recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Acto antitaurino en Murcia en 2009.
Manifestación antitaurina en Pontevedra.
Coñécese como **antitauromaquia** ao rexeitamento á tauromaquia, é dicir, ao acto de facer corridas de touros ou outros espectáculos ou festexos utilizando a estes animais.

As corridas de touros, no seu sentido moderno, nacen en España no século XVIII e desde entón espertaron críticas e desatado polémicas, incluíndo prohibicións esporádicas, desde os mesmos comezos ata a actualidade. Os argumentos dos seus detractores cambiaron ao longo do tempo, segundo o momento histórico, e tivo xustificacións moi variadas: relixiosas, morais, económicas, estéticas, políticas e culturais entre outras.

En Galicia
----------

     Concellos adheridos á Rede de Municipios Galegos pola Abolición.
19 / 314
  

     Concellos onde se aboliron as subencións a actividades taurinas (Deputacións de Pontevedra e Coruña).
155 / 314
  

     Concellos onde aínda se celebran touradas.
2 / 314

En Galicia existe unha plataforma antitaurina, fundada en 2008, chamada Galicia, Mellor Sen Touradas, cuxo obxectivo é eliminar as escasas corridas de touros que se realizan nunha Comunidade con pouca afección á "festa nacional". Pontevedra é a única capital de provincia que ten unha praza de touros en activo, aínda que se realizan corridas noutras poboacións como A Coruña ou Padrón, ambas con subvención municipal.

Segundo Gallup, o 86% dos galegos rexeitarían ou aborrecerían os festexos taurinos, unha das maiores oposicións á tauromaquia en España.

En 2010 *Galicia, Mellor Sen Touradas* iniciou unha campaña para declarar o maior número de municipios abolicionistas, baixo o nome "Queres declarar a túa cidade abolicionista?".

Notas
-----

1. ↑  Amat, Félix (1807). "Resumen Histórico del siglo XVI y XVII". *Índices sumario, cronológico y alfabético del Tratado de la Iglesia de Jesucristo, ó Historia Ecclesiástica*. Imprenta Benito García. p. 400.
2. ↑  Pérez Pena, Marcos (25 de abril de 2012). "As touradas "teñen cabida como espectáculo igual que a danza ou o teatro"". *Praza.gal*. Consultado o 14 de abril de 2020.
3. ↑  *La Diputación de Pontevedra retira las ayudas a las corridas de toros*, Faro de Vigo, 25 de septiembre de 2015
4. ↑  *Antitaurinos promoverán mociones locales para abolir los toros en Galicia*, infoLibre, 30 de agosto de 2015
5. ↑  Pérez Pena, Marcos (7 de xuño de 2012). "En Galicia existe tamén o consenso social para abolir as touradas, pero non se dá o político". *Praza.gal*. Consultado o 14 de abril de 2020.
6. ↑  Pérez Pena, Marcos (15 de maio de 2012). "O Concello da Coruña subvencionará indirectamente a feira taurina". *Praza.gal*. Consultado o 14 de abril de 2020.
7. ↑  Andrade, Alfonso (13 de marzo de 2010). "Galicia es una de las comunidades con menos espectáculos taurinos". *La Voz de Galicia*. Consultado o 13 de abril de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Antitauromaquia***  |

### Ligazóns externas

* Informe antitaurino e material diversoArquivado 12 de febreiro de 2021 en Wayback Machine. *(en castelán)*.
**Arnette Lamar Hallman Scharfhausen**, nado o 6 de xaneiro de 1988 en Lisboa, Portugal, é un xogador profesional de baloncesto español que actualmente xoga para o Académica de Coimbra da Liga Portuguesa de Baloncesto. Cunha estatura de 1,98 metros xoga na posición de aleiro.

Traxectoria
-----------

De pai estadounidense e nai española, Hallman naceu na cidade portuguesa de Lisboa, onde comezou a xogar ao baloncesto no colexio de Alges. Cómpre destacar que o seu pai tamén foi xogador de baloncesto da universidade de Purdue na NCAA, chegando a ser elixido no draft da NBA na posición oitenta polos Boston Celtics. Hallman despois do colexio ingresa no Sport Lisboa Benfica Lisboeta, onde xoga na liga UZO e Proliga. En 2007, mentres xogaba no Benfica, asina polas categorías inferiores do Breogán, xogando posteriormente cedido no Belenenses Hyundai Lusitor da UZO. Hallman, por mor da súa nacionalidade española, foi nomeado en 2008 "Xogador Bosman do Ano" da Proliga portuguesa.

### Equipos

* Portugal SL Benfica. (UZO/Proliga, 2006-2008)
* Galicia Asina polas categorías inferiores do Breogán (2007)
* Portugal Belenenses Hyundai Lusitor. (UZO, 2008-2009)
* Galicia Estudiantes (EBA, 2009)
* Galicia Breogán de Lugo (LEB, 2009-2011)
* Portugal Académica de Coimbra (LPB, dende 2011)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Perfil na web oficial do Breogán
* Perfil na web oficial da FEB

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5648538
* FIBA: 109785

 |
Nunha titulación ácido-base, podemos ter a substancia ácida que vai ser mensurada (analito) e a substancia básica de concentración coñecida (titulante).
En química analítica, **analito** é un compoñente (elemento, composto ou ión) de interese analítico presente nunha mostra que se separa da matriz. É unha especie química cuxa presenza ou contido se desexa coñecer, é identificable e cuantificable, por medio dun proceso de medición química.

En metroloxía química constitúe un tipo particular de mensurando, que é unha magnitude, a cantidade do obxecto de medida; é dicir, a concentración de analito, a porción que se somete a cuantificación, previa comparación cun padrón que achega a información requirida.

En conxunto cos elementos intanxibles, o analito e o mensurando son necesarios para a definición e a solución do problema analítico. Os elementos intanxibles requiren planificación do deseño, a súa evolución e corrección.

A información que se obtén da mostra de analito pode ser:

* **Cualitativa**. Se existe analito en determinada cantidade na mostra.
* **Cuantitativa**. A proporción da substancia.
* **Estrutural**. A súa estrutura química.

Nunha análise química pódese medir un só analito ou varios.

O analito que se determina nunha mostra pode ser de natureza inorgánica, orgánica ou bioquímica. Segundo a súa concentración na mostra, clasifícase como macrocompoñente (máis do 1%), microcompoñente (entre o 0,01% e o 0,1%) ou trazas (menos do 0,01%).

