónice, ao suroeste da Illa Ellef Ringnes, nas coordenadas 78.3° N, 104.0° W. O polo pasou pola illa aquel mesmo ano e actualmente atópase a uns 400 km cara ao noroeste.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Illa Ellef Ringnes Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

### Outros artigos

* Illas Árticas do Canadá

### Ligazóns externas

* Ellef Ringnes Island in the Atlas of Canada – Toporama; Natural Resources Canada

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q215001
* WorldCat
* VIAF: 315526816
* GEC: 0023849
* GeoNames: 5947793
* OSM: 1656488
* TGN: 1007029

 |
| Desroches |
| --- |
|  |
| Vista da illa |
|  |
| Datos |
| Capital | Desroches |
| País | Seychelles |
| Localización | Océano Índico |
| Arquipélago |  |
| Linguas |  |
| Poboación (2009) | 50 hab. |
| Superficie | 3´24 km² |
| Densidade |  |
| Coordenadas | 5°40′S 53°39′L﻿ / ﻿-5.667, -53.650 |
| Maior Altura |  |
|  |
| Localización |
|  |
|

**Île Desroches** ou **Desroches Island** é a illa principal das illas do Almirante, parte das illas periféricas das Seychelles. Sitúase a 230 km ao suroeste de Mahé, a principal illa das Seychelles. Que ten 6´2 km de longo e ten unha superficie de 3´24 km². Ao longo da súa circunferencia de 15 km ten unha praia de area fina.

Historia
--------

Desroches foi nomeada por Chevalier de Roslan, comandante da nave *L'Heure du Berger*.
Foi explorada por Chevalier de la Billioère en 1771. Os británicos chamárona **Wood Island**, a illa de madeira debido á súa densa vexetación arbórea. A illa foi un importante produtor de copra.

Xunto co resto das Illas do Amirante, Desroches foi parte das Seychelles desde que se converteu nunha colonia en 1909. O 8 de novembro de 1965, o Reino Unido separou Desroches das Seychelles para formar parte do recentemente creado Territorio Británico do Océano Índico xunto con Farquhar, Aldabra e o Arquipélago de Chagos, pero regresou a Seychelles cos dous primeiros. O propósito era permitir a construción de instalacións militares para o beneficio mutuo do Reino Unido e os Estados Unidos. O 23 de xuño de 1976, Desroches foi devolto ás Seychelles por mor da consecución da independencia.

Xeografía
---------

Unha praia no lado occidental da illa.
Desroches ten unha poboación de ao redor de 50 habitantes, un asentamento no centro da costa noroeste (mirando á lagoa), un pequeno hotel de luxo con 20 habitacións no sur (*Desroches Island Resort*), construído en 1988 e unha pista de aterraxe pavimentada de 1.372 m de longo na parte sur. Atópase a 36 km ao leste de Amirantes Bank, e separada dela pola auga a máis de 1300 metros de profundidade. Atópase no extremo sur dun atol. No extremo norte do atol atópanse as Shark Rocks, cunha profundidade de entre 3 e 6 metros. Hai un faro no extremo nordés da illa de Desroches. A illa está rodeada por un arrecife seco que se estende 1´6 quilómetros mar a dentro desde o extremo nordés e 0´8 km da extremidade suroeste do país. A illa é baixa e está cuberta de cocos e de altas árbores de madeiras duras. Unha profunda canle, de preto de 1´6 km de ancho, conduce á lagoa. A profundidade mínima na canle é de 18´3 m.. 


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q620506
* WorldCat
* VIAF: 315165706
* GEC: 0514076
* GeoNames: 241355

 |
***Fóra de xogo*** é unha novela negra escrita por Manuel Forcadela, publicada en 1993 por Edicións do Cumio. É a terceira entrega das aventuras de Toni Barreiro.

Trama
-----

A trama desenvólvese en Vigo. Toni Barreiro é un ex-lexionario e ex-boxeador (alcumado "O Touro do Calvario") que traballa para unha xestoría, encargándose de lograr que a xente pague débedas pendentes.

