Non confundir con ***Xoán Xosé de Austria***

**Xoán de Austria**, nado en febreiro de 1547 en Ratisbona e finado o 1 de outubro de 1578 en Bouge, parte da actual Namur, foi comandante da frota española e gobernador dos Países Baixos dos Habsburgo. Era fillo ilexítimo do emperador Carlos V e Barbara Blomberg, filla dun *Gürtler* (ferreiro de armas).

Biografía
---------

### Xuventude

Escudo de Don Xoán de Austria
Xoán de Austria foi concibido no albergue imperial Goldenes Kreuz de Ratisbona como bastardo. Creceu sen coñecer a súa verdadeira filiación; por orde secreta do seu pai, foi separado da súa nai aos tres anos e levado a Castela co nome de *Gerónimo*. Carlos V nomeou o seu violinista Franz Massy e á súa muller Anna de Medina como pais de acollida do neno, quen lles foi confiado como fillo polo criado de Karl Adrián de Bues (Adrian du Bois). Dende 1554 viviu con don Luis Quijadas e a súa muller Magdalena de Ulloa, aprendeu a ler e escribir e recibiu unha educación como infante. O seu pai non se revelou ao fillo até a súa morte, aínda que o coñeceu persoalmente polo menos unha vez, pero recoñeceuno como fillo biolóxico no seu testamento. O sucesor de Carlos V, o rei Filipe II de España e Portugal, presentou á corte ao seu medio irmán de 12 anos como *Don Juan de Austria* en 1559, tal e como o pai decretara no seu testamento. Isto converteu a Don Xoán no único fillo recoñecido oficialmente de varios fillos ilexítimos do emperador, xunto coa filla Margarida de Parma, que xa fora recoñecida oficialmente en 1529. Xunto aos seus sobriños da mesma idade, o infante Don Carlos e Alexandre Farnesio, estudou no *Liceo* de Alcalá de Henares.

### Primeiras misións bélicas

O rei Filipe II rexeitou o seu desexo de participar na defensa de Malta contra o asedio turco en 1565. Porén, en 1568 nomeouno comandante da frota mediterránea española.

O seu sobriño don Carlos queríao como aliado nos seus plans de golpe de estado contra o pai. Don Xoán mantívose leal ao seu medio irmán e ao seu rei e así non fixo un pacto co príncipe herdeiro, senón que traizoou os seus plans ao rei.

De 1569 a 1571, Xoán de Austria dirixiu a cruenta loita contra os mouros rebeldes nas Alpujarras andaluzas.

Debido á crecente ameaza turca no Mediterráneo -o Imperio Otomán acababa de conquistar o Chipre veneciano- fundouse a Liga Santa no Vaticano. En 1571, a instancias do papa Pío V, o mozo Xoán de Austria foi nomeado capitán *xeral dos mares* ao mando da frota, na que tamén estaba o almirante xenovés Giovanni Andrea Doria (fillo adoptivo de Andrea Doria), que quería subordinarse ao mando do fillo do emperador moito máis novo.

### Lepanto

Xoán de Austria comandaba a frota da Liga Santa (barcos de España, Venecia, Savoia, Xénova, Malta, Toscana e barcos pontificios) que o 7 de outubro de 1571 venceu na batalla naval de Lepanto contra os otománs despois de que as frotas inimigas estivesen observando continuamente durante as semanas anteriores. A batalla foi a última librada con galeras. Despois da súa vitoria, Xoán de Austria volveu triunfante a Messina e posteriormente foi a Nápoles. Deixou a súa parte do botín de guerra aos feridos, entre estes Miguel de Cervantes, que perdeu a man esquerda na batalla. Despois de Lepanto, os papas Pío V e Gregorio XIII consideraron recompensar a don Xoán cun reino.

 Os vencedores de Lepanto (desde esquerda: Don Xoán de Austria, Marcantonio Colonna, Sebastiano Venier)
### Tunisia

En 1573, partiu desde Nápoles até o norte de África para loitar contra os piratas locais, aliados dos turcos. Xoán de Austria conseguiu conquistar Tunes, que pronto foi reconquistada polos turcos. O rei prohibiu a don Xoán atacar de novo aos turcos. O matrimonio coa raíña escocesa María Estuardo, que o papa arranxara, tamén fracasou debido á oposición do seu medio irmán. 

