recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
A **banca ética** é unha banca preocupada polos impactos sociais e ambientais dos seus investimentos e empréstitos. Está integrada por un conxunto de entidades financeiras que os seus proxectos non están condicionados exclusivamente por criterios de máximo beneficio e especulación. Adoitan ter unha estrutura interna de base cooperativa.

A banca ética é parte dun amplo movemento social que demanda maior responsabilidade social e medioambiental no sector financeiro. O movemento implica: investimentos éticos e socialmente responsábeis, responsabilidade social corporativa. Está relacionado con outros movementos como o comercio xusto ou o consumo responsábel.

Está regulada polas mesmas autoridades da banca tradicional e pola mesma regulamentación. Malia as diferenzas entre os diferentes bancos éticos, estes comparten uns principios, os principais a transparenza e os valores medioambientais dos proxectos que financian.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q746515
* JSTOR: sustainable-banking

 |
Estados membros, en azul da rexión Asia-Pacífico, en vermello doutras rexións
O **Banco Asiático de Desenvolvemento** ou **BAD** (en inglés *Asian Development Bank*, ADB) é un banco de desenvolvemento rexional establecido o 22 de agosto de 1966 para facilitar o desenvolvemento dos países asiáticos. O banco admite membros da Comisión Económica e Social para Asia e o Pacífico e países desenvolvidos de fóra da rexión. Conta con 48 membros de Asia e Pacífico e 19 foráneos. A súa sede está na cidade filipina de Mandaluyong e o seu obxectivo principal é a eliminación da pobreza e mellorar a calidade de vida da poboación.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q188822
* WorldCat
* VIAF: 135648461
* BNF: 11884692f
* BRE: 3246558
* CiNii: DA01883393
* EBID: ID
* GND: 1019880-5
* GRID: grid.462005.5
* ISNI: 0000 0001 2163 4182
* LCCN: n80076301
* MAG: 1288600564
* NDL: 00276977
* NKC: ko2008467838
* NLG: 255371
* OBP: ID
* SUDOC: 027604977
* Treccani: banca-asiatica-di-sviluppo

 |
**Blue Air** é unha aeroliña baseada en Bucarest, cos seus principais centros de conexión no aeroporto de Bucarest-Henri Coandă e no aeroporto de Turín. Dende o ano 2016 converteuse na maior aeroliña romanesa en pasaxeiros transportados. Ese ano voaron coa compañía 3,6 millóns de pasaxeiros, cun significativo incremento en relación aos 2 millóns do ano anterior. En maio de 2017 Blue Air voaba a 70 destinos. A pesar de operar como unha aeroliña de baixo custo, a compañía introduciu bocadillos e bebidas gratis nos voos curtos, e comida quente, aperitivos e bebidas nos voos longos. Este é un feito nada habitual nunha aeroliña de baixo custo, máis aínda cando en aeroliñas tradicionais de "servizo completo" como British Airways se retiraron as comidas, aperitivos e bebidas gratis en 2017.

Frota
-----

Boeing 737-800 de Blue Air aterrando no aeroporto de Lisboa
En xuño de 2017 a frota de Blue Air estaba formada polos seguintes avións:


**Frota de Blue Air**| Avión | En servizo | Pedidos | Pasaxeiros | Notas |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Boeing 737-300 | 1 | — | 141 | Van ser retirados |
| 1 | 148 |
| Boeing 737-400 | 9 | — | 150 |  |
| 162 |
| 166 |
| 168 |
| 170 |
| Boeing 737-500 | 6 | — | 120 |  |
| 126 |
| Boeing 737-700 | 1 | — | 144 |  |
| Boeing 737-800 | 11 | 6 | 189 | Entregas ata finais de 2017 |
| Boeing 737 MAX 8 | — | 12 | TBA | Entregas entre 2019 e 2021 |
| Total | 29 | 18 |  |

Notas
-----

1. ↑  Blue Air (ed.). "Contacteaza-ne". Arquivado dende o orixinal o 27 de maio de 2020. Consultado o 17 de outubro de 2017.
2. ↑  Planespotters (ed.). "Frota de Blue Air". Consultado o 17 de outubro de 2017.
3. ↑  Airfleets (ed.). "Frota de Blue Air". Consultado o 17 de outubro de 2017.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web da aeroliña
Parede do Instituto Biomédico da Universidade Federal Fluminense, no Brasil.
**Biomedicina** é un termo que engloba o coñecemento e a investigación que é común aos campos da medicina e os doutras ciencias biolóxicas, como a bioquímica, a inmunoloxía, a química, a bioloxía, a histoloxía, a xenética, a embrioloxía, a anatomía, a fisioloxía, a patoloxía, a zooloxía, a botánica e a microbioloxía.

Procedementos
-------------

A biomedicina relaciónase coa práctica da medicina, e aplica todos os principios das ciencias naturais á práctica clínica, mediante o estudo e investigación dos procesos fisiopatolóxicos, considerando desde as interaccións moleculares até o funcionamento dinámico do organismo, a través das metodoloxías aplicadas na bioloxía, a química e a física.

Deste xeito permite a creación de novos fármacos, menos tóxicos ou invasivos, e perfecciona o diagnóstico precoz de enfermidades e o tratamento destas.

Premio Nobel de Medicina 2008 no Parlamento Europeo
---------------------------------------------------

Luc Montagnier estivo no Parlamento Europeo, o día 1 de abril de 2009, no ámbito da Conferencia dedicada ao "Futuro da investigación biomédica no século XXI". Nunha entrevista exclusiva ao sitio oficial do Parlamento Europeo, o médico francés referiu que «o principal obxectivo (da investigación científica do VIH) debe ser a creación dunha vacina terapéutica, non nos debemos centrar na vacina preventiva».

