Non confundir con Publio Licinio Craso.
**Publio Licinio Craso**, orixinalmente **Publius Licinius Crassus**, nado o 86 ou 82 a. C. e falecido o 53 a. C. foi un dos dous fillos de Marco Licinio Craso, o chamado *triumvir,* e Tertulla, filla de Marco Terencio Varrón Lúculo. Pertenceu á última xeración de *nobiles* romanos que chegaron á maioría de idade e comezaron unha carreira política antes do derrube da República. Entre os seus compañeiros figuraban Marco Antonio, Marco Xunio Bruto, Décimo Xunio Bruto Albino, o poeta Caio Valerio Catulo e o historiador Caio Salustio Crispo.

Publio Craso serviu baixo Xulio César na Galia do 58 ao 56 a. C. Demasiado novo para recibir unha comisión formal do Senado, Publio distinguiuse como oficial ao mando nas campañas entre as tribos armoricanas (Bretaña) e en Aquitania. Foi moi apreciado polo César e tamén por Cicerón, que eloxiou a súa capacidade de falar e o seu bo carácter. Ao seu regreso a Roma, Publio casou con Cornelia Metela, a dotada filla intelectual de Metelo Escipión, e comezou a súa activa carreira política como *triunvir monetalis*.

A prometedora carreira de Publio viuse truncada cando morreu xunto co seu pai na batalla de Carras contra o Imperio parto. Cornelia, coa que probablemente non tivo fillos, casou entón co moito máis vello Cneo Pompeio Magno.

Traxectoria
-----------

Existen dúbidas sobre se Publio ou o seu irmán Marco era o maior, pero coa convención romana de nomes, o fillo maior case sempre leva o nome do seu pai, incluíndo o *praenomen*, ou primeiro nome, mentres que os fillos máis novos reciben o nome do avó ou do tío. Os logros de Publio, que leva o nome do seu avó, Publio Licinio Craso, cónsul no 97 a. C. e do seu tío, eclipsaron os do seu irmán ata tal punto que algúns cuestionaron a orde de nacemento tradicional.

### Familia

Publio creceu nunha casa tradicional que foi caracterizada por Plutarco na súa *Vida de Craso* como estable e ordenada. O biógrafo adoita criticar duramente ao ancián Craso, particularmente a súa cobiza; pero, a pesar da súa gran riqueza, dise que Craso evitou o exceso de luxo na casa. As comidas familiares eran sinxelas e o entretemento era xeneroso pero non ostentoso. Craso escolleu aos seus compañeiros durante as horas de lecer en base á amizade persoal e á utilidade política. Aínda que os Crassi, como nobres plebeos, terían mostrado imaxes ancestrais no seu atrio, non reclamaron unha xenealoxía ficticia que presumía antepasados divinos ou lendarios, unha práctica non pouco común entre a nobreza romana. O ancián Craso, aínda sendo fillo dun cónsul e censor, crecera nunha casa modestamente mantida e multixeracional; a aprobación de leis suntuarias fora un dos logros políticos do seu pai.

Ao casar coa viúva do seu irmán, que fora asasinado durante as Guerra civil de Sila, Marco Craso observou un antigo costume romano que se volveu anticuado no seu propio tempo. Publio, a diferenza de moitos dos seus pares, tivo pais que permaneceron casados durante case 35 anos, ata a morte do ancián Craso; pola contra, Pompeio Magno casou cinco veces e Xulio César polo menos tres. Craso seguiu casado con Tertulla "a pesar dos ataques á súa reputación". Corría o rumor de que un amigo da familia, Quinto Axio de *Reate* (Rieti), era o pai biolóxico dun dos seus dous fillos. Plutarco relata unha broma de Cicerón que facía referencia a unha gran semellanza entre Axio e un dos rapaces.

### Educación

O filósofo peripatético Alexandre estaba unido ao núcleo familiar de Craso e é probable que contribuise á educación dos rapaces. Aínda que a súa escasa remuneración sinala a cobiza de Craso, suxeriuse que ao non enriquecerse a costa de Craso Alexandre afirmou unha postura filosófica positiva sen ter en conta as posesións materiais. Os peripatéticos da época diferían pouco da Antiga Academia representada por Antíoco de Ascalón, quen facía fincapé no coñecemento como valor supremo e na concepción aristotélica do ser humano como político por natureza (un *zōon politikon*, "criatura política"). Esta visión do home como un "animal político" sería axeitada ao dinamismo político familiar dos *Licinii Crassi*.

Cicerón eloxiou a Publio Craso polo seu carácter e a súa capacidade de falar.
Os peripatéticos e os académicos, segundo Cicerón, proporcionaron a mellor formación oratoria; mentres que os académicos practicaban a refutación, os peripatéticos destacaban na teoría retórica e tamén practicaban debatendo os dous lados dunha cuestión. O mozo Craso debeu prosperar con esta formación, pois Cicerón eloxia as súas habilidades como orador e en *Brutus* colócao en compañía de novos oradores talentosos cuxas vidas acabaron antes de que puidesen cumprir o seu potencial:

> *Fora moi educado e estaba perfectamente versado en todas as ramas da literatura educada: tiña igualmente un xenio penetrante e unha variedade elegante de expresións; e parecía grave e sentencioso sen arrogancia, e modesto e tímido sen abatemento.*
> 
> 

