recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Berke Khan**, finado en 1266, foi un líder mongol da dinastía de Jochi, o primoxénito de Xenxis Kan, gobernador do subkhanato da Horda de Ouro e o primeiro príncipe mongol en converterse ao islam e declarar unha guerra aberta contra outra dinastía mongol.

Traxectoria
-----------

Baixo as ordes do seu irmán, Batu Khan, participou na invasión mongol de Europa, arrasando Rusia, Polonia e Hungría e sometendo aos búlgaros do Volga e os Kipchak. Cando Güyük foi elixido Gran Khan contra a vontade de Batu, os exércitos de Berke tiveron que vixiar a banda Leste dos dominios do seu irmán.

Un derviche chamado Saif ud-Din que ía nunha caravana cara Bukhara, foi interrogado por Berke verbo da súa fe e converteuno nun convencido musulmán. O propio Berke convertería ao seu irmán Turkh-timur

Xunto con Sartaq en 1251, e por encargo de Batu, encabezou o exército que protexeu a Mongke no seu traslado ao centro do Imperio para ser proclamado Gran Khan polo *kurultai*. O poderío e prestixio das súas tropas e as de Sartaq desprazaron á dinastía de Ögödei e Chagatai do poder mongol. Tras a morte de Sartaq, da que algúns o fan sospeitoso, e o breve reinado de Ulaghchi, gobernou con eficacia a Horda de Ouro. Esmagou os intentos de rebelión dos seus súbditos liderados por Daniel de Galitzia en 1259 e saqueou Polonia, Lituania, Bulgaria e a Tracia bizantina.

Un dos fins destas mortíferas correrías era fornecerse para unha campaña bélica contra o seu parente Hulagu Khan. Berke convertérase ao islam e xurara vingarse do saqueo de Bagdad e da morte do Califa na campaña altamente destrutiva de Hulagu Khan contra o Imperio musulmán Abasida. Cando Hulagu volveu do *kurultai* que elixiu a Khublai Khan como Gran Khan, dirixiuse cara ao Cáucaso. O sobriño de Berke, Nogai, derrotouno na batalla do río Terek (1262). O conflito continuaría co fillo de Hulagu Abaqa.

O mundo estaba por primeira vez diante dunha guerra aberta entre os invencibles descendentes de Xenxis Kan e contemplaban o fin da unidade do Imperio Mongol. Esta guerra freou o avance cara ao centro de Europa da Horda de Ouro e supuxo o abandono dos propósitos de consolidar unha fronteira no Mediterráneo por parte do Ilkhanato de Hulagu Khan. Terra Santa xa nunca sería mongol e Europa, pola súa vez, comezaba a respirar.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q314056
* WorldCat
* VIAF: 296907013
* BRE: 1860400
* CBDB: 0114153
* CERL: cnp02062158
* EBID: ID
* GND: 1027304044
* ISNI: 0000000402107477
* LCCN: no2013022345
* Treccani: berke-khan

 |
*Les Très Riches heures du duc de Berry*: O mes de setembro.
***Les Très Riches Heures du duc de Berry*** (*As moi ricas horas do duque de Berry*) é un libro de horas que o duque Xoán I de Berry encargou aos Irmáns Paul, Jean e Herman de Limbourg, mais que non foi acabado até despois da súa morte. O manuscrito está conservado no Museo Condé de Chantilly (Francia).

É probabelmente o manuscrito ilustrado máis importante do século XV. Contén máis de 200 folios, dos cales máis da metade conteñen ilustracións a toda páxina.

Foi pintado entre 1412 e 1416 polos Irmáns de Limbourg, que o deixaron inacabado á súa morte, que coincidiu coa do duque en 1416. Jean Colombe acabou as ilustracións entre 1485 e 1489 para Charles I de Savoia.

Contén, entre outras, unha ilustración extraordinaria da Ascensión de Cristo.

Notas
-----

1. ↑  "Tres-Riches-Heures-du-Duc-de-Berry" (PDF). *resources.saylor.org*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Libro de horas
* Libro de horas de D. Manuel
* Libro de horas da raíña María de Navarra
* Arte gótica
* Gótico Internacional
* Primitivos flamengos
* *Les Petites Heures de Jean de Berry*
* Metón
* Ciclo metónico
* Iluminura
* Manuscrito
* Ano trópico

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***les Très Riches Heures du Duc de Berry*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q211062
* WorldCat
* VIAF: 177784386
* BNE: XX3669509
* BNF: 13318392j
* EBID: ID
* GND: 4134949-0
* LCCN: n50036806
* NKC: unn2006375318
* SELIBR: 278703
* SUDOC: 027254569

 |
O **Premio Comunicar en Igualdad**e é un recoñecemento que a Secretaría Xeral da Igualdade da Xunta de Galicia realiza aos traballos xornalísticos que defendan e difundan a igualdade entre as mulleres e os homes e a loita contra a violencia de xénero. Comezaron a entregarse no ano 2019. Ten dúas modalidades: a profesionais do xornalismo e a alumnado universitario e ten dotación económica.

Premios
-------

### 2019

##### A profesionais do xornalismo

1º Susana Rois Parga por *As mulleres na opinión: un elefante rosa no medio das redaccións*.

2º Sara Vila Alonso por *O noso toque de queda*.

3º Montserrat Dopico González por *Sesé Mateo: a palabra que resiste a mort*e.

##### A alumnado universitario

1º Uxía Castro Martínez por *Eles gobernan, elas aman. Os mitos do amor romántic*o.

2º Lucía Parrilla del Río por *Un relato de mulleres nas minas do Bierzo*.

3º Silvia López López por *Nun sistema tan opresivo para a muller, ser monxa era unha opción cómoda*.

Notas
-----

1. ↑  "Resolución do DOG nº 215 do 2019/11/12 - Xunta de Galicia". *www.xunta.gal*. Consultado o 2019-11-13.
**Pipino o Xiboso**, nado cara ao 769 e finado cara ao 811, foi o fillo máis vello de Carlomagno coa súa concubina Himiltruda.

