recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Restos dunha casa preto do foro.
O Foro Romano de Clunia Sulpicia é un complexo monumental construído no século I na antiga cidade de Clunia, situada entre as cidades actuais de Coruña del Conde e Peñalba de Castro, no sur da provincia de Burgos (España).

Historia
--------

Construíuse no século I, quizais debido ao nomeamento da cidade como capital de convento xurídico, aínda que é posterior ao primeiro trazado urbano da cidade, como demostra a reestruturación que se observa na Casa 3.

A finais do século III notouse o cesamento da actividade nas tabernaes e no século IV os niveis de ocupación da basílica indican que a decoración xa desaparecera.

Características
---------------

No foro desenvolvéronse as actividades políticas, comerciais, xudiciais e relixiosos do municipio, pero tamén as relacionadas co feito de que Clunia fose a capital dun convento xurídico. Está situado no centro da cidade, no punto máis alto do outeiro. A planta é rectangular, de 160 m de lonxitude e 115 de anchura.

Mapa coa extensión do convento xurídico de Clunia administrado dende o foro.
Como resultado das escavacións na súa parte oriental, sábese que albergaba os seguintes edificios:

* A '*basílica* coincidía en ancho co foro e estaba situada no seu lado norte. Consta de tres naves, na central, onde se atopaba o tribunal e na do lado norte estaba acaroada ao  *Aedes Augusti*  e algunhas salas.

 

* O **templo** estaba situado no lado sur e foi adicado ao deus Xúpiter. Constaba dunha planta rectangular absidiada na parte traseira e situabase sobre un podio, atopáronse as filas inferiores, as bases e as molduras da súa fachada. O acceso á parte superior facíase por ambos lados da fachada, deixando un espazo intermedio como unha tribuna ao pé do templo.

Trás do templo había un espazo con propósitos relixiosos, delimitado para separalo do resto do foro por medio de dous muros curvos. O recinto quedou pechado ao sur por un pórtico sobre un pavimento, interrompido por unha aula aberta no eixe co templo. Neste espazo atopouse un tanque de posible uso ritual.

* As  ***tabernae***  localízanse na parte oriental e occidental do foro. A súa función comercial reforzouse pola existencia dun dobre pórtico columnado na súa fronte. É posible que os espazos centrais deste sector servisen como santuarios ou templos de menor rango.

Notas
-----

1. ↑  De la Iglesia, Miguel Ángel, Tuset, Franscesc (2012). *Colonia Clvnia Svlpicia. Ciudad romana*. Burgos: Publicaciones de la Excma. Diputación Provincial de Burgos. p. 21. ISBN 978-84-95874-78-8.
2. ↑  De Palol, Pedro (1969). *Guía de Clunia* (5ª ed.). Burgos: Diputación Provincial de Burgos. Servicio de investigaciones arqueológicas. p. 77. ISBN 84-500-7763-X.
3. ↑  De la Iglesia, Miguel Ángel, Tuset, Fransces (2012). *Colonia Clvnia Svlpicia. Ciudad romana*. Burgos: Publicaciones de la Excma. Diputación Provincial de Burgos. p. 45. ISBN 978-84-95874-78-8.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Foro romano de Clunia Sulpicia*** |

### Outros artigos

* Clunia
* Forum

### Ligazóns externas
**Iván Pozo**, nado en Vigo o 26 de agosto de 1979, é un boxeador galego que pelexa na categoría dos peso mosca.

A pesar de inicios persoais difíciles, axiña se fixo un sitio no boxeo de nivel galego e estatal. En 2004 conseguía o campionato de España, título que revalidaba en setembro de 2005. En xullo de 2005 conseguía ademais o título de campión de Europa, fronte ao italiano Andrea Sarritzu, título que perdería posteriormente, en 2007, diante do mesmo púxil. En 2009 recuperouno ao derrotar aos puntos o francés Christophe Rodríguez. O árbitro parou a pelexa no noveno asalto, logo de que o francés lle abrise a cella involuntariamente a Pozo, e non lle parase de sangrar. O posuidor do título, o tamén francés Bernard Inom, non quixo defendelo tras a súa retirada do boxeo.

Combateu por primeira vez polo título mundial dos peso mosca da Organización Mundial do Boxeo contra o arxentino Omar Narváez, o 9 de maio de 2008, no pavillón das Travesas de Vigo. O combate, a doce asaltos, rematou coa retirada do galego antes de comezar o oitavo, e non puido pois lograr o cetro de campión do mundo. De momento ningún galego o conseguiu.

Está representado por Lorenzo Sanz, é amigo persoal do futbolista Míchel Salgado, e o seu promotor é o personaxe televisivo español Kiko Matamoros. O seu adestrador é Francisco Amoedo.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Andrea Sarritzu** |  **Campión de Europa de boxeopeso mosca** 2005 | Sucesor:**Andrea Sarritzu** |
| Predecesor:**Bernard Inom** |  **Campión de Europa de boxeopeso mosca** 2009- | Sucesor:**retén o título** |

Notas
-----

1. ↑  Iván Pozo recupera el cinturón de campeón de Europa en peso mosca, *As*, 17/1/2009
2. ↑  Iván Pozo tira a toalla y da a Narváez outro campionato do mundo Arquivado 29 de agosto de 2008 en Wayback Machine. Galicia-e, 10/05/08

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6100155
* BoxRec: 28702

 |
O **Forte da Ínsua** é unha fortificación situada na freguesía de Moledo, no concello de Caminha, no distrito de Viana do Castelo, en Portugal.

A insua de Santo Isidro está situada no esteiro do río Miño, a douscentos metros da costa.

Antecedentes
------------

Esta pequena illa foi utilizada como lugar de culto. En época cristiá había nela unha pequena ermida, baixo a invocación da Nosa Señora da Ínsua.

### O primitivo forte

Durante o reinado de Xoán I de Portugal, franciscanos de Galicia ergueron na illa un mosteiro entre os anos 1388 e 1392. Algúns autores datan nesta época a primeira defensa local, coa función de protección da barra do río e dos relixiosos.

O rei Manuel I de Portugal tería reformado e ampliado esa defensa en 1512, ao igual que faría anos máis tardes Filipe I de Portugal. Porén non existen vestixios desas estruturas engadidas.

### O forte setecentista

Un baluarte do Forte da Ínsua.
Situado nunha rexión fronteiriza estratéxica para o acceso a Caminha, a actual estrutura débese ao contexto da Guerra da Restauración da independencia portuguesa, durante o reinado de Xoán IV de Portugal, mandada construír entre 1649 e 1652 por Diogo de Lima.

