«Cleopatra» redirixe aquí. Para outras páxinas con títulos homónimos, véxase Cleopatra (homónimos).

**Cleopatra Filopator Nea Thea, Cleopatra VII**, nada contra o ano 69 a.C. e finada o 12 de agosto do 30 a.C. foi a última raíña de Exipto, da dinastía helénica dos Tolomeo, aquela que creou Tolomeo I Sóter, xeneral de Alexandre Magno.

Traxectoria
-----------

Era filla de Cleopatra V Trifea I e de Tolomeo XII Auletes, a quen herdou no trono á idade de 17 anos, xunto co seu irmán Tolomeo XIII (solo tenía 2 anos), que sería o seu esposo, segundo requirimento das leis de reinado e sucesión do momento. Cleopatra é un nome grego que significa «o orgullo do seu pai».

### Comezos do reinado

Cleopatra tiña varios irmáns: Berenice IV e Cleopatra VI como irmás máis vellas (ambas reinaron en vida do seu pai, ao cal expulsaran do reino), unha irmá máis nova chamada Arsínoe IV e dous irmáns máis novos chamados Tolomeo XIII e Tolomeo XIV. A educación de todos eles foi puramente grega, segundo costume tolemaico. Cleopatra foi o primeiro membro desta dinastía que aprendeu a falar o idioma exipcio; mais non só coñecía este idioma senón tamén o grego, o hebreo, o siríaco e o arameo e talvez tamén o latín. Aprendeu así mesmo literatura, música, ciencias políticas, matemáticas, astronomía e medicina. Ademais tiña fama de ser unha muller moi bela e de modos doces e educados.

Nos tres anos do seu reinado, o seu irmán Tolomeo, aconsellado polos seus asesores Pothinus e Achelas, expulsou a súa irmá do trono e obrigouna a marchar para o exilio en Siria. Desde esta rexión Cleopatra pretendeu recuperar o trono, reunindo un bo exército para este fin, mais realmente non conseguiu nada até a chegada a Alexandría de Xulio César no ano 48 a.C.. Un ano despois, no 47, Tolomeo XIII morreu en combate e Xulio César proclamou a Cleopatra raíña absoluta de Exipto e ademais obrigouna a casar de novo co seu outro irmán máis novo, que tiña 12 anos e que sería Tolomeo XIV.

Como consecuencia da loita no mar entre a armada romana e a grega declarouse un grande incendio que chegou á cidade de Alexandría e o resultado final foi a perda de moitos e importantes edificios, entre outros o famoso Museo coa súa biblioteca.

### Xulio César e Marco Antonio

Xa vimos como a familia real de Cleopatra desencadeara unha guerra civil entre os seus membros. Xulio César chegou a Exipto como xeneral romano para resolver esa cuestión e foi entón cando se deu a batalla no mar e o incendio de Alexandría. Despois de asegurar a Cleopatra no trono exipcio e casala co que foi Tolomeo XIV (o seu irmán máis novo), Xulio César regresou para Roma. Mais Cleopatra decidiu seguilo, para o cal se preocupou de deixar no reino un goberno seguro. En Roma viviu como concubina de César e alí naceu o seu fillo (que se supón o era tamén de Xulio César) ao que chamaron Cesarión. No ano 44 a.C. sucedeu o asasinato de César, proxectado e executado por un grupo de familias senatoriais republicanas que vían nel a ambición dun futuro rei, cousa que odiaban. Despois da súa morte, Cleopatra regresou co seu fillo a Exipto; dise que mandou envelenar o seu irmán, o rei Tolomeo XIV, e que converteu a Cesarión en co-rexente.

Marco Antonio era un xeneral e político romano, amigo de Xulio César, que fora comandante xefe no seu exército. Após o asasinato deste, perseguiu os culpábeis, Marco Bruto e Caio Casio e ademais soubo enfrontar o pobo romano contra eles e soubo gañar o apoio e a inclinación das xentes a favor del. Ao xurdir outros dous rivais, formaron un triunvirato. Desencadeouse desta maneira unha guerra civil entre os partidarios do triunvirato e os seguidores republicanos. Marco Antonio chamou na súa axuda á raíña Cleopatra, para que acudira coas súas naves a Tarso na actual Turquía, mais a raíña negouse a que Exipto entrase nunha guerra civil dos romanos. Marco Antonio decidiu entón viaxar a Exipto para falar directamente coa soberana e pedirlle explicacións. O resultado desta viaxe foi que ambos os personaxes se namoraron e que Marco Antonio decidiu quedar en Exipto ao lado de Cleopatra. Mais os asuntos de Roma reclamábano e no ano 40 a.C. tivo que regresar á capital do imperio. Alí cumpriu coa promesa de casar con Octavia, irmá de Caio César Octavio Augusto, o futuro primeiro emperador de Roma e sobriño neto de Xulio César. Octavio (que así se chamaba naquel tempo) era grande amigo de Marco Antonio, aínda que co tempo e os acontecementos, esta amizade viuse truncada.

