recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
As **liñas de Fraunhofer** son as bandas de absorción do espectro solar que foron redescubertas no 1814 por Fraunhofer, o descubrimento orixinal atribúese hoxe ao químico inglés William Hyde Wollaston, que as viu por vez primeira o ano 1802.

O espectro continuo do Sol observado ao traverso dun prisma atopouse cuberto por un gran número de raias sombreadas ou practicamente negras: certas lonxitudes de onda faltan, ou son moi pequenas na luz do Sol. Fraunhofer elaborou un estudo sistemático da lonxitude de onda destas bandas, unhas 570 liñas asignando as principais bandas letras maiúsculas (da A a K), e para as mais febles letras minúsculas.

Este descubrimento marcou o nacemento da espectroscopia astronómica. Con posterioridade, cos traballos de Kirchoff e Bunsen, interpretaronse as liñas como o espectro de absorción dos elementos químicos presentes na atmosfera da estrela, servindo de análise quimico da estrela en cuestión. No caso da espectroscopia estelar dende a terra debese ter en conta a absorción do espectro por parte dos elementos químicos presentes na atmosfera terrestre (que teñen que ser eliminados do espectro da estrela), o que non e necesario na espectroscopia espacial.

Liñas de Fraunhofer do espectro solar,en nm.

| Denominación | Elemento | Lonx. de onda (nm) |     | Denominación | Elemento | Lonx. de onda (nm) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| y | O2 |  |   | c | Fe | 495,761 |
| Z | O2 | 822,696 | F | H β | 486,134 |
| A | O2 | 759,370 | d | Fe | 466,814 |
| B | O2 | 686,719 | e | Fe | 438,355 |
| C | H α | 656,281 | G' | H γ | 434,047 |
| a | O2 | 627,661 | G | Fe | 430,790 |
| D1 | Na | 589,592 | G | Ca | 430,774 |
| D2 | Na | 588,995 | h | H δ | 410,175 |
| D3 (ou d) | He | 587,565 | H | Ca+ | 396,847 |
| E2 | Fe | 527,039 | K | Ca+ | 393,368 |
| b1 | Mg | 518,362 | L | Fe | 382,044 |
| b2 | Mg | 517,270 | N | Fe | 358,121 |
| b3 | Fe | 516,891 | P | Ti+ | 336,112 |
| b4 | Fe | 516,751 | T | Fe | 302,108 |
| b4 | Mg | 516,733 | t | Ni | 299,444 |

As liñas de Fraunhofer C-, F-, G'- e h- (de absorción) resultan ser un "negativo fotográfico" das Liñas de Balmer alfa, beta, gamma e delta do espectro de emisión do átomo de hidróxeno. As liñas D1 e D2 forman o coñecido "dobrete de sodio", con lonxitude de onda central (589,29 nm) a que se asigna a letra "D".

Nótese que non hai consenso na literatura científica para algunhas denominacións; p.ex. a liña "d" de Fraunhofer pódese referir a liña cyan do ferro nos 466,814 nm, ou alternativamente a liña amarela do helio (tamén etiquetada D3) nos 587,565 nm.

As liñas de Fraunhofer pódense usar para caracterizar as propiedades do índice de refracción e dispersión dos materiais ópticos.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Liñas de Fraunhofer*** |

### Outros artigos

* Número de Abbe
* Cronoloxía da astronomía solar
* Liñas de Balmer
* Espectro electromagnético

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q311552
* BRE: 4722946
* EBID: ID
* GEC: 0028135
* JSTOR: fraunhofer-lines
* MAG: 14164350

 |
**José Escobar Magdalena**, nado en Abrairas (Baleira) a finais do século XIX e finado no mesmo concello en 1960, foi un médico e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo do médico e alcalde de Baleira Salvador Escolar Carral. Licenciouse en Medicina en 1909. Foi médico municipal en Baleira. Concedéronlle a Cruz de 1ª clase de Beneficencia polos servizos prestados durante a gripe de 1918.

Na época da II República, militou no Partido Republicano Gallego. Foi un dos representantes do concello de Baleira, xunto a Jesús Rico Castro, na asemblea para a aprobación do Estatuto Galego realizada na Coruña no mes de xuño de 1931. Despois militou en Izquierda Republicana.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi expedientado, sancionado e internado no cárcere de Lugo dende outubro do 1937 ata agosto de 1938. Na resolución do expediente impuxéronlle a separación definitiva do servizo médico.

Vida persoal
------------

Casou con Elisa Cuenza Luna en 1912 e foi pai de Elvira, Salvador, María de la Paz, Pura, Inés, Elisa e Julia Escobar Cuenza.

Notas
-----

1. ↑  *El Progreso*, 5-8-1950, p. 3.
2. ↑  *El Correo de Galicia*, 20 de outubro de 1909, p. 2.
3. ↑  *El Regional*, 26 de xaneiro de 1927, p. 2.
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, venres, 5 de xuño de 1931, p. 1.
5. ↑  *El Progreso*, 28-8-1951, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* José Escobar Magdalena na páxina web *Nomes e Voces*.
* Ficha en Represión franquista en Lugo
**Miguel González Carballada**, nado en Lugo o 19 de febreiro de 1998, é un atleta galego, especialista en cross-country, fondo e medio-fondo.

Traxectoria
-----------

Vinculado a unha familia de atletas, González Carballada comezou adestrando no colexio lugués de Franciscáns a atletismo, e xogando ao fútbol nas categorías inferiores do CD Lugo. Xa centrado no atletismo, pasou a competir polo Lucus Caixa Rural ás ordes de Mariano Castiñeira. Aínda que estivo vencellado temporalmente ao Club Atletismo Narón ns competicións por equipos, retornou á disciplina do equipo lugués.

En 2012 fixo o seu debut nacional e proclamouse campión galego nos 3000 metros lisos, e quedou ás portas de medalla no campionato de España. Conseguiu o campionato de España nesa distancia ao ano seguinte, en 2013, ao aire libre, ao tempo que empezaba a participar en probas de cross de nivel estatal.

En 2014, como xuvenil, proclamouse campión galego de 1500m de categoría xuvenil en pista cuberta, e de categoría promesa ao aire libre, así como subcampión de España en categoría xuvenil en tres ocasións: en 3000m (aire libre e pista cuberta) e 5000m.

