**Hannah Wilke**, nada o 7 de marzo de 1940 en Nova York e finada o 28 de xaneiro de 1993 en Houston, foi unha pintora, escultora, fotógrafa, artista de vídeo e de performance estadounidense. O traballo de Wilke é coñecido por explorar temas de feminismo, sexualidade e feminidade.

Traxectoria
-----------

Hannah Wilke naceu o 7 de marzo de 1940 na cidade de Nova York. Filla de pais xudeus; os seus avós eran inmigrantes de Europa do leste. En 1962, fixo unha Licenciatura en Belas Artes e unha Licenciatura en Ciencias en Educación da Tyler School of Art, Amorne University, Filadelfia. Foi profesora de arte en varias escolas secundarias e incorporouse á facultade da Escola de Artes Visuais de Nova York, onde ensinou escultura e cerámica de 1974 a 1991. Desde 1969 até 1977, Wilke tivo unha relación co artista pop estadounidense Claes Oldenburg. Viviron, traballaron e viaxaron xuntos durante ese tempo. O traballo de Wilke foi exhibido nacional e internacionalmente ao longo da súa vida e continúa sendo exhibido postumamente. As exposicións individuais do seu traballo montáronse por primeira vez en Nova York e Os Ánxeles en 1972. A súa primeira exposición completa nun museo fíxoa a Universidade de California, Irvine, en 1976, e a súa primeira retrospectiva na Universidade de Missouri en 1989. Mostráronse retrospectivas póstumas en Copenhague, Helsinqui e Malmö, Suecia en 2000 e no Museo de Arte Neuberger, de 2008 a 2009. Desde a súa morte, o traballo de Wilke foi exhibido en exposicións individuais, exposicións colectivas e varios estudos sobre a arte de mulleres, incluíndo *WACK*! *A arte e a revolución feminista* no Museo de Arte Contemporánea dos Ánxeles, *Elles* no Centro Georges Pompidou e a revolución na fabricación: escultura abstracta por mulleres, 1947 - 2016 en Hauser & Wirth nos Ánxeles. 

A colección e o arquivo Hannah Wilke, Os Ánxeles, foi fundado en 1999 pola irmá de Hannah Wilke, Marsie Scharlatt e a súa familia, e estivo representado por Alison Jacques Gallery, Londres, desde 2009.

### Traballo temperán

Wilke fíxose famosa por primeira vez coas súas esculturas de terracota "vulval" nos anos sesenta. As súas esculturas, que se exhibiron por primeira vez en Nova York a fins da década de 1960, menciónanse a miúdo como algunhas das primeiras imaxes vaxinais explícitas que xurdiron do movemento de liberación das mulleres. Estas convertéronse na súa firma característica e realizounas en varios medios, cores e tamaños, incluíndo grandes instalacións, ao longo de toda a súa vida. Algúns dos seus medios incluían arxila, goma de mascar, borradores amasados, penuxes de lavandaría e látex. O uso de materiais non convencionais é típico da arte feminista e refírese á falta histórica de acceso das mulleres aos materiais de arte e educación tradicionais. As esculturas de Wilke foron un exemplo innovador de erotismo utilizando un estilo que combinaba o posminimalismo e a estética feminista. Como consumada debuxante, Wilke creou numerosos debuxos a partir de principios da década de 1960 e continuando durante toda a súa vida. Nunha recensión sobre os seus debuxos expostos na Ronald Feldman Fine Arts en 2010, Thomas Micchelli escribiu en *The Brooklyn Rail* : "na súa esencia, era unha creadora de cousas... unha artista cuxa sensualidade e humor van da man coa súa perspicacia formal e rigor táctil." Realizou performances en vivo e en vídeo, comezando en 1974 con *Hannah Wilke Super-t-Art*, unha actuación en vivo en The Kitchen, Nova York, que tamén converteu nunha obra fotográfica icónica. As actuacións de Wilke evocan a Simone Forti, Trisha Brown e Yvonne Rainer. A arte escultórica creada por Wilke, cos seus materiais pouco convencionais e as súas narrativas feministas, tamén se relaciona coa obra de Louise Bourgeois, Eva Hesse, Alina Szapocznikow e Niki de Saint Phalle. 