Para levar a cabo a análise química da mostra poden utilizarse distintos procedementos, tales como o método electroanalítico ou os métodos espectrométricos.

Notas
-----

1. ↑  BUSCatemos analito
2. ↑  David Harvey, Analytical Chemistry 2.0, DePauw University, 2009, p. 42.
3. ↑  De Bièvre P. The 2007 International Vocabulary of Metrology (VIM), JCGM 200: 2008 [ISO/IEC Guide 99 [archive]: Meeting the need for intercontinentally understood concepts and their associated intercontinentally agreed terms], Clinical Biochemistry, 42(4), 246-248, 2009.
4. ↑  Ekins R.P. Multi-analyte immunoassay, Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis, 7(2), 155-168, 1989.
5. ↑  Frengen, Jomar; Tore (1 de xaneiro de 1995). «Dual analyte assay based on particle types of different size measured by flow cytometry». Journal of Immunological Methods. 178 (1): 141-151. doi 10.1016/0022-1759(94)00252-R

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Ensaio químico
* Test estandarizado

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2282401
* EBID: ID
* MAG: 10390740

 |
**Antonio Fontenla Ramil**, nado na Coruña en 1943, é un empresario galego. Foi presidente da Confederación de Empresarios de Galicia dende o ano 2001 ata o 2013, ao ser reelixido dúas veces.. Tamén é o presidente da Confederación de Empresarios da Coruña.

Traxectoria
-----------

Estudou Arquitectura Técnica en Madrid e fíxose empresario da construción, participando na dirección e presidencia de diferentes empresas inmobiliarias e de enerxías renovables.

Foi o máximo responsábel de Construcciones Fontenla até 2004, cando os seus irmáns decidiron desaloxalo da presidencia.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Antonio Ramilo** |  **Presidente da CEG** 2001 - 2013 | Sucesor:**José Manuel Fernández Alvariño** |

Notas
-----

1. ↑  Ficha de Antonio Fontenla Arquivado 25 de xullo de 2013 en Wayback Machine. en *El Correo Gallego* (en castelán)
2. ↑  Coruña, La Opinión de A. "Construcciones Fontenla suspende pagos con una deuda de más de 40 millones - La Opinión A Coruña". *www.laopinioncoruna.es*. Consultado o 2017-03-01.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Artaxerxes.

**Artaxerxes II Memnón** (c. -436 - -358) foi rei de Persia desde -404 ata a súa morte.

Traxectoria
-----------

**Artaxerxes II** nunha moeda aqueménida (ca. 330-300 a. de C.).
Defendeu a súa pretensión ao trono contra o seu irmán Ciro o Novo, o cal foi derrotado e morto na Batalla de Cunaxa no ano -401, e contra un levantamento dos sátrapas (gobernadores) das provincias occidentais (-366 - -358).

Tamén se enfrontou nunha guerra contra os espartanos (outrora aliados de Persia), os cales, baixo Axesilao, invadiron Asia Menor. Para vencer aos espartanos, Artaxerxes subornou a Atenas, Tebas e Corinto, cidades que se levantaron contra Esparta, iniciando a Guerra de Corinto. En -386 Artaxerxes II, abandonando aos seus aliados, pactou con Esparta a Paz de Antálcidas. Este tratado devolveu o control das cidades gregas de Xonia e Eolia na costa de Anatolia aos persas, mentres deixaba a Esparta como poder dominante na Grecia peninsular.

Malia o seu éxito en Grecia, Exipto, que se rebelara con éxito a principios do seu reinado, permanecía independente. O intento de reconquistar Exipto en -373 foi un fracaso total, pero nos seus últimos anos os persas lograron esmagar a un exército conxunto exipcio-espartano que pretendía conquistar Fenicia.

Actividade construtora
----------------------

* En Susa: restaurouse o palacio de Darío I e un baluarte das fortificacións Sud-orientais.
* En Ecbatana: constrúese unha apadana e tráense novas estatuas.

En cambio non hai evidencias de moita actividade en Persépole.

Véxase tamén
------------

* Artaxerxes I
* Imperio Persa

| Imperio Persa |
| --- |
| *Segue a:* Darío II | **Artaxerxes II**(-404--358) | *Precede a:* Artaxerxes III |
| Dinastía Aqueménida |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q188472
* WorldCat
* VIAF: 224111652
* BMT: 61891
* BNF: 14979312q
* CERL: cnp01166772
* DeutscheBio: 137407769
* EBID: ID
* FAST: 1949114
* GEC: 0005446
* GND: 137407769
* LCCN: n2007055710
* NKC: jn20000700082
* SUDOC: 084334347

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Antigüidade.
Automóbil Mercedes-Benz pertencente a Adolf Hitler. É unha mostra do período da Alemaña nazi.
Unha **antigüidade** é un obxecto que acadou unha idade que lle fai testemuña dunha era anterior na sociedade humana.

Características
---------------

As antigüidades son xeralmente os obxectos que amosan un certo grao de artesanía ou certa atención ao deseño, tal como un escritorio ou un dos primeiros automóbiles.

Nunha sociedade consumista, unha antigüidade é sobre todo un obxecto que, por ser de construción e idade senlleiros ou por caer en desuso, recibe un valor superior aos obxectos semellantes e de fabricación máis recente.

Calquera museo histórico fai un uso considerable de antigüidades para ilustrar acontecementos históricos e darlles un contexto práctico.

Comercio
--------

As antigüidades mércanse e véndense xeralmente nos anticuarios, no mercado negro (véxase mercado, bazar e tianguis), clandestino, ou en gran medida a través de páxinas web dedicadas á publicación de avisos de compra e venda de antigüidades.

Algunhas antigüidades valiosas pódense mercar nas poxas, tales como Sotheby's ou Christie´s.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Coleccionismo.
* Coleccionistas célebres: Constantinos Mitsotakis, William Randolph Hearst.
* Pasatempo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q472760
* AAT: 300310546
* EBID: ID
* GND: 4002325-4
* JSTOR: antique-collecting
* LCCN: sh85005746
* MAG: 2780376419
* PSH: 11807

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Anta.
**Anta** é un lugar da parroquia de Areas, no concello pontevedrés de Tui, na comarca do Baixo Miño. Segundo o padrón municipal de habitantes do Instituto Galego de Estatística no ano 2019 tiña 189 habitantes (92 homes e 97 mulleres), un descenso de 3 habitantes respecto ao ano 2000.

