recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Mesa.
A **Mesa de Forzas Políticas Galegas** (MFPG) foi unha plataforma política que pretendía unir o nacionalismo galego para dotar a Galicia de forzas políticas propias que exerceran a hexemonía política no país para conseguir a soberanía nacional. Formouse o 11 de xuño de 1980 e dela formaban parte do PSG, AN-PG e a UPG, sen implicar ningún tipo de unidade orgánica. A MFPG manifestouse en contra da Constitución española, do Estatuto de Autonomía, da entrada de España no Mercado Común e na OTAN e traballou para conseguir a unidade dos sindicatos nacionalistas que deu lugar á INTG.

Historia
--------

A súa orixe está nas xuntanzas que a iniciativa do PSG se celebraron entre esta e as forzas que compuñan o BNPG e Unidade Galega. Finalmente o Partido Galeguista e o Partido Obreiro Galego rexeitan formar parte dela. A formación da MFPG supuxo a fin do histórico enfrontamento entre a UPG e o PSG.

Bibliografía
------------

* Miguel Anxo Fernández Baz, *A formación do nacionalismo galego contemporáneo (1963-1984)*, Laiovento, 2003
**Luís Noya Domínguez**, nado na Guarda en outubro de 1932 e morto en Vigo o 16 de agosto de 2006, foi un impresor e futbolista galego emigrante en Venezuela e vencellado á resistencia antifranquista.

Traxectoria
-----------

### A emigración

Era fillo de Xoán Noya, tenente de alcalde da Guarda cando aconteceu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, sindicalista, xornalista e activo integrante do Partido Galeguista, que pasou dous anos no cárcere despois de ser condenado a morte polo franquismo, e a súa pena conmutada. Uns anos despois do remate da guerra, os problemas económicos fixeron que Xoán emigrase a Venezuela cos seus fillos Luis, Oscar e Rodolfo.

En Venezuela participou da vida do republicano e galeguista Lar Gallego que se fundara en 1945 pouco tempo despois da Eusko-Etxea de Caracas. Tamén participou na fundación da Irmandade Galega de Venezuela o 12 de outubro de 1960. Alí na emigración tivo contacto con diversos intelectuais galegos, como Pura Vázquez ou Celso Emilio Ferreiro, así coma co partido comunista.

Futbolista de vocación, no país suramericano organizou e participou do fútbol entre as comunidades inmigrantes e chegou a xogar como profesional deste deporte, minoritario en Venezuela. Militou xunto a seu irmán Rodolfo no Loyola da Primeira División, e no Deportivo Celta, logo reconvertido en Deportivo Galicia.

### O Santa María

A volta definitiva de Luís Noya a Galiza produciuse en 1961, a bordo do barco portugués Santa María. Ao pouco de saír de Caracas o barco foi secuestrado por un comando formado por galegos e portugueses, o DRIL. Nese comando estaban dous coñecidos seus, Xosé Velo e o comandante Soutomaior. A Luís Noya débese a única filmación existente do secuestro, filmación que tomou coa súa pequena cámara e que agochou ao chegar a Canarias para que non fora confiscada polas autoridades franquistas.

### A volta

Ao volver da emigración, Luís Noya púxose a traballar a carón do pai para sacar adiante a imprenta familiar Gráficas Numen, de Vigo. A empresa foi moi importante no tecido da resistencia antifranquista, producindo diversos materiais e folletos vencellados a grupos comunistas e galeguistas, así como diversos libros en galego. Nos locais da imprenta consérvase a minerva coa que se estampaba en Ourense o xornal agrarista *La Zarpa*. Polo seu labor editorial recibiu o premio Xerais de apoio á edición literaria.

Durante as últimas décadas do franquismo militou activamente no PCE e en diversos movementos solidarios, e apoiou o Comité Galego Bolivariano de Solidariedade, de tendencia chavista.

O 19 de agosto de 2006 espallaron as súas cinzas na súa vila da Guarda, ao son do himno galego.

Notas
-----

1. ↑  "Imprimiendo carácter". *La Voz de Galicia* (en castelán) (Vigo ed.). 2 de abril de 2000. p. 54.
2. ↑  "Chao, nuevo entrenador del Lar Gallego de Caracas". *La Voz de Galicia* (en castelán). 7 de outubro de 1959. p. 5.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Recio García, Armando (2005). Universidade Complutense de Madrid, ed. "El secuestro del Santa María en la prensa del régimen franquista". *Historia y Comunicación Social* **10**: 157–177. Consultado o 9 de marzo de 2014.
Busto na Casa do concello de Riotorto.
**Luís Pérez González**, nado na Augaxosa (Riotorto) en 1825 e finado no mesmo concello en 1905, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Foi alcalde de Riotorto entre os anos 1868 e 1875. Promoveu a construción da actual Casa do Concello, onde se situaron as escolas públicas, o xulgado e o cárcere.

Recibiu a Cruz do Mérito Militar de primeira clase polos servizos prestados como xefe da columna de voluntarios que perseguiu os carlistas.

A sociedade *Hijos del Ayuntamiento de Riotorto* promoveu a elaboración dun busto de bronce que na súa honra, que preside a casa do concello. Hai unha placa coa inscrición:

> "DON LUIS PEREZ GONZALEZ 1825-1905 CONSAGRO SU ESFUERZO E INTELIGENCIA AL BIENESTAR DE SU PUEBLO. TESTIMONIO ESPONTANEO DE GRATITUD DE SUS HERMANOS EMIGRADOS LOS HIJOS DE RIOTORTO. EN BUENOS AIRES 14 DE NOVIEMBRE DE 1928".
> 
> 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**?** |  **Alcalde de Riotorto** 1868 - 1875 | Sucesor:**?** |

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Luís Pérez González en Riotorto no tempo
**Manuel del Río Pampín**, nado en Ordes e finado en Santiago de Compostela o 8 de febreiro de 1937, foi un carteiro e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Pedro del Río Recouso. Carteiro urbano de Ordes dende 1931. Un dos líderes do PSOE de Ordes, foi un dos dirixentes da Fronte Popular de Ordes. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e internado na prisión de Ordes. En agosto foi cesado como funcionario de Correos. Despois foi trasladado á prisión de Compostela. Acusado de traizón, foi xulgado en consello de guerra o 22 de decembro. Condenado a pena de morte, foi executado en Boisaca o 8 de decembro de 1936 con outros dez veciños de Ordes.

Vida persoal
------------

Casou en Vilagarcía con Milagros Rodríguez Maroño en 1930.

