Sobremesas variadas.
Na cultura occidental recente, a **sobremesa** é o derradeiro prato que se serve no curso dunha comida (xantar ou cea). Componse dun prato cociñado máis ou menos azucrado ou ben de froitas, pasteis, cremas, tortas, flans, xeados, pudins e doces.

Nunha acepción máis antiga, a sobremesa comprendía tamén o queixo e algúns froitos secos (noces, castañas asadas).

Etimoloxía
----------

O nome é unha extensión de *sobremesa*, é dicir, do período de tempo en que os comensais permanecen á mesa despois de comeren, xeralmente falando, xa que é nese momento cando se serve.

Na lingua galega, *sobremesa* vén da construción morfolóxica *sobre* + *mesa*, significando *sobre* 'despois', 'aquilo que sucede máis tarde', e *mesa* significando 'comida principal que se consome á mesa'. Polo tanto, sobremesa significa despois da mesa ou aquilo que sucede á comida principal.

Historia
--------

Amendoados de Allariz.
Filloas, típica sobremesa do entroido en Galicia.
As primeiras sobremesas eran alimentos servidos en cru, como panais de mel, e froitos secos, como dátiles.

Non foi até a Idade Media, cando o azucre comezou a fabricarse, en que a xente empezou a gozar de máis sobremesas doces, pero incluso entón o azucre era tan caro que se reservaba só para os ricos, e en ocasións moi especiais.

A orixe de sobremesas conxeladas, como o xeado e os sorbetes remóntanse tamén á Idade Media, cando a realeza consumía xeo doce con sabor a mel ou a xarope de froitas.

Tamén na Idade Media, nos banquetes da corte francesa, pratos que hoxe consideramos como *sobremesa*, e que podían consistir en preparacións doces e salgadas, non pechaban a comida, senón que ían seguidos por outros dous servizos, o *issue de table* e o *boutehors*, alimentos compostos de viño e especias de cámara (así chamadas porque sa pasaba a unha cámara á parte para degustalas), especias ou froitas confeitadas en azucre ou mel: xenxibre, coandro, fiúncho, anís, nougat de piñóns, doce de marmelo, abelás e pistachos confeitados. Estas *especias de cámara* gozaban de gran reputación, pois considerábase que facilitaban a dixestión, de xeito que eran máis ben medicamentos que doces, e por iso eran frecuentemente preparadas por boticarios e dadas aos enfermos.

Antes do século XIX, que conduciu, por un lado, ao xurdimento da clase media e, por outro, á mecanización da industria azucreira, os doces eran un privilexio da aristocracia. Cando o azucre se fixo máis barato medrou, paralelamente, o desenvolvemento e a popularización das sobremesas.

En moitas culturas, como a chinesa, non se espera a chegar ao final da comida, servíndose unha mestura de doces e saborosos pratos ao longo da comida.

Doces e sobremesas típicas de tempada
-------------------------------------

Hai algunhas sobremesas que se consomen especialmente nalgunhas datas significadas. En Galicia, por exemplo:

En entroido
* Filloas, orellas.

En Pascua
* Rosca de Pascua.

En Santos e defuntos
* *Bolos de vento* (chulas), ósos de santo.

En Nadal
* Rosca de Reis, froita seca, noces. Hoxe en día turróns, mazapáns, polvoróns (importados).

Galería de imaxes
-----------------

* Crema catalá, sobremesa típica de Cataluña.Crema catalá, sobremesa típica de Cataluña.
* Arroz con leite, típica sobremesa de moitas gastronomías.Arroz con leite, típica sobremesa de moitas gastronomías.
* Ananás ou "piña americana".Ananás ou "piña americana".
* Torta de Santiago.Torta de Santiago.
* Copa de xeado de chocolate con nata e galleta.Copa de xeado de chocolate con nata e galleta.
* Orellas, doces típicos do Entroido en Galicia.Orellas, doces típicos do Entroido en Galicia.
* Ósos de santo, doce da Semana Santa de Castela e León.Ósos de santo, doce da Semana Santa de Castela e León.
* Leite fritido, sobremesa común en Galicia.Leite fritido, sobremesa común en Galicia.
* Filloas, doces típicos de Galicia (especialmente polo Entroido), Bretaña e outros países.Filloas, doces típicos de Galicia (especialmente polo Entroido), Bretaña e outros países.

Notas
-----

1. ↑  Delp, Valorie: "History of Desserts". LoveToKnow. *(en inglés)* Consultada o 18/04/2020.
2. ↑  Jacquert, Danielle (1988): *La médecine médiévale dans le cadre Parisien XIV–XVe siècles*. Fayard. ISBN 2-213-59923-8.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Sobremesa*** |

### Bibliografía

* Delp, Valorie: "History of Desserts". LoveToKnow *(en inglés)*. Consultado o 18/0/2020.
* Dodge, Abigail J. *et. al.* (2002): *Dessert*. Simon & Schuster. ISBN 0743226437.
* Mesnier, Roland (2004): *Dessert University*. Simon & Schuster. ISBN 0-7432-2317-9

### Outros artigos

* Sobremesa de Galicia
* Queixo
* Xelatina

### Ligazóns externas

* TVG. Vivir aquí (15/01/2012). A Galicia máis doce.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q182940
* AAT: 300389826
* BNCF: 42445
* BNF: 119373678
* EBID: ID
* GEC: 0133900
* GND: 4011539-2
* JSTOR: desserts
* LCCN: sh85037243
* NKC: ph114308

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---