recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Países onde opera o Grupo Santander.
Edificio do Banco Santander, no paseo de Pereda, na cidade de Santander.
O **Grupo Santander** é un grupo bancario español organizado en torno ao Banco Santander e que inclúe unha rede de entidades financeiras con presenza en todo o mundo, aínda que principalmente en Europa e Latinoamérica.

O grupo conta con 129.000 empregados, 66 millóns de clientes, 10.200 sucursais e 2,4 millóns de accionistas en todo o mundo. A banca comerciante polo miúdo, que achega o 82% do beneficio do banco, é a súa principal área de negocio.

O Grupo Santander é a 4ª maior entidade financeira do mundo, é o maior banco da Zona euro, a empresa máis grande de España e a 6ª a nivel mundial, segundo a revista Forbes en 2010.

A súa sede operativa, onde traballan máis de 6000 empregados, está en Boadilla del Monte, Madrid, na Cidade Financeira do Santander.

Notas
-----

1. ↑  Forbes Global Rank 2010
2. ↑  "A Cidade Financeira do Banco Santander 'convence' os empregados". Arquivado dende o orixinal o 16 de xullo de 2008. Consultado o 20 de febreiro de 2011.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web do Grupo Santander *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q806215
* WorldCat
* VIAF: 135478920
* BMT: 195440
* BRE: 3478701
* EBID: ID
* GEC: 0007229
* GND: 16035186-8
* GRID: grid.432419.9
* ISNI: 0000 0001 2179 9438
* LCCN: n80132174
* LEI: 5493006QMFDDMYWIAM13

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Melody (homónimos).

**Melodía Ruiz Gutiérrez**, nada en Dos Hermanas (provincia de Sevilla) o 18 de outubro de 1990, é unha cantante andaluza de música pop, máis coñecida como **Melody**.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha familia estreitamente ligada á música, xa que o seu pai, Lorenzo, formou o grupo The Quiyos xunto con outros familiares. Melody interesouse pola música e a danza desde moi nova.

O seu pai mandoulle unha gravación da súa filla a El Fary, co que traballara, e este tornouse produtor executivo e buscou músicos, autores, produtores e estudios para dar forma ao primeiro álbum da rapaza. O seu primeiro disco "De pata negra" acadou o éxito en España, o que lle permitiu embarcar en xiras internacionais por América Latina e os Estados Unidos de América. O disco deulle fama con só dez anos de idade e levouna a colaborar con outros artistas como Andy y Lucas.

En 2008 lanzou o seu quinto álbum, *Los buenos días*. En decembro dese ano anunciou a súa candidatura para representar a España no Festival de Eurovisión 2009 coa canción "Amante de la Luna", acompañada do grupo de danza Los Vivancos. O 19 de febreiro Los Vivancos, nun comunicado, indicaron que "non se tiñan cumprido as esixencias técnicas e artísticas necesarias para defender a súa candidatura coa calidade e profesionalidade esixidos e Melody sairía soa na disputa para representar a España no Festival de Eurovisión 2009".[]

Discografía
-----------

* *De pata negra* (2001)
* *Mover* (2002)
* *T.Q.M.* (2003)
* *Melody* (2004)
* *Los buenos días* (2008)
* *Mucho camino por andar* (2014)

### Colaboracións

* "La fuerza de mi corazón", con Abraham Mateo (2008)

Notas
-----

1. ↑  "Qué pasó con Melody". *Semana*. 14 de xuño de 2008. Consultado o 21 de outubro de 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q466111
* WorldCat
* VIAF: 25436103
* AllMusic: mn0000409832
* BNE: XX1538961
* Discogs: 926223
* FAST: 1710085
* IMDb: nm1907024
* ISNI: 0000 0003 9916 9430
* LCCN: n93065269
* MusicBrainz: ID
* OL: OL248337A
* TMDb: 1510587

 |
A **Associazione Hockey Marzotto Valdagno**, máis coñecido coma **Hockey Valdagno**, é un club de hóckey a patíns da cidade italiana de Valdagno, na provincia de Vicenza, que actualmente compite na Liga italiana Serie A.

O nome *Marzotto* deriva do seu patrocinador histórico: a fábrica téxtil Marzotto, con sede en Valdagno.

Historia
--------

O club foi fundado no 1938 e inicialmente recibía o nome de CRAL Marzotto, mais logo adoptará a denominación actual: Associazione Hockey Marzotto Valdagno.

A actividade deportiva do club interromperase durante os anos da segunda guerra mundial, na que Italia se veríoa afectada. Ao finalizar a Guerra o equipo volverá á súa actividade e volverá ás competicións no ano 1946.

Ao finalizar a tempada 2007-08, acada o seu mellor resultado histórico co subcampionato da Copa CERS e o cuarto posto no Campionato do Mundo de Clubs e o quinto posto na Liga italiana Serie A. Xa na tempada 1961-62 acadou o terceiro posto da Serie A, e na 1997-98 acadou o seu único título relevante, a Copa da Liga

Palmarés
--------

* **1 Supercopa de Italia** (2010-11)
* **1 Liga de Italia** (2009-10)

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Hóckey a patíns*** |
O **Hockey Club Coruña Feminino** é un club galego de hóckey a patíns, con sede na Coruña. Fundado en maio de 2023, competirá na OK Liga Feminina durante a tempada 2023/24.

Traxectoria
-----------

O club naceu o 22 de maio de 2023, tralo colapso e desaparición do Hockey Club Liceo da Coruña Feminino. A pesar de vivir os mellores momentos deportivos da súa historia, cun quinto posto na OK Liga Feminina e acadando os cuartos de final da Liga Europea, os problemas económicos do club provocaron que o 17 de maio de 2023 o HC Liceo comunicase a supresión da súa sección feminina. No mesmo comunicado, o club anunciou que a súa praza na máxima categoría se cedería a unha nova entidade que se faría cargo da xestión deportiva e económica do equipo. O 22 de maio deuse a coñecer a creación do Hockey Club Coruña Feminino, entidade desvencellada totalmente do Liceo, aínda que mantendo a parte das xogadoras e do corpo técnico, e que pasará a ocupar a praza deste na máxima categoría.

