recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rurutu** é unha das illas Austrais, localizadas na Polinesia Francesa. Está situada a 572 km ao sur de Tahití e a 210 km ao noroeste de Tubuai.

Xeografía
---------

### Toponimia

Rurutu anteriormente chamábase 'Eteroa (Modelo:Refnec). Máis tarde, Cook desembarcó na illa de Tubuai, onde un nativo díxolle que viña da illa veciña chamada "Rurutu."

### Xeoloxía

A superficie total é de 32 km² cunha forma que recorda o continente africano. Ten unha estrutura xeolóxica sen arrecifes nin lagoa que a protexa do océano. A costa é escarpada, con moitas covas con estalactitas e estalagmitas. A altitude máxima é de 398 metros nos montes Manureva e Taatioe.

A poboación total era de 2.325 habitantes no censo de 2012. As aldeas principais son Moerai (a capital da comuna), Hauti e Avera. Desenvolveuse o turismo para observar as baleas que se achegan ata a costa. Durante o ritual *Tere*, celebrado en xaneiro, pódese asistir á proba da Amoraa oa'i, que consiste en levar unha pedra que pode pesar ata 150 kg. Aínda así a maioría da poboación dedícase á pesca e agricultura de subsistencia.

Historia
--------

Historicamente tamén se nomeou Oheteroa e Hitiroa. Os traballos arqueolóxicos permitiron datar a chegada dos polinesios cara ao 900 dC. O primeiro europeo en chegar foi James Cook, en 1769. Para previr a expansión británica desde as illas Cook cara ás Austrais, Francia estableceu o seu protectorado en Rurutu en 1889, e despois foi anexada en 1900.

Notas
-----

1. ↑  "Population". *Institut de la statistique de la Polynésie française*. Arquivado dende o orixinal o 29 de marzo de 2020. Consultado o 7 de xaneiro de 2015.
2. ↑  Modelo:Refnec

Ligazóns externas
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Rurutu Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* *(en francés)* Natural and cultural heritage of Rurutu on Tahiti Heritage with Google maps

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q224943
* WorldCat
* VIAF: 241483884
* EBID: ID
* GEC: 0511410
* GeoNames: 4033685
* SUDOC: 134437179

 |
A **pululanase** (EC 3.2.1.41) é un encima procariótico, tamén chamado *dextrinase límite*, *amilopectina 6-glucanohidrolase*, *encima desramificador bacteriano*, *encima desramificador*, *alfa-dextrina endo-1,6-alfa-glicosidase*, *encima R*, *pululano alfa-1,6-glucanohidrolase*. É un tipo específico de glucanase, un exoencima amilolítico que degrada o polisacárido pululano (este pode considerarse unha cadea de maltotriosas unidas por enlaces glicosídicos), e tamén pode hidrolizar as amilopectinas e glicóxeno e as súas dextrinas. Aparece en diversas bacterias e arqueas. Por exemplo, prodúcese en forma de lipoproteína extracelular ancorada á superficie das células nas bacterias gramnegativas do xénero *Klebsiella*. As pululanases de tpo I atacan especificamente os enlaces glicosídicos α-1,6, mentres que as de tipo II poden tamén hidrolizar os enlaces α-1,4. As pululanases utilízanse como axuda no procesamento de cereais en biotecnoloxía para producir etanol e edulcorantes.

Notas
-----

1. ↑  Lee, E.Y.C. and Whelan, W.J. (1972). "Glycogen and starch debranching enzymes". En Boyer, P.D. *The Enzymes* **5** (3rd ed.). New York: Academic Press. pp. 191–234.
2. ↑  Bender, H. and Wallenfels, K. (1966). "Pullulanase (an amylopectin and glycogen debranching enzyme) from *Aerobacter aerogenes*". *Methods Enzymol*. Methods in Enzymology **8**: 555–559. ISBN 9780121818081. doi:10.1016/0076-6879(66)08100-X.
3. ↑  Manners, D.J. (1997). "Observations on the specificity and nomenclature of starch debranching enzymes". *J. Appl. Glycosci.* **44**: 83–85.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* pullulanase *Medical Subject Headings* (MeSH) na Biblioteca Nacional de Medicina dos EUA.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q909242
* MAG: 2779423947

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* EC: 3.2.1.41

 |
A **privatización** é un proceso mediante o cal as actividades, empresariais ou non, son transferidas do sector público ao sector privado, é dicir, traspasadas ou trasferidas dende o Estado cara á sociedade civil. Este proceso permite aos actores non gobernamentais intervir cada vez máis no financiamento e a prestación de servizos empresariais, asistenciais etc. e leva consigo a introdución de cambios nas funcións e responsabilidades públicas e privadas. Non se limita á venda de empresas públicas nin é ese aspecto especialmente indispensábel, xa que esta sería só unha dimensión dun proceso moito máis profundo. A privatización, fundamentalmente, é desmontar o Estado e deixar os particulares vender libremente, baseándose nos criterios económicos das forzas do mercado e a libre competencia. Os procesos de privatización conducen entre outras cousas á desaparición dos monopoloios estatais e son propios do coñecido como liberalismo económico e en contra dos denominados sistemas socialistas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q161500
* AAT: 300379435
* BNCF: 7500
* BNF: 119763415
* BRE: 3166318
* EBID: ID
* GND: 4047297-8
* JSTOR: privatization
* LCCN: sh85107058
* NDL: 00576650

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D011332
* MeSH: N04.452.633.780

 |
Construción xeométrica para atopar as medias aritmética (A), cadrática (Q), xeométrica (G) e harmónica (H) de dous números *a* e *b*.
A **media harmónica** , representada por **H**, dunha cantidade finita de números é igual ao recíproco, ou inverso, da media aritmética dos recíprocos de ditos números.

Así, dados os números *a1,a2, ... , an*, a media harmónica será igual a:

{\displaystyle {H}={n \over {\sum \_{i=1}^{n}{1 \over a\_{i}}}}={n \over ({1 \over a\_{1}}+\cdots +{1 \over a\_{n}})}}
A media harmónica resulta pouco influída pola existencia de determinados valores moito máis grandes que o conxunto dos outros, sendo en cambio sensible a valores moito máis pequenos que o conxunto.

A media harmónica non está definida no caso da existencia no conxunto de valores nulos.