Notas
-----

1. ↑  Biomedicine en Universidade de Würzburg *(en inglés)*.
2. ↑  Definicións Arquivado 17 de outubro de 2019 en Wayback Machine..
3. ↑  Biomedicine, definición no *Free Dictionary* *(en inglés)*.
4. ↑  "Biomedicina". Biomedicina Hoy. 20 de marzo de 2011. Arquivado dende o orixinal o 03 de agosto de 2018. Consultado o 03 de agosto de 2018.
5. ↑  "Luc Montagnier: Entrevista exclusiva LA UNE". Arquivado dende o orixinal o 04-03-2016. Consultado o 02/08/2018.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Medicina traslacional
* Investigación traslacional
* Física médica

### Ligazóns externas

* Centro de Investigación en Ingeniería Biomédica Universidad Politécnica de Cataluña *(en catalán)*, *(en castelán)*, *(en inglés)*.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre medicina é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q864601
* BNCF: 43014
* BRE: 1867424
* EBID: ID
* GEC: 0270104
* GND: 4647152-2
* MAG: 66782513

 |
O edificio Apot, de estilo moderno, que é a arquitectura típica da zona.
O **Campo de las Naciones** é un espazo situado no barrio de Corralejos do distrito de Barajas, en Madrid. Está dedicado á localización de diversas empresas, ademais do Palacio Municipal de Congresos, as instalacións do Ifema (Feira de Madrid) e o Parque Juan Carlos I.

Historia e características
--------------------------

Nos anos 80 do século XX decídese adaptar esta área para o turismo, os negocios e os congresos. En 1988 crearase unha empresa pública municipal chamada Campo de las Naciones para as infraestruturas de congresos e outros eventos que se celebrasen en edificios (sobre todo desa zona) adscritos a este ente. En 1991 inaugurarase na zona as novas instalacións feirais do Ifema. No ano 2006 a empresa Campo de las Naciones xestionaba xa o Palacio Municipal de Congresos, o Madrid Arena, o auditorio do Parque Juan Carlos I, o edificio Apot e os pavillóns do Recinto Feiral da Casa de Campo. Ese mesmo ano a empresa pública cambiará o seu nome por Madrid Espacios y Congresos S.A. que á súa vez adoptará o nome comercial de Madridec. Posteriormente, Madridec pasou tamén a xestionar un pavillón deportivo chamado a Caja Mágica, que acolleu eventos a partir de 2009. Madridec crebou en 2013 e o Concello fíxose cargo das súas débedas e dos seus activos.

Notas
-----

1. ↑  "El Rey inaugurará hoy el nuevo recinto ferial, que acogerá cuatro millones de visitas". *El País*. 20 de decembro de 1991.
2. ↑  Daniel Sänchez y Beatriz Lucas (10 de xullo de 2005). "La candidatura que pudo cambiar un distrito". *El País*.
3. ↑  "La empresa Campo de las Naciones cambia su nombre por Madrid Espacios y Congresos". *El País*. 9 de maio de 2006.
4. ↑  J. Sérvulo González (30 de agosto de 2010). "La Caja Mágica ha costado casi 300 millones, más del doble de lo previsto". *El País*.
5. ↑  Bruño García Gallo (30 de xullo de 2013). "La quiebra de Madridec deja otro agujero de 400 millones al Ayuntamiento". *El País*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Campo de las Naciones*** |

Coordenadas: 40°27′50″N 3°36′59″O﻿ / ﻿40.463944, -3.616283
A **bandeira de Xerusalén** baséase na bandeira de Israel. Mostra dúas franxas azuis horizontais que lembran o talit (o manto de rezo xudeu). No centro está o emblema de Xerusalén, que consiste nun escudo co León de Xudá sobreposto sobre un fondo estilizado que representa o Muro das Lamentacións, flanqueado a ambos os dous lados con ramas de oliveira. A palabra ירושלים (é dicir, Ierushalaim, nome en hebreo da cidade) aparece encima do escudo. Ás veces utilízase unha variante vertical durante as funcións cerimoniais.

A bandeira adoptouse en 1949 despois dun concurso celebrado polo goberno municipal de Xerusalén. Converteuse na "bandeira dunha Xerusalén unida" despois da Guerra dos Seis Días en 1967.

Notas
-----

1. ↑  "Jerusalem (Israel)".
2. ↑  Riley, Kathleen (2019-05-19). "Land of Israel: Other Symbols of Israel – Flag of Jerusalem and Lion". *Land of Israel*. Consultado o 2019-12-03.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Bandeira de Xerusalén Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Emblema de Xerusalén
* Cruz de Xerusalén
* Bandeira do Reino de Xerusalén
Can beagle.
O **beagle** é unha raza de can de caza orixinaria do Reino Unido coas patas musculosas, orellas longas e pelaxe sueva e curto. O nome da raza ten dúas posibles orixes. Por unha banda é considerada unha derivación da palabra celta *beag* que significa "pequenos", mentres que por outra banda se di que provén da palabra francesa *begueule* que significa "abrir boca", quizais, en referencia ó balbordo que produce en grupo. Son cans de caza creados para perseguiren as presa no campo, o que os converte en animais enerxéticos, independentes, extravertidos e teimosos. Malia que os cans tipo beagle existen dende hai máis de 2 500 anos, a raza moderna foi desenvolvida na década de 1830 a partir de varias razas.

Son beagles notables o can Snoopy, protagonista da serie de banda deseñada *Peanuts* de Schultz, considerado o beagle máis famoso do mundo, e Gromit (animación stop motion).

Historia
--------

Cans semellantes ós modernos beagles poden rastrexarse até a Antiga Grecia
no século -V. Xenofonte de Atenas, nado no -430, na súa *Cynegeticus* fai referencia a un can de caza que emprega o seu olfacto para perseguir lebres. Os cans de caza pequenos son mencionados nas Leis do Bosque de Canuto o Grande que os eximía da ordenanza que obrigaba a mutilar un pé a todos os cans quen de cazar cervos deberían ter un pé mutilado. De seren xenuínas, estas leis confirmarían que os cans tipo beagle estaban presentes en Inglaterra antes de 1016, pero crese que estas leis foron escritas na Idade Media para darlle un senso de antigüidade e tradición ás Leis do Bosque.

Notas
-----

1. ↑  "World's Most Famous Beagle". *The Victoria Advocate*. Victoria, Texas. 15 de decembro de 1974. p. 54. Consultado o 31 de maio de 2013.
2. ↑  "Breed Information". The Beagle Club of NSW (Australia). Arquivado dende o orixinal o 15 de xuño de 2010. Consultado o 14 de setembro de 2012.
3. ↑  Daglish p.7
4. ↑  Rackham p.130

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q21102
* BNCF: 336
* BNE: XX529410
* BNF: 119647887
* BRE: 1865755
* EBID: ID
* GND: 4196825-6
* LCCN: sh85012629
* MAG: 2776820430
* NDL: 01022395
* NKC: ph135633

 |
Coordenadas: 42°16′27″N 7°38′31″O﻿ / ﻿42.27408, -7.64186

O **Campo de Fútbol Cardeal Quiroga** é un recinto deportivo situado en Maceda e que serve como lugar de xogo ao CD Maceda.