Notas
-----

1. 1 2  "El Hockey Club Coruña Femenino se convierte en realidad". *DxT Campeón* (en castelán). 22 de maio de 2023. Consultado o 30 de maio de 2023.
2. ↑  "O Liceo feminino colapsa e nace "unha nova entidade"". *Nós Diario*. 17 de maio de 2023. Consultado o 30 de maio de 2023.
Coordenadas: 43°20′57″N 8°24′31″O﻿ / ﻿43.34917, -8.40870

**Grupo Losán** é un grupo de empresas galegas do sector da madeira, especializada na fabricación de taboleiro de madeira creada en Curtis. O nome da empresa é un acrónimo dos apelidos da familia dos fundadores da empresa: López Sánchez.

Historia
--------

Fundada polos irmás Manuel, Luis e Emilio López Sánchez en 1967 na localidade galega de Curtis como unha carpintería, os primeiros anos son de lento crecemento. En 1990 trasladaron a sede de Curtis á cidade da Coruña.

O grupo de empresas tivo un crecemento continuo dende a súa creación ata finais da primeira década do século XXI, chegando a ter 18 empresas distintas en 10 países, cun total de 1700 empregados. No ano 2009 a crise económica internacional afectoulle significativamente, tendo que pechar varias das empresas e entrando en varios ERE (expedientes de regulación de emprego). Na actualidade, ten fábricas en España (Curtis, Vilasantar, Cidade Real, Soria e Cuenca), Países Baixos, Chile, Estados Unidos e Romanía.

Chapa de madeira
----------------

Se ben o Grupo Losán se fixo forte no sector da madeira coa produción de taboleiro aglomerado (Taboleiro de madeira), a medida que ía medrando, ía centrando os seus investimentos no sector da chapa de madeira, chegando a ser o maior produtor de España cunha capacidade de produción duns 60 millóns de m² ó ano nas súas 5 fábricas de chapa de madeira: Romanía, Curtis, Brasil (pechada na actualidade), Chile e os Estados Unidos.

### Outros derivados da chapa de madeira

O Grupo Losán ten o seu departamento de I+D entre os concellos coruñeses de Curtis e Vilasantar onde levan anos na investigación de novos produtos, especialmente os relacionados con derivados da chapa de madeira. Os 2 produtos nos que se están centrando son a chapa tintada e a chapa precomposta, ambos produtos con produción case en exclusiva ata o momento en Italia e a China.

Produtos
--------

Fabrica de Losán en Curtis, A Coruña.
* Taboleiro aglomerado
	+ Hidrófugo
	+ Baixa densidade
* Taboleiro de melamina
* Rechapado
* Paneis decorativos
* Taboleiro recuberto de chapa de madeira
* Chapa de madeira
* Taboleiro de listóns

Internacionalización
--------------------

O Grupo galego Losán ten fábricas propias en Galicia, España

* Romanía, en 2001 e 2005
* Chile, en 2004
* Estados Unidos, en 2008
* Holanda, en 2004

Exporta a máis de 40 países. 

Entre os países ós que exporta atópanse: Italia, México, Turquía, Portugal, Grecia, Francia, Benelux, Alemaña.

Certificacións
--------------

* ISO 9001 (Romanía)
* ISO 14001
* OHSAS 18001 (Romanía)
* Certificado PEFC
* Cerficación FSC
* Política de Compromiso coa Cadea de Custodia FSC e PEFC

Recoñecementos
--------------

En 1999 a Xunta de Galicia concedeulle á empresa a medalla de Galicia de prata.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web do Grupo Losán
* Páxina web de Channel Veneers, empresa adicada á produción de chapa de madeira
* Las ventas internacionales, una prioridad para la empresa española LOSAN
* La maderera coruñesa Losán abre su segunda planta en Rumanía
Hierve el Agua.
**Hierve el Agua** é un sistema de cascadas petrificadas, formadas por carbonato de calcio. As cascadas son de orixe natural e formáronse hai miles de anos, polo escorregamento de auga con alto contido de minerais. O lugar sitúase a uns 50 km da cidade de Oaxaca, na poboación de San Isidro Roaguía, municipio de San Lorenzo Albarradas, estado de Oaxaca, en México, nas proximidades da zona arqueolóxica de Mitla e a 630 km da Cidade de México.

É tamén un lugar de interese arqueolóxico, pois posúe un complexo sistema de irrigación e socalcos construído polos zapotecas hai uns 2500 anos.

A auga posúe unha temperatura duns 25 °C e as cascadas teñen entre 12 e 30 metros de alto. O manancial que deu orixe ás cascadas aproveitouse para formar unha grande alberca que actualmente funciona como balneario natural polas súas augas termais. Ademais, na zona hai algunhas pozas naturais escavadas desde onde se poden observar as cascadas petrificadas.

As augas termais, o ambiente natural característico e o sitio arqueolóxico permitiron que actualmente sexa un sitio de interese ecoturístico.

A única cascada similar é a de Pamukkale, situada en Turquía.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Descrición do lugar *(en castelán)*
Placa da plaça de Catalunya, centro neurálxico de Barcelona dende finais do século XIX.
Os **hodónimos de Barcelona** están regulados pola *Ponència de Nomenclàtor dels Carrers de Barcelona*, unha comisión dependente da concellería de Cultura do Concello de Barcelona. Os nomes de rúas e vías públicas da Cidade Condal cambiaron co tempo, e foron o reflexo de varios acontecementos históricos, sociais, políticos, económicos e culturais acontecidos na cidade. A súa evolución estivo igualmente marcada por factores como o urbanismo e os cambios físicos e territoriais na fisonomía da cidade, derivados principalmente da súa expansión xeográfica polo Pla de Barcelona, con dous fitos principais: o Plan do Eixample elaborado por Ildefons Cerdà e a agregación de concellos limítrofes entre os séculos XIX e XX.

Os nomes de rúas máis antigos existentes hoxe en día en Barcelona son de orixe medieval. Non obstante, a súa regulación non se iniciou ata o século XIX, e ata mediados dese século non comezou a colocación de placas nas rúas co seu nome. Ademais, se ata ese século os hodónimos proviñan principalmente da tradición, dende entón iniciouse unha alternancia da denominación de rúas por motivos políticos, segundo os diferentes períodos históricos: o Trienio liberal de 1820-1823, os períodos liberais de 1840 e 1854, o Sexenio Democrático (1868-1874), a ditadura de Primo de Rivera (1923-1929), a Segunda República (1931-1939), a ditadura franquista (1939-1975) e a restauración democrática.

En 2002 había contabilizadas 4472 rúas, que supoñían un total de 1300 quilómetros lineais.

