recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Perca comúnOs **pércidos** (*Percidae*), comunmente **percas**, son unha familia de peixes propios de augas doces e salobres, incluídos na orde dos Perciformes. Están distribuídos por todo o hemisferio Norte.

Inclúe especies tan coñecidas como a perca común (*Perca fluviatilis*).

Características
---------------

Corpo alargado, algo oblongo e comprimido, con escamas ctneoideas. Boca grande, terminal ou subterminal, co premaxilar protráctil ou non e varias filas de dentes afiados.

Dúas aletas dorsais: a primeira con 6-15 espiñas e a segunda con raios brandos ramificados; a aleta anal é oposta á segunda dorsal, con dúas espiñas; pelvianas en posición torácica, cunha espiña e 5 raios brandos; caudal algo fendida.

O talle máximo rexistrado é de 100 cm (*Sander lucioperca*).

Clasificación
-------------

Comprenden dez xéneros e unhas 200 especies:

* Xénero *Ammocrypta*
* Xénero *Crystallaria*
* Xénero *Etheostoma*
* Xénero *Gymnocephalus*
* Xénero *Perca*
* Xénero *Percarina*
* Xénero *Percina*
* Xénero *Romanichthys*
* Xénero *Sander*
* Xénero *Zingel*

Galería de imaxes
-----------------

* *Perca fluviatilis*
* *Perca flavescens*
* *Percina kathae*
* *Sander lucioperca*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Pércidos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Pércidos*** |

* Taxonomía FishBase
* Taxonomía ITIS

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q746136
* EBID: ID
* GEC: 0130915
* MAG: 2777371287

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Percidae
* Dyntaxa: 2002026
* EOL: 5270
* EPPO: 1PERCF
* FE: 12070
* FE-New: ID
* Fossilworks: 83660
* GBIF: 4481
* iNaturalist: 48158
* IRMNG: 114730
* ITIS: 168356
* NBN: NBNSYS0000160653
* NCBI: 8165
* Soortenregister: 138605
* WoRMS: 151300

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D010471

 |
Extremo de popa dun mercante moderno (Popa espello)
Desígnase co nome de **popa** á terminación posterior da estrutura dun buque. Por extensión chámase tamén popa a toda a parte traseira dun navío considerando a este dividido lonxitudinalmente en tres partes iguais.

Por razóns funcionais, a popa sempre foi a localización do aparello de manobra do navío, en especial do temón (ou leme) e da respectiva roda do temón, que antes do desenvolvemento das tecnoloxías de movemento hidráulico non podían ser manobrados desde moi lonxe.

Por extensión, e para permitir maior proximidade á zona de manobra, ao mesmo tempo que aproveitaba a zona máis abrigada do navío e menos suxeita a balanceo, a popa pasou a ser a localización preferida para instalar os apousentos do capitán e dos oficiais. Iso levou a que o castelo de popa, nome polo que era designada a superestrutura localizada na traseira do barco, pasase a ser extremadamente elaborada, con grandes xanelas decorativas, lanternas, tallas e outros sinais da ostentación. Os pasaxeiros importantes eran acomodados no castelo de popa, séndolle servidas as comidas tamén alí.

Nos navíos de guerra, a concentración da oficialidade no *castelo de popa* transformouse nunha vulnerabilidade, xa que atinxir en batalla o castelo de popa cunha bordada era seguro que causaría baixas importantes. De aí que as tácticas navais de combate da época da navegación á vela privilexiasen o asalto ao castelo de popa.

Tradicionalmente é tamén na popa onde se coloca a bandeira de rexistro do barco (porén durante a navegación esta pode ser movida ao mastro principal) e onde se inscribe o nome e porto de rexistro da embarcación. Os antigos navíos tiñan á popa, sobre a bandeira, unha lanterna, por veces de grandes dimensións e valor decorativo, hoxe substituída por unha simple lámpada de sinalización sobre a bandeira.

Na primeira metade do século XIX a popa dos navíos foi sendo progresivamente arredondada, abandonándose os tradicionais castelos de popa. Coa chegada dos navíos movidos a hélice posterior, a popa transformouse nunha área de localización de equipamentos, o que deu pé á transferencia ao medio do navío dos aloxamentos do capitán e oficiais.

Os tipos máis comúns de popa son:

* a popa de cruceiro
* a popa de espello ou estampa

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Popa***  |

### Outros artigos

* Proa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q273062
* AAT: 300262678
* BRE: 2098095
* EBID: ID
* GND: 4312430-6
* MAG: 96597354

 |
**Qutb Minar** (en urdú *قطب مینار*) é un minarete de ladrillo que se localiza na cidade de Delhi e que con 72,5 m. é un dos máis altos de Asia, as escaleiras da torre teñen un total de 379 banzos e o seu diámetro na base é de 14,3 metres mentres na cima é de 2,7 m. O elemento máis característico son as acanaladuras de arestas agudas e arrondeadas que forman a base de numerosas imitacións posteriores. A súa construción comezouna no ano 1192 Qutb-ud-din Aibak completándoa o seu sucesor Iltutmish e en 1368, Firoz Shah Tughlak construíu o quinto e derradeiro andar. Está rodeado por varias estruturas e ruínas da época antiga e medieval, como a propia mesquita á que servía, Qubbat-ul-Islam, e que en conxunto reciben o nome de complexo de Qutb.

Historia
--------

O minarete construíuse nas ruínas de Lal Kot, a cidadela vermella dentro da cidade de Dhillika, a capital dos tomars e os chauhans, os últimos gobernantes hinduístas de Delhi. Gravado no minarete pódese ler "Shri Vishwakarma prasade rachita" (*Realizado coa graza de Vishwakarma*) e na torre hai numerosas inscricións, tanto no alfabeto persa-árabe coma no devanágari. A mesquita á que servía, a Qubbat-ul-Islam localizábase no nordés do minarete, construída por Qutb-ud-din Aibak no ano 1198, e era a mesquita máis antiga construída polos sultáns de Delhi.

Varios terremotos e raios danaron o minarete que diversos gobernantes mandaron reparar e renovar. Así Firoz Shah mandou reparar os dous andares superiores danados por un raio. En 1505 logo dun terremoto Sikandar Lodi reparouno, o que volveu suceder en 1794 reparado por un enxeñeiro británico, substituíndo o pavillón da época de Firoz Shah polo seu, que se desmontou en 1848 e agora está no xardín.