Traxectoria
-----------

Debido á discapacidade á que fai referencia o seu alcume e á súa posible ilexitimidade nunca foi candidato a herdar o goberno dos francos. Porén, Carlomagno tratábao con prioridade sobre os seus irmáns máis novos, como era apropiado pola súa primoxenitura. Carlomagno desherdouno formalmente no 780, cando o Papa bautizou ao seu terceiro fillo Carlomán, quen pasou a recibir o nome de Pipino. En 792 o deforme príncipe conspirou cun grupo de nobres descontentos para mataren a Carlomagno, á súa esposa e aos seus tres fillos, coa fin de que o Xiboso conseguise o trono, converténdose así nun monicreque dos nobres. O golpe fracasou e Carlomagno condenou a morte a todos os conspiradores agás ao seu fillo, quen foi desterrado ao mosteiro de Prüm, onde faleceu 19 anos despois.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q302212
* WorldCat
* VIAF: 103436343
* CERL: cnp01205372
* DeutscheBio: 140135669
* GND: 140135669
* ISNI: 0000000073459374
* WikiTree: Carolingian-153

 |
O **Premio de Novela Mulleres Progresistas de Vigo** foi un certame literario organizado pola Asociación Mulleres Progresistas de Vigo e subvencionado pola Concellería de Igualdade do Concello de Vigo con Ana Gandón, María Xosé Porteiro e Maite Fernández de concelleiras. Tiña como obxectivo fomentar as inquedanzas literarias femininas en igualdade de oportunidades para promover a súa participación en diversas manifestacións culturais e sociais, animándoas a escribir en galego, potenciando así a creación literaria.

O certame, aberto a todas as mulleres de calquera nacionalidade, estaba dotado cun único premio de 1.500 euros.As novelas, de tema libre debían ser orixinais e inéditas, escritas en galego normativo, cunha extensión mínima de 150 páxinas

En 2006 decidiuse transformar o certame en Premio de Relatos Mulleres Progresistas para facilitar unha maior participación de escritoras. En 2013 converteuse no Premio de Microrrelatos Mulleres Progresistas.

Premios outorgados
------------------

Este premio tivo seis edicións, a primeira en 1997 e a última en 2005. Dúas das obras premiadas chegaron a ser publicadas en editoriais profesionais. *Tempos agradables*, de Conchi Reguerio (Edicións do Cumio, 2002) e *Caderno de bitácora,* de María Reimóndez (Edicións Positivas, 2004)

* I Edición (1997): *O tempo pasado*, de María G. Iáñez

* II Edición (1999): *Irse de crápula*, de Paula Mª Saavedra Fernández

* III Edición (2001): *Tempos agradables*, de Conchi Regueiro

* IV Edición (2003): *Caderno de Bitácora*, de María Reimóndez.
* V Edición (2004): Deserto
* VI Edición (2005): Deserto

Notas
-----

1. 1 2 3  Agra Tuñas, Soledad (2011). *Obras breves de imaxinación: obras gañadoras do Premio de Relatos "Mulleres Progresistas" 2007-2011* (en Galician). A Coruña: Baía. ISBN 9788499950129. OCLC 796311403.
2. 1 2  "A novela "Tempos agradables" recibe o premio Mulleres Progresistas". *xornal.vigo.org*. Consultado o 2019-05-20.
3. ↑  "Mulleres Progresistas amplía el plazo de su premio de novela". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2005-01-25. Consultado o 2019-05-20.
4. ↑  "IV Premio de Novela Mulleres Progresistas de Vigo | certames | culturagalega.org | O portal da cultura galega". *culturagalega.gal*. Consultado o 2019-05-20.
5. ↑  "Ana Gandón entrega o premio de novela Mulleres progresistas". *xornal.vigo.org*. Consultado o 2019-05-20.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Premio de Relatos Mulleres Progresistas
* Premio de Microrrelatos Mulleres Progresistas
Sal do Himalaia
O **sal do Himalaia** é un tipo de sal mineral procedente da halita, e que se adoita extraer das montañas de Paquistán. Este tipo de sal empezou a comercializarse en diveresas partes de Europa, os Estados Unidos e Australia.

Usos
----

Pódese empregar disolta en auga coma unha elaboración caseira de auga mineral, pódese empregar na cociña como "sal de mesa" usando muíños especiais. O ministerio de Saúde de Alemaña puido detectar neste tipo de sal ata 10 tipos de oligoelementos diferentes, cun contido dun 98% de cloruro sódico (o que o converte nun sal non 

lámparas de sal al por mayor). O maior contido tras o NaCl é o do Magnesio (un 0,7%).

Notas
-----

1. ↑  General Secretary, West Pakistan Salt Miners Labor Union Khewra, Jhelum v. The Director, Industries and Mineral Development, Punjab, Lahora, Human Rights Case No. 120 of 1993, (1994) S.C.M.R. at 2061.
2. ↑  statement Bayerisches Landesamt für Gesundheit und Lebensmittelsicherheit in 2003

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1790817
* GND: 4818406-8

 |
O **McLaren P1** é un superdeportivo híbrido creado polo fabricante inglés McLaren. O coche saíu á luz no Salón do Automóbil de París de 2012. É o esperado sucesor do McLaren F1. Utiliza enerxía híbrida e tecnoloxía da Fórmula 1. O estilo deste automóbil está influenciado polo McLaren MP4-12C, pero ten paneis na carrocería para que pareza máis agresivo. O deseño dos faros semella o logotipo de McLaren.

Características técnicas
------------------------

O P1 pode chegar a alcanzar unha velocidade de 405 km/h, pero está limitada electronicamente a 350 km/h. O coche ten unha aceleración de 0 a 100 km/h en menos de 2.8 segundos, de 0 a 200 en 6.8 segundos e de 0 a 300 nuns 16.5 segundos, polo que é 5,5 segundos máis rápido ca o McLaren F1. Isto todo faino co seu conxunto de pneumáticos Pirelli P-Zero Corsa e pode frear cos seus freos especiais de carbono-cerámica de 100 km/h a 0 en menos de 30 m.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* McLaren Automotive

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de McLaren Automotive
Peza decorativa de xade da cultura Sanxingdui (2050-1250 a.c)
Dende as orixes das historia chinesa creáronse obxectos en bronce, xade e óso, que recolleron o espírito e efecto buscado nos rituais chamanistas.

Estas formas en bronce e xade amosna por primeira vez un dos principios esenciais da arte chinesa: a síntese entre o espírito creador artístico e a función social e xerárquica á que estaban destinados dende a súa concepción. O primeiro deles mostrábase na exquisitez das formas, na orixe dos temas decorativos tomando como paradigma as forzas da natureza e a súa acción sobre o espírito humano, e no gran coñecemento técnico dos materiais que caracterizaron a tódalas formas artísticas.