Notas
-----

1. ↑  *El Heraldo Gallego*, 3-1-1932, p. 5.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, 16-8-1936, p. 2
3. ↑  *Vida Gallega*, 30-11-1930, p. 45.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Pazos Gómez, Manuel (2011). *A guerra silenciada. Mortes violentas na comarca de Ordes 1936-1952*. Ordes: Asociación Cultural Obradoiro de Historia. pp. 44–48. ISBN 978-84-614-8181-1.

### Ligazóns externas

* 

* Manuel del Río Pampín na páxina web *Nomes e Voces*.
Os **hutus** é o nome dado a un dos tres grupos étnicos que ocupan Burundi e Ruanda. Os hutus son o maior grupo dos tres. O 90% dos ruandeses e o 85% dos burundianos son hutus. Culturalmente trátase dunha división artificial, baseada máis na clase social que nas diferenzas étnicas, dado que non hai diferenzas lingüísticas ou culturais entre os hutus e os demais grupos étnicos da zona, principalmente os tutsi. Historicamente, porén, había diferenzas físicas, principalmente na altura media. Os hutus e os tutsi comparten a mesma relixión e linguaxe (son católicos e de idioma bantú). Algúns estudosos sinalan tamén o importante papel que teñen os colonizadores belgas en crear a idea dunha raza hutu e unha raza tutsi.

Os hutus chegaron á rexión dos Grandes Lagos ao redor do século I d.C. desprazando aos twa. Os hutus dominaron a zona cunha serie de pequenos reinos ata o século XV. Crese que nesa época entraron os tutsi na zona dende Etiopía e conquistaron aos hutus. A monarquía tutsi sobreviviu ata o fin da era colonial nos anos cincuenta, usando e codificando os gobernantes belgas a división étnica para apoiar o seu dominio. A monarquía tutsi caeu cedo e a zona foi dividida en Ruanda e Burundi en 1962. Os tutsi, porén, permaneceron dominantes en Burundi mentres que os hutus gañaron un certo grao de control en Ruanda.

Notas
-----

1. ↑  "Entrada hutu en Digalego". Arquivado dende o orixinal o 03 de maio de 2018. Consultado o 02 de maio de 2018.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Xenocidio de Ruanda

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q192647
* AAT: 300263793
* BNF: 12008668n
* BRE: 4672634
* EBID: ID
* GEC: 0115109
* LCCN: sh85011016
* NKC: ph285155
* SUDOC: 02820400X
* Treccani: hutu

 |
Célula cono de ave que contén unha pinga de aceite.
Unha **pinga de aceite ocular** é unha pinga de aceite ás veces coloreado que se encontra nos ollos dalgúns animais, localizado dentro das células fotorreceptoras. Son especialmente comúns nos ollos de aves (ver visión das aves) e réptiles diúrnos, aínda que están presentes noutros taxons, como os peixes pulmonados, pero non existen no ollo humano. Son moito máis frecuentes dentro dos conos da retina que dentro dos bastóns, o que suxire que exercen un papel na visión das cores. A súa presenza en bastóns pode implicar que estes foron modificados a partir duns conos ancestrais. Ocasionalmente aparecen en dobres conos ou dobres bastóns. Algunhas destas pingas de aceite están coloreadas, mentres que outras son incoloras. Dentro do cono están situadas no seu segmento interno, onde interceptan e filtran a luz antes de que esta pase ao segmento extrerno do cono, onde se encontra o pigmento visual.

A vantaxe adaptativa das pingas de aceite non está firmemente establecida. As **pingas de aceite coloreadas** teñen un custo porque reducen a cantidade de luz dispoñible para o sistema visual. Tamén reducen o solapamento na sensibilidade espectral entre diferentes tipos de conos (por exemplo, a sensibilidade ás lonxitudes de onda curtas ou ás medias ou longas). Isto pode ser beneficioso porque incrementa a cantidade de cores que poden ser discriminados, e os cálculos feitos por Vorobyev (2003) apoian a hipótese de que isto é un beneficio neto.

Notas
-----

1. ↑  Robinson, S.R. (1994). "Early vertebrate color vision". *Nature* **367** (6459): 121–2. PMID 8114909. doi:10.1038/367121a0.
2. 1 2  Walls, G. (1942). *The Vertebrate Eye and its Adaptive Radiation*. MI, Bloomfield Hills: Cranbrook Institute of Science. pp. 55–63.
3. 1 2  Vorobyev, M. (2003). "Coloured oil droplets enhance colour discrimination". *Proc. R. Soc. Lond. B* **270** (1521): 1255–1261. PMC 1691374. PMID 12816638. doi:10.1098/rspb.2003.2381.
4. ↑  Wilby D, Toomey MB, Olsson P, Frederiksen R, Cornwall MC, Oulton R, Kelber A, Corbo JC, Roberts NW (2015). "Optics of cone photoreceptors in the chicken (*Gallus gallus domesticus*).". *J. R. Soc. Interface* **12** (111): 20150591. PMC 4614498. PMID 26423439. doi:10.1098/rsif.2015.0591.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7081396
* MAG: 7500180

 |
**Penelope Houston**, nada nos Ánxeles (California) o 17 de decembro de 1958, é unha cantante e compositora estadounidense, coñecida por ser a vocalista da banda de San Francisco de punk rock the Avengers.

Traxectoria
-----------

Criouse en Seattle. En 1977 comezou a estudar no San Francisco Art Institute, e ao pouco comezou co proxecto musical. A banda deixou de tocar en 1979, se ben en 1983 lanzaron un disco.

Tras a separación do grupo, en 1979 foi aos Ánxeles a traballar no mundo do cinema e o vídeo con The Screamers e o director Rene Daalder. Despois foi a Inglaterra, onde colaborou con Howard Devoto nos seus proxectos post-Magazine. A mediados da década de 1980 regresou a San Francisco e axudou a desenvolver o movemento neo-folk West Coast. In 1986 apareceu canda a Tomata du Plenty de The Screamers no musical punk rock *Population: 1*.

Desde 1988 sacou varios discos, cun son característico escuro e acústico, influenciado polo punk, folk, rock, blues e Americana. En 2004, tras o lanzamento de *The Pale Green Girl*, Houston e o guitarrista Greg Ingraham recuperaron the Avengers, co baixista Joel Reader (de The Mr. T Experience e The Plus Ones) e o batería Luis Illades (de Pansy Division, tamén en The Plus Ones).

