**Xenófanes de Cólofon**, nado en Colofón, na Xonia, contra o 570 a.C. e finado contra o 460 a.C. foi un filósofo grego.

Traxectoria
-----------

Deixou cedo a súa cidade para levar unha vida errante en calidade de rapsodo. Crese que pasou algún tempo en Sicilia e tamén en Elea. Segundo a tradición, Xenófanes tería sido mestre de Parménides de Elea. Escribiu unicamente en versos, en oposición aos filósofos xonios como Tales de Mileto, Anaximandro de Mileto e Anaxímenes de Mileto.

Da súa obra restaron un centena de versos. A súa concepción filosófica destácase polo combate do antropomorfismo, afirmando que se os animais tivesen o don da pintura, representarían os seus deuses en forma de animais, ou sexa, á súa propia imaxe.

As súas críticas á relixión non tiñan como obxectivo un ataque pleno a ela, senón "dar ao divino unha pura e elevada idea: o verdadeiro deus é único, con poder absoluto, clarividencia perfecta, xustiza infalible, maxestade inmóbel; que en pouco se asemella aos deuses homéricos sempre a deambular polo mundo baixo o imperio das paixóns", ou sexa: só existe un deus único, en nada semellante aos homes, que é eterno, non-xerado, inmóbel e puro.

### Datos biográficos

Filósofo, poeta, sabio e pensador relixioso. Fundador da escola de Elea. Adversario do antropomorfismo dos poetas, dedicouse a demostrar a unidade e a perfección de Deus. A súa doutrina é un panteísmo idealista que ve unha unidade en toda a materia. É probable que Xenófanes se exiliase de Grecia polos persas que conquistaron Colofón no 546 aC. Despois de vivir algún tempo en Sicilia e de levar unha vida errante a través do Mediterráneo, estableceuse en Elea, no sur da Italia.  
 De aceptar a veracidade dos seus versos, Xenófanes viviu noventa e dous anos, como el mesmo transcribe nese treito:

> 
> 
> Xa sesenta e sete anos pasaron  
> 
> Facendo vagar o meu pensamento pola terra da Hélade;  
> 
> Do meu nacemento ata entón vinte e cinco hai máis,  
> 
> 
> 
> Se é que eu sei falar con verdade sobre iso.
> 
>

Xenófanes e a mitoloxía grega
-----------------------------

Expresándose case sempre a través de poemas, os cales recitaba ao longo das súas andanzas, Xenófanes mostraba seu desprezo polos deuses-antropomorfos que eran adorados na súa época e pola aceptación popular da mitoloxía de Homero e de Hesíodo.  

*"Todo aos deuses atribuíron Homero e Hesíodo,*
*Todo canto entre os homes merece repulsa e censura,*
*Roubo, adulterio e fraude mutua."*
Xenófanes atacaba a inmoralidade dos deuses e das eusas da mitoloxía grega, ridiculizaba a crenza na transmigración da alma e condenaba a luxuria. Defendía a sabedoría e os praceres sociais sen exceso.  

*"É de louvarse o home que, bebendo, revela actos nobres*
*Como a memoria que ten e o desexo de virtude.*
*Sen nada falar de Titáns, nin de Xigantes,*
*Nin de Centauros, ficcións criadas polos antigos.*
*Ou de loitas civís violentas, nas cales nada hai de útil.*
*Ter sempre veneración polos deuses, isto é bo."*

A Teoloxía de Xenófanes
-----------------------

Xenófanes é considerado pola maioría máis como un reformador relixioso que como un filósofo. Diferentemente de Anaximandro, que creou o concepto do *a-peiron* (ilimitado, indefinido), que buscaba na natureza intrínseca da materia a causa para todas as transformacións, Xenófanes dicía que o ser absoluto, esencia de todas as cousas, era o **Un**. E de acordo con Teofrasto, unha das fórmulas contidas nas ensinanzas de Xenófanes era: "Todo é o **Un** e o **Un** é Deus".

Aristóteles no seu libro **Metafísica** relata:

> 
> 
> *Pois Parménides parece referirse ao **Un** segundo o concepto, e Meliso ao **Un** segundo a materia. Por iso aquel di que o Un é limitado, e este, que é ilimitado. Xenófanes, o primeiro a postular a unidade, nada esclareceu, nin parece que albiscase ningunha desas dúas naturezas, mais, dirixindo o ollar a todo o ceo, di que o Un é o Deus.*
> 
> 

Consecuentemente, o concepto Deus é entón creado por Xenófanes como un ser máis alto, cunha identidade abstracta, e non posúe ningún atributo coñecido polos homes, e tampouco é semellante a estes - nin canto á figura, nin canto ao espírito.

A respecto diso, Clemente de Alexandría na súa obra **Tapezarias** conta:  

"Mais se mans tivesen os bois, os cabalos e os leóns  

E poidesen coas mans deseñar e crear obras como os homes,  

Os cabalos semellantes aos cabalos, os bois semellantes aos bois,  

Deseñarían as formas dos deuses e os corpos farían  

Tales cales eles propios teñen."

| * v
* c
* e
Filósofos presocráticos |
| --- |
| Escola milesia | Tales de Mileto - Anaximandro - Anaxímenes |
| Escola pitagórica | Pitágoras - Alcmeón de Crotona - Filolau de Crotona - Arquitas de Tarento - Timeo de Tauromenio |
| Escola de Éfeso | Heráclito |
| Escola eleática | Xenófanes - Parménides de Elea - Zenón de Elea - Meliso de Samos |
| Escola pluralista | Anaxágoras - Empédocles |
| Escola atomista | Leucipo - Demócrito |
| Sofistas | Protágoras - Pródico de Ceos - Gorxias - Hipias de Élide - Critias - Trasímaco |
| Escola xónica | Dióxenes de Apolonia |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131671
* WorldCat
* VIAF: 100175475
* BAV: ADV11342538
* BIBSYS: 90773014
* BNA: 000046860
* BNE: XX826406
* BNF: 12309917b
* BRE: 2638988
* CANTIC: a10179793
* CERL: cnp01260183
* CiNii: DA01751053
* DeutscheBio: 118635794
* EBID: ID
* FAST: 1859097
* GEC: 0072566
* GND: 118635794
* ICCU: BVEV010306
* ISNI: 0000 0001 1795 0895
* LAC: 0067D1920
* LCCN: n82105600
* LibriVox: 15228
* NKC: mzk2010598182
* NLA: 50119506
* NLG: 25840
* NNDB: 000087635
* NTA: 069840865
* OL: OL693251A
* Orthodox Encyclopedia: 2462135
* SELIBR: 201193
* SUDOC: 031983855
* Treccani: senofane-di-colofone

 |