Reparada e reforzada nos séculos seguintes, foi abandonado até que en 1940 pasou a mans do Ministério das Finanças de Portugal.

Actualmente está en condicións precarias de conservación, rexistrouse a perda dos soportes de madeira dos tellados e das tellas, dos azulexos seiscentistas, das pinturas e das imaxes da capela. A estrutura pode ser visitada polo público, sendo a travesía até a illa feita por pequenas embarcacións locais.

Características
---------------

O forte presenta planta cuadrangular con baluartes nos vértices. Un revelín protexe o portón de armas. En torno ao terraplén, ao abrigo das murallas, atópanse os depósitos e barracóns da tropa. No centro estarían as edificacións de servizo: Casa de Comando e cuartel da tropa, cociña e capela. Un pozo de auga potable abastecía á gornición, composta por un Gobernador (comandante) e doce prazas, renovadas semanalmente. Ese pozo destaca por se situar no mar, sendo un dos tres únicos existentes no mundo con esa característica.[]

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gil, J. e cabrita, A: *Os mais belos castelos e fortalezas de Portugal*. Editorial Verbo, 1996. ISBN 972-22-1135-8

### Ligazóns externas

* Instituto Português do Património Arquitectónico (IGESPAR)[*Ligazón morta*] *(en portugués)*.
* "História do Forte da Ínsua", no blog *Moledo do Minho* *(en portugués)*.
* "Forte da Ínsua", no blog *Vila Praia de Âncora* *(en portugués)*.
**Giovanni Passannante**, nado en Salvia di Lucania, Basilicata, o 19 de febreiro 1849 e finado en Montelupo Fiorentino, Toscana, o 14 de febreiro de 1910, foi un anarquista italiano, coñecido por ter tentado asasinar o rei Humberto I de Savoia o 17 de novembro de 1878 en Nápoles.

Traxectoria
-----------

Condenado á morte, súa pena foi despois cambiada para cadea perpetua. O anarquista foi detido en Portoferraio, Illa de Elba, nunha cela pequena e escura baixo o nivel do mar, en completo illamento durante 10 anos. Enlouquecido, foi levado ao hospital psiquiátrico en Montelupo Fiorentino, onde morreu en 1910.

Despois do intento de rexicidio, a súa cidade natal foi forzada a mudar o nome para Savoia di Lucania en homenaxe á familia real.

Ligazóns externas
-----------------

* Biografía de Giovanni Passannante. *(en italiano)*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Giovanni Passannante*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q83655
* WorldCat
* VIAF: 5732094
* DBI: ID
* FAST: 386770
* GND: 119030829
* ISNI: 0000 0000 3012 4996
* LCCN: n97009671
* openMLOL: 132441

 |
**Iván Alonso Rodríguez**, nado en Ponferrada o 6 de decembro de 1978, é un político berciano.

Traxectoria
-----------

Estudou enxeñería técnica forestal na Universidade de León e na Universidade Católica de Ávila. Entrou a militar de novo no bercianismo, e máis en concreto nas Juventudes Regionalistas do Partido de El Bierzo e logo foi secretario de organización do PB e o 29 de xaneiro de 2005 o seu partido elixiuno secretario xeral. 

En 2015 foi un dos impulsores da entrada do seu partido en Coalición por El Bierzo para concorrer ás eleccións municipais dese ano. Iván Alonso encabezou a lista de CB en Ponferrada e logrou acta de concelleiro e fíxose cargo da concellería de medio rural e no período 2015-2019 foi vicepresidente do Consello Comarcal do Bierzo. 

Iván Alonso converteuse en secretario xeral de Coalición por El Bierzo en 2018 logo de se constituír en federación de partidos políticos e o ano seguinte volveu de novo liderar a lista de CB, outra volta entrou na corporación e retivo a concellería de medio rural. En 2020 CB cambiou a súa estrutura e deixou de ser un partido presidencialista, polo que Iván Alonso como secretario xeral converteuse no líder da formación.

Notas
-----

1. ↑  "Los currículums de sus señorías". *La Nueva Crónica*. 15 de abril de 2018.
2. ↑  "Iván Alonso será el líder del PB y Luis Linares nuevo presidente...". *Diario de León*. 5 de xaneiro de 2005.
3. ↑  "Coalición elige a Iván Alonso para liderar una profunda renovación de su ejecutiva". *Bierzo Diario*. 18 de xullo de 2020.
**Guillermo Peinador Vega**, finado en Carballo o 4 de maio de 1936, foi un avogado, xuíz e político galego.

Traxectoria
-----------

Foi xuíz de instrución de Ordes (1913) e en 1914 foi nomeado xuíz de instrución de Carballo. Na ditadura de Primo de Rivera foi nomeado alcalde de Carballo o 21 de xaneiro de 1924. Foi elixido presidente do comité local da Unión Patriótica de Carballo en setembro de 1927. Cesou como alcalde o 11 de abril de 1930. Foi nomeado xuíz de instrución de Bande en xaneiro de 1933, e posteriormente foi xuíz de instrución de Ordes. Finou en Carballo o 4 de maio de 1936.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Manuel Varela Loureiro** |  **Alcalde de Carballo** 1924 - 1930 | Sucesor:**Manuel Rodríguez Mes** |

Vida persoal
------------

Casou en Carballo con Cándida Varela Enríquez en 1915, e foi pai de María Victoria, María Elisa e Guillermo Peinador Varela.

Notas
-----

1. ↑  *El Correo de Galicia*, 22-7-1914, p. 2.
2. ↑  *El Ideal Gallego*, 22-9-1927, p. 1.
3. ↑  *La Voz de Galicia*, 1-3-1930, p. 5.
4. ↑  *El Compostelano*, 7-1-1933, p. 2.
5. ↑  *Diario de Pontevedra*, 5-5-1936, p. 2.
6. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 5-5-1936, p. 5.
7. ↑  *El Progreso*, 26-6-1915, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas s

* Un buen alcalde
Foro do bo burgo de Castro Caldelas, privilexio dado polo rei Afonso VIII. Allariz, 1228.
O **Foro do bo burgo de Castro Caldelas** é un documento redactado en galego en abril de 1228 por un notario da vila de Allariz.. Neste texto o rei Afonso VIII outorga ós cidadáns desta poboación os seus foros e regula o seu réxime.

