A **música da paixón** é un xénero musical que consiste na musicalización dun texto relacionado directamente coa paixón e morte de Cristo. O texto baséase xeralmente nalgún dos catro evanxeos: segundo Mateu, Marcos, Lucas ou Xoán, aínda que tamén pode tomar elementos dos catro. Na maioría dos casos, con todo, preséntase a historia tal como aparece nun deles.

Tipos
-----

Existen diversos tipos de paixóns que se diferencian nas súas características formais:

1. Paixóns responsoriais
2. Paixóns motéticas
3. Paixóns oratóricas ou concertantes
4. Oratorios de paixón

### Paixóns responsoriais

Utilízase como base para a composición musical do texto dalgún dos catro evanxelistas, que é presentado por medio dun solista que alterna cun coro. A narración é presentada polo evanxelista, que é o solista principal. Pola súa banda, os personaxes que aparecen no transcurso da narración son interpretados por solistas ou ensambles a unha, dúas ou tres voces e a *turba* (os grupos máis grandes de persoas, como o pobo, o grupo de sacerdotes, o xentío, etc.) polo coro. É este o tipo de paixón máis antiga.
En moitos casos, aparecen ao principio e ao final un coro introdutorio e un coro final que anuncian o inicio e o fin da paixón.

### Paixóns motéticas

O texto bíblico relacionado coa paixón dalgún dos evanxeos musicalízase na súa totalidade de forma polifónica, incluso a parte da narración. Ao principio e ao final da obra atópase un coro de entrada e outro de saída, que unicamente introducen ou marcan o final da mesma. Fóra destes dous coros, o único texto utilizado é o dalgún evanxeo (ou eventualmente a compilación dos catro). Seguindo a tradición do motete, a paixón divídese en varias seccións, que se diferencian entre elas porque en cada unha preséntase un novo motivo ou suxeito musical e porque o número de voces cambia. Neste sentido, a narración normalmente está musicada a 4 voces, os personaxes a 2 ou 3 e os coros a 4 ou 5. Algúns compositores que escribiron paixóns motéticas foron: Jacob Obrecht, Leonhard Lechner e Christoph Demantius.

### Paixóns oratorias

A partir das paixóns responsoriais e por influencia do oratorio, aparecen no século XVII as paixóns oratoricas. Nestas, os cantantes son acompañados polo baixo continuo ou por un grupo instrumental ou orquestra. Así mesmo, inclúense corais e arias con textos libres, que comentan os sucesos presentados no texto bíblico. Igualmente introdúcense elementos da ópera e do oratorio, como o recitativo seco e acompañado, as arias da capo, os ariosos, coros e pezas instrumentais. O texto bíblico preséntase normalmente en forma de recitativo seco, é dicir, acompañado unicamente polo baixo continuo, mentres alternan o narrador e os personaxes. Nalgunhas ocasións as palabras de Cristo son acompañadas tamén por cordas (Theile, Bach, Telemann). Entre os recitativos secos e as arias, ás veces atópanse recitativos acompañados con textos libres que introducen o contido das arias.
A paixón oratorica ten practicamente as mesmas características musicais que o oratorio e en realidade, é só unha variante do mesmo.
As paixóns oratoricas máis importantes son a *Paixón segundo San Xoán* de Georg Böhm, a *Paixón segundo San Marcos* de Reinhard Keiser, diversas paixóns de Telemann (46 en total), paixóns como a Paixón segundo San Mateu, BWV 244 e a *Paixón segundo San Xoán*, BWV 245 de Johann Sebastian Bach, as musicalizacións da paixón de Barthold Heinrich Brockes por Georg Friedrich Händel, Johann Mattheson, Gottfried Heinrich Stölzel, etc.

### Oratorios de paixón

No século XVIII e XIX aparece un tipo especial de paixón, que non utiliza directamente o texto dalgún dos evanxeos, senón só textos libres relacionados co sufrimento e a morte de Cristo. A súa estrutura e concepción son relativamente libres e non seguen necesariamente a secuencia de sucesos segundo as narracións bíblicas. Tal é o caso do oratorio *Der Tod Jesu* (A morte de Jesús) de Carl Heinrich Graun ou do *Passions-Pasticcio*, unha compilación con música de Graun, Bach e Telemann, entre outros.

Historia
--------

A lectura da Paixón dalgún dos Evanxeos durante a Semana Santa existe desde polo menos o século IV.
No século V o Papa León I o Magno especificou que o Evanxeo de Mateu fose usado o Domingo de Ramos e o mércores seguinte e que o de Xoán o fose o Venres Santo. En torno ao século X Lucas substituíu a Mateu o mércores e Marcos foi engadido o Xoves.
A paixón empezou a ser elevada (máis ben que só falada) na Idade Media, polo menos tan axiña como no século VIII. Hai manuscritos do século IX que indican *canto interpretativo*, e manuscritos posteriores empezan a especificar as notas para ser cantada. Polo século XIII usábanse diferentes personaxes na narración, unha práctica que chegou a ser bastante universal durante o século XV, cando as versións polifónicas das pasaxes de *turba* empezaron a intervir tamén, (a palabra turba úsase neste caso para indicar calquera texto no cal máis dunha persoa fala simultaneamente).

A fórmula do actual Gradual Romano era a máis usada habitualmente, con Cristo cantando no rexistro máis baixo e *Synagogus* (que denota non só ao sumo sacerdote senón a todos os caracteres distintos de Cristo) cantando máis alto que o evanxelista narrador.

Notas
-----

1. ↑  Anónimo (1963). *Peregrinación de Egeria - Diario de un viaje a Tierra Santa en el siglo IV*. Aguilar.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Johann Sebastian Bach *Pasión según San Mateo, BWV 244*, material multimedia interativo da obra completa.
* *Música de Pasión*:  emisión do 10 de abril del 2009 de *Música antigua*, programa de Radio Clásica.
* *Passio Domini Nostri*: emisión do 22 de abril del 2011 de *Música antigua*.
* *Passio Domini Nostri Jesu Christi*: emisión do 11 de abril del 2017 de *Música antigua*.
* *Passio Domini Nostri*: emisión do 27 de marzo de 2018 de *Música antigua*.
* *Stabat Mater*: emisión do 16 de abril de 2019 de *Música antigua*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q781815
* BNCF: 6994
* BNE: XX537813
* BNF: 13318752d
* BRE: 4168016
* FAST: 1054427
* GEC: 0199621
* GND: 4125849-6
* LCCN: sh85098521
* NKC: ph124005
* SUDOC: 027508048

 |