recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| *Smaug* |
| --- |
| *Smaug giganteus* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Clase: | Reptilia |
| Orde: | Squamata |
| Suborde: | Sauria |
| Familia: | Cordylidae |
| Xénero: | ***Smaug***Stanley *et al.*, 2011 |
| Especie: | *8 especies (ver texto)* |

 |

***Smaug*** é un xénero de lagartos espiñosos do sur de África, que foron separados do xénero *Cordylus* en 2011 baseándose en datos de filoxenia molecular global dos Cordylidae. A especie tipo é *Smaug giganteus* (anteriormente *Cordylus giganteus*).

Etimoloxía
----------

O xénero foi nomeado polo nome do personaxe Smaug, que é un dragón que aparece na obra de J. R. R. Tolkien *O hobbit*. E. L. Stanley indica que segundo Tolkien o nome deriva do verbo do xermánico antigo *smeugen* (meter a presión a través dun burato). Igual que esta especie de lagarto, o dragón Smaug vivía baixo terra e estaba fortemente acoirazado. Tolkien naceu no Estado Libre de Orange, en Suráfrica, que está no centro da zona de distribución desta especie. O nome é masculino.

Descrición
----------

Son lagartos grandes (extremadamente grandes entre os Cordylidae), e chegan a medir ata 112–205 mm de lonxitude desde o extremo da cabeza á cloaca. O corpo é subcilíndrico en sección transversal e robusto. Os membros son de lonxitude moderada e os dedos non están reducidos. As escamas dorsal e caudal están agrandadas e son espiñosas. As espiñas occipitais están moi agrandadas. As escamas nasais non están en contacto entre si. A escama frontonasal ten un amplo contacto coa escama rostral. A lingua está parcial ou totalmente pigmentada. Os osteodermos están distribuídos por todo o corpo.

Reproduction
------------

Son ovovivíparos e dan a luz de 1 a 6 crías.

Especies
--------

Hai oito especies neste xénero:

* *Smaug barbertonensis*
* *Smaug breyeri*
* *Smaug depressus*
* *Smaug giganteus*
* *Smaug mossambicus*
* *Smaug regius*
* *Smaug vandami*
* *Smaug warreni*

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  Stanley, Edward L.; Bauer, Aaron M.; Jackman, Todd R.; Branch, William R.; Mouton, P. Le Fras N. (2011). "Between a rock and a hard polytomy: Rapid radiation in the rupicolous girdled lizards (Squamata: Cordylidae)" (PDF). *Molecular Phylogenetics and Evolution* **58** (1): 53–70. doi:10.1016/j.ympev.2010.08.024.
2. ↑  Smaug no Reptarium.cz Reptile Database
3. ↑  Stanley, E. L.; Bates, M. F. (2014). "Here be dragons: A phylogenetic and biogeographical study of the Smaug warreni species complex (Squamata: Cordylidae) in southern Africa". Zoological Journal of the Linnean Society 172 (4): 892–909. doi:10.1111/zoj.12187.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3486900
* MAG: 2778890973

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* GBIF: 7361297
* iNaturalist: 144052
* IRMNG: 1478093
* ITIS: 1141812
* NCBI: 885418

 |
O león é un dos superdepredadores de África.
Nas ciencias naturais (bioloxía, zooloxía, ecoloxía) e na antropoloxía denomínase **superpredador** a aquela especie animal carnívora que prevalece sobre as outras especies nun bioma, ou ecosistema. Deste xeito, en África o superpredador típico é o león e o crocodilo, en gran parte de Asia o é o tigre, en gran parte de América o é o xaguar ou yaguareté, e nos lugares en que o yaguareté é infrecuente -por exemplo montañas áridas- adoita ocupar o rango de superpredador o puma.

Con todo, cabe considerar que o ser humano, aínda que orixinalmente herbívoro e preeiro, chegou a ser o superpredador máis poderoso do planeta. Esta consideración, pode ser discutible dende o momento no que o home é omnívoro e non exclusivamente carnívoro, e ademais a súa natureza, papel e comportamento difiere dos do resto de especies: grazas á súa liberdade de elección e a súa capacidade para transformar e recrear a contorna, non ocupa un nicho especializado dentro de ningún ecosistema concreto, como si acontece con tódalas demais especies, sexan superpredadores ou non.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q19067
* JSTOR: apex-predators
* LCCN: sh2006005784
* MAG: 173656711

 |
Coordenadas: 39°1′3.52″N 125°45′48.05″L﻿ / ﻿39.0176444, -125.7633472

A **Torre do Ideario Juche** ou **Torre Juche** (en chosŏn'gŭl 주체사상탑, hanja 主體思想塔, romanización revisada *Juche Sasangt'ap*, McCune-Reischauer *Chuch'e Sasangt'ap*) é un monumento situado en Pyongyang, Corea do Norte. Está situada na beira leste do río Taedong, fronte á Praza Kim Il Sung, foi erixida para conmemorar o 70º aniversario de Kim Il Sung e a súa construción finalizou en 1982. Dise que foi deseñada polo fillo de Kim Il Sung, Kim Jong-Il, aínda que entrevistas a exfuncionarios norcoreanos contradín esta afirmación.

A estrutura ten unha altitude de 170 metros con forma de obelisco de catro lados que se van estreitando segundo se ascende. A torre está composta por 25.550 bloques (o máis alto dos cales está feito de granito). O número de bloques representa o número de días de vida de Kim Il Sung, é dicir, 70 anos multiplicado por 365 días (sen contar anos bisestos). A torre está coroada por un facho iluminado de 20 metros de altura e 45 toneladas de peso. É posible subir ata o alto da torre.

Asociada á torre hai unha escultura de 30 metros de altura na que están representadas tres figuras; unha cun martelo, outra cun fouciño e a terceira cunha pluma de escribir; que simbolizan: o "obreiro", o "campesiño" e o "intelectual". Hai seis grupos escultóricos máis pequenos, cada un de 10 metros de altura, que simbolizan outros aspectos da ideoloxía de Kim Il Sung. Tamén preto da torre hai un muro con 82 placas conmemorativas, supóstamente enviadas por estranxeiros adeptos ao réxime. Arredor da torre hai, á súa vez, fontes e xardíns.

O nome da torre provén da ideoloxía Juche, desenvolvida por Kim Il Sung mediante unha combinación de autarquía, autodependencia, tradicionalismo coreano e socialismo.

A pesar de que Pyongyang, a capital de Corea do Norte, sofre acotío apagóns de luz, a torre permanece sempre acesa como símbolo da fortaleza do réxime.

