| Bisonte americanoRango fósil: Plistoceno - actualidade |
| --- |
| *B. b. bison*Imaxe alternativaDebuxo históricoAudio de bisonte |
| Estado de conservación |
| Case ameazada (NT)Case ameazada |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Artiodactyla |
| Familia: | Bovidae |
| Subfamilia: | Bovinae |
| Xénero: | *Bison* |
| Especie: | ***B. bison*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Bison bison'**(Linnaeus, 1758) |
|  |
| Subespecies |
| *B. b. athabascae*
*B. b. bison* |
| Sinonimia |
| *Bos americanus**Bos bison**Bison americanus**Bison bison montanae* |

O **bisonte americano** (*Bison bison*), tamén denominado erroneamente **búfalo**, é unha especie de gran mamífero artiodáctilo da familia dos bóvidos (*Bovidae*).

Características
---------------

O bisonte americano ten unha lonxitude de até 3 m, e unha alzada de até 1,90 m de altura na cruz, e un peso de 450 a 1.350 kg. A súa pelaxe é mesta, de cor parda escura durante o inverno, e máis liviá e de cor parda clara durante o verán. Tanto os machos como as femias teñen pequenos cornos curvos, que usan como defensa e para loitar, os machos, na época de celo.
O cornos son menos prolongados que os do bisonte europeo.

Animación dun bisonte de 1887. Fotos de Eadweard Muybridge.
A mediados do século XIX ocupaban unha ampla zona de Norteamérica, nas planicies do norte de México, os Estados Unidos e o Canadá, desde o Gran Lago do Escravo (nos Territorios do Noroeste, no Canadá) até México, e desde o leste de Oregón até os montes Apalaches, formando grandes rabaños de até 100.000 individuos no inverno.

A colonización do *Oeste* americano levouno ao bordo da extinción, recuperándose posteriormente algo a súa poboación, que vive hoxe protexida en Parques Nacionais e Reservas, en estado de semidomesticidade.

Reintroduciuse nas planicies do norte de México, esperándose unha pronta recuperación da especie onde adoitaba pastar en séculos anteriores.

Distínguense dúas subespecies: o bisonte de planicie (*Bison bison bison*) e o bisonte de bosque (*Bison bison athabascae*) do Canadá.

O bisonte americano na cultura nativa
-------------------------------------

Bisonte americano.
Até o século XVII o bisonte americano percorría plácida e abundantemente os territorios do norte do continente norteamericano. O chamado coloquialmente *búfalo* era venerado por moitas das tribos nativas. Nalgunhas nacións indíxenas a caza deste animal era acompañada dun gran respecto e admiración polas súas calidades e en agradecemento por todos os beneficios que achegaba. Dise que no momento da morte do bisonte o cazador amerindio acercábase a inhalar o seu último alento como forma de absorber espiritualmente as súas virtudes. Foi coñecido como "dador de vida", pois todo deste animal era utilizado. 

Bisonte americano no dólar *American buffalo* (2001)
Os usos incluían alimentación, abrigo, indumentaria relixiosa, combustíbel (secábanse as dexeccións ao sol) e materiais de construción (as peles usábanse, ademais de para vestir, para construír as tendas). O bisonte albino ou *búfalo branco* é unha deidade, aínda presente no século XXI; por exemplo, entre os síux e os lakota, os líderes espirituais están atentos para excluílos da cacería, pois é un ser respectado, venerado e admirado de acordo coa lenda da "Muller Búfalo", de Dakota.

Á chegada dos españois a América era tal a cantidade de bisontes que os conquistadores encontraron nas grandes praderías norteamericanas, que chamaron á extensa rexión limitada polas Montañas Rochosas ao oeste, e os montes Apalaches ao leste, "Llanos de Cíbola", e foi a esa rexión á que se dirixiu Francisco Vázquez de Coronado en busca das míticas Sete Cidades de Cíbola.

A matanza do bisonte e o seu regreso ás grandes chairas
-------------------------------------------------------

Cerca do exterminio: montaña de cranios de bisonte (ca. 1870). Os seus ósos pulverizados vendíanse como fertilizante.
A cacería do bisonte americano precipitouse despois da chegada dos ingleses á costa leste do continente, pois o valor das peles era bastante elevado e funcionou como un catalizador para a matanza de miles de animais.

