Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Ganimedes.

**Ganimedes**|  |
| --- |
| Descubrimento |
| Descuberto por | S. Marius  G. Galilei |
| Descuberto en | 1610 |
| Características orbitais |
| Raio medio | 1,07×106 km |
| Excentricidade | 0,0015 |
| Período de revolución | 7 d 3 h 42,6 m |
| Inclinación | 0,195 |
| É un Satélite natural do planeta | Xupiter |
| Características físicas |
| Diámetro ecuatorial | 5.268 km |
| Área superficial | 87 000 000 km² |
| Masa | 1,482×1023 kg |
| Densidade media | 1,936 g/cm³ |
| Aceleración gravitacional  á superficie | 1,42 m/s² |
| Gravidade na superficie (Terra = 1) | 0,1449 |
| Período de rotación | 7 d 3 h 42,6 m |
| Inclinación axial | ° |
| Albedo | 0,43 |
| Temperatura  na superficie | 

| min | med | max |
| --- | --- | --- |
| K | K | K |

 |
| Características atmosféricas |
| Presión atmosférica | Vestixios |
| osíxeno | 100% |

**Ganimedes** (ou Ganímedes), é o nome dado por Galileo Galilei a un dos catro satélites descubertos por el na órbita de Xúpiter, nas súas observacións feitas grazas á invención do telescopio. Chámanse por ese motivo *satélites Galileanos*.

Son os catro maiores satélites de Xúpiter, motivo polo cal puideron ser vistos co equipamento aínda precario utilizado por Galileo. Os outros tres son: Ío, Europa e Calisto.

En condicións favorables, cando a posición da Terra e de Xúpiter permiten que teña a súa cara iluminada volta para o noso planeta, pódense visualizar eses catro satélites cun telescopio caseiro, ou ata mesmo cun bo binóculo.

Atmosfera e ionosfera de Ganimedes
----------------------------------

En 1972, un equipo de astrónomos indios, británicos e estadounidenses coa súa base de traballo no Observatorio Bosscha de Indonesia anunciaron que viñan de detectar unha tenue atmosfera ó redor do satélite durante unha ocultación, cando a lúa e Xúpiter pasaron fronte a unha estrela. Eles estimaron que a presión superficial estaba ó redor de 1 μBar (0.1 Pa). Pero en 1979 a *Voyager 1* rexixtrou unha ocultación dunha estrela (κ Centauri) durante o seu sobrevoo do planeta, obtendo resultados diferentes. As medicións da ocultación leváronas dentro do espectro do ultravioleta *profundo* cunhas lonxitudes de onda máis curta que 200 nm; estas medidas eran moito máis sensibles á presenza de gases que as medidas no espectro visible do ano 1972. Non se revelou por parte dos datos da *Voyager* que existise ningunha atmosfera. O límite superior do número da densidade de partículas na superficie atopada era de 1,5 x 109 cm−3, a cal correspondese cunha presión superficial de menos de 2,5 x 10−5 μBar. O segundo valor é 5 magnitudes máis pequeno có medido en 1972, indicando que as interpretacións do 1972 eran demasiado optimistas.

A pesar dos datos da *Voyager*, unha proba dunha tenue atmosfera de osíxeno en Ganimedes, semellante a da lúa Europa, foi atopada polo Telescopio Espacial Hubble (HST) no ano 1995. O HST ten observado unha *capa de airglow* de osixeno atómico no ultravioleta *profundo* en lonxitudes de onda de 130,4 nm e 135,6 nm. Esta capa de *airglow* é excitada cando o osíxeno molecular é disociado polos impactos dos electróns, proba dunha significativa atmosfera neutral composta principalmente de moléculas de O2. A densidade superficial probablemente ande ó redor de 1,2–7 x 108 cm−3, correspondendo cunha presión superficial de 0,2–1,2 x 10−5 μBar. Estes valores están consonancia cos datos da *Voyager* para o seu límite superior, establecido este rango de medidas o ano 1981. O osixeno non é unha proba de vida, se non que se pensa que este osixeno é producido polo xeo de auga da superficie de Ganimedes, cando este é dividido en hidróxeno e osíxeno pola radiación, o hidróxeno perdese moito máis rapidamente debido ó seu baixo peso atómico. A capa de *airglow* observada sobre Ganimedes non é espacialmente homoxénea coma no caso de Europa. HST observou dúas manchas brillantes localizadas no hemisferio norte e sur, preto dos ± 50° de latitude, o cal é exactamente a fronteira entre o campo liñas abertas e pechadas da magnetosfera de Ganimedes (véxase máis abaixo). As manchas brillantes son probablemente auroras polares, causadas pola precipitación de plasma ó longo do campo de liñas abertas.

