**Edward Emily Gibbon**, nado en Putney o 8 de maio de 1737 e finado en Londres o 16 de xaneiro de 1794, foi un historiador británico, considerado como o primeiro historiador moderno, e un dos historiadores máis influentes de todos os tempos.
A súa obra magna, *The History of the Decline and Fall of the Roman Empire* (*Historia da decadencia e caída do Imperio romano*), publicada entre 1776 e 1788, é un traballo fundamental cuxa influencia perdura ata hoxe en día, non só para comprender a evolución historiográfica sobre este tema —que non o estado da cuestión, dado que a obra está, loxicamente, desfasada—, senón tamén como sólido fito metodolóxico no estudo histórico.

Traxectoria
-----------

### Primeiros anos

Naceu en Putney, daquela unha cidade xunto ao río Támese, preto de Londres, Inglaterra. O seu avó fixera e perdera a fortuna familiar na burbulla dos mares do Sur. Gibbon era fillo único, e nas súas memorias descríbese a si mesmo como un "raparigo enfermizo". A súa nai morreu cando el contaba con dez anos, e a súa crianza e coidado correu a cargo da súa tía Catherine Porten. Asistiu ao Kingston Grammar School, residindo na casa da súa favorita "Aunt Kitty", seguida de Westminster School. Aos 14 o seu pai enviouno ao Magdalen College da Universidade de Oxford.

Gibbon non gozou da atmosfera escolar e máis tarde describiu os catorce meses pasados alí como os menos proveitosos de toda a súa vida. O máis memorábel deste período foi a súa conversión ao Catolicismo o 8 de xuño de 1753. *"Desde a miña mocidade fun afeccionado á disputa relixiosa"*, escribiu máis tarde.

### Estancia en Suíza

Pola súa conversión ao catolicismo foi expulsado de Oxford e o seu pai enviouno a Lausana, Suíza, baixo a titoría de M. Pavilliard, pastor calvinista e titor privado, onde permaneceu cinco anos, un tempo que tería un forte impacto no seu carácter e a súa vida posterior. Rapidamente apostatou de novo e regresou ao Protestantismo. A súa estancia en Lausana enriqueceu a inmensa aptitude de Gibbon para o estudo e a erudición. Ademais coñeceu ao único amor da súa vida, a filla do pastor, unha rapaza chamada Suzanne Curchod, que máis tarde sería a esposa de Jacques Necker, o ministro de finanzas francés, e nai de Germaine de Staël. Unha vez máis interveu o seu pai na súa vida, que lle negou o permiso para propoñer matrimonio á rapaza e esixiu o seu regreso a Inglaterra. Gibbon escribiría: "I sighed like a lover, I obeyed like a son."

### Regreso

Ao seu regreso a Inglaterra Gibbon publicou o seu primeiro libro *Essai sur l'Etude de la Littérature* en 1758. De 1759 a 1763 Gibbon pasou catro anos de servizo coa milicia de Hampshire. A finais de 1763 embarcou para un Grand Tour a Europa, que incluíu unha visita a Roma. Foi alí, en 1764, cando Gibbon concibiu por primeira vez a idea de escribir sobre a historia do Imperio romano.

En 1772 o seu pai morreu deixándolle o suficiente como para vivir desafogadamente en Londres. Empezou a escribir a súa historia en 1773 e o primeiro "quarto" da Decadencia e Ruína apareceu en 1776. A obra tivo moito éxito entre os intelectuais do seu tempo e provocou certa polémica coas autoridades eclesiásticas. Os últimos tomos da "Decadencia e caída do Imperio romano" apareceron en 1788. Traballou na súa autobiografía ata a súa morte, en 1794.

### Enfermidade

Gibbon sufriu dunha afección, que agora se pensa que podería ser hydrocele testis, de acordo co Manual de Merck. Produce a exsudación de fluído dos testículos en proporcións extraordinarias. Gibbon ideou moitos xeitos de retirar o fluído en anos posteriores, pero a situación empeorou e converteuse en algo máis doloroso e vergonzoso. O seu médico, que facía medicións, sacou unha vez máis dun litro de líquido da protuberancia.

