| CoipúRango fósil: Plioceno tardío-Actual |
| --- |
|  |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Rodentia |
| Familia: | **Myocastoridae**Ameghino, 1904 |
| Xénero: | ***Myocastor***Kerr, 1792 |
| Especie: | ***M. coypus*** |

 |
| Nome binomial |
| *Myocastor coypus*(Molina, 1782) |

O **coipú** (***Myocastor coypus***) é unha especie de roedor semiacuático grande e único membro da familia **Myocastoridae** (miocastóridos). Orixinalmente era nativo da Suramérica tropical e temperada, pero foi introducida en Norteamérica, Europa, Asia, e África, principalmente para a obtención das súas peles. Aínda que segue sendo valorado pola súa pelaxe nalgunhas rexións, o seu comportamento alimenticio destrutivo e o feito de que escava tobeiras fai que esta especie invasora sexa unha auténtica praga en moitas áreas e que se fagan esforzos por controlar as súas poboacións en varios países. Está incluído na lista das *100 das especies exóticas invasoras máis daniñas do mundo* da Unión Internacional para a Conservación da Natureza (IUCN).

O *M. coypus* vive en tobeiras que escava ao longo das zonas húmidas. Aliméntase dos talos das plantas das ribeiras dos ríos.

Etimoloxía e nomes
------------------

O seu nome científico de xénero deriva do grego *mys* e *kástor* (a través do latín castor), que significa 'rato-castor'. O nome específico *coypus* procede da voz koypu da lingua do pobo mapuche chileno (mapudungun).

En galego úsase para este animal o nome coipú. *Coipú* e *coipo* son os nomes máis usados para el na súa zona de procedencia de Chile. Menos frecuente é o nome *quiyá*, de orixe tupí-guaraní usado en Paraguai e países veciños. Na América hispánica, especialmente na zona andina, chámanlle a este roedor *nutria* (que significa 'londra'), malia que o animal non ten nada que ver coas verdadeiras londras, que son mustélidos e non roedores. Tamén se emprega o nome *rata-nutria*. O nome *nutria* pasou ao inglés debido ao comercio de peles, idioma onde tamén se chama *coypu* ou *river-rat* ('rata de río'). No Brasil o animal coñécese como *ratão-do-banhado*, *nútria* ou pola voz da lingua tupí *caxingui*. En francés chámase *ragondin*, en holandés *beverrat* ('rata-castor'), en alemán *Wasserratte* ('rata de auga'), termo tamén usado para outros roedores, en italiano *nutria* e *castorino* ('pequeno castor'), en sueco *sumpbäver* ('castor de pantano') etc.

Taxonomía
---------

Cranio.
O *M. coypus* foi descrito por Juan Ignacio Molina en 1782 co nome *Mus coypus*, clasificado como membro do xénero do rato. O xénero *Myocastor* foille asignado en 1792 por Robert Kerr, mentres que Geoffroy, independentemente de Kerr, nomeou esta especie *Myopotamus coypus*, e ocasionalmente aínda hoxe é ás veces chamado por este nome.

Xeralmente recoñécense catro subespecies:

* *M. c. bonariensis*: norte da Arxentina, Bolivia, Paraguai, Uruguai, sur do Brasil
* *M. c. coypus*: centro de Chile, Bolivia
* *M. c. melanops*: illa de Chiloé
* *M. c. santacruzae*: Patagonia

*M. c. bonariensis*, a subespecie presente na parte máis ao norte (subtropical) da súa área de distribución, crese que foi o tipo de *M. coypus* que normalmente foi introducido noutros continentes.

Aspecto
-------

Neste exemplar son ben visibles os grandes dentes laranxas da especie.
Este roedor lembra en parte unha rata moi grande ou a un castor cun rabo curto. Os adultos pesan normalmente de 4 a 9 kg (o máis habitual é entre 4,5 e 7 kg) e teñen unha lonxitude de 40 a 60 cm, cun rabo de 30 a 45 cm; non obstante, chegan a pesar ata 17 kg. Teñen un pelame externo marrón escuro áspero con pelos máis internos suaves grises. Tres características distintivas son unha mancha branca no fociño, pés posteriores palmados e incisivos grandes de cor amarela-laranxa brillantes. As mamilas da femia están situadas bastante arriba nos seus flancos, o que permite que as crías se alimenten mentres a nai está na auga.

