recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Fernández Armesto.
**Fermín Fernández García-Armesto**, nado na Mezquita o 11 de novembro de 1907 e finado na Coruña o 7 de maio de 1979, foi un médico, tradutor e lexicógrafo galego. Era irmán do xornalista Felipe Fernández Armesto (Augusto Assía).

Traxectoria
-----------

Fillo de Ricarda García Armesto e Fermín Fernández Gómez. Fixo os seus estudos primarios en Ourense e Vigo, e os secundarios en Santiago de Compostela. En 1932 licenciouse en medicina na Universidade de Santiago de Compostela. Ao finalizar a licenciatura, ampliou estudos en Alemaña, durante os anos 1932 e 1933, cos profesores Baader e Schultze. Entre 1934 e 1936 exerceu como médico en Consuegra, provincia de Toledo.

Durante a Guerra Civil española serviu como capitán médico no exército da república, encargándose, entre outros cometidos, da organización de hospitais de sangue.

Desde 1939 a 1947 traballou co profesor Ramón Sarró no Hospital de Neuropsiquiatría Santa Ana de Barcelona, e como tradutor de alemán para a Colección Antropológica da Editorial Miracle. Entre 1948 até 1977 foi inspector médico do Instituto Social da Mariña, na Coruña.

Foi cofundador da Editorial Daimón, e mantivo na revista *Destino* a columna "Ciencia y Medicina". En 1946 recibiu o Premio Nacional de Tradución polo seu abondoso e cualificado traballo como tradutor do alemán, así como do inglés, francés e portugués. Desde 1950 a 1971 foi o editor da versión en castelá da revista científica vienesa *Archivos de Medicina Práctica*.

Faleceu sen rematar a última revisión da súa principal obra lexicográfica, o *Dicionario castelán-galego*, publicado postumamente en 1981 por Ediciós do Castro, con limiar de Rafael Dieste.

Principais obras
----------------

* 1968 - "Feijóo, el reformador del Arte de Curar". *Homenaje al Padre Feijóo* (Universidade de La Plata. Facultade de Humanidades, 1968)
* 1981 - *Dicionario castelán-galego* (Ediciós do Castro, 1981)
* 1981 - *Vocabulario castelán-galego* (Ediciós do Castro, 1981)

Vida persoal
------------

Casou con Eugenia Borchardt Zirbke e foi pai de Ricardo Fernández Borchardt.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 8-5-1979, p. 60.
2. ↑  *La Voz de Galicia*, 17-10-1997, p. 51.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17413373
* WorldCat
* VIAF: 31991220
* BNE: XX1113456
* BNF: 11886283v
* DBE: fermin-fernandez-garcia-armesto
* ISNI: 0000000059299909
* LCCN: n82060634
* OL: OL1465885A
* SUDOC: 085991538

 |
Un tlamatini observando o firmamento (Codex Mendoza, 1507)Un *tlamatini* observando o firmamento (*Codex Mendoza*, 1507)
***Tlamatini*** (en plural, *tlamatinime*) é unha palabra en náhuatl que significa "o que sabe algo". En xeral, tradúcese como "persoa sabia".

Morfoloxía
----------

A palabra *tlamatini* deriva do verbo transitivo *mati*, que significa "saber". A este, engádese o prefixo *tla-*, que indica un obxecto inanimado sen identificar, e que adoita traducirse por "algo". Tamén se lle engade o sufixo *-ni*, que posúe o sentido de "persoa que se caracteriza por algo". Xa que logo, *tlamatini* é "unha persoa que se caracteriza por saber algo"; é dicir, "unha persoa sabia" ou "alguén que sabe".

Filósofos
---------

O estudoso da cultura e a lingua náhuatl Miguel León Portilla traduciu o termo *tlamatini* como "filósofo", identificando ambas figuras. A estes *tlamatinime* dedicou o seu clásico estudo *La filosofía náhuatl estudiada en sus fuentes* (1956). Porén, este tipo de comparacións pódese atopar xa en textos occidentais da época da conquista. Por exemplo, Bernardino de Sahagún refírese aos *tlamatinime* como "filósofos" ou "sabios".

Notas
-----

1. ↑  Harding, Sandra; Figueroa, Robert (2013-10-31). *Science and Other Cultures: Issues in Philosophies of Science and Technology* (en inglés). Routledge. ISBN 978-1-134-72732-2.
2. ↑  Portilla, Miguel León (2006). *La filosofía náhuatl: estudiada en sus fuentes* (en castelán). UNAM. ISBN 978-970-32-3176-8.
3. ↑  "Tlamatinimes, el antecedente azteca de los filósofos mexicanos". *MXCity* (en Spanish). 2016-08-31. Consultado o 2023-12-26.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* León-Portilla, M. (1956). *La filosofía náhuatl estudiada en sus fuentes*. UNAM. ISBN 978-970-32-3176-8

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Pobos indíxenas de América*** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3530065
* MAG: 2779606261

 |
| «Samma stjärnor lysa för oss två» |
| --- |
|  |
| Canción de Alice Babs |
| Lanzamento | 1958 |
| Formato |  |
| Gravada |  |
| Xénero musical |  |
| Lingua(s) | Sueco |
| Duración | 2:38 (actuación no Festival de Eurovisión 1958) |
| Discográfica |  |
| Produtor(es) |  |
| Escritor(es) | Åke Gerhard |
| Miscelanea | {{{miscelanea}}} |

«**Samma stjärnor lysa för oss två**» (en galego: «A mesma estrela brilla para nós dous») é unha canción composta por Åke Gerhard e interpretada en sueco por Alice Babs. Foi elixida para representar a Suecia no Festival de Eurovisión de 1958 co título «**Lilla stjärna**» tras ser seleccionada internamente pola emisora sueca Sveriges Radio.

Festival de Eurovisión 1958
---------------------------

Alice Babs interpretando a canción durante un ensaio do Festival de Eurovisión 1958.
### Selección

«Samma stjärnor lysa för oss två» foi seleccionada para representar a Suecia no Festival de Eurovisión 1958 pola emisora sueca Sveriges Radio. A cantante elixida para interpretala, Alice Babs, pediu que a letra da canción fose cambiada, así que a emisora sueca encargou a Gunnar Wersén, xornalista e empregado de Sveriges Radio, que escribise unha nova letra para a canción, cuxo nome cambiou a «Lilla stjärna». Debido a isto, o compositor, Åke Gerhard, prohibiu a publicación da canción de maneira comercial.

### No festival

A canción participou no festival celebrado nos estudos AVRO en Hilversum o 12 de marzo de 1958, sendo interpretada pola cantante sueca Alice Babs. A orquestra foi dirixida por Dolf van der Linden.