Galicia no rueiro de Barcelona
------------------------------

Galicia está presente nos hodónimos de Barcelona en nomes de lugares (carrers de Galícia, La Corunya, Lugo, Miño, Ourense e Pontevedra) e mais persoas (carrer de Feijoo, carrer de Rosalía de Castro e plaça Castelao).

Véxase tamén
------------

* modelo:Rúas da Coruña
* modelo:Rúas de Vigo

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
**Jean-Baptiste Dubos**, nado en Beauvais en 1670 e finado en París o 23 de marzo de 1742, foi un sacerdote, diplomático, historiador e filósofo francés.

Traxectoria
-----------

Estudou teoloxía, recibindo o título de diácono en 1724. Ocupou diversos cargos diplomáticos en Hamburgo, Londres, A Haia, Bruxelas e Neuchâtel, participando en 1710 nas negociacións do tratado de Utrecht. Realizou diversas investigacións no terreo da Historia, sobre todo da Idade Media, sendo membro desde 1720 da Académie Française.

Autor dun importante tratado sobre estética, *Reflexións críticas sobre a poesía e a pintura* (*Réflexions critiques sur la poésie et a peinture*, 1719), onde abre o camiño cara á relatividade do gusto, razoando que a estética non vén dada pola razón, senón polos sentimentos. A arte conmove, chega ao espírito dunha forma máis directa e inmediata que o coñecemento racional. Fai unha democratización do gusto, opóndose á regulamentación académica. Dubos introduciu a figura do "xenio" como atributo dado pola natureza, que está máis aló das regras.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Tatarkiewicz, Władysław (1991). *Historia de la estética III. La estética moderna 1400-1700*. Akal, Madrid. ISBN 84-7600-669-1.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q432585
* WorldCat
* VIAF: 88936883
* AGORHA: 3726
* BAV: ADV10202541
* BNE: XX1032462
* BNF: 12171073h
* BRE: 1972408
* CANTIC: a10798900
* CERL: cnp00942194
* DeutscheBio: 118672541
* E-Enlightment: dubosjb000004747
* FAST: 200307
* GND: 118672541
* ICCU: CFIV105315
* ISNI: 0000 0001 0792 3367
* LCCN: n85246253
* NDL: 00438295
* NKC: jx20060227002
* NLG: 150372
* NTA: 07083914X
* OL: OL1180734A
* openMLOL: 102124
* PTBNP: 39573
* SELIBR: 184114
* SUDOC: 03025566X
* ULAN: 500317027

 |
O **Grupo Independiente Liberal** (**GIL**) foi un partido español populista de dereitas fundado por Jesús Gil y Gil en 1991. Presentouse ás eleccións municipais de 1991 en Marbella e conseguiu a alcaldía da cidade, realizou unha política de loita contra o crime e de ornamentación da cidade cun gasto público desmesurado, obstruíndo os intentos de fiscalización de difererentes institucións públicas. O GIL estendeu a súa actuación a outras cidades da Costa do Sol e por Andalucía conseguindo o goberno de Barbate, Los Barrios, Chipiona, Xerez da Fronteira, La Línea de la Concepción, Puerto Real, Tarifa, Estepona, Fuengirola e Torremolinos ademais de Ceuta.

Condenado por prevaricación pola Audiencia de Málaga, Jesús Gil tivo que deixa-la alcadía de Marbella no 2002 en mans de Julián Muñoz e o GIL acabou por disolverse en 2007.

Eleccións
---------

* Eleccións municipais 1995: 36.438 votos (0.16%) 43 concelleiros
* Eleccións municipais 1999: 87.743 votos (0.41%) 93 concelleiros
* Eleccións municipais 2003: 26.363 votos 20 concelleiros
O **Grupo de Traballo sobre Homosexualidade de Delft** (en neerlandés: *Delftse Werkgroep Homoseksualiteit -DWH-*) é unha organización independente dos Países Baixos centrada na homosexualiodade, que enfoca as súas actividades na vila de Delft, na Holanda Meridional, e na súa área de influencia. O seu obxectivo é o aumento e o mantemento da aceptación da homosexualidade por parte da sociedade, incidindo particularmente nas campañas de información no ámbito escolar. A asociación tamén é un lugar de encontro para homes e mulleres homosexuais e bisexuais de todas as idades.

Forman parte da DWH a Asociación de Homes Novos Homesexuais Outsite (*Homojongerenvereniging Outsite*) e o Grupo de Traballo de Mulleres Femmes Fatales (*Vrouwenwerkgroep Femmes Fatales*). Ademais, a DWH mantén colaboración coas asociacións de homosexuais Roze Blok, de Delft, e COC Nederland, que actúa en todo o país.

A DWH publica varios números ao ano da súa revista oficial: *Andersblad*.

Historia
--------

Sede da asociación, no número 22 de Lange Geer, en Delft
O Grupo de Traballo sobre Homosexualidade de Delft fundouse en 1968. Nos primeiros anos estaba estreitamente vinculado ao mundo estudantil e formou parte da Federación de Grupos de Traballo de Estudantes sobre Homosexualidade (*Federatie Studenten Werkgroepen Homoseksualiteit -FSWH-*). Aínda que moitas das asociacións que formaban parte desta federación acabaron finalmente integradas en COC Nederland, a DWH sempre se mantivo como entidade independente.

En abril de 1989, o daquela presidente da DWH, Hans-Paul Verhoef, saltou á actualidade internacional cando foi detido nos Estados Unidos por padecer a SIDA. Verhoef ocultara este dato no seu ingreso, xa que se non fose así se lle negaría o acceso.

Notas
-----

1. ↑  "LGBT+ association since 1968". No sitio web da DWH.
2. 1 2  "Delftse Werkgroep Homoseksualiteit (DWH) Arquivado 30 de maio de 2020 en Wayback Machine.". *Apollo.io*
3. ↑  "Andersblad". No sitio web de DWH.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2213843
* WorldCat
* VIAF: 128152889
* LCCN: no97067319

 |
Pese á existencia de músicos e grupos anteriores, o Jazz comeza a ter importancia en Galiza nos anos 80 do século XX, cando se abren locais (Clavicémbalo en Lugo, Filloa Jazz na Coruña, Dado-Dadá en Compostela, Latino en Ourense..), organízanse festivais, móntanse escolas e funcionan grupos e profesionais que viven do Jazz. Os grupos máis importantes nese período son Filloa Express, Clunia Jazz e Baio Ensemble que despois se disgregarían nun gran número de proxectos. Outro fito importante foi a creación da Escola Estudio en Santiago da que sairían moitos dos grandes músicos de hoxe, entre eles Abe Rábade e Paco Charlín. Xa no século XXI, grazas ao traballo do Seminario Permanente de Jazz de Pontevedra, naceu a chamada terceira xeración do jazz galego. A día de hoxe, existen numerosos festivais de jazz ao longo de toda a xeografía galega, e este xénero goza dun público en constante aumento.