Discografía
-----------

* *Birdboys* (1988)
* *On Borrowed Time* (1990)
* *500 Lucky Pieces* (1991)
* *The Whole World* (1993)
* *Silk Purse* (1993)
* *Karmal Apple* (1994)
* *Crazy Baby* (1994)
* *Cut You* (1996)
* *Tongue* (1998)
* *Once In A Blue Moon* (2000)
* *Loners, Stoners, and Prison Brides* (2001)
* *The Pale Green Girl* (2004)
* *On Market Street* (2012)

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* official Penelope Houston/Avengers site
* Penelope Houston en Myspace

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q543039
* WorldCat
* VIAF: 232973758
* AllMusic: mn0000309954
* BNF: 13998287c
* Discogs: 266445
* Europeana: ID
* GND: 134869389
* ICCU: DDSV076932
* IMDb: nm2569322
* ISNI: 0000 0003 6745 5985
* LCCN: no2010059672
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 200877

 |
**Pello Urizar Karetxe**, nado en Mondragón, Guipúscoa, en 1968, é un político vasco de ideoloxía nacionalista vasca. Dende o 2009, é o secretario xeral de Eusko Alkartasuna (EA).

Biografía
---------

Estudou enxeñaría técnica en Electrónica e Informática, estudos que xamais concluíu a pesar de tentalo con afán. Desenvolveu toda a súa carreira profesional no ámbito das cooperativas. É un profundo coñecedor dese mundo, o que lle levou en 1999 a constituír con outros compañeiros unha cooperativa de servizos na que traballa dende entón.

Pello Urizar nunha rolda de prensa de Bildu en abril de 2011
Como militante de Gazte Abertzaleak, ocupou o cargo de secretario xeral entre 1996 e 1998, etapa durante a que tamén formou parte da Executiva Nacional de EA; despois, desempeñando diversas responsabilidades tanto a nivel local como rexional. Así, foi membro da Executiva Rexional de Guipúscoa desde o ano 2000 e desde as pasadas eleccións de 2007 é concelleiro no Concello de Mondragón, un cargo que xa ocupou entre 1995 e 1997.

Asumiu a Secretaría Xeral do partido no Congreso Nacional celebrado os días 20 e 21 de xuño de 2009, na cidade de Vitoria, onde foi elixido por aclamación e tomou o testemuño portada no pasado por Manuel Ibarrondo, Carlos Garaikoetxea, Begoña Errazti, Unai Ziarreta e Koldo Amezketa.

Tras a convocatoria de eleccións ao parlamento vasco do 21 de outubro de 2012, Pello Urizar presentouse no posto número 2 nas listas da coalición EH Bildu por Guipúscoa, resultando elixido para o posto.

Notas
-----

1. ↑  "EH Bildu aposta por «un Executivo que traia o cambio a este país»". Arquivado dende o orixinal o 13 de outubro de 2012. Consultado o 10 de novembro de 2016.
O **Partido Liberal Demócrata**, en realidade *Partido Republicano Liberal Demócrata*, foi un partido político español creado ao instaurarse a Segunda República en 1931, como continuación do Partido Reformista previamente existente desde 1912.

Esta formación minoritaria, fundada e liderada por Melquíades Álvarez, situouse no centro-dereita do espectro político da Segunda República, e participou nos gobernos republicanos desta tendencia do período 1933-1935. Un dos seus máis significados militantes, o médico ovetense Alfredo Martínez García-Arguëlles, Ministro de Traballo en 1935, foi asasinado á porta da súa casa en marzo de 1936.

Melquíades Álvarez, na súa calidade de Decano do Colexio de Avogados de Madrid, exerceu como letrado defensor de José Antonio Primo de Rivera, tamén avogado, cando este foi encarcerado na primavera de 1936 polo Goberno da Fronte Popular; o que quizais influíu no seu propio encarceramento en agosto do mesmo ano no Cárcere Modelo de Madrid, e no seu posterior asasinato, xunto con outros presos considerados *de dereitas*, por milicianos esquerdistas.

O Partido Liberal Demócrata extinguiuse tras a guerra civil española.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras xeorxianas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras cirílicas. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

Os **kist** (en xeorxiano: ქისტები, en checheno: *КистӀий*, Kistoj ou Kisti) son un subgrupo étnico checheno que habita nos Balcáns de Xeorxia. Viven principalmente na Gorxa de Pankisi, na rexión leste de Kakheti, onde suman arredor de 8 000 persoas.

Orixes
------

O imán Shamil e o kist Bagakashvili, 1859.
As orixes dos kist poden rastrexarse até o seu fogar ancestral nas terras baixas de Chechenia. Entre a década de 1830 e a de 1870, durante a conquista rusa do Cáucaso, na que parte deles participaron do lado do imán Shamil, emigraron á gorxa de Pankisi, no curso alto do río Alazani e os seus arredores nas rexións de Tusheti e Kakheti. Denominados *kists* (ქისტები) en xeorxiano, están estreitamente relacionados cultural, lingüística e etnicamente a outros pobos falantes de linguas nakh como os inguxos e os chechenos, pero os seus traxes e tradicións comparten moitas semellanzas coas dos xeorxianos das montañas orientais.

Na mesma rexión de Xeorxia existe outra comunidade relacionada cos kist e coa mesma orixe nakh chamada bats.

Notas
-----

1. ↑
2. ↑  Russian Census 2010: Population by ethnicity *(en ruso)*

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Shorena Kurtsikidze & Vakhtang Chikovani, *Ethnography and Folklore of the Georgia-Chechnya Border: Images, Customs, Myths & Folk Tales of the Peripheries*, Múnic: Lincom Europa, 2008.

### Outros artigos

* Grupos étnicos de Europa

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1479503
* BRE: 2801437
* LCCN: sh2005005484

 |
**Mikel Arana Etxezarreta**, nado en Ordizia o 2 de outubro de 1973, é un político do País Vasco. Foi coordinador xeral de Ezker Batua-Berdeak e, despois, de Ezker Anitza, o referente de Esquerda Unida en devandita comunidade autónoma, até as eleccións de outubro de 2012 tras as que anunciou a súa dimisión.

Mikel Arana estudou Dereito na Universidade do País Vasco, obtendo a licenciatura en 1996. En 2008 realizou un máster en Administración de Empresas na Universidade Carlos III de Madrid.

Mikel Arana ten o éuscaro como lingua materna. Ademais de éuscaro e castelán, fala tamén inglés e italiano.

