As **linguas iranias orientais** son un subgrupo das linguas iranias que emerxeron nos tempos do iranio medio (dende aproximadamente o século IV a.C.)
A lingua avéstica é a miúdo clasificada coma iranio oriental temperán, pero isto é incerto.

Divídense en dúas ramas: a oriental setentrional e a oriental meridional.
A pesar desta separación, as linguas iranias orientais forman un único dialecto contínuum conforme a unha innovación común.

En comparación aos dialectos iranios occidentais medios, os iranios orientais medios conservan a vogal final na última sílaba. Crese que as linguas iranias orientais se separaron das linguas iranias occidentais no curso de principios do segundo milenio a.C. e estaban situados preto da cultura Iaz.

A maior lingua irania oriental é o paxto con algo máis de 40 millóns de falantes, a principal lingua de Afganistán e Paquistán occidental.

Orientais setentrionais
-----------------------

O grupo oriental setentrional ten só tre membros activos en dúas áreas bastamente separadas, a lingua iagnobiana en Taxiquistán (descendente do sogdiano) e o diasistema da lingua oseta no Cáucaso en Iristán do norte (Rusia) e do sur (Xeorxia) (tamén coñecido e chamado **Osetia**), (descendente dos escito-sármatas). Estes son restos dun vasto contínuum etnolingüístico que percorría a maioría das estepas de Asia Central no milenio I a.C. A mesma lingua avéstica, o máis antigo testemuño da rama irania, é un membro deste grupo. Coa presenza grega en Asia Central, algunhas da maioría destas linguas orientas deixaron testemuña no seu período iranio medio, mentres que dende o oeste de Cazaquistán (ou Cazaquia) a través da estepa Póntica ata Ucraína case ningunha testemuña do extenso contínuum escito-sármata sobreviviu.

* Avesta, aproximadamente 1300 - s. VII (clasificación incerta).
* Bactrio, aproximadamente século IV - século IX.
* Cuaresmio aproximadamente século IV - século XIII.
* Sogdiano, aproximadamente século IV.
	+ Iagnobiano.
* Escita.
	+ oriental (escita-khotanés).
		- Khotanés, aproximadamente século V - século X.
		- Tumxuqués (anteriormente denominada maralbaxí), século VII.
	+ occidental (escita-sármata), aproximadamente século VIII.
		- Diasistema oseto antigo (lingua oseta)
			* Digoriano
			* Iriano (*Ironau* para os seus falantes, ou *oseto moderno*)
			* Xásico.

Orientais meridionais
---------------------

O grupo oriental meridional inclúe unhas 16 linguas e dialectos, dúas xa mortas, (11 segundo estimación do SIL) falados por moitos pobos no norte e sur de Asia Central (o Pamir-Saricul e Afganistán). Cada subfamilia nesta lista ten subgrupos e linguas individuais.

* Linguas do Pamir
	+ Rama xugnaniana
		- Grupo meridional
			* Xugniano
			* Ruxoniano
		- Grupo setentrional ou bartanguí-roxorví-sariculí
			* Bartangués
			* Roxorviano
			* Sariculiano
	+ Rama vanxiana
		- Iazgulomiano
		- Vanxiano†
	+ Rama munxaniana-idgá
		- Munxaniano
		- Idgá
	+ Rama Ixcaximiana-sanglechiana
		- Ixcaximiano
		- Sanglechiano
	+ Vakhí (con influencia sacá)
	+ Sargulamiano†
* Paxto
	+ Paxto setentrional
	+ Paxto meridional
	+ Paxto central
	+ Waziriano
	+ Wanetsiano

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Compendium Linguarum Iranicarum*, ed. Schmitt (1989), p. 100.

### Outros artigos

* Lista de linguas iranias
* Linguas iranias orientais setentrionais
* Linguas iranias orientais meridonais
* Linguas iranias occidentais

### Ligazóns externas

* ethnologue report.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q391015
* LINGUIST: eira

 |