Unha das poucas copias do Tratado.
O **Tratado de Waitangi** (en inglés: *the Treaty of Waitangi*, en maorí: *Te Tiriti o Waitangi*) asinouse o 6 de febreiro de 1840 en Waitangi, na Baía das Illas, Nova Zelandia. Foi asinado por representantes da coroa británica, e xefes maorís da Illa Norte. O residente británico, James Busby, xa convencera a aproximadamente 35 destes xefes a que pretendesen a independencia baixo a denominación de "Confederación das Tribos de Nova Zelandia". O documento rubricado en Waitangi foi despois entregado a outras localidades do norte para obter firmas maorís adicionais.

*The Treaty* (como o chaman frecuentemente os neozelandeses), xustificaba que os ingleses fixesen de Nova Zelandia unha colonia británica. Hoxe considérase o punto fundacional de Nova Zelandia como nación.

Mentres, o gran problema radica en que se asinaron dúas versións, unha en inglés e outra en maorí, e ambas teñen puntos discordantes. A versión maorí di que eles aceptan a permanencia dos británicos a costa da protección permanente por parte da coroa. A versión británica di que os maorís sométense á coroa a cambio da protección británica. Por exemplo, o uso da palabra *kawanatanga*, que aparece no Tratado para expresar o concepto da soberanía.

Antecedentes
------------

Debido á natureza sen lei do asentamento europeo e do crecente interese francés polo territorio, en 1832 o goberno británico enviou a James Busby como representante británico cara a Nova Zelandia. Busby non puido levar a lei e a orde á colonia europea, pero si puido supervisar a introdución da primeira bandeira nacional o 20 de marzo de 1834. En outubro de 1835, tras un anuncio polo que impedían a soberanía francesa, a efémera nación das Tribos Unidas de Nova Zelandia enviou a Declaración de independencia de Nova Zelandia ao rei Guillerme IV do Reino Unido, pedíndolle protección.

Os continuos disturbios e a acción legal da Declaración de independencia, levaron a que a Oficina Colonial enviase o capitán William Hobson a Nova Zelandia para reclamar a soberanía da Coroa británica e negociar un tratado cos maorís.

Tratado de compensación
-----------------------

En 2008 sete Iwi, representando unhas 100.000 persoas, asinaron un *tratado de compensación* co estado polas inxustizas xurdidas do tratado de Waitangi. Segundo este, o estado entregará ás tribos unhas 176.000 hectáreas de terreos forestais, e os seus dereitos de explotación, evaluados nuns 316 millóns de US$. A licenza de explotación dos terreos estará a nome da empresa semiestatal *CNI Isi Holdings Limited*, cun 13,3% de participación estatal, e o 86,7% restante de participación maorí.

Notas
-----

1. ↑  "Treaty of Waitangi". Waitangi Tribunal. Arquivado dende o orixinal o 07 de agosto de 2011. Consultado o 10 de agosto de 2011.
2. ↑  C. Orange.The Treaty of Waitangi.Bridget Willians .1987.Appendices P 260
3. ↑  "In 1840 the document served its original purpose-to proclaim British sovereignty over the country and bring it into ...the British Empire". Nga Iwi O Te Motu .p35.Michael King.Reed. Auckland 2001.
4. 1 2  James Rutherford (2009). A. H. McLintock, ed. "Busby, James". *Te Ara - Enciclopedia de Nova Zelandia* (en inglés). Consultado o 30 de xaneiro de 2011.
5. ↑  O Goberno e sete tribos maorís asinan un acordo sobre disputa de terras. EFE, por medio de Terra Networks (25/06/2008).

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Adams, Peter (1977). *Fatal Necessity: British Intervention in New Zealand 1830–1847*. Auckland: Auckland University Press. ISBN 0-19-647950-9.
* Durie, Mason (1998). *Te Mana, Te Kāwanatanga; The Politics of Māori Self-Determination*. Auckland: Oxford University Press. ISBN 0-19-558367-1.
* Moon, Paul (2002). *Te ara kī te Tiriti (The Path to the Treaty of Waitangi)*. Auckland: David Ling. ISBN 0-908990-83-9.
* Orange, Claudia (1989). *The Story of a Treaty*. Wellington: Allen & Unwin. ISBN 0-04-641053-8.
* Orange, Claudia (1990). *An Illustrated History of the Treaty of Waitangi*. Wellington: Allen & Unwin. ISBN 0-04-442169-9.
* Scott, Dick (1975). *Ask That Mountain: The Story of Parihaka*. Auckland: Heinemann. ISBN 0-7900-0190-X.
* Walker, Ranginui (2004). *Ka whawhai tonu matou (Struggle without End)* (rev. ed.). Auckland: Penguin. ISBN 0-14-301945-7.
* Simpson, Miria. (1990). *Nga Tohu O Te Tiriti/Making a Mark: The signatories to the Treaty of Waitangi.* Wellington: National Library of New Zealand. ISBN 9780477074407
* Buick, T Lindsay (1916). *The Treaty of Waitangi: or How New Zealand Became a British Colony* (the first substantial work on the Treaty)

### Outros artigos

* Historia de Nova Zelandia
* Constitución de Nova Zelandia

### Ligazóns externas

* Signatories to the Treaty of Waitangi *(en inglés)*
* Official Treaty of Waitangi Information Site *(en inglés)*
* Ministry of Culture & Heritage article *(en inglés)*
* Office of Treaty Settlements Arquivado 20 de maio de 2012 en Wayback Machine. *(en inglés)*
* Biography of Moka Te Kainga-mataa *(en inglés)*
* Text of the Treaty of Waitangi in English and Māori Arquivado 22 de febreiro de 2014 en Wayback Machine. *(en inglés)*
* Archives New Zealand Treaty of Waitangi site *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q472802
* WorldCat
* VIAF: 176396290
* EBID: ID
* LCCN: no89018088
* MAG: 2779811551
* NKC: unn2009522025
* TePapa: 31791

 |