Como complemento tanto a diversificación das formas como a iconografía coa que se adornaban correspondían ós principios de xerarquización social e uso ritual que caracterizou os inicios da civilización chinesa coa Dinastía Shang e a Dinastía Zhou. Nesta última dinastía xorden as escolas de filosofía que afondaron na relación do individuo co seu contorno e a consideración social do mesmo, establecendo os fundamentos teóricos sobre que se desenvolvería a teoría chinesa da arte séculos máis tarde.

Referímonos fundamentalmente ó taoísmo e ó confucianismo, senón por iso afirmar que existe unha clara división entre o que algúns consideran arte taoísta como manifestación disgregada dunha suposta arte confucian.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q756615
* BNCF: 7590
* EBID: ID
* GEC: 0151768
* JSTOR: chinese-art
* LCCN: sh85007599
* MAG: 130160918
* NDL: 00710486
* NKC: ph128218

 |
**Pintor de Ámasis** é o nome historiográfico dun antigo pintor grego de cerámica de figuras negras, vinculado ao ceramista ateniense Ámasis. Naceu no século V a. C. no delta do Nilo de Naucratis, Exipto), exerceu entre os anos 555 e 525 a. C. Foi un dos pintores de vasos que desenvolveu a arte da cerámica grega.

Evolución da arte
-----------------

 Entrada de Heracles ao Olimpo rodeado de Atenea e Poseidón ). Olpa ático de figuras negras de Amasis, 550-530 a.C.
A principios do século VI a. C. a produción de cerámica no Ática estaba aínda baixo a influencia da arte oriental e dos pintores corintios. Os talleres atenienses tomaron a técnica das figuras negras e os animais fantásticos, elementos principais da decoración ática. 

As formas tamén evolucionaron cara ás grandes vasillas, como as cráteras, que adornaban as tumbas dos aristócratas (non só do mundo da Grecia antiga, senón doutras culturas coas que se producían intercambios, como os celtas, véxase o túmulo da Dama de Vix).

Despois dunha aprendizaxe en Atenas, desenvolveu a súa propia técnica que estudou, especialmente na fabricación de pequenas cerámicas que se prestan a miniaturas como ánforas, enóchoas, lecitos e kilix. Ámasis rodeouse doutros pintores, como Lido, e introduciu novos motivos en figuras negras como escenas e paisaxes humanas e animais, nun estilo mítico e heroico.

Na actualidade coñécense oito vasos de cerámica de figuras negras e unha cunca de figuras vermellas, asinados pola man do mestre.

Notas
-----

1. ↑  Boardman, John (1958). "The Amasis Painter". *The Journal of Hellenic Studies* **78**: 1–3. ISSN 0075-4269. doi:10.2307/628915.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Grecia antiga*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pintor de Ámasis Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Alfabetos gregos arcaicos
* Cerámica de figuras negras
* Cerámica da Grecia antiga / Cerámica grega
* Pintura da Grecia antiga

### Ligazóns externas

* Painter of Amasis Arquivado 28 de agosto de 2011 en Wayback Machine. Arquivado

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q707682
* WorldCat
* VIAF: 96544544
* AGORHA: 131831
* BMT: 57164
* BNF: 120449194
* Bridgeman: 16242
* CERL: cnp00560333
* EBID: ID
* GEC: 0003340
* GND: 120354225
* ULAN: 500116399

 |
| *Crithidia* |
| --- |
|  |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Dominio: | Eukaryota |
| (sen clasif.) | Excavata |
| Filo: | Euglenozoa |
| Clase: | Kinetoplastea |
| Orde: | Trypanosomatida |
| Xénero: | ***Crithidia*** |

 |

***Crithidia*** é un xénero de protozoos da orde Trypanosomatida. Son parasitos exclusivos de artrópodos, principalmente insectos. Pasan dun hóspede a outro en forma de quistes nas feces infectivas e desenvólvense nos tractos dixestivos dos insectos e interaccionan co epitelio intestinal utilizando o seu flaxelo. Mostran unha especificidade de hóspede moi baixa e unha soa especie de parasito pode infectar a un gran número de hóspedes invertebrados. En diferentes momentos do seu ciclo de vida pasan polas fases de amastigota, promastigota, e epimastigota; esta última é especialmente caracterísitca ata o punto que fases similares no ciclo de vida doutros tripanosomas con frecuencia se chaman tamén fase critidial.  

  

A especie mellor documentada é probablemente *Crithidia bombi*, que parasita a abesouros (*Bombus*). Outras especies son *C. fasciculata, C. deanei, C. desouzai, C. oncopelti, C. guilhermei* e *C. luciliae*. A especie *C. deanei* é atípica no xénero, e tense sinalado que podería non ser membro de *Crithidia*. Tampouco é típica dos tripanosomátidos pola súa forma pouco común e porque contén bacterias endosimbióticas. *C. luciliae* é o substrato utilizado en probas de anticorpos antinucleares que se usan para o diagnóstico do lupus eritematoso e outros trastornos autoinmunes.

Sinalouse que estes parasitos poderían ser, pol menos en parte, responsables do declive das poboacións de abellas salvaxes. Causan que as abellas perdan a súa capacidade de distinguir entre as flores que conteñen néctar e as que non, polo que cometen moitos erros na súa elección das flores, o que as leva a estar mal alimentadas e acaban por morrer de fame. As abellas que se crían comercialmente para polinizar plantas adoitan ter o parasito, mentres que as abellas salvaxes non, pero crese que as abellas criadas transmitiron o parasito ás poboacións salvaxes nalgúns casos. Porén, hai varias teorías sobre a diminución das poboacións de abellas en todo o mundo.

Notas
-----

1. ↑  Boulanger; et al. (2001). "Immune response of Drosophila melanogaster to infection of the flagellate parasite Crithidia spp.". *Insect Biochemistry and Molecular Biology* **31** (2): 129–37. PMID 11164335. doi:10.1016/S0965-1748(00)00096-5.
2. ↑  Camargo; et al. (1992). "Ribosomal DNA restriction analysis and synthetic oligonucleotide probing in the identification of genera of lower trypanosomatids". *The Journal of Parasitology* **78** (1): 40–8. PMID 1310733.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Crithidia*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1998692
* EBID: ID
* MAG: 2780991731

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* AlgaeBase: 52364
* EOL: 2910547
* GBIF: 3235452
* iNaturalist: 625763
* IRMNG: 1337772
* NCBI: 5655

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D003421
* UMLS: C0010336

 |
Cótila corintia (século V a. C.) cunha curuxa, Museo Nacional de Polonia en Varsovia.
A **cótila** (grego: *κοτύλη*) é unha cunca pequena e profunda de dúas asas de uso puramente doméstico na Antiga Grecia.

