recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**SRAM** é o acrónimo de *Static Random Access Memory* (Memoria Estática de Acceso Aleatorio), un tipo de memoria RAM (RAM estática) alternativa á DRAM (RAM dinámica).

A memoria SRAM é moi cara, polo que se adoita usar con máis frecuencia a memoria DRAM a cal é máis barata e máis pequena, pero tamén máis lenta, ademais necesita sinais periódicos de refresco para que non perda o seu contido. A SRAM pola súa parte non necesita ser refrescada. Ambas memorias son volátiles, é dicir, cando se corta a subministración de corrente, os datos almacenados perdense.

Debido ao alto custo de fabricación da SRAM e á súa alta velocidade, o seu uso máis común está na memoria caché dos ordenadores.

Deseño
------

"Acceso aleatorio" significa que a localización das posicións na memoria onde os datos serán lidos ou escritos, non segue ningunha orde. Cada bit nunha SRAM é almacenado en catro transistores que forman un biestable. Esta célula de almacenaxe ten dous estados estables, os cales se empregan para denotar 0 ou 1. Dous transistores adicionáis serven para controlar o acceso á célula de almacenaxe durante as operacións de lectura ou escritura.

Outra diferenza coa DRAM que contribúe a facer a SRAM máis rápida é que os chips comerciais aceptan tódolos bits de dirección á vez. O tamaño da SRAM con m liñas de dirección e n liñas de datos é 2m palabras, ou 2m\*n bits.

Operacións da SRAM
------------------

Unha célula de SRAM ten tres estados distintos nos que pode estar: 

1. **Repouso** (*standby*): cando non se realizan tarefas de acceso ao circuíto
2. **Lectura** (*reading*): cando a información se solicita
3. **Escritura** (*writing*): cando se actualizan os contidos

Tipos de memoria SRAM
---------------------

### Async SRAM

É asíncrona, isto é, independente da frecuencia do reloxo e con tempos de acceso entre 20 e 12 nanosegundos. Podemos atopar este tipo de memoria na caché dos antigos i386, i486 e primeiros Pentium.

### Sync SRAM

Tódalas sincronizacións inícianse polo tempo de subida/baixada do reloxo. A dirección, dato almacenado e outras sináis de control asócianse ás sinais do reloxo.

É a seguinte xeración, capaz de sincronizarse co procesador e cun tempo de acceso entre 12 e 8,5 nanosegundos. Moi empregada en sistemas con bus a 66 MHz.

### Pipelined SRAM

Sincronízase igualmente có procesador. Tarda en cargar os datos máis que a anterior, aínda que unha vez cargados, accede a eles con máis rapidez. Opera con tempos entre 8 e 4,5 nanosegundos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q267416
* EBID: ID
* GND: 4381052-4
* MAG: 68043766

 |
**Secundino Feijoo Méndez**, nado en Vilanova dos Infantes en 1870 e finado en Madrid o 28 de febreiro de 1939, foi un empresario circense galego.

Traxectoria
-----------

Comezou como músico no circo Fasy, despois montou un número de touros amestrados, co que percorreu Europa acompañado pola súa muller Francisca Salas Cerdán. Aos vinte anos, coa súa muller e a súa curmá Silveria, montou o seu propio espectáculo, o circo Feijoo. Co circo Feijóo renovou o espectáculo ao emparentar con Arturo Castilla, unha saga de pallasos chamados Hermanos Cape e converteuse nun dos máis importantes circos de España. Posteriormente derivou na empresa de espectáculos Feijoo Castilla Fleta.

Morreu en Madrid o 28 de febreiro de 1939. Logo da súa morte, o seu fillo Manuel Feijoo Salas continuou á fronte do Circo Feijoo no que tamén actuaba como *écuyer* a súa filla Araceli Feijoo.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 25-4-1939, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Rego Nieto, Manuel (1977). *Historia dun circo*.
* Rego Nieto, Manuel (1992). *Os homes do circo (aqueles ourensáns)*.

### Ligazóns externas

* Salgado, Rafael (13 de xuño de 2015). "El Gran Circo Feijoo". *La Región*.
Prato de sashimi
Sashimi á venda nun supermercado
Tradicional Sashimi
O **Sashimi** (en xaponés: 刺身 *sashimi*, en chinés: 膾 *kuai*, en coreano: 회/膾 *hoe*) é un prato xaponés que consiste principalmente en mariscos ou peixes crús, cortados finamente, aínda que non tanto como un carpaccio.

Sérvese xunto a eles unha salsa (como salsa de soia, que é moi salgada, con wasabi, un condimento xaponés moi picante, ou ben salsa *ponzu*) e un aderezo simple como ravo *daikon* relado. O habitual é que os ingredientes se sirvan en cru, aínda que algúns se cociñan un pouco, como o polbo que se ferve lixeiramente. Menos frecuentes, aínda que non por iso descoñecidos, son os sashimis vexetarianos como o *yuba* (xudías de pel callada), ou de carnes vermellas crúas de vacún ou de cabalo.

O nome *sashimi* vén da cola de peixe que se puña xunto ás rebandas, de maneira que se puidese recoñecer de que tipo era.

Adóitase servir con rebandas pequenas de xenxibre en conserva, que se inxeren entre un tipo de sashimi e outro, é dicir cando se vai cambiar de sabor. As lonchas pódense tomar soas ou molladas na salsa.

Poderíase dicir, simplificando, que o sashimi é semellante ao suxi pero sen arroz, aínda que o repertorio de ingredientes do suxi é moito máis amplo, incluídos vexetais, tales como o cogombro, ou tortilla etc.

Sashimi é o nome que denomina a calidade de peixes como atún, peixe espada, marraxo etc. entre outros, e consiste en ultra conxelar o peixe por baixo de - 60 graos centígrados para conservar todas as súas propiedades.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Suxi
* Ikizukuri

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Sashimi*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190715
* EBID: ID
* GEC: 0281191
* NDL: 01099738

 |
**SRET** (acrónimo de *Satellite des Recherches et d'Etudes Technologiques*), tamén coñecidos como **MAS** polo seu acrónimo en ruso (*Maliy Avtonomiy Sputnik*), foi unha serie de dous satélites de estudos tecnolóxicos franceses en colaboración coa Unión Soviética.

