recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Tres disparos e dous friames*** é unha novela negra de Miguel Anxo Fernández Fernández, publicada en maio de 2008. É a terceira entrega das aventuras do detective de orixe galega residente nos Ánxeles Frank Soutelo.

Trama
-----

Frank Soutelo recibe a visita de Sarah, unha rapaza dunha familia ben da costa leste, que se mudou a Hollywood co propósito de facerse actriz. Solicítalle ó detective que consiga que o seu produtor deixe de abusar sexualmente dela.

O produtor cede ás ameazas de chantaxe de Frank Soutelo, pero no último intre aparece a súa esposa con Sarah. A esposa mata ó seu marido, golpea a Frank coa culata do seu *Magnum*, e mata a Sarah, escapando cos cartos do seguro de falecemento do marido.

Frank Soutelo perséguea para recuperar o seu millón de dólares. Para iso vai primeiro a Boston, onde se entrevista coa nai de Sarah, e posteriormente a Papeete, na Polinesia Francesa.

Narración
---------

Neste libro Frank Soutelo vese acosado desde o principio polas mulleres, practicando o coito con Sarah e recibindo unha felación da muller do produtor. Como nos libros anteriores, reitera o seu gusto polo sexo, así como pola gastronomía galega e polo cine.

Retoma os turbios asuntos de Hollywood que xa analizara en *Luar no inferno*, como a contratación de mozas que rematan explotadas sexualmente ou a dobre moral dos produtores.

Nesta obra non conta coa axuda de Pat Pérez, a súa secretaria, pero coñece a novos amigos, tamén galegos, que o axudan.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* ficha na páxina da editorial
James Watt (1736 – 1819).
O **watt** ou tamén **vatio**, de símbolo: **W**, é a unidade do SI para potencia. É equivalente a un joule por segundo−1 (1 J/s), ou en unidades eléctricas, 1 volt-ampere (1 V · A). Na industria adóitase utilizar o cabalo de vapor (1 CV = 735,49875 W).

**Ecuacións** :

{\displaystyle W=J\cdot s^{-1}=N\cdot m\cdot s^{-1}=kg\cdot m^{2}\cdot s^{-3}}

En *electricicade*; *W = V · I* onde V é a voltaxe en Voltios e I a intensidade en Amperios

A unidade do watt recibiu o nome de James Watt polas súas contribucións ao desenvolvemento do motor a vapor, e foi adoptada polo II congreso da asociación británica para o avance da ciencia en 1889.

En electricidade
----------------

Diagrama complexo da potencia en réxime alternativo:  

**Real** (*P*, en vatios, W)  

**Reactiva** (*Q*, en Voltamperes reactivos, VAr)  

**Complexa** (*S*, en Voltamperes, VA)  

**Aparente** (*abs(S)*, en voltamperes, VA)
En electricidade, un watt é a unidade de potencia dun sistema debida a unha intensidade de 1 amperio para unha tensión de 1 voltio. É o produto da tensión pola intensidade (Lei de Ohm):

{\displaystyle P(t)=U(t)\cdot I(t)}
{\displaystyle P(t)} : potencia en función de t (en vatios).
{\displaystyle U(t)} : tensión eléctrica en función de t (en voltios).
{\displaystyle I(t)} : corrente eléctrica en función de t (en amperios).

En mecánica
-----------

En mecánica, o watt é a potencia desenvolvida por unha forza de 1 newton ao se desprazar unha distancia de 1 metro durante 1 segundo. Se o punto de aplicación dunha forza de 1 newton desprázase á velocidade de 1 metro por segundo (m/s), a potencia vale 1 watt:

{\displaystyle P={\frac {F\cdot d}{t}}=\int F\cdot \mathrm {d} v={\frac {\mathrm {d} W}{\mathrm {d} t}}}
F : forza (en newton).
d : distancia (en metros).
t : tempo (en segundos).
v : velocidade (en m/s).
W : traballo (en joule).

Equivalencias
-------------

735,49875 W = 1 CV

Notas
-----

1. ↑  Forma recoñecida como o nome galego da unidade de medida legal en España BOE
2. ↑  Forma menos recomendable segundo o Dicionario da Real Academia Galega Arquivado 22 de xullo de 2013 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Outras unidades

* Cabalo de vapor

### Ligazóns externas

* Nelson, Robert A. "The International System of Units Its History and Use in Science and Industry". *Via Satellite*, febreiro de 2000.*(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25236
* BNCF: 38851
* BRE: 1902380
* EBID: ID
* GEC: 0151337
* MAG: 44012409

 |
**Sir Thomas "Tom" Robert Alexander Harries Davis**, nado o 11 de xuño de 1917 en Rarotonga e finado o 23 de xullo de 2007 , foi un médico e político das Illas Cook que foi primeiro ministro das Illas Cook.

Traxectoria
-----------

Davis estudou secundaria en Auckland e fixo medicina na Universidade de Otago, rematando en 1945, foi o primeiro habitante das Illas Cook en graduarse en medicina en Nova Zelandia. Despois serviu como oficial médico nas Illas Cook, mellorando o sistema de saúde. En 1952 foi aos Estados Unidos para realizar un máster de saúde pública na Universidade Harvard, logo traballou para as forzas armadas e para a NASA.

Política
--------

En 1970 volveu ás Cook, fundou o Partido Demócrata en 1971, parlamentario desde 1972, convértese no líder da oposición. O 25 de xullo de 1978 converteuse no novo primeiro ministro, posto que mantería ata o 13 de abril de 1983 para dar paso a un goberno de Geoffrey Henry, que durou poucos meses, e o 16 de novembro dese ano asumiu de novo o posto que retivo ata o 29 de xullo de 1987. Casado desde 1979 coa xefe da dinastía Pa Ariki, Pa Tepaeru Terito Ariki, el recibiu o título de Pa Tuterangi Ariki e desde 1981 era cabaleiro do Imperio Británico. Interesado na recuperación da navegación dos pobos polinésicos deseñou dúas canoas (*vaka*), a *Takitumu* (1991) e a *Te Au O Tonga* (1994) coas que utilizando técnicas de navegación tradicionais navegou xunto cunha tripulación adestrada polo Pacífico. En 1992 publicou a súa autobiografía, titulada *Island boy: An autobiography*. En 2004 foi nomeado alto comisionado en Nova Zelandia.

