Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Apéndice.
Apéndice colgando do cego coas arterias.
Situación do apéndice no aparato dixestivo.
Válvula íleocecal e apéndice vermiforme.
Corte transversal do apéndice con *Enterobius* (vermes nematodos) con tinguidura de hematoxilina-eosina.
Apéndice vermiforme.
O **apéndice vermiforme** (ou **apéndice cecal**) é unha estrutura con forma de tubo pechado no extremo conectado ao intestino groso na zona do cego, a partir do cal se desenvolve embrioloxicamente. O apéndice está localizado preto da unión entre o intestino delgado e o groso.

O termo "vermiforme" significa "con forma de verme".

O apéndice é unha estrutura presente nos animais do grupo dos Euarchontoglires e evolucionou independentemente nos marsupiais diprotodontos e é moi variado en tamaño e forma.

Tamaño e localización nos humanos
---------------------------------

Como media o apéndice humano mide uns 11 cm de lonxitude pero pode variar entre os 2 e os 20 cm. O diámetro do apéndice é xeralmente de entre 7 e 8 mm. Está localizado no cuadrante inferior dereito do abdome, preto da fosa ilíaca. Aínda que a posición no abdome da súa base é bastante constante, a uns 2 cm por debaixo da válvula ileocecal, a localización do seu extremo pode variar desde estar situada por detrás do cego (retrocecal, 74% dos caos)  a estar na pelve ou ser extraperitoneal.

A parede do apéndice ten todas as capas típicas do intestino. Está engrosada pola gran cantidade de tecido linfoide que contén. A luz é angulosa. Carece de *villi*, pero ten criptas de Lieberkühn irregulares con algunhas células de Paneth e enteroendócrinas .

### O apéndice como órgano vestixial

O apéndice humano considerouse tradicionalmente unha estrutura vestixial, aínda que isto actualmente é discutido. Unha estrutura vestixial é unha estrutura que perdeu todas ou moitas das súas funcións orixinais ao longo do proceso da evolución, aínda que puido adquirir outras funcións. O apéndice vermiforme considerouse o resto reducido do gran cego que se encontraba nos antepasados remotos dos humanos. Está xeralmente presente nos Euarchontoglires (superorde de mamíferos que inclúe a roedores e primates) e evolucionou independentemente en marsupiais diprotodontos, monotremas, e é moi diverso en canto á súa forma e tamaño. O apéndice existe nos humanos e outros simios hominoideos e en diversos graos de desenvolvemento en varias especies de monos do Vello e Novo Mundo, pero non en todas.

No cego, que se encontra nos tractos dixestivos de moitos herbívoros actuais, viven bacterias mutualistas que axudan aos animais a dixerir as moléculas de celulosa dos seus alimentos vexetais. Como o ser humano non ten unha cantidade significativa desas bacterias no seu cego e practicamente non pode dixerir a celulosa, o apéndice humano podería considerarse unha estrutura vestixial. Esta é a interpretación tradicional, que xa formulara Charles Darwin. Iso non quere dicir que non adquirira outras funcións distintas da orixinal principal, como pode ser a inmunitaria, xa que contén tecido linfoide. Nas seccións seguintes explícanse as funcións que se cre pode desempeñar o apéndice humano.
 Porén, un estudo de 2013 non atopou correlación entre a dieta e a forma do cego co tamaño e presenza do apéndice. Segundo este estudo o apéndice debe ter un valor adaptativo para as especies independentemente da súa función dixestiva, e o seu tamaño está positivamente correlacionado co tamaño do cego, o que contradí boa parte da explicación dada por Darwin. O apéndice tería evolucionado nos distintos clados unhas 32 veces e teríase perdido 6 veces. Os autores indican que "a historia evoutiva desta estrutura anatómica actualmente non está resolta".

### Posibles funcións

#### Tecido linfoide con función inmunitaria

Nos adultos o apéndice actúa como un dos tecidos linfoides do sistema linfático, concretamente do chamado GALT. Está comprobado que o apéndice é rico en células linfoides que loitan contra as infeccións, polo que colabora na función inmunitaria. De todos modos, esta función non é esencial, xa que a extirpación do apéndice non produce unha perda da función inmunitaria nin efectos secundarios significativos. En realidade, o apéndice simplemente colabora coa súa cota correspondente á función do sistrema linfático no seu conxunto, igual que o fan o resto dos tecidos linfáticos. A presenza de tecido linfoide nas estruturas cecais considérase un carácter ancestral.