SRET 1
------

SRET 1 foi lanzado a bordo dun foguete Molniya M xunto co satélite de comunicacións Molniya-1 20 o 4 de abril de 1972. A súa misión foi probar no espazo células solares de película de sulfuro de cadmio e teluro de cadmio así como un novo tipo de batería lixeira. O satélite tiña forma de poliedro de oito caras, cun diámetro de 55,9 cm e un peso duns 15,9 kg. Catro das caras estaban recubertas de células solares normais mentres que outras catro usaban as células experimentais. A órbita do satélite era altamente elíptica, cun perixeo de 545 km e un apoxeo de 46.250 km, pasando polos cintos de radiación de Van Allen catro veces ao día e proporcionando información sobre os efectos da radiación nas células solares. SRET 1 foi o primeiro satélite francés lanzado en cooperación coa Unión Soviética.

SRET 2
------

SRET 2 foi lanzado tamén a bordo dun foguete Molniya M, xunto co satélite de comunicacións Molniya-1K 30 o 5 de xuño de 1975. Tiña unha masa de 29,6 kg e probou un sistema crioxénico pasivo para os satélites Meteosat, así como varios métodos de enfriamento, células solares, os efectos da radiación en diferentes sistemas e o avellentamento do illamento térmico e películas de plástico. SRET 2 terminou reentrando na atmosfera o 10 de xullo de 1988.

Historial de lanzamentos
------------------------

| Misión | Data de lanzamento | Foguete lanzador | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| SRET 1 | 4 de abril de 1972 | Molniya M | Éxito |
| SRET 2 | 5 de xuño de 1975 | Molniya M | Éxito |

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  Mark Wade (2021). "SRET" (en inglés). Consultado o 1 de outubro de 2021.
2. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2021). Gunter's Space Page, ed. "SRET 1 (MAS 1)" (en inglés). Consultado o 1 de outubro de 2021.
3. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2021). Gunter's Space Page, ed. "SRET 2 (MAS 2)" (en inglés). Consultado o 1 de outubro de 2021.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***SRET*** |

### Outros artigos

* Molniya M
**Malcolm Scott Carpenter** foi un astronauta estadounidense que pilotou unha cápsula Mercury durante a misión Mercury-Atlas 7. Pasou un total de 4 horas e 56 minutos no espazo.

Traxectoria
-----------

Carpenter naceu o 1 de maio de 1925 en Boulder, Colorado, e faleceu o 10 de outubro de 2013 aos 88 anos. Era graduado en enxeñería aeronáutica pola Universidade de Colorado en 1949, o mesmo ano no que entrou na Armada dos Estados Unidos. Participou na Guerra de Corea como piloto no Escuadrón Seis. Posteriormente estudou na Escola Naval de Pilotos de Proba de Patuxent River, Maryland, en 1954, e fixo voos de proba de diversas aeronaves.

Foi seleccionado pola NASA como un dos sete astronautas Mercury orixinais o 9 de abril de 1959. Tras un adestramento intensivo foi, en primeiro lugar, o astronauta substituto de John Glenn para a misión Mercury-Atlas 6, e logo foi o elixido para a seguinte misión, o segundo voo orbital dun astronauta americano. A engalaxe tivo lugar o 24 de maio de 1962, e tras pilotar a súa cápsula Aurora 7 durante tres voltas á Terra, amarou no océano Atlántico. O voo durou un total de 4 horas e 46 minutos.

Carpenter non volvería ao espazo, pero participou no programa SEALAB II da Armada e foi nomeado pola NASA Asistente Executivo do Director do Centro de Voos Espaciais Tripulados. Tamén tivo parte no adestramento dos astronautas do proxecto Apollo. En 1967 foi asignado como Director de Operacións de Acuanautas durante o experimento SEALAB III. Retirouse da Armada en 1969, fundando Sear Sciences, Inc. unha firma para o desenvolvemento de programas dirixidos a un mellor uso dos recursos mariños e a mellorar a saúde do planeta, chegando a traballar intimamente con Jacques-Yves Cousteau e os membros do Calypso. Axudou no deseño de equipamento para mergullo e natación. Escribiu dúas novelas, ambas ambientadas en contornas mariñas. Faleceu o 10 de outubro de 2013.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  NASA, ed. (2018). "SCOTT CARPENTER NASA ASTRONAUT (DECEASED)" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 04 de decembro de 2017. Consultado o 15 de setembro de 2018.
2. 1 2 3 4  Mark Wade (2018). "Carpenter, Malcolm Scott" (en inglés). Consultado o 15 de setembro de 2018.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Scott Carpenter Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Mercury-Atlas 7

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q335503
* WorldCat
* VIAF: 55088464
* BNB: ID
* BNF: 17030854w
* DeutscheBio: 124731724
* EBID: ID
* FAST: 1897740
* GND: 124731724
* IMDb: nm0139453
* ISNI: 0000 0000 8134 5342
* LCCN: n50058764
* Munzinger: 00000009873
* NASA: carpenter-ms
* NDL: 00464271
* NNDB: 000098730
* NTA: 07946131X
* SNAC: w6ms5f5v
* SUDOC: 081969953
* TESF: carpenter\_scott
* WikiTree: Carpenter-2439

 |
**Satellite Catalog Number** (**Número de Catálogo do Satélite**), (tamén coñecido como **NORAD Catalog Number**, **NASA catalog number**, **USSPACECOM object number** ou sinxelamente **Catalog number** e variantes semellantes) é un número secuencial de 5 díxitos asignado polo USSPACECOM para todos os satélites que orbitan a Terra coa finalidade da súa identificación. Antes de que USSPACECOM, o catálogo foi apoiada por NORAD. O primeiro obxecto catalogado, número de catálogo 00001, é a última etapa do foguete que puxo en funcionamento o Sputnik 1.

En decembro de 2012, o Catálogo Mestre da NSSDC fixo unha lista de 6916 satélites lanzado en órbita dende 1957, o último deles Kwangmyongsong-3 Unidade 2, o 12 de decembro de 2012.

Notas
-----

1. ↑  NSSDC Master Catalog Arquivado 01 de agosto de 2014 en Wayback Machine..

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* NSSDC Master Catalog
* NSSDC Master Catalog Spacecraft query
* NSSDC SPACEWARN Bulletin
* Space-Track
* US space objects registry Arquivado 08 de maio de 2017 en Wayback Machine.
* UK space objects registry
* UN space objects registry
* Mirror of UN space objects registry with commentary by Jonathan McDowell of Jonathan's Space Report
* CelesTrak
* CelesTrak SATCAT search Arquivado 15 de febreiro de 2008 en Wayback Machine.
* N2YO
* Heavens-Above
* Gunter's Space Page
* JPL Orbital Element Database
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Ricardo Sánchez.