Ao ano seguinte, 2015, foi campión de Galicia e de España en 3000m, en pista cuberta e foi de novo subcampión sobre esa mesma distancia ao aire libre, tanto de Galicia como de España, sempre en categoría xuvenil. Ademais, e por primeira vez, acudiu a participar a un campionato do mundo da categoría xuvenil, que se celebrou en Cali (Colombia), onde conseguiu meterse na final (e ser 13º). En 2016, xa como júnior, non pasou das semifinais no mundial da categoría, celebrado en Bydgoszcz, neste caso competindo en 3000m obstáculos. Ademais, foi subcampión de España júnior en 3000m en pista cuberta, nos campionatos de inverno, e bronce nos 3000m obstáculos de aire libre.

A finais dese ano obtivo o seu mellor resultado internacional, ao quedar de 9º nos campionatos de Europa de cross júnior, que e celebraron en Chia (Italia) e unhas semanas despois, en 2017 obtivo a medalla de prata no Great Run, un cross internacional que se celebra en Edimburgo, representando a Europa.

Vida persoal
------------

É fillo do tamén atleta Tito Margaride. Estuda enfermería en Madrid, onde reside nunha residencia de alto rendemento deportivo.

Notas
-----

1. ↑  El portento del fondo que lee como nadie las carreras
**Miguel III** (839 - 867), "o Borracho", neto de Miguel II, sucedeu ao seu pai Teófilo como emperador bizantino cando só contaba con tres anos de idade en 842.

Durante a súa minoría, o Imperio foi gobernado pola súa nai Teodora, que malia as derrotas que sufriron os seus xenerais, conseguiu manter as fronteiras fronte aos musulmáns de Bagdad e Creta. A rexente fixo gala do seu celo relixioso restaurando a veneración das imaxes en 842 e perseguindo aos herexes bogomilos, pero descoidou completamente a educación do seu fillo. Por iso, Miguel converteuse nun neno consentido e caprichoso que caeu baixo a influencia do seu tío Bardas, o cal o induciu a recluír a Teodora nun convento, de modo que Bardas puido asumir o poder en 857.

Bardas, trala usurpación, introduciu varias reformas internas e nas guerras da época Miguel desempeñaría un papel máis activo. Durante o conflito cos musulmáns no Éufrates (856 - 863), o emperador tivo que facer fronte a unha derrota persoal en 860, que sería compensada por unha gran vitoria por parte do seu tío Petronas en Asia Menor. En 861, Miguel e Bardas invadiron Bulgaria e lograron a conversión do seu rei ao cristianismo.

No mar, o Imperio sufriu os ataques dos corsarios de Creta, e en 865 a primeira expedición de pillaxe dos rusos de Kíiv chegou a poñer en perigo o mesmo Bósforo. En 867 Miguel foi asasinado por Basilio o Macedonio, un antigo paxe que conseguira acabar coa influencia de Bardas e que en 866 fora asociado ao Imperio.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Miguel III Modificar a ligazón no Wikidata*** |

| Imperio Bizantino |
| --- |
| *Segue a:* Teófilo | **Miguel III**(842-867) | *Precede a:* Basilio I |
| Dinastía Amoriana |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q41622
* WorldCat
* VIAF: 55973317
* BMT: 140756
* BNE: XX4947750
* BRE: 2218552
* CERL: cnp01274412
* DeutscheBio: 142604089
* EBID: ID
* FAST: 1927402
* GEC: 0042647
* GND: 142604089
* ISNI: 0000 0001 1764 4265
* LCCN: n2002067315
* NLG: 345042
* WikiTree: Byzantium-14

 |
O **likbez** (en ruso: *ликбез* = ***лик**видация **без**грамотности*, *likvidátsiya bezgrámotnosti*; literalmente *liquidación do analfabetismo*) foi unha campaña de erradicación do analfabetismo na Unión Soviética iniciada logo após a revolución, nas décadas de 1920 e 1930. A campaña foi lanzada o 26 de decembro de 1919, cando Lenin asinou o decreto "Sobre a erradicación do analfabetismo entre a populación da RSFSR" ("О ликвидации безграмотности среди населения РСФСР"). De acordo con este decreto, todas as persoas entre 8 e 50 anos de idade eran obrigadas a se alfabetizar en súa lingua materna.

A campaña foi, no xeral, ben sucedida. En 1917, soamente 32% de todos os adultos da Rusia sabían ler e escribir. Xa en 1926, a porcentaxe de alfabetizados saltou para 60,9%. De acordo co censo de 1939, os alfabetizados xa eran 89,7% (RSFSR, idades de 9 a 49 anos). Desde a década de 1950, a Unión Soviética xa se tíña tornado un país con índice de alfabetización de case 100%.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Analfabetismo
* Alfabetización
Leóns de Fu á entrada dun palacio
León de Buda en Borobudur (Xava)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

Os **leóns de Buda** (tamén coñecidos como **leóns de Fu**, **cans de Fu**, **leóns coreanos** ou **quimeras chinesas**) son uns animais fabulosos que teñen a súa orixe na tradición budista e que, consecuentemente, están bastante difundidos no oriente asiático, é habitual velos nos limiares de templos budistas e nalgunhas representacións do bodhisattva Manxusri. En chinés son tradicionalmente coñecidos como Shi (en chiné: 獅; pinyin: shī; literalmente: "león")

Os leóns de Fu, polo xeral, son unha parella (de aí o plural) e cunha ou ambas as patas dianteiras apoiadas sobre unha esfera. En rigor, trátase dun macho e unha femia, cada un dos cales posúe distintos poderes e atributos. É frecuente achalos protexendo simbolicamente a entrada de templos e tumbas coa fin de asustar profanadores, demos e outros espíritos do mal (ver **gárgola**). Así, por exemplo, a Cidade prohibida, na China, está celosamente custodiada por varias parellas de leóns de Fu. A bandeira do Tíbet inclúeos como un dos motivos centrais.

Estes animais son tamén coñecidos como "leóns da felicidade" ou "leóns celestiais" e son emblemas de valor e enerxía, complementos indispensábeis da sabedoría.

Na tradición occidental ás veces confundíronse erroneamente con cans, o león é un animal consagrado a Buda. En efecto: estes animais non aparecen na arte chinesa primitiva, senón que foron introducidas tardiamente, co budismo, como defensores da lei e protectores dos edificios sagrados.

O simbolismo dos leóns de Fu considérase tamén nos estudos sobre o Feng Shui.

