**Johannes Duns Scotus**, nado na aldea de Duns en 1266 e finado en Colonia o 8 de novembro 1308, foi un teólogo escocés. Formouse e traballou en Oxford e París. Pola finura e a profundidade da súa doutrina, era chamado polos seus contemporáneos **Doctor Subtilis**.

Traxectoria
-----------

Foi alumno do colexio franciscano de Haddington, e estudou teoloxía en Nothampton, onde foi ordenado sacerdote en 1291. Enviárono a París entre os anos 1291 e 1296, e despois volveu a Inglaterra, á universidade de Cambridge. De Cambridge pasou a Oxford (1300-1302) e de aquí a París (1302-1303). A causa das crecentes tensións entre o emperador e o papa, Scoto foi chamado ao estudo franciscano de Colonia. Alí, despois dun ano de docencia, faleceu en 1308.

Escritos
--------

Para captar o diferente nivel teórico dos seus escritos, é preciso distinguir dous grupos: o primeiro, da súa época xuvenil, está constituído por *Comentarios* a obras de filósofos antigos, en particular de Aristóteles e de Porfirio, e o segundo grupo, correspondente ao seu período de madurez, representado polos *Comentarios ás Sentencias* de Pedro Lombardo. A pesar da similitude de xénero literario -son sempre comentarios-, a diferenza de contidos e de valor entre os dous grupos é notable, como suxiren incluso os títulos cos que foron designadas ditas obras: *Reportata parisiensia*, *Lecturae cantabrigenses*, *Ordinatio*. *Reportario* indica un tipo de escrito redactado coa aprobación do mestre -neste caso, Scoto- polos seus propios discípulos, que deixaban constancia de todo o que o mestre lles ía ensinando. A *Ordinato*, que antes recibía o nome de *Opus Oxoniense*, foi ditada de forma persoal polo propio Scoto. Trátase da súa principal obra. Por último a *Lectura* consiste nos apuntamentos do mestre, redactados como esquema para a ensinanza cotiá. Xunto a estes escritos convén recordar un opúsculo denso e conciso, o *De Primo Principio*, que foi definido como "a máis grande das obras breves de Duns Scoto" (E. Roche).

Pensamento
----------

### Distinción entre filosofía e teoloxía

Scoto propón unha distinción nítida entre filosofía e teoloxía. A filosofía posúe unha metodoloxía que non é asimilable á metodoloxía da teoloxía. Para Scoto é de grande importancia precisar as esferas respectivas e os criterios específicos destes dous termos.

A filosofía ocúpase do ente en canto a ente e de todo o que poida reducirse a el ou deducirse del. A teoloxía, en cambio, trata dos obxectos de fe. A filosofía segue un procedemento demostrativo, mentres que a teoloxía adopta o procedemento persuasivo; a filosofía restrínxese á lóxica do natural, mentres que a teoloxía se move dentro da lóxica do sobrenatural. A filosofía ocúpase do xeral ou universal e a teoloxía afonda e sistematiza todo aquilo que Deus se dignou a revelarnos a cerca da súa natureza persoal e do noso destino. A filosofía é esencialmente especulativa, porque se propón coñecer por coñecer, mentres que a teoloxía é tendencialmente práctica, porque deixa de lado certas verdades, co obxectivo de inducirnos a actuar máis correctamente.

### O principio de individuación

Scoto reafirma a primacía do individual, negando que exista en si mesma ou en Deus a natureza ou esencia da que os individuos serían participacións. Interpretar o singular como unha participación do universal é conceder demasiado á concepción pagá que despreza a un e exalta ao outro, sen tomar seriamente en consideración o acto creador de Deus e a súa providencia. Deus, sinala Scoto, non nos propuxo un esquema ideal ao que facer referencia na existencia cotiá, a excepción de Cristo, xa que nos creou á súa imaxe e cuxa perfección nos empuxa a imitar. Deus coñece a todos e cada un, confiando a todos un lugar específico na economía xeral da salvación persoal.

A teoría do principio de individuación oculta un claro resto de platonismo, e non é máis que un seudo-problema. Trátase dun problema falso, que está presente tano en Aristóteles como en Avicena e Averroes, moi influídos polo platonismo, porque supón que a verdade máis profunda é a do universal e que a continuación hai que preguntarse como o universal se converte en particular.