A educación secundaria dun varón romano das clases gobernantes normalmente requiría un período como *contubernalis* (literalmente un "compañeiro de tenda", unha especie de interno ou aprendiz militar) despois da asunción da *toga virilis* ao redor dos 15 anos e antes de asumir funcións militares formais. Publio, o seu irmán Marco e Décimo Bruto puideron ter sido *contubernales* durante a propretura de César en Hispania (61 – 60 a. C.). O pai e o avó de Publio tiñan fortes vínculos con Hispania: o seu avó gañara o seu triunfo na mesma provincia de Hispania Ulterior, e despois da Guerra de Octavio do 87 a. C. o seu pai atopara alí refuxio entre amigos, evitando o destino do tío e do avó de Publio. A comisión de campo de César de Publio na Galia indica un alto nivel de confianza, quizais porque el mesmo adestrara o mozo e coñecía as súas habilidades.

Pouco máis se sabe das predisposicións filosóficas ou das simpatías políticas de Publio. A pesar do seu apoio activo en nome do seu pai nas eleccións do 55 a. C. e dos seus lazos con César, admiraba e era leal a Cicerón e desempeñou un papel de mediador entre Cicerón e o ancián Craso, quen a miúdo estaba en desacordo co orador franco. Na súa amizade con Cicerón, Publio mostrou un certo grao de independencia política. Parece que Cicerón tiña a esperanza de poder afastar ao mozo talentoso do camiño popularista e militarista cara ao exemplo do seu avó consular, cuxa carreira política era tradicional e moderada, ou a seguir o modelo do orador Licinio Craso sobre o que Cicerón tantas veces escribiu. Cicerón fala case sempre do mozo Craso con aprobación e cariño, criticando só a súa impaciente ambición.

### Carreira militar con César

Publio Craso ingresa no rexistro histórico como oficial baixo César na Galia. O seu rango militar, que César nunca identifica, é debatido. Aínda que tiña mandos, Publio non era nin un tribuno militar electo nin un *legatus* nomeado polo Senado, aínda que o historiador grego Dión Casio contribúe á confusión ao aplicar a terminoloxía grega (ὑπεστρατήγει, *hupestratêgei*) a Publio que normalmente traduce o rango expresado en latín por *legatus*. Aqueles que argumentaron que Publio era o fillo maior intentaron defender que era cuestor. A omisión de César, con todo, apoia a opinión de que o mozo Craso non tiña ningún rango formal, xa que o *Bellum Gallicum* identifica coherentemente aos oficiais no que respecta ao seu lugar na cadea de mando militar. Publio introdúcese na narración só como *adulescens*, "equivale a un termo técnico para un mozo que non ocupa ningún cargo formal". Ao único que tamén chama *adulescens* é a *Decimus Brutus*, que tamén fai a súa primeira aparición na historia no *Bellum Gallicum*. No terceiro ano da guerra, César refírese a Publio como *dux*, un termo non técnico de liderado militar que usa noutros lugares só en referencia aos xenerais celtas. A informalidade da frase vese realzada por un *adulescentulus* descritivo; en contexto, dise que Publio está cos seus homes como un *adulescentulo duce*, o seu "moi novo" ou "líder menor de idade".

#### Entrada en Celtica

*Artigo principal**:* Guerra das Galias.
No 58 a. C. César dirixiu o primeiro exército romano a Celtica; Gallia Cisalpina e a Narbonensis (ou Gallia Transalpina) xa estaban baixo o dominio romano.
No primeiro ano da Guerra das Galias, César e os seus aliados eduos loitaron nunha campaña defensiva contra os helvecios, e realizaron unha ofensiva contra os suevos xermánicos e os seus aliados, dirixidos por Ariovisto. Durante a batalla decisiva contra os suevos que levou ao seu fin o primeiro ano de loita, Publio Craso recibiu o mando da cabalería. No 58 a. C. os auxiliares de cabalería de César contaban 4.000, formados por rexementos dos eduos e das nacións galas da Galia Transalpina, xa unha provincia romana. No exército de César, as principais funcións estratéxicas da cabalería foron o recoñecemento e a recollida de intelixencia, realizadas por destacamentos de *exploratores* ("exploradores") e *speculatores* ("espías"); comunicacións; patrullas; escaramuzas, e asegurar o territorio despois de loitar, evitando a fuga dos superviventes. A carga de cabalería era pouco frecuente. Na fase inicial da guerra contra os helvecios, César mantivo unha cadea de mando gala; a falta de coordinación estratéxica levou a un mal rendemento, que César intentou corrixir con un mando máis centralizado. Publio Craso foi o primeiro romano nomeado como comandante de cabalería na guerra, e quizais recibiu a tarefa de reestruturar o mando.

Despois de varios días de provocación romana que só produciu escaramuzas, os suevos responderon cun ataque repentino que se adiantou ás tácticas romanas estándar; César di que o exército non puido soltar a descarga de xavelinas (pila), que normalmente tería sido precedida por unha escaramuza de cabalería. En cambio, Craso e os auxiliares pareceron permanecer na periferia da acción. César deulle crédito a Craso por avaliar con precisión o estado da batalla desde o seu punto de vista superior e por ordenar na terceira liña de infantaría no momento crítico. A iniciativa está implícita. Despois de que os suevos foran derrotados, os xinetes perseguiron aos que escaparon, pero non lograron capturar a Ariovisto.