Toponimia
---------

O topónimo Anta é bastante antigo, aparece por primeira vez nun documento de 1095. É moi probábel que faga referencia á presenza de mámoas ou túmulos funerarios. Curiosamente o lugar de Anta é mencionado antes na documentación histórica ca parroquia de Areas, á que pertence (citada por primeira vez no ano 1112).

Patrimonio
----------

A nivel patrimonial destaca a Pedra do Aire, localizada nos montes adxuntos ao barrio, que conta cunha cruz latina gravada na pedra de orixe medieval, e a mámoa de Seixos Albos.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Areas

| Lugares da parroquia de Areas no concello de Tui (Pontevedra) |  |
| --- | --- |
| Anta | O Atrio | A Bouza Valada | O Carballo | Os Gaios | O Regueiro | A Toxeira |

### Parroquias de Tui

| Galicia | Provincia de Pontevedra | Parroquias de Tui |  |
| --- | --- |
| Areas (Santa Mariña) | Baldráns (Santiago) | Caldelas de Tui (San Martiño) | Guillarei (San Mamede) | Malvas (Santiago) | Paramos (San Xoán) | Pazos de Reis (O Sagrario) | Pexegueiro (San Miguel) | Randufe (Santa María da Guía) | Rebordáns (San Bartolomeu) | Ribadelouro (Santa Comba) | Tui (O Sagrario) |

Notas
-----

1. ↑  Martínez Sigüenza, X. (2010). As parroquias de Tui –síntese histórica–. *Revista de Estudios Provinciais* Nº 19, Deputación de Pontevedra.
2. ↑  "Parroquias de Tui | Concello de Tui". *tui.gal*. Consultado o 2020-09-24.
3. ↑  Pedra do Aire na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.
**Antonio Fernández Angueira**, nado na Ponte (Iria Flavia, Padrón) o 4 de xullo de 1975, é un avogado e político galego do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Avogado de profesión, especializado en Dereito tributario e financeiro, abriu o seu primeiro despacho no Milladoiro en 2003, e posteriormente outros bufetes con outros socios en Padrón e A Estrada. Nas eleccións municipais de 2007 foi candidato na lista do PPdeG de Padrón encabezada por Jesús Villamor Calvo e foi elixido concelleiro, sendo o portavoz na oposición. Nas municipais de 2011 encabezou a candidatura do PPdeG e foi elixido alcalde como cabeza da lista máis votada. En xuño de 2012 estableceu un pacto de goberno cos concelleiros do Partido Galeguista, ata que estes racharon o pacto en marzo de 2014, polo que volveu gobernar en minoría. Nas eleccións municipais de 2015 volveu ser elixido alcalde como cabeza da lista máis votada e gobernou en minoría ata marzo de 2017, cando volveu establecer un pacto de goberno cos concelleiros do Partido Galeguista.

En decembro de 2017 os membros do PG inetgráronse no PPdeG, polo que concurriron xuntos baixo as siglas populares nas municipais de 2019 e volveu a acadar a alcaldía, nesta ocasión con maioría absoluta. Nas municipais de 2023 foi derrotado polo PSdeG e perdeu a alcaldía en favor do candidato socialista Anxo Arca.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Camilo Forján Seoane** |  **Alcalde de Padrón** 2011 - 2023 | Sucesor:**Anxo Arca** |

Notas
-----

1. ↑  El PP aprueba la nueva gestora de Padrón, que incorpora a seis personas del PGD
2. ↑  Concello de Padrón na FEGAMP

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Padrón

### Ligazóns externas

* Entrevista en *El Correo Gallego*
**Antonio Fernández Bordas**, nado en Ourense o 12 de xaneiro de 1870 e finado en Madrid o 18 de febreiro de 1950, foi un violinista e profesor de música galego.

Traxectoria
-----------

Discípulo de Pablo Sarasate e de Jesús de Monasterio, accedeu á cátedra de virtuosismo de violín no Real Conservatorio Superior de Música de Madrid, institución da que foi director a partir de 1921.

Durante o seu mandato o Conservatorio foi desaloxado do Teatro Real pola Real Orde do Ministerio de Instrución Pública do 14 de novembro de 1925, que declaraba o edificio en ruínas e ordenaba a suspensión urxente das clases, comezando así unha prolongada peregrinación do centro por diferentes edificios e locais de Madrid.

Bordas foi un home prodixioso na acomodación a diferentes situacións políticas: foi director co réxime constitucional, coa ditadura de Primo de Rivera, coa monarquía agonizante, con case toda a República e durante os primeiros meses do franquismo ata a súa xubilación en 1940. O seu mandato caracterizouse pola resistencia a calquera innovación e polo illamento do Conservatorio da vida musical do país. De importancia para o centro baixo o seu mandato foron os nomeamentos de Oscar Esplá como profesor de "Folklore na Composición" e de Eduardo Martínez Torner como profesor de "Prácticas de Folklore". Ó pouco tempo de comezar a guerra civil, foi destituído Fernández Bordas, recuperando o cargo en 1939, ano no que o Conservatorio se trasladou a uns locais do Teatro Alcázar, totalmente insuficientes.

Foi un dos principais representantes da escola violinística española. O seu traballo como concertista foi moi amplo, participando na Sociedad de Cuartetos de Madrid, a Sociedad de Conciertos e a Orquesta Sinfónica de Madrid. Destas dúas últimas foi violín solista e concertino, e logo director. Esporadicamente tamén formou diversos grupos de cámara, nos que participaron, entre outros, Conrado del Campo, Víctor Mirecki, Manuel de Falla ou Juan Ruiz Casaux.

Foi académico de número da Real Academia de Belas Artes de San Fernando.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2616665
* WorldCat
* VIAF: 86989078
* BNE: XX1223149
* Europeana: ID
* GND: 1248790847
* ISNI: 0000 0000 6085 8122

 |
**Antonio Agustín Formoso Piñeiro**, nado en Lira (Carnota) o 16 de febreiro de 1906, foi un mestre e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Agustín Formoso Lestón. Estudou Maxisterio en Pontevedra, educando ao seu curmán Manuel Formoso Piñeiro. Foi mestre interino da Currá (Carnota) en 1929, en decembro dese ano foi nomeado para o pósito de Boa (Noia), e en xaneiro de 1932 para Lira. Aprobou as oposicións en decembro de 1932, e foi mestre en Gaxate e en maio de 1934 foi destinado a Caldebarcos (Carnota). Foi presidente das Mocedades Galeguistas de Carnota e pronunciou varias conferencias de exaltación galeguista. Foi secretario xeral do Partido Galeguista de Carnota e presentou o mitin de Castelao en Lira. Logo do triunfo do Frente Popular en febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro de Carnota e elixido segundo tenente alcalde. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi destituído. Depurado, foi separado definitivamente do servizo causando baixa na escala.

