recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Eladio Dieste.

**Eladio Dieste Saint Martin**, nado en Artigas o 1 de decembro de 1917 e finado en Montevideo o 19 de xullo de 2000, foi un enxeñeiro uruguaio.

Traxectoria
-----------

Fillo de Eladio Dieste Gonçalves (irmán de Eduardo e Rafael Dieste, nado xa no Uruguai) e da brasileira Elisa Saint-Martín Lamarque, de pai francés e nai arxentina. Foi o segundo de tres irmáns, xunto con Ariel e Saúl.

Entre 1936 e 1943 estudou na facultade de enxeñaría da Universidade da República. Nesa época residiu na casa do avogado Antonio Grompone, amigo da familia materna. Despois de graduarse continuou na facultade como profesor de Mecánica teórica e Pontes e grandes estruturas. Foi docente até 1973.

Xa antes de rematar os estudos comezou a traballar na Dirección de Vialidade do Ministerio de Obras Públicas do Uruguai, realizando proxectos de pontes. Traballou aló até 1947, e chegou a ser enxeñeiro xefe da oficina técnica. Entre 1945 e 1948 foi enxeñeiro de proxectos na empresa Christiani & Nielsen.

En 1947, en colaboración nun proxecto do arquitecto catalán Antoni Bonet Castellana en Punta Ballena (Maldonado), realizou os primeiros ensaios co sistema de cerámica armada nas bóvedas da casa Berlingieri. Entre 1949 e 1958 dirixiu a empresa Viermond SA. Fundaciones – Pilotajes. Traballou tamén cos arquitectos Clemot e Sierralta, alumnos de Le Corbusier. Alí comezou a colaborar con Eugenio R. Montáñez, que estudara na súa mesma facultade, co que en 1956 fundou a empresa Dieste y Montáñez S. A.

Foi consultor do proxecto do encoro de Salto Grande sobre o río Uruguai, e membro da comisión asesora para avaliar a construción do encoro de Palmar en Río Negro, cos enxeñeiros Arocena e De Anda. Tamén foi consultor para proxectos de peiraos e emisarios subacuáticos.

Foi membro da Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais e da Academia Nacional de Belas Artes da República Arxentina, así como académico *Ad Honorem* da Academia Nacional de Enxeñaría do Uruguai. En 1993 foi nomeado profesor *honoris causa* da Universidade da República, e tempo despois recibiu o doutoramento *honoris causa* da mesma institución.

Vida persoal
------------

Casou con Elizabeth Friedheim Utke o 9 de decembro de 1944, e tiveron once fillos.

Notas
-----

1. ↑  "Eladio Dieste". *Proyecto Educativo Dieste* (en castelán). 2015.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Eladio Dieste Saint Martin Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Proytecto Dieste *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1324787
* WorldCat
* VIAF: 40233932
* Autoresuy: 625
* BIBSYS: 90628916
* BNF: 14642456s
* FAST: 1488436
* GEC: 0259332
* GND: 121399389
* ISNI: 0000 0000 6682 066X
* LCCN: n88198789
* OL: OL667484A
* RKD: 212051
* SELIBR: 263149
* SUDOC: 077746031
* ULAN: 500104361

 |
Servizo Intercity cuberto por un tren da serie 121 de Renfe.
**Intercity** é a denominación comercial dun produto ferroviario prestado por Renfe Operadora en España. Foi creado en 1980 e usado de forma ininterrompida ata o ano 2008. Nesta primeira etapa o servizo cubría esencialmente traxectos de longa distancia.

En xuño de 2012, tras unha paréntese de catro anos, Renfe decidiu recuperar a marca Intercity dándolle un carácter híbrido entre a media e a longa distancia. Os trens realizan traxectos que polo seu percorrido catalogaríanse dentro de Longa distancia pero con todo ofrecen tarifas para traxectos de curto ou medio percorrido que se igualan ás ofrecidas por trens de media distancia. O gran número de paradas que ofrecen os diferentes traxectos recalcan aínda máis o carácter de trens de Media Distancia.

Servizos Intercity en Galiza
----------------------------

Desde 2014 este tipo de servizos conectan as cidades da Coruña e Vigo con Irún e Bilbao respectivamente, relacións que anteriormente operaran baixo as marcas Arco e Diurno (até 2008), con prestacións moi semellantes.

Notas
-----

1. ↑  "Trenes Intercity, una denominación recuperada por Renfe". *Vía Libre* (en castelán). Consultado o 2018-09-25.
2. ↑  "El tren ARCO Galicia – País Vasco pasa a denominarse servicio INTERCITY". *Vivir el Tren - Historias de trenes* (en castelán). Consultado o 2018-09-25.
3. ↑  P. M. "El tren diurno a Irún ya cuenta con los servicios del modelo Arco" (en castelán). p. La Opinión A Coruña. Consultado o 2018-09-25.
A **igrexa de Träkumla** (sueco: *Träkumla kyrka*) é unha igrexa medieval luterana en Träkumla, na illa sueca de Gotland, pertencente á diocese de Visby.

Historia e arquitectura
-----------------------

A presente igrexa de pedra estivo precedida por unha de madeira no mesmo lugar. A parte máis antiga do edificio é o coro rectangular, que foi construído a mediados do século XIII. A nave foi engadida pouco despois. A igrexa foi planeada para ter unha torre; as paredes grosas no extremo occidental indican que se fixeron preparacións para levantar a torre, pero esta nunca chegou a construírse. O presente chapitel de madeira é do ano 1917. Unha inscrición sobre o portal principal, agora perdida, dicía que a igrexa foi inaugurada o 1 de setembro de 1287. A igrexa foi abandonada en 1868 pero restaurada en 1917. No ano 1951 pasou por outra restauración.

No interior a igrexa está decorada con frescos realizados polo artista coñecido como Passionsmästaren a mediados do século XV. Estes representan escenas da lenda de San Olaf. A igrexa alberga varios obxectos medievais. A pía bautismal é do século XII e probablemente pertencía á primeira igrexa de madeira. Tamén hai unha cruz triunfal, unha cruz procesional e unha Madonna, todos do século XV, ademais dun feixe de paneis das vidreiras do século XIII. A porta de madeira tamén é medieval. O retablo foi montado no século XVII e está formado por pezas de varios retablos medievais. O púlpito é do século XVII.