Ás veces o *M. coypus* pode confundirse con *Ondatra zibethicus* (rata de almiscre), que é outro roedor semiacuático moi estendido que nalgunhas zonas ocupa os mesmos hábitats de zonas húmidas. Porén, a rata do almiscre é de menor tamaño e máis tolerante aos climas fríos e ten unha cola aplanada lateralmente que usa para nadar, mentres que a do *M. coypus* é redonda. Pode confundirse tamén cun pequeno castor, xa que ambas as especies teñen anatomías parecidas, pero as colas dos castores son aplanadas como pas.

Historia vital
--------------

Comportamentos do *M. coypus*.  
imaxe en Full HD.
Pode vivir ata seis anos en caividade, pero normalmente é raro que vivan máis de tres anos. Segundo un estudo, o 80% dos individuos morre no seu primeiro ano de vida, e menos do 15% dunha poboación salvaxe ten máis de tres anos de idade. Os machos chegan á madurez sexual xa aos catro meses, e as femias aos tres meses de idade; porén, ambos poden ter unha prolongada adolescencia, ata a idade de 9 meses. Unha vez que as femias están preñadas, a xestación dura 130 días, e paren desde unha soa cría a trece. As crías nacen con todo o pelo e cos ollos abertos; poden comer vexetación xunto cos seus pais ás poucas horas de nacer. As femias poden empreñar de novo o día seguinte de dar a luz. Potencialmente, unha femia pode enxendrar tres veces ao ano. As crías son aleitadas durante de seis a oito semanas e despois abandonan as súas nais e fan vida independente.

Ademais de reproducírense moi rapidamente, cada exemplar consome grandes cantidades de vexetación, que supoñen aproximadamente o 25% do seu peso corporal ao día, e aliméntase durante todo o ano. Como é un dos roedores máis grandes que existen pode causar moitos danos na vexetación. Comen a base dos talos das plantas e a miúdo escavan na capa orgánica do solo para comer as raíces e rizomas enterrados. Orixinan nos ecosistemas zonas arrasadas onde desapareceu a maioría da biomasa da vexetación aérea ou enterrada, orixinando un ambiente salpicado de zonas destruídas, o cal altera o hábitat doutros animais e o dos humanos que dependen das marismas e pantanos.

O *M. coypus* vive normalmente en marismas e pantanos de auga doce, pero tamén pode habitar en marismas salobres e máis raramente en marismas salgadas.

Aspectos comerciais e medioambientais
-------------------------------------

*Myocastor coypus*
A extinción local na súa área de distribución nativa debido a un exceso de capturas levou a que se criase en granxas peleteiras a finais do século XIX e inicios do XX. As primeiras granxas exitosas establecéronse na Arxentina na década de 1920 e despois en Europa, Norteamérica e Asia. Estas granxas xeralmente non foron investimentos exitosos a longo prazo, e as granxas de coipús a miúdo deixaron libres ou escapáronselles os animais a medida que as súas operacións deixaron de dar beneficios. O primeiro intento de crear granxas de coipús fíxose en Francia a inicios da década de 1880, pero non foi un éxito. As granxas suramericanas posteriores foron, ao contrario, moi rendibles e iso fixo que se creasen granxas similares en Norteamérica e Europa. Como os animais das granxas a miúdo escapaban ou eran liberados á mantenta para que servisen como animais de caza ou para eliminar a vexetación acuática, acabaron por establecerse poboacións silvestres.

Un coipú sobre troncos.
Introducíronse nos ecosistemas de Louisiana na década de 1930, ao escaparen de granxas peleteiras que as importaran de Suramérica. A primeira importación fíxose en 1937, cando E. A. McIlhenny trouxo 13 exemplares á illa Avery. Na década de 1940, algúns dos coipús escaparon durante un furacán e poboaron rapidamente as marismas costeiras, pantanos do interior e outras áreas húmidas. Desde Louisiana, o coipú estendeuse polo sur de Estadios Unidos, causando estragos nas marismas.

