**Froila Arias de Traba** foi un conde galego, señor das terras e o castelo de Traba, durante a segunda metade do século XI. Foi fillo de Arias Tedoniz, irmán do bispo Cresconio de Iria e pai de Urraca Froilaz, a primeira esposa de Pedro Froilaz, Conde de Galiza.

Liñaxe
------

Vista da praia de Traba no concello de Laxe. O castelo de Traba puido estar situado nalgún dos montes da súa contorna, é posíbel que no alto da Torre da Moa.O pai do conde Froila foi o nobre Arias Tedoniz, este dato é testemuñado nunha carta de permuta, recollida na Historia Compostelá, mediante a cal o conde Fernando Pérez de Traba, neto de Froila, e Diego Xelmírez poñen fin a unha das recorrentes rifas entre os Traba e o bispado de Compostela. Nela, o conde Fernando refírese as propiedades permutadas indicando: *"téñoas por herdanza da miña nai dona Urraca e do meu avó o conde don Froila Arias e do meu bisavó Arias Tedoniz"*. Esta liña xenealóxica entronca coa estirpe de Rosendo de Celanova e emparenta con parte da mais sobranceira nobreza do reino galego.

Froila Arias casou coa nobre Ardiu Diaz de Aranga (*"Ardiu Didat"*), filla de Diego Gutérrez, conde de Aranga e mordomo de Fernando I. Deste matrimonio naceu Urraca Froilaz, que casou no ano 1088 con Pedro Froilaz, que sería no futuro o nobre galego mais importante do seu tempo. Mediante este casamento as propiedades territoriais dos Traba uníronse ao patrimonio da Familia Froilaz conformando o chamado condado de Trastámara.

Entre as pertenzas de Urraca atopábanse o castelo de Traba, probabelmente localizado na freguesía de Santiago de Traba en Laxe e que algúns investigadores sitúan no alto da Torre da Moa, elevación desde a que se domina a praia de Traba. Outra das propiedades da herdanza foi o mosteiro familiar de San Xoán de Sabardes, fundado no 1072 polo conde Froila e Ardiu Diaz na parroquia do Freixo de Sabardes, na marxe norte da ría de Noia. A mesma titulación nobiliaria de condes de Trastámara, cuxo primeiro portador coñecido foi Pedro Froilaz, tamén é froito desta unión matrimonial, toda vez que as terras tralo río Tambre (Trastámara = Tras do Támara/Tambre) eran patrimonio dos Traba e non dos Froilaz, orixinarios da Terra de Trasancos.

Gravado medieval representando o asasinato do arcebispo de Canterbury Thomas Becket. Un século antes o conde Froila Arias ordenou asasinar e despezar o bispo Gudesteo na súa sé de Iria Flavia.

Traxectoria
-----------

O período de señorío de Froila Arias nas terras de Traba transcorre durante o reinado de Sancha I e o seu consorte Fernando I (1037-1065), e no do seu fillo García II (1065 - 1071). Descoñécese a data do seu nacemento, a súa primeira aparición na documentación medieval é do ano 1056, momento no que figura como confirmante nunha cesión de bens do rei Fernando ao mosteiro de Celanova.

O conde Froila posuía terras e facendas na terra de Santiago, entre os ríos Ulla e Tambre, dentro do couto da catedral de Santiago. Debido a elas mantivo unha disputa xurisdicional coa igrexa compostelá durante o bispado do seu irmán Cresconio. Após o pasamento de Cresconio no ano 1066, o rei García, seu afillado, nomeou como sucesor a Gudesteo, sobriño de Froila e Cresconio. No ano 1069, nun momento no que o rei se atopaba no sur do reino, en campaña militar contra o conde rebelde Nuno Mendes, Froila asasinou desapiadadamente ao bispo Gudesteo a resultas do conflito territorial. A historia compostelá, fonte parcial e sempre favorábel á igrexa e os seus prelados, conta que o despezou durante a noite de Coresma. Ignórase se este crime motivou algún tipo de castigo por parte do rei, mais cando no 1071, García foi deposto polos seus irmáns e tivo que fuxir cara ao exilio na Taifa de Sevilla, Froila semella ter mudado a súa vasalaxe pois en novembro dese mesmo ano aparece como confirmante nun documento de Afonso VI. E no ano seguinte, unha vez morto Sancho de Castela diante das murallas de Zamora, acudiu á convocatoria feita por Afonso á nobreza dos tres reinos para ser formalmente recoñecido como rei.

