**Faustino Santalices Pérez**, nado na Granxa (Cadós, Bande) o 16 de novembro de 1877 e finado en Madrid o 6 de decembro de 1960, foi un gaiteiro galego e o investigador máis importante de zanfona na primeira metade do século XX.

Traxectoria
-----------

### Formación

Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, onde coñeceu a Ramón Cabanillas. Despois de licenciarse, ingresou no Ministerio da Gobernación e foi destinado a Soria, onde viviu ata 1914 antes de regresar a Ourense. En 1918 casou con Rosa Muñiz, que o acompañou nas súas actuacións e gravacións. En 1924 foi nomeado Secretario do Goberno Civil de Ourense.

Como gaiteiro, el mesmo afirmaba ter sido alumno de Manuel Castro González, *O gaiteiro de Penalta,* inmortalizado por Curros Enríquez. Faustino escoitoulle tocar a zanfona a un cego cando neno e ficou prendado dela. Mais durante o último terzo do século XIX este instrumento estaba en vías de desaparición mesmo no ámbito popular e apenas podía verse nalgunha romaxe. Faustino colaborou co folclorista Casto Sampedro Folgar, apuntándolle os seus coñecementos. En 1922 comezou a colaborar como gaiteiro na Coral de Ruada e logo con Os Enxebres. No 1927 gravou dúas pezas coa zanfona.

### Guerra e posguerra

Durante os anos da guerra construíu moitas gaitas, que regalou a soldados galegos. Posteriormente foi trasladado a Barcelona e logo a Madrid en 1944, onde colaborou coa agrupación artística Rosalía de Castro e, en 1949, editou en Madrid un disco completo, intitulado *Gravaciones históricas de zanfona*. Tamén escribiu o primeiro libro español sobre este instrumento, *La zanfona* (1956), que está baseado no método francés de Michel Corrette (1738) e mesmo inclúe algunhas das súas ilustracións.

Colaborou tamén en periódicos e revistas como *Finisterre*, *Revista de Galicia*, *Faro de Vigo* etc. Foi importante tamén a conferencia que deu en Santiago en 1952 con motivo da inauguración do Pazo de Xelmírez e no recital-homenaxe a Ramón Menéndez Pidal, en 1954, no que deu a coñecer o *Romance de don Gaiferos de Mormaltán*.

Co apoio da Deputación de Lugo, fundou nesa cidade un Taller-Escola de Instrumentos Galegos en 1951, grazas ao patrocinio do empresario Antonio Fernández López. Nela contou coa axuda do gaiteiro Paulino Pérez e formou artesáns, como o monfortino Amadeo Goyanes, fundamentais para que a tradición da zanfona non se perdese. Ao ano seguinte gravou catro discos, que posteriormente reeditou e refundiu nun único traballo chamado *Faustino Santalices*.

Dende principios dos anos 90 ten unha rúa dedicada en Pontevedra. O grupo Milladoiro reinterpretou o "Alalá das Mariñas" no disco *O niño do Sol*, aparecendo na canción a voz e zanfona de Faustino Santalices.

Notas
-----

1. ↑  "O gaiteiro de Penalta". *VIGOFOLK*. 2010-02-01. Consultado o 2022-06-03.
2. ↑  García Bilbao, Julio (1996). "Averiguaciones sobre la zanfona de Faustino Santalices" (PDF). *Anuario da gaita* (11): 64-65. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 26 de agosto de 2021. Consultado o 18 de xuño de 2021.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Averiguaciones sobre la zanfona de Faustino Santalices *(en castelán)*.
* Programa Alalá dedicado a Faustino Santalices
* "Romance de don Gaiferos"
* "Cantar de romaría"
* Alalá das Mariñas, de Milladoiro, coa voz e zanfona de Santalices

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12388295
* WorldCat
* VIAF: 14625524
* BNE: XX875477
* Discogs: 2172079
* FAST: 1499966
* ISNI: 0000 0000 5947 3276
* LCCN: nr91019062
* MusicBrainz: ID
* NKC: xx0178266

 |