O texto comeza así:

> 
> 
> Eu don Alfonso porla gratia de Deus Rey de Leon a vos omes [do boo Burgo?], assy aos presentes como aos que an de víír, et a vossos fillos et a toda vossa generacion faço karta de donacion et texto de firmidũe, et dou a vos foros en que sempre vivades.
> 
>

Notas
-----

1. 1 2  O Foro do bo burgo do Castro Caldelas, dado por Afonso IX en 1228 na web do Consello da Cultura Galega

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Míguez Macho, A. (2011). *Historia breve de Galicia* (en castelán). Sílex. p. 90. ISBN 978-84-7737-507-4.
* Monteagudo, Henrique (2008). *Letras primeiras. O Foral do Burgo de Caldelas, os primordios da lírica trobadoresca e a emerxencia do galego escrito*. A Coruña: Fundación Pedro Barrié. ISBN 978-84-95892-73-7.

### Outros artigos

* Foro

### Ligazóns externas

* Foro do bo burgo do Castro Caldelas, consellodacultura.gal
* Transcrición do texto e Facsímile do orixinal no sitio web da Associaçom Galega da Língua.
**Guillermo Santos Caride**, coñecido como **Quique**, nado en Lavadores en 1913 e finado en Vigo o 15 de decembro de 1941, foi un guerrilleiro antifranquista galego.

Traxectoria
-----------

Fundidor domiciliado no barrio de Naya de Lavadores. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi chamado a filas e desertou e estivo fuxido. Reclamado por requisitoria en xuño de 1937 xunto con Roberto Oya Alonso, Álvaro Ballesteros Estévez, Eugenio González Fernández, Abraham Lloriente Sánchez, Fermín Pais Alonso e outros veciños de Lavadores fuxidos, foi declarado en rebeldía. Membro do grupo de José García Morales e o seu irmán. O seu irmán Jaime Santos Caride, de 15 anos, morreu nun enfrontamento coa Garda Civil o 10 de febreiro de 1938. Presentouse en 1939 ante o gobernador civil de Pontevedra Manuel Gómez Cantos. Volveu ao monte ante o temor a ser detido. En xullo de 1940 foi procesado por atraco e roubo con Amador García Coco e Manuel Rodríguez Fernández. Decidiu vender aos seus antigos compañeiros, caendo pola súa delación Julio Guillén Biel e Jesús Lago González. A pesar diso foi xulgado en Vigo por rebelión militar e condenado a pena de morte. Foi fusilado no castelo do Castro de Vigo o 15 de decembro de 1941.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 18-6-1937, p. 2.
2. ↑  Requisitoria, *El Pueblo Gallego*, 16-6-1940, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2006). *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)*. Sada: Do Castro. p. 127. ISBN 84-8485-231-8.

### Ligazóns externas

* 

* Guillermo Santos Caride na páxina web *Nomes e Voces*.
**Federico Zamora Mosquera**, nado o 7 de agosto de 1892 e finado na Coruña o 12 de agosto de 1975, foi un político e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Emigrou sendo novo a Buenos Aires, onde ampliou os seus coñecementos. Retornou e foi membro da Irmandade da Fala da Coruña, da que foi bibliotecario en 1918 e vicepresidente en 1923. Participou na Asemblea de Lugo e Monforte. Foi promotor e fundador con Ánxel Casal da primeira escola de ensinanza galega e foi comisionado para visitar as Escuelas del Mar e as Escuelas de ensinanza catalá de Barcelona para ver como funcionaban. Colaborou con Leandro Carré Alvarellos na creación da Escola Dramática Galega. Colaborou en *A Nosa Terra*. Representante de calzados Senra, percorreu o país con Víctor Casas para levar a mensaxe do nacionalismo galego. Trasladado a Vigo foi fundador e presidente da ORGA viguesa e asistiu ao Pacto de Lestrobe. Retornou a Coruña en setembro de 1931. En xuño de 1936 foi nomeado administrador do balneario Termas Pallarés de Alhama de Aragón. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi expedientado por Responsabilidades Políticas e sufriu unha sanción económica. Foi membro correspondente da Real Academia Galega.

Obras
-----

* *Refráns e ditos populares galegos*, 1972.

Vida persoal
------------

Casou con Pilar Castro Iglesias en 1917.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 13-8-1975, p. 30.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, 3-6-1936, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha en Liberados del olvido[*Ligazón morta*]
* Artigo de Federico Mosquera no Boletín da RAG Arquivado 04 de setembro de 2018 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20536255
* BNE: XX1411708

 |
**Giovanni Fabriciaco** ou **Fabriaco** (en latín, *Iohannes Fabriciacus* ou Fabriacus), nado na antiga Heraclea, hoxe comuna de Eraclea en Venecia, foi un militar do século VIII que gobernou a Venecia bizantina co título de *magister militum* (c. 741). Tamén é coñecido como *Giovanni Fabriciazio* ou *Fabriciato*.

Traxectoria
-----------

Cara a 741, Eutiquio, o exarca de Rávena, a máxima autoridade da Italia bizantina, elixiu a Fabriciaco como sucesor de Gioviano Ipato á fronte do goberno da Lagoa veneciana. Fabriciaco, do mesmo xeito que os seus predecesores, debería gobernar Venecia durante un ano, pero o poder bizantino en Italia diminuía rapidamente e a súa autoridade era cada vez máis débil[7]. Unha revolta popular acabou de forma violenta co seu goberno á vez que puña fin ao período dos *magistri militum*. A revolta fora instigada polo ex-*magister militum* Teodato e os seus partidarios e foi a el ao que os venecianos designaron como o seu novo líder. Con todo, e do mesmo xeito que ocorrera cara a 727 co seu pai, Orso, Teodato recibiu o título de *dux* (literalmente «líder» en latín).

Unha vez deposto, Fabriciaco foi cegado, unha forma de tortura común no mundo bizantino e reservada xeralmente para os usurpadores. E tras este suplicio foi enviado ao exilio.

Coa destitución de Fabriciaco acabou o período dos *magistri militum.* A institución ducal restaurada había perdurar como forma de goberno ata que en 1797 as tropas napoleónicas depuxeron ao último dux de Venecia.