Foi interpretada en sexto lugar, seguindo a Luxemburgo con Solange Berry interpretando «Un grand amour» e precedendo a Dinamarca con Raquel Rastenni interpretando «Jeg rev et blad ud af min dagbog». Ao final das votacións, a canción recibiu 10 puntos, obtendo o cuarto posto de 10.

Notas
-----

1. 1 2 3  "Melodifestivalen 1958". *Sveriges Television* (en sueco). Arquivado dende o orixinal o 15 de agosto de 2019. Consultado o 15 de agosto de 2019.
2. 1 2  UER (ed.). "Alice Babs - Sweden — Hilversum 1958" [Alice Babs - Suecia — Hilversum 1958]. *Festival de Eurovisión* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 15 de agosto de 2019. Consultado o 15 de agosto de 2019.
3. ↑  "Dolf van der Linden". *And the conductor is...* (en inglés). Search, by year, 1958, Dolf van der Linden. Consultado o 15 de agosto de 2019.
4. ↑  UER (ed.). "Final of Hilversum 1958" [Final de Hilversum 1958]. *Festival de Eurovisión* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 12 de agosto de 2019. Consultado o 15 de agosto de 2019.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Suecia no Festival de Eurovisión

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:***Primeira aparición*** | **Suecia no Festival de Eurovisión**1958 | Sucesor:**«Augustin»Brita Borg** |
O escafandro estratonáutico, c.1935.
O **escafandro estratonáutico** foi un traxe presurizado deseñado polo coronel Emilio Herrera Linares en 1935 para ser usado durante un voo estratosférico mediante un globo aerostático de barquilla aberta programado para o ano seguinte. Considérase un dos antecedentes do traxe espacial.

O voo nunca tivo lugar debido ao comienzo da Guerra Civil Española. Herrera, que militou no bando republicano, fuxiu a Francia en 1939, onde morreu no exilio en 1967. O traxe, feito de seda vulcanizada, foi cortado e usado para facer chubasqueiros para as tropas. Tería sido o primeiro traxe totalmente presurizado funcional da historia, aínda que nunca chegou a ser usado en condicións reais.

O traxe tiña no seu interior unha funda hermética (probada no baño do piso de Herrera en Sevilla) recuberta dun armazón metálico articulado con plegues similares aos dun acordeón. Tiña partes articuladas para os ombreiros, a cadeira, os cóbados, os xeonllos e os dedos. A mobilidade do traxe foi probada na estación experimental de Cuatro Vientos e, segundo Herrera, era "satisfactoria". O traxe era alimentado con oxíxeno puro. Herrera deseñou un micrófono especial sen carbono para ser usado no interior do traxe e evitar calquera posibilidade de ignición espontánea. O visor do casco usaba tres capas de cristal: unha irrompible, outra cun filtro ultravioleta e a exterior opaca ao infravermello. As tres capas tiñan un tratamento antivaho.

Herrera incluíu un quentador eléctrico no traxe, pero durante as probas nunha cámara que simulaba grandes alturas o traxe quentábase ata os 33 °C mientras que a temperatura da atmosfera a seu arrededor descendía a -79 °C. Herrera deuse conta de que o problema nun traxe presurizado situado nun contorno de case baleiro era en realidade eliminar a calor sobrante producida polo corpo humano.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *escafandro*.
2. ↑  Mark Wade (2020). "Escafandra Estratonautica". Consultado o 16 de marzo de 2020.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* O escafandro estratonáutico en *Tecnología Obsoleta*
**Waldo Botana Pedreira**, máis coñecido como **Waldo Botana**, nado en Rutis (Culleredo) o 21 de febreiro de 1919 e finado na Coruña o 20 de xuño de 1998, foi un futbolista galego.

Traxectoria
-----------

O seu primeiro equipo foi o Rápido de Rutis, xogando posteriormente no Arsenal de Santa Lucía. Na tempada 1935-1936 pasou ao Real Club Deportivo da Coruña e pronto xogaría no equipo titular.

A guerra civil española levouno a terras valenciás e aló ingresou no Recuperación de Levante, xogando o campionato rexional e outro de clasificación para a Copa. Na tempada 1939-1940 pasou ao Valencia CF. Xogou varios partidos e figurou como suplente na final da Copa del Generalísimo fronte o RCD Español de Barcelona. Na tempada 1941-1942 Botana marchou para o CD Alcoyano, onde habería permanecer sete tempadas, varias delas na Primeira División española de fútbol.

Na tempada 1949–50 volveu para o Deportivo da Coruña, adestrado por Alejandro Scopelli. Na súa primeira campaña formou parte do mediocampo titular, xunto con Dagoberto Moll, Manuel Guimeráns e Juanete. Ese ano participou en 26 partidos e o Deportivo foi subcampión, cun punto menos que o líder, o Atlético de Madrid. Na 1950–51 participou en 12 encontros.

O 27 de novembro de 1950 sufriu unha grave lesión en Riazor (fractura de tibia e peroné) xogando contra o Sevilla FC, o que adiantaría a súa retirada, con 31 anos. Porén, volveu ao fútbol na tempada 1954/55, xogando co Deportivo Xuvenil a histórica campaña do club coruñés na Segunda División. En febreiro de 1955, tras a dimisión de Eduardo Viso, converteuse no adestrador do equipo, ao que non puido salvar do descenso.

Posteriormente pertenceu ao cadro técnico do Deportivo e rexentou un establecemento de venda de material deportivo co tamén xogador deportivista Julián Cuenca na rúa de Santo André, que atendían persoalmente. Faleceu na Coruña en 1998.

Palmarés
--------

Valencia
* Liga de España: 1941–42
* Copa do Rei: 1941

Notas
-----

1. ↑  "Galería de Personajes". Arquivado dende o orixinal o 17-04-2016. Consultado o 31-03-2016.
2. 1 2 3 4 5  Carlos Fernández. La Voz de Galicia (19 de abril de 2004). "Personajes coruñeses | Waldo Botana Pereira". Arquivado dende o orixinal o 13-04-2016. Consultado o 31-03-2016.
3. ↑  "Waldo Botana es el nuevo entrenador del Juvenil". *La Voz de Galicia* (en castelán) (A Coruña ed.). 2 de febreiro de 1955. p. 5.

| * v
* c
* e
Deportivo da Coruña – Tempada 1949–50 |
| --- |
| *1º subcampionato de liga* |
| 
* Acuña
* Cheché Martín
* Ponte
* Pedrito
* Waldo Botana
* Moll
* Guimeráns
* Dieste
* Franco
* Tino
* Marquínez
* Pita
* Juanete
* Carlitos
* Ponce
* García
* Lujambio
* Adestrador: Scopelli

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17413495
* BDFutbol: 10311
* FootballDatabase: 120844

 |
Non confundir con Eladio Rodríguez González.

