Coordenadas: 39°47′28″N 86°08′53″O﻿ / ﻿39.791, -86.148

**Indianapolis**, ou **Indianápolis**, é a capital do estado americano de Indiana. De acordo co censo de 2000, a súa poboación é de 791.926, converténdoa na cidade máis poboada de Indiana. É, á súa vez, a capital do condado de **Marion**, que segundo o censo de 2003, tiña unha poboación de 863.216 habitantes. Foi fundada en 1821 e cobre unha área de 966,3 km².

O nome da cidade chégase a asociar co afundimento do cruceiro USS Indianapolis o 30 de xullo de 1945.

Historia
--------

Fundada como a capital estatal en 1821 segundo a Asemblea Xeral de Indiana, antes da súa fundación oficial Indianapolis era unha área pantanosa chamada *Fall Creek Settlement* por algúns comerciantes de peles. O primeiro colono europeo-americano, crese que é George Pogue, que se estableceu o 2 de marzo de 1819 cunha dobre cabana de tronco ao longo do río Branco (actualmente é o Parque estatal Río Branco no centro de Indianapolis).

O estado designou a Alexander Ralston para que deseñase a nova capital. Ralston era un aprendiz do arquitecto francés Pierre L'Enfant, Ralston axudou a L'Enfant a planificar Washington DC. O plan orixinal de Ralston para Indianapolis era o dunha cidade de só unha milla cadrada. Baixo o plan de Ralston, no centro da cidade foi colocado o Círculo do Gobernador, o cal era o sitio onde se construiría a mansión do Gobernador. Isto foi usado como mercado durante máis de seis anos. Aínda que a mansión terminou de ser construída en 1827 ningún Gobernador viviu nela. finalmente foi demolida en 1857 e no seu lugar construír o Monumento Círculo usado como círculo para o tráfico e o Monumento de Soldados e Mariñeiros, deseñada polo arquitecto alemán Bruno Schimtz e terminada en 1901.

### Desenvolvemento económico e político

Indianapolis entrou nun período de gran prosperidade ao principio do século XX, durante este tempo a cidade testemuñou o gran progreso económico, social, e cultural. A maior parte disto era debido ao descubrimento dun enorme depósito de gas natural no centro-este Indiana en 1886, o famoso Campo de Trenton. Uns anos máis tarde descubriuse aceite. O Campo de Trenton foi xacemento petrolífero e o depósito de gas natural máis grande do mundo. O goberno estatal ofreceu unha fonte de subministración gratis de gas natural ás fábricas que foron construídas alí. Isto conduciu a un aumento de industrias fabricantes de cristrais e de automóbiles.

Con todo, os depósitos de gas natural foron esgotados en gran parte en 1912, e completamente en 1920,o final do auxe de gas coa diminución rápida da produción petrolífera contribuíu a un final abrupto da éra de ouro.

Xeografía
---------

Centro da cidade vista aérea
Segundo a oficina de censo dos Estados Unidos a área total é 953,5 km², dos cales 936,2 km² corresponden a terra e os 17.3 km² a auga.

Indianapolis divídese en varias veciñanzas, as que son chamadas distritos culturais: 

* Broad Ripple Village
* Brightwood
* Butler-Tarkington
* Castleton
* Chatham Arch
* Downtown Indianapolis
* Eagledale
* Fall Creek Place
* Fountain Square
* Geist
* Haughville
* Historic Meridian Park
* Irvington
* Lawrence
* Mars Hill
* Meridian Hills
* Nora
* Riverside
* Southport
* Speedway
* Wholesale District
* Woodruff Place

Clima
-----

Indianapolis posúe un clima moderado, con veráns cálidos e invernos moi fríos.

As temperaturas outonais son moi agradables rodeando os 18 °C. O verán pode ser moi quente, cun clima bastante húmido. Os meses máis cálidos son xullo e agosto, as temperaturas alcanzan ao redor de 31 °C. Os meses de inverno decembro, xaneiro e febreiro son os máis fríos do ano e as temperaturas descenden ata baixo cero. Tamén se xeran nevadas especialmente nos meses de xaneiro e febreiro. A media anual de neve caída son de 58 centímetros.