Galería de imaxes
-----------------

* Vista dende o aireVista dende o aire
* RetabloRetablo
* Pía bautismalPía bautismal

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6  "Träkumla kyrka". Svenska Kyrkan. Consultado o 16 de agosto de 2018.
2. 1 2 3 4  "Träkumla kyrka". Riksantikvarieämbetet. Consultado o 16 de agosto de 2018.

| * v
* c
* e
Igrexas en Gotland, Suecia |
| --- |
| 
* Akebäck
* Ala
* Alskog
* Alva
* Anga
* Ardre
* Atlingbo
* Barlingbo
* Björke
* Boge
* Bro
* Bunge
* Burs
* Buttle
* Bäl
* Dalhem
* Eke
* Ekeby
* Eksta
* Endre
* Eskelhem
* Etelhem
* Fardhem
* Fide
* Fleringe
* Fole
* Follingbo
* Fröjel
* Fårö
* Gammelgarn
* Ganthem
* Garde
* Gerum
* Gothem
* Grötlingbo
* Guldrupe
* Hablingbo
* Hall
* Halla
* Hamra
* Hangvar
* Havdhem
* Hejde
* Hejdeby
* Hejnum
* Hellvi
* Hemse
* Hogrän
* Hörsne
* Klinte
* Kräklingbo
* Källunge
* Lau
* Levide
* Linde
* Lojsta
* Lokrume
* Lummelunda
* Lye
* Lärbro
* Martebo
* Mästerby
* Norrlanda
* När
* Näs
* Othem
* Roma
* Rone
* Rute
* Sanda
* Silte
* Sjonhem
* Slite
* Sproge
* Stenkumla
* Stenkyrka
* Stånga
* Sundre
* Tingstäde
* Tofta
* Träkumla
* Vall
* Vallstena
* Vamlingbo
* Viklau
* **Catedral de Visby**
* Visborg
* Vänge
* Väskinde
* Västergarn
* Västerhejde
* Väte
* Öja
* Östergarn

 | Coat of armas do Gotland County |
|  **Commons** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1742956
* Google Maps: 6551168911777391434

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El Imparcial.
**El Imparcial** é un histórico restaurante da comunidade galega en Buenos Aires, e o máis antigo local de comidas da cidade que mantén o mesmo nome.

Historia
--------

En 1860 fundouno na rúa Hipólito Yrigoyen (daquela chamada Victoria), próxima á actual Plaza de Mayo, o emigrante Manuel García, que chegara á Arxentina en 1856. O seu nome recibiuno pola vontade do propietario de acoller a todos os congresistas do veciño Congreso da Nación Arxentina, sen que importase a cor política. O restaurante especializouse dende o comezo en comida galega.

A finais do século XIX o restaurante pasou a mans dos fillos de Manuel García (Manuel García II e Severino García, quen logo se convertería en propietario único). O restaurante trasladouse en 1933 a outro local da mesma rúa, neste caso facendo esquina coa rúa Salta. En 1965 produciuse un derrubamento no inmoble que pechou o restaurante ata 1969.

Refundouno nese ano o empresario Joaquín Barreiro, un exiliado da Guerra Civil española que proviña da parroquia de Morgadáns. Entre os seus propietarios actuais está o tamén galego Armando Amoedo.

Notas
-----

1. ↑  El Imparcial Arquivado 24 de outubro de 2010 en Wayback Machine. Web 'Buenos Aires te invita'.
2. 1 2  Siglo y medio de cocidos porteños, *El País*, 24/11/2010.
3. ↑  Los 150 años del Restaurante Imparcial Arquivado 03 de xaneiro de 2011 en Wayback Machine. Web Barriada.com, 19/11/2010.
**Juan García Moreno**, nado en Santiago de Compostela o 20 de agosto de 1893 e finado en Cidade de México o 20 de maio de 1941, foi un avogado e funcionario galego.

Traxectoria
-----------

Avogado e funcionario do Estado. Traballou no Ministerio de Agricultura en Madrid. Membro da UGT e afiliado a Izquierda Republicana en Madrid. Foi vogal da Comisión Fiscal de Contas de IR e secretario do gobernador civil de Badaxoz na Segunda República. Durante a guerra civil foi vicepresidente da Fronte Popular do Instituto de Reforma Agraria. Coa derrota da República exiliouse en Francia. O 24 de maio de 1939 embarcou no Sinaia no porto de Sète (Hérault) rumbo a México, chegando a Veracruz o 13 de xuño. Trasladouse a Cidade de México. Finou en Cidade de México en 1941.

Vida persoal
------------

Casou con Violeta Castells Vela.

Notas
-----

1. ↑  Junta de Auxilio a los republicanos españoles (JARE) Libros de actas (1939‐42)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha na Secretaría de Gobernación. Departamento de Migración de México

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q112161735
* DSBE: garcia-moreno-juan

 |
Medallón de Juan Pacheco no *Pabellón de San Martín* da Praza Maior de Salamanca.
**Juan Francisco Pacheco Téllez-Girón** nado en Madrid o 8 de xuño de 1649 e finado en Viena o 25 de agosto de 1718, foi un aristócrata castelán. Desempeñou o cargo de Gobernador e Capitán Xeneral do Reino de Galicia entre os anos 1682 e 1687, sendo posteriormente elixido como vicerrei de Sicilia e embaixador en Roma.

Traxectoria
-----------

Foi fillo de Alonso Melchor Téllez-Girón, de cuxo pai herdou o título de conde de La Puebla de Montalbán, e de Juana de Velasco, filla dos duques de Frías. Casou en 1677 coa duquesa de Uceda Isabel María de Sandoval e Girón, adquiriu o título de duque consorte.

Foi familiar da Inquisición, Capitán Xeneral de Galicia en 1682 e vicerrei de Sicilia en 1687. En 1696 foi designado embaixador de España en Roma, en cuxas atribucións levou a cabo a consulta que sobre a sucesión da coroa de España foi presentada ao papa Inocencio XII; por esta misión recibiu o Vélaro de Ouro. En 1699 foi conselleiro de estado, e en 1702 foi condecorado co colar da orde de Sancti Spiritus. Posteriormente sería designado presidente do Consello de Ordes, aínda que non chegou a exercer por acharse en Roma.

Durante a guerra de sucesión que seguiu á morte sen descendencia do rei Carlos II aliñouse coa facción borbónica de Filipe de Anjou, pero en 1710, comisionado por este para dirixir a recuperación militar de Sardeña, pasouse ao bando austracista partidario do arquiduque Carlos, en cuxa corte mantívose ata a súa morte en 1718.

