Quelíceros da araña *Cheiracanthium punctorium*.
Quelíceros en tesoura dun arácnido da orde dos solífugos.
Os **quelíceros** son pezas bucais (apéndices modificados) do prosoma dos quelicerados, un subfilo de artrópodos que inclúe os arácnidos, os merostomados, e talvez dos picnogónidos (propiamente neste grupo adoitan denominarse quelíforos).

Son apéndices acabados en punta que se usan para agarrar o alimento. Ademais, nas arañas están asociados a unha glándula velenosa e utilízanse para inocular veleno á presa ou como mecanismo defensivo.

Ocupan unha posición anatómica preoral (inmediatamente antes da boca) polo que non son homólogos das mandíbulas dos mandibulados (crustáceos, miriápodos e insectos).

Embrioloxicamente son apéndices postorais, pero ao longo do desenvolvemento embrionario migran até situárense a ambos os lados da boca, ou mesmo en posición prebucal, no adulto.

Tipos de quelíceros
-------------------

**A**: quelíceros en navalla;  
 **B**: quelíceros en tesoura;  
 **C**: quelíceros triarticulados en pinza.
*Atrax robustus* en actitude intimidatoria. Prensenta os seus potentes quelíceros (***Ch***), ben adaptados para o ataque, pero tamén para a tracción.
Poden distinguirse tres tipos de quelíceros: quelíceros en navalla, quelíceros en tesoura e quelíceros de tres artellos en pinza ou quela.

### Quelíceros en navalla

Este tipo de quelíceros aseméllanse a unha navalla pregábel e poden considerarse como subquelados (case *de pinzas*). Están compostos por dous artellos e son exclusivos dos *Tetrapulmonata*. Consisten nun artello basal que se articula co prosoma e outro artello apical en forma de dente cairo que se articula co basal.

Presentan dúas formas diferentes: ortognatos e labidognatos. 

* Os quelíceros **ortognatos** articúlanse de tal maneria que lles permiten movementos paralelos ao eixe do corpo. Este tipo de quelíceros dase en arañas (*Liphistiomorphae* e *Mygalomorphae*, e nas ordes próximas dos *Amblypygi*, *Schizomida* e *Uropygi* (*Thelyphonida*).
* Os quelíceros **labidognatos** móvense en ángulo recto respecto ao eixe do corpo; son característicos das arañas araneomorfas (*Araneomorphae*).

### Quelíceros en tesoura

Os quelíceros en tesoura teñen forma de quela e están compostos por dous artellos. Danse nas ordes dos pseudoscorpións e dos solífugos.

### Quelíceros de tres artellos en pinza

Esta é a condición primitiva e dase en palpígrados, escorpións e opilións. Encóntranse tamén noutros quelicerados non arácnidos, como os xifosuros e os euriptéridos.

Talvez os quelíforos dos picnogónidos sexan homólogos deste tipo de quelíceros e deberán considerarse aquí.

Quelíceros das arañas
---------------------

A práctica totalidade dos araneidos posúen glándulas velenosas asociadas aos quelíceros. As glándulas do veleno sitúanse no interior dos quelíceros e case sempre se estenden noi interior do prosoma; pode esperemerse pola araña voluntariamente. O *cairo* ou *ferrete*, que funciona como unha agulla hipodérmica, é o que penetra na pel ou no exoesqueleto da presa; inoculan o veleno a través duns orificios no ápice dos *ferretes* ao picaren ás suás presas.

Cando unha araña ameaza picar, os dous quelíceros sepáranse do prosoma e os *ferretes* ábrense como unha navalla pregábel. Nos migalomorfos, os *ferretes* non se abren moito, pero nas demais arañas sepáranse moito o un do outro, ao tempo que se elevan. Algunhas picaduras de araña poden penetrar as uñas dos pés dunha persoa ou atravesar calzado de coiro brando.

Galería
-------

* Phidippus audax: a parte basal dos quelíceros son as dúas pezas bucais de cor verde iridiscente.*Phidippus audax*: a parte basal dos quelíceros son as dúas pezas bucais de cor verde iridiscente.
* Vista lateral do prosoma dunha araña (sen patas, cor marrón) e dos dous artellos dun quelícero (gris e negro).Vista lateral do prosoma dunha araña (sen patas, cor marrón) e dos dous artellos dun quelícero (gris e negro).
* O ferrete desta Psalmopoeus cambridgei inmatura mide uns 2 mm de lonxitude. A araña mide uns 25 mm.O *ferrete* desta *Psalmopoeus cambridgei* inmatura mide uns 2 mm de lonxitude. A araña mide uns 25 mm.
* Quelíceros dun solífugo.Quelíceros dun solífugo.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Garrido, Carlos (1997).
2. 1 2  Foelix, Rainer F. (1966): *Biology of Spiders*, 2nd edition. Oxford (UK): Oxford University Press. ISBN 0-19-509594-4.
3. 1 2  S. L. Zonstein (2004). D. V. Logunov & D. Penney, ed. "European Arachnology 2003" (PDF). *Arthropoda Selecta* (Special Issue no. 1): 349–366. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 04 de abril de 2012. Consultado o 11 de decembro de 2016.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Quelícero Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Brusca, R. C. e G. J. Brusca (2005): *Invertebrados*. Madrid: McGraw-Hill Interamericana de España. ISBN 978-84-486-0246-8.
* Frings, H. e Frings, M. (1975): *Conceptos de Zoología*. Madrid: Editorial Alhambra. ISBN 84-205-0505-6.
* Garrido, Carlos (1997): *Dicionário terminológico quadrilíngue de zoologia dos invertebrados*. A Coruña: Associaçom Galega da Língua. ISBN 84-8730-512-1.
* Grassé, P.-P. E. A. Poisson e O. Tuzet (1976): *Invertebrados*. (En Grassé, P.-P. Zoología, vol. 1) Barcelona: Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4.
* Meglitsch, P. A. (1986): *Zoología de invertebrados*, 2ª edición. Madrid: Ed. Pirámide. ISBN 84-368-0316-7.
* Rupppert, E. E.; R. S. Fox & R. D. Barnes (2004): *Invertebrate Zoology* 7ª ed. Stamford, Connecticut (EE.UU.): Brooks/Cole ISBN 0-03-025982-7.

### Outros artigos

* Quelicerados

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q843142
* EBID: ID

 |