**Eladio Rodríguez González**, nado en San Miguel de Outeiro (Vilamartín de Valdeorras) en 1912, e finado en Madrid o 21 de xaneiro de 1942, foi un político e militar galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de labregos, era o segundo de seis irmáns. Orfo de moi novo, abandonou a escola para traballar no campo. Durante a República afiliouse ao PCE con Santiago Álvarez, e intentou crear células do partido en Valdeorras. Na folga xeral revolucionaria de 1934 logrou atrasar as tropas militares que ían cara Asturias. Tivo que ocultarse en Quiroga, pero ante a persecución das autoridades refuxiouse en Chaves, onde estivo quince meses, ata o triunfo da Fronte Popular. Regresou a Valdeorras trala amnistía concedida polo goberno participando en varios actos do partido, e na campaña do Estatuto de Autonomía.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 pasou a Asturias. Ingresou no Batallón Galicia e chegou a tenente-xefe do Corpo de Sanidade. Coa derrota de Asturias pasou a Barcelona onde se incorporou á XI División, e despois ao V Corpo do Exército onde chegou a tenente de información do Estado Maior. O 11 de febreiro de 1939 cruzou a fronteira francesa, logrou eludir os campos de concentración e instalouse en París. En marzo de 1939 solicitou asilo en México. Coa segunda guerra mundial o Comité Central do PCE ordenoulle a marcha a Cuba, vía Santo Domingo, con Santiago Álvarez; desembarcou na Habana o 29 de novembro de 1939. Saíu ilegalmente da illa o 8 de marzo de 1940 para traballar clandestinamente en España, arribando a Coruña o 26 de marzo. Trasladouse a Vigo para contactar con Francisco Barreiro que debía prepararlle a viaxe a Lisboa. Actuou entre Galicia e Portugal. En Lisboa formou parte da dirección do PCE no exilio.

Trala caída de Eleuterio Lobo Martín foi detida a maior parte da dirección do PCE en Portugal e extraditados os seus membros pola policía salazarista; Eladio foi arrestado en Vigo o 26 de outubro de 1941 con Francisco Barreiro e Jacinto Nogueira. Compareceu nun consello de guerra en Madrid e foi condenado a morte. Logo duns meses na prisión de Porlier, foi fusilado o 21 de xaneiro de 1942 no Cemiterio do Este con Francisco Barreiro, Isidoro Diéguez Dueñas, Jesús Larrañaga Churruca, Manuel Asarta Imaz e Jaime Girabau Estévez.

Notas
-----

1. ↑  Solicitudes de refugiados españoles en Francia que desean emigrar a Mexico
2. ↑  "Listado alfabético de personas fusiladas en las tapias del Cementerio del Este (1939-1945)". Arquivado dende o orixinal o 13 de agosto de 2022. Consultado o 16 de febreiro de 2023.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Estruch Tobella, Joan (1998). *El PCE en la clandestinidad. 1939-1956*. Madrid: Siglo XXI. ISBN 84-932232-8-X.

* Fernández Rodríguez, Carlos (2020). *Los otros camaradas: El PCE en los orígenes del franquismo (1939-1945)* (en castelán). Zaragoza: Prensas Universitarias de Zaragoza. pp. 339–351. ISBN 9788417873707.

### Ligazóns externas

* Ficha no Repertorio biobibliográfico do exilio galego Arquivado 23 de setembro de 2015 en Wayback Machine.

* Ficha en Memoria Pública
* Ficha en Memoria Democrática
**Calístenes,** en grego antigo Καλλισθένης, en latín Callisthenes, foi un historiador grego do século III a. C. orixinario de Olinto (en grego Ὄλυνθος*,* en latín Olynthus), na península calcídica. Acompañou a Alexandre Magno nas súas expedicións asiáticas e deixou constancia escrita; tamén foi autor doutras obras historiográficas, pero na actualidade non se conserva ningunha obra de Calístenes. Atribúeselle falsamente o coñecido romance de Alexandre, e o seu autor é xeralmente coñecido como Pseudo-Calistenes.

Por parte da súa nai era sobriño de Aristóteles, quen foi o seu mestre e recomendouno a Alexandre, acompañándoo nas súas expedicións a Asia como cronista oficial. Caendo en desgraza, en -327 foi acusado de conspiración e detido en Bactria e preso nunha gaiola de ferro. Dise que a causa foi a súa negativa a axeonllarse ante Alexandre como emperador.

As súas obras principais foron Os *Helenos* e a *Historia de Alexandre*, das que só quedan fragmentos tirados de citas doutros autores. Os *Helenos* trataron o período desde a Paz de Antalcides, que puxo fin á Guerra de Corinto entre Esparta e Atenas, Corinto, Tebas e Argos; até o comezo da Guerra focense. A *Historia de Alexandre* foi unha crónica das conquistas de Alexandre, de grande valor porque Calístenes viviunas de primeira man. Aínda que se perdeu a orixinal, utilizárona numerosos autores e consérvanse varios testemuños e citas directas, entre elas unha descrición da batalla de Issos e outra da batalla de Gaugamela.

Notas
-----

1. ↑  "Calístenes de Olinto". *L'Enciclopèdia.cat*. Barcelona: Grup Enciclopèdia Catalana.  (*en catalán*)
2. 1 2  Louise, Marie. *Callisthenes*. Encyclopaedia Iranica.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Grecia antiga*** |

* Alexandre o Grande
* Aristóteles
* Grecia antiga
* Historiografía
* Historiografía grega
* Teofrastro

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q82793
* WorldCat
* VIAF: 315946119
* CERL: cnp00996364
* DeutscheBio: 118640062
* EBID: ID
* FAST: 1811011
* GEC: 0013628
* GND: 118640062
* ISNI: 0000000138819773
* LCCN: n86028308
* NLG: 46062
* SELIBR: 259693
* SNAC: w6903p01
* SUDOC: 127225811
* Treccani: callistene-di-olinto

 |
**Manuel Rei Romeu**, nado en Vilancosta (Berres, A Estrada) o 3 de marzo de 1964, é un escritor e crítico literario galego.

Traxectoria
-----------

Estudou Filoloxía Galego-Portuguesa na Universidade de Santiago de Compostela, onde se acrecentará o seu interese polas figuras máis relevantes da literatura galega. Na actualidade alterna o seu traballo no IES "Concepción Arenal" de Ferrol con labores políticos no Concello de Pontedeume, onde reside.