Tras a marcha de Marco Antonio para Roma, Cleopatra deu a luz dous nenos xemelgos. No ano 36 a.C. Marco Antonio viaxou cunha expedición para Oriente para loitar contra os partos. Cleopatra reuniuse alí con el e alí tiveron o seu terceiro fillo. A campaña tivo tal éxito que decidiron celebralo en Alexandría onde quedaron a vivir, até que no ano 32 a.C. Octavio declarou a guerra a ambos, sublevou o pobo romano contra a má conduta de Marco Antonio e este divorciouse oficialmente de Octavia. Deuse entón a batalla de Accio, no 31, que foi un desastre para Marco Antonio e a frota de Cleopatra. Despois desta derrota e enganado por un falso informe sobre a morte de Cleopatra, Marco Antonio suicidouse, deixándose caer sobre a súa propia espada.

### Morte de Cleopatra

Octavio (o futuro emperador Augusto) acusara no ano 32 publicamente a Cleopatra de varios cargos moi graves: maxia, incesto, luxuria, adoración de ídolos animais… poñendo desta maneira na súa contra tanto o senado romano como toda a poboación. Dicíase que a mala conduta de Marco Antonio se debía aos embruxos desta raíña.

Os planos de Octavio eran tomar a raíña como prisioneira e levala a Roma para así demostrar a súa superioridade e a súa vitoria, mais non foi posíbel, xa que vendo o seu futuro como escrava talvez no seu propio país onde fora soberana, Cleopatra elixiu morrer e tomou a decisión de suicidarse. Pediu ás súas criadas Iras e Charmion que lle trouxesen unha cesta con froitas e que metesen dentro unha naia exipcia, a famosa áspide, responsábel da súa morte. Antes de morrer escribiu unha misiva a Octavio en que lle comunicaba o seu desexo de ser enterrada xunto a Marco Antonio.

Os fillos de Cleopatra
----------------------

Despois da batalla de Accio e temendo o peor, Cleopatra quixo mandar o seu fillo Cesarión lonxe de Exipto cara ao sur, mais foi traizoado polo seu profesor particular, Rhodon, e foi asasinado por orde de Octavio.

Despois da morte de Cleopatra, os seus outros fillos foron levados para Roma e criados pola esposa de Octavio. Cleopatra Selene casou co rei Xuba II de Mauritania e tiveron un fillo, ao que chamaron Tolomeo e que herdou o reino do seu pai no ano 23 a.C. até que o emperador Calígula o mandou matar corenta anos despois. De Alexandre Helios e Tolomeo Filadelfo non se sabe ben o seu paradoiro, aínda que se cre que se foron vivir a Mauritania xunto coa súa irmá.

O tema de Cleopatra
-------------------

A súa vida e a súa morte, así como os seus amores cos dous personaxes romanos, Xulio César e Marco Antonio, serviron de inspiración a través dos tempos a literatos e cineastas. As obras máis famosas son *Cleopatra e Marco Antonio* (1606), de William Shakespeare, *Todo por amor* (1678), do autor teatral inglés John Dryden e *César e Cleopatra* (1901) de George Bernard Shaw. O cine deu a famosa película *Cleopatra*, protagonizada pola actriz Elizabeth Taylor.

En total, entre os anos 1540 e 1905, escribíronse: 200 obras de teatro, 5 óperas, 5 ballets, incluso un dos cómics do popular Astérix o galo estaba dedicado a ela e a súa historia *Asterix e Cleopatra*. Realizáronse pinturas e esculturas (Tépolo, Regnault etc.). Os cineastas Méliès Mankiewicz e Cecil B. De Mille dedicáronlle boas producións. No 2001 o Museo Británico dedicoulle unha exposición e con ese marco houbo un interesante debate sobre a súa beleza. E ademais de todo isto, existe unha marca de cigarros que leva o seu nome.

