recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| *Macrauchenia*Rango fósil: Mioceno tardío - Plistoceno tardío |
| --- |
| *M. patachonica* (meirande) e *Phenacodus primaevus* (cativo) |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | †Litopterna |
| Familia: | †Macraucheniidae |
| Xénero: | *†***Macrauchenia''** |

 |
| Especie tipo |
| '**Macrauchenia patachonica'**Owen, 1838 |
| Especies |
| †***M. patachonica***
†***M. ullomensis***
†***M. boliviensis*** |

***Macrauchenia*** (que quere dicir "gran llama", baseado no termo latino para llamas, Auchenia) era un ungulado de pescozo e lombo longos orixinario de América do Sur, tipificador da orde Litopterna. Os fósiles máis antigos destes animais roldan os sete millóns de anos, e *M. patachonica* desaparece do rexistro fósil durante o Plistoceno tardío, ó redor de hai 20.000 ou 10.000 anos. *M. patachonica* era o membro máis coñecido da familia Macraucheniidae, e é coñecido por fósiles atopados principalmente na Arxentina. A especie tipo foi descuberta por Charles Darwin durante a viaxe do *Beagle.* En vida, *Macrauchenia* parecíase a un camelo o un elefante curto, aínda que non é estreitamente relacionado cos camelo ou proboscídeos.

Notas
-----

1. ↑  "BBC - Science & Nature - Wildfacts - Macrauchenia". Arquivado dende o orixinal o 14 de xaneiro de 2013. Consultado o 15 de xuño de 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q139086
* MAG: 2776916510

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EOL: 4528582
* Fossilworks: 43497
* GBIF: 4834242
* IRMNG: 1195311
* NCBI: 1563126

 |
**Morgan Parra**, nado Metz (Francia) o 15 de novembro de 1988, é un xogador francés de rugby. A súa posición no campo é *medio de melé* aínda que ás veces tamén xoga como *apertura*.

Traxectoria
-----------

Parra debutou no Top 14 en 2006 xogando no Bourgoin. En 2008, con só 19 anos, xogou o seu primeiro encontro coa Selección de rugby de Francia. O ano seguinte asinou un contrato co ASM Clermont Auvergne, co cal chegou ese ano á final do Top 14. 

En 2010 Parra foi unha peza importante na vitoria do XV do Galo no torneo das 6 Nacións, e na vitoria de ASM Clermont por vez primeira na liga francesa de rugby.

Na Copa do Mundo de Rugby 2011 foi un dos xogadores mais salientables da súa selección, acadando o subcampionato do mundo.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Equipos** | **Tempadas** | **Títulos** |
| CS Bourgoin | 2006 - 2009 |  |
| ASM Clermont | 2009 - | 1 Top 14 (2010) |
| XV do Galo | 2008 - | 1 Seis Nacións (2010) |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* ASM Clermont Auvergne
* Selección de rugby de Francia
* Top 14

### Ligazóns externas

* Perfil do xogador na web do torneo 6 Nacións *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2464963
* EPCR: MP718831
* ItsRugby: 5042
* SCRUM: 15818

 |
**Mehmed V Reshad** (en turco otomán: محمد خامس Meḥmed-i ẖâmis, turco: Mehmed V Reşad ou Reşat Mehmet), nado o 2 de novembro de 1844 en Constantinopla e finado o 3 de xullo de 1918 na mesma cidade, foi o trixésimo quinto sultán do Imperio Otomán. Foi fillo do sultán Abdul Hamid II e foi sucedido polo seu medio irmán Mehmed VI.

Reinado
-------

Guillerme II, Mehmed V e Francisco Xosé I: Os tres emperadores das Potencias Centrais durante a primeira guerra mundial.
O seu reinado comezou o 27 de abril de 1909, aínda que careceu de poder político real durante o seu mandato, sendo os asuntos de Estado do Imperio Otomán controlados por importantes figuras como Three Pashas desde a Revolución Turca de 1908. O único poder político que realmente posuía Mehmed era o de declarar a xihad contra os poderes da Tripla Entente durante a primeira guerra mundial en 1914.

Esta foi a derradeira vez que un Califa proclamou a xihad, posto que o califato finalizou en 1924. A proclamación non tivo un efecto notable na guerra, a pesar de que moitos musulmáns vivían nos territorios do Imperio Otomán. A maior parte dos árabes uníronse ás forzas británicas contra os Otománs na Revolución Árabe de 1916.

Mehmed foi nomeado Mariscal de Campo do Reino de Prusia o 27 de xaneiro de 1916 e do Imperio Alemán o 1 de febreiro de 1916 polo káiser Guillerme II.

Morte
-----

Mehmed viviu no palacio Yildiz de Constantinopla onde finou o 3 de xullo de 1918 ós 73 anos, a tan só catro meses da fin da Gran Guerra. A súa tumba estas no distrito Eyup da moderna Istambul.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Abdul Hamid II** |  **Sultán otomán**1909 – 1918 | Sucesor:**Mehmed VI** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q151494
* WorldCat
* VIAF: 23084823
* AAT: 300021703
* BMT: 167395
* BNF: 16950123h
* DeutscheBio: 124832946
* EBID: ID
* FAST: 422520
* GEC: 0041735
* GND: 124832946
* ISNI: 0000 0000 4846 5588
* LCCN: nr98031746
* NLG: 332663
* SUDOC: 168646501
* WikiTree: Osmanlı-2

 |
**Marcus Christian Allbäck**, nado o 5 de xullo de 1973 en Gotemburgo, é un exfutbolista e adestrador sueco.

Traxectoria
-----------

Allbäck empezou a súa carreira profesional no Örgryte IS logo pasou por dous equipos estranxeiros modestos, o danés Lyngby Boldklub e o A.S. Bari da liga italiana, para volver de novo ao seu primeiro club. En 2000 fichou polo SC Heerenveen da Eredivisie, e en 2002 comprometeuse co Aston Villa por 2 millóns de libras, así e todo non estivo no equipo titular na Premier League ao contar xa con Darius Vassell e Juan Pablo Ángel. Ao final do seu contrato, no verán de 2004, marchou ao Hansa Rostock.

No verán de 2005 Allbäck, de 32 anos, firmou co F.C. København, o 1 de novembro de 2006 marcou o seu primeiro gol na Liga de Campións da UEFA contra o Manchester United. O 1 de xullo de 2008 volveu ao Örgryte sueco, na súa terceira época no club. O 14 de decembro de 2009 tras baixar o Örgryte IS da máxima categoría, a Allsvenskan, Allbäck anunciou a súa retirada.