Tamén se usaba este termo para expresar a súa medida de capacidade, equivalente aproximadamente un cuarto de litro (c. 0,270 l, a metade do xestes grego e o sextario romano.

A cótila aparece xunto co aríbalo no período protocorintio antigo que vai desde o ano 730 a. C. ao 700 a. C. Estas novas formas de vasos úsanse especialmente para marcar a cronoloxía do período protocorintio. 

A evolución da cótila marcarase pola súa decoración, pasando dun vernizado completo até ser substituído por unha serie de liñas horizontais paralelas, con alternancia de bandas claras e escuras.

No sueste da Península Ibérica atopáronse exemplares nos Toscanos, Almuñécar e o Cerro del Peñón en Vélez-Málaga. Outros exemplares expóñense no museo do Louvre e en Corfú.

Notas
-----

1. ↑  "Dicionario; cótila". *Real Academia Galega*. Consultado o 2023-01-23.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Grecia antiga*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Cótila Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* *Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana*, Espasa-Calpe. Tomo XV, páx. 82.

### Outros artigos

* Unidade de medida
* Unidades de medida da antiga Grecia
* Volume (magnitude)
* Cerámica
* Cerámica da Grecia antiga / Cerámica grega

### Ligazóns externas

* Vootar (arquivado)
* Grupo de Investigación histórica andaluza (arquivado)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2559410
* EBID: ID

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Aldea (homónimos).
Aldea de Santa Mariña na parroquia de Graba, concello de Silleda.
Aldea do Cancelo, na parroquia de Baredo, no concello de Baiona.
Unha **aldea** ou **lugar** é unha división xeográfica correspondente a unha unidade de poboación. As aldeas integran a parroquia e estas o concello, e están constituídas polos barrios ou lugares.

> 
> 
> As casas aldeáns, espalladas, forman un grupo natural de poucos habitantes, chamado "lugar". (...) Os "lugares", espallados, compoñen un agrupamento que se chama "parroquia". Esta entidade é o antigo clan dos celtas.
> Alfonso Rodríguez Castelao: *Sempre en Galiza*.
>

Presenza en Galicia
-------------------

Demograficamente, Galicia caracterízase pola súa alta taxa de dispersión demográfica, o que, xunto a un elevado número de poboacións, fai que un 50% das entidades de poboación de España se atopen en Galicia, ocupando só o 5,8% da superficie total. Así, calcúlase que en Galicia existen un millón de topónimos e microtopónimos a maioría destes ligados a aldeas e lugares espallados por toda a xeografía do país. Outros expertos elevan este número ata uns tres millóns, é dicir, Galicia conta con máis topónimos que habitantes.

Nas últimas décadas Galicia vén sufrindo unha sangría de poboación rural que marcha cara ás cidades, quedando a miúdo as aldeas do rural baleiras. Segundo o Instituto Galego de Estatística (IGE), no ano 2007 o país tiña 1.261 lugares abandonados (sen un só habitante censado); no ano 2006 eran 1.183; en 2000 apenas superaban o millar. Ademais hai uns 1.700 lugares que só contan con un a tres veciños.

Refraneiro popular
------------------

* A aldea Dio-la dea.
* A aldea empobrece, embilece e embrutece.
* A peneira de María a tola anda a aldea toda.
* Comprar a ricos na vila e vender a probes na aldea non é pra ter a casa chea.
* Mozo de vila, regalo de aldea, Dios che llos de a quen os desea.
* O da aldea, pola cidá non pasea.
* Padriño de voda e alcalde de aldea, quen queira ser que o sea.
* Parente na aldea, pra quen o desea.
* Paxaro na aldea e reloj na poboación é unha equivocación.
* Por mal que che va, vive na cidá. A aldea Dio-la dea.
* Vale máis can da vila que rico da aldea.

Notas
-----

1. ↑  Microtoponimia[*Ligazón morta*], artigo de Manuel Bragado en Xornal.com.
2. ↑  Gonzalo Navaza: "En Galicia hai máis topónimos ca habitantes" Arquivado 22 de decembro de 2014 en Wayback Machine.
3. ↑  IGE, *La Voz de Galicia*, 8.07.2008.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Aldea Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Pobo
* Cidade

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q532
* AAT: 300008372
* BNE: XX533621
* BNF: 11939034z
* BRE: 3546589
* EBID: ID
* FAST: 1166969
* GND: 4012775-8
* HDS: 007947
* JSTOR: villages
* LCCN: sh85143356
* NKC: ph127041
* PSH: 274
* Treccani: villaggio

 |
O **pintor Dodwell** (na historiografía grega en lingua inglesa ***Dodwell Painter***) foi un antigo pintor de vasos corintio no estilo de figuras negras cuxo nome real é descoñecido. Estivo activo durante os períodos corintio medio e tardío (*c*. 600–550 a.C.) e as súas obras remóntanse a 580 a 570 a.C.

Traxectoria
-----------

 *''Pyxis de Dodwell''* ou *''Dodwell Pyxis''*O pintor Dodwell foi un dos máis importantes pintores de vasos corintios da súa época. Decorou principalmente *pyxides* e *oinochoai*, pero tamén ánforas de pescozo e *hydriai*. Pintou a maioría dos seus vasos con frisos de animais ou de xinetes. De excepcional importancia é unha *pixis* na Staatliche Antikensammlungen de Múnic coñecida como a *Pyxis Dodwell*. Na tapa, representa a caza do xabaril de Calidonia, así como varias outras figuras da mitoloxía grega non relacionadas con ese motivo, incluíndo Agamenón. As figuras son nomeadas mediante inscricións engadidas, que non parecen todas adecuadas ás figuras que acompañan. Outra peza importante está na Vila Giulia de Roma. O *olpe* representa un friso con varios *komasts* bailando arredor dunha crátera; un segundo friso mostra a Heracles loitando contra a Hidra de Lerna. Normalmente as súas pezas mostran moita rutina, pero carecen de precisión. Atribúenselle uns 70 vasos e, segundo Darrell A. Amyx, outros dez pintores pódense describir como o seu círculo. Eles tamén pintaban principalmente *píxidos* e *oinochoai* con frisos de animais. Ademais, varios sucesores foron influenciados polo pintor Dodwell.