Outras medias estatísticas son a media xeométrica, a media aritmética e a media ponderada.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q188347
* BNCF: 35377
* EBID: ID
* JSTOR: harmonic-mean
* MAG: 203858083

 |
Tipos de lentes entre as que se mostran meniscos positivos e negativos.
Un **menisco** (do grego μηνίσκος, meniskos, 'luíña') é unha lente formada por unha superficie cóncava e outra convexa. Ten unha lonxitude focal positiva ou negativa. Corrixe a aberración esférica dunha lente plano-convexa.

A orientación óptima do menisco, para a maioría das aplicacións conséguese co raio de curvatura menor como primeira superficie. O menisco utilízase en combinación con outros compoñentes, podendo aumentar ou reducir a focal dun conxunto sen incrementar significativamente as aberracións axiais.

As lentes cóncavo-convexas (meniscos) poden ser positivas (converxentes) ou negativas (diverxentes), dependendo das curvaturas relativas das dúas superficies. Un menisco negativo ten unha superficie cóncava máis inclinada e é máis delgada no centro que na periferia. Inversamente, un menisco positivo ten unha superficie convexa máis inclinada e é máis grosa no centro que na periferia.

Notas
-----

1. ↑  Henry George Liddell, Robert Scott: *A Greek-English Lexicon* s.v. μηνίσκος.
2. ↑  Glosario de términos de óptica menisco

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Menisco (líquidos)
* Menisco (anatomía)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6010280
* GEC: 0122722

 |
**Puma Pumku** é unha banda galega de rock psicodélico procedente de Santiago de Compostela. O grupo está composto por Amadeo Varela (guitarra e voz), Nico the Chef (batería), Coque Dosil (guitarra), Guillermo Cavero (baixo) e Francisco Varela (teclados).

Historia
--------

Puma Pumku formárona en Santiago de Compostela o vocalista e guitarrista Amadeo Varela, o batería Óscar Raña, o guitarrista Coque Dosil e o baixista Guillermo Cavero.

O primeiro lanzamento da banda foi o EP de catro temas *Puma Pumku*, publicado en CD e casete por A Seara Records o 29 de abril de 2013.

O 24 de novembro de 2014 o grupo lanzou o seu primeiro álbum, *Is It In You?*. O disco financiouse a través de micromecenado, pero a banda acabou asinando co selo Matapadre polo que o traballo aparecería publicado en dúas edicións. *Is It in you?* foi gravado e mesturado polos membros de Triángulo de Amor Bizarro Roberto Mallo e Rodrigo Caamaño.

Posteriormente entrou na banda Francisco Varela (Dirty Socks) nos teclados para reforzar o seu son en directo. Óscar Raña decidiu centrarse no seu proxecto Dois, formado a mediados de 2014, e no ano 2017 abandonou Puma Pumku sendo substituído por Nico the Chef na batería.

Discografía
-----------

| Álbum | Ano | Selo | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| *Puma Pumku* | 2013 | A Seara | EP |
| *Is It In You?* | 2014 | Matapadre |  |

Notas
-----

1. ↑  "Puma Pumku Ep by Puma Pumku". Bandcamp. Consultado o 23 de outubro de 2018.
2. 1 2  "Puma Pumku". La Fonoteca. Consultado o 23 de outubro de 2018.
3. ↑  "Is It In You? by Puma Pumku". Bandcamp. Consultado o 23 de outubro de 2018.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Bandcamp do grupo
O emperador **Menelik II** de Abisinia viviu entre finais do século XIX e principios do XX. Durante o seu goberno, o Imperio Abisinio mantivo a súa independencia, grazas á súa vitoria sobre Italia en Adua. Durante aquel tempo, os únicos Estados independentes de África foron Liberia e Etiopía.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa letras ge'ez. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Menelik II** (en ge'ez: ዳግማዊ ምኒልክ, *dagmäwi minilik*) foi emperador de Etiopía (chamada naquel entón Abisinia). Nado en Ankober, na actual Etiopía no ano 1844 e morto en Addis Abeba, cidade fundada por el mesmo, en 1913. Foi *negus* de Soa e emperador de Etiopía desde o ano 1889 ó 1909.

Era herdeiro ó trono de Soa trala morte do seu pai, o príncipe Hailu Malkot en 1855, pero foi levado á corte do emperador Teodoro II de Abisinia, o mesmo quen vencera ó seu pai, quen lle da unha das súas fillas por esposa. Conquista Soa e proclámase rei deste país, ó cal aumenta en territorios anexionando outros, como os do pobo galla.

Posteriormente defendeu a autonomía de Soa xunto ó emperador Xoán IV de Abisinia, a quen sucedeu en 1889 tras moitos intentos grazas á axuda de Italia. Ese mesmo ano anexionou os reinos setentrionais de Tigray e Amhara e asinou con Italia o polémico *tratado de Uccialli*, en virtude do cal parecía aceptar o protectorado italiano, o cal **Menelik II** non sabía.

En canto soubo que os termos en italiano do acordo convertían a Abisinia no seu protectorado, rexeitou o acordo, o cal non sentou demasiado ben ós italianos, que algún tempo máis tarde, en 1894, invadiron Abisinia provocando a guerra entre ambas as nacións. Os italianos pensaban obter a vitoria facilmente como en calquera outro país africano, mais foron vencidos na batalla de Adua en 1896 e nese mesmo ano Etiopía proclamouse vencedora. Firmou entón un novo tratado con Italia, no cal Etiopía gañaba o seu recoñecemento como país independente e Italia a colonia de Eritrea. Abisinia consolidou a súa independencia en 1906, ano no que obtivo o recoñecemento internacional.

En 1886 fundou Addis Abeba, e aplicou unha política de modernización militar, económica e cultural que permitiu asentar as bases dun Estado moderno. Neste proceso cabe destacar o seu intento de abolir o comercio de escravos, o recorte de poderes e privilexios da nobreza feudal do país e a apertura do comercio con Djibuti, colonia francesa, grazas a permitir a estes últimos a construción dun ferrocarril.