O seu terreo de xogo é de terra cunhas dimensións de 100 x 62 metros. Ten dúas bancadas laterais, parcialmente cubertas e tamén un bar dentro do recinto. Está situado ao leste da vila macedá, na saída cara a Montederramo. Foi Inaugurado a mediados da década de 1950 como consecuencia da creación do club de fútbol local en 1953, leva o nome do cardeal galego Fernando Quiroga Palacios.

O 17 de xullo de 2014 máis dun cento de veciños da comarca se manifestaron perante as sedes dos organismos públicos provinciais e autonómicos en Ourense para esixir melloras nunhas instalacións que son empregadas tamén por xente de concellos limítrofes a Maceda. A comezos 2016 foron iniciadas as obras.

Notas
-----

1. ↑  "Federación Gallega de Fútbol - Consulta de Campos". *www.futgal.es*. Consultado o 2016-04-11.
2. ↑  "Maceda se moviliza en demanda de un campo de fútbol". *Faro de Vigo*. Consultado o 2016-04-11.
3. ↑  "Piden al Concello de Maceda que adapte el tanatorio". *Faro de Vigo*. Consultado o 2016-04-11.
Modelo dunha nave Bion-M.
**Bion-M** é o nome dunha serie de satélites rusos adicados á investigación biolóxica, sucesores das naves Bion.

Características
---------------

Bion-M son as sucesoras das naves Bion para experimentos biolóxicos. Manteñen o deseño xeral das Bion, co módulo de reentrada derivado das naves Vostok pero co módulo de propulsión baseado no dos satélites Yantar, que permite á nave ter certa manobrabilidade e permanecer máis tempo no espazo. As Bion-M van alimentadas mediante paneis solares e poden pasar ata 6 meses no espazo. Teñen unha masa duns 6000 kg, aumentándose a masa útil en 100 kg. Son lanzados mediante foguetes Soiuz 2-1a.

Misións Bion
------------

| Misión | Data de lanzamento | Data de regreso | Resultado |
| --- | --- | --- | --- |
| Bion-M 1 | 19 de abril de 2013 | 19 de maio de 2013 | Éxito |

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6  Mark Wade (2022). "Bion-M" (en inglés). Consultado o 2 de setembro de 2022.
2. 1 2 3 4 5 6  Gunter Dirk Krebs (2022). Gunter's Space Page, ed. "Bion-M 1, 2, 3 (12KSM)" (en inglés). Consultado o 2 de setembro de 2022.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Soiuz 2-1a
* Bion-M 1
* Bion
A **Bandeira do Bierzo** foi aprobada o 14 de abril do ano 2000 polo Consello Comarcal do Bierzo. Representa aos 38 municipios que forman a comarca do Bierzo (León).

Historia e características
--------------------------

O deseño da bandeira resultou, tras un longo e arduo debate que se estendeu fóra das canles políticas e administrativas chegando aos medios de comunicación e á sociedade berciana en xeral, da integración da bandeira bercianista (un rectángulo dividido en diagonal de abaixo a arriba sendo a parte dereita azul) e do Pendón de Lanzas coa cruz de Borgoña (hoxe conservada no Museo dos Exércitos en Madrid) que representaba ao Concello de Ponferrada. A histórica foi presentada polo historiador cacabelense José Antonio Balboa de Paz, pero a integración da bandeira bercianista en numerosos símbolos non-políticos de distinta clase como bandeira do Bierzo fixo imposible a súa desaparición aceptándose unha solución de consenso, resultando a bandeira actual formada pola cruz de Santo André sobre a bandeira bercianista.

Bandeira bercianista.
Pendón de lanzas coa Cruz de Santo André, inspiración da actual bandeira do Bierzo. Na imaxe, réplica do orixinal no Museo do Bierzo, Ponferrada.
Aínda que ao principio xurdiu certa polémica ao final foi aceptada, sendo actualmente un dos símbolos máis recoñecidos do Bierzo e coñecida popularmente como *bandeira cruzada* ou a *cruceira*.

No centro da Bandeira sitúase o escudo do Bierzo, composto por varios motivos relacionados co Bierzo (follas de vide simbolizando a agricultura berciana, os dous martelos cruzados símbolo da minería e no centro a Cruz de Peñalba, símbolo do Bierzo) e sobre el a coroa. Tamén o deseño do escudo sufriu varias polémicas, criticándose o custo do deseño e o propio deseño por varios motivos, presentándose unha alternativa similar que ademais contaba con dúas vieiras a esquerda e dereita dentro do bordo do escudo simbolizando o percorrido do Camiño de Santiago que cruza O Bierzo de leste a oeste, esta alternativa tamén tiña pequenas diferenzas na cor e a coroa.

Notas
-----

1. ↑  Extracto do diario de sesións do Consello do Bierzo na sesión na que se aprobou a bandeira, publicado na páxina web do Partido do Bierzo[*Ligazón morta*]
2. ↑  Bandera de la Comarca del Bierzo

Véxase tamén
------------

* Escudo do Bierzo
A **Apiario Editora** é unha editorial galega fundada en 2014 e radicada na Coruña. Está dirixida por Antía Otero e Dores Tembrás.

Historia e características
--------------------------

Antía Otero (no medio) presentando a Editora na Libraría Paz de Pontevedra, con Miriam Ferradáns (esquerda) e Elvira Ribeiro (dereita). Xaneiro 2020.
O seu catálogo contén literatura actual. Publica exclusivamente libros en galego, ademais dunha colección de obxectos. O fondo editorial en 2018 era de 11 títulos. A editorial tamén imparte cursos (presenciais na súa sede ou ben en liña) para centros de ensino e institucións públicas e privadas.

O primeiro libro publicado por Apiario foi *Celebración*, de Gonzalo Hermo, que saíu do prelo en 2014. A obra foi traducida ao catalán, e recibiu o Premio da Crítica de poesía galega no 2014 e o Premio Nacional de Poesía Joven Miguel Hernández no 2015.

