recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **posibilismo libertario** foi unha tese dun sector do movemento libertario en España, que sen renunciar ós fins clásicos do anarquismo de loita pola superación do Estado e o capitalismo, aceptou elementos do réxime demoliberal da II República Española para desenvolver as súas actividades. Tivo unha importante participación como sector moderador da Revolución Española.

Desta corrente naceron reiteradas propostas de participación nos mecanismos do Estado. En 1938 o secretario xeral da CNT, Horacio Martínez Prieto, propuxo que a FAI se convertese no Partido Socialista Libertario e participase na socialdemocracia; tamén no pleno da CNT celebrado en xullo de 1945 en Carabaña (Madrid), o seu secretario en funcións, José Expósito Leiva, propuxo a creación dun Partido Libertario. No chamado *Manifiesto de los diecisiete* do 23 de marzo de 1948, Miguel García Vivancos e outros membros destacados do exilio libertario español como Gregorio Jover, propuñan a creación do Partido Obrero del Trabajo, representación parlamentaria da CNT. Ningunha destas propostas saíu adiante. Nesta liña situáranse o Partido Sindicalista de Ángel Pestaña de 1934 e o Partido Laborista de 1945-1947, vinculado a ex-membros da CNT.

Posibilismo contemporáneo
-------------------------

O Partido Sindicalista foi refundado en 1976 con escaso éxito. As organizacións anarcosindicalistas Sveriges Arbetares Centralorganisation (de Suecia) e a Confederación Xeral do Traballo en España participan en eleccións sindicais, polo que ás veces son incluídas dentro do posibilismo, malia que en xeral as súas actividades son autónomas da política.

Bibliografía
------------

* *Posibilismo libertario* glosario de www.acracia.org (en castelán)
* Jesús Ruiz: *Posibilismo libertario. Félix Morga, Alcalde de Nájera (1891-1936)*, 2003 ISBN 84-688-2910-2

Véxase tamén
------------

* Anarquismo en España
* Trintismo

Ligazóns externas
-----------------

* Posibilismo libertario, páxina sobre o ensaio de Jesús Ruiz (en castelán)
* Memoria dos libertarios "políticos", por Jesús Ruiz (en castelán)
* Posilibismo es tensión, por Chema Berro (en castelán)
O **voo 117 de Air France** era un servizo regular multitraxecto dende o aeroporto de París-Orly ata Santiago de Chile, con escalas en Lisboa, os Azores, Pointe-à-Pitre, Caracas e Lima, que se esnafrou o día 22 de xuño de 1962. O Boeing 707-328 implicado no accidente tiña tan só catro meses de idade.

O voo foi normal ata a aproximación a Pointe-à-Pitre. O aeroporto está rodeado por montañas e precisa un descenso abrupto. O tempo era malo, había violentas tormentas e nubes baixas. A baliza de navegación VOR estaba fóra de servizo. A tripulación informou estar sobre a baliza non direccional a 5 000 pés (1 524 m) e virou cara ao leste para iniciar a aproximación final. Debido a lecturas incorrectas do buscador automático de dirección (ADF) causadas pola tormenta, o avión desviouse 15 km ao oeste da senda de planeo. O avión esnafrouse nun bosque nun outeiro chamado Dos D'Ane, a uns 427 m e estoupou. Non houbo superviventes. Entre os mortos estaba o político da Güiana Francesa e heroe de guerra Justin Catayée e o poeta e activista negro Paul Niger.

Os investigadores non puideron determinar a razón exacta do accidente, pero sospeitaron da información meteorolóxica insuficiente proporcionada á tripulación, do fallo no equipamento de terra, e os efectos atmosféricos no indicador ADF. Despois do accidente os pilotos de Air France criticaron os aeroportos subdesenvolvidos con pobres instalacións para operar reactores, como o aeroporto de Guadalupe. Este foi o segundo accidente en menos de tres semanas dun Boeing 707 de Air France despois do voo 007 o 3 de xuño. Tex Johnston, piloto xefe de probas de Boeing Aircraft Co. escribiu na súa autobiografía sobre os eventos que levaron ao accidente. "As tripulacións de Air France adoitaban chegar tarde (para a formación da tripulación por Boeing), e ás veces o avión non estaba disposto para o servizo. ... Después de moito tempo extra, e na miña opinión, adestramento de voo excesivo, o piloto xefe suspendeu a cualificación". Johnston informou o director de Air France escribindo "Non creo que o capitán sexa capaz de cualificarse no 707". Despois "... un instructor de Air France cualificou o piloto xefe. No seu segundo voo como capitán, fallou nunha aproximación con mal tempo... e esnafrouse contra unha montaña".

Algúns restos aínda están no lugar, onde se situou un monumento memorial en 2002 para celebrar o 40 aniversario do accidente. A estrada que leva ao sitio é chamada Route du Boeing en memoria do sinistro.

No presente Air France usa ese número de voo na ruta entre Shanghai-Pudong e París-Charles de Gaulle operado por un Boeing 777.

Notas
-----

1. ↑  Johnston, A.M. (2014). *Tex Johnston: Jet-Age Test Pilot*. Smithsonian Institution. ISBN 978 1-588-34447-2.
2. ↑  "Dos d'Ane balade". *www.guadeloupensites.com*. Consultado o 2019-01-10.
3. ↑  Nicole. "Les Gites du bord de mer - Guadeloupe". *www.gitesduborddemer.com*. Arquivado dende o orixinal o 14 de maio de 2016. Consultado o 2019-01-10.
4. ↑  "Air France (AF) #117 ✈ FlightAware". *FlightAware* (en castelán). Consultado o 2019-01-10.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3562568
* ASN: 19620622-0

 |
Coordenadas: 37°58′00″N 12°12′00″L﻿ / ﻿37.966666666667, 12.2

Localización do arquipélago
As **illas Égadi** (en italiano *isole Egadi*) son un arquipélago formado por tres illas principais e dúas menores, dispostas a cerca de 7 km da costa occidental de Sicilia, entre Marsala e Trapani.
Administrativamente costitúen o concello (*comune*) de Favignana, na provincia de Trapani.

Correspóndense coa *Aegates insulae* dos romanos.

Xeografía
---------

Desde o punto de vista xeolóxico as illas Égadi están estreitamente vencelladas con Sicilia. O arquipélago, cunha área de 37,45 km², está formado polas illas de Favignana, Marettimo, Levanzo e outras dúas menores, apenas pouco máis que cons, denominadas Formica e Maraone.

