Sufixación e prefixación nas linguas do mundo.
En morfoloxía lingüística, **sufixo** é o morfema derivativo ou afixo que se engade despois do lexema, raíz ou tema dunha palabra e antes dos morfemas constitutivos para engadirlle a este unha información suplementaria. A palabra nova así formada denomínase palabra derivada, e o mecanismo polo cal se fai coñécese como derivación.

Características
---------------

Os sufixos en galego posúen tres características:

1. son **tónicos**: cargan co acento da palabra: *Azucre* / *azucreiro*.
2. poden cambiar o rango gramatical dunha palabra: *am-ou* (verbo), *am-or* (substantivo), *am-able* (adxectivo), *amable-mente* (adverbio)
3. poden cambiar o xénero dun substantivo: *A casa* / *O cas-ón*. *A cabra* / *O cabrón*

Tipoloxía
---------

Existen varias clases de sufixos segundo deferentes criterios. Por exemplo, segundo a categoría gramatical que fornece ao lexema, hai sufixos que son **nominalizantes** porque forman substantivos (-*anza*, *-encia*, *-ción*, *-zón* etc...); adxectivizantes porque crean adxectivos (*-il*, *-oso*, *-ble* etc...) **verbalizantes** porque crean verbos *(-ear*, *-izar*, *-ificar*) e **adverbializadores** porque crean adverbios *(-mente*).

### Sufixos alterativos

Varían a significación sen mudar a categoría gramatical. Pódense dividilos en tres subtipos: diminutivos, aumentativos e despectivos. Os diminutivos e aumentativos permiten falar dunha certa gradación dos substantivos, mais acostuman transmitir tamén valores afectivos, pexorativos, intensificativos...

Un dos sufixos diminutivos máis común en galego é -iño/a, pois pode empregarse con tódolos substantivos, conforme ás seguintes regras:

* Substantivos rematados en vogal átona: moza>mociña, navalla>navalliña.
* Substantivos rematados en vogal tónica: pé>peíño, papá>papaíño.
* Os rematados en ditongo crecente -io, -ia: croio>croíño, xoia>xoíña, raia>raíña.
* Os rematados en ditongo decrecente ou -n: pau>pauciño, man>manciña, irmán>irmanciño, nai>naiciña, rei>reiciño, can>canciño. Os substantivos femininos do tipo de irmá fan o diminutivo partindo do masculino: irmá>irmanciña, mañá>mañanciña, la>lanciña, ra>ranciña...
* Os rematados en consoante distinta de -n: rapaz>rapaciño, luz>luciña, muller>mulleriña.

O resto dos diminutivos teñen menor rendemento e empréganse cun número limitado de substantivos.

### Sufixos alterativos

oso/orgulloso
* ico/a: *fachico*
* echo: *cornecho, fendecha*
* oupo/a: *casoupa*
* uxo/a: *cabuxa*
* uco: *fachuco, mulleruca*
* acho/a: *riacho, fiacho, coiracho*
* ancho: *ferrancho*
* astro/a: *palastro*
* olo/a: *rapazolo, pernolas*
* elo/a: *soutelo, fontela*
* ete/a: *mocete, rapaceta*
* exo/a: *lugarexo*
* azo/a: *homazo*
* on/a, oa: *cabalón, mullerona, mulleroa*

### Sufixos derivativos

Ademais de variar a base semántica do substantivo poden cambiar a palabra de categoría gramatical: alumnado, amilladoiro, verdadeiro.

Son moi ricos en matices significativos; entre eles están:

* ado: *profesorado*
* eiro: *taberneira*
* ista: *xornalista*
* al: *cultural*
* és: *francés*
* ego: *chairego*
* ada: *niñada*
* doiro: *obradoiro*, *lavadoiro*

Estes sufixos poden estar especializados en diversas significacións; **sufixos colectivos** como *-eda* ou -*edo*; que indican **potencialidade**, como *-ble* ou "que está cheo de", como *-oso*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Afixo
* Prefixo
* Lista de prefixos e sufixos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q102047
* BNCF: 17570
* EBID: ID
* GEA: 11979
* JSTOR: suffixes
* MAG: 2779804580

 |