Notas
-----

1. ↑  Arnaldi & Pavan 1992, p. 436.
2. ↑  Demus. *The Church of San Marco in Venice. History, Architecture, Sculpture*. Dumbarton Oaks Studies Six.
3. ↑  Sandi. *Principi di storia civile della Repubblica di Venezia. Dalla sua fondazione sino all'anno di N.S. 1700*. Parte primera, vol. 1. Sebastian Coleti.
4. ↑  Marcozzi. *Chioggia. L'XI e la XII isola della Serenissima*. Multigrafica Editrice.
5. ↑  Moran. *Comunidad política y religiosa: claves de la cultura jurídica europea*. Vol. I. Netbiblo.
6. ↑  Cenni. "Historia de Venecia". *Venecia. Arte e historia*. Bonechi.
7. ↑  Montanelli; Gervaso. *Historia de la Edad Media*. Ed. Plaza & Janés.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Arnaldi; Pavan. "Le origini dell'identità lagunare". *Storia di Venezia*. Vol. I. Istituto della Enciclopedia Italiana.
* Hazlitt. *History of the Venetian Republic: her rise, her greatness and her civilization*. Vol. I. Smith, Elder & Co.
* Romanin. *Storia documentata di Venezia*. Tomo I. Pietro Naratovich tipografo editore.
* Rösch. "Deodato". *Dizionario Biografico degli Italiani*. Vol. 39. Istituto della Enciclopedia Italiana.
**Iván Carril Regueiro**, nado en Rebordaos (Santiago de Compostela) o 13 de febreiro de 1985, é un exfutbolista e actual adestrador de fútbol galego. Xogaba de centrocampista e actualmente adestra o CF Noia. É irmán do tamén futbolista Jonathan Carril.

Traxectoria
-----------

Os seus inicios foron un humilde club de fútbol sala do concello de Teo, a súa calidade pronto chamou a atención e foi fichado pola S D Compostela para as súas categorías inferiores. Máis adiante firmaría polas categorías inferiores do F.C. Barcelona, onde non tivo moita fortuna debido as numerosas lesións que tivo. Rexurdiu tras chegar novamente a provincia da Coruña, nesta ocasión no filial do Deportivo, converténdose nunha peza indispensable para o mesmo, o cal o fixo debutar no primeiro equipo asinando moi boas actuacións, chegando a marcar o seu único gol na primeira división.

Trala marcha do adestrador Joaquín Caparrós, que o fixo debutar na categoría de ouro do fútbol español foi cedido primeiro ao Vecindario e posteriormente ao Palencia, onde tería unha traxectoria irregular.

Na tempada 2009–10 foi contratado por unha tempada polo Pontevedra CF de Segunda División B, participando en 32 partidos e anotando 2 goles. Na tempada 2010–11 fichou polo SV Ried. No verán de 2014 ficha polo CE L'Hospitalet

### Adestrador

En xullo de 2019 foi contratado para adestrar o CF Noia, de Preferente Galicia, en substitución de José Manuel Martínez "Secho". Na tempada 2019–20 o equipo noiés logrou o 4.º posto.

Notas
-----

1. ↑  "Iván Carril toma el relevo de Secho en la dirección del banquillo del Noia"
2. ↑  "Iván Carril inicia en Noia su vida en los banquillos"

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Iván Carril*** |

* Datos do xogador en bdfutbol.com *(en castelán)*
* Datos do xogador en futbolme.com *(en castelán)*
* Perfil en playerhistory.com *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q964568
* As: 15496
* BDFutbol: 1138
* FootballDatabase: 13386
* L'Équipe: 22999
* Soccerway: 61671
* Transfermarkt: 34558
* Worldfootball: ivan-carril

 |
Santo Ivo de Kermartin
**Santo Ivo de Kermartin** (en francés: *Yves Hélory de Kermartin*, e bretón: *Erwan Helouri a Gervarzhin*), nado en Kermartin o 17 de outubro de 1253 e finado en Louannec o 19 de maio de 1303, foi un santo bretón, e patrón dos avogados e dos nenos abandonados na Bretaña (independente neses tempos) cando reinaba o duque Xoán I da Bretaña. Santo Ivo é tamén o santo patrón da Bretaña. A súa festa celébrase o 19 de maio.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha aldea próxima a Tréguier. Era fillo de Helori, señor de Kermartin, e Azo de Kenquis. En 1267 Ivo foi enviado á Universidade de París, onde se graduou en Dereito. De París pasou a Orleáns en 1277 para estudar Dereito canónico. Ao seu retorno á Bretaña e recibindo as ordes menores foi designado "oficial", o título dado a un xuíz eclesiástico, do archidecanato de Rennes (1280); mentres tanto estudou as Sacras Escrituras, e hai fortes razóns para crer que algún tempo despois uniuse á Terceira orde de San Francisco en Guingamp.

Foi convidado do Bispo de Tréguier para pasar a ser o seu oficial, aceptando o ofrecemento en 1284. Mostrou gran celo e rectitude no desempeño dos seus deberes e non desistiu na resistencia á inxusta fiscalidade do rei, que consideraba unha violación dos dereitos da Santa Igrexa. Pola súa caridade, gañouse pronto o título de *avogado dos pobres.* Sendo xa ordenado foi designado á parroquia de Tredrez no ano 1285 e oito anos máis tarde a Louannec, onde faleceu de morte natural, tras unha vida de traballo duro e constante xaxún.

Veneración
----------

As reliquias de san Ivo e san Tugdual nunha procesión atravesando as portas da Catedral de Tréguier en 2005. No relicario, a caveira de santo Ivo.
Foi enterrado en Tréguier, e foi canonizado en xuño de 1347 por Clemente VI, a súa festa segue sendo celebrada o 19 de maio. É un dos considerados patróns dos avogados. Na súa tumba foi inscrito en latín:

> 
> 
> SANCTVS IVO ERAT BRITO/ ADVOCATUS ET NON LATRO/ RES MIRANDA POPULO.
> 
> 

A súa tradución aproximada é: "Santo Ivo era bretón/ Avogado e non ladrón/ Marabilla para o pobo". A tradución literal, é un chascarrillo que se refire ao feito de que naquela época os avogados tiñan fama de ladróns. A Igrexa de Sant'Ivo alla Sapienza en Roma está dedicada a el. Poeticamente coñéceselle como "o avogado dos pobres".

### Iconografía

Adóitaselle representar cunha bolsa na súa man dereita (representando o diñeiro que repartiu entre os pobres en vida) e un rolo de papel na outra polo seu cargo de xuíz. Outra representación bastante común é a que lle mostra entre un home rico e un pobre.

Notas
-----

1. 1 2  MacErlean, Andrew.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q358325
* WorldCat
* VIAF: 8189650
* BLBNB: 000185618
* BNE: XX1185159
* BNF: 11964597n
* CANTIC: a10526833
* CERL: cnp00546642
* DeutscheBio: 119075636
* FAST: 88140
* GND: 119075636
* ISNI: 0000 0001 2119 7998
* LCCN: n82029211
* NKC: js20020225022
* NTA: 088013650
* SUDOC: 027649008

 |
A **gramática xenerativa** é unha teoría lingüística elaborada por Noam Chomsky e outros lingüistas do MIT a comezos da década de 1960 que pretende dar conta da creatividade dos falantes.