A partir de 1903, cando sufriu un ataque de apoplexía, a súa saúde comezou a deteriorarse e, dous anos máis tarde, nomeou sucesor ó seu fillo Liy Yassu, deixando de ser emperador en 1909. Morreu no ano 1913 na súa capital, Addis Abeba.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q244748
* WorldCat
* VIAF: 62344773
* BIBSYS: 90191084
* BMT: 172201
* BNF: 119921296
* BRE: 2204325
* EBID: ID
* FAST: 17909
* GEC: 0041927
* GND: 118783246
* ISNI: 0000 0000 6634 9943
* LCCN: n50053660
* NTA: 074672800
* Orthodox Encyclopedia: 2562976
* SELIBR: 254100
* SUDOC: 027996700
* WikiTree: Miriam-30

 |
**En 2017 disputouse a edición inaugural do Rugby Europe Championship**, o principal torneo de seleccións de rugby do continente europeo tralo Torneo das Seis Nacións. Este "Seis Nacións B" organizado por Rugby Europe é o campionato herdeiro da European Nations Cup disputada até 2016.

Participaron nesta edición do torneo as seleccións de Xeorxia, Romanía, Rusia, España, Alemaña e Bélxica.

Táboa
-----

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| **Rugby Europe Championship 2017** |

 |
|  | Selección | Puntos | PX | PG | PE | PP | Bonus |
| 1 | **Selección de rugby de Romanía Romanía**  | **19** | 5 | 4 | 0 | 1 | 3 |
| 2 | Selección de rugby de Xeorxia Xeorxia | **19** | 5 | 4 | 0 | 1 | 3 |
| 3 | Selección de rugby de España España | **13** | 5 | 3 | 0 | 2 | 1 |
| 4 | Selección de rugby de Rusia Rusia | **9** | 5 | 2 | 0 | 3 | 1 |
| 5 | Alemaña Alemaña | **8** | 5 | 2 | 0 | 3 | 0 |
| 6 | Bélxica Bélxica | **2** | 5 | 0 | 0 | 5 | 2 |
| A **vitoria** vale 4 puntos. O **empate** vale 2 puntos.Os puntos bonus acádanse anotando tres ensaios máis que o rival, ou perdendo por sete puntos ou menos. |

Resultados
----------

| Xornada | Data | Local | Resultado | Visitante |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** | 11 de febreiro | **Alemaña** Alemaña | 41 - 38 | Romanía  **Romanía** |
| **1** | 11 de febreiro | **Bélxica** Bélxica | 6 - 31 |   **Xeorxia** |
| **1** | 11 de febreiro | **España** España | 16 - 6 |  **Rusia** |
|  |  |  |  |
| **2** | 18 de febreiro | **Romanía** Romanía  | 13 - 3 | España **España** |
| **2** | 18 de febreiro | **Bélxica** Bélxica | 18 - 25 |  **Rusia** |
| **2** | 19 de febreiro | **Xeorxia**   | 50 - 6 | Alemaña **Alemaña** |
|  |  |  |  |
| **3** | 4 de marzo | **Rusia**  | 10 - 30 | Romanía  **Romanía** |
| **3** | 4 de marzo | **España** España | 10 - 20 |   **Xeorxia** |
| **3** | 4 de marzo | **Alemaña** Alemaña | 34 - 29 | Bélxica **Bélxica** |
|  |  |  |  |
| **4** | 11 de marzo | **Alemaña** Alemaña | 15 - 32 | España **España** |
| **4** | 11 de marzo | **Bélxica** Bélxica | 17 - 33 | Romanía  **Romanía** |
| **4** | 12 de marzo | **Xeorxia**   | 28 - 14 |  **Rusia** |
|  |  |  |  |
| **5** | 18 de marzo | **España** España | 30 - 0 | Bélxica **Bélxica** |
| **5** | 19 de marzo | **Rusia**  | 52 - 25 | Alemaña **Alemaña** |
| **5** | 19 de marzo | **Romanía** Romanía  | 8 - 7 |   **Xeorxia** |

Clasificación para a Copa do Mundo
----------------------------------

A suma dos resultados da edición 2017 e da edición 2018 do Rugby Europe Championship, excluíndo os de Xeorxia, contan como torneo clasificatorio para a Copa do Mundo de Rugby 2019 que terá lugar no Xapón. Non se teñen en conta os resultados da selección xeorxiana por estar xa clasificada. Tralo remate da edición 2018 o primeiro equipo irá directamente á Copa do Mundo, e o segundo equipo aínda terá unha segunda oportunidade para clasificarse na repesca.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de Rugby Europe *(en inglés)*

### Outros artigos

* Six Nations Championship
* Rugby Europe Trophy
Construción xeométrica para atopar as medias aritmética (A), cadrática (Q), xeométrica (G) e harmónica (H) de dous números *a* e *b*.
A **media xeométrica** dunha cantidade finita de números (digamos *n* números) é a raíz *n*-ésima do produto de tódolos números.

{\displaystyle {\bar {x}}={\sqrt[{n}]{\prod \_{i=1}^{n}{x\_{i}}}}={\sqrt[{n}]{x\_{1}\cdot x\_{2}\cdots x\_{n}}}}

Por exemplo, a media xeométrica de 2 e 18 é

{\displaystyle {\sqrt[{2}]{2\cdot 18}}={\sqrt[{2}]{36}}=6}

Outro exemplo, a media de 1, 3 e 9 sería

{\displaystyle {\sqrt[{3}]{1\cdot 3\cdot 9}}={\sqrt[{3}]{27}}=3}

Só é relevante a media xeométrica se tódolos números son positivos. Se un deles é 0, entón o resultado é 0. Se temos un número negativo (ou unha cantidade impar deles) entón a media xeométrica é, ou ben negativa ou ben inexistente nos números reales.

En moitas ocasións utilízase a súa trasformación no manexo estatístico de variables con distribución non normal.

Outras medias estatísticas son a media aritmética, a media ponderada, media cadrática, media xeneralizada, media harmónica e a media aritmética xeométrica.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q185049
* EBID: ID
* JSTOR: geometric-mean
* MAG: 40222840

 |
**Quique Bordell**, nado en Lugo en 1962, é un pintor galego, coñecido tamén cos alcumes de *Señor Bordell*, *Gato López*, *Visceral B.*, *El Artista Antes Conocido Como Quique Bordell*, *Doctor Faustroll* e *Bacabú Invisible*.

