| Sapeli |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| VulnerableVulnerable |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| Subreino: | Tracheobionta |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Subclase: | Rosidae |
| Orde: | Sapindales |
| Familia: | Meliaceae |
| Xénero: | *Entandrophragma* |
| Especie: | ***E. cylindricum*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Entandrophragma cylindricum'**(Sprague) Sprague |

O **sapeli** ***Entandrophragma cylindricum***, é unha especie botánica de grandes árbores pertencentes á familia Meliaceae.

O termo sapeli emprégase acotío en galego para designar a madeira desta árbore tropical, dura, de cor avermellada e boa de traballar, moi empregada en carpintaría.

Descrición
----------

É unha árbore grande, de até 45 m de alto (raramente 60 m), nativa de África tropical. As follas son caducifolias na estación seca, dispostas alternativamente, pinnadas, con 5-9 pares de folíolos, cada prospecto duns 10 cm de longo. As flores prodúcense en inflorescencias soltas cando a árbore fica sen follas, cada flor mide arrededor de 5 mm de diámetro, con cinco pétalos de cor amarelenta. O froito é unha cápsula pénsil duns 10 cm de longo e 4 cm de largo e, cando madurece divídese en cinco seccións para ceibar a 15-20 sementes.

Distribución
------------

É natural de África tropical en Uganda, Camerún, República Centroafricana, República Democrática do Congo, Ghana, Nixeria, Serra Leoa e Togo.

Utilización
-----------

Unha array mbira (instrumento musical africano) feita de madeira de sapeli
A importancia comercial de madeira é unha reminiscencia da caoba. Emprégase en pavimentado de chans pola súa durabilidade e fermoso granulado. Tense tamén empregado moito en Galiza para fabricación de portas e caixas das persianas. Entre os seus usos máis exóticos atópase a fabricación de guitarras, ukeleles por mor da súa estética agradábel. A finais da década de 1990 empezou a utilizarse coma taboleiro do instrumento de percusión vasco: a txalaparta pola forza e claridade da súa calidade de son. Emprégase tamén na fabricación dos interiores dos automóbiles estadounidenses Cadillac.

Taxonomía
---------

*Entandrophragma cylindricum* foi descrita por (Sprague) Sprague e publicado en *Bulletin of Miscellaneous Information Kew* 1910(6): 180. 1910.

Sinonimia
* *Entandrophragma cedreloides* Harms
* *Entandrophragma lebrunii* Staner
* *Entandrophragma pseudocylindricum* Vermoesen
* *Entandrophragma rufum* A.Chev.
* *Entandrophragma tomentosum* A.Chev. ex Hutch. & Dalziel
* *Pseudocedrela cylindrica* Sprague
* *Swietenia angolensis Welw. ex C. DC.*

Notas
-----

1. ↑  "*Entandrophragma cylindricum*". *Lista Vermella de especies ameazadas.* (en inglés). Unión Internacional para a Conservación da Natureza. 1998.
2. ↑  Nome vulgar galego da especie e da madeira en *Dicionario da Real Academia Galega* A Coruña, RAG, 2012; Groba Bouza, F. (2006) *Vocabulario galego-castelán de carpintaría de madeira.* Universidade de Vigo
3. ↑  Proposta de definición do Servizo de Normalización Lingüística da USC
4. ↑  "*Sapeli*". *Tropicos.org. Missouri Botanical Garden*. Consultado o 4 de febreiro de 2013.
5. ↑  *Sapeli* en PlantList
6. ↑  "Taxon: Entandrophragma cylindricum (Sprague) Sprague". *National Plant Germplasm System* (en inglés). Consultado o 4 de setembro de 2018.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

1. Molina Rosito, A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.
2. ORSTOM. 1988. List Vasc. Pl. Gabon Herbier National du Gabon, Yaounde.

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Sapeli*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Sapeli*** |

* Bulletin of Miscellaneous Information, Royal Gardens, Kew. Kew 1910:180. 1910

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q286236
* MAG: 2779745518

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 56840
* EOL: 5617843
* EPPO: ENDCY
* GBIF: 3850935
* iNaturalist: 191884
* IPNI: 578405-1
* IUCN: 33051
* NCBI: 179994
* PlantList: kew-2789548
* POWO: ID
* Tropicos: 20400510

 |