recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Denomínase **analfabetismo funcional** a incapacidade dun individuo para utilizar a súa capacidade de lectura, escritura e cálculo de forma eficiente nas situacións habituais da vida cotiá nun determinado idioma, é dicir, que carece das competencias básicas. Diferénciase do analfabetismo en sentido estrito en que este implica a incapacidade absoluta de ler ou escribir frases sinxelas en calquera idioma.

Características
---------------

Unha persoa analfabeta non sabe ler nin escribir. En troques, un analfabeto funcional si que o pode facer até un certo punto (ler e escribir textos na súa lingua nai), cun grao variábel de corrección e estilo. Un adulto que sexa analfabeto funcional non saberá resolver dun xeito adecuado tarefas necesarias na vida cotiá como por exemplo cubrir unha solicitude para un posto de traballo, entender un contrato, seguir unhas instrucións escritas, ler un artigo nun xornal, interpretar os sinais de tráfico, consultar un dicionario ou entender un folleto cos horarios do autobús. Así mesmo, o analfabetismo funcional tamén limita gravemente a interacción da persoa coas tecnoloxías da información e da comunicación, posto que ten dificultades para usar un ordenador persoal, traballar cun procesador de texto ou cunha folla de cálculo e utilizar un navegador web ou un teléfono móbil de xeito eficiente.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Alfabetización

### Ligazóns externas

* Lituraterre.org - Grupo psicanalítico europeo para a investigación das causas do analfabetismo funcional. *(en inglés)*
* O Analfabetismo Funcional Artigo de Ana da Cruz. Recanto das Letras, 2008. *(en portugués)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q152545
* GEC: 0281435
* JSTOR: functional-literacy
* LCCN: sh87001937
* MAG: 165205368

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0020899

 |
A **analepse** ou **flashback** é un recurso narrativo consistente na anacronía duns feitos narrados, retrotraendo a narración a un tempo anterior ao da historia principal.

Narrativa
---------

En diversos medios como o cinema, a literatura ou a historia, unha analepse é unha escena ou episodio que se insire para mostrar acontecementos que tiveron lugar nun momento anterior.

Psicoloxía
----------

En psicoloxía, un *flasback* é un fenómeno no que alguén lembra unha experiencia pasada. O termo emprégase normalmente cando o recordo aparece involuntariamente e/ou cando é tan intenso que a persoa "revive" a experiencia (especialmente se o recordo se almacena principalmente na memoria procedural), sendo incapaz de identificalo plenamente como recordo[].

Cando se produce involuntariamente, o *flashback* pódese deber a unha desorde, como a PTSD (desorde de estrés postraumático), como en casos en que se lembra un trauma de guerra ou de abuso sexual, ou unha desorde de percepción alucinóxena persistente posibelmente relacionada co uso de drogas psicodélicas[].

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *flashback*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Prolepse

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q473432
* EBID: ID
* GEC: 0109356

 |
**Amando Suárez Couto**, nado en Ribadeo o 4 de maio de 1894 e finado o 14 de outubro de 1981, foi un pintor galego, irmán de Enrique, primeiro director da Granxa Escola Pedro Murias.

Traxectoria
-----------

Monólito Corredoira irmáns Suárez Couto no monte de Santa Cruz, Ribadeo
Estudou debuxo na Escola de Artes e Industrias de Madrid, comezando a súa obra polo estudo da paisaxe e as persoas de Galiza en obras como *Romería de Sta. Cruz* ou *O Cego*. Pasou logo en 1931 á influencia do postimpresionismo francés (*O mineiro*, *Xogadores de xadrez*). 

No 1932 pasou a vivir en Madrid e montou unha granxa de pitos en Vicálvaro co seu irmán Luis. Na guerra civil, asinou un contrato co Partido Comunista para abastecer a Madrid, o que fixo que fose represaliado despois da caída de Madrid, aínda que seguiu a vivir en Vicálvaro.

Despois da guerra civil española realizou outras obras que son consideradas de menor importancia. Tamén son mencionables as súas achegas no campo do debuxo e a ilustración, como os gravados en buxo que ilustran a obra *Ribadeo Antiguo* de Francisco Lanza. Realizou plumillas como *O aforcado* ou *A morte do arlequín*, nas que se observa o tratamento do claroscuro. Foi ilustrador de diversas revistas e director artístico da revista de artes e letras *Orientaciones*. Ten celebrado exposicións individuais en cidades como París, Buenos Aires, Madrid ou Barcelona.

Notas
-----

1. ↑  "Gregorio Sanz 1". Consultado o 2019-08-25.
2. ↑  Biografía en Leonfelipe.org, a través de web.archive.org:

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* *Dicionario biográfico de Galicia*. Ir Indo Edicións. 2010-2011.

### Ligazóns externas

* Sucinta biografía del pintor Amando Suárez Couto

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12382888
* BNE: XX948065
* Bridgeman: 33957
* DBE: amando-suarez-couto

 |
**Aztlán** é o fogar ancestral lendario dos Aztecas. Na lenda é representado como unha illa nun lago localizado no que agora é o norte de México (ou posiblemente o sueste dos Estados Unidos), desde o cal os primeiros aztecas emerxeron ó principio do cuarto mundo. A palabra *Azteca*, raramente usada polos Mexicas (outro nome dado ós aztecas) para describirse a si mesmos, deriva da palabra *Aztekatl*, que significa "de Aztlán". As características deste lugar teñen un rol que non vai máis aló da lenda da cal di que o deus Huitzilopochtli lles ordenou que partisen deste país.

O significado da palabra é *lugar da brancura* ou *lugar das garzas* (do náhuatl azta=paxaros brancos + tlan (tli)=arraigado (lugar de orixe).

Durante a conquista española de México, a historia de Aztlán gañou importancia e foi divulgada por Frei Diego Durán (1581) e outros como un paraíso, libre da enfermidade e da morte, que existiu nalgunha parte no norte afastado. Estas historias axudaron a iniciar expedicións dos españois no que agora é o suroeste dos Estados Unidos.