Outros músicos
--------------

* Abe Rábade
* Alberto Conde
* Baldo Martínez
* Fernando Llorca
* Kin García
* Marcelino Galán
* Nani García
* Roberto Somoza
* José Luis Evangelista
* Emilio Huete
* Quique Alvarado
* Ramón Ángel
* Paco Charlín
* Xosé Luís Miguélez

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Seminario Permanente de Jazz de Pontevedra

### Ligazóns externas

* Galicia Jazz

* Portal:Jazz
**Mariluz Congosto Martínez,** nada en Henarejos en 1956, é unha informática, investigadora e docente española especializada en análise de redes sociais e visualización de datos .

Traxectoria
-----------

Licenciada en Informática pola Universidade Politécnica de Madrid (1974-1979), comezou a traballar como enxeñeira en Fujitsu (1980-1995) e dende o ano 2000 traballa en investigación e desenvolvemento con proxectos de innovación no ámbito das telecomunicacións para Telefónica (TESYS). MORE, EOC). Dende 2000 a 2008 tamén realizou labores de divulgación tecnolóxica e colaborou coa Fundación Telefónica creando plataformas de publicación dixital.

En 2008, doutorouse en Telemática pola Universidade Carlos III e iniciou unha faceta investigadora e docente en datos sociais, preferentemente en Twitter onde investiga a difusión e caracterización dos usuarios en Twitter dentro do ámbito de datos sociopolíticos. 

Mediante a análise de redes e a visualización de datos, desenvolve o obxectivo de descubrir patróns de comportamento, propagación de mensaxes e caracterización dos usuarios. O seu principal interese de investigación céntrase nos patróns nas redes sociais, como a caracterización dos usuarios, como se difunden as mensaxes e a análise dos acontecementos.

Destaca o seu traballo sobre a análise cuantitativa da dinámica das redes sociais. Como docente, está especializada en visualización de datos, unha disciplina aplicada en enxeñería, economía ou xornalismo .

Congosto desenvolveu a plataforma t-hoarder utilizada para capturar e mostrar datos sociais de Twitter e a plataforma metroaverias para medir a calidade do Metro de Madrid tal e como a perciben os usuarios das diferentes liñas de Metro. 

Actualmente é profesora honoraria do Departamento de Enxeñaría Telemática da Universidade Carlos III.

Notas
-----

1. ↑  "Mariluz Congosto" (en castelán). Consultado o 2021-12-02.
2. 1 2  "M. Luz Congosto" (en castelán). Consultado o 2021-12-02.
3. ↑  "Mariluz Congosto | Tabakalera - Donostia / San Sebastián". Consultado o 2021-12-02.
4. ↑  "Mariluz Congosto - Detalle - La Aventura de Aprender". Consultado o 2021-12-02.
5. ↑  "Mariluz Congosto" (en castelán). Consultado o 2021-12-02.
6. ↑  "Mariluz Congosto | Medialab-Matadero Madrid". Consultado o 2021-12-02.
7. ↑  "Mariluz Congosto". Consultado o 2021-12-02.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q109888751
* Scholar: wFYExuEAAAAJ

 |
Coordenadas: 35°10′55″N 2°25′47″O﻿ / ﻿35.18194, -2.42972

A **Illa Isabel II** é unha das tres illas que forman o pequeno arquipélago das illas Chafarinas, situado ao norte do continente africano e que constitúen unha das prazas de soberanía españolas.

A illa ten 15,3 hectáreas e o seu nome provén da raíña Isabel II de España. Está constituída fundamentalmente por andesitas piroxénicas. Na zona non ocupada pola base militar, cuxa superficie rolda a metade da illa, acháronse 58 especies botánicas distintas.

Poboación
---------

É a única illa habitada das tres. Aínda que chegou a contar cunha poboación próxima aos mil habitantes, na actualidade só se atopa nela unha gornición militar, ademais de persoal do Ministerio de Medio Ambiente de España, por ser as illas un Refuxio Nacional protexido pola riqueza das súas especies naturais.

Durante os meses de verán vive tamén na illa un grupo de arqueólogos que realizan escavacións no xacemento neolítico descuberto na Illa do Congreso, chamado El Zafrín, do V milenio a.C. encabezados polo Instituto de Cultura Mediterránea.

Edificacións
------------

Igrexa da Purísima Concepción en 1893.
A illa conta con distintas edificacións de carácter castrense. Ademais, conta con edificios como a igrexa da nosa Señora da Concepción e a Torre da Conquista, ambas de mediados do século XIX, ademais dun faro, construído a principios do século XX.

### Igrexa da nosa Señora da Concepción

Ademais dos edificios e instalacións de carácter militar, conta a illa cunha igrexa de nave única de ao redor de 250 metros cadrados construída entre 1851 e 1853 baixo a advocación da Virxe da Concepción, que se atopa actualmente en grave estado de abandono. Foi o vicario interino da igrexa parroquial de Melilla, Bartolomé de Fuentes, quen puxese ás tres illas baixo a advocación da Virxe o mesmo día da ocupación, o 6 de xaneiro de 1848. Foi rehabilitada nunha ocasión, en 1951.

Notas
-----

1. ↑  A igrexa da illa de Isabel II no RNC Illas Chafarinas Arquivado 14 de febreiro de 2007 en Wayback Machine. polo Ministerio de Medio Ambiente de España.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Illa do Congreso
* Illa do Rei

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q581042
* GeoNames: 2516434

 |
**Mars 7** foi unha sonda espacial da Unión Soviética lanzada o 9 de agosto de 1973 mediante un foguete Proton K/D desde o cosmódromo de Baikonur cara Marte. Foi lanzada catro días despois de Mars 6.