A medida que a demanda das peles de coipú foi declinando, o coipú pasou a converterse nunha praga en moitas áreas, destruíndo a vexetación acuática, marismas e sistemas de rego, e mordendo e estragando produtos como pneumáticos e paneis de madeira das casas en Louisiana, causando erosión nas ribeiras dos ríos e desprazando a animais nativos. Os danos en Louisiana eran dabondo graves desde a década de 1950 como para merecer a promulgación de leis para o seu control.:3 A inicios da década de 2000, estableceuse o Coastwide Nutria Control Program, que empezou a pagar recompensas por coipú cazado en 2002.:19–20 Na rexión da baía de Chesapeake en Maryland, onde foran introducidos na década de 1940, estimábase que o coipú destruíra de 2.800 a 3.200 ha de marismas no Blackwater National Wildlife Refuge. Como resposta a esta situación, en 2003, púxose en marcha un programa multimillonario de erradicación.

Na Península Ibérica, non se estableceran poboacións libres na década de 1960, posteriormente a súa introdución procedeu de escapes e soltas desde granxas peleteiras de Francia e Cataluña desde principios dos anos 1970. Actualmente existen poboacións localizadas na vertente atlántica (Val de Arán en Cataluña; Soba en Cantabria; ribeira do Bidasoa en Guipúscoa; Baztan, Valcarlos e exemplares dispersos na cunca do Ebro, en Navarra). Tamén existen algúns núcleos de moi baixa densidade na vertente mediterránea catalá (Sant Feliù de Buixalleu e Arbúcies, no Montseny na provincia de Xirona).
 Non se establecue en Galicia. A expansión desta especie invasora limítase a zonas onde non baixa moito a temperatura en inverno. Debido ao seu potencial colonizador e constituír unha ameaza grave para as especies autóctonas, os hábitats ou os ecosistemas, foi incluída no Catálogo Español de Especies exóticas Invasoras, aprobado polo Real Decreto 630/2013, de 2 de agosto, estando prohibida en España a súa introdución no medio natural, posesión, transporte, tráfico e comercio.

No Reino Unido o coipú introducírase en 1929 en East Anglia, para crialo polas súas peles, pero moitos escaparon e danaron os sistemas de drenaxe e posteriormente un programa concertado polo MAFF o erradicou en 1989. Porén en 2012, matouse en County Durham un animal que se sospeita que era un coipú.

A carne de coipú é magra e baixa en colesterol, pero os intentos de introdcir a súa carne nos mercados foron infrutuosos. Unha compañía recibiu subvencións para establecer unha fábrica en Louisiana para utilizar a carne de coipú para fabricar alimento para cans. En 2012, a Louisiana Wildlife Federation recoñeceu a esa compañía co premio ao "Negocio conservacionista do ano" por encontrar un uso para esa proteína ecosustentable.

Nas antigas repúblicas soviéticas de Asia Central comercialízase a carne de coipú en mercados locais. En 2016, a carne está usándose con éxito nun restaurante de Mosú, como parte do movemento ruso locálvoro e como unha moda hipster.

Ademais dos danos directos ao medio ambiente, o coipú hospeda o nematodo parasito *Strongyloides myopotami*, que pode infectar a pel humana, causan do unha dermatite similar á da estronxiloidíase.

Distribución
------------

A distribución do coipú tende a contraerse ou expandirse cando se dan sucesivos invernos fríos ou suaves. Durante os invernos fríos, o coipú a miúdo sofre a conxelación das súas colas, que lle orixina infeccións e a morte. Como resultado as poboacións de coipús contráense e mesmo chegan a extinguirse localmente ou rexionalmente como nos países escandinavos e, nos Estados Unidos, nos estados de Idaho, Montana e Nebrasca durante a década de 1980. Durante as épocas con invernos suaves, tende a expandirse cara ao norte. Por exemplo, en anos recentes, expandiuse polos estados de Washington e Oregón e Delaware.