Ao longo de máis dunha década centra os seus esforzos na análise da obra literaria e política de Castelao, referente que figurará para a súa obra ensaística. Así mesmo, foi un dos integrantes do comité científico encargado da publicación da *Historia da Literatura Galega* (AS-PG - A Nosa Terra) en 1996. Ademais desenvolve un intenso labor impartindo charlas e participando en diversos congresos, seminarios e xornadas.

Politicamente foi escollido concelleiro en Pontedeume polo BNG nas locais de 1995, e revalidou o seu asento como concelleiro en 1999, 2003, 2007 e 2011 como cabeza de lista dos nacionalistas. Ademais, entre 1999 e 2007 tivo responsabilidades de goberno en executivos liderados polo candidato do PSdeG-PSOE, Belarmino Freire. En decembro de 2011 anunciou que deixaba a vida municipal.

Obras
-----

### Ensaio

* *Arte e Verdade. A obra literaria de Daniel Castelao*, 1991, Edicións do Cumio.
* *Castelao e Sempre en Galiza*, 1996, Laiovento.
* *Afonso Daniel Castelao*, 1999, A Nosa Terra.
* *Castelao: Desta Terra, deste tempo*, 2000.
* *Volver a Castelao*, 2011, Asociación de Escritores en Lingua Galega.

### Edicións

* *A Narrativa de Castelao. Antoloxía*, (editor), 1997, AS-PG/A Nosa Terra.
* *Sempre en Galiza (Antoloxía)*, (editor), 1997, AS-PG/A Nosa Terra.

### Obras colectivas

* *Literatura Galega. Século XX*, 2001, A Nosa Terra.
* *Literatura Galega: Da Idade Media ao Século XIX*, 2002.

Notas
-----

1. ↑  "RENUNCIO Á ACTA DE CONCELLEIRO NO CONCELLO DE PONTEDEUME". *arquivo.bng-galiza.org*. Consultado o 2021-03-17.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Manuel Rei Romeu na páxina web da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12392818
* WorldCat
* VIAF: 29114876
* AELG: 351
* BNE: XX1093785
* LCCN: no95016871
* SUDOC: 078682150

 |
**Kosmos 133** foi unha misión espacial soviética lanzada sen tripulación o 28 de novembro de 1966 mediante un foguete Soiuz 11A511 desde o cosmódromo de Baikonur.

Características
---------------

Kosmos 133 fo a primera Soiuz modelo 7K-OK lanzada á órbita. Foi enviada sen tripulación para facer diferentes probas xunto con outra Soiuz, incluindo o acoplamento entre elas, sendo a Kosmos 133 a parte pasiva da misión, pero despois do lanzamento varias anomalías fixeron que o control de terra decidira non lanzar a segunda Soiuz. Despois de chegar a órbita, Kosmos 133 mantivo unha rotación de dúas voltas por minuto en lugar de manter unha posición estable. Ademais, a telemetría indicaba que algúns dos tanques de propelente estaban baleiros, imposibilitando unha cita espacial, de aí a cancelación do lanzamento da segunda Soiuz para as probas. O control de terra intentou facer reentrar de maneira controlada a Soiuz, pero varios problemas cos sistemas de orientación e propulsión fixeron que a reentrada se producira de maneira incontrolada e fora do territorio da Unión Soviética, activándose o sistema de autodestrucción. Nunca se atoparon os restos da nave.

A pesar dos problemas non se considerou a misión un fracaso total ao ser a primeira nave do seu tipo en ser posta en órbita e recollerse datos valiosos para correxir os problemas no futuro. Segundo a investigación, a causa dos diversos problemas tivo a súa orixe na instalación coa polaridade invertida de diferentes sistemas eléctricos.

Notas
-----

1. 1 2  N2YO (2021). Real Time Satellite Tracking, ed. "COSMOS 133" (en inglés). Consultado o 17 de febreiro de 2024.
2. 1 2 3 4 5 6 7  NASA (28 de outubro de 2022). "Cosmos 133" (en inglés). Consultado o 17 de febreiro de 2024.
3. 1 2 3 4  "Letter dated 5 January 1967 from the Permanent Representative of the Union of Soviet Socialist Republics addressed to the Chairman of the Committee on the Peaceful Uses of Outer Space" (PDF) (67-00391 (E)). 9 de xaneiro de 1967: 2. Consultado o 17 de febreiro de 2024.
4. 1 2 3 4  Gunter Dirk Krebs (2024). Gunter's Space Page, ed. "Soyuz 2, 5 (7K-OK, passive)" (en inglés). Consultado o 17 de febreiro de 2024.
5. 1 2 3 4  Anatoly Zak (28 de xaneiro de 2024). "Kosmos-133: Soyuz lifts off!" (en inglés). Consultado o 17 de febreiro de 2024.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Soiuz 11A511
Coordenadas: 43°13′56.13″N 8°24′31.05″O﻿ / ﻿43.2322583, -8.4086250

Égoas no monte Xalo.
O **monte Xalo** é unha das zonas máis elevadas do litoral coruñés, cunha altitude de 514 metros sobre o nivel do mar.

Localización
------------

Neve no monte Xalo.
O Xalo é un aranguelo que se estende tres quilómetros en sentido leste-oeste, dende Carral ata A Laracha, polo límite entre os concellos de Culleredo e Cerceda. Está aliñado coas chamadas mesetas de Santa Comba e de Tordoia —das que queda ao nordeste— e a súa vertente setentrional configúrase como un chanzo que salva o desnivel coas Mariñas da Coruña. Precisamente, dende O Petón —unhas rochas no máis alto do monte— pódese gozar dunha panorámica da comarca e albiscar lugares como a central elécrica de Sabón, o porto exterior da Coruña, o aeroporto de Alvedro ou a Torre de Hércules, alén de todo o val de Veiga, que está ao pé.

Deporte
-------

No monte hai varias rotas de sendeirismo sinalizadas. As pistas forestais empréganse para deportes como ciclismo de montaña e carreiras. No alto do Petón as rochas están equipadas para a práctica de escalada.

Arqueoloxía
-----------

Medoña do Chan de Castelo no Monte Xalo, Culleredo.
En 1950 o arqueólogo Luís Monteagudo atopou varias mámoas de gran tamaño, que foron destruídas ao longo dos anos posteriores, e en 1973 outras máis pequenas que aínda se conservan.

