*Para a especie común denominada caoba, véxase o artigo: **Swietenia mahagoni**.*

| Caobas |
| --- |
| Madeira da especie *Swietenia macrophylla* (caoba americana) |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Magnoliopsida |
| Orde: | Sapindales |
| Familia: | Meliaceae |

 |
| Xéneros |
| * *Swietenia*
* *Khaya*
* *Entandrophragma*
 |

A **caoba** ou **acaxú** é o nome comercial utilizado para designar madeiras de orixe tropical de especies de árbores pertencentes á familia das meliáceas, coma a caoba común (*Swietenia mahagoni*). A principal característica desta madeira é a súa cor, que vai do arroibado escuro, viño tinto e con tons máis claros segundo a variedade, até o rosado.

O termo **caoba** empregouse, primeiramente, para referirse á madeira da especie *Swietenia mahagoni*, nativa do Caribe e do sur de Florida. A denominación máis tarde foi alargada para a madeira das especies *Swietenia macrophylla*, unha árbore das costas atlánticas de América Central e América do Sur, até o sur de Bolivia; e *Swietenia humilis*, orixinaria das costas do Pacífico de América central. Son as coñecidas como "caobas americanas".

Non obstante, o termo pasou a ser tamén empregado para nomear outras madeiras tropicais con coloración e densidade semellantes, procedentes de África tropical e Madagascar que, sen seren realmente caoba, adoitan chamárense "caobas africanas", e pertencen a diferentes xéneros botánicos:

* *Khaya* (emparentado co xénero *Swietenia*), como a ''Khaya ivorensis'';
* *Entandrophragma*, como o sapeli (*Entandrophragma cylindricum*).

As caobas constitúen o mellor exemplo de madeiras finas, sumamente apreciadas en ebanistaría por ser doadas de traballar, á vez que resistentes aos parasitos xilófagos (térmites, couza etc.), así coma polo seu aspecto.
Ademais de polo seu peso, por ser unha madeira que resiste ben a humidade e de alta densidade, foi usada noutrora nas quillas dos barcos ao aumentar a estabilidade náutica por achegar máis lastre nas quillas que outras madeiras, máis lixeiras. Tamén se utiliza para a construción de guitarras e outros instrumentos de corda pulsada, como mandolinas, por exemplo, xa que por mor da súa densidade e resistencia á tracción é axeitada para o mastro e, polas súas cualidades de timbrado, para os aros e fondos. O 95% das guitarras de alta calidade son de caoba, aínda que nas guitarras clásicas ou españolas e outros cordófonos de primeira calidade hai décadas que caeu en desuso en favor doutras madeiras, do xénero *Dalbergia*, para o corpo, e  *Cedrela odorata*  para o mastro. A caoba úsase tamén para facer os cascos de instrumentos de percusión, como redobrantes e tambores de batería.

Regulacións comerciais
----------------------

O comercio dalgunhas variedades de caoba está regulado polo CITES (Convenio sobre o Comercio Internacional de Especies de Fauna e Flora Salvaxe Ameazadas), de cumprimento voluntario, xa que a talla indiscriminada fai que se perdan progresivamente as selvas húmidas, aínda que, máis que esta zona, o hábitat da caoba é o de sabana. Os asinantes deste convenio, que son a maior parte dos países do mundo, prohiben a importación desa madeira. Porén, continúa a se importar caoba porque é moi apreciada. Diversas organizacións medioambientais, como Greenpeace ou Amigos da Terra, fixeron campañas para denunciar o tráfico ilegal e para endurecer as normativas ao respecto.

### Usos

A caoba comunmente ten un gran recto e polo xeral libre de ocos e nós. Ten unha cor arroibada acastañada, que escurece co tempo, e amosa un brillo avermellado cando está puída. Ten excelente traballabilidade, e é moi duradeira. Historicamente, a circunferencia da árbore permitiu tirar táboas largas. Estas propiedades convértena nunha madeira axeitada e excelente para a elaboración de armarios e moblaxe en xeral.

Gran parte dos móbeis de primeira calidade feitos nas colonias americanas de mediados do século XVIII fixéronse con madeira de caoba, cando por vez primeira estivo á disposición dos artesáns americanos. A caoba continúa a ser amplamente utilizada para moblaxe fina; porén, a rareza da caoba cubana e a sobreexplotación de caoba en Honduras e no Brasil reduciu o seu uso. A madeira de caoba tamén é resistente á podremia, polo que é atractiva na construción de barcos. Tamén se utiliza a miúdo en instrumentos musicais, especialmente a parte de atrás, os costados e os colos das guitarras acústicas e proxéctiles de tambores, por mor da súa capacidade para producir un ton cálido e moi profundo, en comparación con outras madeiras de uso común, tales como o pradairo ou o bidueiro. Os modelos de guitarras Martin D-18 e Gibson Les Paul son dous exemplos que presentan caoba na súa construción.

A caoba estase a utilizar agora para os corpos de gama alta estéreo fonográficas cartuchos de rexistro e para auriculares estéreo, no que se salienta un son musical "quente".

Galería de imaxes
-----------------

* Árbore de caoba situada no bosque Kannavam, Kerala.Árbore de caoba situada no bosque Kannavam, Kerala.
* Unha soa semente de caoba.Unha soa semente de caoba.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *caoba*.
2. ↑  "caoba". *TERGAL*. Consultado o 20/02/2019.
3. ↑  Groba Bouza, F. (2006) *Vocabulario galego-castelán de carpintaría de madeira*, Universidade de Vigo
4. ↑  "caoba africana". *TERGAL*. Consultado o 20/02/2019.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Caoba Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q239788
* AAT: 300012221
* BNE: XX544551
* EBID: ID
* MusicBrainz: ID

 |