#### Bélxica

O segundo ano da guerra levouse a cabo no norte da Galia contra os *belgae*. No penúltimo capítulo do seu libro sobre as campañas dese ano, César revela bruscamente que colocara a Publio Craso ao mando da VII Lexión, que sufrira grandes baixas contra os nervios na recente batalla do Sabis. O papel de Publio nesta batalla non se comenta. César di que despois enviou a Craso cara ao oeste ata Armórica (Bretaña) mentres el mesmo se dirixía ao leste para asediar a fortaleza dos atuátucos.

#### Armórica

Os estudosos raramente intentaron interpretar a decisión de César de enviar un oficial novo e relativamente inexperto cunha soa lexión para asegurar unha rexión xeográfica importante habitada por múltiples *civitates*, mentres que o propio comandante en xefe asediaba unha única cidade coas restantes sete lexións do seu exército e un completo persoal de altos legados e a maioría dos tribunos. A misión armoricana de Craso aparece descrita de maneira tan concisa que a cronoloxía e veracidade de César foron cuestionadas, sobre todo polo estudoso Michel Rambaud, quen insiste en que a VII Lexión debeu separarse antes da batalla do Sabis. César di que Craso coseguiu o control das nacións de Armorica baixo a firma de tratados, pero non di nada sobre as operacións militares: 

> *Durante o mesmo período de tempo, enviou a Publio Craso cunha lexión contra os veneti, venelli, osismi, coriosolites, esuvii, aulerci e redones, que son nacións marítimas que limitan co océano. Craso informou de que todas estas nacións pasaron ao control e ao poder do pobo romano.*
> 
> 

Craso e a VII Lexión invernan entre os andecavos, unha tribo gala cuxo territorio corresponde aproximadamente á diocese de Angers (Anjou) no departamento francés de Maine e Loira. Aínda que César sitúa os andecavos "preto do Atlántico", non tiñan costa e estaban situados no interior ao longo do río Loira. César viuse obrigado a modificar a súa valoración da situación cando escribiu o seu relato do terceiro ano da guerra, no que el mesmo desempeña un papel menor e que é notablemente máis breve que os seus outros seis libros. Pola contra, o libro 3 do *Bellum Gallicum* céntrase nos traballos de Servio Sulpicio Galba nos Alpes e nas campañas dirixidas polos dous oficiais subalternos Publio Craso e Décimo Bruto.

#### Crise de reféns

Segundo César, o mozo Craso, ante a escaseza de racións, nalgún momento non especificado enviou destacamentos para procurar gran baixo o mando de prefectos e tribunos militares, entre eles catro oficiais de nome ecuestre que son secuestrados como reféns por unha coalición de tres tribos galas. Os catro son T. Terrasidius, en poder dos esuvios; M. Trebius Gallus, polos coriosolitas; e Q. Velanius e T. Silius, ambos dos *venetos*.

Se os galos e os romanos entendían mutuamente as leis e costumes relativos á toma de reféns está en cuestión aquí como noutros lugares no curso da guerra, e as accións de Publio Craso son difíciles de reconstruír. A palabra latina para refén, *obses* (plural *obsidas*), pode traducirse pero non necesariamente corresponder na aplicación legal co celta *congestlos* (en galo). Tanto para os romanos como para os celtas, a entrega de reféns era a miúdo un termo negociado formalmente nun tratado; entre os celtas, porén, os reféns tamén se intercambiaban como promesa de alianza mutua sen perda de status, unha práctica que debería situarse no contexto doutras institucións sociais celtas como o fomento e a alianza política mediante o matrimonio. Entre os pobos celtas e xermánicos, os acordos de reféns parecen ser unha forma de presión diplomática mutua, discernindo da toma de reféns unilateral romana.

Un concepto de dereito internacional, expresado en latín pola frase *ius gentium*, existía por costume e consenso, e non en ningún código escrito ou tratado xurado. Por costume, a seguridade dos reféns estaba garantida a non ser que as partes dun tratado violasen os seus termos, nese caso o sometemento de reféns a accións punitivas como a tortura ou a execución non se consideraba unha violación do *ius gentium*. Se os armoricanos crían ter os catro romanos como reféns no sentido de *congestloi*, non está claro que negociacións emprendera Publio Craso. "A César gustáballe a enerxía e a empresa dos mozos aristócratas", comentou Syme, "unha predilección que non sempre conseguiu resultados felices". César reaccionou con forza militar.

Ao escribir o *Bellum Gallicum*, César elude a miúdo aos arranxos legais e administrativos en favor da narrativa militar. A situación á que se enfrontou Publio Craso en Armórica implicaba tanto a cuestión prosaica da loxística (é dicir, alimentar a lexión baixo o seu mando) como a diplomacia entre múltiples tribos, gran parte das cales tiveron que levarse a cabo por iniciativa propia durante a ausencia de César. A construción dunha frota romana no río Loira durante o inverno do 57 - 56 a. C. foi interpretada por varios estudosos modernos como preparación para unha invasión de Britania, á que os armoricanos se opoñerían como unha ameaza para o seu propio comercio e relacións coa illa. César, en calquera caso, é do máis expresivo sobre a emocionante batalla naval que resultou da crise.