Traxectoria
-----------

Estudou o bacharelato no Colexio Fingoi, tendo como profesor de debuxo a Luís Gómez Pacios. De formación autodidacta, os seus inicios artísticos están relacionados co mundo do cómic e a interpretación dramática, realizando *performances* en varias películas en formato super-8 de Javier Devesa. Aparece facendo varias personaxes na película *O peregrino e o viño*, ambientada na Galiza medieval.

Comezou a traballar con 18 anos na pintura e na técnica de creación de bonecos e marionetas en papel maché. Participa na revista *Atlántico Express* xunto a autores como Germán Refojo, Honorio ou Leovigildo García, en *Con todo Lugo de detalles*, promocionada por Xaime da Pena, e en *Lupus Augustus*, editada por Juan *Rompe*. Colaborou coa sala Nasa de Compostela, e participou no grupo Pintautores Asociados. Viviu un tempo en Nova York, e ao seu regreso expuxo na sala Almirante de Lugo. Instalouse nun estudio do Campo Castelo e formou parte dun grupo de artistas reunidos en torno á sala Bacabú. En 2007 expuxo no Museo Provincial de Lugo obras da súa última etapa.

Colaborou con Títeres Trompicallo no proxecto *Violeta Coletas*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12398453
* WorldCat
* VIAF: 263011400
* BNE: XX4988318
* ISNI: 0000 0003 8182 4169
* NKC: xx0137077
* SUDOC: 158268172

 |
O **Rugby Calvisano** é un club de rugby italiano da localidade de Calvisano, na Provincia de Brescia (Lombardía). O club foi fundado en 1970 por un grupo de xogadores encabezados por Tonino Montanari, Gianluigi Vaccari e Alfredo Gavazzi. En 1992 o club pasouse a denominar **Rugby Calvisano Srl**. Actualmente compite na Serie A, a segunda categoría do rugby italiano.

Historia
--------

O Calvisano foi fundado por un grupo de xogadores en 1970, en 1992 o club pasouse a denominar *Rugby Calvisano Srl*. A primeira clasificación do club para disputar unha competición europea foi na tempada 1999-00, cando competiron na European Challenge Cup, xogando un total de seis partidos, mais sen chegar a gañar ningún. Clasificouse por primeira vez para disputar a Heineken Cup na tempada 2001-02.

En 2005 gañáronlle ao Benetton Treviso por 25-20 en Padua para gañar o seu primeiro campionato. Anteriormente chegaran a disputar a final en catro ocasións, perdendo en todas. O equipo foi forzado a abandonar o Super 10 na tempada 2009-10 para competir na Serie A.

Palmarés
--------

* **3 Ligas de Italia**: 2005 , 2008 e 2012
* **2 Coppa Italia**: 2003-04 e 2011-12

Estatísticas
------------

### European Challenge Cup

| Tempada | Partidos xogados | Vitorias | Empates | Derrotas | Puntos a favor | Puntos en contra |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1999-2000 | 6 | 0 | 0 | 6 | 69 | 155 |
| 2007-2008 | 6 | 2 | 0 | 4 | 123 | 200 |

### Heineken Cup

| Tempada | Partidos xogados | Vitorias | Empates | Derrotas | Puntos a favor | Puntos en contra |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2001-02 | 6 | 0 | 0 | 6 | 58 | 279 |
| 2002-03 | 6 | 2 | 0 | 4 | 105 | 236 |
| 2003-04 | 6 | 0 | 0 | 6 | 115 | 225 |
| 2004-05 | 6 | 0 | 0 | 6 | 79 | 264 |
| 2005-06 | 6 | 0 | 0 | 6 | 48 | 191 |
| 2006-07 | 6 | 0 | 0 | 6 | 74 | 264 |
| 2008-09 | 6 | 0 | 0 | 6 | 87 | 280 |

Ligazóns
--------

* Site oficial do club
Os **Premios Octubre** son uns certames literarios convocados desde 1972 en Valencia por Edicions Tres i Quatre. Os premios convócanse o 28 de outubro de cada ano cun intenso programa de conferencias, mesas rodondas e outras actividades que se pechan de maneira festiva cunha cea.

Inicialmente foron constituídos en 1972 para o premio de ensaio Joan Fuster, a iniciativa de Enric Tàrraga, e máis tarde incluíron o Premio Vicent Andrés i Estellés de poesía e o Premio Andròmina de narrativa. Anos máis tarde, a revista El Temps convocou o Premio de periodismo de investigación Ramon Barnils.

Premios Octubre
---------------

* Premio Joan Fuster de ensaio
* Premio Vicent Andrés Estellés de poesía
* Premio Andròmina de narrativa
* Premio Octubre de teatro
* Premio de periodismo de investigació Ramon Barnils (desaparecido a partir de 2009)

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre literatura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11195312
* GEC: 0046835

 |
O **Premio Hugo** ou **Science Fiction Achievement Awards** é unha serie de importantes galardóns outorgados a obras de ciencia ficción ou en menor grao fantasía, así como a artistas gráficos, guionistas, editores etc. Tivo unha gran relevancia nas décadas dos 60 e 70, pero progresivamente foi perdendo prestixio en beneficio doutros premios. O premio Hugo recibe o seu nome en honra a Hugo Gernsback, fundador da pioneira revista de ciencia ficción, *Amazing Stories* e da invención do termo ciencia ficción.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Hugo á mellor presentación dramática

### Ligazóns externas

* Páxina oficial Premio Hugo. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q188914
* EBID: ID
* TESF: hugo

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre literatura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Rufino Rodríguez Llaú**, nado na Veiga de Cascallá (Rubiá) o 14 de xuño de 1920 e finado no Barco de Valdeorras o 11 de maio de 1981, foi un fotógrafo galego.

Traxectoria
-----------

Exerceu profesionalmente como Foto Rufino desde o estudio que abriu en 1945 no Barco de Valdeorras, máis tarde abriu tenda na Rúa de Valdeorras. Coa súa cámara rexistrou todo tipo de escenas da vida social da comarca.

En 1990 fotografías de Rufino aparecen publicadas no libro *Cen anos do Barco nas fotos* (edición do Concello do Barco, Deputación de Ourense. Recompilación e notas de Gustavo Docampo) realizado a partir dunha exposición que, co mesmo título, promoveu a Agrupación Cultural Sementeira en 1986, reunindo a primeira e máis ampla panorámica da fotografía histórica valdeorresa, recollida en coleccións particulares e incluída no programa do festival Outono Fotográfico.