A existencia dunha atmosfera neutral implica que debería existir unha ionosfera, porque as moléculas de osíxeno son ionizadas polos impactos dos electróns de alta enerxía procedentes da magnetosfera e pola radiación ultravioleta extrema procedente do Sol. Por outra banda hai que dicir que a natureza da ionosfera de Ganínedes é tan controvertida coma a natureza da atmosfera da lúa. Algunha das medicións da sonda espacial *Galileo* atoparon unha elevada densidade de electróns preto da lúa, suxerindo unha ionosfera, cando outros non foron capaces de detectala. A densidade de electróns preto da superficie esta estimada a partir de diferentes fontes dentro dun rango de 400–2.500 cm−3. No 2008, os parámetros da ionosfera de Ganimedes aínda non estaban ben definidos.

Evidencias adicionais dunha atmosfera de osíxeno proveñen da detección no espectro de gases atrapados no xeo da superficie de Ganimedes. A detección de bandas de ozono (O3) foi anunciadas o ano 1996. En 1997, unha análise espectroscópica revelou as propiedades de absorción de dímeros (ou diatómicos) de osíxeno molecular. Esta absorción pode presentarse só se o osíxeno est´´a nunha *fase densa*. O mellor candidato é o osíxeno molecular atrapado no xeo. A profundidade das bandas de absorción dos dímeros depende da latitude e da lonxitude, máis có albedo superficial—tenden a decrecer co incremento da latitude en Ganimedes, mentres có O3 amosa o efecto contrario. Traballos de laboratorio atoparon que o O2 non podería acumularse en bolsas e burbullas pero si disolverse no xeo relativamente morno da superficie de Ganimedes, o cal está a unha temperatura duns 100 K.

Unha procura de sodio na atmosfera, xusto antes de atopalo en Europa, concluíu se resultados positivos no ano 1997. O sodio é coma mínimo 13 veces menos abundante en Ganimedes que en Europa, posiblemente causado pola baixa presenza na superficie ou por que a magnetosfera *rexeita* as partículas enerxéticas. Outro composto menor da atmosfera de Ganimedes e o hidróxeno atómico. Foron obsevados átomos de hidróxeno a máis de 3.000 km da superficie da lúa. A súa densidade na superficie é de aproximadamente 1,5 x 104 cm−3.

Notas
-----

1. ↑  A cifra da densidade superficial e a presión foron calculadas a partir dunha columna de densidades expostas por Hall, e o seu equipo. 1998, asumindo unha escal de altura de 20 km e unha temperatura de 120 K.