Galería de imaxes
-----------------

* 
* Vista dende a torre.Vista dende a torre.

Notas
-----

1. ↑  Coonan, Clifford (21 de outubro de 2006). "Kim Jong Il, the tyrant with a passion for wine, women and the bomb". *The Independent* (en inglês).
2. ↑  Martin, Bradly K. (2004). *Under The Loving Care of The Fatherly Leader*. Macmillan. p. 626. ISBN 0312322216.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q321697
* CTBUH: 18681
* Emporis: 106066
* Google Maps: 14307679810647275225
* Structurae: 20016053

 |
**Visumaro**, **Visimar**, **Wisimar, Wisumath** ou **Raegaise**, foi un rei vándalo do século IV, da tribo dos Asdingos. Aínda que esta figura histórica está moi ensombrecida pola falta de datos históricos, é sinalado como un dos primeiros monarcas dos vándalos. A súa extensión territorial ocupaba partes da entón provincia romana de Dacia (rexións da actual Transilvania en Romanía, Hungría oriental polas ribeiras do Tisza até Ucraína).

Tivo, polo menos, un fillo: Godexisilo, que tamén foi rei dos vándalos asdingos e que morreu no 407.

O historiador Xordanes relatou que durante o avance dos godos tervingos se enfrontou ao seu rei, Xeberico, á beira dun río húngaro no 335, e que nese enfrontamento perdeu a vida; porén, os asdingos deron armas aos escravos e conseguiron rexeitar os godos.

Notas
-----

1. ↑  *Memorias de la Real Academia de la Historia. Vol. 1*. (1796), p. 

209.
2. ↑  Hodgkin (1967), p. 238.
3. ↑  Cantù (1854), p. 757.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Cantú, César (1854). *Historia Universal, Vol. II* (en castelán). Madrid: Imprenta de Gaspar y Roig.
* Hodgkin, Thomas (1967). *Italy and Her Invaders, Volume 2* (en inglés). Russell & Russell. ISBN 9780846208358.
* *Memorias de la Real Academia de la Historia, Volume 1* (en castelán). Madrid: De la imprenta de Sancha. 1796.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**--** | **Reino dos vándalos**.... - 406 | Sucesor:**Godexisilo** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2352903
* WorldCat
* VIAF: 100451129
* CERL: cnp01197457
* DeutscheBio: 13914854X
* GND: 13914854X

 |
**Triana do Rosário Côrte-Real de Oliveira**, nada en Dili o 7 de xuño de 1978, é unha tradutora de Timor Leste.

Traxectoria
-----------

Triana Côrte-Real de Oliveira traballou como intérprete de Médicos sen Fronteiras en Viqueque, Asistente Administrativa do Despacho de Axuda Humanitaria da Comisión Europea (ECHO) en Dili, e Asistente Executiva da Administración da ONG Care Internacional. Traduciu ao tetum dous libros para a súa publicación pola ONG Timor Aid, *Bere Barani – Istória ba labarik sira ne’ebé traumatizadu no laran-susar* de Caroline H. Sheppard (do inglés), e *Sasin-Matan*, de Seno Gumira Ajidarma (do indonés). Colaborou con João Paulo Esperanza na tradución ao tetum d' *O principiño* de Antoine de Saint-Exupéry. É coautora d' *O que é a Lusofonia. Xente, culturas, terras/Saída maka luzofonia. Ema, kultura, rain* (2005), libro bilingüe en tetum e portugués. Actualmente está a estudar Medicina na Universidade Gadjah Mada en Joguejacarta, na Indonesia.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* "O que é a Lusofonia. Gente, culturas, terras/Saida maka luzofonia. Ema, kultura, rain"

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Triana Côrte-Real de Oliveira Modificar a ligazón no Wikidata*** |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Celta (homónimos).
Caricatura do *Tigre Celta* - os medios de comunicación irlandeses empregan imaxes de tigres con raias verdes para simbolizar, ás veces de xeito cómico, ao *Tigre Celta*
O **Tigre Celta** (en irlandés: *"**Tíogar Ceilteach**"*, en inglés: *"**The Celtic Tiger**"*) é un alcume da República de Irlanda relativo ao rápido crecemento económico que experimentou durante os anos noventa ata 2001 ou 2002. En sentido estrito, a expresión emprégase tanto para o período de tempo (*os anos do Tigre Celta*) e para o país durante ese período. Máis recentemente apareceu nos medios a expresión *Tigre Celta 2* (*Celtic Tiger 2*), que se emprega dende 2004, ano no que o PIB do país creceu un 5% a pesar da recesión no resto de Europa, convertendo ao PIB per cápita da República de Irlanda no segundo máis elevado da Unión Europea.

A expresión *Celtic Tiger* foi empregada por vez primeira nun informe de Morgan Stanley de agosto de 1994. Supuña unha analoxía co alcume "os Tigres Asiáticos" (ás veces chamados tamén, "dragóns") que se aplicaba a Corea do Sur, Singapur, Hong Kong, Taiwán e outros países de Asia Oriental durante o seu período de crecemento acelerado nos anos oitenta e noventa. Á economía do Tigre Celta tamén é coñecida coma *o Boom* ou *o milagre económico irlandés*.

O Tigre Celta (1996-2001)
-------------------------

O primeiro período de Tigre Celta produciuse a finais dos anos noventa e durou ata a recesión económica mundial de 2001. Entre 1991 e 2003 a economía irlandesa medrou a un ritmo medio anual do 6,8%, aumentando o nivel de vida irlandés de xeito espectacular ata o punto de exceder o de moitos estados do resto da Europa Occidental. O punto de maior crecemento foi 1999, ano no que o PIB medrou un 11,1%, despois de subidas do 8,7% e do 10,8% en 1998 e 1997 respectivamente. A pesar deste alto nivel de crecemento continuado, a economía seguiu crecendo ao redor dun 6% en 2001, 2002 e 2003.

Notas
-----

1. ↑  "Content not found". Arquivado dende o orixinal o 13 de xaneiro de 2017. Consultado o 10 de xullo de 2008.

Véxase tamén
------------

* Economía de Irlanda
O **Teorema da estatística do spin** é, na mecánica cuántica, aquel que relaciona o spin dunha partícula coa estatística que obedece. O Spin é un momento angular intrínseco das partículas. Tódalas partículas teñen spin enteiro ou semienteiro (en múltiplos da constante de Planck). Estas dúas clases de partículas son coñecidas respectivamente por bosóns e fermións.

