Visita do presidente estadounidense Dwight Eisenhower a España en 1959.
Os **Plans de Desenvolvemento Económico e Social** foron tres plans de "planificación indicativa", cos que se superou en España o período estrutural económico denominado *Autarquía*, que se remontaba á posguerra. 
Arrincan do Plan de Estabilización de 1959 e o seu promotor foi Laureano López Rodó. Provocaron un potente crecemento económico, cunha taxa media acumulativa do 7,2 % anual no aumento do PIB. Os anos da súa vixencia coñécense como *Desarrollismo*. 

Boa parte do éxito dos plans estivo baseado nunha balanza comercial desequilibrada (as importacións permitían o *take-off* económico), cuxo déficit compensábase coas remesas da emigración española a Europa e cos ingresos polo turismo, á parte das entradas directas de capital estranxeiro, que se liberalizaron. 

A industrialización contou coa existencia dos denominados *Polos de Desenvolvemento*: zonas de preferente instalación de empresas industriais, como Valladolid e Vigo (onde se instalaron fábricas automobilísticas de Renault e Citroën respectivamente), Puertollano (refinaría), etc.

Historia
--------

Creouse un ministerio *ad hoc*, o Ministerio de Planificación y Desarrollo, que desde 1967 a 1973 ocupou Laureano López Rodó, persoa destacada entre os chamados *tecnócratas* do Opus Dei, grupo que actuaba como unha das *familias do franquismo* con maior control sobre a área económica, polo menos até o estalido do escándalo Matesa (1969).

O Terceiro Plan de Desenvolvemento tivo que declararse inconcluso, por estrangulamento financeiro, iniciándose a transición estrutural da economía española (denominada *reconversión industrial*), que se solaparía coa transición política tras a morte de Franco; transicións que se estenderían até xa entrados os anos 1980, co ingreso de España na Comunidade Europea, cando se puxo en marcha o modelo económico que tivo na construción a locomotora industrial, e que se financiou coas propias axudas europeas e mediante o endebedamento masivo de fogares e sociedades financeiras e non financeiras co exterior. 

Houbo tres plans de desenvolvemento, sucesivamente:

* **Primeiro plan de desenvolvemento** (1964-1967), aprobado pola Lei 194/1963 de 28 de decembro (que entrou en vigor o 1 de xaneiro de 1964). Xorden os polos de desenvolvemento industrial, con importante incidencia en cidades como Valladolid (FASA-Renault), Vigo (Citroën), A Coruña (refinaría, fábrica de aluminio, fábrica de eléctrodos de carbón), Zaragoza e Sevilla. Centrouse no Polo de Promoción Industrial de Burgos e no Polo Químico de Huelva. Obtivo un resultado dun incremento do 6,4 % do PNB.

Gráfico da evolución dos prezos do petróleo a longo prazo (1861-2007). A llña laranxa mostra o nivel de prezos constantes, axustado segundo a inflación. A liña azul mostra os prezos correntes.
* **Segundo plan de desenvolvemento** (1968-1971): os polos de desenvolvemento industrial de Valladolid, Zaragoza e Sevilla foron substituídos en 1970 (aínda que evidentemente iso no significa que desaparecesen) por uns novos considerados máis prioritarios en Granada, Córdoba e Oviedo.

* **Terceiro plan de desenvolvemento** (1972-1975): interrompido, entre outras razóns, pola chamada *Crise do petróleo de 1973* (enorme aumento do prezo do petróleo) e a lentitude do desenvolvemento das actuacións públicas previstas.

Principais obxectivos
---------------------

Os polos de desenvolvemento implantáronse para intentar compensar a paulatina desaparición do mundo rural. Con todo, a zona que se privilexiou foi a do Mediterráneo español.

Unha chuvia de millóns do Fondo Monetario Internacional e do Banco Mundial caeu sobre a zona, así como unha entrada masiva de turistas de clase traballadora europea que comezaban a saír do desastre da segunda guerra mundial e viñan na busca de sol e praias.

O Mediterráneo non se elixiu como principal zona a potenciar por casualidade. A súa xeografía plana, o fácil acceso por mar de mercadorías, a comunicación Europa-Norte de África a través de Alxeciras, etc, déronlle vantaxes competitivas insuperábeis. Hoxe estas zonas, incluíndo as Baleares, son das máis ricas de España e Europa.

Os polos de desenvolvemento non puideron absorber toda a man de obra sobrante do campo. Ademais, a inflación castigou especialmente esas zonas —parte de Andalucía, Estremadura, Galicia e ambas as Castelas—, obrigando á xente a emigrar ás zonas ricas, Mediterráneo e Cantábrico (especialmente, este último, ao País Vasco). Hoxe en día a despoboación é o resultado daquelas políticas económicas.

Nótese que precisamente a zona mediterránea é a que na actualidade "sofre" o maior déficit fiscal. Non é casualidade despois do constante investimento millonario de tantos anos do Estado Español e parte de Europa.

Notas
-----

1. ↑  "La planificación indicativa" en Tamames, Ramón (1973): *Historia de España Alfaguara VII. La República. La era de Franco*. Madrid: Ediciones Alfaguara, S. A.) (Alianza Editorial, S. A.) ISBN 84-2062-031-3, pp. 471-472.
2. ↑  Tamames 1973, p. 466.
3. ↑  Muere Laureano López Rodó, el ministro de Franco que impulsó los planes de desarrollo, *El País* 12-03-2000).
4. 1 2  Obsérvese por curiosidade que todas as cidades anteriormente mencionadas teñen en común que quedaron na "zona sublevada" desde o primeiro momento do "Alzamento Nacional" ao inicio da Guerra civil española.
5. ↑  Tamames 1973, p. 471.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Castelló Traver, José Emilio: (2004): *España siglo XX, 1939-1978*. Madrid: Anaya. ISBN 978-84-2073-358-6.
* Tamames, Ramón (1973): *Historia de España Alfaguara VII. La República. La era de Franco*. Madrid: Ediciones Alfaguara, S. A.) (Alianza Editorial, S. A.) ISBN 84-2062-031-3.

### Outros artigos

* Plan de Estabilización de 1959
* Milagre económico español