Efecto do **mar de ardora** nas costas de Somalia no océano Índico.
O **mar de ardora**, tamén chamado só **ardora** ou **ardentía**, é un fenómeno luminoso no océano no que a superficies de auga mariña brilla de forma translúcida en diferentes tons de azul.

O termo é usado desde hai moito tempo en lingua galega. Os mariñeiros informaron de que o océano adoita emite un brillo visible que se pode estender durante millas pola noite. Tales ocorrencias brillan o suficientemente pola noite como para ser visibles desde satélites de observación que orbitan a Terra. Pode chegar a extensións de até 16.000 km2 (case o tamaño das provincias de Lugo e da Coruña xuntas). En 2005, os científicos anunciaron que por primeira vez obtiveran probas fotográficas deste brillo en superficies tan extensas. A causa máis probable, e nalgúns casos confirmada, é a bioluminiscencia.

Efecto
------

 Esta foto de longa exposición mostra a bioluminiscencia de *Noctiluca scintillans* no porto de iates de Zeebrugge, Bélxica
Entre 1915 e 1993, documentáronse 235 avistamentos de mares de ardora extensos, a maioría dos cales concentrados no noroeste do océano Índico e preto de Indonesia. O brillo luminiscente concéntrase na superficie do océano e non se mestura uniformemente en toda a columna de auga.

En 1985, un buque de investigación no mar Arábigo tomou mostras de auga durante os mares de ardora. As súas conclusións foron que o efecto foi causado pola bacteria *Vibrio harveyi*. A ardora tamén adoita ser causada por *Noctiluca scintillans*, un dinoflaxelado que brilla cando é perturbado e que se atopa nos océanos de gran parte do mundo.  En xullo de 2015, en Alleppey, Kerala, India, ocorreu o fenómeno e o Instituto Nacional de Oceanografía e o Departamento de Pesca de Kerala investigouno, descubrindo que as ondas brillantes eran o resultado de *Noctiluca scintillans*. En 2005, Steven Miller, do Laboratorio de Investigación Naval de Monterey, California, puido combinar imaxes de satélite de 1995 cunha mostra de primeira man dun buque mercante. O programa de satélites meteorolóxicos de defensa dos Estados Unidos mostrou que a área da ardentía era de aproximadamente 15 400 kilometros cadrados (5 900 sq mi) (aproximadamente do tamaño do estado de Connecticut). Observouse que o campo luminiscente brillou durante tres noites consecutivas.

Proa dun veleiro pasando pola **ardora** no Mar do Norte
Aínda que as fotos monocromáticas fan que este efecto pareza branco, o científico do Instituto de Investigación do Acuario da Baía de Monterey Steven Haddock (autor dun estudo sobre o efecto da ardora) comentou que "a luz producida polas bacterias é en realidade azul, non branca. É branco no gráfico debido ao sensor monocromático que usamos, e pode parecer branco ao ollo porque os bastóns ou bastonetes (as células utilizadas para a visión nocturna) non discriminan a cor." Nas Shetland (onde xeralmente é causada por *Noctiluca scintillans*), ás veces o a ardora foi descrita como verde. Non se sabe se esta diferenza depende da zona, ou simplemente da percepción dunha cor cianizada como verde.

*Noctiluca scintillans varias*

Etimoloxía
----------

O fenómeno coñécese como *mareel* nas illas Shetland. Este termo deriva da palabra *nórdica \*mareld* , que se deriva da palabra nórdica antiga *mǫrueldr*, que é un composto de *marr* (mero, mar) e *eldr* (lume). En danés, da mesma raíz é *morild*. Os cognados de *mareel* inclúen o termo islandés *maurildi* que se refire tanto á ardora, como á orde *Noctilucales* dos dinoflaxelados mariños que producen a bioluminescencia, o termo en lingua danesa *morild*, e norueguesa *morild* ou *moreld*, en sueco *mareld* e en finés *merituli*. 

En lingua inglesa chámanse *milky seas* (mares de leite). En alemán chámase *Meeresleuchten* (luces do mar). 

En lingua galega tanto ***ardora*** como ***ardentía*** proveñen da raíz latina *ardor/ardere* (lume, calor, queima), o mesmo que en portugués e castelán.