Características
---------------

O teorema implica que os fermións están suxeitos ó Principio de exclusión de Pauli, mentres que os bosóns non o están. Isto significa que un estado cuántico só pode estar ocupado por un fermión, mentres que os bosóns non teñen esa restrición. Os protóns, neutróns, e electróns son fermións. Outras partículas, como os fotóns, que median nas forzas entre partículas, son bosóns.

Hai un par de fenómenos interesantes facilitados polos dous tipos de estatística.

A distribución de Bose-Einstein describe os bosóns nun condensado Bose-Einstein. Baixo unha certa temperatura, a maioría das partículas nun sistema bosónico estará no estado fundamental (o de máis baixa enerxía). De aí resultan propiedades infrecuentes como a superfluidez.

A distribución de Fermi-Dirac, que describe o comportamento dos fermións, tamén proporciona interesantes propiedades. Como só un único fermión pode ocupar un estado cuántico, o nivel fundamental de enerxía só pode ser ocupado por dous fermións, cos seus spins aliñados de xeito oposto. Así, aínda ó cero absoluto, o sistema ten unha certa enerxía diferente de cero. Como resultado, un sistema fermiónico exerce presión externa. Aínda a temperaturas diferentes de cero, a devandita presión existe. Esta presión de dexeneración é responsable para evitar que certas estrelas masivas poidan colapsar debido á gravidade. Ver anana branca, estrela de neutróns, e furado negro.

Véxase a transformación de Klein para resolver dificultades no teorema.

Os campos fantasma non obedecen a relación spin estatística.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* (abstract) W. Pauli, The Connection Between Spin and Statistics, Phys. Rev. 58, 716-722(1940) *(en inglés)*.
* Unha bonita aproximación de solución: John Baez home page *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q523876
* EBID: ID
* MAG: 201071258

 |
**Teudis**, finado no ano 548, foi un rei visigodo de Hispania cuxo mandato se estendeu do ano 531 ao 548. Amais, foi o antigo comandante de Teodorico o Grande. Accedeu ao poder tras a morte de Amalarico. Trasladou a capital visigoda de Narbona a Barcelona.

Traxectoria
-----------

En 541 tivo que enfrontarse aos francos, ao mando de Clotario e Childeberto, que penetraron por Pamplona ata Zaragoza, a cal cercaron durante corenta e nove días. Tras defendela conseguiu derrotalos e facelos fuxir por onde entraron, onde ademais o seu xeneral Teudiselo lles provocou grandes baixas. Pola contra, en 542 non conseguiu defender Ceuta (ocupada en 533) dos Bizantinos, que os atacaron por terra e mar.

En 546 ditou unha lei en Toledo sobre costas procesuais, que ordenou incorporar nunha sección correspondente ao Código Teodosiano, recollida polo Breviario de Alarico, que demostraría a aplicación deste último texto na Hispania visigoda.

En 548 morre asasinado no seu palacio barcelonés por un godo que simulou estar tolo. Outras versións, sitúan o seu asasinato no seu palacio de Sevilla, e realizado por un soldado da garda, implicado nunha conxura nobiliaria, finxíndose tolo.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Amalarico** |  **Rei dos visigodos** 531-548 | Sucesor:**Teudiselo** |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Reino visigodo
* Lista dos reis visigodos
* Galicia na monarquía visigoda
* Moeda visigoda

| * v
* c
* e
Reis visigodos |
| --- |
| Migracións | 
* Atanarico
* Alarico I

 |
| Reino visigodo de Tolosa | 
* Ataúlfo
* Sixerico
* Valia
* Teodorico I
* Turismundo
* Teodorico II
* Eurico
* Alarico II

 |
| Reino visigodo de Toledo | 

|  |  |
| --- | --- |
| Reis arianos | 
* Xesaleico
* Amalarico
* Teudis
* Teudiselo
* Akhila I
* Atanaxildo
* Liuva I
* Leovixildo

 |
| Reis católicos | 
* Recaredo (No ano 587 abxurou do arianismo)
* Liuva II
* Viterico
* Gundemaro
* Sisebuto
* Recaredo II
* Suintila
* Sisenando
* Chintila
* Tulga
* Chindasvinto
* Recesvinto
* Vamba
* Ervixio
* Éxica
* Vitiza
* Rodrigo

 |

 |
| Fin do reino | 
* Akhila II
* Ardón

 |
| Usurpadores | 
* Iudila
* Paulo
* Suniefredo

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q81171
* WorldCat
* VIAF: 57019116
* BNE: XX1528497
* BVMC: 15568
* CERL: cnp00343396
* DBE: teudis
* DeutscheBio: 103146342
* EBID: ID
* GEC: 0065801
* GND: 103146342
* Treccani: teudi-re-dei-visigoti

 |
Teorema de Pascal. Recta de Pascal *OPQ* do hexágono cíclico *ABCDEF* inscrito nunha elipse.
Recta de Pascal Recta de Pascal *P7P8P9* do hexágono cíclico *P1P2P3P4P5P6* inscrito nunha elipse. Os lados opostos do hexágono teñen a mesmo cor.
No ámbito da xeometría proxectiva, o **teorema de Pascal** (tamén denominado **Hexagrammum Mysticum**) establece que: 


|  |
| --- |
| 
Se un hexágono arbitrario ABCDEF está inscrito nalgunha sección cónica, e se estenden os pares de lados opostos ata que se corten, os tres puntos OPQ nos que se intersecan estarán sobre unha liña recta, denominada a *recta de Pascal* desta configuración.
 |

Na súa configuración máis clásica, o teorema adóitase visualizar sobre un hexágono cíclico inscrito nunha elipse (é dicir, cos seus vértices unidos correlativamente na orde en que aparecen ao percorrer a cónica). Con todo, o teorema tamén se cumpre sexa cal for a orde na que se conecten o seis puntos (de acordo co concepto de *hexágono arbitrario* que se inclúe no enunciado do teorema). De igual forma, verifícase para calquera cónica (como é ben sabido, recta, circunferencia, elipse, parábola ou hipérbole).

Por exemplo, na segunda imaxe represéntase a materialización do teorema nun *hexágono auto-intersecante* inscrito nunha elipse, no que os puntos da recta de Pascal resultan do corte dos propios lados do polígono, sen necesidade de prolongalos.

Así mesmo, tamén se cumpre no caso de "*hexágonos dexenerados*", nos que varios vértices poden ser coincidentes entre si (é dicir, con lados de lonxitude cero), na práctica polígonos de 5, 4 ou 3 lados. Nestes casos, os lados substitúense por tanxentes á cónica nos puntos dados. 

