recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***O anarquista*** (**novela orixinal e inédita**) é unha novela de Leandro Pita Romero, escrita por Pita en castelán e traducida ao galego por Leandro Carré Alvarellos para a súa publicación, o 20 de decembro de 1924, na revista-editorial *Lar*. Levou a capa propia de toda a colección, deseñada por Camilo Díaz Baliño e saíu das prensas de Moret, A Coruña.

Trama
-----

A novela está ambientada na aldea ficticia de San Xián de Lanzós. Marica é unha rapaza pobre, que ten unha vaca pero non prados para alimentala. Coma todos os habitantes da aldea, agás o cura, ten un alcume. O seu é "A anarquista", e recibiuno por vía parental.

Seu pai era Mariano de Vilar, un labrego relativamente acomodado. Malia as primeiras reticencias da súa muller, quere darlle unha educación á súa filla, que xa colabora na economía familiar escribindo cartas para os familiares emigrados dos veciños da aldea. Mariano vende as vacas e as terras que ten e monta unha tenda, onde a rapaza dá clases aos rapaces da aldea.

Porén, o cacique da aldea, Andrés, tiña outra tenda, e logra que Mariano peche a súa, co conto de que lle faltan uns permisos administrativos. Mariano, xa maior, cando se decata da xogada, decide non quedar de brazos cruzados, e fabrica un artefacto explosivo con dúas cabezas dos foguetes de dinamita das romarías, que coloca na vivenda do cacique. Non obstante, non causa ningún dano, agás a morte dun porco, o aborto dunha vaca e a rotura dalgúns vidros.

Malia que ese mesmo día é avisada a Garda Civil e o xuíz, logo de declarar Mariano morre na casa, quedándolle o alcume de "anarquista" polos múltiples atentados acontecidos na época a mans de anarquistas cataláns.

Narración
---------

*O anarquista* é un cadro costumista que presenta de xeito estereotipado diversas situacións e personaxes presentes no debate agrarista dos anos 20: a figura do cacique, a necesidade de educación para a clase baixa, o pago de rendas, a liberación de terras improdutivas, o ascenso do pequeno campesiñado á pequena burguesía comercial, ou o uso da violencia revolucionaria.

Fai unha achega á realidade antropolóxica da clase rural galega.

Reedicións
----------

Foi reeditada en facsímile en 2009 pola CNT e en 2010 polo concello de Ortigueira.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Casares Mouriño, Carlos, ed. (1990). *Antoloxía da novela curta*. Editorial Galaxia. ISBN 84-7154-746-5.

### Ligazóns externas

* Iglesias, Xabier (31/10/2012). "O anarquista" *Os libros de Ánxel Casal*.
* "Nova edição da CNT: *O anarquista* de Leandro Pita Romero".Arquivado 29 de agosto de 2018 en Wayback Machine. Publicación da edición facsímile, 15/11/2009.
O **voo 159 de TWA** era un voo regular de pasaxeiros entre Nova York e Os Ánxeles, cunha escala no aeroporto de Cincinnati/Norte de Kentucky, que se esnafrou despois de abortar a engalaxe en Cincinnati o 6 de novembro de 1967. O Boeing 707 que operaba o voo ese día intentou deter a engalaxe cando o copiloto preocupouse de que o avión chocara cun DC-9 incapacitado na pista. O aparello saíuse da pista, golpeou un terraplén e incendiouse. Un pasaxeiro morreu como resultado do accidente.

A NTSB concluíu que o accidente debeuse á incapacidade da tripulación de abortar con éxito a engalaxe debido á velocidade do avión, e que a saída de pista era inevitable a esa velocidade. O DC-9 incapacitado, un voo de Delta Air Lines que informara que abandonara a pista cando non o fixera, foi un factor que axudou ao accidente. A NTSB recomendou que a FAA establecese e publicase estándares para despexar de forma segura os extremos das pistas tanto para avións como para vehículos de terra. A NTSB tamén recomendou revaluar os manuais de adestramento e procedementos dos avións no caso dun aborto de engalaxe.
***P.S. I Love You*** (en galego, *P.D. quérote*) é un libro que foi escrito pola escritora irlandesa Cecilia Ahern e que foi publicado no ano 2004.

Sinopse
-------

Holly Kennedy é unha moza americana que está profundamente namorada do seu marido, Gerry, un rapaz irlandés con quen pensaba pasar o resto da súa vida, pero o destino non llo permite. Gerry morre con tan so 35 anos, deixando a Holly totalmente esnaquizada. Pero el decidiu que Holly non ía a estar soa e déixalle unha serie de cartas escritas por el nos seus últimos meses de vida, e que irán axudando a Holly a superalo e sobre todo a non sentirse soa. Así ela tamén ira descubrindo cousas sobre si mesma, e sobre a súa familia e amigos.

Adaptación cinematográfica
--------------------------

A adaptación cinematográfica deste libro, *P.S. I Love You*, foi estreada nos Estados Unidos o 21 de decembro do 2007. Está protagonizada por Hilary Swank no papel de Holly Kennedy e Gerard Butler no papel de Gerry. Tamén participan na película actores como Lisa Kudrow (coñecida mundialmente como Phoebe en *Friends*) ou Kathy Bates (*Tomates verdes fritos*).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1633092
* OL: OL5727029W

 |
Coordenadas: 43°03′49″N 5°23′41″O﻿ / ﻿43.063686111111, -5.3946833333333

Estación de esquí de Fuentes de Invierno
**Fuentes de Invierno** (en asturiano: *Fontes d'Iviernu*) é unha estación de esquí situada no concello asturiano de Ayer, sobre a Cordilleira Cantábrica (España). Inaugurouse en 2007. Está situada a 68 km de Oviedo, 85 km de León e Xixón e a 101 km de Avilés.

Descrición
----------

A estación conta con 3 pistas verdes: Pequeño Laurel, Toneo e La Llana'l Fitu; 3 azuis: Brezales, Entresierras e un pequeno enlace; 6 vermellas: Abedules, Aller, La Hoya, Arandaneras, Llomba e Piornales; e 3 negras: Rebecos, Tubos de Toneo e Entresierras.

Ademais, a estación dispón dun snowpark, unha cafetaría, unha enfermaría, un alugueir ode material (a pé de pistas), unha escola de esquí e snowboard, e un parque infantil para pequenos esquiadores.