É outono. Mentres nos Balcáns ten lugar a guerra dos Balcáns, chega a Vigo a última fichaxe do Real Club Celta, o dianteiro croata Lazslo Gzesler. Toni e o seu amigo Elvis son contratados para encargarse da súa seguridade, pero sen abafalo en exceso, simplemente observando e evitando que corra perigo. Pero ós poucos días de comezar, o futbolista sofre un intento de asasinato, e axiña comeza a trama a tomar acción.

Aparecen as personaxes de dous empresarios, un escritor e a irmá e a muller do futbolista. Todos eles atraídos por intereses económicos (tráfico ilegal de armas) e espirituais (pertencen a unha seita satánica), non dubidan en asasinar a quen sexa necesario, facer vodú, ou preparar as máis complexas redes para levar adiante os seus propósitos.

Ó igual que en *Sangue sobre a neve* e *Barato, barato*, faise un profundo retrato da cidade olívica. Doutra volta os edificios grises e o tráfico contaminante volven ser personaxes propios, xunto coa paisaxe urbana e as naves industriais do arrabalde.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha na páxina da editorial
**Izar Fene** foi o nome co que se coñeceu un estaleiro do grupo Izar Construcciones Navales en Fene. Foi absorbido en 2005 pola nova compañía naval pública Navantia.

Ata o ano 2000, este estaleiro foi coñecido como ASTANO (Astilleros y Talleres del Noroeste), e funcionaba como estaleiro público de construción civil entón xa limitado ao mercado offshore e as reparacións navais.

En decembro de 2004, a Sociedade Estatal de Participacións Industriais (SEPI), accionista e xestora do grupo Izar, decide a segregación da rama militar de Izar, creando en marzo de 2005 a sociedade Navantia, formada polos estaleiros de Ferrol, Fene, Puerto Real, San Fernando, Cádiz e Cartagena. Fusionando así Astilleros Españoles, construcións navais civís, con Bazán construcións navais militares.

A produción civil destas plantas quedou limitada dende entón a un 20% da actividade total do grupo[] no sector civil por compromiso do goberno español con Bruxelas. En abril de 2005 a SEPI comezou o proceso de liquidación de Izar Fene, que dende entón non opta a novos contratos -só pode operar no sector militar- e afronta a súa disolución e peche definitivo. En 2014 Navantia Fene (antigo Astano) rematará o veto imposto pola Unión Europea á construción civil naval.
**Iván Salgado López**, nado o 29 de xuño de 1991 en Ourense, é un xadrecista galego.

Traxectoria
-----------

Xogador de xadrez dende neno, proclamouse campión galego sub-14 con só once anos en 2002. Campión de España sub14 (2004) e campión de España sub 16 (2006), Iván Salgado é un xogador do club de xadrez Escola Marcote. Aos 14 anos xa conseguira as vitorias necesarias para ser cualificado como Gran Mestre, a categoría internacional de maior nivel. En xaneiro de 2008 recibiu a cualificación de Mestre Internacional, converténdose no primeiro galego en conseguila.

O 17 de marzo de 2010 acadou o 9º posto no Campionato de Europa Absoluto celebrado en Rijeka (Croacia). Clasificouse con tan só 18 anos para a Copa do Mundo, competindo entre 64 xogadores de todo o mundo. En abril de 2012, proclamouse campión do Campionato Iberoamericano de Xadrez, torneo que reuniu a numerosas estrelas do xadrez español e latinoamericano.

Tamén é resaltable o papel desempeñado por Salgado nas últimas edicións da Liga galega de clubs, crucial para que o seu equipo, o Club de Ajedrez Marcote se proclamase campión en varias ocasións (2011 foi a máis recente)

O seu adestrador é o español Jesús de la Villa.