Véxase tamén
------------

* Arte budista

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1069772
* AAT: 300312267

 |
León das neves tal como se representa no emblema do Tíbet.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos tibetanos. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O **león das neves** (en tibetano: *གངས་སེང་གེ་*; *gangs seng ge*; en chinés: *雪獅*) é un animal celestial do Tíbet. É o emblema do Tíbet, que representa as cadeas montañosas nevadas e os glaciares do Tíbet, e tamén pode simbolizar o poder e a forza, a coraxe e a alegría, o leste e o elemento terra. É unha das Catro Dignidades do budismo shambala. Esténdese sobre as montañas e adoita ser representado de cor branca e cunha melena turquesa. En Viaxe ao Oeste, publicado en 1592, o león das neves aparece representado como un dos Yōkais.

Como emblema nacional do Tíbet
------------------------------

A bandeira do Tíbet, en uso no territorio dende 1916 até 1950. Presenta dous leóns de neve, entre outros elementos, e aínda é usado polo goberno tibetano no exilio. O seu uso está prohibido na República Popular da China.
Dende 1909 até 1959, un só león das neves ou un par deles utilizouse como emblema do Tíbet en moedas, selos postais, billetes e na bandeira nacional do Tíbet. A versión que se mostra á dereita con dous leóns de neve foi introducida polo 13º Dalai Lama en 1912, baseándose en vellos estandartes militares, e aínda é usado polo goberno tibetano no exilio. A bandeira é popularmente coñecida como "bandeira do león das neves" (*gangs seng dar cha*).

Selo postal tibetano de 1912 co león das neves.

Notas
-----

1. 1 2  Schrempf, Mona (2002). Huber, Toni, ed. "Amdo Tibetans in Transition: Society and Culture in the Post-Mao Era" (PDF). Brill. pp. 147–169. ISBN 9004125965.
2. ↑  "Legend of the SnowLion". *Snow Lion Tour*.
3. ↑  "Tibetan Buddhist Symbols". *A view on Buddhism*.
4. ↑  Rudy Harderwijk. "The Four Dignities". *Symbols of Tibetan Buddhism*. A View on Buddhism. Arquivado dende o orixinal o 13 de outubro de 2004. Consultado o 19 de xaneiro de 2007.
5. ↑  呉承恩 (25 de outubro de 2014). *西遊記: Journey to the West*. Google Publishing. pp. 524–. GGKEY:641CHU5H2P8.
6. ↑  Lama Jabb (10 de xuño de 2015). *Oral and Literary Continuities in Modern Tibetan Literature: The Inescapable Nation*. Lexington Books. p. 35. ISBN 9781498503341.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Bandeira do Tíbet
* Emblema do Tíbet
* Historia da moeda do Tíbet

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1262691
* Discogs: 132982
* MusicBrainz: ID

 |
**Liam O'Flynn** (na grafía irlandesa:  *Liam Óg Ó Floinn*), nado en Kill o 15 de abril de 1945 e finado o 14 de marzo de 2018 foi un músico folk irlandés.

Traxectoria
-----------

Naceu en Kill de pais músicos, o seu pai tocaba o violín e a súa nai o piano. Despois do seu primeiro encontro coa gaita irlandesa, as influencias máis importantes no seu desenvolvemento foron Leo Rowsome, Willie Clancy, e Séamus Ennis. Liam gañou recoñecemento por gañar premios no Oireachtas Festival e o Fleadh Cheoil nos anos 60.

Converteuse nun membro fundador de Planxty en tódalas súas versións. The Chieftains foron os primeiros en gravar música instrumental tradicional irlandesa en formato de grupo, pero Planxty levouno un paso máis lonxe. Eles deron impulso e vitalidade á música acústica que debeu máis ó rock and roll que á música clásica europea. O'Flynn deu unha emocionante excitación ás pipas irlandesas, que foran asociadas anteriormente coa estrita disciplina dos gaiteiros escoceses. Despois de Planxty el atopou facilmente traballo, e traballou cos Everly Brothers, Enya, Kate Bush, Nigel Kennedy e Mark Knopfler. El traballou tamén en películas, incluíndo "A River Runs Through It" e "Kidnapped". El foi o suficentemente aventureiro para traballar co compositor John Cage, pero a súa alianza natural foi co compositor Shaun Davey.

The Bothy Band foron os sucesores naturais do Planxty orixinal, e dous dos seus membros, Seán Keane e Matt Molloy, gravaron nun dos álbums de O'Flynn's, *The Piper's Call*. El tamén traballou en proxectos con Seamus Heaney, mesturando poesía e música.

Discografía
-----------

### Só

* *Liam O'Flynn* (1988).
* *The Fine Art Of Piping* (1991).
* *The Given Note* (1995), que inclúe varias pezas galegas tradicionais, como a muiñeira de Ourense, a foliada de Elviña ou a alborada *Teño un amor na montaña*.
* *The Piper's Call* (1999).

### Con Planxty

* *Planxty* (1973).
* *The Well Below the Valley* (1973).
* *Cold Blow and the Rainy Night* (1974).
* *After the Break* (1979).
* *The Woman I Loved So Well* (1980).
* *Words and Music* (1983).
* *Planxty* (2004).

### Con Shaun Davey

* *The Brendan Voyage* (1980).
* *The Pilgrim* (1983).
* *Granuaile* (1985).
* *The Relief Of Derry Symphony* (1990).
* *Out To Another Side* (1993).
* *May We Never Have To Say Goodbye* (2006).

Notas
-----

1. ↑  Liam O’Flynn, Planxty founder and master uilleann piper, dies at 72

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2005923
* WorldCat
* VIAF: 8205149296213980670000
* AllMusic: mn0000227465
* Discogs: 255447
* Europeana: ID
* FAST: 222297
* IMDb: nm2500771
* ISNI: 0000 0000 5553 5409
* LCCN: n88604794
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0199275
* Songkick: 199434

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Mono.
Cría de mona de Xibraltar (*Macaca sylvanus*).
**Mono** é un termo **non taxonómico** que designa un amplo conxunto de primates simiiformes.

Os termos mono e simio son sinónimos, pero na xerga zoolóxica adoita distinguirse entre ambos os termos por influencia do inglés, idioma no que os termos equivalentes *monkey* e *ape* teñen diferente significado.

Así, en dita xerga científica, os monos actuais comprenderían os *Platyrrhini* (monos do Novo Mundo) e os *Cercopithecoidea* (monos do Vello Mundo), pero non os primates hominoides máis próximos ao ser humano, como o orangután, o gorila, o chimpancé e os xibóns, que serían **simios**. A diferenza destes, os **monos** posúen polo xeral cola, teñen un esqueleto máis primitivo e son máis pequenos.

Este uso da palabra *simio* como tradución da palabra inglesa *ape*, restrinxida aos primates sen cola, é erróneo, e non corresponde ao galego. Sería quizais recomendábel para este uso a palabra **hominoide**, como se aconsella tamén en castelán.