Cando recibiu informes da situación dos reféns en Armórica, César aínda non regresara á fronte desde o seu cuartel administrativo de inverno en Rávena, onde se reunira co pai de Publio para facer acordos políticos antes da máis famosa conferencia triunviral en Lucca en abril. César apresúrase e, no verán do 56 a. C. a campaña contra os vénetos e os seus aliados é dirixida por Décimo Bruto como unha operación naval. César non dá explicacións para trasladar a Craso do mando na fronte armoricana, aínda que escribe en *Bellum Gallicum* que el ordenou a Craso que entrase en Aquitania con doce cohortes lexionarias e un gran número de cabalería para evitar que as tribos de Aquitania enviasen "auxiliares" para unirse con tribos da Galia, presumiblemente para explotar o malestar causado pola crise dos reféns. Os romanos finalmente vencen, pero o destino dos reféns non se indica, e rómpense as relacións coa aristocracia gala que se levaban conseguendo durante os dous anos anteriores, César ordena a execución de todo o senado véneto.

#### Aquitania

Mentres se levaban a cabo operacións navais nas augas dos Vénetos, Publio Craso foi enviado ao sur, a Aquitania, esta vez cunha forza formada por doce cohortes de lexionarios romanos, cabalería celta aliada e voluntarios da *Gallia Narbonensis*. Dez cohortes é o complemento estándar da lexión cesárea, e as doce cohortes non están identificadas por ningún número de unidade. César relata os desafíos e éxitos de Publio con certo tempo e sen ningunha ambigüidade sobre a súa natureza militar. Casio Dión ofrece unha sinopse, que non concorda en todos os detalles co relato de César:

> *Na mesma época Publio Craso, fillo de Marco Craso, subxugou case toda Aquitania. ... Craso conquistou os sociates na batalla e capturounos por asedio. Perdeu algúns homes, por certo, por traizón no transcurso dunha discusión, pero por iso castigou severamente ao inimigo. Ao ver a outros que se xuntaron con soldados de Sertorio de Hispania e que levaban a guerra con habilidade, e non con temeridade, xa que crían que os romanos por falta de abastecimento pronto abandonarían o país, finxiu ter medo de eles. Pero aínda que incorreu no seu desprezo, nin sequera entón os atraeu a un conflito con el; e así, mentres se sentían seguros con respecto ao futuro, atacoulles de súpeto e inesperadamente. Chegado o momento, unha vez diante deles, non logrou nada, os bárbaros saíron precipitados e repelíano con forza; pero mentres a súa forza principal estaba no fronte, enviou algúns homes ao outro lado do campamento, apoderouse deste, que carecía de homes, e ao pasar por dentro fixo caer a súa retagarda. Deste xeito todos foron aniquilados, e o resto, a excepción duns poucos, fixeron un acordo sen ningún tipo de disputa.*
> 
> 

César considera impresionantes as vitorias de Publio Craso por varias razóns. Craso tiña só 25 anos naquel momento. Estaba moi superado en número, pero recrutou a ambos novos aliados celtas e convocou forzas provinciais do sur da Galia; mil da súa cabalería celta permanecen baixo o seu mando e leais a el ata a súa morte. César parece case presentar un currículo militar para Craso que describe as calidades dun bo oficial. O mozo *dux* levou con éxito o poder das máquinas de guerra ao asediar un bastión dos sociates; ao renderse, mostrou clemencia, calidade da que César se enorgullecía, cara ao comandante inimigo Adcantuano. Craso solicitou opinións dos seus oficiais nun consello de guerra e conseguiu un consenso sobre un plan de acción. Obtivo intelixencia e demostrou a súa previsión e pensamento estratéxico, empregando tácticas de furtivismo, sorpresa e engano. César destaca ademais a atención de Craso á loxística e ás liñas de abastecemento, o que puido ser unha deficiencia na misión armoricana. En última instancia, Craso foi capaz de superar aos homes experimentados que se adestraran en tácticas militares romanas co talentoso rebelde Quinto Sertorio na fronte hispana das guerras civís a finais dos anos 80 e 70 a.C.

### Carreira política

Publio Craso regresou a Roma no outono do 56 a. C. ou ata xaneiro do 55 a. C. Levou consigo mil soldados da Galia, cuxa presenza tivo un efecto notable nas eleccións consulares do ano que ven. A violencia na rúa foi cada vez máis un instrumento de presión política, que culminou tres anos despois co asasinato público do aristócrata popularista Publio Clodio Pulcro. Pompeio Magno e Marco Craso foron finalmente elixidos para o seu segundo consulado conxunto para o ano 55 a. C. Durante este tempo tomáronse varios pasos para avanzar a carreira de Publio.

#### *Monetalis*

Denario emitido por Publio Craso.
Publio Craso serviu como un dos *monetales*, ou moedeiros, autorizados a emitir moedas, moi probablemente no ano do consulado do seu pai. A finais da República, este cargo foi un precursor habitual da carreira política dos fillos dos senadores, que sería seguido dunha candidatura a cuestor cando se cumpría o requisito de 30 anos.

Común entre as moedas superviventes emitidas por Publio Craso é un denario que representa un busto de Venus, quizais unha referencia á xenealoxía lendaria de César, e no reverso unha figura feminina non identificada de pé xunto a un cabalo. A xinete de saia curta sostén a brida do cabalo na man dereita, cunha lanza na esquerda. Unha coraza e un escudo aparecen ao fondo aos seus pés. Pode ser unha representación alegórica da Galia, para conmemorar os logros militares de Craso na Galia e para honrar aos mil cabaleiros galos que foron con el para Siria.

