Escudo da cidade de Valencia.
Escudo de Valencia á entrada da casa forestal do Saler.
escudo de Valencia con uha cidade amurallada sobre ondas (Séculos XIV-XVI)
O **escudo de Valencia** baséase no Sinal Real de Aragón, tras concesión de Pere o Cerimoniós, á que se incorporaron diferentes elementos co tempo, alusivos ás armas persoais de Jaume I, quen incorporou a cidade á Coroa, e a diferentes feitos bélicos. O emblema cunha representación do escudo que utiliza o Concello de Valencia garante o seu uso institucional. A pesar de non estar oficializado no Diario Oficial da Comunidade Valenciana (DOGV), tradicionalmente corresponderíalle o seguinte brasón:

Escudo losanxado, campo de ouro (en heráldica amarelo intenso), catro paus de goles (en heráldica vermello intenso); achegados dúas eles de ouro coroadas. Por timbre, unha coroa real aberta sobre a cal un ratpenat (morcego) de fronte coas ás tendidas. Rodeando o escudo dúas ramas de sinople (en heráldica verde intenso), cruzadas pola base.

Historia
--------

Inicialmente trala conquista, a cidade de Valencia utilizou coma escudo de armas un emblema que facía referencia á súa localización: *Unha cidade amurallada sobre ondas*. Nos primeiros selos municipais aparece este emblema, e así aínda se pode ver á porta gótica da Catedral de Valencia.

A partir do reinado de Pere el Cerimoniós, no século XIV, vai comezarse a utilizar o rombo con catro paus de goles sobre campo de ouro. Naquela época relacionaba cunha representación con só dous paus. É no 1377, cando o Consello da Cidade determinaba finalmente o escudo:

> 
> 
> «E es cert quel senyal per los molts alts Reys darago atorgat e confermat a la dita Ciutat era e es lur propri senyal Reyal de bastons o barres grogues e vermelles. [...] [L]o molt alt senyor Rey ara Regnant per son propri motiu e sa mera liberalitat tenint se aixi com fon sa merce per molt servit de la dita Ciutat senyaladament en la guerra de Castella prop passada specialment en los dos Setges e pus principalment en lo segon e derrer daquells tenguts sobre aquella per el Rey de Castella enadi la dita corona al dit senyal»
> *Manual de Consells* de 1377 (Arquivo Histórico Municipal de Valencia, anos 1375-1383, n. 17, sig. A)
> 

Dende entón, o escudo variou minimamente e pódese ver na maioría de selos e obras realizadas dende ese momento. Máis tarde engadiuse un "L" a cada banda do escudo, atribuído a un dereito concedido por Pere el Cerimoniós, que simbolizaba a lealdade da Cap i Casal á coroa nos dous asedios á cidade durante a guerra co reino de Castela.

Existen documentos onde Pere el Cerimoniós cando enumera os seus títulos (Rei de Aragón, de Valencia, de Mallorca, conde de Barcelona etc.) asina e debuxa a man unha coroa sobre a "L" de Valencia. No 1460, Jaume Roig, na súa obra *O Espello*, referiuse ao brasón do escudo da cidade e á mencionada orixe, sen ningunha referencia ás dúas "L", pero si á lealdade:

> 
> 
> «Sabé's defendre / del rei malvat / esta ciutat / molt valentment / e llealment, / absent son rei. / Per tal servei/ e valentia / per cortesia, / de tot peatge / e cabessatge / morabatí, / la enfranquí / lo seu rei Pere, / que alt prospere / en lo cel Déu; / com tanta hi véu / fidelitat, / féu la ciutat / noble, reial, / com pus lleal / la coronà, / e li donà, / com molt l'amàs, / sola portàs / en sa bandera, / penó, senyera, / altres senyals:/ armes reials / soles pintades, / no gens mesclades / ab lo passat, / lo camp daurat, / vermells bastons, / sobre'ls cantons / d'or coronat.»
> Jaume Roig, *L'Espill*, MOLC, p.115-116.
> 

No 1503, a *vibra* ou dragón alado que aparece agora no escudo da Generalitat Valenciana, vai integrarse no escudo da cidade, pero coa forma de morcego, un animal que xa se utilizaba nalgunhas representacións e asociábase a algúns mitos da conquista de Valencia por Jaume I. No século XVII o morcego xa é oficial e aparece en tódolos impresos oficiais.

Segundo unha lenda recollida por Joan Amades, para promover espírito de conquista, o rei Jaume prometeu outorgar a Valencia o escudo e os Usatges (en galegos *usanzas*, son os usos e costumes que forman a base do dereito constitucional catalán) a xente que conseguise chegar antes á cidade a base de armas. Quen gañou foi Lleida e dise que en memoria daquel feito puxeronse os catro paus do escudo Lleida e un '*L* a cada lado do escudo que recordase o nome da cidade.

Escudo de Lleida cos tres lirios.
Tamén se di que en memoria daqueles feitos a cidade de Lleida deu un lirio do seu escudo de forma que agora só ten 3. Porén, no escudo que é usado actualmente polo concello de Valencia non se aprecia tal lirio. O morcego de sobre o escudo a lenda di que o puxo rei en memoria do animal que fixo gañar a rifa aos ilerdenses contra os mouriscos. A lenda recordábase dicindo que *Lleida furou* posto que se dicía que foran os primeiros a furar as murallas.

Noutra lenda explícase a orixe do morcego confundíndoo coa andoriña que fixera o niño no pavillón de Jaume I en Borriana e que o rei protexeu, segundo explica á súa autobiografía (Llibre dels feits). Esta lenda é parecida a unha mallorquina, segundo a cal o rei protexeu un morcego que se atopaba dentro da primeira mesquita consagrada da cidade de Mallorca, a actual igrexa de Sant Miquel.

Dende o final da Guerra da Independencia, Fernan VII outorgou dúas ramas de loureiro foron engadidas coma recompensa pola resistencia da cidade cos franceses.