**Ardora** producida ao romper as ondas

Na literatura
-------------

Os mares de ardora pareceron moitas veces en relatos históricos dos mariñeiros, incluído o da primeira viaxe de Cristovo Colón. Despois foron incorporados á ficción, por exemplo en *Vinte mil leguas baixo dos mares* de Jules Verne. 

No libro infantil *Jim Knopf und die Wilde 13* de Michael Ende (publicado en 1962), o resplandor do mar xoga un papel fundamental: Jim Button debe axudar a reparar o brillo do mar para iluminar o reino das sereas e dos humanos. No libro de Ende, con todo, a ardora créase ao acender o gran imán de Gurumusch.

Notas
-----

1. ↑  "Dicionario". *Real Academia Galega*. Consultado o 2022-08-22.
2. ↑  "Sea glow". *www.livescience.com*.
3. ↑  "Glowing sea algae". *USA Today* (en inglés).
4. ↑  "Article". *www.newscientist.com* (en inglés).
5. ↑  "Glowingalgae". *earthobservatory.nasa.gov*.
6. ↑  *The Marine Observer* (en inglés). Meteorological Office. 1993.
7. ↑  Miller, Steven D.; Haddock, Steven H. D.; Elvidge, Christopher D.; Lee, Thomas F. (2005-10-04). "Detection of a bioluminescent milky sea from space". *Proceedings of the National Academy of Sciences* (en inglés) **102** (40): 14181–14184. ISSN 0027-8424. PMC 1242338. PMID 16186481. doi:10.1073/pnas.0507253102. Arquivado dende o orixinal o 22 de agosto de 2022. Consultado o 22 de agosto de 2022.
8. ↑  Lapota, David; Galt, Charles; Losee, Jon R.; Huddell, Howard D.; Orzech, James K.; Nealson, Kenneth H. (1988-07-05). "Observations and measurements of planktonic bioluminescence in and around a milky sea". *Journal of Experimental Marine Biology and Ecology* (en inglés) **119** (1): 55–81. ISSN 0022-0981. doi:10.1016/0022-0981(88)90152-9.
9. ↑  Ramaiah, N. D. Chandramohan (1992). Desai, B. N. ed. "Ecology and biology of luminous bacteria in the Arabian Sea". *Oceanography of the Indian Ocean* (Nova Delhi: Oxford and India Book House): 11–23.
10. ↑  Tada; Pithakpol; and Montami (2004). *Seasonal variation in the abundance of Noctiluca scintillans in the Seto Inland Sea, Japan.* Plankton Biol. Ecol. 51(1): 7-14.
11. ↑  Buskey (1994). *Growth and bioluminescence of Noctiluca scintillans on varying algal diets.* Journal of Plankton Research 17(1): 29-40.
12. ↑  "first\_milky\_sea\_photo". *boingboing.net* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 09 de xullo de 2011. Consultado o 22 de agosto de 2022.
13. ↑  "Mareel-lights-from-the-sea". *The RSPB Community ; rspb.org.uk*.
14. ↑  S.A, Priberam Informática. "ardentia". *Dicionário Priberam* (en portugués). Consultado o 2022-08-22.
15. ↑  ASALE, RAE-. "ardentía". *«Diccionario de la lengua española»* (en castelán). Consultado o 2022-08-22.
16. ↑  "Jim Knopf und die Wilde 13". *Michael Ende ; Offizielle Webseite* (en alemán). 2019-01-06. Consultado o 2022-08-22.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Mar de ardora*** |

* Plancto
* Bioluminescencia
* Fosforescencia
* Fluorescencia

### Bibliografía

* Discusión detallada e imaxes de observación do mar de ardora
* BBC News: "Mares lácteos" (*milky seas*) detectados desde o espazo
* Miller, SD, SHD Haddock, CD Elvidge, TF Lee. Detección dun gran mar de ardora bioluminiscente dende o espazo. Actas da Academia Nacional de Ciencias. v102:14181-14184 Resumo
* Nealson, KH e JW Hastings (2006) *Quorum sensing on a global scale: massive numbers of bioluminescent bacteria make milky seas Appl. Environ. Microbiol.* 72: 2295-2297. Manuscrito Arquivado 27 de xuño de 2008 en Wayback Machine.

* Nijhuis, Michelle (2022) "O misterio dos mares de ardora, *Scientific American*, **327** (2): 30–39.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1916842
* MAG: 2775989417

 |