Notas
-----

1. ↑  Jesús J. Boyero (18 de marzo de 2010). "El orensano Iván Salgado se clasifica para la Copa del Mundo con sólo 18 años". *Marca* (en castelán).

Ligazóns externas
-----------------

* Datos da FIDE de **Iván Salgado** (en inglés)
* 250 partidas de **Iván Salgado** en chessgames.com (en inglés)
* Videos de Iván Salgado comentando partidas internacionais (en inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2357364
* 365chess: Ivan\_Salgado\_Lopez
* ChessGames.com: 92742
* ChessTempo: 184627
* FIDE: 2257327
* OlimpBase: zvftnfdj

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2357364
* 365chess: Ivan\_Salgado\_Lopez
* ChessGames.com: 92742
* ChessTempo: 184627
* FIDE: 2257327
* OlimpBase: zvftnfdj

 |
A **Illa de Pedrosa** é unha illa española e unha das maiores illas cántabras. Atópase no fondo da baía de Santander, fronte á localidade de Pontejos. Ten 10'4 hectáreas e actualmente está unida a terra firme por unha ponte. Toda ela é un xardín con moitas árbores. Os antecedentes do Sanatorio hai que situalos no ano 1834, data en que se solicitou o establecemento dun lazareto na illa de Pedrosa, ao fondo da baía de Santander, para manter en corentena ás tripulacións de buques afectadas por enfermidades tropicais. O lazareto comezou a funcionar en 1869 pero co tempo transformouse en Sanatorio Marítimo (1909) de carácter nacional para o tratamento de enfermidades óseas e tuberculosas. Máis tarde, en recordo a un dos seus médicos directores, denominóuselle "Sanatorio Víctor Meana". Deixou de funcionar como hospital en 1989. Hoxe en día varias das dependencias insulares foron convertidas polo Goberno cántabro nun centro de rehabilitación de drogodependentes e outros usos.
O **Ilyushin Il-2** (cirílico: Илью́шин Ил-2) **Shturmovik** (cirílico: Штурмови́к, Shturmovík) foi un avión de ataque ao chan producido pola Unión Soviética en grandes números durante a segunda guerra mundial. O Il-2 nunca recibiu un nome oficial e 'shturmovik' é a palabra xenérica rusa para referirse a un avión de ataque ao chan. A palabra tamén aparece en fontes occidentais como Stormovik e Sturmovik.

Durante a guerra fabricáronse 36 183 unidades do Il-2, e xunto co seu sucesor, o Ilyushin Il-10, construíronse un total de 42 330 aparellos, converténdose no avión militar máis producido da historia, ademais dun dos avións máis fabricados xunto co avión civil estadounidense Cessna 172 e o biplano multipropósito soviético Polikarpov Po-2 *Kukuruznik*.

Entre os pilotos do Il-2, o avión era coñecido polo diminutivo "Ilyusha". Para os soldados de terra era o "Chepudo", o "Carro de combate voante" ou o "Infante voador". A súa designación OTAN de posguerra foi "**Bark**". O Il-2 xogou un papel crucial na Fronte Leste. Cando as factorías se atrasaban nas súas entregas, Iosif Stalin dicíalles aos xerentes que o Il-2 eran "tan esencial para o Exército Vermello como o aire e o pan".

Notas
-----

1. ↑  Stapfer, 1995
2. ↑  Rastrenin, 2008
3. ↑  Jane's 1989, p. 529
4. ↑  Gunston 1995, p. 106
5. ↑  Hardesty 1982, p. 170

Bibliografía
------------

* Gunston, Bill. *The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875–1995*. London: Osprey, 1995. ISBN 1-85532-405-9.

* Rastrenin, Oleg. *IL-2 Sturmovik Guards Units of World War 2* (Osprey Combat Aircraft, no 71). Oxford, UK: Osprey Publishing, 2008. ISBN 978-1-84603-296-7.