Notas
-----

1. ↑  Definición do *Dicionario da Real Academia Galega*: **mono**1 **-a** *s.* **1**. Mamífero de cerebro moi desenvolvido, con catro extremidades que rematan en mans, e que descende de antepasados comúns ós da especie humana. *O gorila, o chimpancé etc. son monos*. SIN. ***simio***.
2. ↑  Arsuaga, J. L. e Martínez, I. (1998): *La especie elegida*. Barcelona: Ed. Temas de hoy, páx. 41. ISBN 84-7880-909-0.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mono***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1367
* AAT: 300250028
* BNCF: 18326
* BNF: 119332718
* EBID: ID
* JSTOR: monkeys
* LCCN: sh85086864
* NDL: 00570212

 |
**Luciano Pérez Riveira**, nado no Vicedo en 1899 e finado en Cádiz en 1979, foi un comerciante e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Serafín Pérez. Comerciante. Militante do PSOE, foi un dos fundadores do pósito de pescadores e da agrupación socialista do Vicedo. Foi elixido alcalde de Riobarba en 1933 logo da repetición dunhas eleccións nas que a ORGA obtivo oito concelleiros, dous os socialistas e outros dous o Partido Republicano Conservador. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu e tivo contactos con Jesús Iglesias Escourido. Logo estivo agochado nun foxo da súa casa do Vicedo ata 1940. Entregouse o 1 de abril de 1940, pasou nove días no depósito de Viveiro e despois foi trasladado ao cárcere provincial. Implicado en catro causas, foi xulgado en consello de guerra e condenado a 12 anos de prisión. Saíu en liberdade o 10 de abril de 1941. Nunha causa anterior fora declarado en rebeldía e fóranlle incautados os bens. Traballou de mariñeiro, foi á costeira do bonito e traballou na construción da liña de Feve. Cando se xubilou trasladouse a Cádiz onde vivía o seu fillo Manuel e alí morreu en 1979.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**?** |  **Alcalde de Riobarba** 1933 - 1936 | Sucesor:**?** |

Notas
-----

1. ↑  «Luciano Pérez estivo agochado nun foxo da súa casa do Vicedo do 36 ao 40»

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en Nomes e Voces.
* Ficha en Represión franquista en Lugo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q31282413
* DSBE: 43247\_perez-riveira-luciano

 |
**La Terremoto de Alcorcón** , nada en Madrid é unha cantante cómica española.

Traxectoria
-----------

Creceu en Alcorcón e estudou idiomas. Foi traballar como *au pair* ao Reino Unido. Fichou polo grupo Diabéticas Aceleradas en 1999. Vive en Palma, onde rexentaba un bar en Sant Jordi, unha pedanía da capital, aínda que posteriormente e traspasou.

Fíxose coñecida en España polas súas parodias de cancións como "Can't get you out of my head" de Kylie Minogue ("Me estoy poniendo morá") o "Hung Up" de Madonna ("Time goes by con Loli"), da que tamén existe un videoclip no que imita á cantante estadounidense. Tamén versionou a Michael Jackson en "Thriller" ou a Beyoncé Knowles en "Crazy in love" entre outros moitos.

En 2006 presentou "Sin afeitar" ("I will survive") de Gloria Gaynor e no verán dese mesmo ano "Me voy pa Benidorm" ("Walking on sunshine") de Katrina & The Waves. En 2007 presentou o seu primeiro single, que foi o himno oficial do Europride 2007 en Madrid, chamado "¡Libérate!".

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3089692
* Allmovie: p346608
* AlloCiné: 583203
* Discogs: 1831180
* Europeana: ID
* IMDb: nm1250933
* MusicBrainz: ID
* TMDb: 1080350

 |
**Julián Pérez Palacios**, nado en El Pino de Tormes (Salamanca) o 8 de decembro de 1901 e finado na Coruña o 1 de novembro 1984, foi mestre e director de escolas graduadas español.

Traxectoria
-----------

Fillo de Domingo Pérez Moro e Anselma Palacios Herrero. Obtivo o título de mestre de Primeiro Ensino en Salamanca en 1924. Foi mestre interino en Muñoz (Salamanca) (novembro de 1924-abril de 1925) e Aramil-Siero e Morcín (Asturias) (marzo a xullo de 1927). Aprobou as oposicións e foi destinado á Escola de Rúa (Cervo) onde permaneceu de setembro de 1927 a febreiro de 1934. cando marchou a Xixón como director da Escola Graduada El Arenal. Membro da Asociación de Traballadores da Ensinanza da UGT dende decembro de 1930, colaborou en *Vida Escolar*, *Heraldo de Vivero*, *Boletín de Educación de Oviedo* e *Educación Proletaria*. Despois de lograr o número 1 na oposición libre para Directores de Graduada, tomou posesión da dirección de Escola Graduada "El Arenal" de Xixón (Asturias). Logo da caída de Asturias en outubro de 1937 foi detido ao interceptar a mariña franquista o vapor Mont Seny no que fuxía rumbo a Francia. Estivo internado no campo de concentración de Cedeira. No cárcere de El Coto (Xixón) foi condenado a cadea perpetua en consello de guerra o 18 de abril de 1938, conmutada por 30 anos de reclusión o 28 dese mes, e finalmente rebaixada a 9 anos o 14 de abril de 1943. Cumpriu condena no penal de El Puerto de Santa María, onde ingresou o 13 de xullo de 1938 procedente do cárcere de Xixón e da que saíu en liberdade condicional en xuño de 1941. Depurado como mestre, traballou como axente comercial ata que en 1967 foi readmitido no Maxisterio como director da Agrupación Escolar Mixta O Castiñeiriño de Santiago de Compostela onde exerceu desde maio a agosto dese ano e despois foi director da Agrupación Escolar Mixta Illa de Arousa en Vilanova de Arousa de setembro de 1967 a xuño de 1970 cando se xubilou. Recibiu unha homenaxe dos mestres e mestras da AEM da Illa de Arousa en decembro de 1971. Finou na Coruña o 1 de novembro de 1984.

Vida persoal
------------

Fillo de Domingo Pérez Moro e Anselma Palacios Herrero. Tivo catro irmáns: Francisco, Humildad, Emiliano e Ramón Pérez Palacios. Casou con Josefa García Fernández e foi pai de Julián, Saturnino e Irene Pérez García.