### Selección nacional

Allbäck xogou con Suecia na Eurocopa 2000, Mundial de Fútbol Corea/Xapón 2002, Eurocopa 2004, Mundial de Fútbol Alemaña 2006 e Eurocopa 2008, totalizando 74 encontros nos ue marcou 30 goles desde o seu debut o 27 de novembro de 1999 nun amigábel contra Suráfrica.

### Adestrador

Allbäck e o primeiro adestrado da selección sueca, Erik Hamrén.
O 7 de novembro de 2009 anunciouse que sería o segundo adestrador da selección sueca pero dimitiu en 2016 tras os malos resultados de Suecia na Eurocopa.

Notas
-----

1. ↑  "Italians eye Villa marksman". Sky News. Arquivado dende o orixinal o 05 de marzo de 2016. Consultado o 13 de setembro de 2016.
2. ↑  "Hansa snap up Allbäck". UEFA.com. 28 de agosto de 2004.
3. ↑  "Allback goal leaves United stuck in muddy misery". *The Guardian*. 2 de novembro de 2006.

* Portal:Suecia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q313610
* EUfootballInfo: 332
* FIFA: 177703
* FootballDatabase: 1986
* NFT: 6368
* SoccerBase: 20410
* Soccerway: 166
* Transfermarkt: 3267
* UEFA: 150014739
* Worldfootball: marcus-allbaeck

 |
| Meganisi - Μεγανήσι |
| --- |
|  |
| Vista da illa |
|  |
| Datos |
| Capital | Vathy |
| País | Grecia |
| Localización | Mar Mediterráneo |
| Arquipélago | Illas Xónicas |
| Linguas | Grego |
| Poboación (2001) | 1.092 hab. |
| Superficie | 22´356 km² |
| Densidade |  |
| Coordenadas | 38°40′N 20°47′L﻿ / ﻿38.667, -20.783 |
| Maior Altura | 309 m. |
|  |
| Localización |
| Localización da illa |
|

**Meganisi** ou **Meganissi** (grego: Μεγανήσι, literalmente *illa grande*), é unha illa grega e un municipio próximo a illa de Lefkada. O municipio inclúe as illas de Skorpios (poboación de 2 persoas) e Esparta. A súa poboación total era de 1.092 no censo de 2001.

A illa ten tres pobos: o pobo central de Katomeri (poboación 492) e os portos de Vathy (145) e Spartochori (tamén coñecido como Spiglia, 453 habitantes). Tamén hai un porto na Baía de Atheni utilizado principalmente polos barcos de pesca. Meganisi está conectado con Lefkada por un servizo de transbordador desde Vathy e Spartochori. Meganisi ten unha escola, un liceo (escola media), bancos, igrexas e algunhas prazas (*plateies* ). A illa non ten escola secundaria, polo que os alumnos asisten á escola en Nydri, o Lefkada.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Meganisi Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Outras illas gregas

### Ligazóns externas

* Official website *(en inglés)* e *(en grego)*
* News from Meganisi *(en grego)*
* Ellomenos on GTP Travel Pages *(en inglés)* e *(en grego)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q539628
* GeoNames: 257372
* LCCN: sh00002445
* OSM: 812773

 |
**Miguel Cardeña Lozano**, coñecido como **Andaluz**, nado en Andújar en 1911 e finado en Soutadoiro en outono de 1949, foi un militar e guerrilleiro antifranquista español.

Traxectoria
-----------

Barreneiro de minas, foi militante do PCE. Durante a Guerra Civil loitou co exército republicano e acadou o grao de sarxento. Capturado en Andújar ao rematar a guerra, foi condenado en xuízo sumarísimo a 30 anos de cárcere. Pasou polas cadeas de Xaén o Burgos, para rematar no campo mineiro de Casaio de onde fuxiu o 3 de maio de 1944, dous días antes de que chegara a orde que lle daba a liberdade condicional. Integrouse na Federación de Guerrillas de León-Galicia dentro do grupo de Manuel Girón. No verán de 1945 formou parte, con Abelardo Macías Fernández, José Vega Seoane, Domingo Rodríguez Lopera e Saturnino "Gafas", do grupo volante que o 9 de xullo preparou nunha emboscada á Garda Civil de Edreira na que morreron os gardas Hipólito Martín, Vicente Pascual Chicote, Diosdado Largo Prieto e Exiquio Aguilera, ademais do guerrilleiro José Vega cando lle estoupou unha granada no momento de lanzala. Morreu en estrañas circunstancias en outono de 1949 en Soutadoiro (Carballeda de Valdeorras), ao parecer depurado por Samuel Mayo Méndez.

Os seus restos foron exhumados en setembro de 2003 e identificados meses despois por membros da Asociación para a recuperación da Memoria Histórica. Foi soterrado en Linares o 16 de febreiro de 2004.

Notas
-----

1. ↑  Jaén. Cincuenta y cinco años después de su muerte, los restos mortales del guerrillero iliturgitano Miguel Cardeña recibieron sepultura en Linares

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2006). *Botarse ao monte. Censo de guerrilleiros antifranquistas na Galiza (1939-1965)*. Sada: Do Castro. p. 46. ISBN 84-8485-231-8.
* Serrano, Secundino (2002). *Maquis. Historia de la guerrilla antifranquista*. Temas de Hoy.

### Ligazóns externas

* Ficha en Los de la sierra *(en francés)*
*Para o tecido das follas das plantas ver mesofilo.*
En bioloxía e en ecoloxía un organismo **mesófilo** é un ser vivo que vive en condicións medias dun factor ecolóxico, sobre todo referido á humidade e á temperatura.

O termo aplícase sobre todo aos microorganismos.

Etimoloxía
----------

O termo está formado pola unión dos elementos *meso*- e -*filo*.

O primeiro deriva do grego antigo μέσος *mésos*, "o que está no medio", "intermedio", e o segundo está tirado do grego antigo φίλος *phílos*, "amigo".

Microorganismos
---------------

Os microorganismos mesófilos viven a unhas temperaturas entre os 25 e 45 °C, con temperaturas óptimas de crecemento entre os 30 e os 39 °C.

Os mesófilos son os microorganismos máis abundantes. Viven a maiores temperaturas que os psicrófilos, adaptados ao frío, e que os termófilos e hipertermófilos, adaptados a altas temperaturas.

Os mesófilos viven en ambientes moi diversos, como a maioría dos solos, augas doces e mariñas, augas residuais, sobre plantas e no corpo dos animais. A temperatura óptima de moitos mesófilos patóxenos ou comensais para os humanos é de 37 °C, que está próxima á temperatura corporal humana.

Moitos mesófilos son útiles na industria, como os que se utilizan na elaboración de produtos lácteos. fermentados (bacterias) e cervexa e viño (lévedos).

Fixéronse estudos xenómicos e computacionais para clasificar as bacterias en mesófilas e termófilas segundo o contido GC do seu xenoma.

