**Jomo Kenyatta**, nado o 20 de outubro de 1892 e finado o 22 de agosto de 1978, foi un político africano, primeiro ministro (1963 - 1964) e presidente (1964 - 1978) de Kenya tras a súa independencia.

Traxectoria
-----------

### Xuventude

O seu nome orixinal era **Kamau wa Ngengi**, e naceu na aldea de Ichaweri, en Gatundu, no actual territorio de Kenya, naquela época parte da África Oriental Británica. A súa data de nacemento non se sabe con certeza: puido ser dende o 1889 ao 1895.

Kenyatta pertencía a unha familia campesiña pertencente á tribo kikuyu Tras a morte dos seus pais cando era neno, Kenyatta axudou ao seu avó, que practicaba medicina tradicional. Asistiu á escola no *Scottish Mission Centre* (Centro da Misión Escocesa) en Thogoto e converteuse ao cristianismo en 1914 co nome de **John Peter**, que máis adiante cambiaría por **Johnstone Kamau**. Durante a primeira guerra mundial viviu cuns parentes maasai en Narok e traballou coma oficinista.

No 1920 casou con Grace Wahu e traballou no departamento de augas do concello de Nairobi. O seu fillo Peter Muigai naceu o 20 de novembro dese ano. Kenyatta comezou a súa carreira política no ano 1924 cando se incorporou á *Kikuyu Central Association* (KCA, Asociación Central Kikuyu). No ano 1928, comezou a editar o xornal Muigwithania (Reconciliador).

### Etapa no estranxeiro

No 1929, a KCA enviou a Kenyatta a Londres para apoiar os seus puntos de vista sobre os asuntos das terras ancestrais kĩkũyũ. Escribiu artigos sobre este asunto en diversos xornais británicos. Regresou a Kenya en 1930 para loitar contra a circuncisión feminina. En 1931, volveu ao Reino Unido e matriculouse no centro de estudos Woodbrooke Quaker College de Birmingham.

Entre 1932 e 1933, estudou brevemente Economía en Moscova ata que o seu patrocinador, George Padmore, se enfrontou aos anfitrións soviéticos, o que obrigou a Kenyatta a volver a Londres. En 1934, matriculouse no University College de Londres, e no 1937 cursou Antropoloxía na London School of Economics. Durante esta época, continuou o seu activismo a favor dos dereitos sobre as terras dos kĩkũyũ. Os xornais ingleses cualificábano como *señor da morte*. Posto á cabeza da poboación kikuyu desposuída da terra, defendía a necesidade de arrincarlla das mans dos colonos brancos. O seu nome, que significa *lanza flamexante de Kenya*, inspirou sobre todo a seita do Mau-Mau que desencadeou verdadeiros estragos.

Escribiu *Facing Mount Kenya* ("Fronte ao Monte Kenya") en 1938 baixo o seu novo nome "Jomo Kenyatta". Eloxiada polo grande etnólogo Bronislaw Malinowski, nela Kenyatta non só describía, senón que xustificaba toda a organización tribal dos kikuyu.

Durante a segunda guerra mundial, traballou nunha granxa británica e como actor de películas, protagonizando o filme *Sanders of the River* xunto a Paul Robeson. Casou coa inglesa Edna Clarke, quen deu a luz ao seu fillo Peter Magana en 1943. Máis adiante, Kenyatta abandonaríaa.

### Regreso a Kenya

No 1946, Kenyatta fundou a *Pan-African Federation* (Federación Panafricana) con Kwame Nkrumah. Ese mesmo ano, regresou a Kenya e casou por terceira vez, con Grace Wanjiku. Converteuse no director do centro de formación de profesores *Kenya Teachers College* (Escola de Mestres de Kenya). No 1947, converteuse no presidente da *Kenya African Union* (KAU, Unión Africana de Kenya), e empezou a recibir ameazas de morte de colonos brancos.

Grace Wanjiku morreu durante un parto en 1950 cando deu a luz á súa filla Jane Wambui. No 1951, Kenyatta casou con Ngina Muhoho.

A súa reputación ante o goberno británico deteriorouse pola súa suposta implicación na rebelión dos Mau Mau. Foi arrestado en outubro de 1952, acusado de organizar aos Mau Mau, e o 8 de abril de 1953 foi condenado a sete anos de prisión e traballos forzados. A opinión xeneralizada naquela época vinculábao aos Mau Mau, pero investigacións posteriores parecen desmentir tal vinculación. Kenyatta permaneceu no cárcere ata 1959. Foi entón enviado ao exilio en [Lodwar], unha zona remota de Kenya.