Notas
-----

1. ↑  Grandes de España.
2. ↑  José Vicente del Olmo: Relación histórica del auto general de fe de 1680, páx. 40.
3. ↑  José Antonio Álvarez Baena: Hijos de Madrid, páx. 287-288.
4. ↑  Margarita Martín Velasco: El IV Duque de Uceda y su correspondencia con D. Félix de la Cruz Aedo. Arquivado 12 de decembro de 2011 en Wayback Machine.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Antonio de Velasco y Ayala** | **Gobernador e Capitán Xeneral do Reino de Galicia**1682 – 1686 | Sucesor:**Carlos Manuel de Este** |
| Predecesor:**Francisco de Benavides** | **Vicerrei de Sicilia**1687 – 1696 | Sucesor:**Pedro Manuel Colón de Portugal** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9015517
* WorldCat
* VIAF: 149356279
* BNE: XX1142727
* BNF: 16696876s
* CERL: cnp02121718
* DBE: juan-francisco-pacheco-tellez-giron-de-mendoza
* FAST: 1936610
* GND: 143008528
* ISNI: 0000 0001 0807 0335
* LCCN: no2010175248
* NKC: jx20110919013

 |
**Juan Ginés Sánchez Romero**, nado o 15 de maio de 1972 en Aldaia (Valencia) é un exfutbolista que xogaba na demarcación de dianteiro centro, que destacaba polo seu oportunismo.

Traxectoria
-----------

Formouse nas categorías inferiores do Valencia CF, debutou co primeiro equipo na tempada 1992/93. Para ter a oportunidade de xogar máis minutos marchou cedido ao RCD Mallorca na Segunda División, onde completou unha gran tempada. O que non lle valeu para ter un sitio no Valencia pero si para que o Celta de Vigo o fichase como parte do traspaso do defensa Xurxo Otero ao Valencia.

Militou no Celta cinco tempadas a moi bo nivel, sobre todo a última na que disputou a Copa da UEFA e anotou 13 goles en Liga, o que lle valeu a convocatoria para disputar un encontro amigábel coa Selección de fútbol de España e que o Valencia o fichase por un traspaso millonario.

No Valencia comezou contando coa confianza do técnico, Héctor Cuper. Foi un home importante no segundo subcampionato da Copa de Europa consecutivo no ano 2001, ao anotar dous goles nas semifinais ante o Leeds United que foron decisivos. Tamén se proclamou campión da Copa da UEFA no ano 2004 e dúas veces campión de Liga (2001/02 e 2003/04).

Coa chegada de Rafael Benítez foi perdendo protagonismo ata que volveu a Vigo na tempada 2004/05 buscando minutos, o Celta acababa de descender a Segunda División e Sánchez colaborou ao ascenso con cinco goles. A tempada seguinte foi a última do xogador como profesional.

Trala súa retirada formou parte do equipo técnico do Valencia CF ata o ano 2008. No ano 2009 asumiu o cargo de Director Deportivo do RE Mouscron, ata a desaparición do club, compartindo o cargo con Amedeo Carboni.

No verán de 2011 volve ao organigrama do Valencia, formando parte da estrutura de captación e secretaría técnica da Escola do club.

Ao mesmo tempo xoga cos veteranos do Valencia CF e participa na Liga de Fútbol Indoor co mesmo club.

Notas
-----

1. ↑
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2447155
* BDFutbol: 1277
* EUfootballInfo: 18401
* FootballDatabase: 1870
* NFT: 11242
* Transfermarkt: 7585
* Worldfootball: juan-sanchez

 |
A **escolástica** é un dos períodos en que se divide a filosofía da época cristiá: patrística (séculos II-VIII) e escolástica (séculos IX-XIV). Esta última denominación débese a que a produción cultural da época se realiza, primeiro, nas escolas monacais e catedralicias e, despois, nas universidades. *Scholásticus* era o nome que recibían tanto os mestres como os alumnos destas institucións. En liñas xerais o pensamento elaborado nas escolas medievais está mediatizado pola relixión cristiá; de aí que deba cualificarse, antes que nada, de *pensamento* *teolóxico*. É célebre un lema atribuído a Pedro Damián: *philosophía ancilla theologiae* (a filosofía é serva da teoloxía).

Fases
-----

Desde un punto de vista histórico pódense distinguir tres fases:

* Primeira escolástica (desde o renacemento cultural do Imperio Carolinxio ata mediados do século XII).
* Alta escolástica (desde a recepción de Aristóteles ata finais do século XIII).
* Baixa escolástica (século XIV).

A ensinanza escolástica
-----------------------

As disciplinas que inicialmente se ensinan nas escolas, como base da aprendizaxe filosófica e teolóxica, son o *trivium* (gramática, dialéctica e retórica) e o *cuadrivium* (aritmética, xeometría, astronomía e música). Os autores estudados eran: Prisciano (gramática), Cicerón (retórica), Aristóteles e Boecio (dialéctica), Platón (astronomía) etc. No século XIII hai que engadir a estas materias, nas facultades de filosofía, o estudo das obras aristotélicas que se acababan de traducir (*Ética*, *Política*, *Física*, *Sobre a alma* e *Metafísica*), así como os comentarios aristotélicos de Averroes e, nas facultades de teoloxía, o tratado das *Sentenzas* de Pedro Lombardo.

Había dous métodos fundamentais de ensinanza: a lección (*lectio*) e a disputa (*disputatio*). O primeiro consistía en comentar un texto e o segundo en examinar un problema atendendo ós pros e contras, e finalmente proporcionar unha conclusión. De aquí xurdiron, respectivamente, os principais modelos literarios da Idade Media: as *Sumas* e as *Quaestiones*.

Principais correntes de pensamento
----------------------------------

Durante a primeira fase son de salientar os *dialécticos* ou defensores da razón (Berengario de Tours e Pedro Abelardo), os *antidialécticos* ou defensores da fe (Pedro Damián e Anselmo de Aosta), o *misticismo* (Bernardo de Claraval e Hugo de San Vítor) e o *naturalismo* da Escola de Chartres (Xoán de Salisbury).

No século XIII as correntes dominantes eran o *agustinismo franciscano* (Boaventura de Bagnoregio e Duns Escoto), o *aristotelismo tomista* (Tomé de Aquino) e o averroísmo (Siger de Brabante). Por último, no século XIV destaca o *nominalismo* de Guillerme de Ockham, que sobresae polos seus estudos de lóxica.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Scholasticon *(en francés)*
* Sitio Escolástico *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q41679
* AAT: 300055974
* BRE: 4176215
* EBID: ID
* GEC: 0180429
* GND: 4053169-7
* HDS: 011414
* JSTOR: scholasticism
* MAG: 2779873701
* NDL: 00571669
* PSH: 7879

 |
**José Yusty Pita**, nado en Ferrol en 1909 e finado en Madrid o 5 de xaneiro de 1996, foi un militar e político galego.