Vexetais
--------

O termo mesófilo aplícase ás plantas que se desenvolven a temperaturas e sobre todo, en condicións de humidade, de tipo medio, nin baixas nin altas.

Notas
-----

1. ↑  mesófilo, -a no *Digalego*.
2. 1 2  Font Quer 1993, p. 703.
3. ↑  Font Quer 1993, p. 702.
4. ↑  Font Quer 1993, p. 471.
5. ↑  IUPAC Gold Book, "mesophiles" en *IUPAC Gold Book*.
6. ↑  Joanne M. Willey, Linda Sherwood & Christopher J. Woolverton (2008): *Prescott, Harley, and Klein's Microbiology*. Nova York: McGraw-Hill Higher Education. ISBN 978-0-0711-0231-5.
7. ↑  Hao Zheng & Hongwei Wu (2010): "Gene-centric association analysis for the correlation between the guanine-cytosine content levels and temperature range conditions of prokaryotic species". *BMC Bioinformatics* **11** (Suppl 11): 7.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Font Quer, P. (1993): *Diccionario e botánica*. Barcelona: Editorial Labor, S. A. ISBN 84-3350-078-3.

### Outros artigos

* Termófilo
* Dixestión anaerobia

### Ligazóns externas

* mesophile na *Enciclopedia Británica*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q669652
* BRE: 2200771
* EBID: ID
* JSTOR: mesophiles
* MAG: 63223902

 |
**Miguel Bendamio Montero**, nado en Ares en 1873 e finado na Habana en 1938, foi un xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

*Como se llega a millonario*.
Emigrou a Cuba a finais da década de 1880. Traballou na fábrica de tabacos La Cruz Roja e despois estableceuse como propietario da sociedade de importación M. Bendamio y Cía. Participou na fundación da Alianza Aresana de Instrucción en 1904, da que foi secretario en 1905, secretario contador en 1908, vicepresidente en 1918-19, presidente en 1920 e secretario en 1922. Participou nos labores da comisión xestora da Asociación Iniciadora y Protectora de la Academia Gallega. Colaborou en *La Tierra Gallega*, no semanario galaico-habaneiro *Galicia* e en *Heraldo de Galicia* e *Eco de Galicia*, e foi correspondente en Cuba de *Galicia en Madrid*. Publicou na Habana en 1925 a novela *Cómo se llega a millonario. Novela corta del ambiente aresano* (Imprenta Fouce y Guerra).

Notas
-----

1. ↑  *Follas Novas*, 17-4-1904, p. 2.
2. ↑  *Follas Novas*, 19-11-1905, p. 8.
3. ↑  *Galicia*, 3-5-1908 , p. 4.
4. ↑  *Heraldo de Galicia*, 12-3-1922, p. 11.
5. ↑  *Cómo se llega a millonario* CCG.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Miguel Bendamio Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Biografía de Miguel Bendamio no sitio web do Consello da Cultura Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q98557211
* WorldCat
* VIAF: 1848160791857302860002
* CANTIC: a2025667x

 |
O **metabolismo social** ou **metabolismo socioeconómico** é o conxunto de fluxos de materiais e de enerxía que se producen entre a natureza e a sociedade, e entre distintas sociedades entre si, levados a cabo cunha forma cultural específica.

Os procesos metabólicos sociais comezan coa *apropiación* por parte dos seres humanos de materiais e enerxía da natureza. Estes poden ser *transformados* e *circular* para ser *consumidos* e finalmente *excretados* de novo á propia natureza. Cada un destes procesos ten un impacto ambiental diferente dependendo da maneira na que se realizan, a cantidade de materiais e enerxía implicados no proceso, a área onde se produce, o tempo dispoñible ou a capacidade de rexeneración da natureza.

A pesar de que gran parte dos estudos sobre metabolismo social redúcense á entrada e saída de materiais e enerxía dun Estado (importacións e exportacións) pola facilidade de acceso á información sobre transaccións mercantís,
o metabolismo social tamén se ocupa de estudar en detalle outros procesos metabólicos, como os efectuados en sociedades máis pequenas, os servizos que a natureza presta aos seres humanos, así como a forma cultural concreta que as persoas adoptan ao desenvolver cada proceso.

Notas
-----

1. 1 2 3  González de Molina, Manuel; Toledo, Víctor M. (2014). *The Social Metabolism: A Socio-Ecological Theory of Historical Change* (en inglés). Springer. ISBN 978-3-319-06357-7.
2. 1 2 3  El metabolismo social: una nueva teoría socioecológica. Relaciones. 2013.
3. ↑  *The Weight of Nations: Material Outflows from Industrial Economies* (PDF) (en inglés). World Resources Institute. ISBN 1-56973-439-9.
4. ↑  *El metabolismo de la economía española: recursos naturales y huella ecológica (1955-2000)* (PDF). Fundación César Manrique. ISBN 84-88550-60-X.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 
* Brecha metabólica
* Economía circular

 | 
* Economía ecolóxica
* Economía enerxética
* Pegada ecolóxica

 | 
* Racismo ambiental
* Sistema complexo

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q27095618
* MAG: 2778492406

 |
O **metaboloma** é o conxunto completo dos metabolitos pequenos tales como os metabolitos intermedios, moléculas de sinalización (ex: hormonas) e metabolitos secundarios que poden ser encontrados nun sistema vivo.

Características
---------------

A palabra xurdiu á semellanza dos termos transcritómica e proteómica; tal como o transcritoma e o proteoma, o metaboloma é dinámico, mudando de segundo a segundo. Aínda que o metaboloma pode ser definido, aínda non é posíbel analizar todo o conxunto de metabolitos celulares a través dun único método analítico (ver metabolómica). En xaneiro de 2007, científicos da Universidade de Alberta e da Universidade de Calgary terminaran o esbozo do metaboloma humano. Estes científicos catalogaran e caracterizaran 2.500 metabolitos, 1.200 drogas e 3.500 compoñentes alimenticios que poden ser encontrados no corpo humano.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Metaboloma dos tumores
* Espectrometría de masa | gel 2D | Secuenciación de proteínas.
* Bases de datos: PIR | Swissprot | Pfam
* Bioinformática

### Ligazóns externas

* Proteome.org
* Bioinformatics Journal *(en inglés)*
* The Human Metabolome Project *(en inglés)*
* The Human Metabolome Database *(en inglés)*
* The Human Metabolite Library *(en inglés)*
* The Human Serum Metabolome Project (HUSERMET) Arquivado 17 de maio de 2014 en Wayback Machine. *(en inglés)*
* PDF of Reporting Standards for Metabolomic Studies *(en inglés)*
* Scientists complete human metabalome *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q903667
* EBID: ID
* GEC: 0518239
* GND: 4807318-0
* MAG: 135870905

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D055442
* MeSH: G03.500

 |
Escultura de Yigal Tumarkin en Netanya, Israel, baseada na foto.
***Morte dun miliciano*** (coñecida en inglés como *Loyalist Soldier*, *Falling Soldier* ou *Loyalist Militia*) é o título dunha das fotografías máis coñecidas da Guerra Civil Española, foi tomada polo fotoxornalista Robert Capa o 5 de setembro de 1936 na localidade cordobesa de Espejo. O soldado retratado é Federico Borrell García, un miliciano anarquista.