Nas súas hipóteses, a capacidade lingüística (exclusiva dos seres humanos) repousa sobre a existencia de estruturas universais innatas que tornan posíbel a adquisición das linguas naturais. O mecanismo mental que se activa permite emitir e comprender frases que nunca antes se enunciaran. A gramática xerativa oponse aos modelos distribucional e estrutural, que só poden describer frases realizadas.

A *gramática* é un mecanismo finito que permite xerar ("producir", "crear") un conxunto infinito de frases gramaticais ben formadas. Esa gramática constitúe o saber lingüístico dos individuos que falan unha lingua, isto é, a súa competencia lingüística.

As gramáticas xenerativas constan de tres compoñentes:

* **Compoñente sintáctico:** Sistema de regras que definen as frases permitidas nunha lingua.
* **Compoñente semántico:** Sistema de regras que definen a interpretación das frases xeradas polo compoñente sintáctico.
* **Compoñente fonolóxico ou fonético:** Sistema de regras que realizan nunha secuencia de sons as frases xeradas polo compoñente sintáctico.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Gramática transformacional

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q36108
* BNCF: 18398
* BNF: 11931583m
* EBID: ID
* FAST: 939887
* GEC: 0272972
* GND: 4113707-3
* JSTOR: generative-grammar
* LCCN: sh85053821
* MAG: 39890363
* NDL: 00984902
* PSH: 6676

 |
Fractura do úmero. Obsérvese o troquíter separado do resto do óso umeral.
*Para outro tipo de fractura no úmero: **Fractura umeral***

A **fractura umeral proximal** é unha fractura da parte proximal do óso úmero. Son adoito frecuentes, sobre todo en doentes de avanzada idade, e constitúen arredor dun 5% do total das fracturas no adulto. É unha fractura típica de mulleres de máis de 60 anos afectas de osteoporose.
Os síntomas e signos típicos desta fractura son o a dor, a postura antiálxica, e a impotencia funcional do ombreiro. Ás veces pode aparecer un hematoma na cara interna do brazo e na parte lateral do tórax, denominado hematoma de Hennequin, o cal non reviste maior importancia. Tamén pode resultar afecto o nervio axilar.
No estudo deste tipo de fracturas emprégase a clasificación de Neer. Esta clasificación distingue entre fracturas non desprazadas ou cun desprazamento de menos de 1 cm (tipo I); fracturas con desprazamento do colo anatómico do úmero (tipo II); fracturas con desprazamento maior de 1 cm e angulación do colo de máis de 45º (tipo III); as fracturas do troquíter (tipo IV), que poden ter dous fragmentos (IVa), tres fragmentos (IVb) ou máis de tres, existindo necrose avascular (IVc); fracturas do troquino con desprazamento de máis de 1 cm (tipo V), podenso dividirse á súa vez en dous fragmentos (Va), tres (Vb) ou catro (Vc); e fracturas acompañadas de luxación e lesións de partes brandas, calcificacións periarticulares e fibrose (tipo VI).
O obxectivo do tratamento e restaurar a función da articulación, así como eliminar a dor. O tratamento pode ser conservador, por osteosínteses, ou por medio de artroplastia (próteses).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Fractura
* Úmero
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: José Antonio Ferreiro González.
**José Antonio Ferreiro González**, nado en Laxosa (O Corgo) o 2 de abril de 1944, é un empresario e político galego do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Perito mercantil. Rexentou durante máis de tres décadas unha fábrica de elaboración de pensos e venda de materiais de construción. Foi concelleiro do Corgo e membro do equipo de goberno dende as primeiras eleccións democráticas. En maio de 1995, con motivo do pasamento do alcalde Darío Díaz-Castroverde, pasou a ostentar a alcaldía. Nas eleccións municipais de 1995 encabezou a candidatura da CNG á alcaldía do Corgo, tras haberse pasado co anterior alcalde a esta formación antes do seu falecemento, xa que este fora excluído da candidatura popular. Desta forma mantivo a alcaldía co apoio do BNG, co cal gobernou ata novembro de 1998, cando os nacionalistas racharon ao acordo tras fichar como candidato do PPdeG. Nas sucesivas eleccións continuou como alcalde, con maioría absoluta ata as municipais de 2015, cando volveu ser elixido como cabeza da lista máis votada. 

Nas municipais de 2019 non se presentou á reelección e retirouse da política, sendo substituído polo novo candidato do PPdeG Felipe Labrada Reija.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Darío Díaz-Castroverde** |  **Alcalde do Corgo** 1995 - 2019 | Sucesor:**Felipe Labrada Reija** |

Notas
-----

1. ↑  Ferreiro repite como alcalde de O Corgo al votarse a sí mismo el independiente Vila
2. ↑  Jose Antonio Ferreiro se despide de la política

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais no Corgo

### Ligazóns externas

* Ficha en galegos.info
| French Frigate Shoals |
| --- |
|  |
| Atol |
| Datos |
| País | Estados Unidos |
| Illa principal | Tern Island |
| Linguas |  |
| Poboación (2009) | Deshabitada |
| Superficie | 25 ha |
| Superficie lagoa | 450 km² km² |
| Nº de illas | 13 |
| Coordenadas | 23°45′N 166°10′O﻿ / ﻿23.750, -166.167 |
| Maior Altura |  |
| Localización |
| Localización do atol |
|

Mapa dos French Frigate Shoals
**French Frigate Shoals** (en hawaiano **Mokupapapa**) son os restos dun atol medio mergullado nas illas de Sotavento de Hawai. Está situado practicamente no medio do arquipélago, a 160 km ao noroeste da illa Necker.

Xeografía
---------

O atol ten forma de media lúa de 29 km de longo. Consiste nuns arrecifes rochosos e 12 illotes de area na lagoa aberta. Destacan Tern Island, Disappearing Island, East Island, Gin Island, Little Gin Island. No medio hai un pináculo de lava de 36 metros de altitude, La Perouse Pinnacle, o único resto da orixe volcánica. A superficie total das terras emerxidas é de 0´25 km², en cambio a área dos arrecifes coralinos ocupa 938 km².

O atol ten unha gran variedade de aves e unha poboación importante de focas e tartarugas. Nos arrecifes hai unha gran diversidade de peixes e algas.

Historia
--------

La Perouse

French Frigate Shoals, literalmente Baixos da Fragata Francesa, foi descuberto polo francés Jean-François de La Pérouse, o 6 de novembro do 1786. Estivo a piques de encallar as dúas fragatas da súa expedición, *Broussole* e *Astrolabe*, e bautizou o atol como *Basse des Frégates Françaises*, pero co tempo foi alternando o singular e o plural.