Traxectoria
-----------

Ingresou na Escola Naval Militar de Marín en setembro de 1924 e foi nomeado alférez de fragata en 1926. Foi xefe do Estado Maior da segunda flotilla de destrutores, profesor da Escola de Guerra Naval e agregado naval da embaixada de España en Roma. Ascendido a contraalmirante, foi nomeado profesor da Escola de Altos Estudos Militares do CESEDEN e despois xefe da Agrupación de Adestramento da Frota. Foi comandante xeneral da Zona Marítima das Canarias e en 1971 ascendeu a almirante.

Recoñecementos
--------------

* Gran Cruz da Real e Militar Orde de San Hermenexildo.
* Gran Cruz do mérito naval.
* Gran Cruz da orde do mérito aeronáutico.
* Gran Cruz da orde do mérito militar.

Vida persoal
------------

Casou con Concepción Bastarreche Moreno, filla de Francisco Bastarreche Díaz de Bulnes, e foi pai de José Yusty Bastarreche.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *ABC* 7/1/1996 *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q61918838
* Dialnet: 2449614

 |
Coordenadas: 38°42′44″N 9°8′22″O﻿ / ﻿38.71222, -9.13944

Elevador de Santa Justa, imaxe frontal.
Vista de noite da estrutura neogótica.
O **Elevador de Santa Justa**, tamén chamado **Elevador do Carmo**, é un ascensor que une os barrios da Baixa Pombalina e o Chiado en Lisboa, Portugal. Érguese sobre a rúa de Santa Justa e enlaza este céntrico paseo coa *Praza do Carmo*, xunto ao *Museo Arqueolóxico do Carmo.*
Este ascensor foi deseñado por Raoul Mesnier de Ponsard, que tamén se responsabilizou, nesta mesma cidade, da construción do Elevador do Lavra. Non está probada a relación deste enxeñeiro co famoso Gustave Eiffel. Só se sabe que o enxeñeiro Raoul Mesnier e o arquitecto francés Louis Reynaud aplicaron nestes *elevadores* algunhas das técnicas e materiais xa utilizados en Francia.

Historia
--------

A construción do ascensor comezou en 1900 e rematou en 1902, sendo inaugurado o 10 de xullo. Inicialmente funcionaba con vapor, sendo substituída a maquinaria orixinal o 6 de novembro de 1907 por motores eléctricos.

Descrición
----------

A súa altura é de 45 metros. A estrutura metálica, enteiramente de ferro, foi construída por unha empresa con sede en Junqueira. A decoración é de estilo neogótico, cun deseño diferente en cada un dos seus niveis. Os dous ascensores do seu interior están revestidos de madeira e poden albergar 24 persoas cada un. Ao último nivel accédese a través dunha escaleira helicoidal que remata nunha terraza desde onde se pode admirar unha panorámica da cidade como o Castelo de San Xurxo de Lisboa, a praza do Rossio e o barrio da Baixa. Este ascensor é un dos exemplos máis representativos deste tipo de arquitectura en Portugal.

Operación
---------

A estrutura perdeu a súa funcionalidade práctica como medio de transporte, permanecendo como unha atracción turística lisboeta. A estación de metro *Baixa - Chiado* uniu os dous barrios mediante un sistema de escaleiras mecánicas que pode ser utilizado sen billete.

O Elevador de Santa Justa distínguese dos demais *elevadores* por ser o único configurado como ascensor urbano vertical. Os outros *elevadores* lisboetas: o *Elevador dá Glória*, o *Elevador dá Bica* e o *Elevador do Lavra* son en realidade funiculares, pequenos tranvías que permiten ascender e descender as pronunciadas pendentes da cidade.

Imaxes
------

* A pasarela de ingreso superior.A pasarela de ingreso superior.
* Interior da cabina.Interior da cabina.
* Rossio vista dende o elevador.Rossio vista dende o elevador.
* Os motores.Os motores.
* O elevador ao comezo do século XX. Nótese o fume proveniente do motor de vapor; logo foi substituído por un motor eléctrico.O elevador ao comezo do século XX. Nótese o fume proveniente do motor de vapor; logo foi substituído por un motor eléctrico.

* Portal:Portugal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q168001
* GeoNames: 6946690
* Structurae: 20013261

 |
Paparda ou alcrique (*Scomberesox saurus*)
Os **Escomberesócidos** ou *papardas* (Scomberesocidae) son unha familia de peixes mariños teleósteos, pertencentes á orde Beloniformes. Distribúense por augas superficiais temperadas e tropicais de tódolos océanos.

Características
---------------

O corpo é alargado, comprimido e cuberto de escamas pequenas, delgadas e caedizas. A cabeza tamén longa e comprimida, con ollos grandes e mandíbulas aguzadas, en pico, sendo o maxilar inferior lixeiramente máis longo có superior, e dotadas de pequenos dentes en toda a lonxitude.

Aleta dorsal e anal baixas, opostas e moi posteriores, seguidas dunha serie de 5-7 pínnulas; Aletas pectorais e pelvianas pequenas, estas últimas moi posteriores; aleta caudal bifurcada. Liña lateral aparente, con ata 148 escamas.

Non teñen vexiga natatoria e a lonxitude máxima rexistrada é duns 46 cm.

Clasificación
-------------

Existen só dous xéneros e catro especies:

* Xénero *Cololabis* (Gill, 1896)
* Xénero *Scomberesox* (Lacepède, 1803)
	+ *Scomberesox saurus* (Walbaum, 1792) (alcrique)
	+ *Scomberesox simulans* (Hubbs e Wisner, 1980)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Escomberesócidos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Escomberesócidos*** |

* Taxonomía ITIS
* Taxonomía FishBase

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1342872
* EBID: ID
* MAG: 2778021583

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Scomberesocidae
* Dyntaxa: 2002012
* Fossilworks: 266183
* GBIF: 7192
* iNaturalist: 63692
* IRMNG: 111650
* ITIS: 165607
* NBN: NBNSYS0000160963
* NCBI: 129041
* Soortenregister: 138703
* uBio: 114363
* WoRMS: 125454

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

***Elfen Lied***  (エルフェンリート, *Erufen Rīto*?) é unha serie manga xaponesa escrita e ilustrada por Lynn Okamoto e a súa adaptación ó anime dirixida por Mamoru Kanbe. Foi serializada orixinalmente pola revista *Weekly Young Jump* dende xuño de 2002 ata agosto de 2005, cun total de 107 capítulos recollidos en 12 volumes (*tankōbon*). *Elfen Lied* trata das interaccións, emocións e diferenzas entre os seres humanos e os Diclonii, unha especie mutante semellante á humana caracterizada por dous cornos na cabeza e os "vectores", brazos transparentes controlados telecineticamente, cos cales poden manipular e cortar obxectos. A historia céntrase na Diclonius adolescente "Lucy", que foi rexeitada polos seres humanos e busca vingarse deles.

