| RudistasRango fósil: Xurásico Superior - Cretáceo Superior |
| --- |
| Rudistas do Cretáceo das montañas Omani, Emiratos Árabes. Escala: 10 mm. |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Mollusca |
| Clase: | Bivalvia |
| Subclase: | Heterodonta |
| Orde: | Hippuritoida†Newell, 1965 |

 |
| Familias |
| * Antillocaprinidae
* Caprinidae
* Caprotinidae
* Diceratidae
* Dictyoptychidae
* Hippuritidae
* Ichthyosarcolitidae
* Plagioptychidae
* Polyconitidae
* Radiolitidae
* Requieniidae
 |

Os **rudistas** (***Hipuritoida***) son unha orde extinta de moluscos bivalvos heterodontes. Tiñan dúas válvulas asimétricas e normalmente unha delas estaba unida ao substrato (organismos sésiles ). Aparecen no rexistro fósil do Xurásico Tardío, a súa maior diversificación prodúcese durante o Cretáceo e extínguense no evento de extinción masiva do límite Cretáceo-Paleóxeno (límite K-Pg). Durante o Cretáceo foron os principais responsables da formación de arrecifes no mar Tetis. Os arrecifes de rudistas teñen un importante interese económico como posibles trampas de petróleo, debido á alta porosidade das súas facies.

Descrición
----------

 *Hippurites*.
Presentaban cunchas grosas con dúas capas: unha externa calcítica e outra aragonítica interna. As formas xurásicas eran alongadas, con dúas válvulas semellantes, a miúdo de forma tubular. As dicerátidas tiñan dúas válvulas grosas enroladas en espiral (*di-ceras*, dous cornos), mentres que nos requiénidos só se enrola a válvula fixa, coa outra, libre, de morfoloxía opercular. Algunhas especies non coloniais, como *Requienia* ou *Toucasia*, tiñan cunchas grandes e macizas, con estruturas de pregamentos e cristas na válvula inferior, que lles proporcionaban unha forte fixación ao substrato.

Os rudistas, hipúrítidos e radiolítidos, que construían arrecifes do Cretáceo, eran moi robustos, con cunchas moi grosas e as dúas válvulas moi diferentes. Tiñan unha válvula cónica ou cilindrocónica que estaba ancorada verticalmente no substrato, coa outra moi diferente e reducida que actuaba como opérculo (como *tapa* libre). O tamaño destas formas cónicas é moi variable, desde uns poucos centímetros ata case dous metros de altura.

Suponse que os rudistas eran filtradores, como a maioría dos bivalvos actuais, e que tamén eran capaces de manter algún tipo de relación simbionte coas zooxantelas (algas dinoflaxeladas), como algúns bivalvos e corais.

Biocronoloxía e evolución
-------------------------

Os fósiles máis antigos atribuídos a Hippuritoida corresponden ao Oxfordiano (Xurásico Tardío) e a desaparición do grupo coincide coa extinción masiva a finais do Maastrichtiano (Cretáceo Tardío) (Steuber *et al.*, 2002).

A orixe do grupo atópase nos dicerátidos, a finais do Xurásico Tardío. 

Os Requiénidas tiveron o seu apoxeo no medio do Cretáceo Inferior. 

Os caprínidos e os ictiosarcolitidos extinguíronse no Cenomaniano, e foron substituídos polos hipúrítidos, dominantes durante o Cretáceo tardío. 

Os radiolítidos desenvolvéronse a partir do Aptiano (Cretáceo Inferior), presentando a maior diversidade do grupo.

Paleoecoloxía
-------------

 **Arrecifes rudistas**: afloramento con varios biostromas superpostos do Turoniano.
Os rudistas foron os principais construtores de arrecifes nos mares tropicais durante o Cretáceo. Asentáronse en ambientes pouco profundos, agrupando numerosos individuos, o que permitiu o atrapamento de sedimentos, que consolidaron e reforzaron as colonias. Algunhas especies aumentaron a cohesión entre os individuos producindo cementacións entre as cunchas. Consérvanse numerosos fósiles en posición de vida, polo que se puido observar como se apoiaban e suxeitaban entre si.