A precipitación anual media é de 102 cm.

O mes máis caloroso é xullo cunha máxima de 30 °C e unha mínima de 16 °C. En canto ao mes máis xeado é xaneiro cunha máxima de 1 °C e -8 °C de mínima. Os marcas de temperatura máxima e mínima foron: 

* 14 de xullo de 1954 (40 °C)
* 19 de xaneiro de 1994 (-33 °C)

Demografía
----------

Segundo o censo do ano 2000 na cidade de Indianapolis había 791,926 persoas, 320,107 casas, e 192,704 familias, pero a área metropolitana tiña preto de 1.5 millóns de habitantes. A densidade era de 2,163 persoas por milla cadrada. A cantidade de vivendas é de 352,429 cunha densidade de 975 por milla cadrada.

A clasificación racial é como segue: 

* 69.09% Branca
* 25.50% Negra ou Afroamericana
* 3.92% Hispana ou Latina (calquera raza)
* 1.43% Asiáticos
* 0.25% Americanos nativos
* 0.04% Hawaiano ou Insular do Pacífico
* 1.64% Dous ou máis razas
* 2.04% Outras razas.

Fogar: das 320,107 casas que hai na cidade nun 29.8% delas viven menores de 18 anos. 40,6 % son parellas casadas que viven xuntas, 15,1 % teñen un integrante feminino como xefe de fogar sen marido presente, e 39,8 % non son familias. 32 % das vivendas son habitadas por só unha persoa. 8,5 % ten soamente un dono de 65 anos de idade ou máis.

A distribución de idades: do total da poboación 25,7 % é menor de 18 anos, 10,2 % desde os 18 aos 24 anos de idade, 32,9 % desde 25 aos 44, 20,3 % dos 45 ata os 64 anos, e 11 % entre os 65 anos ou máis. A idade media é 34 anos. Por cada 100 mulleres hai 93,7 homes.

A renda: para manter unha vivenda é de 41.964 dólares, e para manter unha familia son 48.755 $. Os homes teñen unha renda de 36.302 $ e as mulleres 27.738 $. A renda per cápita é de 21.640 $. 14.8% da poboación e das familias están baixo a liña de pobreza.

Política
--------

Indianapolis utiliza un sistema político chamado Unigov, o cal é a combinación da maioría dos servizos de goberno cos servizos do condado. O unigov foi creado en 1970.

Ata os anos 90, Indianapolis era considerada unha das áreas metropolitanas máis conservadoras do país comparado con outras cidades importantes dos Estados Unidos. Por 36 anos os republicanos sostiveron a unha maioría na cidade. Durante 32 anos, o alcalde era un republicano. En 1999, o demócrata Bart Peterson derrotou a Sue Anne Gilroy, cun 52 % contra un 42 % respectivamente. Catro anos máis tarde Peterson foi reelixido cun esmagador 63 % dos votos. Os republicanos tamén perderon o control do consello da Cidade-condado consolidada no 2003.

O alcalde actualmente é Joe Hogsett (D), os predecesores foron Gregory A. Ballard 2008–2016 (R), Bart Peterson 2000-2008 (D), Steve Goldsmith 1992-1999 (R), William Hudnut 1976-1991 (R), e o Senador Dick Lugar 1968-1975 (R).

Relixión
--------

A relixión predominante é a protestante, aínda que tamén hai unha significativa poboación católica (no estado de Indiana atópase a maior poboación de igrexas protestantes dos Estados Unidos). Ademais da influencia protestante e católica romana, atópase unha gran concentración de Xudeus, e en menor presenza atopamos ás igrexas bautistas, luteranos, metodistas, non crentes entre outros.