### Arte Corporal

En 1974, Wilke comezou a traballar na súa peza de arte corporal *SOS - Starification Object Series*, na que fusionou a súa escultura minimalista e o seu propio corpo creando diminutas esculturas vulvais a partir de gomas de mascar e pegándoas a si mesma. Logo fotografouse a si mesma en varias poses de pin-up, proporcionando unha xustaposición de glamour e algo parecido á escarificación tribal. Wilke relacionou as cicatrices no seu corpo coa conciencia do Holocausto. Estas posturas exaxeran e satirizan os valores culturais estadounidenses da beleza feminina e a moda, así como unha insinuación e un interese na escarificación cerimonial. Os 50 autorretratos foron creados orixinalmente como un xogo, "S.O.SStarificaion Object Series: An Adult Game of Mastication", 1974–75, que Wilke converteu nunha instalación que se atopa agora no Centro Pompidou, París. Tamén interpretou esta peza publicamente en París en 1975, facendo que os membros da audiencia mascasen a goma de mascar antes de esculpilas, para logo colocalas en papeis que ela colgou da parede. Wilke tamén usou goma de mascar de cores como medio para esculturas individuais, utilizando múltiples pezas de goma para crear unha complexa capa que representa a vulva.

Wilke acuñou o termo "autorretratos performalistas" para darlle crédito aos fotógrafos que a axudaron, incluíndo o seu pai (*First Performalist Self-Portrait*, 1942–77) e á súa irmá, Marsie (Butter) Scharlatt (*Arlene Hannah Butter e Cover of Appearances*, 1954 –77). O título do traballo fotográfico e performático de Wilke, *Xo Help Me Hannah*, 1979, foi tomado dunha frase vernácula da década dos anos 1930 e 40 e interpretouse como un xogo do estereotipo da nai xudía e unha referencia á relación de Wilke coa súa nai.

Ademais de *Hannah Wilke Super-t-Art*, 1974, outras coñecidas performances nas que Wilke usou o seu corpo inclúen *Gestures*, 1974; *Hello Boys*, 1975; Intercourse with... (instalación de son) 1974–1976; *Intercourse with*... (vídeo) 1976; e *Hannah Wilke Through the Large Glass* presentada no Museo de Arte de Filadelfia en 1977. 

### Morte e *Intra-Venus*

Hannah Wilke morreu en 1993, Houston, Texas, por mor dun linfoma. O seu último traballo, *Intra-Venus* (1992–1993), é un rexistro fotográfico, publicado postumamente, da súa transformación física e da deterioración resultante da quimioterapia e o transplante de medula ósea. As fotografías, tomadas polo seu esposo Donald Goddard, con quen vivira desde 1982 e con quen casou en 1992 pouco antes da súa morte, confrontan o espectador con imaxes persoais de Wilke progresando da felicidade da mediana idade á calvicie, ao dano e á resignación. *Intra-Venus* reflicte o seu díptico fotográfico *Retrato da artista coa súa nai, Selma Butter*, 1978–82, que retrataba as loitas da súa nai contra o cancro e "incorporando literalmente á súa nai, a enfermidade e todo". *Intra-Venus* foi exhibida e publicada postumamente, parcialmente en resposta aos sentimentos de Wilke de que os procedementos clínicos esconden os pacientes, coma se morrer fose unha "vergoña persoal".

As obras de Intra Venus tamén inclúen debuxos en acuarela de caras e mans, *Brushstrokes*, unha serie de debuxos feitos co seu propio cabelo e as *Intra Venus* Tapes, unha instalación de vídeo de 16 canles.