Descoñécese a data exacta da morte de Froila Arias, sendo os seus derradeiros feitos documentados deste mesmo ano de 1072.

| * v
* c
* e
Árbore xenealóxica |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |   |   | Tedón Froilaz |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|  |  |   |   |  |  |  |  |  |  |   |   |   | Arias Tedoniz |  |  |  |  |  |  | Fruela Tedóniz |
|
|   |   |   |   |  |  |  |  |  |  |  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|  |  |  |  |  |  |   | Ardiu Diaz de Aranga |   | Froila AriasSeñor de Traba |  | CresconioBispo de CompostelaAio de García II |   | N.N. |  |  |   |   |
|   |   |
|  |  |  |  |  |  |   |   |   |   |   |   |  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|  |  |  |   |   |  |  |  |   | Urraca Froilaz |  |  |  |  |  |  |  | GudesteoBispo de Compostela |   |   |   |   |   |
|

 |

Notas
-----

1. ↑  Outros autores atribúen o asasinato do bispo Gudesteo a Froila Bermúdez de Trasancos. A distancia das súas propiedades patrimoniais (na contorna do río Eume) das terras en disputa (entre os ríos Ulla e Tambre) fai esta suposición menos probábel

Referencias
-----------

1. 1 2  "Liñaxe Aloitiz S.IX-XI". *Xenealoxias do Ortegal*. Arquivado dende o orixinal o 28/12/2019. Consultado o 10/12/2018.
2. ↑  "Liñaxe Traba S.X". *Xenealoxias do Ortegal*. Arquivado dende o orixinal o 16/10/2020. Consultado o 10/12/2018.
3. 1 2 3  Carriedo Tejedo, Manuel (2007). "La familia de San Rosendo" (PDF). *Estudios Mindonienses* (23): 122–123.
4. 1 2  "Hayan restos de ocupación humana en el Castelo de Traba". *Anosacosta* (en castelán). 2014-05-07. Consultado o 2018-12-12.
5. ↑  Falque, Emma, ed. (1994). "XL". *Historia compostelana* (en castelán) **3**. Ediciones AKAL. p. 567.
6. ↑  López Sangil, José Luis (2005). *A nobreza altomedieval galega. A familia Froilaz-Traba*. Toxos Outos. p. 21. ISBN 84-96259-51-X.
7. ↑  Barton, Simon (2002-07-18). *The Aristocracy in Twelfth-Century León and Castile* (en inglés). Cambridge University Press. ISBN 9780521894067.
8. ↑  "Tenencia Traba". *www.xenealoxiasdoortegal.net*. Arquivado dende o orixinal o 06 de decembro de 2018. Consultado o 2018-12-12.
9. ↑  "Tenencia do condado de Trastámara". *www.xenealoxiasdoortegal.net*. Arquivado dende o orixinal o 27 de xullo de 2019. Consultado o 2018-12-12.
10. ↑  López Ferreiro, Antonio (1899). *Historia de la Santa a.m. iglesia de Santiago de Compostela* **2**. p. 323.
11. ↑  Martínez Lema, Paulo (2009). "Hidrotoponimia da comarca de Bergantiños na documentación do Tombo de Toxos Outos" (PDF). *Ianua. Revista Philologica Romanica* (9): 206–207. ISSN 1616-413X.
12. ↑  López Morán, Enriqueta (2004). "El Monacato Femenino Gallego en la Alta Edad Media" (PDF). *Nalgures* (1): 140.
13. ↑  Gónzalez López, Emilio (1978). *Grandeza e decadencia do Reino de Galicia*. Galaxia. p. 204.
14. ↑  fidalgosdenaron (2015-03-24). "OS FROILAZ, UNHA DINASTÍA DE TRASANCOS [CAPÍTULO II]". *Narón, Fidalga Cidade*. Consultado o 2023-11-08.
15. 1 2  López Ferreiro, Antonio (1899). *Historia de la Santa a.m. iglesia de Santiago de Compostela* **2**. pp. 550–552.
16. ↑  "Gallaeciae Monumenta Histórica". *gmh.consellodacultura.org*. Arquivado dende o orixinal o 30 de maio de 2020. Consultado o 2018-12-12.
17. ↑  López Ferreiro, Antonio (1899). *Historia de la Santa a.m. iglesia de Santiago de Compostela* **2**. p. 518.
18. ↑  González López, Emilio (1978). *Grandeza e decadencia do reino de Galicia*. Galaxia. pp. 168–169.
19. ↑  Falque Rey, Emma, ed. (1994). *Historia Compostelana*. Ediciones AKAL. p. 76.
20. ↑  López González, Emilio (1978). *Grandeza e decadencia do Reino de Galicia*. Galaxia. p. 171.
21. ↑  Reilly, Bernard F. (1988). *The Kingdom of León-Castille under King Alfonso VI* (PDF) (en inglés). Princeton University Press. pp. 61–62.
22. ↑  Reilly, Bernard F. (1988). *The Kingdom of León-Castille under King Alfonso VI* (PDF) (en inglés). Princeton University Press. p. 69.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* López Sangil, Jose Luis - A Nobreza altomedieval galega. A familia Froilaz-Traba. Toxosoutos. 2005

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q24969715
* WikiTree: Arias-112

 |