En bioloxía sistemática chámase **carácter** a cada un dos trazos que se empregan na descrición dos seres vivos. Se son hereditarios, son apropiados para a descrición das especies.

Os caracteres poden ser morfolóxicos, anatómicos, fisiolóxicos, condutuais, bioquímicos, xenéticos, xeográficos, ou de calquera outra natureza. A comparación de caracteres homólogos é a base do método comparativo aplicado en bioloxía sistemática, especialmente do análise filoxenético.

Noutra orde de cousas, os caracteres poden ser **cualitativos** ou **cuantitativos**. Os cuantitativos son os que, para ser descritos, deben ser medidos ou contados. Nestes adoita haber diferenzas entre os individuos, e para a descrición e comparación hai que recorrer a intervalos de variación, ou mellor a parámetros estatísticos como a media e a varianza.

Series de caracteres
--------------------

O cambio evolutivo dá lugar á substitución dun carácter por outro. Unha **serie de caracteres** está formada polos estadios consecutivos da súa evolución. Unha serie pode non ser lineal, cando o carácter do devanceiro derivou por camiños diferentes na evolución de distintos descendentes.

Cando comparamos dous caracteres que forman unha serie, chamamos **plesiomórfico** ao que representa o estado ancestral e **apomórfico** ao que deriva del. Por exemplo, o corazón de catro cavidades dos mamíferos representa o estado apomórfico derivado do corazón de tres cavidades dos seus antepasados reptilianos. Na linguaxe divulgativa, para esta distinción úsanse a miúdo termos como "primitivo" e "evolucionado", que inclúen unha referencia implícita ao concepto filosófico clásico da scala naturae; este concepto non coincide necesariamente coa serie de caracteres e, por tanto, o emprego destes termos pode levar a confusión en bioloxía. Son apropiados os termos **"ancestral"** e **"derivado"**. Á operación de pescudar cal é nunha serie o carácter plesiomórfico e cal o apomórfico, chámaselle determinación da polaridade.

Grupos plesiotípicos e apotípicos
---------------------------------

**Plesiotípico** e **apotípico** son termos cun dobre uso, que varía segundo o autor ou o contexto. Na súa acepción máis xeneralizado aplícanse aos caracteres e son sinónimos de plesiomórfico e apomórfico. No uso máis rigoroso, apotípico é o taxon que máis se aparta das características do devanceiro común cando o comparamos con outro. Por exemplo, se comparamos aos mamíferos cos actinopterixios (os peixes máis comúns) podemos dicir que os mamíferos son máis apotípicos. O das baleas é un grupo apotípico cando as comparamos cos hipopótamos (todos eles encadrados na orde cetartiodáctilos); as primeiras apártanse nun grao moito maior das características do antepasado común dos dous grupos.

A orixe da novidade
-------------------

Un dos asuntos máis debatidos en bioloxía é o da orixe dos caracteres biolóxicos. 

* Unha variante importante do concepto de innovación é o de **innovación clave** (en inglés, "key innovation"), que fai referencia á capacidade dun cambio morfolóxico para promover unha radiación adaptativa. Un exemplo é a repetida aparición do hipocono na dentición dos mamíferos: aínda que o cambio fenotípico requirido para producilo é mínimo, a súa posesión está correlacionada cunha gran diversificación de liñaxes, dada a vantaxe adaptativa que supón en nichos adaptativos herbívoros.

Notas
-----

1. ↑  Love, A.C. (2003): "Evolutionary Morphology, Innovation, and the Synthesis of Evolutionary and Developmental Biology", *Biology and Philosophy* **18**: 309-345.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1211967
* MAG: 130073038

 |