Aztlán tamén dá o seu nome a varios movementos políticos hispánicos nos Estados Unidos, tales como o *Consejo revolucionario y Gobierno provisional de Aztlán y de Mecha*, tamén coñecido como *Movemento Estudiantil Chicano de Aztlán*. Nesta conexión, refírese a miúdo a ambicións irredentistas de independencia ou unión con México para os estados do suroeste dos Estados Unidos, que México controlou antes do Tratado de Guadalupe Hidalgo en 1848.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q740961
* WorldCat
* VIAF: 9144648140063139804
* BNE: XX5420666
* BNF: 14486869p
* FAST: 824765
* GND: 4311289-4
* LCCN: sh91003473
* SUDOC: 078600812

 |
**Alicia Miyares Fernández**, nada en Les Arriondes (Parres, Asturias) o 30 de abril de 1963, é unha filósofa e escritora feminista destacada polos seus traballos sobre igualdade e política, educación e dereitos de cidadanía. Doutora en Filosofía pola Universidade de Oviedo, na actualidade é profesora do Instituto Humanejos de Parla (Madrid) e profesora colaboradora na Universidade de Oviedo.

Traxectoria
-----------

Nada en Les Arriondes, estudou Filosofía e Letras na Universidade de Oviedo. Licenciouse en 1986 e doutorouse en 1990 cunha tese sobre *La filosofía de Nietzsche*, dirixida por Amelia Valcárcel.

De 1993 a 1995, foi xefa de gabinete da Consellería de Educación e Cultura do Goberno de Asturias con Amelia Valcarcel á fronte da consellería.

En 2006 trasladou a súa residencia a Madrid e incorporouse como conselleira técnica á Unidade de Igualdade "Muller e Ciencia" do Ministerio de Educación e Ciencia (2006-2008).

De 2008 a 2011 foi asesora do gabinete da vicepresidenta primeira do Goberno (2008-2011) con María Teresa Fernández de la Vega.

Dende 2012 é xefa do Departamento de Filosofía e profesora do Instituto Humanejos de Parla (Madrid).

Tamén é integrante do Consello Reitor do Instituto Asturiano da Muller e secretaria da Asociación Española de Filosofía María Zambrano.

Notas
-----

1. ↑  "El periodismo necesita inversión. Comparte este artículo utilizando los íconos que aparecen en la página. La reproducción de este contenido sin autorización previa está prohibida.". Milenio. 17 de febreiro de 2014. Consultado o 13 de setembro de 2015.
2. ↑  "Alicia Miyares - Femiteca". Arquivado dende o orixinal o 06 de marzo de 2016. Consultado o 7 de marzo de 2016.
3. ↑  "Web del IES Humanejos". Arquivado dende o orixinal o 07 de marzo de 2016. Consultado o 13 de setembro de 2015.

* Portal:Muller
* Portal:Feminismo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12155701
* WorldCat
* VIAF: 46307528
* BNE: XX4579030
* Dialnet: 53851
* ISNI: 0000 0000 4394 0028
* LCCN: no00057185
* SUDOC: 08519624X

 |
Os **analoxistas** eran unha escola de gramáticos gregos que afirmaba que a lingua é fundamentalmente regular e excepcionalmente irregular, opoñéndose así aos anomalistas.

Este debate apareceu no século II a.C. en relación coa importancia que se debería dar á regularidade no estudo dos fenómenos lingüísticos. Os analoxistas estableceron modelos ("paradigmas") segundo os cales as palabras (chamadas entón "regulares") podían, na súa maioría, seren clasificadas. Esforzáronse por corrixir todo o que podía aparecer como unha irregularidade, o que provocou nalgúns casos nos que a norma da regularidade fora mal observada, a aplicación de regras erróneas. Por exemplo, a declinación de *bous, boos* parece irregular en relación a *korax, korakos*, mais é perfectamente regular desde o punto de vista histórico dados os problemas na transcrición do digamma, letra antiga desaparecida: *boFs/boFos*.

As investigacións dos analoxistas contribuíron para a establecemento da gramática.
Un raposo insular (*Urocyon littoralis*), exemplo de ananismo insular. É o raposo máis pequeno de Norteamérica.
O **ananismo insular** é un proceso evolutivo que tenden a sufrir as especies animais en contornas pechadas de pequeno tamaño, como as illas, e polo que tenden a desenvolver unha diminución de tamaño para se adaptar á limitación de recursos. O tamaño é unha característica moi variable, que cunha selección de carácter estrita pode aumentar ou diminuír a gran velocidade en comparación cos cambios exercidos por outros procesos evolutivos. O proceso inverso ó ananismo insular é o xigantismo insular, característico dos animais (roedores, lagartos, tartarugas, insectos etc.) que polo xeral son pequenos no continente.

Os exemplos máis clásicos deste efecto son restos de especies extintas de elefantes ananos atopados nalgunhas illas do mar Mediterráneo e da Illa de Flores, en Indonesia; tamén destaca o caso dos mamuts ananos da illa de Wrangel.

Actualmente o caso máis famoso é o dunha nova especie (*Homo floresiensis*) atopada tamén na illa de Flores, que medía aproximadamente 1 metro de estatura e que parece ter evolucionado de poboacións de *Homo erectus* que chegaron á illa hai 800.000 anos.

O ananismo insular foi estudado en hipopótamos e bóvidos, aínda que se dá en multitude de especies animais, incluídos carnívoros como o lobo xaponés (*Canis lupus hodophilax*), o tigre de Balí (*Panthera tigris balica*) ou o crocodilo cubano (*Crocodylus rhombifer*). O rexistro fósil amosa, ademais, que o ananismo en condicións insulares afectou mesmo a algunhas especies de dinosauros durante o período Cretáceo.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Xigantismo insular
* Xigantismo abisal

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q749639
* EBID: ID
* MAG: 2781434699

 |
**Ananio** (en grego antigo, Ἀνάνιος *Anánios*) foi un poeta da Antiga Grecia que viviu no século -VI do que só se conservan escasos fragmentos.

Traxectoria
-----------

A súa cronoloxía vén dada porque un dos seus fragmentos cita a Pitermo de Teos, mentres que Epicarmo cita un dos seus fragmentos, polo tanto a súa vida sitúase entre a destes dous autores. Usou como metros o iambo normal, o coliambo ou iambo coxo e o tetrámetro trocaico. Algúns autores atribuíronlle a invención do coliambo mentres outros llo atribuían a Hiponacte, contemporáneo seu.

