**Ángel Aller Villa**, nado en Betanzos o 16 de abril de 1887 e finado en Montevideo o 15 de maio de 1976, foi un escritor e xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Estableceuse coa familia en Santiago de Compostela. Emigrou coa familia ao Uruguai en 1906, radicándose primeiro en Paso de los Toros (Tacuarembó) e dous anos despois en Montevideo. Participou nas actividades da colectividade galega, formando parte da secretaría de redacción de *Tierra Gallega*, colaborando no semanario *Galicia Nueva*, coa *Revista del Centro Gallego* de Montevideo e co periódico *Arazua*. En 1929 foi un dos fundadores da Asociación Protectora de la Cultura Gallega, da que foi presidente, e tamén presidiu o Centro Gallego de Montevideo.

Vinculouse aos grupos literarios máis renovadores e participou na revista *Cartel* (1929-1931), fundada por Julio Sigüenza, Jaime Luis Morenza e Alfredo Mario Ferreiro; colaborou na etapa uruguaia da revista *Alfar*, dirixida por Julio José Casal. O seu libro de poemas *Romance del gaucho perdido* (1930), é unha recreación lírica da figura do escritor Francisco Espínola e, sobre todo, do libro de contos deste *Raza ciega* (1926). A súa actividade cultural foi febril neses anos, facendo de ponte para invitar a conferenciantes españois de primeira liña que, previamente, pasaban por Buenos Aires (José Ortega y Gasset, Ramón Pérez de Ayala, entre outros).

Definiuse a prol do bando franquista e tratou en conferencias, libros e folletos os temas da "hispanidad" (*Retorno de Iberia: cinco glosas*, *Cultura y Raza*). participou na homenaxe realizado en 1939 para celebrar a vitoria de Franco e en memoria do fundador de Falange Española, José Antonio Primo de Rivera. Por tales actividades Franco condecorouno como Comendador de la Orden del Mérito Civil en 1957.

O seu último recoñecemento como creador obtívoo ao figurar na selecta antoloxía *18 poetas del Uruguay*, que o arxentino Romualdo Brughetti publicou no selo binacional da Sociedad de Autores de Libros Rioplatenses (SALRP, 1937).

Obras
-----

* *Romance del gaucho perdido: tres jornadas en pos de Espínola* (poesía). Montevideo, Cartel, 2º Cuaderno, 1930.
* *La pintura de Méndez Magariños* (ensayo). Montevideo, 1931.
* *Romances de mar y de tierra* (poesía). Montevideo, 1936.
* *Retorno de Iberia; cinco glosas* (ensayo). Montevideo, 1938.
* *Romance de la soledad: dos cantos* (con Carlos Sabat Ercasty) (poesía). Montevideo, 1944.
* *Cultura y raza* (ensayo). Montevideo, Morales, 1945.
* *Saudade, emoción de Galicia* (ensayo). Montevideo, Talleres Gráficos "Impresora Uruguaya", 1947.
* *Paisajes; evocación de España* (ensayo). Montevideo, Florensa y Lafón, 1948.
* *Camino; itinerario de una romería* (ensayo). Montevideo, Florensa y Lafón, 1953.
* *La pintura de González del Blanco* (ensayo). Montevideo, 1955.
* *Romancero* (poesía). Montevideo, Banda Oriental, 1979. (Prólogo de Arturo Sergio Visca). [Recolle os dous primeiros libros de poemas].

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Aller, Anxo". *Dicionario biográfico de Galicia* **1**. Ir Indo Edicións. 2010-2011. p. 18.
* "Aller, Anxo". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Couceiro Freijomil, Antonio (1951-53). *Diccionario bio-bibliográfico de escritores* (en castelán) **I**. Bibliófilos Gallegos. p. 55.
* Zubillaga, Carlos (1996). *A prensa galega de inmigración en Uruguai* (PDF). Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega. p. 195. ISBN 84 -87 172-08-3.

### Ligazóns externas

* Ficha Arquivado 27 de setembro de 2022 en Wayback Machine. na Universidad de la República del Uruguay.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q42382454
* WorldCat
* VIAF: 281477382
* Autoresuy: 2038
* BNE: XX1192864
* Galiciana: 72746
* GND: 1057542636
* LCCN: no2012148060

 |