Notas
-----

1. ↑  Kurtz, D. C. (1985-04). "The Dodwell Painter - Mary Blomberg: Observations on the Dodwell Painter. (Medel hausmuseet Memoir 4.) Pp. 92; 47 text figures. Stockholm: Medel hausmuseet, 1983. Paper.". *The Classical Review* (en inglés) **35** (1): 156–157. ISSN 1464-3561. doi:10.1017/S0009840X00107759.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pintor de Dodwell Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Grecia antiga*** |

### Bibliografía

* Thomas Mannack : *Griechische Vasenmalerei.* *Eine Einführung*. Theiss, Stuttgart 2002, páx. 101 ISBN 3-8062-1743-2 .

### Outros artigos

* Edward Dodwell
* Pintura da Antiga Grecia
* Cerámica da Grecia antiga / Cerámica grega

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1234478
* WorldCat
* VIAF: 67264546
* CERL: cnp00542356
* Europeana: ID
* FAST: 143409
* GND: 118920863
* ISNI: 0000000448878680
* LCCN: n84234818
* ULAN: 500046694

 |
Coordenadas: 43°07′53″N 8°08′37″O﻿ / ﻿43.13129, -8.14351

O **Centro Cultural e Deportivo de Curtis** é un club de fútbol do concello de Curtis, na provincia da Coruña. Fundado en 1967 xoga como local no Campo Lucas Vázquez.

Historia
--------

As orixes do fútbol en Curtis están en 1934, cando un equipo da localidade gañou unha competición ao desaparecido Compostela Sociedad Cultural. Na década de 1940 o equipo xogaba no Campo da Feira, actual Campo da Festa. 

En 1967 nace o actual club. Nos comezos as cores do equipo eran a vermella e a branca en franxas verticais. Deseño que variaría cos anos a outro axadrezado cas mesmas cores vermella e branca. Na década de 1970 o club mercoulle a Tomás do Santo un prado no lugar de Bodeus por 50.000 pesetas. Así nacía o Campo Novo, que en 2016 pasou a levar o nome de Lucas Vázquez na honra do internacional madridista nacido en Curtis.

En novembro de 2010 inaugurouse o campo de herba artificial nun partido entre os veteranos do Deportivo da Coruña e unha selección de xogadores dos cinco equipos federados de Curtis. Este foi o primeiro partido en que xogaron xuntos xogadores de todo o concello. Arsenio Iglesias fixo o saque de honra.

Himno
-----

|  |
| --- |
| **Campo novo de Curtis** |
|  |
| **Superficie** |
| Herba artificial |
| **Medidas** |
| 92 m x 65 m |
| **Equipo local** |
| CCD Curtis |

Para a celebración dos 45 anos do club o músico e artista Xosé Casal de Vilasantar creou o himno.[]

Datos do club
-------------

### Historial na liga

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| **Tempada** | **Categoría** | **Posto** |
| --- | --- | --- |
| 2014/15 | 3ª Autonómica | 6º |
| 2015/16 | 3ª Autonómica | 8º |
| 2016/17 | 3ª Autonómica | 14º |
| 2017/18 | 3ª Autonómica | 2º |
| 2018/19 | 3ª Autonómica | 2º |
| 2019/20 | 3ª Autonómica | 7º |
| 2020/21 | 3ª Autonómica | – |
| 2021/22 | 3ª Autonómica | 11º |

 |

Galería de Imaxes
-----------------

* Vista panorámica do campo de Curtis.Vista panorámica do campo de Curtis.
* Cartel Avda. Principal de Curtis, 50 anos CCD Curtis.Cartel Avda. Principal de Curtis, 50 anos CCD Curtis.

Notas
-----

1. ↑  El pleno de Curtis aprobará hoy dar el nombre de Lucas Vázquez al campo de fútbol .laopinioncoruna.es
2. ↑  "El campo de Curtis llevará el nombre de Lucas Vázquez". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2016-12-14. Consultado o 2018-08-09.
3. ↑  "Inauguración del campo de fútbol de Curtis" Arquivado 24 de marzo de 2014 en Wayback Machine. artigo en *El Correo Gallego*, 3 de outubro de 2010 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* C.C.D.Curtis - 45 ANIVERSARIO 15 min 25 seg
O **Grupo Autonómico Leonés** (GAL) foi unha asociación leonesista cuxas actividades se desenvolveron entre finais dos 70 e mediados dos 80. Fundouse o 11 de outubro de 1977 na cidade de León.
O causante da súa fundación foi a decisión do Partido Comunista de España de apoiar a integración das provincias da rexión leonesa no próximo réxime preautonómico, que daría lugar, anos despois, á formación da comunidade autónoma de Castela e León.
Varios militantes comunistas, descontentos con esa decisión, deciden formar unha organización para o fomento da conciencia leonesista, a difusión da realidade e símbolos leoneses, e finalmente, a consecución dun estatuto de autonomía para o País Leonés.

Os seus promotores foron: Carlos Javier Llamazares, Piar Ugidos, Isabel Huerga, Bladimiro Vidal, Margarita Morán e María del Carmen García.

A súa legalización non foi nada doada, xa que non se materializou ata máis de tres anos despois da presentación dos seus estatutos no Goberno Civil de León. Detrás destas trabas gobernamentais moitos viron a longa man de Rodolfo Martín Villa.

O GAL era un grupo apartidista e independente, pero admitía a dobre militancia dos seus membros en calquera partido político, se ben a gran maioría dos seus membros iniciais eran militantes de esquerda. Isto traducíase na utilización, no seu discurso público, de termos como "fascistas", "autodeterminación" ou "loita popular".

A posterior entrada no GAL de leonesistas de tendencia socialdemócrata, e mesmo liberal, produciu unha escisión en 1978 de militantes próximos á Liga Comunista Revolucionaria, que abandonaron a asociación para constituír a Asamblea Regionalista Leonesa.

Nese mesmo ano, o GAL presentou o Estatuto da Rexión Autonómica Leonesa. Un documento de autonomía para a Rexión Leonesa, composto por 41 artigos, tres disposicións transitorias e unha final.