Notas
-----

1. ↑  Efesto. p. 30, 11, Gaisf.
2. ↑  Trichas Gramm. *Libellus de novem metris*, ed.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Varios autores, *Líricos Griegos* II. *Elegíacos y Yambógrafos Arcaicos* p. 71. Salamanca:Tirant lo Blanch, 2009, ISBN 978-84-98-76777-3.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3615044
* WorldCat
* VIAF: 47151239
* CERL: cnp00981247
* GND: 10233207X
* Treccani: ananio

 |
Juan Jesús Vivas, alcalde-presidente de Ceuta desde 2001.
A **Alcaldía-Presidencia de Ceuta** é ostentada pola persoa encargada de liderar o Goberno de Ceuta. A súa elección realízase no Pleno da Asemblea de Ceuta, de entre os seus deputados e posteriormente é nomeado polo rei. Esta presidencia é á súa vez a alcaldía da cidade, segundo a súa Estatuto de Autonomía de Ceuta do ano 1995.

Este cargo está ocupado desde o 7 de febreiro de 2001 por Juan Jesús Vivas Lara.

Lista de alcaldes-presidentes
-----------------------------

As seguintes persoas gobernaron a administración do municipio e cidade autónoma española de Ceuta como alcaldes-presidentes, desde a aprobación do seu estatuto de autonomía.

|  | Imaxe | Alcalde-presidente | Inicio do mandato | Fin do mandato | Partido |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | Basilio Fernández López | 19 de xuño de 1995 | 24 de xullo de 1996 | Progreso y Futuro de Ceuta |
| 2 |  | Jesús Cayetano Fortes Ramos | 24 de xullo de 1996 | 29 de agosto de 1999 | Partido Popular |
| 3 |  | Antonio Sampietro Casarramona | 26 de agosto de 1999 | 7 de febreiro de 2001 | Grupo Independiente Liberal |
| 4 |  | Juan Jesús Vivas Lara | 7 de febreiro de 2001 | actualidade | Partido Popular |

Liña temporal
-------------

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Asemblea de Ceuta
**Anal Cunt**, tamén coñecida coma **AxCx** e **A.C.** por razóns da censura, foi unha banda estadounidense de grindcore, formada en Newton (Massachusetts) en 1988. Dende a súa aparición, o grupo tivo un bo número de cambios na formación, sendo o vocalista Seth Putnam o único membro que estivo sempre no grupo, que se desfixo trala súa morte en 2011. Coñecidos polo seu estilo grindcore e as súas controvertidas letras, Anal Cunt editou oito álbums de estudio ademais de varios recompilatorios e EPs.

A banda foi categorizada como grindcore, noisecore e hardcore. Acotío refírense a ela polas súas iniciais A.C. (ás veces escrito coma AxCx) debido á natureza ofensiva do seu nome e pola censura nalgunhas radios e publicacións, e en moitas das súas portadas só aparecen estas iniciais. Porén, a banda logrou subverter esta abreviatura debuxando esas letras como un ano e unha vulva. O seu primeiro material consistía en letras ou música non escritas anteriormente. A banda desenvolveu un estilo que consistía nun son extremadamente alto, rápido e agresivo que era creado no momento. Cos anos, a banda cambiou o seu estilo, e aos poucos comezou a incorporar máis riffs e letras pre-compostas aos temas. Non foi ata entón cando a banda gañou a súa reputación internacional de escandalosos e ofensivos.

Discografía
-----------

* *Everyone Should Be Killed* (1994)
* *Top 40 Hits* (1995)
* *40 More Reasons to Hate Us* (1996)
* *I Like It When You Die* (1997)
* *Picnic of Love* (1998)
* *It Just Gets Worse* (1999)
* *Defenders of the Hate* (2001)
* *110 Song CD* (2008)
* *Fuckin' A* (2010)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q484595
* WorldCat
* VIAF: 143436533
* AllMusic: mn0000024800
* Discogs: 276341
* GND: 10309522-6
* ISNI: 0000 0000 9702 6311
* LCCN: no2006086319
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 92020

 |
A **Agrupación Cultural O Facho** é unha asociación cultural creada na Coruña o 23 de decembro de 1963.

Traxectoria
-----------

Xurdiu como un colectivo cultural que agrupaba aos defensores da lingua galega e que permitiu un primeiro desenvolvemento político organizado contra a ditadura. Entre os seus promotores estaban Henrique Harguindey, Andrés Salgueiro, Xosé Luís Carneiro e Xosé Luís Rodríguez Pardo.

A Agrupación organizou cursos de lingua galega, creou un grupo de teatro do que foi responsábel Manuel Lourenzo, organizou o primeiro certame de banda deseñada de Galicia e realizou en 1975 unha mostra de banda deseñada que recollía os traballos do "Grupo do Castro". Estableceu un premio para a literatura infantil e xuvenil, galardón que recaeu na primeira edición de 1968 no libro de Carlos Casares *A galiña azul*. Tamén organizou excursións para coñecer a cultura do país, a celebración do Día das Letras ou dun programa de radio en galego en 1973.

En xaneiro de 2012, a asociación doou á Real Academia Galega a súa biblioteca, cadros, carteis e o seu arquivo documental.

Notas
-----

1. ↑  "*50 aniversario da Agrupación Cultural O Facho* ". Arquivado dende o orixinal o 10 de marzo de 2013. Consultado o 21 de decembro de 2012.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gurriarán, Ricardo, coordinador e comisario (2012). Exposición *Un canto e unha luz na noite. Asociacionismo cultural en Galicia (1961-1975)* CCG.

### Outros artigos

* Concurso nacional de contos infantís O Facho

### Ligazóns externas

* Blog do Facho
A **Antimateria** é a materia composta de antipartículas das partículas que constitúen a materia normal. Un átomo de antihidróxeno, por exemplo, está composto dun antiprotón de carga negativa orbitado por un positrón de carga positiva. Se unha parella partícula/antepartícula entra en contacto entre si aniquílanse producindo un estalido de enerxía, que pode manifestarse en forma doutras partículas, antipartículas ou radiación electromagnética.