#### Secreción endócrina

O apéndice adulto, igual que outras partes do intestino, contén algunhas células enteroendócrinas. Tamén se suxeriu que o apéndice ten unha función endócrina nos fetos. Nos apéndices de fetos de 11 semanas atópanse células endócrinas que poderían contribuír a mecanismos de control biolóxico (homeostáticos) durante o desenvolvemento prenatal.

#### Mantemento da flora intestinal

Posible función do apéndice como lugar seguro para o mantemento da flora normal, desde onde se recupera en casos de diarrea.
Algúns científicos propuxeron recentemente que o apéndice pode conter colonias de bacterias protectoras que son beneficiosas para a función do colon humano.

William Parker, Randy Bollinger, e colegas da Universidade de Duke propuxeron que o apéndice serve como refuxio para as bacterias beneficiosas da flora normal intestinal cando certas enfermidades eliminan ditas bacterias do resto do intestino. Esta proposta baséase nunha nova comprensión de como o sistema inmunitario axuda ao crecemento da flora bacteriana beneficiosa, en combinación con moitas características do apéndice, como a súa arquitectura, locaclización xusto debaixo da válvula por onde flúen os residuos e xermes procedentes do intestino delgado, e a súa asociación con grandes cantidades de tecido linfoide. Aínda que investigacións realizadas no Winthrop University-Hospital mostraron que os individuos co apéndice extirpado tiñan unha probabilidade catro veces maior de sufrir recorrencia de infección por *Clostridium difficile*, outras investigacións mostraron que hai un grao significativamente maior de infección por *C. difficile* entre a xente con apéndice, e máis do 80% das infeccións teñen lugar en pacientes cun apéndice intacto .

Esta función de refuxio para as bacterias da flora intestinal pode ser útil en países sen unha sanidade moderna, onde a diarrea é prevalente. A diarrea é unha causa importante de morte nos países en desenvolvemento económico, e puido ter sido unha importante presión evolutiva nas poboacións humanas no pasado.

Enfermidades
------------

*Artigo principal**:* Apendicite.
As enfermidades máis comúns do apéndice humano son a apendicite e os tumores cancerosos. O cáncer de apéndice supón 1 de cada 200 casos de tumores malignos gastrointestinais. En raros casos están presentes tamén adenomas.

A apendicite é unha inflamación do apéndice. Produce dor no centro do abdome pouco localizado. Consonte progresa a inflamación, a dor empeza a localizarse máis claramente no cuadrante inferior dereito, e o peritoneo empeza a inflamarse, orixinando peritonite. Aparece unha dor no chamado punto de McBurney, situado a 1/3 do camiño ao longo dunha liña que vaia desde a espiña ilíaca superior anterior ao embigo. A febre e a resposta inmunitaria caracterizan tamén á apendicite.

O tratamento habitual da apendicite require a extirpación do apéndice inflamado ou apendicectomía por laparotomía ou laparoscopia. Se non e trata pode romper orixinando peritonite, seguida de shock e, se non se trata rapidamente, a morte..

Outros usos
-----------

O apéndice utilízase para a construción dun conduto urinario eferente nunha operación cirúrxica denominada procedemento de Mitrofanoff, que se realiza a pacientes con vexiga neuroxénica.

O apéndice utilízase tamén como un medio para acceder ao colon en nenos con intestinos paralizados ou problemas importantes no esfínter rectal. O apéndice sácase pola superficie da pel e aplícase un catéter e unha disolución para baleirar o colon. Ver