Características
---------------

Mars 7 era unha sonda de tipo Mars M-73 de 3260 kg consistente nun módulo de sobrevoo de Marte e un módulo de descenso para deixar unha sonda na superficie. O módulo de sobrevoo retransmitiría os datos do módulo de descenso, que levaba a bordo un telefotómetro panorámico para fotografar a superficie, sensores para medir a temperatura, presión, densidade e velocidade do vento durante o descenso, un espectrómetro de masas para estudar a composición atmosférica, un radioaltímetro, un experimento para analizar a composición do solo marciano e sensores para medir as propiedades mecánicas do mesmo. O módulo de sobrevoo levaba un telefotómetro para obter imaxes da superficie, un sensor Lyman alfa para buscar hidróxeno na parte superior da atmosfera, un magnetómetro, unha trampa de ións, un sensor de plasma, sensores para raios cósmicos e para micrometeoritos e un radiómetro francés para medir as radioemisións solares.

As catro naves de tipo Mars M-73 (Mars 4, Mars 5, Mars 6 e Mars 7) víronse afectadas por un defecto na súa electrónica consistente no uso de transistores 2T312 que usaban aluminio nos seus contactos en vez de ouro, o que producía unha degradación importante e finalmente o fallo da electrónica. Mars 4, 6 e 7 fallaron nas súas misións principais debido a este problema.

Perfil da misión
----------------

Mars 7 fixo unha manobra de corrección de traxectoria o 16 de agosto de 1973, chegando a Marte o 9 de marzo de 1974. O módulo de descenso separouse prematuramente do de sobrevoo, posiblemente debido ao problema cos transistores, polo que pasou a 1300 km da superficie. Os dous módulos entraron nunha órbita heliocéntrica.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  N2YO (2023). Real Time Satellite Tracking, ed. "MARS 7" (en inglés). Consultado o 6 de xullo de 2023.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  NASA (28 de outubro de 2022). "Mars 7" (en inglés). Consultado o 6 de xullo de 2023.
3. 1 2 3 4 5  "Letter dated 7 September 1973 from the Deputy Permanent Representative of the Union of Soviet Socialist Republics addressed to the Chairman of the Committee on the Peaceful Uses of Outer Space" (PDF) (73-17808). 13 de setembro de 1973: 2. Consultado o 6 de xullo de 2023.
4. 1 2 3 4 5 6 7  Gunter Dirk Krebs (2023). Gunter's Space Page, ed. "Mars 4, 5 (Mars M73 Orbiter #1, #2)" (en inglés). Consultado o 6 de xullo de 2023.
5. 1 2 3 4 5 6  Mark Wade (2023). "Mars" (en inglés). Consultado o 6 de xullo de 2023.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Mars 1
* Mars 2
* Mars 3
* Mars 4
* Mars 5
* Mars 6
* Mars 1M
* Mars 2MV-4
* Mars M-71
* Mars M-73
* Proton K/D
* Sputnik 22

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1041855
* NSSDC ID: 1973-053A
* SCN: 06776

 |
A **Illa Grossa** (en castelán: **Columbrete Grande**) é a maior das Illas Columbretes, pertencentes ao municipio de Castelló de la Plana, en España, cunha superficie de 14 hectáreas. Dista uns 60 km da Costa do Azahar.

A illa está asociada a un proceso de rifting activo desde o Mioceno inferior, predominando os materiais basálticos. Está formada por varios cráteres encadeados; a forma resultante é unha sorte de media elipse de 1 km de diámetro de media que ten dúas elevacións principais ou outeiros unidos polos restos dun cráter. O círculo está parcialmente pechado por outros illotes como Mancolibre, La Senyoreta, el Mascarat e Trenca Timons. A enseada que queda no medio chámase *Porto Tofiño*. O monte máis alto, situado ao norte do illote, recibe o nome de *monte Colibrí*. Forma parte xunto con todo o arquipélago dun parque natural autonómico.

Faro das Columbretes, o punto máis alto do arquipélago.
No século XIX prendeuse lume ao illote para acabar coas serpes e instalouse un faro a 67 metros de altitude, o punto máis alto do arquipélago, habitado por fareros ata 1975, data en que se automatiza. A partir de entón está deshabitada a excepción do persoal do servizo de vixilancia que establece a Generalitat Valenciana. As serpes eran propias das illas, xa que os seus nomes orixinais (*Ophiusa* ou *Columbraría*), déronllo os navegantes gregos e romanos por mor da abundancia dos réptiles. Durante algún tempo refuxiáronse na illa piratas e contrabandistas.

Varias empresas organizan visitas en barco á illa e inmersións de submarinismo.

Fauna
-----

A illa é famosa por albegar unha numerosa poboación do lagarto de Columbretes (*Podarcis atrata*), o único vertebrado endémico da Comunidade Valenciana. Só nesta illa vivían ao acabar o ano 2006 uns 25.000 exemplares; aínda que actualmente discútese se esta especie é endémica de Columbretes, ao haberse achado exemplares de xenética moi parecida no norte e nordés da Península Ibérica.

Tamén garda exemplares de especies en perigo de extinción, como o falcón de Eleonor e a gaivota corsa.

Notas
-----

1. ↑  Desenvolvemento intelixente[*Ligazón morta*] (última consulta a 10 de abril de 2009)
2. ↑  www.nerium.net (última consulta a 10 de abril de 2009)
3. ↑  www.escapadarural.com - Illas Columbretes Arquivado 04 de setembro de 2010 en Wayback Machine. (Última consulta: 12 de outubro de 2010).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3330191
* GEC: 0031202
* GeoNames: 2519328

 |
Marie Under en 1903.

**Marie Under**, nada en Talín o 27 de marzo 1883 e finada en Estocolmo o 25 de setembro 1980, foi unha poetisa estoniana.

Infancia e educación
--------------------

Na súa xuventude, Under estudou nunha escola alemá para rapazas. Tralo seu grao, traballou como vendedora nunha librería. No seu tempo libre, escribía poesía en alemán. En 1902, casou con Carl Hacker, un contable estoniano. A parella tivo dous fillos e viviu en Kutshino, arrabalde de Moscova. Porén, en 1904, namorouse do artista estoniano Ants Laikmaa. Laikmaa foi quen a convenceu para que traducise as súas poesías á lingua estoniana, enviándoas posteriormente para seren publicadas en xornais locais.

Volta a Estonia
---------------

En 1906, Under volveu a Talín. En 1913, coñeceu a Artur Adson, quen se converteu no seu secretario. El foi quen recompilou por primeira vez as súas escolmas de poemas e as publicou nunha serie de volumes. En 1924, Under divorciouse de Carl Hacker e casou con Adson.

