**Thelma Cabrera Pérez de Sánchez**, nada en El Asintal, Retalhuleu, Guatemala o 21 de setembro de 1970, é unha activista representante do Comité de Desenvolvemento Campesiño (CODECA) e política indíxena guatemalteca de ascendencia maia mam. Cabrera foi candidata presidencial en 2019 polo partido Movemento para a Liberación dos Pobos.

Traxectoria
-----------

Cabrera, quen fala a lingua mam como lingua materna e o castelán como segunda lingua, creceu en El Asintal, na costa oeste de Guatemala, no departamento de Retalhuleu, onde contraeu matrimonio aos 15 anos de idade. É filla de Timoteo Cabrera, e Santos Victoria Pérez, familia labrega e de escasos recursos. Durante a súa nenez, Cabrera traballaba cos seus pais e irmáns en plantacións de café.

### Vida política

Cabrera foi un membro activo do Comité de Desenvolvemento Campesiño (CODECA), unha organización de dereitos humanos de base que traballa para mellorar a situación de pobreza nas áreas rurais de Guatemala. Cabrera foi escollida para representar o recentemente formado partido político de CODECA, Movemento para a Liberación dos Pobos, para correr nas 2019.

#### Eleccións xerais de 2019

Cabrera lidera a protesta polos dereitos indíxenas durante a súa campaña de 2019 co partido MLP.
En xuño de 2019, Cabrera figuraba en quinto lugar nas enquisas electorais. Logo das eleccións xerais, Cabrera situouse en cuarto lugar cun 10,3 % dos votos desprazando á coalición PAN-PODEMOS de Roberto Arzú. Ao rematar o reconto, Sandra Torres obtivo o 26% dos votos e Alejandro Giammattei o 15% dos votos, pasando á segunda volta en agosto de 2019, deixando a Cabrera fóra da elección.

#### Eleccións xerais de 2023

Cabrera foi proclamada como precandidata á presidencia xunto ao procurador dos dereitos humanos Jordán Rodas como candidato á vicepresidencia en decembro de 2022. O binomio presidencial do Movemento para a Liberación dos Pobos (MLP) non foi inscrito polo Rexistro de Cidadáns do Tribunal Supremo Electoral pola invalidez do documento de "liquidación" de Jordán Rodas, precandidato vicepresidencial do partido. En xaneiro de 2023, a Procuradoría dos Dereitos Humanos, o Ministerio Público e a Contaloría Xeral de Contas iniciaron unha investigación en contra de Rodas por «anomalías» durante a súa xestión como procurador dos dereitos humanos; devanditos procedementos deixaron sen vixencia a «liquidación», un documento requirido pola Lei Electoral e de Partidos Políticos para a inscrición de candidatos a elección popular. A finais de xaneiro dese ano, o Rexistro de Cidadáns do Tribunal Supremo Electoral anunciou que o binomio presidencial do MLP non foi inscrito porque a liquidación de Rodas non tiña validez. Rodas defendeu que o seu documento aínda tiña validez, polo que o partido apelou a resolución do Rexistro de Cidadáns ante os maxistrados do Tribunal Supremo Electoral, os maxistrados da Corte Suprema de Xustiza e a Corte de Constitucionalidade respectivamente. As tres instancias rexeitaron os recursos legais do MLP, polo que a súa inscrición e participación aínda é incerta. O MLP tamén organizou manifestacións e bloqueos para esixir a súa participación nas eleccións presidenciais.

A situación de Cabrera e Rodas foi comparada coa situación de Thelma Aldana (Movemento Semente) e Edwin Escobar Hill (Prosperidade Cidadá), precandidatos presidenciais que quedaron fóra das eleccións xerais de 2019 por problemas coa «liquidación».

Notas
-----

1. 1 2 3  Lakhani, Nina (15 de xuño de 2019). "Thelma Cabrera: indigenous, female and shaking up Guatemala's election". Consultado o 15 de xuño de 2019.
2. ↑  Gereda, Marcela. "¿Quién es Thelma Cabrera?". *Narrativa y ensayo guatemalteco* (en castelán). Consultado o 2023-05-03.
3. ↑  "CODECA: "nos han satanizado diciendo que es solo robo de energía eléctrica"". *Con Criterio* (en castelán). 2021-08-09. Consultado o 2022-04-26.
4. ↑  Gonzalez, Rossy (12 de xuño de 2019). "Thelma Cabrera Aspires to Be the First Indigenous Woman President of Guatemala". *Cultural Survival* (en inglés). Consultado o 15 de xuño de 2019.
5. ↑  Abbott, Jeff (17 de xuño de 2019). "Former first lady leads in Guatemala election". *Aljazeera*. Consultado o 18 de xuño de 2019.
6. ↑  Montes, Juan (17 de xuño de 2019). "Guatemala Presidential Election Heads to Runoff" (en inglés). ISSN 0099-9660. Consultado o 18 de xuño de 2019.
7. ↑  "Decisión Libre 2023: MLP proclama a Thelma Cabrera y Jordán Rodas Andrade como su binomio para las elecciones generales 2023" (en castelán). Prensa Libre. Consultado o 2022-12-28.
8. 1 2  García, Jody (2023-1-27). "Los tres frentes que amenazan el binomio del MLP, y cómo se prepara el partido". *Plaza Pública* (en castelán). Consultado o 2023-3-7.
9. 1 2  García, Jody (2023-2-7). "MLP bloqueado: Contraloría y PDH presentaron la misma denuncia con horas de diferencia". *Plaza Pública* (en castelán). Consultado o 2023-3-7.
10. ↑  "Fallo de la CC mantiene fuera de contienda electoral a Thelma Cabrera y Jordán Rodas, mientras sentencia de la CSJ sigue detenida". *Prensa Libre* (en castelán). 2023-3-7. Consultado o 2023-3-7.
11. ↑  "MLP y Jordán Rodas avalan bloqueos de Codeca". *La Hora* (en castelán). 2023-2-21. Consultado o 2023-3-7.

* Portal:Muller
* Portal:Pobos indíxenas de América