Este teorema é unha xeneralización do teorema do hexágono de Pappus, e é o dual proxectivo do teorema de Brianchon. Foi descuberto por Blaise Pascal en 1639 cando só tiña dezaseis anos.

Teoremas de Pascal-Brianchon
Na figura (Teoremas de Pascal-Brianchon) pode verse unha demostración do teorema utilizando o concepto de inversión e a propiedade de que unha figura é unha recta se e só se a súa inversa é unha circunferencia que pasa polo centro de inversión.

O teorema foi xeneralizado por Möbius en 1847, na seguinte forma: se un polígono con 4n + 2 lados está inscrito nunha sección cónica, e prolongamos os pares de lados opostos ata que se intersecan en 2n + 1 puntos. Entón se 2n puntos se achan sobre unha liña común, o punto o outro punto tamén se atopará situado sobre devandita liña.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Guggenheimer, Heinrich W. (1967). *Plane geometry and its groups*. San Francisco, Calif.: Holden-Day Inc. 0213943.
* van Yzeren, Jan (1993). *A simple proof of Pascal's hexagon theorem*. 1252929.
* Fraivert, David (2016). *The theory of a convex quadrilateral and a circle that forms Pascal points - the properties of Pascal points on the sides of a convex quadrilateral*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q899002
* BNCF: 40659
* EBID: ID
* LCCN: sh85098427
* MAG: 44369772

 |
Vista aérea do Fermilab.Vista aérea do Fermilab.
**Tevatrón** é o nome que recibe o acelerador de partículas do Fermilab, operativo entre 1987 e 2011. A instalación, que albergaba a varias centeas de investigadores, facía colidir protóns e antiprotóns.

O Tevatrón e os seus dous experimentos, o DZero e o CDF, saltaron á fama no 1995 coa descuberta do quark top (quark cume), a partícula fundamental máis pesada entre as coñecidas.

O comezo do seu apagado coincidiu coa posta en marcha do moito máis potente acelerador de partículas LHC no CERN, que en certo xeito viu substituílo.

Cos seus datos, no 2021 contribuiu ó descubrimento dunha nova partícula, o odderon, cruzando datos de DZero co experimento TOTEM do CERN. En ambos casos usáronse choques elásticos (é dicir, sen disgregación das partículas iniciais nos choques) para obter datos.

Notas
-----

1. 1 2  Charley, Sarah. "The odd(eron) couple". *symmetry magazine* (en inglés). Consultado o 2021-08-23.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q944533
* EBID: ID
* GEC: 21391840
* MAG: 2780715337

 |
A **teoloxía da liberación** é unha escola importante e controversia na teoloxía da igrexa católica desenvolvida despois do Concilio Vaticano II. Dá grande énfase á situación social humana.[]

Historia e características
--------------------------

O teólogo peruano Gustavo Gutiérrez é un dos máis influentes partidarios deste movemento. Tamén o teólogo estadounidense Cornell West e o brasileiro Leonardo Boff destacan. O movemento foi forte durante as décadas de 60 e 70, cando se espallou de forma especial na América Latina e entre os Xesuítas, sendo unha das orientacións para o movemento das Comunidades Eclesiásticas de Base (CEBs). A súa influencia diminuíu desde que partes importantes da súa doutrina foran rexeitadas polo Vaticano, e a partir do crecemento do movemento da Renovación Carismática Católica.

Integrantes do movemento afirman que este sempre estivo baseado en ideas de amor e liberación de todas as formas de opresión (especialmente opresión económica). Tamén afirman que ten unha forte base nas escrituras sacras. Por outra banda, algúns aspectos da teoloxía da liberación foron fortemente criticados pola Santa Sé e por varias igrexas protestantes (aínda que a igrexa luterana a adoptase), principalmente polo que consideran un exceso de politización e pola aproximación entre a teoloxía da liberación e o Marxismo.

O papa Xoán Paulo II solicitou á *Congregación para a doutrina da fe* (dirixida daquela polo agora papa Bieito XVI) dous estudos sobre a Teoloxía da Liberación. Estes foron publicados en 1984 e 1986 cos nomes *Libertatis Nuntius* e *Libertatis Conscientia*. Neles considérase que a pesar da importancia do compromiso radical que a Igrexa Católica asume cos pobres, a disposición da teoloxía da liberación a aceptar postulados de orixe marxista ou doutras ideoloxías políticas non era compatíbel coa doutrina, especialmente ao afirmar que só sería posíbel acadar a redención cristiá cun compromiso político.

Algúns afirman que o que ocorreu non foi unha crítica ou represión ao movemento en si, pero si corrección de certas esaxeración dalgúns dos seus representantes (como cregos máis tendentes á política, ou mesmo ao gnosticismo).[] Sexa como for, hoxe a teoloxía da liberación non ten a mesma forza de outrora. Por outro lado, moitas das súas ideas difundíranse polo clero e gran parte dos sacerdotes latinoamericanos hoxe está ligada en maior ou menor grao aos ideais de liberación desa escola teolóxica.

### Teólogos da Liberación destacados

* Jean-Bertrand Aristide
* Giampietro Baresi
* Carlos Filipe Ximenes Belo
* Leonardo Boff
* Jose Miguez Bonino
* Hélder Pessoa Câmara
* Ernesto Cardenal
* Pedro Casaldáliga
* Antônio Batista Fragoso
* Paul Gauthier
* Erwin Kräutler
* Gustavo Gutiérrez Meiriño
* Óscar Romero
* Samuel Ruiz
* Juan Luis Segundo
* Jon Sobrino
* Camilo Torres

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q206898
* BNCF: 57415
* BNF: 11933609z
* BRE: 4187614
* EBID: ID
* FAST: 997211
* GND: 4078248-7
* JSTOR: liberation-theology
* LCCN: sh85076447
* MAG: 2778758649
* NDL: 00576598
* NKC: ph138525
* Orthodox Encyclopedia: 2581599
* Treccani: teologia-della-liberazione

 |
**Teudebur de Alt Clut** (ou *Teudebur map Beli*) foi rei de Alt Clut (a área arredor da moderna Dumbarton Rock), na primeira metade do século VIII (probablemente 722-52). Segundo as *Xenealoxías de Harleian*, era fillo de Beli II, o seu predecesor como rei. Esta información está confirmada polos anais irlandeses e galeses. Segundo as *Xenealoxías de Harleian* era o pai de Dumnagual III, un dos seus sucesores. O seu reinado coincidiu co do rei picto Óengus mac Fergusa (Onuist map Uurguist). Os *Annales Cambriae* recollen que en 750, os britanos derrotaron un exército picto en *Mocetauc* (*Mygedawc*), e segundo os *Anais de Tigernach*, o irmán de Óengus, Talorgen morreu nesa liorta. Mygedawc é a miúdo identificado como Mugdock, no límite entre Dunbartonshire e Stirlingshire, pero esta identidade non está confirmada. Os *Anais de Tigernach*, que o chaman *Taudar mac Bile, rí Alo Cluaide*, sitúa a súa morte no ano 752, e por esta razón, Teudebur foi o rei britano responsable da vitoria fronte os pictos.