A aceptación obtida propiciou a adaptación ó anime, que comezou a ser emitido o 25 de xullo de 2004, cando o manga aínda estaba sen rematar; por iso, o argumento de ambos formatos difire a partir do volume 7 do manga e o episodio 12 da serie, o cal chega ata o que había publicado daquela. É por iso que o anime ten un final completamente diferente ó que se escribiría para o manga un ano despois do remate do anime. O 21 de abril de 2005 lanzouse unha OVA que engadía algo máis de información ó contexto pero sen avanzar no argumento posterior ó derradeiro episodio, que deixaba a supervivencia da protagonista a interpretación do espectador.

*Elfen Lied* está dirixido a un público adulto dada a cantidade de escenas con nudez e violencia física e psicolóxica que presenta, sendo principalmente categorizado nos xéneros de *seinen*, terror e drama. O nome *Elfen Lied*, pronunciado [ˈɛlfən liːt], é alemán e significa *«Canción élfica»*. A súa orixe é o lied *Elfenlied* do compositor austríaco Hugo Wolf, baseado no poema homónimo do escritor alemán Eduard Mörike.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *telecinesia*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q214771
* MyAnimeList: 933

 |
Planta da Igrexa.
A **igrexa de Santo Tomás de las Ollas** é un templo relixioso situado na aldea do mesmo nome, no concello de Ponferrada, na provincia de León.

Historia
--------

O nome da igrexa, tomado da aldea Santo Tomás de las Ollas, provén do oficio principal desa localidade: a olaría. Provían de xénero á zona do Val do Oza. A ermida foi doada polo Bispo de Astoga á comunidade do Mosteiro de San Pedro de Montes.

Arquitectura
------------

A súa construción orixinal data do século X, despois da cal se efectuaron diversas modificacións, que remataron coa da sancristía, do século XIX.
A ermida consta dunha nave rectangular con só unha ábsida que, a pesar de ter unha planta ovalada, continúa a liña rectangular da nave nos seus muros exteriores. O teitume é a dúas augas, de lousa e aséntase sobre unha armadura de madeira.

Accédese á ábsida dende a nave a través dun dobre arco de ferradura (arco triunfal) sostido por pilastras. A ábsida, que aloxa a Capela Real, é de construción anterior á nave principal e a súa planta é máis estreita que a da nave.

Arcos de ferradura na capela maior.
No século XII substituíuse a portada pola que existe ata hoxe, de estilo románico e de medio punto. Fixéronse outras modificacións no século XVII, como rebaixar a altura da nave (que anteriormente igualaba á da ábsida), e o engadido de acabados mouriscos e revocadura de cal no interior. Engadiuse tamén unha capela ao muro norte da nave con dous contrafortes diagonais nos vértices que comunican cunha porta de medio punto.

Arco triunfal dobrado (dobre arco de ferradura) que separa a capela maior da nave.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Arquitectura románica

### Ligazóns externas

* Páxina sobre a Igrexa de Santo Tomás de las Ollas *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2223706
* GeoNames: 3109512
* JCyL: 5310
* WHC: 669-1807

 |
O **escorbuto** (do latín *scorbutus*) é unha doenza que ten como primeiros síntomas hemorraxias nas enxivas, tumefacción purulenta das enxivas (inchazón con pus), dores nas articulacións, feridas que non cicatrizan, alén de desestabilización dos dentes. É provocada pola carencia grave de vitamina C na dieta.

Hai máis de douscentos anos, xa se sabía que algúns alimentos eran necesarios para manternos saudábeis. Entendeuse, por exemplo, que os mariñeiros que ficaban moito tempo no mar acababan doentes. Eses homes, que consumían principalmente bolachas e carne de porco salgada, pasaban longos períodos sen inxerir follas ou froitas frescas. Por ese motivo eran atacados polo escorbuto.

Por volta de 1800, descubriuse que ese mal podería ser evitado se se engadían á súa dieta zumes de limón e repolo acedo. Moito máis tarde, verificouse que eses alimentos conteñen gran cantidade de vitamina C e que a inxestión diaria de pequenas doses desa vitamina evita o escorbuto.

O escorbuto pode ocasionar inflamacións na lingua.
A vitamina C é importante para o corpo porque ela é un cofactor da encima prolil-hidrolixase, que fai a hidroxilación do aminoácido prolina nas cadeas alfa de coláxeno. Esa hidroxilación é tan importante porque aumenta o número de conexións de hidróxeno na molécula e dá maior rixidez ó coláxeno, que é a principal proteína estrutural do corpo.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *escorbuto*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q163865
* BNCF: 55647
* BNE: XX529929
* BNF: 123371089
* BRE: 4677498
* EBID: ID
* GEC: 0104763
* GND: 4232112-8
* JSTOR: scurvy
* LCCN: sh85119180
* NDL: 00564577

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 13930
* DOID: DOID:13724
* eMedicine: 125350
* GARD: 10406
* ICD-9: 267
* ICD-10: E54
* MedlinePlus: 000355
* MeSH: D012614
* MeSH: C14.907.454.800
* NCIt: C35010
* OMIM: 240400
* UMLS: C1855867

 |
**José del Río Dieste**, nado en Boiro, é un político galego.

