O **esquema corporal** é un concepto empregado en varias disciplinas, incluíndo psicoloxía, neurociencia, filosofía, medicina deportiva e robótica. Pode referirse tamén a unha técnica de educación física ou a unha técnica de debuxo de persoas ou outros seres vivos.

Do latín *schema*, e este do grego σχῆμα, "figura", e do latín *corpus,* "corpo", en particular o tronco, e tamén *"figura";* nalgunha acepción provén da adaptación do inglés *postural schema* e *body schema.*

*Véxase tamén**:* Imaxe corporal e Propiocepción.

O modelo postural
-----------------

O neurólogo Sir Henry Head definiuno orixinalmente como un **modelo postural do corpo** que organiza e modifica activamente as impresións producidas polos impulsos sensoriais entrantes de tal xeito que a sensación final da posición corporal ascende á conciencia cargada dunha relación con algo que pasou antes. Ao realizar un seguimento da posición dos membros, desempeña un papel importante no control da acción. Implica aspectos tanto dos sistemas central (procesos cerebrais) como dos sistemas periféricos (sensoriais, propioceptivos). Así, un esquema corporal pode considerarse a colección de procesos que rexistra a postura das partes do corpo no espazo. O esquema actualízase durante o movemento do corpo. Este é normalmente un proceso non consciente e úsase principalmente para a organización espacial da acción. Polo tanto, é unha representación pragmática das propiedades espaciais do corpo, que inclúe a lonxitude dos membros e os segmentos dos membros, a súa disposición, a configuración dos segmentos no espazo e a forma da superficie do corpo. 
 O esquema corporal tamén xoga un papel importante na integración e uso de ferramentas por parte dos humanos.

Unha clara diferenciación do esquema corporal da **imaxe corporal** foise desenvolvendo gradualmente. Ligado aos conceptos de corpo e espazo, en 1963 o antropólogo estadounidense Edward T. Hall definiu a **proxémica** (do inglés *proxemics*) como o espazo persoal dun individuo nun medio social, definíndoo como o conxunto das observacións e teorías referentes ao uso que as persoas fan do espazo en tanto que produto cultural específico.

Na educación física
-------------------

O esquema corporal é a conciencia do corpo como medio de comunicación consigo mesmo e co ambiente. Piaget afirmaba que o neno ao nacer non diferencia o corpo do mundo exterior, e vai descubrindo por partes o seu corpo a través da acción, tomando conciencia progresiva da diferenciación e individualidade, dos demais e do mundo exterior

Un bo desenvolvemento do esquema corporal presupón unha boa evolución das habilidades motrices, das percepcións espaciais e temporais e da afectividade. O coñecemento adecuado do corpo inclúe a imaxe corporal e o concepto corporal, que se poden desenvolver con actividades que favorecen:

* O coñecemento do corpo no seu conxunto;
* O coñecemento do corpo segmentado;
* O control de movementos globais e segmentados;
* Equilibrio estático e dinámico;
* A harmónica expresión corporal.

No debuxo
---------

Esquema corporal aplicado á cabeza.
Pasos dos esquemas corporais.
O esquema corporal é unha idea que temos sobre o corpo humano, as súas diferentes partes e sobre os movementos que podemos ou non podemos facer con el. É unha imaxe mental que temos do noso corpo en relación co medio e a contorna, nunha situación estática. Úsase para suxerir a postura na que se presentará o corpo representado. Tamén se aplica á representación de animais.

O xeito máis común é debuxar primeiro as liñas de dirección do personaxe, é dicir, as liñas que definen a dirección do seu tronco, cabeza e pescozo e extremidades. As articulacións adoitan representarse mediante círculos que conectan as diferentes liñas de dirección, mentres que o tronco pode representarse por un trapecio ou dous triángulos e a cabeza por un óvalo.

Sobre este esquema debúxase a silueta externa do corpo sostida polas figuras xa debuxadas. Posteriormente, o esquema elimínase deixando só a silueta, pois esta técnica é orientativa e non adoita aparecer no resultado final. Emprégase como base para bandas deseñadas, audiovisuais (na fase de guión gráfico ou *storyboard*) e como apuntamentos rápidos para cadernos de campo.

Notas
-----

1. ↑  Head, H. (1920). *Studies in Neurology. Vol 2*. Londres: Oxford University Press.
2. ↑  Haggard, P.; D. Wolpert (2005). "Disorders of body schema". *High-order motor disorders: from neuroanatomy and neurobiology to clinical neurology*. Oxford University Press. pp. 261–271. ISBN 0-19-852576-1.
3. ↑  Holmes, N.; C. Spence (2004). "The body schema and the multisensory representation(s) of peripersonal space". *Cognitive Processing* **5** (2): 94–105. PMC 1350799. PMID 16467906. doi:10.1007/s10339-004-0013-3.
4. ↑  Macaluso, E.; A. Maravita (2010). "The representation of space near the body through touch and vision". *Neuropsychologia* **48** (3): 782–795. PMID 19837101. doi:10.1016/j.neuropsychologia.2009.10.010.
5. ↑  Maravita, A.; C. Spence; J. Driver (2003). "Multisensory integration and the body schema: close to hand and within reach". *Current Biology* **13** (13): R531–R539. PMID 12842033. doi:10.1016/S0960-9822(03)00449-4.
6. ↑  Berti, A.; F. Frassinetti (2000). "When far becomes near: Remapping of space by tool use". *Journal of Cognitive Neuroscience* **12** (3): 415–420. PMID 10931768. doi:10.1162/089892900562237.
7. ↑  Carlson, T.; et al. (2010). "Rapid Assimilation of External Objects Into the Body Schema". *Psychological Science* **21** (7): 1000–5. PMID 20483818. doi:10.1177/0956797610371962.
8. ↑  Johnson-Frey, S. (2004). "The neural bases of complex tool use in humans". *Trends in Cognitive Sciences* **8** (2): 71–78. PMID 15588811. doi:10.1016/j.tics.2003.12.002.
9. ↑  Maravita, A.; A. Iriki (2004). "Tools for the body (schema)". *Trends in Cognitive Sciences* **8** (2): 79–86. PMID 15588812. doi:10.1016/j.tics.2003.12.008.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Esquema corporal*** |

### Outros artigos

* Bosquexo
* Espido
* Debuxo
* Espazo
* Imaxe corporal
* Proxémica
* Propiocepción
* Tridimensional