**Ricardo Sánchez Varela**, nado en Roade (Sobrado) en 1875 e finado en Pontedeume o 9 de maio de 1964 foi un sacerdote galego.

Traxectoria
-----------

Avenida de Ricardo Sánchez
Fillo dunha familia acomodada, propietaria da meirande parte da parroquia de Furelos en Melide, estudou leis en Santiago de Compostela aínda que nunca exerceu a avogacía. A súa vocación levouno a ordenarse sacerdote pouco tempo despois, chegando a ser arcipreste de Melide.

Ao se xubilar en 1945, instálase no Asilo de Anciáns de Pontedeume. Contribuíu coa súa herdanza familiar á mellora das instalacións do asilo e á construción da Casa de Exercicios de Pontedeume, inaugurada en 1954. A súa fortuna serviu tamén para moitas obras parroquiais e legouna á súa morte ás monxas do asilo. Os seus restos mortais foron soterrados no cemiterio de Pontedeume.

Por acordo de 6 de febreiro de 1957, a corporación municipal púxolle o seu nome ao comezo da estrada de Esteiro, colocándose a placa o 18 de xullo de 1958.

Obras
-----

* *Eva y María. Fenómenos diabólicos y milagros que demuestran el cumplimiento de la promesa hecha en el Paraíso*, 1925.
* *La primera profecía. Lecturas histórico-apologéticas*, 1948.
* *La promesa del Señor en el paraiso*, 1949.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Biografía de Ricardo Sánchez Arquivado 20 de xuño de 2012 en Wayback Machine. no artigo de Carlos de Castro Álvarez, *Nombres ilustres en las calles, plazas y jardines de Pontedeume*, páxs. 50 e 51, do nº 11 (2004) da revista Cátedra (en castelán).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12399058
* WorldCat
* VIAF: 2100332
* ISNI: 0000 0000 5206 9385
* LCCN: no99041502

 |
**Satellite pour Astronomie Radio Amateur**, denominado ás veces **Satellite Amateur de Radio-Astronomie** e tamén coñecido polo seu acrónimo, **SARA**, foi un observatorio espacial francés lanzado o 17 de xullo de 1991 mediante un foguete Ariane 4 desde o Centro Espacial de Kourou, na Güiana Francesa.

Características
---------------

A misión de SARA foi estudar as emisións radioeléctricas provenientes de Xúpiter.

O satélite tiña forma de cubo de 45 cm de lado e foi construído pola asociación ESIEESPACE. Levaba seis antenas despregables de 10 m de longo e a enerxía era proporcionada por células solares que recubrían os lados do satélite. Coas antenas, SARA era capaz de observar as ondas de radio de Xúpiter en frecuencias entre 2 e 15 MHz e calcular a súa amplitude media cada 150 segundos, co que complementou os datos recollidos polas sondas Ulysses e Galileo. Dúas das antenas funcionaban tamén como transmisores para enviar datos a terra. Ademais, a temperatura do satélite e a voltaxe da súa batería eran enviados mediante telemetría en tempo real ao centro de operacións como experimento tecnolóxico.

SARA foi lanzado a unha órbita inicial de 734 km de apoxeo, 726 km de perixeo, 98,1 graos de inclinación orbital e un período orbital de 99 minutos.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Ariane 4

Notas
-----

1. ↑  N2YO (2011). Real Time Satellite Tracking, ed. "SARA" (en inglés). Consultado o 25 de marzo de 2017.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  NASA (21 de marzo de 2017). "SARA" (en inglés). Consultado o 25 de marzo de 2017.
3. ↑  "Note verbale dated 28 January 2004 from the Permanent Mission of France to the United Nations (Vienna) addressed to the Secretary-General" (PDF). 04-51402(E). 2 de marzo de 2004: 16. Consultado o 25 de marzo de 2017.
4. 1 2 3 4 5 6  Gunter Dirk Krebs (2017). Gunter's Space Page, ed. "SARA" (en inglés). Consultado o 25 de marzo de 2017.
5. 1 2 3  Mark Wade (2011). "SARA" (en inglés). Consultado o 25 de marzo de 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5938757
* NSSDC ID: 1991-050E
* SCN: 21578

 |
**Tirso Servando Justino Gómez Freijido**, nado en Ribadavia o 1 de febreiro de 1887 e finado en Vigo o 31 de outubro de 1936, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Latoeiro de profesión, militante socialista, foi presidente da Casa do Pobo da Cañiza. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido na Cañiza o 21 de xullo. Trasladado á prisión de Vigo, foi xulgado en Consello de guerra por rebelión militar con María Gómez González, Jesús Eugenio Pérez Pérez, Antonio Mojón Vázquez e Justo Moure Giráldez. Condenado a pena de morte, foi executado, ás 16 horas do 31 de outubro de 1936, nas inmediacións do castelo do Castro.

Vida persoal
------------

Casou con Contemplación Mosquera Mariño. A dramaturga, directora e actriz Marta Pérez é a súa bisneta.

En 2022, a compañía de Pérez, Inversa Teatro, estreou unha peza no Auditorio de Vigo sobre a detención e fusilamento de Tirso Gómez e os seus compañeiros: *O Péndulo*, escrita xunto ao dramaturgo Ernesto Is.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 1-11-1936, p. 10.
2. ↑  A Cañiza: Mercería-droguería Pepa
3. ↑  *O Péndulo*, estrea mundial.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Tirso Gómez Freijido na páxina web *Nomes e Voces*.
**Satsanga**, **Satsangam** ou **Satsang** (Sánskrito सत्सङ्ग sat = presenza, verdade; sanga = comunidade, grupo) significa, no contexto filosófico hinduísta:

(1) a presenza da verdade

(2) a compaña dun *Guru*

(3) a compaña de xente que se reúne para falar e asimilar a verdade.

O *satsang* adoita constar dun diálogo, reflexión e meditación na fonte da que parten as propias verbas, para levar o seu significado á vida cotiá. A idea do *satsangam* foi difundida en principio por *Rishis* coma *Vedavyasa* e *Valmiki* que definen os seus beneficios de diferentes xeitos.

