| Estorniño |
| --- |
| Estorniño en Tanzania, *Lamprotornis hildebrandti* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Aves |
| Orde: | Passeriformes |
| Suborde: | Passeri |
| Familia: | **Sturnidae**Rafinesque, 1815 |

 |
| Xénero |
| Preto de 30, ver texto. |

O **estorniño** é un paxaro común en Galicia, da orde Passeriformes, familia *Sturnidae*. É nome común que se aplica a distintas especies similares.

Descrición
----------

Estorniño pinto (*Sturnus vulgaris*).
### Estorniño pinto

O **estorniño pinto** (*Sturnus vulgaris*) mide entre 19 e 22 cm de lonxitude. A plumaxe invernal do macho é de cor negra brillante con irisacións violetas, verdes e azuis e numerosas pintas brancas ou cremosas (de cor marfil), pequenas e distribuídas por todo o corpo. As patas son rosas ou pardas e o peteiro é longo, afiado e de cor escura. En plumaxe estival non presenta esas pintas brancas na cabeza nin no peito, e o peteiro vólvese amarelo, coa base gris azulenta. Os inmaturos teñen unha cor parda cincenta, coa gorxa clara. A principal -e case única- diferenza co estorniño negro e que este é uniformemente negro (se ben, en voo, todos parecen igualmente negros).

O vo é recto e rápido, e pode realizar ocasionalmente pairos. O seu canto é un asubío agudo, e ás veces imita o canto doutros paxaros. Son comúns as variacións de pitidos, chasquidos e asubíos (o canto do estorniño negro é máis simple e non contén variacións).

Habita en practicamente toda Europa (agás no sur de Italia e Grecia). En España é invernante habitual, moi numeroso, pero non cría. En Galicia é común entre xullo e marzo (especialmente de novembro a febreiro), formando grandes bandos. Pódese ver en campos e cultivos, así como nos parques e xardíns urbanos. Como acontece co estorniño negro, unha imaxe común é ver grupos de ata milleiros de exemplares pousados nos cables de alta tensión.

Aliméntase de insectos, larvas, miñocas, grans e froitos, con predilección polas cereixas. O efecto sobre os cultivos agrícolas de bandadas tan numerosas explica que en 1970 fose declarado *inimigo público* nalgúns países mediterráneos (como Tunisia ou Grecia), onde reduciron drasticamente as colleitas de figos e olivas .

Fai o niño, ou aproveita os xa feitos, en buratos nas paredes, penedos e nas árbores; tamén poden aniñar entre os paus que conforman o niño das cegoñas. Unha localización actual dos niños destas aves son os paneis de sinalización sobre as autoestradas. A femia pon de catro a sete ovos, azuis, e choca, co macho, durante trece días.

* Plumaxe invernal.Plumaxe invernal.
* Plumaxe estival.Plumaxe estival.
* Área de distribución.Área de distribución.
* Bandada en voo.Bandada en voo.

### Estorniño negro

Estorniño negro (*Sturnus unicolor*)

|  |
| --- |
| *Ai estorniño do avelanedo,*
*cantades vós e moiro eu e peno,*
*¡de amores hei mal!*—Airas Nunes |

O **estorniño negro** (*Sturnus unicolor*) é de tamaño similar (19–22 cm), pero coa plumaxe, no verán, totalmente negra brillante, no macho, e máis apagada, con algunhas pintas, na femia; pode presentar tons lilas e azuis no dorso, pero non os verdosos que se citaron no estornino pinto. No inverno os dous sexos son negros agrisados e con algunhas pintas, especialmente pola parte inferior. O peteiro do macho é amarelo e as patas de cor rosa clara durante o verán, e escuro no inverno. Os inmaturos son de cor parda cincenta, con pintas e coa gorxa clara.

Diferénciase do merlo (*Turdus merula*), tamén negro -o macho- e de tamaño similar, en que este ten o peteiro laranxa (o do estorniño é amarelo) e que levanta a cola ó pousarse.

A especie é endémica do norte de África e a Península Ibérica, na que resulta común e moi abundante; obsérvase unha expansión cara o norte. Tamén en Galicia é sedentaria e abundante. Pódese ver nos mesmos espazos có estorniño pinto e adoitan voar en bandos mesturados de milleiros de exemplares. Este comportamento marcadamente gregario maniféstao dende que abandona o niño.

> 
> 
> *... grupos de ata 1,5 millóns de estorniños, como é o caso de Valencia, dormen nos cascos urbanos de Huesca, Palma de Mallorca, Ourense, Barcelona, Sevilla e outras moitas cidades buscando o confort do noso aire cálido e contaminado, a cambio dun festival de manobras aéreas dignas da mellor escuadrilla de exhibición*
> Luis Miguel Domínguez
> 

O réxime alimenticio é similar ó anterior.