Notas
-----

1. ↑  Alan MacQuarrie, "The Kings of Strathclyde", in A. Grant & K.Stringer (eds.) *Medieval Scotland: Crown, Lordship and Community, Essays Presented to G.W.S. Barrow*, (Edinburgh, 1993), p. 10.
2. ↑  *Harleian genealogy of the Kings of Alt Clut*, here,
3. ↑  AT 750.4, here.
4. ↑  Williams, Smyth, and Kirby, (eds.), *A Biographical Dictionary of Dark Age Britain*, (Londres, 1991), s.v. "Teudebur (Teudubr) map Bili", p. 222.
5. ↑  AT 752.2, here.

| * v
* c
* e
Reis de Alt Clut: os gobernantes britóns de Dumbarton |
| --- |
| Reis lendarios e semi-históricos | 
Ceretic Guletic •
Cinuit •
Dumnagual I Hen •
Clinoch •
Tutagual •
Rhydderch I Hael •
Neithon •
Beli I •
Eugein I
 |
| Reis históricos | 
Guret •
Elfin •
Dumnagual II •
Beli II •
Teudebur •
Rotri •
Dumnagual III •
Eugein II •
Rhydderch II •
Dumnagual IV •
Artgal •
Rhun •
*Eochaid* (inseguro)
 |
**Tippu Tip** ou **Tib**, nado co nome de **Hamed bin Mohamed bin Juma el-Murjebi** en 1837 e finado en Mji Mkongwe (Zanzíbar) o 14 de xuño de 1905, foi un membro do pobo suahili mercador, negreiro, escravista, terratenente e gobernante de Zanzíbar.

Traballando a prol dos sultáns de Zanzíbar, dirixiu numerosas expedicións ao leste e centro de África, nas que participou na trata de negros e no comercio. Ergueu postos de mercado que chegaron até o centro de África.

Traxectoria
-----------

Tippu Tip era fillo de Oman, un tratante de escravos e da filla dun xefe de Unyanyembe. Nas súas expedición encontrouse con algúns famosos exploradores occidentais, como David Livingstone, Henry Morton Stanley, Veney Cameron, Eduard Schnitzer e outros.

Entre 1884 e 1887 Tip reclamou o Congo Oriental, sendo nomeado, en 1887, gobernador do distrito das Cataratas de Stanley, no Estado Libre do Congo, que pertencía, de xeito persoal, ao rei Leopoldo II de Bélxica. Porén, en 1891 estalou unha guerra aberta entre Tippu Tip e o Estado Libre, motivada pola explotación dos recursos do alto río Congo. En 1893 os homes de Tippu Tip perderon a cidade de Nyangwe e logo Ujiji. A guerra acabou en 1894.

Arredor dos anos 1890-1891, Tip regresou a Zanzíbar, onde se retirou. escribiu as súas memorias, que constitúen o primeiro exemplo de literatura en lingua suahili.

Morreu en 1905 na súa casa de **Mji Mkongwe** (nome suahili, traducido ao inglés como *Stone Town* ou Zanzibar City), localidade principal da illa de Zanzíbar.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Maisha ya Hamed bin Mohammed el Murjebi yaani Tippu Tip kwa maneno yake mwenyewe, kimefasiriwa na* W.H. Whitely (toleo la Kiswahili - Kiingereza), East Africa Literature Bureau 1974

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q458421
* WorldCat
* VIAF: 50024311
* BNF: 121177202
* CERL: cnp00541990
* DeutscheBio: 118909223
* EBID: ID
* FAST: 1851250
* GEC: 0066112
* GND: 118909223
* ISNI: 0000 0000 8129 1268
* LCCN: n50018892
* NTA: 069117829
* SELIBR: 190302
* SUDOC: 029581850

 |
En física de partículas, a **supersimetría** é unha teoría que relaciona as propiedades dos bosóns e os fermións como aspectos de propiedades máis xerais que se dan en determinadas condicións. Aínda que non foi verificada experimentalmente polo momento (debido ás grandes enerxías necesarias), é parte fundamental de moitos modelos teóricos, incluíndo a teoría de supercordas. A **supersimetría** tamén é coñecida polo acrónimo inglés **SUSY**.

Segundo o modelo estándar da física de partículas, a materia está formada por fermións (á súa vez divididos en quarks e leptóns), mentres que as partículas que transmiten as catro forzas fundamentais da natureza (gravidade, interacción nuclear forte, interacción nuclear débil e electromagnetismo) entre as partículas materiais, son bosóns. Posto que se postula que as catro forzas derivaron dunha soa que se manifestaba ó comezo do universo, a **supersimetría** intenta explicar o porqué desa separación e forma parte da Teoría do todo.

Segundo esta teoría, a cada partícula correspóndelle unha **compañeira supersimétrica** nas que interactúan, de tal xeito que cada bosón ten unha compañeira fermión e viceversa. As compañeiras supersimétricas dos fermións son bosóns e reciben nomes que comezan coa letra *s*. Así o electrón ten como compañeira o **selectrón**, e os quarks, os **squarks**. As compañeiras dos bosóns son fermións con nomes que terminan en *-ino*, así a do fotón é o **fotino** e a do gravitón, o **gravitino**.

Debido á separación das catro forzas, as compañeiras supersimétricas, se existen, terían masas enormes, o que explica que non se observen facilmente na natureza. Algunhas partículas supersimétricas, como o neutralino, poderían explicar o problema da materia escura do universo.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre física é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q193442
* BNCF: 14133
* BNF: 11976444g
* EBID: ID
* GEC: 0276488
* JSTOR: supersymmetry
* LCCN: sh85130665
* MAG: 116674579

 |
**Uzeda** é unha banda italiana de rock alternativo fundado en Catania no ano 1987 polo vocalista Giovanna Cacciola, os guitarristas Agostino Tilotta e Giovanni Nicosia, o baixista Raffaele Gulisano e o batería Davide Oliveri.