Se o problema é falso, as respostas tamén o son, con maior motivo. Para Scoto, nin a materia -esencialmente indeterminada- nin a forma -indiferente á individualidade e á universalidade-, ao ser común por natureza a todos os entes da mesma especie -e, polo conseguinte, tampouco o composto de ambos, pode ser causa das características e das diferenzas individuais. A realidade última, segundo Scoto, explica a individualidade, é dicir, a súa perfección, grazas á cal unha realidade *haec est*, é esta e non outra. De aquí procede o termo *haecceitas*, que manifestan aquela formalidade ou perfección pola cal todo ente é aquilo que é e se distingue de todos os demais.

Neste contexto hai que situar a exaltación da persoa humana. En efecto, neste acto a individualización -definida como rexeitamento da división- é personalizada ou subxectiva, en polémica co averroísmo, cuxa teoría do intelecto único atacaba o seu trazo máis peculiar. Cualificada de maneira suxerente como *ultima solitudo*, a persoa é *ab alio*, pode ser *cum alio*, pero non *in alio*. Pode comunicar, condicionar e ser condicionado, pero non perder o seu ser en si. O ente persoal é un universal concreto, porque na súa unicidade non forma parte dun todo, senón que é un todo no todo: *imperium in imperio*. Particular e universal coinciden no concepto, determinado en grao sumo, de persoa. O home, cada home, non é unha determinación do universal na medida en que é unha realidade singular no tempo e irrepetible na historia, é de feito supremo e orixinario, porque está destinado, grazas á mediación de Cristo, ao diálogo co Deus da escritura.

Obras
-----

"Quaestiones" Ioannis Scoti.
* *Parva logicalia*:
	+ *Quaestiones super Porphyrii Isagogem*
	+ *Quaestiones in librum Praedicamentorum*
	+ *Quaestiones in I et II librum Perihermeneias*
	+ *Octo quaestiones in duos libros Perihermeneias*
	+ *Quaestiones in libros Elenchorum*
* *Lectura*
* *Quaestiones super libros De anima*
* *Quaestiones super libros Metaphysicorum Aristotelis*
* *Expositio super libros Metaphysicorum Aristotelis*
* *Ordinatio*
* *Collationes oxonienses et parisienses*
* *Reportatio parisiensis*
* *Quaestiones Quodlibetales*
* *De primo principio*
* *Theoremata*

Duns Scoto no cine
------------------

A vida de Duns Scoto foi levada ao cine no filme *Duns Scoto*, do cineasta Fernando Muraca.

Notas
-----

1. ↑  "El mensaje de "La última cima" recibe un premio". Arquivado dende o orixinal o 18 de xaneiro de 2012. Consultado o 03 de abril de 2013.
2. ↑  Duns Scotus en IMDb

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Duns Scoto*** |

### Bibliografía

* Reale, Giovanni (1995). Herder, ed. *Historia del pensamiento filosófico e científico*. Coautor: Darío Antiseri. Barcelona.

### Outros artigos

* Ciencia medieval
* Nominalismo

### Ligazóns externas

* Biografía *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190089
* WorldCat
* VIAF: 120697851
* BAV: ADV10235784
* BIBSYS: 90658829
* BLBNB: 000190913
* BMT: 137729
* BNCHL: 000160040
* BNE: XX1721317
* BNF: 11886212b
* BRE: 1970463
* BVMC: 72713
* CANTIC: a10075586
* CERL: cnp01316154
* CiNii: DA01928491
* DeutscheBio: 118528165
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 1816696
* GEC: 0023172
* GND: 118528165
* ICCU: CFIV070281
* ISNI: 0000 0001 2149 1484
* LCCN: n50066853
* NKC: jn19992000351
* NLA: 35267407
* NLG: 169317
* NNDB: 000094484
* NPG: mp53392
* NTA: 069184917
* ODIS: PS\_101297
* ODNB: 8285
* OL: OL4341651A
* openMLOL: 96601
* Orthodox Encyclopedia: 471161
* PTBNP: 23082
* SELIBR: 183035
* SNAC: w6vt1rqr
* SUDOC: 026654989
* Treccani: giovanni-duns-scoto

 |