| Aplisíidos *Aplysiidae*Borrachas |
| --- |
| *Aplysia punctata* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Subreino: | Metazoa |
| Filo: | Mollusca |
| Clase: | Gastropoda |
| Subclase: | Heterobranchia |
| Infraclase: | Euthyneura |
| Orde: | Aplysiida |
| Superfamilia: | **Aplysioidea**Lamarck, 1809 |
| Familia: | **Aplysiidae**Lamarck, 1809  |

 |
| Xéneros |
| *Véxase o texto* |
| Sinonimia |
| *Véxase o texto* |

A dos **aplisíidos** (*Aplysiidae*), ou **aplísidos**, coñecidos popularmente como **borrachas**, é unha familia de moluscos gasterópodos da orde dos aplisíidos (*Aplysiida*), a única da superfamilia dos aplisoideos.

O seu xénero tipo é *Aplysia* Linnaeus, 1767.

Taxonomía
---------

### Descrición

Tanto a superfamilia como a familia foron descritas polo naturalista francés Jean-Baptiste Lamarck, na súa obra *Philosophie zoologique*.

### Etimoloxías

Os nomes científicos da subfamilia e da familia, *Aplysioidea* e *Aplysiidae*, están formados, como é a norma, pola raíz *Aplysi*- do nome do seu xénero tipo, *Aplysia*, coa adición dos sufixos do latín científico *-oidea* e *-ĭdae*, propios dos nomes das superfamilias e familias de animais, respectivamente. 

### Sinónimos

Ademais de polo nome actualmente válido, a familia coñeceuse tamé polos sinónimos:

* Aplysiinae Lamarck, 1809
* Dolabriferidae Pilsbry, 1895
* Dolabriferinae Pilsbry, 1895
* Notarchinae Mazzarelli, 1893

### Xéneros

O WoRMS condidera os seguintes xéneros, dous deles extintos:

* *Aplysia* Linnaeus, 1767
* *Bursatella* Blainville, 1817
* *Dolabella* Lamarck, 1801
* *Dolabrifera* Gray, 1847
* *Floribella †* Woodring, 1970
* *Limondinia †* Valdés & Lozouet, 2000
* *Notarchus* Cuvier, 1816
* *Paraplysia* Pilsbry, 1895
* *Petalifera* Gray, 1847
* *Phycophila* A. Adams, 1861
* *Phyllaplysia* P. Fischer, 1872
* *Stylocheilus* Gould, 1852
* *Syphonota* H. Adams & A. Adams, 1854

### Notas taxonómicas

Un estudo de 2004  demostrou que *Aplysiidae* é un taxon monofilético con dous clados distintos: *Aplysiinae* e *Dolabellinae* + *Dolabriferinae* + *Notarchinae*.

A autoridade desta familia aínda está algo disputada. Foi descrita orixinalmente en 1809, de forma incorrrecta, como *Laplysiana* (forma latinizada do nome orixinal común *"Les Laplysiens"*, por Lamarck, en *Philosophie zoologique*, 1:320. Tradicionalmente asignada a Rafinesque, en 2001 Bouchet & Rocroi avogaron pola atribución do nome *Aplysiidae* a Lamarck.

Características
---------------

De corpo grande (até 20 cm) e repoludo, teñen unha cuncha dorsal pequena (duns 2 cm), oval, transparente, cuberta polo manto, e provisto de catro tentáculos cefálicos longos e carnosos e de dous pares de parápodos de función estabilizadora.

Teñen unha cuncha reducida a unha diminuta lámina dorsal interna. Aliméntanse de algas e son hermafroditas.

A súa coloración é variábel, en xeral escura.

Posúen unha glándula que segrega un líquido de cor violeta (a **tinta** ou **borra**, de aí o nome vulgar galego de borrachas) que expelen cando son importunados.

Viven entre algas desde a zona intermareal até augas máis profundas.

En Galicia
----------

En Galicia viven tres especies da familia dos aplisíidos:

* *Aplysia punctata* (Cuvier, 1803), a máis común, de coloración variábel, parda avermellada escura nos individuos novos e parda verdosa escura, ás veces con puntos albrancazados, nos individuos vellos, e outras dúas especies do mesmo xénero, máis escasas,
* *A. fasciata* (Poiret, 1798), de cor escura cos bordos dos parápodos avermellados, e a máis rara,
* *A. depilans* (Gmelin), 1791, que segrega un líquido de aspecto leitoso, non violeta.