En 1859, os Estados Unidos tomaron posesión ante a posibilidade da explotación do guano, pero a French Frigate Shoals resultou impracticable.

Finalmente, en 1909 entrou a formar parte da reserva de aves das illas Hawai.

Na segunda guerra mundial os norteamericanos alargaron artificialmente Tern Island para construír unha pista de aterraxe de 1.000 metros. Utilizábase como pista de aterraxe de urxencia para os voos entre Hawai e o atol de Midway.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q936636
* WorldCat
* VIAF: 315528206
* GeoNames: 5855163
* GNIS: 365040
* LCCN: sh97002669

 |
| Fragatas |
| --- |
| *Fregata magnificens* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Suliformes |
| Familia: | **Fregatidae** |
| Xénero: | ***Fregata***Lacépède, 1799 |

 |
| Especies |
| * *F. magnificens*
* *F. aquila*
* *F. andrewsi*
* *F. minor*
* *F. ariel*
 |

Existen 5 especies de **fragatas** ou rabiforcados. Estas aves, que están emparentadas entre si, pertencen ao xénero ***Fregata***, o único da familia dos **fregátidos** (**Fregatidae**), que xunto con outras familias de aves mariñas coma os pelicanos, rabodepallas, corvos mariños e mascatos, constitúen tradicionalmente a orde Pelecaniformes.

Todas son de gran tamaño, adoitan ter unha envergadura de ás de máis de 1,80 m, aínda que o seu esqueleto pode pesar escasamente 114 g. Poden ser de cores negro ou negro e branco.

Esta rechamante combinación de tamaño e lixeireza permítelles planear sen esforzo sobre o mar, onde asexan atentamente a outros paxaros. Se unha fragata ve a outro paxaro, capturando un peixe, lánzase a acosalo até obrigalo a guindar a súa presa, e habilmente atrapa o peixe antes de que caia á auga. As fragatas aniñan en árbores e matogueiras, e os machos atraen ás femias inflando unha bolsa que teñen na gorxas, semellante a un globo vermello. Case nunca se pousan na auga.

Atópase en zonas tropicais orientais dos océanos Pacífico e Atlántico.

Galería de imaxes
-----------------

* Fragata en voo
* No niño

Notas
-----

1. ↑  Dicionario Digalego fragata Arquivado 18 de agosto de 2018 en Wayback Machine.
2. ↑  Conde Teira, M. A. (1999). "Nomes galegos para as aves ibéricas: lista completa e comentada". *Chioglossa* (A Coruña) **1**: 122. Consultado o 16 de agosto de 2018.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Fragatas*** |

* Vídeos de fregatas Arquivado 10 de xullo de 2016 en Wayback Machine. en Internet Bird Collection

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q203472
* BNF: 15094607r
* BRE: 4723032
* FAST: 935215
* GND: 7568024-5
* LCCN: sh85052021
* MAG: 2777190749

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Dyntaxa: 1016714
* EOL: 45511362
* EPPO: 1FREGG
* FE: 96623
* FE-New: ID
* Fossilworks: 99080
* GBIF: 2480184
* iNaturalist: 4629
* IRMNG: 1297436
* ITIS: 174762
* NBN: NHMSYS0000530364
* NCBI: 37041
* WoRMS: 204117

 |
**Gustavo Marzi**, nado en Livorno o 25 de novembro de 1908 e finado en Trieste o 14 de novembro de 1966, foi un tirador de esgrima italiano, gañador de sete medallas olímpicas.

Traxectoria
-----------

Participou, aos 19 anos, nos Xogos Olímpicos de 1928 celebrados en Ámsterdan, gañando a medalla de prata na proba por equipos de sabre, ademais finalizou cuarto na proba individual desa modalidade. Nos Xogos Olímpicos de 1932 dos Ánxeles gañou a medalla de ouro na proba individual de florete e prata nas probas por equipos de florete e sabre. Nos Xogos Olímpicos de 1936 de Berlín logrou a medalla de ouro na proba de florete, e medalla de prata nas probas individual e por equipos de sabre.

Ao longo da súa carreira gañou dezasete medallas no Campionato do Mundo de Esgrima, entre elas sete de ouro.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* www.olympic.org - Gustavo Marzi *(en inglés)*
* www.sports-reference.com - Gustavo Marzi *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1369029
* Sports Reference: gustavo-marzi-1

 |
**Guillermo del Valle Ordieres**, nado en Arroes (Villaviciosa) en  1918 e finado na Coruña o 11 de agosto de 2001, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi fundador e organizador de Falange en Sada xunto con Miguel Pérez Sanjurjo. Foi nomeado xefe local de Falange Española Tradicionalista y de las JONS de Sada en setembro de 1941. Foi concelleiro en Sada. Foi nomeado alcalde de Sada en 1949. Foi nomeado Inspector provincial do Movimiento en 1952, e elixido procurador en Cortes en marzo de 1958. Cesou como alcalde de Sada en 1964. Finou na Coruña o 11 de agosto de 2001.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Miguel Pérez Sanjurjo** |  **Alcalde de Sada** 1949 - 1964 | Sucesor:**Juan Fernández Arévalo** |

Recoñecementos
--------------

* Comendador da Orde do Mérito Civil.
* Medalla de Ouro da Orde de Cisneros.

Vida persoal
------------

Casou con María del Carmen Carballeira Guerra e foi pai de María del Carmen e Ana María del Valle Carballeira.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 4-9-1941. p. .
2. ↑  *La Voz de Galicia*, 27-8-1952. p. 2.
3. ↑  *La Noche*, 31-3-1958, p. 2.1
4. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 12-8-2001. p. 56.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Guillermo del Valle Ordieres (Alcalde)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q114836811
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 117150

 |
**Guillermo Álvarez Pérez**, nado en Cortegada en 1867 e finado en Buenos Aires o 6 de outubro de 1929, foi un arquitecto e filántropo galego.

Traxectoria
-----------

Emigrou a Buenos Aires en 1885 co seu pai e o seu irmán Alfredo. Traballou como obreiro da construción e fíxose arquitecto. Construíu co seu irmán Alfredo a Embaixada de España en Buenos Aires. Foi socio do Centro Gallego. Grazas a súa amizade co conde de Bugallal conseguiu para Cortegada escolas, xulgado de paz, correos e telégrafos e estrada. Contribuíu a sufragar os gastos destas instalación, principalmente a construción do edificio do Concello, xulgado, escolas e vivendas para mestres. No seu testamento deixou 100.000 pesetas para repartir entre os pobres do concello, 150.000 para edificación dunha Casa consistorial escolar e 3.000 pesetas para arranxo da praza. Foi condecorado por Afonso XIII coa Gran Cruz de Sabela a Católica.