Durante un satsang cun mestre os estudantes probablemente presentarán preguntas. Os satsangs tamén poden conter discursos, meditacións ou lecturas. Primordialmente, o propósito dun satsang non é a transmisión dunha ensinanza entendida no pano intelectual, senón que debe ser a experiencia da presenza dun ser "esperto" ou "iluminado", por medio da cal se supón que os estudantes se achegan ao mesmo nivel de comprensión a través do efecto producido polo "intercambio enerxético".

Aínda que provén da tradición hinduísta, hoxe en día o termo *satsang* aplícase en distintas tradicións, tanto orientais coma occidentais, como son o budismo mahayana, o zen, o neoadvaita etc...

Notas
-----

1. ↑  Frisk, Liselotte. "The Satsang Network" Nova Religio: *The Journal of Alternative and Emergent Religions*, Volume 6, Issue 1, pages 64–85, ISSN 1092-6690 (print), 1541^8480 (electronic). © 2002. *...satsang, a traditional activity in the Indian spiritual context, meaning "being with good/righteous companions." Satsang is a sitting together with an enlightened person who usually gives a short speech and then answers questions.*
2. ↑  Eternity Now, Francis Lucille

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q239239
* EBID: ID

 |
**Roberto Veloso Gómez**, nado en Baio (Zas) o 22 de novembro de 1919 e finado na Coruña o 9 de agosto de 2010, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Con trinta anos emigrou á Arxentina e instalouse en Buenos Aires traballando como xastre. Participou en 1953 na creación das Mocedades Galeguistas de Buenos Aires e foi nomeado presidente da entidade. Encabezou coa súa sinatura unha carta publicada no periódico *Opinión Gallega* co título "Varil e lumioso defendemento do idioma galego". Asistiu ao primeiro Congreso da Emigración Galega, celebrado en 1956. Tamén colaborou cos emigrantes de Baio recadando diñeiro para a construción das escolas Agra Regueiro na súa vila natal, en colaboración co seu veciño Pepe Collazo. Regresou a Galicia a finais do mes de agosto de 1957. Instalouse en Baio, e en 1961 mercou unha casa no Ceán (Bamiro) onde se dedicou a agricultura e o cultivo da horta.

Vida persoal
------------

Casou con Carmen Balboa López en 1962.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Roberto Veloso, presidente da Mocedades Galeguista de Buenos Aires
Balcón con seteira en cruz (Castelo de Rauzan, Francia).
Seteira con troneira (Castelo de Penela, Portugal).
Unha **seteira**, en arquitectura militar, é unha abertura ou un rebaixamento na muralla, que na súa concepción primitiva permitía aos defensores (arqueiros, besteiros) lanzar setas.

Bastante empregada na arquitectura medieval, pode ser descrita como un van na albanelaría na forma dunha faixa ou fiestra vertical, cuxa altura corresponde a aproximadamente cinco veces a súa largura. En xeral, posúe peitoril de aproximadamente trinta centímetros e a súa lumieira dista aproximadamente trinta centímetros do teito.

Conforme o período construtivo e a súa rexión pode ser simple ou en cruz. Coa introdución das armas de fogo, a partir do século XIV, algunhas presentan adaptación para tiros de arcabuz, mosquete ou pequenos canóns. Os vans circulares abertos para esas primitivas pezas de artillaría son chamados troneiras.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *seteira*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Amea
* Troneira
**Salvador Peña Martín**, nado en Granada en 1958, é un profesor e tradutor español

Traxectoria
-----------

É profesor de lingua árabe e tradución na Universidade de Málaga, mais tamén exerceu labores docentes nas universidades de Bagdad, Leeds, Granada, Tetuán e Castela A Mancha, entre outras.

Para as diferentes coleccións da Escola de Tradutores de Toledo, o profesor verteu do árabe ao español obras do exipcio Musad Basta, do libanés Rashid Al-Daif, do marroquí Abdelmajid Benjelloun e dos sirios Salim Barakat e Abu-l-Alá Al-Maarri (s.X).

En 2017 recibiu o Premio Nacional de Tradución de España pola versión ó castelán de *Mil y una noches* (*كتاب ألف ليلة وليلة*), tradución que tamén recibiu o Sheikh Hammad Award for Translation de Qatar (2016) e o Premio de Traducción de la Sociedad Española de Estudios Árabes (2017).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Cultura premia la traducción de las Mil y una noches coordinada desde la Escuela de Traductores de ToledoArquivado 09 de decembro de 2017 en Wayback Machine. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q45033260
* WorldCat
* VIAF: 44551292
* BNE: XX4580793
* CANTIC: a1114113x
* DeutscheBio: 142706175
* Dialnet: 166442
* GND: 142706175
* ISNI: 0000 0001 0654 0663
* LCCN: n97073043
* ORCID: 0000-0002-6475-7390
* SUDOC: 084720646

 |
**Seth Low** nado o 18 xaneiro de 1850 en Brooklyn e finado en Nova York o 17 de setembro de 1916 en Bedford Hills, Nova York, foi un educador e político estadounidense do Partido Republicano que contou tamén co apoio do Partido Demócrata. Foi o último alcalde da cidade independente de Brooklyn, presidente da Universidade de Columbia, representante diplomático dos Estados Unidos de América e alcalde da cidade de Nova York.

Traxectoria
-----------

### Vida temperá

Low foi estudante no que entón era *Polytechnic Preparatory High School*, agora *Poly Prep Country Day School*, en Brooklyn e no *Columbia College*. Low, cuxo pai Abiel Low era un dos principais comerciantes con China, pasou varios anos na empresa familiar na década de 1870. En 1880 casou con Anne Wroe Scollay Curtis. Chegou a ser alcalde de Brooklyn en 1881; ao facelo, sucedeu ao seu avó, que tamén fora alcalde de Brooklyn. Serviu durante dous mandatos até 1885, pero o seu apoio a Grover Cleveland en 1884 enfureceu á poboación e non foi reelixido para un terceiro mandato.

### Presidente da Universidade Columbia

Despois de servir como alcalde de Brooklyn, Low asumiu a presidencia do Columbia College en 1890, cargo que ocupou ata 1901. Durante este tempo, supervisou o traslado da institución de Midtown Manhattan a Morningside Heights e cambiou o seu nome a *Columbia University*. O novo campus estaba totalmente integrado na cidade e incluía unha biblioteca dun millón de dólares construída en 1895. 

O 4 de xullo de 1899 foi un dos delegados estadounidenses para asistir á Conferencia Internacional de Paz na Haia.

