**Fernando de Araújo**, tamén coñecido como **Lasama**, nado o 26 de febreiro de 1963 e finado o 2 de xuño de 2015, foi un activista e político de Timor Leste. Pulou na clandestinidade pola independencia timorense antes de fundar o Partido Demócrata no Timor independente. Foi presidente do Parlamento Nacional de 2007 a 2012. Tamén exerceu como presidente en funcións durante dous meses a principios de 2008.

Traxectoria
-----------

### Antecedentes e inicios de carreira

Naceu en Manutaci, distrito de Ainaro, no que daquela era o Timor portugués. Era de etnia Mambai.

Á idade de 12 anos, presenciou o masacre de 18 membros da súa familia polo exército indonesio. Estudou literatura na Universidade Udayana de Balí, Indonesia. Alí fundou a *Resistência Nacional dos Estudantes do Timor-Leste* (RENETIL).

### No cárcere indonesio

Tras o masacre de Santa Cruz en 1991, Araújo foi detido por "subversión contra o Estado" tras completar o seu primeiro ano de estudos. En xaneiro de 1992, un tribunal indonesio condenouno a nove anos de prisión e o xuíz dixo que era culpable de "deshonrar á nación [Indonesia] aos ollos da comunidade internacional". Foi nomeado por Amnistía Internacional como preso de conciencia. En 1992 gañou o Reebok Human Rights Award.

Foi liberado da Institución Penitenciaria de Cipinang cedo tras a presión dos activistas dos dereitos humanos indonesios. Despois da súa liberación, Araújo permaneceu en Iacarta e continuou traballando pola autodeterminación e a democracia en Timor Leste, traballando en estreita colaboración cos defensores dos dereitos humanos indonesios e os defensores da democracia.

### Política timorense

Araújo volveu a Timor Leste para traballar co Consello Nacional da Resistencia de Timor no referendo de independencia de Timor Oriental de 1999, que votou a favor da independencia do país. Ocupou como viceministro de Asuntos Exteriores no gabinete de transición durante a Administración de Transición das Nacións Unidas en Timor Oriental que gobernou o país de 1999 a 2001.

Araújo fundou a organización ecoloxista *Fundaçao Haburas*, o semanario *Talitakum* e o semanario do Partido Demócrata (PD) *Vox Populi.*

En 2001, fundou o PD como alternativa ao partido dominante Fretilin. O PD estaba dirixido por antigos estudantes activistas clandestinos, incluídos membros de Renetil. O partido quedou segundo nas eleccións de 2002 cun 8,72% dos votos. Participou en todas as eleccións parlamentarias desde a independencia e gañou escanos cada vez.

### Eleccións de 2007 e 2012

Lasama de Araújo foi o candidato do Partido Demócrata nas eleccións presidenciais de abril de 2007. Ocupou o terceiro lugar cun 19,18% dos votos, e o 26 de abril anunciou o apoio do seu partido ao segundo candidato, o primeiro ministro José Ramos-Horta, na segunda volta.

Nas eleccións parlamentarias de xuño de 2007, Araújo gañou un escano como primeiro nome na lista de candidatos do PD. Na primeira sesión do novo parlamento o 30 de xullo, Araújo foi elixido presidente do Parlamento Nacional, derrotando a Aniceto Guterres de Fretilin.

Presentouse de novo nas eleccións presidenciais de 2012, ocupando o terceiro lugar cun 17,3% dos votos. Despois foi reelixido como deputado nas eleccións parlamentarias de Timor Oriental de 2012. En 2015, foi nomeado Ministro de Estado, Coordinador de Asuntos Sociais e Ministro de Educación.

Araújo non se presentou á presidencia do Parlamento Nacional en 2012. Vicente Guterres foi elixido para sucedelo a finais de xullo.

### Presidente de Timor-Leste (en funcións)

Tras un atentado que feriu gravemente ao presidente José Ramos-Horta o 11 de febreiro de 2008, Araújo pasou a ser presidente en funcións o 13 de febreiro.

Ramos-Horta asumiu de novo o relevo o 17 de abril de 2008, cando regresou a Timor-Leste.

Vida persoal
------------

Mentres estaba en prisión coñeceu á súa muller, Jacqueline "Joy" Aquino Siapno, unha académica filipina que traballaba para Amnistía Internacional. Teñen un fillo, Hadomi. Siapno e o seu fillo deixaron Timor en 2014, pero o seu divorcio nunca se finalizou antes da súa morte. De Araújo morreu en 2015 dun ictus, aos 52 anos.

O seu nome de loita *Lasama* significa "alguén que non podes tripar".

Recoñecementos
--------------

En 2012, recibiu a Orde de Timor-Leste.

Notas
-----

1. ↑  "Araujo, prisioner of conscience" (PDF). *Amnistía Internacional*. 1992. Consultado o 2 de xuño de 2019.
2. 1 2  *From the pain comes the dream*. 2003. ISBN 9781884167355.
3. ↑  "Two set to square off for presidency" Arquivado 15 de febreiro de 2008 en Wayback Machine. AAP, 18 de abril de 2007.
4. ↑  2007 presidential election results Arquivado 08 de marzo de 2008 en Wayback Machine. East Timor Election Commission website.
5. ↑  "Ramos Horta wins key support", AFP, 27 de abril de 2007.
6. ↑  "National Provisional Results from the 30 June 2007 Parliamentary Elections" Arquivado 31 de outubro de 2007 en Wayback Machine. Comisión Nacional de Eleccións de Timor-Leste, 9 de xullo de 2007.
7. ↑  "vicente-guterres-ketua-pn-baru" (en Indonesian). The Timor News. 31 de xullo de 2012. Arquivado dende o orixinal o 23 de xaneiro de 2016. Consultado o 6-2-2022.
8. ↑  "New poll if Ramos Horta recovery slow", *The Australian Financial Review*, 14 de febreiro de 2008.
9. ↑  Ramos Horta still haunted by questions | The Australian[*Ligazón morta*]
10. ↑  "Lasama de Araújo in-memoriam".
11. ↑  "Fernando de Araújo (1962-2015)". *www.cmjornal.pt* (en portugués). Consultado o 2022-02-07.
12. ↑  Jornal da República: *DECRETO PRESIDENTE 46/2012*, 19 de maio de 2012, consultado o 29 de abril de 2020.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Política de Timor Oriental

### Ligazóns externas

* Entrevista de setembro de 2008 (Transcrición)
* Entrevista *Colección Liberdade* a Fernando de Araújo