**Miguel Hernández Gilabert**, nado en Orihuela, provincia de Alacant, o 30 de outubro de 1910 e finado en Alacant o 28 de marzo de 1942, foi un poeta e dramaturgo de especial relevancia na literatura castelá do século XX. Aínda que tradicionalmente estivo encadrado na xeración do 36, Miguel Hernández mantivo unha maior proximidade coa xeración anterior, ata o punto de ser considerado por Dámaso Alonso como «*xenial epígono da xeración do 27*».

Traxectoria
-----------

### Infancia e mocidade

Naceu como segundo fillo home nunha humilde familia de Orihuela dedicada á crianza de gando. Pastor de cabras desde moi pequeno, Miguel foi escolarizado entre 1915 e 1916 no centro de ensinanza «Nuestra Señora de Monserrate», e entre 1918 e 1923 recibe educación primaria nas escolas do Ave María. En 1923 pasa a estudar o bacharelato no colexio de Santo Domingo de Orihuela, rexentado polos xesuítas. En 1925 abandonou os estudos por orde paterna para dedicarse en exclusiva ó pastoreo, aínda que pouco tempo despois cursa estudos de dereito e literatura. Mentres coida o rabaño, Miguel le con avidez e escribe os seus primeiros poemas.

Por entón, o cóengo Luis Almarcha inicia unha amizade con Miguel e pon a disposición do mozo poeta libros de San Juan de la Cruz, Gabriel Miró, Paul Verlaine ou Virxilio entre outros. As súas visitas á Biblioteca Pública son cada vez máis frecuentes e empeza a formar un improvisado grupo literario xunto a outros mozos de Orihuela en torno á panadería do seu amigo Carlos Fenoll. Os principais participantes naquelas reunións son, ademais de Miguel e o propio Carlos Fenoll, o seu irmán Efrén Fenoll, Manuel Molina, e José Marín Gutiérrez, futuro avogado e ensaísta que posteriormente adoptaría o pseudónimo de «Ramón Sijé» e a quen Hernández dedicará a súa famosa *Elegía*. A partir deste momento, os libros serán a súa principal fonte de educación, converténdose nunha persoa totalmente autodidacta. Os grandes autores do Século de Ouro: Miguel de Cervantes, Lope de Vega, Calderón de la Barca, Garcilaso de la Vega e, sobre todo, Luis de Góngora, converteranse nos seus principais mestres.

### Segunda viaxe a Madrid

Tras este prometedor comezo marcha a Madrid por segunda vez para obter traballo, esta vez con mellor fortuna, pois logra primeiro ser nomeado colaborador nas Misións Pedagóxicas e máis tarde é escollido como secretario e redactor da enciclopedia *Los toros*, sendo no futuro o seu director e principal redactor, José María de Cossío, o seu máis fervente entusiasta. Colabora ademais con frecuencia en *Revista de Occidente*, e mantén unha tórrida relación coa moi liberada pintora Maruxa Mallo, que lle inspira parte dos sonetos de *Rayo que no cesa*. Preséntase a Vicente Aleixandre e fai amizade con el e con Pablo Neruda; esta é a orixe da súa breve etapa dentro do Surrealismo. A súa poesía por entón faise máis social e manifesta ás claras un compromiso político cos máis pobres e desherdados. En decembro de 1935 morre o seu fraternal amigo de toda a vida, Ramón Sijé, adicándolle a súa extraordinaria *Elegía*, que provoca o difícil entusiasmo de Juan Ramón Jiménez nunha crónica do xornal *El Sol*.

### Guerra civil

*II Congreso internacional de escritores para la defensa de la cultura*.
Ó estalar a Guerra civil española, Miguel Hernández alístase no bando republicano. Hernández figura no 5º Rexemento e pasa a outras unidades nas frontes da batalla de Teruel, Andalucía e Estremadura. En plena guerra, logra escapar brevemente a Orihuela para casar o 9 de marzo de 1937 con Josefina Manresa. Ós poucos días ten que marchar á fronte de Xaén. No verán de 1937 asistiu ó *II Congreso Internacional de Escritores para la Defensa de la Cultura*, celebrado en Madrid e Valencia, e máis tarde viaxou á Unión Soviética en representación do goberno da República, de onde regresou en outubro para escribir o drama *Pastor de la muerte* e numerosos poemas recollidos máis tarde na súa obra *El hombre acecha*. En 1938 nace o seu primeiro fillo, Manuel Ramón, que morre ós poucos meses e a quen está dedicado o poema *Hijo de la luz y de la sombra* e outros recollidos no *Cancionero y romancero de ausencias*, e en xaneiro de 1939 nace o segundo, Manuel Miguel, a quen adicou desde o cárcere as famosas *Nanas de la cebolla*. Escribe un novo libro: *Viento del pueblo*. Destinado á 6ª división, pasa a Valencia.

### Prisión e morte

En abril, o xeneral Francisco Franco declara concluída a guerra, cando se rematara de imprimir en Valencia *El hombre acecha*; aínda sen encadernar, unha comisión depuradora franquista, presidida polo filólogo Joaquín de Entrambasaguas, ordena a destrución completa da edición; porén dous exemplares que se salvaron permitirán reeditar o libro en 1981. O seu amigo Cossío ofrécese a acollelo en Tudanca, pero o poeta decidiu volver a Orihuela. Pero alí corre moito risco e decide ir a Sevilla pasando por Córdoba coa intención de cruzar a fronteira de Portugal por Huelva, pero a policía de Salazar entrégao á Garda Civil; do cárcere de Sevilla trasládano ó penal de Torrijos en Madrid, e alí, grazas ás xestións que realiza Pablo Neruda ante un cardeal, é posto en liberdade inesperadamente sen ser procesado en setembro de 1939. De volta a Orihuela, é delatado e detido, e xa na prisión da praza de Conde de Toreno en Madrid, é xulgado e condenado a morte en marzo de 1940.[] Cossío e outros amigos intelectuais interceden por el e se lle conmuta a pena pola de trinta anos de reclusión. Pasa á prisión de Palencia en setembro de 1940 e en novembro ó Penal de Ocaña. En 1941 é trasladado ó Reformatorio de Adultos de Alacant. Da bronquite pasa ó tifo, e este se lle complica con tuberculose.[] Falece na enfermería da prisión alacantina ás 5.30 da mañá do 28 de marzo de 1942, con 31 anos de idade. Dise que non puideron pecharlle os ollos, feito sobre o que o seu amigo Vicente Aleixandre compuxo un poema. Foi enterrado no nicho número 1.009 do camposanto da Nosa Señora do Remedio de Alacant, o 30 de marzo.

Obras
-----

### Poesía

Escultura na súa memoria en Vilagarcía de Arousa.
* *Perito en lunas*, Murcia 1933 (Prólogo de Ramón Sijé).
* *El rayo que no cesa*, Madrid 1936.
* *Viento del pueblo. Poesía en la guerra*, Valencia 1937 (Prólogo de Tomás Navarro Tomás).
* *El rayo que no cesa*, Bos Aires 1949 (Prólogo de José María Cossío. Inclúe poemas inéditos).
* *Seis poemas inéditos y nueve más*, Alscante 1951.
* *Obra escogida*, Madrid 1952 (Inclúe poemas inéditos).
* *Cancionero y romancero de ausencias (1938–1941)*, Bos Aires 1958 (Prólogo de Elvio Romero).
* *Antología*, Bos Aires 1960 (Selección e Prólogo de Mª de Gracia Ifach. Inclúe poemas inéditos).
* *Obras completas*, Bos Aires 1960 (Ordenada por E. Romero. Prólogo de Mª de Gracia Ifach).
* *El hombre acecha*, Santander 1961 (Facsímile da primeira edición de 1939 perdida na imprenta).
* *Obra poética completa*, Madrid 1979 (Introdución, estudo e notas de Leopoldo de Luis e Jorge Urrutia).
* *Veinticuatro sonetos inéditos*, Alacant 1986 (Edición de José Carlos Rovira).

### Teatro

* *Quién te ha visto y quién te ve y sombra de lo que eras*, Madrid 1929.
* *El labrador de más aire*, Valencia 1937.
* *Teatro en la guerra*, Alacant 1938.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Miguel Hernández Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Asociación de Amigos de Miguel Hernández. *(en castelán)*
* Centro Hernandiano de Estudios e Investigación. *(en castelán)*
* Fundación Miguel Hernández. *(en castelán)*
* El Eco Hernandiano. *(en castelán)*
* Información e obra completa. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q332088
* WorldCat
* VIAF: 64032485
* BIBSYS: 90141434
* BLBNB: 000237102
* BNE: XX976344
* BNF: 12086121s
* BVMC: 4432
* CANTIC: a10362034
* CiNii: DA03888489
* DBE: miguel-hernandez-gilabert
* DeutscheBio: 118549820
* Dialnet: 2617307
* Discogs: 1467727
* DSBE: 19834\_hernandez-gilabert-miguel
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 29140
* GEC: 0032499
* GND: 118549820
* ISNI: 0000 0001 2320 9059
* LCCN: n78095657
* MusicBrainz: ID
* NKC: jn19990210275
* NLA: 35189866
* NNDB: 000116234
* NTA: 068494017
* OL: OL4280929A
* PTBNP: 98504
* SNAC: w6vg1h3b
* Songkick: 258095
* SUDOC: 029180732

 |