Cando as nacións nativas foron desprazadas, o bisonte americano foi masacrado até case a súa extinción no século XIX, quedando só 750 espécimes contra 1890.

O Parque zoolóxico do Bronx, Nova York, Estados Unidos, mantivo unha das mandas sobreviventes, a partir da cal restablecéronse pequenas poboacións no Parque Nacional de Yellowstone e noutras reservas naturais. A actual poboación de bisontes americanos é de aproximadamente 350.000 exemplares, cando a poboación estimada antes da chegada de Colón a América era de 60-100 millóns de cabezas.

Hoxe en día, máis de 250.000 (dos 350.000 bisontes que quedan) críanse para consumo humano. A súa carne ten menos graxa e colesterol que a carne de vacún.

O ano 2009 o goberno dos Estados Unidos doou crías e algúns exemplares adultos ao goberno mexicano para a súa reintrodución neste país (un total de 23 bisontes, 20 femias e 3 machos, provenientes de Dakota do Sur e Colorado. A día de hoxe, a *Área natural protegida El Uno* en Janos, Chihuahua conta con bisontes en completa liberdade, dos que 43 xa naceron na reserva.

O bisonte americano é o mamífero emblema do estado norteamericano de Wyoming.

Notas
-----

1. ↑  Gates, C. & Aune, K (2008). "Bison bison". *Lista Vermella da IUCN de Especies en Perigo* (en inglés). IUCN 2008. Consultado o November 10, 2008. Database entry includes a brief justification of why this species is of Near threatened.
2. ↑  Véxase Bisonte.
3. ↑  *The Penny Cyclopædia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge* por Society for the Diffusion of Useful Knowledge (Gran Bretaña), publicado por C. Knight, 1835.
4. ↑  Kowalski, Kazimierz (1981): *Mamíferos. Manual de teriología*. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9, p. 442.
5. ↑  "Bison bison range map; American Bison". Arquivado dende o orixinal o 24 de xullo de 2009. Consultado o 11 de maio de 2012.
6. ↑  Kowalski, *Op. cit.*
7. ↑  "Regresan los bisontes a Chihuahua". Arquivado dende o orixinal o 16 de xullo de 2010. Consultado o 11 de maio de 2012.
8. ↑  *Cíbolo*, feminino *cíbola'*, era unha denominación castelá antiga para *bisonte*.
9. ↑  Datos do IUNC, 2008.
10. ↑  "Liberan bisontes en Janos, Chihuahua.". Arquivado dende o orixinal o 02 de febreiro de 2012. Consultado o 17 de agosto de 2011.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Bisonte americano*** |

### Bibliografía

* Fagan, Brian M. (2005): *Ancient North America*. 4ª ed. Londres: Thames & Hudson. ISBN 978-0-500-28532-9.
* Koller, Larry (1959): *Fireside Book of Guns*. Nova York: Simon and Schuster.

### Outros artigos

* Bisonte
* Bisonte europeo

### Ligazóns externas

* American Bison
* Asociación Nacional Bison
* Buffalo Field Campaign
* Perfil da especie: American bison por The Nature Conservancy
* Bison safety information Yellowstone National Park
* *The Extermination of the American Bison*, por William T. Hornaday
* Wild Bison Reference Project
* American Prairie Foundation
* Papers, 1871–1917 and undated, of buffalo hunter John Wesley Mooar in the Southwest Collection, Special Collections Libraries at Texas Tech University Arquivado 03 de maio de 2017 en Wayback Machine.
* Watch the NFB documentary *The Great Buffalo Saga*
* Vacas, bisontes y búfalos *(en castelán)* Consultada o 12/5/2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q82728
* AAT: 300310438
* BNCF: 18573
* BNF: 11977017q
* BRE: 1865941
* EBID: ID
* LCCN: sh85014452

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Bison\_bison
* BioLib: 33791
* Dyntaxa: 6011543
* EOL: 328109
* EPPO: BISOBI
* Fossilworks: 44511
* GBIF: 2441176
* iNaturalist: 42408
* IRMNG: 11059079
* ITIS: 180706
* IUCN: 2815
* MSW: 14200669
* NBN: NHMSYS0020975270
* NCBI: 9901

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1739095
* UNII: CQ1SUE46N0

 |