Foi publicada por primeira vez no número 447 da revista *Vu* o 23 de setembro de 1936, nunha reportaxe titulada *Comment sont-ils tombés* (*Cómo caeron*), xunto a outra fotografía semellante pero menos coñecida, malia que tivo maior relevancia despois da súa publicación na revista Life o 12 de xullo de 1937, nunha reportaxe titulada *Death in Spain: the civil war has taken 500.000 lives in one year* (*Morte en España: a guerra civil levou 500.000 vidas nun ano*).

Notas
-----

1. ↑  Hans-Michael, Koetzle (2005). *Photo icons. The history behind the pictures* (en inglés). ISBN 3-8228-4096-3.
2. ↑  Robert Capa era o nome profesional da a parella formada por Friedmann Endre Ernő e Gerda Taro.
3. ↑  "'Muerte de un miliciano': 75 años de incógnitas se dan cita en Espejo". *El Mundo* (en castelán).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Robert Capa
* Federico Borrell García
**Miguel IV**, "o Paflagonio", nado en 1010 e finado o 10 de decembro de 1041, (en grego Μιχαήλ Παφλαγών, que significa "da provincia de Paflagonia"), foi un emperador bizantino do 11 de abril de 1034 ao 10 de decembro de 1041.

Traxectoria
-----------

Debeu a súa elevación á emperatriz Zoe, filla de Constantino VIII e muller de Romano III, que namorada de Miguel, que era o seu chambelán, envelenou ao seu marido para casar pouco despois con el, ambos feitos ocorreron en 1034.

Miguel, con todo, que era unha persoa de pouco carácter e sufría ataques epilépticos, deixou o poder en mans do seu irmán, Xoán o Eunuco, que fora primeiro ministro con Constantino e Romano. As reformas de Xoán no exército e o fisco permitiron un certo rexurdir da potencia bizantina, que se mantivo fronte aos ataques inimigos.

Na fronteira oriental, a importante cidade de Edesa foi liberada tras un longo asedio. Os musulmáns occidentais foron practicamente expulsados de Sicilia por Xurxo Maniaces (que levou a cabo alí as súas campañas entre 1037 e 1040), pero unha expedición contra os normandos de Italia sufriu sucesivas derrotas, e trala partida de Maniaces, moitas das súas conquistas en Sicilia perdéronse (1041).

No norte, os serbios tiveron éxito na súa revolta (1040), pero a perigosa rebelión dos búlgaros e outros eslavos balcánicos, que ameazaba as cidades de Tracia e Macedonia, foi reprimida pola triunfante campaña dirixida polo emperador en persoa pouco antes da súa morte.

Bibliografía
------------

* Miguel Psello o Xove, *Cronografía* (ed. esp.: Miguel Pselo, *Vidas de los emperadores de Bizancio*, Madrid: Ed. Gredos, 2005).

| Imperio Bizantino |
| --- |
| *Segue a:* Romano III | **Miguel IV**(1034-1041) | *Precede a:* Miguel V |
| Dinastía Macedonia |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q41654
* WorldCat
* VIAF: 89376956
* BAV: ADV11112013
* BMT: 101949
* BRE: 2218560
* DeutscheBio: 110290340X
* EBID: ID
* GEC: 0042648
* GND: 110290340X
* Orthodox Encyclopedia: 2563706
* WikiTree: Unknown-214632

 |
***Mort*** é a cuarta novela do universo Discworld creado por Terry Pratchett, publicada en 1987. Nela, a Morte, presente en todas as novelas da saga, desempeña por primeira vez un papel protagonista. Foi adaptada como obra de teatro, con certo éxito, e incluso falouse en diversas ocasións dunha adaptación á gran pantalla.

Sinopse
-------

A acción arranca cando a Morte contrata a Mort, un rapaz escuálido e prosmeiro, como aprendiz. Tras un curto período de aprendizaxe, Mort fica ao cargo do traballo da Morte, e esta tómase un pequeno descanso. Pero, mentres a Morte se dedica a visitar os bares do Discworld e se enfrasca en estraños dilemas filosóficos, o seu aprendiz ocasiona un paradoxo temporal ao perdoarlle a vida á princesa Keli, sen se dar conta ademais de que quen fai o traballo da Morte, pouco a pouco, vólvese mesmamente a Morte. A princesa é ignorada por todos os que a rodean e polo propio universo, para o que xa está morta. O tempo esgótase, e Mort, cada vez máis inhumano e máis semellante á Morte, debe buscar xunto á filla adoptiva desta, Ysabell, e o seu servente, Albert, unha solución que evite o inminente colapso de todo o Discworld.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q843400
* ISFDB: 1496
* LibraryThing: 1044995
* MusicBrainz: ID
* OL: OL453910W

 |
O **Mil Mi-17** (designación OTAN: **Hip**) é un helicóptero soviético/ruso en produción en dúas fábricas en Kazán e Ulan-Ude. É coñecido como a serie **Mi-8M** no servizo ruso. Trátase dun helicóptero de transporte medio de dúas turbinas. Tamén hai versións artilleiras blindadas.

Desenvolvemento
---------------

Desenvolvido a parir da célila do Mi-8, o Mi-17 foi equipado cos motores máis grandes Klimov TV3-117MT, rotores e transmisión desenvolvidos do Mi-14, xunto con melloras na fuselaxe para cargas máis pesadas. Motores opcionais para condicións quentes e altas son o Isotov TV3-117VM de 2 070 CV. Recentes unidades vendidas na China e Venezuela para ser usadas en zonas montañosas teñen a nova versión dos motores Klimov TV3-117, o Klimov VK-2500 con control FADEC.

A designación Mi-17 é para a exportación; as forza armadas rusas chámano Mi-8MT. O Mi-17 pode recoñecerse porque o seu rotor de cola está a babor en vez de a estribor, e polos os protectores de po en fronte das entradas do motor. As capuchas do motor son máis curtas que as do Mi-8 equipados con TV2, non estendéndose sobre a cabina de mando, e unha abertura para a saída da válvula de aire atópase diante do escape.