#### Augur

Publio recibiu un impulso adicional á súa carreira cando foi cooptado no colexio dos augures, substituíndo ao falecido Lucio Licinio Lúculo, un acérrimo conservador (na facción dos *optimates*) en política. Aínda que os augures non tiñan poder político directo, o seu dereito a reter a ratificación relixiosa podía supoñer un veto. Foi unha cita de prestixio que indicaba grandes expectativas para o futuro de Publio. A vacante que deixou no colexio augural a morte de Publio dous anos despois foi cuberta por Cicerón.

#### Matrimonio

*Artigo principal**:* Cornelia Metella.
Durante o seu tempo en Roma, Publio casou coa generosamente eloxiada e altamente educada Cornelia, que probablemente tiña ao redor de dezaseis ou dezasete anos. Como filla de Metelo Escipión, era "a herdeira da última rama superviviente dos Escipión". Publio estaría nos seus vinte longos. O seu servizo militar no estranxeiro aprazara o matrimonio a unha idade posterior á que un nobre romano adoita ter esposa. A data do seu compromiso non se rexistra, pero se Cornelia fora durante moito tempo a noiva desexada, sería demasiado nova para casar antes de que Publio marchase para as Galias, e a súa valía como marido quizais non fose tan evidente. O valor político do matrimonio para Publio residía nos vínculos familiares cos chamados *optimates*, unha facción de senadores conservadores en continua realiñación que buscaba preservar as tradicionais prerrogativas da oligarquía aristocrática e evitar que individuos excepcionais dominasen mediante un recurso directo ao pobo ou a acumulación de poder militar. O irmán de Publio estivera casado cunha filla de Metelo Crético (cónsul 69 a. C.), probablemente ao redor do 63 - 62 a. C.; ambos os encontros sinalan o desexo do seu pai de achegarse aos *optimates*, a pesar dos seus acordos de traballo con César e Pompeio, un indicio que quizais o ancián Craso era máis conservador do que algúns pensaban.

### Preparativos para Oriente

Marco Licinio Craso
Nunha carta de febreiro do 55 a. C. Cicerón menciona a presenza de Publio Craso nunha reunión celebrada na casa do seu pai. Durante estas negociacións políticas, acordouse que Cicerón non se oporía a unha *legatio* (viaxe diplomática) cara ao leste co seu antigo inimigo Publio Clodio Pulcro, a cambio de que Marco Craso apoiase un favor non identificado. Aínda que Clodio ás veces foi considerado como un axente ou aliado de Craso, non está claro se a súa viaxe, probablemente para visitar Bizancio ou Galacia, estivo relacionada coas intencións de Craso en Oriente.

As negociacións triunvirais en Rávena e Lucca resultaran na prolongación do mando galo de César e na concesión dunha provincia proconsular de cinco anos para cada un dos cónsules do 55 a.C. As provincias hispanas foron para Pompeio; Craso conseguiu ter Siria, coa intención transparente de lanzar unha guerra contra Partia. Algúns romanos opuxéronse á guerra, Cicerón chamouna guerra *nulla causa* ("sen xustificación"), ao considerar que Partia tiña un tratado con Roma; outros opuxéronse menos a guerra con Partia que á acumulación de poder do triunvirato ao librala. A pesar das obxeccións e dunha serie de malos presaxios, Marco Craso partiu de *Brundisium* en novembro do 55 a. C.

O notoriamente rico Marco Craso tiña uns sesenta anos e tiña problemas de audición cando se embarcou na invasión parta. Plutarco considera a avaricia como o seu principal motivo; os historiadores modernos tenden á envexa e á rivalidade, xa que a esvaecida reputación militar de Craso era inferior á de Pompeio e, despois de cinco anos de guerra na Galia, á de César. Elizabeth Rawson, con todo, suxeriu que, ademais destes ou outros obxectivos prácticos, a guerra estaba destinada a proporcionar un campo para as habilidades de Publio como xeneral, que comezara a demostrar tan vividamente na Galia. Cicerón que antes facía por recitar as boas calidades de Publio (ver arriba) , agora chorou e criticou o destrutivo desexo de gloria do seu xove amigo:

> *Pero como moitos outros mozos deixouse levar pola marea da ambición; e despois de servir un curto período de tempo con reputación como voluntario, nada podía satisfacelo senón probar a súa fortuna como xeneral, un emprego que estaba limitado pola sabedoría dos nosos antepasados a homes que chegaran a certa idade e que, aínda entón, estaban obrigados a someter as súas pretensións á incerta cuestión dunha decisión pública. Así, ao exporse a unha catástrofe fatal, mentres se esforzaba por rivalizar coa fama de Ciro e Alexandre, que viviron para rematar a súa desesperada carreira, perdeu toda semellanza con Licinio Craso e os seus outros dignos proxenitores.*
> 
> 

Presuntamente Publio axudou nos preparativos para a guerra. Tanto Pompeio como Craso reuniron tropas por toda Italia. Publio puido organizar estes esforzos no norte, xa que se di que partiu para Partia desde a Galia (probablemente Cisalpina). Os seus mil cabaleiros de Celtica (actuais Francia e Bélxica), *auxilia* proporcionados por aliados tecnicamente independentes, probablemente estivesen estacionados en Cisalpina; é cuestionable que a forza de mil tropas que utilizou para meter presión nas eleccións en xaneiro do 55 a. C. fosen eses mesmos homes, xa que o emprego de bárbaros dentro de Roma debería ser visto o suficientemente escandaloso como para provocar comentarios.

