O **Hospital Gil Casares**, tamén coñecido como **Sanatorio Antituberculoso Profesor Gil Casares**, **Hospital Profesor Gil Casares** ou **Sanatorio Miguel Gil Casares**, bautizado así en lembranza do catedrático de Medicina Miguel Gil Casares, e anteriormente **Sanatorio Antituberculoso de La Choupana**, é un centro hospitalario situado no barrio compostelán da Choupana inaugurado en 1938.

Historia
--------

### Antes da súa construción

No mesmo lugar, no século XIX existiu o *Hospicio Vello*, que contaba cunha cerca que abranguía o actual hospital. A casa e granxa con muíño que o compoñía era coñecida no último terzo do mesmo século como *Granxa dos Chouchiños*, e figuraba en alugamento en 1876, cando o seu propietario era Bartolomé Hermida. En 1890 o Concello de Santiago visitou o edificio coa intención de transferirlle o asilo para pobres de Santo Agostiño, pero ameazaba ruína e foi rexeitado, especialmente polas Irmás da Caridade que prestaban o servizo. En decembro de 1891 ao carón da derruída cerca, as leiteiras compostelás organizaron unha folga contra a suba dos impostos ao leite, e algúns anos despois, en 1896 (cando eran os seus propietarios os fillos do Coronel José Güimil Cadavid, quen puxo a Sebastián Places ao seu coidado), celebrouse unha pequena romaría rexionalista catalá á que asistiron Baldomero Bonet, Eduardo Vassallo, Ramón Oliveras Marangues, Antonio Vila Nadal, Antonia González Sánchez (viúva de Bartolomé), Valentina Bartolomé González, Ricardo L. Corcelet, José Galí Camps e un quinteto de invidentes cataláns en peregrinación. En agosto de 1899 o Concello de Santiago decidiu que se instalase no terreo un *lazareto sucio*, é dicir, para poñer en corentena aos animais de procedencia certificada de fora do propio concello (especialmente, aos porcos). En maio de 1900 púxose á poxa o edificio e parte da propiedade, pertencente nese momento ao industrial e hostaleiro Christian Pfister Gaudenzi, para cubrir unhas débedas que este tiña, sendo taxada a propiedade en 20.676 pesetas. O comprador foi, probablemente, Emilio Pombo, aínda que en 1902 xa consta como novo propietario o industrial noiés do curtume José María López París. López París fixo pedimento en agosto deste ano ao Gobernador civil da provincia, Felipe Romero Donallo, para que lle recoñecese que o hospicio se encontraba dentro do termo municipal de Santiago, e non do de Conxo.

Con López París a propiedade transformouse nunha fábrica de curtidos (un dos derradeiros curtidoiros composteláns en ser inaugurados), aínda que o edificio seguiu sendo coñecido como *Hospicio Vello*. Ao longo dos anos a fábrica operou coas vellas técnicas do curtume de peles, sen actualizarse, e viu como ao seu carón, nos seus antigos terreos, medraba o novo hospital. A *Fábrica do Hospicio Vello* pechou contra o ano 1956, manténdose o vello edificio ata que deron comezo as obras do novo Hospital Clínico Universitario de Santiago de Compostela nos anos 90. Tamén dispuxo dun campo de fútbol entre 1925 e 1932, que usaba o *Compostela Foot-ball Club*.

Este hospicio deixou a súa pegada no rueiro compostelán nas rúas do Hospicio e dos Chouchiños, nos arredores do actual hospital.

### Construción e desenvolvemento

O edificio orixinal do Hospital Gil Casares foi proxectado en 1928 como reformatorio de menores, promovido pola *Junta de Protección de Menores*, dentro de parte dos terreos da antiga propiedade do *Hospicio Vello*, pero en 1938, cando xa estaba construído, cambiouse a súa función e foi inaugurado o 7 de xuño co nome de *Sanatorio Antituberculoso de La Choupana*, sendo o seu primeiro director o cirurxián falanxista Manuel López Sendón, que levaba xa máis dun mes co hospital en funcionamento. Contou nestes primeiros tempos con 110 camas (metade para homes e metade para mulleres), das que 100 ían ser dedicadas a pacientes pobres, estando distribuídas en sas con entre catro e doce camas. O equipo conformábano dous médicos (o propio López Sendón e o doutor Galarza), catro enfermeiras, dous practicantes, cinco relixiosas e persoal auxiliar. Contaba con quirófano, cuarto para curas, laboratorio, cuarto de recoñecemento, farmacia e raios X. Tamén contaba con vivendas para as enfermeiras e as relixiosas, capela e despachos para o director, o axudante e o administrador.

Nos seus primeiros anos tratou exclusivamente pacientes con tuberculose. Nos anos 40 o sanatorio pasou a depender do Ministerio de Xustiza de España. Pero, a propósito dun plan de construción dun centro provincial antituberculoso con máis de 400 camas promovido en 1941 e que non chegou a executarse, pediuse que o sanatorio volvera a depender do *Patronato Nacional Antituberculoso*, cousa que conseguiuse, aínda que o novo sanatorio non chegou nunca a ser construído.