Esta inflamación crónica causoulle unha incomodidade engadida nunha época en que a moda tendía aos calzóns axustados. Refírese indirectamente a isto nas súas memorias cando comenta: "podo recordar só catorce días verdadeiramente felices na miña vida" e "nunca estou contento senón cando escribo en soidade". A hixiene persoal durante o século dezaoito era como moito opcional. A humillación social que soportou como consecuencia da súa necesidade de hixiene e a súa protuberancia quedou rexistrada. Nunha época en que o valor do home era medido non soamente polo "corte dos seus calzóns" senón tamén pola súa equitación, Gibbon foi unha figura solitaria. Nun incidente axeonllouse ante unha dama da sociedade á que se ía declarar. Ela protestou, "Señor, por favor, levántese." Gibbon replicou: "Señora, non podo."

*Historia da decadencia e caída do Imperio romano*
--------------------------------------------------

*Artigo principal**:* Historia da decadencia e caída do Imperio romano.
Gibbon proponse escribir a historia de xeito accidental. Nas súas memorias escribiu que a redacción do libro se lle ocorreu en Roma, cando está entre as ruínas do Capitolio e, mentres oe orar aos franciscanos, pregúntase o porqué da decadencia do Imperio romano. Quizais por iso asociará a caída do Imperio co ascenso do Cristianismo, aínda que na obra isto non parece ser unha teoría creada *ad hoc*.

A pregunta inicial do libro será a causa da caída do Imperio romano, e o tema central, quizais pola relevancia histórica do mesmo, será o ascenso e desenvolvemento do Cristianismo. A primeira edición da primeira parte da obra publícase en 1776, e vai seguida do escándalo, porque Gibbon por primeira vez aplica a historia filosófica á historia da Igrexa, é dicir, escribe este libro desde unha perspectiva ilustrada e crítica. O escándalo e a seriedade inherente da obra contribúen o éxito da obra, polo que publica a segunda parte en 1788.

A primeira parte abarca desde os Antoninos ata o ano 476, no que se produce a desaparición do último Emperador, Rómulo Augústulo. A segunda parte ocúpase fundamentalmente da historia bizantina e de occidente, desde o ano 476 ata a Caída de Constantinopla no ano 1453. A caída de Roma e Constantinopla produciuse, segundo el, por un proceso de decadencia moral, debido a que o Cristianismo ía en contra dos ideais de Roma, que eran a liberdade intelectual e moral.

Unha das formulacións centrais da obra é responder a por que o Cristianismo se impuxo en Roma (e cal puido ser a súa influencia na caída do Imperio). A resposta obvia que lle deron na súa época é porque se trata da doutrina verdadeira. Gibbon, aínda que agnóstico confeso, non discute esta causa, senón que a ignora e analiza as causas verdadeiras, que son, segundo el:

* A intolerancia dos cristiáns, que están convencidos de que a súa relixión era a verdadeira.
* O Cristianismo ten como vantaxe que é unha doutrina proselitista, non como o Xudaísmo, que é pechada.
* A promesa nunha vida futura.
* Os milagres da Igrexa Primitiva.
* A moral austera.
* A unión do Cristianismo e Goberno.

Todo isto contribúe a explicar a caída do Imperio.

O verdadeiro mérito de Gibbon, emporiso, non se centra nas súas teses decadentistas, senón en como aborda o estudo do período, en como manexa as fontes históricas, e en como non se conforma con recoller aquilo que cada unha destas relata, senón que o fía e contextualiza tratando de ofrecer unha imaxe global de cada período histórico. Así, o novidoso e valioso de Gibbon non son as súas teses políticas, morais ou relixiosas, que son as mesmas de Voltaire e de Montesquieu, senón que soubo comprender o importante papel dos feitos na Historia, e soubo ordenalos e valoralos, realizando a primeira historia moderna: niso radica a súa importancia e a forza con que calou en toda a historiografía posterior.

