**Josef Stefan** (en esloveno: ***Jožef Štefan***), nado en St. Peter o 24 de marzo de 1835 e finado en Viena o 7 de xaneiro de 1893 é un físico, matemático e poeta austrohúngaro de etnia eslovena.

Traxectoria
-----------

Stefan naceu na aldea de St. Peter, actualmente un distrito de Klagenfurt, fillo de Aleš (Aleksander) Stefan (1805-1872), e de Marija Startinik (1815-1872). Os seus pais, ambos eslovenos, casaron cando Josef tiña once anos. Era unha familia modesta, o seu pai era axudante dun muíño e a súa nai traballaba como doncela.

Stefan acudiu á escola primaria en Klagenfurt, onde amosou o seu talento. Recomendáronlle que continuase a súa educación, así que en 1845 ingresou no Europagymnasium Klagenfurt. Cando tiña trece anos, viviu a revolución de 1848, que o inspirou a ter simpatía coa produción literaria eslovena.

Despois de graduarse entre os mellores da súa clase no instituto, considerou por un tempo unirse á orde beneditina, pero prevaleceu o seu interese pola física. Marchou a Viena en 1853 para estudar matemáticas e física. O seu profesor foi Karel Robida, que escribiu o primeiro libro de texto de física en esloveno. Stefan logrou entón a habilitación en física matemática na Universidade de Viena en 1858. Durante os seus anos de estudante, tamén escribiu e publicou poemas en esloveno.

Stefan deu clases de física na Universidade de Viena, foi director do Instituto de Física dende 1866, vicepresidente da Academia Austríaca de Viena e membro de varias institucións científicas de Europa.

Faleceu en Viena. A súa vida e obra foron estudadas extensamente polo físico Janez Strnad.

Traballo
--------

Stefan publicou preto de oitenta artigos científicos, a maioría nos boletíns da Academia de Ciencias de Viena. É coñecido especialmente por orixinar a lei de Stefan en 1879, unha lei física que afirma que a radiación total dun corpo negro é proporcional á cuarta potencia da súa temperatura termodinámica *T*:

{\displaystyle j^{\star }=\sigma T^{4}}
Derivou a súa lei das medidas do físico francés Dulong e Petit. Como ambas as radiacións incidentais e as emisións de corpos negros son sempre iguais, esta ecuación aplícase igualmente á temperatura de calquera corpo ideal á radiación incidental que cruza a súa superficie. En 1884, a lei foi estendida para aplicala a emisións de corpos grises por Ludwig Boltzmann, alumno de Stefan, polo que é coñecida como lei de Stefan-Boltzmann. Boltzmann tratou unha máquina térmica con luz como asunto de traballo. Esta é a única lei física que recibe o nome dun físico eslovena. Na actualidade, a lei derívase da lei de Planck da radiación dos corpos negros:

{\displaystyle j^{\star }=\int \_{0}^{\infty }\left({dj^{\star } \over d\lambda }\right)d\lambda }
Con esta lei, Stefan determinou a temperatura da superficie do Sol, que calculou en 5430 °C. Este foi o primeiro valor para esta temperatura.

Stefan achegou as primeiras medidas da condutividade térmica dos gases, tratou da evaporación, e entre outras estudou a difusión e a condución de calor nos fluídos. Polo seu estudo na óptica, a Universidade de Viena concedeulle o premio Lieben. Polos seus traballos pioneiros no cálculo das taxas de evaporación e difusión, o fluxo dende unha pinga ou partícula que é inducida por evaporación ou sublimación na superficie denomínase fluxo de Stefan.

Tamén son moi importantes as súas ecuacións electromagnéticas, definidas en notación vectorial, e os seus traballos na teoría cinética da calor. Stefan estivo entre os primeiros físicos de Europa que entendeu a teoría electromagnética de Maxwell e un dos poucos fóra de Inglaterra que a expandiu. Calculou a indutancia dun resorte cunha sección en cruz cuadrática, e corrixiu un erro de cálculo de Maxwell. Tamén investigou o fenómeno chamado efecto pelicular, en que a corrente eléctrica de alta frecuencia é maior na superficie dun condutor que no seu interior.

En matemáticas, é coñecido o problema de Stefan ou as tarefas de Stefan con fronteira móbil. O problema foi estudado por primeira vez por Lamé e Clapeyron en 1831. Stefan solucionou o problema cando estaba calculando o rápido que crecía unha capa de xeo sobre unha superficie acuática (ecuación de Stefan).

Obra literaria
--------------

Durante o período revolucionario de signo nacionalista que sacudiu o Imperio Austrohúngaro en 1848, Stefan comezou a publicar os seus poemas en lingua eslovena, que unhas veces tocaban temas científicos, en ocasións eran ferozmente patrióticas, e noutras ocasións se volcaban sobre asuntos románticos.

> 
> 
> 
> |  |  |
> | --- | --- |
> | *Nekaj bode zmeraj še ostalo,* | *Sempre haberá algo,*  |
> | *da ne bomo vedeli, zakaj?* | *que nós non saberemos, por que?*  |
> | Jožef Stefan, *Naturoznanske poskušnje*("A ciencia das probas da Natureza", 1859) |
> 
> 
>

Eponimia
--------

* O cráter lunar Stefan leva ese nome na súa honra.

Notas
-----

1. ↑  "Josef Stefan; austrian physicist". *Encyclopaedia Britannica* (en inglés). Consultado o 31 de xullo de 2017.
2. 1 2 3 4  O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F. "Josef Stefan". *MacTutor History of Mathematics archive* (en inglés). University of St Andrews. Consultado o 6 de agosto de 2019.
3. ↑  "Stefan". *Gazetteer of Planetary Nomenclature. Flagstaff: USGS Astrogeology Research Program. OCLC 44396779* (en inglés).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Josef Stefan Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* "Josef Stefan: His life and legacy in the thermal sciences," *Experimental Thermal and Fluid Science*, Volume 31, Issue 7, xullo de 2007,s 795–803, by John C. Crepeau
* Extended biography of Josef Stefan, by John C. Crepeau
* Jožef Stefan

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q16581
* WorldCat
* VIAF: 69730968
* BRE: 4166200
* DeutscheBio: 119059096
* EBID: ID
* FAST: 349440
* GEC: 0064082
* GND: 119059096
* ISNI: 0000 0000 5539 786X
* LCCN: n94121430
* MGP: 19402
* MR: 239461
* NKC: mzk2003202350
* NLG: 234914
* NTA: 106554484
* OEBL: ID
* SUDOC: 203534123
* Treccani: josef-stefan
* zbMATH: stefan.josef

 |