O **RuKwangali** (que significa "lingua dos kwangali"), ou **Kwangali**, é un idioma do subgrupo bantú das linguas níxer-congo, falado como lingua tradiconal polos ponos a ambos os lados das beiras do río Okavango, en Namibia e Angola.

Historia
--------

É a lingua máis falada pola etnia kavango, e un dos idiomas oficiais de Namibia, que se usa regularmente nas transmisións da Compañía Nacional de Radio (*Namibian Broadcasting Corporation*).

De todas as linguas usadas polos kavango, esta é a única que ten escritura (en caracteres latinos), o que permitiu a tradución de diversos libros a este idioma, proxectos que son principalmente financiados por algunhas das embaixadas na capital, Windhoek.

Aínda que se estima que máis de 200 000 persoas o falan con fluidez, en 2018 uns 152 000 o tiñan como a súa lingua materna.

Desde que os kavango foron evanxelizados, tardiamente, as primeiras partes dunha tradución bíblica en RuKwangali apareceron só en 1960, por sacerdotes da Igrexa Católica Romana en Namibia, en 1974, todo o Novo Testamento en 1987, e a Biblia enteira (incluído o Antigo Testamento).

Distribución de falantes de linguas kavango en Namibia, por rexións.
O RuKwangali foi a lingua oficial en Kavangolandia desde 1973 até 1989, e desde a independencia de Namibia en 1990, foi unha lingua nacional con traducións oficiais de importantes textos legais estatais. Tamén é a lingua cultural dos reis de Kavango.

Segundo as directrices para a educación en Namibia, danse leccións de RuKwangali até o 3º curso a todos os estudantes na súa lingua nativa, con libros de texto axeitados (prosa, obras dramáticas e poesía), como lingua escrita. (En termos modernos, as palabras son importadas a miúdo de idiomas europeos).

Nas clases de ensino superior ofrécese RuKwangali, inglés e afrikaans como linguas de instrución, e no Departamento de Idiomas Africanos da Universidade de Namibia pódese escoller a lingua e literatura RuKwangali como materia de estudo.

Características
---------------

É unha das varias linguas bantús da rexión do río Okavango que teñen consoantes de "chasquido de lingua"; trátase das dentais *c* e *gc*, xunto con prenasalización e aspiración.

Maho (2009) inclúe o mbundza como dialecto, pero exclúe o sambyu, que inclúe en manyo.

Notas
-----

1. ↑  "Kwangali". *Ethnologue*. 2018. Consultado o 4 de setembro de 2019.
2. ↑  NIED Circular 2/2005: Prescribed Texts 2007 – 2009. Goberno de Namibia. Consultado o 4 de setembro de 2019.
3. ↑  Overview Services & Infrastructure Education Arquivado 22 de xullo de 2011 en Wayback Machine..
4. ↑  Universidade de Namibia Arquivado 15 de setembro de 2019 en Wayback Machine. *(en inglés)*.
5. ↑  Jouni Filip Maho (2009): New Updated Guthrie List Online.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Dammann, Ernst (1957): *Studien zum Kwangali: Grammatik, Texte, Glossar*. Hamburg: Cram, de Gruyter & Co.
* Kloppers, J. K. (2004): *Rukwangali-English/English-Rukwangali Dictionary*. Windhoek: Gamsberg Macmillan-Verlag. ISBN 0-86848-878-X.
* Möhlig, Wilhelm J. G. & Karl Peter Shiyaka-Mberema (2005): *Dictionary of the Rumanyo language: Rumanyo-English/English-Rumanyo*. Köln: Rüdiger Köppe Verlag. ISBN 978-3-8964-5601-4.
* Nurse, Derek & Gérard Philippson (2003): *The Bantu languages*. Londres:Routledge. ISBN 978-0-4154-1265-0.

### Ligazóns externas

* VV.AA. (2013): *Rukwangali/English for Children*. París: Éditions du Cygne. ISBN 978-2-8492-4310-7.
* Citas bíblicas en Kwangali.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q36334
* AAT: 300388665
* BNF: 12551330b
* Ethnologue: kwn
* Glottolog: kwan1273
* SUDOC: 034796924
* WALS: kwn

 |