Emigración
----------

A comezos do mes de setembro de 1944, a URSS ocupou a Estonia independente. Under e a súa familia víronse obrigados a emigraren a Suecia. Alá, pasaron preto dun ano nun campo de refuxiados. Un ano despois, en 1945, a familia mudouse a Mälarhöjden, suburbio de Estocolmo, Suecia, onde Under viviu ata a súa morte, o 25 de setembro de 1980. A escritora atópase soterrada no cemiterio de Estocolmo.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Kiin, Sirje (2000). "Marie Under". *ELM: Estonian Literary Magazine* (en inglés) (11). Arquivado dende o orixinal o 17 de outubro de 2002. Consultado o 28 de maio de 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q154410
* WorldCat
* VIAF: 39419701
* BIBSYS: 90274653
* BLBNB: 000293598
* BNF: 12176379m
* CiNii: DA14883374
* DeutscheBio: 119247186
* Discogs: 550431
* Europeana: ID
* FAST: 203400
* FemBio: 27540
* GEC: 0068347
* GND: 119247186
* ISNI: 0000 0000 8374 0768
* LCCN: n87829983
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000003278
* NKC: mzk2003181830
* NTA: 072059737
* OL: OL279137A
* SELIBR: 245871
* SNAC: w6s77gwg
* SUDOC: 030325102
* Treccani: marie-under
* WikiTree: Under-2

 |
**Mererid Hopwood**, nada en Cardiff en 1964, é unha poetisa galesa que fixo historia ao ser a primeira muller en gañar a Cadeira no Festival Nacional de Gales, ou Eisteddfod, seguindo a tradición na cultura galesa de lles entregar unha cadeira e unha coroa, que tamén gañou dous anos máis tarde, a aqueles escritores, poetas e personalidades senlleiros na cultura do País de Gales.

Traxectoria
-----------

É de Cardiff, malia que a súa familia teña as súas orixes no condado occidental de Pembrokeshire. Agora vive na vila de Llangynnwr, no condado de Carmarthenshire, co seu marido e fillos. Graduouse cunhas moi boas cualificacións e con honras de primeira clase en español e en alemá pola universidade de Aberystwyth, dependente da Universidade de Gales. Despois duns anos coma profesora de Lingua alemá na Universidade de Swansea e como directora de escritura creativa no departamento de Lingua galesa da mesma, entrou a formar parte do Arts Council of Wales no equipo do Medio e Oeste Galés. Na actualidade tamén traballa como ensinante de español nun liceo do condado de Carmarthenshire.

Presenta, tamén, un programa de televisión na canle galesa S4/C.

Obras
-----

* *Sarah Kirsch* (1997)
* *Singing in Chains: Listening to Welsh Verse* (2004)
* *Seren Lowri* (2005)
* *Plentyn* (2005)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Breve biografía *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3331118
* WorldCat
* VIAF: 52510711
* DeutscheBio: 1127346040
* Europeana: ID
* GND: 1127346040
* ISNI: 0000 0001 0781 4574
* LCCN: nb97068477
* MusicBrainz: ID
* SUDOC: 146777999

 |
O **Marsupilami** é un personaxe de cómic belga creado por André Franquin en 1952 nas páxinas de *Spirou e Fantasio*, e que logo obtivo a súa propia serie de álbums, escritos por Greg e Yann e debuxados por Batem, a finais dos 80. Máis tarde, as súas aventuras convertéronse tamén en dúas series de debuxos animados e un videoxogo para Sega Genesis. O nome *marsupilami* está formado pola xuntanza das palabras *marsupial*, *Pilou-Pilou* (o nome francés de *Eugene* o *Jeep*, un personaxe de Popeye que a Franquin lle gustaba de neno) e *ami*, amigo en francés. As aventuras do Marsupilami, orixinalmente en francés, foron traducidas a varios idiomas, entre eles o castelán, o holandés, o alemán e varios idiomas escandinavos.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *Xabarín Club*
* Banda deseñada

### Ligazóns externas

* Páxina do Marsupilami na TVG[*Ligazón morta*]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q841812
* IMDb: ch0107755
* INDUCKS: Marsupilami
* TVcom: marsupilami

 |
Chámase **iconoloxía** á póla da simboloxía e da semioloxía que estuda as denominacións visuais da arte, por exemplo a representación das virtudes, vicios e outras cousas morais ou naturais, coa figura ou aparencia de persoas.

Características
---------------

Por extensión, trátase da ciencia que estuda as imaxes, emblemas, alegorías e monumentos con que os artistas representaron aos personaxes mitolóxicos, relixiosos ou históricos, e diferénciase da *iconografía* en que esta ten por fin a sinxela descrición de imaxes, mentres que a *iconoloxía* estúdaas en todos os seus aspectos, compáraas e clasifícaas, chegando ata formular leis ou regras para coñecer a súa antigüídade e diversos significados e interpretacións.

A iconoloxía considerada en toda a súa amplitude pode dividirse en tres pólas en razón do obxecto representado:

* *Iconoloxía pagá*. Comprende as imaxes propias da idolatría ou relixións non cristiás.
* *Iconoloxía profana ou civil*. Comprende as figuras de personaxes históricos que non sexan obxecto de culto relixioso.
* *Iconoloxía relixiosa*. Refírese a Deus, aos anxos, santos e outras imaxes procedentes da relixión.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Erwin Panofsky, o fundador da iconoloxía como disciplina académica.
* Santiago Sebastián, representante desta escola en España

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1047900
* AAT: 300054235
* BRE: 2004417
* GND: 4161251-6
* MAG: 2777930505
* Orthodox Encyclopedia: 389054
* PSH: 11688

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Icona.
Icona indicando unha das saídas da estación de Poble Sec, no metro de Barcelona.
En comunicación e semiótica, denomínase **icona** a calquera signo visual ou imaxe que representa unha entidade física ou simplemente representativa, unha idea, ou un proxecto co que mantén unha relación de semellanza.

As iconas son signos substitutivos, é dicir, poden usarse no lugar da cousa representada, e de contido derivativo: a foto dunha paisaxe, por exemplo, representa a propia paisaxe, o mapa dunha rexión representa a propia rexión etc.

A icona posúe unha relación de semellanza co obxecto que representa. E pode ter tres niveis:

* imaxe (aparencia visual) - por exemplo, unha caricatura
* diagrama (relacións internas e estruturais) - por exemplo, un mapa
* metáfora (posúe un significado semellante nalgún aspecto) - por exemplo, o león, unha fera indomábel, asociado ao imposto sobre a renda.