Notas
-----

1. 1 2  {{{assessors}}} (2008). "Myocastor coypus". *Lista Vermella da IUCN de Especies en Perigo* (en inglés). IUCN 2008. Consultado o 6 de xaneiro de 2009.
2. 1 2  "coipú" en Dicionario Digalego. Consultado o 9 de agosto de 2019.
3. 1 2  Enciclopedia Galega Universal. Ir Indo. Tomo 5. Páxina 477. ISBN 84-7680-288-9.
4. ↑  LeBlanc, Dwight J. 1994. Prevention and Control of Wildlife Damage – Nutria Arquivado 03 de febreiro de 2007 en Wayback Machine.. Animal and Plant Health Inspection Service.
5. ↑  Lowe, S. M. Browne, S. Boudjelas, M. De Poorter (2004). "100 de las especies exóticas invasoras más dañinas del mundo. Una selección del Global Invasive Species Database" (PDF). *Aliens* (12): 12. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 24 de xuño de 2021. Consultado o 26 de setembro de 2010.
6. ↑  G. Grace, James B.; Marx, B.D.; Taylor K.L. "The effects of herbivory on neighbor interactions along a coastal marsh gradient.". *American Journal of Botany* **84** (5): 709–715.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
7. ↑  Nutria.com, ed. (2007). "Nutria Biology". Consultado o 5 de setembro de 2007.
8. ↑  "Coypu". *Collins English Dictionary* (Complete & Unabridged 10th ed.). United States: Dictionary.com. Arquivado dende o orixinal o 12 de marzo de 2013. Consultado o 2 de marzo de 2014.
9. 1 2  Muñoz Urrutia, Rafael, ed. (2006). *Diccionario Mapuche: Mapudungun/Español, Español/Mapudungun* (en castelán) (2.ª ed.). Santiago, Chile: Editorial Centro Gráfico Ltda. p. 155. ISBN 956-8287-99-X.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
10. ↑  The American Heritage Dictionary of the English Language (2006). "Coypu" (en inglés) (4.ª ed.). Houghton Mifflin. Consultado o 9 de setembro de 2010.
11. ↑  Merriam-Webster Online Dictionary. "Coypu" (en inglés). Consultado o 9 de setembro de 2010.
12. ↑  Horace T. Martin. Castorologia: or The history and traditions of the Canadian beaver. p. 35.
13. ↑  "*Myocastor coypus*". Consultado o 23 de setembro de 2011.
14. 1 2  Carter, Jacoby. United States Geological Survey, ed. "Worldwide Distribution, Spread of, and Efforts to Eradicate the Nutria (*Myocastor coypus*) – South America]". Consultado o 4 de setembro de 2007. .
15. 1 2  C. A. Woods, L. Contreras, G. Willner-Chapman, H. P. Whidden. 1992. Mammalian Species: Myocastor coypus. American Society of Mammalogists, 398: 1-8.
16. ↑  ITIS Report. "ITIS Standard Report: Myocastor". Consultado o 5 de setembro de 2007.
17. ↑  
ITIS Report. "ITIS Standard Report: Myopotamus". Consultado o 19 de decembro de 2007.
18. ↑  Capel-Edwards, M. (1967). "*Foot-and-mouth disease in Myocastor coypus*". *Journal of comparative pathology* (77(2)): 217–221.
19. ↑  Doncaster, C. P. Micol, T (1990). "*Response by coypus to catastrophic events of cold and flooding*". *Ecography* (13(2)): 98–104.
20. ↑  Hillemann, H. H. Gaynor, A. I. Stanley, H. P (1958). "The genital systems of nutria (Myocastor coypus)". *The Anatomical Record* (130(3)): 515–531.
21. ↑  Encyclopedia of Life (ed.). "Coypu - Myocastor coypus - Resumo".
22. ↑  Nolfo-Clements, Lauren E. (setembro de 2009). "Nutria Survivorship, Movement Patterns, and Home Ranges". *Southeastern Naturalist* (United States: Eagle Hill Publications) **8** (3): 399–410. ISSN 1938-5412. doi:10.1656/058.008.0303.
23. 1 2 3 4  "Biology". *Nutria*. Louisiana Department of Wildlife and Fisheries. Arquivado dende o orixinal o 22 de outubro de 2013. Consultado o 2 de marzo de 2014.
24. ↑  McFalls, Tiffany B.; et al. (setembro de 2010). "Hurricanes, floods, levees, and nutria: vegetation responses to interacting disturbance and fertility regimes with implications for coastal wetland restoration". *Journal of Coastal Research* (United States: Coastal Education & Research Foundation) **26** (5): 901–11. ISSN 1551-5036. doi:10.2112/JCOASTRES-D-09-00037.1.
25. ↑  Hygnstrom, Scott E.; Timm, Robert M.; Larson, Gary E. eds. (1994). "Nutria". Internet Center for Wildlife Damage Management. Arquivado dende o orixinal o 07 de setembro de 2013. Consultado o 2 de marzo de 2014.