Pose e narcisismo
-----------------

No seu traballo, Hannah Wilke a miúdo preséntase como unha modelo que pousa con glamour. Con todo, o seu uso de si mesma na fotografía e a performance foi interpretado como unha celebración e validación do Ser, a Muller, o Feminino e o Feminismo. Pola contra, tamén foi descrito como unha deconstrución artística dos modos culturais da vaidade feminina, o narcisismo e a beleza.

 

Wilke referiuse a si mesma como unha artista feminista desde o principio. A crítica de arte Ann-Sargent Wooster dixo que a identificación de Wilke co movemento feminista era confusa debido á súa beleza: os seus autorretratos parecíanse máis ás páxinas centrais de Playboy que aos espidos feministas típicos. Segundo Wooster, 

>  O problema ao que Wilke se enfrontou para ser tomada en serio é que era convencionalmente bela e a súa beleza e o seu narcisismo auto-absorbido distraéronte do seu investimento do voyeurismo inherente ás mulleres como obxectos sexuais. Nas súas fotografías de si mesma como unha deusa, unha encarnación vivente de grandes obras de arte ou como un pin-up, arrebatou os medios de produción da imaxe feminina de mans masculinas e púxoas nas súas. 
> 
> 

 Se os críticos consideraron que a beleza de Wilke era un impedimento para comprender o seu traballo, isto cambiou a principios da década de 1990 cando Wilke comezou a documentar a descomposición do seu corpo devastado polo linfoma. O uso de Wilke do autorretrato foi explorado ao detalle ao escribir sobre a súa última serie fotográfica, *Intra Venus*.

Wilke unha vez respondeulles aos críticos que comentaban que o seu corpo era demasiado fermoso para o seu traballo dicindo: "A xente vénme con esta merda de 'Que farías se non foses tan fermosa?' Que diferenza hai?... As persoas fermosas morren do mesmo xeito que os estereotipados "feos". Todos morren. "

Recoñecemento crítico
---------------------

Durante a súa vida, Wilke foi amplamente exhibida e, aínda que controvertida, recibiu eloxios da crítica. Con todo, até hai pouco os museos dubidaban en adquirir obras de mulleres artistas que, entre elas Wilke, participaban en protestas que denunciaban a súa falta de inclusión durante o movemento feminista dos anos setenta. A obra de Wilke, co seu uso confrontacional da sexualidade feminina e o feito de que este non encaixa nun xénero ou estilo nítido, fixo que estivese en moi poucas coleccións permanentes cando estaba viva. Desde a súa morte, o traballo de Wilke foi adquirido polas coleccións permanentes do Museo de Arte Moderna (Nova York), o Museo de Arte Americana de Whitney, Nova York, o Museo de Arte do Condado dos Ánxeles, o Museo de Arte Contemporánea dos Ánxeles e en Museos europeos como o Centro Pompidou, París.

Exposicións colectivas
----------------------

* 1972, *American Women Artists*, Hamburgo, Alemaña.
* 1973, Bienal de Whitney, Museo Whitney de Arte Americana, Nova York
* 1977, Contemporary Women: Consciousness and Content, Brooklyn Museum Art School, Nova York
* 1980, *American Women Artists 1980*, Museo de Arte Contemporánea, São Paulo
* 1988, *Modes of Address: Language in Art Since* 1960, Whitney Museum of American Art, Nova York
* 1993, *Abject Art: Repulsion and Desire in American Art*, Whitney Museum of American Art, Nova York
* 1995, Action/Performance and the Photograph, Allen Memorial Art Museum en Oberlin College, Oberlin (exposición itinerante)
* 1997, Identity Crise: Self-Portraiture at the End of the Century, Milwaukee Art Museum, Milwaukee
* 2002, *Tableaux Vivants, The Art of 'LivingPictures' in Photography, Filme, and Vídeo*, Kunsthalle Wein, Viena
* 2003, *Pulse: Art, Healing and Transformation*, Instituto de Arte Contemporánea , Boston.
* 2007, *I* *Am Making Art: 4 Studies of the Artist's Body*, Centre d'Art Contemporain, Xenebra
* 2007, *WACK*! *Art and the Feminist Revolution*, Geffen Contemporary no Museo de Arte Contemporánea dos Ánxeles (exposición itinerante)