Notas
-----

1. ↑  "Quṭb Mīnār. *Encyclopaedia Britannica*. Consultado o 2 de maio de 2014
2. ↑  iloveindia.com (ed.). "Facts About Qutb Minar". *Lifestyle Lounge: Travel*. Consultado o 27 de xaneiro de 2013.
3. ↑  Petersen, Andrew (2002) *Dictionary of Islamic Architecture*. Routledge, p. 242
4. ↑  Qutb Minar na web do Goberno da India
5. ↑  whc.unesco.org, ed. (2009). "WHC list". Consultado o 27 de outubro de 2011.
6. ↑  Ali Javid e Tabassum Javed (2008). Algora, ed. *World Heritage Monuments and Related Edifices in India*. p. 107. ISBN 9780875864822.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q187635
* EBID: ID
* GeoNames: 1259089
* LCCN: sh92004977
* Pleiades: 229277206
* Structurae: 20000884

 |
***Retrato de cardeal*** (en italiano: *Ritratto di cardinale*) ou ***O cardeal***, é unha das obras máis coñecidas do pintor italiano Rafael Sanzio. É un óleo sobre táboa, pintado cara ó ano 1510. Mide 79 cm de alto e 61 cm de ancho. Consérvase no Museo do Prado de Madrid.

Foi pintado durante o papado de Xulio II, cando Rafael gozaba de grande éxito, realizando retratos dos diversos membros da curia. A identidade exacta do personaxe permanece anónima, aínda que se avanzaron diversas hipóteses.

É un retrato de composición sobria pero moi meditada. O retratado amósase de medio corpo, coas súas roupas de cardeal representadas polo miúdo, con gran realismo, en particular a seda da muceta, con brillos tornasolados. A posición do brazo, como apoiado no pomo dunha cadeira de brazos que non se ve, dá maior solidez ó deseño: o branco do tecido subliña o vermello da seda, e a man avanza cara ó espectador en escorzo, axudando ó efecto de profundidade. O rostro amosa unha personalidade reflexiva e reservada, cunha gran seguridade en si mesmo; «a mirada resulta un tanto profunda e, a pesar da dureza que tenta transmitir, posúe certos trazos afables». Detéctanse retoques na posición dos ollos; raios X desvelaron que o cabelo era inicialmente máis longo e que Rafael modificouno. A cor predominante é o vermello do vestido que destaca sobre fondo escuro, case negro. Da mesma cor é o birrete do cardeal.

Notas
-----

1. ↑  Museos del Mundo, pág. 145.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Retrato de cardeal***  |

### Bibliografía

* Cirlot, L. (dir.), *Museo del Prado II*, Col. «Museos del Mundo», Tomo 7, Espasa, 2007. ISBN 978-84-674-3810-9, pág. 145
* Monreal, L. *Grandes Museos*, Vol. 1, Planeta, 1975. ISBN 84-320-0460-X (obra completa)
* Olivar, M. *Cien obras maestras de la pintura*, Biblioteca Básica Salvat, 1971. ISBN 84-345-7215-X
**Ramiro Granja González**, nado en Filgueira (Lalín) en 1889 e finado en Tenorio (Cerdedo-Cotobade) o 9 de novembro de 1936, foi un sindicalista galego.

Traxectoria
-----------

Foi un dos fundadores da Sociedade obreira de Ponte-Nova de Donsión en 1931 e acabou sendo elixido presidente da mesma en 1936. En maio dese ano Luís Frade nomeouno axente executivo para o cobro de impostos municipais. Ao producirse o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 acudiu a Lalín con varios compañeiros da Sociedade o día 19. Participou na reunión con Manuel Ferreiro do día seguinte. Foi detido o 1 de setembro e internado no Cuartel da Falanxe. Alí foi torturado, obrigado a asinar unha declaración inculpatoria e a entregar os libros da Sociedade, que serviron aos falanxistas para practicar novas detencións. Foi trasladado o 4 de novembro á illa de San Simón, de onde o sacaron o 9 de novembro de 1936 xunto a outros dez de Lalín e Arbo, para asasinalos na Volta do Couto, na parroquia de Tenorio (Concello de Cotobade).

Vida persoal
------------

Casou con Balbina Barcala, tivo seis fillos.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Igrexas, Manuel: "A masacre dos líderes obreiros en Tenorio" (30/8/2012) en *Historias de Deza*.

### Ligazóns externas

* 

* Ramiro Granja González na páxina web *Nomes e Voces*.
A fábrica Volkswagen é un exemplo de propiedade privada. A fábrica é propiedade privada dos seus accionistas quen obteñen fondos das ganancias que xera o seu funcionamento.
**Propiedade privada** son os dereitos das persoas e empresas a obter, posuír, controlar, empregar, dispor e deixar en herdanzas, capital, cousas e outras formas de propiedade. A propiedade privada diferénciase da propiedade pública en que esta última se refire a bens propiedade do Estado ou Goberno, e non de individuos, comunidades ou entidades empresarias. O concepto de propiedade foi sufrindo modificacións ó longo da historia. A finais do século XVIII, durante a Revolución Industrial, a propiedade privada xurdiu como a forma predominante de propiedade no eido da produción e as terras, desprazando á propiedade feudal, gremios, sistema de obradoiros de traballo e produción artesá, que se baseaban na propiedade das ferramentas de produción por parte de traballadores individuais ou gremios de artesáns.

Os marxistas fan unha distinción entre *propiedade privada* e *propiedade persoal*, definindo á primeira como os medios de produción, facendo referencia á empresa privada baseada nunha produción socializada e man de obra asalariada; mentres que a segunda son os bens de consumo ou cousas producidas por un individuo. Historicamente, até o desenvolvemento do capitalismo, o termo propiedade designaba á tenencia de terras; a partir de entón o termo *propiedade* comezou a utilizarse para referirse á *propiedade* sobre os medios de produción. Dende entón, na súa acepción común, expandiuse para abarcar ás posesións persoais e á propiedade non produtiva que posúen os individuos.