Educación
---------

### Educación universitaria

Indianapolis é o fogar da Universidade de Butler, a Universidade de Indianapolis, a Universidade de Marian, A Universidade da Comunidade de Tecnoloxía de hiedra de Indiana, Universidade de Martin, a Escola universitaria de Adultos e a Aprendizaxe Estendida da cidade de Oakland, e a Universidade de Indiana, Universidade de Purdue. A última foi orixinalmente unha conglomeración urbana dos campus da subsección de dúas universidades estatais maiores, a Universidade de Indiana en Bloomington e a de Purdue en Lafayette do oeste, creadas pola lexislatura do estado. Un campus unido creou o centro da cidade en 1969 no sitio da escola universitaria de medicamento de Indiana. creceu continuamente, hoxe cun corpo estudantil de polo menos 30.000, sendo o terceiro campus máis grande do estado.

### Educación primaria e secundaria

Indianapolis ten 11 distritos escolares públicos (oito autoridades educativas municipais e tres distritos de legado desde antes da unificación da cidade e o goberno do condado), os cales provén servizos de educación primaria, secundaria e adulta dentro dos seus límites. Os límites destes distritos non corresponden exactamente a límites municipais (ou tradicionais), debido á preocupación política e á influencia dun regulamento da corte federal de 1971 a cal sostivo que as escolas públicas de Indianapolis estaban sendo ilegalmente segregadas. Indianapolis tamén ten 4 escolas secundarias internacionais de Bacharelato, a escola secundaria central de Lawrence, a secundaria de Lawrence do norte, a secundaria do Norte Central, a escola secundaria de Pike, e polo menos unha escola privada que outorga isto.

Ademais posúe varias escolas secundarias católicas romanas, incluíndo a preparatoria Xesuíta de Brebeuf, a secundaria do Bispo Chatard, a secundaria da Catedral, a secundaria de Roncalli, a escola secundaria conmemorativa de Scecina e a secundaria cardinal de Ritter. Indianapolis tamén ten unha secundaria protestante chamada Herdanza Cristiá.

Cultura
-------

Monumento aos Soldados e Mariñeiros.
Os indianos se enorgullecen do seu rico patrimonio cultural. Varias iniciativas foron feitas polo goberno de Indianapolis estes últimos anos para aumentar a destinación de recursos ás artes e á cultura.

### Monumentos

o monumento Círculo atópase no centro da cidade, é un círculo de tráfico na intersección das rúas *Meridian* e dos *mercados*, neste monumento exhíbese o Monumento aos Soldados e Mariñeiros. (O Monumento Círculo representa a bandeira da cidade, e xeralmente é considerado como símbolo da cidade.). Este monumento está baixo a sombra do rañaceos máis alto de Indiana (Chase Tower). Ata o ano 1970 declarouse que ningún edificio podería ser máis alto que o Monumento de Soldados e Mariñeiros.

O Indiana World War Memorial, en memoria dos caídos, situado nas interseccións das rúas *Meridian* e *Vermout*, construído en memoria dos soldados indianos que loitaron e morreron na Primeira guerra mundial; pero a súa construción detívose por mor da Gran depresión, e non foi finalizado ata 1951, polo que o seu propósito orixinal foi cambiado para abarcar todas as guerras americanas en que os residentes nativos de Indiana loitaron.

O Monumento aseméllase ao Mausoleo de Halicarnaso, a súa altura é de 64 m, facéndoo máis alto que o mausoleo orixinal. Na entrada norte deste monumento de atopan as xefaturas nacionais da Lexión Americana.

### Festivais

Ao comezar 1999 a cidade converteuse en anfitrión do Festival de jazz Indy. É un acontecemento de tres días levado a cabo no *Parque Militar* cerca da canle. Entre as celebridades que participaron atópanse: B.B. King, Aretha Franklin, Bruce Hornsby, Béla Fleck and the Flecktones, Kool & the Gang, Ray Charles, The Temptations, Dave Brubeck, Emmylou Harris, Chris Isaak, Jonny Lang, Norah Jones.