* Stapfer, Hans-Heiri. *Il-2 Stormovik in Action* (Aircraft number 155). Carrollton, TX: Squadron/Signal Publications, Inc. 1995. ISBN 0-89747-341-8.
O **Ilyushin Il-62** (alcumado *Classic*) foi o primeiro reactor de pasaxeiros de longo alcance producido na Unión Soviética. Fixo o seu primeiro voo en xaneiro de 1963 e entrou en servizo con Aeroflot o 15 de setembro de 1967. Foi concibido como sucesor do turbohélice Il-18, e coa súa capacidade de case 200 pasaxeiros era o reactor de liña máis grande cando realizou o seu voo de estrea. Foi un dos catro pioneiros da súa clase (xunto co 707, o DC-8 e o VC10), e tratouse do primeiro avión do seu tipo en operar na Unión Soviética e varios países máis.

Deseño
------

As esixencias do seu deseño foron moi semellantes ás do VC10, de aí o feito de que ambos os avións se asemellen bastante, e inclúan un longo alcance e que puidesen operar dende pistas curtas ou mal preparadas entre outras.

O primeiro prototipo estivo listo en setembro de 1962 e foi inspeccionado polo mesmo Nikita Khrushchev, pero ata xaneiro do ano seguinte non faría o seu voo inaugural. Durante catro anos o equipo de deseño, dirixido por Vladimir Kokkinaki, estivo traballando para mellorar determinados aspectos, e o avión entrou en servizo coa aeroliña Aeroflot en marzo de 1967.

Durante os seus primeiros meses de servizo o Il-62 estivo facendo unicamente rutas internas na Unión Soviética, realizando o seu primeiro servizo internacional en setembro de 1968 entre as cidades de Moscova e Montreal. A capacidade de pasaxe desta primeira versión do Il-62 variaba dos 122 pasaxeiros en dúas clases, aos 186 en clase única.

En 1971 apareceu o Il-62M, con motores máis potentes e económicos que, xunto coa instalación dun novo tanque de combustible na deriva, aumentaba o alcance operacional do avión. Esta variante entrou en servizo con Aeroflot en 1974.

En 1978 anunciouse o Il-62MK cunha serie de novas melloras, a meirande parte delas para axeitar o uso do avión dende pistas curtas ou mal acabadas. Propuxéronse outras versións, algunhas para "estirar" a capacidade de pasaxeiros ata os 250, e outras para adaptar o avión a aeroportos máis pequenos. Ningunha desas ideas chegou a acadar a fase de deseño, e dende entón non se coñecen máis desenvolvementos do modelo.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre aviación é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q182575
* LCCN: sh85064271

 |
**Ilse Lieblich Losa**, nada en Melle-Buer (Alemaña) o 20 de marzo de 1913 e finada no Porto (Portugal) o 6 de xaneiro de 2006, foi unha escritora e tradutora portuguesa de orixe xudía.

Traxectoria
-----------

Naceu preto de Hannover filla de Artur Lieblich e de Hedwig Hirsch. Cursou os seus estudos en Osnabrück, Hildesheim e Hannover.

Ameazada pola Gestapo con ser enviada a un campo de concentración debido á súa orixe xudía, abandonou o seu país natal en 1930 coa súa nai e os seus irmáns Ernest e Fritz. Mudouse primeiro a Inglaterra e posteriormente a Portugal, onde chegou en 1934. Estableceuse na cidade do Porto, onde obtivo a nacionalidade portuguesa tras o seu matrimonio en 1935 co arquitecto Arménio Taveira Losa.

En 1943 publicou o seu primeiro libro, *O mundo en que vivín*, e desde entón dedicou a súa vida á tradución e á literatura infantil e xuvenil. En 1984 recibiu o Grande Prémio Gulbenkian polo conxunto da súa obra dirixida a este público. En 1998 recibiu o Grande Prémio de Crónica, da Associação Portuguesa de Escritores pola súa obra *À Flor do Tempo*. Colaborou en diversos xornais e revistas, alemás e portuguesas. Traduciu do alemán para o portugués algunhas das máis consagradas obras e autores, entre as que cómpre salientar o *Diario de Ana Frank*.