> 
> 
> *Defino unha icona como un signo que está determinado polo seu obxecto dinámico en virtude da súa natureza interna.*
> Charles Sanders Peirce, fundador do pragmatismo e pai da semiótica moderna.
> 

Cómpre non confundir as iconas cos glifos, que son, en xeral, signos específicos dun alfabeto cun signo icónico de orixe.

Notas
-----

1. ↑  **icona**, 2ª acepción, no dicionario da RAG.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Iconografía
**Marie Smith Jones** nada en Cordova (Alasca) o 14 de maio de 1918 e finada en Anchorage o 21 de xaneiro de 2008, foi a última falante activa de eyak, unha lingua de Alasca.

O seu nome en eyak era *Udach' Kuqax\*a'a'ch*, que significaba *un son que chama pola xente dende lonxe*. 
Filla dun mariñeiro, Marie Jones (o seu nome de solteira) traballou dende os 12 anos nunha planta de envasado de conservas. Casou cun mariñeiro, William F. Smith, o 5 de maio de 1948, falante unicamente de inglés e tivo nove fillos, dos que a sobreviviron sete. Porén, non lles aprendeu a falar o eyak a ningún deles. Nos anos setenta mudouse a vivir a Anchorage, e deixou de ter contacto co contorno de poucos falantes que quedaban de eyak. En 1990 faleceu o seu último irmán, e dende aquela non volveu ter contacto con falantes nativos do eyak, e falou a súa lingua unicamente con lingüistas.

Durante os últimos anos dedicouse ao traballo de gardar e rexistrar a lingua eyak canda o lingüista Michael Krauss, que é o autor do dicionario e da gramática de eyak. Tamén se dedicou a labores ecoloxistas, de protección do medio ambiente de Alasca, e de reivindicación das linguas e culturas indíxenas de Norteamérica, motivo que a levou a falar nas Nacións Unidas en dúas ocasións. Morreu de causas naturais con 89 anos.

Foi nomeada xefa de honra dos eyak, e tíñase por ser a última persoa con sangue completamente eyak.

Notas
-----

1. ↑  Elizabeth Kolbert, "Last Words" Arquivado 08 de febreiro de 2008 en Wayback Machine. *The New Yorker*, 06.06.2005.
2. ↑  Mary Pemberton, "Last full-blooded Eyak and fluent speaker of Native language dies" Arquivado 28 de xaneiro de 2008 en Wayback Machine. Associated Press, 22.01.2008.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Entrevista en inglés
| *Marsilea angustifolia* |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| Subreino: | Tracheobionta |
| División: | Pteridophyta |
| Clase: | Polypodiopsida |
| Orde: | Salviniales |
| Familia: | Marsileaceae |
| Xénero: | *Marsilea* |
| Especie: | ***M. angustifolia*** |

 |
| Nome binomial |
| ***Marsilea angustifolia***R.Br. 1810 |
| Sinonimia |
| *Véxase o texto* |

***Marsilea minuta*** é unha especie de pteridófita da clase das polipodiópsidas, orde das salviniais, e familia das marsileáceas, unha das integradas no xénero *Marsilea*.

Taxonomía
---------

### Descrición

A especie foi descrita en 1810 polo médico e botánico escocés Robert Brown, nun traballo publicado en *Prodr. Fl. Nov. Holl*. **167**.

### Sinónimos

Ademais de polo seu protónimo creado por Brown, e actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:

* *Zalusianskya angustifolia* (R.Br.) Kuntze
* *Zaluzianskia angustifolia* (R.Br.) Kuntze

Características
---------------

*Marsilea angustifolia*, propia de Australia, é un fento de frondes pequenas e estreitas, moi estendida nas augas interiores pouco profundas e no barro seco, e en campos de cultivo de arroz. É moi semallante a *Marsilea minuta* da que non se pode distinguir claramente.

Pode alcanzar de 5 a 10 cm de altura, e de 2 a 5 cm de ancho.

Este fento, aínda que non moi frecuentemente, cultívase como ornamental en acuarios. As frondes mergulladas son algo máis longas que as aéreas. O seu pequeno tamaño faina axeitada para pequenos recipientes.

Nos acuarios neceista auga a unha temperatura de entre os 20 e os 28 °C, e cun pH de 6 a 7,5.

Notas
-----

1. ↑  *Marsilea* L. no GBIF. Consultado o 12 de marzo de 2021.
2. 1 2 3  *Marsilea angustifolia* R.Br. no GBIF. Consultado o 12 de marzo de 2021.
3. 1 2  Marsilea angustifolia in-vitro - Planta de acuario vivo *(en castelán)*.
4. 1 2  *Marsilea angustifolia* en *aquaorinoco.com* *(en inglés)*.
5. ↑  *Marsilea angustifolia* en *aquasabi.com* *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APNI: 104366
* EPPO: MASAN
* FloraBase: 73
* GBIF: 5613340
* iNaturalist: 1002209
* IPNI: 17144660-1
* NCBI: 388469
* POWO: ID
* Tropicos: 50338103
* VicFlora: ID

 |
**Marie-Christine Koundja**, nada en Iriba o 30 de marzo de 1957, é unha escritora e diplomática do Chad. Traballou en varios departamentos ministerios e embaixadas do seu país. É primeira autora publicada do seu país, e escribiu dúas novelas en lingua francesa: *Al-Istifakh, ou, L'idylle de mes amis* (2001) e *Kam-Ndjaha, la dévoreuse* (2009).

Traxectoria
-----------

Despois de rematar a educación secundaria estudou Dereito durante un ano na Universidade de N'Djamena, pero deixouno e comezou na escola de secretariado de Yaoundé (Camerún). Traballou para varias axencias estatais do Chad no Camerún, incluído o servizo civil, e despois foi nomeada encargada de asuntos exteriores na embaixada do Chad. Despois foi nomeada primeira secretaria da embaixada do Chad en Abuja (Nixeria).

O seu primeiro libro, *Al-Istifakh ou l'idylle de mes amis*, editado en Yaoundé en 2001 por Editions Clé, foi a primeira obra publicada dunha muller do Chad. A novela conta a historia dunha parella nova que decide casar sen o consentimento das súas familias polas diferenzas relixiosas e tribais. A novela remata cun final feliz, coa parella vivindo en Francia. Koundja usa o matrimonio para simbolizar os temas sociais da sociedade do seu país desde 1979, e para avogar pola cultura do perdón. A súa segunda novela, *Kam-Ndjaha, la dévoreuse*, foi publicada en 2009 en París por Éditions Menaibuc. O libro inclúe temas como a pobreza, a infidelidade e a amizade.