Notas
-----

1. ↑  "What is public property? definition and meaning". Arquivado dende o orixinal o 24 de setembro de 2009. Consultado o 08 de xuño de 2018.
2. ↑  "The Accumulation Of Capital".
3. ↑  Gewirth, Alan. (1996). The Community of Rights. University of Chicago Press. p 168
4. ↑  *Capital, Volume 1*, by Marx, Karl. From "Chapter 32: Historical Tendency of Capitalist Accumulation"

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q555911
* EBID: ID
* GND: 4232761-1
* JSTOR: private-property
* MAG: 2777538416
* PSH: 1421

 |
**Rasul Gamzatovich Gamzatov**, nado en Tsada o 8 de setembro de 1923 e finado en Moscova o 3 de novembro de 2003, foi un escritor, poeta e político ávaro.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha aldea no distrito de Khunzakhsky no Daguestán fillo do poeta Gamzat Tsadasa, quen foi tamén o seu primeiro mestre; os once anos escribiu o seu primeiro poema e nos anos seguintes publicou poemas en diversos xornais ávaros; despois de estudar maxisterio volveu en 1940 á escola da súa aldea, dando clases durante un certo tempo, logo realizou diferentes traballos, así foi axudante de dirección no teatro ávaro, xornalista en periódicos e na radio. En 1943 publicou a primeira recolleita de poemas. Entre 1945 e 1950 estudou no Instituto de Literatura Maxim Gorki de Moscova. En 1947 publicou o primeiro libro de poemas en ruso. Seguíronlle vinte e cinco libros máis en ávaro e ruso, lingua á que traduciu a escritores rusos, clásicos e modernos, como Alexander Pushkin, Mikhail Lérmontov, Vladimir Maiakovski e Sergei Yesenin. Os seus poemas servíronlle de inspiración de compositores como Polad Bülbüloğlu, Murad Kajlayev, Dmitry Kabalevsky, Yan Frenkel, Raimonds Pauls, Iurii Antonov e Aleksandra Pakhmutova ou foron musicados por cantantes da consideración de Anna German, Müslüm Maqomayev, Valery Leontiev, Sergei Zakharov, Sofia Rotaru, Rashid Behbudov, Vakhtang Kikabidze, Sergei Agababov, Maqomad Omarov, Galina Vishnevskaya, Joseph Kobzon, mesmo un dos seus poemas, *Os cranios* publicado orixinalmente en ávaro e traducido ao ruso en 1969 na revista *Novy Mir* converteuse nunha das cancións rusas máis populares sobre a segunda guerra mundial na versión cantada por Mark Bernes con música composta por Yan Frenkel co título de *Zhuravli*.

Rasul Gamzatov foi deputado do Soviet Supremo da República Autónoma Socialista do Daguestán, chegando a ser o seu vicepresidente, foi tamén membro do Presidium do Soviet Supremo da URSS (1962-66 e 1971) e representante do Daguestán no Congreso de Escritores da RSFR e da URSS. Durante a súa vida recibiu numerosas premios e condecoracións tanto do estado soviético como do estado ruso sucesor daquel, entre elas Premio Stalin (1952), Premio Lenin (1963), Heroe do Traballo Socialista (1974) e maila Orde de Santo André (2003). Foi ata a súa morte presidente da Unión de Escritores do Daguestán

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Rusia*** |

### Ligazóns externas

* Web do goberno de Dagestán dedicada a Gamzatov *(en ruso)*, *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q36878
* WorldCat
* VIAF: 100395050
* BIBSYS: 90068602
* BNE: XX937478
* BNF: 16284787s
* BRE: 2343010
* DeutscheBio: 120894394
* EGAXA: vtls003749915
* Europeana: ID
* FAST: 1802201
* GND: 120894394
* ISNI: 0000 0001 1850 7908
* LCCN: n50083211
* MusicBrainz: ID
* NLA: 35111292
* NTA: 074370820
* OL: OL48034A
* PTBNP: 1198409
* RSL: 000002754
* SELIBR: 324452
* SNAC: w67b6hhn
* SUDOC: 07512923X

 |
**Oscar Robert Themptander**, nado o 14 de febreiro de 1844 en Estocolmo e finado na mesma cidade o 30 de xaneiro de 1897, bacharel en Dereito, político, foi o primeiro ministro de Suecia entre 1884 e 1888.

Traxectoria
-----------

Era fillo do tenente Nils Themptander e de Adolphina Laurent. Tras cursar estudos de Dereito en Uppsala e dunha moi exitosa carreira no servizo civil, en 1879 converteuse en membro da segunda Cámara, onde desde o comezo estivo preto do centro do goberno leal, pero máis tarde aproximouse ao Partido Agrario. No goberno de Arvid Posse, en 1880, foi designado ministro sen carteira, e en 1881 ministro de Finanzas, cargo que ocupou durante tres anos ata asumir como primeiro ministro, o 16 de maio de 1884, á idade de 40 anos. Só Louis De Geer chegou a devandito cargo con menos idade.

A través de bos contactos en diferentes posicións parlamentarias, tivo éxito en romper o punto morto no que entrara a cuestión da defensa, e puxo en marcha as decisións sobre este tema en 1885. Tivo menos éxito no seu esforzo por protexer o sistema de libre mercado que Louis de Geer e o ministro de Finanzas Johan Gripenstedt importaran e que acelerara a modernización de Suecia. Como os prezos da comida nos mercados mundiais derrubáronse por mor das importacións provenientes de Estados Unidos, creceu a demanda de implantar grandes tarifas para protexer os intereses suecos.

Finalmente Themptander foi obrigado a retirarse, aínda que aínda non nas eleccións de 1887, nas que a súa resistencia cara ás novas correntes favorables as taxas levounos a un debate electoral maior ao anterior. Os candidatos para o *Riksdag* foron compelidos a responder sobre os puntos de vista que tiñan, si eran partidarios do libre comercio ou dos tarifas. Isto foi visto por moitos como común. Os membros do Riksdag sempre foran electos sobre a base da súa reputación persoal e confianza. Os partidarios do libre mercado gañaron en Estocolmo e obtiveron 22 escanos no Parlamento. Pero revelouse que un membro non pagara as taxas, e a consecuencia diso a lista enteira foi declarada inválida. Os membros de sempre do Riksdag que eran partidarios do libre mercado foron substituídos polos favorables ás cotas e a segunda Cámara quedou conformada dese modo por unha maioría proteccionista.