Vida persoal
------------

Casou en Vigo con Elisa Iglesias Piñeiro en decembro de 1934 e tiveron un único fillo en común, Agustín Amadeo Formoso Iglesias.

Notas
-----

1. ↑  *Primer escalafón de maestros de escuelas nacionales existentes en 31 de diciembre de 1933*. Madrid: Ministerio de Instrucción Pública y Bellas Artes. 1934. p. 17.
2. ↑  *El Ideal Gallego*, 28-6-1929, p. 6.
3. ↑  *El Compostelano*, 13-12-1929, p. 2.
4. ↑  *La Voz de Galicia*, 27-1-1932, p. 2.
5. ↑  *El Progreso*, 17-12-1932, p. 3.
6. ↑  *La Voz de Galicia*, 8-5-1934, p. 8.
7. ↑  *El Pueblo Gallego*, 5-11-1932, p. 12.
8. ↑  *El Pueblo Gallego*, 23-2-1933, p. 14.
9. ↑  *La Voz de Galicia*, 5-9-1936, p. 5.
10. ↑  *El Correo Gallego*, 15-5-1940, p. 3.
11. ↑  *El Pueblo Gallego*, 27-12-1934, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Manuel Formoso Piñeiro, a morte dun heroi, en *Nós Diario*, 13-4-2019.
**Antonio Pérez Ojea**, nado en Salceda de Caselas en 1887 e finado o 30 de novembro de 1953, foi un mestre e político galego.

Traxectoria
-----------

Mestre en Arantei (Salvaterra de Miño). Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado concelleiro e segundo tenente alcalde de Salvaterra de Miño o 24 de marzo de 1924 na corporación que presidiu Francisco Piñeiro Groba. Foi nomeado presidente da Unión Patriótica de Salvaterra a finais de 1924 e alcalde de Salvaterra de Miño en 1925. En 1929 trasladouse a Tomiño. En 1930 foi nomeado alcalde de Tomiño, permanecendo no cargo ata xaneiro de 1931. En 1934 trasladouse a Vigo e despois foi director da Escola Graduada do Centro.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**?** |  **Alcalde de Salvaterra de Miño** 1925 - 1929 | Sucesor:**?** |
| Predecesor:**Gerardo Fernández Troncoso** |  **Alcalde de Tomiño** 1930 - 1931 | Sucesor:**Ramiro Moure Moure** |

Vida persoal
------------

Casou coa tamén mestra Amelia Bernárdez Santomé.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *El Pueblo Gallego*, 1-12-1951, p. 2.
**Apolinar Torres López**, nado en Pontevedra o 23 de xuño de 1894 e finado en Vigo o 27 de agosto de 1936, foi un mestre, pedagogo e activo sindicalista da Federación Española de Trabajadores de la Enseñanza (FETE), executado vítima da represión na zona franquista durante a guerra civil.

Traxectoria
-----------

De pé, de esquerda a dereita: **Apolinar Torres**, Avelino Rodríguez Elías, Laureano Domínguez Cao-Cordido e Manuel Lustres Rivas.  
Sentados Jaime Solá, Manuel Otero Bárcena e Blas Agra Mancebo.  
Entrega do premio de xornalismo Manuel Otero Bárcena, 1932.
Traballou como mestre en Vigo e destacou polos seus traballos pedagóxicos, chegando a dirixir a *Página Pedagógica* do diario *El Pueblo Gallego*. Foi un dos fundadores da Asociación de Trabajadores de la Enseñanza, organización sindical que, agrupada con outras e integrada na Unión General de Trabajadores (UGT), constituíu máis tarde a Federación Española de Trabajadores de la Enseñanza (FETE), da que foi presidente desde 1936. Presentou con Fernando Barcia Veiras e Eligio Núñez o relatorio "Misión de los trabajadores de la enseñanza en el actual momento histórico de la cultura gallega" ao Congreso de Trabajadores de la Enseñanza de Galicia de maio de 1936. A súa militancia socialista levouno a presidir, tamén en 1936, a agrupación socialista viguesa.

Como moitos outros líderes socialistas galegos, co golpe de estado de xullo de 1936 que deu lugar á Guerra Civil, houbo de ocultarse para evitar a represión dos sublevados triunfantes en Galicia, pero foi descuberto na illa de Toralla. Detido e condenado á morte o 22 de agosto de 1936, foi executado cinco días despois no Cemiterio de Pereiró, xunto ao alcalde de Vigo, Emilio Martínez Garrido, o alcalde de Lavadores, José Antela Conde, Ramón González Brunet, Waldo Gil Santóstegui, Manuel Rey Gómez e os deputados socialistas Ignacio Seoane, Enrique Heraclio Botana Pérez e Antonio Bilbatúa Zubeldía.

Notas
-----

1. ↑  "Lo más selecto" de Vigo en 1936, *El País*, 28 de agosto de 2008, consultado o 25 de xuño de 2011.
2. ↑  Primeira entrada Arquivado 03 de febreiro de 2012 en Wayback Machine. no Dicionario biográfico del socialismo español.
3. ↑  Segunda entrada Arquivado 16 de outubro de 2019 en Wayback Machine. no Dicionario biográfico del socialismo español.
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, 22-5-1936, p. 7.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Apolinar Torres na páxina web *Nomes e Voces*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3390133
* DSBE: 15104\_torres-lopez-apolinar

 |
A **articulación radioescafolunar** é unha articulación do membro superior humano, localizada no pulso. A articulación é de tipo condiloide, onde o cóndilo é a parte máis distal ou inferior do óso radio e a cavidade son o óso semilunar e o óso escafoide. Toda a articulación está rodeada por unha cápsula articular, reforzada por catro ligamentos:

* Ligamento radiocarpal anterior.
* Ligamento radiocarpal posterior.
* Ligamento radial externo.
* Ligamento lateral interno do pulso.