O 9 de xuño de 1995 foi nomeada Comendadora da Ordem do Infante D. Henrique.

Traducido ao galego: *Río sen ponte* (2019), Hécules Ed. Tradución de Anxo Tarrío. ISBN 978-84-18966-12-5.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  "Ilse Losa". *Infopédia* (en portugués). Porto Editora. Consultado o 6 de decembro de 2012.
2. ↑  Nicolás, Ramón (2019-05-18). "O mundo en que vivín, de Ilse Losa". *Caderno da crítica*. Consultado o 2019-06-27.
3. ↑  "- Página Oficial das Ordens Honoríficas Portuguesas". *www.ordens.presidencia.pt*. Consultado o 2021-03-21.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1659168
* WorldCat
* VIAF: 93535054
* BNE: XX1100654
* BNF: 13174552s
* DeutscheBio: 118963716
* FAST: 80203
* FemBio: 17901
* GND: 118963716
* ISNI: 0000 0000 6638 3260
* LCCN: n81114309
* NKC: kup19980000058826
* NTA: 073354872
* PTBNP: 26530
* SUDOC: 035209690

 |
***Gallaecia fulget*** é un álbum do grupo tradicional galego Milladoiro gravado no ano 1995 en Galiza, nos Estudios Cormorán polo técnico X. M. Tasende. É unha composición temática, encargo da Universidade de Santiago de Compostela para a exposición conmemorativa dos 500 anos da súa fundación. Dividida en catro movementos, o cuarto é unha suite de temas tradicionais galegos. Milladoiro conta neste álbum coa colaboración de voces solistas, coros de canto gregoriano e pandeireteiras. Foi lanzado no mercado xaponés pola editorial Marquee/Belle Antique.

Lista de cancións
-----------------

### A Xénese (música para o Colexio de Santiago Alfeo)

| N.º | Título | Duración |
| --- | --- | --- |
| 1. | "Reinando o Emperador Carlos"   |   |
| 2. | "Kirie"   |   |
| 3. | "Mendicantium flores"   |   |
| 4. | "O gran fonseca"   |   |

### O Debate (música para a Igrexia da Universidade)

| N.º | Título | Duración |
| --- | --- | --- |
| 1. | "As gárgolas da luz"   |   |
| 2. | "Novatores e tomistas"   |   |
| 3. | "Laboratorio"   |   |

### A nostalxia (música para a casa da Troia)

| N.º | Título | Duración |
| --- | --- | --- |
| 1. | "Voaría a Compostela"   |   |
| 2. | "Os teus ollos"   |   |

### O presente (música para San Martiño Pinario)

| N.º | Título | Duración |
| --- | --- | --- |
| 1. | "Gallaecia fulget"   |   |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do grupo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12389920
* MusicBrainz: ID

 |
Lego Duplo

**LEGO** é a denominación que se dá a unha serie de xoguetes que teñen como elemento principal uns bloques de plástico interconectábeis. A compañía Lego System A/S, a súa fabricante, ten base en Billund, Dinamarca. Foi fundada no ano 1916 polo carpinteiro Ole Kirk Christiansen e dende 1934 pasou a chamarse LEGO, coa contracción das palabras dinamarquesas "LEg GOdt" (*xogue ben*).

Historia
--------

Ole Kirk Christiansen abriu un taller en 1916 que funcionou como obradoiro ordinario até 1932 cando empezou a facer xoguetes de madeira. En 1947 foi creado o primeiro xoguete de plástico.

En 1939 tiña 10 empregados. En 1943 xa traballaban na empresa unhas 40 persoas, que pasaron a 50 en 1948. En 1965 comezaron a distribuír os seus produtos en España, e en 1966 xa vendían en 42 países. En 1974 formouse a división LEGO España. En 1983 tiña 3 700 empregados a nivel mundial, que pasaron a 7 550 en 1991. En 1996 creouse a páxina web lego.com.