Os números de modelos poden variar dependendo do fabricante, do tipo de motor e doutras opcións. Como exemplo, os 16 novos helicópteros fabricados por Ulan-Ude entregados á Forza Aérea da República Checa no ano 2005 con motores VM foron designados como Mi-171Sh, sendo un desenvolvemento do Mi-8AMTSh. Entre as modificacións ten unha nova gran porta no lado dereito, unha APU mellorada de fabricación checa, e placas de blindaxe de kevlar ao redor da cabina de mando e da zona dos motores. Oito deles teñen unha rampla de carga no lugar das portas tipo clamshell habituais, e poden cargar un vehículo do tamaño dun SUV.

En maio de 2008 comezou a fabricación baixo licenza do Mi-17 na China, sendo a produción liderada pola planta Mil Moscow Helicopter Plant JSC e a Sichuan Lantian Helicopter Company Limited en Chengdu. A planta fabricou 20 helicópteros nese ano usando kits proporcionados pola rusa Ulan-Ude; agárdase alcanzar unha produción de 80 aparellos por ano. As variantes construídas por Lantian serán o Mi-171, o Mi-17V-5 e o Mi-17V7.

Notas
-----

1. ↑  "Russia denies supplying arms to Iraq -1". Sputnik. Arquivado dende o orixinal o 12 de novembro de 2007. Consultado o 1 de novembro de 2018.
2. ↑  "Mi-17 Multirole Helicopter". *sinodefence.com*. Archived from the original on 12 de maio de 2008. Consultado o 11 de novembro de 2018.
Monarquías co sistema de parlamento ou cámara de representantes
     Monarquías onde o rei continúa exercendo influencia política, aínda que con certas restricións legais
     Monarquías constitucionais onde a constitución foi suspendida (Tailandia) –Datos de 2007.
A **monarquía constitucional** é unha forma de goberno onde o monarca ostenta a xefatura do estado. É un poder de mediano carácter simbólico, posto que se atopa regulado por unha lei, con frecuencia unha constitución. Tamén, caracterízase porque o rei ou a raíña teñen un papel de moderador ou árbitro nos conflitos políticos do Goberno, habitualmente, elixido democraticamente.

Por oposición á monarquía absoluta, a ciencia política distingue entre monarquía constitucional e monarquía parlamentaria. Nas monarquías constitucionais, o rei conserva o poder soberano ou ben o comparte co pobo ao que concede unha serie de dereitos mediante unha carta outorgada ou constitución. En cambio, nas monarquías parlamentarias a soberanía reside, na súa práctica totalidade, na vontade popular, sendo o monarca unha figura esencialmente simbólica. O exemplo clásico de monarquía constitucional é o Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte, que non posúe unha constitución codificada, senón un grupo de leis que forman a súa constitución.

Aínda que as actuais monarquías constitucionais son a maioría representativas de sistemas democráticos (*monarquías constitucionais democráticas*), historicamente non sempre foi así. Moitas das monarquías coexistiron con constitucións fascistas como en Italia (entre 1922 e 1945 a monarquía italiana coexistiu co goberno ditatorial de Benito Mussolini) ou Xapón, ou con ditaduras de Goberno militar como en Tailandia, no ano 2007.

A monarquía constitucional foi un paso intermedio ou evolucionado ante a aparición das primeiras repúblicas modernas como Estados Unidos de América e Francia especialmente no século XIX. Pretendíase pasar de monarquías absolutas máximas representantes do Antigo Réxime a monarquías parlamentarias cun poder limitado.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q41614
* AAT: 300387189
* BNF: 13505755v
* EBID: ID
* GND: 4165088-8
* JSTOR: constitutional-monarchy
* MAG: 101049965
* NKC: ph135345
* PSH: 8374

 |
**Xosé Raido**, nado na Patela (Cuntis) o 16 de agosto de 1916 e finado o 31 de marzo de 2009, foi un gaiteiro e artesán de instrumentos tradicionais, tamén coñecido como **O Patelas**.

Traxectoria
-----------

De mozo aprendeu a tornear nun pequeno taller familiar na súa aldea natal. Facía gaitas e palletas, curtía as peles de cabra ou de ovella para facer foles e construía instrumentos de percusión: pandeiretas, pandeiros, bombos e tamboriles. Chegou a formar un grupo de gaitas que actuaba nas ruadas.

Tras un tempo desprazouse a Ponferrada para traballar no taller de carpintaría de ENDESA. Entrou en contacto con outros gaiteiros galegos, chegando a formar parte de polo menos cinco cuartetos de gaitas. Estivo algún tempo traballando en Lugo, onde trabaría unha boa amizade cos membros dunha das máis emblemáticas formacións galegas de música tradicional, Os Montes. Patelas animou a Antón Corral, que acababa de incorporarse ao grupo, a dedicarse á construción de instrumentos tradicionais. Tempo despois entrou na escola de gaitas da Deputación Provincial de Lugo e posteriormente a ser director do obradoiro de instrumentos tradicionais da Universidade Popular de Vigo e da banda de gaitas Xarabal.

Retirouse en 1976, ano no que se estableceu definitivamente na súa casa da Patela. Alí fundou un grupo infantil de música e baile tradicional que actuou moito nos concellos próximos, como Catoira, A Estrada, Moraña, Caldas de Reis, Vilagarcía de Arousa, Cambados, Vea e A Ulla, aínda que tamén noutros máis afastados coma Lugo, Vilalba, Manzaneda ou Ponferrada.

Axudou a relanzar a grupos que contarían coa presenza dos seus alumnos, como os Airiños de Cuntis ou Verbo Xido. O maior recoñecemento chegoulle pola recuperación xunto a Camilo Núñez dun instrumento de percusión en desuso, o charrasco, que antigamente se empregaba moito en Cuntis durante o Entroido e Reis.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Seixo Pastor, Marcos, "Os nosos músicos: Patelas, o gaiteiro de Cuntis", *A Taboada*, nº III (Cuntis-Moraña, xuño 2001).

### Ligazóns externas

* Morreu patelas - Galegocarioca. O blogue dun galego no Rio de Janeiro (2009)
**Santo Estevo de Moucide** é unha parroquia do concello lugués do Valadouro, na comarca da Mariña Central. En 2011, segundo o IGE, tiña 204 habitantes (104 homes e 100 mulleres).

Xeografía
---------

Vizosa grazas ás augas do río Moucide, que desemboca na parroquia de Cordido en Foz, e é afluente do río das Fontes de Moucide. Cerca do Monte da Mina hai unha pequena fervenza que é famosa na parroquia, e un pozo artificial, creado por se houbese algún incendio.

Predomina o eucalipto e é salientable a presenza de fauna tradicional dos bosques lugueses como o corzo, o raposo, o xabaril e o azor.