Notas
-----

1. ↑  "Maestros sometidos a consejo de guerra en Gijón.". Arquivado dende o orixinal o 17 de xuño de 2022. Consultado o 07 de abril de 2022.
2. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 2-11-1984, p. 58.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pérez Fernández, Julián Jesús (2011). *Vida y pedagogía de un maestro: Julián Pérez Palacios (1901-1984)*. A Coruña: Librería Arenas. ISBN 978-84-95100-40-5.

### Ligazóns externas

* Julián Pérez recupera las memorias escolares de su abuelo en su primer libro

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q93417893
* WorldCat
* VIAF: 305876994
* BNE: XX5178538
* DSBE: 17895\_perez-palacios-julian

 |
Coordenadas: 27°57′42″N 86°56′00″L﻿ / ﻿27.961666666667, 86.933333333333


|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos tibetanos. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O **Lhotse**, (en nepalés: *ल्होत्से*, en tibetano: *ལྷོ་རྩེ*) con 8516 metros (8501 na medición antiga) é a cuarta montaña máis alta da Terra. Sitúase na cadea do Himalaia, na fronteira entre Nepal e o Tíbet, moi preto do Everest. Esta proximidade ao Everest ten feito que fose ignorada por moitos montañeiros. O macizo conta con varias cimas secundarias que superan os oito mil metros, así: o Lhotse do medio (sito ao leste) con 8414 m e o Lhotse Shar, con 8383 m.

Nome
----

O Lhotse é o cume E-1 dos servizos cartográficos da India, xa que segundo se di, era unha montaña que carecía dun nome local, ora en tibetano, ora fose en nepalés. Durante o mes de agosto de 1921, nun recoñecemento no Everest, a cargo de Howard Bury, ao non atopar unha designación local, púxolle de nome: *Lhotse*, que en tibetano quere dicir *pico sur*, en referencia a que a cima se sitúa ao sur do Everest.

Ascensión
---------

En 1956 a expedición suíza dirixida por Albert Eggler e formada por Wolfgang Diel, Hans Grimm, Hansrudolf Von Gunten, Eduard Leuthold, Fritz Luchsinher, Jürg Marmet, Fritz Müller, Ernest Reiss, Adolf Reist e Ernst Schmied, ademais de 22 sherpas, ás ordes de Pasang Dawa Lama achegáronse para tentar conquistar o cume do Lhotse. O 18 de maio Fritz Luchsinger e Ernst Reiss lograron o obxectivo.

| * v
* c
* e
Os oitomiles |
| --- |
| 
* Everest
* K2
* Cancheniunga
* Lhotse
* Macalu
* Cho Oiu
* Daulaguiri
* Manaslu
* Nanga Parbat
* Annapurna I
* Gasherbrum I
* Broad Peak
* Gasherbrum II
* Xixapangma

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q168702
* WorldCat
* VIAF: 244072042
* EBID: ID
* GEC: 0037119
* GeoNames: 1283128
* GND: 4035559-7
* LCCN: sh85076383
* Peakbagger: 10642
* SummitPost: 150575

 |
**Julián Mateo Vázquez**, coñecido como **Guaje**, nado en Montefurado (Quiroga) en 1900, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

Traxectoria
-----------

Botouse ao monte a principios dos anos corenta. Integrouse primeiro no grupo de Mario de Langullo e despois na III Agrupación da Federación de Guerrillas de León-Galicia capitaneada por Xosé Castro Veiga con Gregorio Cenitagoya González, José Pardo Rodríguez, Maximino Rodríguez Pérez e Julio Fernández Rodríguez. Foi reclamado polo xuíz militar de Lugo en outubro de 1949 xunto con outros guerrilleiros encartados na causa 318/49.

Detido, foi xulgado en consello de guerra en Lugo o 25 de outubro de 1954 con Antonio Blanco Fernández, Josefa Nogueira González "Pepa", Constantino Readigos Gómez, José Rodríguez González "Gaiteiro", José Rodríguez Álvarez, Leonardo Guerra Alonso "Herrero", José Cid Delgado e o ex garda civil Pedro Domínguez Castaño. Julián foi acusado de participar en varios atracos e nas execucións de Sergio Corzo Vega e a súa muller Aurelia Pérez Gallego, Rogelio Trincado Trincado, José Rodríguez, Antonio Pérez Gallego e Julio Rodríguez en San Paio o 9 de abril de 1947; nas dos falanxistas Domingo Enrique Rodríguez, cabo da Garda Civil, en Boazo e Ramón Crespo Feijoo en Aguil o 15 de xullo de 1947; e nas de Santiago Blanco Gómez e a súa muller Aurea Vicente García en Sesmil o 11 de setembro de 1948. O fiscal solicitou para el a pena de morte.

Notas
-----

1. ↑  *El Progreso*, 5-10-1949, p. 2.
2. ↑  *El Progreso*, 26-10-1954, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Heine, Hartmut (1982). *A guerrilla antifranquista en Galicia*. Vigo: Xerais. ISBN 84-7507-085-X.

### Ligazóns externas

* Ficha en Los de la Sierra *(en francés)*
Ladytron nunha actuación musical en Londres, ano 2003.
Helen Marnie, Mira Aroyo, Daniel Hunt e Reuben Wu, en México, ano 2011.
**Ladytron** é un grupo musical de electropop británico. Formouse en Liverpool en 1999, e o seu nome vén dunha canción de Roxy Music de 1972. O grupo está formado por Helen Marnie (vocalista, sintetizadores), Mira Aroyo (vocalista, sintetizadores), Daniel Hunt (sintetizadores, guitarra eléctrica, voz) e Reuben Wu (sintetizadores).

Historia
--------

Os produtores e DJs de Liverpool, Daniel Hunt e Reuben Wu coñecéronse na década de 1990. Hunt tamén fundou o selo discográfico independente Invicta Hi-Fi e unha discoteca. Wu graduouse en 1997 en deseño industrial pola Sheffield Hallam University.

Usando o alcume de Ladytron, gravaron o sinxelo de debut *Hei Took Her to a Movie*, por 50 libras esterlinas coa cantante invitada Lisa Eriksson (que máis tarde integrou a banda Techno Squirrels). Esta canción foi lanzada en 1999 e converteuse no sinxelo da semana segundo NME. Máis tarde, Marnie e Aroyo uníronse ao grupo como vocalistas e teclistas. 

Helen Marnie estudou Licenciatura en Artes na Universidade de Liverpool e Mira Aroyo era Licenciada en Bioquímica pola Universidade de Oxford. Ambas as dúas integráronse ao dúo máis coñecido de Ladytron, cando a banda fíxose mundialmente famosa.