Edificio do concello, xulgado e escolas de Cortegada inaugurado en 1936.
En Cortegada hai unha rúa co nome de Irmáns Álvarez. Dedicáronlle uns xardíns onde instalaron un busto obra de Francisco Asorey.

Notas
-----

1. ↑  *Correo de Galicia*, 13-10-1929, p. 4.
2. ↑  *El Progreso*, 9-5-1930, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Artigo "ÁLVAREZ PÉREZ, Alfredo", en *Gran Enciclopedia Galega*.
**Francisco Jódar Alonso**, nado en Lorca (Murcia) o 9 de novembro de 1955, é un político español e actual alcalde de Lorca.

Biografía
---------

Francisco Jódar está casado e ten dúas fillas. Licenciouse en Dereito na Universidade de Murcia e é interventor do Ministerio de Defensa en situación de excedencia.

Traxectoria política
--------------------

Foi candidato polo Partido Popular de Lorca nas eleccións dos anos 1999, 2003, 2007 e 2011. En 2007 gañou as eleccións por maioría absoluta, tomando posesión do cargo o 16 de xuño, acabando así con 28 anos de hexemonía socialista no municipio de Lorca. Nas eleccións de 2011 volveu revalidar a alcaldía.

Durante o seu primeiro mandato tivo que facer fronte aos terremotos que arrasaron Lorca o 11 de maio de 2011. No seu segundo mandato ten como obxectivo a reconstrución da cidade.

Notas
-----

1. 1 2  La Verdad (*laverdad.es*) (28 de maio de 2007). "Francisco Jódar (PP) será o novo alcalde de Lorca tras aspirar ao cargo desde 1999" (en español). Consultado o 4 de setembro de 2011.
2. ↑  La Verdad (*laverdad.es*) (24 de maio de 2011). "A miña prioridade é reconstruír Lorca»" (en español). Arquivado dende o orixinal o 25 de xullo de 2012. Consultado o 4 de setembro de 2011.

Véxase tamén
------------

* Lorca
* Terremoto de Lorca de 2011

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Leoncio Collado** | **Alcalde de Lorca**2007–actualidade | Sucesor:***No cargo*** |
Anverso dunha moeda sasánida con **gráfila** de puntos
A **grafila** dunha moeda é a parte elevada que rodea completamente o seu contorno por ambas as caras, o anverso e o reverso. Cómpre non confundila co canto da moeda, coñecido tamén como "terceira cara". A grafila aparece adoito adornada con puntiños, liñas e outras figuras.

Disco sen cuñar, rodeado só por unha **grafila** continua ou **listel**
Cando carece destes adornos e se limita a unha liña continua polo bordo exterior do disco denomínase adoito **listel**.

Coa presenza da grafila redúcese o desgaste tanto dos motivos gravados como do propio campo ou parte lisa da moeda. Ademais da protección contra o desgaste, a grafila tamén ten como misión evitar a práctica fraudulenta do retallamento, mediante o cal, sobre todo antigamente nas moedas de prata e ouro, se lles extraían pequenas porcións de metal limando ou recortando os cantos.

Notas
-----

1. 1 2  "Grafila". En *Digalego. Dicionario de galego*.
2. ↑  "Grafila". En *As partes dunha moeda*. Portal das Palabras.
3. ↑  "Gráfila". En Alfaro Asins, C. (2009).
4. ↑  "What is the Difference Between the Edge and the Rim of a Coin?". *The Spruce Crafts*.
5. ↑  "Gráfila de puntos". En Alfaro Asins, C. (2009).
6. ↑  "Gráfila lineal". En Alfaro Asins, C. (2009).
7. ↑  "Gráfila perlada". En Alfaro Asins, C. (2009).
8. ↑  "Listel". En Alfaro Asins (2009).
9. ↑  "Listel" no DRAG, no Portal das Palabras e en Digalego.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Alfaro Asins, C. et al. (2009). *Diccionario de numismática*. Ministerio de Cultura. Madrid. ISBN 978-84-8181-405-7
**Jemima Moore**, nada en Geelong o 18 de marzo de 1992, é unha atleta paralímpica de Australia que compite nas probas de 4x100 m relevos na categoría T53-54. Representou a Australia nos Xogos Paralímpicos de Pequín 2008 e Río 2016.

Traxectoria
-----------

Naceu en Geelong, Victoria. Á idade de seis anos, colapsou debido a un raro virus espinal, afectando a parte baixa das súas costas e causándolle unha paraplexía incompleta a longo prazo.

### Carreira deportiva

Competiu nos Xogos Paralímpicos de Verán 2008 en Pequín, na China. Alí gañou unha medalla de prata na proba de relevos 4x100 metros feminino na categoría T53-54. Tamén competiu nos 100 metros individuais para atletas T54, pero terminou terceira na súa serie e non puido avanzar á final.

Moore tamén competiu nos Xogos Paralímpicos de Río 2016, onde gañou unha medalla de prata nos relevos femininos de 4 × 400 m na categoría T53-54. Terminou en 11ª posición nos 100 m T54 e 10º os 800 m.

No Campionato Mundial de Para Atletismo de 2017 en Londres, Inglaterra, terminou décima nos eventos de 400 m T54, 800 m T53 e 1500 m T54. Moore foi unha das tres paratletas de Geelong, xunto a Martin Jackson e Sam McIntosh, seleccionadas para o Campionato.

Notas
-----

1. 1 2 3  "Jemima Moore". *International Paralympic Committee website*. Consultado o 11 de agosto de 2013.
2. ↑  "Australian Paralympic Athletics Team announced". *Australian Paralympic Committee News, 2 August 2016*. Arquivado dende o orixinal o 9 de abril de 2019. Consultado o 2 de agosto de 2016.
3. ↑  "Jemima Moore". *Rio Paralympics Official site*. Arquivado dende o orixinal o 14 de novembro de 2016. Consultado o 14 de novembro de 2016.
4. ↑  "Jemima Moore". *International Paralympic Committee website*. Consultado o 25 de xullo de 2017.
5. ↑  "Copia archivada". Arquivado dende o orixinal o 04 de setembro de 2017. Consultado o 17 de xullo de 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6177164
* IPC: jemima-moore

 |
En control de procesos, o **Gramiano de controlabilidade** é un Gramiano que se usa para determinar se un sistema lineal é controlábel.
Para un sistema lineal e constante:

{\displaystyle {\dot {x}}=Ax+Bu}
o Gramiano de controlabilidade defínese como:

{\displaystyle W\_{c}(t)=\int \limits \_{0}^{t}e^{A\tau }BB^{T}e^{A^{T}\tau }d\tau =\int \limits \_{0}^{t}e^{A(t-\tau )}BB^{T}e^{A^{T}(t-\tau )}d\tau }
Se a matriz {\displaystyle W\_{c}} é non singular, é dicir {\displaystyle W\_{c}} ten rango n (sendo n menor de entre o número de columnas ou filas), para todo {\displaystyle t>0}, dise entón que o par {\displaystyle (A,B)} é controlábel.