En 1995 conseguíuse producir antiátomos de hidróxeno, así como núcleos de antideuterio, creados a partir dun antiprotón e un antineutrón, pero non se logrou crear antimateria de maior complexidade. A antimateria créase no universo alí onde haxa colisións entre partículas de alta enerxía, como no medio da galaxia, mais aínda non se atopou ningún tipo de antimateria como residuo do Big Bang, (cousa que ocorre coa materia normal). A diferente distribución entre a materia e a antimateria no universo foi durante moito tempo un misterio. A solución máis probábel atópase na certa asimetría nas propiedades dos mesóns-B e as súas antipartículas, os anti-mesóns-B.


| Partículas fundamentais en Física (lista, táboa) |
| --- |
| Fermións | Bosóns de Gauge |
| Quarks | Leptóns | Bosóns W e Z | Fotón | Gluón |
| Arriba | Encantado | Cume | Electrón | Muón | Tau (tauón) | Bosóns hipotéticos |
| Abaixo | Estraño | Fondo | e-neutrino | μ-neutrino | τ-neutrino | Gravitón    Bosón de Higgs |
| **Outras clases, partículas compostas e outras** |  |
| barión - gravitino - hadrón - kaón - mesón - neutrón - pión - positrón - protón |
| **Termos relacionados** |  |
| antimateria - partícula subatómica |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q83197
* BNCF: 17662
* BNF: 119428816
* BRE: 696109
* EBID: ID
* GND: 4142686-1
* JSTOR: antimatter
* LCCN: sh85005698
* MAG: 110916831
* PSH: 3582
* TESF: antimatter

 |
*Para o cartógrafo e xeógrafo grego do s. II a. C. vexa Artemidoro de Éfeso*
**Artemidoro de Daldis**, ou **de Éfeso**, do que se sabe que viviu no s. II d. C. foi un oniromante grego, un intérprete profesional dos soños con fins científicos e didácticos. Viviu a súa maior parte da vida en Daldis, Lidia, pero resultou ser un viaxeiro incansable chegando a arribar en diversos países coa finalidade de reunir interpretacións e libros de soños.

*A interpretación dos soños*
----------------------------

O máis antigo libro dos soños que se conserva é a súa obra *Oneirokritiká* ou *A interpretación dos soños*. Chegaría a reunir máis de 3.000 soños dos que o consultaban, interesándose non só no contido onírico, senón tamén na psicoloxía humana.

Ante tan cuantiosa información, establecerá para elaborar o seu tratado diversas clasificacións, distinguindo entre soños verdadeiros, oráculos, visións, fantasías e aparicións. Do mesmo xeito tamén diferenciará entre soños que predín feitos *futuros* e aqueles que teñen que ver co *presente*.

Segundo Artemidoro, a clave para entender o funcionamento e significado dos soños é o simbolismo, anticipándose con iso en certo modo ás teorías psicanalíticas máis contemporáneas.

*Os Discursos Sagrados* de Elio Aristides, tamén do século II, o *Comentario ao Soño de Escipión de Cicerón* de Macrobio, a finais ou comezos do século V, e o *De Insomnis* de Sinesio de Cirene, elaborado tamén a principios do século V, constituirán outras tres obras representantes da arte da oniromancia.

Será a finais do século XIX cando Sigmund Freud, a partir da elaboración da súa obra homónima, retome o estudo dos soños facéndose eco de antigas teorías. Citará a Aristóteles (*Sobre a filosofía*, *Tratados breves de historia natural*: *Sobre o Sono*, *Sobre os Soños* e *Sobre a Adiviñación no Soño*), a Cicerón (*Sobre a adiviñación*) e ao propio Artemidoro, sentando así as bases para a eclosión da psicanálise dezaoito séculos despois.

Obra
----

* O tratado *Oneirokritiká* ou *A interpretación dos soños*.
* Diversas obras sobre o augurio e a quiromancia.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Artemidoro (1989). *La interpretación de los sueños*. Intr. trad. y notas de E. Ruiz García. Rev.: C. García Gual. Madrid: Editorial Gredos. ISBN 978-84-249-1393-9.

### Ligazóns externas

* No sólo Freud leía los sueños Arquivado 28 de marzo de 2010 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q445848
* WorldCat
* VIAF: 61683125
* BIBSYS: 90204272
* BLBNB: 000171993
* BNE: XX1183491
* BNF: 13091333g
* BVMC: 12679
* CANTIC: a11456681
* CERL: cnp00942032
* CiNii: DA04979579
* DeutscheBio: 11865053X
* EBID: ID
* EGAXA: Balis2821947
* FAST: 19272
* GND: 11865053X
* ICCU: CFIV063831
* ISNI: 0000 0001 1876 9107
* LCCN: n50074037
* NDL: 00511774
* NKC: jn19990000277
* NLA: 35261280
* NLG: 151390
* NTA: 069851433
* OL: OL175508A
* openMLOL: 125497
* PTBNP: 7819
* SELIBR: 36771
* SUDOC: 026692538
* Treccani: artemidoro-di-daldi-in-lidia
* UNZ: DaldianusArtemidorus

 |
O **alcalde de Ferrol** é a máxima autoridade política do Concello de Ferrol. De acordo coa "Lei Orgánica 5/1985", de 19 de xuño, do "Réxime Electoral Xeral" (actualmente en vigor) o alcalde é elixido pola corporación municipal de concelleiros, que á súa vez son elixidos por sufraxio universal polos cidadáns e cidadás de Ferrol con dereito a voto, mediante eleccións municipais celebradas cada catro anos. Na mesma sesión de constitución da corporación procédese á elección do alcalde, podendo ser candidatos todos os concelleiros que encabezan as correspondentes listas. É proclamado electo o candidato que obtén a maioría absoluta dos votos. Se ningún deles obtén esta maioría é proclamado alcalde o concelleiro que encabeza a lista máis votada.

A actual corporación municipal ferrolá está composta por 25 concelleiros e o alcalde da cidade, desde o 15 de xuño de 2019 é Ángel Mato do PSdeG-PSOE, quen resultando o segundo candidato máis votado nas urnas, accedeu á alcaldía ao contar co apoio na investidura dos seus 8 concelleiros, 3 de Ferrol en Común e 2 do BNG.