Traxectoria
-----------

Mariñeiro. Foi o número 8 das listas do PSdeG-PSOE en Boiro nas eleccións municipais de 1983, se ben non resultou elixido. Nas municipais de 1987 foi elixido concelleiro polo PSdeG-PSOE, que obtivo a maioría absoluta. Porén, el e outros edís socialistas aliáronse cos partidos da oposición (AP, CDS e CPG) para facer unha moción de censura contra o alcalde Manuel Velo Velo en febreiro de 1988. A moción votouse finalmente o 19 de agosto de 1988, sendo elixido novo alcalde de Boiro. Concorreu ás municipais de 1991 encabezando a candidatura do BNG, porén non conservou a alcaldía xa que foi amplamente derrotado polo PSdeG-PSOE, sendo a terceira forza política tralos socialistas e populares con tan só 3 concelleiros, polo que Velo recuperou a alcaldía. Nas municipais de 1995 encabezou de novo o BNG de Boiro, pero perdeu toda a súa representación na corporación, habendo incluso papeletas nacionalistas co seu nome tachado.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Manuel Velo Velo** |  **Alcalde de Boiro** 1988 - 1991 | Sucesor:**Manuel Velo Velo** |

Notas
-----

1. ↑  Nova en *La Voz de Galicia* ed. Barbanza, 30-5-1995, p. 41.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Boiro

### Ligazóns externas

* Unha moción de censura tumba ó alcalde de Boiro en *La Voz de Galicia*
**Jesús Bal y Gay**, nado en Lugo o 23 de xuño de 1905 e finado en Torrelaguna (Madrid) o 11 de marzo de 1993, foi un músico, musicólogo e intelectual galego, unha das figuras significativas da chamada Xeración do 27.

Traxectoria
-----------

Cadro de persoal de *Ronsel*, onde aparece como redactor
Jesús Bal y Gay naceu o 23 de xuño de 1905 en Lugo, onde viviu a súa infancia e mocidade. En 1914 comezou os seus estudos de piano con Mercedes Cornide e María Mota. En 1922 mudouse a Madrid para realizar seus estudos de enxeñaría. Entre 1925 e 1933 viviu na Residencia de Estudiantes, onde tomou contacto coa Institución Libre de Enseñanza. O ambiente de traballo gustoulle, pois permitiulle o seu desenvolvemento persoal. En 1926 comezou a relacionarse co mestre Manuel de Falla. En 1935 viaxou a Cambridge como bolseiro, onde residiu 3 anos. Ligou esta saída de España co exilio en México, malia que o comezo da guerra civil española colleuno, coa súa esposa, en Lugo. Convidado polo presidente Lázaro Cárdenas, viviu en México 27 anos. En 1965 volveu a España, onde morreu en 1993 na localidade de Torrelaguna (Madrid).
Foi membro correspondente da Real Academia Galega.

Recoñecementos
--------------

Unha residencia universitaria do campus de Lugo (adscrito á Universidade de Santiago de Compostela) leva o seu nome.

Obra
----

* *Hacia el ballet gallego* (Lugo, 1924)
* *Folklore musical (de Melide)* (Santiago, 1933)

Notas
-----

1. ↑  Franco, Enrique (15 de marzo de 1993). "Muere en Madrid el musicólogo Jesús Bal y Gay". *El País* (en castelán). Consultado o 5 de xuño de 2019.
2. ↑  Martín Ruiz, Leticia. "Jesús Bal y Gay" (en castelán). Real Academia de la Historia. Consultado o 4 de maio de 2021.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández García, R. M. (2005). *Bal y Gay. O seu pensamento antes de 1933*. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-8485-204-0.

### Ligazóns externas

* Ficha bio-bibliográfica en Galegos
* Documental (Youtube)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3398317
* WorldCat
* VIAF: 5113350
* BNA: 000022930
* BNE: XX1028259
* BNF: 13753863n
* BVMC: 7100
* CANTIC: a10401064
* DBE: jesus-bal-y-gay
* Discogs: 3680334
* Europeana: ID
* FAST: 232507
* GEC: 0006870
* GND: 134114108
* ISNI: 0000 0000 6634 0236
* LCCN: no88000817
* MusicBrainz: ID
* NKC: mzk2003205833
* NTA: 087013460
* PTBNP: 147019
* SUDOC: 067068596

 |
**José del Moral Sanjurjo**, nado na Coruña en 1881 e finado en Paracuellos de Jarama (Madrid) en 1936, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Candidatura dereitista da provincia da Coruña para as eleccións de febreiro de 1936.
Fillo do tamén político e deputado Antonio del Moral López. Membro do Partido Conservador, foi elixido deputado polo distrito da Coruña en 1907, polo de Corcubión en 1910, sendo reelixido polo mesmo distrito en 1914, 1916 e 1918; volveu ser elixido polo distrito da Coruña en 1919, 1920 e 1923. Foi Director Xeral da Débeda e Clases Pasivas. Durante a Segunda República continuou coa súa actividade política, nas eleccións xerais de 1933 saíu elixido deputado pola provincia da Coruña como independente de dereitas. Volveu presentarse ás eleccións xerais de 1936 como independente, pero non saíu elixido.

Morreu asasinado vítima das matanzas de Paracuellos.

Notas
-----

1. ↑  Figura co número 2945 na relación de César Vidal, *Paracuellos-Katyn: un ensayo sobre el genocidio de la izquierda*

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***José del Moral Sanjurjo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11929211
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 75760

 |
**Jesús Dubra Rama**, nado en Trazo en 1941 e finado o 12 de xaneiro de 2002, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Foi cabeza de lista do PSdeG-PSOE en Trazo nas eleccións municipais de 1983, logrando tan só un concelleiro, pero elixido alcalde co apoio dos grupos da dereita, fronte ao alcalde independente progresista Raúl Ríos Álvarez. Porén, unha sentenza da Audiencia Territorial modificou os resultados electorais outorgándolle a maioría absoluta aos independentes con 7 concelleiros. Pola súa parte, o PSdeG deixouno de recoñecer como socialista polo seu pacto coa dereita. A pesar de atrasar o máximo posible o novo pleno de investidura, este realizouse en marzo de 1984, recuperando Ríos a alcaldía.

Nas municipais de 1987 encabezou a candidatura do CDS, logrando un só concelleiro e apoiando a Raúl Ríos Álvarez, que nesa ocasión gañara de novo as eleccións á fronte do PSdeG-PSOE. No entanto, retiroulle o apoio na primavera de 1988, presentando unha moción de censura co apoio dos grupos da CPG e AP, co que foi elixido alcalde no mes de xullo.

Nas municipais de 1991 encabezou de novo a candidatura do CDS, gañando as eleccións con 5 concelleiros, fronte a 4 do PPdeG e a 2 do PSdeG-PSOE de Ríos Álvarez. Desta forma, conformouse un goberno de coalición con socialistas, o cal se mantivo ata 1994. En xaneiro de 1995, pasouse con gran parte do seu equipo ao PPdeG encabezando a súa candidatura nas municipais de maio dese mesmo ano e gañándoas con maioría absoluta. Nas municipais de 1999 encabezou de novo o PPdeG e foi reelixido alcalde con maioría absoluta. 