Exposicións individuais
-----------------------

* 1976, Fine Arts Gallery, Universidade de California, Irvine
* 1978, PS1, Long Island, Nova York
* 1979, Washington Project for the Arts, Washington, D.C.
* 1989, Gallery 210, Universidade de Missouri, St. Louis
* 1994, *Intra-Venus*, Ronald Feldman Fine Arts, Nova York (exposición itinerante que mostra fotografías expostas como as Estacións da Cruz, mostrando a súa confrontación persoal coa súa propia morte)
* 1998, *Hannah Wilke, A Retrospective*, Nikolaj Contemporary Art Center, Copenhague (exposición itinerante)
* 2000, *Uninterrupted Career: Hannah Wilke 1940–1993*, Neue Gesellschaft für bildende Kunst, Berlín
* 2014, *Hannah Wilke, Sculpture: 1960s-80s*, Alison Jacques Gallery, Londres
* 2018, *Hannah Wilke*, Alison Jacques Gallery, Londres

Logros / Premios
----------------

Recibiu unha Bolsa de Servizo Público para Artistas Creativos (1973); Subvencións do Fondo Nacional para as Artes (1987, 1980, 1979, 1976); Bolsas da Fundación Pollack-Krasner (1992, 1987); unha bolsa Guggenheim (1982) e un premio da Asociación Internacional de Críticos de Arte (1993).

Coleccións en museos e galerías
-------------------------------

* Museo de Brooklyn
* Galería de arte Albright-Knox, Buffalo, NY
* Des Moines Art Center
* Tate Modern, Londres, Inglaterra
* Museo de Arte do Condado dos Ánxeles
* Museo Nacional Centro de Arte Raíña Sofía, Madrid, España
* Walker Arts Center, Minneapolis, MN
* Galería de arte da Universidad Yale, New Haven, CT
* Museo xudeu, Nova York, NY
* Museo Metropolitano de Arte, Nova York, NY
* Museo Solomon R. Guggenheim, Nova York, NY
* Museo Whitney de Arte Americana, Nova York, NY
* Allen Memorial Art Museum, Oberlin, OH
* Centro Georges Pompidou, París, Francia
* Museo de Arte da Universidade de Princeton, Princeton, NJ
* David Winton Bell Gallery, Brown University, Providence, RI
* Nevada Museum of Art, Reno, NV
* Rose Art Museum, Brandeis University, Waltham, MA