### Clima

O clima é moi suave nos meses invernais e hai longos veráns cálidos e soleados. A temperatura mínima invernal media, nos meses de xaneiro e febreiro, é de 5 graos, mentres a máxima de xullo-agosto é de 45 graos. As precipitacións son moi escasas.

Vista do Monte Erice en Favignana desde Trapani

Historia
--------

Hai restos de antiquísimos asentamentos humanos, principalmente en Levanzo, e en menor medida en Favignana. Suponse que a causa débese á última glaciación, que creou un paso natural entre África e Sicilia.

No ano 241 a.C. os romanos conquistaron as illas despois da batalla naval final da Primeira Guerra Púnica, na cal Gaio Lutacio Catulo desbaratou a frota cartaxinesa. Logo do afundimento do imperio romano as illas caeron en mans dos vándalos e dos godos e, posteriormente, nas dos sarracenos.

En 1081 foron ocupadas e fortificadas polos Normandos. Seguiron despois o destino de Sicilia até o século XVI, cando se tornaron propiedade dos Pallavicini-Rusconi de Xénova e máis tarde, en 1874, dos Florio, que potenciaron Favignana.

Gastronomía
-----------

As comidas características das Égadi comprenden pratos a base de cuscús, e especialidades ligadas á pesca, como o atún marinado, o peixe espada á grella e o lattume de atún fritido. En conserva preséntanse o atún ao aceite de oliveira, tonno all'olio d'oliva, a bottarga (sorte de caviar) e o atún en salmoira.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q109576
* WorldCat
* VIAF: 315528115
* EBID: ID
* GEC: 0023535
* GeoNames: 2524824
* NKC: ge779707
* Trismegistos: 22306

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Arca.
Na serie de cómics Transformers Universe **Arca** é unha nave espacial construída polos autobots para limpar de asteroides o Sistema Solar. Namentres no espazo exterior, foi atacada polos Decepticons. Optimus Prime, naquel tempo líder Autobot, estrelou a nave en Portland, Oregón, na nosa Terra.

Marvel, primeira xeración (a partir de 1984)
--------------------------------------------

Durante catro millóns de anos, estivo aló escourada e a súa computadora, activada pola actividade sísmica, comeza a reparar a tódolos transformers desactivados. Ó haber un número maior de Autobots que de Decepticons, o líder Decepticon, Megatron decide fuxir e porse a salvo.

Megatron decide ataca-la Arca, pero o seu combustible estaba envelenado, o único Decepticon limpo era Shockwave, quen acaba tendo control sobre a nave. Ratchet, o autobot médico, atopa a Megatron e chega a un pacto con el para acabar con Shockwave, así que xuntos reviven ós dinobots. Ratchet aproveita un despiste de Megatron para revivir ó resto dos autobots desactivados.

Unha vez feito co poder, Grimlock decide deixa-la terra e a Arca convértese no cuartel xeral das súas tropas (mestura de autobots e decepticons). Tras a batalla da lúa, a Arca servirá de base conxunta autobot-decepticon na procura de Starscream trala caída da Subbase.

Trala batalla contra Unicron, a Arca é seriamente danada e tamén roubada por Shockwave e Starscream, quen comezan a reparala en segredo en Cybertron. En rumbo á Terra, Ratchet (unido mentalmente a Megatron) e Galvatron despertan na nave. Starscream nun enfrontamento contra Ratchet-Megatron, dispara sen querer contra unha consola de mandos, e a Arca choca contra a Terra, no norte do Canadá.

Megatron, mata a todos e enfróntase ó exército canadense. Logo toma contacto con Cobra (organización terrorista antagonista dos G.I. Joe), ofrece darlles a tecnoloxía da Arca a cambio dun novo corpo. Pero chega o único autobot cuxo compoñente headmaster é humano: Fortress Maximus. Ante a maior capacidade de combate de Megatron, Fortress Maximus decide lanzarse contra as toberas da Arca. A explosión semella que non acaba con Megatron, pero destrúe a Arca completamente (isto último non aparece na colección Marvel USA, senón nun spin-off G.I. Joe -Transformers).

Marvel, segunda xeración
------------------------

Relátase un novo final para a Arca, no que Spike Witwicky (compoñente headmaster de Fortress Maximus) cólase na nave e resucita alí ó autobot, que estaba en animación suspendida. Maximus, pelexa contra Megatron e finalmente fai estoura-la cámara de conversión de antimateria. Megatron logra fuxir.

Dreamwave comics
----------------

A **Arca 2** reconstrúese sobre as bases da primeira Arca, e emprégase para volver a Cybertron xunto cunha legación de embaixadores humanos (Os sete magníficos), pero as manipulacións previas de Shockwave fan estoupa-la nave. Todos morren.
Coordenadas: 6°55′S 155°53′L﻿ / ﻿-6.92, 155.88

As **Illas Shortland** son un grupo de illas pertencentes á Provincia Occidental das Illas Salomón. Nomeadas por John Shortland, atópanse no extremo noroeste do territorio do país, preto da illa de Bougainville, Papúa Nova Guinea. A illa máis grande é a Illa Shortland. Outras illas inclúen a Ovau, Pirumeri, Magusaiai, Fauro e Ballale (que foi ocupada polos xaponeses na segunda guerra mundial, e é o fogar de moitos avións abandonados na segunda guerra mundial).

Xeografía
---------

As illas Shortland son a "fronteira natural" entre o norte das Illas Salomón (en particular, as illas de Bougainville e Buka), que pertencen a Papúa Nova Guinea e as Illas Salomón sur, que pertencen á nación insular independente desde 1978 Illas Salomón.

As illas Shortland consisten de máis de 100 pequenas illas de orixe volcánica, que forman unha cadea de preto de 65 km de lonxitude. Planas na súa maioría, algunhas plantadas con árbore de coco teñen unha superficie total de 414 quilómetros cadrados.

Non todas as illas do arquipélago están habitadas. As dúas maiores illas habitadas son Alu no suroeste e Fauro no nordeste.

As Illas Shortland inclúen as seguintes illas (de suroeste a nordeste):

* Pirumeri
* Alu (*Illa Shortland*)
* Illina
* Rohae
* Fauro
* Ovau
* Masamasa
* Oema

En 1986, as illas estaban habitadas por ao redor de 3.100 persoas, a maioría melanesioss.