### Presidencia

En decembro do 1960 levantouse o estado de emerxencia. No 1961, os dous partidos sucesores do antigo KAU, a *Kenya African National Union* (KANU, Unión Nacional Africana de Kenya) e a *Kenya African Democratic Union* (KADU, Unión Democrática Africana de Kenya) esixiron a liberación de Kenyatta. O 14 de maio de 1960, Kenyatta foi elixido presidente da KANU *in absentia*. Foi liberado definitivamente o 21 de agosto do 1961. Ao ano seguinte incorporouse ao Consello Lexislativo cando un membro lle entregou o seu escano, e contribuíu á redacción da nova constitución. O seu intento de reunificar a KAU fracasou.

Nas eleccións de maio do 1963 a KANU de Kenyatta obtivo 83 escaños dun total de 124. O 1 de xuño, Kenyatta converteuse no primeiro ministro do goberno autónomo kenyano, e foi coñecido como *mzee* (unha palabra suahili que significa "home maior"). Nese momento, pediu aos colonos brancos que non abandonasen Kenya e apoiou a reconciliación nacional. Conservou o cargo de primeiro ministro cando se declarou a independencia o 12 de decembro de 1963. No 1964, Kenya converteuse nunha república, e Kenyatta pasou a ser o presidente executivo.

A política de Kenyatta, ao contrario ca de Julius Nyerere en Tanzania, tivo un carácter conciliador e mantivo a moitos dos antigos funcionarios coloniais nos seus postos. O socialismo africano que desenvolveu tiña bases estritamente nacionais e non estaba ligado aos movementos panafricanos de fondo revolucionario. As reformas que promoveu foron executadas con extrema lentitude e prudenza para non ferir os intereses dos brancos e conservar para o seu país as fortísimas axudas británicas e norteamericana, e tivo que pedir axuda ás tropas británicas para sufocar as revoltas somalís no nordeste e unha rebelión militar en Nairobi en xaneiro de 1964. Algunhas tropas británicas permaneceron no país tras a independencia. O 10 de novembro de 1964, os representantes da KADU incorporáronse ás filas da KANU, formando un único partido.

Kenyatta levou a cabo unha reforma agraria relativamente pacífica, e supervisou a incorporación de Kenya ás Nacións Unidas, e pechou acordos comerciais coa Uganda de Milton Obote e coa Tanzania de Julius Nyerere. Seguiu unha política internacional non aliñada. A estabilidade trouxo consigo o investimento estranxeiro e foi unha figura influente en toda África. A pesar dos seus moitos éxitos, a súa política autoritaria levantou críticas e rexeitamento. A á máis radical do seu partido, encabezada por Oginda Odinga que máis tarde acabaría no cárcere, constituíuse en partido no 1966.

Kenyatta foi reelixido no 1966 e ao ano seguinte adquiriu novos poderes. Durante este novo mandato, agraváronse os conflitos fronteirizos con Somalia e aumentou a oposición política. Kenyatta fixo do KANU, liderado polos kĩkũyũ, practicamente o único partido político de Kenya. As súas forzas de seguridade perseguiron aos disidentes e foron acusadas de varios asasinatos de membros da oposición. Kenyatta foi reelixido unha vez máis en 1974. Faleceu o 22 de agosto do ano 1978 en Mombasa, na costa índica de Kenya, e foi soterrado o 31 de agosto en Nairobi.

Kenyatta foi unha personaxe pintoresca e controvertida. Á súa morte deixou á República de Kenya unha vez máis sumida en rivalidades étnicas. Foi sucedido coma presidente por Daniel arap Moi.

| Presidentes de Kenya |
| --- |
| *Segue a:* - | **Jomo Kenyatta**(1964-1978) | *Precede a:* Daniel arap Moi |
| KANU |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q173563
* WorldCat
* VIAF: 56581167
* BIBSYS: 90107649
* BMT: 110682
* BNE: XX1330407
* BNF: 12383421d
* BRE: 2060371
* CiNii: DA04020305
* DeutscheBio: 122456963
* Dodis: P39514
* EBID: ID
* FAST: 60944
* GEC: 0035552
* GND: 122456963
* ISNI: 0000 0001 2101 5234
* LCCN: n80120826
* Munzinger: 00000005053
* NDL: 00523192
* NNDB: 000092655
* NPG: mp62832
* NTA: 069902615
* ODNB: 31305
* OL: OL4965294A
* SELIBR: 193340
* SNAC: w6wt0twr
* SUDOC: 032893302
* UNZ: KenyattaJomo

 |