Themptander intentou que o rei Óscar II chamase a unha nova elección, pero o monarca denegoulle esta solicitude. Entón, o 6 de febreiro de 1888, Themptander retirouse. Entre 1888 e 1896 foi gobernador do distrito de Estocolmo, e logo director de *Trafik AB Grängesberg–Oxelösundää*.
Casado en 1874 con Frida Dahlberg, tivo tres fillos.

| Primeiro Ministro de Suecia |
| --- |
| *Segue a:* Carl Johan Thyselius | **Robert Themptander**(1884-1888) | *Precede a:* Gillis Bildt |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q52958
* WikiTree: Themptander-3

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Polunga** (ポルンガ, *Porunga*?) é un personaxe do anime e manga *Dragon Ball*. É o dragón das Bólas máxicas do planeta Namek. Polunga só pode ser chamado mediante a linguaxe de Namek. O seu nome significa en namekiano *Deus dos soños*. O seu tamaño é superior, polo menos o dobre, ó de Shenron. Este Dragón ten maiores poderes que Shenron á hora de cumprir desexos e ademais é quen de cumprir 3 desexos no canto dun só. Morreu unha vez debido a que Saichōrō, ó ser do cal dependía o poder das bólas morreu. As bólas máxicas de Namek convertéronse entón en pedra.

Aparece por primeira vez na saga de Freezer. Despois de que os dous primeiros desexos se fixesen realidade, Saichōrō morre e as bólas máxicas desapareceron. Unha vez resucitado grazas a Shenron, o terceiro desexo puido facerse realidade. Os tres primeiros desexos foron:

* Resucitar a Piccoro, morto no combate contra Nappa.
* Transportar a Piccoro ó planeta Namek.
* Transporta a tódalas persoas do planeta Namek á Terra, agás a Son Goku e a Freezer.

Aparece unha segunda vez durante os combates contra Majin Boo para cumprir os desexos de Vexeta. 

* Reconstruír a Terra, que fóra destruída por Boo.
* Resucitar a tódalas persoas mortas dende o día do Torneo Mundial de Artes Marciais, excepto ós malvados.
* Darlle tódalas súas forzas a Son Goku para que puidese ser quen de lanzar a *Bóla Genki*

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de personaxes de Dragon Ball

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2356318
* MyAnimeList: 9766

 |
Sede de Polycom en San Jose, California
Logotipo
**Polycom** (NASDAQ: PLCM) é unha corporación multinacional. Con máis de tres mil douscentos empregados, presenza mundial e vendas anuais de aproximadamente 967 millóns de USD , segundo o rexistro até o ano 2009. 

Esta corporación fabrica e vende principalmente equipos de teleconferencia e videoconferencia.

Historia
--------

Polycom foi fundada en 1990 por Brian L. Hinman e Jeffrey Rodman, os cales foran colegas de traballo en *PictureTel Corp.* cando decidiron fundar Polycom, co obxectivo de producir solucións integradas de voz, vídeo e datos para unha mellor comunicación empresarial.

Polycom foi inicialmente unha empresa de investigación e desenvolvemento até 1992, cando comezaron a producir e entregar o seu primeiro produto de comunicación de voz, a *SoundStation*. En xaneiro de 1998, completaron a adquisición da empresa de comunicacións *ViaVideo Communications, Inc*. En febreiro de 1998, comezaron a fabricar e distribuír *ViewStation*, unha gama de produtos de videoconferencia. En decembro de 1999, adquiriron *Atlas Communications Engines, Inc.*, un distribuidor privado de dispositivos de acceso integrado e enrutadores DSL. Durante os anos seguintes adquiriron varias outras empresas de solucións de son e videoconferencia.

A seu actual CEO é Andrew M. Miller e a súa sede central está en Pleasanton, California.

Competidores
------------

Os seus principais competidores son: Aastra, Ascom, Cisco, ClearOne, Konftel, LifeSize, snom, Tandberg e Vocera.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Polycom*** |

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q963809
* WorldCat
* VIAF: 175343241
* GND: 16183383-4
* MAG: 916594559

 |
***Qué!***| Fundación | 2005 |
| Xénero | Información xeral |
| País | España |
| Idioma | Castelán |
| Periodicidade | Diaria (de luns a venres) |
| Publicación | Matutina |
| Tirada | 978.786 exemplares (2005) |
| Prezo unitario | Gratuíto |
| Empresa editora | Multiprensa y M@s |
| Director | Pedro Biurrun (2009) |

***Qué!*** é un xornal de información xeral e distribución gratuíta, pertencente a Vocento, editado por Factoría de Información. Lanzouse en 2005 e en só dous anos logrou converterse no segundo diario gratuíto máis lido (por diante do diario ADN e do desaparecido diario Metro) e chegar ao 26% da cota de mercado publicitario. Conta con 120 persoas en persoal e, ademais, é o máis valorado segundo un informe publicado por Ipsos Media, "Exprimiendo la prensa gratuita". O 1 de agosto de 2007 entrou a formar parte de Vocento, que reforzou a súa posición en prensa escrita en España.

Ten edicións locais en Asturias, Barcelona, Bilbao, Castelló, Huesca, Logroño, Madrid, Málaga, Sevilla e Valencia e Zaragoza.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web de *Qué!*
* Gente Qué!
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Quíone (homónimos).
A morte de Quíone (Nicolas Poussin, 1622)
**Quíone**, na mitoloxía grega, tamén chamada **Filónide** , foi a filla do rei Dedalión (fillo de Fósforo ). Os deuses Apolo e Hermes, cando a viron, desexaron xacer con ela. Apolo prefiriu esperar á noite pero Hermes, máis impaciente, fixo que se durmira e violouna. Xa caída a noite, Apolo tamén a violou, disfrazado de anciá. Quíone quedou embarazada dos dous, e tivo dous fillos: Autólico, de Hermes, e o músico Filamón, de Apolo.

Quíone era especialmente fermosa, e pecou de vaidade. Envaidecida pola súa fermosura, tivo o atrevemento de desprezar a Artemisa, presumindo de ser máis bela que a deusa, e esta, en vinganza, matouna atravesándolle a lingua dun frechazo. 