### Nomes populares

*Aplysia punctata* é un dos poucos moluscos inconfundíbeis, recibindo numerosos nomes populares en Galicia, entre eles **borracha**, **tinteiro**, **tinteira** e **limacha**, e os menos respectábeis de **cona de vella**, **pixa porca**, **teta do mar** etc.

Míguez *et al*. danlle o nome de *tinteira*. Pola súa parte, Rolán, di que esta especie é chamada vulgarmente *lebre de mar*, denominación, aínda que concordante coa castelá *liebre de mar*, a portuguesa *lebre-do-mar* (pero tamén *aplísia*), a catalá *llebre de mar*, a francesa *lièvre-de-mer*, a inglesa *sea-here* e a alemá *Seehase*, non é máis que un calco innecesario, xa que, entre os trinta e seis nomes recollidos para ela por Ríos Panisse, non figura este (si, en cambio, *conexo de mar*, que Antón Santamarina, en nota etimolóxica na obra citada, supón que poida ser un diminutivo de *cona*, pero ben puidera ser tamén a forma "acastrapada" de *coello*).

Moitos profesores prefiren o nome de **borracha**, que alude á borra de función defensiva que expele, porque está máis estendido que *tinteiro* e a súa variante *tinteira*, ademais de ser eufónico, e evitando tamén os outros sinónimos de carácter humorístico que, á parte de seren tamén minoritarios, poderían chocar en zonas onde non se usen (e en todo o interior de Galicia). No caso de termos necesidade de diferenciar entre *Aplysia punctata* e as outras especies do xénero, podemos chamar á primeira **borracha común**.

Notas
-----

1. ↑  *Aplysiidae* en Shell Catalogue. Consultada o 10/12/2012.
2. ↑  borracha, 1ª acep. no *Dicionario da RAG*.
3. 1 2 3  Aplysiidae Lamarck, 1809 no WoRMS. Consultado o 15 de agosto de 2021.
4. ↑  Aplysioidea Lamarck, 1809 no WoRMS. Consultado o 15 de agosto de 2021.
5. ↑  *Aplysia* Linnaeus, 1767 no WoRMS. Consultado o 15 de agosto de 2021.
6. ↑  Klussmann-Kolb, A. (2004): "Phylogeny of the *Aplysiidae* (*Gastropoda, Opisthobranchia*) with new aspects of the evolution of seahares". *Zoologica Scripta* **33** (5): 439–462. Resumo
7. ↑  *Les Laplysiens* en *Philosophie zoologuique*.
8. 1 2  Ríos Panisse, Mª. C. (1977): *Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia. I. Invertebrados y peces*. Verba, anuario gallego de filología. Anejo 7. Santiago de Compostela: Universidad de Santiago de Compostela. ISBN 84-7191-008-X, pp. 90-92.
9. ↑  Míguez, R. González, C. e García Álvarez, O. (1996): *Guía ecolóxica do litoral galego*. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. ISBN 84-7507-973-3, p. 155.
10. ↑  Rolán, E. (1993): *Guía ecolóxica das cunchas e moluscos de Galicia*. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. ISBN 84-7507-698-X. p. 151.
11. ↑  O nome de *lebre de mar* fai referencia aos tentáculos cefálicos, que lle dan un aspecto que pode recordar ao dunha lebre ou dun coello, coas súas longas orellas.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* D'Ancona, U. (1972): *Tratado de Zoología*. 2 vols. Barcelona: Ed. Labor, pp. 744–745.
* Grassé, P.-P.; R.-A. Poisson e O. Tuzet (1976): *Zoología. 1. Invertebrados*. Barcelona: Ed. Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4, pp. 410–415.
* Remane, A. Storch, V. e Welsch, U. (1980): *Zoología sistemática*. Barcelona: Ed. Omega. ISBN 84-282-0608-2, pp. 145–146.

### Outros artigos

* Moluscos

### Ligazóns externas

* *Aplysiidae* Rafinesque, 1815

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q618732
* EBID: ID
* GEC: 0268696
* MAG: 2780076340

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* Dyntaxa: 2000623
* EOL: 46448984
* Fossilworks: 59152
* GBIF: 6814
* iNaturalist: 48656
* IRMNG: 105045
* ITIS: 78022
* NBN: NHMSYS0021056018
* NCBI: 6498
* uBio: 6923799
* WoRMS: 172

 |