Posteriormente, ampliáronse no hospital as patoloxías tratadas e dedicouse monograficamente a enfermidades do tórax. Aproveitouse para ampliar as instalacións do hospital, presentándose en 1953 un proxecto que pretendía pasar de 125 a 300 camas, cun orzamento de máis de 14 millóns de pesetas. Pero, ao pouco, en 1956, o orzamento reduciuse a pouco máis de 4 millóns de pesetas, o que só permitía engadirlle un á máis. Deron comezo as obras a mediados deste ano, prolongándose durante cinco anos posto que, finalmente, construíronse dous pavillóns máis e reparáronse outros dous, o que disparou o orzamento aos 12 millóns de pesetas, sendo o arquitecto o Sr. Fraile e o contratista Raymundo Vázquez. Foi neste momento, a principios de 1960, cando se solicitou que o hospital levase o nome do pioneiro da loita contra a tuberculose en Galicia e catedrático de Medicina Interna da Facultade de Medicina da USC, Miguel Gil Casares, falecido en 1931. Reunida a xunta directiva (López Sendón, como Director; Antonio Golpe, como Xefe de Servizo; e Ángel Carretero, como Xefe de Administración) formalizouse a petición, sendo concedida. Finalmente o novo edificio inaugurouse en xuño de 1961. A denominación oficial daquela quedou como *Hospital de Enfermedades del Tórax Profesor Gil Casares*.

En 1979 xubilouse como director López Sendón e foi substituído no cargo por Antonio Golpe Cobas. Durante os anos seguintes ampliouse considerablemente o edificio. A partir de 1985 produciuse unha reestruturación da Sanidade en España. A *Administración Institucional de Sanidad Nacional* (AISNA), á que estaba adscrito o hospital, integrouse na Seguridade Social, sendo dependente da mesma.

Coa chegada do autonomismo e a creación do Servizo Galego de Saúde (SERGAS), produciuse a integración definitiva do Hospital, pasando a depender administrativa e economicamente do mesmo. Actualmente forma parte do Complexo Hospitalario Universitario de Santiago (CHUS), xunto ao Hospital Clínico Universitario e o Hospital de Conxo.

O 30 de outubro de 1999 faleceu neste hospital o poeta Uxío Novoneyra.

En setembro de 2015 a USC propuxo situar a Facultade de Medicina no Hospital Gil Casares, aproveitando a proximidade do CHUS.

Notas
-----

1. ↑  «*Lamenta que le quitasen el título de profesor al nombre de Gil Casares con que bautizó el sanatorio*». *La Voz de Galicia*, 6-3-2010 *(en castelán)*.
2. ↑  *El Diario de Santiago*, 2-12-1874, p. 2.
3. ↑  *El Diario de Santiago*, 22-9-1876, p. 3.
4. ↑  *Gaceta de Galicia*, 31-5-1890, p. 2.
5. ↑  *Gaceta de Galicia*, 15-12-1891, p. 3.
6. ↑  *Gaceta de Galicia*, 12-8-1896, p. 1.
7. ↑  *Gaceta de Galicia*, 24-8-1899, p. 2.
8. ↑  *Gaceta de Galicia*, 3-3-1900, p. 3.
9. ↑  *Gaceta de Galicia*, 27-4-1900, p. 3.
10. ↑  *Gaceta de Galicia*, 13-6-1901, p. 2.
11. ↑  *El Eco de Santiago*, 21-8-1902, p. 2.
12. ↑  *El Compostelano*, 24-1-1921, p. 3.
13. ↑  *A Compostela industrial. Historia e pegada das fábricas de coiros no concello de Santiago*, de Xoán Carmona Badía e María Teresa Fernández Vázquez (Consorcio de Santiago, 2003); p. 179.
14. ↑  *El Compostelano*, 20-12-1928, p. 2.
15. ↑  *Arquitectura sanitaria: sanatorios antituberculosos* (outubro 2014, Madrid), de Cecilia Ruiloba Quecedo; p. 55.
16. ↑  *Hoja Oficial del Lunes*, 6-6-1938, p. 7.
17. ↑  *El Progreso*, 29-4-1938, p. 2.
18. ↑  *Hoja Oficial del Lunes*, 16-5-1938, p. 5.
19. ↑  *Hoja Oficial del Lunes*, 13-6-1938, p. 2.
20. ↑  *El Compostelano*, 25-4-1941, p. 1.
21. ↑  *El Pueblo Gallego*, 4-1-1947, p. 4.
22. ↑  *La Noche*, 18-4-1952, p. 1.
23. ↑  *La Noche*, 6-10-1953, p. 2.
24. ↑  *La Noche*, 23-11-1955, p. 1.
25. ↑  *La Noche*, 8-6-1956, p. 2.
26. 1 2  *El Pueblo Gallego*, 17-2-1960, p. 9.
27. ↑  *El Pueblo Gallego*, 7-4-1961, p. 6.
28. ↑  «*La USC propone ubicar la Facultade de Medicina en el Hospital Gil Casares*», *La Voz de Galicia*, 30-9-2015 *(en castelán)*.