O **esloveno** é unha lingua eslava meridional falada principalmente na República de Eslovenia, así como en zonas adxacentes de Italia, Austria e Hungría nas que viven minorías históricas de eslovenos.

Clasificación
-------------

O **esloveno** (*slovenščina, slovenski jezik*) pertence á rama de linguas eslavas da familia indoeuropea. Dentro da rama eslava, atópase no grupo de linguas eslavas do sur ou meridionais, e dentro destas, no subgrupo occidental.

Distribución xeográfica
-----------------------

É falado na República de Eslovenia, en Italia fálano unhas 100.000 persoas nas provincias de Trieste, Gorizia e Udine da rexión de Friuli-Venezia-Giulia. En Austria os eslovenos concéntranse sobre todo en Carintia, onde hai entre 12 e 20.000 falantes, e tamén en Estiria, onde hai entre 2 e 5.000 falantes, en Hungría fálano entre 3 e 5.000 persoas en nove lugares .

### Status oficial

O esloveno é o idioma oficial da República de Eslovenia, é unha das linguas oficiais da Unión Europea. En Italia o esloveno está recoñecido legalmente na rexión de Friuli-Venezia-Giulia e en Austria en Carintia

Historia
--------

Os asentamentos eslovenos máis antigos na rexión actual datan do século VI. No principio a lingua eslovena compartiu o seu desenvolvemento cos dialectos *kajkaviano* e *cakaviano*, ambos serbocroatas, mais do século XII en diante os eslovenos estiveron controlados politicamente por países falantes de romance e sobre todo de xermánico, o que fixo que o uso do esloveno se restrinxise a formas dialectais bastante localizadas, resultando nun bilingüismo extensivo mais esporádico. Existen poucos textos do período anterior á Reforma, de entre eles os *Fragmentos Freisin* (arredor do ano 1000) son notábeis.

No século XVI, a lingua eslovena desenvólvese grazas a obra de Trubar, Dalmatin, Krelj, Bohoric e outros, sendo impresos uns 50 libros entre 1550 e 1598. A Contrarreforma detivo a expansión e codificación da lingua escrita, mais no século XIX implantáronse formas literarias que foron adoptadas polos intelectuais eslovenos.

No século XX, os planificadores da lingua tiveron de enfrontar varios problemas, incluíndo o bilingüismo, a heteroxeneidade das variantes dialectais e o contraste entre as aproximacións teóricas e as consideracións prácticas. Froito desa complexidade é a coexistencia de dous sistemas fonolóxicos autorizados: un con distincións tonais e outro sen distincións tonais; o primeiro é típico en determinados dialectos e o segundo noutros.

Datos
-----

O esloveno literario normativo é a lingua oficial da Eslovenia, sendo a lingua nativa de preto de 2,2 millóns de persoas nese país e rexións fronteirizas da Italia, Austria e Hungría. Hai cerca de 400.000 falantes en comunidades emigradas na Arxentina, Canadá, Croacia, Estados Unidos, Serbia e Montenegro. A palabra "esloveno" (*slovenščina*) úsase para definir a lingua desde o principio do século XIX.

Dialectos
---------

Mapa dos dialectos eslovenos
O esloveno salienta de entre as linguas eslavas pola heteroxeneidade dos seus dialectos, especialmente considerando o tamaño reducido da rexión de fala eslovena. Esta diversidade chega ata unha falta de intelixibilidade mutua entre algúns dialectos. Algúns estudosos falan de 36 e ata 46 dialectos e subdialectos. 
Os principais dialectos son:

* **Carintio**, no extremo norte da Eslovenia, sur da Austria, pequena rexión no nordeste da Italia.
* **Litoral**, oeste da Eslovenia, rexión fronteiriza da Italia coa Eslovenia, incluíndo Trieste.
* **Rovtarsko**, rexión central da Eslovenia.
* **Alto Carniolo**, rexión centro-norte da Eslovenia, incluíndo a capital Ljubiljana.
* **Carniolo interior**, rexión suroeste da Eslovenia, próxima ao golfo de Venecia.
* **Baixo Carniolo**, rexión sueste da Eslovenia.
* **Kocevje**, rexión de Kocevje, no sueste da Eslovenia.
* **Estirio**, rexión nordeste da Eslovenia.
* **Estirio-Panonio**, extremo nordeste da Eslovenia, rexións fronteirizas de Austria e Hungría (*prekmurio*).