A estación aínda non dispón de canóns de neve artificial, aínda que está prevista a súa instalación unha vez se solucione o seu déficit enerxético, para o cal xa se atopa en marcha un proxecto. Fuentes de Invierno é a segunda estación de esquí de Asturias, moi próxima á veciña San Isidro, en León. Xuntas conforman o maior dominio esquiable da Cordilleira Cantábrica.

Unión con San Isidro
--------------------

O 30 de novembro de 2011 anunciouse que se construirán dous remontes para unir a estación de Fuentes de Invierno con San Isidro por dous puntos, ampliando así a superficie esquiable a 42 quilómetros e dando lugar ao sétimo complexo de España en canto a superficie esquiable, superando a estacións como como Astún ou Candanchú.

Notas
-----

1. ↑  "La unión de Fuentes de Invierno con San Isidro se hará con dos nuevos telesillas"

Véxase tamén
------------

* San Isidro
* Valgrande-Pajares

### Ligazóns externas

* Web oficial da estación *(en castelán)*
* Información sobre a estación *(en castelán)*
A troita, unha das capturas máis común desta modalidade de pesca
A **pesca con mosca** é unha modalidade de pesca na que a isca é unha mosca artificial realizada artesanalmente con plumas e que leva un anzol.

Consiste en arrebolar a mosca sen ningún tipo de chumbo cuns rápidos movementos cara a atrás e adiante, e ten que caer suavemente na superficie da auga, coma se fose un auténtico insecto que acaba de caer aínda vivo sen saber o que lle agarda debaixo da auga, presto a dar un chimpo ao aire e atrapalo entre a dentame. As capturas son normalmente troitas.

O máis semellante á pesca con mosca que se practicaba en Galicia pode ser o *Floreo*, posiblemente orixinario da Terra Cha[]. Se ben a modalidade da pesca con mosca vén importada de países como Inglaterra ou os EUA. O motivo do éxito entre os pescadores galegos é fundamentalmente a espectacularidade das picadas e as fermosas pelexas que se manteñen entre o pescador e o peixe.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q898886
* BNF: 11935583k
* EBID: ID
* JSTOR: fly-fishing
* NKC: ph125363

 |
Os **arévacos** eran un dos pobos celtiberos, sendo o máis forte deles, xa que mantivo a guerra contra Roma.

O seu nome é céltico, e foi interpretado por Bosh Gimpera como *are-accei* ou vacceos do leste. Sabían escribir (a través do alfabeto ibérico) e tiñan un alto potencial cultural que foi destruído polos romanos.

O que se sabe deles provén de autores romanos, que enviñeceron a súa memoria presentando os conceptos maniqueos de barbarie indíxena/civilización romana nos seus escritos sobre as guerras do Imperio nestas terras. O pobo dos arévacos foi o que mantivo as dúas últimas guerras celtiberas contra o poderío romano, así como anteriores guerras contra o imperialismo de Cartago.

Sociedade
---------

Tiñan varias cidades, como Numantia, Pallantia (Palenzuela), Termes (Santa María de Tiermes, Soria), Lutia, Malia ou Lagni. Funcionaban como cidades-estado gobernadas por asembleas ou senados aristocráticos. 

A súa relixión era politeísta de raizame celta, con deuses como Lugh ou Endovélico. O seu panteón era semellante ao xermánico debido á crenza que tiñan de que morrer en cama era algo inmoral e o mellor era morrer en combate. Os historiadores defenden dous tipos de ritual funerario dos arévacos: por un lado o "civil" baseado na cremación e posterior enterramento en urnas cinerarias, e o "militar", deixando os corpos dos guerreiros caídos en batalla que fosen comestos polos voitres e a súa alma levada ao ceo.

Economía
--------

Os autores gregos afirman que o seu territorio era pobre e que se adicaban á pillaxe de territorios veciños, porén estas afirmacións chocan contra os procesos internos de consolidación estatal a través de confederacións de pobos celtiberos, así como as rutas comerciais con outros pobos, como os Turdetanos, aos que servían como mercenarios.

A súa economía baseábase na gandería e a minería, coñecían o torno cerámico (co cal incluso facían instrumentos musicais, como as trompas de Numancia, cerámica fina pintada etc). A metalurxia estaba presente a través de armas e fíbulas, sacando as materias primas das minas propias. Comerciaban cos seus veciños, de tal feito que comezaron a escribir antes da chegada dos romanos, tomando os seus signos do ibero e entrando así nun proceso de celtiberización, un paso máis no desenvolvemento cultural que sería destruído polos romanos.

Notas
-----

1. ↑  Estrabón: *Xeografía* Libro III, capítulo IV.
2. ↑  del Amo y Pérez (2006), pp. 55-56
3. ↑  Manuel Salinas de Frías: *Pueblos prerromanos de la península ibérica*, ed Akal 2006

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Arévacos*** |

### Bibliografía

* del Amo y de la Hera, M.; Pérez Rodríguez, F.J. (2006). *Museo de Palencia* (en castelán). Palencia: Junta de Castilla y León. ISBN 84-9718-384-3.
* Salinas de Frías, Manuel (2006). *Los pueblos prerromanos de la península Ibérica*. Colección Universitaria (en castelán). Madrid: Akal. ISBN 978-8446020301.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2527467
* Pleiades: 246188

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Grey's Anatomy, serie de televisión.
Unha ilustración da edición de 1918
***Henry Gray's Anatomy of the Human Body*** (*Henry Gray: Anatomía do corpo humano*), popularmente coñecida por ***Gray's Anatomy***, é unha obra de anatomía xeralmente recoñecida como un clásico sobre anatomía humana. O libro foi primeiramente publicado co título ***Gray's Anatomy: Descriptive and Surgical***, na Gran Bretaña, no ano de 1858. No ano seguinte foi publicado nos Estados Unidos de América. O autor do libro morreu tras a publicación da segunda edición do libro, en 1860, con 34 anos de idade. Mentres, a súa obra foi continuada por outros e o 24 de novembro de 2004 publicouse a 39ª edición.

Orixes de "Gray's Anatomy"
--------------------------

Henry Gray.
O anatomista inglés Henry Gray naceu en 1825 ou en 1827. Estudou o desenvolvemento das glándulas endócrinas e da vexiga e en 1853 foi nomeado como profesor de anatomía no St. George's Hospital Medical School en Londres. En 1855 coñeceu o seu colega Dr. Henry Vandyke Carter coa súa idea de producir un libro de anatomía para estudantes de medicina. Morreu moi novo, en 1861, soamente tres anos após a descrición da súa "Anatomy Descriptive and Surgical", á que xeracións de estudantes de medicina renomearon como simplemente "Gray's Anatomy".