Na Universidade de Beiging produciuse o sorprendente descubrimento dunha lousa coa figura de Cleopatra en relevo vestida de home. É a terceira imaxe da raíña exipcia que aparece baixo esta roupaxe, o que fai pensar aos investigadores na súa razón de ser. Algúns afirman que as raíñas exipcias vestían de home para aumentar o efecto do seu poder a través da masculinidade. Segundo outros, Cleopatra aparece vestida de home pola simple preguiza dos artistas que realizaron os gravados.

No ano 2007 fíxose pública a descuberta da posible tumba de Cleopatra e Marco Antonio en Tabusiris Magna, un templo afundido baixo o mar a 30 quilómetros de Alexandría.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cleopatra VII Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Christoph Schäfer (2007). *Cleopatra*. *Barcelona, Editorial Herder*. ISBN 978-84-254-2520-2.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Batalla de Actium

| * v
* c
* e
Gobernantes helenísticos |
| --- |
| Arxéadas | 
* Filipo II de Macedonia
* Alexandre III o Grande
* Filipo III Arrideo
* Alexandre IV

 |
| Antigónidas | 
* Antígono I Monóftalmo
* Antígono II Gónatas
* Demetrio II de Macedonia
* Antígono III Dosón
* Filipo V
* Perseo
* Filipo VI (pretendente)

 |
| Tolomeos | 
* Tolomeo I Sóter
* Tolomeo II Filadelfo
* Tolomeo Cerauno
* Meleagro
* Tolomeo III Everxetes I
* Tolomeo IV Filopátor
* Tolomeo V Epífanes
* Tolomeo VI Filométor
* Tolomeo VII NeoFilopátor
* Tolomeo VIII Everxetes II
* Tolomeo IX Látiro
* Tolomeo X Alexandre I
* Berenice III
* Tolomeo XI Alexandre II
* Tolomeo XII Auletes
* Cleopatra V
* Cleopatra VI
* Berenice IV
* Tolomeo XIII Filopátor
* Tolomeo XIV Filopátor
* Cleopatra VII
* Tolomeo XV Cesarión

 |
| Seléucidas | 
* Seleuco I Nicátor
* Antíoco I Sóter
* Antíoco II Theós
* Seleuco II Calínico
* Seleuco III Ceraune
* Antíoco III
* Seleuco IV Filopátor
* Demetrio I Sóter rei nominal (ausente)
* Antíoco IV
* Antíoco V Eupator
* Demetrio I Sóter
* Alexandre I Balas
* Demetrio II Nicátor
* Antíoco VI Dionisio
* Diodoto Trifón
* Antíoco VII Sidetes
* Demetrio II Nicátor (segunda vez)
* Alexandre II Zabinas
* Cleopatra Thea
* Seleuco V Filométor
* Antíoco VIII Grifo
* Antíoco IX de Cízico
* Seleuco VI Epífanes
* Antíoco X Eusebio
* Demetrio III Eucaro
* Antíoco XI Epífanes
* Filipo I Filadelfo
* Antíoco XII Dionisio
* Tigranes I rei de Armenia
* Seleuco VII Cibiosactes
* Antíoco XIII Asiático
* Filipo II Filorromano

 |
| Lisimáquidas | 
* Lisímaco
* Agatocles de Tesalia
* Agatocles de Tracia
* Alexandre de Tracia
* Filipo (fillo de Lisímaco)
* Ptolomeo de Tracia

 |
| Antipátridas | 
* Casandro
* Filipo IV
* Alexandre V
* Antípater
* Antípater II Etesias
* Sóstenes

 |
| Atálidas | 
* Filéter
* Eumenes I
* Átalo I
* Eumenes II
* Átalo II
* Átalo III
* Eumenes III

 |
| Grecobactrianos | 
* Diodoto I
* Diodoto II
* Eutidemo I
* Demetrio I
* Eutidemo II
* Antímaco I
* Pantaleónn
* Agatocles
* Demetrio II
* Eucràtides I
* Platón I
* Eucrátides II
* Heliocles I

 |
| Indogregos | 
* Demetrio I
* Antímaco I
* Pantaleón
* Agatocles
* Apolodoto I
* Demetrio II
* Antímaco II
* Menandro I
* Zoilo I
* Agatoclea
* Lísias Aniceto
* Estratón I
* Antialcidas
* Heliocles II
* Polixeno
* Demetrio III
* Filoxeno Aniceto
* Diomedes
* Amintas
* Epánder
* Teófilo Dikaios
* Peucolao
* Trasón
* Nicias
* Menandro II
* Artemidoro Aniceto
* Hermeo
* Arquebio
* Telefo
* Apolodoto II
* Hipostrato
* Dionisio
* Zoilo II
* Apolofanes
* Estratón II