1. 1 2  Carlson, R.W.; Bhattacharyya, J.C.; Smith, B.A. e o seu equipo. (1973). "Atmosphere of Ganymede from its occultation of SAO 186800 on 7 June 1972". *Science* **53**: 182.
2. 1 2 3  Broadfoot, A.L.; Sandel, B.R.; Shemansky, D.E. e o seu equipo. (1981). "Overview of the Voyager Ultraviolet Spectrometry Results through Jupiter Encounter" (pdf). *Science* **86**: 8259–8284.
3. 1 2 3  Hall, D.T.; Feldman, P.D.; McGrath, M.A. e o seu equipo. (1998). "The Far-Ultraviolet Oxygen Airglow of Europa and Ganymede". *The Astrophysical Journal* **499**: 475–481. doi:10.1086/305604.
4. 1 2  NASA, ed. (outubro de 1996). "Hubble Finds Thin Oxygen Atmosphere on Ganymede". *Jet Propulsion Laboratory*. Arquivado dende o orixinal o 25-04-2009. Consultado o 15-01-2008.
5. ↑  Feldman, Paul D.; McGrath, Melissa A.; Strobell, Darrell F.; et al. (2000). "HST/STIS Ultraviolet Imaging of Polar Aurora on Ganymede". *The Astrophysical Journal* **535**: 1085–1090. doi:10.1086/308889.
6. ↑  Johnson, R.E. (1997). "Polar "Caps" on Ganymede and Io Revisited". *Icarus* **128** (2): 469–471. doi:10.1006/icar.1997.5746.
7. ↑  Paranicas, C.; Paterson, W.R.; Cheng, A.F. e o seu equipo. (1999). "Energetic particles observations near Ganymede". *J.of Geophys.Res.* **104** (A8): 17,459–17,469. doi:10.1029/1999JA900199.
8. 1 2 3  Eviatar, Aharon; Vasyliunas, Vytenis M.; Gurnett, Donald A. e o seu equipo. (2001). "The ionosphere of Ganymede" (ps). *Plan.Space Sci.* **49**: 327–336. doi:10.1016/S0032-0633(00)00154-9.
9. ↑  Noll, Keith S.; Johnson, Robert E. e o seu equipo. (xullo do 1996). "Detection of Ozone on Ganymede". *Science* **273** (5273): 341–343. PMID 8662517. doi:10.1126/science.273.5273.341. Consultado o 13-01-2008.
10. ↑  Calvin, Wendy M.; Spencer, John R. (decembro do 1997). "Latitudinal Distribution of O2on Ganymede: Observations with the Hubble Space Telescope". *Icarus* **130** (2): 505–516. doi:10.1006/icar.1997.5842.
11. ↑  Vidal, R. A.; Bahr, D. e o seu equipo. (1997). "Oxygen on Ganymede: Laboratory Studies". *Science* **276** (5320): 1839–1842. PMID 9188525. doi:10.1126/science.276.5320.1839.
12. ↑  Brown, Michael E. (1997). "A Search for a Sodium Atmosphere around Ganymede". *Icarus* **126** (1): 236–238. doi:10.1006/icar.1996.5675.
13. ↑  Barth, C.A.; Hord, C.W.; Stewart, A.I. e o seu equipo. (1997). "Galileo ultraviolet spectrometer observations of atomic hydrogen in the atmosphere of Ganymede". *Geophys. Res. Lett.* **24** (17): 2147–2150. doi:10.1029/97GL01927.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Aneis de Xúpiter
* Xúpiter
* Europa
* Ío
* Calisto

| * v
* c
* e
Lúas de Xúpiter |
| --- |
| *Lista ordenada en base ó incremento da distancia respecto de Xúpiter. Os satélites con designación provisional están en cursiva.* |
| Lúas interiores | Metis ·  Adrastea ·  Amaltea ·  Tebe |
| Lúas de Galileo | **Ío** ·  **Europa** ·  **Ganímedes** ·  **Calisto** |
|   | Temisto |
| Grupo de satélites Himalia | Leda ·  Himalia ·  Ersa  ·  Pandia  ·  Lisitea ·  Elara ·  Dia  ·  *S/2000 J 11* |
|   | Carpo ·  *S/2003 J 12* |
| Grupo de satélites Ananke | 

|  |  |
| --- | --- |
| núcleo | Ananke ·  Praxidike ·  Harpalike ·  Iocasta ·  Euante ·  Tione |
| periféricas | Euporia ·  *S/2003 J 3* ·  *S/2003 J 18* ·  Telxinoe ·  Helike ·  Ortosia ·  *S/2003 J 16* ·  Hermipe ·  Mneme ·  *S/2003 J 15* ·  *S/2010 J 2* |

 |
| Grupo de satélites Carme | Herse ·  *S/2003 J 10* ·  Pasítea ·  Caldene ·  Arque ·  Isonoe ·  Erinome ·  Cale ·  Aitne ·  Táixete ·  *S/2003 J 9* ·  Carme ·  *S/2003 J 5* ·  *S/2003 J 19* ·  Calique ·  Euquelade ·  Calicore |
| Grupo de satélites Pasífae | Euridome ·  *S/2003 J 23* ·  Hegemone ·  Pasífae ·  Sponde ·  Cilene ·  Megaclite ·  *S/2003 J 4* ·  Calírroe ·  Sinope ·  Autonoe ·  Aoede ·  Core ·  S/2017 J 6  ·  S/2017 J 5  ·  S/2017 J 8 ·  S/2017 J 2 ·  S/2017 J 1 · *S/2010 J 1* |
|   | Valetudo |
|   | *S/2003 J 2* |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3169
* WorldCat
* VIAF: 245764377
* BRE: 3357530
* EBID: ID
* GEC: 0028965
* GND: 4276692-8
* LCCN: sh98004857
* TESF: ganymede
* TGN: 7031633

 |