No estatuto non se facía referencia ás provincias, sendo a bisbarra o piar básico da autonomía leonesa, cuxo fin se expresaba no artigo 1.1: 'Garantir o dereito do pobo das Bisbarras da Rexión Leonesa ao seu autogoberno' '. Á súa vez, deixaba aberta a posibilidade de integración de bisbarras limítrofes no territorio leonés.

Nese mesmo documento, no seu artigo 5, faise referencia por primeira vez á purpurada, o emblema asumido por todos os leoneses como máxima expresión da loita polo seu autogoberno.

Dende a súa presentación o GAL tivo unha ampla presenza nos medios de comunicación, especialmente nos da Provincia de León, onde chegou a ter un programa semanal de quince minutos na emisora *A Voz de León*.

Tamén tivo unha ampla relación con outras organizacións leonesistas e doutros pobos, como a Comunidad Castellana de Castela ou a ADIC de Cantabria.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Autonomía e referendo para a rexión leonesa, xa *(en castelán)*
* Cambio de estratexia: nace o Prepal e legalízase o Gal*(en castelán)*
* Datos Grupo Autonómico Leonés
* Trinta anos do nacemento do Grupo Autonómico Leonés
* Constituído o Grupo Autonómico Leonés
* Denegada a inscrición del GAL
**San Pedro de Brandomil** é unha parroquia do concello de Zas, na comarca da Terra de Soneira, provincia da Coruña. Segundo o IGE en 2018 tiña 225 habitantes (129 mulleres e 96 homes), o que representa unha diminución con respecto o ano 1999. Ten sete entidades de poboación.

Historia
--------

A aldea de Brandomil serviu ó poeta galego Eduardo Pondal para pórlle nome ó heroe celta que protagonizaba varios dos seus textos.

Xeografía
---------

Linda coas parroquias de San Tirso de Muíño e Santa María de Brandoñas no propio concello de Zas, e con San Cosme de Antes, San Mamede de Alborés, e Santo Tomé dos Vaos no concello de Mazaricos.

Etimoloxía
----------

O termo *Brandomil* pola súa terminación aparenta formar parte do conxunto de topónimos de orixe xermánica (sueva), aínda que Moralejo Lasso, Martínez Lema, Cabeza Quiles, Lema Suárez e Evaristo Domínguez apuntan a un hidrónimo Grandimirum/Glandomiron céltico indoeuropeo prelatino.

Festas
------

Nesta parroquia celébranse catro festas: santo Antonio o primeiro domingo de xuño, o patrón san Pedro o 29 de xuño, o Santísimo Sacramento o 30 de xuño e san Miguel o 29 de setembro.

Patrimonio
----------

A ponte de Brandomil é do século XVI. As últimas teorías arqueolóxicas sitúan aquí o núcleo romano de Claudionerium [].

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Brandomil

| Lugares da parroquia de Brandomil no concello de Zas (A Coruña) |  |
| --- | --- |
| Acalabanda | Brandomil | A Lagoa | Limideiro | Padreiro | Pudenza | Quintáns |

### Parroquias de Zas

| * v
* c
* e
Galicia  ·  Provincia da Coruña  ·  Parroquias de Zas |
| --- |
| 
* O Allo (San Pedro)
* Baio (Santa María)
* Brandomil (San Pedro)
* Brandoñas (Santa María)
* Carreira (Santiago)
* Gándara (Santa María)
* Lamas (Santa María)
* Loroño (Santiago)
* Mira (Santa María)
* Muíño (San Tirso)
* San Cremenzo de Pazos (San Cremenzo)
* San Martiño de Meanos (San Martiño)
* Santa Sía de Roma (Santa Sía)
* Santo Adrián de Castro (Santo Adrián)
* Vilar (San Pedro)
* Zas (Santo André)

 |

Notas
-----

1. 1 2 3  DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña.
2. ↑  Pondal, E. (1886). *Queixumes dos pinos*.
3. ↑  Parroquia de Brandomil no concello de Zas, por Evaristo Domínguez e Lema Suárez Arquivado 27 de maio de 2018 en Wayback Machine. (páxina 2)

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Zas
* Ponte de Brandomil

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3397971
* BNE: XX6428769
* código INE: 15093030000

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Francisco Paradela.

**Francisco Paradela Núñez**, nado en Ourense o 21 de xaneiro de 1898 e finado na Pobra de Trives o 9 de agosto de 1936, foi un comerciante e dramaturgo galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de José Paradela Domínguez e Juana Núñez Cid. Traballador de banca en Ourense, axente de vendas de Ford e viaxante. Foi secretario da sociedade deportiva Victoria F. C. e vicesecretario da sociedade Unión Artística Orensana. En 1930 foi elixido secretario da directiva da "Unión de Automóviles y servicios libres de turismos de alquiler" de Ourense. Grande esmorgante e humorista, foi membro da sociedade Akademos d'Ourens dedicada a investigar sobre a influencia grega na Galicia prerromana, que tiña a súa sede no café La Unión de Ourense. Francisco foi o director das actividades populares do grupo, que representaba cancións escenificadas, tangos orquestrados sen instrumentos, o "carnaval de Roma" e os "remeros do Volga", comedietas eróticas burlescas improvisadas, as "comedias fúnebres de Aladino", ventriloquia sen monecos, xuízos orais, poesías, contos e situacións. Foi autor de números e sketchs de variedades moi celebrados, aínda que non deixou obra publicada.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido o 23 de xullo. O 2 de agosto xunto con Aquilino Sánchez Rodríguez e Joaquín Losada Filgueira que viñan da prisión do Carballiño, foron conducidos por un grupo de falanxistas á cadea de Viana do Bolo. Os milicianos deixaron a Aquilino Sánchez na prisión de Trives e continuaron cos outros dous que foron asasinados nas proximidades dos Codos de Larouco (A Pobra de Trives). A Francisco Paradela prendéronlle lume e despois metrallárono o 9 de agosto.

Vida persoal
------------

Casou con María Doval Iglesias e foi pai de María, Elisa, Olga e Francisco Paradela Doval.

