|  |  |
| --- | --- |
| Aviso médicoAviso médico | **Advertencia: A Wikipedia non dá consellos médicos.***Se cre que pode requirir tratamento, por favor, consúltello ao médico.* |

Caixas do analxésico Tilidin.
Dúas cápsulas de liberación retardada de sulfato de morfina, de 5 e 10 mg, respectivamente.
Un **analxésico** é un medicamento que produce analxesia, é dicir, que se utiliza para eliminar ou calmar a dor, ben sexa de cabeza, muscular, artrítica ou outras. 

Existen diferentes tipos de analxésicos e cada un deles ten as súas vantaxes e os seus riscos ou inconvenientes. 

Aínda que o termo *analxésico* pódese usar para calquera substancia, é dicir, para calquera medio que reduza a dor, xeralmente refírese a un elemento dun conxunto de fármacos, de familias químicas diferentes, que eliminan ou calman a dor por diferentes mecanismos.

Etimoloxía
----------

O termo *analxésico*, usado como adxectivo ("relativo ou pertencente á analxesia", e "que suprime ou diminúe a sensibilidade á dor"), e como substantivo ("medicameento que suprime ou calma a dor"), formouse, como é habitual en galego para moitos adxectivos e susbtantivos derivados, a partir da raíz do substantivo *analxesia*, coa adición do elemento *´-ico*.

En canto a *analxesia* é un termo que se adoptou contra 1700 no latín dos médicos, calco do grego antigo ἀναλγησία *analgēsia*, "insensibilidade" (de ἀν- *an-*, "partícula privativa", "non", e ἀλγείν *algeín* ou ἀλγέω *algeō*, "sentir dor", "ter dor".

Clasificación
-------------

### Antiinflamatorios non esteroideos

Os antiinflamatorios non esteroideos (**AINE**) son un grupo heteroxéneo de fármacos, cuxo representante máis coñecido é o ácido acetilsalicílico (coñecido co nome comercial rexistrado de aspirina®. 

Estes analxésicos actúan sobre todo inhibindo ás enzimas chamadas ciclooxixenases, cruciais para a produción de prostaglandinas, substancias mediadoras da dor. Corresponden ao chamado pola Organización Mundial da Saúde (OMS) *primeiro chanzo analxésico*, canda o paracetamol (AINE carente de efectos antiinflamatorios). 

Ademais da súas propiedades analxésicas, os AINE son antipiréticos, antiinflamatorios e, algúns, antiagregantes plaquetarios. 

Porén, teñen o inconveniente de que non se pode superar unha dose de tolerancia ou teito terapéutico debido aos graves efectos adversos, como poden ser as hemorraxias.

A durmideira subministra produtos para os analxésicos chamados opiáceos.
### Opiáceos menores

Son un grupo de substancias, a maioría sintéticas, que imitan, con menor poder analxésico, a acción dos opioides. Corresponden ao *segundo chanzo analxésico da OMS.*

### Opiáceos maiores

Son un grupo de fármacos, uns naturais (opiáceos), como a morfina, e outros artificiais (opioides), como o fentanilo, que actúan sobre os receptores opioides das neuronas do sistema nervioso, imitando o poder analxésico dos opiáceos endóxenos.

Son os fármacos analxésicos máis potentes coñecidos e corresponden ao *terceiro chanzo analxésico* da OMS. Pódense asociar e potencian a súa acción cos AINE, pero non é bioloxicamente correcto asocialos a opiáceos menores.

Os opiáceos maiores non presentan teito terapéutico, polo que se pode aumentar a dose segundo a presenza de dor e a tolerancia do paciente. Presentan o inconveniente de que son substancias estupefacientes, e deprimen o sistema nervioso central nas primeiras doses.

### Outros

O ziconotide é un fármaco que non é nin opioide, nin un AINE, e tampuoco un anestésico local. Úsase no tratamento das dores crónicas.

### Fármacos coadxuvantes

Son fármacos que, aínda que non son analxésicos cando se administran illadamente, potencian a acción de calquera analxésico en asociación. Entre os fármacos coadxuvantes analxésicos encóntranse os:

* Corticoides.
* Antidepresivos, sobre todo os antidepresivos tricíclicos.
* Anticonvulsivantes, sobre todo na dor neuropática.

O efecto placebo
----------------

Aínda que non se poden incluír dentro do grupo dos analxésicos, o placebo, é dicir, o efecto placebo ou alivio da dor en ausencia dun tratamento coñecido bioloxicamente como activo, é capaz de activar áreas cerebrais implicadas no alivio da dor, provocando cambios físicos na maneira na que o cerebro responde á dor, visíbel en resonancia magnética funcional, polo que está demostrado que a confianza que deposita o doente nun tratamento, mellora os resultados do mesmo. Pese a todo, ningunha fase do tratamento da dor pasa pola utilización de placebos, porque non é ético.

Efectos adversos
----------------

Os analxésicos son medicamentos que poden causar dependencia física e mesmo poden, posibelmente, levar á morte se son administrados en exceso. O seu uso abusivo tamén pode provocar efectos colaterais, como hipertensión, gastrite e hepatite.