### Alcalde de Nova York

Low presentouse á alcaldía sendo presidente da universidade. Na súa campaña coa que gañou as eleccións, contou cos apoios do humorista Mark Twain, do seu partido e dos demócratas. Mellorou o sistema educativo da cidade, pero só exerceu como alcalde durante un ano, sendo sucedido en 1903 por George B. McClellan Jr. fillo do xeneral McClellan da Guerra civil.

### Últimos anos

Foi presidente do Instituto Tuskegee en Alabama desde 1907 até a súa morte en 1916. Desde 1907 foi tamén presidente da Federación Cívica Nacional. Low morreu na súa casa de Bedford Hills o 17 de setembro de 1916.

Notas
-----

1. ↑  editor, James E. Homans. *The Cyclopædia of American Biography; Seth Low* (en inglés).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Seth Low Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Biblioteca

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galifontes posúe textos orixinais acerca de:  ***Seth Low*** |

* Low, Seth. In: Encyclopædia Britannica. 11. Band 17: Lord Chamberlain – Mecklenburg. Londres 1911, S. 72

### Ligazóns externas

* Biografía sobre Seth Low

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2274772
* WorldCat
* VIAF: 13791609
* EBID: ID
* FAST: 198916
* Gutenberg: 33194
* ISNI: 0000 0000 2825 1048
* LCCN: n86071930
* OL: OL4273883A
* SNAC: w6bg2wgj
* SUDOC: 168924846
* WikiTree: Low-2226

 |
O **sistema sexaxesimal** ou **sistema de base 60**, é un sitema de numeración co sesenta como base. Orixinouse entre os antigos sumerios no terceiro milenio antes da nosa era, pasando despois aos antigos babilonios e aínda continúa a empregarse para medir tempo, ángulos e coordenadas xeográficas.

O número sesenta, ten doce factores, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30 e 60, dos que 2, 3 e 5 son números primos. Con tantos factores, moitas fraccións con números no sistema sexaxesimal poden simplificarse. Por exemplo, unha hora pode dividirse en anacos de 30, 20, 15, 12, 10, 6, 5, 4, 3, 2 e 1 minuto. 60 é o número máis pequeno divisible por todos os números entre 1 é 6, é dicir, é o mínimo común múltiplo de 1, 2, 3, 4, 5 e 6.

Orixe
-----

É fácil para as persoas contar cos seus dedos ata 12 empregando só unha man, co polgar apuntando a cada falanxe dos catro dedos por quendas. Aínda existe un sistema de conta tradicional en moitas rexións de Asia que pode explicar a existencia de sistema numéricos baseados en 12 e 60 ademais dos que se basean en 10, 20 e 5. Neste sistema, cunha man cóntase repetidamente ata 12, marcando o número de iteracións na outra man ata cinco ducias, é dicir, sesenta.

Notas
-----

1. ↑  Ifrah, Georges (2000). *The Universal History of Numbers: From prehistory to the invention of the computer.* John Wiley and Sons. ISBN 0-471-39340-1. . Traducido do francés ao inglés por David Bellos, E.F. Harding, Sophie Wood e Ian Monk.
2. ↑  Macey, Samuel L. (1989). *The Dynamics of Progress: Time, Method, and Measure*. Atlanta, Georgia: University of Georgia Press. p. 92. ISBN 978-0-8203-3796-8.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Ifrah, Georges (1999). *The Universal History of Numbers: From Prehistory to the Invention of the Computer*. Wiley. ISBN 0-471-37568-3. .
* Nissen, Hans J.; Damerow, P.; Englund, R. (1993). *Archaic Bookkeeping*. University of Chicago Press. ISBN 0-226-58659-6.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q114799
* EBID: ID
* GEC: 0210639
* MAG: 64411161

 |
Non confundir con Cogomelo.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Frecha.
Punta de seta do Neolítico
Tipos de setas indíxenas.
Unha **seta** ou **frecha** é unha arma ou proxectil que consiste nunha barra fina rematada en punta, que ten unha peza feita xeralmente de plumas no outro extremo para manter a estabilidade e que se lanza mediante un arco ou unha bésta. Empregado dende a prehistoria, é común á maioría das culturas.

Unha seta consiste nunha hasta longa e fina, con sección circular, feita orixinalmente de madeira e agora tamén de aluminio, fibra de vidro ou de carbono. É afiada na punta ou armada cunha punta de frecha nunha extremidade, dispondo na outra dun engaste *(nock)* para fixación na corda do arco. Hai unha gran variedade dispoñíbel de tipos de puntas de seta, axeitándose ao uso que se dará á frecha: deportivo, caza ou militar. Achegado á extremidade posterior da seta colócanse superficies de estabilización que constitúen a plumaxe da frecha, a fin de axudaren na estabilización da traxectoria de voo. Xeralmente en número de tres, as plumas dispóñense ao redor da hasta formando un ángulo de 120º entre si. Nas frechas modernas as plumas fabrícanse en plástico e fíxanse cunha cola especial.

Os artesáns que fabrican setas son coñecidos como **seteiros** ou **frecheiros**, este último termo relacionado coa palabra francesa: *flèche*.

Acción da frecha
----------------

Conforme a seta voa en dirección ao **albo** ou obxectivo, a súa hasta vaise entortando e flexionando dun lado para o outro, lembrando un peixe abanando fóra da auga, e caracterizando un fenómeno coñecido como paradoxo do arqueiro.

O equipamento, especie de estoxo, usado para carrexar as setas usadas polos arqueiros desde a máis remota antigüidade é chamado **alxaba**.

Derivacións do termo frecha
---------------------------

O termo **frecha** emprégase tamén para o símbolo gráfico utilizado universalmente para apuntar ou indicar dirección, sendo na súa forma máis sintética unha liña cun triángulo fixado nunha punta, e en formas máis complexas a representación dunha frecha de verdade. Pode ser utilizado para indicar unha posición no mapa, un ítem na pantalla dun computador (no caso dun cursor), ou nunha lista, por exemplo.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *frecha*.

Véxase tamén
------------

* Arco (arma)
* Alxaba
* Tiro con arco

### Ligazóns externas

* Manual de arqueiria Arquivado 15 de agosto de 2012 en Wayback Machine.
* [en ] A física da arquería medieval
* [en ]
**Tiantuo** é unha serie de pequenos satélites experimentais da República Popular da China.

Características
---------------

Os satélites Tiantuo son satélites experimentais con cargas diversas, desde observación da Terra a probas de novas tecnoloxías no espazo. Todos foron construídos pola Universidade Nacional de Tecnoloxías de Defensa.