As actividades de Publio no 54 a. C. non están rexistradas, pero el e as tropas de cabalería celta non se uniron ao seu pai en Siria ata o inverno do 54 – 53 a. C. un ano despois da partida do ancián Craso. Os seus cabaleiros puideron ser necesarios na Galia xa que César se enfrontou a unha ameaza renovada das tribos xermánicas de todo o Rin e lanzou a súa primeira invasión de Britania.

### A campaña parta

Extensión do Imperio parto
A pesar da oposición á guerra, Marco Craso foi criticado por facer pouco para avanzar na invasión durante o primeiro ano do seu proconsulado. Ao entrar o inverno pasou o tempo xestionando a riqueza en lugar de organizar as súas tropas e conseguir esforzos diplomáticos para conseguir aliados. Só despois da chegada de Publio Craso comezou a guerra, e mesmo ese comezo foi un mal presaxio. Despois dun inventario do tesouro do templo de Atargatis, *Hierápolis*, Publio tropezou coa porta e o seu pai tropezou con el; este presaxio, ficticio ou non, suxire "que Publio foi visto como a verdadeira causa do desastre".

O avance militar tamén estivo acompañado por unha serie de malos presaxios, e o ancián Craso estaba frecuentemente en desacordo co seu cuestor, Casio Longino, o futuro asasino de César. O sentido estratéxico de Casio é presentado por Plutarco como superior ao do seu comandante. Pouco se fala da contribución de Publio Craso ata unha conxuntura no río *Balissus* (Balikh), onde a maioría dos oficiais pensaron que o exército debía acampar, descansar despois dunha longa marcha por terreo hostil e facer un recoñecemento. Marco Craso, en cambio, inspirado polo afán de Publio e da súa cabalería celta, o exército marchou de cabeza a unha trampa dos partos.

#### Batalla de Carras

*Artigo principal**:* Batalla de Carras.
Relevo dun catafracto parto atacando a un león usando kontos
Marco Craso comandaba sete lexións, cuxa forza foi estimada entre 28.000 e 40.000, xunto con 4.000 de cabalaría e un número comparable de infantaría lixeira. O exército romano superaba en gran medida a forza á que se enfrontaba. Aínda que a paisaxe desértica e areosa favorecía a cabalería fronte á infantaría, o principal valor da cabalería galorromana era a mobilidade, non a forza, xa que estaba lixeiramente armada e protexida. Pola contra, os mil catafractos partos fortemente blindados montaban cabalos bardados e portaban longas lanzas pesadas (*kontos*), cuxo alcance e dano superaba á lanza gala, mentres que os 9.000 arqueiros partos estaban equipados cun arco composto moi superior ao utilizado en Europa, con frechas continuamente reabastecidas por soldados e un tren de camelos. A reputación dos lexionarios de excelencia no combate a corta distancia fora anticipada polo xeneral parto Surena, e respondeu con cabalaría pesada e armamento de longo alcance.

Marco Craso respondeu movilizando aos lexionarios en cadrado defensivo, o muro de escudos ofreceu algo de protección pero dentro do cal non podían moverse, para evitar o cerco, ou quizais nun intento desesperado de desviar a fronte, Publio Craso dirixiu un corpo cos 1.300 cabaleiros celtas, 500 arqueiros e 4.000 soldados de infantaría de elite. A fronte parta do seu lado, que parecía abandonar o intento de rodear o exército, retirouse e Publio perseguiunos; cando estaban fóra do alcance visual do exército principal, os partos deron volta e emboscaron a Publio, cercandoo rapidamente. Un historiador militar describe a escena:

> *Axiña viron aos xinetes inimigos só como formas fugaces a través dunha cortina case impenetrable de area e po lanzada polos seus innumerables cascos, mentres que as frechas saían da penumbra e perforaban escudos, cotas, carne e ósos.*
> 
> 

Arqueiro a cabalo parto
Co aumento das baixas, Publio decidiu que unha carga era a súa única opción, pero a maioría dos seus homes, ateigados de frechas, non podían responder á chamada. Só a cabalería gala seguía ao seu novo xefe. Os catafractos devolveron o esforzo cunha contracarga na que mantiveron a clara vantaxe en número e equipamento. As lanzas galas máis lixeiras e curtas terían un efecto limitado contra a pesada armadura dos catafractos. Pero cando as dúas forzas se xuntaron, a armadura gala aínda que máis lixeira, deixandoos máis vulnerables, tamén os facía máis áxiles; agarraron as lanzas partas para tirar aos xinetes inimigos. Outros galos, desmontados ou escollendo desmontar, apuñalaron os cabalos partos no ventre, unha táctica que fora empregada contra a cabalaría de César polos xermanos superados en número o ano anterior na Galia.

