Non confundir con Fávila.

**Fávila**, tamén chamado **Fáfila**, foi un duque (*dux*) e pai de Don Paio.

Orixes
------

A orixe goda do seu fillo Paio menciónaa o cronista árabe Ibn Khaldun citando a Ibn Hayyan. Xa contra o século VIII a fusión entre os galaicorromanos e xermanos (suevos e visigodos) era unha realidade e «a raza deixara de ser un dato relevante», por tanto, é de supor que «o máis probábel é que polas súas veas [as de Paio] correse sangue de ámbolos pobos». Esta posibilidade refórzase polas orixes dos nomes, sendo *Fávila* ou *Fáfila* de orixe xermánica mentres Paio era un nome de «vello raizame romano» e así é mencionado polo autor árabe do *Aljab machmu'a*, quen o describe como «romano».

Christian Settipani conxectura —baseándose na onomástica, na cronoloxía, en elementos biográficos e no testemuño das crónicas—, que Fávila descendía (por varonía) de Leovixildo e Recaredo I (*ex semine Leuvigildi et Reccaredi progenitus*) e era fillo do conde visigodo Axila e da súa muller Divigra e, por tanto, tío paterno e curmán-tío materno de Pedro de Cantabria. As crónicas declaran que os reis ástures son descendentes de Leovixildo e Recaredo e tratan de crear unha falsa continuidade institucional entrámbalas realidades políticas. A moderna historiografía coincide en que a causa final deste fenómeno radica no que se denomina «neogoticismo», que respondía a unha rede de intereses políticos e ó reforzamento do prestixio persoal de Afonso III.

Fontes históricas
-----------------

Segundo a copia da *Crónica albeldense* (ano 883) realizada no século IX no mosteiro de San Millán de la Cogolla que conserva a Real Academia da Historia (*Códice emilianense nº 39*), Fávila foi un *dux* visigodo e o pai de Don Paio:

> 
> 
> Vitiza reinou dez anos. En vida de seu pai morou na cidade de Tui, de Galiza. Alí estaba tamén o duque Fávila, pai de Paio, enviado polo rei Éxica. Por un motivo ocasionado pola súa esposa (*ou ben por outra muller*), bouroulle na cabeza cun bastón (*Vitiza a Fávila*), o que lle produciu despois a morte. E cando Vitiza ocupou o Reino de seu pai, daquela Paio, fillo de Fávila, o que despois se sublevaría cos asturianos contra os sarracenos, foi desterrado da cidade rexia (*Toledo*).
> 
> 

Que Fávila fose duque e pai de Paio é un dato que recolle tamén a *Crónica sebastianense*:

> 
> 
> Pelagium filium quondam Faffilani ducis ex semine regio
> 
> 

Este dato resulta, así mesmo, coincidente co ofrecido por unha fonte musulmá anónima do século IX, *Fath al-Andalus*:

> 
> 
> Nos días deste 'Andasa sublevouse na súa terra de Galiza un pérfido bárbaro, chamado Belay [Paio] fillo de Fávila, contra os árabes donos dos confíns do seu país.
> 
>

Historiografía sobre Fávila
---------------------------

A antiga historiografía atribuíu a Fávila o ducado de Cantabria baseándose unicamente en cronicóns casteláns, máis de medio milenio posteriores a aquela época e contraditorios en moitos aspectos coas crónicas asturianas do século IX. Esta falla de xustificación metodolóxica é salientada por Barrau-Dihigo malia non ser quen de achegar ningunha outra.

> 
> 
> Pertencía [Paio], se non a unha familia real, si polo menos a unha familia nobre e, segundo a versión máis fiábel, tivera por pai o duque Fávila, a quen os historiadores consagraron, **sen razón ningunha**, como duque de Cantabria.
> 
> 

Claudio Sánchez-Albornoz admite que Paio era fillo dun duque, mais sinala, perante a falla de información da *Crónica albeldense*: «ignoramos de onde era duque Fávila». Gonzalo Martínez Díez concorda coa opinión de Sánchez-Albornoz xa que en fonte ningunha se menciona o ducado que gobernou e, de feito, non consta que chegase a estar á fronte de ducado ningún. Opina que «o máis probábel é que se tratase dun dos varios duques integrados na *Curia rexia* ou *Palatium*, que acompañaban e asesoraban o rei visigodo».

Notas
-----

1. ↑  «Á hora de analizar o carácter da monarquía ástur non nos debemos deixar enganar polas parcas, mais interesadas (neogoticismo) informacións das crónicas asturianas, que tratan de exaltar a figura real».

Referencias

1. 1 2 3 4 5  Martínez Díez 2005, p. 62, vol. I.
2. ↑  Suárez Fernández 2004, p. 124.
3. ↑  Settipani 2004, p. 126.
4. ↑  Menéndez Bueyes 1995, p. 178.
5. ↑  Martínez Díez 2005, pp. 61–63, vol. I.
6. ↑  Martínez Díez 2005, p. 62.
7. ↑  Barrau-Dihigo 1989.
8. ↑  Sánchez-Albornoz 1985.

Bibliografía
------------

* Barrau-Dihigo, L. (1989). *Historia política del reino asturiano (718-910)*. Prólogo de Francisco Javier Fernández Conde. Tradutor, Eugenio Fuentes. Xixón: Silveiro Cañada. ISBN 8472862739.
* Benito Ruano, Eloy; Fernández Conde, Francisco Javier (1979). *Historia de Asturias*. IV. Alta Edad Media. Salinas. ISBN 8474110653.
* Castillo Álvarez, Arcadio del; Montenegro Valentín, Julia (1995). "De nuevo sobre don Pelayo y los orígenes de la Reconquista". *Espacio, tiempo y forma. Serie II, Historia antigua* (UNED. Facultad de Geografía e historia) (8): 507–520. ISSN 1130-1082.
* Castillo Álvarez, Arcadio del; Montenegro Valentín, Julia (1992). "Don Pelayo y los orígenes de la Reconquista". *Hispania: revista Española de Historia* (C.S.I.C.) **52** (180): 5–32. ISSN 0018-2141.
* Martínez Díez, Gonzalo (2005). *El Condado de Castilla (711-1038): la historia frente a la leyenda*. 2 tomos. Valladolid. ISBN 84-9718-275-8.
* Menéndez Bueyes, Luis Ramón (2001). *Reflexiones críticas sobre el origen del reino de Asturias*. Salamanca: Ediciones Universidad de Salamanca. ISBN 8478009337.
* Menéndez Bueyes, Luis Ramón (1995). "Transformaciones y evolución en la Asturias Transmontana: De la Romanización al Reino de Asturias". *Férvedes* (Lugo: Museo de Prehistoria e Arqueoloxía de Villalba. Servicio de Publicacions) (2): 176–179. ISSN 1134-6787.
* Sánchez-Albornoz, Claudio (1985). *El Reino de Asturias. Orígenes de la nación española*. Biblioteca de la historia, 8. Madrid: Sarpe. ISBN 8459904156.
* Settipani, Christian (2004). *La noblesse du Midi carolingien: etúdes sur quelques grands familles d’Acquitaine et du Languedoc du IXe au XIe siècle, Toulousain, Perigord, Limousin, Poitou, Auvergne* (en francés). Oxford: Oxfor Unit for Prosopographical Research. ISBN 9781900934046.
* Suárez Fernández, Luis (2004). "Los fundamentos medievales de la nación española". *Tópicos y realidades de la Edad Media (III)*. Madrid: Real Academia de la Historia. ISBN 84-95983-51-6.