*Este artigo trata sobre as bacterias Proteus. Existen tamén o xénero de anfibios Proteus, e hai un satélite natural, un deus e un film chamados Proteo ou Proteus.*

| *Proteus* |
| --- |
| *Proteus vulgaris* en cultivo en ágar MacConkey |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Dominio: | Bacteria |
| Filo: | Proteobacteria |
| Clase: | Gammaproteobacteria |
| Orde: | Enterobacteriales |
| Familia: | Enterobacteriaceae |
| Xénero: | ***Proteus***Hauser 1885 |

 |
| Especies |
| *P. hauseri*
*P. mirabilis*
*P. myxofaciens*
*P. penneri*
*P. vulgaris* |

***Proteus*** é un xénero de bacterias gramnegativas con forma de bacilo. Están amplamente distribuídas na natureza vivindo como saprófitos en materia animal en descomposición, augas residuais, chans con esterco, e nas feces humanas e animais. Son patóxenos oportunistas, xeralmente responsables de infeccións sépticas e urinarias, a miúdo nosocomiais (hospitalarias).

Importancia clínica
-------------------

Tres especies (*P. vulgaris*, *P. mirabilis*, e *P. penneri*) son patóxenos oportunistas humanos. *Proteus* inclúe patóxenos responsables de moitas infeccións urinarias humanas. *P. mirabilis* causa feridas e infeccións do tracto urinario. A maioría das cepas de *P. mirabilis* son sensibles á ampicilina e cefalosporinas. *P. vulgaris* non é sensible a ditos antibióticos. Porén, este organismo íllase no laboratorio con pouca frecuencia e xeralmente só ataca a individuos inmunodeprimidos. *P. vulgaris* aparece de forma natural nos intestinos de humanos e de moitos animais, e no esterco, solo, e augas polucionadas. *P. mirabilis*, unha vez que chega ao tracto urinario, infecta os riles con maior probabilidade ca *E. coli*. *P. mirabilis* atópase a miúdo como organismo de vida libre nos solos e augas.

Aproximadamente o 10-15% dos cálculos renais son cálculos de estruvita (cristais de fosfato de amonio e magnesio), causados pola alcalinización da urina pola acción do encima urease (que rompe as moléculas de urea en amoníaco e dióxido de carbono) de *Proteus* e outras especies bacterianas.

Identificación
--------------

As especies de *Proteus* normalmente non fermentan a lactosa, pero algunhas especies si teñen a capacidade de facelo nos tubos da proba TSI (*triple sugar iron*, triplo azucre e ferro). Como pertencen á familia Enterobacteriaceae, os seus caracteres xerais aplícanse ao xénero. É oxidase negativa pero positiva nas probas da catalase e nitrato. Probas específicas son a proba da urease, que é positiva e serve para diferenciar *Proteus* de *Salmonella*, e a proba da fenilalanina desaminase, positiva.

Para distinguir especies considérase fiable a proba do indol (de degradación de triptófano), que é positiva para *Proteus vulgaris* pero negativa para *Proteus mirabilis*. A maioría das cepas producen unha potente encima urease, excepto algunhas cepas.

As especies poden ser móbiles, e presentar un tipo característico de "enxameamento" (*swarming motility*), na que as bacterias se moven coordinadamente, agrupándose formando certos patróns xeométricos na placa de cultivo. Fundamentais para este comportamento son os antíxenos somático O e flaxelar H, chamados así segundo a nomenclatura de Kauffmann-White. Este sistema de nomenclatura está baseado nas observacións históricas de Edmund Weil (1879-1922) e Arthur Felix (1887-1956) sobre a presenza de finas películas superficiais producidas por cepas de *Proteus* flaxeladas que crecían en ágar, que lembraban ao aspecto dun cristal embazado pola condensación da respiración. As variantes flaxeladas (móbiles, enxameantes) foron designadas formas H (do alemán *Hauch*, película, literalmente alento ou néboa); as variantes non flaxeladas (non móbiles, non enxameantes) crecen como colonias illadas e non presentan a película superficial e denomínanse formas O (do alemán *ohne Hauch*, sen película).

Notas
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Proteus Modificar a ligazón no Wikidata*** |

1. ↑  Guentzel MN (1996). *Escherichia, Klebsiella, Enterobacter, Serratia, Citrobacter, and Proteus.* In: *Barron's Medical Microbiology* (Barron S *et al.*, eds.) (4th ed.). Univ of Texas Medical Branch. ISBN 0-9631172-1-1. (via NCBI Bookshelf).
2. ↑  Ryan KJ; Ray CG (editors) (2004). *Sherris Medical Microbiology* (4th ed.). McGraw Hill. ISBN 0-8385-8529-9.
3. ↑  Rauprich O, Matsushita M, Weijer CJ, Siegert F, Esipov SE, Shapiro JA (1996). "Periodic phenomena in Proteus mirabilis swarm colony development". *J. Bacteriol.* **178** (22): 6525–38. PMC 178539. PMID 8932309.
4. ↑  Matsuyama T, Takagi Y, Nakagawa Y, Itoh H, Wakita J, Matsushita M (2000). "Dynamic aspects of the structured cell population in a swarming colony of Proteus mirabilis". *J. Bacteriol.* **182** (2): 385–93. PMC 94287. PMID 10629184. doi:10.1128/JB.182.2.385-393.2000.
5. ↑  Weil, E. & Felix, A. (1917) Wien. Klin. Wschr. 30, 1509, cited in Smith, R.W. & Koffler, H. Bacterial Flagella, In Advances in Microbial Physiology, Vol. 6 (A.H. Rose & J.F. Wilkinson, Eds.), p. 251, Academic Press, 1971
6. ↑  Rietschel, E.T. & Westphal, O. Endotoxin: Historical Perspectives, In Endotoxin in Health Disease (H. Brade, Ed.), p. 11, CRC Press, 1999.
7. ↑  Hahon, N. Ed. Selected Papers on the Pathogenic Rickettsiae, p. 79, Harvard University Press, 1968.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q132229
* BNCF: 56986
* BNF: 122687822
* JSTOR: proteus-bacteria
* LCCN: sh88023305
* MAG: 2779464495

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EOL: 97448
* EPPO: 1PROTG
* GBIF: 3221858
* iNaturalist: 978859
* IRMNG: 1292122
* ITIS: 249
* NCBI: 583
* WoRMS: 571266

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D011511
* UMLS: C0033697

 |