Finou o 12 de xaneiro de 2002, sendo substituído por José Dafonte Varela.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Raúl Ríos Álvarez** |  **Alcalde de Trazo** 1983-1984 | Sucesor:**Raúl Ríos Álvarez** |
| Predecesor:**Raúl Ríos Álvarez** |  **Alcalde de Trazo** 1988-2002 | Sucesor:**José Dafonte Varela** |

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 14-01-2002, p. 73.
2. ↑  *La Voz de Galicia* ed. Santiago, 17-03-1984, p. 28.
3. ↑  *La Voz de Galicia* ed. Santiago, 20-05-1988, p. 35.
4. ↑  *La Voz de Galicia*, 17-07-1988, p. 27.
5. ↑  *La Voz de Galicia*, 29-10-1991, p. 29.
6. ↑  *La Voz de Galicia* ed. Santiago, 21-01-1995, p. 39.
7. ↑  *La Voz de Galicia*, 20-01-1995, p. 20.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Trazo
* Raúl Ríos Álvarez
**Jesús Díaz Fornas**, nado en Viver (Castelló) o 12 de marzo de 1946, é un avogado e político galego do PSdeG-PSOE. Foi o primeiro alcalde democrático de Noia, entre 1979 e 1987.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Dereito. Encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE á alcaldía de Noia nas primeiras eleccións democráticas, a cal foi a máis votada e foi elixido alcalde por maioría simple. Volveu ser elixido nas municipais de 1983, nesta ocasión cunha ampla maioría absoluta. Foi deputado provincial entre 1979 e 1986, cando foi elixido deputado no Congreso pola provincia da Coruña. No 1987 perdeu a alcaldía en favor do nacionalista Pastor Alonso Paz. Foi reelixido deputado nacional nas eleccións xerais de 1989, concorrendo de novo en 1993, se ben nesta ocasión non logrou a acta ata 1995, trala dimisión de Xerardo Estévez, retirándose da primeira liña política tralas xerais de 1996. Dedicouse a partir de entón plenamente ó exercicio da avogacia ata a súa xubilación, e concorreu en postos testimoniais das candidaturas municipais do PSdeG-PSOE en Noia.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Antonio Busto Rodríguez** |  **Alcalde de Noia** 1979 - 1987 | Sucesor:**Pastor Alonso Paz** |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Noia

### Ligazóns externas

* Ficha no Congreso dos Deputados
* Entrevista

| * v
* c
* e
Alcaldes de Noia |
| --- |
| 
* Jesús Díaz (1979–1987)
* Pastor Alonso (1987–1995)
* Mª Carmen Abeijón (1995–1999)
* Rafael García (1999–2003)
* Antonio Pérez (2003–2007)
* Rafael García (2007–2015)
* Miguel Paz (2015–2016)
* Santiago Freire (2016–*actualidade*)

 | Noia |
**José Feliciano de Jesús Ama Trampa**, nado en Izalco en 1881 e finado ibídem o 28 de xaneiro de 1932, foi un líder campesiño e indíxena pipil que participou no levantamento labrego de 1932 no Salvador.

Traxectoria
-----------

A Ama quitáronlle as súas terras unha familia acomodada cafeteira, os Regalados, durante o cal foi golpedo e colgado polos polgares. Isto produciuse no contexto das reformas liberais que privaron á poboación indíxena do acceso ás súas propias terras comunais, que foron apropiadas polos propietarios privados.

Ama era xornaleiro en Izalco. Casou con Josefa Shupan, que procedía dunha influente familia pipil en Izalco. En 1917, pasou a ser membro da confraría católica *Cofradía del Corpus Christi*. O seu sogro, Patricio Shupan, era *alcalde* da confraría, quen morreu en 1917 tras participar nunha cea co presidente Carlos Meléndez. Despois da morte de Shupan, Ama converteuse en xefe da confraría, que estaba formada exclusivamente por pipís.

Na madrugada do 22 de xaneiro de 1932, Ama levou aos campesiños pipís de Izalco ao levantamento contra os terratenentes. Con varios centos de seguidores marchou á capital do Departamento de Sonsonate. Alí, o alcalde foi asasinado por sublevados de Juayúa, mais os propietarios acusaron a Ama, que fuxiu aos montes de Izalco. Alí foi atopado por soldados da gornición de Izalco ao mando do comandante Cabrera, foi capturado e aforcado no centro de Izalco.

Izalco foi un centro do levantamento labrego salvadoreño de 1932. Os seus campesiños, nativos pipís, estaban dirixidos por Feliciano Ama, quen foi aforcado por tropas gobernamentais o 28 de xaneiro de 1932, como se aprecia nesta fotografía. Máis da cuarta parte da poboación de Izalco foi asasinada.

Notas
-----

1. ↑  "JOSÉ FELICIANO AMA ES UN MÁRTIR POPULAR". 2007-04-27. Arquivado dende o orixinal o 2007-04-27. Consultado o 2019-05-03.
2. ↑  Paige, Jeffrey (1997). *Coffee and Power: Revolution and the Rise of Democracy in Central America*. Cambridge: Harvard University Press. pp. 108.

* Portal:Pobos indíxenas de América
**Javier Balza Aguilera**, nado en Bilbao en 1957, é un avogado e político do País Vasco, membro do Partido Nacionalista Vasco.

Licenciado en Dereito pola Universidade de Deusto, accedeu a unha praza de letrado do Goberno Vasco en 1981, sendo o seu primeiro destino a dirección de Desenvolvemento Lexislativo. Ocupou distintos postos de responsabilidade de segundo e terceiro nivel no Goberno Vasco, destacando o de Viceconselleiro de Réxime Xurídico e Desenvolvemento Autonómico. Destacou por ser un dos máis influentes nas negociacións co Goberno de España na década de 1990 para chegar a un acordo sobre as transferencias competenciais pendentes. O 7 de xaneiro de 1999 foi nomeado Conselleiro de Interior do Goberno Vasco co lehendakari Juan José Ibarretxe, substituíndo a Juan María Atutxa, cargo que mantivo durante 10 anos até a vitoria do socialista vasco, Patxi López, que o substituíu por Rodolfo Ares.

Tras o seu paso pola política, regresou ao seu posto na administración vasca, ata que en 2009 pasou á empresa privada como avogado no grupo *Guevara Avogados*, dirixido polo tamén exconselleiro Juan Ramón Guevara.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha no País.
* Balza pide unha excedencia no Goberno vasco para traballar no bufete de Guevara Arquivado 31 de maio de 2020 en Wayback Machine. en Deia, 22 de outubro de 2009, consultado o 3 de agosto de 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9011182
* Auñamendi: 25523

 |
O director Henry Reid (no centro) do Centro Langley, o anterior investigador do Centro Langley e próximo xefe da nova Oficina de Programas de Investigación Avanzada (OARP) da NASA, Ira H. Abbot (dereita) e un invitado non identificado, observan a cápsula situada na parte superior dun modelo do foguete Atlas.
**Ira Herbert Abbott**, nado o 18 de xullo de 1906 e finado o 3 de novembro de 1988, foi un enxeñeiro estadounidense supervisor de diferentes programas aeroespaciais da NASA e do exército.