O nome da editorial, Apiario, está tomado do ámbito da apicultura, como forma de representación da creación en comunidade, o traballo artesán e a comunicación para a creación do libro. Deste modo, as distintas coleccións tamén teñen nomes relacionado co mesmo ámbito.

Obras
-----

A editorial traballa con diferentes xéneros: ensaio e divulgación, poesía e literatura infantil.

As coleccións son: 

* "Niño de abella", para álbums ilustrados, destinada a público infantil e xuvenil.
* "Cera labrada", poesía.
* "Pan de abella", plaquettes.
* "Abella mestra", ensaio e divulgación.

As obras publicadas foron:

* *Desescribindo* Marilar Aleixandre, 2016)
* *Celebración* (Gonzalo Hermo, 2014)
* *No seu despregar* (VVAA, 2016)
* *Lumes* (Ismael Ramos, 2017)
* *O deserto* (María do Cebreiro, 201)
* *Poesía hexágono* (VV.AA. 2015)
* *O Gran Rexeitamento. Flores para Albert Ayler* (Daniel Salgado, 2017)
* *Auga a través* (Dores Tembrás, 2016)
* *Porque Cuqui non quere ir á lavanderia* (María Lado, 2014)
* *Caer de cu polo universo* (Estíbaliz Espinosa, 2015)
* *O branco non pinta!* (Antía Otero e María Díaz, 2017)

Notas
-----

1. ↑  Nova editorial, Apiario, CRTVG, 9 de marzo de 2015.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web da editorial
Edición das Vidas paralelas de Plutarco de Ulrich Han, 1470
***Bioi parallēlloi*** (en grego "Vidas paralelas" é unha escolma biográfica de Plutarco (s. I) que contén vinte e tres pares de biografías, onde cada par inclúe a oposición dun personaxe grego a outro romano, así como catro vidas desemparelladas. Serían por tanto un total dun cincuenta biografías, corenta e dúas agrupadas por parellas, catro que opoñen dous gregos a dous romanos, e catro que non presentan opoñente.

Propósito
---------

O obxectivo de Plutarco consiste en extraer, en cada caso, o carácter moral do personaxe, antes que a narración dos acontecementos políticos da época; de aí o tratamento exhaustivo sobre a educación e natural disposición do personaxe, e o relato de anécdotas, calculado para revelar a natureza do home. «Un lance fútil, unha palabra, algún xogo» que «aclara máis as cousas sobre as disposicións naturais dos homes cás grandes batallas gañadas, onde poden caer dez mil soldados».

Cría na compatibilidade de Roma como reitora e de Grecia como educadora. As *Vidas* conteñen, ademais de senlleiras anécdotas, moitas pasaxes históricas memorables.

Os personaxes
-------------

1. Teseo & Rómulo
2. Licurgo & Numa Pompilio
3. Solón & Publícola
4. Temístocles & Camilo
5. Pericles & Fabio Máximo
6. Coriolano & Alcibíades
7. Emilio Paulo & Timoleón
8. Pelópidas & Marcelo
9. Arístides & Catón
10. Filopemen & Flaminino
11. Pirro & Cayo Mario
12. Lisandro & Sila
13. Cimón & Lúculo
14. Nicias & Craso
15. Alexandre & Xulio César
16. Aguesilao & Pompeio
17. Sertorio & Eumenes
18. Foción & Catón o Mozo
19. Aguis e Cleómenes & Tiberio e Caio Graco
20. Demóstenes & Cicerón
21. Demetrio & Antonio
22. Dión & Bruto
23. Artaxerxes e Arato & Galba e Otón

Os relatos biográficos perdidos
-------------------------------

Remitíndonos a fontes indirectas e textos alternativos pódese establecer que se perderon as biografías referentes a Hércules, Escipión o Africano, Epaminondas, Augusto, Claudio, Metelo ou Nerón.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Bioi parallēlloi Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galifontes posúe textos orixinais acerca de:  ***Plutarco en grego*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q842337
* WorldCat
* VIAF: 134144648651463774909
* BIBSYS: 90665114
* BNE: XX3383731
* BNF: 12008377s
* EBID: ID
* GND: 4237905-2
* LCCN: n79031980
* NDL: 001316535
* NLA: 36088573
* NLG: 177698
* SUDOC: 027384411

 |
San **Berardo da Pagliara** (Isola del Gran Sasso d'Italia, século XI — Teramo, 19 de decembro de 1123) é un santo italiano, patrón da cidade e diocese de Téramo.

Vida
----

O santo Berardo naceu na familia nobre da Pagliara, cuxo castelo levou o seu nome preto da cidade de Isola del Gran Sasso na rexión dos Abruzos, en Italia. A información importante que abrangue a súa vida é atopada nos rexistros da antiga igrexa desta zona, así como nas crónicas do seu sucesor, o bispo Sassone. Berardo entrou no mosteiro en Montecassino como un xove e máis tarde foi asociado coa Abadía de san Giovanni, en Venere. Fíxose coñecido polos seus bos traballos e tras a morte do bispo Uberto, pedíronlle facerse pastor no territorio de Teramo. Asumiu este papel durante sete anos que comezan en 1116 e concentrou os seus esforzos na axuda do pobre e en facer a paz entre as faccións en guerra da cidadela local. Berardo morreu en 1123 e estivo soterrado no que hoxe se coñece como capela de santa Ana na antiga catedral de Teramo.

Culto, milagres e iconas
------------------------

*A Festa de san Berardo* celébrase o 19 de decembro, en conmemoración do día da morte do santo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q517123
* WorldCat
* VIAF: 121159474183427661621

 |
**Beatrice Wellington**, nada o 15 de xuño de 1907 e finada en 1971, foi unha canadense cuáquera que axudou a evacuar nenos desde Praga durante os inicios da ocupación nazi de Checoslovaquia na segunda guerra mundial. Foi unha das supervisoras da coñecida como operación Kindertransport dende ese país.

Traxectoria
-----------

O seu pai abandonou a familia cando era nova e o seu padrasto, George Wellington, insistiu en que Beatrice adoptase o seu apelido, malia a oposición desta. Cando ela solicitou o seu primeiro pasaporte para viaxar ao estranxeiro, este asegurouse de que figurase Wellington como o seu apelido, algo co que ela se sentiu molesta durante moitos anos. Antes de ela morrer, mentres era profesora en Edmonton (Alberta), mudou de novo o apelido a Gonzales.

