***Sempre Xonxa*** é un filme galego dirixido por Chano Piñeiro e estreado en 1989. Foi a primeira longametraxe galega rodada en 35 mm e comparte con *Urxa,* de Carlos A. López Piñeiro e Alfredo García Pinal, e con *Continental,* de Xavier Villaverde, a honra de ser unha das primeiras longametraxes de ficción en galego. Durante vinte anos foi o filme en galego máis visto da historia, con 62.203 espectadores nos cinemas logo da súa estrea, só superado por *O que arde* en 2019.

Sinopse
-------

Escultura-banco homenaxe a Chano Piñeiro, elaborada pola Escola de Cantería da Deputación de Pontevedra. Praza do Concello de Forcarei, xullo de 2021.
*Sempre Xonxa* é un filme sobre as consecuencias emocionais da emigración. Dous nenos, Pancho e Birutas que viven placidamente na mesma aldea están platonicamente namorados de Xonxa. Pero un dos rapaces, o Birutas, ten que emigrar, deixando a Xonxa e a Pancho na aldea. Cando o Birutas regresa de América, convertido nun home rico, Xonxa xa está casada con Pancho.

Personaxes
----------

* Uxía Blanco como Xonxa
* Miguel Ínsua como Birutas
* Xavier R. Lourido como Pancho
* Roberto Casteleiro como Caladiño
* Roberto Vidal Bolaño como D. Xosé Luís
* Rodrigo Roel como Don Camilo, o crego
* Rosa Álvarez como Rosa, nai de Pancho
* Loles León como Minga
* Aurora Redondo como Mamarosa
* Luchi Ramírez como Filla Xonxa moza
* Xaime Nogueira como Fillo Xonxa mozo
* María Viñas como Xonxiña adolescente
* Roberto Fernández como Panchiño adolescente
* Manuel Alonso como Birutiñas adolescente
* Noela A. Mosquera como Xonxiña de bebé
* Giselle Romero como Xonxiña de nena
* Xavier Rocha como Panchiño de neno
* Miguel A. Gómez Sanz como Birutiñas de neno
* María Pujalte
* Xosé Manuel Olveira "Pico"

Temas
-----

A historia abrangue o período que vai de 1946 a 1986, e estrutúrase en catro episodios, vinculado cada un deles a unha estación do ano. A primavera corresponde á infancia; o verán, á puberdade; o outono, á madurez e á forzada emigración; e o inverno á vellez e mais ó retorno.

Trátase dun filme realista, aínda que pode considerarse encadrado dentro do realismo máxico propio de Álvaro Cunqueiro, destacando neste sentido o personaxe do Caladiño, que entronca coa Galicia máxica e lendaria dos contos populares. Na primeira parte do filme aparece retratado o mundo da aldea galega durante o franquismo, ao igual que xa fixera Chano Piñeiro en *Mamasunción*.

Produción
---------

O guión de *Sempre Xonxa* coñeceu o seu primeiro bosquexo xa a finais de 1985, antes incluso da rodaxe de *Esperanza*. A inspiración encontrouna Chano Piñeiro nas historias da emigración que oíra relatar no seu Forcarei natal e nas aldeas de Rubillón e Baíste (Avión), nas que gravou *Mamasunción*. Tivo ata nove versións antes do guión definitivo en 1988. Entre versión e versión, Chano Piñeiro comezou a buscar as localizacións do filme. Atopounas en Santoalla, no concello de Petín. Esta aldea sería a vila de Trasdomonte na ficción.

A rodaxe comezou en 1988 pero por motivos económicos e técnicos demorouse durante ano e medio. Polo camiño, esgotou as finanzas e a saúde do seu director. Foi estreada en 1989, acadando un grande éxito nos cines de Galicia. No resto de España pasou completamente desapercibida, o cal é facilmente comprensible debido á súa temática centrada na emigración e o mundo rural galegos. A nivel internacional gañou diversos premios e tivo unha certa vida comercial especialmente en países onde a emigración galega tiña certa presenza.

A personaxe de Xonxa foi interpretada por Uxía Blanco, un papel que a colocaría como a máis importante actriz do incipiente panorama audiovisual galego. Miguel Ínsua encarnou a Birutas, mentres que Xavier R. Lourido fixo de Pancho. Unha das interpretación máis salientables foi a de Roberto Vidal Bolaño como mestrescola da aldea. Tamén participaron no filme as actrices Aurora Redondo e Loles León, así como o fotógrafo Manuel Ferrol, que se interpretou a si mesmo, co que Piñeiro quixo facer unha homenaxe ós fotógrafos populares que retrataron a Galicia emigrante.

A rodaxe de *Sempre Xonxa* estivo ateigada de dificultades. Chano Piñeiro esperaba contar co apoio do ministerio de Cultura, que lle negou ata tres veces a subvención. As dificultades financeiras trabaron a produción e esgotaron a Chano Piñeiro. Só se continuou cando conseguiu o patrocinio da consellería de Cultura da Xunta de Galicia (dise que grazas á influencia de Xosé Luís Barreiro Rivas, vicepresidente do goberno galego, amigo de Piñeiro e forcareirés coma el), da Deputación de Pontevedra e da Comisión do V Centenario da descuberta de América.

Con todo, a produción presentaba complexidades que Chano Piñeiro non calibrou axeitadamente. Para empezar, tivo que alongar a rodaxe máis do previsto para poder rodar nas distintas estacións do ano. Ademais, o seu dominio da produción cinematográfica aínda non era completo, o cal supuxo máis demoras.

Notas
-----

1. 1 2 3  Catálogo ICAA (ed.). "Ficha da ICAA de Sempre Xonxa". Consultado o 2 de novembro de 2019.
2. ↑  Arenas, José (25 de novembro de 1989). ""Cinegalicia", tres filmes para una puesta de largo". *ABC* (en castelán): 88. Consultado o 4 de novembro de 2009.
3. ↑  Mato, Mar (31 de outubro de 2019). ""O que arde" disputa a "Sempre Xonxa" a medalla de ouro do filme en galego máis visto da historia". *Faro de Vigo*. Consultado o 2 de novembro de 2019.
4. ↑  praza.gal, ed. (18 de novembro de 2019). "'O que arde' convértese no filme en galego máis visto en salas, superando a 'Sempre Xonxa'". Consultado o 20 de novembro de 2019.
5. ↑  Yáñez, María (10 de xullo de 2018). "‘Santoalla’, o documental que conta en clave de ‘thriller’ o homicidio de Martin Venfondern". Praza Pública. Consultado o 11 de xullo de 2018.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de filmes en galego con maior recadación

### Ligazóns externas

* 

* *Sempre Xonxa* na IMDb *(en inglés)*.
* Sempre Xonxa en AVG de Culturagalega.org

* Portal:Galicia
* Portal:Cine

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q19609893
* FilmAffinity: 616355
* IMDb: tt0098329
* TMDb: 79059

 |