| Sarcopterixios*Sarcopterygii*Peixes de aletas carnosasRango fósil: silúrico - actualidade |
| --- |
| *Latimeria chalumnae* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Subreino: | Eumetazoa |
| Superfilo: | Deuterostomia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Infrafilo: | Gnathostomata |
| Superclase: | Osteichthyes |
| Clase: | **Sarcopterygii**Romer, 1955  |

 |
| Subclases |
| * *Coelacanthimorpha*
* *Dipnoi*
* *Tetrapodomorpha*
 |

A dos **sarcopterixios** (*Sarcopterygii*), é unha clase, ou superclase, segundo os autores, de vertebrados gnatostomados que comprende unhas poucas especies actuais de peixes óseos coñecidos na bibliografía internacional como **peixes de aletas carnosas** ou **peixes de aletas lobuladas**.

Características
---------------

Os peixes sarcopterixios posúen esqueleto óseo, teñen mandíbulas e dentes con esmalte. A pel está recuberta por escamas que, nas especies extintas, posuían unha capa de cosmina na superficie. Nas especies actuais a aleta caudal é dificerca: a columna vertebral chega ata o extremo da cola e a membrana desenvólvese simetricamente cara a arriba e cara a abaixo. As aletas son pares e posúen unha única peza esquelética basal, con raios dermais curtos.

As branquias están sostidas por arcos branquiais. O corazón ten un seo venoso, un cono arterioso e dous atrios, e presenta división parcial do ventrículo. A circulación presenta dous circuítos, pulmonar e sistémico, diferenciados. Os pulmóns utilízanse para respirar no caso dos dipnoos, pero non no caso do celacanto, no que cumpre a función dun órgano de flotación. O sistema nervioso posúe cerebro, cerebelo e lobos ópticos diferenciados.

Taxonomía
---------

### Descrición

A clase dos sarcopterixios foi descrita en 1955 (como superclase) polo paleontolólogo e zoólogo estadounidense Alfred Sherwood Romer, no seu traballo "Herpetichthyes, Amphibioidei, Choanichthyes or Sarcopterygii?". *Nature* **176**: 126.

### Etimoloxía

O termo *Sarcopterygii* está formado polo elemento do latín científico *sarco-*, tirado do grego antigo σάρξ σαρκός *sárx, sarkós*, "carne", e a palabra grega πτέρυξ πτέρ υγος *ptéryx, ptérygos* "aleta", coa adición da desinencia *-ii*, indicando plural. Literalmente: "os de aletas de carne", aludindo á súa principal catacterística.

### Clasificación

O carácter distintivo de posuíren aletas pares carnosas e lobuladas, que lembra as extremidades de tipo *quiridio* dos primeiros anfibios, e proba que os vertebrados terrestres descenden dos antigos peixes sarcopterixios. Esta relación de descendencia obriga, na sistemática cladística, a incluír os tetrápodos dentro dos *Sarcopterygii*, formando con eles un taxon monofilético (véxase filoxenia máis abaixo).

Na clasificación taxonómica clásica, a clase dos *Sarcopterygii* comprende tres subclases:

* Subclase *Coelacanthimorpha*, con diversos xéneros fósiles, sobre todo do Devoniano e o Carbonífero, e un único xénero actual, *Latimeria* (os celacantos).
* Subclase *Dipnoi*, ou peixes pulmonados, así denominados porque posúen pulmóns funcionais, derivados da vexiga natatoria, así como orificios nasais abertos ó exterior. Isto permítelles respiraren aire na superficie da auga sen recorrer á boca.

Modelo de *Latimeria chalumnae* no Museo de Historia Natural da Universidade de Oxford.
* Subclase *Tetrapodomorpha*, sarcopterixios extintos do Devoniano con diversos caracteres dos tetrápodos. As formas primitivas tiñan unha aparencia intermedia entre os peixes e os anfibios.

#### Clasificación segundo o SIIT

Segundo o Sistema Integrado de Información Taxonómica (SIIT), a clase comprende as seguintes ordes:

**Clase *Sarcopterygii***

* Subclase *Coelacanthimorpha*
	+ Orde *Coelacanthiformes*
* Suclase *Dipnoi*
	+ Superorde *Ceratodontimorpha*
		- Orde *Ceratodontiformes*
		- Orde *Lepidosireniformes*

### Especies actuais

Na actualidade só sobreviven as seguintes especies de sarcopterixios:

* Orde *Coelacanthiformes*
	+ Familia *Latimeriidae*
		- Xénero *Latimeria*
			* *Latimeria chalumnae*
			* *Latimeria menadoensis*

No Devoniano superior a especiación dos vertebrados descendentes de peixes de aletas lobuladas peláxicos (como *Eusthenopteron*) mostra a seguinte secuencia de adaptacións:  
 *Panderichthys*, coloniza baixos lamnacentos. *Tiktaalik*, con aletas semellantes a patas que podían arrastralo ata terra.  
 Primeiros tetrápodos, en zonas pantanosas colmatadas por vexetación: *Acanthostega*, con patas de oito dedos. *Ichthyostega* con patas. Entre os descendentes cóntanse tamén formas peláxicas como os celacantos.
* Orde *Lepidosireniformes*
	+ Familia *Protopteridae*
		- Xénero *Protopterus*
			* *Protopterus amphibius*
			* *Protopterus annectens*
			* *Protopterus dolloi*

### Filoxenia

As relacións filoxenéticas dos sarcopterigios son as seguintes:


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ***Sarcopterygii*** | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Onychodontiformes* † |
|   |
|   | *Coelacanthimorpha* |
|   |
| *Choanata* | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *Dipnomorpha* | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Porolepiformes* † |
|   |
|   | *Dipnoi* |
|   |

 |
|   |
| *Tetrapodomorpha* | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Rhizodontida* † |
|   |
|   | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Osteolepiformes* † |
|   |
|   | *Tetrapoda* (vertebrados terrestres) |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

Notas
-----

1. 1 2 3  *Sarcopterygii* Romer, 1955 en Fossilworks.
2. ↑  Clasificación tradicional.
3. ↑  *Sarcopterygii* no WoRMS.
4. ↑  *Sarcopterygii* no SIIT.
5. ↑  Especies viventes de *Sarcopoterygii* na Lista vermella *da UICN.*
6. ↑  Tree of Life - Sarcopterygii
7. ↑  Mikko's Phylogeny Archive - Sarcopterygii

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Sarcopterixios*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Sarcopterixios*** |

### Bibliografía

* Eschmeyer, William N. ed. (1998): *Catalog of Fishes*. Special Publication of the Center for Biodiversity Research and Information, núm.. 1, vol. 1-3. San Francisco (California, Estados Unidos): California Academy of Sciences. ISBN 978-0-940228-47-5.
* Nelson, Joseph S. (2006): *Fishes of the World*. Nova York, NY, EUA: John Wiley & Sons. ISBN 978-0-471-25031-7.

### Outros artigos

* Gnatostomados
* Osteíctios

### Ligazóns externas

* *Sarcopoterygii* na ADW.
* Clase *Sarcopoterygii* en FishBase.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q160830
* AAT: 300310219
* EBID: ID
* GEC: 0275452
* MAG: 2781416280
* NKC: ph139198

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Sarcopterygii
* BioLib: 165130
* EOL: 8909
* EPPO: 1SARCC
* Fossiilid: 278
* Fossilworks: 266392
* GBIF: 238
* iNaturalist: 85497
* IRMNG: 1531
* ITIS: 161048
* NCBI: 8287
* Tree of Life: 14922
* uBio: 113875
* WoRMS: 163509

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1081145

 |