A obra de Rufino foi obxecto de atención para investigadores da fotografía como Publio López Mondéjar, que o inclúiu no seu libro *Fotografía y sociedad en la España de Franco: fuentes de la memoria III* (1996) como un dos fotógrafos populares que deixaron testemuño gráfico da sociedade española da posguerra.

Pobre de pedir. Foto de 1950.
En 1995 o Concello do Barco de Valdeorras, co gallo do cincuenta aniversario de Foto Rufino, dedicoulle unha exposición e públicou un catálogo baixo o título de "Rufino. As fotos de toda unha vida".

Unha escolma das imaxes tomadas por Rufino foron publicadas no libro de Gustavo Docampo Paradelo *O Barco 1885-1969. Memoria fotográfica* (2006, Centro de Cultura Popular Xaquín Lourenzo - Deputación de Ourense)

Imaxes asinadas por Rufino formaron parte de varias exposicións e foron publicadas en varios catálogos editados polo concello do Barco de Valdeorras: *Vilanova. Imaxes da memoria* (2007), *A vella ponte de San Fernando no 50 aniversario da súa caída* (2009), *Grandes momentos do baloncesto no Barco. 1949-1989* (2011) e *Un século de fútbol no Barco* (2014).

Notas
-----

1. ↑  José M. Cruz (14 de xuño de 2020). ""Rufino", el retratista de O Barco". *La Región*.
O **Mens Sana Basketball Academy**, antes coñecido como **Mens Sana Basket**, é un club de baloncesto italiano con sede en Siena, na rexión da Toscana. O club foi popularmente denominado como **Montepaschi de Siena**, en referencia ao seu patrocinador entre 2000 e 2014: Banca Monte dei Paschi di Siena. Desde a temporada 2020-21 compite na Serie A2, cuarta categoría do baloncesto italiano. O equipo xoga os seus partidos como local no Palasport Mens Sana.

A Polisportiva Mens Sana foi fundada en 1871, e está considerada coma o club deportivo máis antigo de Italia. Ademais, considérase que este club foi o primeiro en organizar partidos de baloncesto pouco despois de 1891 cando James Naismith inventou este deporte. A sección de baloncesto Mens Sana Basket, no entanto, non se profesionalizou ata 1973, cando o equipo ascendeu á primeira división da Liga de baloncesto de Italia por primeira vez na súa historia. Dende entón o Mens Sana Basket non cesou de progresar e, grazas ao patrocinio da Banca Monte dei Paschi di Siena puido medrar ata converterse, nos anos 2000 nun dos clubs de baloncesto máis recoñecidos de Italia e Europa ao gañar seis Ligas italianas e participar catro veces na "Final Four" da Euroliga.

Palmarés
--------

### Títulos internacionais

* **4 participacións na "Final Four" da Euroliga:** 2003, 2004, 2008, 2011
* **1 Copa Saporta:** 2002

### Títulos nacionais

* **6 Ligas Italianas de Baloncesto:** 2004, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, ~~2012~~, ~~2013~~
* **3 Copa de Italia:** 2009, 2010, 2011, ~~2012~~, ~~2013~~
* **6 Supercopa de Italia:** 2004, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, ~~2013~~

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial do Mens Sana Basketball Academy

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q36500
* WorldCat
* VIAF: 49145424544486831402
* LCCN: no2011194736

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Mesa.
A **Mesa de Salomón** (de Salomón, rei de Israel, 978-931 a. C.), mito coñecido tamén polos nomes de **Táboa de Salomón** e **Espello de Salomón**, é o motivo dunha lenda que conta que nela o rei escribiu todo o coñecemento do universo, a fórmula da creación e o nome verdadeiro de Deus: o *Shem Shemaforash*, que non pode escribirse xamais e que só debe pronunciarse para provocar o acto de crear.

Segundo a tradición cabalística, Salomón confíao a unha forma xeroglífica de alfabeto sagrado que, aínda que evita a escritura do *Nome*, contén as pegadas necesarias para a súa dedución. Este xeróglifo ten como soporte material un obxecto: a chamada *Mesa de Salomón*.

De acordo con esta lenda, a transcendencia da táboa está en que dará ao seu propietario o coñecemento absoluto (xa que o pronunciar o nome de Deus significa abarcar toda a súa creación), pero o día que sexa encontrada a fin do mundo estará próxima.

Descrición
----------

Hai tantas descricións da Mesa como cronistas do mito:

* Segundo o *Ajbar Machmua*, unha crónica bérber do século XI, é unha mesa *cuxos bordos e pés, en número de 365, eran de esmeralda verde*.
* Al-Macin asegura que estaba *composta por unha mestura de ouro e prata con tres zanefas de perlas*.
* Segundo as ordes de Yavhé, debería estar *feita de madeira de acacia e cuberta de ouro puro, sen prata nin perlas,* aínda que na descrición que fixo Salomón só menciona que era de ouro.

Existe a teoría de que a *Mesa de Salomón* descrita polos musulmáns españois era a *Tabula Smaragdina*, atribuída a Hermes Trismegisto:

> 
> 
> *"Esta Mesa de Esmeraldas tense dito que era a Táboa-Mesa de Salomón. O seu nome recorda a Táboa Esmeraldina do hermetismo alquimista, que dá título a un dos textos herméticos atribuído a Hermes e gravado nunha táboa de esmeralda dunha soa peza"*.
> 
>

Notas
-----

1. ↑  Eslava Galán, *El enigma de la mesa de Salomón.*
2. ↑  Éxodo, cap. 25, vers. 23 e ss.
3. ↑  I Reis, cap. 7 vers. 48
4. ↑  Almazán de Gracia, Ángel (1994): "De Numancia a Montségur". *Revista de Soria*, **6**.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Arroyo Durán, Fernando (2006): *Hispania incógnita* ("Zulema y la leyenda de la Mesa del rey Salomón", cap. XIV, páxs. 223 e ss.) Editorial Aguilar. ISBN 84-03-09733-6
* Carmona Sánchez, José Ignacio (2011): *Toledo y la Mesa de Salomón; entre Escila y Caribdis*. Ledoria. ISBN 978-84-95690-94-4
* Eslava Galán, Juan: *El enigma de la mesa de Salomón*. Editorial Osuna. ISBN 84-08-01192-8
* Rubiera Mata, María Jesús (1980): "El enigma de la mesa de Salomón". *Awraq: Estudios sobre el mundo árabe e islámico contemporáneo*, **3**, páxs. 26-31.
Meniscos entre os ósos tibia e fémur.
En anatomía, os **meniscos** son cartilaxe presentes na articulación femurotibial (xeonllo), entre os cóndilos do fémur e da tibia. Os meniscos teñen a función de diminuír o impacto e promover a adaptación (mellorar o encaixe) entre as faces articulares do fémur e da tibia.