Aproveitamento do monte
-----------------------

Ademais do aproveitamento forestal que se está a a facer do monte, polas inmediacións do Xalo pasa un oleoduto cara a Cerceda e liñas eléctricas de alta tensión da subestación eléctrica das Travesas. No cumio tamén hai instaladas antenas de radio, televisión, telefonía móbil e telecomunicacións en xeral.

Existiu un proxecto para instalar un parque eólico de dez muíños e 45 megawatts que sería o de maior potencia de Galicia. A proposta foi finalmente desbotada por Aena por comprometer a seguridade da aviación no aeroporto da Coruña.

Notas
-----

1. ↑  "Definición da palabra aranguelo". *academia.gal*. Consultado o 2020-11-30.
2. ↑  Valcarlos, Pagés; L, J.; Romaní, Vidal; Ramón, Juan (1997). "La extremidad occidental de la superficie fundamental de Galicia: La Meseta de Santa Comba". ISSN 0213-4497. Consultado o 2017-08-13.
3. ↑  Concello de Culleredo (eds.). "Monte Xalo".
4. ↑  "Resolución do DOG nº 170 do 2012/9/6 - Xunta de Galicia". *www.xunta.gal*. Consultado o 2020-11-30.
5. ↑  gallego, El Ideal. "AENA bloquea la instalación de un parque eólico en el monte Xalo por seguridad para el aeropuerto". *El Ideal gallego* (en castelán). Consultado o 2020-11-30.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Monte Xalo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Área recreativa do Monte Xalo en Turgalicia
O **Apollo 16** foi a décima misión tripulada do programa Apollo dos Estados Unidos, a quinta e penúltima en aterrar na Lúa e a primeira en aterrar nas terras altas da mesma. A segunda das chamadas "missións J", estivo tripulada polo comandante John Young, o piloto de módulo lunar Charles Duke e o piloto de módulo de mando Ken Mattingly. Foi lanzada dende o Centro Espacial Kennedy en Florida ás 17:54 UTC do 16 de abril de 1972, cunha duración de 11 días, 1 hora e 51 minutos, concluíndo ás 8:45 PM CET do 27 de abril dese mesmo ano.

John Young e Charles Duke estiveron 71 horas - pouco menos de tres días - na superficie lunar. Durante ese tempo realizaron tres actividades extra-vehiculares (EVA) ou camiñadas lunares, cunha duración total de 20 horas e 14 minutos. Conduciron o Vehículo de Exploración Lunar (*Lunar Roving Vehicle*, LRV), o segundo producido e usado na lúa, percorrendo con el 26.7 km. Na superficie Young e Duke colleitaron 95.8 kg de mostras lunares para traer á Terra, mentres que o Piloto do Módulo de Comando Ken Mattingly orbitaba no Módulo de Comando e Servizo (CSM), realizando observacións. Mattingly permaneceu 126 horas nas 64 revolucións en órbita lunar. Despois de que Young e Duke se reuniron con Mattingly na órbita Lunar, a tripulación liberou un subsatélite do Módulo de Servizo (SM). Durante a viaxe de regreso á Terra, Matingly realizou unha camiñada espacial para recuperar varios casetes do exterior do SM.

O punto de aluaxe do Apolo 16 nas terras altas foi elixido para permitir que os astronautas reunisen material Lunar xeologicamente máis antigo que as mostras obtidas nas primeiras catro aluaxes, as cales estiveran preto ou dentro do Mar Lunar. Mostras da Formación Descartes e a Formación Cayley descartaron a hipótese de que ditas formacións eran de orixe volcánica.

Notas
-----

1. 1 2  "Apollo 16 Mission Overview". Apollo Lunar Surface Journal. Consultado o 2 de decembro de 2011.
2. ↑  "Apollo 16 (AS-511) Landing in the Descartes highlands". *The Apollo Program*. Washington, D.C.: National Air and Space Museum. Arquivado dende o orixinal o 02 de abril de 2011. Consultado o 2 de decembro de 2011.
3. ↑  Wade, Mark. "Apollo 16". Encyclopedia Astronautica. Consultado o 26 de novembro de 2011.
4. ↑  "Landing Site Overview". *Apollo 16 Mission*. Lunar and Planetary Institute. Consultado o 26 de novembro de 2011.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Apollo 16*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q188168
* GND: 4671671-3
* WorldCat
* LCCN: n93060577
* NSSDC ID: 1972-031A
* SCN: 06000

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El País.

***El País*** foi un periódico editado en Pontevedra entre 1857 e 1858.

Historia e características
--------------------------

Apareceu o 30 de agosto de 1857. Periódico de carácter científico e literario que se publicaba os xoves e domingos, dende o número 19 subtitulábase *Periódico de ciencias, literatura, industria y comercio*, cambiando no número 61 a *Periódico literario y comercial*. Fundado por Luís Rodríguez Seoane, Francisco Fernández Anciles e Vicente Gregorio Aspa, que tamén foron os seus redactores xunto con José Rodríguez Seoane e Manuel Ángel Couto. Entre os seus colaboradores figuraron Domingo Camino, Xoán Manuel Pintos, Manuel Murguía e Aurelio Aguirre. Cesou a súa publicación logo de 115 números en decembro de 1858, e foi substituído por *La Perseverancia*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Lorenzana, Salvador (abril - maio - xuño, 1988). "Breve historia da prensa periódica en Galicia". *Grial*: 210–222. ISSN 0017-4181.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la prensa gallega 1800-1986*. Cuadernos do Seminario de Sargadelos (en castelán) **52**. Sada: Ediciós do Castro. pp. 127–128. ISBN 84-7492-489-8.

### Outros artigos

* Lista de publicacións impresas da provincia de Pontevedra

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20546572
* Galiciana: 9039

 |
**Xisela Aranda**, nacida en Vigo o 4 de marzo de 1986, é unha xogadora profesional de squash e futbolista galega.

Traxectoria
-----------

Ata 2018 foi sete veces campioa de España absoluta de squash e catro veces gañadora da Copa de España, así como gañadora de dez Campionatos de Galicia. Tamén foi a capitá da selección española de squash.. Deixou en febreiro de 2019 da competición de squash, mais aos poucos meses pasou a xogar ao fútbol, no recentemente constituído equipo feminino do C. D. Tenerife, primeiro en 1ª provincial, mais que chegou á Primeira Nacional Feminina de España, a cuarta categoría feminina do sistema de ligas de fútbol de España. 

É licenciada en Dirección e Administración de Empresas pola Escola de Negocios de Caixanova.