Sistemas lineais invariantes no tempo de forma

{\displaystyle {\dot {x}}(t)=A(t)x(t)+B(t)u(t)},
{\displaystyle y(t)=C(t)x(t)+D(t)u(t)}
son controlabeis no intervalo {\displaystyle [t\_{0},t\_{1}]} se as filas da matriz produto {\displaystyle \Phi (t\_{0},\tau )B(\tau )}, onde \Phi  é a matriz de transmisión de estado, son linealmente independentes. 
O Gramiano úsase para demostrar a independencia linear de {\displaystyle \Phi (t\_{0},\tau )B(\tau )}.
Para ser linealmente independente, a matriz Gramiana {\displaystyle W\_{c}} ten que ser invertíbel.

{\displaystyle W\_{c}(t)=\int \limits \_{t\_{0}}^{t}\Phi (t\_{0},\tau )B(\tau )B^{T}(\tau )\Phi ^{T}(t\_{0},\tau )d\tau }

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q83587
* MAG: 143461762

 |
**Guillermo Morán García**, ***Asturiano***, nado en Rebollada (Mieres) en 1919 e finado en Chavaga (Monforte de Lemos) o 20 de abril de 1949, foi un guerrilleiro antifranquista.

Traxectoria
-----------

Mineiro e comunista, loitou na Guerra Civil no batallón *Sangre de Octubre* co seu irmán Mario. Logo da execución do seu pai ao final da guerra, os dous irmáns mataron o xuíz municipal de Ribera de Arriba e fuxiron ao monte onde organizaron un grupo de fuxitivos coñecidos como Os Moranes. En xaneiro de 1940 co seu irmán Mario e 16 fuxitivos máis de Asturias, pasou a Portugal pola rexión de Porto, e regresou a España na primavera de 1941. Participou en abril de 1942 no Congreso de Ferradillo que deu lugar á creación da Federación de Guerrillas de León-Galicia. Partidario da liña rupturista na Federación, integrouse na II Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia (Destacamento Santiago Carrillo) baixo as ordes de Evaristo González Pérez. Pola delación de Jesús Costoya, o 20 de abril de 1949 o seu grupo foi rodeado en dúas casas nas aforas da aldea do Piricallo na parroquia de Chavaga (Monforte de Lemos) por forzas da Garda Civil de Ponferrada ao mando do comandante Miguel Arricivita. Guillermo foi abatido xunto a outros tres guerrilleiros (o xefe Evaristo González Pérez, Gregorio Colmenero Fernández e Julián Acebo Alberca) e dous enlaces.

Notas
-----

1. ↑  La delación de un familiar causó hace 72 años la caída de los maquis de Repil

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2006). *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)*. Sada: Do Castro. ISBN 84-8485-231-8.
* Serrano, Secundino (2001). *Maquis. Historia de la guerrilla antifranquista*. Madrid: Temas de Hoy. ISBN 84-8460-103-X.

### Ligazóns externas

* Milicianos del destacamento Santiago Carrilo acribillados en O Piricallo
* El paisaje ausente: por una arqueología de la guerrilla antifranquista en Galicia
* Ficha en Los de la sierra Arquivado 19 de abril de 2017 en Wayback Machine.*(en francés)*
**Graftgold Creative Software** foi unha empresa de software que naceu nos anos 1980, produciu xogos de 8 bits.

A era Hewson
------------

Graftgold creouse en 1983 cando Steve Turner decidiu renunciar ao seu traballo formal de programador e concentrarse en crear videoxogos. Cando se deu conta de que a tarefa era demasiado grande para unha soa persoa contratou ao seu amigo Andrew Braybrook para traballar con el. Despois dunha breve tempada desenvolvendo xogos para a plataforma Dragon, dirixiu os seus esforzos cara ao mercado máis lucrativo do Commodore 64 e do ZX Spectrum.

O pronto éxito de Grafgold debeuse en boa medida á súa asociación con Hewson Consultants. Creada por Andrew Hewson a principios dos oitenta, Hewson Consultants converteuse nun dos meirandes e máis exitosos editores de xogos no Reino Unido. Mientras moitos editores de entón se apoiaban noutras grandes compañías para manufacturar os seus produtos, Andrew Hewson tiña a súa propia planta para a duplicación de casetes, o que lle dou moita flexibilidade para responder ás tendencias do mercado. Finalmente, Hewson foi comprada no ano 1991 por *21st Century Entertainment* , pero deixou un legado que inclúe unha boa parte de videoxogos clásicos de 8 e 16 bits. Moitos dos xogos máis famosos de Graftgold foron publicados por Hewson, entre os que están Paradroid, Stormlord, Uridium, Quazatron e Ranarama.

A era Telecomsoft
-----------------

Cara finais da década de 1980, *Hewson Consultants* estaba sufrindo dificultades financeiras. Dous dos seus programadores, Dominic Robinson e John Cumming, deixaron a compañía e uníronse a Graftgold. Steve Turner decidiu que o mellor para Graftgold sería buscar outro editor, entón separaronse de Hewson e asinaron con Telecomsoft, a división de software de British Telecom.

Hewson no se conformou coa marcha do seu mellor aliado, sobre todo porque Graftgold debía entregar dous títulos moi esperados no mercado: Magnetron (de Steve Turner, para ZX Spectrum) e Morpheus (por Andrew Braybrook, para Commodore 64). Graftgold argumentou que debido a que eles xa non tiñan contrato con Hewson, era completamente legal buscar outro editor. Hewson non puido soster nos tribunais a súa posición e chegou a un acrdo extraxudicial con Telecomsoft.

A relación de Graftgold con Telecomsoft foi moi curta, e deu como froito só uns poucos xogos. O máis exitoso desta era foi Rainbow Islands, unha conversión case perfecta do clásico de Taito de 1987, para Spectrum, C64 e Amstrad CPC en 1989. Debido a problemas contractuais, as versións de Amiga e Atari ST do *Rainbow Islands* foron publicadas por Ocean Software en 1990.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q740559
* WorldCat
* VIAF: 141176384
* BNF: 156021599

 |