| Olmo (xénero *Ulmus*) |
| --- |
| *U. rubra* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Orde: | Rosales |
| Familia: | Ulmaceae |
| Xénero: | ***Ulmus*** |

 |
| Especies |
| Ver texto |

Os **olmos**, tamén coñecidos como **ulmeiros** ou **umeiros**, son especies arbóreas pertencentes ao xénero: ***Ulmus***, que conta con 204 especies de plantas de flores pertencente á familia Ulmaceae. En Galicia non abundan hoxe en día, mais aínda podemos atopar dúas especies bravas: o olmo de montaña (*Ulmus glabra*) e o olmo mediterráneo (*Ulmus minor*). Tamén existe o híbrido natural destes dous últimos: o *Ulmus x hollandica*.

Etimoloxía
----------

Os nomes galegos *olmo* e *ulmeiro* derivan do seu nome latino *ǔlmu*, no segundo caso coa adición do sufixo *–ario*, que daría *ulmario*. O nome *umeiro* tería raíz prerromana relacionada coa auga, probablemente a raíz *um-* (que tamén xeraría a raíz latina), como a que presenta o río Umia ou o río Uma (afluente do río Tea).

Distribución
------------

Os olmos ou ulmeiros forman parte de moitos tipos de fragas e bosques naturais. As especies atópanse en climas temperados e incluso rexións tropicais de América do Norte e Eurasia, chegando até Indonesia.

Durante os séculos XIX e XX plantáronse moitísimos cultivares nas rúas e xardíns como ornamentais en Europa, América do Norte e algunhas partes do hemisferio sur, especialmente en Australia, acadando algúns deles un talle importante.

En Galicia non son comúns agás en xardinaxe, atopando algúns exemplares bravos das especies *Ulmus glabra* (olmo de montaña) e *Ulmus minor* (olmo mediterráneo) nas fragas do Eume ou nas montañas orientais. Posibelmente as súas poboacións diminuíron hai séculos pola industria naval, pois a comezos da Idade Moderna a Coroa de Castela tallou as máis das grandes e vellas árbores do Reino de Galicia (carballos, olmos, freixos, nogueiras, castiñeiros etc.), perdéndose un gran potencial forestal para o país. Máis recentemente moitos olmos foron afectados pola grafiose, unha doenza específica do olmo.

Hábitat
-------

Medran en solos frescos e ricos, normalmente en lameiros e en bosques de ribeira, de climas temperados mesturado con outras especies típicas das fragas. Non adoita subir dos 1000 m.

Descrición
----------

Son árbores caducifolias ou semicaducas que se estenden ao longo do hemisferio norte, dende Siberia a México e ao Xapón. Moitas especies son de cultivo e se espallaron polo hemisferio sur, especialmente en Australia e Indonesia .

As follas deste xénero teñen follas alternas, sinxelas e serradas, asimétricas na base. Teñen flores hermafroditas sen pétalos que son polinizadas polo vento. Os seus froitos son as sámaras.

Especie en perigo
-----------------

Por mor dunha epidemia chamada "grafiose", que consiste nun fungo (*Ceratocystis ulmi*) que ataca o olmo, as distintas especies desta emblemática árbore están en perigo de desaparecer; tamén existe unha epidemia producida por un escaravello transportador do fungo que lles produce a enfermidade, principalmente no leste europeo e con máis preponderancia na Península Ibérica. Crese que a poboación de ulmeiro común descendeu entre un 80 e un 90%.

Etnografía
----------

* *Non lle pidas ao umeiro peras, que está sempre sen elas*. []

Especies seleccionadas
----------------------

* *Ulmus abelicea*
* *Ulmus acuta Flor caduca*
* *Ulmus adiantifolia*
* *Ulmus alata*
* *Ulmus ambigua*
* *Ulmus americana*
* *Ulmus bonsai*
* *Ulmus campestris*, umeiro campestre [].
* *Ulmus crassifolia*
* *Ulmus davidiana*
* *Ulmus glabra*, olmo de montaña, ulmeiro de montaña, lamigueiro. Aparece en Galicia.
* *Ulmus laevis*
* *Ulmus minor*, olmo mediterráneo, umeiro bravo []. Aparece en Galicia.
* *Ulmus parviflora*
* *Ulmus procera*
* *Ulmus pumila*, olmo siberiano, ulmeiro siberiano.
* *Ulmus resista*
* *Ulmus rubra*
* *Ulmus wallichiana*

Nome común
----------

Olmo, olmeiro, olma, negrillo, lameira, güelmo, chopro, chopo, choplo, álamo.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *olmo*.
2. 1 2  VV. AA. (2012): Vocabulario forestal, pax. 149. Universidade de Santiago de Compostela/Deputación de Lugo. ISBN 978-84-9887-920-9.
3. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *umeiro*.
4. ↑  No dicionario da Real Academia Galega indícase, ademais da forma olmo, a forma **umeiro**, mais no departamento de botánica da Universidade de Santiago de Compostela (*Termos esenciais de botánica*. Universidade de Santiago de Compostela, 2004) dise que en toda a documentación técnica manexada, esta denominación é unha forma dialectal (propia do galego de Asturias) de se referir ao amieiro: *Alnus glutinosa*.
5. ↑  "Copia arquivada" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 26 de xuño de 2013. Consultado o 30 de agosto de 2012.
6. ↑  *Termos esenciais de botánica*, páx 60, Universidade de Santiago de Compostela, 2004
7. ↑  Forma non aceptada pola RAG que indica que o correcto é "chopo negro". Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *negrillo*.
8. ↑  "Olmo, umeiro (Olmus minor Miller)". *Atlas Lingüístico*. Consultado o 8 de setembro de 2016.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Olmo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131113
* AAT: 300374849
* BNE: XX534289
* BNF: 120885410
* BRE: 2005421
* EBID: ID
* GEA: 9570
* GEC: 0127625
* GND: 4186701-4
* JSTOR: elm-trees
* LCCN: sh85042618
* NDL: 00575305
* NKC: ph634672

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 195717
* APNI: 86793
* Dyntaxa: 1006589
* EOL: 60724
* EPPO: 1ULMG
* FloraBase: 43500
* FNA: 134116
* FoC: 134116
* Fossilworks: 55984
* GBIF: 2984510
* iNaturalist: 53549
* IPNI: 41029-1
* IRMNG: 1053605
* ITIS: 19048
* NBN: NHMSYS0000464698
* NCBI: 24735
* POWO: ID
* Soortenregister: 121362
* Tela Botanica: 78532
* Tropicos: 40021444
* PLANTS: ULMUS
* VASCAN: 1801
* VicFlora: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D034403

 |