### Tiantuo 1

Tiantuo 1 foi lanzado o 10 de maio de 2012 a bordo dun foguetes CZ-4B a unha órbita de 468 x 471 km. Tiña unha masa de 9 kg e forma de caixa cunhas dimensións de 425 x 410 x 80 mm. A bordo leva experimentos para a obtención de imaxes, a detección de osíxeno atómico en órbita e un receptor do sistema marítimo AIS.

### Tiantuo 2

Tiantuo 2 tiña unha masa de 67 kg. Leva a bordo catro videocámaras para retransmitir en directo e seguir obxectivos en tempo real. Foi lanzado o 8 de setembro de 2014 mediante un foguete CZ-4B.

### Tiantuo 3 (Luliang 1)

Tiantuo 3, tamén coñecido como **Luliang 1**, leva varios experimentos tecnolóxicos a bordo, entre eles receptores dos sistemas AIS e ADS-B e un monitorizador de lume. Foi lanzado o 19 de setembro de 2015 no voo inaugural do foguete CZ-6.

### Tiantuo 5

Tiantuo 5 foi lanzado o 23 de agosto de 2020 a bordo dun foguete CZ-2D. Foi lanzado para probar tecnoloxías relacioandas coa recollida de datos de buques e aeronaves.

Historial de lanzamentos
------------------------

| Misión | Data de lanzamento | Foguete lanzador | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| Tiantuo 1 | 10 de maio de 2012 | CZ-4B | Éxito |
| Tiantuo 2 | 8 de setembro de 2014 | CZ-4B | Éxito |
| Tiantuo 3 | 19 de setembro de 2015 | CZ-6 | Éxito |
| Tiantuo 5 | 23 de agosto de 2020 | CZ-2D | Éxito |

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6  Mark Wade (2022). "Tiantuo" (en inglés). Consultado o 12 de febreiro de 2022.
2. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2022). Gunter's Space Page, ed. "TT 1" (en inglés). Consultado o 12 de febreiro de 2022.
3. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2022). Gunter's Space Page, ed. "TT 2" (en inglés). Consultado o 12 de febreiro de 2022.
4. 1 2 3 4 5  Gunter Dirk Krebs (2022). Gunter's Space Page, ed. "TT 3" (en inglés). Consultado o 12 de febreiro de 2022.
5. 1 2 3 4  Gunter Dirk Krebs (2022). Gunter's Space Page, ed. "TT 5" (en inglés). Consultado o 12 de febreiro de 2022.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* CZ-2D
* CZ-4B
* CZ-6
O **sistema renina-anxiotensina** ou **sistema renina-anxiotensina-aldosterona** é un sistema de control da presión arterial.

O sistema componse de:

* Renina.
* Anxiotensina I, II e III.
* Anxiotensinóxeno.
* Enzima conversora da anxiotensina (ECA).

O seu obxectivo é o de aumentar a presión arterial en caso de que esta estea baixa. A presión baixa é detectada pola mácula densa (unha estrutura do ril). A activación da mácula densa provoca que as células xustaglomerulares secreten renina. Esta enzima só ten un substrato, o anxiotensinóxeno. A renina rompe parcialmente ao anxiotensinóxeno producindo anxiotensina I. A anxiotensina I é un péptido pouco activo. É fragmentado pola enzima conversora da anxiotensina en varios tecidos, sobre todo pulmóns, pero tamén en neurohipófise, glándulas suprarrenais, bazo e endotelio entre outros. O produto será a anxiotensina II. A anxiotensina II pode ser convertida en anxiotensina III por acción dunha aminopeptidase.

Funcións
--------

Tanto a anxiotensina I como a II son péptidos activos. Únense ao seu receptor específico e activan o ciclo do fasfatidil-inositol, producindo inositoltrifosfato e diacilglicérido. O inositoltrifosfato permite a saída de calcio do retículo endoplásmico. A mobilización do calcio favorece a liberación de aldosterona dende as glándulas suprarrenais. A aldosterona activa unha serie de proteínas renais, IAPs, proteínas inducidas por aldosterona. Estas favorecen a reabsorción de sodio nos tubos proximais do ril. A reentrada de Na arrastra a auga, incrementando o volume circulante e a presión arterial. A propia anxiotensina ten efecto vasoconstritor a nivel sistémico.

Regulación
----------

Dous grupos de sinais regulan este complexo sistema:

* **Activan o sistema:**
	+ Hiponatremia (baixo nivel de sodio en sangue).
	+ Volume circulante baixo.
	+ Prostaglandinas e outras substancias vasodilatadoras.
	+ GTP, que estimula a renina.
* **Inhiben o sistema:**
	+ AMP cíclico.
	+ Péptido natriurético auricular, así como outros péptidos diuréticos.
	+ Descarga β-adrenérxica, que inhibe a liberación de renina.
	+ NO.
	+ A propia anxiotensina II inhibe a renina por retroalimentación negativa.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Aparato xustaglomerular

### Bibliografía

* Thomas Devlin: Bioquímica, cuarta edición.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q898218
* BNCF: 7719
* EBID: ID
* JSTOR: renin-angiotensin-system
* MAG: 198710026

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 74787
* MeSH: D012084
* MeSH: G03.820
* Uberon: 0018229

 |
**Tiberio II Constantino** foi emperador bizantino entre o 578 e o 582, elevado en decembro de 574 á categoría de César durante o reinado de Xustino II grazas á influencia da súa esposa Sofía. Ela exerceu o goberno durante os últimos anos del, que estiveron marcados pola inhabilitación mental do emperador, a guerra persa e a persecución monofisita.

Interpretación do busto de **Tiberio II**, publicada en *Romanorvm imperatorvm effigies. Elogijs ex diuersis scriptoribus per Thomam Treteru S. Mariae Transtyberim canonicum collectis* (1583)
O emperador foi moi popular. Reducíronse os impostos; detívose o acoso á herexía monofisita; os poderes do senado e o dos partidos Verdes e Azuis aumentaron. Formouse un corpo de elite no exército, formado por quince mil bárbaros que co tempo se converteu na chamada garda varega.