Finalmente, con todo, os galos vense obrigados a retirarse, levando ao seu líder ferido a unha duna próxima, onde as forzas romanas supervivientes se estaban a reagrupar. Conducen os seus cabalos cara ao centro, logo bloquean os escudos para formar un perímetro. Pero a pendente fixo que os homes estiberan escalonados e expostos ás incesantes descargas de frechas. Dous gregos que coñecían a rexión tentaron persuadir a Publio para que escapara a unha cidade amiga próxima mentres as súas tropas resistían ao inimigo pero rexeitou:

> *Publio, declarando que ningunha morte podía ter tales terrores para el como para facerlle abandonar os que perecían pola súa conta, ordenoulles que salvasen a súa propia vida, despediuse deles e despediunos. Despois el mesmo, como non podía usar a súa man, que fora atravesada cunha frecha, presentou o seu costado ao seu escudeiro e ordenoulle atacar a casa coa súa espada.*
> 
> 

O retrato de Publio en Partia presentado por Plutarco contrasta coa énfase de César na prudencia, a diplomacia e o pensamento estratéxico do mozo. Plutarco describe a un líder que está ante todo desexoso de loitar, valente ata a temeridade e tráxicamente heroico no seu abrazo da morte.

#### Consecuencias

Os amigos de Publio Craso, Censorino e Megaboco, e a maioría dos oficiais suicídanse xunto a el, e apenas 500 homes quedan con vida. Os partos mutilan o corpo de Publio e desfilan a súa cabeza na punta dunha lanza diante do campamento romano. As burlas son lanzadas ao seu pai pola maior coraxe do seu fillo. Plutarco suxire que Marco Craso non puido recuperarse deste golpe psicolóxico, e a situación militar deteriorouse rapidamente como resultado do seu liderado depresivo. A maior parte do exército romano foi asasinado ou feito escravo, agás uns 10.000 liderados por Casio, finalmente reunidos con el, cuxa fuga foi caracterizada como unha deserción. Foi un dos peores desastres militares da historia romana.