Wellington matriculouse con 17 anos na Universidade da Columbia Británica e en 1927 licenciouse en inglés e historia. Traballou como profesora no Port Gray Junior High School entre 1928 e 1931 e en Chilliwack (Columbia Británica) de 1931 a 1936.

Para coñecer en persoa a natureza dos conflitos en Europa a mediados da década de 1930, Wellington tomou un ano sabático do ensino e marchou a Xenebra, Suíza. Porén, descoñécense os detalles da súa ocupación. Segundo un informe de 1938 nun xornal de Vancouver, «encargáronlle a dirección dun campamento de verán da YWCA en Checoslovaquia».

Durante a súa estadía en Praga no outono de 1938, Beatrice, canadense con pasaporte británico, puido traballar de xeito independente e adquirir documentación a oficiais da Gestapo. Empregouna para axudar a nenos a marcharen de Praga a Reino Unido mediante a organización dos chamados Kindertransports. Cunha táctica similar, conseguiu documentos para adultos e familias incapaces de conseguir visados de saída por si mesmos.

Tras a súa morte en 1971, a súa familia creou a Bolsa Conmemorativa Beatrice Wellington Gonzales da Universidade da Columbia Británica e mencionou «o arduo e exitoso esforzo [de Wellington] para protexer e salvar as vidas de refuxiados políticos en Europa antes da segunda guerra mundial e durante a mesma. Para este recoñecemento, terase especial consideración cos estudantes de traballo social que, igual que a señora Gonzales, se preocupen pola situación de persoas en apuros».

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7  Chadwick, William (2010). *The Rescue of the Prague Refugees 1938-39* (en inglés). Troubador Publishing Ltd. ISBN 9781848765047.
2. ↑  "Prague Peace Trail" (en inglés). Consultado o 9 de febreiro de 2023.
3. ↑  Brinson, Charmian; Dove, Richard (31 de marzo de 2014). *A matter of intelligence: MI5 and the surveillance of anti-Nazi refugees, 1933-50* (en inglés). Manchester University Press. p. 150. ISBN 9780719090790.
4. ↑  Subak, Susan Elisabeth (2010). *Rescue and Flight: American Relief Workers Who Defied the Nazis* (en inglés). U of Nebraska Press. ISBN 9780803230170.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q62567002
* WorldCat
* VIAF: 75149415171189551954
* NKC: pna2017949236

 |
**Daniel Fernández Varela**, nado en Mencide (Carteire, Palas de Rei) en 1894 e finado na Coruña o 24 de decembro de 1958, foi un telegrafista e sindicalista galego.

Traxectoria
-----------

Ingresou en Telégrafos en 1923 e foi destinado en Madrid. En 1929 trasladárono a Corcubión como celador e asentouse en Cee. Coa proclamación da República, foi elixido presidente do sindicato de Oficios Varios de Cee vinculado á UGT, e foi un dos promotores da Casa del Pueblo de Cee. En xullo de 1935 foi denunciado anónimamente por supostas actividades políticas xunto cos seus compañeiros de Telégrafos de Corcubión, Arturo Romaní Mariño e Antonio Barcala Alonso. Despois trasladouse a Santiago de Compostela e en abril de 1936 a Coruña. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi suspendido de emprego e soldo en agosto e depurado do seu posto de traballo en Telégrafos. Trasladouse a Mencide para dedicarse á agricultura. Nos anos corenta foi acusado de colaborar coa guerrilla de Ramón Rodríguez Varela "Curuxás" e intentaron detelo en febreiro de 1946; Daniel logrou fuxir e permaneceu agochado case tres meses en distintos domicilios de Carteire. Despois trasladouse a Ligonde onde permaneceu ata agosto. Acompañado dun familiar, trasladouse a Coruña cunha identidade falsa (**Manuel Varela Vila**) e asentouse na cidade. Vendeu as terras da herdanza materna e abriu unha tenda na rúa Francisco Catoira. En 1957 acolleuse ao decreto para solicitar a rehabilitación e pedir a readmisión en Telégrafos. A solicitude foi denegada "por ter sido un destacado socialista".

Notas
-----

1. ↑  *El Compostelano*, 1-4-1936, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Lamela García, Luis (1995). *Crónica de una represión en la Costa da Morte*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-758-7.

* Parrado, Carlos (2009). *Curuxás, o guerrilleiro que non cazou Franco*. Vigo: A Nosa Terra. pp. 184–189. ISBN 84-87783-79-1.
O **Portal biográficos dos Países Baixos** (en neerlandés: *Biografisch Portaal Nederland*) abreviado como **BioPort** ou **BPN**, é un sitio web do Instituto Huygens de Historia dos Países Baixos (Huygens ING) que realiza unha rexistro de autoridades na historia dos Países Baixos. Segundo a prensa da época do seu lanzamento é unha especie de "mausoleo dixital".

En marzo de 2015 xa contiña máis de 125.641 biografías sobre 80.133 neerlandeses: persoas que naceron en Holanda ou tiveron un papel importante na historia. Non acepta os datos de persoas vivas e só publica os datos das persoas que tiveron un papel na historia dos Países Baixos. O rexistro segue a medrar con novas institucións que están afiliadas e por proxectos específicos, como por exemplo artistas ou mulleres famosas, un grupo ata hai pouco esquecido nos repertorios biográficos tradicionais.

Notas
-----

1. ↑  Nota de prensa sobre o lanzamento da páxina *(en* *neerlandés)* febreiro de 2010
2. ↑  "Bekende Nederlanders in digitaal mausoleum". *NRC* (en neerlandés). 16 de febreiro de 2010.
3. ↑  Kloek, Els (20 de outubro de 2012). "Natuurlijk was Kenau een heldin". *Trouw* (en neerlandés).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikidata ten a propiedade:  ***Biografisch Portaal (P651)*** *(Ver os seus usos)* |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en neerlandés)*
**Betty Van Patter** (1932-1974) foi contadora do Partido Pantera Negra durante o liderado de Elaine Brown, ademais de axudante desta.