Traxectoria política
--------------------

En xuño de 1996, Arana afiliouse a Ezker Batua-Berdeak. Foi membro da presidencia de devandita formación desde 2001 e voceiro do órgano dende 2008. Tamén foi membro do seu Consello Político. Pertence ao grupo de mozos dirixentes que na última década Javier Madrazo levou aos principais cargos de Ezker Batua.

Tras a integración de Ezker Batua no Goberno Vasco foi director de Servizos do departamento de Vivenda e Asuntos Sociais, dirixido polo seu correlixionario Javier Madrazo. Ocupou este posto dende 2001 até 2009.

Nas eleccións ao Parlamento Vasco de 2009 foi cabeza de lista de Ezker Batua por Guipúscoa, obtendo o único escano da súa formación en devanditas eleccións. Ante o fracaso electoral, Madrazo dimitiu como coordinador xeral, sendo Arana elixido como o seu substituto polo Consello Político da formación, cun 86% dos votos. Era o único candidato, proposto polos seguidores de Madrazo e o EPK, que conformaban a maioría no anterior congreso. Arana foi o primeiro coordinador xeral de Ezker Batua que non era militante do EPK.

En xaneiro de 2012, tras a escisión sufrida en Ezker Batua, foi elixido coordinador xeral de Ezker Anitza e pasou a representar a devandita formación no Parlamento Vasco. Dimitiu ao non conseguir revalidar a súa acta de deputado nas eleccións de outubro.

Notas
-----

1. 1 2  "Arana dimite como coordinador de Ezker Anitza-EU ao non lograr ningún escano". Arquivado dende o orixinal o 25 de outubro de 2012. Consultado o 16 de novembro de 2016.
2. ↑  *Europa Press*
3. ↑  *O País*
4. ↑  *ABC*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha do Parlamento Vasco.
* Parlamentuan. Blog de Mikel Arana.
O **Partido Nacional** (en afrikaans: *Nasionale Party*, **NP**) foi o partido do goberno da Suráfrica de 1948 a 1994, que promoveu políticas de apartheid e a promoción da cultura afrikaans.

O partido, na década de 1980, comezou a perder apoio da á máis conservadora, que viría a formar o Partido Conservador, polo proceso gradual para pór fin ó réxime de apartheid. Após a chegada de Frederik Willem de Klerk, en 1989, ó liderado do partido e do país, o apartheid foi disolto, foi permitido a inscrición de partidos e a liberación de varios presos políticos, como Nelson Mandela. Con esta liberalización, o partido permitiu a inscrición a persoas de todas as razas, moderou o seu programa e tornouse un partido conservador clásico, de centro dereita.

O partido foi disolto en 1997, sendo sucedido polo Novo Partido Nacional, que en 2005 tamén foi disolto, tras se fundir cos antigos rivais do Congreso Nacional Africano.

Notas
-----

1. ↑  Anonymous (30 de marzo de 2011). "National Party (NP)". *South African History Online*.
2. ↑  Anonymous (30 de marzo de 2011). "National Party (NP)". *South African History Online*.
3. ↑  Anonymous (30 de marzo de 2011). "National Party (NP)". *South African History Online*.
4. ↑  Anonymous (30 de marzo de 2011). "National Party (NP)". *South African History Online*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Partido Nacional Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q740718
* WorldCat
* VIAF: 151866510
* EBID: ID
* GEC: 0079440
* LCCN: n82115566

 |
**Pedro Acuña Malvar**, nado en Matalobos (Salcedo, Pontevedra) o 12 de abril de 1755 e finado en Madrid en de 1814, foi un sacerdote e político galego. Foi sobriño de Sebastián Malvar Pinto e irmán de Manuel Acuña Malvar.

Traxectoria
-----------

Fillo de Ignacio Acuña Martínez e de María Malvar Pinto, en 1777 acompañou a seu tío o franciscano Sebastián Malvar a América cando este foi nomeado bispo de Buenos Aires. Foi gobernador, provisor e vigairo do arcebispado de Santiago de Compostela e cóengo da Catedral de Santiago de Compostela. Logo de ocupar varios postos na Corte Real, en 1791 foi nomeado secretario do Despacho de Graza e Xustiza polo rei Carlos IV.

Abandonou o posto e regresou a Galiza. Cando comezou a Guerra da Independencia española loitou contra as tropas francesas, mais foi acusado de conspirar contra a Xunta Suprema do Reino de Galicia.

Legou a súa importante biblioteca ó cabido de Santiago de Compostela, así como unha das máis ricas coleccións de tapices á catedral.

Notas
-----

1. ↑  Yzquierdo Peiró, Ramón (2018). "Pedro Acuña y Malvar y su legado la colección de tapices de la catedral de Santiago" (PDF). *Ad limina* (9): 109–162. ISSN 2171-620X.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Barreiro Barral, José (2005). "Acuña y Malvar, Pedro". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. ISBN 84-87804-88-8.
* Couceiro Freijomil, A. (1951). "ACUÑA Y MALVAR, Pedro". *Diccionario bio-bibliográfico de escritores* (en castelán) **I**. Santiago de Compostela: Bibliófilos Gallegos. p. 12.
* Fernández Villamil, Enrique (1968). "Tres notas de la vieja Pontevedra para la biografía de D. Pedro de Acuña y Malvar". *El Museo de Pontevedra* (en castelán) (22): 115–119.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25509797
* DBE: pedro-antonio-acuna-y-malvar

 |
**Pedro Ramón Armas Diéguez**, nado en 1959 en São Paulo, é un xeógrafo, profesor universitario e político galego.

Traxectoria
-----------

Naceu no seo dunha familia galega emigrada no Brasil que ao pouco regresou a Galicia, establecéndose na Coruña. Licenciouse en xeografía pola Universidade de Santiago de Compostela e é profesor de humanidades na Universidade da Coruña e asemade é dende 2009 vicepresidente da Comisión Interuniversitaria de Galicia. Militou no PSdeG e foi director da Alta Inspección de Educación do Estado na Delegación do Goberno e delegado provincial de Educación (2005-2009). Dentro do partido foi vicesecretario da agrupación local socialista da Coruña  e membro da executiva do PSdeG dende 2013  ata que deixou o partido, incorporándose ao pouco tempo a Podemos. Nas eleccións municipais de 2019 encabezou a candidatura de Alternativa dos Veciños ao concello da Coruña.