Notas
-----

1. ↑  "LEGO.com". Arquivado dende o orixinal o 11 de febreiro de 2021. Consultado o 19 de xuño de 2009.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q170484
* EBID: ID
* LCCN: sh86008105
* MusicBrainz: ID
* NKC: ph737691

 |
Unha candea do iahrtseit acesa en memoria dun ser querido no aniversario da súa morte
***Iahrtseit*** (יאָרצײַט, *"Tempo (dun) ano"* en yiddish, escrito tamén *iortsait* coa ortografía iiddish estándar do YIVO, Instituto Científico Xudeu; *Iohr Tseit*, *iahrseit*, e *iartseit*, é un termo usado polos xudeus asquenacís non yiddish-parlantes para referirse á conmemoración anual do día da morte dun familiar.

Esta data tamén é coñecida en ladino como *naghala*. É de práctica xeral, baseada na tradición xudía de que os doentes deben conmemorar a morte dun parente.

Os familares que teñen que completar este ritual son os fillos, irmáns, esposos e pais dos finados. A costume discútese en profundidade por vez primeira en *Sefer HaMinhagim* (publicado en 1566) polo rabino Isaac Tyrnau.

A data do *Iahrtseit* determínase polo calendario hebreo, e cae anualmente na data hebrea da morte dos parentes defuntos.

A principal obriga *ghalaghic* é recitar a versión da oración *caddish* propia do doente tres veces (mañá, tarde e noite), e moitos acoden á sinagoga aos servizos matutinos (*Shacharit*), vespertinos (*Mincha*) e nocturnos (*Maariv*) dese día. (Durante o servizo de pregarias o caddish é recitado, polo menos, catro veces). Un costume, ou minghag, moi estendido, é aquel no que os parentes acenden unha candea especial que está acesa vinte e catro horas, chamada "candea do *Iahrtseit*".

Acendendo unha candea do iartseit en memoria dun ser querido é unha tradición que está profundamente arraigada na vida xudía, honrandoa memoria e as ánimas dos defuntos.

A estrita lei xudía esixe que unha persoa faga xaxún o día do iartseit dun dos pais, aínda que isto non é necesario, algunhas persoas xaxúan seguindo a versión máis estrita da lei. Entre moitos xudeus ortodoxos converteuse en costume facer un siium completando un tratado do Talmud ou un volume da Mishnah a véspera do *Iahrtseit*, en memoria do finado. Un *ghalagha* que requira un *siium* ("comida conmemorativa"), tras completar un estudo dese tipo, elimina a obrigatoriedade do xaxún.

Moitas sinagogas terán luces nunha placa conmemorativa especial nun muro do templo, cos nomes dos membros da singagoga que morreron. Cada unha destas luces será acendida para os seus respectivos *iartseits* e todas para o servizo do *iiscor*. Algunhas sinagogas tamén as acenderán nos días conmemorativos, como o *Iom Gha'Shoah*.
Situación da illa de Rügen
**Rügen** *(lat. **Rugia**)* é a maior das illas alemás. Está situada ao longo da costa de Mecklemburg-Pomerania occidental no mar Báltico. Ocupa unha superficie de 935 km², pero o seu perímetro litoral é de 574 km. A súa poboación era de 73.000 habitantes en 2001. Xunto coas illas veciñas, e menores, de Hiddensee e Ummanz, conforman o distrito Rügen.

Núcleos urbanos
---------------

As aglomeracións principais son Bergen auf Rügen con 20.000 habitantes e a vila portuaria de Sassnitz, con 11.000 habitantes. No sueste da illa, ubícanse as dúas estacións balnearias máis coñecidas: Sellin e Göhren. A illa está unida por unha ponte á cidade de Stralsund, no continente.