Notas
-----

1. ↑  Smith, Roberta (30 de xaneiro de 1994). "ART VIEW; An Artist's Chronicle Of a Death Foretold". *The New York Times* (en inglés). ISSN 0362-4331. Consultado o 22 de abril de 2019.
2. 1 2 3 4 5 6  "Wilke, Hannah". *Grove Art Online* (en inglés). doi:10.1093/gao/9781884446054.001.0001/oao-9781884446054-e-7002022106#oao-9781884446054-e-7002022106. Consultado o 2022-03-31.
3. 1 2  Princenthal, Nancy (Febreiro de 1997). "Mirror of Venus — photography, videos and performance art, Hannah Wilke, Ronald Feldman Gallery, New York, New York" **85** (2): 92–93. Arquivado dende o orixinal o 16 de decembro de 2007. Consultado o 7 de xullo de 2007.
4. 1 2 3  "Hannah Wilke: Biography, Exhibitions, Awards, HWCALA". Arquivado dende o orixinal o 28 de maio de 2008. Consultado o 18 de decembro de 2010.
5. ↑   Marsie Scharlatt, "Hannah en California", en *Hannah Wilke: Obra seleccionada, 1963-1992*, Colección e arquivo Hannah Wilke, Os Ánxeles, e Solway Jones, Os Ánxeles, 2004.
6. ↑   Tracy Fitzpatrick, "Convirtiéndome en un monumento", *Gestos*, Museo de Arte Neuberger, 2009
7. ↑   Nancy Princenthal, *Hannah Wilke*, Prestel Publishing, 2010
8. ↑  "EXHIBITIONS". Arquivado dende o orixinal o 25 de xaneiro de 2011. Consultado o 18 de decembro de 2010.
9. ↑
10. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 17 de abril de 2019. Consultado o 10 de marzo de 2022.
11. 1 2 3 4  Buszek, Maria Elena (2006). "Our Bodies/Ourselves". *Pin-up Grrrls: Feminism, Sexuality, Popular Culture*. Duke University Press. pp. 291–294. ISBN 0-8223-3746-0.
12. ↑   Tracy Fitzpatrick, *Gestures*, Museo de Arte Neuberger, 2009
13. ↑  Schapiro, Miriam (1977–78). "Waste Not Want Not". no. 4: 153.
14. ↑  Middleman, Rachel (2013). "Rethinking Vaginal Iconology with Hannah Wilke's Sculpture".
15. ↑  Micchelli, Thomas (Outubro de 2010). "HANNAH WILKE Early Drawings".
16. 1 2  Wacks, Debra; Goldman, Saundra; Fischer, Alfred M.; Cottingham, Laura (Verán de 1999). "Naked Truths: Hannah Wilke in Copenhagen" **58** (2). College Art Association: 104–106. doi:10.2307/777953.
17. ↑  Dick, Leslie. "Hannah Wilke" **6** (4). Arquivado dende o orixinal o 21 de xullo de 2011. Consultado o 7 de xullo de 2007.
18. ↑  Smith, Roberta (30 de xaneiro de 1994). "ART VIEW; An Artist's Chronicle Of a Death Foretold". Consultado o 28 de xuño de 2007.
19. ↑  "Hannah Wilke" (en inglés). Consultado o 21 de decembro de 2018.
20. 1 2  Tierney, Hanne (Xaneiro de 1996). "Hannah Wilke: The Intra-Venus Photographs" **18** (1): 44–49.
21. ↑  Jones, Amelia (1998). "The Rhetoric of the Pose: Hannah Wilke". *Body Art/Performing the Subject*. Minneapolis: University of Minnesota Press. p. 189. ISBN 0-8166-2773-8.
22. ↑  Vine, Richard (Maio de 1994). "Hannah Wilke at Ronald Feldman — New York, New York — Review of Exhibitions". Arquivado dende o orixinal o 28 de outubro de 2007. Consultado o 7 de xullo de 2007.
23. ↑  "Hannah Wilke Biography, Art, and Analysis of Works" (en inglés). Consultado o 12 de marzo de 2018.
24. ↑   Joanna Frueh, "Hannah Wilke", en *Hannah Wilke: Una retrospectiva*, University of Missouri Press, 1989.
25. ↑   Arlene Raven, "The Eternal Hannah Wilke", en *Hannah Wilke: Selected Works, 1963-1992*, Hannah Wilke Collection & Archive, Os Ánxeles e SolwayJones, Os Ánxeles
26. ↑  Toepfer, Karl (September 1996). "Nudity and Textuality in Postmodern Performance" **18** (3): 82–83.
27. ↑   Jones (1998), pp.151-152.