Obra
----

* *La organización del espacio lucense,* (1990). Lugo: Servizo de Publicacións da Deputación de Lugo. ISBN 84-86824-77-X

Notas
-----

1. ↑  "Pedro Armas abandona la Ejecutiva local por discrepancias con la estrategia de Barcón". *La Opinión A Coruña*, 19 de xuño de 2014
2. ↑  "Quen é quen na Executiva de Besteiro" Galicia Confidencial, 30 de setembro de 2013
3. ↑  "El ex número dos del PSOE coruñés se incorpora a Podemos para contribuir a "cambiar las cosas"". *La Opinión A Coruña*, 10 de agosto de 2015
Luther H. Evans
**Luther Harris Evans**, nado o 23 de outubro de 1902 e finado o 23 de decembro de 1981, foi bibliotecario do Congreso dos Estados Unidos e Director Xeral da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (Unesco).

Nado en Sayersville, Texas, estudou na Universidade de Texas e recibiu un doutoramento pola Universidade Stanford en ciencias políticas. En 1935 empezou a traballar para o goberno dos Estados Unidos, primeiro como bibliotecario do *Historical Records Survey* e en 1939 pasou á Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos, onde chegou a ser bibliotecario en 1945.

En 1953 dimitiu do cargo de bibliotecario para converterse en Director Xeral da Unesco. Anteriormente fora conselleiro da delegación dos Estados Unidos na Unesco. Un dos maiores logros do seu mandato foi a elaboración da Convención Universal sobre Copyright. Evans deixou a Unesco en 1958. Morreu en San Antonio, Texas, en 1981.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**John Wilkinson Taylor** |  **Director xeral da UNESCO** 1953 - 1958 | Sucesor:**Vittorino Veronese** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q936897
* WorldCat
* VIAF: 25125209
* BAV: ADV10170653
* BNF: 119536724
* DeutscheBio: 107692287
* Dodis: P40915
* FAST: 96126
* GND: 107692287
* ISNI: 0000 0001 1991 8389
* LCCN: n82099611
* Munzinger: 00000005548
* NDL: 00521506
* NKC: jn20000700498
* NLG: 236443
* NTA: 071174818
* OL: OL127878A
* SNAC: w6805hw2
* SUDOC: 076927016

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Manuel Rodríguez Rodríguez.

**Manuel Rodríguez Rodríguez**, nado en Ribadavia o 16 de novembro de 1898 e finado en Santiago de Compostela o 28 de setembro de 1975, foi un relixioso e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Comezou a súa formación cos Irmáns Maristas en 1910, congregación na que profesou temporalmente o 22 de marzo de 1915 e perpetuamente o 28 de setembro de 1920. Iniciou a súa carreira como profesor en Ourense en 1915. Ocupou diversas responsabilidades en colexios da súa congregación na Coruña, Tui e Madrid. En 1943 dirixiu en Madrid o Colexio Infanta María Teresa, restaurado por el logo da guerra civil. Mestre nacional, diplomado en Estudos Hispánicos, diplomado en francés pola Escola Superior de Idiomas e Licenciado en Filosofía y Letras. En 1942 dirixiu a revista *Orientaciones* e foi director da Asociación mundial de Antigos Alumnos maristas. Foi membro fundador da Federación Española de Relixiosos de Enseñanza e cofundador do Consello Superior de Misións en 1940. En 1970 fundou en Santiago de Compostela o Seminario Fontán-Sarmiento de Haxiografía, Toponimia e Onomástica de Galicia, que dirixiu ata a súa morte no Colexio Maior Gelmirez de Santiago de Compostela o 28 de setembro de 1975.

Obras
-----

* *Breviario de la vida y de la muerte*, 1930.
* *Cinco estampas marianas para teatro*, 1947.
* *Labor misionera de España en el mundo*, 1950.
* *Santa Florentina*, 1954.
* *Novena a la madre de Dios del Lodairo*, 1956.
* *Fray Jacinto de Ribera*, 1960.
* *Hidrotoponimia de la ría de Arosa: Accidentes costeros, emergentes y submarinos con sus coordenadas*, 1976.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 29-11-1975, p. 18.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Díez y Díez, A. (2000). "Hno. Manuel Rodríguez, fundador del Seminario Fontán-Sarmiento". *Boletín de Estudios del Seminario Fontán-Sarmiento de Hagiografía, Toponimia y Onomástica de Galicia* (21): 19–37.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q87758139
* BNE: XX1375865
* DBE: manuel-rodriguez-rodriguez
* OL: OL1940760A

 |
**Philippe Riboud**, nado en Lión o 9 de abril de 1957, é un tirador de esgrima francés, xa retirado, gañador de seis medallas olímpicas.

Traxectoria
-----------

Participou con 19 anos nos Xogos Olímpicos de 1976 celebrados en Montreal, rematando noveno na proba por equipos na modalidade de espada e trinta e sete na proba individual. Nos Xogos Olímpicos de 1980 de Moscova gañou a medalla de ouro na proba por equipos e a medalla de bronce na individual. Nos Xogos Olímpicos de 1984 dos Ánxeles revalidou a medalla de bronce na proba individual e gañou a medalla de prata por equipos. Finalmente, nos Xogos Olímpicos de 1988 de Seúl, onde foi o abandeirado da delegación francesa, gañou a medalla de ouro na proba por equipos e prata na individual.

Ao longo da súa carreira gañou oito medallas no Campionato do Mundo de Esgrima, tres delas de ouro.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *(en inglés)* www.olympic.org - Philippe Riboud
* *(en inglés)* www.sports-reference.com - Philippe Riboud

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q591687
* Munzinger: 01000002480
* Sports Reference: philippe-riboud-1

 |
Imaxe de acios de uva Mencía nunha viña da Denominación de Orixe Ribeira Sacra, no municipio de Sober.
**Mencía** é o nome dunha variedade ou casta de uva tinta introducida e cultivada principalmente no noroeste da Península Ibérica desde a época da Antiga Roma. Tras recuperarse do desastre da epidemia de filoxera de finais do século XIX, que causou unha grave crise económica nas súas áreas tradicionais de cultivo, emprégase para a elaboración de viños recendentes e afroitados, de intensa cor, e con posibilidades de crianza.

Respecto da etimoloxía, o nome podería vir de "Maecius", "Metius" ou mesmo de "Macías" ("Mathias"),ou da palabra "menciña". O nome Mencía é tamén usado como nome de muller.

Descrición
----------

A variedade produce acios pequenos e compactos. Os zumes ou mostos son vermello granate e de sabor neutro, cun elevado contido en azucres, pero de baixa acidez, especialmente nos resultantes de froitos de maior maduración. Os tintos elaborados con uva mencía, salientan pola súa capacidade de envellecemento, cun padal aveludado característico, sen descoidar as óptimas condicións desta variedade na elaboración de tintos mozos. Os rosados son recendentes e afrutados, vivos, lixeiros e suaves.