> 
> 
> "*Tiña unha filla, Quíone, dotada de excepcional beleza; tivo ela mil pretendentes á idade casadeira de catorce anos. En certa ocasión que volvían Febo e o retoño de Maia* *... véndoa ambos, ambos inflamáronse de amor... ¿De que serve haber parido dous fillos e haber gustado a dous deuses...? ¿Non é prexudicial a gloria para moitos? Foino, desde logo, para ela, que se atreveu a antepoñerse a Diana e criticou a beleza da deusa. Diana sentiu unha cólera furibunda ... tendeu o arco, impulsou coa corda a seta, e traspasou, como merecía, aquela lingua coa frecha*".
> (Ovidio: *Metamorfosis* XI, 301-327)
>

Notas
-----

1. ↑  "*Apolo e Mercurio deitáronse a mesma noite con Quíone, ou como din outros poetas, con Filónide, filla de Dedalión*" (Hixino: *Fábulas* 200, 1).
2. ↑  Fósforo é a Estrela da Mañá, o planeta Venus.
3. ↑  Na antiga Grecia chamaban *Hybris* a este sentimento de orgullo, de vaidade esaxerada ou prepotencia, que moitas veces implicaba un merecido castigo.
4. ↑  Febo e o nome de Apolo na mitoloxía romana, e o *retoño de Maia* é Hermes, fillo desta pléiade.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Grimal, Pierre (1981). *Diccionario de mitología griega y romana*. Paidós. ISBN 9788449324574.  *(en castelán)*
* Hixino (2009). *Fábulas mitológicas*. Alianza Editorial. ISBN 9788420650722.  *(en castelán)*
* Ovidio (2015 (reimpr. 2017)). *Metamorfosis. Tradución de Antonio Ramírez de Verger*. Alianza Editorial. ISBN 9788420697208.  *(en castelán)*

### Ligazóns externas

* Cátedra de Iconografía e Iconoloxia, Universidade de Roma *(en italiano)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q15077045
* BMT: 154098

 |
Un mísil R-12 en exposición no Museo de Kapustin Yar.
**R-12** foi a denominación do primeiro mísil balístico operativo de alcance medio, o primeiro soviético despregado cunha oxiva termonuclear e o primeiro mísil en ser producido en masa, chegándose a despregar 2300 unidades. Usaba propelentes almacenables e había versións para ser lanzadas desde plataformas móbiles e desde silos. Estivo operativo entre 1959 e 1989 e foi un dos principais elementos de disuasión na confrontación entre a Unión Soviética e os países occidentais. A crise dos mísiles de Cuba foi debida ao despregamento de unidades R-12 na illa caribeña. O R-12 foi tamén coñecido polo seu índice GRAU como **8K63** e pola súa denominación OTAN como SS-4 Sandal.

Historia
--------

O desenvolvemento do R-12 comezou en 1950, comezándose as probas dos distintos compoñentes en 1953. A primeira proba de lanzamento tivo lugar o 22 de xuño de 1957 desde a Área 21 da base de lanzamento de Kapustin Yar. O exército aceptou a versión do mísil lanzada desde silo para a entrada en servizo o 4 de marzo de 1959. A produción en masa fíxose grazas á participación de catro fábricas: a 586, onde se desenvolveu o mísil inicialmente, a 172, a 47 e a 166. A fabricación de mísiles R-12 finalizou en 1967, con 2300 unidades construídas.

Fabricáronse algunhas variantes para uso tanto en exercicios e adestramentos como para as probas das maquetas a escala dos avións espaciais Raketoplan e BOR.

A versión móbil do R-12 comezou a desenvolverse en 1953, co transporte móbil sendo unha variante do usado no mísil R-5M.

O R-12 comezou a ser substituído en 1977 polo mísil de propelente sólido SS-20 Pioner, sendo completamente apartados do servizo en 1989 tras varios tratados de desarme.

En xaneiro de 1998 atopouse que o deseño do R-12 fora vendido a Irán, sendo a base do mísil iraniano de alcance medio Shahab 4.

O mísil foi usado como base para os lanzadores espaciais lixeiros Kosmos e Kosmos 2I.

Características
---------------

* Peso: 34.610 kg
* Peso baleiro: 4810 kg
* Pulo: 625,517 kN
* ISP: 235 s
* Tempo de combustión: 108 s
* Diámetro: 1,60 m
* Envergadura: 1,80 m
* Lonxitude: 18,00 m
* Propelentes: ácido nítrico e queroseno
* Motor: 1 x RD-214
* Carga útil: 390 kg
* Alcance máximo: 1500 km
* CEP: 5,16 km
* Velocidade máxima: 12.710 km/h
* Fabricados: 2300

Notas
-----

* Wade, Mark (2011). "R-12" (en inglés). Consultado o 26 de agosto de 2016.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***R-12*** |

### Outros artigos

* R-1 (mísil)
* R-7 (mísil)
* R-11 (mísil)
* R-17 (mísil)
* Kosmos
* Kosmos 2I
**Klas Robert Schultzberg**, nado en Xenebra o 3 de xaneiro de 1975, foi o batería orixinal da banda de rock alternativo Placebo. Malia que suízo, é de ascendencia inglesa e sueca.

Traxectoria
-----------

Schultzberg coñeceu a Olsdal nunha banda no colexio en Suecia e uníronse a Placebo cando a banda se formou en setembro de 1994, gravando a primeira demo en abril de 1995, conseguindo a atención da industria discográfica e que culminou cun contrato coa Virgin Records.

Inicialmente deixou a banda en setembro de 1995, pero volveu para gravar o primeiro sinxelo de 7" "Bruise Pristine". Despois dunha discusión en agosto de 1996, despois da súa primeira aparición na televisión, Molko decidiu que sería mellor para a banda que Schultzberg a deixase. Schultzberg suxeríu tocar xuntos ata o final da promoción do seu álbum de estrea. En setembro de 1996 a banda estivo de xira polos Estados Unidos e antes de saír a escena no primeiro concerto en Nova York, Olsdal informou a Schultzberg que non estaría na xira alemá que seguiría á estadounidense. Robert realizaría dous concertos máis en París antes de deixar o grupo.

| * v
* c
* e
Placebo |
| --- |
| 
* **Brian Molko**
* **Stefan Olsdal**

* Steve Hewitt
* Robert Schultzberg
* Steve Forrest

 |
| Álbums de estudio | 
* *Placebo*
* *Without You I'm Nothing*
* *Black Market Music*
* *Sleeping with Ghosts*
* *Meds*
* *Battle for the Sun*
* *Loud Like Love*
* *Never Let Me Go*

 |
| EPs | 
* *Exclusive Session*
* *Extended Play '07*
* *iTunes Live: London Festival '09*

 |
| Recompilatorios | 
* *Covers*
* *Once More with Feeling*
* *B-Sides: 1996-2006*
* *A Place for Us to Dream*

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2745512
* WorldCat
* VIAF: 305288341
* AllMusic: mn0000484054
* Discogs: 521304
* Europeana: ID
* IMDb: nm5248067
* ISNI: 0000 0001 3133 9152
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0175910

 |
**Robert Brent "Bob" Thirsk**, nado en Nova Westminster, Columbia Británica (Canadá) o 17 de agosto de 1953, é un astronauta canadense que formou parte das misións STS-78 e Soiuz TM-15, sendo membro das expedicións 20 e 21 á Estación Espacial Internacional.