Superficies articulares
-----------------------

Na parte superior ou proximal, a superficie articular é a superficie inferior da epífise distal do óso radio. Esta superficie artéllase coas superficies superiores do óso semilunar e do óso escafoide, situadas na parte inferior da articulación.

Funcións
--------

A articulación permite movementos de flexión, extensión, abdución, adución e circundución. Colabora coas outras articulacións do pulso.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Pulso
* Carpo

### Bibliografía

* *Gray. Anatomy of the human body* *(en castelán)*. Edición de 1918 de dominio público.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q16743864
* MAG: 2780573568

 |
Para o grupo de química orgánica (aril, arilo) véxase: Aril.
Un **arilo** (ou **arillus**) é unha cobertura carnosa dalgunhas sementes formado do ***funículo*** (punto de unión da semente ao ovario).

O arilo pode crearse dunha estrutura frutal (coñecida como *falso froito*) producida en poucas especies de ximnospermas, en especial coníferas da familias das Taxaceae e das Cephalotaxaceae. En vez de ter un cono leñoso de conífera como as típicas ximnospermas, a estrutura reprodutiva destas especies consiste nunha única sementa que se recobre dunha carnosidade. Esta cuberta derívase dun cono profundamente modificado.

No teixo (*Taxus baccata*), os arilos comenzan como unha banda verde na base da semente, madura a pardo e a vermello mentres se alonga e segue envolvéndoa, pasando a moi carnosa e escarlata en cor a madurez. O arilo é atractivo para as aves e non é tóxico (todas as outras partes do teixo o son), servindo á dispersión da especie, que dixiren o arilo carnoso como alimentación, e os excretan despois.

Arilos dun teixo.
O termo botánico *arilo* non se limita aos teixos. Significa calquera crecemento especializado do funículo que cobre ou se agrega á semente.

Notas
-----

* Anderson, E. & Owens, J. N. (2003). Analysing the reproductive biology of *Taxus*: should it be included in Coniferales? *Acta Hort.* 615: 233-234.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q661390
* BRE: 1828190
* GEC: 0080443
* MAG: 8330004
* Treccani: arillo

 |
A pirámide de Amanishakheto, en Wad Ban Naga, Meroe.
**Amanishakheto** foi unha raíña (*kandake*) de Kush (Nubia). Estímase que reinou desde a década do 10 a. C. ata . 1 d. C. aínda que a maioría das datas da historia nubia antes da Idade Media son bastante incertas.

Testemuños da súa época
-----------------------

Brazalete de Amanishajeto atopado na súa tumba en Nubia.
O nome de Amanishakheto está gravado en varios monumentos, destacándose no templo de Amón, en Kawa, tamén aparece nun ronsel de Meroe, nas inscricións dun palacio en construción atopado en Wad ban Naqa, en dous ronseis atopados en Qasr Ibrim e en Naqa, e na súa pirámide en Meroe (o número seis). Tamén é citada na Biblia, nos Feitos dos Apóstolos.

Amanishakheto é coñecida polos seus tesouros de xoiaría, descubertos en 1832 polo explorador italiano Giuseppe Ferlini. O seu palacio foi un dos máis grandes ata agora identificados, pois medía arredor de 61 metros de longo e ocupaba preto de 3.700 metros cadrados. As pezas rescatadas atópanse custodiadas no Museo Exipcio de Berlín e o Museo Exipcio de Múnic.

Notas
-----

1. ↑  Feitos 8:27

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Amanishakheto Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Laszlo Török, en: *Fontes Historiae Nubiorum* Vol. II, p. 723-725 (Bergen, 1996). ISBN 82-91626-01-4

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q275888
* WorldCat
* VIAF: 260104439
* BMT: 52694
* CERL: cnp02118094
* EBID: ID
* FAST: 1804341
* GND: 1067270140
* LCCN: n93057852
* ULAN: 500353473

 |
***Blood Mountain*** é o terceiro álbum da banda estadounidense de sludge metal Mastodon, editado o 11 de setembro do 2006 no Reino Unido e o día 12 en Norteamérica. O disco estivo totalmente dispoñible en *streaming* no MySpace do grupo uns poucos días antes da súa publicación.

No álbum aparecen como artistas convidados Scott Kelly de Neurosis, no tema "Crystal Skull", Josh Homme de Queens of the Stone Age, en "Colony of Birchmen", e os membros de The Mars Volta Isaiah "Ikey" Owens e Cedric Bixler-Zavala, en "Pendulous Skin" e "Siberian Divide", respectivamente.

Realizáronse videoclips para "The Wolf Is Loose", "Colony of Birchmen", "Sleeping Giant" e "Capillarian Crest". Aínda que o vídeo de "Capillarian Crest" fíxose con metraxe ao vivo, soa versión de estudio da canción.

*Blood Mountain* entrou na lista *Billboard 200* no número 32, tras vender 24.000 copias. Cara decembro do ano 2006 o disco vendera ao redor das 65.000 copias só nos Estados Unidos segundo a páxina da banda,[4] e segundo Nielsen Soundscan cara marzo do 2009 vendera unhas 150.000 nese país, e 176.000 en setembro de 2010.

Listaxe de cancións
-------------------

Tódolos temas escritos e compostos por Mastodon. 

| N.º | Título | Duración |
| --- | --- | --- |
| 1. | "The Wolf Is Loose"   | 3:34 |
| 2. | "Crystal Skull" (con Scott Kelly) | 3:27 |
| 3. | "Sleeping Giant"   | 5:36 |
| 4. | "Capillarian Crest"   | 4:25 |
| 5. | "Circle of Cysquatch"   | 3:19 |
| 6. | "Bladecatcher"   | 3:20 |
| 7. | "Colony of Birchmen" (con Josh Homme) | 4:19 |
| 8. | "Hunters of the Sky"   | 3:52 |
| 9. | "Hand of Stone"   | 3:30 |
| 10. | "This Mortal Soil"   | 5:00 |
| 11. | "Siberian Divide" (con Cedric Bixler-Zavala) | 5:32 |
| 12. | "Pendulous Skin" (con Isaiah "Ikey" Owens) | 22:15 |
| 68:09 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q885135
* AllMusic: mw0000771572
* Discogs: 2899
* Metacritic: mastodon
* MusicBrainz: ID

 |
**Antonio Rivera Losada**, nado en Mera de Abaixo (Ortigueira) en 1920 e finado en Ortigueira o 16 de marzo de 2002, foi un escritor e xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Antonio Rivera López, un tratante de gando, e dunha mestra de escola, os seus pais foron represaliados logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, o pai estivo fuxido e despois estivo na cadea, e a nai foi suspendida de emprego e soldo e foi trasladada. Iniciou a carreira de Ciencias Químicas na Universidade de Santiago de Compostela e en 1947 marchou a Madrid, onde entrou nos círculos intelectuais e comezou a frecuentar os parladoiros do Café Gijón, onde coñeceu a Camilo José Cela, de quen foi secretario durante un tempo. Colaborou en periódicos de Madrid e en *La Voz de Ortigueira*, gañou o Premio Nacional de Xornalismo en 1954. Marchou ao Brasil en 1957, desde onde colaborou en *La Voz de Galicia*. Volveu a Galicia, impartiu clases particulares e foi guionista de radio.