Entrou no partido introducida David Horowitz. Tras un ano no cargo prodúcese un conflito entre ela e Brown relacionado con irregularidades financeiras. Tras esta liorta, o 13 de decembro de 1974, Betty desaparece e semanas máis tarde o seu corpo é atopado con fortes sinais de violencia nunha praia de San Francisco.
A pesar de que as autoridades declararon o caso como irresolto, o militante David Horowitz mantivo dende entón que a responsábel da morte de Betty era Elaine Brown e que perseguía silenciar o apropiamento indebido de parte dos fondos da organización.
Elaine Brown declarou nas súa memorias de 1992 (A Taste of Power) que Van Patter tiña un pasado criminal e fora detida por tráfico de drogas. Ante as protestas da familia da finada e á imposibilidade de demostrar tales afirmacións, as mesmas foron eliminadas en posteriores edicións do libro.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Bulbasaur** (/ˈbʌLbəˌsɔːr/), coñecido como **Fushigidane** (fu-SHI-gi-DAN-e) (フシギダネ?) no Xapón, é o primeiro Pokémon da franquía de Nintendo e Game Freak, o número 1 da enciclopedia electrónica ficticia chamada *PokéDex*. Deseñado por Atsuko Nishida, Bulbasaur debutou en *Pokémon Red e Blue* como un dos Pokémon iniciais. Dende entón, reapareceu nas seguintes edicións dos xogos, en xogos spin-off, na mercadotecnia, nas adaptacións animadas e nos materiais impresos da franquía.

Coñecido como o Pokémon semente, Bulbasaur pode sobrevivir durante días só con luz solar. É un personaxe central no anime, sendo un dos Pokémon principais de Ash durante a primeira tempada, e posteriormente é obtido outro exemplar por May. Aparece en varios mangas, e é compañeiro do protagonista Red no manga *Pokémon Adventures*. Bulbasaur apareceu en innumerables pezas de mercadotecnia, incluídos xoguetes, chaveiros e bonecas de felpa.

Bulbasaur pode evolucionar en Ivysaur cando acada o nivel 16, e pode converterse en Venusaur no nivel 32. Venusaur tamén pode evolucionar en Mega Venusaur se o xogador o equipa con Venusaurite, mais esta función só se engadiu nos xogos de Pokémon en *Pokémon X e Y*.

Notas
-----

1. ↑  Kalbfleisch, Pamela (2003). *Communication Yearbook 27*. International Communication Association. p. 173. ISBN 0-8058-4819-3. Consultado o 20 de abril de 2009.
2. ↑  "Creator Profile: The Creators of Pikachu". *NA website of Pokémon*. The Pokémon Company International. Arquivado dende o orixinal o 22 de setembro de 2020. Consultado o 12 de febreiro de 2021. Sugimori: "Bulbasaur, Charmander, and Squirtle were all designed by Ms. Nishida." ; Nishida: "I created the designs for Bulbasaur, Charmander, and Squirtle by working backward from their final forms. I wanted people to be surprised when it evolved into Charizard, so I designed the original Charmander in such a way that Charizard would be unimaginable."

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de pokémons

### Ligazóns externas

* Bulbasaur en Pokemon.com *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q847571
* GiantBomb: 3015-1071
* IMDb: ch0041368

 |
O **Banco Santander** é unha compañía bancaria española creada pola unión de comerciantes da entón denominada provincia de Santander, na actualidade Cantabria, cuxas primeiras actividades financeiras datan do 20 de agosto de 1857. Xorde en torno ao negocio das exportacións de trigo e cereais de Castela polo porto de Santander, ademais das importacións de produtos de América.

É a orixe dunha das empresas multinacionais máis importantes de España tras o éxito e absorción de distintos bancos nacionais e estranxeiros, o Grupo Santander está formado principalmente polo *Banco Santander Central Hispano (BSCH)*, creado en 1999 tras a fusión co Banco Central Hispanoamericano (BCH).

Foi banco emisor de papel moeda ata 1874, ano no que, polas medidas adoptadas polo ministro de Economía, José Echegaray, dita actividade quedou reservada ao Banco de España en exclusividade. O Banco de Santander aceptou naquel momento a oferta de permanecer como banco comercial. Emilio Botín López foi o primeiro membro desta familia que chegou a presidente en 1909, bisavó da actual presidenta do Grupo Santander Ana Patricia Botín. En 1994 adquiriu o Banco Español de Crédito (Banesto).

O 10 de marzo de 2007 o banco celebró o seu 150 aniversario cunha reunión de 1 300 directivos do banco en 22 países e o recibimento da Medalla de Ouro de Cantabria.

Notas
-----

1. ↑  "El Santander, elegido mejor banco del mundo". *La Vanguardia* (en castelán). 30-11-2017. Consultado o 13-3-2018.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6496310
* WorldCat
* VIAF: 135478920
* BAV: ADV12507312
* BNE: XX254072
* BNF: 156455427
* CANTIC: a10045697
* GND: 274628-1
* ISNI: 0000 0001 2179 9438
* LCCN: n80132174
* PTBNP: 1227661
* SUDOC: 152093591
* ULAN: 500312157

 |
Coordenadas: 32°54′36″N 35°37′52″L﻿ / ﻿32.910, 35.631

Ruínas da vila de Betsaida.
**Betsaida** (en hebreo: *בית צידה*, de *beth-tsaida* "casa de pesca") é un lugar mencionado no Novo Testamento.

  
Betsaida

Historia
--------

Herodes Filipos, o tetrarca reerixiuna e deulle o nome de Iulias, na honra de Xulia, a filla de Augusto. Plinio e Xerónimo relatan que se atopaba ó leste do río Xordán, e hai dous sitios posibles: al-Tell ou Masadiya. (Ámbolos dous están moi preto un do outro, pero o segundo está máis preto da ribeira.) Porén, en Marcos 6:45, os discípulos foron enviados do lado leste do Xordán a Betsaida, cara Cafarnaúm (cf. Xoán 6:17); por iso crese na existencia dunha segunda Betsaida ó oeste do Xordán, localizada talvez en Ayn al-Tabigha.