Notas
-----

1. ↑  Smith, William (1870). "Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology" **2**: 831.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Rawson, Elizabeth (1982). "Crassorum Funera". *Société d'Études Latines de Bruxelles*. JSTOR 41532598.
3. ↑  Lawrence Keppie (2001). *Understanding Roman Inscriptions*. Psychology Press. ISBN 9780415151436.
4. ↑  Sumner, G.V. (1973). "The Orators in Cicero's Brutus: Prosopography and Chronology". *University of Toronto Press*. JSTOR 10.3138/j.ctvcj2j22.
5. ↑  Mason Ward, Allen (1977). *Marcus Crassus and the Late Roman Republic*. University of Missouri Press. ISBN 978-0826202161.
6. ↑  Cadoux, T. J. (1956). "Marcus Crassus: A Revaluation". *Cambridge University Press* **3** (2). JSTOR 641367.
7. 1 2 3 4 5 6 7 8  Plutarchus, Lucius Mestrius. *Life of Crassus*.
8. ↑  *A Dictionary of Greek and Roman Antiquities*
9. ↑  Wiseman, T. P. (1974). "Legendary Genealogies in Late-Republican Rome". *Greece & Rome* (Cambridge University Press) **21** (2). JSTOR 642729.
10. ↑  Bradley, Keith R. (1991). "Discovering the Roman Family: Studies in Roman Social History". Oxford University Press. ISBN 0195058577.
11. ↑  "Sumtuariae Leges". *penelope.uchicago.edu*. Consultado o 2023.
12. ↑  Goldsworthy, Adrian (2006). *Caesar: Life of a Colossus*. Yale University Press. ISBN 9780300139198.
13. ↑  Haley, Shelley P. (1985). "The Fives Wives of Pompey the Great". *Greece & Rome* **32**. JSTOR 642299.
14. ↑  Deutsch, Monroe E. (1917). "Classical Philology". *University of Chicago Press* **12** (1). JSTOR 262484.
15. ↑  Treggiari, Susan (1996). "Divorce Roman Style: How Easy and How Frequent Was It?". *Oxford University Press*. ISBN 9780198150459.
16. ↑  Wiseman, T.P. (1971). "New Men in the Roman Senate". *Oxford University Press*. ISBN 1597405523.
17. ↑  "Cicero". *penelope.uchicago.edu*. Consultado o 2023.
18. ↑  Siegmund Teuffel, Wilhelm (1873). *A History of Roman Literature*.
19. ↑  Rawson, Elizabeth (1985). "Intellectual Life in the Late Roman Republic". *Johns Hopkins University Press*.
20. ↑  Burton, Robert (1881). *The Anatomy of Melancholy*. Chatto & Windus.
21. ↑  Griffin, Miriam (1989). "Philosophy, Politics, and Politicians at Rome". *Philosophia togata: Essays on Philosophy and Roman Society* (Clarendon Press).
22. ↑  Tullius Cicero, Marcus (1965). *Tusculanae Disputationes*.
23. ↑  Tullius Cicero, Marcus. *De Oratore*.
24. 1 2 3  Tullius Cicero, Marcus (1881). *Brutus*.
25. 1 2  Tullius Cicero, Marcus. *De finibus*.
26. 1 2 3 4 5 6 7  Syme, Ronald (1980). *The Sons of Crassus*. Société d'Études Latines de Bruxelles. JSTOR 41531764.
27. ↑  "Contubernales". *penelope.uchicago.edu*. Consultado o 2023.
28. 1 2  Parrish, Eve J. (1973). "Crassus' New Friends and Pompey's Return". *Classical Association of Canada*. doi:10.2307/1087808.
29. ↑  Casio Dión Coceiano, Lucio. *Ρωμαϊκή Ἰστορία Rhōmaikē Historíā* [*Historia Romana*]. 39.31.
30. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  Caesar, Gaius Julius. *Bellum Gallicum* [*A guerra da Galia*].
31. ↑  Wiedemann, Thomas (1986). "The Fetiales: A Reconsideration". *Cambridge University Press* **36** (2). JSTOR 639289.
32. ↑  F. Cagniart, Pierre (1992). *Studies on Caesar’s Use of Cavalry during the Gallic War*. Ancient World.
33. ↑  Ezov, Amiram (1996). *The 'Missing Dimension' of C. Julius Caesar*. Historia.
34. 1 2  Rambaud, Michel (1965). *C. Iulius Caesar De Bello Gallico, secundus tertiusque libri*. p. 144.
35. ↑  Drinkwater, J.F. *Roman Gaul: The Three Provinces, 58 BC–AD 260*. pp. 103–109.
36. ↑  *Bellum Gallicum* 2.33: *Eodem tempore a P. Crasso, quem cum legione una miserat ad Venetos, Venellos, Osismos, Coriosolitas, Esuvios, Aulercos, Redones, quae sunt maritimae civitates Oceanumque attingunt, certior factus est omnes eas civitates in dicionem potestatemque populi Romani esse redactas.*
37. ↑  Welch, Kathryn (1998). "Caesar and His Officers in the Gallic War Commentaries". *Julius Caesar as Artful Reporter*. Classical Press of Wales.
38. ↑  Allen, Joel (2006). *Hostages and Hostage-Taking in the Roman Empire*. Cambridge University Press.
39. ↑  Delamarre, Xavier (2003). "Congestlos". *Dictionnaire de la langue gauloise*. Éditions Errance. p. 124.
40. ↑  Raimund Karl (2006). "\*butacos, \*uossos, \*geistlos, \*ambaχtos: Celtic Socio-economic Organisation in the European Iron Age". *Studia Celtica* **40**.
41. ↑  James Moscovich, M. (1979). "Obsidibus traditis: Hostages in Caesar’s De Bello Gallico,". *Classical Journal* **75**: 122–128.
42. ↑  Mousourakis, George (2003). *The Historical and Institutional Context of Roman Law*. Ashgate. ISBN 9780754621140.
43. ↑  A. Bauman, Richard (2000). *Human Rights in Ancient Rome*. Routledge. ISBN 9780415173209.
44. ↑  Allen, Joel (2006). *Hostages and Hostage-Taking in the Roman Empire*. Cambridge University Press. p. 56. ISBN 9780521861830.
45. ↑  Goldsworthy, Adrian (1998). "‘Instinctive Genius’: The Depiction of Caesar the General". *Classical Press of Wales*. Julius Caesar as Artful Reporter.
46. ↑  N. Luttwak, Edward (1993). "Logistics and the Aristocratic Idea of War". *Westview Press*. Feeding Mars: Logistics in Western Warfare from the Middle Ages to the Present.
47. ↑  C.E. Stevens e Alain Duval
48. ↑  Erickson, Brice (2002). "Falling Masts, Rising Masters: The Ethnography of Virtue in Caesar’s Account of the Veneti,". *American Journal of Philology* **123**: 601–622.
49. 1 2  S. Gruen, Erich (1969). "Pompey, the Roman Aristocracy, and the Conference of Luca". *Historia* **18**: 23.
50. ↑  Luibheid, Colm (1970). "The Luca Conference". *Classical Philology* **65**: 88–94.
51. ↑  "Cassus Dio, Book XXXIX". *penelope.uchicago.edu*. Consultado o 2023.
52. ↑  Ross Taylor, Lily (1942). "Caesar's Colleagues in the Pontifical College". *American Journal of Philology* **63**: 410. JSTOR 291556. doi:10.2307/291556.
53. ↑  Syme, Ronald (1987). "Marriage Ages for Roman Senators". *Historia* **26**: 318–332.
54. ↑  Ross Taylor, Lily (1949). "Party Politics in the Age of Caesar". *University of California Press*: 121.
55. ↑  Syme, Ronald (1944). "Caesar der Politiker und Staatsman by M. Gelzer". *Journal of Roman Studies* **34**: 96–97.
56. ↑  Jeffrey Tatum, W. (1999). "The Patrician Tribune: Publius Clodius Pulcher". *University of North Caroline Press*: 223–225.
57. ↑  Sicker, Martin (2000). *The Pre-Islamic Middle East*. Bloomsbury Academic. ISBN 9780275968908.
58. 1 2  B Fisher, William (1968–1989). *The Cambridge History of Iran*. Cambridge University Press. OCLC 159881392.
59. ↑  Sidnell, Phil (2007). *Warhorse: Cavalry in Ancient World*. Continuum International Publishing Group. ISBN 978-1847250230.
60. ↑  H. Scullard, H. (1982). *From the Gracchi to Nero*. Routledge. ISBN 9780416561005.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q382280
* WorldCat
* VIAF: 5032155708720522580005
* BMT: 177500
* GND: 1185205071
* Treccani: publio-licinio-crasso\_res-9a3e9251-86d5-11dc-9a1b-0016357eee51

 |