Obras
-----

* *Las montañas de la niebla*.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 17-3-2002, p. L14.
2. ↑  "Rivera Losada, el primer secretario de Cela", *La Voz de Galicia*, 31-12-1989, p. 86.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Antonio Rivera Losada: a escrita, a vida e o pensamento*. Concello de Ortigueira. 2012. ISBN 978-84-9812-190-2.

### Ligazóns externas

* Antonio Rivera Losada. "A miña vida foi como a carabina de Ambrosio"

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q28807710
* BNE: XX5293824

 |
***Blood on the Tracks*** é o décimo quinto álbum de estudio do cantautor estadounidense Bob Dylan, publicado o 20 de xaneiro de 1975 a través do selo Columbia Records. O disco marcou o regreso de Dylan a Columbia tras dous discos editados con Asylum Records. A meirande parte das letras do álbum xiran ao redor da anguntia, da ira e da soidade.

O álbum foi recibido con entusiasmo pola crítica e o público. Nos anos posteriores ao seu lanzamento chegou a ser considerado como un dos seus mellores discos; é moi común en traballos posteriores que estes se etiquetasen como "o seu mellor disco dende *Blood on the Tracks*". É tamén común velo como un estándar para os álbums confesionais do cantautor; aínda que Dylan negase que as cancións sexan autobiográficas, o seu fillo Jakob Dylan afirmou: "As cancións son o meu pai falando". No ano 2003 o disco foi elixido o número 16 da lista da *Rolling Stones* dos "500 mellores álbum de todos os tempos", e no 2004 foi colocado no posto 5 da lista de Pitchfork Media dos "100 mellores álbums dos 70".

O disco acadou o número 1 da lista *Billboard 200* e o 4 da *UK Albums Chart*. O sinxelo "Tangled Up in Blue" chegou ao posto 31 da lista *Billboard Hot 100*. O álbum segue a ser un dos máis vendids de Dylan, cunha certificación de dobre platino nos €€Stados Unidos]].

Listaxe de cancións
-------------------

Tódolos temas escritos e compostos por Bob Dylan. 

| Cara 1 |
| --- |
| N.º | Título | Gravada | Duración |
| 1. | "Tangled Up in Blue"   | 30 de decembro de 1974 en Sound 80, Minneapolis | 5:42 |
| 2. | "Simple Twist of Fate"   | 19 de setembro de 1974 en A&R Recording, Nova York | 4:19 |
| 3. | "You're a Big Girl Now"   | 27 de decembro de 1974 en Sound 80, Minneapolis | 4:36 |
| 4. | "Idiot Wind"   | 27 de decembro de 1974 en Sound 80, Minneapolis | 7:48 |
| 5. | "You're Gonna Make Me Lonesome When You Go"   | 17 de setembro de 1974 en A&R Recording, Nova York | 2:55 |

| Cara 2 |
| --- |
| N.º | Título | Gravada | Duración |
| 6. | "Meet Me in the Morning"   | 16 de setembro de 1974 en A&R Recording, Nova York | 4:22 |
| 7. | "Lily, Rosemary and the Jack of Hearts"   | 30 de decembro de 1974 en Sound 80, Minneapolis | 8:51 |
| 8. | "If You See Her, Say Hello"   | 30 de decembro de 1974 en Sound 80, Minneapolis | 4:49 |
| 9. | "Shelter from the Storm"   | 17 de setembro de 1974 en A&R Recording, Nova York | 5:02 |
| 10. | "Buckets of Rain"   | 19 de setembro de 1974 en A&R Recording, Nova York | 3:22 |
| 51:42 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q300854
* WorldCat
* VIAF: 233554928
* AllMusic: mw0000189846
* Discogs: 3878
* EBID: ID
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0147693

 |
**Andrea Andrés Sánchez**, nada en Madrid o 15 de xaneiro de 1835 e finada ibídem o 13 de xullo de 1909, foi unha benefactora do concello de Sarria.

Traxectoria
-----------

Casou co industrial e político sarriao Matías López López. Cumprindo o mandato contido no codicilo polo que don Matías legara a Sarria unhas Escolas Públicas, emprendeu, axudada polas súas fillas e xenros, as xestións conducentes a facer realidade esa filantrópica doazón.

O 2 de setembro de 1896 estivo presente no acto de beizón e entrega das Escolas Públicas ó concello de Sarria, edificio que na actualidade ocupa a Casa da Cultura, para o que fixo aínda maior apartación da sinalada na vontade testamentaria. En 11 de maio de 1905 comprou a leira Cortiña do Mazadoiro para dedicala á dotación dun Hospital, encargando o proxecto a Valentín Roca Carbonell, da Academia de Belas Artes de San Fernando, presupostando para as obras 54.500 pesetas. Dotouno co material máis imprescindible e cun cadro alegórico da caridade.

Baixo o nome de Hospital Municipal da Nosa Señora do Carme, e complementado máis adiante como asilo de anciáns, estivo en funcionamento ata 1980, sendo derrubado e alzada no terreo a residencia de anciáns actual. Recibiu o título de Marquesa de Casa López por concesión pontificia.

Foi nomeada filla adoptiva e predilecta de Sarria, e unha rúa leva o seu nome.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12382968
* BNE: XX1521446

 |
**Arthur Griffith** ou *Art Ó Griofa*, nado en Dublín o 31 de marzo de 1872 e finado o 12 de agosto de 1922, foi un líder nacionalista irlandés, un dos que se encargou da negociación co goberno británico e pola cal Irlanda quedou dividida en dúas partes.