Historia
--------

As illas Shortland foron descubertas e nomeadas polo capitán da Royal Navy John Shortland para Europa en 1788. Ata o Tratado Samoa en Berlín o 14 de novembro de 1899 o Imperio Alemán reclamou as illas.

As illas Shortland foron ocupadas a principios de 1942 por tropas de xaponésas e as ocuparon ata o final de 1943 que foron liberadas polos aliados.

Turismo
-------

As illas son visitadas de cando en vez por naves de cruceiro. Un dos seus obxectivos é a illa de Pirumeri.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Illas Shortland Modificar a ligazón no Wikidata*** |

  

### Ligazóns externas

* Kurzinfo (Alu) mit Karte

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1200493
* WorldCat
* VIAF: 242687272
* EBID: ID
* GeoNames: 2103516
* TGN: 1010296

 |
O **voo 871 de Scandinavian Airlines System** era un servizo regular entre Copenhague e O Cairo, con varias escalas polo medio. O 19 de xaneiro de 1960 o Sud Aviation Caravelle que realizaba a ruta esnafrouse mentres voaba entre o aeroporto Yesilköy e o aeroporto de Ancara Esenboğa en Turquía. O voo estaba na aproximación pero caeu a seis millas do aeroporto, matando os 42 ocupantes do aparello. Foi o primeiro accidente fatal dun Caravelle.

Accidente
---------

O voo 871 engalou do aeroporto de Copenhague-Kastrup ás 09:44 UTC. O avión xa parara en Düsseldorf e Viena antes de chegar a Istanbul ás 17:20 UTC, onde embarcou unha nova tripulación para operar o resto da ruta. O avión saíu do aeroporto Yesilköy de Istanbul ás 18:00 UTC cara ao aeroporto de Ancara Esenboğa. Había 35 pasaxeiros e 7 tripulantes a bordo do avión. O voo foi tranquilo ata que a tripulación comezou a aproximación ao aeroporto. Ás 18:41 UTC a tripulación informou ao control de tráfico aéreo que o avión estaba descendendo de FL135 (uns 13 500 pés) a FL120 (12 000 pés). Ás 18:45 UTC a tripulación informou que entraba nos 6 500 pés (1 981 m) aínda no descenso. Ás 18:47 UTC o avión golpeou o chan a unha altura de 3 500 pés (1067 m), entre o LFR de Ancara e o aeroporto. O accidente matou os 42 pasaxeiros e tripulantes a bordo do aparello.

Causas
------

Non se puido determinar con certeza a causa do accidente, pero hai sospeitas de que os tripulantes non leron correctamente os seus altímetros. O avión estaba equipado con catro altímetros, tres deles con tres agullas, pero o capitán tamén tiña un altímetro moderno con dúas agullas que se le dun xeito diferente. Isto puido provocar que o capitán voase uns 1 100 pés demasiado baixo, esnafrándose así contra o terreo.

Notas
-----

1. 1 2 3  "Three black weeks". *Flight International*. Consultado o 2018-12-24.
2. ↑  Ranter, Harro. "ASN Aircraft accident Sud Aviation SE-210 Caravelle I OY-KRB Ankara-Esenboga Airport (ESB)". *aviation-safety.net*. Consultado o 2020-12-13.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7429941
* ASN: 19600119-0

 |
A **Audencia Business School** é unha escola de negocios con vocación internacional, con campus propios en París, Nantes e Pequín.

Descrición
----------

Esta institución, fundada en 1900, é unha das máis antigas escolas de negocios do mundo. Imparte unha trintena de programas formativos -entre másters, MBA e formación para altos directivos- que contan coa tripla acreditación internacional de EQUIS, AACSB e AMBA. Defínese como a escola de negocios para Europa e está recoñecida como unha das mellores *business school* do mundo en formación de directivos.

A escola, cunha rede de 30.000 antigos alumnos en 75 países e un claustro de mestres internacional e plurilingüe, recibe anualmente ao redor de 3.300 estudantes procedentes de 50 nacionalidades. A escola é o compañeiro *École nationale de l'aviation civile* por un dobre grao de enxeñaría / director.

Notas
-----

1. ↑  *(en francés)*Audencia: La réaccréditation EQUIS pour 5 ans renforce la triple couronne d’Audencia
2. ↑  *(en inglés)*Audencia Business School Arquivado 25 de decembro de 2015 en Wayback Machine.
3. ↑  *(en francés)*Enac : Partenariat avec l'Ecole de Commerce de Nantes

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1968395
* GRID: grid.462031.2
* ISNI: 0000 0004 1798 339X
* MAG: 161463649
* U-Multirank: ID

 |
O **voo 705 de Federal Express** foi un McDonnell Douglas DC-10-30 de carga que transportaba equipos electrónicos dende Memphis, Tennessee ata San Jose, California que intentou ser secuestrado o 7 de abril de 1994 por Auburn Calloway, que supostamente quería suicidarse. Calloway, un empregado de Federal Express, enfrontábase a un posible despedimento por mentir sobre as súas horas de voo. Embarcou no avión voando gratis levando unha funda de guitarra que ocultaba varios martelos e un arpón. A súa intención era apagar a gravadora de voces de cabina antes da engalaxe e, unha vez no aire, matar os tripulantes cos martelos para que as súas feridas parecesen provocadas por un accidente en vez de por un secuestro. Porén, a CVR foi encendida novamente polo enxeñeiro de voo, crendo que se esquecera de encendela.

Calloway intentou usar o arpón como último recurso. Planeaba esnafrar o avión agardando que parecese un empregado morto nun accidente. Intentaba deixar a súa familia cobrar unha póliza de vida de 2,5 millóns de dólares proporcionada por Federal Express. Os esforzos de Calloway de matar os tripulantes non tiveron éxito. A pesar de estar gravemente feridos, os tripulantes loitaron, someteron a Calloway, e aterraron con seguridade o avión.

Durante o seu xuízo, afirmou que estaba mentalmente enfermo, pero sen éxito. Foi condenado por múltiples cargos, incluído intento de asasinato, intento de piratería aérea, e interferencia coas operacións da tripulación de voo. Recibiu dúas condenas de cadea perpetua consecutivas. Calloway apelou con éxito a condena por interferencia, que se ditaminou como unha ofensa menor de intento de piratería aérea.