* BinzBinz
* Nationalpark JasmundNationalpark Jasmund

Breve historia
--------------

Con diversos cambios de dominio durante a Idade Media, Rügen pasou a formar parte da Pomerania sueca desde 1648. En 1815 o Congreso de Viena outorgouna a Prusia. Xa en 1816 foi construído a primeira estación belnearia (*Putbus*), convértendose a illa no lugar ideal de vacacións dos alemáns até a segunda guerra mundial. En 1936, durante a ditadura nazi, foi construída a ponte que a uniu a Stralsund. Durante a época da República Democrática alemá, aínda que Rügen foi coidada, dada a maior capacidade económica dos alemáns occidentais fixo que illas alemás da R.F.A. pasasen a ter maior número de visitantes. Desde a unificación alemá, Rügen volveu ser o lugar preferido de vacacións dos alemáns.

No comezo do ano 2018, un tesouro cunha antigüidade estimada de máis de mil anos pertencente ao rei viquingo Harald Blåtand foi atopado na illa polos arqueólogos voluntarios Luca Malaschnichenko (de 13 anos) e René Schön.

Notas
-----

1. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 18 de abril de 2018. Consultado o 18 de abril de 2018.
2. ↑

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Illa de Rügen*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial
* Jasmund National Park pictures and information about the chalk cliffs *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3237
* WorldCat
* VIAF: 237700289
* BNF: 123317551
* BRE: 3524166
* EBID: ID
* GEC: 0057299
* GeoNames: 2843325
* GND: 4050875-4
* LCCN: sh85115751
* NKC: ge130692
* OSM: 1434381
* SELIBR: 158442

 |
| Vaitupu |
| --- |
|  |
| Localización |
| Localización do atol de Vaitupu |
| Datos |
| País | Tuvalu |
| Illa principal | Vaitupu |
| Linguas | Tuvalés e inglés |
| Poboación (2002) | 1.591 hab. |
| Superficie | 4,3 km² |
| Superficie lagoa | 1,3 km² |
| Nº de illas | 9 |
| Coordenadas | 7°28′S 178°41′L﻿ / ﻿-7.467, -178.683 |
| Maior Altura |  |

**Vaitupu** é a illa máis grande da pacífica nación de Tuvalu. Está situado a 7,48 graos sur e 178,83 graos oeste. A capital é Asau.

Poboación
---------

Vaitupu ten a segunda maior poboación de Tuvalu, censada en 1.591 habitantes (censo de 2002). Chegan 600 estudantes de idades entre 13 e 21 de todo o arquipélago para asistir á única escola secundaria do país, Motufoua. A pesar do seu relativamente gran tamaño, a illa ateigouse durante os anos 40 polo que varias familias emigraron a Fidxi.

Contexto xeográfico
-------------------

A illa, que cobre aproximadamente 5.6 quilómetros cadrados, inclúe pantanos, mangleiros, un filón coralino e unha lagoa grande. A segunda illa en extensión é Tofia.

Illas
-----

O atol de Vaitupu consiste polo menos en 9 illas, que son:

* Luasamotu
* Mosana (grupo de 2)
* Motutanifa
* Temotu
* Te Motu Olepa
* Tofia
* Vaitupu
* E polo menos outra illa

Hai polo menos 1 illa habitada, Vaitupu.
A maior illa é naturalmente Vaitupu, seguida por Tofia.

Equipamentos
------------

A única aldea en Vaitupu consiste nas veciñanzas Tumaseu e Asau. Hai unha igrexa, unha escola primaria, polo menos unha pensión e unha oficina de correos. A escola secundaria (Motufoua) está a menos de 2 quilómetros, e o hospital preto de 1 quilómetro.

Accesos
-------

Hoxe, a Vaitupu pódese chegar por barco privado ou co servizo do Nivaga II, barco operado polo goberno que cobre a distancia entre Vaitupu e Funafuti regularmente.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q632495
* GEC: 0515682
* GeoNames: 7601981

 |