Demasiado liberal co tesouro, pois o utilizou para establecer alianzas cos francos e cos longobardos (579), aínda que non puido impedir que os ávaros penetrasen en Tracia e Tesalia (582). Morreu o 13 de agosto de 582 envelenado, segundo se rumoreou, tras comer un prato de amoras. Unha semana antes de morrer nomeou o seu sucesor, o emperador Mauricio.

| Imperio Bizantino |
| --- |
| *Segue a:* Xustino II | **Tiberio II**(578-582) | *Precede a:* Mauricio, emperador |
| Dinastía Xustiniana |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q31491
* WorldCat
* VIAF: 315533679
* BMT: 140736
* BNF: 10743324r
* BRE: 4191369
* CERL: cnp00985057
* DeutscheBio: 102816921
* EBID: ID
* GEC: 0065987
* GND: 102816921
* LCCN: nb2010016600
* NTA: 190073357
* SUDOC: 197950507
* WikiTree: Constantine-106

 |
Dispositivo intrauterino (DIU) con proxestáxeno.

|  |  |
| --- | --- |
| Aviso médicoAviso médico | **Advertencia: A Wikipedia non dá consellos médicos.***Se cre que pode requirir tratamento, por favor, consúltello ao médico.* |

O **sistema intrauterino** (**SIU**) ou **dispositivo intrauterino (DIU) con proxestáxeno** é un dispositivo de contracepción hormonal que é colocado no útero. Un SIU ten un cilindro con hormonas que libera unha proxestina chamada levonorxestrel. Un exemplo de SIU é o Mirena. Utilízase para o control da natalidade, os períodos menstruais abondosos e para previr a acumulación excesiva do revestimento do útero naquelas que reciben terapia de substitución de estróxenos. É unha das formas máis efectivas de anticoncepción cunha taxa de fracaso anual de arredor do 0,2%. O dispositivo colócase no útero e dura de tres a cinco anos. Despois da eliminación, a fertilidade volve axiña.

Os efectos secundarios inclúen períodos irregulares, quistes ováricos benignos, dor pélvica e depresión. En raras ocasións pode ocorrer unha perforación uterina. Non se recomenda o seu uso durante o embarazo, pero é seguro coa lactación. O DIU con proxestáxeno é un tipo de anticoncepción reversible de acción prolongada. Funciona ó espesar a mucosidade na abertura do colo uterino, detendo a acumulación do revestimento do útero e, ocasionalmente, evitando a ovulación.

O DIU con levonorxestrel aprobouse por vez primeira para uso médico en 1990 en Finlandia e nos Estados Unidos en 2000. Está na Lista de Medicamentos Esenciais da Organización Mundial da Saúde, os medicamentos máis efectivos e seguros que se precisan nun sistema de saúde. O custo grosista no mundo en desenvolvemento é de preto de 122,46 dólares cada un. No Reino Unido costan ó NHS arredor de 88 libras. Nos Estados Unidos custan arredor de US $ 844,00. Máis de 120 países aprobaron o dispositivo e úsano máis de 10 millóns de mulleres.

Notas
-----

1. ↑  Bradley, Linda D.; Falcone, Tommaso (2008). *Hysteroscopy: Office Evaluation and Management of the Uterine Cavity*. Elsevier Health Sciences. p. 171. ISBN 0323041019.
2. ↑  Schäfer-Korting, Monika (2010). *Drug Delivery*. Springer Science & Business Media. p. 290. ISBN 9783642004773.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1628262
* MAG: 2778699649
* NKC: ph413834

 |
**Short Brothers plc**, xeralmente referida como **Shorts** ou **Short**, é unha compañía aeroespacial baseada en Belfast, Irlanda do Norte. Shorts foi fundada en 1908 en Londres, e foi a primeira compañía do mundo en fabricar avións de produción. Destacou particularmente polos seus deseños de hidroavións fabricados nos 50.

En 1943 Shorts foi nacionalizada e posteriormente privatizada, e en 1948 moveu a súa base principal en Rochester, Kent a Belfast. Nos anos 60 Shorts produciu principalmente avións de pasaxeiros turbohélice, grandes compoñentes para fabricantes aeroespaciais, e mísoles para as forzas armadas británicas.

Shorts era principalmente propiedade do goberno ata que foi mercada por Bombardier en 1989. En novembro de 2020, Bombardier vendeu as súas operacións en Belfast a Spirit AeroSystems. En 2021 era a cuarta empresa con máis empregados de Irlanda do Norte.

Entre os produtos da compañía inclúense compoñentes de aeronaves, góndolas de motores, e sistemas de control de voo para Bombardier Aerospace, Boeing, Rolls-Royce Deutschland, General Electric e Pratt & Whitney.

Notas
-----

1. ↑  Barnes 1966 p. 8
2. ↑  McAleer, Ryan (2020-11-04). "Short Brothers' new US owner reports £136m operating loss for third quarter". *The Irish News* (en inglés). Consultado o 2022-05-11.
3. ↑  "Northern Ireland's 50 biggest employers". *belfasttelegraph* (en inglés). ISSN 0307-1235. Consultado o 2022-05-11.
4. ↑  "Manufacturing - Profiles". *web.archive.org*. 2006-03-15. Archived from the original on 15 de marzo de 2006. Consultado o 2022-05-11.

Bibliografía
------------

* Barnes, C.H. (revisións de 1989 por James, Derek N.) *Shorts Aircraft since 1900*. Putnam. 1967, 1989 (revisado). ISBN 0-85177-819-4
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Tiburón (homónimos).
O ***Tiburón*** foi un petroleiro liberiano de tripulación galega que foi afundido en augas do golfo Pérsico en 1984.

Características do barco
------------------------

O *Tiburón* era un buque petroleiro, propiedade da empresa suíza Suisse Outre Mer, pero con bandeira liberiana que, naquela época, era a principal bandeira de comenencia para o transporte marítimo de mercadorías. O barco facía a ruta de Al Fujairah, nos Emiratos Árabes Unidos, a Europa, pasando pola illa de Jarq, en Irán, onde cargaba o petróleo.

A súa tripulación estaba composta por 32 homes, na súa maioría galegos, aínda que tamén había alemáns e outros españois. O seu capitán era o alemán Schponagel. Tiña unha capacidade para 260.000 toneladas de petróleo.

O ataque
--------

O 28 de xuño de 1984, mentres navegaba polo golfo Pérsico, o *Tiburón* foi alcanzado por un mísil iraquí, no marco da guerra Irán - Iraq, que tivo lugar a comezos dos anos oitenta. O buque atopábase á 1 da tarde a 33 millas da costa iraniana, a 25º18'N e 50º45'E, cando recibiu o impacto dun mísil Exocet por popa que foi estourar na sala de máquinas. Nela atopábanse boa parte dos mariñeiros que logo falecerían.

