Retrato de Xoán Escoto Eríxena.
**Xoán Escoto Eríxena** (c.810 - c.875) foi un importante filósofo, teólogo e profesor da etapa pertencente ao renacemento Carolinxio. É o autor do primeiro gran sistema filosófico da Idade Media e os temas que trataba nas súas obras eran fundamentalmente de carácter relixioso.

Biografía
---------

Non se coñecen case datos sobre a súa procedencia salvo que naceu en Irlanda, feito do cal nos informa o seu propio nome, debido a que este, traducido, significa *"Xoán o irlandés de Irlanda".*

Despois disto, os datos sobre os primeiros períodos da súa vida son inexistentes. O seguinte que se sabe del é que se trasladou a Francia cara ao ano 850 para dirixir e ensinar na escola de Carlos o Calvo, na cal marcou unha grande influencia en Erico de Auxerre e a súa escola monástica de Auxerre.

Xoán Escoto tiña un gran coñecemento cultural, e dominaba con facilidade tanto a cultura grega como a latina. Posuía de primeira man os escritos dos Pais latinos e gregos e coñecía ben, entre outras, as obras de grandes Pais da Igrexa do Occidente e do Oriente. Era un home moi cultivado que dominaba nese tempo a lingua grega.

Debido á abundancia de coñecementos estaba involucrado en diversos asuntos eclesiásticos. Isto levouno, entre outras cousas, a tomar parte na controversia predestinacionista sostida entre os bispos Robano Mauro e Hincmaro de Reims en contra de Godescalco. Tamén o levou a traducir do grego as obras de Gregorio de Nisa e de Pseudo Dionisio, acción que trouxo consigo o enriquecemento do horizonte teolóxico de Occidente coas achegas destes autores do Oriente.

A súa obra foi producida durante o Renacemento Carolinxio, no cal a súa figura tivo unha certa importancia, pero máis adiante, o seu traballo teolóxico non tivo moita sorte. O final da etapa carolinxia fixo que se olvidasen as súas obras e, por se fose pouco, unha censura por parte da autoridade eclesiástica ensombreceu a súa figura. A igrexa condenou o seu platonismo radical debido a unha mala interpretación. Pensaron que a súa obra tiña unha visión panteísta, a cal non aceptaban. A pesar de todo isto, sábese que a intención persoal de *Xoán Escoto* foi sempre ortodoxa.

A pesar de todo, a súa doutrina foi restrinxida e no ano 1225, o Papa Honorio III esixiu que todas as copias das súas obras fosen levadas a Roma para facelas desaparecer. Por sorte non foi así e consérvanse gran parte delas.

Con respecto á morte de Xoán Escoto non existe ningún dato que esclareza como foi a situación, soamente se coñece que a súa morte se debeu producir arredor do ano 875.

Obra
----

As tres obras principais de *Xoán Escoto* son as seguintes:

* *De divisione naturae (Περί φύσεων)*. É a súa obra máis importante. Nela o autor explica a súa gran tese do cristianismo mediante a súa división da natureza e afirma que o simple feito de mencionar algo relacionado con Deus fai que se autolimite a súa capacidade, xa que Deus está máis alá do entendemento e da razón humana.
* *De divina praedestinatione liber*. Esta obra foi motivada pola controversia predestinacionista na cal se viu involucrado, e nela achega o seu punto de vista con respecto a este tema.
* *Expositiones in Ierarchiam coelestem Iohannis Scoti Eriugenae*. Nesta obra achéganos as súas impresións sobre a obra *Περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱεραρχίας* ("Xerarquía celestial") de Dionisio, sobre a cal se baseou.

A súa filosofía
---------------

A súa filosofía e modo de interpretar as cousas mantense na liña do neoplatonismo en canto ao platonismo e á teoloxía negativa. Porén, Xoán Escoto quixo explicar a realidade divina dunha forma racional e unitaria, o cal contradecía o dualismo da relixión que nos explica que Deus e os elementos do noso mundo son dúas realidades totalmente diferentes.

A filosofía que Xoán Escoto pretendía defender era a de que Deus está máis alá do entendemento e da razón humana porque dende o momento que se lle atribúe algunha cualidade ou se pensa nel no plano do ser, limítase a súa capacidade. Para este filósofo nin sequera Deus podía comprender a súa propia esencia. Non obstante, el sostiña que a razón debía prevalecer antes que a fe divina.

En resumo, Escoto defendía a razón por encima de calquera cousa, pero aceptaba tamén como fonte válida de coñecemento verdadeiro a fe. En caso de que as dúas entrasen en conflito, o que o autor defendía era que a razón debía prevalecer. Debido a esta afirmación e ao alpanteísmo e pandeísmo que sostiña nas súas obras, nas cales era radicalmente oposto ao dogma que impoñía a igrexa, foi condenado pola comunidade eclesiástica por herexía. Por sorte, puido eludir esta sanción grazas á protección da realeza.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Xoán Escoto Eríxena - Sobre a natureza - Introdución e notas de Lorenzo Velázquez - Pamplona, Eunsa, 2007.

### Ligazóns externas

* 
* 
* 

| * v
* c
* e
Neoplatonismo |
| --- |
| Filósofos neoplatónicos | Amonio Sacas • Filón de Alexandría • Hipatia • Iámblico • Plotino • Plutarco • Porfirio • Proclo • Pseudo-Dionisio |
| Conceptos básicos | Emanacións • Hipóstase • Monismo • Nous • Un |
| Filósofos influenciados | Agostiño de Hipona • Escoto Eríxena • Marsilio Ficino • Pico della Mirandola |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q184500
* WorldCat
* VIAF: 90633393
* BAV: ADV10232870
* BIBSYS: 90657775
* BLBNB: 000317162
* BNE: XX848942
* BNF: 11886636f
* BRE: 2017220
* CANTIC: a1039851x
* CERL: cnp01316199
* CiNii: DA01004095
* DeutscheBio: 118557955
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 1817522
* GEC: 0034667
* GND: 118557955
* ICCU: CFIV047901
* ISNI: 0000 0001 2030 435X
* LAC: 0005K8654
* LCCN: n50038594
* NKC: ola2002159491
* NLA: 35247177
* NLG: 72194
* NNDB: 000095471
* NTA: 069010013
* ODNB: 24940
* OL: OL224030A
* PASE: 19522
* PTBNP: 1674581
* SELIBR: 191318
* SNAC: w6t16c64
* SUDOC: 026659883
* Treccani: giovanni-scoto-eriugena
* zbMATH: john-scotus-eriugena.

 |