Edicións británicas e norteamericanas
-------------------------------------

Uma ilustración da edición de 1918.
Entre 1860 e 1880 sete edicións do libro foron publicadas na Gran Bretaña, publicándose a novena edición en 1880. Nese período o desenvolvemento do texto consolídase coa primeira edición *dedicada* aos Estados Unidos, posibelmente en 1878 (a información deste feito é escasa). En canto o desenvolvemento da edición británica do texto continuou (e novas edicións británicas seguiron publicándose), tamén se publicaron diferentes edicións nos Estados Unidos.

A edición dos Estados Unidos de 1878 parece ter comezado unha numeración de edición cero (a pesar da versión británica ter sido publicada primeiro). Esta "primeira" edición americana correspondía aproximadamente á oitava edición británica, con edicións posteriores con numeración consecutiva. Iso levou á existencia, por moitos anos, de dúas edicións diferentes de Gray's Anatomy: a estadounidense e a británica. Este feito frecuentemente causa desentendementos e confusións, especialmente cando se fan citas ou cando se tenta adquirir unha certa edición.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gray's Anatomy*** |
**José Antonio Marcos**, nado en Asturias en 1958, é un periodista asturiano.

Biografía
---------

Licenciouse en Xornalismo na Universidade Complutense de Madrid. Os seus primeiros pasos profesionais deunos en medios de prensa escrita, incorporándose en 1978 a *La Voz de Asturias*, de onde pasou a *Avisos de Tenerife*, ata que en 1981 inicia a súa traxectoria na radio. Neste medio desenvolveu practicamente toda a súa carreira.

En 1981 ingresa na Cadena SER. Un ano máis tarde foi asignado ós servizos informativos. Durante ese tempo foi director dalgúns dos espazos máis emblemáticos da emisora, como *Matinal SER* (1988-1989), *Hora 20* (1989-1993), director dos informativos de fin de semana (1993-1994) ou subdirector e presentador de *Hora 25* (1994-1996).

Dende 1996 está á fronte do informativo *Hora 14*, que é líder de audiencia.

Notas
-----

1. ↑  "La Cadena SER, líder absoluto de la radio con 4 038 000 oyentes diarios" Arquivado 04 de xullo de 2011 en Wayback Machine. *(en castelán)*.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos chineses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

***The Legend of Zu*** (en chinés: *蜀山傳*) é un filme de Hong Kong dirixido por Tsui Hark que foi estreado no 2001.

Sinopse
-------

Zu é unha antiga provincia onde o mundo infernal, o mundo das artes marciais e o mundo da luz se mesturan. É aquí onde as forzas do ben e do mal se enfrontarán nunha definitiva batalla. O Gran Mestre do Clan Omei guía ós seus discípulos, Lobo Azul e Falcón Vermello, para loitar contra Onyx e os seus perversos fieis. O mortal combate causa destrución e caos a grande escala. No fragor da liorta un erro de Falcón Vermello deixa que escape Onyx, quen corre a refuxiarse na Cova do Sangue, que tras anos pechada, volveu abrir nun monte preto de Zu. Entón ordénanlle a Falcón Vermello que vixíe o agocho e os movementos que poida facer Onyx mentres o Gran Mestre e o resto dos membros de Omei se reagrupan e preparan un plan para destruílo definitivamente. A única opción posible contra Onyx é unir o poder das espadas de Loba das Neves e Aguia Prateada nunha arriscada operación. Algo falla no proceso de unión e o espírito de Aguia Prateada queda encerrado na súa espada do Trono. A partir deste espírito, o gran Mestre prepara un novo home, Ying, ó que Lobo Azul e Loba das Neves, terán que preparar para intentar de novo a unión e vencer ás forzas do mal.

Personaxes
----------

* Ekin Cheng como Lobo Azul
* Cecilia Cheung como Dawn / Enigma
* Louis Koo como Red
* Patrick Tam como Thunder
* Kelly Lin como Amnesia
* Zhang Ziyi como Joy
* Sammo Hung como White Brows
* Ng Kong como Hollow
* Wu Jing como Ying
* Lau Shun como Mestre Transcendental
* Lam Chi-tai (especialista)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha na IMDb *(en inglés)*
* Ficha en Filamffinity *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q742541
* Allmovie: v266371
* AlloCiné: 35104
* Box Office Mojo: zuwarriors
* FilmAffinity: 939889
* IMDb: tt0286098
* LUMIERE: 21799
* OFDb: 13855
* OMDB: 92369
* Rotten Tomatoes: zu\_warriors
* TMDb: 16321
* TVcom: zu-warriors

 |
**Yolanda Sobero Martínez**, nada en Corao, Cangas de Onís o 20 de agosto de 1959, é unha xornalista española especialista en política internacional e Presidenta do Consello de Informativos de RTVE de 2010 a 2014. En 2010 publicou o libro *Sahara: memoria y olvido*. En 2012 recibiu o primeiro Premio Colombine pola súa reportaxe *Feminicidio S.A*. sobre o feminicidio en Guatemala. Dende 2004 é reporteira do programa de TVE "En Portada".

Traxectoria
-----------

Licenciada en Xornalismo pola Universidade Complutense de Madrid, é doutora en Ciencias da Información coa tese *Conflictos étnicos: el caso de los pueblos indígenas* (1998) e un máster en Estudos Amerindios pola Universidade Complutense / Casa de América (2004/2005).

Incorporouse a TVE en 1982 e até 1986 estivo destinada no Centro de Produción de TVE nas Canarias. De 1990 a 2004 foi coordinadora da área de Información Internacional dos Telexornais Fin de Semana. 

En 2004 incorporouse ó equipo de reportaxes especiais 'En Portada'.

Notas
-----

1. ↑  ODELLO. *El derecho a la identidad cultural de los pueblos indígenas de América: Canadá y México* (en castelán). Editorial UNED. ISBN 9788436263206.
2. ↑  "Yolanda Sobero y Susana Jiménez ganadoras del I Premio de Colombine". Consultado o 2 de xuño de 2016.
3. ↑  "El equipo En Portada | Yolanda Sobero - RTVE.es". 5 de xaneiro de 2014. Consultado o 1 de xuño de 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24282663
* WorldCat
* VIAF: 160321775
* BNE: XX1691209
* IMDb: nm4925886
* ISNI: 0000 0001 1942 9286
* LCCN: n2011029229

 |
O **voo 23 de Airwork** era un servizo de carga postal en Nova Zelandia entre o aeroporto de Auckland e o aeroporto de Woodbourne. O día 3 de maio de 2005 o Fairchild SA227-AC Metro III que operaba a ruta desintegrouse en voo.