Steve Albini coñeceu ao grupo despois do lanzamento do seu álbum de estrea, *Out of Colours*, e fixéronse grandes amigos; dende ese momento Albini gravou todos os seus discos agás *The Peel Sessions*.

En 1994 a banda foi convidada ao programa da BBC *John Peel Show*, e desas gravación publicouse un álbum. Ao final dese ano Nicosia deixou a banda.

Despois da xira de promoción de *Different Section Wires*, a banda iniciou un longo hiato, e Cacciola e Tilotta formaron Bellini, xunto co batería Damon Che de Don Caballero, e o baixista Matthew Taylor, editando o traballo *Snowing Sun* a través de Monitor Records e Palace Records. Despois de que Damon Che fose substituído por Alexis Fleisig (Girls Against Boys), Bellini publicou *Small Stones* e *The Precious Prize of Gravity* a través do selo Temporary Residence Limited. Durante este período Oliveri e Gulisano gravaron o álbum de 2001 *Aria* con Gianna Nannini, ademais de música para os debuxos animados de Enzo D'Alò *Momo alla conquista del tempo*.

En 2006 Uzeda regresou cun novo álbum, *Stella*, gravado novamente por Steve Albini. En 2019 a banda publicou o seu derradeiro álbum ata a data, *Quocumque jeceris stabit*.

Discografía
-----------

### Álbums

| Álbum | Ano | Selo |
| --- | --- | --- |
| *Out of Colours* | 1991 | A.V. Arts |
| *Waters* | 1993 | A.V. Arts |
| *The Peel Sessions* | 1994 | Strange Fruit Records |
| *4* | 1995 | Touch and Go Records |
| *Different Section Wires* | 1998 | Touch and Go Records |
| *Stella* | 2006 | Touch and Go Records |
| *Quocumque jeceris stabit* | 2019 | Temporary Residence Limited |

Notas
-----

1. 1 2 3  "Uzeda | Biography & History". *AllMusic* (en inglés). Consultado o 2019-11-22.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* [ Páxina da banda]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2310687
* WorldCat
* VIAF: 148118766
* AllMusic: mn0000253647
* Discogs: 387784
* ISNI: 0000 0000 9973 9200
* LCCN: no2006108251
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 178331

 |
Asinantes do acordo, Unión Europea (en verde) e Estados Unidos (en laranxa).
**TTIP** son as siglas en inglés de ***Transatlantic Trade and Investment Partnership*** (Acordo Transatlántico para o Comercio e o Investimento). Os negociadores deste acordo político de comercio e investimento entre os Estados Unidos e a Unión Europea buscan con esta proposta mellorar as relacións económicas mutuas. Os Estados Unidos e a Unión Europea supoñen o 60% do PIB do mundo cunha poboación de 800 millóns de persoas, sería a maior zona de libre mercado do mundo. O acordo está a ser negociado de xeito secreto e nas altas instancias, á marxe da opinión pública. Non se coñece o texto íntegro e só se fala de filtracións e propostas.

En 2014 o xornal alemán *Die Zeit* filtrou un borrador do proxecto polo que a UE puxo en funcionamento medidas para garantir a confidencialidade do mesmo. Dende entón só persoas moi achegadas foron autorizadas á consulta de textos moi concretos e sempre comprometéndose a manter a confidencialidade do alí exposto por escrito. O acordo inclúe a prohibición dos estados a poñer limitacións legais aos investimentos así como compensar ás empresas que fagan investimentos ou que non os poidan facer por modificacións legais. O acordo garante tamén o libre movemento de capitais e limita o de traballadores pero garante que os xestores das empresas poidan moverse libremente polos distintos países.

A sinatura do acordo suporía:

* Maior dependencia do petróleo ao permitir a utilización de carburantes máis contaminantes.
* Non marcado dos produtos modificados xeneticamente e prohibición da súa limitación.
* Eliminación de regras sobre os mercados financeiros e movementos de capitais, agora máis esixentes nos Estados Unidos.
* Eliminación das avaliacións independentes dos medicamentos non producidos nos Estados Unidos, libre comercialización.
* Eliminación das regras de preferencia nacional nos contratos públicos e sectores estratéxicos.

Notas
-----

1. ↑  "Sobre la UE Tratado de Libre Comercio entre la UE y USA Representación en España da CE". Arquivado dende o orixinal o 13 de agosto de 2015. Consultado o 11 de agosto de 2015.
2. ↑  La sala secreta del TTIP: custodiado en una caja fuerte y de consulta restringida. avoz.com
3. ↑  7 preguntas sobre el TTIP cuya respuesta deberías conocer eldiario.es

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3550618
* WorldCat
* VIAF: 311432332
* GND: 1064921124
* LCCN: no2014169424
* MAG: 2780166988
* NKC: vse20201068797

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Kepler.
Supernova de Kepler
A **supernova de Kepler** ou SN 1604, é o termo usado para a supernova observada en 1604. Kepler non foi o seu primeiro observador, mais foi quen publicou os principais estudos sobre ela. A explosión ocorreu fai 20.000 anos atrás, e a súa luz chegou á Terra en 1604.

A supernova foi inicialmente observada no norte da Italia o 9 de outubro de 1604, e Kepler iniciou as súas observacións o 17 de outubro.

Restos de supernova
-------------------

As observacións actuais mostran restos de supernova no lugar onde estaba esta estrela. A composición da imaxe de raios X do Chandra (azul e verde), óptica do Telescópio Espacial Hubble (amarelo) e infra-vermella do Telescopio Espacial Spitzer (vermello) mostra unha nube de gas e po que posúe 14 anos-luz de diámetro e se expande a 2.000 quilómetros por segundo. A imaxe óptica revela gas a 10.000 °C onde a onda de choque da supernova afecta ás rexións máis densas de gas nas proximidades. A imaxe infra-vermella destaca partículas de po microscópica espallada e quentada pola onda de choque da supernova. Os datos dos raios X mostran rexións con gas a millóns de graos ou partículas de enerxía extremamente alta. Os raios X con enerxía maior (de cor azul) proveñen principalmente das rexións de detrás da face de choque. Os raios X con enerxía menor (de cor verde) marcan a localización dos restos quentes da estrela que estoupou.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Supernova de Kepler*** |

### Ligazóns externas

* Bill Blair's Kepler's Supernova Remnant Page (inglés).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q320670
* EBID: ID
* SIMBAD: NAME Kepler SNR

 |
Voronoi polygons for a group of texels. Polígonos de Voronoi para un grupo de texels.
Two different projector functions. Dúas funcións diferentes do proxector.
Un ***texel*** ou **téxel** (contracción do *elemento de textura* inglés, ou tamén *texture* *píxel*) é a unidade mínima dunha textura aplicada a unha superficie, utilizada en gráficos por ordenador. Do mesmo xeito que unha imaxe dixital se representa mediante unha matriz de píxeles, unha textura pódese representar mediante unha matriz de *texels* ou téxeles.