Traxectoria
-----------

Foi o fundador, no ano 1899, da revista *United Irishman*, na cal colaboraron as máis prestixiosas plumas irlandesas, entre a cal destaca dun xeito preferente a do poeta William Butler Yeats. El mesmo foi partícipe literario da súa publicación colaborando con editoriais a favor do autogoberno irlandés. No ano 1902 fundou unha organización que seria o caldo de cultivo do que posteriormente se convertería no Sinn Féin, movemento que naqueles momentos avogaba por unha Irlanda autónoma, aínda que non independente do Reino Unido.

Non existe ningunha constancia que Griffith participase no levantamento de Pascua de 1916, con todo os británicos encarcerárono como instigador e aínda que o seu período carcelario foi curto, aproximadamente dun ano, foi levado de novo a prisión un ano máis tarde sen ningunha razón legal e simplemente baseándose que era un líder nacionalista.

As eleccións xerais de 1918, levaron aos líderes do Sinn Féin ao poder, e os novos membros do Parlamento, que se reunían co nome de *Dáil Éireann* ou Asemblea de Irlanda, van elixir a Éamon de Valera como presidente da nación e a Griffith como o seu vicepresidente. A guerra aberta contra os británicos era inminente. A guerra de desgaste e guerrilla que os irlandeses iniciaran, baixo a supervisión de Michael Collins, contra o exército británico obtivo os seus froitos. E así, no ano 1921, Griffith foi encargado de encabezar unha delegación que tratase de buscar unha paz cos británicos e na cal se recoñecese o Estado Libre de Irlanda (coa sinatura final do Tratado Angloirlandés ). Aínda que Griffith foi elixido presidente en xaneiro de 1922, non tivo tempo de consolidarse no poder, morreu o 12 de agosto deste mesmo ano, moi pouco despois de que a guerra civil se apoderase do país.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q342765
* WorldCat
* VIAF: 35699511
* BNF: 125006030
* BRE: 1931493
* DeutscheBio: 11870270X
* EBID: ID
* FAST: 10559
* GEC: 0031141
* GND: 11870270X
* ISNI: 0000 0001 2023 8479
* LCCN: n50031640
* NTA: 323349692
* ODNB: 33578
* OL: OL1529967A
* SELIBR: 389535
* SNAC: w61s0qq5
* SUDOC: 034228454
* Treccani: arthur-griffith
* WikiTree: Griffith-7084

 |
**Andrea Costas Lago**, nada en Vigo en 1978, é unha artista e fotógrafa galega. É licenciada en Belas Artes pola Universidade de Vigo.

Traxectoria
-----------

Tras *Formas de Ser*, publicado no 2002, no ano 2006 publica na mesma colección Do Trinque o seu segundo libro, *Persoal e Transferíbel*, un proxecto que se expuxo na Fundación Torrente Ballester de Santiago de Compostela.

Tamén realizou exposicións individuais no Pazo de Mugartegui de Pontevedra, no Outono Fotográfico de Ourense (2002), na Fundación Laxeiro de Vigo (2003) e dentro do ciclo Miradas Virxes no Terceiro Espazo do Centro Torrente Ballester de Ferrol (2001).

Ten participado en exposicións colectivas como *A fraxilidade da mirada*, no Pazo de congresos e Exposicións de Pontevedra; *Esperando 1000 palabras*, na Casa Galega da Cultura (Vigo); *Boas Pezas*, na SalaX da Facultade de Belas Artes de Pontevedra (2006); *Colección Fotográfica do Concello de Vigo*, no Centro Portugués da Fotografía de Porto (2004/05); O *Feito Fotográfico*, no Museo de Arte Contemporánea de Vigo (2004); *Imaxes Maiores*, (itinerante en distintas salas da Obra Social Caixa Galicia 2002); *Identidades*, na IX Fotobienal de Vigo e no Museo do Pobo Galego en Santiago de Compostela; *Novos Valores 2001*, no Edificio Sarmiento do Museo de Pontevedra (2001); *Certame de Fotografía Injuve 2002*, (itinerante por España 2002/03); *Estancias*, no COAG de Vigo e *Mulleres Artistas*, no Teatro principal de Pontevedra (2000).

Forma parte do colectivo artístico 3Marías e do grupo de *performance* Aquí? Agora? (Ciclo do CGAC *Arte no Parque*, *Kaldarte*, *Chámalle X* (Pontevedra), *Ano da Memoria* na Illa de San Simón, e Festival de Teatro Alternativo de Vigo (2006).

En 2012 realizou a *performance* *O medo*, na Cidade da Cultura de Galicia, co músico Nacho Muñoz e o poeta Daniel Landesa.

Ademais, recibiu a III Bolsa de Creación Fotográfica do Concello de Santiago de Compostela (2004/05), un accésit no Certame de Fotografía Injuve 2002, 1ºPremio no Certame de Artes Plásticas Novos Valores 2001 de Pontevedra, e gañou 1º Certame de Fotografía Deportiva Celta de Vigo (na categoría non profesional), no 2000.

Obras publicadas en libro
-------------------------

### Obras colectivas

* *Cociñando ao pé da letra*, 2011, Galaxia. Coeditora, xunto a Yolanda Castaño.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Andrea Costas Lago Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* www.andreacostas.com
* Entrevista na *Embaixada Prusiana*
* *Formas de ser*
* Serie de autorretratos *Incorporados*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12382969
* WorldCat
* VIAF: 168869165
* BNE: XX1552584
* GND: 1023500280
* ISNI: 0000 0001 1795 8299

 |
**Ariel** foi unha serie de seis satélites artificiais colaboración entre Reino Unido e Estados Unidos para estudar a atmosfera superior e os fenómenos de altas enerxías.

Ariel 1 e 2
-----------

Foron lanzados o 26 de abril de 1962 e o 27 de marzo de 1964 respectivamente, un mediante un foguete Delta e o outro mediante un Scout X-3. Ariel 1 tiña forma de cilindro de 62 kg e 58 cm de diámetro, cunha altura de 22 cm, e a súa misión foi estudar a ionosfera e a súa relación coa actividade solar. Funcionou ata o 9 de xullo de 1962. Ariel 2 levaba tres experimentos a bordo para medir as ondas de radio galácticas.