Corte transversal da tibia, mostrando as súas estruturas.
Hai dous meniscos, un medial e outro lateral, ambos os dous localizados por riba da tibia. Teñen forma de media lúa, cunha división en *corno anterior*, *corpo* e *corno posterior*. Como cartilaxe, presentan poucos vasos sanguíneos, o que dificulta a súa capacidade de rexeneración no caso que sufran algunha lesión. Unha vez lesionados, dificilmente se recuperan espontaneamente.

A artroscopía é un procedemento que permite a visión directa do **menisco**, usándose tanto para procedementos diagnósticos como de tratamento das lesións meniscais. Un destes tratamentos consiste na meniscectomía, que é a eliminación cirúrxica de parte do menisco.

Notas
-----

1. ↑  www.webcitation.org (ed.). "WebCite query result". Arquivado dende o orixinal o 21 de febreiro de 2008. Consultado o 16 de maio de 2012.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Test de McMurray
* Menisco (óptica)
* Menisco (líquidos)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q846928
* BNCF: 44443
* EBID: ID
* MAG: 2779849234

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D000072600
* TA: A03.0.00.033
* Uberon: 0000387

 |
Un **mes** é unha unidade de tempo en que se dividen os anos e que se compón dunha cantidade variable de días, entre 28 e 31.

Relación coas fases lunares
---------------------------

A duración dun mes é aproximadamente a mesma que o período de movemento da Lúa, en termos de fases lunares, que duran aproximadamente 29,53 días.

Os investigadores consideran, a partir do achado en escavacións de paus marcados, que xa no Paleolítico as culturas humanas contaban os días en relación ás fases da lúa, utilizando os paus coma calendarios lunares.

Cantidade de días
-----------------

No calendario gregoriano e mais no calendario xuliano, os meses teñen unha cantidade de días que varía entre 28 e 31:

* xaneiro ten 31 días
* febreiro ten 28 (ou 29, nos anos bisestos)
* marzo ten 31
* abril ten 30
* maio ten 31
* xuño ten 30
* xullo ten 31
* agosto ten 31
* setembro ten 30
* outubro ten 31
* novembro ten 30
* decembro ten 31

### Truco

Algunhas persoas teñen dificultade en dicir rapidamente a cantidade de días que ten cada mes; existe un dito popular que pode axudar:

Trinta días ten novembro,   

con abril, xuño e setembro,   

con 28 hai só un,   

e o resto trinta e un.

Outro truco doado é pechar a man e relacionar os meses a cos ósos do puño que sobresaen a modo dunha cordilleira. Comezando por xaneiro, os meses que caen no alto teñen 31, e os que caen no baixo teñen 30, coa excepción do mes de febreiro que ten 28 ou 29 días.

Denominacións populares
-----------------------

En Galicia, algúns meses reciben unha ou varias denominacións populares relacionadas coas faenas agrícolas que se realizaban nesas datas ou con algunha festividade de especial relevancia que se celebrase nese mes.

* Febreiro: *mes da Candeloria*.
* Marzo: *marzal*.
* Maio: *mes de María*
* Xuño: *San Xoán*.
* Xullo: *Santiago*, *mes da sega*, ou *da seitura*.
* Agosto: *mes da Nosa Señora* e *mes de Santa María* (por celebrarse o día 15 o día de Santa María), *mes da sega*, ou *da seitura*.
* Setembro: *San Miguel*.
* Outubro: *outono*, *mes do rosario*.
* Novembro: *Santos* (polo Día de Tódolos Santos), *mes morto*, *mes dos mortos* ou *mes das ánimas* (polo Día de Defuntos), *San Martiño* (que se celebra o 11 deste mes).
* Decembro: *Nadal* ou *Natal*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Calendario
* Calendario gregoriano
* Calendario xuliano

| * v
* c
* e
Unidades de tempo |
| --- |
| 
* femtosegundo
* picosegundo
* nanosegundo
* microsegundo
* milisegundo
* segundo

 |
| 
* minuto
* hora
* día
* semana
* mes
* ano
* lustro
* década
* século
* milenio
* cron
* eón

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5151
* AAT: 300379245
* BNCF: 9376
* BNF: 13318617m
* BRE: 2207190
* EBID: ID
* GND: 4299251-5
* LCCN: sh85087066
* NKC: ph254466
* Treccani: mese

 |
*Ver tamén Proba de alento da urea.*
Proba rápida de urease.
A **proba rápida de urease** ou *test* rápido de/da urease, tamén chamada proba CLO (*Campylobacter-like organism*, de organismos de tipo *Campylobacter*), é unha proba de diagnóstico rápida para detectar a bacteria *Helicobacter pylori*, que pode orixinar úlceras pépticas. A proba está baseada na capacidade de *H. pylori* de segregar o encima urease, o cal cataliza a conversión da urea en amoníaco e dióxido de carbono.

Proceso
-------

*Véxase tamén**:* Urease.
A proba realízase no momento en que se fai unha gastroscopia. Extráese unha biopsia da mucosa do antro do estómago, e sitúase nun medio que contén urea e un indicador como o vermello fenol. A urease producida por *H. pylori* hidroliza urea a amoníaco, o que eleva (fai máis básico) o pH do medio, e cambia a cor da mostra analizada de amarelo (que indica resultado negativo) a vermello (positivo). Analogamente, coas especies bacterianas que non producen urease a proba é negativa.

Limitacións
-----------

Como non hai evidencias que suxiran que *H. pylori* se move a zonas proximais do estómago en pacientes sometidos a terapia con inhibidores da bomba de protóns, neses casos deben tomarse mostras de zonas máis distais do estómago como o fondo (*fundus*) e corpo do estómago.