Cada maio de todos os anos realízanse competicións automobilísticas no circuíto coñecido como as 500 millas de Indianapolis.

### Distritos culturais

Cada un dos Distritos culturais posúen un distinto achegue cultural e contribuíron en gran parte á historia local. Actualmente os distritos son importantes fontes para o turismo, o comercio e a vida residencial.

* Distrito de Broad Ripple Village:

Orixinalmente era un distrito independente. Foi anexado en 1922, presenta unha vida social activa, a cal ademais é impulsada pola presenza da Universidade de Butler e unha gran cantidade de galerías de arte privadas.

* Distrito de Massachusetts Avenue:

Neste distrito cultural atópanse algúns dos teatros e galerías máis importantes e visitados da cidade, Massachusetts Avenue foi deseñada en 1821 como unha das rúas diagonalé ao centro da cidade.

* Distrito Fountain Square:

É unha veciñanza no lado sueste da cidade, aproximadamente a uns 2.4 km de distancia do centro de Indianapolis, e centrouse na *Avenida Virginia* e a rúa *Shelby*. Fountain foi un centro de comercio por máis de 100 anos. A comunidade histórica está vivindo un período de restauración.

* Distrito Wholesale:

A comezo de século XIX, contaba coa estación de ferrocarrilé máis grande da nación, onde centenares de trené pasaban por alí a diario, nas rúas contiguas á estación construíronse almacéns, negocios, tendas por xunto e hoteis. Desafortunadamente todo veu a baixo pola gran depresión.

Desde 1995, investíronse máis de 686 $millóns na área, transformándoa no distrito das artes e da hospitalidade. En Wholesale podemos atopar o Teatro Hilbert Circle, fogar da Orquestra sinfónica de Indianapolis.

* Canle e Parque estatal Río Branco:

A restauración nesta área comezou en 1980. A canle central experimentou unha transformación notable; fai vinte anos era un río abandonado. A canle en 1830 foi dirixido para enviar mercancías a través do estado de Indiana. Aínda que a canle nunca foi utilizado para cumprir o seu obxectivo principal, o actual embelecemento e a preservación aseguran que seguirá sendo unha fonte histórica en Indianapolis.

Transporte
----------

Aeroportos: 

* O aeroporto internacional de Indianapolis.

**Estradas :**

* Hai 6 estradas interestatais que percorren Indianapolis I-70, I-74, I-65, I-69, I-465 e a inter-estatal - 865.

Tránsito: 

* O organismo encargado do tránsito é A Corporación Pública de Transporte de Indianapolis, tamén coñecida como IndyGo, foi establecida en 1975 despois de que a cidade de Indianapolis asumise o control o sistema de tránsito da cidade. Antes de 1997, IndyGo foi chamado Metro.
* En 1953, realizouse a última carreira urbana. E posteriormente os trolebúsé fixeron a súa aparición na cidade catro anos máis tarde en. Desde 1957 ata a actualidade, Indianapolis ten un sistema de tránsito baseado no transporte público sobre todo o de buses.

Deportes profesionais
---------------------

* Automobilismo. A cidade é coñecida polo seu circuíto oval de automobilismo *Indianapolis Motor Speedway*, que acolle tres grandes eventos: a carreira Indy 500, a NASCAR Brickyard 400 e o Gran Premio dos Estados Unidos de Fórmula 1.
* Baloncesto. Nesta cidade tamén se localiza un equipo de baloncesto, os Indiana Pacers da NBA; quen compiten no estadio Conseco Field, localizado no centro da cidade.
* Fútbol americano. O equipo dos Poldros, mellor coñecidos como os *Indianapolis Colts* son anfitrións na NFL. O seu estadio é o RCA Dome.