Lista de alcaldes de Ferrol durante o período democrático
---------------------------------------------------------

Esta é a lista de alcaldes da cidade desde a celebración das eleccións municipais españolas de 1979 até a actualidade:

| Ano inicio | Ano fin | Nome | Partido | Notas |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1979 | 1983 | Xaime Quintanilla Ulla | PSdeG-PSOE | Pacto PSdeG-PSOE+PCG+UG |
| 1983 | 1987 | Xaime Quintanilla Ulla | PSdeG-PSOE | Pacto PSdeG-PSOE+PCG |
| 1987 | 1989 | Alfonso Couce Doce | AP | Substituído polo seu primo Manuel Couce Pereiro en moción de censura |
| 1989 | 1991 | Manuel Couce Pereiro | PSdeG-PSOE | Accedeu mediante moción de censura ao seu primo Alfonso Couce Doce |
| 1991 | 1991 | Mario Villaamil Pérez | PPdeG | 89 días no cargo. Substituído mediante moción de censura por Manuel Couce Pereiro |
| 1991 | 1995 | Manuel Couce Pereiro | PSdeG-PSOE | Accedeu mediante moción de censura a Mario Villaamil Pérez. Pacto PSdeG-PSOE+EU |
| 1995 | 1999 | Juan Blanco Rouco | PPdeG | Pacto PPdeG+IF |
| 1999 | 2003 | Xaime Bello Costa | BNG | Pacto BNG+PSdeG-PSOE. O PPdeG foi a lista máis votada |
| 2003 | 2007 | Juan Manuel Juncal Rodríguez | PPdeG | Pacto PPdeG+IF |
| 2007 | 2011 | Vicente Luís Irisarri Castro | PSdeG-PSOE | Pacto PSdeG-PSOE+EU |
| 2011 | 2015 | José Manuel Rey Varela | PPdeG | Primeiro alcalde con maioría absoluta |
| 2015 | 2019 | Jorge Suárez Fernández | Ferrol en Común | Pacto Ferrol en Común+PSdeG-PSOE, con apoio do BNG. O PPdeG foi a lista máis votada. |
| 2019 | actualidade | Ángel Manuel Mato Escalona | PSdeG | Pacto PSdeG-PSOE+Ferrol en Común+BNG. O PPdeG foi de novo a lista máis votada. |
Arteria axilar
A **arteria axilar** é unha arteria do membro superior humano, pertencente á rexión da axila. Abastece de sangue as paredes da axila, as rexións próximas e continúa, para dar, xa no brazo, lugar á arteria umeral. É unha rama terminal da arteria subclavia, cuxo límite é o bordo lateral da primeira costela. No bordo inferior do músculo redondo maior convertese na arteria umeral. Para o seu estudo anatómico, a arteria axilar divídese en tres segmentos: primeiro (na zona proximal ao músculo pectoral menor), segundo (por detrás do pectoral menor) e terceiro (na parte distal ao pectoral menor). A primeira parte está protexida pola cuberta axilar.

Ramas da arteria axilar
-----------------------

* Do primeiro segmento: arteria torácica superior
* Do segundo segmento: arteria toracoacromial e arteria torácica lateral
* Do terceiro segmento: arteria subescapular, arteria circunflexa umeral anterior e a arteria circunflexa umeral posterior.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Gray, anatomía para estudiantes. Membro superior.* *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q502164
* JSTOR: axillary-artery
* MAG: 2779684181

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 22654
* MeSH: D001366
* MeSH: A07.015.114.085
* NCIt: C32169
* TA: A12.2.09.002
* Uberon: 0001394
* UMLS: C0004455

 |
Dentro do movemento marxista-leninista internacional, un **antirrevisionista** é quen favorece a liña teórica e práctica asociada con Karl Marx, Friedrich Engels, Vladimir Lenin, Iosif Stalin e Mao Zedong (ou Mao Tse-tung) e que opoñese ao trotskismo (o cal considera que Lev Trotski é o "auténtico" sucesor ideolóxico de Lenin). Ademais critica á dirixencia soviética posterior a Stalin, é dicir, partindo de Nikita Khrushchev. Os antirrevisionistas afirman que a URSS baixo o férreo mando de Stalin representou a *última e definitiva* implementación correcta do chamado socialismo científico, teorizado e preconizado pola dupla Marx-Engels e trasladado á práctica por Lenin.

Líderes antirrevisionistas
--------------------------

A seguinte é unha lista dos principais líderes e dirixentes comunistas, históricos ou actuais, que no seu momento autodefinieronse como antirrevisionistas:

### Principais

* Iosif Stalin
* Mao Zedong
* Enver Hoxha
* Ernesto *Che* Guevara
* Banda dos Catro (China)

### Outros

* Bob Avakian
* Harry Haywood
* Pushpa Kamal Dahal
* Prachanda

Partidos políticos e grupos antirrevisionistas
----------------------------------------------

* Partido Albanés do Traballo (Histórico, baixo o réxime de Enver Hoxha)
* Partido Comunista do Nepal (Maoísta)
* Partido Comunista da India (Maoísta)
* Partido Comunista da India (Marxista)
* Partido Comunista Revolucionario dos Estados Unidos

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Stalinismo

### Ligazóns externas

* O socialismo contra o revisionismo moderno, no sitio *web* filipino www.philippinerevolution.net
* Lista de grupos e partidos políticos antirrevisionistas
* Partido Comunista da India (Maoísta)

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
**Abumuslim Pirmagomedovich Dzhafarov** (en tabasaran *Абумуслим Пирмягьямедович Джяфаров*), nado en Khiv en 1908 e finado en 1968, foi un escritor, poeta e dramaturgo tabasaran, fundador da literatura tabasaran.

Traxectoria
-----------

Naceu no seo dunha familia labrega da aldea de labregos, na vila de Khiv noDaguestán. Educado na escola técnica de Derbent,  e traballou como profesor na súa localidade natal, así como na editorial pedagóxica do Daguestán. En 1924 publicou o seu primeiro conto na prensa. Traduciu ao tabasaran obras de Ivan Krylov, Pushkin, Gorky, Vladimir Maiakovski ou Gamzat Tsadasa. Membro da Unión de Escritores da URSS dende 1936. En 1937 as autoridades detivérono acusado de apoiar o réxime de Mussolini en Italia coa frase: "Longa vida ao socialismo en Italia!". Logo de dez anos na prisión liberárono e continuou a escribir, rehabilitándose publicamente a súa figura en 1953.