Notas
-----

1. ↑  *La Región*, 12-6-1920, p. 2.
2. ↑  *La Región*, 19-12-1922, p. 22.
3. ↑  *La Región*, 22-1-1930, p. 1.
4. ↑  Fernández, Camilo (1995). *Eduardo Blanco Amor e o teatro*. Universidade de Barcelona. p. 70. ISBN 84-475-1060-3. Consultado o 27 de xaneiro de 2015.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández Mazas, Armando (1989). *Ourense, Atenas de Galicia*. Ourense: Andoriña. pp. 91–94.
* Prada Rodríguez, Julio (2004). *Ourense, 1936-1939. Alzamento, guerra e represión*. Sada: Do Castro. pp. 97–98, 224–225. ISBN 978-84-8485-157-8.

### Ligazóns externas

* Francisco Paradela Núñez na páxina web *Nomes e Voces*.
Ponte sobre o Tamuxe en Loureza, Oia.
O **río Tamuxe**, tamén coñecido como **río Carballo** ou **río Carballas**, é un afluente pola dereita do río Miño no seu treito final, morrendo neste a poucos quilómetros da súa desembocadura no mar. Nace no concello de Oia, rega o val do Rosal e desemboca en Pías, no concello do Rosal.

É un río curto, duns 14 quilómetros, pero que chega a ter un caudal abondoso. Posúe numerosos muíños e pesqueiras que ademais da pesca deportiva ofrecen a posibilidade de se bañar con zonas amplas de profundidades maiores dos dous metros no verán.

Na súa cabeceira atópanse as pozas de Loureza, no lugar do mesmo nome dentro do concello de Oia. Nelas é posible nadar, tirarse á auga desde diferentes alturas e tomar o sol; ademais é habitual a práctica do nudismo.

Etimoloxía
----------

O nome do río é prerromano, dunha raíz indoeuropea *\*tam-* "de cor escura", que aparece noutros hidrónimos galegos: Tambre, Támoga, Támega, e tamén noutros países europeos, baste lembrar o británico Támese, en inglés *Thames*.

Galería de imaxes
-----------------

* No Rosal.No Rosal.
* Muíño das Aceñas.Muíño das Aceñas.
* Ídem.Ídem.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Río Tamuxe Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* en DVD, 2005.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre ríos de Galicia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


1. ↑  Artigo no Portal das Palabras da RAG onde falan da etimoloxía de Tambre
Debuxos cerámicos en Terroso
A **cerámica castrexa** facíase á man ou a torno ou roda, aínda que predomina a feita á man. Nótanse en moitos casos os sinais de alisado e de espatulado; noutros as paredes exteriores das vasillas aparecen moito máis puidas, dando ás veces a sensación de levaren un lixeiro engobe de cor cinza ou case negro. Un dos aspectos máis representativos é o gran contido de mica como elemento desengraxante.

Os perfís predominantes nas vasillas son os globulares ou esferoides. O máis habitual é que conten cunha ou máis asas, e que teñan os bordos exvasados e planos e os pés ou fondo sen realzar, aínda que deste último tipo exista algunha excepción singular.

Os temas decorativos son comúns na plástica castrexa: incisións en forma de liñas oblicuas, horizontais ou verticais paralelas, ou ben compoñendo triángulos, así como estampacións en forma de espiña de peixe, estrixilos, eses (SSSS) ou figuracións entrelazadas, e tamén aplicacións en forma de mamelóns ou de cordóns, así como outros motivos ornamentais variados. A maior parte, porén, é lisa e non leva decoración.

A cerámica simultaneaba o seu uso con útiles de cestería e de madeira. As pezas grandes servirían para gardar o gran ou outros alimentos e como depósito de líquidos; outras, para usos diversos no fogar ou na lareira, e as máis pequenas para comer e beber; tamén aparecen asadores (ou ben escoadeiras ou "queixeiras"), pezas moi características polos furados que teñen no seu fondo e nas paredes. Os materiais eran locais e a fabricación tamén, en fornos pequenos.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Cerámica
* Cultura castrexa
* Castros

| * v
* c
* e
Arquitectura prehistórica de Galicia |
| --- |
| Cronoloxía | Neolítico • Idade de Pedra • Idade do Cobre • Idade de Ferro |
| Megálitos | Tipos: mámoa, medorra ou túmulo   •   dolmen ou anta   •   menhir   •   cista  Elementos: ortóstato • cono de violación  Megálitos de Galicia: Megalitismo en Galicia • Galería de imaxes de dolmens en Galicia |
| Petróglifos de Galicia | GGAR • Petróglifos de Campo Lameiro • Petróglifos de Mogor • Castriño de Conxo • Laxe das Rodas • O Chan da Ferradura • Outros petróglifos • Galería de imaxes de petróglifos de Galicia |
| Castros de Galicia | cultura castrexa • cerámica castrexa  Castro de Armeá • Castro de Baroña • Castro de Borneiro • Castro de Castromao • Castro de Elviña • Castro de Fazouro • Castro de Punta dos Prados • Castro de San Cibrao de Las • Castro de San Millao • Castro de Santa María de Cervantes • Castro de Santa Trega • Castro de Troña • Castro de Viladonga • Castro de Zoñán • Outros castros • Galería de imaxes de castros galegos |
| Institucionalización | Rede Galega do Patrimonio Arqueolóxico • Parque Arqueolóxico da Arte Rupestre • Parque Arqueolóxico do Megalitismo da Costa da Morte • Centro Arqueolóxico do Barbanza |
Localización do golfo de Cádiz.
Imaxe de satélite
O **golfo de Cádiz** é un entrante do océano Atlántico na costa do suroeste da Península Ibérica, que se encontra entre o cabo de San Vicente, en Portugal, e o Estreito de Xibraltar, polo que as súas augas bañan a costa sur do Algarve, a costa da provincia de Huelva e a costa atlántica da provincia de Cádiz. Esta zona costeira recibe o nome de Costa da Luz.

Xeografía
---------

Os ríos máis importantes que morren neste golfo, de oeste a leste, son:

* Río Guadiana (742 km)
* Río Piedras
* Río Odiel (co río Tinto)
* Río Guadalquivir (666 km)
* Río Guadalete (157 km)

Recursos
--------

O golfo de Cádiz posúe pequenas reservas de gas natural. Aínda que no pasado non se extraía por considerar que non existía cantidade suficiente para asegurar a súa rendibilidade, na actualidade[*cando?*] suscítase retomar a extracción para evitar a dependencia exterior. Na actualidade[*cando?*] Repsol extrae a 30 quilómetros de Mazagón.

