*Este artigo trata sobre un nome, para o accidente xeográfico véxase **Baía**.*
*Santa Baia*, John William Waterhouse, 1885
**Baia** ou **Olalla** é un nome propio feminino galego de orixe grega: Ευλαλια (*Eulalia*) que significa "a ben falada*.*
En Galicia **Santa Baia** (coñecida tamén coma Santalla, Santa Oalla, Santa Olaia ou Santa Eulalia) é patroa de multitude de parroquias, polo que debeu ser un nome común na antigüidade. Tamén en Cataluña hai unha gran devoción por Santa Baia ou Eulàlia que é patroa de Barcelona xunto con Nosa Señora da Mercé. Ás veces confúndense as vidas de Santa Baia de Mérida con Santa Baia de Barcelona, nena martiritzada a principios do século IV.

O nome Baia/Eulalia foi un nome frecuente na Idade Media en Francia, España e Portugal ("Eulàlia"). Desde os anos 60-70 foi perdendo popularidade, mais os seus hipocorísticos de orixe galega-asturiana: Olaia, Olalla foron gañando popularidade dende aquela en toda España, especialmente no norte (tamén a forma catalá ‘’Laia’’). A forma masculina Eulalio/ Baio está en desuso, tampouco é común a forma galega Baia hoxe en día, sendo a máis común en Galicia a forma Olalla.

Onomástica
----------

A festa onomástica celébrase os días:

* **Santa Baia de Mérida**, virxe e mártir, 10 de decembro, patroa de multitude de parroquias galegas. Véxase: Parroquias de Galicia baixo a advocación de santa Eulalia.
* **Santa Baia de Barcelona**, virxe e mártir, 12 de febreiro, patroa de Barcelona.

Orixe e difusión
----------------

Baia / Olalla é a evolución galega do nome culto Eulalia. Este deriva do adxectivo grego *eulalos*, composto de ευ (*eu*, "ben") e λαλεω (*laleo*, "falar"); o significado pode ser interpretado como "o que fala ben", "que fala con dozura", "elocuente". A forma grega do nome sería Ευλαλια (*Eulalia*), aínda que só está documentado o masculino Ευλαλιος (*Eulalios*), latinizado despois tanto ao masculino coma ao feminino.

A difusión do nome débese ao culto ás santas así chamadas, en particular ás dúas mártires españolas, unha de Barcelona e a outra de Mérida. O nome é sonado ademais de en España, en Portugal e Francia. En Italia a notoriedade do nome aumentou grazas a unha canción de Quartetto Cetra de 1947, *Eulalia Torricelli da Forlì*. En Inglaterra, en época medieval, *Eulalia* semella confundirse en parte co nome *Ilaria, Hilary*.

Variantes
---------

### Variantes en galego

A variante máis común en Galicia (por ser patroa en máis parroquias) é Baia, sendo a variante culta Eulalia. Existen ademais as variantes Olalla (moi frecuente hoxe en día), Olaia, Oalla, Alla, Balla e Oballa.

Variantes noutras linguas
-------------------------

* Asturiano: Lala, Olalla.
* Catalán: Eulàlia, Olalla
	+ Hipocorístico: Laia
* Eslovaco: Eulália
* Esloveno: Evlalija
* Español: Eulalia, Olalla, Olaya
* Éuscaro: Eulale, Olaia, Eulari.
* Francés: Eulalie
* Galego: Baia, Olalla, Olaia, Alla.
	+ Variante culta: Eulalia.
* Grego antigo: Ευλαλια (*Eulalia*)
	+ Masculino: Ευλαλιος (*Eulalios*)
* holandés: Eulalia
* Húngaro: Eulália
* Inglés: Eulalia
	+ Hipocorístico: Eula, Lalia
* Latín: Eulalia
	+ Masculino: Eulalius
* Polonés: Eulalia
* Portugués: Eulália
* Ruso: Евлалия (*Evlalija*)

Datos do censo en España e Galicia
----------------------------------

O nome **Baia**, malia ser a forma galega máis repetida no patrón parroquial, non conta con representación na poboación hoxe en día. Tampouco aparece hoxe a variante rara **Oalla**.

A variante **Eulalia**, moi popular noutras zonas de España, non é moi común en Galicia, lévana só 706 mulleres, tamén é curioso que media de idade é alta: 61 anos.

A variante galega **Olalla**, aparece practicamente só en Galicia, con 1270 das 2896 en toda España, sendo a máis común de todas a versións do nome hoxe en día en Galicia.

A variante galega **Olaia**, común na lingua vasca abunda en Galicia e no País Vasco, con 2414 mulleres, 186 delas en Galicia.

A variante castelá (de orixe galega) ***Olaya*** é tamén moi común no noroeste do estado, con 2964 mulleres en todo o estado, 326 en Galicia.

Persoeiros
----------

* Baia de Mérida, mártir da época antiga.
* Baia de Barcelona, mártir da época antiga e patroa da cidade.
* Olallo, antipapa ou Eulalio, 380, antipapa romano.
* Eulalia de Borbón, 1864, infanta de España, filla da Raíña Isabel II.
* Olaia Fernández Davila, Vigo 1954, política galega do BNG, deputada no congreso de España.
* Eulalia Agrelo Costas, Rianxo 1974, filóloga e ensaísta galega.
* Eulalie Jensen, actriz estadounidense.
* Laia Manetti, actriz italiana.
* Laia Palau, deportista española.
* Eulalio Gutiérrez, político mexicano.

Notas
-----

1. ↑  Lligadas, Josep (1997). *Santa Eulàlia, una fe jove* (en catalán) (1ª ed.). Barcelona: Centre de Pastoral Litúrgica. ISBN 84-7467-447-6.
2. 1 2  Laia a sellamara.com Arquivado 18 de agosto de 2015 en Wayback Machine. Datos do Censo Español, Fonte: INE.
3. ↑
4. ↑  "Hilary". *Online Etymology Dictionary* (en inglés). Consultado o 5 novembro 2014.
5. 1 2 3 4 5  Instituto Nacional de Estadística

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Accademia della Crusca (1830). *Dizionario della lingua italiana - Volume VII*. Padua: Tipografia della Minerva.
* Albaigès i Olivart, Josep M. (1993). *Diccionario de nombres de personas*. Edicions Universitat Barcelona. ISBN 84-475-0264-3.
* Burgio, Alfonso (1992). *Dizionario dei nomi propri di persona*. Roma: Hermes Edizioni. ISBN 88-7938-013-3.
* Galgani, Fabio (2005). *Onomastica Maremmana*. Centro Studi Storici "A. Gabrielli".
* La Stella T. Enzo (2009). *Santi e fanti - Dizionario dei nomi di persona*. Roma: Zanichelli. ISBN 978-88-08-06345-8.

### Outros artigos

* Santa Baia
* Lista de nomes femininos en galego