Traxectoria
-----------

Thirsk graduouse e é máster en enxeñaría mecánica pola Universidade de Calgary en 1976 e polo Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts en 1978 respectivamente. Ten tamén un doutoramento en medicina pola Universidade McGill en 1982. Foi seleccionado como astronauta pola Axencia Espacial Canadense en decembro de 1983, participando nas misións STS-78 e Soiuz TM-15 e sendo membro das expedicións 20 e 21 á Estación Espacial Internacional. Pasou un total de 204,77 días no espazo.

Notas
-----

1. 1 2  Mark Wade (2022). "Thirsk, Robert Brent" (en inglés). Consultado o 5 de febreiro de 2022.
2. 1 2  ASC-CSA, ed. (26 de setembro de 2019). "Biography of Dr. Robert (Bob) Thirsk" (en inglés). Consultado o 5 de febreiro de 2022.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Robert Thirsk***  |

### Outros artigos

* STS-78
* Soiuz TM-15
* Expedición 20
* Expedición 21
* Estación Espacial Internacional

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q461795
* EBID: ID

 |
**Pedro Pais Lapido**, nado en Santiago de Compostela o 2 de setembro de 1841 e finado en Barcelona o 8 de febreiro de 1917, foi un xurista e político galego.

Traxectoria
-----------

Doutor en Dereito pola Universidade Central de Madrid, foi letrado no corpo de Facenda, director da Caixa de Aforros de Santiago de Compostela, presidente da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago e presidente do comité executivo da Exposición Rexional de 1909. Xosé Luís Barreiro defíneo como "home de fortuna, pero sobre todo soñador de utopías (...) o grande impulsor, a máquina motora desta exposición"; parece que puxo moito diñeiro do seu propio peto (o déficit alcanzou as 265.000 pesetas), por iso en Santiago se acuñou a frase: "que o pague Pais Lapido". Membro do Partido Conservador, foi deputado polo distrito de Noia en tres lexislaturas (1886-1896).

Obras
-----

* *Documentos del monasterio de Tojos-Outos*, 1889.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pedro Pais Lapido Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Carta aos electores do distrito de Padrón

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12397413
* BNE: XX1388716
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 84460

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Ratatouille (homónimos).

***Ratatouille*** é un videoxogo baseado no filme de Pixar, *Ratatouille*. O xogo foi desenvolvido pola Heavy Iron Studios e publicado por THQ, Nintendo (Gamecube) e SCEA (PS2 e PS3) o 26 de xuño de 2007, dous días antes da primeira exhibición do filme en Rusia (primeiro país a estrealo). Ratatouille foi inicialmente lanzado en doce plataformas - Wii, Nintendo DS, PlayStation 3, PlayStation 2, PSP, Xbox 360, Xbox, Nintendo GameCube, Game Boy Advance, Windows, Mac OS X, e móbil - facendo do xogo o maior lanzamento multiplataforma da historia da THQ.

O xogo é do estilo plataforma para todas as versións, con excepción dos celulares, PSP, DS e GBA que posúen interfaces gráficas diferenciadas.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Ratatouille (filme)
* PC
* PSP
* Teléfono móbil
* Wii
* Xbox 360

### Ligazóns externas

* Ficha en MobyGame Arquivado 29 de outubro de 2016 en Wayback Machine. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2545624
* BNF: 16611872j
* GiantBomb: 3030-20327
* IGDB: ratatouille
* IMDb: tt1230569
* Metacritic: disneypixar-ratatouille
* MobyGames: ratatouille

 |
Fachada da Universidade de Salamanca.
***Quod natura non dat, Salmantica non præstat*** (en galego: "O que a natureza non dá, Salamanca non o outorga") é un proverbio latino que significa que unha boa instrución (encarnada aquí na universidade) non pode darlle a ninguén aquilo do que é incapaz pola súa natureza. Deste xeito, nin a intelixencia nin a memoria, nin a capacidade de aprendizaxe son cousas que a universidade lles poida ofrecer aos seus alumnos.

Creuse erroneamente que esta frase corresponde ao lema da propia Universidade de Salamanca, aínda que se trata dun erro. Os lemas das universidades son sempre frases alentadoras, promotoras do estudo e da propagación do coñecemento e da ciencia. O lema da Universidade de Salamanca é *Omnium scientiarum princeps Salmantica docet* ("A Universidade de Salamanca é a primeira no ensino de todas as ciencias"). 

O emblema aparece esculpido na pedra que recibe os visitantes no edificio das escolas menores da Universidade de Salamanca.

Notas
-----

1. ↑  Jesús Cantera Ortiz de Urbina. *Refranero Latino*. Ediciones AKAL. ISBN 978-84-460-1296-2.
2. ↑  Universidade de Salamanca en Wikipedia.
3. ↑  Francisco José Arana Pérez (2005). *Letrados, juristas y burócratas en la España moderna*. Universidad de Castilla la Mancha. p. 25. ISBN 978-84-8427-381-3.
**Pedro Miranda Suárez de Puga**, nado en Aragón e finado en Baiona o 11 de novembro de 1928, foi un militar e político galego. Foi alcalde de Baiona en 1915 tras o Motín da Fariña, e entre 1926 e 1927.

Traxectoria
-----------

Naceu no século XIX en Aragón, onde estaba destinado o seu pai que era un xefe militar. Viviu moitos anos en Madrid, onde fixo carreira militar ata acadar a gradación de Subcabo de distrito de Somatenes Armados da 8ª rexión obtendo un par de condecoracións, mudándose a Baiona en 1913. Un par de anos despois interveu como alcalde no Motín da Fariña. Estaba emparentado coas familias máis adiñeiradas de Baiona, os Quiros, os Salgado ou os Pereira.

Nos seus anos en Baiona, exerceu o cargo de administrador do Hospital Sancti Spiritus, e como concelleiro en distintas ocasións. Accedeu á alcaldía en 1927 trala dimisión de Ignacio Cordero Alonso. Estando no cargo obtivo unha subvención para a compra e instalación dun reloxo na torre do campanario da igrexa parroquial de Santa Cristina da Ramallosa. Dimitiu en xuño de 1927, sendo substituído na alcaldía por José Rodríguez de Vicente.