Traxectoria
-----------

Ira H. Abbott comezou a traballar para o Laboratorio Langley de Aeronáutica en 1929, tras graduarse no Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT). Foi autor de varios informes técnicos sobre aerodinámica e foi clave no establecemento de programas de investigación da alta velocidade, sendo nomeado xefe asistente de investigación no centro Langley en 1945. Foi transferido ás oficinas da NACA en 1948 como director asistente de investigación en aerodinámica e promovido a director de programas de investigación avanzados da NASA en 1959 e ao de director en investigación avanzada e tecnoloxía en 1961. Como tal, supervisou o programa do X-15, o de transporte supersónico, o de foguetes nucleares e os programas avanzados de reentrada atmosférica.

Retirouse en 1962.

Notas
-----

1. 1 2 3  Mark Wade (2011). "Abbott" (en inglés). Consultado o 27 de febreiro de 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q51512
* WorldCat
* VIAF: 90604606
* BNF: 12299598r
* CiNii: DA03507213
* ISNI: 0000 0001 1030 9165
* LCCN: n82040436
* NKC: mzk2009517810
* NTA: 067791239
* SUDOC: 031859844

 |
*Plan dos arredores da cidade de Barcelona e do proxecto para a súa mellora e ampliación* de Ildefons Cerdà (1859). Paradigma dos ensanches decimonónicos en España.
Plan de Reforma e Ensanche de Miranda de Ebro por Federico Keller (1903).
**Ensanche** é un terreo urbano adicado ás edificacións nos arrabaldes dunha poboación, normalmente mediante urbanismo planificado. Tamén define a ampliación da cidade. Adoitan desenvolverse mediante un plano en cuadrícula ou plano ortogonal.

Cando o crecemento demográfico e as novas actividades con requisitos intensivos de chan, como o ferrocarril, obrigaron a un crecemento extramuros das cidades e o derrubamento das antigas murallas, que perderan todo o seu valor militar e tenían só a función fiscal de aduana. En moitos casos, este crecemento proxectado e concibido para conseguir unha cidade saudable por e para a burguesía, desvirtuouse co paso do tempo por mor da especulación e a medida que a cidade seguiu medrando, foron desaparecendo progresivamente os espazos verdes.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Ensanche da Coruña
* Eixample de Barcelona
* Eixample de Valencia
* Salamanca, Madrid

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3321844
* GEC: 0177499

 |
**Eric Cory Hicks**, nado o 27 de novembro de 1983 en Greensboro, Carolina do Norte, é un xogador profesional de baloncesto estadounidense que xogou en 2011 para o Club Baloncesto Breogán de Lugo na Liga LEB. Formado na Universidade de Cincinnati, onde case fixo media un dobre-dobre por encontro, cunha altura de 2,00 metros, pode xogar nas posicións de pivote e ala-pivote.

Traxectoria
-----------

### Instituto

Hicks fixo medias de 30,7 puntos, 12,3 rebotes e 6,7 tapóns por partido durante o seu ano sénior no instituto James B. Dudley Senior High School. Ese ano bateu o récord de tapóns nun ano (210), ademais de conseguir a marca máis grande de tapóns durante todo a carreira (453). Foi MVP do Derby Classic, liderando ao seu equipo ao campionato con 24 puntos por partido, e gañando o concurso de mates.

### Universidade

No seu primeiro ano na Universidade de Cincinnati, Hicks fixo medias de 2,5 puntos, 3,6 rebotes e 1,3 tapóns en 13,6 minutos por encontro. Hicks deixa o equipo durante a campaña 2002-03, antes de regresar de novo. Como sophomore mellorou bastante a súa achega, converténdose no segundo máximo reboteador (5,8) e taponador (1,2) do equipo, tendo a mellor marca en porcentaxe de tiros de campo (59,0%). Tamén contribuíu con 7,0 puntos por encontro.

Ao ano seguinte, pese a marcha do adestrador Bob Huggins e mitos xogadores do equipo, Hicks decidiu permaneces nos Bearcats durante o seu ano sénior. No verán de 2005 Hicks participou coa selección estadounidense para o Campionato do Mundo universitario. Durante a tempada 2005-06, no seu último ano universitario, fixo medias de 15 puntos e 9,7 rebotes por encontro, pasando a formar parte do equipo ideal da Big East Conference. Ese ano participou nas ligas de verán da NBA con Miami Heat, e ao ano seguinte con Boston Celtics.

Equipos
-------

* NCAA Cincinnati Bearcats (2003-2006)
* Bélxica Base Oostende (2006-2007)
* Polonia Polpak Świecie (2004-2007)
* Russia K. K. Samara (2008-2009)
* Bélxica Base Oostende (2009-2010)
* Polonia Anwil Włocławek (2010)
* LEB Breogán Lugo (2011)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Vídeo cos mellores momentos de Eric Hicks
* Perfil en brezopro.com

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2838016
* Euroleague: LRT

 |
**Javelin**, tamén coñecido coa denominación **Argo-D4**, foi un foguete sonda estadounidense de propelente sólido desenvolvido a finais dos anos 1950 e formado por catro etapas.

Javelin foi desenvolvido pola Forza Aérea dos Estados Unidos para subistituir ao foguete Jason. Foi usado para multitude de experimentos a grande altitude, tendo un apoxeo de 1100 km. A primeira etapa consistía nun Honest John, coa segunda e terceiras formadas por dous foguetes Nike e un Altair X-248 como cuarte etapa. Tiña unha masa de 3385 kg, unha lonxitude de 14,80 m e un diámetro de 58 cm. Os Javelin, 85 en total, foron lanzados entre 1959 e 1976..

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Mark Wade (2020). "Javelin" (en inglés). Consultado o 24 de xullo de 2020.
2. 1 2  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "Argo-D4 (Javelin)" (en inglés). Consultado o 24 de xullo de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Javelin*** |

### Outros artigos

* Jason (foguete)
* Nike (foguete)
* Honest John
* Altair X-248

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q380882
* FAST: 982126
* LCCN: sh2003006122

 |