En canto á pesca, as especies mariñas de interese comercial que se capturan no Golfo de Cádiz suman 314, entre elas destacan a chirla, a anchoa, o salmonete, a acedía e o atún. O atún é especialmente importante, en termos económicos e culturais, xa que implica técnicas de pesca distintas como son as almadrabas.

Notas
-----

1. ↑  Achan indicios de acumulación de hidrocarburos no Golfo de Cádiz
2. ↑  Diario de Cádiz-Extracción de gas no Golfo de Cádiz (3 de maio de 2009)
3. ↑  A. M. Arias, M. de la Torre, M. I. Fijo (CSIC). "BASE DE DATOS TERMINOLÓGICOS Y DE IDENTIFICACIÓN DE ESPECIES PESQUERAS DE LAS COSTAS DE CÁDIZ Y HUELVA". Arquivado dende o orixinal o 20 de novembro de 2012. Consultado o 30 de decembro de 2012.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Golfo de Cádiz Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q117157
* WorldCat
* VIAF: 235150204
* EBID: ID
* GEC: 0013305
* GeoNames: 2520598
* TGN: 1112355

 |
Coordenadas: 40°12′N 26°24′L﻿ / ﻿40.2, 26.4

Os Dardanelos, que separan os Balcáns, ao longo península de Gallípoli, de Asia Menor.
Localización do estreito dos Dardanelos.
Vista satélite dos Dardanelos.
**Dardanelos** (turco: *Çanakkale Boğazı*; grego: Δαρδανέλλια), antigamente Helesponto, é un estreito no noroeste da Turquía que liga o mar Exeo ao mar de Mármara. O seu nome provén de Dradania, unha antiga cidade frixia enclavada na beira asiática do estreito. Mide uns 71 km de lonxitude, cun ancho que varía dos 1.600 m aos 6.500 m, e ten unha profundidade media duns 50 m.

Ao igual que o estreito de Bósforo separa Europa (neste caso, a península de Gallipoli) de Asia. A maior cidade próxima ao estreito é Canakkale, que ten o seu nome do seu famoso castelo (*kale* significa "castelo").

Os Dardanelos é un antigo vale fluvial que se afundiu no cuaternario. Ten unhas costas pouco accidentadas e nel abunda o peixe.

Historia
--------

O estreito tivo un papel importante ao longo da Historia (por exemplo, a Guerra de Troia acontece no lado asiático do estreito). Foi tamén o escenario da lendaria historia grega de Hero e Leandro. Os exércitos persas de Xerxes I (480 a. C.) e, máis tarde, o exército macedoniano de Alexandre o Grande (334 a. C.) atravesaron o estreito de Dardanelos en direccións opostas para invadir as terras uns dos outros.

No Imperio Bizantino foi importante para a defensa de Constantinopla.

A partir do século XIV o estreito foi controlado case continuamente polos turcos, tendo unha importancia vital para a armada do Imperio Otomán para a súa dominación no mar Mediterráneo oriental. O estreito sufriu unha tentativa de invasión con innúmeras perdas humanas polos aliados durante a primeira guerra mundial que case custou a carreira política de Winston Churchill (a *Entente* (Alianza) perdeu a batalla o 18 de marzo de 1915).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Imaxes da cidade de Çanakkale
* Imaxes de Çanakkale e Dardanelos Arquivado 25 de febreiro de 2009 en Wayback Machine.
* Imaxes do Dardanelos

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6514
* WorldCat
* VIAF: 243410280
* BRE: 2348939
* EBID: ID
* GEC: 0021474
* GeoNames: 749779
* GND: 4011051-5
* LCCN: sh86004066
* NKC: ge619423
* Pleiades: 1001907
* Treccani: dardanelli

 |
**Eladio Santos**, nado en Vigo, é un compositor galego de indie pop. É coñecido pola colaboración en grupos como Medusa, Foggy Mental ou Eladio y los seres queridos, sendo este último no que leva involucrado dende 2005 ata hoxe.

Traxectoria musical
-------------------

### Medusa

Medusa foi un grupo galego de pop-rock de principios do 2000, con letras en castelán. En 2003 editaron a entrega discográfica "Larga duración".

Este grupo iniciouse coa composición "Que estalle una bomba", na cal Eladio Santos quixo engadir un son. A partir disto, Eladio quixo formar un grupo que tocase cancións coma esa. O disco foi editado por GASA, que pertence á multinacional Warner Music Group. Isto axudoulles a seren coñecidos non só na cidade olívica, senón no resto do estado. Os temas destas cancións xiran arredor do desamor ou da xuventude e o seu tránsito cara a madurez, e reflicten a vida dos compoñentes do grupo nese momento. Tódalas cancións están escritas en castelán.

### Eladio y los seres queridos

Fundados en 2005 por Eladio Manuel Santamarina e Pablo Muñiz.
En decembro de 2007 publicou o seu primeiro álbum en formato CD como "Eladio y los seres queridos". Este álbum foi "*Esto que tienes delante"*, que na primeira edición vendeuse en cuestión de días. O álbum grabouse con Grabaciones en el mar, e foi producido por Juan de Dios en Casa de Dios en Madrid.

O ano 2008 foi de grande importancia para este grupo *indie pop*, xa que foi recoñecido en primavera coma novo talento FNAC e seu videoclip "Espanha a las 8" obtivo o premio do público no [[Festival de Cans|Festival de Curtametraxes de Cans. Pasados uns anos, en 2011, lanzan o seu segundo álbum chamado *Están Ustedes Unidos*. Foi producido por Manuel Colmenero e Javibu Carretero nos estudios Sonobox de Madrid.

Discografía
-----------

* *Esto Que Tienes Delante* (2007)
* *Están Ustedes Unidos* (2011)
* *Orden Invisible* (2014)

Videoclips
----------

* Espanha a las 8
* El tiempo futuro
* Seremos santos Inocentes

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Eladio Santos Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* "El pop ‘indie’ de Eladio y Los Seres Queridos se da cita en El Gran Café". *Lacronicadeleon.es*. Arquivado dende o orixinal o 19 de febreiro de 2014. Consultado o 12 de xullo de 2019.
* EL Triunfo de un hombre ocrriente. El País. 6 de abril de 2011
* Eladio y los Seres Queridos: "Soy un ‘diehard’ fan de Bob Dylan" EL País 11 de xullo de 2012
* Eladio y los seres Queridos. Devoccionario. Efe Eme

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de Eladio y los seres queridos *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q15714669
* Discogs: 3905931

 |