Entre as súas posesións estaban a actual casa do concello de Baiona que foi adquirida á familia Yáñez Miranda polo alcalde Ricardo Agustí. En 2011 iniciouse o expediente de expropiación da que fora a súa vivenda aos seus descendentes, "a casa de Teresina" contigua a casa do Concello, para localización de oficinas municipais polo goberno de Jesús Vázquez Almuíña.

Foi o pai de Teresa e Lágrimas Miranda Yáñez.

Faleceu repentinamente en Baiona o 11 de novembro de 1928.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Ignacio Cordero Alonso** |  **Alcalde de Baiona** 1926 - 1927 | Sucesor:**José Rodríguez de Vicente** |

Notas
-----

1. ↑  Atlántico. "Baiona retoma la expropiación de la "casa de Teresina"". *Atlántico*. Consultado o 2016-04-11.
2. ↑  Faro de Vigo (13 de novembro de 1928). "Don Pedro Miranda Suárez de Puga". *Faro de Vigo*.
**Sæward** foi o rei cotitular do reino de Essex desde c. 616 ata c. 623 xunto co seu irmán Seaxred após a morte do seu pai Sæberht.

Traxectoria
-----------

O seu pai convertérase ao cristianismo en 604. Despois da súa morte os reis reprimiron a relixión cristiá en prol da relixión inglesa indíxena, permitindo a adoración dos deuses nacionais do seu pobo. Desterraron a Melito, bispo de Londres, do reino despois de que refusou darlles o pan sacramental.

En c. 623 Sexred, Sæward e o seu irmán morreron nunha batalla contra as forzas de Wessex. Non se sabe seguro se o seu fillo Sigeberht que o sucedeu se corresponde co seu sucesor Sigeberht o Pequeno ou o posterior Sigeberht o Bo.

| * v
* c
* e
Reis de Essex |
| --- |
| Orixes | 
* Aescwine
* Sledd de Essex

 |
| século VII | 
* Saeberht de Essex
* Saeweard de Essex
* Seaxred de Essex
* Sigeberht *Parvus*
* Sigeberht *Sanctus*
* Swithhelm de Essex
* Sigehere de Essex
* Saebbi de Essex

 |
| século VIII | 
* Sigeheard de Essex
* Swaefred de Essex
* Offa
* Swaefberht de Essex
* Selered de Essex
* Swithred de Essex
* Sigeric I

 |
| século IX | 
* Sigered
* Ecgberht de Wessex
* Sigeric II
* Aethelwulf de Wessex

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q888995
* ODNB: 57730

 |
Un **porto serie** é unha interface de comunicacións entre ordenadores e periféricos onde a información se transmite bit a bit, enviando un só bit ó mesmo tempo. Diferenciase así do porto paralelo, no que se envían varios bits á vez.

Porto serie RS-232 macho
Porto serie RS-232 femia

Porto serie tradicional
-----------------------

O porto serie por excelencia é o RS-232(tamén coñecido como COM) que utiliza cablaxe sinxela dende 3 fíos ata 25, e que conecta ordenadores e microcontroladores a todo tipo de periféricos, dende terminais a impresoras e módems, pasando por ratos e teclados.

A interface entre o RS-232 e o microprocesador realízase, xeralmente, mediante o integrado 82c50.

Portos PS/2 femias do teclado (violeta) e do rato (verde)
O RS-232 orixinal tiña un conector tipo D de 25 pins, porén, a maioría deses pins non se utilizaba, polo que IBM incorporou tralo seu PS/2 un conector máis pequeno de tan só 9 pins, que é o que se utiliza na actualidade.

En Europa, a norma RS-422 de orixe alemá é tamén un estándar moi utilizado no ámbito industrial.

Portos serie modernos
---------------------

Un dos defectos dos portos serie iniciais era a súa lentitude en comparación cos portos paralelos. Non obstante, co paso do tempo están a aparecer multitude de portos serie de alta velocidade que resultan moi interesantes debido ás vantaxes da menor cablaxe. Estes novos portos serie solucionan o problema da velocidade cunha maior cobertura dos cables e resultan máis baratos utilizando a técnica de par trenzado. Por esta razón, o porto RS-232 e mesmo multitude de portos paralelos están a ser substituídos por novos portos serie como o USB, o FireWire ou o Serial ATA.

Un porto de rede pode ser serie ou paralelo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q385390
* MAG: 102349902

 |
***Red Riding*** é unha serie de televisión británica, adaptación das novelas de David Peace *Red Riding Quartet*. Publicadas entre 1999 e 2002, o cuarteto de novelas son *Nineteen Seventy-Four* (1999), *Nineteen Seventy-Seven* (2000), *Nineteen Eighty* (2001) e *Nineteen Eighty-Three* (2002). Como pano de fondo dos asasinatos en serie, inclúese na trama o caso do Yorkshire Ripper, e das múltiples capas da corrupción policial. Contan con varios personaxes recorrentes nos catro libros.

1974
----

Primeira parte da miniserie británica estreada o 5 de marzo do 2009. Protagonizada por Sean Bean e Andrew Garfield. A trama está focalizada nunha serie de asasinatos sen resolver de nenas pequenas. Está ambientada no ano do título. A historia segue a Eddie Dunford (Andrew Garfield), un xove xornalista do *Yorkshire Post* que tenta atopar información sobre os casos das nenas mortas.

1980
----

Segunda parte da miniserie británica estreada o 12 de marzo do 2009. O tema deste episodio é a investigación dos asasinatos do Yorkshire Ripper. Protagonizada por Paddy Considine como Peter Hunter, un oficial de policía contratado para avaliar a investigación dos asasinatos do Destripador. O resto do elenco son David Morrissey como Maurice Jobson, Jim Carter como Harold Angus e Maxine Peake como Helen Marshall.

