Detalle da *Danza dos Berdache*, por George Catlin.
*Folla de Piñeiro*, xefe berdache da tribo dos grow.
Os **dous espíritos**, tamén chamados *berdache*, son nativos (amerindios) que desempeñan un dos moitos roles de xénero mixtos tradicionalmente encontrados entre moitas tribos indíxenas norteamericanas, pero tamén nalgúns pobos suramericanos e centroamericanos.

Denominación
------------

En toda a América do norte hai moitos termos axeitados para designar a eses individuos nas varias linguas indíxenas, tales como *tibasa* (que significa "medio muller" en hopi-navaho), *mixu'ga* ("instruído pola lúa", en lingua omaha) ou *panaro* ("dous sexos"). O máis antigo dos empregados, *berdache*, é un termo xenérico empregado principalmente por antropólogos pero frecuentemente rexeitado polos amerindios por inapropiado e ofensivo. Isto pode deberse á súa etimoloxía pexorativa, ao ser un préstamo do francés *bardache* vía o español *bardaxa* ou *bardaje*/*bardaja*, vía o italiano *bardasso* ou *berdasia*, vía o árabe *bardaj*, que significa "rapaz mantido; prostituto", do persa *bardaj*.

O actual termo "dous espíritos" foi acuñado en Winnipeg, Canadá, en 1990, durante a terceira conferencia intertribal anual de amerindios LGTB. É un calco da frase ojibwa *niizh manidoowag* (dous espíritos). Foi elixida para distanciar aos pobos amerindios dos non nativos, así como das palabras "berdache" e "gai".

Características
---------------

O termo fai referencia á coexistencia dun espírito masculino e outro feminino vivindo no mesmo corpo. Este termo foi acuñado polos homosexuais, bisexuais e transexuais americanos nativos de hoxe para referirse a si mesmos e para describir os papeis tradicionais que reivindican.

O que os estudosos denominan xenericamente diversidade de xénero dos nativos americanos foi unha institución fundamental na meirande parte dos pobos amerindios. En moitos dos grupos indios había e segue habendo homes e mulleres que combinan o traballo, o comportamento e a vestimenta propia de homes coa propia de mulleres. A meirande parte destas persoas son bioloxicamente homes que adoptan o papel feminino (é dicir, pasivo e penetrado) nas relacións sexuais, polo menos en contextos cerimoniais. Algúns historiadores discuten esta interpretación e consideran que os berdaches se diferenciaban doutros homes máis polo seu traballo e o seu papel relixioso que pola súa actividade sexual. Afirman tamén que as relacións sexuais entre un berdache e un home non se poden considerar relacións homosexuais, posto que os berdaches eran considerados en realidade un terceiro xénero, e non homes efeminados, pero, do mesmo modo, a un berdache non lle está permitido formar parella con outro berdache.

Algúns individuos *dous espíritos* eran educados no seu rol dende a infancia, sobre todo naqueles pobos que lle concedían prestixio a este papel, pero na meirande parte dos casos os *dous espíritos* escollían libremente este cambio, inspirados nalgún tipo de sinal sobrenatural, como un soño ou unha visión.

Por volta de 1991, documentouse a presenza de individuos dous espíritos en máis de 130 tribos, en todas as rexións de América do Norte, en todas as culturas nativas.

Notas
-----

1. ↑  GILLEY, B.J. (2006). *Becoming Two-Spirit: Gay Identity and Social Acceptance in Indian Country*. ISBN 0-8032-7126-3.
2. ↑  MARTÍN CASARES, A. (2006). *Antropología del género: culturas, mitos y estereotipos sexuales*. *Universitat de València*. ISBN 84-376-2318-9. *(en castelán)*
3. ↑  WILLIAMS, W. (1986). *The spirit and the flesh: Sexual diversity in American Indian cultures*. *Beacon Press, Boston*. *(en inglés)*
4. ↑  JACOBS, S.; THOMAS, W.; LANG, S. (Eds.) (1997). *Two-spirit people: Native American gender identity, sexuality, and spirituality*. *University of Illinois Press*.
5. ↑  WIESNER-HANKS, M.E. (2001). *Cristianismo y sexualidad en la edad moderna: la regulación del deseo, la reforma de la práctica*. Siglo XXI de España Editores. ISBN 84-323-1070-0.
6. ↑  BLEICHMAR, S. (2006). *Paradojas de la sexualidad masculina*. *Editorial Paidós*. ISBN 950-12-4251-X. *(en castelán)*
7. ↑  FERNÁNDEZ MARTÍNEZ, V.M. (2006). *Una arqueología crítica: ciencia, ética y política en la construcción del pasado*. *Editorial Critica*. ISBN 84-8432-711-6. *(en castelán)*
8. ↑  ROSCOE, W. (1991). *The Zuni Man-Woman*. ISBN 0-8263-1253-5.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Diversidade sexual*** |

### Outros artigos

* Transexualidade
* Terceiro xénero

| * v
* c
* e
Orientación e identidade xenérico-sexuais |
| --- |
| Identidades do xénero | Macho ·  Femia ·  Androxinia  ·  Interxénero ·  Intersexualidade ·  Panxénero ·  Transxénero |
| Terceiro xénero | Eunuco ·  Fa'afafine ·  Fakaleiti ·  Femminiello ·  Hijra ·  Kathoey ·  Khanith ·  Mahu ·  Mukhannathun ·  Muxe' ·  Virxe xuramentada ·  Bissu ·  Dous espíritos ·  Travestismo ·  Transformismo |
| Orientacións sexuais | Asexualidade ·  Bisexualidade ·  Heterosexualidade ·  Homofilia ·  Homosexualidade ·  Pansexualidade ·  Pomosexualidade ·  Non heterosexual |
| Roles de xénero | Home ·  Muller ·  Boi ·  Genderfuck ·  Womyn |
| Véxase tamén | Sexualidade ·  Gay ·  Lesbiana ·  Queer ·  Poliamor ·  Homofobia ·  Bifobia ·  Transfobia ·  Ex gai ·  LGTB ·  Adelphopoiesis ·  Matelotage ·  Matrimonio entre persoas do mesmo sexo ·  A homosexualidade na historia ·  Cristianismo e homosexualidade ·  Día do Orgullo Gai ·  Parella de feito |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q301702
* BNF: 13750231n
* FAST: 1431650
* LCCN: sh95004103
* MAG: 2777970836
* Treccani: berdache

 |