Historia
--------

Ata mediados do século XIX a parroquia de Moucide estaba integrada no concello de Foz, do que se segregou entre 1858 e 1860 para unirse ao entón chamado Tierra Llana del Valle de Oro, hoxe O Valadouro.

A estrutura da paisaxe urbanizada é a habitual dos lugares galegos, coa igrexa dominando. A escola, que se fixo cos cartos dos valdourenses na Habana, xunto coa explotación mineira en que se extraía caolín, hoxe abandonada, no Monte da Mina, achegan trazos da realidade económica que o lugar viviu outrora.

Patrimonio
----------

A igrexa de Santo Estevo de Moucide ten un retablo maior barroco, no que está presente unha Santa Lucía datada no século XIV. O retablo dereito e a cruz procesional son do século XVI.

Notas
-----

1. 1 2  Decreto 6/2000, do 7 de xaneiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia de Lugo.

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Moucide

| Lugares da parroquia de Moucide no concello do Valadouro (Lugo) |  |
| --- | --- |
| Barbeita | A Barreira | O Campón | A Casanova | A Granda | Güín | A Igrexa | Lourido | Muxilán | O Outeiro | O Pé de Arosa | A Pena | A Ponte | A Rubial | A Teixoeira | Vilares |

### Parroquias do Valadouro

| Galicia | Provincia de Lugo | Parroquias do Valadouro |  |
| --- | --- |
| Budián (Santa Eulalia) | O Cadramón (San Xurxo) | Ferreira (Santa María) | Frexulfe (Santa Eulalia) | A Laxe (San Xoán) | Moucide (Santo Estevo) | Recaré (San Xiao) | San Tomé de Recaré (San Tomé) | Santa Cruz do Valadouro (Santa Cruz) | Vilacampa (Santa María) |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares do Valadouro

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12393658
* código INE: 27063060000

 |
O **Metro de Sevilla** é unha rede de ferrocarril metropolitano lixeiro que opera na cidade andaluza de Sevilla, en España. A primeira liña foi inaugurada o 2 de abril de 2009, aínda que na data de inauguración só se puxo en funcionamento en torno ao 80 % do trazado con 17 das 22 estacións previstas, todas as restantes (salvo a estación de Guadaíra) estiveron operativas meses máis tarde, no outono dese mesmo ano. Actualmente é a quinta rede de metro de España en canto ao número de persoas transportadas e quilómetros explotados.

A liña 1 conta cun total de 22 estacións repartidas por catro termos municipais do área metropolitana, a cuarta de España con máis de 1 500 000 habitantes. A tipoloxía desta primeira liña é subterránea polos núcleos urbanos polos que transcorre, e en viaduto ou en superficie con plataforma 100% segregada nas zonas non urbanizadas do exterior dos municipios.

A rede de Metro de Sevilla foi a sexta inaugurada en España, por detrás dos metros de Madrid, Barcelona, Valencia, Bilbao, e Palma de Mallorca. Á súa vez, foi o primeiro dos metropolitanos de Andalucía en prestar servizo, por diante das redes de Málaga e Granada.

Liñas
-----

A táboa de abaixo describe cada unha das liñas do Metro de Sevilla. Emprégase a cor utilizada para a súa representación nos mapas. Dáse información da data de apertura da primeira sección de cada liña, lonxitude e o número de estacións das mesmas. As liñas 2, 3 e 4 aínda están en proxecto.

  


|    Metro de Sevilla |
| --- |
| Liña |     Percorrido     |   Lonxitude   |   Estacións   |   Plataformas   |   Inauguración   |
|   | **Ciudad Expo  Olivar de Quintos** | **18 km** | **22** | **65 m** | **02.04.2009** |
| ***Redactando o proxecto construtivo:*** |
|   | **Torreblanca  Puerta Triana** | *13,4 km* | *19* | - | - |
|   | **Pino Montano  Bermejales** | *11,5 km* | *17* | - | *2017 (parcial)* |
|   | **Liña circular** | *17,7 km* | *23* | - | - |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web oficial do Metro de Sevilla (empresa concesionaria) *(en castelán)*
* Sitio oficial do Metro de Sevilla *(en castelán)*
Grupos filoxenéticos, ou *taxa*: monofiléticos (amarelo), parafiléticos (azul) e polifiléticoa (vermello).
En filoxenia dise que un grupo é **monofilético** se todos os organismos incluídos nel evolucionaron a partir dun devanceiro común, e todos os descendentes dese devanceiro están incluídos no grupo. Dita condición recibe o nome de **monofilia** (do grego μονο- *mono-*, de μόνος *mónos*, "un só", "único", e φυλή *phylé*, "tribo", "grupo de individuos").

Pola contra, un grupo que contén algúns pero non todos os descendentes do devanceiro común máis recente chámase parafilético, e un grupo taxonómico que contén organismos pero carece dun devanceiro común chámase polifilético.

Exemplo
-------

Crese que todos os organismos no xénero *Homo* proceden da mesma forma ancestral na familia Hominidae. Así pois, o xénero *Homo* é monofilético.

Por outra banda, se se descubrise que *Homo habilis* desenvolveuse dun devanceiro distinto que *Homo sapiens*, e este devanceiro non estivese incluído no xénero, entón o xénero resultaría ser polifilético. Desde que os biólogos en conxunto prefiren os grupos monofiléticos, neste caso probablemente ou dividirían o xénero para adecualo ás novas circunstancias, ou o ampliarían para incluír as formas adicionais.

Outros usos
-----------

O uso aquí recollido foi introducido por Willi Hennig, e o éxito da escola cladista de Sistemática converteuno en dominante. Con todo, débese facer constar que para moitos taxónomos, como Ernst Mayr e a tradición que el chama taxonomía evolutiva, monofilético é todo grupo cuxo devanceiro común máis recente é membro do clado; isto exclúe claramente aos grupos polifiléticos, pero non aos parafiléticos. Este é o significado practicamente universal de monofilético nas publicacións biolóxicas até aproximadamente 1990. Neste uso clásico do concepto chámase monofiléticos tanto aos grupos *holofiléticos* como aos *parafiléticos*, na terminoloxía cladística úsase, non de maneira xeneralizada, o termo grupo convexo para referirse ao mesmo concepto.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Tudge, Colin (2000): *The Variety of Life*. Oxford University Press. ISBN 0-19-860426-2.

### Outros artigos

* Parafilético
* Polifilético

### Ligazóns externas

* Funk, D. J. e Omland, K. E. (2003): "Species-level paraphyly and polyphyly: Frequency, cause and consequences, with insights from animal mitochondrial DNA". *Annu. Rev. Ecol. Evol. Syst.* **34**: 397–423. Artigo en PDF Consultado o 15/01/2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q210958
* BRE: 2228015
* GEC: 0124569
* JSTOR: monophyly
* MAG: 12326286

 |
**Juan Ramón "Moncho" Parada Castiñeiras**, nado na Coruña en xuño de 1939, é un exfutbolista galego, que xogaba de porteiro.