Notas
-----

1. ↑  "Fight for Your Life". *Mayday*. Tempada 3. Episodio 4. 2005. Discovery Channel Canada / National Geographic Channel.
2. ↑  "U.S. v. Calloway". *Leagle* (en inglés). Consultado o 2019-01-15.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1874172
* ASN: 19940407-0
* LCCN: sh96010963

 |
**Gonzalo de Vigo** (Gonçalo de Vigo), foi un mariño galego do século XVI. Participou na expedición de Fernão de Magalhães da que desertou nas illas Marianas onde viviu cinco anos cos indíxenas.

Historia
--------

Nao Victoria. Detalle nun mapa de Abraham Ortelius (1590).
Nado en Vigo, en data descoñecida, como Gonzalo Álvarez Martínez, fillo de Rodrigo Álvarez e de Isabel Martínez. Identificado por el mesmo como galego. Saíu de Sanlúcar de Barrameda o 10 de agosto de 1519 na expedición de Magalhães. Das cinco naves que saíron de España só dúas chegaron ás Molucas, a nao *Victoria* e a *Trinidad* na que ía Gonzalo. A *Trinidad* ao mando de Gonzalo Gómez de Espinosa sufriu unha grande avaría polo que tentaron regresar a América. As tempestades e a fame levaron a nave á illa dos Ladróns (Illas Marianas), en agosto de 1522 desertou na illa de Maug xunto con dous portugueses que serían asasinados polos indíxenas. Alí pasou cinco anos vivindo con indíxenas e aprendendo o seu idioma e costumes. O 5 de setembro de 1526 a Expedición de García Jofre de Loaísa recalou na illa de Guam.

> 
> 
> ... *hallamos un gallego que se llama Gonzalo de Vigo, que quedó en estas islas con otros dos compañeros de la nao de Espinosa, e los otros dos muriendo, quedó él vivo, el cual vino luego a la nao e nos aprovechó mucho porque sabía la lengua de las islas...*
> Andrés de Urdaneta
> 

> 
> 
> ... *en una isla llamada Botahá les vino un cristiano en una canoa que, hablándoles en castellano, "les dixo: 'En buena hora vengais, señor capitán, maestro y la compañía* ...
> Gonzalo Fernández de Oviedo
> 

Gonzalo de Vigo pediu *Seguro Real* (perdón e amnistía) que lle foi concedido pola súa axuda e continuou viaxe coa expedición á illa de Maluco. O 10 de decembro de 1533 na illa Gilolo fixo de mediador cos nativos da illa, españois e portugueses. En 1536 a expedición chegou a Lisboa na única nao que quedaba comandada por Urdaneta. Non se sabe se volveu coa expedición a España.

Recoñecementos
--------------

O porto de Vigo adicoulle unha escultura de José Molares. A escultura foi criticada polos erros históricos no armamento. O trabuco é douscentos anos posterior ao protagonista e a espada cincocentos anos anterior.

Notas
-----

1. ↑  "Gonzalo de Vigo, el robinson gallego", *Faro de Vigo*, 11 de setembro de 2013 *(en castelán)*.
2. ↑  Gonzalo de Vigo, o primeiro ‘robinsón’ do Pacífico
3. ↑  Una escultura del robinsón Gonzalo de Vigo encabezará la humanización de Portocultura
4. ↑  Escultura de Gonzalo de Vigo. Primeras impresiones

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Viages al Maluco.El comendador Fr García de Loaisa: El de Álvaro de Saavedra, 1837
O **voo 902 de Aeroflot/Far East** era un servizo regular doméstico entre Khabarovsk e Moscova, con paradas en Irkutsk e Omsk. O día 30 de xuño de 1962 o servizo estaba operado cun Tupolev Tu-104A, con 76 pasaxeiros e 8 tripulantes a bordo. O voo engalou de Irkutsk á súa hora e realizou un informe programado a 50 quilómetros de Krasnoyarsk. Uns poucos minutos despois, unha voz axitada identificada despois como a do copiloto fixo unha incoherente chamada de emerxencia cun ruído pouco común de fondo. Os restos do avión atopáronse a 28 quilómetros ao leste do aeroporto de Krasnoyarsk en terreo chan con pequenas áreas de bosque. Os investigadores determinaron que o avión impactara o chan boca abaixo nun ángulo de 40 graos. Non houbo superviventes.

No tempo do accidente a causa oficial do desastre foi anunciada como unha entrada en perda, cunha perda de orientación espacial ou unha perda de control debido a un lume na cabina de pasaxeiros ou a outras razóns descoñecidas. Porén, atopouse dano na parte de popa da fuselaxe (en concreto un burato de entrada con signos de dano por lume no lado da fuselaxe) que era consistente co que podería ser causado por un mísil antiaéreo, e houbo unha confirmación non oficial de que un mísil antiaéreo se extraviara durante un exercicio de defensa aérea na zona.

Notas
-----

1. 1 2  Ranter, Harro. "ASN Aircraft accident Tupolev Tu-104A CCCP-42370 Voznesenka, Krasnoyarsk region". *aviation-safety.net*. Arquivado dende o orixinal o 31 de xullo de 2013. Consultado o 2019-01-10.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2254649
* ASN: 19620630-2

 |
Cabalo frisón.
O cabalo **frisón** é unha raza de cabalos de cor negra orixinaria de Frisia. É un animal de temperamento dócil e fisicamente bastante robusto. Foi creado principalmente en Frisia, no litoral norte dos Países Baixos, de onde se orixina o seu nome.

É difícil datar a orixe do cabalo frisón con precisión. É certo que o cabalo era famoso na Idade Media pois aparece en traballos de arte daquel período. No século XVII foi empregado para traballos de carga. Debido ó seu espléndido trote, o frisón foi tamén usado posteriormente para traballos leves. Isto, infelizmente, limitou o seu uso en agricultura e conduciu ó declive do número de animais a comezos do século XX. Case foi levado á extinción durante a segunda guerra mundial pois era moi empregado para tirar dos canóns, quedando tan só cinco garañóns e algunhas éguas trala guerra. Unha procreación sistemática restabeleceu a calidade da raza e os seus números son crecentes.

Mide entre 1,65 m e 1,75 m de altura. Salienta por ser un excelente animal de tiro, aínda que tamén é utilizado como animal de sela. É un animal doado de manter dende o punto de vista económico, e é moi dócil.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cabalo frisón Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* "History of the Friesian Horse" Friesian Horse Society. Consultado o 1 de setembro de 2008.
* P. de Boer, S. Minkema and A.M. Teekens. Judging of the Friesian Horse.