Escrita
-------

*Véxase tamén**:* Alfabeto esloveno.
O esloveno utiliza o alfabeto latino, con excepción das letras Q, X, W e Y, que se usan soamente para grafar nomes e fórmulas estranxeiras, e incrementado coas letras Č, Š e Ž.

Gramática
---------

A lingua eslovena posúe tres xéneros: masculino, feminino e neutro; e tres números: singular, plural e dual, sendo este último restrinxido a pronomes, adxectivos e verbos.

Os números 1 e 2 posúen xéneros: 1 *ed/en* (masc.), *ena* (fem.); 2 *dva* (masc.), *dve* (fem./neutro); 3 a 10: *tri*, *štiri*, *pet*, *šest*, *seden*, *osen*, *devet*, *deset*; 11 *enajst*, 12 *dvanajst*, 13 *trinajst*, 20 *dvajset*, 30 *trideset*, 40 *štirideset*, 100 *sto*.

Os pronomes persoais son:

* Singular 1ª pers. *jaz*, 2ª pers. *ti*, 3ª pers. *on/ona/ono*
* Dual 1ª pers. *midva*, 2ª pers. *vidva*, 3ª pers. *onadva*
* Plural 1ª pers. *mi*, 2ª pers. *vi*, 3ª pers. *oni/one/ona*

A orde da frase é suxeito, verbo e obxecto.

Notas
-----

1. ↑  Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". *unesdoc.unesco.org*. Consultado o 11 de xullo de 2022.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *esloveno*.
3. ↑  Xosé Henrique Costas *Guía das linguas de Europa*. Positivas, 2002, páxina 61
4. ↑  "*Slovenes of Carinthia and Styria*. Minority Rights". Arquivado dende o orixinal o 18 de xaneiro de 2014. Consultado o 02 de novembro de 2009.
5. ↑  "Euromosaic". Arquivado dende o orixinal o 22 de setembro de 2009. Consultado o 02 de novembro de 2009.
6. ↑  "Lei do 23 de febreiro de 2001". Arquivado dende o orixinal o 15 de agosto de 2009. Consultado o 02 de novembro de 2009.
7. ↑  "Euromosaic". Arquivado dende o orixinal o 28 de outubro de 2009. Consultado o 02 de novembro de 2009.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Existe unha versión da Wikipedia en  ***Lingua eslovena*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa no Galizionario as palabras en  ***Esloveno*** |

### Outros artigos

* Wikipedia en esloveno

### Ligazóns externas

* Proel - Promotora Española de Lingüística
* Revista Slovenski jezik - Slovene Linguistic Studies Arquivado 21 de febreiro de 2009 en Wayback Machine.
* Ethnologue

| * v
* c
* e
Linguas oficiais da Unión Europea |
| --- |
|  | 
* Alemán
* Búlgaro
* Castelán
* Checo
* Croata
* Dinamarqués
* Eslovaco
* Esloveno
* Estoniano
* Inglés
* Finés
* Francés
* Grego
* Húngaro
* Irlandés
* Italiano
* Letón
* Lituano
* Maltés
* Neerlandés
* Polaco
* Portugués
* Romanés
* Sueco

 |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9063
* AAT: 300389291
* BNCF: 163
* BNF: 11945892k
* BRE: 4323783
* EBID: ID
* Ethnologue: slv
* GEC: 0229977
* Glottolog: slov1268
* GND: 4120336-7
* LCCN: sh85123525
* MAG: 2776268615
* NDL: 00571751
* NKC: ph125695
* PSH: 14112
* WALS: slo

 |