Notas
-----

1. ↑  Smith, H. F. Fisher, R. E. Everett, M. L. Thomas, A. D. Randal Bollinger, R. Parker, W. (2009), Comparative anatomy and phylogenetic distribution of the mammalian cecal appendix. Journal of Evolutionary Biology, 22: 1984–1999. doi 10.1111/j.1420-9101.2009.01809.x
2. 1 2 3  Paterson-Brown, S. (2007). "15. The acute abdomen and intestinal obstruction". En Parks, Rowan W.; Garden, O. James; Carter, David John; Bradbury, Andrew W.; Forsythe, John L. R. *Principles and practice of surgery* (5th ed.). Edinburgh: Churchill Livingstone. ISBN 0-443-10157-4.
3. ↑  D. W. Fawcett. Tratado de Histología. Editorial Interamericana-Mc. Graw Hill. 11ª edición. Páxinas 664-665. ISBN 84-7605-361-4.
4. 1 2  Smith H. F. Parker W. Kotzé, S. H. Laurin, M. (2013). "Multiple independent appearances of the cecal appendix in mammalian evolution and an investigation of related ecological and anatomical factors". *Comptes rendus Palevol*. doi:10.1016/j.crpv.2012.12.001.
5. ↑  Smith H. F. Fisher R. E. Everett M. L. Thomas A. D. Bollinger, R. R. Parker W. (2009). "Comparative anatomy and phylogenetic distribution of the mammalian cecal appendix". *Journal of Evolutionary Biology* **22** (10): 1984–1999. PMID 19678866. doi:10.1111/j.1420-9101.2009.01809.x.
6. ↑  Fisher, RE. The primate appendix: a reassessment. Anat Rec. 2000 Dec 15;261(6):228-36. PMID 11135184
7. ↑  "Animal Structure & Function". Sci.waikato.ac.nz. Arquivado dende o orixinal o 02 de maio de 2012. Consultado o 2011-10-03.
8. ↑  Slavin, JL; Brauer, PM. Marlett, JA. (1981). "Neutral detergent fiber, hemicellulose and cellulose digestibility in human subjects.". *Journal of Nutrition* **111** (2): 287–97.
9. ↑  McCabe, Joseph (1912). Hutchinson & Co, ed. *The Story of Evolution*. London.
10. ↑  Zahid, A. (2004). "The vermiform appendix: not a useless organ". *J Coll Physicians Surg Pak* **14** (4): 256–8. PMID 15228837.
11. ↑  Kumar, Vinay; Robbins, Stanley L.; Cotran, Ramzi S. (1989). Saunders, ed. *Robbins' pathologic basis of disease* (4th ed.). Philadelphia. pp. 902–3. ISBN 0-7216-2302-6.
12. ↑  "What is the function of the human appendix? Did it once have a purpose that has since been lost?". *Scientific American* (en inglés). Consultado o 01 de febreiro de 2019.
13. 1 2  Associated Press. "Scientists may have found appendix's purpose". MSNBC, 5 de outubro de 2007. Consultado o 17 de marzo de 2009.
14. 1 2  Bollinger, R.R.; Barbas, A.S.; Bush, E.L.; Lin, S.S. & Parker. W. (21 December 2007). "Biofilms in the large bowel suggest an apparent function of the human vermiform appendix". *Journal of Theoretical Biology* **249** (4): 826–831. ISSN 0022-5193. PMID 17936308. doi:10.1016/j.jtbi.2007.08.032.
15. ↑  Sonnenburg J.L. Angenent L.T. Gordon J.I. (2004). "Getting a grip on things: how do communities of bacterial symbionts become established in our intestine?". *Nat. Immunol.* **5** (6): 569–73. PMID 15164016. doi:10.1038/ni1079.
16. ↑  Everett M.L. Palestrant D. Miller S.E. Bollinger R.R. Parker W. (2004). "Immune exclusion and immune inclusion: a new model of host-bacterial interactions in the gut". *Clinical and Applied Immunology Reviews* **5**: 321–32.
17. ↑
18. ↑  Merchant, R.; Mower, W.R.; Ourian, A.; Abrahamian, M.F.; Moran G.J.; Krishnadasan, A.; Talan, D.A.. (17 January 2012). "Association Between Appendectomy and Clostridium difficile Infection". *J Clin Med Res* **4** (1): 17–19. PMC 3279496. PMID 22383922. doi:10.4021/jocmr770w.
19. ↑  "Appendix disorders Symptoms, Diagnosis, Treatments and Causes". *Wrongdiagnosis.com*. Consultado o 2010-05-19.
20. ↑  "Statistics about Appendix disorder". *Wrongdiagnosis.com*. Consultado o 2010-05-19.
21. 1 2 3  Miller R. Kenneth , Levine, Joseph (2002). Prentice Hall, ed. *Biology*. pp. 92–98. ISBN 0-13-050730-X.
22. ↑  "appendicectomy - definition of appendicectomy". Farlex Incorporation.
23. ↑  Mingin G.C. Baskin L.S. (2003). "Surgical management of the neurogenic bladder and bowel". *Int Braz J Urol* **29** (1): 53–61. PMID 15745470. doi:10.1590/S1677-55382003000100012.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Homoloxía (bioloxía)
* Apendicite
* Apendicectomía