### Outros artigos

* Lista de razas de cabalos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q388952
* NKC: ph569178

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre bioloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Traballadores en folga intentando asaltar a fábrica de cervexa de Hijos de C. Mahou (Madrid, 14 de agosto de 1917).
A **folga xeral de 1917** foi unha folga convocada en toda España en agosto de 1917, provocada pola crise política daquel ano que coincidiu coa grave situación económica provocada pola primeira guerra mundial, que enriquecera os empresarios exportadores pero á vez provocara unha forte inflación que prexudicou ás clases medias e baixas.

Historia e características
--------------------------

Foi convocada pola CNT, a UXT e o PSOE, precipitándose por unha folga de ferroviarios en Valencia no mes de xullo. O día 13 de agosto foi declarada a folga xeral revolucionaria pola UXT e a CNT, co apoio do PSOE e dos partidos republicanos, esixindo a constitución dun goberno provisional, que preparase eleccións constituíntes e emprendese unha reforma da constitución.

Ó preparar a folga había a esperanza de que o exército se decantase polo bando dos folguistas, seguindo o exemplo do que pasara cinco meses antes en San Petersburgo ó iniciarse a revolución rusa. Pero o exército reprimiu con dureza as manifestacións, producíndose nos cinco días que durou a folga un total de 43 mortos e 64 feridos. En Cataluña a represión sobre o movemento obreiro comezou co encarceramento do comité de folga (entre outros, Francisco Miranda, Ángel Pestaña e Salvador Seguí) para se estender sobre moitos outros dirixentes sindicais.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q429324
* BNE: XX5208532
* GEC: 0068807
* LCCN: sh85053798

 |
**James Philip Craig**, nado en Glasgow o 7 de maio de 1943), coñecido polos seus achegados coma **Cairney**, foi un xogador de fútbol escocés, un dos Lisbon Lions.

Chegou ó Celtic de Glasgow asinando un contrato de afeccionado no 1963 para se converter en profesional o 7 de xaneiro de 1965. Dende entón e ata o seu retiro vestiu a camisola verdibranca nun total de 231 ocasións metendo 6 goles. Este xogador escocés desenvolvía a demarcación de lateral dereito.

A pesar dos grandes fitos acadados co Celtic, só puido te-la oportunidade de xogar para a Selección escocesa de fútbol nunha ocasión sendo un encontro de clasificación para a Eurocopa de 1968 contra o País de Gales co resultado final de 3-2 para os escoceses.

É rechamante o feito de que despois de pasaren uns anos dende a consecución da Copa de Europa se retirara do fútbol para dedicarse enteiramente ó seu grande soño, ser odontólogo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q719897
* WorldCat
* VIAF: 73773541
* BNB: ID
* ISNI: 0000 0000 5007 6098
* LCCN: nr99005250
* SNAC: w63s5hxw
* EUfootballInfo: 3937
* NFT: 36817
* Transfermarkt: 245237
* UEFA: 75752
* Worldfootball: jim-craig

 |
| Arquipélago da Maddalena |
| --- |
| Arcipelago di La Maddalena |
| Vista aérea |
| Datos |
| País | Italia Italia |
| Mar | Mar Mediterráneo |
| Illa principal |  |
| Linguas | Italiano |
| Poboación (2018) | 11.899 hab. |
| Densidade | hab./km² |
| Superficie | 51,34 km² (mariña 150´46 km²) |
| Nº de illas | 62 (7 illas, o resto illotes) |
| Coordenadas | Coordenadas: 41°13′13″N 9°23′21″L﻿ / ﻿41.2203, 9.38917 |
| Maior Altura | 212 msnm (monte Tejalone en Caprera) |
| Capital | La Maddalena (11 902 hab. en 2005)
  |
| Localización |
| Arquipélago da Maddalena en ItaliaArquipélago da MaddalenaArquipélago da Maddalena |
|

O **arquipélago de La Maddalena** é un grupo de illas ao nordés de Sardeña, fóra da Costa Smeralda. As illas máis grandes son, La Maddalena, Caprera, Santo Stefano, Budelli, Santa Maria, Razzoli, Spargi, Capra, ademais doutros menores como as illotes Roma, o Pintassilgo e Cala Lunga: Hai 62, entre illas e illotes, cun total de 180 km de litoral..

O arquipélago é un destino popular para os mariñeiros por mor das belezas naturais e as prístinas augas esmeralda.

Caprera é coñecida por ter aloxado a Garibaldi durante o exilio e está conectado a un istmo artificial en La Maddalena. Santo Stefano albergou unha base para submarinos dos Estados Unidos.

O arquipélago enteiro e as súas praias, é dicir, as áreas mariñas e terrestres, están totalmente incluídas no Parque Nacional Arquipélago de La Maddalena desde 1994. Por esta razón, é necesario ter permisos emitidos polo seu órgano de xestión para o exercicio de actividades recreativas, pesca deportiva, mergullo e actividades económicas do mar..

Sucesos
-------

O 1 de xaneiro 1994 as 6:35 o transbordador francés 'Monte Stello', con 77 pasaxeiros ademais dos tripulantes e uns trinta coches a bordo, encallou nas rochas do illote Barrettini.

Notas
-----

1. ↑  [http: // www. viaggi24.ilsole24ore.com/Grandi-Viaggi/Terre-Scoprire/2012/07/la-maddalena.php?refresh\_ce=1 La Maddalena arquipélago 300 praias]
2. ↑  "Rilascio permessi &autorizzazioni". *Parco Nazionale dell'Arcipelago di La Maddalena* (en italiano). 2010-05-28. Arquivado dende o orixinal o 27 de outubro de 2018. Consultado o 3 de novembro de 2018.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Arquipélago da Maddalena Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Parque nacional do arquipiélago da Maddalena*(en inglés)* *(en italiano)* *(en alemán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q575828
* WorldCat
* VIAF: 235982467
* BNF: 15500525f
* EBID: ID
* GEC: 0039026
* GeoNames: 3174361
* GND: 4217826-5
* SUDOC: 114242712

 |
Para o grupo musical véxase: Kan.
Nas linguas turca e mongol, **Khan** ou **Kan** significa "gobernante" ou "comandante". A orixe do termo pode ser dunha lingua altaica, probabelmente unha lingua mongol. Actualmente, os khans existen principalmente no sur de Asia, Asia central e Irán. Unha muller khan chámase **Khatun** ou **Khanum**.