Cidades irmandadas
------------------

* - Colonia (Alemaña)
* - Monza (Italia)
* - Scarborough/Toronto (Canadá)
* - Piran (Eslovenia)
* - Taipei (República da China)

Notas
-----

1. ↑  *Diciopedia do século 21*. Isaac Díaz Pardo, Víctor F. Freixanes, Antón Mascato (edición). Editorial Galaxia. 2006. ISBN 9788482893600.
2. ↑  Santa María, Inés; Massó, Noé (2009). *Atlas xeográfico e histórico de Galicia e do Mundo*. Do Cumio. ISBN 978-84-8289-328-0.
3. ↑  Goretti Sanmartín Rei et al. (2012). Servizo de Normalización Lingüística, Universidade da Coruña, ed. *Criterios para o uso da lingua* (PDF). ISBN 84-9749-199-8.
4. ↑  Anaír Rodríguez Rodríguez, Montserrat Davila Ventura (2004). Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo, ed. *Lingua galega: dúbidas lingüísticas* (PDF). ISBN 84-8158-266-2.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Indiana

### Bibliografía

* Indianapolis artigo en liña[*Ligazón morta*] - Enciclopedia con información moi interesante.
* Ou.S. Census Bureau Censo ano 2000

### Ligazóns externas

* IndyGov - páxina web oficial do goberno da cidade
* Datos xeográficos
* Planos IndyGov Planos da cidade coas rutas e rúas.

  



| * v
* c
* e
As 100 cidades máis poboadas dos Estados Unidos e Porto Ricoa |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
1. Nova York
2. Os Ánxeles
3. Chicago
4. Houston
5. Filadelfia
6. Phoenix
7. San Antonio
8. San Diego
9. Dallas
10. San Jose
11. Jacksonville
12. Indianapolis
13. Austin
14. San Francisco
15. Columbus
16. Fort Worth
17. Charlotte
18. Detroit
19. El Paso
20. Memphis

 | 
21. Boston
22. Seattle
23. Denver
24. Baltimore
25. Washington
26. Nashille
27. Louisville
28. Milwaukee
29. Portland
30. Oklahoma City
31. Las Vegas
32. Albuquerque
33. Tucson
34. Fresno
35. Sacramento
36. Long Beach
37. Kansas City
38. Mesa
39. Virginia Beach
40. Atlanta

 | 
41. Colorado Springs
42. Raleigh
43. Omaha
44. Miami
45. Tulsa
46. Oakland
47. Cleveland
48. San Xoán
49. Minneapolis
50. Wichita
51. Arlington
52. Nova Orleáns
53. Bakersfield
54. Tampa
55. Anaheim
56. Honolulu
57. Aurora
58. Santa Ana
59. St. Louis
60. Riverside

 | 
61. Corpus Christi
62. Pittsburgh
63. Lexington
64. Stockton
65. Cincinnati
66. Anchorage
67. Saint Paul
68. Toledo
69. Newark
70. Greensboro
71. Plano
72. Lincoln
73. Buffalo
74. Henderson
75. Fort Wayne
76. Jersey City
77. Chula Vista
78. Saint Petersburg
79. Orlando
80. Norfolk

 | 
81. Laredo
82. Chandler
83. Madison
84. Lubbock
85. Durham
86. Winston–Salem
87. Garland
88. Glendale
89. Baton Rouge
90. Hialeah
91. Reno
92. Chesapeake
93. Scottsdale
94. Irving
95. North Las Vegas
96. Fremont
97. Irvine
98. San Bernardino
99. Birmingham
100. Gilbert

 |

 |
| Estimación de poboación do 1 de xullo de 2011 da Oficina do Censo dos Estados Unidos |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6346
* WorldCat
* VIAF: 154230519
* BNF: 11974094f
* BRE: 2008611
* EBID: ID
* GEC: 0033577
* GeoNames: 4259418
* GND: 4095953-3
* GNIS: 2395423
* Google Maps: 15460468251782933116
* LCCN: n79055094
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0118838
* TGN: 7012924

 |

1. ↑  Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places of 50,000 or More, Ranked by July 1, 2017