Cando os muiscas construían as súas casas (*bohíos*) cantaban e danzaban mentres construían seguindo o ritmo da música.
A ocarina era un dos instrumentos empregados polos muiscas na súa música.
O xaguar era considerado un animal sagrado, polo que os muiscas imitaban a súa aparencia durante as danzas para obter o agrado dos deuses.
Este artigo describe o uso da **música** polo **pobo muisca**. Os muiscas foron unha civilización precolombiana organizada na Confederación muisca antes da conquista española das terras altas centrais (Altiplano Cundiboyacense) da actual Colombia. A música era empregada polos muiscas nos seus rituais relixiosos, para dar a benvida o novo *cacique* e durante colleita, a sementeira e a construción das casas.

Música muisca
-------------

A música dos muiscas era producida nun sentido máxico-relixioso; a música era interpretada durante rituais relixiosos onde os muiscas se reunían para adorar o Sol (Sué), a Lúa (Chía) e outras deidades. A música servía como fonte de esperanza para os guerreiros güechas e para aliviar a dor causada pola morte.

Segundo os cronistas españois, a música dos muiscas era triste e monótona. A xente podía tocar música durante eventos que tomaban un mes completo para compracer aos seus deuses, onde cantaban sobre as guerras libradas e rogaban aos deuses pola vitoria en guerras futuras. Cada vez que se libraba unha guerra, os muiscas bailaban e cantaban.

Durante as épocas de colleita e sementeira na súa agricultura, a xente cantaba e bailaba continuamente. Mentres cantaban, quitaban as rochas soltas dos campos de cultivo. Os sacrificios, ás veces de carácter humano, ían acompañados de música, bailes e cantos. Tamén se facían cando era instaurado un novo *caciques* como gobernante.

Cando os muiscas construían as súas casas (*bohíos*), cantaban e bailaban levando a madeira e outros materiais ao ritmo da música. Vestían con diademas de ouro e bebían moita chicha. Durante estes rituais estaban acompañados polo deus da construción e da embriaguez, Nencatacoa.

### Instrumentos

Para a súa música, os muiscas empregaban principalmente frautas, tambores e fotutos, instrumentos feitos de caracolas de mar. Tamén usaban ocarinas, así como sikus e copas que facían soar cun seixo no interior.

### Danza

As danzas realizábanse durante os períodos de colleita e sementeira seguindo o calendario muisca, e eran realizadas con plumas e disfraces que imitaban a aparencia de animais como o oso de anteollos ou o xaguar. As danzas realizadas durante a construción de casas era danzas mixtas nas cales os homes e as mulleres bailaban collidos das mans.

Notas
-----

1. ↑  Ocampo López, 2007, Ch.V, p.230
2. ↑  Monotonous music of the Muisca Arquivado 10 de maio de 2017 en Wayback Machine. *(en castelán)*
3. 1 2 3  Ocampo López, 2007, Ch.V, p.231
4. 1 2  Escobar, 1987
5. ↑  Music of the Muisca Arquivado 21 de xaneiro de 2021 en Wayback Machine. - Banco da República - consultado o 5 de maio de 2016 *(en castelán)*
6. ↑  Duica, 2012, p.4

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Duica, William (2012). *Maleta Didáctica Musica de la Vida - Didactic case of music of life* (PDF) (en castelán). Museo do Ouro. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 29 de agosto de 2016. Consultado o 2016-07-08.
* Escobar, Luis Antonio (1987). *La música en Santa Fé de Bogotá - las mozcas - The music in Santa Fé de Bogotá - the Muisca* (en castelán). Museo do Ouro. Consultado o 2016-07-08.
* Ocampo López, Javier (2007). *Grandes culturas indígenas de América - Great indigenous cultures of the Americas* (en castelán). Bogotá, Colombia: Plaza & Janes Editores Colombia S.A. pp. 1–238. ISBN 978-958-14-0368-4.

| * v
* c
* e
Pobo muisca |
| --- |
| Historia dos muiscas | 
* Período Herrera (-800 a 800)
* Confederación muisca (~1450 a 1540)
* Batalla de Pasca (~1470)
* Batalla de Chocontá (~1490)
* Batalla de Tocarema (1538)
* Conquista española
* Cabido Maior do Pobo Muisca (2002)

 |
| Temas | 
* Agricultura
* Arquitectura
* Arte
	+ Balsa
* Astronomía
* Calendario
* Economía
* Flora e fauna
* Gastronomía
	+ Chicha
* Lingua
	+ Duit
	+ Numeración
* Militarismo
	+ Güecha
* Momificación
* Música
* Mitoloxía
	+ El Dorado
* Relixión
	+ *Tunjo*
* Tejo
* As mulleres na sociedade muisca
	+ Zoratama

 |
| Mitoloxía | 
* Chiminigagua
* Bachué
* Chía
* Sué
* Bochica
* Huitaca
* Chibchacum
* Cuchavira
* Nencatacoa
* Chaquén
* Chibafruime
* Guahaioque

 |
| Lugares | 
* Templos
	+ Templo do Sol
	+ Templo da Lúa
	+ Coxíns do Zaque
* Auga
	+ Lagoa de Fúquene
	+ Lagoa de Guatavita
	+ Lagoa de Iguaque
	+ Lagoas de Siecha
	+ Lago de Tota
	+ Fervenza do Tequendama

 |
| Gobernantes do norte | 
* *Zaques* de Hunza
	+ Hunzahúa
	+ Michuá
	+ Quemuenchatocha
	+ Aquiminzaque
* *Iraca* de Sugamuxi
	+ Nompanim
	+ Sugamuxi
* *Tundama* de Tundama

 |
| Gobernantes do sur | 
* *Zipas* de Bacatá
	+ Meicuchuca
	+ Saguamanchica
	+ Nemequene
	+ Tisquesusa
	+ Zaquesazipa
* *Cacique* de Turmequé
	+ Diego de Torres y Moyachoque

 |
| Nos medios | 
* *Tundama* (filme de 2020)
* *NovaMundi: The Spear of Chaquén* (videoxogo de 2021)

 |

* Portal:Colombia
* Portal:Pobos indíxenas de América