Notas
-----

1. ↑  Marcos 6:45
2. ↑  Xoán 6:17

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Betsaida***  |

### Bibliografía

* Arav R and RA Freund (2004) *Bethsaida: A City by the North Shore of the Sea of Galilee* Truman State University. ISBN 978-1-931112-39-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q501773
* DARE: 21665
* GEC: 0009772

 |
Os **bicarbonatos**, tamén chamados **carbonatos ácidos** e **hidroxenocarbonatos**, son os sales derivados do ácido carbónico, H2CO3, que conteñen o anión HCO3-.
Aínda que o nome *bicarbonato* está moi estendido en case todos os idiomas, non está recomendado pola IUPAC, que prefire o nome antigo, **anión carbonato ácido**, para o anión, ou, para os sales, **carbonato ácido** do metal correspondente, ou mellor aínda, o nome sistemático, **anión hidroxenotrioxocarbonato (IV)** ou, para os sales, **hidroxenotrioxocarbonato (IV)** do metal correspondente.

O bicarbonato máis importante é o bicarbonato de sodio. Debido á súa relativamente baixa solubilidade é un intermediario clave no proceso de obtención do carbonato de sodio segundo o método Solvay.

Os bicarbonatos encóntranse en equilibrio cos carbonatos, auga e anhídrido carbónico (CO2). Este equilibrio intervén nunha multitude de procesos naturais e artificiais. O corpo emprega catalizadores de zinc para que se produza máis rapidamente e facilitar así a respiración.

O feito de que o bicarbonato de calcio, Ca(HCO3)2, sexa máis solúbel que o carbonato de calcio, CaCO3, (que integra as rochas calcarias) é moi importante en xeoquímica e conduce á formación dos sistemas cársicos nas rochas calcarias.

Aplicacións
-----------

Ao tratárense de sales dun ácido débil, os bicarbonatos solúbeis teñen carácter básico. Así, o bicarbonato de sodio é parte esencial de moitas formulacións de antiácidos estomacais. O mesmo composto tamén se utiliza nos extintores e incendios de po de *neve carbónica*.

Polo feito de que os bicarbonatos en contacto con ácidos liberan dióxido de carbono utilízanse en lévedos químicos (empregando xeralmente trifosfatos como ácidos) e nas formulacións de tabletas ou pos efervescentes (a miúdo en combinación con ácido cítrico).

Unha da funcións principais do bicarbonato é transportar o CO2.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Bicarbonato Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Carbonato
* Bicarbonato de sodio
* Bicarbonato de calcio

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q409202
* BNCF: 64461
* EBID: ID
* GEC: 0273445
* JSTOR: bicarbonates
* MAG: 2781112554

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 71-52-3
* ChEBI: 17544
* ChEMBL: CHEMBL363707
* ChemSpider: 749
* DTXSID: DTXSID2049921
* HMDB: HMDB0000595
* KEGG: C00288
* NDF-RT: N0000179807
* PubChem: 769
* RxNorm: 1546277
* UMLS: C2722820
* UNII: HN1ZRA3Q20

 |
A **comedia** é un dos xéneros clásicos do teatro e del pasou a outras artes como o cine e a televisión. Caracterízase por manter un ton optimista, cun final feliz e sobre todo por ter elementos de humor ou de ironía.

Historia
--------

Aristóteles, na súa *Arte Poética*, para diferenciar comedia de traxedia di que esta última trata esencialmente de homes superiores (heroes) e a comedia fala sobre os homes inferiores (persoas comúns).

No século XX as liñas entre a traxedia e a comedia esvaéronse un tanto. A fórmula clásica das traxedias que terminan con enterros deixan de ser certas. As obras de humor negro de moitos dramaturgos modernos como Samuel Beckett, Harold Pinter ou Martin McDonagh poden ser simultaneamente cómicas e tráxicas.

Características
---------------

Respecto ó contido, na comedia plásmase a imperfección do home e o mundo cunha posibilidade de superación ou solución feliz. As figuras acostuman ser de categoría menor que as da traxedia.

Respecto ás funcións, a comedia mostra as limitacións do mundo e as debilidades do home procurando a diversión, mais sen esquecer a crítica individual e social.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Comedia grega antiga
* Humor
* Parodia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q40831
* AAT: 300201014
* ARLIMA: 2206
* BNCF: 2049
* BNE: XX526470
* BNF: 11931748n
* BRE: 2622275
* EBID: ID
* GEC: 0225573
* GND: 4031952-0
* LCCN: sh85028845
* NDL: 00565704
* PSH: 6995
* Treccani: commedia

 |
Caganer agochado nun recuncho do presebe.
O **caganer** é unha figura dos presebes de Cataluña e do País Valenciano, que adoita estar agochada nun recuncho, detrás dunha matogueira, onde fai as súas necesidades ó ar libre. Vestido de labrego, xeralmente, cunha camisa branca, pantalóns escuros, faixa e barretina vermellas, a miúdo fumando en pipa.

Tamén representa individuos moi variados como políticos, gardas civís, reis magos, papá Noel, monxas, pastores, xogadores do Barça ou do Espanyol, bruxas, lexionarios romanos ou bombeiros sen deixar de estar na súa posición característica. Porén, o labrego non deixou de ser a forma máis popular.

Notas
-----

1. ↑  "Personaxes e elementos festivos". Consultado o 24 de decenbro de 2015.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Caganer Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Colección de caganers de Joan Escapa
* Amigos do Caganer
* Vídeo: *El caganer gegant*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q36029
* GEC: 0223506

 |
Actuación da Banda Sinfónica Municipal de Ribadeo o 20190810, no auditorio municipal de Ribadeo, no marco do festival de bandas de Ribadeo 2019Actuación da Banda Sinfónica Municipal de Ribadeo o 20190810, no auditorio municipal de Ribadeo, no marco do festival de bandas de Ribadeo 2019. Director: David Ballester
A **Banda Sinfónica Municipal de Ribadeo** é unha agrupación musical de carácter academicista da vila de Ribadeo. Foi fundada co nome de **Banda de Ribadeo** (posteriormente **Banda Municipal de Ribadeo**) por Hernán Naval por encargo da Asociación Amadores da Música, sendo presentada o 25 de xaneiro de 1992.

Historia
--------

Con anterioridade existira outra Banda de Música a nivel local, fundada por iniciativa da Sociedade Filantrópico-Dramática cara a 1880. Estivo temporalmente baixo a dirección de Manuel Sánchez, facéndose con posterioridade cargo da mesma Baldomero Latorre.

Tivo algún período de crise e o Concello decidiu a súa disolución, sendo de novo a Sociedade Filantrópico-Dramática a encargada de a reorganizar, pero só de cando en vez e cun reducido número de músicos. Nesta etapa deu algún concerto, dirixida por Ramón Manso. A guerra civil española acabou por espallar os poucos efectivos que ficaban.