### Gobernador dos Países Baixos

Pola contra, Filipe II pediulle que se convertera no seu gobernador nos Países Baixos, que levaban en aberta rebelión desde 1568. Tras a morte do anterior titular, don Luís de Zúñiga e Requesens, a situación ameazaba con agravarse. Don Juan viaxou por primeira vez a España para discutir os seus plans de matrimonio con Felipe. Conseguiu persuadir a don Juan para que aceptase a gobernación xeral. Así que deixou de novo España en outubro de 1576 e viaxou primeiro a Luxemburgo, onde viu a súa nai por primeira vez desde a súa primeira infancia; convenceuna para seguir o desexo de Filipe II e mudarse a un mosteiro español. O día 12. O 1 de febreiro de 1577, Don Juan asinou o Edicto Eterno cos Estados Xerais holandeses e puido morrer o 1 de xaneiro. Trasládase a Bruxelas en maio de 1577. Inicialmente comezou a retirar as odiadas tropas españolas, pero non puido manter a súa posición, retirouse a Namur e ocupou a cidadela de Namur nun golpe de estado. Como Filipe se negou a pagar o seu salario, don Juan comezou en segredo a reunir un exército con diñeiro prestado.

### Proxenie

 Margarida de Austria Branciforte, princesa de Butera, duquesa de Paliano (neta) Abadesa Ana de Austria (filla)
Don Xoán de Austria deixou dos seus asuntos dúas fillas:

* Con Anna de Mendoza en Madrid tivo a filla Ana de Austria. Criada pola nai adoptiva de Xoán, Magdalena Quixada, foi colocada en varios conventos e finalmente foi nomeada abadesa do mosteiro de Burgos polo rei Filipe, onde morreu en 1600.
* Con Diana Phalanga en Nápoles tivo a filla Xoana de Austria (1573). Foi criada pola media irmá de Xoán, Margarida de Parma, até os sete anos e despois encomendada ao convento de Santa Clara en Nápoles. Finalmente, en 1604 casou co siciliano  príncipe de Butera, Francesco Branciforte († 1622), marqués de Militello,  e dise que morreu en febreiro de 1630. A súa única filla Margarida de Austria Branciforte (1605-1659)  casou co duque de Paliano, Federico Colonna (1600-1641), condestábel de Nápoles, e tivo con el un fillo, o príncipe Antonio Colonna (1620-1623).  Como única herdeira do seu pai, Margherita d'Austria Branciforte trouxo riqueza á familia Colonna en Sicilia.

### Morte

 Sarcófago de Don Xoán de Austria no Escorial
 Monumento a Don Xoán de Austria en Ratisbona
Cabeza do monumento en Ratisbona
En decembro de 1577, don Xoán de Austria, que entre tanto enfermou, foi declarado *inimigo público* polos Estados Xerais das Provincias Unidas. Conseguiu gañar outra vitoria sobre o exército protestante coas súas tropas. O seu secretario persoal Juan de Escobedo, enviado a España, foi asasinado en Madrid; Don Xoán apenas sobreviviu a un intento de asasinato nos Países Baixos que lle planearon os ingleses, xa que a raíña inglesa Isabel I temía que casase con María Estuardo e a liberase pola forza cun exército, ou que lograse someter os Países Baixos. Retirouse ao campo de Bouge preto de Namur, onde morreu, probabelmente de tifo, aos 31 anos. Pero tamén hai motivos para crer que foi asasinado por veleno na comida durante un longo período de tempo, pois Xoán de Austria levaba meses vomitando.

A petición do seu medio irmán, o rei Filipe II de España, o corpo de don Xoán de Austria debería ser trasladado a España. Para tal fin, foi cortado e introducido de contrabando por Francia até Madrid en alforxas, para ser sepultado alí. Finalmente foi enterrado no Escorial. O seu corpo descansa na capela 5 do *Panteón dos Infantes*. O seu corazón foi enterrado noutra cerimonia en Namur, Bélxica.

Homenaxes
---------

Despois da batalla de Lepanto, Andrea Calamech creou unha estatua de bronce de Xoán que foi colocada en Messina en 1572. Na súa cidade natal de RatisbonaRatisbona, unha copia desa estatua na praza de *Zieroldsplatz* conmemora a Don Xoán de Austria desde 1978.