Produciron remesturas para artistas como David Gahan, Goldfrapp, Apoptygma Berzerk, Placebo, Blondie, Gang of Four, Christina Aguilera, Bloc Party, Kings of Convenience, Indochine, She Wants Revenge, Simian, Nine Inch Nails, SONOIO ou Soulwax.

Estilo
------

O seu son mestura electropop coa new Wave e os elementos de shoegazing. Ladytron describe o seu son como *pop electrónico. Centráronse nun equilibrio entre as estruturas do pop e sons experimentais. As súas letras, a maioría das cales son en inglés, son moi escuras no sentido que ás veces son difíciles de contextualizar, ademais dalgunhas cancións en búlgaro escritas por Mira Aroyo, nacida en Bulgaria.*

Concertos
---------

Ladytron realizou xiras desde o lanzamento do seu segundo álbum, Lixeiro & Magic. Daniel Hunt, Mira Arroio e Reuben Wu tamén teñen sesións de DJ en clubs e eventos en todo o mundo. Entre as bandas que abriron os seus concertos nas súas xiras están Simian, The Presets, Client, CSS, Asobi Seksu, Mount Sims, Crocodiles, Franz Ferdinand, SONOIO, VHS or Beta e Geographer. Ladytron abriron para outros artistas como Soulwax, Goldfrapp ou Nine Inch Nails.

Discografía
-----------

### Álbums

* *604* (2001)
* *Light & Magic* (2002)
* *Witching Hour* (2005)
* *Velocifero* (2008)
* *Gravity the Seducer* (2011)

### Recompilacións

* *Softcore Jukebox* (2003)
* *Best of 00–10* (2011)
* *Best of Remixes* (2011)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio oficial do grupo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q831841
* WorldCat
* VIAF: 10149196535974792227
* AllMusic: mn0000780948
* Discogs: 5016
* ISNI: 0000 0001 0728 792X
* LCCN: no2005002413
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0062798
* Songkick: 16865

 |
Fachada de Giacomo della Porta da igrexa do Gesù, un precursor do barroco
A **Igrexa do *Gesù*** (en italiano, *Chiesa del Sacro Nome di Gesù*, ou Igrexa do Santo Nome de Xesús) situada na praza del *Gesù* en Roma, é a igrexa nai da Compañía de Xesús, coñecida coma os xesuítas, unha orde da Igrexa Católica. A súa fachada está recoñecida coma «a primeira verdadeiramente barroca» e foi o modelo de innumerables igrexas xesuítas en todo o mundo, especialmente no continente americano.

Legado
------

A igrexa do *Gesù* foi o modelo para varias igrexas da Compañía de Xesús por todo o mundo, comezando pola Catedral de Córdoba (Argentina) (1580), a igrexa de San Miguel de Múnic (1583-1597), a igrexa do Corpus Christi en Niasviž (1587-1593) e maila Igrexa da Compañía en Quito (1605). Varias parroquias comparten tamén o nome de igrexa do Gesù.

Notas
-----

1. ↑  Nathan T. Whitman, «Roman Tradition and the Aedicular Façade» *The Journal of the Society of Architectural Historians* **29**.2 (Maio de 1970), (pp. 108-123) p 108.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Church of the Gesu*** |

* Igrexa do Gesù (Roma) - Página web dos xesuítas (en italiano e en inglés)
* Igrexas de Roma: Gesù
* Imaxe da igrexa tomada por satélite

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q719794
* WorldCat
* VIAF: 36146153034105250379
* Emporis: 356990
* GeoNames: 8015148
* GND: 4388553-6
* Structurae: 20014757

 |
**José Mateo Mariñas Ferrero**, nado o 8 de setembro de 1918, foi un xornalista e político español.

Traxectoria
-----------

Incorporouse ao PSOE en 1935. Nos anos corenta residía en Lugo e foi o contacto do partido para organizar a Federación Provincial do PSOE de Lugo, con Manuel Cobas Rodríguez, Luis Fernández del Valle, Graciano Leivas Freire, Antonio Vidal Vilas e outros. Acusados de rebelión, Cobas, Mariñas e Vidal foron condenados a seis meses e un día, e Luis foi condenado a nove meses de prisión. En 1949 foi nomeado correspondente en España do semanario mexicano *Claridad* e trasladouse a Madrid. Dende xullo de 1949 enviou crónicas de Madrid para *El Progreso*. Foi crítico taurino. Restablecida a democracia formou parte da Agrupación Socialista de Chamartín (Madrid). Traballou como xornalista en TVE. Foi elixido vicepresidente da Unión de Periodistas en abril de 1978.

Notas
-----

1. ↑  *El Progreso*, 28-4-1949, p. 2.
2. ↑  *El Progreso*, 7-7-1949, p. 4.
3. ↑  Elegida la junta directiva de la Unión de Periodistas

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Reorganización y proceso de estructuración del sindicalismo socialista en Galicia" / Guillerme Pérez Agulla e Rogelio Pérez Poza, in *Análisis históricos del sindicalismo en España. Del Franquismo a la estabilidad democrática (1970‐1994)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q113555463
* DSBE: 33798\_marinas-ferrero-jose-mateo

 |
O **prusiano antigo** é unha lingua báltica extinta, falada polos habitantes da zona que posteriormente se chamou Prusia Oriental (hoxe repartida entre Polonia, Lituania e a rexión rusa de Kaliningrado) antes das colonizacións alemá e polaca do século XIII. Despois desta colonización, empezouse a falar un dialecto xermánico do Baixo Alemán Oriental chamado tamén prusiano polo que é conveniente non confundilos. Na rexión lituana de Klaipėdá existe un grupo de persoas que intenta revivir unha versión reconstruída deste idioma báltico.

Características
---------------

O prusiano antigo está estreitamente emparentado coas outras linguas bálticas extintas, o galindiano (falado antigamente no territorio do sur) e o sudoviano (ao leste). A súa relación é máis afastada coas linguas bálticas orientais, aínda vivas, o lituano e máis aínda co letón.

Os *Aesti*, mencionados por Tácito na súa *Germania*, poderían ter sido un pobo falante de prusiano antigo. Segundo os describe Tácito, eran un pobo como os demais suevos (un grupo de pobos xermánicos) pero cun idioma máis "británico" (celta).

Durante a Reforma e despois dela, grupos de persoas de Polonia, Lituania, Francia e Austria atoparon refuxio en Prusia. Estes novos inmigrantes provocaron un lento declive no uso do antigo prusiano, xa que os prusianos comezaron a adoptar os idiomas dos recentemente chegados. O prusiano antigo probabelmente deixou de ser falado arredor do final do século XVII coa gran praga.