Accidente
---------

O avión tiña programado a súa engalaxe para as 9:00 pm hora local, pero atrasouse mentres se cargaba. Durante o atraso os pilotos pediron 570 litros máis de combustible e dixéronlle á persoa encargada da repostaxe que o puxese todo no tanque da á esquerda, en vez de dividilo entre os dous tanques, segundo os procedementos da compañía. O voo engalou finalmente ás 9:36 pm.

Xusto despois da engalaxe activouse o piloto automático que controlou o avión durante a súa trepada ao nivel de voo 220. O aparello continuou a plena potencia en vez de voar a velocidade de cruceiro durante os seguintes 15 minutos, co obxectivo de recuperar o tempo perdido. Ao baixar a potencia a velocidade de cruceiro o capitán notou desequilibrio entre os tanques de combustible e iniciou os procedementos de transvasamento de combustible. Pouco despois, ás 10:13 o avión entrou nun descenso en espiral e rompeuse no aire, matando os dous pilotos.

Notas
-----

1. ↑  "Autopilot overload" (PDF). *Vector* (5): 18–19. setembro-outubro de 2006. ISSN 1173-9614. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 16 de febreiro de 2016. Consultado o 18 de xaneiro de 2019.
**Pilar López Díez**, nada en Moreda de Ayer o 1 de maio de 1948, é unha xornalista, investigadora en comunicación e dereito de acceso, asesora en comunicación e xénero española. É doutora en Ciencias da Información pola Universidade Complutense de Madrid. De 2009 a 2011 formou parte do grupo de persoas expertas da Delegación do Goberno para a Violencia de Xénero para o asesoramento e formación de xornalistas no tratamento deste tema nos medios de comunicación audiovisuais en España. É autora de numerosas investigacións e manuais sobre comunicación e igualdade e comunicación e violencia de xénero.

Comunicación e violencia de xénero
----------------------------------

Dende comezos do ano 2000 realizou numerosas investigacións sobre o tratamento da imaxe das mulleres nos medios de comunicación e a violencia de xénero. 

López Díez defende que a violencia masculina contra as mulleres é un tema político e así debería ser tratado nos medios de comunicación, da mesma maneira que se trata a violencia terrorista e que non habería violencia masculina se se educase en igualdade. Nenos e nenas -considera- van reflectir na idade adulta os arquetipos apresos na infancia. Tamén salienta o papel chave dos medios: "*se os medios de comunicación respectasen ás mulleres e o feminino da mesma maneira que aos homes e o masculino*".

Dende o ano 1999 en España está tipificado por lei que esta violencia é un problema que transgrede o ámbito do privado para converterse nunha cuestión política, en troques, os medios de comunicación ségueno tratando como un "suceso" indagando moi pouco nas súas razóns de fondo. En relación ó tratamento do maltratador, considera que é imprescindible que se sitúe o foco sobre el e non sobre a vítima.

Notas
-----

1. 1 2  "Pilar López Díez propone tratar igual la información sobre violencia contra las mujeres y sobre terrorismo". *europapress.es* (en castelán). 21 de novembro de 2007. Consultado o 13 de xaneiro de 2017.
2. ↑  "La prensa hace autocrítica sobre el tratamiento de la violencia machista" (en castelán). Consultado o 13 de xaneiro de 2017.

* Portal:Muller
* Portal:Feminismo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q28310499
* WorldCat
* VIAF: 6679714
* BNE: XX905195
* LCCN: n97070828

 |
*Les affaires sont les affaires*, Comédie-Française, 1903.
***Les affaires sont les affaires*** é unha comedia en tres actos, escrita en prosa en francés por Octave Mirbeau e publicada en 1903. E unha comedia clásica na liña de Molière, na que aparecen representadas fortes personalidades, moi teatralizadas, e respéctanse as tres unidades clásicas, de acción, de lugar e de tempo.

Argumento
---------

Nesta obra, o autor describe a vida de Isidoro (Isidore) Lechat, home de negocios dotado de poucos escrúpulos. A medida que se van sucedendo as escenas, imos coñecendo a personalidade das distintas personaxes e descubrindo as estrataxemas de Lechat para acadar o cumio da escada social.

*Os negocios son os negocios* é unha crítica da sociedade contemporánea a través da caricatura dun home que xustifica a ilegalidade dos seus negocios pola ambición que impulsa todos os seus actos. Decide presentarse ás eleccións para ser deputado e pretende casar á súa filla cun marqués arruinado. Mais, se Lechat consegue impor os seus desexos a dous enxeñeiros, Gruggh et Phinck, que pretendían enganalo, o seu proxecto de casamento choca co carácter rebelde e emancipado de Xermana (Germaine), a súa filla. Esta escolle a liberdade na miseria que lle propón co seu amante, o químico Luciano (Lucien) Garraud, empregado do seu pai, ao luxo represivo que representa o seu pai.

A obra triunfou en todo o mundo, sobre todo en Alemaña e en Rusia, e segue a se representar en todos os teatros nas linguas ás que foi traducida.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Octave Mirbeau, *Les affaires sont les affaires* *(en francés)*.
* Pierre Michel, Préface (Introdución) Arquivado 23 de febreiro de 2012 en Wayback Machine. *(en francés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q195261
* IBDB: 2306

 |
**Antonio Rueda Muñiz**, nado en Asturias en 1901 e finado en San Fernando (provincia de Cádiz) o 27 de xullo de 1983, foi un enxeñeiro agrícola español.

Traxectoria
-----------

Fillo de Domingo Rueda Mesanza e Oliva Muñiz González. Estudou na Escola Especial de Enxeñeiros Agrónomos de Madrid, rematando en 1931. Ingresou no corpo de enxeñeiros agrícolas do Estado en 1933 e foi destinado á sección agronómica de Xaén, e en xaneiro do ano seguinte ao Instituto de Reforma Agraria. En xullo de 1936 era xefe do servizo provincial de Agricultura de Xaén. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomeado polo goberno da República Delegado do Ministerio de Agricultura para a presidencia da Xunta provincial de expropiación de propiedades rústicas da provincia de Xaén. Partidario da entrega das propiedades ás sociedades de campesiños legalmente autorizadas, colaborou coas colectividades rurais. Continuou como xefe do servizo provincial de Agricultura até 1939. Foi investigado ao rematar a guerra. Foi presidente do Xerez Club Deportivo de 1949 a 1951. Foi enxeñeiro delegado do Servizo de Colonización de Pontevedra nos anos cincuenta e foi nomeado enxeñeiro xefe da Xefatura Agronómica de Pontevedra en febreiro de 1959. Foi Delegado provincial de Pontevedra do Ministerio de Agricultura. Foi fundador e primeiro presidente do grupo filatélico de Pontevedra.