A Armada española deu o nome de Xoán de Austria a un *cruceiro desprotexido da clase Velasco*. O *'Don Juan de Austria'* foi botado en 1887 e perdeuse ante un escuadrón da Mariña dos Estados Unidos na Batalla da Baía de Manila en 1898 durante a Guerra Hispanoamericana. Salvado e reparado despois da batalla, serviu como canoneiro renomeado '*USS Don Juan de Austria'* na Mariña dos EEUU de 1900 a 1919.

A día de hoxe, o 3° terzo da Lexión española leva o nome "Don Juan de Austria", situado na localidade de Viator, na provincia de Almería.

En 1946, un veleiro español ía levar o nome de Don Juan de Austria, tamén foi colocado con este nome, pero foi entregado a Chile como o *Esmeralda* cando foi rematado en 1952.

En diversas cidades, como Madrid, Xixón ou Eivisa hai rúas nomeadas *Juan de Austria;* en Sevilla está a *plaza Juan de Austria,* en Barcelona está o c*arrer de Joan d'Aústria*. En Ourense unha das rúas onda a Catedral, percorrido habitual do enterro da sardiña chámase *Xoán de Austria.*

Notas
-----

1. ↑  *Allgemeine Encyclopädie der Wissenschaften und Künste*, 1842, S. 170.
2. 1 2  *Allgemeines Historisches Lexicon*, Band 1, 1730, S. 637.
3. ↑  M. A. Abbotto: *Militello in Val di Catania nella storia*, Mascalucia, Novecento, 2008, S. 70–84.
4. ↑  Carol Nater Cartier: *Zwischen Konvention und Rebellion: die Handlungsspielräume von Anna Colonna Barberini und Maria Veralli Spada in der papsthöfischen Gesellschaft des 17. Jahrhunderts*, Göttingen 2011, S. 67.
5. ↑  "Carrer de Joan d'Aústria - Callejero de Barcelona - Callejero.net". *barcelona.callejero.net* (en castelán). Consultado o 2022-04-29.
6. ↑  Porgaliciabaixo (2019-02-06). "Ourense se prepara para el Carnaval 2019. Avance de Programa". *Por GaliciaBaixo* (en castelán). Consultado o 2022-04-29.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Xoán de Austria Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Charles Petrie : *Don Juan d'Austria*. Kohlhammer, Stuttgart, 1968.
* Hartmut Heine: *Geschichte Spaniens in der frühen Neuzeit*. Beck, Múnic 1984, ISBN 3-406-30296-3 .
* Sigrid-Maria Grössing: *Mord in Hause Habsburg*. Heyne, Múnic 2003, ISBN 3-453-86727-0 .
* Marita A. Panzer: *Don Juan de Austria.* *Karriere eines bastard*. Pustet, Regensburg 2004, ISBN 978-3-7917-1866-8 .
* Christian Kahl: *Don Juan de Austria*; en Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (bbkl). Bautz, Nordhausen 2005. ISBN 3-88309-247-9
* Helmut Neuhold: *Österreichs Helden zur See*. páxinas 12-25. Styria Verlag Viena-Graz-Klagenfurt 2010. ISBN 978-3-222-13306-0 .

### Ligazóns externas

* Ilustración de Frans Hogenberg de 1604: Ioannes Austriacus Caroli V. F[ilius]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q157107
* WorldCat
* VIAF: 25397110
* BAV: ADV12355074
* BMT: 197483
* BNA: 000033565
* BNCHL: 000205031
* BNE: XX1724146
* BNF: 11938118r
* BPN: 13379970
* BRE: 4671861
* CANTIC: a1225552x
* CERL: cnp01367097
* DBE: juan-de-austria
* DeutscheBio: 118713299
* EBID: ID
* FAST: 13265
* GND: 118713299
* ISNI: 0000 0001 1752 0385
* LCCN: n50038831
* NDL: 01094468
* NKC: xx0065675
* NLA: 51934027
* NLG: 109975
* NNDB: 000101553
* NPG: mp88496
* NTA: 07504790X
* OL: OL1836279A
* PARES: 109100
* SELIBR: 214343
* SNAC: w6058rk9
* SUDOC: 027311376
* Treccani: don-giovanni-d-austria
* WikiTree: Habsburg-132

 |