Dáselle o nome de "prusiano antigo" para evitar a confusión co adxectivo "prusiano", que se relaciona co posterior estado alemán. O nome do país en prusiano antigo, sen ser latinizado, foi Prusa; isto pode usarse para reconstruír o idioma a partir do estado posterior. O prusiano antigo empezou a escribirse no século XIV, e del sobrevive moi pouca literatura.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a proba da Wikipedia en  ***Lingua prusiana antiga*** |

### Outros artigos

* Linguas bálticas

### Ligazóns externas

* Frederik Kortlandt: Electronic text editions *(en inglés)* — contén transcricións de textos en prusiano antigo
* Reconstrución do prusiano antigo *(en inglés)*

| * v
* c
* e
Linguas bálticas |
| --- |
| 
* *Curoniano*
* *Galindano*
* Latgalián
* Letón
* Lituano
* *Prusiano antigo*
* Samoxiciano
* *Seloniano*
* *Zemigalliano*
* *Sudoviano*

 |
| *Cursiva* sinala lingua morta |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q35501
* AAT: 300395461
* BRE: 3170325
* EBID: ID
* Ethnologue: prg
* Glottolog: prus1238
* GND: 4120129-2
* NKC: ph587013

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre lingüística é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**José María Taboada Lago**, nado na Coruña en 1900 e finado en Madrid o 7 de xaneiro de 1979, foi un avogado, xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Antigo alumno salesiano. Colaborou en *El Ideal Gallego*. Foi xerente da sucursal do Banco Pastor en Ribadeo (1927-1934). Representante en Galicia da Juventud Católica Española, foi tesoureiro da Federación Católico-Agraria da Coruña e dende 1927 director de *Galicia Agraria*, o seu órgano. Foi secretario da Junta Central de Acción Católica.

Foi detido nos primeiros días da Guerra Civil en Madrid pero axiña liberado. A finais de 1936 creou a asociación Socorro Sacerdotal e dende o verán de 1938 ata marzo de 1939 contribuíu á organización do Servizo de Información Español. Desempeñou a xefatura deste servizo secreto e foi delegado de Franco na zona republicana. En 1939 Franco concedeulle a Medalla da Campaña, a Cruz Vermella do mérito militar, dúas cruces de Guerra e a encomenda como cabaleiro da orde imperial do Xugo e as Frechas. Foi nomeado membro do Consello Supremo de Falange Española Tradicionalista y de las JONS, cargo do que foi cesado ao ano seguinte polos seus contactos cos monárquicos. Finou en Madrid o 7 de xaneiro de 1979.

Obras
-----

* *Los caballeros del ideal. Juventud Católica Española*, 1928.
* *Serafinillo*, 1928.
* *La Acción Católica en España. Las legiones de Cristo avanzan*, 1934.
* *El hombre-leyenda, San Juan Bosco. (ensayo psicológico-literario)*, 1944.
* *Por una España mejor*, 1977.

Vida persoal
------------

Foi pai de José María Taboada Blanco.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *ABC*, 9-1-1979, p. 83.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Rodríguez Lago, José Ramón (2011). Universidade Católica Portuguesa, ed. "Leandro Pita Romero y José María Taboada Lago. Dos católicos por la paz en la España de entreguerras (1917-1939)" (PDF). *Estudos de História Religiosa* **10**: 355–373.

### Ligazóns externas

* Un diario del quintacolumnismo
* Un texto de 1934: Urgencia de cooperar a la Acción Católica

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20535103
* WorldCat
* VIAF: 464159474048227660348
* BAV: 495 273270
* BNE: XX1449258
* Galiciana: 96265

 |
Fragmentos da Pedra de Mora
O **Mora ting** era o lugar onde se elixían os reis suecos durante a Idade Media. Está situada na parroquia de Lagga, na municipalidade de Knivsta, a dez quilómetros ó sueste de Uppsala.

Logo que os svear elixiran un rei os seus súbditos o aclamaban logo de que fora elevado encima dunha pedra plana, coñecida como a pedra de Mor, que estaba arrodeada por moitas outras pedras con inscricións conmemorando eleccións de reis anteriores. Con todo, as pedras foron destruídas en 1515 durante a guerra civil contra os daneses. Seica Gustavo Vasa e Xoán III trataron de reconstruír as Pedras de Moura sen éxito.

Un dos fragmentos coñécese como a pedra das Tres Coroas xa que é o exemplo máis antigo do uso do símbolo nacional sueco. O fragmento é o que quedou da elección de Alberte III de Mecklemburgo.

Cristián I en 1457 foi o último dos reis de Suecia en ser elixido no lugar. En 1770 Carl Wijnbladh construíu un edificio para gardar os restos das pedras que se conservaban.
**José Miguel Alcalde**, nado en Santiago de Compostela cara a 1896 e finado na Coruña en setembro de 1987, foi un industrial e político galego.

Traxectoria
-----------

Foi vogal da directiva da Juventud Jaimista de Santiago de Compostela en 1916, e volveu ser elixido vogal en 1917. En 1919 foi elixido vicesecretario da directiva da Junta Tradicionalista de Santiago de Compostela. Embarcou en Vigo con rumbo a Filipinas en maio de 1923. Retornado a Compostela, na República foi membro do Centro Republicano Federal de Izquierda Gallega de Santiago de Compostela, do que chegou a ser secretario en 1935, e na súa representación acudiu ao congreso do Partido Federal Español que se celebrou en Madrid en maio dese ano. Tamén foi membro do Aero Club Compostela. Logo do triunfo do Frente Popular foi nomeado concelleiro de Santiago de Compostela en febreiro de 1936. Dimitiu, como a maioría dos concelleiros, a principios de xullo de 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 logrou fuxir. Xulgado polo Tribunal de Responsabilidades Políticas, foi condenado en 1940 a seis anos de inhabilitación absoluta, seis anos de desterro a máis de douscentos quilómetros de Santiago de Compostela e o pago de cinco mil pesetas.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 22-9-1987, p. 28
2. ↑  *El Correo de Galicia*, 17-1-1916, p. 2.
3. ↑  *El Correo de Galicia*, 22-1-1917, p. 2.
4. ↑  *El Ideal Gallego*, 9-2-1919, p. 2.
5. ↑  *El Compostelano*, 22-5-1923, p. 2.
6. ↑  *El Compostelano*27-4-1931, p. 2.
7. ↑  *El Pueblo Gallego*, 12-5-1935, p. 12.
8. ↑  *El Compostelano*, 24-2-1936, p. 2.
9. ↑  *El Compostelano*, 10-7-1936, p. 1.
10. ↑  *BOE*, 2-3-1940, p. 1111.
Vista aérea do Lago de Banyoles
O **lago de Banyoles** (en catalán: *Estany de Banyoles*) é o lago máis grande de Cataluña, na provincia de Xirona. É o principal símbolo da cidade de Banyoles, na comarca do Pla de l'Estany. O lago e a súa conca lacustre son considerados o conxunto cárstico máis extenso de España, constituíndo un sistema ambiental de notable valor.