1983
----

Terceira e última parte da miniserie británica estreada o 19 de marzo de 2009. Este episodio describe unha especie de redención dos tres personaxes principais. Deste xeito, ponse de manifesto e implica a tódolos puntos da trama oculta importantes nos últimos dous episodios, e é por esta razón que os flashbacks son moito máis frecuentes aquí que na segunda parte. Tamén bota luz sobre a figura do reverendo Martin Laws de Fitzwilliam (Peter Mullan), que aparecera durante toda a serie. Os acontecementos desta parte comenzan coa desaparición da cuarta nena.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha na IMDb de 1974 *(en inglés)*
* Ficha na IMDb de 1980 *(en inglés)*
* Ficha na IMDb de 1983 *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1819119
* Allmovie: v509409
* Metacritic: red-riding-trilogy
* OMDB: 93534
* Rotten Tomatoes: red\_riding\_trilogy
* TVcom: red-riding
* TVGuide: 303042

 |
Radiación gamma
**Radiación gamma** ou **raio gamma**  (**γ**) é un tipo de radiación electromagnética producida xeralmente por elementos radioactivos, procesos subatómicos como a aniquilación dun par positrón-electrón. Este tipo de radiación tan enerxética tamén se produce en fenómenos astrofísicos de gran violencia.

A enerxía deste tipo de radiación é medida en Megaelectron-volts (MeV). Un Mev corresponde a fotóns gamma de lonxitudes de onda inferiores a {\displaystyle 10^{-11}} metros ou frecuencias superiores a {\displaystyle 10^{19}} Hz.

Características
---------------

Debido ás altas enerxías que posúen, os raios gamma constitúen un tipo de radiación ionizante capaz de penetrar na materia máis profundamente que a radiación alfa ou beta. Debido á súa elevada enerxía, poden causar danos no núcleo das células, por iso úsanse para esterilizar equipos médicos e alimentos.

Os raios gamma prodúcense na pasaxe dun nucleón dun nivel excitado para outro de menor enerxía e, na desintegración de isótopos radioactivos. Están xeralmente asociados á enerxía nuclear e aos reactores nucleares. A radioactividade atópase no noso medio natural, desde os raios cósmicos que bombardean a Terra provenientes do Sol e das galaxias de fóra do noso sistema solar, ata algúns isótopos radioactivos que fan parte do noso medio natural.

Os raios gamma producidos no espazo non chegan á superficie da Terra, pois son absorbidos na parte máis alta da atmosfera. Para observar o universo nestas frecuencias, é necesaria a utilización de balóns de grande altitude ou observatorios espaciais. En ambos os casos utilízase o efecto Compton para detectar os raios gamma.

Os raios gamma prodúcense en fenómenos astrofísicos de alta enerxía como en explosións de supernovas ou núcleos de galaxias activas. En astrofísica denomínanse GRB(Gamma Ray Bursts) as fontes de raios gamma que duran algúns segundos ou algunhas poucas horas, seguindo logo un brillo decrecente da fonte en raios X. Ocorren en posicións aleatorias do ceo e a súa orixe permanece aínda baixo discusión científica. En todo caso parecen constituír os fenómenos máis enerxéticos do universo.

A radiación gamma úsase nos exames da medicina nuclear, concretamente nos PET. É detectábel cunha cámara gamma.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Fotóns
* Radioactividade
* Abrocho de raios gamma

| * v
* c
* e
Espectro electromagnético |
| --- |
| 
* Ondas de radio
* Microondas
* Infravermello
* Espectro visible
* Ultravioleta
* Raios X
* Raios gamma

 |
| 
* Espectro visible
	+ Vermello
	+ Laranxa
	+ Amarelo
	+ Verde
	+ Azul
	+ Violeta

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11523
* AAT: 300379520
* BNCF: 27385
* BRE: 2343294
* EBID: ID
* GEC: 0185576
* GND: 4019205-2
* JSTOR: gamma-rays
* LCCN: sh85052990
* MAG: 7910260
* NDL: 00562232
* NKC: ph216326
* PSH: 3518
* UAT: 637

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D005720
* MeSH: G01.358.500.505.300

 |
En física, a **radiación monocromática** é radiación electromagnética cunha única frecuencia constante. Cando esa frecuencia forma parte do espectro visible (ou preto del) adoita empregarse o termo **luz monocromática**. A luz monocromática é percibida polo ollo humano como unha cor espectral.

Cando a radiación monocromática se propaga a través do baleiro ou nun medio transparente homoxéneo, ten unha única lonxitude de onda constante.

Monocromaticidade práctica
--------------------------

Ningunha radiación pode ser totalmente monocromática, xa que iso requiriría unha onda de duración infinita como consecuencia da propiedade de localización da transformada de Fourier (cf. coherencia espectral ). Na práctica, a radiación "monocromática" - mesmo procedente de láseres ou liñas espectrais - sempre consta de compoñentes cunha gama de frecuencias de ancho distinto de cero.

Xeración
--------

A radiación monocromática pódese producir por varios métodos. Isaac Newton observou que un feixe de luz do sol podía estenderse por refracción nun abano de luz con cores variables; e que se un feixe de calquera cor en particular se illaba dese ventilador, comportábase como luz "pura" que non podía descompoñerse máis.

Cando os átomos dun elemento químico en estado gasoso están sometidos a unha corrente eléctrica, a unha radiación adecuada ou a unha temperatura suficientemente alta, emiten un espectro luminoso cun conxunto de liñas espectrais discretas (compoñentes monocromáticos), que son características do elemento. Este fenómeno é a base da ciencia da espectroscopia, e é explotado en lámpadas fluorescentes e os chamados sinais de neon.

Un láser é un dispositivo que xera radiación monocromática e coherente mediante un proceso de emisión estimulada.

Propiedades e usos
------------------

Cando a radiación monocromática interfire consigo mesma, o resultado poden ser franxas de interferencia visibles e estables que se poden usar para medir distancias moi pequenas ou grandes distancias con moi alta precisión. A definición actual do metro baséase nesta técnica.  

Na técnica de análise espectroscópica, unha mostra de material exponse a radiación monocromática e mídese a cantidade que se absorbe. A gráfica de absorción en función da frecuencia da radiación adoita ser característica da composición do material. Esta técnica pode empregar radiacións que van dende as microondas, como na espectroscopia rotacional, até os raios gamma, como na espectroscopia de Mössbauer.

Notas
-----

1. 1 2  "monochromatic radiation". *Oxford Reference* (en inglés). doi:10.1093/oi/authority.20110803100206892. Consultado o 2023-02-01.
2. ↑  Bureau international des poids et measures (2019): Le système international d'unités, complete brochure, 9th edition.
3. ↑  NIST (2019): *Special Publication 330: The International System of Units (SI) 2019 Edition*.

Véxase tamén
------------

* Onda
* Acústica
* Óptica
* Interferómetro
* Láser
* Difracción
* Filtro dicroico
* Aneis de Newton

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q910519
* BRE: 2228059
* EBID: ID

 |