Traxectoria
-----------

Formouse na canteira do Victoria, onde coincidiu con Amancio, e en 1958 ámbolos dous incorporáronse ao Deportivo da Coruña. Estivo no equipo B ata o seu debut co primeiro equipo nun partido amigable contra o Ourense no Carballiño. 

Nas tempadas 1959/60 e 1960/61 da Segunda División formou parte do primeiro equipo, adestrado por Jesús Barrio, como terceiro porteiro por detrás de Emery e Rafa. Xogou só 3 partidos oficiais durante esas dúas campañas, nos que encaixou cinco goles. Non contou con ningún minuto na seguinte campaña, con Otxoa no banco, na que os primeiros gardametas foron Pampols e Emery, e na que o Deportivo conseguiu o ascenso á Primeira División.

En 1962 deixou o equipo coruñés e fichouno o Rayo Vallecano por recomendación de Amancio. Na tempada 1963–64 xogou co Salamanca en Segunda División, onde tamén foi o terceiro porteiro do equipo (detrás de Miguel Benito e José Sánchez-Rojas). Ese ano o equipo castelán descendeu a Terceira División.

Notas
-----

1. 1 2  "El coruñés Moncho fichó por el Rayo Vallecano". *La Voz de Galicia* (en castelán). 24 de novembro de 1962. p. 5.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en bdfutbol.com *(en castelán)*

| * v
* c
* e
Deportivo da Coruña – Tempada 1961–62 |
| --- |
| *Campión de Segunda División – 4º ascenso a Primeira División* |
| 
* 1 Pampols
* 2 Pegaso
* 3 Aurre
* 4 Lariño
* 5 Manín
* 6 Domínguez
* 7 Valentín
* 8 J. Blanco
* 9 Veloso
* 10 Amancio
* 11 Gento II
* 12 Emery
* 13 F. Mendonça
* 14 Revuelta
* 15 Ledo
* 16 Bellón
* 17 Moncho
* 18 Alonso
* 19 Igartua
* 20 Botana
* 21 E. Díaz
* 22 Antonio
* 23 Mella
* 24 Sanjuán
* 25 Loureda
* 26 Lamelo
* Adestrador: Otxoa

 |
**Motorsex** é un grupo vasco de punk rock que se formou durante o verán de 2003 en Bilbao.

Historia
--------

A saída de Niko de MCD na primavera de 2003 tras 25 anos nese grupo, foi a causa da fundación de Motorsex. Nos inicios, o cuarteto estaba formado por 3 membros orixinais de M.C.D. Bernar (batería), Joakin (guitarra) e Niko (baixo); ao que se lles une Koldo na voz, proveniente de Distrito Suicida. O nome do grupo é un xogo de palabras entre Motörhead e Sex Pistols.

Unha característica deste grupo é que só publica os seus traballos baixo licenzas libres copyleft e en formato "single" principalmente.

En agosto de 2003 gravaron o seu debut discográfico co "Single-I", que contén dúas cancións "Animal" e "La Veo". No 2004 gravaron o *Single-II*, con 3 cancións, sendo unha delas, unha versión do famoso "Somebody Put Something In My Drink" do grupo Ramones que retitularon como "Somebobo". Nas letras colabora Oscar Beorlegui, máis coñecido como El Piloto Suicida. A finais de xuño de 2004 o grupo gravou un directo, *En Crudo*. Despois deste directo, Joakin (guitarra) deixou a banda entrando non seu lugar Xenen, proveniente do grupo Vandalismo Gratuíto. En xuño de 2006 o aínda cuarteto grava o *Single-III*, sendo a despedida de Koldo como cantante. Desde 2007 xa funcionan como trío, con Niko na voz principal, gravando o *Single-IV* (2008), o *Single-V* (2009) e en outubro dese mesmo ano, o *Single VI* Ademais, durante ese mesmo ano, editan co grupo arxentino de Rosario Zona 84, un split titulado *Un&Dos*, que contén 5 temas por banda.

Discografía
-----------

* *Single I* (2003)
* *Single II* (2004)
* *En Crudo* (ao vivo - 2005)
* *Single III* (2006)
* *Single IV* (2008)
* *Single V* (2009)
* *Un&Dos* (split entre Motorsex e Zona84, 2009)
* *Single VI* (2009)

### Vídeos

* *Soy un animal* (2005)
* *Qué asco me doy!* (2006)
* *Hombre Bomba!* (2008)

Véxase tamén
------------

* MySpace de Motorsex

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3391535
* Discogs: 2706486

 |
Motorola DynaTAC 8000X.
O teléfono móbil **Motorola DynaTAC 8000X** foi desenvolto no ano 1983 por Motorola, sendo o primeiro teléfono móbil do mundo sostíbel cunha man e foi posto á venda o 13 de marzo do mesmo ano. Pesaba 800 gramos e medía 33 por 4,5 por 8,9 centímetros. Na data de saída ao mercado do produto, custaba 3.995 dólares estadounidenses e a súa batería tiña unicamente a autonomía dunha hora en conversación. Un ano máis tarde (1984) 300.000 persoas compraran o terminal. Este primeiro paso da revolución móbil veu da man de Rudy Krolopp.

A Serie DynaTAC foi sucedida pola Serie MicroTAC en 1989, e esta á súa vez pola Serie StarTAC. "TAC" era unha de abreviatura de *Total Area Coverage* nas tres series.

Martin Cooper utilizando un Motorola DynaTAC.

Descrición
----------

A serie DynaTAC 8, Classic, Classic II, Ultra Classic e Ultra Classic II tiña unha pantalla que usaba LED de 7 segmentos vermellos; a serie DynaTAC International, LED verdes, e a DynaTAC 6000 XL usaba unha pantalla fluorescente sen carga. Estas pantallas limitaban severamente a información que podían amosar. A batería permitía unha chamada de ata só 60 minutos, despois do cal era necesario recargar o teléfono (10 horas nun cargador lento ou unha hora nun cargador rápido), que se vendía como un accesorio separado. O 6000 XL, aínda que conservaba o nome de DynaTAC, non tiña ningunha relación coa serie DynaTAC 8000, xa que era un teléfono transportábel destinado a ser instalado nun vehículo.

Ademais do típico teclado numérico (keypad) telefónico, tiña nove teclas especiais, situadas debaixo deste:

* Rcl (Recall).
* Clr (Clear).
* Snd (Send).
* Sto (Store).
* Fcn (Function).
* End (End).
* Pwr (Power).
* Lock (Lock).
* Vol (Volume).