Diferenza entre Khagan e Khan
-----------------------------

**Khagan** significa "Khan dos Khans" ou "Gran Khan" pero moitas veces é (incorrectamente) acurtado a Khan. Isto é semellante a como o persa *Shahanshah "*Rei de Reis", adoita chamarse simplemente Shah. Xenxis Khan tamén foi chamado o "Gran Khan" como o otomán Padishah foi chamado o "Gran Sultán". Os **Khans** gobernan sobre os **Khanatos**. Os **khagans** gobernan sobre os **khaganatos**.

Nome
----

Khan do túrquico *khān*, ás veces transcrito *kän*. Khan é un apelido popular do sur de Asia (p. ex Salman Khan). Hoxe en día ten moitos significados equivalentes como comandante, líder ou gobernante. Ás veces tradúcese como rei ou príncipe, aínda que khan é un pouco diferente). Orixinalmente os khans dirixían pequenas tribos.

### Variacións

Houbo diversas variacións sobre o título usado nos tempos modernos. *Khan Bahadur* ou *Khan Sahib* era un título de honra, concedido pola India aos musulmáns que fixeran grandes actos de valor ou servizo á nación ou ao goberno. A contraparte hindú deste título foi *Rai Bahadur* ou *Rai Sahib*. Este título normalmente outorgábase ademais doutros premios e condecoracións e engadíase antes ou despois do nome real dunha persoa como prefixo ou sufixo.

Imperio Mongol
--------------

 Imperio Mongol, gobernado por Xenxis Kan
Foi usado polos mongois no seu Imperio Mongol .

O título "Khan" fíxose ben coñecido cando os mongols Temüjin conquistou a maior parte de Eurasia e formou o Imperio Mongol. Foi o maior imperio terrestre que o mundo viu. A miúdo chámase *Kan* Xenxis Kan, pero o seu verdadeiro título era **khagan**. O imperio mongol ramificouse no Ilkhanato de Persia e no Khaganato Chagatai de Asia Central.

###### Khaganato Köktürk

*Véxase tamén**:* Khaganato Túrquico.

Notas
-----

1. ↑  Merriam-Webster Online Dictionary – *khan*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Rei
* Tsar
* Kaiser
* Khagan
* Khanato
* Ilkanato

### Bibliografía

* enciclopedia en liña sobre Bengala, en inglés
* Etimoloxía en liña
* RoyalArk: ver debaixo de cada país actual
* WorldStatesmen - ver debaixo de cada país actual

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q181888
* AAT: 300389764
* EBID: ID
* GEC: 0118528

 |
Vides de *Vinho verde*
O **vinho verde** é un viño producido exclusivamente na rexión dos Vinhos Verdes, localizada no noroeste de Portugal. Constitúe unha Denominación de Orixe Protexida.

Debido ás características edafoclimáticas que naquela rexión demarcada se encontran, os viños producidos, brancos ou tintos, teñen unha concentración en ácido málico superior ao que é frecuente encontrar noutras rexións de Portugal. Na produción destes viños, cando remata a fermentación alcohólica do mosto (fermentación tumultuosa), aínda non completou a vinificación. Deben ser consumidos de novos.

O viño verde é o segundo viño máis exportado despois do viño do Porto.

Tipos e castas
--------------

Existen viños verdes brancos, tintos, rosados e escumosos. Existen tamén vinagres de viño verde, aguardentes de viño verde e recoñecidas bagaceiras. Os viños verdes son controlados e certificados pola *Comissão de Viticultura da Região dos Vinhos Verdes*, ostentando cada botella un selo de garantía de calidade.

As principais castas son, para os brancos, o Loureiro, o Alvarinho, o Arinto (coñecido localmente por Pedernã) e a Trajadura. Para os tintos son o Vinhão e para rosados o Espadeiro.

O viño verde posúe a segunda maior cota do mercado portuguesa, e é o único que presenta no último quinquenio crecementos sustentados.

Produción
---------

A produción esténdese dende o val de Cambra, ao sur do Douro, até os lindes co río Miño que forma fronteira con Galiza. O número de viñas rolda arredor da centena de millar. O clima da zona é atlántico. Os produtores son moi numerosos, o 90% deles teñen superficies menores de cinco hectáreas. As vides dispóñenas en forma de pérgola dunha altura de catro metros. Este vino elaborouse de forma tradicional a escala doméstica.

A *Denominação de Origem Controlada* (DOC) divide a produción de vinho verde en seis subrexións: Amarante, Ave, Baião, Basto, Cávado, Lima, Monção, Paiva, Sousa. A zona de Monção produce un bo viño albariño.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Vinho Verde*** |

### Ligazóns externas

* Região demarcada *(en portugués)*
O **voo 1153 de Tuninter** era un servizo internacional entre o aeroporto de Bari, Italia, e o aeroporto de Xerba-Zarzis, Tunisia. O día 6 de agosto de 2005 o ATR 72 que operaba o voo amarou no mar Mediterráneo a uns 29 km da cidade de Palermo. 16 das 39 persoas a bordo morreron. O accidente debeuse a que o avión quedou sen queroseno debido á instalación dun indicador de cantidade de combustible deseñado para o ATR 42 no máis grande ATR 72. Foi o primeiro accidente con vítimas mortais de Tuninter nos seus 14 anos de historia.

Tripulación
-----------

O capitán do voo Chafik Al Gharbi, de 45 anos, un piloto con experiencia con 7 182 horas de voo. O copiloto era Ali Kebaier Al-Aswad, de 28 anos, con 2 431 horas. Ámbolos dous estaban moi familiarizados co ATR 72, tendo acumuladas 5 582 e 2 130 horas nese modelo respectivamente.

Accidente
---------

O indicador de cantidade de combustible (FGI) do ATR 72-202 fora substituído a noite anterior do voo, pero os técnicos instalaron sen decatarse un FQI deseñado para o ATR 42, un avión semellante pero máis pequeno, e con tanques de combustible tamén máis pequenos. As tripulación de terra e o enxeñeiro de voo, baseándose nas lecturas incorrectas do novo FQI, cargaron o avión cunha cantidade non axeitada de combustible para o voo.