Notas
-----

1. ↑  "Sir Tom Davis dies aged 90". July 24, 2007. Consultado o 11/12/2010.
2. ↑  *Papa Tom Ovituary*, TVNZ

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2429571
* WorldCat
* VIAF: 119849336
* BNF: 13526684t
* EBID: ID
* FAST: 1761063
* GND: 119200937
* ISNI: 0000 0001 1898 0658
* LCCN: nr93009384
* NTA: 069747768
* SNAC: w6qz29w4
* SUDOC: 137107358

 |
|  |
| --- |
| Parte da serie sobre**Marxismo** |
|  |
| **Conceptos fundamentais** |
| Alienación |
| Burguesía |
| Comunismo |
| Explotación |
| Forzas produtivas |
| Hexemonía cultural |
| Loita de clases |
| Materialismo dialéctico |
| Materialismo histórico |
| Medios de produción |
| Modo de produción |
| Plusvalía |
| Proletariado |
| Relacións de produción |
| Teoría do valor-traballo |
| **Outras ligazóns** |
| Marxismo |
| Economía marxista |

O **traballo produtivo** refírese a aquel traballo que ten a capacidade de modificar o valor de uso das mercadorías ou de proporcionar servizos, xerando a riqueza material e non material que sostén á sociedade. Nun sistema socioeconómico capitalista, ademais, os capitalistas poden apropiarse de parte desa riqueza en forma de plusvalía.

En contraposición, o **traballo improductivo** é aquel orientado ao mantemento da orde social baseado en clases sociais e que non xera riqueza por si só (como o goberno, as forzas armadas, o mantemento da propiedade privada ou as operacións financeiras entre outras).

Tanto o traballo produtivo como o improductivo poden ser asalariados, sendo a riqueza xerada polo produtivo a responsable do mantemento tanto dos traballadores produtivos como dos improductivos, así como da clase capitalista.

Trátase de conceptos centrais en economía política clásica cuxa concreción foi variando ao longo do tempo. Foron expostos primeiramente pola escola fisiocrática, para, máis tarde, ter importantes contribucións de Adam Smith e ser finalmente precisados pola crítica de Karl Marx e o posterior desenvolvemento da teoría marxista.

Véxase tamén
------------

* Traballo reprodutivo
* Teoría do valor-traballo

Referencias
-----------

1. 1 2 3 4  La categoría marxista del trabajo productivo. Marxismo crítico. 2012.
2. 1 2 3  La teoría del trabajo productivo e improductivo en Marx. Investigación Económica. 1991.
3. 1 2 3  Trabajo productivo y trabajo improductivo. Arquivado 22 de decembro de 2016 en Wayback Machine. Realidad Económica y Social. 1989.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7247853
* MAG: 2777671052

 |
**Sharon Janny den Adel**, nada o 12 de xullo de 1974, é unha cantante holandesa, vocalista da banda de Gothic Metal Within Temptation.

Traxectoria
-----------

Xunto á súa parella, Robert Westerholt, Sharon é unha das fundadoras da banda holandesa de Power Symphonic Metal, Within Temptation. Ela definiu o seu traballo como épico e cinemático. A súa voz de mezzosoprano xoga un mellor rol no son da banda pero nunca tivo un adestramento profesional.

### Participacións noutras bandas

Sharon participou coa súa voz en numerosas cancións de grupos de orixe holandesa e estranxeiros, tales como no álbum *Lucidity*, do grupo Delain, na canción "Non Compliance", grupo de Holanda que recentemente saltou á fama este ano[*cando?*], Sharon canta na canción "Farewell" e "Into The Unknown" dos discos "Avantasia" The Metal Opera Parte I e Parte II; proxecto alterno de Tobias Sammet vocalista de Edguy. Do mesmo xeito que con After Forever en cancións dos seus diferentes discos, é a voz feminina en "are you the one" de Timo Tolkki, "Time" de Aemen, unha banda de progressive e "In and Out of Love" do álbum Imaxine de Armin Van Buuren.

Voz
---

A voz de Sharon den Adel corresponde á dunha mezzosoprano lixeira. Caracterízase por ser moi melódica, cun timbre moi brillante e agudos moi acentuados. A súa potencia vocal está entre 2.5 e 3 oitavas, en cancións como Angels, Jillian de The Silent Force e The Promise de Mother Earth son exemplos da súa expresión vocal. Está considerada actualmente como unha das mellores voces do Gothic e Symphonic Metal xunto a Simone Simons, Floor Jansen, Tarja Turunen, e outras. Cando canta en vivo a súa voz é case idéntica á da gravación do estudo, por tanto é unha das mellores cantando en vivo. O timbre natural da súa voz é algo agudo por tanto iso axúdaa moito. Rango vocal: de La2 a Mi6

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Sharon den Adel*** |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de Within Temptation

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q207710
* WorldCat
* VIAF: 85720554
* Discogs: 254737
* Europeana: ID
* GND: 135499593
* IMDb: nm2597428
* LCCN: no2017019252
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0064705
* Songkick: 2594401
* TMDb: 92660
* WikiTree: Den\_Adel-12

 |
Tobo de esquíos.
Un **tobo**, **tobal** ou **lapa** é un buraco ou túnel que un animal escarva no chan co fin de crear un espazo axeitado para habitar ou refuxiarse temporalmente. Os tobos achegan ao animal protección contra os depredadores e as inclemencias do tempo. Hai unha ampla variedade de animais que constrúen ou usan tobos.

Moitos mamíferos escavan tobos, especialmente os insectívoros, como a toupa, os roedores, como a denosiña, o rapos e os lagomorfos, coma o coello. Estímase que un só tobo de marmota ocupa un metro cúbico, e despraza 320 quilogramos de terra.

Incluso os carnívoros, como as suricatas e as ratas canguro, constrúen tobos.

Hai tamén peixes, anfibios, réptiles e aves que escarvan tobos, do mesmo xeito que numerosos invertebrados, como insectos, arañas, ourizos de mar, ameixas e vermes.

Os tobos pódense construír nunha gran variedade de lugares. As ratas canguro constrúenas na area fina; os térmites, na madeira; algúns ourizos de mar e ameixas, na rocha. Tamén teñen diferentes graos de complexidade: desde un simple tubo duns poucos centímetros de lonxitude, até unha complexa rede de túneles e cámaras interconectadas, de centos de metros, como algunhas coelleiras.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1410542
* BNCF: 21334
* BRE: 2670122
* JSTOR: burrowing
* MAG: 175422226

 |
**Sara García Bruta**, nada en Chalchuapa (O Salvador) en 1986, é unha activista, feminista, e defensora dos dereitos humanos salvadoreña. É a coordinadora da avogacía política do Grupo Cidadán pola Despenalización do Aborto Terapéutico, Ético e Euxenésico fundado en 2009. Tamén é membro da Rede Salvadoreña de Mulleres Defensoras dos Dereitos Humanos. En 2019, foi recibiu o premio Simone de Beauvoir de Francia polo o seu traballo para promover o dereito ó aborto.