Modelos
-------

**America series** (analóxico)

* DynaTAC 8000X
* DynaTAC 8000 L
* DynaTAC 8000 S
* DynaTAC 8000 M
* DynaTAC 8500x
* DynaTAC 8900x (1989)
* International 3200/3300
* Ultra Classic/II

**International series** (GSM)

* International 3200/3300

Notas
-----

1. 1 2  "Motorola DynaTAC: el primer teléfono móvil llegó al mercado hace 30 años". Consultado o 15 de novembro de 2020.
2. 1 2  "Motorola DynaTAC 8000X". Motorola Mobility 2011. Archived from the original on 04 de xaneiro de 2014. Consultado o 15 de novembro de 2020.
3. ↑  Así fue la primera llamada por celular, hace 46 años. *www.estrategiaynegocios.net*.
4. ↑  Steve Winder; Joseph J. Carr (2002). *Newnes Radio and RF Engineering Pocket Book*. Newnes. pp. 210–. ISBN 978-0-7506-5608-5.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Motorola DynaTAC Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1264871
* EBID: ID

 |
O **moucho de Atenea** é unha manifestación da mitoloxía grega, na que un Moucho (*Athene noctua*) acompaña ou representa á deusa Atenea. Debido a esta asociación o moucho utilízase na cultura occidental coma símbolo de coñecemento, sabenza e perspicacia.

Tetradracma ateniense. Séc. V a. C.

Mundo clásico
-------------

Lekythos. Cerámica ática de figuras vermellas amosando á deusa Atenea armada cunha lanza na man esquerda, sostendo o seu helmo na man dereita. Diante dela voa un moucho.
### Grecia

O epíteto homérico máis común para Atenea, ***glaucopis*** ("γλαυκῶπις") comparte a súa raíz coa do nome grego do moucho *glaux* (γλαύξ) e adoita traducirse por ‘de ollos brillantes’ combinación de γλαύκος *glaukos* (‘brillante’, ‘prateado’, e posteriormente ‘azul’ ou ‘gris’) e ὤψ *ôps* (‘ollo’, ou ás veces ‘face’), aínda que Thompson sinala no seu glosario a escuridade do termo, e albisca que pode referirse á lúa.

A identificación do moucho coa deusa foi probablemente motivada pola orixe arcaica de Atenea coma deusa da noite, sendo o moucho a ave nocturna máis frecuente na Europa mediterránea.

A imaxe do moucho foi extensamente reproducida polos atenienses nas súas cerámicas e moedas, converténdose o paxaro en insignia da cidade. No reverso da Tetradracma ateniense figuraban un moucho, un ramo de oliveira e unha lúa, xunto coa inscrición "ΑΘΕ".

### Roma

Correspondéndose coa deusa grega Atenea, a deusa Minerva na mitoloxía romana tamén foi representada na compaña do seu paxaro sagrado, o moucho de Minerva.

Notas
-----

1. ↑  γλαυκῶπις, Liddell & Scott
2. ↑  γλαύξ, Liddell & Scott
3. 1 2  Thompson, D'Arcy Wentworth. *A glossary of Greek birds*. Oxford, Clarendon Press 1895, p 46.

| * v
* c
* e
Mitoloxía e relixión gregas |
| --- |
| Relixións e cultos | 
* Misterios dionisíacos
* Discordianismo
* Misterios eleusinos
* Gaianismo
* Platonismo
* Neoplatonismo
* Orfismo
* Dodecateísmo

 |
| Grupos | 
* Amazonas
* Centauro
* Ctónico
* Ciclope
* Dragóns
* Erinias
* Xigantes
* Harpía
* Hecatonquiros
* Moiras
* Musas
* Ninfas
* Deidades primordiais
* Sátiros
* Deidades do mar
* Titáns
* Ventos

 |
| Deuses olímpicos | 
* Ares
* Afrodita
* Apolo
* Ártemis
* Atenea
* Deméter
* Hefesto
* Hera
* Hermes
* Hestia ou Dioniso
* Poseidón
* Zeus

 |
| Outras deidades maiores | 
* Asclepio
* Cronos
* Dioniso
* Eros
* Helios
* Eos
* Hércules
* Hades
* Hebe
* Hécate
* Pan
* Perséfone
* Selene
* Xea

 |
| Heroes | 
* Aquiles e a Guerra de Troia
* Belerofonte e a Quimera
* Edipo e Tebas
* Heracles e os doce traballos
* Perseo e Medusa
* Teseo e o Minotauro
* Triptólemo
* Ulises e a Odisea
* Xasón e os Argonautas

 |
| Ritos e prácticas | 
* Amfidromia
* Iatromantis
* Libación
* Pharmakos
* Ofrenda votiva
* Oración
* Sacrificio
* Templo

 |
| Lugares sagrados | 
* Delfos
* Delos
* Dodona
* Eleusis
* Monte Olimpo
* Olimpia

 |
O **Monte Wood** é un cumio de 285 m de altura situado preto da Baía San Julián, na provincia de Santa Cruz, na Patagonia Arxentina.

Orixinalmente o monte foi chamado "Monte de Cristo" polo navegante portugués Fernão de Magalhães que, en 1520 invernou na baía e antes de partir mandou erixir unha cruz na cima desta elevación. En 1670 o contraalmirante británico John Narborough explorou as costas patagoas, e John Wood, un dos seus homes, acompañado doutros mariños, inspeccionou a baía de San Julián, ascendeu ao Monte de Cristo e gravou nunha das rochas calcarias daquel lugar a inscrición JOHN WOOD. En 1746 a expedición de Joaquín Olivares y Centeno descubriu a inscrición e desde entón o monte é coñecido como Monte Wood.

O monte está a 7 km da cidade de Puerto San Julián. Desde a súa base ata a súa cima, existe un parque temático de carácter relixioso, chamado *Via lucis*, e é un miradoiro natural que domina toda a baía e desde onde se avista a cidade e o océano Atlántico.

Notas
-----

1. ↑  Qui, in cima del piú alto monte, drizzassemo una croce in segno de questa terra che era del re di Spagna, e chiamassemo questo monte Monte de Cristo. Pigafetta, Antonio, Relazione del primo viaggio intorno al mondo, Istituto editoriale italiano, collana Viaggi Esplorazioni Scoperte, a cura di Camillo Manfroni, 1956, pág. 9. Dispoñible en liña en  Arquivado 02 de febreiro de 2014 en Wayback Machine.
2. ↑  Lenzi, Juan Hilarión, Historia de Santa Cruz. Lomelinos Hnos. Buenos Aires, 1980, pág. 199-202.
3. ↑
4. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 25 de marzo de 2014. Consultado o 01 de abril de 2014.
5. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 29 de marzo de 2014. Consultado o 01 de abril de 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5413185
* GeoNames: 3832386

 |