26. ↑  "Detail (Coypu)". *Barcelona Zoo*. España: Barcelona City Council. Arquivado dende o orixinal o 26 de setembro de 2013. Consultado o 2 de marzo de 2014.
27. ↑  Carter, Jacoby; et al. (marzo de 1999). "Modeling the effects of nutria (*Myocastor coypus*) on wetland loss". *Wetlands* (Springer) **19** (1): 209–19. ISSN 1943-6246. doi:10.1007/BF03161750.
28. ↑  Ford, Mark, and J. B. Grace. 1998. "Effects of Vertebrate Herbivores on Soil Processes, Plant Biomass, Litter Accumulation and Soil Elevation Changes in a Coastal Marsh." Journal of Ecology 86(6): 974-982.
29. ↑  Jordan, Jillian, and E. Mouton. 2011. "Coastwide Nutria Control Program 2010-2011." <>
30. ↑  Lyon, W.J. and J.B. Milliet. 2000. "Microbial Flora Associated with Louisiana Processed Frozen and Fresh Nutria (Myocastor coypus) Carcasses." Journal of Food Science 65(6): 1041-1045.
31. 1 2  National Wetlands Research Center (xuño de 2000). United States Geological Survey, ed. "*Nutria, Eating Louisiana's Coast*".
32. ↑  Carter, Jacoby, Billy P. Leonard. ""A Review of the Literature on the Worldwide Distribution, Spread Of, and Efforts to Eradicate the Coypu (Myocastor coypus)."". *JSTOR. data= 2002*.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
33. ↑  Nutria, Eating Louisiana's Coast (PDF) (Informe). U.S. Geological Survey/National Wetlands Research Center. xuño de 2000. USGS FS-020-00. Consultado o 28 de marzo de 2016.
34. ↑  Bernard, Shane K (2002). ""M'sieu Ned's Rat? Reconsidering the Origin of Nutria in Louisiana: The E. A. McIlhenny Collection, Avery Island, Louisiana."". *JSTOR*.  `|data-acceso=` require `|url=` (Axuda)
35. 1 2  Scarborough, Janet; Mouton, Edmond (30 de xuño de 2007). Nutria Harvest Distribution 2006-2007 and a Survey of Nutria Herbivory Damage in Coastal Louisiana in 2007 (PDF) (Informe). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 07 de xaneiro de 2009. Consultado o 06 de decembro de 2016.
36. ↑  "A Plague of Aliens" Arquivado 11 de outubro de 2009 en Wayback Machine. Feb/Mar 2003 edition of National Wildlife magazine, published by the National Wildlife Federation, article by Laura Tangley; acceso online o 8 de decembro de 2006.
37. ↑   Arquivado 10 de setembro de 2010 en Wayback Machine. Atlas y libro rojo de los mamíferos de España.
38. ↑  Gosling, Morris (4 de marzo de 1989). "Extinction to Order". *New Scientist* (Londres) **121** (1564): 44–49.
39. ↑  "Police To Investigate Man Who Killed 4ft Rat". Sky. Arquivado dende o orixinal o 25 de abril de 2012. Consultado o 14 de maio de 2012.
40. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 03 de agosto de 2016. Consultado o 06 de decembro de 2016.
41. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 29 de xullo de 2016. Consultado o 06 de decembro de 2016.
42. 1 2
43. ↑  "Rats! Rodent burger now the latest food craze in Moscow". 24 de novembro de 2016.
44. ↑  eMedicine (ed.). "Strongyloidiasis".
45. ↑  Bonilla; et al. (xuño de 2008). "Nutria Itch". *Archives of Dermatology* (en inglés) **136** (6). Arquivado dende o orixinal o 12 de marzo de 2008. Consultado o 06 de decembro de 2016.
46. ↑  Carter, Jacoby, Billy P. Leonard (2002). ""A Review of the Literature on the Worldwide Distribution, Spread of, and Efforts to Eradicate the Coypu (Myocastor coypus)"". *Wildlife Society Bulletin* (Spring) **30** (1): 162–175.
47. ↑  Sheffels, Trevor Robert; Sytsma, Mark (decembro de 2007). Report on Nutria Management and Research in the Pacific Northwest (Informe). Center for Lakes and Reservoirs Publications and Presentations, Portland State University. Consultado o 2016-09-24.
48. ↑  Montgomery, Jeff (2012). "Invasive nutria found in Kent County". *The News Journal* (19 Jan 2012). delawareonline. Consultado o 19 Jan 2012. Foi unha sorpresa, francamente," dixo o mércores Steve Kendrot, un xestor ds servizos de vida salvaxe do Departamento de Agricultura de EUA. "Non esparabamos atopalo tan ao norte.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Coipú*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Coipú*** |