Notas
-----

1. ↑  Xisela Aranda: «Me da rabia no poder vivir de mi deporte como pasa en otros»*(en castelán)*
2. 1 2 3 4  Xisela Aranda: La pentacampeona del squash español*(en castelán)*
3. ↑  Xisela Aranda, pasión por el squash*(en castelán)*
4. ↑  "Xisela Aranda, la exjugadora de squash que con 33 años debuta y triunfa en el fútbol". *El Correo*. 13 de novembro de 2019.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Xisela Aranda en SquashInfo
As **illas Ponziane** é un arquipélago de orixe volcánica situado no Mar Tirreno, fronte á costa do Golfo de Gaeta. Ten unha extensión total de aproximadamente 12 km², cunha poboación combinada de preto de 4.000 habitantes (*ponzesi*), que no verán se converten en moitos máis debido a un movemento turístico intenso.

Descrición
----------

O arquipélago está formado por seis illas principais, divididos en dous grupos principais:

* Grupo Noroeste (administrativamente pertencente ao municipio de Ponza)
	+ Illa de Ponza
	+ Palmarola
	+ Zannone
	+ Gavi
* Grupo Sueste (administrativamente pertencente ao municipio de Ventotene)
	+ Ventotene
	+ Illa de Santo Estefano

Os municipios do arquipélago, anteriormente pertencente á provincia de Terra di Lavoro e, logo da supresión desta, a provincia de Nápoles, transferíronse baixo o fascismo á provincia di Littoria, xunto co distrito de Gaeta.

As illas son accesibles en transbordador ou hidroplano desde Formia, Anzio, Terracina, San Felice Circeo, Nápoles, Pozzuoli e Ischia.

Fauna endémica
--------------

As Illas Pontinas son o fogar dunha especie endémica de bolboreta, a falfalla de Ponza (*hypparchia Sbordoni*).

Notas
-----

1. ↑  Cfr. "Ponza" nell'enciclopedia *Treccani*.
2. ↑  Cfr. "Ponziane, ìsole-" nell'enciclopedia *Sapere*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Illas Ponziane Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* G. Racheli *Le isole ponziane* Mursia, Milano ISBN 9788842587705

### Outros artigos

* Ponza

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q844829
* WorldCat
* VIAF: 1685145424711086830473
* GEC: 0051952
* GeoNames: 3170180
* NKC: ge679859

 |
O Mulhacén, pico máis alto da cordilleira e tamén da Península Ibérica, visto desde Las Alpujarras
A **cordilleira Penibética** é a máis sureña das Cordilleiras Béticas, e discorre pola costa Sur de Andalucía, desde a provincia de Cádiz ata a de Almería. Un pouco máis ao Norte, tras as denominadas unidades intermedias (conxunto de areas deprimidas, denominadas hoyas, entre as cales atópase a Hoya de Baza e de Guadix), atópanse as Cordilleiras Subbética e Prebética.

As serras principais que a conforman, de oeste a leste, son Serra das Neves, Serra de Tejeda, Serra de Almijara, Serra Nevada, Serra da Contraviesa, Serra de Gádor, Serra de Baza e Serra dos Filabres.

Desde o punto de vista estrutural, atópase constituída por un complexísimo amoreamento de mantos de corremento que se superpoñen uns a outros, distinguíndose tres, estes son: o manto Alpujárride, o Nevado-Filábride e o Maláguide. O manto Alpujárride e o Filábride-Nevado afloran en Serra Nevada, constituíndo unha fiestra tectónica onde afloran materiais moi metamorfizados, predominando os micaxistos paleozoicos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2504871
* WorldCat
* VIAF: 235916824
* GEC: 0049921
* GeoNames: 2520966

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Víctor Muñoz.

**Víctor Muñoz Baijón**, nado en Madrid e finado na mesma cidade o 6 de novembro de 1936, foi un farmacéutico e político de Santiago de Compostela.

Traxectoria
-----------

Coa súa parella a alemá Ottilia Ulbricht, chegaron a Galicia ao comezo da ditadura de Primo de Rivera. Instaláronse en Santiago de Compostela cunha academia de idiomas. Cando concluíu os estudos, Víctor Muñoz fíxose cargo da farmacia da rúa Casas Reais.

Na década de 1930 fundou a sección da Falanxe Española en Santiago de Compostela con outros camaradas como Fermín Zelada de Andrés Moreno. Firme partidario de José Antonio Primo de Rivera, recibiuno na súa farmacia das Casas Reais o 16 de marzo de 1935. Alí Primo de Rivera improvisou un mitin ante un centenar de camaradas.

Pilar Primo de Rivera visitou Santiago o 5 de febreiro de 1936 para apoiar os nomeamentos de María Laura Colmeiro Laforet como secretaria da Sección Femenina e de Otilia Ulbricht como tesoureira. Días despois do triunfo da Fronte Popular, varios asaltantes intentaron prender lume á farmacia, e Otilia púxoos en fuga pistola en man.

Pavillón da Exposición Rexional de 1909, onde estivo o *Hogar Víctor Muñoz*.
O 6 de novembro de 1936 Muñoz foi encarcerado e asasinado en Madrid, e o mando provincial da Falanxe foi confiado a Carlos Colmeiro Laforet.

Ao rematar a guerra, cando lle ían facer unha homenaxe, presentouse en Santiago de Compostela a súa muller, descubríndose que Ottilia só fora a súa amante. Até o final do franquismo, o "Hogar del Frente de Juventudes" de Santiago, sito na Alameda desta cidade, levou o nome de Víctor Muñoz.

A súa amante, Ottilia Ulbricht, foi profesora de alemán na Universidade de Santiago de Compostela, no Instituto Arcebispo Xelmírez e no seu propio domicilio.

Notas
-----

1. ↑  Sanz Hoya, Julián (2008): "Camarada gobernador. Falange y los gobiernos civiles durante el primer franquismo", en Nicolás, María Encarna e González, Carmen, (eds.), *Ayeres en discusión. Temas clave de Historia Contemporánea*. Murcia: Universidad de Murcia.
2. ↑  Clret Miranda, Jaume (2006): *El atroz desmoche. La destrucción de la Universidad española por el franquismo, 1936-1945*. Barcelona: Crítica.
3. 1 2 3  "Misterios al descubierto, masones en Santiago" Arquivado 03 de xaneiro de 2015 en Wayback Machine. *El Correo Gallego*, 04/08/2006.
4. ↑  Bonet Correa, Antonio (2013): Discurso Doctorado *Honoris Causa*. Santiago: Universidade de Santiago de Compostela, 15 de xullo de 2013.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "El farmacéutico Víctor Muñoz y la alemana Ottilia Ulbricht introdujeron el fascismo en Compostela" in *La Voz de Galicia*, 26-1-1988, p. 64, 47.
**Manuel Corzo Macías**, nado en Chandoiro (O Bolo) en 1941, é un médico, adegueiro e político galego do PPdeG, que foi alcalde do Bolo durante tres décadas.