Koundja é nai de catro rapaces.

Obra
----

* *Al-Istifakh ou l'idylle de mes amis* (Editions Clé, 2001). ISBN 2-7235-0129-9. Prefacio de Pascal Charlemagne Messanga Nyamding.
* *Kam-Ndjaha, la dévoreuse* (Éditions Menaibuc, 2009). ISBN 9782353490820

Notas
-----

1. ↑  *Anthologie de la littérature et des arts tchadiens*. Bourdette-Donon, Marcel. Paris: L'Harmattan. 2003. p. 187. ISBN 9782747540513. OCLC 52429094.
2. ↑  Zuchora-Walske 2009, pp. 70–71.
3. ↑  Taroum, Aline (Xaneiro de 2005). "Christine Koundja: première femme tchadienne écrivain, auteure du roman 'Al Istifakh ou I'Idylle de mes amis'". *Amina* (en francés) (417). p. 48.
4. ↑  "Marie-Christine Koundia signe «Kam-Ndjaha la dévoreuse»". *Universidade de Australia Occidental*. 2014. Consultado o 4 de novembro de 2016.
5. ↑  "Marie-Christine Koundja". *Universidade de Australia Occidental*. Consultado o 4 de novembro de 2016.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Zuchora-Walske, Christine (2009). *Chad in Pictures*. Twenty-First Century Books. ISBN 1575059568.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3058245
* WorldCat
* VIAF: 233008533
* BNF: 16214280j
* ISNI: 0000 0003 6758 2829
* LCCN: no2001052235
* SUDOC: 07882625X

 |
Multitude na marcha sobre Washington polo traballo e a liberdade.
A **Marcha sobre Washington polo traballo e a liberdade**, tamén coñecida como a **Gran Marcha sobre Washington** foi unha das maiores manifestacións a prol dos dereitos humanos na historia dos Estados Unidos en reivindicación dos dereitos civís e económicos dos afroamericanos. Tivo lugar en Washington, D.C. o 28 de agosto de 1963. Foi esta manifestación na que Martin Luther King pronunciou o seu histórico discurso "Teño un soño" ante o Lincoln Memorial defendendo a harmonía racial durante a marcha.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Marcha sobre Washington polo traballo e a liberdade Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Marcha sobre Washington *(en inglés)*
* Marcha sobre Washington, 28 de agosto de 1963 *(en inglés)*
* Marcha sobre Washington, WDAS History *(en inglés)*
* Programa orixinal da marcha Arquivado 15 de agosto de 2011 en Wayback Machine. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1128871
* EBID: ID
* SNAC: w6s24pw3

 |
Símbolo do *ichthys* ou piscis.

***IXΘΥΣ***: Iota **I**=Xesús; Khi **X**=Christos; Theta **Θ**=Theou (de Deus); Ípsilon **Υ**=Uios (Fillo); Sigma **Σ**=Soter (Salvador)
O **ichtus** ou **ichthys** (en grego, ΙΧΘΥΣ, ['ix.θys], peixe) é un símbolo que consiste en dous arcos que se intersecan de forma que parece o perfil dun peixe, e que foi empregado polos primeiros cristiáns como un símbolo secreto e un método de identificación entre os crentes.

É un acrónimo, a partir do grego e que significa: Iēsoûs Christós Theoû hYiós Sōtér; "Xesucristo, Fillo de Deus, Salvador".

O uso do ichtus como símbolo secreto puido ser o seguinte: unha persoa debuxaba unhas liñas rectas e curvas na area de xeito aparentemente aleatorio, das que unha delas era un arco circular (medio ichtus). Se outra persoa debuxaba máis liñas no chan e completaba a figura, os dous saberían que ambos eran cristiáns.

Tamén era usado secretamente cando dúas persoas que non se coñecían moi ben se vían novamente, unha delas facíalle a metade do símbolo do peixe na palma da man a un ao saudalo e o outro respondía facendo a outra metade se tamén era fervente Cristián, se non pasaba como unha cóxega ou accidente, pero a maioría das veces tomábanse moitas precaucións, como o de investigar á outra persoas de antemán.

Antes do Edicto de Milán os cristiáns non podían revelar abertamente a súa fe, xa que corrían o risco de seren perseguidos ou executados.

Interpretacións
---------------

O peixe tamén se interpreta desde a psicoloxía arquetípica como símbolo da verdade profunda (baixo a auga) que se oculta para ser atrapada e, de seguido, saír á luz; que brilla en segredo nun primeiro momento, e o pescador debe obtelo para alimentarse. 

### Interpretación bíblica

Na Biblia aparece Pedro como pescador, e Xesús simbolicamente representaría como o guía á verdade. Púidose establecer un vínculo entre Xesus e o peixe a partir do baño no baptisterio (piscina, que literalmente significa estanque de peixes) e a parábola dos pescadores de homes que refería aos apóstolos. O peixe era un símbolo de boa sorte.

### Interpretación astrolóxica

Outra interpretación deriva das condicións astrolóxicas da "Era de Piscis" xa que a conxunción aúrea de Xúpiter e Saturno tivo lugar no ano 7 a.C. (o ano do presunto nacemento de Cristo) tres veces no signo de Piscis no zodíaco. Interpretouse que Xesús era a primeira deidade cósmica dos peixes. E designábase aos recentemente convertidos como "pisciculi" (peixiños) e o peixe converteuse, xunto co pan en símbolo da eucaristía.

Notas
-----

1. ↑  "On Baptism". *Christian Classics Ethereal Library* (en inglés). Consultado o 11-11-2018.
2. ↑  San Agustín: *De Civitate Dei*, libro XVIII, cap. XXIII.
3. ↑  Biederman (2013), p. 357

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ichthys***  |

### Bibliografía

* Biedermann, Hans (2013). *Diccionario de símbolos*. Col. Lexicon. Barcelona: Ed. Paidós. ISBN 978-8449329647.
* Dölger, Franz Joseph (1999). *ICHTHYS* **1**. Peter W. Metzler Verlag. ISBN 3-936283-01-X.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q211751
* JSTOR: ichthys

 |