| Gatafornela |
| --- |
| Femia adulta |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Falconiformes |
| Familia: | Accipitridae |
| Xénero: | '**Circus'** |
| Especie: | ***C. cyaneus*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Circus cyaneus'**(Linnaeus, 1766) |
| Distribución de C. cyaneusDistribución de *C. cyaneus*Distribución de *C. cyaneus* |
| Sinonimia |
| *Circus hudsonius* |

 *Circus cyaneus*
A **gatafornela** (*Circus cyaneus*) é unha ave de rapina que cría na parte setentrional do hemisferio norte, incluíndo Canadá e parte dos Estados Unidos e o norte de Eurasia

Descrición
----------

Son rapaces de alas longas, dunha envergadura de ata 105 cm, que manteñen formando un V cando voan baixo. Os machos miden uns 43 cm de lonxitude fronte ós aproximadamente 51 cm das femias. Os machos pesan entre 300 e 400 g; as femias, claramente máis pesadas, de 410 a 710 g. Os dous sexos teñen plumaxes ben diferenciadas: as femias, moi semellantes ás doutras especies da familia, son castañas por riba, coas plumas cobertoiras da cola brancas e manchas castañas na parte inferior do corpo. Os machos adultos teñen o lombo gris cinza, a cabeza e o peito son cincentos, as puntas das alas son negras. Diferéncianse doutras especies do xénero *Circus* pola falta da faixa alar negra. Os exemplares novos son semellantes á femia, castaños coa parte inferior raiada.
Son aves barulleiras, doadas de escoitar nos arredores do niño.

Hábitat e distribución
----------------------

Son aves en xeral de paisaxes abertas: uzais, pantanos e zonas acuáticas con áreas de canaval. Estivo espallada case por toda Europa, coa excepción de Islandia, o norte de África e o oeste de Asia, pero hoxe desapareceu de moitas zonas. En Galicia é unha especie catalogada como vulnerable, estimándose que había en 2006 entre 68 e 119 parellas.

Taxonomía
---------

Comprende dúas subespecies, só unha segundo algúns autores:

* *Circus cyaneus cyaneus*: que cría en Eurasia.
* *Circus cyaneus hudsonius*: norteaméricana, de exemplares con plumaxe máis escura e considerada por algúns ornitólogos unha especie separada co nome científico. *C. hudsonius*

Alimentación
------------

Capturan as presas voando baixo coas alas formando un V e aproveitando os obstáculos do terreo para agacharse e caer sobre delas por sorpresa. O seu alimento principal son mamíferos pequenos e paxaros, aínda que capturan e comen tamén lagartos, ras e insectos. Os exemplares máis grandes poden atrapar crías de coello e perdices.

Reprodución
-----------

A partir dos meses de marzo ou abril comezan os seus voos de exhibición, moi vistosos. A parella voa xunta formando curvas, interrompidas por ascensos verticais do macho seguidos de caídas en picado. En ocasións un macho experimentado aparéllase con varias femias e ten que fornecer tódolos niños con alimentos.

Fan niños relativamente pequenos, construídos con herbas, follas e pauciños no chan, en zonas de vexetación mesta, preferentemente de terreos abertos. Poñen, cuns dous días de separación entre ovo e ovo, de 4 e 6 ovos con coloracións que varían do branco ó azul claro. Chocan entre 28 e 31 días, e os polos fican no niño 6 ou 7 semanas. Coma en case tódalas aves que crían no chan, as perdas de ovos e polos son moi elevadas: só chegan a voar de media 1,2 polos por niño, dos que o 60% morren no primeiro ano de vida.

Migracións
----------

Na Europa occidental son aves sedentarias, mentres que os exemplares rusos e escandinavos pasan o inverno máis ó sur, no sur e centro de Europa e Turquía.

Nomes vulgares noutras linguas
------------------------------

* **Alemán**: Kornweihe
* **Español**: Aguilucho pálido
* **Francés**: Busard Saint-Martin
* **Inglés**: Hen Harrier
* **Neerlandés**: Blauwe kiekendief
* **Polaco**: Błotniak zbożowy
* **Portugués**: Tartaranhão-azulado
* **Sueco**: Blå kärrhök

Notas
-----

1. ↑  BirdLife International (2013). "*Circus cyaneus*". *Lista Vermella de especies ameazadas. Versión 2013.2* (en inglés). Unión Internacional para a Conservación da Natureza. Consultado o 26 November 2013.
2. ↑  Penas Patiño, Xosé M.; Pedreira López, Carlos (2004). *Guía das aves de Galicia*. Ilustrado por Calros Silvar. Baía Edicións. ISBN 84-96128-69-5.
3. ↑  Ficha no Catálogo de Fauna Vulnerable. Dirección Xeral de Conservación da Natureza
4. ↑  Vázquez Pumariño, Xabier "Bioloxía e conservación do xénero Circus en Galicia" en Curso de aves rapaces: bioloxia e conservación, Grupo de Estudo de Animais Salvaxes, p. 22

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gatafornela Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Catálogo galego de especies ameazadas

### Bibliografía

* Benny Génsbol, Walther Thiede; *Greifvögel - Alle europäischen Arten, Bestimmungsmerkmale, Flugbilder, Biologie, Verbreitung, Gefährdung, Bestandsentwicklung*, BLV Verlag München, 1997, ISBN 3-405-14386-1

### Ligazóns externas

* A to Z of UK Birds(inglés)
* RSPB Conservación da Gatafornela no Reino Unido (inglés)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25572
* EBID: ID
* GEC: 0180954
* NKC: ph867745

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Circus\_cyaneus
* Avibase: F558C7F96E40C134
* BioLib: 8518
* BirdLife: 22727733
* CMS: circus-cyaneus
* Dyntaxa: 100034
* eBird: norhar1
* EOL: 45515823
* EPPO: CIRKCY
* EUNIS: 974
* FE: 96711
* FE-New: ID
* Fossilworks: 368507
* GBIF: 2480487
* IBC: ID
* iNaturalist: 559064
* IRMNG: 11356534
* ITIS: 175430
* IUCN: 22727733
* NBN: NHMSYS0000530294
* NCBI: 43466
* Soortenregister: 139480
* Species+: 6621
* TAXREF: 2881
* WoRMS: 159372
* Xeno-canto: Circus-cyaneus

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1010779

 |