Traxectoria
-----------

Sara García Bruta naceu en Chalchuapa en 1986. Licenciouse en psicoloxía na Universidade Americana Central. Especializouse en estudos de xénero na Universidade Autónoma Nacional de México. En xuño de 2019 trasladouse a Bos Aires, onde cursou un mestrado en Democratización e Dereitos Humanos para Latinoamérica e o Caribe na Universidade Nacional General San Martín.

En 2014, presentou o audioinforme *Del Hospital a la Cárcel*, que trata temas relacionados cos dereitos sexuais e reprodutivos das mulleres.

O Grupo Cidadán pola Despenalización do Aborto Terapéutico, Ético e Euxenésico, para o que traballa García, é unha organización social multidisciplinar que busca concienciar á sociedade para cambiar a lexislación salvadoreña sobre o aborto. Ademais, promoven a educación sexual e defenden ás mulleres que foron acusadas ou condenadas por aborto ou asuntos relacionados. García tamén é membro da Rede Salvadoreña de Mulleres Defensoras dos Dereitos Humanos.

En xaneiro de 2019, a Universidade París Diderot outorgoulle o Premio Simone de Beauvoir polos seus esforzos para a despenalización do aborto en casos de violación, trata de persoas, cando a vida da nai está en perigo, ou cando a nai é unha menor.

Notas
-----

1. ↑  ""Las ricas abortan, las pobres se desangran en El Salvador"" (en castelán). 2013-06-06. Consultado o 2020-01-30.
2. ↑  "Estado salvadoreño continúa encarcelando a mujeres por aborto" (en castelán). Inter Press Service. 2017-07-14. Consultado o 2020-01-30.
3. ↑  "El Salvador is one of the few countries that have not yet made the decision that women's lives matter" (PDF) (en inglés). 2017-06-27. Consultado o 2020-01-30.
4. ↑  "Salvadoreña Sara García Gross gana premio internacional Simone de Beauvoir" (en castelán). 2019-01-09. Consultado o 2020-01-30.
**Teodric** foi rei de Bernicia desde 572 até 579.

Traxectoria
-----------

Theodric foi un dos fillos de Ida de Bernicia, fundador do reino de Bernicia. Pouco se sabe da vida e reinado de Theodric, aínda que Urien, o rei de Rheged, mantivo a Theodric e os seus fillos baixo ataque por tres días seguidos na illa de Lindisfarne. Segundo relatos de poesía medieval de Gales (tal como o poema *Gweith Argoed Llwyfain* (A *Batalla de Argoed Llwyfain* ou *Batalla da Rúa Leeming*) do Libro de Taliesin), Theodric morreu en batalla a mans de Owain mab Urien, o fillo de Urien, despois de que Theodric demandou reféns e Owain rexeitou darllos.

As datas do reino de Theodric non son precisas, xa que as únicas fontes de información varían amplamente na orde e duración dos reinos entre a morte de Ida e o comezo do reino de Æthelfrith de Northumbria en 592/593.

| * v
* c
* e
Reis de Bernicia |
| --- |
| 
* Ida (547–559)
* Glappa (559–560)
* Adda (560–568)
* Aethelric (568–572)
* Theodric (572–579)
* Frithuwald (579–585)
* Hussa (585–593)
* Aethelfrith (593–616)
* Edwin (616–632)
* Eanfrith (632–633)
* Oswald (634–641)
* Oswiu (642–670)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q878662
* PASE: 3766

 |
**Vanderlei Cordeiro de Lima**, nado en Cruzeiro do Oeste o 11 de agosto de 1969, é un atleta brasileiro, corredor do maratón e ex-bóia-fria, termo co que se define a un traballador agrícola brasileiro que non é propietario da terra na que traballa.

Traxectoria
-----------

Vanderlei participando nos actos previos aos Xogos Olímpicos do Río en 2016.
Deveu unha das celebridades dos Xogos Olímpicos de Atenas en 2004 cando, despois de liderar o maratón ata o quilómetro 36, foi abordado e derrubado por un fanático relixioso irlandés, o ex-sacerdote Cornelius Horan. Axudado por algúns espectadores da carreira, retornou á proba e aínda conseguiu garanti-la medalla de bronce da proba, sendo aplaudido de pé cando entrou no estadio Panathinaikós. Polo seu feito, Vanderlei, foi aínda agraciado pola medalla Pierre de Coubertin concedida para atletas que valorizan a competición olímpica máis do que a vitoria.

Vanderlei na Esplanada dos Ministerios no Sete de SetembroAntes de Vanderlei, o último atleta a recibi-la homenaxe tiña sido o velexador canadense Lawrence Lemieux, que nos Xogos Olímpicos de Seul, en 1988, abandonou a disputa da súa proba para salvar unha persoa que caera no mar.

En 2016 participou nos actos dos Xogos Olímpicos do Río de Xaneiro. 

En 2016, acendendo a pira olímpica.

Títulos
-------

* 2004 - Medalla de bronce nos Xogos Olímpicos de Atenas
* 2003 - Medalla de ouro nos Xogos Panamericanos Santo Domingo
* 2002 - Vencedor da Volta Internacional da Pampulha
* 1999 - Medalla de Ouro nos Xogos Panamericanos Winnipeg-99
* 1999 - Vencedor da Volta Internacional da Pampulha

Notas
-----

1. ↑  "Vanderlei Cordeiro de Lima - Que fim levou?". *Terceiro Tempo* (en portugués). Consultado o 2023-02-01.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Vanderlei Cordeiro de Lima Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Xogos Olímpicos de Atenas 2004
* Xogos Olímpicos do Río de Xaneiro 2016


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q365340
* WorldCat
* VIAF: 24084497
* EBID: ID
* ISNI: 0000 0000 4046 8346
* LCCN: n2008215371
* IAAF: 10415
* OCID: vanderlei-de-lima
* Sports Reference: vanderlei-de-lima-1

 |
**The Magnetic Fields** é unha banda estadounidense de indie pop fundada e liderada por Stephin Merritt. El é o principal compositor, produtor e vocalista do grupo, ademais de tocar varios instrumentos. The Magnetic Fields é esencialmente o vehículo artístico de Merritt, xunto con outros proxectos, como The 6ths, Future Bible Heroes e The Gothic Archies. Aínda que o particular estilo da banda é normalmente tan maleable como a forma de compoñer de Merritt, as súas cancións son normalmente catalogadas como synthpop, indie pop e noise pop.