### Actividade literaria

En 1924 publicou o seu primeiro conto e en 1933 deu ao prelo a súa primeira colección de poemas *Сабпи гамар* e en 1934 outra en colaboración con D. Radzabov. De 1936 é a peza teatral *МучIу-валиан акувализ*. Escribiu tamén un ciclo de poemas dedicados a V. I. Lenin. Continuou publicando tanto poesía como narrativa ou teatro ata a súa detención e tras a súa rehabilitación publicou sete coleccións de poesía, 2 pezas teatrais, 2 novelas e unha colección de contos. A súa derradeira quedou inacabada, *Накьвдиъ концерт*, de carácter autobiográfica, reflectiu nela todas as dificultades vividas durante a súa permanencia no campo de prisioneiros.

Notas
-----

1. ↑  Гасанов М. М. "Табасаранская литература" *Краткая литературная энциклопедия* / Гл. ред. А. А. Сурков. — М.: Сов. энцикл. 1962—1978
**Alshe** ou **Altxe** (*Alše*) foi un reino prearmenio situado ao oeste do lago Van. Estaba na cerna do Nairi, país con ducias de pequenos reis contra o que combateron os hititas.

Sobre a segunda metade do século –XV quedou sometido a imposto por Mitanni. Sobre o -1350 independizouse e aliouse a Asiria.

Suppiluliumas I, o gran rei hitita, cruzou á parte oriental do Éufrates sobre o -1330 e apoderouse de Isuwa (reino do que xa dominaba a parte ao oeste do Éufrates) e, acto seguido, entrou en Alshe, situado xusto ao sur, e no distrito de Kutmar, e instalou como príncipe vasalo a Antaratli de Alshe, ao que cedeu Kutmar.

Sabemos que co rei hitita Tudhaliyas IV (-1255 - -1230) o reino de *Alshe* se decantaba por Asiria na loita de influencias que sostiña este reino cos hititas.

Co rei asirio Tukultininurta I (-1255 - -1218), os asirios derrotarοn a unha coalición de reis do Nairi na rexión do lago Van, entre os que estaba o rei de **Alzi**, identificado co *Alshe* dos hititas, pero que tamén podería ser Azzi, máis ao norte.

Non se teñen probas escritas, pero é ben seguro que non desapareceu ata a unificación dos reinos do Nairi no reino coñecido como Urartu, sobre o -880.
Cafeína
Chámaselles **alcaloides** (de álcali, co sufixo *-oide*, masculino) a aqueles metabolitos secundarios das plantas sintetizados a partir da vía do ácido shikímico, ou da vía do acetato. Os alcaloides verdadeiros derivan dun aminoácido, e son polo tanto nitroxenados. Son básicos (excepto colchicina), e posúen acción fisiolóxica intensa nos animais aínda a baixas doses, polo que son moi empregados en medicina. Exemplos coñecidos son a cocaína, a morfina, a atropina, a colchicina, a quinina, e a estricnina.

As súas estruturas químicas son variadas. Considérase que un alcaloide é, por definición, un composto químico que posúe un nitróxeno heterocíclico procedente do metabolismo de aminoácidos; de proceder doutra vía, defínese como pseudoalcaloide.

Xeralmente actúan sobre o sistema nervioso central, se ben algúns afectan ao sistema nervioso parasimpático e outros ao sistema nervioso simpático, por exemplo, a cocaína actúa impedindo a recaptación de dopamina da terminal sináptica, o que produce un maior efecto dos receptores dopaminérxicos.

A actividade biolóxica dos alcaloides é moi diversa, a máis estudada é a acción euforizante que presentan algúns como a cafeína ou a cocaína, se ben tamén existen alcaloides con efectos depresores do sistema nervioso central como a morfina.

Os métodos de extracción son moi variados, pero ultimamente está adquirindo forza a purificación por medio de fluídos supercríticos, concretamente con dióxido de carbono.
Para obter os alcaloides dos vexetais, extráense das partes da planta que os contén, con auga se están en forma de sales (solubles) ou con ácido clorhídrico diluído se están en forma insoluble.

En canto á súa detección, existen multitude de métodos: procedementos cromatográficos, reaccións coloreadas (reacción de Mayer, de Dragendorff, de Bouchardat... se ben non son específicas dos alcaloides: pode obterse un resultado positivo en presenza, por exemplo, de péptidos).

Notas
-----

1. ↑  Robinson T. 1981. *The biochemistry of alkaloids*. 2ª ed. Springer, Nueva York.
2. ↑  Azcón-Bieto,J e Talón, M. (2000). *Fundamentos de Fisiología Vegetal*. *Mc Graw Hill Interamericana de España SAU*. ISBN 84-486-0258-7.

Ligazóns externas
-----------------

* Lista de alcaloides importantes en qbitácora (blog).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q70702
* BNCF: 9880
* BNF: 11944043x
* BRE: 1813352
* EBID: ID
* GEC: 0157176
* JSTOR: alkaloids
* LCCN: sh85003598
* MAG: 2777667214
* NDL: 00560348
* PSH: 6177
* Treccani: alcaloidi

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ChEBI: 22315
* MeSH: D000470
* MeSH: D03.132

 |
Lacón con grelos: chourizos, androlla, xarrete de vaca, grelos e patacas.
A **androlla** é un embutido cárnico elaborado con costela de porco, pemento, sal e allo. Consómese normalmente cocida acompañada de cachelos e verdura ou dun cocido, aínda que tamén se pode preparar asada no forno ou grellada.

Este manxar típico do sueste Ourense e de Lugo e do Bierzo ten a súa festa na vila de Viana do Bolo coincidindo tódolos anos co domingo de entroido e na vila da montaña lucense Navia de Suarna.

Preparación
-----------

A androlla emprega o anaco de maior diámetro do intestino groso (corresponde co cego) para servir de recipiente para o produto. No recheo, este embutido usa principalmente costela e carne, se ben tamén pode levar cachos de coiro. Con todo isto, semella que nalgunhas zonas o recheo eran as propias tripas gordas adubadas cunha salsa picante.

Etimoloxía
----------

A denominación *androlla* vén do francés *andouille*, como se coñece na Bretaña e Normandía a un embutido moi similar. A denominación francesa, xa existente na Idade Media, provén do latín vulgar *inductile*, do verbo latino *inducere* 'introducir', que se refire 'ao que é introducido' (no botelo neste caso). Da palabra francesa deriva tamén a *'nduja* italiana, típica na rexión de Calabria.