Traxectoria
-----------

De profesión médico, traballou de doutor no Bolo moitos anos. Elixido concelleiro por AP a primeiros dos 80, e despois baixo a candidatura do PP, foi designado tenente de alcalde do Bolo polo PPdeG. Renovou a concellería nas municipais de 1991 integrado no PPdeG, pero só uns meses máis tarde encabezou a moción de censura de Centristas de Galicia contra o alcalde tamén popular Silverio Fernández: o propio Corzo foi elixido alcalde en 1993.

Nas eleccións municipais de 1995 encabezou a candidatura do PPdeG á alcaldía do Bolo e foi elixido alcalde con maioría absoluta. Continuou como alcalde nas sucesivas eleccións, sempre con maioría absoluta (incluso nas municipais de 1999 como único candidato), ata que en 2023 anunciou a súa retirada.

Dono da adega de viño Viña Corzo, que herdou do pai en 2004, compaxinou este labor coa súa militancia política. A adega está adscrita á Denominación de Orixe Valdeorras, e ten unha produción de mencía e godello en cinco hectáreas de aba.

Notas
-----

1. ↑  Covas, M.; Andaluz, C. (2023-02-21). "Alcaldes y candidatos con 80 años: «Se non morro, penso presentarme»". *La Voz de Galicia* (en castelán). Consultado o 2023-04-27.
2. 1 2  "Manuel Corzo no se presentará a alcalde de O Bolo en las próximas elecciones". *Somos Comarca* (en castelán). 2023-02-21. Consultado o 2023-04-27.
3. ↑  SOLUCIÓN: Un proyecto de 1991 garantizaba la traída para todo el municipio

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Silverio Fernández Fernández** |  **Alcalde do Bolo** 1991 - 2023 | Sucesor:**no cargo, pendente de elección** |

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais no Bolo

### Ligazóns externas

* Noticia en *La Voz de Galicia*
* Noticia[*Ligazón morta*] en *La Voz de Galicia*
***infoLibre*** é un diario dixital en español publicado por primeira vez o 7 de marzo de 2013. A súa redacción localízase en Madrid, España.

Características
---------------

É un diario creado por xornalistas procedentes, entre outros, dos diarios *Público*, *El País* e Radio Televisión Española, cunha liña editorial progresista. É pioneiro no mercado de medios dixitais españois polo seu modelo de negocio, no que unha parte dos contidos son de pago e pechado para subscritores. Os abonados do diario reciben un avance diario de contidos cara á medianoite e unha revista mensual en papel e en formato dixital, *TintaLibre*, dedicada a crónicas e reportaxes, e cuxo primeiro número saíu a venda o 9 de marzo de 2013.

### Dirección

*InfoLibre* e *TintaLibre* están dirixidos editorialmente por Jesús Maraña, exdirector de *Público*. O director do diario dixital é o tamén experiodista de *Público* Manuel Rico, e completan o equipo de dirección Juan Carlos Ortiz de Elguea (subdirector), Fernando Varela (redactor xefe) e Yolanda González (correspondente política). Á cabeza de *TintaLibre* está Ramón Reboiras.

### Accionistas, socios e apoios

*InfoLibre* conta con varios socios que achegan capital, entre eles editoriais, como o diario dixital francés Mediapart e Daniel Fernández, presidente da editorial Edhasa. Ademais das cotas abonadas polos socios, finánciase a través dunha Sociedade de Amigos, á que pertencen figuras do mundo da cultura como Luis García Montero, Emilio Lledó, Fernando León de Aranoa, El Gran Wyoming, Almudena Grandes, Joaquín Sabina, Pedro Almodóvar, Gonzalo López Alba e Baltasar Garzón, entre outros.

A estrutura accionarial debe ser tal que respecte por estatutos o control único e exclusivo polos xornalistas sobre a información e os criterios editoriais. O principal accionista individual é unha sociedade formada polos cinco xornalistas fundadores. Desde a súa orixe, *InfoLibre* renunciou aos así chamados "acordos institucionais" opacos mediante os que as grandes empresas financian á inmensa maioría dos medios de comunicación a cambio de publicidade e/ou outros acordos.

Notas
-----

1. ↑  "Dirección y teléfonos". Arquivado dende o orixinal o 04 de maio de 2016. Consultado o 27 de abril de 2016.
2. ↑  "tintaLibre, ya en los quioscos". Consultado o 15 de setembro de 2018.
3. ↑  Maraña, Jesús. "El tiempo del periodismo". *infolibre.es* (en castelán). Consultado o 15 de setembro de 2018.
4. ↑  Rubio Jordán (2014), p. 495
5. ↑  Rubio Jordán (2014), p. 496
6. ↑  "infoLibre – Información libre e independiente". Consultado o 15 de setembro de 2018.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Rubio Jordán, Ana Virginia (2014). "La aparición de InfoLibre y eldiario.es para la defensa de un periodismo más democrático y participativo". *Historia y Comunicación Social* (UCM) **19**: 491–500. ISSN 1137-0734. doi:10.5209/rev\_HICS.2014.v19.44979.

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial de infoLibre.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q16578645
* ISSN: 2445-1592

 |
O **gobernador civil** foi a autoridade política nas provincias de España a partir da creación destas por Javier de Burgos en 1833.

Descrición
----------

*Gobierno Civil de la Provincia de Lugo. Cargos contra José Ramón Fernández. Primero: es galleguista…*, 26/12/1936.
Ten os seus antecedentes na figura dos xefes políticos como máxima autoridade provincial creado no artigo 324 da Constitución española de 1812. Este cargo foi derrogado por Fernando VII en 1814, e restablecido durante o Trienio liberal de 1820 a 1823.

Foi creado por Real Decreto do 23 de outubro de 1833 no que se establece a figura de subdelegado de Fomento, cuxas funcións versaban sobre agricultura, industria e comercio, minaría, municipios, policía xeral, instrución pública, sociedades económicas, hospitais e establecementos benéficos, cárceres, irmandades e confrarías, bibliotecas, museos, teatros e espectáculos, caza, pesca, prevencións xerais, camiños, canles etc. A estrutura administrativa era o subdelegado, un secretario, un oficial de primeira e outro de segunda, dous de terceira e outros dous de cuarta, e un porteiro. Nestes primeiros anos aparece coa denominación de Gobernador Civil, Subdelegado de Fomento ou Xefe Superior Político.

En 1847, no Real Decreto de 29 de setembro pásase a denominar unicamente como gobernador civil, nome que se mantivo até 1997, en que se creou a figura do subdelegado do goberno.