A banda publicou o seu sinxelo de estrea (e tamén o máis coñecido), "100,000 Fireflies", en 1991, cun son típico dos seus primeiros tempos caracterizado polos sintetizadores de Merritt e as voces de Susan Anway (e posteriormente do propio Stephin Merritt dende o EP *House of Tomorrow* en diante). Unha banda máis tradicional materializouse máis tarde, actualmente formada por Merritt, Claudia Gonson, Sam Davol e John Woo, con voces ocasionais de Shirley Simms. O seu traballo máis coñecido é o álbum conceptual en tres volumes *69 Love Songs*. Foi seguido nos seguintes anos pola triloxía "sen sintes" *i* (2004), *Distortion* (2008) e *Realism* (2010).

Discografía
-----------

Álbums de estudio
-----------------

* *Distant Plastic Trees* - 1991 (Red Flame)
* *The Wayward Bus* - 1992 (PoPuP)
* *The Charm of the Highway Strip* - 1994 (Merge Records)
* *Holiday* - 1994 (Feel Good All Over)
* *Get Lost* - 1995 (Merge Records)
* *69 Love Songs* - 1999 (Merge Records)
* *i* - 2004 (Nonesuch Records)
* *Distortion* - 2008 (Nonesuch Records)
* *Realism* - 2010 (Nonesuch Records)
* *Love at the Bottom of the Sea* - 2012 (Merge Records)
* *50 Song Memoir* - 2017 (Nonesuch Records)

EPs
---

* *The House of Tomorrow* - 1992 (Harriet Records, Feel Good All Over)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q32542
* WorldCat
* VIAF: 148549934
* AllMusic: mn0000056358
* BIBSYS: 9051042
* BNF: 139913540
* Discogs: 41095
* Genius: The-magnetic-fields
* IMDb: nm1166114
* ISNI: 0000 0001 2337 3828
* LCCN: no2001007442
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0028334
* openMLOL: 159730
* RocksBackpages: magnetic-fields-The
* Songkick: 362713

 |
A **Illa da Cidade** (en francés: *Île de la Cité* ou *Illa do* *Asentamento*) atópase no medio do río Sena, no corazón da cidade de París, Francia. É considerada como o antigo centro da cidade de París. Atópase nos actuais distritos I e IV. Gui de Bazoches evocábaa en 1190 como «a cabeza, o corazón e a medula de París». A súa superficie é de arredor de 22,5 ha. O 1 de xaneiro de 2007 tiña 1168 habitantes na illa.

Historia
--------

Imaxe de 1771.
### Berce de París

A illa estivo habitada por unha tribo gala chamada os *parisii,* que vivía na illa desde 250 antes de Cristo. A zona era rica en pesca e en caza e o acceso dun lado a outro do Sena era máis fácil grazas á estreiteza do río. Dúas pasarelas de madeira prolongaban o camiño natural norte-sur, que descendía do monte da Chapelle e ía cara ao outeiro de Santa Xenoveva, permitindo así evitar as moitas marismas do redor. En 52 a. C. en tempos da loita entre Vercinxétorix e Xulio César, os *parisii* vivían efectivamente nos arredores da illa.

Pero hoxe en día, os historiadores inclínanse máis ben por outras hipóteses. En efecto, os *parisii* poderían perfectamente instalarse máis lonxe, na desembocadura do Río Bièvre (afluente do Sena), ou ben sobre outra illa actualmente desaparecida, mesmo sobre a península formada pola desembocadura do Bièvre, na beira esquerda do río (*rive gauche*).

Toda esta zona de París era inundable ou pantanosa, como a zona logo chamada Le Marais ('A Marisma'), e a propia illa alagouse completamente en data tan tardía como o ano 1197.

Monumentos
----------

Tres edificacións da época medieval permanecen aínda sobre a illa de la Cité:

* A Catedral de Notre Dáme de París.
* A Sainte-Chapelle (1245).
* A Conciergerie.

Notas
-----

1. ↑  DUTOUR, THIERRY (2003), *La ciudad medieval. Orígenes y triunfo de la Europa urbana*. — Paidós, Buenos Aires, 2005, pág. 62. ISBN 950-12-5043-1

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Île de la Cité***  |

### Bibliografía

* Ballon, Hilary (1991). *The Paris of Henri IV: Architecture and Urbanism*. Cambridge, Massachusetts: The MIT Press. ISBN 9780262023092.
* de Brunhoff, Jacques (1987). *La place Dauphine et l'île de la Cité* (en francés). Lión. ISBN 2904638997.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190063
* WorldCat
* VIAF: 315530731
* EBID: ID
* GeoNames: 3024877

 |
O **óboe** é un instrumento musical de vento madeira de lingüeta dobre que apareceu por primeira vez en Francia cara a 1660.

Dende a súa invención apenas sufriu cambios. Evolucionou da chirimía tiple e inmediatamente foi aclamado pola súa variedade tonal calidade expresiva.

Os primeiros óboes posuían un ton estridente e desafinaban con facilidade, pero a pureza de ton do óboe moderno fixo que normalmente se use como referencia para afinar o resto dos instrumentos da orquestra.

A dificultade para soprar a través dunha boquilla de lingüeta dobre fai que as familias dos óboes e os fagots resulten difíciles de interpretar nos seus rexistros graves.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *óboe*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8377
* AAT: 300042539
* BNCF: 27580
* BNE: XX532048
* BNF: 119601351
* BRE: 2365788
* EBID: ID
* GEC: 0127068
* GND: 4139391-0
* JSTOR: oboes
* LCCN: sh85093674
* MIMO: 4232
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00568781
* NKC: ph381226

 |
**Thomas Kent** (en irlandés **Tomás Ceannt**) nado en Castlelyons no Condado de Cork (Irlanda) en 1865 e finado no cuartel militar de Collins Barracks no Condado de Cork (Irlanda) o 9 de maio de 1916, foi un nacionalista irlandés condenado a morte por un consello de guerra e fusilado tras un tiroteo coa Royal Irish Constabulary (RIC) o 2 de maio de 1916, pouco tempo despois do Alzamento de Pascua.

A Alzamento de Pascua
---------------------

Thomas Kent formaba parte dunha importante familia nacionalista que vivía en Bawnard House, Castlelyons, Condado de Cork. Estaban preparados para tomar parte no Alzamento de Pascua, mais cando a orde de mobilización foi revogada, permaneceron na casa. O Alzamento, non obstante, foi adiante en Dublín, e a RIC foi enviada para deter simpatizantes coñecidos no país incluíndo, mais non limitado, a membros coñecidos da Irmandade Republicana Irlandesa, Sinn Féin, e os Voluntarios Irlandeses. Cando a residencia Kent foi atacada encontráronse coa resistencia de Thomas e os seus irmáns Richard, David e William. Durante o tiroteo, que durou catro horas, o oficial da RIC Head Constable William Rowe foi morto e David Kent resultou seriamente ferido. Ao final os Kent foron obrigados a renderse, aínda que Richard fixo unha última carreira pola liberdade e foi fatalmente ferido.