No voo de Bari a Xerba os dous motores se pararon no aire. O motor dereito fallou a 23 000 pés (7 000 metros). O avión comezou a descender ata os 17 000 pés, pero 100 segundos despois do fallo do motor dereito o motor esquerdo tamén fallou. A tripulación non detectara o esgotamento do combustible debido ao indicador instalado, que marcaba unha cantidade suficiente nos tanques, incluso despois de que todo o combustible se consumise. Tras o fallo dos motores o capitán solicitou unha aterraxe de emerxencia en Palermo, Sicilia. A tripulación intentou repetidamente acender os motores sen éxito cando intentaban voar cara Palermo. O ATR planeou durante 16 minutos, pero foi incapaz de chegar á pista e o avión tivo que amarar a 43 quilómetros ao nordés do aeroporto de Palermo, a unha velocidade de 233 km/h. O avión rompeu en tres partes tras o impacto.

Todo o avión flotou durante un tempo tras o impacto, pero só a fuselaxe central e as ás quedaron a flote. Patrulleiras de Palermo chegaron 46 minutos despois da amaraxe e comezaron a rescatar os superviventes.

Notas
-----

1. ↑  "Plane crash off Sicily kills 13" (en inglés). 2005-08-06. Consultado o 2019-01-01.
2. ↑  Ranter, Harro. "ASN Aircraft accident ATR 72-202 TS-LBB Palermo-Punta Raisi Airport (PMO)". *aviation-safety.net*. Arquivado dende o orixinal o 02 de xullo de 2018. Consultado o 2019-01-01.
3. ↑  "Tuninter ATR 72 had been fitted with wrong fuel gauge". *Flightglobal.com* (en inglés). 2005-09-13. Consultado o 2019-01-01.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q962475
* ASN: 20050806-0

 |
O **Tribunal Supremo de Vermont** (en inglés, *Vermont Supreme Court*) é a máis alta instancia xudicial do estado de Vermont, nos Estados Unidos. A súa sede está en Montpelier e está integrado por cinco maxistrados cuxas sentenzas só poden ser apeladas ante o Tribunal Supremo dos Estados Unidos.

Competencias
------------

Segundo a Constitución de Vermont, o Tribunal Supremo é o cumio do sistema xudicial do estado. Correpóndelle revisar todos os casos, de calquera índole, que lle remitan pois non hai tribunais de apelación intermedios. Ademais, entre os seus atributos tamén destaca o supervisar os xulgados do estado, vela polo respecto ao procedementos e fai cumprir o réxime interno aos xuíces e demais traballadores da Xustiza.

O Tribunal Supremo está integrado por cinco xuíces, actuando un deles como presidente, chamado en inglés *chief justice*. Estes maxistrados son nomeados polo Gobernador e deben contar co apoio do Senado estatal. Logo dun mandato de seis anos, correspóndelle á Asemblea Xeral de Vermont renovar ou cesar aos maxistrados do Supremo. Isto faise mediante votación secreta do lexislativo nunha sesión conxunta de ambas as dúas cámaras. Os maxistrados non teñen límite de mandatos aínda que deben retirarse ao cumpliren 90 anos de idade.

Notas
-----

1. ↑  "Constitution of the State of Vermont. Vermont General Assembly". *legislature.vermont.gov*. Consultado o 2023-09-19.
2. ↑  "Judicial Conduct Board. Vermont Judiciary". *www.vermontjudiciary.org*. Consultado o 2023-09-19.
3. ↑  "Supreme Court | Vermont Judiciary". *www.vermontjudiciary.org*. Consultado o 2023-09-19.
4. ↑  "Bill Status J.R.S.16: Joint resolution providing for a Joint Assembly to vote on the retention of a Chief Justice and four Associate Justices of the Supreme Court and eight Superior Court Judges". *legislature.vermont.gov*. Consultado o 2023-09-19.
5. ↑  "Mandatory retirement". *Ballotpedia* (en inglés). Consultado o 2023-09-19.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web do Tribunal Supremo de Vermont (en inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3001121
* WorldCat
* VIAF: 153631535
* GND: 14919-6
* GNIS: 1919248
* ISNI: 0000 0001 2188 7227
* LCCN: n82129353

 |
Manolo Barreiro Núñez "Budiño" á gaita.
**Manuel Barreiro Núñez**, nado en 1920 e finado en 1979, e máis coñecido como **Budiño**, foi un gaiteiro galego nado no lugar do Casal en Moaña.

Foi membro fundador do grupo de gaitas Brisas do Mar de Moaña.

Traxectoria
-----------

Desde novo iníciase no mundo da gaita. Construía as súas propias gaitas de cana e de sabugueiro. Foi mariñeiro. Xa con 14 anos se embarca e sofre un naufraxio en 1955 nas Illas Cíes, no que sobreviven todos gabeando polas rochas dos cantís e sendo socorridos polo fareiro da illa. Tamén traballou de caseiro no pazo dos Montenegro, no Rosal (Moaña).

Organizaba roldas ou coros de Nadal e reis, e colabora xa desde os anos 50 na Sección Feminina de Coros e Danzas Rexionais de Moaña, grupo de oito parellas e catro pandeiretas dirixido por Lola "a do Quisque".

Brisas do mar estaba composto por Manuel Barreiro "Budiño", sr. Lucha, Celso de López, Jaime de Soledá, Lolo o "Grolo" e Suso de Soledá. Tamén teñen tocado coa formación os seus fillos, Manuel Barreiro e Pepe Barreiro. O grupo actuou por numerosos lugares de Galicia e o resto da península. De entre todas estas actuacións hai que destacar a actuación que fixeron xunto co grupo de baile diante de Eva Perón cando visitou Vigo (xuño de 1947), no hotel Universal.

A mediados dos anos 50 fanse cuns cabezudos en Vigo para desfilar nos pasarrúas das festas do carme de Moaña. Costume que mantiveron ata 1977. Tamén foron asiduos das festas de A Guarda.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Moaña, historia fotográfica* ,Vol. II; VV.AA.; Agrupación Cultural Nós(Editora), 2011.
* *A freguesía de Moaña. Apuntamentos históricos e etnográficos*, García, Manuel Uxío; Chapela, Luís; Villaverde, Xosé C (Editores), 2013, pp.517-521.
**Concepción González Bello**, nada en Vigo en 1966, é unha investigadora e profesora da Universidade de Santiago de Compostela. En 2021 converteuse na primeira muller en recibir a medalla Ignacio Ribas que outorga a Real Sociedad Española de Química.

Traxectoria
-----------

Licenciouse en Química na Universidade de Santiago de Compostela en 1989, onde tamén realizou o doutoramento con estancias en Bélxica e os Estados Unidos. Posteriormente obtivo un contrato posdoutoral na Universidade de Cambridge durante dous anos. Dende finais do 1996 é profesora da Universidade de Santiago de Compostela.