Recoñecementos
--------------

Encomenda ao Mérito Agrícola, 1962.

Vida persoal
------------

Casou con María de los Dolores Crespo Torres e foi pai de Cayetana, Jesús, Domingo, María Victoria, María José, Paloma e José Antonio Rueda Crespo.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 22-1-1931, p. 2.
2. ↑  *El Debate*, 1-9-1933, p. 3.
3. ↑  *El Debate*, 7-1-1934, p. 19.
4. ↑  *Gaceta de Madrid*, 15-10-1936, p. 345.
5. ↑  *El Pueblo Gallego*, 21-2-1959, p. 9.
6. ↑  *El Pueblo Gallego*, 29-10-1968, p. 10.
7. ↑  *La Voz de Galicia*, Pontevedra, 30-12-1986, p. 38.
8. ↑  *El Pueblo Gallego*, 24-2-1962, p. 14.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Garrido-González, Luis (2019). "Reforma agraria y derechos laborales en la Segunda República Española (1931-1936)". En Ayuntamiento. *Andújar. Anuario 2-2019* (PDF). Andújar. pp. 103–134. ISBN 84-505-7699-7.

### Ligazóns externas

* Ficha no PARES
**Luis Pando Rivero**, nado en Asturias en 1896 e finado en Pontevedra o 4 de decembro de 1936, foi un xuíz asturiano.

Traxectoria
-----------

Fillo de Adolfo Pando Valle, alcalde de Villaviciosa. Dirixiu a revista *Universidad*. Traballou na Cámara de Comercio de Cidade de México como asesor xurídico, e en Santiago de Compostela. Foi nomeado xuíz de Vilagarcía de Arousa en 1931. O seu nomeamento foi mal recibido polas forzas conservadoras, que organizaran un mitin na súa contra. Foi cesado en agosto de 1931, pero volveu ser nomeado xuíz municipal en decembro de 1932. Foi presidente do Frente Popular de Vilagarcía. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 presentou a dimisión, que non lle foi admitida. Posteriormente foi detido o 1 de agosto. Xulgado en Pontevedra en consello de guerra por rebelión militar o 21 de novembro con Valentín Briones Rey, Manuel Oubiña López, Jesús Villaverde Rey, José Otero Lago, Román Mondragón Cores, Ángel Navia Cores e Román Torrado Torrado, foi condenado a cadea perpetua. En decembro levárono ao campo de concentración da Illa de San Simón e o día 4 de decembro foi fusilado na Caeira.

Vida persoal
------------

Casou con Purificación Durán.

Notas
-----

1. ↑  *El Progreso*, 2-8-1931, p. 3.
2. ↑  *El Compostelano*, 20-12-1932, p. 2.
3. ↑  *El Compostelano*, 18-8-1936.
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, 22-11-1936, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Abuín Duro, Marcelino (2018). *La primavera rota. Vilagarcía de Arousa, 1936-1941*. Abegondo: Sociedad Bibliográfica de Galicia. ISBN 978-84-09-02453-7.

### Ligazóns externas

* Luis Pando Rivero na páxina web *Nomes e Voces*.

* Vilagarcía lembrou o xuíz Luis Pando Rivero no 80 aniversario do seu asasinato
* Artigo de Luis Pando RiveroArquivado 12 de setembro de 2019 en Wayback Machine.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Don Segundo Sombra (película).

***Don Segundo Sombra*** é unha novela rural do escritor arxentino Ricardo Güiraldes, publicada en 1926 en San Antonio de Areco. A obra representa unha tentativa do autor de renovación da literatura gauchesca, xirando a trama arredor da figura do gaucho, evocándoo nun ton elexíaco como personaxe lendario.

Trama
-----

Tumba de Segundo Ramírez.
A novela recolle as experiencias do autor nos pagos de San Antonio de Areco. Está narrada en primeira persoa desde a perspectiva dun rapaz -Fabio Cáceres-, contando o desenvolvemento espiritual e físico desde a adolescencia cara á madurez.

Comeza vivindo na casa das súas tías, mais escapa para vivir como gaucho seguindo os pasos de Segundo Sombra. Durante varios anos levan unha vida nómade pola Pampa arxentina, aprendendo os traballos relacionados co gando vacún e cabalar, como o arreo e a doma. Adoitan durmir nas leiras e estancias onde os requiren para traballar, comendo churrasco e bebendo mate e augardente. Ao tempo, coñece o amor e o ambiente festivo, mais tamén ten rifas con outros gauchos que se resolven con armas brancas.

O seu obxectivo, desde que merca o seu primeiro poldro, é xuntar cartos para ter un rabaño de cabalos. Logra xuntar unha morea de pesos apostando nunha loita de galos, mais pérdeo nunha carreira de cabalos.

Finalmente, Fabio recibe a noticia de que herda do seu pai unha considerable fortuna, entrándolle dúbidas sobre se debe ou non deixar a vida que leva xunto a Don Segundo.

O personaxe principal foi tomado do personaxe real de Segundo Ramírez.

Narración
---------

A obra está narrada en primeira persoa. Conta con numerosas descricións, tanto da paisaxe como dos trazos físicos dos personaxes e dos animais.

### Tempo

O tempo histórico está ambientado a comezos do século XX, durante a infancia do autor. É visible a emigración galega, con numerosos postos de *pulpeiros* rexentados por xente procedente de Galiza.

O tempo narrativo abrangue uns dez anos. Comeza cando na infancia do protagonista, pouco antes do paso á adolescencia. Logo a trama discorre cinco anos despois, no paso da adolescencia á vida adulta, e hai outra prolepse final, rematando a obra tres anos despois.

A narración fala das diferentes estacións do ano, habendo momentos de calor abafante e outros de tormentas e choivas torrenciais.