Xuízo e execución
-----------------

Thomas e William foron xulgados por unha corte marcial polo asasinato do Head Constable Rowe. William foi absolvido, mais Thomas foi sentenciado a morte e fusilado en Cork o 9 de maio de 1916. David Kent foi levado a Dublín, onde foi acusado do mesmo delito, declarado culpable e sentenciado a morte, mais a pena foille conmutada e finalmente foi condenado a cinco anos de servidume penal. Á parte do caso singular de Roger Casement, Thomas Kent foi a única persoa de fóra de Dublín executada polo seu papel nos acontecementos da Semana Santa. Foi enterrado en Collins Barracks, Cork (anteriormente Victoria Barracks).

Ferrocarril
-----------

A principal estación de ferrocarril da cidade de Cork, a Kent Station recibe o seu nome en homenaxe a Thomas Kent.

Notas
-----

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1388530
* WorldCat
* VIAF: 20146285461515371930
* GND: 1099734800
* LCCN: n2016044299
* WikiTree: Kent-3520

 |
**Song Hye-rang** (coreano: 성혜랑), nada en 1935, é unha escritora norcoreana.

Traxectoria
-----------

O seu pai era un rico terratenente surcoreano emigrou ao norte por razóns políticas, e a súa nai era editora do periódico oficial norcoreano *Rodong Shinmun*. A irmá máis nova de Song, a coñecida actriz Song Hye-rim, comezou en segredo un romance con Kim Jong-il contra os desexos do seu pai Kim Il-sung a finais da década de 1960 ou principios da de 1970, o que rematou co divorcio forzado de Hye-rim co seu esposo. Hye-rang soubo da situación o 10 de maio de 1971, cando Kim chegou á súa residencia en medio da noite para informala de que deixara embarazada a súa irmá máis nova. Cinco anos despois Hye-rang fíxose responsable de criar a Kim Jong-nam, o fillo produto dese embarazo; o seu pai non estaba disposto a deixalo asistir á escola por medo a que se revelase o secreto da súa familia. Hye-rim mudouse á casa da súa irmán xunto con Ri Han-yong e Ri Nam-ok, o seu fillo e a súa filla, para que o pequeno Kim Jong-nam non estivese só. Kim Jong-il manexou coidadosamente as súas vidas para asegurarse de que o seu pai non coñecese a súa relación continua; Pasaron a maior parte do tempo en residencias no leste de Pyongyang e Chungsangdong, e mesmo viaxando ao estranxeiro a Xenebra e Moscova.

En 1982 o fillo de Song Hye-rang desertou a Corea do Sur, e a súa filla seguiuna dez anos despois. A propia Song desertou en Xenebra en febreiro de 1996, portando só as súas medicinas, o seu diario e un libro de contos de Anton Chekhov. Despois da súa deserción escondeuse no campo europeo por medo a que a matasen, viaxando cunha muller xaponesa non identificada; o seu fillo foi asasinado a tiros preto da súa casa en Gyeonggi-do, Corea do Sur, por asaltantes descoñecidos ao ano seguinte. Agora Song Hye-rang vive nun lugar non revelado en Europa.

Obra
----

* *등나무집:성혜랑 자서전* ("Wisteria House: a autobiografía de Song Hye-rang"; 2000)
* *北朝鮮はるかなり―金正日官邸で暮らした20年* ("Adeus, Corea do Norte. 20 anos vivindo no palacio de Kim Jong-il; 2001) *(en xaponés)*

Notas
-----

1. 1 2 3  Lee, Adriana S. (23 de xuño de 2003). "Secret Lives". *Time Magazine*. Arquivado dende o orixinal o 08 de abril de 2008. Consultado o 29 de outubro de 2007.
2. 1 2  Kim, Song-a (26 de febreiro de 2007). "이한영 피살 10년 추도식 ("Nota en recordo do 10º aniversario do asasinato de Yi Han-yong")". *The Daily NK*. Consultado o 30 de outubro de 2007.
3. ↑  "Out of a hidden palace: A memoir of North Korea". *The Economist*. November 2000. Arquivado dende o orixinal o 09 de novembro de 2008. Consultado o 29 de outubro de 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q625739
* WorldCat
* VIAF: 78424576
* FAST: 459867
* LCCN: no2001016949

 |
Na mitoloxía grega, **Ínaco** foi un deus río da Argólide. Era fillo de Océano e a titánide Tetis. Casou con Melia, filla de Océano e tivo dous fillos: Foroneo e Exialeo; outras fontes engaden tamén a Ío , Fegeo e Micena.

Nacera en Argos antes da existencia da raza humana , aínda que outras tradicións din que foi contemporáneo de Erictonio e Eumolpo. Tamén se asegura que foi el quen reuniu ós homes tralo diluvio de Deucalión e levounos a vivir xunto a un río ó que chamaron Ínaco no seu honor.

Xunto ós deuses fluviais Cefiso e Asterión, foi nomeado árbitro na disputa entre Hera e Poseidón pola posesión da Argólide, e sentenciaron que se adxudicase a Hera. En vinganza, Poseidón deixounos sen auga salvo na época das chuvias .

A súa filla Ío, que era sacerdotisa de Hera, foi seducida ou raptada por Zeus. Ínaco indignouse e perseguiu a Zeus pero este mandou contra el a erinia Tisífone, que o atormentou ata provocarlle a loucura. Ínaco terminou botándose ó río que ata entón se chamara Haliacmón e que desde aquela pasou a chamarse Ínaco. Outras fontes din que Zeus lanzoulle un raio e desde entón o río secou.