Cando se aplica unha textura a unha superficie 3D, nun proceso coñecido como mapeo de texturas, asígnanse téxeles aos píxeles correspondentes que aparecerán na imaxe final. Un téxel pode corresponder a varios píxeles, ou ter un tamaño inferior a un píxel, en cuxo caso pode non ser visible. O feito de que un texel corresponda a varios píxeles non significa que teñan unha cor uniforme.

Nos ordenadores modernos, este proceso realízase na tarxeta gráfica.

Notas
-----

1. ↑  "bUSCatermos; téxel". *aplicacions.usc.es*. Consultado o 2023-01-28.
2. ↑  Andrew Glassner, *An Introduction to Ray Tracing*, San Francisco: Morgan & Kaufmann, 1989

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Píxel
* Vóxel

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2349836
* MAG: 167759928

 |
**TUI fly Netherlands**, legalmente constituída como TUI Airlines Netherlands e anteriormente denominada Arkefly e Arke, é unha aeroliña chárter neerlandesa con sede en Schiphol-Rijk. É a filial neerlandesa do conglomerado alemán TUI Group e a súa base principal está no aeroporto de Ámsterdam-Schiphol.

Historia
--------

TUI fly Netherlands ten as súas raíces en Air Holland, aeroliña fundada no ano 1981. Despois de problemas económicos Air Holland pasou a mans do Exel Aviation Group e tivo un novo comezo como HollandExel en marzo de 2004. En maio de 2005 o Exel Aviation Group declarouse en bancarrota. TUI Group fíxose cargo das actividades da aeroliña e bautizouna como ArkeFly. Ese nome procedía do maior turoperador neerlandés, Arke, que tamén é propiedade de TUI Group. A nova aeroliña operou o seu primeiro voo en setembro de 2005.

As operación en Curaçao, nas Antillas Neerlandesas, comezaron o 15 dexullo de 2004 como DutchCaribbeanExel, que era orixinalmente parte do Exel Aviation Group, pero posteriormente pasou a mans do TUI Group co nome de ArkeFly Curaçao. ArkeFly comezou a voar semanalmente a Sint Maarten dende Ámsterdam o 2 de decembro de 2007, pero deixou de operar ese servizo en novembro de 2008. En 2011 comezaron os servizos cara Orlando, Florida e Israel.

No mes de outubro de 2013 Arkefly cambiou o seu nome para Arke coa intención de reflectir a súa asociación coa axencia de viaxes do mesmo nome.

O 13 de maio de 2015 anunciouse que as cinco aeroliñas subsidiarias do TUI Group recibirían o nome de TUI, aínda que manterían certificados de operador distintos. Arke foi a primeira en cambiar o nome, sendo renomeada o 1 de outubro dese ano.

Frota
-----

Boeing 737-800
Boeing 787-8
En decembro de 2020 a frota de TUI fly Netherlands estaba formada polos seguintes avións:


Frota de TUI fly Netherlands| Avión | En servizo | Pedidos | Pasaxeiros | Notas |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| P | Y | Total |
| Boeing 737-800 | 1 | — | – | 189 | 189 | Vai ser retirado en 2020. |
| Boeing 737 MAX-8 | 3 | 3 | – | 189 | 189 | Están almacenados polos problemas do modelo. |
| Boeing 767-300ER | 1 | — | 31 | 264 | 295 | Vai ser retirado en 2020. |
| Boeing 787-8 | 3 | — | 47 | 244 | 291 |  |
| 18 | 291 | 309 |
| Total | 8 | — |  |  |

Notas
-----

1. ↑  TUI fly Netherlands (ed.). "Vliegbestemmingen TUI". Consultado o 11 de xuño de 2018.
2. ↑  World Airline News (ed.). "Arkefly shortens its name to just Arke". Arquivado dende o orixinal o 12 de xuño de 2018. Consultado o 11 de xuño de 2018.
3. ↑  TUI fly Netherlands (ed.). "Contact". Consultado o 11 de xuño de 2018.
4. ↑  TUI fly Netherlands (ed.). "Arke en Holland International worden TUI". Consultado o 11 de xuño de 2018.
5. ↑  Planespotters (ed.). "TUI Airlines Netherlands Fleet Details and History". Consultado o 3 de decembro de 2020.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web da aeroliña
Os **téncteros** (latín *Tencteri*) foron un pobo xermánico citado por primeira vez por César, que xunto cos usipetes ocupaban un distrito do interior de Xermania ata que foron expulsados de alí polos suevos se estableceron despois de tres anos no baixo Rin expulsando da ribeira leste aos menapios (que han conservar só a ribeira oeste). Máis tarde os téncteros cruzarán o Rin e establécense tamén na ribeira occidental, entrando nos territorios dos menapios, eburóns e condrusos que pediran a súa axuda contra Roma (-56). Este pobos han pedir establecérense na Galia pero César rexéitao e suxírelles que o fagan no territorio dos ubios, que estableceran unha alianza con Roma. Os téncteros e os seus aliados piden tres días para responder pero César, sospeitando unha traizón, avanza e é derrotado: o seu exército sufriu numerosas baixas. Ao día seguinte os xefes xermánicos comparecen ante César e alegan lexítima defensa e piden outra vez unha tregua temporal, pero César aprésaos e ataca aos xermanos, que faltos de xefes, foron derrotados, e unha parte retirouse ata o Rin onde foren atrapados, moitos mortos en combate e outros afogados. Os que deron cruzado o río foron acollidos polos sigambros.

Establecidos con estes últimos, tiveron a súa capital na cidade de *Budaros* (preto de Düsseldorf) e na fortaleza de *Divítia* (Deutz).