### Bibliografía

* Sandro Bertolino, Aurelio Perrone, e Laura Gola (xuño de 2005). ""Effectiveness of coypu control in small Italian wetland areas"". *Wildlife Society Bulletin* **33** (2): 714–72.
* Carter, Jacoby e Billy P. Leonard (2002). ""A Review of the Literature on the Worldwide Distribution, Spread of, and Efforts to Eradicate the Coypu (Myocastor coypus)"". *Wildlife Society Bulletin* (Spring) **30** (1): 162–175.
* Carter, J. A.L. Foote, e L.A. Johnson-Randall (1999). "Modeling the effects of nutria (Myocastor coypus) on wetland loss". *Wetlands* (19(1)): 209–219.
* Lauren E. Nolfo-Clements (2006). Tulane University, ed. Seasonal variations in habitat availability, habitat selection, and movement patterns of Myocastor coypus on a subtropical freshwater floating marsh. *(conferencia)*. Nova Orleáns. ISBN 0-542-60916-9.
* Sheffels, Trevor e Mark Systma (decembro de 2007). ""Report on Nutria Management and Research in the Pacific Northwest"" (PDF). *Center for Lakes and Reservoir Environmental Sciences and Resources* (Portland State University). Archived from the original on 05 de xuño de 2010. Consultado o 26 de agosto de 2018.

### Ligazóns externas

* Historia, distribución e espallamento das introducións do coipú en todo o mundo e esforzos por erradicalo con ligazóns a outros sitios sobre o coipú.
* The Effect of Nutria on Marsh Loss in the Lower Eastern Shore of Maryland informe do USGS
* Portland State University Informe do coipú no noroeste do Pacífico de Norteamérica.
* Species Profile- Nutria (*Myocastor coypus*) Arquivado 25 de xullo de 2013 en Wayback Machine. National Invasive Species Information Center, United States National Agricultural Library. Lista de informacións xerais e recursos sobre o coipú.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q187704
* BNCF: 2901
* BNF: 119589578
* BRE: 2280538
* EBID: ID
* GEC: 0270712
* GND: 4145237-9
* LCCN: sh85033681
* MAG: 2777922149
* NKC: ph744888

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Myocastor\_coypus
* BioLib: 20740
* DORIS: 2542
* Dyntaxa: 257770
* EOL: 328471
* EPPO: MYOCCO
* EUNIS: 11308
* FE: 305556
* FE-New: ID
* Fossilworks: 231489
* GBIF: 4264680
* iNaturalist: 43997
* IRMNG: 11305071
* ISC: 73537
* ITIS: 180402
* IUCN: 14085
* MSW: 13400557
* NBN: NHMSYS0000080217
* NCBI: 10157
* Soortenregister: 139031
* TAXREF: 61667
* WoRMS: 594792

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: KP9TW0VFWD

 |