> 
> 
> "*Viuna Xúpiter de volta do río do pai e díxolle: 'Doncela digna de Xúpiter que no teu leito  
> farías feliz a calquera, diríxete ás sombras destes bosques profundos...  
> Non fuxas de min' (pois estaba fuxindo). Xa deixara  
> os pastos de Lerna e os campos de Lirceo plantados con árbores  
> cando o deus estendeu a escuridade para ocultar a terra,  
> detivo a súa fuxida e quitoulle a súa honra*".
> (Ovidio: *Metamorfosis* I, 590-601)
>

Notas
-----

1. ↑  Outras fontes, como Pseudo-Apolodoro, fana filla de Iaso (*Biblioteca mitológica* II, 1, 3).
2. ↑  O seu fillo Foroneo foi o primeiro home sobre a terra.
3. ↑  Tiña prohibido volver a manifestar o seu desacordo mediante inundacións, como xa fixera nunha situación semellante en Atenas, que perdera fronte a Atenea.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Grimal, Pierre (1981). *Diccionario de mitología griega y romana*. Paidós. ISBN 9788449324574.  *(en castelán)*
* Ovidio (2015 (reimpr. 2017)). *Metamorfosis. Tradución de Antonio Ramírez de Verger*. Alianza Editorial. ISBN 9788420697208.  *(en castelán)*
* Pseudo-Apolodoro (2016). *Biblioteca mitológica*. Alianza Editorial. ISBN 9788491044277.  *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q735623
* WorldCat
* LCCN: no2018110955
* Theoi: PotamosInakhos

 |
**Thomas MacDonagh** (en irlandés: *Tomás Mac Donnchadha*), nado en Cloughjordan (Tipperary do Norte) o 1 de febreiro de 1878 e finado en Dublín o 3 de maio de 1916, foi un nacionalista irlandés, poeta, dramaturgo e un dos líderes do Alzamento de Pascua de 1916.

Biografía
---------

Thomas MacDonagh interesouse polo gaélico irlandés, trasladándose a Dublín a estudar. Na capital irlandesa fíxose membro da Conradh na Gaeilge (Liga Gaélica) e fixo amizade con Eoin MacNeill e Patrick Pearse, este último fixo que ingresara a traballar na Escola St. Enda (Scoil Éanna) en Ranelagh (Condado de Dublín) en 1908, onde se realizaba un ensino bilingüe inglés-irlandés. Pouco despois foi lector da Universidade Nacional de Irlanda, e en 1910 foi nomeado titor do xove poeta Joseph Plunkett, tamén membro da Liga Gaèlica. En 1912 casou con Muriel Gifford, unha muller protestante que se converteu ao catolicismo, con ela tería un fillo en 1913 ao cal chamaron Donagh.

En 1913, Plunkett e MacDonagh asistiron á primeira reunión dos Voluntarios Irlandeses e formaron parte do Comité Provisional. Máis tarde foi capitán do II Batallón e comandante da Brigada de Dublín. Inicialmente os seus puntos de vista políticos eran constitucionalistas, mais as influencias de Pearse, Plunkett e Sean MacDermott fixérono evolucionar ao republicanismo, de xeito que no verán de 1915 uniuse á Irmandade Republicana Irlandesa (IRB). Tamén estivo presente no funeral do líder feniano Jeremiah O'Donovan Rossa, onde Patrick Pearse leu unha oración fúnebre.

A pesar de que o seu nome figura como un dos sete dirixentes do Alzamento de Pascua de 1916, a realidade é que incorporouse máis tarde ao grupo, en abril de 1916, cando o Alzamento xa estaba en marcha. Quizais se debe ao feito de que era un acabado de chegar no IRB, mais Thomas Clarke promoveu o seu ascenso, axudado pola súa amizade con Pearse e Plunkett. Deste xeito, foi un dos signatarios da Proclamación de Pascua.

Durante a revolta, o seu rexemento situouse na fábrica de galletas Jacob, onde se lle uniu o veterano feniano John MacBride. A pesar de ser un dos rexementos máis numerosos, tiña pouca experiencia en combate e o 30 de abril recibiu a orde de renderse ás forzas británicas. Foi xulgado por un tribunal militar, condenado a morte e fusilado o 3 de maio de 1916.

A súa viúva morreu mentres nadaba en Skerries (Condado de Dublín, en xullo de 1917. O seu fillo, Donagh MacDonagh, foi un coñecido escritor e xuíz, finou en 1968.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3319082
* WorldCat
* VIAF: 76683071
* BNB: ID
* BNE: XX1350588
* BNF: 162176942
* FAST: 30663
* GND: 118780972
* ISNI: 0000 0000 8157 3812
* LCCN: n79011102
* LibriVox: 9576
* NTA: 18988276X
* ODNB: 58820
* OL: OL337273A
* SNAC: w6pk2drg
* SUDOC: 086857622
* WikiTree: MacDonagh-1

 |
Thomas Morgenstern na gala dos deportistas austríacos do ano 2008
**Thomas Morgenstern**, nado o 30 de outubro de 1986 en Spittal an der Drau, é un saltador de esquí austríaco.

Traxectoria
-----------

Fixo o seu debut internacional no Torneo dos Castro Trampolíns na tempada 2002/2003, rematou 9º en Oberstdorf, 25º en Garmisch-Partenkirchen, 9º en Innsbruck e 6º en Bischofshofen. Cinco días despois do remate o torneo, gañou a súa primeira competición na Copa do Mundo en Liberec, Chequia.

Na tempada 2003/4 foi segundo logo de Sigurd Pettersen durante case todo o Torneo dos Catro Trampolíns, rematando finalmente en cuarta praza.

Morgenstern logrou tres medallas de ouro por equipos nos Campionatos de Esquí Nórdico, dúas de 2005 e unha de 2007, nese ano gañou tamén unha medalla individual, en trampolín curto.

Nas Olimpiadas de Inverno de 2006 gañou dous ouros, en trampolín grande individual e por equipos. Gañou as primeiras seis competicións da Copa do Mundo de 2007/2008, igualando o récord de Janne Ahonen e Matti Hautamäki e gañando a Copa finalmente, conseguiu unha medalla de ouro por equipos nos Campionatos do Mundo de Salto de Esquí de 2008 en Oberstdorf.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q213691
* WorldCat
* VIAF: 28144648198752965701
* BRE: 3351579
* GND: 107750697X
* IMDb: nm4150212
* Munzinger: 01000007030
* FIS: 68745
* OCID: thomas-morgenstern
* Sports Reference: thomas-morgenstern-1

 |
**Torleiv Hannaas**, nado o 14 de xullo de 1874 en Horrnes e finado o 19 de novembro de 1929, foi un filólogo noruegués.

Traxectoria
-----------

Naceu en Horrnes nunha familia de labregos; os seus pais foron Thomas Nilsson Hannaas (1843-1915) e Anne Tolleivsdotter Vetrhus (1845-1944). En 1906 casou coa mestra Ingerd Yttreland (1879-1954). A súa filla casou co banqueiro Erik Hils Hauge. Torleiv Hannaas finou en novembro de 1929 en Fana.