Notas
-----

1. ↑
2. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 10 de febreiro de 2013. Consultado o 04 de marzo de 2013.
3. 1 2  "Porco embutido". *Portal das Palabras*. Consultado o 12 de novembro de 2016.
4. ↑  "Andouille de Vire, Andouillerie Artisanale, Vallée de la Sienne, Normandie, Visite et Dégustation". *Andouillerie* (en francés). Arquivado dende o orixinal o 12 de marzo de 2016. Consultado o 21 de xaneiro de 2019.
5. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 20 de setembro de 2013. Consultado o 04 de marzo de 2013.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Botelo

| * v
* c
* e
O porco na alimentación |
| --- |
| **Proceso**: mata do porco |
| **Produtos de corte**: xamón, lacón, cacheira, touciño |
| **Embutidos**: chourizo, morcilla, botelo, androlla, filloa, chistorra, salchicha |
| **Etnografía**: O porco na cultura popular galega |


---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre gastronomía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Alain Dubois**, nado o 4 de xuño de 1948, é un herpetólogo francés.

Traxectoria
-----------

*Docteur d'Etat* (Doutor de Estado) en zooloxía, é profesor de zooloxía e foi director do *Laboratoire reptiles-amphibiens* (Laboratorio de herpetoloxía) do Museo Nacional de Historia Natural de Francia (MNHN) de París.

Especialista na sistemática de anfibios, da nomenclatura e taxonomía zoolóxica e de terminoloxía biolóxica. Foi director do laboratorio de Herpetoloxía da MNHN. Foi xefe de redacción das revistas *Amphibia Reptilia* e *Alytes*,xefe de redacción de *Bionomina* e editor de nomenclatura de *Zootaxa*.

Alain Dubois está especializado no estudo dos anfibios actuais e é coñecido por ser o autor de notábeis traballos sobre a súa taxonomía, a súa evolución e a súa bioxeografía.

É tamén autor de traballos sobre a noción de xénero en bioloxía como *Le genre en zoologie: essai de systématique théorique* (1988). Foi un dos membros fundadores da *Société Française de Systématique* (Sociedade Francesa de Sistemática).

A el débese a descrición dunha nova suborde de urodelos, a dos sirenoideos (*Sirenoidea*), aínda non aceptada por todos os autores.

Na actualidade é coordinador de grupo e especialista taxonómico en Fauna Europaea.

Taxons descritos
----------------

* *Conrauidae*
* *Pristimantinae*
* *Raorchestes*
* *Sirenoidea*

Abreviatura
-----------

A abreviatura **Dubois** emprégase para recoñecer a Alain Dubois como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

Notas
-----

1. 1 2  Alain Dubois en peerj.com *(en inglés)*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Alain Dubois*** |

### Bibliografía

* Alain Dubois (2012): *Jean Rostand: biologiste contre le nucléaire*. París: Berg International Éditeurs. ISBN 978-2-9171-9149-1.

### Ligazóns externas

* Lista de publicacións

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2829760
* WorldCat
* VIAF: 269988096
* BNF: 11900769r
* GND: 1195196717
* ISNI: 0000 0003 8344 5314
* LCCN: n2012068753
* NTA: 240696808
* openMLOL: 338047
* Persée: 390666
* ResearchGate: Alain\_Dubois
* Scholar: TUgsv9wAAAAJ
* Scopus: 35726687600
* SUDOC: 02683930X

 |
**Andrius Kubilius**, nado o 8 de decembro de 1956 en Vilnius, é un político lituano, líder da Unión Patriótica - Cristiáns Demócratas Lituanos desde 2003 e primeiro ministro do seu país desde o 9 de decembro de 2008 ata o 13 de decmbro de 2012, anteriormente fórao no período 1999-2000.

Biografía
---------

O seu pai foi Vytautas Kubilius, estudoso da literatura lituana. Kubilius estudou física na Universidade de Vilnius desde 1974, graduouse en 1979 pero continuou estudos de posgraduado ata 1984. Membro do movemento independentista Sąjūdis, foi o seu secretario executivo (1990-1992). Logo da independencia foi deputado a partir de 1992 do parlamento en todas as lexislaturas e desde 1993 é membro da Unión Patriótica. Foi vicepresidente primeiro do Seimas (1996-1999), primeiro ministro entre o 3 de novembro de 1999 e o 9 de novembro de 2000, partido que dirixe e que tras as eleccións do 28 de outubro de 2008 se converteu no máis votado. O 27 de novembro de 2008 o Seimas elixía a Kubilius como primeiro ministro con 89 votos a favor, 27 en contra e 16 abstencións.

Kubilius fala lituano, ruso e inglés.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Gediminas Kirkilas** | **Primeiro Ministro de Lituania**2008 - 2012 | Sucesor:**Algirdas Butkevičius** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Andrius Kubilius Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q57663
* WorldCat
* VIAF: 91167052
* GND: 1072605392
* ISNI: 0000 0004 4888 7798
* LCCN: no2009110432
* Munzinger: 00000023210

 |
**Alexandre Herculano de Carvalho e Araújo**, nado en Lisboa o 28 de marzo de 1810 e finado en Vale de Lobos (Santarém) o 13 de setembro de 1877, foi un escritor romántico e historiador portugués. Escritor da xeración romántica, desenvolveu os temas da incompatibilidade do home co medio social, e afirmou a responsabilidade ética do escritor.

Traxectoria
-----------

Naceu no seo dunha familia de clase media, a cegueira do seu pai impídelle acudir á universidade e ten que ocupar o seu posto de funcionario. En desacordo co absolutismo monárquico participou en agosto de 1831 nunha revolta contra do absolutismo miguelista, e viuse obrigado a fuxir a Inglaterra para exiliarse en Francia, alí as lecturas de Augustin Thierry, François Guizot ou Victor Hugo marcaríano fondamente. En 1832 integrado na expedición de Pedro IV de Portugal volveu a Portugal e dirixe a biblioteca de Porto ata 1836, trasladouse a Lisboa e en 1837 asumiu a dirección do xornal  *Panorama* e no xornal tamén publicou narracións históricas e algúns estudos.

En 1840 saíu elixido deputado polo Partido Cartista (conservador), en desacordo co golpe de estado de Costa Cabral deixou a política, accedeu ao posto de bibliotecario de Ajuda, dedicouse a estudar e escribir. En 1843 apareceu *O Bobo*, en 1844 publicou *Eurico, o Presbítero* e *O Pároco da aldeia*, como historiador publicou *História de Portugal* (1846-1850), a primeira escrita con rigor histórico, e *História da Origem e Estabelecimento da Inquisição em Portugal* (1853-1859).