As hemorraxias gastrointestinais activas reducen a exactitude desta proba.

A especificidade e sensibilidade desta proba é alta comparada co exame histopatolóxico ou unha proba parecida, non invasiva e que non require biopsia, chamada proba de alento da urea (ou da urease). A proba rápida da urease elimina o tempo e os gastos necesarios para facer probas patolóxicas de detección de *H. pylori*.

Notas
-----

1. ↑  "Medscape & eMedicine Log In".
2. ↑  Laine LA, Nathwani RA, Naritoku W. (2005). "The effect of GI bleeding on Helicobacter pylori diagnostic testing: a prospective study at the time of bleeding and 1 month later.". *Gastrointest Endosc.* **62** (6): 853–9. PMID 16301025.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4101224
* MAG: 2780708398

 |
**Mike Stern**, nado o 10 de xaneiro de 1953 en Boston, é un guitarrista estadounidense de jazz.

Traxectoria
-----------

Estudou na Berklee College of Music a principios dos anos 70, onde tivo contacto con outros guitarristas coma Mick Goodrick e Pat Metheny. Tocou xunto a grandes nomes do jazz como Joe Henderson, Jaco Pastorius, Jim Hall, Pat Martino, Arturo Sandoval, Jeff Richman, Bob Berg e Michael Brecker, entre outros.

Mesturando influencias de rock, funk e blues coa sofisticación do jazz, Mike Stern emprega frases con toques de bebop nos seus solos, desenvolvendo un estilo e un modo de compor orixinal. Algo que, entre os músicos de jazz acabou por ficar coñecido como bop n’roll.

En 1981 entrou na banda de Miles Davis e acabou por se tornar un dos grandes expoñentes da guitarra fusion. Con doce álbums gravados ata 2005, Mike Stern, que sempre compuxera música instrumental pasou a incluír voces na súa sonoridade co apoio do baixista e vocalista, Richard Bona e de Elizabeth Kontomanou.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q220889
* WorldCat
* VIAF: 295810293
* AllMusic: mn0000413405
* BIBSYS: 2035916
* BNF: 13934520q
* CiNii: DA16222511
* Discogs: 276062
* Europeana: ID
* FAST: 137017
* GND: 12044688X
* ISNI: 0000 0001 2135 1377
* LCCN: n84040523
* MusicBrainz: ID
* NKC: js20061020027
* NTA: 107919184
* Songkick: 489079
* SUDOC: 149379722

 |
A **mastodinia** é o termo médico que se emprega para chamar á dor que se presenta nas glándulas mamarias.

Frecuencia
----------

A mastodinia é moi adoita na muller cando se teñen períodos menstruais. Indícanse os resultados dende 50 até 100% en países de occidente.

Síntomas
--------

A dor mamaria varía de forma importante en canto a gravidade, a cal pode ir dende leve a moi intensa. A maioría dos casos, até un 60% son formas leves, mais en ocasións é tan grave que ocasiona incapacidade para levar unha vida normal, xa que interfere no traballo, vida sexual ou no sono. 

A dor pódese clasificar en cíclica e non cíclica, a primeira é aquela que se relaciona coa menstruación e se presenta ó redor de 5 días previos á mesma. Este é máis frecuente en mulleres novas menores de 40 anos. A dor non cíclica preséntase en calquera período da muller e é máis frecuentemente despois dos 40 anos. 

A dor obedece a algunhas patoloxías da muller, entre as cales se atopa a mastopatía fibroquística que son cambios que se atopan no parénquima mamario que substitúen o tecido mamario normal por fibrose e zonas de quistes. Esta patoloxía é unha das que máis ocasiona a dor mamario. 

Tamén hai algúns alimentos que poden ocasionar dor, como os que conteñen metilxantinas (cafeína, té, chocolates e bebidas gasosas) ou alimentos con altos contidos de graxas. Algúns medicamentos como as usadas para a asma ou a doenza pulmonar obstrutiva, ou aqueles que conteñen hormonas tamén poden ser causantes de mastodinia.

Notas
-----

1. ↑  "Entrada mastodinia en Digalego". Arquivado dende o orixinal o 02 de maio de 2018. Consultado o 02 de maio de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1907986
* GEC: 0122166
* JSTOR: mastodynia
* MAG: 2910515927

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 22464
* ICD-9: 611.71
* ICD-10: N64.4
* MedlinePlus: 003152
* MeSH: D059373
* MeSH: C23.888.592.612.530
* NCIt: C78223

 |
**Raymond Dart**, nado en Toowong, Brisbane (Queensland) o 4 de febreiro de 1893 e finado o 22 de novembro de 1988, foi un anatomista e antropólogo australiano, coñecido polo descubrimento en 1924 dun fósil de *Australopithecus* en Taung, no noroeste de Suráfrica.

Traxectoria
-----------

Estudou na Universidade de Queensland, na Universidade de Sydney e en Londres, antes de accedera á cátedra de anatomía da Universidade de Witwatersrand en Xohanesburgo en 1922. En 1924, un dos seus alumnos levoulle cranio fósil que un traballador dunha canteira atopara en Taung. Dart, que lle deu o nome de neno de Taung, examinouno e determinou que se trataba dunha nova especie, *Australopithecus africanus*. Dart afirmaba que era o iso perdido entre os simios e os humanos, a causa do pequeno tamaño do seu cerebro, pero semellante aos humanos en dentame e de probable postura erguida.

O descubrimento de Dart e el propio foron inicialmente duramente criticados polos antropólogos máis importantes da época, en especial por Arthur Keith, quen afirmaba que o neno de Taung non era outra cousa que un gorila novo. Robert Broom, que posteriormente descubriu dende 1936 máis astralopithecinos e confirmou a propia descuberta de Dart, e Wilford Le Gros Clark apoiaron as afirmacións de Dart.

Actualmente non todas as ideas de Dart teñen aceptación hoxe, a súa afirmación que os ósos de gacela, atopados en asociación co *Australopithecus africanus* foron ferramentas usadas por estes non se acepta hoxe. Dapert tamén é autor da teoría do simio asasino, aínda que desenvolvida posteriormente por Robert Ardrey e que tampouco se acepta actualmente[].