### Linguaxe

A novela está escrita nunha linguaxe sinxela, aparecendo numerosos termos da xerga gaucha, especialmente nos diálogos. A pesar de ser unha obra narrativa hai numerosos recursos estilísticos propios da lírica, como comparación, sinestesia, imaxes e metáforas.

Amais, cáptase o espírito popular coa aparición de ironías, relatos populares, brincadeiras e chiscadelas.

Adaptacións
-----------

A novela foi levada ao cine en 1969 baixo dirección de Manuel Antín, con Héctor Alterio e Adolfo Güiraldes como protagonistas.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Don Segundo Sombra, edición dixital en *Cervantes Virtual.*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3035906
* BNE: XX2011355
* EBID: ID

 |
**Julia Alcayde Montoya**, nada en Xixón o 22 de maio de 1855 e finada en Madrid en 1939, foi unha pintora española, considerada como unha das mellores pintoras españolas de finais do século XIX e comezos do século XX, que destacou polos seus bodegóns, floreiros e escenas de caza, onde brillou a unha extraordinaria altura, aínda que tamén traballou a paisaxe e o retrato. É unha das primeiras artistas asturianas de relevo e unha das máximas representantes do bodegón burgués.

Traxectoria
-----------

Nace en Xixón, pero sendo aínda nena é trasladada a vivir a Madrid, aínda que non perderá o contacto coa súa terra natal, regresando a Asturias sempre que lle foi posible. A súa formación artística comeza na capital, na Escola de Artes e Oficios de Madrid que dirixe o profesor Manuel Ramírez. Axiña destaca pola súa capacidade para plasmar emocións con lapis e pincel a través de diferentes técnicas como o óleo, a acuarela ou o pastel. Ó mesmo tempo que desenvolve a súa actividade artística mantén unha intensa relación con destacadas figuras da política e a cultura daquel momento histórico, entre os que destacan os escritores Benito Pérez Galdós ou Emilia Pardo Bazán.

A súa obra foi seleccionada para ser exposta en diversas Exposicións Nacionais de Belas Artes chegando algunhas delas a ser galardoadas co terceiro premio en forma de medalla nas edicións de 1892 e 1895, segundo premio en dúas ocasións; en 1899 pola obra *El puesto de mi calle* (actualmente no Museo Casa Natal de Jovellanos, Xixón) e en 1912 polo lenzo titulado *Frutas.* Tamén participou nas Exposicións Internacionais de Chicago de 1893, Bruxelas de 1910, Buenos Aires e Roma de 1911 e Múnic de 1913. En Asturias, gañou o primeiro premio do concurso de pintura organizado polo xornal *El Noroeste*, de Xixón. En 1903, obtivo unha primeira medalla na exposición celebrada no Círculo de Belas Artes de Madrid, e concorreu, igualmente, ós salóns de outono de Madrid.

A gran cantidade de galardóns que acumulou ó longo da súa traxectoria convértena aínda hoxe na artista asturiana que máis medallas obtivo nas Exposicións Nacionais de Belas Artes. ​

A súa derradeira exposición ten lugar en 1935, e despois retírase da vida artística e social, cumpre os oitenta anos e comeza a debilitarse o seu estado de saúde, padecendo achaques que a obrigan a permanecer en casa.

Notas
-----

1. 1 2  "Alcayde y Montoya, Julia - Museo Nacional del Prado". Consultado o 9 de marzo de 2018.
2. 1 2 3  "Fernando Alcolea - Julia Alcayde Montoya". Consultado o 9 de marzo de 2018.
3. ↑  "Julia Alcayde: una gran pintora de bodegones". *Comunidad Cincuentopía* (en castelán). 12 de xuño de 2014. Consultado o 9 de marzo de 2018.
4. ↑  "La pintora Julia Alcayde". Consultado o 9 de marzo de 2018.
5. ↑  "Julia Alcayde: una gran pintora de bodegones". *Comunidad Cincuentopía* (en castelán). 12 de xuño de 2014. Consultado o 23 de maio de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q23541007
* WorldCat
* VIAF: 86916237
* BNE: XX1164152
* DBE: julia-alcayde-montoya
* MdP: ID
* ULAN: 500035140

 |
O **Manifesto de Abrantes** foi unha proclama emitida en Abrantes (Portugal), o 1 de outubro de 1833, por Carlos María Isidro de Borbón, infante de España e pretendente ao trono español, tras a morte do seu irmán, o rei Fernando VII de España.

Historia
--------

O infante Carlos Mª Isidro marchou ao desterro a Portugal, tras ser expulsado por Fernando VII, contando co apoio do seu curmán o rei Miguel I. Nesa proclama, malia afirmar non cobizar o trono, declarou que tiña o deber de loitar por el, polos seus fillos, en nome da lexitimidade da sucesión, desde o seu punto de vista ilegalmente alterada. Remataba apelando á paz e á concordia, cousa que non sucedería, xa que o suceso foi a base dunha longa discordia e das guerras carlistas que afectaron a España durante todo o século XIX. 

En realidade, estaba en contra da derrogación da Pragmática Sanción de 1830, pola que Fernando VII declaraba sucesora a súa filla Isabel e recalamba o seu mantemento como era tradicional na casa Borbón. Daquela, sendo o varón de maior idade e con maior proximidade ao rei, el debería ser o sucesor. Ao non conseguilo, autoproclamouse Carlos V, emitiu moeda e non renunciou aos seus dereitos polo que comezou a Primeira guerra carlista.

Notas
-----

1. 1 2  García Gómez & Ordaz Romay (2005), p. 92
2. ↑  Díaz Villanueva (2021)

Véxase tamén
------------

### Biografía

* Díaz Villanueva, Fernando (2021). *La ContraHistoria de España* (epub) (en castelán) (1ª ed.). Madrid: La Esfera de los libros. ISBN 978-84-1384177-9.
* García Gómez, María del Carmen; Ordaz Romay, Javier (2005). *Materiales para la Historia de España* (en castelán). Madrid: Akal. ISBN 978-84-460-1961-9.

### Outros artigos

* Pragmática Sanción de 1830
**Karen LuJean Nyberg**, nada en Parkers Prairie, Minnesota, o 7 de outubro de 1969, é unha astronauta estadounidense que formou parte das misións STS-124 e Soiuz TMA-09M e foi membro das expedicións 37 e 36 á Estación Espacial Internacional.

Traxectoria
-----------

Nyberg graduouse en enxeñaría mecánica na Universidade de Dacota do Norte en 1994 e é máster na mesma materia pola Universidade de Texas en Austin en 1996. Ten un doutoramento en enxeñaría mecánica por esta última universidade en 1998.