En tempos de Augusto integráronse na confederación dos queruscos, e despois noutras confederacións en guerra contra Roma, ata que se uniron aos francos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1143734
* Pleiades: 109371

 |
**Víctor de Silva Posada**, nado en Mondoñedo o 25 de abril de 1858 e finado na mesma vila o 27 de decembro de 1925, foi un escritor, historiador e xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Especializado en estudos históricos. Colaborou en *El Hermandino* e foi redactor de *La Juventud* e *El Reparador* de Mondoñedo. Publicou artigos en *El Diario de Lugo*, *La Mañana*, *Galicia Diplomática*, *La Voz de Galicia*, *El Regional*, *Diario de Pontevedra*, *El Lucense*, *El Eco de Vivero* e *Galicia Recreativa*. O seu "Episcopologio Mindoniense", que comezou a publicarse por capítulos en *El Lucense* en 1891, quedou ás portas de ver a luz como libro. Militou no Partido Liberal e foi concelleiro de Mondoñedo. Foi membro correspondente da Real Academia da Historia e da Sociedade Económica de Amigos del País. Foi soterrado no Cemiterio Vello de Mondoñedo.

Notas
-----

1. ↑  *El Regional*, 20-1-1908, p. 2.
2. ↑  *El Regional*, 29-12-1925, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Hai 90 anos que morreu Víctor de Silva Posada
**Télendos**, (grego:  *Τέλενδος*) é unha illa grega no sueste do mar Exeo, que pertence ao Dodecaneso. Está aproximadamente 1 km fronte á costa da illa máis grande de Kalymnos, da que forma parte administrativamente.

A illa é aproximadamente de forma semicircular, consiste nunha soa montaña empinada, cunha parte superior plana cuxos lados mergullanse directamente no mar. O único terreo plano atópase no extremo sur da illa, que é onde se atopa o único asentamento. Non hai coches na illa, e en 2011 a poboación era de 94 habitantes. Télendos estaba unida a Kalymnos, pero se separou dela no século VI dC tras unha serie de terremotos.

Hai varias ruínas helenísticas e romanas, así como o coñecido Mosteiro de San Basilio (Agios Vasilios), dominado polo castelo medieval de Agios Konstantinos.

Referencias
-----------

1. ↑  Spiteri, Stephen. *Fortresses of the Knights*, p. 197. University of Michigan Press, 2001, 382 pages. ISBN 978-9990972061.

Véxase tamén
------------

* Outras illas gregas

### Ligazóns externas

* Mapa de localización

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1934034
* DARE: 43402
* GeoNames: 253015
* OSM: 541084
* Pleiades: 599958

 |
**Tafio**, na mitoloxía grega, foi un fillo de Poseidón con Hipótoe, filla de Méstor  e de Lisídice. 

Poseidón raptou a Hipótoe e levouna ás illas Equínades. Con ela enxendrou a Tafio. Este tivo un fillo afamado, Pterelao  a quen Poseidón concedeu a inmortalidade mentres mantivera a súa cabeleira de ouro. 

Tafio foi o rei e fundador da cidade de Tafos, na illa do mesmo nome, hoxe Meganisi, cerca de Acarnania. 

> 
> 
> "*A esta* [a Hipótoe] *raptouna Posidón e, levándoa ás illas Equínades, xaceu con ela e enxendrou a Tafio, que colonizou Tafos e denominou ás súas xentes teléboas, por terse marchado lonxe da súa patria*" .
> (Pseudo-Apolodoro: *Biblioteca mitológica* II, 4, 5)
>

Notas
-----

1. ↑  Ó ser este, fillo de Perseo, Hipótoe sería neta deste heroe.
2. ↑  Outra tradición di que Pterelao sería fillo de Poseidón e Hipótoe, e Tafio sería fillo de Pterelao (Grimal, s.v. *Pterelao*).
3. ↑  Julia García Moreno, tradutora da obra de Pseudo-Apolodoro, engade en nota que este fai derivar o nome deste pobo de *telou ébe*, veu de lonxe. E que para Estrabón, os tafios chamábanse anteriormente teléboas (2, 20).

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Grimal, Pierre (1981). *Diccionario de mitología griega y romana*. Paidós. ISBN 9788449324574.  *(en castelán)*
* Pseudo-Apolodoro (2016). *Biblioteca mitológica*. Alianza Editorial. ISBN 9788491044277.  *(en castelán)*
**Uoke** é unha deidade presente na mitoloxía rapanui, proveniente das tradicións dos habitantes da Illa de Pascua (Rapa Nui).

Uoke é descrito como un deus da devastación, quen segundo as tradicións, sería o causante da actual xeografía da Illa de Pascua.

Lenda
-----

A lenda di que a tierra de Rapa Nui antigamente era moi grande e tan extensa como a mítica terra de Hiva. Daquela, o antigo deus Uoke, dispoñía dun gran poder para afundir e erguer tódalas zonas da terra; acción que realizaba empregando unha grande e mítica panca, coa cal mudaba a superficie da terra, e por conseguinte tamén o antigo territorio de Rapa Nui.

Pero sucedeu que un día, cando Uoke estaba erguendo a terra dende Hiva, ó chegar a Puku-Puhipuhi, quebróuselle a panca, e con iso tamén a superficie da terra. Está foi a razón mítica de que Rapa Nui sexa pequena, xa que só quedaron por riba da auga os cumios dos seus montes, os cales formaron esta illa.

Notas
-----

1. ↑  Hancock, Graham (2015). *Magicians of the Gods: The Forgotten Wisdom of Earth’s Lost Civilization*. Macmillan. ISBN 9781466846067.
2. ↑  Felbermayer. Federico (1948). *Historias y leyendas de la Isla de Pascua*. pp. 17–18.
Un **Texto de Identificación Persoal** (*PIT* en inglés e *TIP* en galego) é un código alfanumérico que é usado en certos sistemas para obter acceso a algo, ou identificarse. O PIT é un tipo de contrasinal máis segura e complexa que o PIN, posto que calquera PIT que dispoña da posibilidade de ingresar un espectro duns 45 caracteres (todas as letras, os números e algúns signos como o guión, o subliñado, os parénteses etc.) e cuxa lonxitude da cadea sexa dun máximo de 16 teriamos dá unha posibilidade de acerto ínfima.

Só a acode dona do PIT debe saber cal é, iso é para o que foi creado, e ten que ser suficientemente seguro, para que non entre xente non autorizada ou use computadoras para descifrar o código.

Outros casos
------------

En ocasións o PIT ou TIP (segundo o idioma) non adoita ir só e acompáñase doutra cadea que pode ser unha mensaxe de correo electrónico ou o alcume (*nick*) de usuario do individuo. Outras veces o PIT adoita ser a cadea principal tamén oculta a outros usuarios mentres que se asocia un PIN ao PIT.

Segundo o software de xestión e o nivel de seguridade aplícanse combinacións de maior ou menor complexidade así como a lonxitude destas cadeas..

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Clave
* PIN
* Contrasinal
* Criptografía