Valoración
----------

Placa conmemorativa de Edward Gibbon en Bentinck Street, Londres.
A arte literaria de Gibbon, a continua excelencia do seu estilo, os seus epigramas picantes e a súa brillante ironía, poida que non asegurasen á súa obra a inmortalidade de que probabelmente goza, de non ser polo pulo ecuménico, a precisión extraordinaria e unha perspicacia de xuízo que raramente foi igualada en historia, ou mesmo na prosa inglesa. Winston Churchill anotou, "empecei Decadencia e Ruína (e) fun inmediatamente dominado tanto pola historia como polo estilo. Devorei a Gibbon. Seguino triunfalmente de principio a fin." Máis tarde, nos seus propios escritos tendería a imitar o estilo da súa prosa, aínda que a un nivel menos elevado.

De modo infrecuente para o século XVIII, Gibbon nunca estaba satisfeito de segundas fontes se as primarias estaban a man. "Sempre me esforcei", dixo, "por extraer da fonte principal; a miña curiosidade, tanto como un sentido do deber, urxíronme sempre a buscar nos orixinais." Nesta insistencia na importancia das fontes primarias Gibbon é considerado por moitos como o primeiro historiador moderno.

O capítulo décimo quinto, que documenta as razóns para o rápido crecemento da cristiandade ao longo do Imperio romano foi particularmente vilipendiado e causou a prohibición do libro en varios países ata hai relativamente pouco. (Irlanda, por exemplo, levantou a prohibición sobre a súa venda pouco despois de 1970)

A historia de Gibbon sobre a Decadencia e Ruína do Imperio romano segue sendo unha obra de valor indiscutíbel, unha inspiración para os historiadores e, sobre todo, unha crítica brillante, sostida e extraordinariamente perspicaz da fraxilidade da condición humana. Emporiso, a tese decadentista que suscitou en canto ao "fin do imperio romano de occidente" está máis que desfasada e bastante superada pola historiografía actual. A Gibbon é importante telo en conta para comprender a evolución historiográfica sobre este tema, xa que foi un dos pioneiros na historiografía moderna, pero a súa proposta xa non é aceptada polos estudosos do tema.

Influencia noutros autores
--------------------------

Os temas sobre os que escribiu Gibbon así como as súas ideas e o seu estilo influíron noutros autores, como é o caso de Isaac Asimov, que usou a súa obra principal *"The History of the Decline and Fall of the Roman Empire"* como a súa guía ao escribir un dos contos que forman parte do libro *"Fundación e Imperio"* (Parte I: "O Xeneral"), dentro da famosa Triloxía da Fundación.

Obra
----

* *Essai sur l’étude de la littérature* (1761).
* *The History of the Decline and Fall of the Roman Empire* (Volume I, 1776; Volumes II e III, 1781; Volumes IV, V, e VI, 1788).
* *A vindication of some passages in the fifteenth and sixteenth chapters of the History of the decline and fall of the Roman Empire* (1779).
* *Mémoire justificatif pour servir de réponse à l’exposé, &c de la cour de France* (1779).
* *Memoirs of My Life* (1796)

Notas
-----

1. ↑  Edward Gibbon na Encyclopaedia Britannica
2. ↑  A finais do s. XIX, o biógrafo Sir Leslie Stephen "Gibbon, Edward (1737-1794)," *Dictionary of National Biography*, vol. 21, p. 255 (Londres, 1890), apuntou a reputación de *The History*' como a dunha obra de erudición inigualábel, algo que o ámbito académico recoñece tan válido entón como na actualidade:

> 
> *As críticas vertidas sobre o seu libro (...) son case unánimes. En precisión, meticulosidade, lucidez, e en abarcar de forma extensiva tan vasto tema, a Historia é insuperábel. É o único libro de Historia escrito en inglés que pode considerarse como definitivo. (...) Malia os seus defectos, o libro é á vez artisticamente impoñente e historicamente irreprochábel como un vasto panorama dun período inmensamente longo.*
3. ↑  "Gibbon’s Contribution to historical Method", en: Historia, 1954, 458-460

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gibbon, Edward (2012). *Decadencia y caída del Imperio Romano*. Colección Memoria Mundi. Nova tradución completa en dous tomos a cargo de José Sánchez de León Menduiña, cartoné. Vilaür: Ediciones Atalanta. ISBN 978-84-939635-7-6.