Foi seleccionada como astronauta pola NASA en xullo de 2000, participando nas misións STS-124 e Soiuz TMA-09M e sendo membro das expedicións 36 e 37 á Estación Espacial Internacional. Pasou un total de 180,02 días no espazo.

Notas
-----

1. 1 2 3  Mark Wade (2020). "Nyberg, Karen Lujean" (en inglés). Consultado o 17 de outubro de 2020.
2. 1 2 3  NASA, ed. (4 de agosto de 2017). "Karen L. Nyberg (PH.D.) NASA Astronaut" (en inglés). Consultado o 17 de outubro de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Karen Nyberg*** |

### Outros artigos

* STS-124
* Soiuz TMA-09M
* Expedición 37
* Expedición 36
* Estación Espacial Internacional

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q240776
* NASA: nyberg-kl

 |
**José María Montoto López Vigil**, nado en Santolaya (Cabranes) o 28 de abril de 1818 e finado en Sevilla o 18 de marzo de 1886, foi un xurisconsulto, avogado e escritor do século XIX.

Traxectoria
-----------

Naceu en Asturias, mais viviu en Sevilla dende meniño, ao falecer seus pais, Pedro Montoto Blanco e Josefa López-Vigil Pando. En Sevilla conviviu co seu tío, o cóengo Don Luis López-Vigil y Pando. Estudou Dereito na Universidade de Sevilla, licenciándose o 23 de xullo de 1841. Especializouse e considerouse como unha autoridade en investigación histórica e xurídica.

Ademais de varios traballos en opúsculos sobre materias de Dereito. A súa obra máis coñecida é *Historia de don Pedro I de Castilla*.

Politicamente, simpatizaba co carlismo. No ano 1870 fundou un xornal de breve vida chamado "El Desengaño".

Empregou o pseudónimo de Osén Hoja Timorato.

Contraeu matrimonio con María de los Ángeles Rautenstrauch y Giovanelli, coa que tivo tres fillos, María Teresa (1849-1905), Luis (1851-1929) e Carlos, antes de que súa dona morrese de cólera no 1854.

Feneceu en Sevilla e atópase soterrado na igrexa de San Bartolomé.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Montoto López Vigil, José María, *Historia de don Pedro I de Castilla*. Sevilla: Editorial Ibérica, 1845.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9014459
* WorldCat
* VIAF: 34501456
* BNE: XX1134233

 |
***Os contos de Grimm*** é unha escolma de contos infantís dos Irmáns Grimm traducidos por Manuel Beiras "Eubensei", publicada en 1983 pola editorial Ediciós do Castro.

Características
---------------

A obra está constituída polos seguintes contos: "As tres fiandeiras", "Os músicos de Bremen", "O xastriño arriscado", "Colás O Miserias", "Os anos de vida", "O xastre no ceo", "A raíña das abellas", "Pulgarciño", "Palliña, Carbón e Feixón", "O labreguiño no ceo", "O lobo e os sete cabritos", "A ninfa do lago", "Carapuchiña bermella", "O pobo dos pequeniños", "O animais de Deus e o diaño", "Os tres lacazáns", "A señora Holle", "O señor padriño", "O linguado", "O burriño", "O señor Cundo", "O doutor Sabelotodo", "A cincenta", "O pastoriño", "O lobo e o home", "As papas doces", "A ninfa", "Os tres moinantes", "O can e o pardau", "A cubiza de Sabela", "Brancaneves", "O trasno da botella", "O pobre e o rico", "O campesiño e o diaño" e "O cravo".

O libro conta cunha introdución feita por Hixinio Rous.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Beiras, M. "Eubensei" (1983). Ediciós do Castro, ed. *Os contos de Grimm*. ISBN 84-7492-199-6.
**Laura Quintillán Núñez**, nada en Montevideo en 1956, é unha violinista e política galega do Partido Comunista dos Traballadores de Galiza.

Papeleta dos candidatos ao Senado por Pontevedra nas Eleccións Xerais de 2016.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha familia de emigrantes galegos no Uruguai. Estudou na Escola Universitaria de Música con Jorge Risi. Foi membro da Orquesta Sinfónica del Sodre e da Siegerland-Orchester. En 1979 foi un dos membros fundadores do grupo Milladoiro, forma parte do grupo Tangata e actúa tamén a dúo coa súa irmá Marina. Colaborou con artistas como Emilio Cao ou Carlos Núñez. Militante do Partido Comunista do Pobo Galego cando en 2008 esa formación rompeu co PCPE integrouse en Comunistas da Galiza, o novo referente galego do PCPE, participou en varias candidaturas electorais tanto do PCPG como de Comunistas da Galiza-PCPE.

Nas eleccións municipais de 2015 foi a cabeza de lista da súa formación ao concello de Vigo. Tras o cisma no PCPE de 2019 integrouse no novo Partido Comunista dos Traballadores de España, chamado en Galiza Partido Comunista dos Traballadores da Galiza. Nas eleccións Xerais de abril de 2019 en España encabezou a candidatura deste partido ao Congreso dos Deputados pola povincia de Pontevedra, repetindo candidatura nas eleccións locais de 2019 ao concello de Vigo, nas eleccións xerais de novembro do mesmo ano e nas eleccións ao Parlamento de Galicia de 2020.

Notas
-----

1. ↑  Escola Universitaria de Música
2. ↑  "Candidaturas presentadas ás Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2020". Arquivado dende o orixinal o 27 de maio de 2020. Consultado o 05 de marzo de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Laura Quintillán Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Laura Quintillán en Galegos.info
* Vídeo de Tangata, interpretación de Calambre de Astor Piazolla

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20533042
* Discogs: 1659327

 |
**María Teresa González Fernández**, nada en Xixón o 28 de novembro de 1950 e finada na mesma cidade o 23 de maio de 1995, foi unha escritora asturiana.

Traxectoria
-----------

Nada na parroquia de Tremañes do concello de Xixón. Con dezasete anos entrou como aprendiz na empresa de aplicacións eléctricas CRADY; e alí seguiu a traballar ata o seu peche en 1987. Canda o seu marido, Vicente García Oliva, foi unha das fundadoras do núcleo xixonés de Conceyu Bable en 1975. Escribiu os seus primeiros poemas arredor de 1984 e gañou diversos concursos literarios aparecendo a súa poesía en diferentes publicacións periódicas.