Situado no oeste do termo municipal de Banyoles, foi declarado pola Generalitat de Cataluña como zona integrante do Plan de Espazos de Interese Natural. En 2003 foi incluído na lista Ramsar de Zonas Húmidas de Importancia Internacional, solicitándose por varios colectivos a instauración dun parque natural.

Formación
---------

O lago de Banyoles é de orixe tectónico e cárstico. Formouse na época cuaternaria, hai uns 250.000 anos. Os movementos tectónicos producidos pola formación dos Pireneos abriron a falla do Empordà. A erosión e outros fenómenos xeolóxicos crearon a zona lacustre.

O primeiro lago de Banyoles tiña unha extensión moi superior á actual, alagando as ribeiras uns 6 ou 8 metros por encima do nivel actual das augas.

Orixe das augas
---------------

Maqueta do lago, en Catalunya en Miniatura
Moitos científicos sosteñen que a orixe das augas do lago está relacionado polas perdas dos ríos Ter e Fluvià. Os estudos levados a cabo no século XX demostran que o lago aliméntase de xeito subterráneo dos acuíferos provenientes do norte e do oeste, na zona da Alta Garrotxa.

### Entrada da auga

A auga do lago de Banyoles provén da Alta Garrotxa, onde se filtra e discorre a través dunha serie de canles subterráneas conectada cos acuíferos. A auga brota en tres niveis diferentes formando a conca lacustre, que se compón dos regatos de Espolla e Usall, a lagoa de Sant Miquel de Campmaor e o lago de Banyoles, pero tamén discorre auga superficial cara ao lago, a través dos regatos naturais de Estunes, Vilà, Deus, Marquès, Tanyers, Castellana, Can Morgat e Lió, que supón o 10% das achegas totais de auga ao lago.

Deportes
--------

En 1992 foi acondicionado para a celebración das competicións de remo dos XXV Xogos Olímpicos. Dotándoo de instalacións temporais: a pista de remo en si, bancadas provisionais para 4.500 persoas sentadas, unha torre de 14m para as cámaras e o *foto finish* e as instalacións do Club Natació Banyoles foron usadas como centro administrativo e de servizos.

En 2004 foi o escenario do Campionato Mundial de Remo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Lago de Banyoles*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1369765
* CDDA: 389102
* GEC: 0007371
* GeoNames: 3128884
* OSM: 4110560
* WDPA: 389102

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Contreras.
**José Miguel Contreras**, nado en 1958 en Madrid, é un empresario da comunicación español.

Traxectoria
-----------

Catedrático en Comunicación Audiovisual e Publicidade, os seus inicios profesionais foron na prensa (El País) e na radio (Radio 3 de RNE e Radio El País). Porén ligouse rapidamente á televisión, ante as perspectivas das cadeas privadas e as autonómicas. Foi director de programas de Canal + e director de programas e deportes en Telemadrid.

En 1993 creou a primeira compañía de mercadotecnia e investigación televisiva de España e Iberoamérica, o GECA (Gabinete de Estudios de la Comunicación Audiovisual). A súa fusión con Globomedia e Promofilm deu orixe ao Grupo Árbol. Contreras é socio conselleiro e membro do comité de dirección do holding, e é ademais conselleiro delegado de La Sexta.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2842179
* WorldCat
* VIAF: 13993637
* BNE: XX821359

 |
Coordenadas: 4°03′00″N 36°01′00″L﻿ / ﻿4.05, 36.016666666667

Imaxe satélite do lago Turkana. O río Omo entra por arriba. O río visible na parte esquerda inferior é o Turkwel.
Vista do lago Turkana
O **lago Turkana**, antes coñecido como **lago Rodolfo,** é un lago situado no Gran Val do Rift en Kenya, aínda que a parte máis ao norte do lago entra en Etiopía. O lago mide de norte a sur 300 km e ten un largo de 40 km e cobre unha área de 6.405 km², o que o converte no lago permanente máis grande presente dun deserto, tamén é o maior lago alcalino do mundo. A área do lago é quente e moi seca. A xeoloxía é predominantemente volcánica. Tres ríos desembocan no lago: o río Omo, o río Turkwele o río Kerio, pero a única saída natural de auga é a evaporación, o que non impediu que entre 1975 e 1993 o nivel da auga do lago caese dez metros.

Coñecido polos habitantes locais como **lago Bussa**, o conde Samuel Teleki e o tenente Ludwig von Höhnel déronlle o nome de lago Rodolfo en 1888, e en 1975 rebautizouse como Turkana. Os gabbra, rendille e turkana son os pobos que habitan a rexión e vense poucos turistas polo lago.

O lago Turkana é rico en *Lates niloticus* (perca do Nilo e tilapia, e a máis grande poboación de crocodilos do Nilo, arredor de 14.000 arredor da Illa Central. A presenza de auga nunha rexión árida fai un lugar importante de fornecemento para as aves migratorias. Leóns, guepardos, xirafas e outras especies de mamíferos viven na rexión.

Richard Leaky dirixiu numerosas expedicións antropolóxicas na área que levaron a importantes descubertas de homínidos. O Cranio 1470, de 2 millóns de anos de antigüidade, atopouse en 1972, pensouse nun principio que era un *Homo habilis*, pero asignouse a unha nova especie, *Homo rudolfensis*, polo entón nome do lago. Descubriuse en 1984, o neno de Turkana, un esqueleto case completo dun neno de nove anos de *Homo erectus*. Máis recentemente, 1999, Meave Leakey descubriu un cranio de 3'5 millóns de nos, denominado *Kenyanthropus platyops*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q182719
* WorldCat
* VIAF: 315149360
* BNF: 11932778t
* BRE: 3518324
* EBID: ID
* FAST: 1333684
* GEC: 0067965
* GeoNames: 181055
* GND: 4061250-8
* LCCN: sh85115717
* OSM: 1969016
* SELIBR: 152068
* SUDOC: 027242757

 |