Foi profesor no Museo Bergen en 1918. As súas publicacións máis importantes foron *Norske bygder I* (1921) e *Norske bygder II* (1926), que tratan dos dialectos de Setesdal e Vest-Agder. Fundou a *Norsk Aarbok* en 1920, e adoita ser considerado o precursor no uso do termo Høgnorsk, que apareceu nun artigo seu do ano 1922. Foi o presidente do Noregs Mållag desde o 1926 ata a súa morte.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4582843
* WorldCat
* VIAF: 114459072
* BIBSYS: 90220669
* FAST: 1860634
* GND: 1055200517
* ISNI: 0000 0000 8318 2620
* LCCN: n81108731
* NTA: 129569658

 |
**Telesforo Ojea Somoza**, nado en Lama de Rei (Cervantes) o 5 de xaneiro de 1858 e finado en Fontei (A Rúa) o 23 de xullo de 1890, foi un xurista, xornalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou o Bacharelato en Monforte de Lemos e Lugo. Trasladouse a Madrid para estudar Dereito. Na capital afiliouse á Juventud Federalista, rama xuvenil do Partido Republicano Federal, no que militou ata a súa morte. Finalizada a carreira, exerceu a avogacía en Madrid, pero pasaba os veráns en Fontei.

Monumento a Telesforo Ojea Somoza en Fontei (A Rúa).
En 1882 foi o representante da provincia de Lugo na I Asemblea Federal de Madrid, onde foi secretario da mesa presidencial. Con Federico Tapia, delegado pola Coruña, e Ildefonso Feijoo del Río, representante de Pontevedra, presentou varios relatorios á Asemblea. En maio de 1883 foi delegado por Lugo na Asemblea Federal de Zaragoza. En febreiro de 1884 asumiu a dirección do diario madrileño *La República*, órgano de prensa do Consello Federal, cargo que desempeñou ata outubro de 1885. Foi inspirador e redactor do Proxecto de Constitución para o Estado Galaico, e defensor da democracia republicana e o federalismo autonomista como forma de estado.

Nas eleccións de deputados ás Cortes de abril de 1886 foi candidato federal polo distrito de Lugo capital. Logrou a vitoria na capital lucense, pero foi derrotado polos votos do campo, que foron para o exministro conservador Fernando Cos-Gayón, candidato apoiado polo conde de Pallares e a súa rede caciquil.

Desempeñou altos cargos na dirección do partido e desenvolveu continuas actividades políticas, pero tivo que retirarse afectado pola tise que finalmente acabou coa súa vida.

Foi homenaxeado polos seus veciños, que erixiron un mausoleo en Fontei en 1892, a cuxa inauguración asistiu Francesc Pi i Margall.

Obras
-----

* *Los derechos individuales son legislables?*, 1884.
* *El Parlamentarismo*, 1884.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* García Tato, Isidro (1990). *Telesforo Ojea y Somoza Vida e ideología de un republicano federal (1858-1890)*. O Barco de Valdeorras: Instituto de Estudios Valdeorreses.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12400975
* WorldCat
* VIAF: 9098615
* BNE: XX1051811
* DBE: telesforo-ojea-y-somoza
* FAST: 362491
* GND: 1179467256
* ISNI: 0000 0000 3478 8781
* LCCN: n95093165

 |
**Souda** (grego: *Σούδα*) é un illote na Baía de Souda na costa noroeste de Creta. Na antigüidade este illote era un dos dous illotes coñecidos como **Leukai**. O segundo dos illotes coñécese hoxe en día como León.

Historia
--------

Vista de Souda
A illa fortificouse polos venecianos debido á súa situación estratéxica, o control da entrada ao ancoraxe da Baía de Souda (que segue sendo unha importante base naval grega e da OTAN). Aínda que o resto de Creta caeu baixo control otomán na Guerra de Creta (1645-1669), a fortaleza de Souda (xunto coas fortalezas da illa de Gramvousa e Spinalonga) mantívose en mans venecianas ata 1715, cando tamén caeron en mans otomás. Durante este tempo, a illa serviu de refuxio aos insurxentes de Creta.

Concurso musical entre as Sereas e as Musas
-------------------------------------------

No lado noroeste do illote, unha pequena distancia, hai outro illote que é case de forma redonda, que antes nos mapas venecianos medievais aparecía como *Illa Coello* (coñecida como *Nisi* e *León* hoxe en día). Na antigüidade, estes dous illotes foron chamados Leukai (do grego, "brancas"). O seu nome provén da antiga mitoloxía grega sobre un concurso musical entre as sereas e as musas. Máis ala da súa angustia pola perda da competición, escribe Esteban de Bizancio, as Musas arrincaron as plumas das ás dos seus rivais; as sereas volveronse brancas e caeron no mar en Áptera ("ás") onde se formaron as illas da baía que se chama Lefkai.

 Vista do illote chamado León desde as fortificacións venecianas no illote de Souda

Referencias
-----------

1. ↑  Caroline M. Galt, "A marble fragment at Mount Holyoke College from the Cretan city of Aptera", *Art and Archaeology* **6** (1920:150).

Véxase tamén
------------

* Outras illas gregas

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Souda, Grecia Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2532466
* GeoNames: 253454

 |
**Yavanna Kementári** é un personaxe ficticio do *legendarium* de J. R. R. Tolkien, que aparece na súa obra O Silmarillion. O seu nome significa "Doadora de froitos", e o seu sobrenome *Kementári*, "Raíña da Terra". Tamén é coñecida como *Palúrien*.

Personaxe
---------

Yavanna é unha dos Valar, os seres anxelicais que custodian e gobernan Arda (o mundo no universo de Tolkien). É a esposa de Aulë e a encargada da *Olvar* (flora) e *Kelvar* (fauna) do mundo. As súas forma visíbeis son unha muller alta vestida de verde ou unha grande árbore que verte orballo dourado sobre a terra. A súa morada son os Pasteiros de Yavanna, situados ao sur de Valinor.

Cando Eru Ilúvatar (a versión de Deus de Tolkien) permite que as creacións de Aulë, os Ananos, sobrevivan, Yavanna teme que estes acaben tallando todas as árbores da Terra Media. Eru responde á súa pregaria creando aos Ents para protexeren as árbores. As Aguias tamén teñen a súa orixe na canción de Yavanna e Manwë. Tanto os Ents como as Aguias deben a súa existencia aos "espíritos vidos de lonxe" invocados pola mente de Yavanna para habitaren entre a fauna e a flora de Arda.

As Dúas Lámpadas son creadas por Aulë a petición de Yavanna, e a súa luz fai xermolar as sementes plantadas por ela. Logo de que Melkor, o Vala maligno, destruíse as Dúas Lámpadas e de que os Valar se retirasen ao afastado Oeste para fundar o reino de Valinor, Yavanna crea por medio do seu canto as Dúas Árbores de Valinor que iluminan a terra dos Valar.