1. *Volumen I* (Segunda ed.). ISBN 978-84-939635-0-7.
2. *Volumen II*. ISBN 978-84-939635-6-9.

* Gibbon, Edward (2006). *Historia de la decadencia y caída del Imperio Romano*. Edición íntegra en catro volumes, tradución José Mor de Fuentes. Madrid: Editorial Turner.

1. *Tomo I. Desde los Antoninos hasta Diocleciano; Desde la renuncia de Diocleciano a la conversión de Constantino*. ISBN 978-84-7506-753-7.
2. *Tomo II. Desde Juliano hasta la partición del Imperio; Invasores bárbaros*. ISBN 978-84-7506-754-4.
3. *Tomo III. Invasiones de los bárbaros y revoluciones de Persia; Aparición del Islam*. ISBN 978-84-7506-755-1.
4. *Tomo IV. El Imperio de Oriente y las cruzadas; Fin del Imperio de Oriente y coronación de Petrarca*. ISBN 978-84-7506-756-8.

* Gibbon, Edward (2003). *Memorias de mi vida*. Barcelona: Alba Editorial. ISBN 978-84-8428-181-8.

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Edward Gibbon*** |

* Obras de Edward Gibbon no Proxecto Gutenberg

| * v
* c
* e
Ilustración |
| --- |
| 

| * v
* c
* e
Conceptos |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| 
* ateísmo
* capitalismo
* ciencia
* Clasicismo de Weimar
* contrailustración
* deísmo
* democracia
* dereitos humanos
* despotismo ilustrado
* dúbida metódica
* empirismo
* enciclopedistas
* filosofía da natureza
* Haskalá
* humanismo
* liberalismo
* liberdades civís
* Liberté, égalité, fraternité
* mercados libres
* método científico
* nacionalismo
* obxectividade
* pensamento crítico
* racionalidade
* racionalismo
* razón
* reducionismo
* Sapere aude
* socialismo
* universal

 |

 |

 |
| 

| * v
* c
* e
Pensadores |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Alemaña | 
* Justus Henning Böhmer
* Johann Wolfgang von Goethe
* Johann Gottfried von Herder
* Theodor Gottlieb von Hippel
* Wilhelm von Humboldt
* Immanuel Kant
* Gotthold Ephraim Lessing
* Georg Christoph Lichtenberg
* Moses Mendelssohn
* Samuel von Pufendorf
* Friedrich Schiller
* Christian Thomasius
* Gabriel Wagner
* Christian Felix Weiße
* Christoph Martin Wieland
* Thomas Wizenmann
* Christian Wolff

 |
| España | 
* José Cadalso
* Carlos III
* Benito Xerónimo Feijoo
* Leandro Fernández de Moratín
* Valentin de Foronda
* Gaspar Melchor de Jovellanos
* Martín Sarmiento
* Diego de Torres Villarroel

 |
| Estados Unidosde América | 
* Benjamin Franklin
* Thomas Jefferson
* James Madison
* George Mason
* Thomas Paine

 |
| Francia | 
* Jean Le Rond d'Alembert
* René Louis d'Argenson
* Pierre Bayle
* Pierre-Augustin de Beaumarchais
* Nicolas Chamfort
* Émilie du Châtelet
* Étienne Bonnot de Condillac
* Marquis de Condorcet
* Denis Diderot
* Bernard Le Bovier de Fontenelle
* Claude Adrien Helvétius
* Paul Henri Thiry d'Holbach
* Louis de Jaucourt
* Julien Offray de La Mettrie
* Georges-Louis Leclerc
* Gabriel Bonnot de Mably
* Sylvain Maréchal
* Jean Meslier
* Montesquieu
* Étienne-Gabriel Morelly
* François Quesnay
* Guillaume Thomas François Raynal
* Marqués de Sade
* Anne Robert Jacques Turgot
* Voltaire

 |
| Grecia | 
* Neophytos Doukas
* Theoklitos Farmakidis
* Rigas Feraios
* Theophilos Kairis
* Adamantios Koraís

