O **pazo do Faramello** é un pazo barroco (século XVIII) situado na parroquia de Ribasar no concello de Rois, moi preto do Camiño portugués de Santiago e a 12 quilómetros de Padrón e Santiago de Compostela. Conta cun eido de 12,6 hectáreas onde salientan os xardíns franceses deseñados no século XIX. Está arrodeado por unha carballeira de gran biodiversidade e do lendario castro da Raíña Lupa.

Emprégase actualmente como lugar de celebracións, xuntanzas, vodas etc. O seu actual propietario, Gonzalo Rivero de Aguilar, vive no pazo e acostuma servir de guía aos visitantes.

Historia e arquitectura
-----------------------

Trátase dun edificio de estilo barroco civil compostelán con influencias italianas que delatan a orixe xenovesa do seu fundador, o Marqués de Piombino. Construíuse para servir de vivenda familiar e ergueito nuns socalcos sobre o canón do río Sar a comezos do século XVIII de estilo barroco compostelán civil. É o último pazo do Camiño Portugués a Compostela. O edificio principal supera os 2100 m² e a súa orixe é industrial, xa que se fundou a partir da Real Fábrica de Papel do Faramello, 1710, pioneira e abandeirada da industria galega por máis de dous séculos.
Nas súas cabalarizas albergouse o arsenal contra as tropas francesas nas revoltas do 2 de xuño de 1808.
O pazo foi ademais residencia de verán do rei Afonso XIII e do Infante Luís de Baviera nas súas viaxes a Galiza, polo que tamén se coñece co nome local de Balmoral do Sar. A Presidencia da Xunta de Galicia solicitouno en varias ocasións para dar o discurso de Nadal do Presidente Manuel Fraga Iribarne.

A capela das Neves data do ano 1727 e acolle un retablo de madeira realizado polo mestre Xosé Gambino, nado no pazo, e un dos escultores barrocos principais da catedral de Santiago de Compostela.
No pazo hai dous cruceiros, un no xardín e outro a carón da capela

O pazo e a literatura
---------------------

Varios autores galegos víronse fascinados polo pazo. Emilia Pardo Bazán dixo: *Hai moitos pazos, mais Faramello é único*; Rosalía de Castro confesou que a beleza do Faramello *conxeláralle a alma*; Cela dixo que o pazo é *o segredo mellor gardado do Camiño que din do Apóstolo*. É ademais unha das contornas principais da novela de Alejandro Pérez Lugín *La casa de la Troya*, de 1915.

Xardíns
-------

O eido mide unhas 12,6 hectáreas; nel aparecen os xardíns franceses deseñados no século XIX. Ademais posúe regueiros con fervenzas, arboredos e unha carballeira de gran biodiversidade con especies salientábeis como lontras, grúas e garzas.

Disque nunha poza vive unha ninfa que por veces sae da auga para contemplar a paisaxe deitada nun penedo (típica lenda galega de mouras).

Notas
-----

1. ↑  Pazo do Faramello na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.
2. ↑  Capela das Neves na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.
3. 1 2  Rivera de la Cruz, Marta: "Pazo a pazo" *El País*, 21/2/2014.
4. ↑  Cruceiro do Pazo do Faramello na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.
5. ↑  Cruceiro da Capela do Pazo do Faramello na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Paxina web oficial Arquivado 01 de marzo de 2019 en Wayback Machine..