A súa investigación céntrase principalmente no desenvolvemento de novas terapias para o tratamento das infeccións causadas polos patóxenos resistentes a múltiples fármacos.  É editora académica da revista *PLOS ONE* (2015-), membro do Consello Asesor Internacional da revista *Advanced Therapeutics* (2017-), tesoureira do Grupo Especializado en Bioloxía Química da Real Sociedade Española de Química e xestora da Axencia Estatal de Investigacións, na subárea "Ciencias e Tecnoloxías Químicas (CTQ).

Recoñecementos
--------------

En 2021 foi galardoada coa Medalla Ignacio Ribas que outorga a Real Sociedad Española de Química.

Notas
-----

1. 1 2 3  Redacción (2021-05-03). "Concepción González Bello, primeira muller que recibe a medalla Ignacio Ribas". *GCiencia*. Consultado o 2021-05-07.
2. ↑  Claramunt (2012)
3. ↑  González Bello, Concepción. "La resistencia bacteriana a los antibióticos se agrava por la covid-19". *The Conversation* (en inglés). Consultado o 2021-05-07.
4. ↑  "Concepción González Bello". *The Conversation* (en inglés). Consultado o 2021-05-07.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Claramunt Vallespí, Rosa; Claramunt Vallespí, Teresa (2012). *MUJERES EN CIENCIA Y TECNOLOGIA*. UNED. ISBN 9788436264210.

### Ligazóns externas

* Concepción González Bello No CIQUS da USC.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q42844659
* Mendeley: concepcion-gonzalez-bello
* ORCID: 0000-0001-6439-553X
* Scopus: 6506625489

 |
O **voo 4509 de China Southwest Airlines** era un servizo doméstico dende o aeroporto de Chengdu-Shuangliu, en Sichuan ata o aeroporto de Wenzhou-Yongqiang, en Zhejiang. O 24 de febreiro de 1999 o Tupolev Tu-154M que operaba a ruta esnafrouse mentres se aproximaba ao aeroporto de Wenzhou, matando aos 61 pasaxeiros e tripulantes a bordo.

Avión
-----

O avión era un Tupolev Tu-154M construído en 1990, con número de serie 90A-846 e equipado con tres motores Soloviev D-30. Inicialmente foi rexistrado na Unión Soviética como CCCP-85846. Foi entregado á Administración da Aviación Civil da China (CAAC) en abril dese ano e rexistrado como B-2622.

Tripulación
-----------

A tripulación de voo estaba formada polo capitán Yao Fuchen, o primeiro oficial Xue Mao, o navegador Lan Zhangfenge o enxeñeiro de voo Guo Shuming. Había tamén sete asistentes de voo a bordo.

Accidente
---------

O 24 de febreiro de 1999 a tripulación estaba preparándose para aterrar no aeroporto de Wenzhou. Os flaps estaban estendidos aos 1 000 metros, pero segundos despois o nariz do avión baixou abruptamente, o aparello desintegrouse no aire e esnafrouse nunha zona de terreo alto estoupando. Varias persoas en terra resultaron feridas polos cascallos. Os 61 ocupantes do avión morreron.

Notas
-----

1. 1 2  "Why China’s military relies on an ageing Russian passenger jet". *South China Morning Post* (en inglés). 2017-12-24. Consultado o 2018-12-15.
2. ↑  "✈ russianplanes.net ✈ наша авиация". *russianplanes.net*. Consultado o 2018-12-15.
**Old Firm** é unha expresión empregada para facer referencia ós dous clubs de fútbol de máis sona de Glasgow: o Celtic e mailo Rangers. Tamén é usado para facer referencia ós seus derbis, que ó longo da tempada se prolongan a catro na competición ligueira e tamén ven frecuentemente as facianas nalgunha competición copeira coma a Copa de Escocia ou a Copa da Liga de Escocia. O emprego desta denominación provén dos afeccionados do resto de clubs da Escocia que de xeito certamente retranqueiro, quizais influenciados pola envexa de todo o que move un partido destas características, se referían así ós encontros que porían en liza a ámbolos dous equipos.

Máis adiante, nos primeiros anos 80, apareceu o que se deu en chamar New Firm que facía referencia ós enfrontamentos de dous equipos que daquela estaban ben de moda na Escocia por facerlle fronte ós dous clásicos de Glasgow, o Aberdeen F.C. e o Dundee United.

Hai que salientar que ata a fin da campaña 2005-2006 o Old Firm acumulaba un total de 91 títulos de Liga, 64 Copas e 37 Copas da Liga. De tal xeito que estariamos a falar dunha suma de 192 títulos oficiais a nivel nacional. E coma resultado de semellante diferenza de nivel ó longo de case que toda a historia con respecto ó resto de conxuntos escoceses, ámbolos dous equipos de Glasgow tentaron tempo atrás de maneira infrutuosa integrarse nas competicións inglesas para medra-los seus ingresos e gañar en combatividade. De terse levado isto a bo porto, calculouse que a economía escocesa tería perdido arredor de 120 millóns de £ con todo o que iso podería supor.

Orixe da rivalidade
-------------------

O enfrontamento entre ámbolos dous clubs non ten unha orixe sinxelamente deportiva como a que pode haber entre dous conxuntos calquera que pertencen á mesma cidade, senón que no caso do Old Firm falamos dun transfundo de carácter relixioso. A comunidade católica de Glasgow formada por escoceses desa crenza e irlandeses chegados da emigración eran do Celtic namentres o resto da poboación de Glasgow que tiña crenza protestante ou presbiteriá eran afeccionados do Rangers. Esta inimizade non só deportiva senón que tamén con carácter relixioso produciu durante diferentes etapas da historia dos clubs enfrontamentos entre afeccións nos que se chegaron a rexistrar vítimas mortais.

Pero seica eses tempos xa son cousa do pasado posto que a atmosfera que se vive arestora en Glasgow é moito máis pacífica xa dende hai uns anos. E disto boa culpa a tiveron ámbalas dúas directivas do Old Firm así coma tamén a colaboración prestada polo Parlamento escocés, distintos colectivos relixiosos e outras organizacións.

Polo tanto segue a existir unha grande rivalidade entre os dous equipos mais agora raíña cada vez máis o Fair Play e todo queda no terreo de xogo.