Areas de cultivo
----------------

Segundo a Orde APA/1819/2007, pola que se actualiza o anexo V, clasificación das variedades de vide, do Real Decreto 1472/2000, de 4 de agosto, polo que se regula o potencial de produción vitícola, mencía considérase variedade recomendada para as Comunidades autónomas de Asturias, Castela e León e Galicia, estando recomendada en Cantabria e Castela-A Mancha. A súa distribución localízase principalmente no Bierzo, así como en áreas do sueste de Galicia, onde se centra nas denominacións de orixe de Ribeira Sacra, Valdeorras e Monterrei. Nos terreos de Ribeira Sacra é cultivada en bancada, moitas delas establecidas durante a época romana. Tamén se cultiva en parcelas do norte de Portugal.

Notas
-----

1. ↑  Sobre as castes de uvas no Portal das Palabras da RAG.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Albariño
* Vendima

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1293271
* VIVC: 7623

 |
**Manuel Roo Ben**, nado en Lousame e finado en Sada o 14 de abril de 1978, foi un médico e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela, licenciándose en 1931. Médico de Sada. Foi xefe comarcal de Falange Española Tradicionalista y de las JONS. Foi nomeado alcalde de Sada en 1940, tomando posesión o 3 de febreiro. Renunciou como alcalde de Sada en decembro de 1944. Foi académico numerario da Real Academia de Medicina e Cirurxía de Galicia. Finou en Sada o 14 de abril de 1978.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Toribio Pollán Nieto** |  **Alcalde de Sada** 1940 - 1944 | Sucesor:**José María Fajardo de Andrade Prieto** |

Vida persoal
------------

Casou en Sada en 1931 con Rosario Domínguez Pandelo, filla de Manuel Domínguez Guitián, e foi pai de Manuel Roo Domínguez. Rosario finou en marzo de 1953, e Manuel Roo Ben volveu casar con María del Carmen Freire Abete e foi pai de Enrique, María José, Alberto José, Javier, María de las Nieves, Julio César e Luis Miguel Roo Freire.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 10-5-1979, p. 61.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, 14-8-1931, p. 1.
3. ↑  *La Voz de Galicia*, 5-4-1953, p. 7.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Manuel Roo Ben (Alcalde)
*Centauro novo*. Museos Capitolinos.
**Papías de Afrodisias** foi un escultor da Grecia Antiga activo entre os séculos I e II d. C.

Nada se sabe da súa vida, nin se o seu apelido se debe ao seu nacemento ou a súa educación en Afrodisias, hoxe en Turquía, onde había unha importante escola de escultura. É posíbel que teña traballado tamén en Roma, onde se preservan nos Museos Capitolinos dous centauros en mármore, asinados por el e por outro artista, Arísteas.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Musei Capitolini: Guida*. Milán: Comune di Roma - Mondadori, 2005. p. 58

### Outros artigos

* Escultura da Grecia antiga
* Escultura da Roma Antiga
* Arte helenística
* Escultura helenística


---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre arte é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Os **iowa** ou **ioway**, coñecidos na súa propia lingua como **báxoǰe**, son pobo indíxena do grupo síux. Hoxe en día, están divididos en dúas tribos federalmente recoñecidas, a tribo iowa de Oklahoma e a tribo iowa de Kansas e Nebrasca.

Os iowa, missouria e otoe formaron parte do pobo ho-chunk. Todos son pobos que comparten a mesma lingua, a chiwere. Deixaron as súas terras ancestrais no sur de Wisconsin polo leste de Iowa, un estado que debe o seu nome ó pobo.

En 1837, os iowa foron deportados dende o estado de Iowa ás reservas do Condado de Brown, Kansas, e do Condado de Richardson, Nebrasca. Algúns iowa trasladáronse ó territorio indio a finais do século XIX e asentáronse no sur de Perkins, Oklahoma para converterse na tribo iowa de Oklahoma.

Notas
-----

1. ↑  "Ioway Tribe of Kansas and Nebraska." *Ioway Cultural Institute.* (consultado o 23 de setembro de 2010)
2. ↑  Definición de iowa no *Dicionario de Galego* de Ir Indo e a Xunta de Galicia.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lingua chiwere

* Portal:Pobos indíxenas de América
* Portal:Estados Unidos de América

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1517496
* BNF: 133389960
* EBID: ID
* FAST: 978722
* GEC: 0117683
* LCCN: sh85067858

 |
Os **kanakas** son os indíxenas melanesios de Nova Caledonia. Segundo datos do 2009, a súa poboación ascende a 99.078 persoas e constitúen o 40.3% da poboación total de Nova Caledonia.

Etimoloxía
----------

O termo utilizado nas linguas melanesias de Nova Caledonia, "kanak", ten a súa orixe na palabra kanaka que significa "home" en lingua hawaiana, e é usado en xeral polos habitantes indíxenas das Illas do Pacífico para se referir a eles mesmos. Os navegantes e mercadores europeos xeneralizaron o seu emprego, sobre todo na forma francesa «canaque», para referirse non só ós polinesios, senón tamén ós pobos de Melanesia e Micronesia.

En Nova Caledonia, o termo utilizouse por parte dos franceses de forma pexorativa. A partir da década de 1960 os movementos independentistas de Nova Caledonia apropiáronse do termo para referirse a si mesmos. Deste xeito, a nación kanaka denomínase Kanaky. Cunhas trinta linguas autóctonas diferentes, non existía unha denominación común para o país nin para a poboación melanesia de Nova Caledonia. O que antes se consideraba pexorativo, hoxe emprégase con orgullo e como símbolo de reivindicación cultural e emancipación política.

Historia
--------

Bandeira de Nova Caledonia
Son considerados tradicionalmente como un pobo melanesio. A súa instalación no arquipélago remóntase cando menos ós anos 1.000 e 1.500 a. C. coincidindo coa expansión austronesia en Oceanía. A datación baséase nos restos arqueolóxicos atopados en Nova Caledonia onde se atoparon os primeiros e principais xacementos pertencentes á cultura lapita.

Kanakas famosos
---------------

Destaca o futbolista Christian Karembeu, xogador internacional da Selección de fútbol de Francia que gañou a Copa Mundial de Fútbol de 1998. Tamén atopamos ó futbolista Frédéric Piquionne que actualmente xoga de dianteiro na Premier League.