Yavanna é unha dos poucos Valar que nunca abandonaron completamente a Terra Media, pois continuou viaxando a ela para arranxar os danos que Melkor, o Vala maligno, inflixía sobre as súas creacións. Por este motivo, tamén instou continuamente aos demais Valar a combater abertamente a Melkor, prevendo unha guerra que sería inevitábel antes da chegada dos Primeiros Nados (Elfos)

Notas
-----

1. ↑  J.R.R. Tolkien (1977), Christopher Tolkien (ed.), The Silmarillion, Allen & Unwin, Suffolk ISBN 0-04-823139-8, "Quenta Silmarillion", páx. 51
2. ↑  J.R.R. Tolkien (1977), Christopher Tolkien (ed.), The Silmarillion, Allen & Unwin, Suffolk ISBN 0-04-823139-8, "Quenta Silmarillion", páx. 45-46

| * v
* c
* e
Os Ainur do *legendarium* de J. R. R. Tolkien |
| --- |
| 
* Ainulindalë
* Valaquenta

 |
| Señores dos Valar | 
* Aulë
* Irmo (Lórien)
* Manwë
* Námo (Mandos)
* Oromë
* Tulkas
* Ulmo

 |
| Raíñas dos Valar (Valier) | 
* Estë
* Nessa
* Nienna
* Vairë
* Vána
* Varda
* Yavanna

 |
| O Inimigo | 
* Melkor (Morgoth)

 |
| Maiar | 
* Alatar e Pallando
* Arien
* Balrog
* Eönwë
* Gandalf (Olórin)
* Gothmog
* Ilmarë
* Istari
* Melian
* Ossë
* Radagast (Aiwendil)
* Salmar
* Saruman (Curumo)
* Sauron
* Tilion
* Uinen

 |
O concepto de **selección artificial** emprégase no marco dunha técnica de control e de manexo da reprodución. Esta selección consiste en elixir os fenotipos dos organismos que se cultivan ou se crían.

Deste xeito, a selección artificial implica unha manipulación das características que se herdan. A través da ciencia, é posible incrementar a frecuencia con que se presentan os cambios xenéticos nas sucesivas xeracións. Esta particularidade permite orientar a evolución das especies de acordo ás necesidades do ser humano.

Polo xeral a selección artificial oriéntase á obtención de exemplares diferenciados para a reprodución. A partir das novas xeracións, comezan a xurdir exemplares coas características desexadas de maneira estable.

É posible desenvolver a selección artificial para favorecer a reprodución de exemplares que conten coas características desexadas ou mesmo para lograr xustamente o contrario: que non se produza a reprodución de exemplares que teñen características non desexadas.
A selección artificial adoita ser motivo de debate xa que ten implicancias éticas. O ser humano, ao utilizar a ciencia para seleccionar fenotipos, modifica a selección natural: é dicir, altera o curso da natureza segundo as súas necesidades.
En moitos casos, de todos os xeitos, a selección artificial é aceptada sen demasiados cuestionamientos xa que se volve unha necesidade. O incremento da poboación mundial, por exemplo, esixe unha produción maior de alimentos: a selección artificial pode axudar a que as plantas comestibles crezan máis rápido e con maior capacidade de resistencia.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q995745
* GND: 4191075-8
* JSTOR: selective-breeding
* MAG: 12558332

 |
O **Telescopio Europeo Extremadamente Grande**, coñecido tamén co acrónimo **E-ELT** polo seu nome en inglés (*European Extremely Large Telescope*) é o proxecto dun telescopio terrestre de grandes dimensións, cun diámetro de 42 metros.

Características
---------------

Estado das obras de construción a finais de 2018.
É a proposta do Observatorio Europeo do Sur para a nova xeración de telescopios ópticos. O Observatorio Europeo do Sur (ESO) centrouse neste novo deseño, máis pequeno do previsto, despois de que un estudo de viabilidade do anterior proxecto, un telescopio de 100 metros de diámetro coñecido como *Overwhelmingly Large Telescope*, concluíse que custaría ao redor de 1500 millóns de euros e sería demasiado complexo. O 26 de abril de 2010, o Consello do Observatorio Europeo Austral (ESO) seleccionou Cerro Armazones (Chile)como localización de referencia do E-ELT.

As obras comezaron aplanando o cerro que resultodu diminuído en 18 m de altura, para colocar o espello de 39 m de diámetro, tipo panel con 798 espellos ensamblados, moito maior que o seu antecesor VLT (Very Large telescope, telescopio moi grande)

Notas
-----

1. ↑  information@eso.org. "Astronomía extremadamente grande". *www.eso.org* (en castelán). Consultado o 2019-01-27.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Telescopio Europeo Extremadamente Grande Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* *Telescopio Europeo Extremadamente Grande* Observatorio Europeo Austral *(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q635105
* GEC: 0522755

 |
Depósito de auga de Tesoma.
**Tesoma** (anteriormente coñecido como **Tesoma-Lamminpää**) é un dos distritos da cidade de Tampere, Finlandia. Está situado en torno a oito quilómetros do centro da cidade, no extremo occidental do termo municipal. O distrito inclúe os barrios de Epilänharju, Tohloppi, Haukiluoma, Lamminpää, Myllypuro, Ikuri, Ristimäki e Tesomajärvi. Limita cos municipios de Nokia e Ylöjärvi.

Entre os servizos presentes no distrito encóntranse unha escola, unha piscina, un pavillón polideportivo, unha pista de xeo, unha igrexa e o Centro Comercial Westeri.

En xuño de 2021 está prevista a finalización da parada de tren que conectará o distrito co centro da cidade dentro do plano do tren de proximidades que conectará o centro da cidade cara ao oeste coas cidade de Nokia e Ylöjärvi, e en setembro dese mesmo ano os trens comezarán a parar nela.

Notas
-----

1. ↑  "Väestösuunnitteen laadinta Tampereella" (PDF) (en finés). Cidade de Tampere. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 05 de abril de 2016. Consultado o 19 de febreiro de 2021.
2. ↑  "Tampere alueittain 2013" (PDF) (en finés). Tampere: Cidade de Tampere. 2013. p. 5, 215–217. Consultado o 19 de febreiro de 2021.
3. ↑  "Tesoman seisake" (en finés). Väilävirasto. Consultado o 19 de febreiro de 2021.
4. ↑  "Joukkoliikennejärjestelmävaihtoehdot – Vaikutusten arviointi ja suositus Tampereen kaupunkiseudun joukkoliikennejärjestelmäksi" (PDF). *TASE 2025* (en finés). Cidade de Tampere. marzo de 2007. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 27 de marzo de 2009. Consultado o 26 de agosto de 2020.

* Portal:Finlandia