Suponse que habitaban en augas pouco profundas, xa que a súa asociación con algas dasicladaceas parece indicar que os rudistas necesitaban auga turbia e ben osixenada e que a profundidade non superaría os 5 m. Tamén estarían expostos a condicións subaéreas (estarían "no aire") durante as mareas de primavera.

Suponse que o éxito dos rudistas, desprazando os corais, debeuse, en parte, á maior temperatura e salinidade dos mares durante o Cretáceo.

Paleobioxeografía
-----------------

Os rudistas habitaban todos os mares tropicais e subtropicais da súa época, principalmente o mar Tetis, na Europa actual, Asia, norte de África, América do Norte e as Antillas. Pola extensa distribución xeográfica deste grupo suponse que os estadios larvarios eran planctónicos.

Os antilocrapínidos estaban restrinxidos ao Caribe actual e os *dictyoptychids* só se coñecen do norte de África e da Península Arábiga.

Sistemática
-----------

 *Radiolites*.
Os rudistas colócanse na orde ***Hippuritoida*** (ás veces ***Rudista***, ***Rudistes*** ou ***Pachydontos***, termos agora en desuso).

Historia
--------

Os fósiles rudistas foron descritos por primeira vez por Philippe-Isidore Picot de Lapeyrouse en 1781 en Rennes-les-Bains (rexión de Corbières, Francia) nun lugar coñecido como "Montaña de Cornos".

Notas
-----

1. ↑  Picot de Lapeyrouse, Ph. I. (1781). *Déscription de plusieurs nouvelles espèces d'orthocératites et d'ostracites*. Erlang: W. Walther.
2. ↑  Bilotte, Michel (2009). "La Montagne des Cornes" (PDF). *Un passé historique, un présent alarmant, un futur hypothétique* (en francés). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 28 de agosto de 2023. Consultado o 7 de enero de 2011.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Rudistas Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Rudistas*** |

### Outros artigos

* Bioconstrución
* Paleoarte
* Paleobioloxía
* Paleobioxeoloxía
* Extinción dos dinosauros
* Extinción do Triásico-Xurásico

### Bibliografía

* Checa, A. y Domènech, R. (2009). "Clase Bivalvia". En Martínez Chacón, M.L. y Rivas, P. *Paleontología de invertebrados*. Sociedad Española de Paleontología, Instituto Geológico y Minero de España, Universidade de Oviedo, Universidade de Granada. pp. 235–271. ISBN 978-84-613-4625-7.
* Domènech, R. y Martinell, J. (1996). *Introducción a los fósiles*. Masson. p. 288. ISBN 84-458-0404-9.
* Johnson, C. (2002). "The rise and fall of Rudist reefs" (en inglés) **90**: 148.
* Meléndez, Bermudo (1977). *Paleontología. Tomo 1. Parte general e invertebrados* (2ª ed.). Editorial Paraninfo. p. 715. ISBN 84-283-0005-4.
* Paleos.com. "The Aptian Age" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 20 de decembro de 2010. Consultado o 1 de xaneiro de 2011.
* Robles, F. (1986). "Moluscos (I): Generalidades. Escafópodos y Bivalvos". En López Martínez. N. *Guía de campo de los fósiles de España*. Pirámide. pp. 127–179. ISBN 84-368-0326-4.
* Steuber, T. "An Introduction to the Paleontology of Rudist Bivalves" (en inglés). Consultado o 1 de xaneiro de 2011.
* Steuber, T.; Mitchell, S. F.; Buhl, D.; Gunter, G. y Kasper, H. U. (2002). "Catastrophic extinction of Caribbean rudist bivalves at the Cretaceous-Tertiary boundary" (en inglés) **30** (11): 999–1002. doi:10.1130/0091-7613(2002)030<0999:CEOCRB>2.0.CO;2.

### Ligazóns externas

* "Rudist Reefs Article". *Ocean Portal* (en inglés). Smithsonian Institution. Consultado o 1 de xaneiro de 2011.
* Museum of Paleontology. "The Rudist" (en inglés). University of California. Consultado o 1 de xaneiro de 2011.
* Oviedo García, Angélica (2005) *Rudistas del Cretácico Superior del centro al suroeste de México (Recuento sistemático de rudistas americanos)*. Tese de doutoramento. Universidade Autónoma de Barcelona. 123 páxs.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1541069
* BRE: 3518137

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EOL: 4773304
* IRMNG: 10088

 |