En 1987 publicou o seu primeiro libro, a escolla poética *Collaciu de la nueche*, e con 37 anos principiou a estudar auxiliar de clínica nun centro de formación profesional, logo traballou nun centro de atención de discapacitados psíquicos e como coidadora do Inserso. En 1993 apareceu o seu terceiro poemario *Heliocentru* e en 1994 o seu primeiro e único libro de relatos *La casa y otros cuentos*. Faleceu en Xixón en 1995 logo dunha longa enfermidade.

Está representada en diferentes escolmas, como poeta e mais como narradora: *Antoloxía poética del Surdimientu* (1989), *El secretu de la lluvia* (1992), *La patria de la piel* (1992), *Antoloxía del cuentu asturianu contemporaniu* (1994), *Muyeres que cuenten* (1995) e *Les muyeres y los díes de la poesía asturiana contemporánea* (1995). En 1996, o Ateneo Obrero de Xixón deu ao prelo a súa poesía completa, na colección «Tiempu de cristal». Foi colaboradora habitual das revistas  *Lletres Asturianes* e  *Lúnula*. En 2008 a XXIX Selmana de les Lletres Asturianes estivo dedicada á súa obra e con ese motivo a editorial Trabe publicou as súas obras completas.

Obra
----

* *Collacio de la nueche*. — ed. autor, 1987
* *Ochobre*. — Azucel: Avilés, 1989
* *Con húmedos lamentos de felino*. — Sociedad Cultural Gesto: Xixón, 1990 (premio Cálamo de poesía erótica, en castelán)
* *Heliocentru*. — La Currimanxa: Turón, 1991. (2ª ed. Academia de la Llingua Asturiana: Uviéu, 1993)
* *La casa y otros cuentos*. — Trabe: Uviéu, 1994
* *Poesía completa*. — Atenéu Obreru: Xixón, 1996
* *Mª Teresa González. Obras completas* Trabe: Uviéu, 2008

Notas
-----

1. ↑  "Cañas destaca que la escritora María Teresa González es una "luchadora" y un ejemplo de compromiso con el asturiano" EuropaPress, 5 de maio de 2008
2. ↑  Necrolóxica *El País*, 25 de maio de 1995
3. ↑  "La Selmana de María Teresa González". *La Nueva España*, 6 de maio de 2008

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13147756
* WorldCat
* VIAF: 53429746
* BNE: XX956716
* ISNI: 0000 0000 5955 2388
* LCCN: n97017059
* NKC: mub2013756547

 |
O **voo 232 de United Airlines** era un servizo regular entre Denver e Chicago, que continuaba cara Filadelfia operado por United Airlines. O 19 de xullo de 1989 o DC-10 que operaba a ruta, con rexistro N1819U, esnafrouse en Sioux City, Iowa, despois de sufrir un fallo catastrófico no motor de cola, que levou á perda de moitos controis de voo. Nese momento o aparello estaba en ruta dende o aeroporto de Stapleton ata o aeroporto internacional O'Hare. Dos 296 pasaxeiros e tripulantes a bordo, 111 morreron no accidente e 185 sobreviviron. A pesar do número de mortes, o accidente é considerado un excelente exemplo da xestión exitosa de manexo dos recursos da tripulación debido ao gran número de superviventes e o xeito como a tripulación de voo manexou a emerxencia e aterrou o aparello sen controis convencionais. Porén, ao mesmo tempo, os 111 mortos convertérono no quinto peor accidente dun DC-10, tras o voo 981 de Turkish Airlines, o voo 191 de American Airlines, o voo 901 de Air New Zealand e o voo 772 de UTA.

Avión e tripulación
-------------------

O aparello, un McDonnell Douglas DC-10-10 con rexistro N1819U, fora entregado a United Airlines en 1973. Antes da saída do voo de Denver o 19 de xullo de 1989 o avión tiña 43 401 horas de voo e 16 997 ciclos. A aeronave estaba equipada con motores turboventilador de alto índice de derivación CF6-6D fabricados por General Electric Aircraft Engines (GEAE).

O capitán Alfred Clair Haynes de 57 anos fora contratado pola aeroliña en 1956. Tiña 30 000 horas de voo con United Airlines, das cales 7 000 eran no DC-10.

O primeiro oficial William Roy Records de 48 anos fora contratado por National Airlines en 1969. Posteriormente traballou para Pan American World Airways. Tiña unhas 20 000 horas de experiencia, das cales 665 foran como primeiro oficial no DC-10.

O segundo oficial Dudley Joseph Dvorak de 51 anos fora contratado por United Airlines en 1986. Tiña ao redor de 15 000 horas de voo. Delas 1 900 horas foran como segundo oficial no Boeing 727 e 33 como segundo oficial no DC-10.

O adestrador capitán Dennis E. Fitch, de 46 anos, fora contratado por United Airlines en 1968. Antes de entrar a traballar en United tiña unhas 1 400 horas de voo na Garda Nacional. No DC-10 con United tiña 3 079 horas, das cales 2 000 foran como segundo oficial, 1 000 como primeiro oficial e 79 como capitán.

Notas
-----

1. 1 2  "Informe do accidente" (PDF). *NTSB*. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 04 de xaneiro de 2011. Consultado o 2018-12-14.
***El cochecito*** é un filme español dirixido por Marco Ferreri que foi estreado en 1960.

Sinopse
-------

Don Anselmo Proharán (José Isbert) é un vello totalmente decidido a adquirir un coche de inválido con motor, igual que o que ten o seu amigo paralítico Lucas e outros compañeiros da súa idade. A pesar da oposición de toda a súa familia, Don Anselmo non desiste do seu capricho, mesmo se para conseguilo se ve obrigado a vender as xoias da familia. Cando o seu fillo Carlos (Pedro Porcel) o descobre, obrígao a devolvelo. En vinganza, Don Anselmo toma a decisión de envelenar a súa familia. Cando intenta fuxir no seu *cochecito*, é detido pola Garda Civil.

Galardóns e nomeamentos
-----------------------

* 1960: Venecia: Premio da crítica.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha na IMDb *(en inglés)*
* Ficha en Filmaffinity *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2413405
* Allmovie: v61601
* AlloCiné: 34573
* FilmAffinity: 378517
* IMDb: tt0053724
* LUMIERE: 27446
* OFDb: 98207
* OMDB: 68777
* Rotten Tomatoes: 770771327
* TMDb: 99883

 |