Faleceron nove persoas, dos cales seis eran galegos, máis un vasco e dous alemáns. Estes son os falecidos galegos:

* Salvador Ruibal Rodríguez, de Marín (mecánico de 26 anos).
* Luis Olegario Cordeiro Alfaya, de Aldán (pañoleiro de 49 anos)
* Antonio Paz Nerga, de Aldán (tripulante de 26 anos)
* Etelvino Duarte Araújo, de Gondomar (tripulante de 34 anos)
* José Roberto López Troitiño, de Cangas (limpador de 30 anos)
* Carlos Samuelle Docampo, de Sabarís (engraxador de 36 anos)

Outros dezaseis tripulantes galegos salvaron a vida. Os mariñeiros galegos foran recrutados pola navieira Líneas Marítimas Meino Von Eitzen, con sede en Vigo.

Notas
-----

1. ↑  "Siete españoles entre las víctimas del 'Tiburón'", *La Vanguardia*, 29/6/1984
2. ↑  "Mueren 7 marineros españoles en el ataque iraquí a un petrolero en el golfo Pérsico", en *El País, 29.06.1984.*
3. ↑  "Iraq Deals Death at Sea" Arquivado 29 de outubro de 2010 en Wayback Machine. en *Time*, 9.07.1984.
4. ↑  "El Correo hace 25 años" Arquivado 10 de febreiro de 2012 en Wayback Machine. en *El Correo Gallego*, 29.06.2009.
5. ↑  María Xosé Porteiro, "Mi hijo Salvador no tenía ningún miedo, no sabía el peligro que corría", en *El País*,29.06.1984.
Lado do Taumatropo con flor
Lado do Taumatropio con vaso
Taumatropo en movemento, reunindo flor e vaso, 1825
O **taumatropo** ou **taumatropio** é un xoguete que foi popular na Era Vitoriana.

Historia
--------

Inventado en 1824, por Peter Mark Roget que presentou un artigo á *Royal Society de Londres* titulado *The Persistence of Vision with Regard to Moving Objects* ("*A persistencia da visión no que concerne a obxectos en movemento*", tradución libre) onde abordaba e discutía unha correcta sensación ilusoria de se enxergar unha roda (de carruaxe) rodar ao contrario, durante o seu movemento normal de rotación. Por moitos anos a teoría da Persistencia Retiniana comandou o campo da neurofisioloxía e neuroloxía acerca do proceso de percepción das imaxes. Desde as primeiras décadas do século XX, outras pescudas máis precisas comprobaron que esa teoría, a pesar de lóxica, non explica satisfactoriamente os procesos de formación da imaxe no noso cerebro. Hoxe, a ciencia, cita os efectos phi (Φ) e beta (β) como os mecanismos responsábeis do proceso de formación das imaxes en movemento.

Como funciona
-------------

Un disco de cartón cunha imaxe a cada lado está unido a dous anacos de corda. Cando as cordas se retorcen rapidamente entre os dedos, as imaxes dos dous lados parecen combinarse nunha soa grazas aos principios de formación das imaxes en movemento.

Por exemplo, se hai unha gaiola debuxada nun lado do disco e unha ave no outro, ao xirar o fío estirado as dúas imaxes fúndense dando a impresión de que o paxaro está dentro da gaiola.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Taumatropo***  |

### Ligazóns externas

* TaumatrópioArquivado 11 de abril de 2013 en Wayback Machine. *(en portugués)*
* ThaumatropeArquivado 18 de xaneiro de 2007 en Wayback Machine. *(en inglés)*
* Demonstración *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q279956
* AAT: 300211674
* MAG: 123894913

 |
**Sarah Lucas**, nada en 1962 en Londres, é unha artista que tivo recoñecemento no grupo dos Xoves Artistas Británicos (*Young British Artist*, en inglés) na década dos 90s.

Traxectoria
-----------

A súa obra é coñecida polo seu agudo enxeño e o uso dos elementos ready-made. Estudou no *London College of Painting* antes de ingresar ao Goldsmiths College, onde acudiu no período 1984-1987. Alí tivo unha relación con Damien Hirst e posteriormente con Gary Hume. A súa obra temperá consistiu en instalacións de esculturas, co que formou parte da exhibición Freeze.

En entrevistas admitiu que logo de Freeze a súa carreira perdeu visibilidade por uns anos e foi coñecida principalmente como a moza de Gary Hume. En 1990, logo de vivir varios anos con el en Nova York, se separaron e Lucas retornou a Londres, onde comezou unha longa relación con Angus Fairhurst.

O éxito veu en 1991 cando expuxo a súa obra en solitario no City Racing. Consistiu esta en collages feitos con portadas de xornais británicos. As dramáticas pezas, con grande énfase no sexo, a deformidade, a violencia e o sensacionalismo tipificaron moitos dos elementos asociados co YBAs. Charles Saatchi comprou o set completo e o exhibiu na Saatchi Gallery, en Londres, no ano seguinte. Lucas usou os cartos procedentes da venda para financiar *The Shop*, un proxecto executado coa súa amiga Tracey Emin, coñecido como *The Birds* en 1993. Moitas das obras de Lucas dese período foron parodias sutís do traballo de contemporáneos seus máis famosos.

Fóra das contribucións que realizou ás exhibicións Brilliant, en 1995, e Sensation, en 1997, Lucas non exhibiu en solitario ata 1998, cando Sadie Coles lle organizou unha exposición nun edificio bacío en Clerkenwell. No ano 2000 foille encargada a instalación dunha serie de obras no museo Freud, o cal estivo acompañado dunha exhibición na galería Sadie Coles. Os traballos alí presentados eran formas feminoides inspiradas por Louise Bourgeois. A exposición de Lucas en 2006 realizada no museo Tate Liverpool foi considerada por Jonathan Jones en *The Guardian* como mediocre.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q267786
* WorldCat
* VIAF: 37725004
* Belvedere: 13960
* BIBSYS: 98019186
* BNB: ID
* BNE: XX1517004
* BNF: 14540058q
* CiNii: DA19846251
* DeutscheBio: 119363984
* Europeana: ID
* FAST: 375714
* GEC: 0282135
* GND: 119363984
* ISNI: 0000 0000 7860 055X
* LCCN: nr96020486
* NKC: jo2013757074
* NPG: mp14190
* NTA: 146749243
* RKD: 131443
* SNAC: w6n32n62
* SUDOC: 073725021
* Tate: 2643
* ULAN: 500115024

 |