A **abadía de Santo André da Veiga de Espiñareda** é un antigo señorío eclesiástico e xurisdición de España, e un mosteiro beneditino situado na Veiga de Espiñareda, na comarca leonesa do Bierzo.

Non se coñece a data exacta das orixes do edificio. É posible que a primeira edificación, da cal non quedan restos, date de finais do século IX ou comezos do X. A actual edificación (é a terceira reconstrución), foi comezada -segundo a epígrafe da fachada- no ano 1778 e rematada en 1780. Ademais foi un templo que contaba cun convento e unha escola, esta última pechada dende o ano 1995.

Historia
--------

Construído nunha data incerta polos monxes provenientes do mosteiro de Ageo, situado en Zamora, seguindo a San Xenadio. Foi moito máis próspero ca outros mosteiros grazas á fertilidade das terras achegadas ao río Cúa. O mosteiro recibiu privilexios outorgados polos reis de León, o cal aumentou a súa importancia. Tamén recibiu favores da alta nobreza do Bierzo, quen elixiu este mosteiro para os seus enterramentos. Por esta razón, o mosteiro recibiu terras, doazóns, herdanzas e favores da familia real e a nobreza local.

Os monxes eran os terratenentes da época con explotacións agrícolas e gandeiras. Daquela, os relixiosos tiñan tamén poder político grazas aos vastos territorios xurisdicionais que posuían. O punto máximo do seu poder alcanzárono no século XVI, cando os abades se converterían en bispos de Granada ou de lugares exóticos coma Grecia.

No ano 1283 o mosteiro sofre un grande incendio, polo cal varios bispos do Reino de León, Zamora, Badaxoz, Coria e Astorga se comprometesen a contribuír á súa reparación.

Xa no século XVIII o seu poderío diminuíu coa distribución da riqueza do mosteiro entre os abades e o desvío de riquezas para os seus familiares. Logo, a Desamortización de 1836 desposuíu ao mosteiro de todas as súas terras, con excepción dunha pequena horta e dun bosque próximo de carballos, causando a ruína e o abandono do mosteiro. Tamén no século XVIII é cando se produce outra reparación xeral do edificio, que lle fornece os actuais trazos de estilo neoclásico.

Parte traseira do mosteiro.

Antiga xurisdición
------------------

Fonte da Abadía.
Os datos que temos sobre a súa antiga xurisdición proveñen do Censo das provincias ordinarias e partidos, de Tomás González Hernández, arquiveiro de Simancas, copiado fielmente dun libro intitulado *Libro do repartimento que se fixo dos oito millóns (de donativo) grazas aos achados que se fixeron sobre as veciñanzas do Reino no ano 1 591 para dende o ano 1 594 en diante* (Libro dos millóns).

Segundo este censo, a abadía de Santo André da Veiga de Espiñareda tiña os seguintes pobos baixo a súa xurisdición:

* La Vega (A Veiga de Espiñareda)
* Penaselo (Penoselo)
* San Martino de Moreda (San Martín de Moreda)
* Burstergo (Bustarga)
* Pancañedo
* Finolledo (Finolléu)
* Ocero (Oceiru)
* Villar de Otero (Vilar de Outeiro)
* Castellanos
* Santa Marina (Santa Marina del Sil)
* Bárcena (Bárcena de l'Abadia)
* Trascastro
* Tombrío de Abajo (Tombriu d'Abaixu)
* Laguiera
* Fresne del Otero
* Lillo (Lillo del Bierzo-Lillu d'El Bierzu)
* San Pedro de Olleros (San Pedro de Oleiros)
* Burbia
* San Miguel de Argancia (San Miguel de Arganza-Samiguel d'Arganza)
* Panillo (Espanelo)
* Retuerta
* San Vicente
* Cano
* Prado
* Saucedo (Sancedo-Sánceu)
* Berlanga (Berlanga del Bierzo)
* Fontoria (Fontoira)
* San Juan de la Mata (San Xuán de la Mata)
* Moreda

Como se pode ver na lista, esta xurisdición estendía o seu goberno por boa parte do Bierzo: os concellos da Veiga de Espiñareda, Fabeiro, Arganza, Peranzais, Sancedo, Toreno, Cubillos de Sil, e Berlanga del Bierzo. Daquela, a xurisdición da Abadía de Santo André da Veiga de Espiñareda tiña 1 258 habitantes.

Notas
-----

1. ↑  Monasterio Benedictino de San Andrés Arquivado 07 de xuño de 2013 en Wayback Machine. Municipio de Vega de Espinareda. Consultado o 29 de novembro de 2012.
2. 1 2 3 4  J. V. Álvarez de la C. Un monasterio que resume toda la historia de León Arquivado 19 de marzo de 2014 en Wayback Machine. La Crónica de León. Consultado o 29 de novembro de 2012.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* González, Tomás: Censo de población de las Provincias y Partidos de la Corona de Castilla en el siglo XVI. De Orden del Rey N. S. Madrid en la Imprenta Real, ano de 1829. Edición facsimilar: Censo de Castilla de 1591: Vecindarios. Comentario de Annie Molinié-Bertrand; introdución de Eduardo García España. Instituto Nacional de Estadística, Madrid: 1982. ISBN 84-260-0639-6.

### Ligazóns externas

* Abadía de San Andrés de Espinareda: Lista de abades desde 1613 a 1828.