Notas
-----

1. ↑  "Population Structure and Trends". *Institute de la Statistique et des études économiques Nouvelle-Calédonie* (en francés). Institute de la Statistique et des études économiques Nouvelle-Calédonie. Consultado o 3 de xullo de 2017.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *kanaka*.
3. ↑  Xt.isee.nc (ed.). "ISEE - Population 2009". Arquivado dende o orixinal o 29 de setembro de 2012. Consultado o 21 de abril de 2014.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pobo kanaka Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Patrimonio e identidade dos kanakas en Nova Caledonia
* Axencia de desenvolvemento da cultura kanaka
* Web da área tradicional Djubea Kapone

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q178631
* BNF: 11969392k
* BRE: 2040636
* EBID: ID
* FAST: 985966
* GND: 4259106-5
* LCCN: sh85071444
* MusicBrainz: ID

 |
**Philippe Lebon** (29 de maio de 1767 – 1 de decembro de 1804, foi un inventor, enxeñeiro e químico francés, inventor do gas de iluminación.

Naceu en Brachay, estudou na Escola de Enxeñería de Pontes e Camiños de París rematando en 1789 e foi profesor de mecánica na de París. Estudou as propiedades do gases de destilación da madeira, utilizándoas para a iluminación e a calefacción. Patentou en 1799 a *thermolampe* e en 1801 alugou unha casa onde realizaba demostracións públicas de como podía iluminar por medio do gas cidade a casa coa intención de conseguir investidores para fundar unha compañía que desenvolvese o seu invento. Ó non ser capaz de conseguilo volveu ás súas clases, aínda que o goberno francés lle deu unha concesión forestal para que investigase coa manufactura de alcatrán a partir da madeira para a súa utilización pola mariña.

Debuxo da "thermolampe" que figura na súa patente

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Philippe Lebon Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q562604
* WorldCat
* VIAF: 9873590
* BNF: 12086560s
* BRE: 2135076
* EBID: ID
* FAST: 498576
* ISNI: 0000 0000 4540 304X
* LCCN: no2003086701
* NTA: 07010767X
* SUDOC: 169606031
* Treccani: philippe-le-bon

 |
Moeda de Manuel II
**Manuel II Paleólogo**, nado no 1350 e finado o 21 de xullo de 1425, foi emperador bizantino de 1391 a 1425 e fillo do emperador Xoán V Paleólogo. Con Helena Dragas, filla dun príncipe serbio, tivo sete fillos: Miguel (morto en 1406), Xoán, Teodoro, Andrónico, Constantino, Demetrio e Tomé.

Traxectoria
-----------

Cando morreu o seu pai, el era refén na corte otomá de Baiaceto I en Prussa (a actual Bursa), pero deu escapado. A continuación foi asediado en Constantinopla polo sultán, cuxa vitoria sobre os bizantinos na batalla de Nicópolis (25 de setembro de 1396) non lle permitiu, con todo, tomar a capital.

Manuel decidiu entón viaxar a Occidente persoalmente en busca de axuda, e con este fin visitou Italia, Francia, Alemaña e Inglaterra, sen éxito real. A vitoria de Tamerlán sobre os turcos na batalla de Ancara en 1402, e a morte de Baiaceto en 1403 permitíronlle un respiro ante a constante presión otomá. Mantivo boas relacións con Mehmed I, pero volveu ser asediado no seu capital por Murad II en 1422. Pouco antes da súa morte, viuse obrigado a asinar un acordo polo cal o Imperio bizantino se comprometía a pagar tributo ao sultán.

Manuel escribiu moitas obras de distinto tipo: teolóxicas, retóricas, poéticas, así como unha colección de epístolas.

| Imperio Bizantino |
| --- |
| *Segue a:* Xoán VII Paleólogo | **Manuel II Paleólogo**(1391-1425) | *Precede a:* Xoán VIII Paleólogo |
| Dinastía Paleólogo |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q37097
* WorldCat
* VIAF: 46792672
* BAV: ADV10235723
* BIBSYS: 90225089
* BMT: 136971
* BNE: XX1354297
* BNF: 12117743q
* BRE: 2183839
* BVMC: 27504
* CANTIC: a11231920
* CERL: cnp00400082
* DeutscheBio: 118781642
* EBID: ID
* FAST: 131498
* GEC: 0039893
* GND: 118781642
* ICCU: CFIV095252
* ISNI: 0000 0001 1634 3532
* LCCN: n84111255
* NKC: js20020124003
* NLA: 56963542
* NLG: 23450
* NNDB: 000095769
* NTA: 073209813
* OL: OL642535A
* Orthodox Encyclopedia: 2561896
* SNAC: w6p55w1v
* SUDOC: 029582202
* WikiTree: Palaiologos-13

 |
O **Phonk** (/fɒŋk/) é un subxénero da música hip hop e trap inspirado directamente no Memphis rap dos anos 90. Principalmente presente na plataforma SoundCloud, a música caracterízase polas voces das cintas antigas do rap de Memphis e mostras do hip hop de principios dos anos 90, moitas veces combinándoas con elementos de jazz, funk e de música electrónica. O xénero desprega técnicas estilísticas semellantes ao chopped and screwed para crear un son máis escuro.

Desenvolvido inicialmente na década de 1990 no sur dos Estados Unidos, principalmente en Houston e Memphis, os principais pioneiros do xénero foron DJ Screw, X-Raided, DJ Spanish Fly, DJ Squeeky e o colectivo Three 6 Mafia. A finais da década de 2010, a través de plataformas de streaming como SoundCloud, o xénero desenvolveu un maior énfase no jazz e no hiphop clásico.

Popularizado por TikTok e a comunidade de drift nas redes sociais, "drift phonk" é un subxénero de phonk que xurdiu en Rusia a finais da década de 2010; as súas principais características son o uso de *cowbells* (campás) e o abuso dos baixos. Xeralmente úsase en vídeos lo-fi que mostran coches facendo drifting. Co aumento da popularidade do drift phonk, a palabra "phonk" comezou a asociarse máis co subxénero que co propio xénero orixinal.