En 1851 tralo golpe de estado da Regeneração, Herculano colaborou co novo goberno, pero o seu enfrontamento con Fernando Pereira de Melo, entón ministro de obras públicas, levouno á oposición e a concorrer ás eleccións municipais en Belém, do que saíu elixido alcalde e fundou en 1856 o Partido Progresista Histórico. En 1866 retirouse ao campo, preto de Santarém, onde morreu.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Alexandre Herculano Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Alexandre Herculando no Colégio São Francisco (Limeira, Brasil) *(en portugués)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q520688
* WorldCat
* VIAF: 2464795
* BAV: ADV10199478
* BNE: XX967541
* BNF: 11886532s
* BVMC: 713
* CERL: cnp00544117
* DeutscheBio: 11898389X
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 17402
* GEC: 0032455
* GND: 11898389X
* Gutenberg: 3118
* ISNI: 0000 0001 0862 369X
* LCCN: n50051418
* NKC: jn20000602896
* NLA: 36515238
* NTA: 069232490
* Nupill: 14033
* OBP: ID
* OL: OL411840A
* openMLOL: 37768
* PTBNP: 22536
* SELIBR: 190550
* SNAC: w69p4bhw
* SUDOC: 026658615
* Treccani: herculano-de-carvalho-e-araujo-alexandre

 |
**Andrea Oubiña Rodríguez**, nada no Grove o 10 de novembro de 1990, é unha remeira galega que gañou a Bandeira da Concha feminina en oito ocasións, ademais da liga ACT feminina en cinco.

Tamén obtivo varios títulos nacionais en bateis e traíñas, así como campionatos de Galicia e regatas en todas as categorías.

Traxectoria
-----------

En 2002, comezou a remar en Amegrove, club no que estivo durante tres anos, antes de ir ó Náutico de Vigo. Para os vigueses competiu durante 2006 e 2007, gañando o campionato de España de Bateis en categorías cadete. En 2008, fichou por Samertolameu de Meira, formando parte dende entón da traiñeira conxunta de clubs galegos que competiu na Bandeira da Concha.

### Traiñeira galega

En 2008, e tras 128 anos de historia da Bandeira da Concha masculina, os organizadores, o Concello de San Sebastián, decidiu crear a primeira edición da súa regata para mulleres, onde participou Andrea como parte do equipo galego. A proba disputouse en dúas regatas, unha xornada clasificatoria celebrada o 13 de setembro ás 18 horas e a regata final o día 14 ás 11:00 horas, nun percorrido de 2.778 metros cunha soa ciaboga. As súas compañeiras formaban parte dos clubs Cabo da Cruz, Chapela e Samertolameu de Meira, e impuxéronse por menos de cinco segundos a Estaleiro. Ese ano tamén se adxudicou a Bandeira Concello de Redondela de bateis.

No primeiro ano da liga ACT feminina, en 2009, o equipo de Galicia presentouse cunha formación composta por remeiras de Chapela, Samertolameu e Cabo da Cruz. Adxudicáronse cinco das sete bandeiras da liga, sumando finalmente 23 puntos, polos 15 do seu máis inmediato perseguidor, a selección biscaíña. Ese ano tamén se clasificaron para a Bandeira da Concha. Na final, Getaria-Tolosa comezou en primeiro lugar, pero a tripulación galega recuperouse e revalidaron o seu triunfo do ano anterior con tres segundos de vantaxe sobre Astillero.

Notas
-----

1. ↑  Pablo Penedo. "Andrea Oubiña engorda su palmarés único con su cuarta Liga Euskotren". La Voz de Galicia.
2. ↑  Pablo Penero. "La emperatriz del remo español". La Voz de Galicia.
3. ↑  "Galicia gana la primera bandera femenina de La Concha". La Voz de Galicia.
4. ↑  Gaizka Lasa. "Un millón por hacer historia". Diario Vasco.
5. ↑  "HISTORIAL DE DEPORTISTAS Y BANDERAS DEL CLUB". Samertolameu de Meira.
6. ↑  "Galicia contará con un equipo femenino en el estreno de la ACT". La Voz de Galicia.
7. ↑  "Galicia gana la primera Liga femenina". El Progreso.
8. ↑  Gaizka Lasa. "Sabor a Rianxeira en la Bandera Femenina de La Concha".
Non confundir con Futbol Club Andorra.

O **Andorra Club de Fútbol** é un club de fútbol español de Andorra, na provincia de Teruel. Foi fundado en 1957 e actualmente compite na Rexional Preferente de Aragón (Grupo III). Por motivos de patrocinio foi coñecido como **Endesa Andorra**.

Historia
--------

En 1981 eliminou o Real Zaragoza da Copa do Rei cando este era líder da Primeira División Española.

En 2007 o club celebrou o seu 50 aniversario.

En 2011 conseguiu o ascenso a Segunda B gañando ao Noja. O heroe da eliminatoria foi o ex xogador do Real Zaragoza Goran Drulic que meteu os dous goles que lle deron ao Andorra o ascenso. Na seguinte tempada volve descender a Terceira.

Uniforme
--------

* **Uniforme titular**: Camiseta, pantalón e medias brancas.
* **Uniforme reserva**: Camiseta negra cunha franxa branca, pantalón e medias laranxas.

Estadio
-------

*Artigo principal**:* Estadio Juan Antonio Endeiza.
O estadio do Andorra CF foi inaugurado en 1957 e recibe o seu nome de *Juan Antonio Endeiza*, quen fóra presidente da entidade nos anos 1960. Ten unha capacidade para 3.000 espectadores.

Datos do club
-------------

* **Tempadas en 1ª**: 0
* **Tempadas en 2ª**: 0
* **Tempadas en 2ªB**: 14
* **Tempadas en 3ª**: 38 (Incluída a 2012/13)
* **Mellor posto na liga**: 4º (Segunda división B española tempadas 84-85 e 87-88)

Palmarés
--------

* **Terceira División Española (7)**: 1963-64, 1964-65, 1986-87, 1991-92, 1994-95, 1998-99, 2010-11

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial Arquivado 16 de novembro de 2018 en Wayback Machine.
* Web do Andorra en Futbolme.com