 |
| Irlanda | 
* Robert Boyle
* Edmund Burke
* John Toland

 |
| Italia | 
* Cesare Beccaria
* Gaetano Filangieri
* Ferdinando Galiani
* Luigi Galvani
* Antonio Genovesi
* Francesco Mario Pagano
* Giovanni Salvemini
* Pietro Verri

 |
| Países Baixos | 
* Balthasar Bekker
* Pieter de la Court
* Petrus Cunaeus
* Hugo Grotius
* François Hemsterhuis
* Christiaan Huygens
* Adriaan Koerbagh
* Frederik van Leenhof
* Antoni van Leeuwenhoek
* Bernard Nieuwentyt
* Baruch Spinoza
* Jan Swammerdam
* Hendrik Wyermars

 |
| Polonia | 
* Tadeusz Czacki
* Hugo Kołłątaj
* Stanisław Konarski
* Ignacy Krasicki
* Julian Ursyn Niemcewicz
* Stanisław August Poniatowski
* Jędrzej Śniadecki
* Stanisław Staszic
* Józef Wybicki
* Andrzej Stanisław Załuski
* Józef Andrzej Załuski

 |
| Portugal | 
* Sebastião José de Carvalho e Melo

 |
| Romanía | 
* Ion Budai-Deleanu
* Dinicu Golescu
* Petru Maior
* Samuil Micu-Klein
* Gheorghe Șincai

 |
| Rusia | 
* Catarina II
* Denis Fonvizin
* Mikhail Kheraskov
* Mikhail Lomonosov
* Nikolay Novikov
* Alexander Radishchev
* Yekaterina Vorontsova-Dashkova

 |
| Reino Unido(Escocia) | 
* Joseph Addison
* Francis Bacon
* James Beattie
* Jeremy Bentham
* Joseph Black
* Hugh Blair
* James Boswell
* James Burnett, Lord Monboddo
* Anthony Collins
* Adam Ferguson
* Edward Gibbon
* Robert Hooke
* David Hume
* Francis Hutcheson
* Samuel Johnson
* John Locke
* John Millar
* Isaac Newton
* William Ogilvie
* Richard Price
* Joseph Priestley
* Thomas Reid
* Shaftesbury
* Adam Smith
* Dugald Stewart
* Mary Wollstonecraft

 |
| Xenebra | 
* Firmin Abauzit
* Charles Bonnet
* Jean-Jacques Burlamaqui
* Jean-Louis de Lolme
* Pierre Prévost
* Jean-Jacques Rousseau
* Antoine-Jacques Roustan
* Horace-Bénédict de Saussure
* Jacob Vernes
* Jacob Vernet

 |

 |

 |
|  |
|  Categoría |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q161841
* WorldCat
* VIAF: 24601933
* BAV: ADV10170826
* BIBSYS: 90053005
* BLBNB: 000216866
* BMT: 70301
* BNCHL: 000115694
* BNE: XX1722374
* BNF: 11904825c
* BRE: 2357165
* BVMC: 61919
* CANTIC: a11000570
* CERL: cnp01259393
* CiNii: DA00375637
* DeutscheBio: 118717286
* Dodis: P65610
* E-Enlightment: gibboedwar001727
* EBID: ID
* EGAXA: vtls001896915
* FAST: 48760
* GEC: 0029861
* GND: 118717286
* Gutenberg: 375
* HDS: 041416
* ICCU: CFIV040137
* ISNI: 0000 0001 2124 4125
* LCCN: n80005416
* LibriVox: 1308
* NDL: 00440838
* NKC: jn20000601790
* NLA: 35122113
* NLG: 67404
* NNDB: 000084757
* NPG: mp01757
* NTA: 068374909
* OBP: ID
* ODNB: 10589
* OL: OL130168A
* openMLOL: 22125
* PTBNP: 32600
* RSL: 000085074
* SELIBR: 188197
* SNAC: w6bc40vf
* SUDOC: 026890305
* Treccani: edward-gibbon
* WikiTree: Gibbon-313

 |