 |
| Reis de Bitinia | 
* Dídalso
* Boteiras
* Bas
* Zipoetes
* Nicomedes I
* Zeilas
* Etazeta
* Ziaelas
* Prusias I
* Prusias II
* Nicomedes II Epífanes
* Nicomedes III Everxetes
* Nicomedes IV Filopátor
* Sócrates de Bitinia
* Nicomedes IV (segunda vez)
* Sócrates de Bitinia (segunda vez)
* Nicomedes IV (terceira vez)

 |
| Reis do Ponto | 
* Mitrídates I do Ponto
* Ariobarzanes III do Ponto
* Mitrídates III do Ponto
* Farnaces I
* Mitrídates IV do Ponto
* Mitrídates V Everxetes
* Mitrídates VI Eupátor
* Laodice
* Deiotaro I
* Farnaces II
* Ariobarzanes III
* Ariarates X
* Darío do Ponto
* Polemón I
* Pitodoris
* Polemón II

 |
| Reis de Comaxene | 
* Ptolomeo
* Sames
* Mitrídates I
* Antíoco I
* Mitrídates II de Comaxene
* Mitrídates III
* Antíoco III
* Antíoco IV Epífanes

 |
| Reis de Capadocia | 
* Ariarates I
* Antígono I Monóftalmo
* Amiertes
* Ariamnes I
* Ariarates II
* Ariamnes II
* Ariarates III
* Ariarates IV
* Ariarates V
* Orofernes (usurpador)
* Ariarates VI
* Ariarates VI
* Nisa I (raíña rexente)
* Ariarates VII
* Ariarates VIII
* Ariarates IX (rexente: Gordio)
* Ariobarzanes I
* Ariarates IX (rexente:Gordio)
* Ariobarzanes I
* Ariarates IX (rexente:Gordio)
* Mitrídates VI Eupátor
* Ariobarzanes I
* Ariobarzanes II
* Ariobarzanes III
* Ariarates X
* Arquelao

 |
| Reis do Bósforo cimerio | 
* Mitrídates I do Bósforo e VI do Ponto
* Macares (rexente)
* Farnaces I do Bósforo e II do Ponto
* Asandro
* Mitrídates de Pérgamo
* Asandro (segunda vez)
* Dinamis (reina)
* Escribonio (usurpador)
* Polemón I
* Aspurge
* Gepepiris (raíña e rexente)
* Polemón II
* Claudio Mitrídates II
* Tiberi Xulio Cotis I
* Pitodoris
* Rescuporis I
* Tiberio Xulio Sauromates
* Tiberio Xulio Cotis II
* Remetalces
* Xulio Eupátor
* Sauromates II
* Rescuporis II
* Cotis III
* Sauromates III
* Rescuporis III
* Inintemeros
* Farsanzes I
* Inintemeros (segunda vez)
* Rescuporis IV
* Farsanzes I (segunda vez)
* Rescuporis IV (segunda vez)
* Farsanzes I (terceira vez)
* Rescuporis IV (terceira vez?)
* Quedosbio
* Rescuporis IV (cuarta vez?)
* Sauromates IV
* Teiranes
* Quedosbio (segunda vez)
* Totorses
* Sauromates (fillo de Criscorones)
* Totorses
* Oliotes
* Radamsades
* Rescuporis V (ou VI)
* Annibalino
* Sauromates V

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q635
* WorldCat
* VIAF: 67762941
* BIBSYS: 90224949
* BLBNB: 000371384
* BMT: 57627
* BNA: 000043460
* BNCHL: 000068584
* BNE: XX889851
* BNF: 11938532d
* BRE: 2623897
* CANTIC: a10832221
* CERL: cnp00395483
* DeutscheBio: 11856322X
* EBID: ID
* EGAXA: vtls776139
* FAST: 1802070
* FemBio: 15852
* GEC: 0018204
* GiantBomb: 3005-5296
* GND: 11856322X
* IMDb: ch0026970
* ISNI: 0000000453049473
* LCCN: n80067160
* NDL: 00620501
* NKC: jn20000700908
* NLA: 49682372
* NLG: 100988
* NNDB: 000086161
* NTA: 069889511
* SELIBR: 182837
* SNAC: w6nt5bj6
* SUDOC: 027316564
* TePapa: 49549
* Treccani: cleopatra
* ULAN: 500341470

 |