### Bibliografía

* "The vestigiality of the human vermiform appendix: A Modern Reappraisal"— Argumentación desde os principios da bioloxía evolutiva de que o apéndice é vestixial.
* Appendix May Actually Have a Purpose—2007 WebMD article.

### Ligazóns externas

* SUNYAnatomyLabs|37|12|01|02 Arquivado 12 de xaneiro de 2012 en Wayback Machine.—"Abdominal Cavity: The Cecum and the Vermiform Appendix"

| * v
* c
* e
Sistemas e órganos |
| --- |
| TA 2-4:Músculo-esquelético | 

|  |  |
| --- | --- |
| Sistema esquelético | Óso (Carpo ·  Clavícula ·  Fémur ·  Peroné ·  Úmero ·  Mandíbula ·  Metacarpo ·  Metatarso ·  Cadea de ósos do oído ·  Rótula ·  Falanxes ·  Radio ·  Cranio ·  Tarso ·  Tibia ·  Cúbito ·  Costela ·  Vértebra ·  Pelve ·  Esterno) ·  Cartilaxe |
| Articulacións | Articulación fibrosa ·  Articulación cartilaxinosa ·  Articulación sinovial |
| Sistema muscular | Músculo ·  Tendón ·  Diafragma |

 |
| TA 5-11:espláncnico/vísceras | 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| principalmenteTorácica | 

|  |  |
| --- | --- |
| Aparato respiratorio | *Tracto respiratorio superior* (nariz, farinxe, larinxe) ·  *Tracto respiratorio inferior* (traquea, bronquio, pulmón) |

 |
| principalmenteAbdominopélvica | 

|  |  |
| --- | --- |
| Aparato dixestivo+glándulas anexas | Boca (glándula salivar, lingua) ·  *Tubo dixestivo superior* (farinxe, esófago, estómago) ·  *Tubo dixestivo inferior* (intestino delgado, apéndice, colon, recto, ano) ·  *Glándulas accesorias* (fígado, vesícula biliar, páncreas) |
| XU: Aparato urinario | Ril ·  Uréter ·  Vexiga ·  Uretra |
| XU: Sistema reprodutor | Femia (útero, vulva, ovario, trompa de Falopio, placenta) ·  Macho (escroto, pene, próstata, testículo, vesícula seminal, glándula bulbouretral) |

 |
| Sistema endócrino | Pituitaria ·  Pineal ·  Tiroide ·  Paratiroide ·  Suprarrenal ·  Illotes de Langerhans |

 |
| TA 12-16 | 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Sistema circulatorio | 

|  |  |
| --- | --- |
| Sistema cardiovascular | *periférico* (arteria, vea) ·  Corazón |
| Sistema linfático | *primario* (medula ósea, timo) ·  *secundario* (bazo, ganglio linfático) |

 |
| N/S | Sistema nervioso (cerebro, medula espiñal, nervio) ·  Sistema sensorial (orella, ollo) |
| Sistema integumentario | Pel ·  Tecido subcutáneo ·  Seo (glándula mamaria) |

 |
| Non-TA | Sistema inmunitario |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9656
* BNCF: 40310
* EBID: ID
* GEC: 0159592
* GND: 4190331-6
* MAG: 2776364125
* NKC: ph168773

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 14542
* MeSH: D001065
* MeSH: A03.556.124.526.209.290
* NCIt: C12380
* TA: A05.7.02.007
* Uberon: 0001154
* UMLS: C0003617

 |