Ventre de vacún, partido en anacos para facer callos. Á esquerda recoñécese claramente un anaco de retículo
O **retículo** é o segundo dos preestómagos dos animais ruminantes, unha víscera máis ou menos esférica, duns 8-10 litros de capacidade na vaca adulta, que se caracteriza polos pregamentos ou laminiñas que forma a súa mucosa debuxando unha retícula de campos cadrados, pentagonais e, maiormente, hexagonais, a modo das celas dun favo.

Descrición
----------

O retículo sitúase entre o rume e o diafragma, apoiado sobre a cartilaxe xifoide do esterno. Dorsalmente, contacta co rume e co fígado; pola dereita, co calleiro; e pola esquerda, co diafragma. A forma é practicamente esférica, pero pode modificar considerablemente de forma e volume grazas á musculatura lisa das paredes.

Comunica anteriormente co rume mediante un ancho orificio (de 18 x 13 cm nos bovinos), e posteriormente co libro, mediante un orificio estreito en forma de fendedura.

Os pregamentos da mucosa son de alturas variables e inestensibles. En cada pregamento hai unha estrutura muscular de fibras lisas, en dirección lonxitudinal da crista. Na vaca, as celas que delimitan mostran no fondo outros pregamentos ou cristas máis baixas, que á súa vez delimitan outros espazos secundarios e máis pequenos. Na ovella, en lugar destas cristas aparecen pequenas prominencias lineais.

Tanto nos pregamentos como no fondo das celas hai pequenas papilas. Na zona máis próxima ó rume e ó suco esofáxico, as cristas son cada vez máis baixas e adoptan unha disposición lineal, sen confluír unhas coas outras para rematar converténdose en vilosidades.

Fisioloxía
----------

No retículo continúase o proceso de trituración e mestura do contido estomacal que se iniciou no rume. As secrecións das papilas da mucosa deste órgano aumentan a fluidez dos alimentos e facilitan, así, as reaccións químicas da dixestión. Os movementos das paredes e a estrutura reticular conseguen que non pasen ó libro fragmentos de alimento de tamaño maior de 1–2 mm e sen predixerir.

O continuo intercambio dos contidos do retículo e do rume leva a considerar ámbalas vísceras dunha forma unitaria, denominada complexo "retículo-rume".

Patoloxía
---------

A situación do retículo, acaroado ó diafragma e á mesma altura do corazón, do que hai unha separación de tan só 3–4 cm, posibilita unha patoloxía característica do gando vacún, denominada *reticulo-pericardite traumática*. Consiste na inxestión dalgún obxecto metálico aguzado (unha agulla, un cravo, un arame) mesturado coa herba ou coa forraxe. Ó quedar retido entre os pregamentos do retículo, remata cravándose e perforando a parede da víscera, o diafragma e, finalmente, o pericardio. É un accidente moi grave, sen tratamento, que obriga a sacrifica-lo animal canto antes para intentar aproveita-la súa carne.

Nomes populares
---------------

Aparece na bibliografía cos nomes populares de *bonete* (que é un castelanismo) ou *barrete* (un lusismo), nomes derivados da forma esférica desta víscera. Tamén se recolleron nomes como *crespiña* e *redeiriña*.

> 
> 
> *Hai que remoer. O cerebro manda as ordes á panza, á redeiriña, ao coallar... e o motor da herba ponse en marcha. Boi amosa a sintonía dos recados nun rou-rou inalterable, sete veces trousa e tres descansa e volve.*
> Vázquez Pintor
>

Notas
-----

1. ↑  Peza posteroinferior do esterno.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* FERRO RUIBAL, Xesús, e BENAVENTE JAREÑO, Pedro: *O libro da vaca. Monografía etnolingüística do gando vacún*. Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades, Santiago de Compostela 2010.
* GLOOBE, Hanan: *Anatomía aplicada del bovino*
* KOLB, Erich: *Fisiología veterinaria*. Acribia, Zaragoza 1976.
* SCHWARZE, E.: *Compendio de anatomía veterinaria. II: Sistema visceral*. Acribia, Zaragoza 1970.
* VÁZQUEZ PINTOR, Xosé: *A memoria do boi*. Xerais, Vigo 2001.

### Ligazóns externas

* *Sistema dixestivo dos ruminantes* *(en castelán)*
* *Anatomía e fisioloxía do aparato dixestivo dos ruminantes* *(en castelán)*
* *O estómago do pequeno ruminante* *(en castelán)*
* *Anatomia do aparato dixestivo dos ruminantes* *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q767749
* BNCF: 49687
* EBID: ID
* GND: 4251697-3
* LCCN: sh87001218
* MAG: 142579037

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D012159

 |