En 1943 reorganízase a academia de música, contratándose a Jesús Pérez Rivas como director da mesma e da renacida Banda. En 1946 pasa a ser dirixida por Carlos Álvarez Fernández-Cid, que no verán de 1947 deixa o seu posto por enfermidade a Salvador Calatayud. Dous anos máis tarde a dirección pasa a Emilio Carricoba. Tras unha nova etapa de crise, a banda desaparece novamente en 1960.

En 1988 constitúese a Asociación Amadores da Música co obxectivo de recrear a Banda, o que se leva a cabo en 1992.

En maio de 2008, no soterramento de Leopoldo Calvo Sotelo (que era socio de honra da banda), interpretou o *Requiem* de Mozart.

Directores
----------

* Hernán Naval Parapar
* Marcel Van Bree
* Mariano Rivas
* José Luis Álvarez
* Bernando Méndez
* Lourenço Cruz
* David Ballester Martínez

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* páxina web da banda
Mapa do Rin a través dos países membros.
A **Comisión Central para a Navegación do Rin (CCNR)**, (en francés: *Commission Centrale pour la Navigation du Rhin*; en alemán: *Zentralkommission für die Rheinschifffahrt*), con sede en Estrasburgo, é un organismo internacional que ten por misión favorecer a prosperidade da navegación fluvial ao longo do río Rin, garantindo a súa seguridade e o respecto pola súa contorna. É a organización de cooperación internacional máis antiga do mundo, creada en 1815 polo Congreso de Viena e está regulada pola *Convención para a Navegación do Rin* de 1868.

Historia
--------

Estabelecida en 1815 polo Congreso de Viena, a CCNR inclúe os países ribeiregos do Rin: Alemaña, Bélxica, Francia, Países Baixos e Suíza. A primeira reunión tivo lugar en Maguncia o 15 de agosto de 1816. En 1831 é adoptada a "Convención de Maguncia" que constituíu un conxunto de disposicións regulamentarias para a navegación do Rin.

Pazo do Rhin, sede central da CCNR en Estrasburgo
En 1861 a sede da comisión trasládase a Mannheim. En 1868 asínase a acta que leva o nome desta cidade e que contén os principios vixentes até hoxe. En 1920, ao final da primeira guerra mundial, o Tratado de Versalles dispón o cambio de sede a Estrasburgo.

En 2003 a Comisión Europea, no marco do proxecto de ampliación da Unión Europea. solicitou un mandato do Consello da Unión Europea para negociar a adhesión da Unión Europea á CCNR e á Comisión do Danubio.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190650
* WorldCat
* VIAF: 123814084
* BNF: 12022926h
* GND: 2030096-7
* ISNI: 0000 0001 2156 6458
* LCCN: n82063805
* NKC: kn20030806012
* SUDOC: 028383109

 |
A avestruz é un dos bípedes máis veloces existentes.
O robot bípede ASIMO.
O **bipedismo** é a denominación para a forma de locomoción adoptada parcial ou totalmente por animais tetrápodos sobre as súas dúas extremidades inferiores. Moitas especies, dende aves, mamíferos e réptiles ao longo da historia natural evolucionaron para adoptar esta postura no desprazamento, tanto dinosauros coma a maioría dos terópodos, aves e homínidos.

O bipedismo pode ser **obrigatorio**, en tal caso o animal desprázase sempre nesta forma. Exemplo de animais que adoptan esta postura poden acharse dende dinosauros terópodos avianos e non avianos até os seres humanos. Doutra banda, o bipedismo será **facultativo** cando o animal que adopta tanto a postura cuadrúpede coma a bípede (sendo, na maioría dos casos, unha predominante sobre a outra; exemplos deste último caso áchanse entre dinosauros ornitópodos coma o iguanodonte, até primates non humanos coma os chimpancés e gorilas. 

Camiñar ergueito supón abrirse a unha cantidade de experiencias na vida dos homininos, debido que as extremidades superiores destes animais atópanse ceibes para a realización de diversas tarefas que son máis dificultosas para os animais cuadrúpedes.

Teorías da aparición do bipedismo
---------------------------------

Existen varias teorías sobre a aparición deste fenómeno.

* Para desprazarse polas chairas, ao diminuír a foresta por acción natural ou humana.
* Para o transporte de utensilios coas extremidades superiores.
* Para crear e utilizar utensilios e armas.
* Para transportar alimentos, auga ou crías.
* Para o desprazamento entre as árbores.
* Para alimentarse das árbores.
* Para ver por riba dos pastos e poder vixiar en caso de perigo.
* Para termorregular o seu corpo; camiñar ergueito en horas de calor transmite menos calor ao corpo.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Darwin, C. *The Descent of Man and Selection in Relation to Sex*, Murray (Londres), (1871).
* Dawkins, R. *The Ancestor's Talle*, Weidenfeld and Nicolson (Londres), (2004).

### Outros artigos

* Cuadrúpede

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q372949
* EBID: ID
* GEC: 0223769
* MAG: 143733281

 |
Comedor señorial.
O **comedor** designa un espazo ou lugar no cal as persoas se reúnen para inxerir alimentos, xa sexa almorzo, comida, cea ou refrixerio. Pode haber un ou varios comedores nunha casa, edificio, empresa, hotel, oficina ou escola. Dependendo do lugar, do servizo e dos produtos que ofreza o comedor pode cambiar de nome: restaurante ou cafetaría, pero cumpre a mesma finalidade. 
O comedor é unha ampliación da cociña e polo xeral atópase preto desta, coa finalidade de atender ben aos comensais, e de levar e traer sen dificultade os aveños necesarios para a inxesta de alimentos: pratos, cubertos, manteis, potas con comida, xerras, panos de mesa etc. En ocasións, para aproveitar o espazo, a cociña e o comedor atópanse nun mesmo sitio.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *comedor*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Comedor Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Dormitorio
* Cuarto de baño
* Casa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q661199
* AAT: 300004349
* BNCF: 50427
* BNF: 11978491g
* GND: 4193061-7
* JSTOR: dining-rooms
* LCCN: sh85038072
* NDL: 00572159
* NKC: ph136608
* PSH: 8739

 |