Notas
-----

1. ↑  "What the phuk is phonk?". *coeo-ntwrk.com*. Consultado o 2023.
2. ↑  Anand, Aashna (2020). "The Evolution of Soundcloud's Popular New Genre: Phonk". *Lucid Monday*. Arquivado dende o orixinal o 2022.
3. 1 2  "Russian Producers Obsessed With Three 6 Mafia Can’t Stop Going Viral". *rollingstone.com*. Consultado o 2023.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Drift Phonk
* Lo-fi
* Música hip hop
Coordenadas: 43°10′16″N 4°54′13″O﻿ / ﻿43.17111, -4.90361

Mirador del Tombo
O **Mirador del Tombo** é un miradoiro situado no concello castelán-leonés de Posada de Valdeón (León), nas proximidades da localidade de Cordiñanes, no Parque Nacional dos Picos de Europa. Foi inaugurado por Manuel Fraga en 1964.

Descrición
----------

Situado no val de Valdeón, na estrada que une as localidades de Posada de Valdeón e Caín, a 50 metros do río Cares. No lugar eríxese unha cruz de ferro e unha columna de pedra sobre a que descansa a escultura dun rebeco, realizada por José Luis Coomonte. Conta ademais cun gran gravado no que se enumeran todas as cimas que se poden observar desde o miradoiro.

O miradoiro foi inaugurado o 10 de agosto de 1964 polo ministro de Información e Turismo, Manuel Fraga, e está adicado a Julián Delgado Úbeda, expresidente da Federación Española de Montañismo.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do miradoiro en valldevaldeon.es *(en castelán)*
**Manuel Gómez Varela**, **Fera Brava** ou **Manolo do Penso**, nado no Penso (Franza, Mugardos) en 1911 e finado en agosto de 1952, foi un guerrilleiro antifranquista galego

Traxectoria
-----------

Xornaleiro, operario do Seixo en Mugardos. Na República militou no Partido Galeguista, do que foi secretario de organización, e estaba afiliado á UGT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 botouse ao monte. En xullo de 1939 fuxiu a Francia desde Ares con 26 compañeiros e compañeira na evasión do bou Ramón. Confinado no campo de concentración de Argelès-sur-Mer, foi devolto ás autoridades franquistas pola policía de Vichy en xaneiro de 1941. Condenado, estivo cinco anos na cadea. Ao saír en liberdade colaborou como enlace coa guerrilla e incorporouse ao monte en 1948 integrándose no destacamento Arturo Cortizas da IV Agrupación do Exército Guerrilleiro de Galicia. Foi executado polos seus compañeiros en agosto de 1952.

Notas
-----

1. ↑  Nacionalismo e guerrilla: Un capítulo da loita antifranquista na Galiza

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Manuel Gómez Varela: un militante nacionalista na guerrilla antifascista Arquivado 23 de agosto de 2018 en Wayback Machine.
* Ficha en los de la sierra *(en francés)*
**Man or Astro-man?** é unha banda estadounidense de surf rock formada en Auburn, Alabama a principios dos anos 90 que chegou á fama durante a seguinte década.

Principalmente instrumental, Man or Astro-man? fusiona o estilo surf rock de principios dos 60 de artistas como Dick Dale e The Spotnicks con sons new wave e punk rock de finais dos 70 e principios de 80. Man or Astro-man? foi coñecido pola súa anacrónica dedicación a temas de ciencia ficción, samples de son, escuros dispositivos electrónicos (como theremins e transformadores tesla), e enérxicos concertos. Os seus primeiros álbums como *Is It ... Man or Astroman?* e *Destroy All Astromen!*[1] eran coñecidos pola súa instrumentación surf rock tradicional e as introducións con sons de ciencia ficción, pero os últimos como *EEVIAC...* e *A Spectrum of Infinite Scale* eran coñecidos polo uso de sintetizadores, impresoras (como a Apple ImageWriter II), e polo seu son experimental máis abstracto. As súas gravacións adoitan a estar salpicadas de anacos de son de películas e programas de ciencia ficción.

Crese que o grupo tomou o seu nome do póster da edición estadounidense do filme xaponés *Gasu Ningen Daiichigō*, que tiña como eslogan a frase "IS HE MAN OR ASTRO-MAN?", sendo esa liña aparentemente apropiada para ser usada no título do seu primeiro álbum, *Is It ... Man or Astroman?*

Discografía
-----------

### Álbums

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Is It ... Man or Astroman?* | 1993 | Estrus Records |
| *Project Infinity* | 1995 | Estrus Records |
| *Experiment Zero* | 1996 | Touch & Go Records |
| *Made from Technetium* | 1997 | Touch & Go Records |
| *EEVIAC Operational Index and Reference Guide, Including Other Modern Computational Devices* | 1999 | Epitaph Europe, Touch & Go Records |
| *A Spectrum of Infinite Scale* | 2000 | Epitaph Europe, Touch & Go Records |
| *A Spectrum of Finite Scale* | 2001 | Zerotec |
| *Defcon 5...4...3...2...1* | 2013 | Warm Electronic Recordings/Chunklet Industries |
| *Live at Third Man Records* | 2017 | Third Man Records |

Notas
-----

1. ↑  "Man or Astro-man? - A Spectrum of Infinite Scale". *AllMusic* (en inglés). Consultado o 2022-06-21.
2. ↑  "Man or Astro-Man?: A Spectrum of Infinite Scale". *Pitchfork* (en inglés). Consultado o 2022-06-21.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2605098
* WorldCat
* VIAF: 268214253
* AllMusic: mn0000954597
* BIBSYS: 7034562
* Discogs: 324420
* ISNI: 0000 0001 0444 3800
* LCCN: no98090244
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 407227

 |
Vista de Ribadeo dende o Monte de Santa CruzVista de Ribadeo dende o Monte de Santa Cruz
O **miradoiro de Santa Cruz** forma parte da ruta dos miradoiros de Ribadeo. Sitúase no monte de Santa Cruz, con vistas cara á ría de Ribadeo e o mar Cantábrico, incluíndo lugares como a ponte dos Santos (parcialmente tapada pola vila), As Figueiras (Castropol) e demais paisaxes da zona.

Neste miradoiro atópase unha pequena ermida, e na súa veciñanza pasa o Camiño de Santiago. Tamén hai dúas cruces (unha antiga e outra máis nova) que son as que lle dan nome o miradoiro, e xunto a elas está erixido o monumento ao Gaiteiro Galego, obra do escultor ourensán Antón Faílde; por detrás das cruces agóchase o observatorio astronómico (A Casa da Ría). O lugar dispón de mesas, bancos, grellas e auga corrente para uso campestre.

Destácase aínda máis pola festividade que se celebra o primeiro domingo de agosto, recoñecida de interese turístico, a coñecida Xira de Santa Cruz que, celebrada xunto coa festividade na honra dos gaiteiro (o Día da Gaita), fan do recinto un lugar de asento e abrigo de romarías.