Non é recomendabel o uso destas drogas por conta propia (compo tampouco o é a de calquera outro medicamento. Outras clases de drogas, que normalmente non son consideradas analxésicos, úsanse para tratar síndromes de dor neuropáticas. Estas inclúen antidepresivos tricíclicos e anticonvulsantes.

A aspirina pode inhibir a produción de prostaglandinas, substancias que protexen a mucosa gástrica (do estómago) e os riles, favorecendo así a produción de hemorraxias e úlceras gástricas.

O paracetamol en doses maiores de 10 g/día pode causar hepatite medicamentosa.

Moitos analxésicos conteñen altas cantidades de cafeína. Por iso, a súa falta pode causar a "cefalea de retirada" e, así, é necesario o consello médico para a retirada desas drogas.

Lista dos principais analxésicos
--------------------------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Analxésicos**

| Aminas |
| --- |
| {Paracetamol}
{Fenacetina} |

| AINE |
| --- |
| {Ácido mefenámico}
{Aspirina}
{Celecoxib}
{Clonixinato de Lisina}
{Diclofenaco}
{Diflunisal}
{Etodolaco}
{Ibuprofeno}
{Ketoprofeno}
{Ketorolaco}
{Meloxicam}
{Metamizol}
{Mesalazina}
{Naproxeno}
{Piroxicam}
{Rofecoxib}
{Salsalato}
{Indometacina} |

 

| Cannabinoides |
| --- |
| {Cánnabis}
{Tetrahidrocannabinol} |

 

| Opioides |
| --- |
| {Alfentanilo}
{Carfentanilo}
{Buprenorfina}
{Codeína}
{Codeinona}
{Dextropropoxifeno}
{Dihidrocodeína}
{beta-Endorfina}
{Fentanilo}
{Heroína}
{Hidrocodona}
{Hidromorfona}
{Metadona}
{Morfina}
{Morfinona}
{Oxicodona}
{Oximorfona}
{Petidina}
{Remifentanilo}
{Sufentanilo}
{Tebaína}
{Tramadol} |

 

| Outros |
| --- |
| {Ziconotide} |
|

 |

Notas
-----

1. ↑  analxésico no *Dicionario da RAG*.
2. ↑  **analxésico -a** no *Gran dicionario Xerais da lingua. Volume I*. Vigo: Edicións Xerais de Galicia, 2009, ISBN 978-84-9914-071-1.
3. ↑  analgesia (n.) no *Online Etymology Dictionary*.
4. 1 2 3  Leone 2007, p. 91.
5. ↑  Fitzal 1994, pp. 290–295.
6. 1 2 3 4  Botelho, Rachel. (27 de maio de 2010). *Analgésico pode levar a "vício" psíquico*. Folha de S. Paulo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Analxésico*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vexa a entrada do Galizionario acerca de  ***Analxésico*** |

### Bibliografía

* Fitzal, S. (1994): "Medikamentöse Therapie, Inhalationstherapie". En: J. Kilian, H. Benzer & F. W. Ahnefeld (Editores): *Grundzüge der Beatmung*, 2ª ed. Berlin: Springer. ISBN 3-5405-7904-4.
* Leone, Salvino (2007): *Nati per soffrire? Per un'etica del dolore*. Roma: Città Nuova Editrice. ISBN 978-88-3112-672-4.
* Melchert, H. U.; H. Knopf, E. Pabel, M. Braemer-Hauth & Y. Du (2001): "Co- and multimedication in users of ASA and vitamin E drugs in the Federal Republic of Germany. Results of the Federal Health Surveys 1984–1999". *Int. J. Clin. Pharmacol. Ther*. **39** (11), pp. 488–491. Resume.
* Sarganas, G.; A. K. Buttery, W. Zhuang, I. K. Wolf, D. Grams, A. S. Rosario, C. Scheidt-Nave & H. Knopf (2015): "Prevalence, trends, patterns and associations of analgesic use in Germany". *BMC Pharmacol Toxicol*. **16** (28).

### Outros artigos

* Analxesia
* Antiinflamatorio
* Antipirético

### Ligazóns externas

* Analgésicos. Principios activos, información sobre medicamentos para profesionais da saúde, no sitio web Farmanuario *(en castelán)*.
* Medicamentos esenciales. 14ª edición (marzo de 2005). Lista Modelo de la OMS Ver: 2. ANALGÉSICOS, ANTIPIRÉTICOS, ANTIINFLAMATORIOS NO ESTEROIDEOS (AINE) *(en castelán)*.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q173235
* BNCF: 14137
* BNF: 11930884j
* BRE: 3921451
* EBID: ID
* JSTOR: analgesics
* LCCN: sh85004764
* MAG: 2780820201
* NDL: 00573062
* NKC: ph118410
* PSH: 13103

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* ChEBI: 35480
* MeSH: D000700
* MeSH: D27.505.696.663.850.014
* NCIt: C241
* Patientplus: pain-and-pain-relief
* UMLS: C0002771

 |