28. 1 2 3  Wooster, Ann-Sargent (Outono de 1990). "Hannah Wilke: Whose Image is it anyway".
29. ↑   Amelia Jones, "El narcisismo feminista de Hannah Wilke", *Intra Venus*, Ronald Feldman Fine Arts, 1994.
30. ↑  "Everybody Dies ... Even the Gorgeous: Resurrecting the Work of Hannah Wilke" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 5 de xullo de 2016.
31. ↑   Nancy Princenthal, *Hannah Wilke*, Prestel, 2010
32. ↑  "Hannah Wilke Art in Selected Public Collections".
33. ↑  "Intra-Venus" (en inglés). Consultado o 11 de marzo de 2018.
34. ↑  "Hannah Wilke (retrospective) | www.nikolajkunsthal.dk" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 12 de marzo de 2018. Consultado o 11 de marzo de 2018.
35. ↑  "Works | HANNAH WILKE: SCULPTURE 1960s – '80s" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 12 de marzo de 2018. Consultado o 11 de marzo de 2018.
36. ↑  "HANNAH WILKE" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 11 de outubro de 2018. Consultado o 11 de outubro de 2018.
37. ↑  "Brooklyn Museum: Hannah Wilke". Consultado o 11 de marzo de 2018.
38. ↑  "Untitled, from the Hannah Wilke Monument | Albright-Knox" (en inglés). Consultado o 11 de marzo de 2018.
39. ↑  "Marxism and Art: Beware of Fascist Feminism – Works – Des Moines Art Center" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 12 de marzo de 2018. Consultado o 11 de marzo de 2018.
40. ↑  Tate. "Hannah Wilke 1940-1993 | Tate" (en inglés). Consultado o 11 de marzo de 2018.
41. ↑  "Hannah Wilke | LACMA Collections" (en inglés). Consultado o 11 de marzo de 2018.
42. ↑  "Wilke, Hannah" (en inglés). Consultado o 11 de marzo de 2018.
43. ↑  "Teasel Cushion" (en inglés). Consultado o 11 de marzo de 2018.
44. ↑  "U.S.S. Missouri" (en inglés). Consultado o 12 de marzo de 2018.
45. ↑  "The Jewish Museum". Consultado o 12 de marzo de 2018.
46. ↑  "Collection". Consultado o 12 de marzo de 2018.
47. ↑  "S.O.S. Starification Object Series (Back)" (en inglés). 1 de xaneiro de 1974. Consultado o 12 de marzo de 2018.
48. ↑  "Whitney Museum of American Art: Hannah Wilke" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 12 de marzo de 2018. Consultado o 12 de marzo de 2018.
49. ↑  "eMuseum". Consultado o 12 de marzo de 2018. [*Ligazón morta*]
50. ↑  "Hannah Wilke | Centre Pompidou" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 12 de marzo de 2018. Consultado o 12 de marzo de 2018.
51. ↑  "Hannah Wilke | Princeton University Art Museum" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 29 de abril de 2016. Consultado o 12 de marzo de 2018.
52. ↑  "Search the Collection | David Winton Bell Gallery" (en inglés). Consultado o 12 de marzo de 2018.
53. ↑  "Hannah Wilke, Mountain Creek". [*Ligazón morta*]

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web da artista Hannah Wilke
* Nancy Princenthal, Hannah Wilke (Prestel USA, 2010)
* ! *Woman art revolution*, o tráiler documental mostra imaxes pouco comúns de Wilke falando, en 1991, dous anos antes da súa morte. O tráiler tamén mostra exemplos da súa serie *Intra-Venus*: retratos do seu corpo devastados por un linfoma.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q254663
* WorldCat
* VIAF: 13106766
* BIBSYS: 46502
* Discogs: 774412
* Europeana: ID
* FAST: 237784
* FemBio: 28848
* Filmportal: ID
* GND: 118940988
* ISNI: 0000000083582739
* LCCN: n85359115
* Luminous-Lint: Hannah\_\_Wilke
* MNCARS: wilke-hannah
* NTA: 078922801
* RKD: 213236
* SNAC: w6xm0dh3
* SUDOC: 070703434
* Tate: 11355
* ULAN: 500021825

 |