Ariel 3 e 4
-----------

Foron lanzados o 5 de maio de 1967 (mediante un Scout A) e o 11 de decembro de 1971 (usando un Scout B1) respectivamente. Ariel 3 levaba cinco experimentos a bordo e tiña forma de prisma de doce lados e 57 cm de altura cun diámetro de 69,6 cm. Ariel 4 foi lanzado para estudar a interacción entre ondas electromagnéticas, plasmas e partículas enerxéticas coa ionosfera.

Ariel 5
-------

Ariel 5 foi lanzado o 15 de outubro de 1974 mediante un Scout B1 con seis experimentos a bordo para estudar os raios X de orixe astronómica.

Ariel 6
-------

Ariel 6 foi lanzado o 2 de xuño de 1979 mediante un Scout D1. Levaba instrumentos a bordo para estudar raios X e raios cósmicos.

Historial de lanzamentos
------------------------

| Misión | Data de lanzamento | Foguete lanzador | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| Ariel 1 | 26 de abril de 1962 | Delta | Éxito |
| Ariel 2 | 27 de marzo de 1964 | Scout X-3 | Éxito |
| Ariel 3 | 5 de maio de 1967 | Scout A | Éxito |
| Ariel 4 | 11 de decembro de 1971 | Scout B1 | Éxito |
| Ariel 5 | 15 de outubro de 1974 | Scout B1 | Éxito |
| Ariel 6 | 2 de xuño de 1979 | Scout D1 | Éxito |

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Mark Wade (2022). "Ariel" (en inglés). Consultado o 1 de agosto de 2022.
2. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2022). Gunter's Space Page, ed. "Ariel 1, 2 (UK 1, 2)" (en inglés). Consultado o 1 de agosto de 2022.
3. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2022). Gunter's Space Page, ed. "Ariel 3, 4 (UK 3, 4)" (en inglés). Consultado o 1 de agosto de 2022.
4. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2022). Gunter's Space Page, ed. "Ariel 5 (UK 5)" (en inglés). Consultado o 1 de agosto de 2022.
5. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2022). Gunter's Space Page, ed. "Ariel 6 (UK 6)" (en inglés). Consultado o 1 de agosto de 2022.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ariel*** |

### Outros artigos

* Scout D1
* Scout B1
* Scout A
* Scout X3

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q658677
* GEC: 0005133

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Alcaide (homónimos).
*Non confundir con alcalde*.
Un **alcaide**, **castelán** ou **casteleiro** era, na Idade Media, o gobernador ou o máximo xefe militar e oficial xurisdicional dun alcázar, castelo ou fortaleza. As súas facultades eran de diferente orde e estendíanse tanto á xurisdición civil, como a criminal, e tanto ao goberno militar, como ao político.

Posteriormente o título estendeuse a outras actividades de dirección de diferentes tipos de establecementos como, por exemplo, o funcionario que nun centro penitenciario tiña ao seu cargo a custodia e a seguridade dos presos e a organización do réxime do establecemento.

Etimoloxía
----------

O termo *alcaide*, o mesmo que *alcalde*, derivan do árabe hispano قاضي *alqáḍi*, e este do árabe clásico, قاضي *al-qāḍī*, "o condutor (de tropas)", e tamén "o xuíz" (no caso de alcalde).

Notas
-----

1. 1 2  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *alcaide*.
2. ↑  *alcaide* no DRAE.
3. ↑  *alcaide* no DRAE.
4. ↑  *alcalde* no *Merriam Webster Unabridged Dictionary*.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Antonio Fernández Pita**, nado en Fontán (Sada) en 1888 e fusilado na Coruña o 27 de novembro de 1936, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Emigrou cando novo aos Estados Unidos de América, onde participou activamente en diferentes empresas culturais e políticas da colectividade sadense. Así, no 1913 participou na fundación da *Sociedad Sada y sus Contornos en Nueva York*, que máis tarde financiou a construción das escolas do mesmo nome na vila de Sada.

Retornou antes da proclamación da II República Española, exercendo coma mariñeiro. No 1931 entrou a formar parte da corporación municipal coma concelleiro pola ORGA e 1º Tenente de Alcalde.

Trala dimisión de Justo Rodríguez Pérez no 1932, foi proclamado alcalde de Sada, cargo que ocupou ata o 1936. Durante este período haberíase enfrontar á oposición reaccionaria, pero tamén ao movemento anarquista. O 18 de xullo ordenou a requisa de armas, que dirixiron Juan Antonio Suárez Picallo e José Monzo Ríos.

Coa toma de Sada polos falanxistas, o día 23, foi apreixado e conducido a Betanzos, de onde foi liberado días despois. Detido novamente e trasladado á Coruña, foi sometido a un Consello de Guerra Sumarísimo e condenado a morte por rebelión militar, pena que se executou o 27 de novembro de 1936.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández Prieto, Lourenzo; et al. (2011). *A represión franquista na comarca da Coruña*. Santiago de Compostela: Laiovento. p. 88. ISBN 978-84-8487-288-7.
* Fernández Santander, Carlos (2000). *Alzamiento y Guerra Civil en Galicia*, Ediciós do Castro *(en castelán)*.
* Lamela, Luís (2002). *A Coruña, 1936. Memoria convulsa de una represión*, Ediciós do Castro *(en castelán)*.
* Lamela, Luís (2008). *Antonio Fernández Pita: un alcalde fusilado por el franquismo*, Ateneo Republicano de Galicia *(en castelán)*.

### Ligazóns externas

* 

* Antonio Fernández Pita na páxina web *Nomes e Voces*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Justo Rodríguez Pérez** |  **Alcalde de Sada** 1932 - 1936 | Sucesor:**Emilio Molina Carreño** |
Cartel dunha oficina de An Post.
**An Post** é o provedor estatal de correo da República de Irlanda dende 1984. An Post ofrece un servizo postal universal a tódolos recunchos do país como membro da Universal Postal Union. Os servizos que presta inclúen os envíos de correspondencia, paquetería, contas de depósito, Swiftpost (un *all-Ireland* ao día seguinte de prestación de servizos), EMS (o servizo internacional de correo express).

Historia
--------

An Post foi fundada en 1984 cando, baixo os termos da *Lei de Correo e Servizos de Telecomunicacións* de 1983, o servizo postal do Departamento de Correo e Telégrafos (P & T) dividiuse en dúas novas organizacións semiestatais, *An Post* e *Telecom Éireann* (actualmente Eircom). Actualmente, a pesar do descenso continuado dos prezos, An Post é un dos principais empregadores da República de Irlanda e constitúe o maior sector da administración pública do país.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial