| Ágnatos(*Agnatha*)Rango fósil: do Cámbrico ao presente |
| --- |
| *Lampetra fluviatilis* L. (lamprea de rio) |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Superreino: | Eukaryota |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Superclase: | **Agnatha**Cope, 1889 |

 |

Os **ágnatos** (*Agnatha*, do grego ἀ- *a-* e γνάϑος *gnáthos*, mandíbula, literalmente: "sen mandíbulas") son un grupo parafilético  de vertebrados acuáticos que, xunto cos condrictios e os osteíctios, conforman o grupo parafilético coñecido popularmente como peixes. Na clasificación tradicional lineana considérase como unha superclase.

Son os vertebrados máis primitivos, caracterizados por careceren de mandíbulas, pola respiración branquial depedente da farinxe e pola persistencia da notocorda ou *corda dorsal* nos adultos.

Tradicionalmente os ágnatos dividíanse nas clases dos ostracodermos (*Ostracoderma*), isto é «*os de pel dura*», todos fósiles, e a dos ciclóstomos (*Cyclostomi*), é dicir, «*os de boca circular*», con formas actualmente viventes, moi simplificadas, e numerosas fósiles.

Debido a isto, adóitase identificar ágnatos con ciclóstomos.

Actualmente os ágnatos comprenden pouco máis de 100 especies actuais  e gran número de formas fósiles.

As especies actuais habitan en augas temperadas de ambos os hemisferios e nas tropicais máis frías.

Características
---------------

Reconstrución de *Cephalaspis tenuicornis*, un ágnato acoirazado do Devoniano.
Un ágnato actual: *Myxine glutinosa* L.
O único elemento característico común de todos os ágnatos (fósiles e actuais) é a ausencia de mandíbulas, un carácter claramente primitivo. As formas paleozoicas eran de aspecto moi diferente ás especies actuais e moitas tiñan fortes escudos óseos na cabeza como protección fronte aos predadores, e estaban cubertos de escamas de diversos tipos. Os ágnatos actuais teñen aspecto de anguía e carecen de escamas, presentando unha pel mucosa e esvaradía.

A ausencia de mandíbulas obriga a estes animais a solucionar a súa alimentación de forma particular: por succión, sistema polo que lamben o sangue ou os tecidos en descomposición dos peixes dos que se alimentan. No caso das lampreas, son animais hematófagos; no caso dos mixinos, necrófagos.

Sistemática
-----------

Durante moitas décadas admitíanse dous grupos, coa categoría de clases:

* Ciclóstomos (*Cyclostomi*), que inclúe as lampreas e os mixinos.
* Ostracodermos (*Ostracoderma*), xa extintos.

Hoxe, ambos os grupos son considerados tamén parafiléticos e dividíronse en 12 clases, das cales 9 están extintas:

* *Conodonta* †
* *Hyperoartia*
	+ *Petromyzontiformes* (as lampreas)
* *Myxinoidea* (os mixinos)
* *Anaspida*†
* *Thelodonti*†
* *Pteraspidomorphi*†
* *Thelodontida*†
* *Cephalaspidomorphi*†
* *Galeaspida*†
* *Pituriaspida*†
* *Osteostraci*†

Ágnatos actuais
---------------

Boca da lamprea, *Petromyzon marinus* L.  
 Foto realizada na *Sala Maremagnum* do *Aquarium Finisterrae* (Casa dos Peixes), na Coruña, Galicia, España.
Os ágnatos actuais caracterízanse pola ausencia de mandíbulas, o aspecto angüiliforme, a ausencia de aletas pares e presenza dunha única aleta impar continua (dorsal, caudal e anal), sete ou máis arcos branquiais e pel mucosa con ausencia de escamas.

Canto á anatomía, presentan un ollo pineal sensible á luz (homólogo da glándula pineal dos mamíferos), esqueleto cartilaxinoso e un corazón con dúas cámaras. Presentan notocorda tanto en estado larvario como adulto.

Notas
-----

1. ↑  Benton, Michael J. (2004). "3 Early Palaeozoic fishes". *Vertebrate Palaeontology* (3 ed.). Blackwell Publishing. p. 472. ISBN 978-0-632-05637-8. Arquivado dende o orixinal o 04 de outubro de 2013. Consultado o 24 de agosto de 2012.
2. ↑  Chapman, A. D. (2009): *Numbers of Living Species in Australia and the World*. 2ª ed. ISBN 978 0 642 56860 1 Sumario

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Ágnatos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Ágnatos*** |

### Outros artigos

* Gnatóstomos

### Ligazóns externas

Árbore filoxenética dos ágnatos Arquivado 22 de abril de 2021 en Wayback Machine. Janvier, Philippe (1997): *Vertebrata. Animals with backbones*. Versión do 1 de xaneiro de 1997 (under construction).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q161095
* AAT: 300249651
* BRE: 1862503
* EBID: ID
* GEC: 0156424
* MAG: 2781459267

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* FE: 11998
* Fossiilid: 99
* Fossilworks: 91606
* ITIS: 914178
* uBio: 175575
* WoRMS: 1829

 |