* 
* OvosOvos
* Bandada de estorniños nos cables de alta tensión.Bandada de estorniños nos cables de alta tensión.
* Área de distribuciónÁrea de distribución

Sinonimia
---------

En Galicia corren os sinónimos *chirlo* ou *chirlomirlo*, que fan alusión ó seu canto e á semellanza co merlo. Tamén se rexistran distintas variantes de estorniño: *destorniño*, *estornillo*, *saturniño*, *tomillo*, *tornillo*, *tornino*, *tomiño* ou *turnino*.

Rivas Quintas recolle o dito *Ter menos grasa ca un asado de tomillos*, aplicado a alguén que está fraco de máis, sen carnes ningunha.

*Chirlo* é denominación popular dunha ave mariña: o carrán común (*Sterna hirundo*).

Sarmiento explica así a voz *Chirlos mirlos*, que recolleu en Baiona:

> 
> 
> "*Hay este dicho: 'Mi marido se fué al mar: chirlos mirlos va a buscar para mi corazón sanar'. Oí copla semejante de chirlos mirlos en Madrid, a uno que no había salido de allí. Chirlos mirlos, en el país marítimo de Bayona, se llaman unas esferillas o globos de arena, aire y agua, que se forman en las orillas del mar, cuando se retira la ola que acabó de bañar la orilla. Al punto se deshacen, y al tiempo de deshacerse, meten un ruidito, y acaso a eso aludirán la voz chir- mir-, y chirlos-mirlos, por onomatopeya, al modo que por lo mismo se inventó el verbo dicho chirlar para los ratones.*
> 
>

Outras especies
---------------

* Estorniño rosado (*Sturnus roseus*): presente no sueste de Europa, con aparicións esporádicas cara o oeste. Moi rara en España.
* Estorniño irisado (*Onychognathus tristramii*): Israel, Xordania e Península Arábiga.
* Estornino alinegro (*Sturnus melanopterus*): endémica da selva de Indonesia.

Notas
-----

1. ↑  Conde Teira, M. A. (1999). "Nomes galegos para as aves ibéricas: lista completa e comentada" (PDF). *Chioglossa* (A Coruña) **1**: 121–138. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 15 de marzo de 2016. Consultado o 28 de setembro de 2016.
2. ↑  Penas Patiño, Xosé M.; Pedreira López, Carlos (setembro de 2004). Guía das aves de Galicia. Ilustrado por Calros Silvar (2ª ed.). A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-96128-69-5.
3. ↑  Definición de Estorniño no *Dicionario de Galego* de Ir Indo e a Xunta de Galicia.
4. ↑  Ficha na web Club de caza *(en castelán)*
5. ↑  Luis Miguel Domínguez, px. 79.
6. ↑  Penas Patiño, Xosé M.; Pedreira López, Carlos (1980). *Guía das aves de Galicia. Ficha do estorniño negro*. Ilustrado por Calros Silvar. Vigo: Editorial Galaxia. p. 109. ISBN 84-7154-379-6.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Estorniño*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Estorniño*** |

### Outros artigos

* Lista de aves de Galicia
* Gracula religiosa

### Bibliografía

* Núñez Xestoso, Manuel. *As familias da avifauna galega*. Gráficas Lomba, Tui, 1985. ISBN 84-398-4717-3.
* Jonsson, Lars: *Aves de Europa*, Omega, Barcelona 1993.
* Domínguez, Luis Miguel: *Guía de la fauna callejera*. Rubes Editorial, Barcelona 1994.
* Santamarina, Antón (ed. e dir.): *Diccionario de diccionarios*. Fundación Pedro Barrié de la Maza, Instituto da Lingua Galega, 3ª ed. 2003.
* Penas Patiño, Xosé M. Pedreira López, C. e Silvar, Calros: *Guía das aves de Galicia*, Baía Edicións, A Coruña 2004.

### Ligazóns externas

* Ficha do estorniño pinto *(en castelán)*
* "Plaga de estorninos en Ribadeo" (*La Voz de Galicia.es*)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q185237
* BNCF: 59718
* BNE: XX531822
* BNF: 161834448
* BRE: 3623092
* EBID: ID
* GEC: 0106883
* GND: 4138956-6
* JSTOR: starlings
* LCCN: sh85129362
* MAG: 2777011573
* NKC: ph127870

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Sturnidae
* Dyntaxa: 2002119
* EOL: 1607
* EPPO: 1STURF
* FE: 10855
* FE-New: ID
* Fossilworks: 134484
* GBIF: 9350
* iNaturalist: 14841
* IRMNG: 105098
* ITIS: 179635
* NBN: NBNSYS0000161070
* NCBI: 9170
* Plazi: ID
* Soortenregister: 139670
* uBio: 21628
* WoRMS: 558589

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D046749

 |