Ao longo destes anos producíronse varias modificacións legais que afectaban ás responsabilidades do cargo. Así, no Real Decreto de 14 de agosto de 1893 en que se suprimían as seccións de Fomento. En 1925 as súas funcións estaban establecidas na Administración Local e o Estatuto Provincial. O 10 de outubro de 1958 dotóuselles dun estatuto propio, outorgándolle ao cargo a máxima autoridade da provincia.

O 30 de maio de 1997 dáse o cesamento de tódolos gobernadores civís, pasando a converterse en subdelegado do Goberno, dependente do delegado do Goberno de cada Comunidade autónoma.

Notas
-----

1. ↑  Lei 6/1997, de 14 de abril.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Carvajal Valero, Arturo: *El gobernador civil y el estado centralizado del siglo XIX*. INAP, 1999. 222 páxinas. ISBN 8470886878, 9788470886874
* Doriga Tovar, César: *El cargo de Gobernador Civil y Jefe Provincial del Movimiento en el nuevo Estado español* Arquivado 07 de abril de 2014 en Wayback Machine.. 24 páxinas
* Sarmiento Larrauri, José Ignacio: *Antecedentes inmediatos de la figura del Gobernador Civil*. Universidade Complutense de Madrid – Facultad de Derecho – Departamento de Derecho Administrativo. Madrid, 1993.
* Serrallonga i Urquidi, Joan: *El aparato provincial durante la Segunda República. Los gobernadores civiles, 1931-1939*

### Outros artigos

* Gobernadores civís da Coruña
* Gobernadores civís de Lugo
* Gobernadores civís de Ourense
* Gobernadores civís de Pontevedra

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5551744
* GEA: 6379
* GEC: 0233114

 |
Cicerón desenmascara a Catilina no Senado romano, obra de Cesare Maccari.
***O tempora, o mores!*** é uma locução latina que significa, literalmente, *Oh tempos!, oh costumes!*. Esta frase pertence a Cicerón e aparece no "Actionis in C. Verrem Secundae" e no "Oratio in L. Catilinam Prima". O orador, no seu discurso inaugural contra Catilina, deplora a crueldade e a corrupção dos homes da súa época en comparação a tempos passados, onde os costumes e a moralidade non estavan tan corrompidos. Cicerón sentíase frustrado porque apesar de todas as provas recompiladas en contra de Catilina, quen estivera conspirando en contra do senado romano dirigido por Cicerón, este aínda non fora executado.

Cicerón faz uma profunda descrição ao longo da historia de Roma, onde demõstra que muitos cônsules mataram os seus conspiradores con muitas menos provas, como fora o caso do assassinato de Lucio Opimio a Caio Sempronio Graco, baseado unicamente en *quasdam seditionum suspiciones* (*algunhas sospeitas de sedición*).

Esta expresión é mui usada actualmente en numerosos artigos de prensa, onde ou ben se recordan os versos. de Jorge Manrique no sentido de como, ao parecer de cadaquén, qualquera tempo pasado foi mellor, ou ben se faz menção ao rápido cambio de costumes e usos com o passar do tempo.

Notas
-----

1. ↑  *Cicero: In Verrem II.4 (55)* *(en latín)*.
2. ↑  *Cicero: In Catilinam I (1)* *(en latín)*.
3. ↑  *Coplas a la muerte de su padre I*

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***O tempora, o mores!*** |

* Recompilación de usos na prensa escritaArquivado 13 de setembro de 2019 en Wayback Machine.
A **libra esterlina** (en inglés *pound sterling*) é a unidade monetaria oficial do Reino Unido. Habitualmente denomínase simplemente **libra** (*pound*), e para diferenciala da unidade de peso homónima acordouse usar o cualificativo de *sterling*, nome que tiña o antigo penique (*penny*) de prata, xa que os peniques (a 240ª parte dunha libra) eran a unidade monetaria básica e o seu valor equivalía a pouco menos có dunha libra actual.

O símbolo da libra esterlina é **£**, e o seu código ISO 4217 é **GBP**. Desde 1971, logo da introdución do sistema decimal, a moeda británica está dividida en 100 novos peniques (en inglés *pence*, plural de *penny*), e o seu símbolo é **p**. Anteriormente a libra estaba dividida en 20 xilins (en inglés *shillings*; símbolo: **s**), e cada un destes, á súa vez, dividíase en 12 peniques antigos (símbolo: **d**). Un penique antigo equivale a 2,4 dos novos.

As moedas dunha libra esterlina de ouro emitidas desde 1817 ata os nosos días reciben o nome de "soberano".

A libra esterlina é unha das moedas con que se realizan máis transaccións comerciais, xunto co dólar dos Estados Unidos de América, o euro, o ien xaponés e o dólar australiano. Segundo datos de xuño do 2005, era a sexta unidade monetaria de valor máis alto no mundo.

Emisións
--------

É emitida polo Banco de Inglaterra (*Bank of England*) para o seu uso en Inglaterra e máis Gales. Hai diversas libras equivalentes emitidas noutras partes das Illas Británicas e nos Territorios británicos de ultramar, como: 

Antiga moeda fraccionaria de xilin de 1955
* a libra escocesa (Escocia)
* a libra de Xibraltar (Xibraltar)
* a libra de Guernsey (Guernesey)
* a libra de Irlanda do Norte (Irlanda do Norte)
* a libra de Jersey (Illa de Jersey)
* a libra das Malvinas (Illas Malvinas / Falkland)
* a libra da illa de Man (Illa de Man)
* a libra de Santa Helena (Santa Helena)

Todas estas tiraxes teñen validez legal en todos os territorios, independentemente de que, no aspecto práctico, non todas sexan ben recibidas.

Circulan moedas de 1, 2, 5, 10, 20 e 50 peniques e de 1 e 2 libras, e billetes de 5, 10, 20 e 50 libras. O billete de 1 libra retirouse da circulación en 1984, con motivo da aparición da moeda do mesmo valor.

Taxa de cambio
--------------

Con data do 2 de abril de 2007, 1 GBP equivalía a 1,47 EUR.

Notas
-----

1. ↑  "Soberano". En Alfaro Asins, C. et al. (2009). *Diccionario de numismática*. Ministerio de Cultura. Madrid. ISBN 978-84-8181-405-7

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Libra esterlina Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Libra escocesa
* Royal Mint
* Soberano
* Guinea (moeda)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25224
* BNCF: 14224
* BRE: 4726009
* EBID: ID
* GEC: 0233768
* GND: 4174107-9
* NDL: 00569124

 |