En 1959 publicou as súas memorias co título de *Adventures with the Missing Link*. Dart foi quen suxeriu o nome de *Homo habilis*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q379590
* WorldCat
* VIAF: 79504920
* BRE: 1941482
* DeutscheBio: 124804241
* EBID: ID
* FAST: 1800769
* GEC: 0021528
* GND: 124804241
* ISNI: 0000 0001 1072 7834
* LCCN: n85807443
* NDL: 00437246
* NKC: ola2002159093
* NTA: 073916706
* SNAC: w60m4mzj
* SUDOC: 081591896
* WikiTree: Dart-745

 |
A ***Reichsmünzordnung*** (expresión alemá; en galego: "ordenanza imperial sobre a cuñaxe") foi unha tentativa de reforma monetaria que perseguía a unificación das moi diversas moedas en uso ao longo do Sacro Imperio Romano Xermánico no século XVI.[1][2][3]

Historia
--------

Carlos V recibe a *Confessio Augustana* na sesión da Dieta de Augsburgo do 25 de xuño de 1530.
A ordenanza foi emitida en varios pasos na Dieta de Augsburgo entre a década de 1520 e a de 1560, aínda que non chegou a ser adoptada na súa integridade por todos os príncipes e gobernantes dentro do Imperio.[1][2][3]

A primeira destas ordenanzas foi ditada por Carlos V en 1524 en Esslingen, unha cidade do estado alemán de Baden-Württemberg, e nela declarábase o marco de Colonia como o padrón xeral para os pesos das moedas. Porén, por mor das protestas dos gobernantes máis influentes do Imperio, nunca se aplicou.[2][3][4]

En 1551, o kreuzer foi presentado como padrón da moeda pequena de prata, de xeito que 72 kreuzer equivalían a un florín (*gulden*) de ouro ou a un *guldengroschen* de prata, en tanto que 68 facían un tálero. O establecemento dunha moeda de ouro e outra de prata de valor equivalente resultou problemático, xa que o valor da moeda de ouro tendeu a aumentar con respecto ao da de prata. De feito, axiña o florín adquiriu no comercio máis valor que o oficial de 72 kreuzer, o que levou á supresión, en 1559, da proporción estable que vinculaba as moedas de ambos os metais, baixo o imperio de Fernando I. Logo deste cambio, o florín ou *gulden* pasou a dividirse en 75 kreuzer e presentouse o ducado como unha moeda de ouro adicional. Pola súa banda, o guldengroschen de prata pasou a valorarse en 60 kreuzer, e pouco a pouco foi caendo en desuso en favor do tálero.[1][2][3]

En 1566, a Dieta foi forzada a recoñecer oficialmente a nova organización do sistema monetario que se fora creando os anos precedentes e instituíu o reichstaler (de 29,23 gramos, con prata de 889 milésimas) como a moeda oficial do Imperio, que mantivo tal status ata o inicio do século XVIII.[1][2][3]

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Döring, E. (1854). Páxina 20.
2. 1 2 3 4 5  "Reichsmünzordnungen". En *Münzen Lexikon.* Reppa.de.
3. 1 2 3 4 5  "Reichsmünzordnungen". En *Wirtschaftslexikon 24*.
4. ↑  Flor, A. (1838). Páxina 3 e seguintes.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Kreuzer
* Tálero
* Reichstaler
* Florín
* Ducado

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Döring, E. (1854). *Handbuch der Münz-, Wechsel-, Mass- und Gewichtskunde*. Koblenz.
* Flor, A. (1838). *Münz-Zustände*. Altona.
* Kahnt, H.; Knorr, N. (1986). *Alte Maße, Münzen und Gewichte. Ein Lexikon.* Bibliographisches Institut. Leipzig. Páxina 395. ISBN 3-411-02148-9
En estatística, unha **mostra** é un subconxunto de casos ou individuos dunha poboación estatística.

As mostras obtéñense coa intención de inferir propiedades da totalidade da poboación, para o que deben ser representativas desta. Para cumprir esta característica a inclusión de individuos debe seguir unha técnica de mostraxe. Neses casos pode obterse unha información semellante á dun estudo exhaustivo en menos tempo e con menos custo.

O número de individuos que compoñen a mostra adoita ser bastante inferior á poboación total, aínda que grande abondo como para que a estimación dos parámetros determinados teña un nivel de confianza axeitado. Para que o tamaño da mostra sexa o idóneo cómpre recorrer ao cálculo.

Vantaxes da elección dunha mostra
---------------------------------

O estudo de mostras en lugar de toda a poboación é preferible na maioría dos casos polas seguintes razóns:

1. Se a poboación é moi grande (ou infinita, como ocorre nalgúns experimentos aleatorios) é imposible analizala na súa totalidade.
2. As características da poboación poden variar se o estudo se prolonga demasiado tempo.
3. De estudarmos unha pequena parte da poboación, os gastos de recollida e tratamento dos datos son menores que se tivermos que obtelos do total da poboación.
4. Ao reducir o tempo de recollida e análise dos datos conséguese maior rapidez.
5. Algúns estudos non serían viables se se fixesen sobre toda a poboación.
6. A poboación é suficientemente homoxénea respecto da caractrerística medida, polo que resulta inútil malgastar recursos nunha análise exhaustiva. Ocorre por exemplo, nas mostras sanguíneas.
7. En ocasións o proceso de estudo é destrutivo ou é necesario consumir un artigo para extraer a mostras. Por exemplo, se pretendemos estudar a vida media dunha bombilla, a carga soportada por unha corda ou a precisión dun proxectil.

Descrición matemática dunha mostra aleatoria
--------------------------------------------

O uso de mostras para deducir de xeito fiable as características da poboación require que se traballe con mostras aleatorias. Se a mostra estatística considerada non constitúe unha mostra aleatoria as conclusións baseadas na devandita mostra non son fiables e en xeral estarán nesgadas nalgún aspecto.

En termos matemáticos, dada unha variable aleatoria *X* cunha distribución de probabilidade *F*, unha mostra aleatoria de tamaño *N* é un conxunto finito de *N* variables independentes coa mesma distribución de probabilidade *F*.

En xeral, resulta difícil comprobar se unha determinada mostra é aleatoria ou non, o que só pode facerse considerando outros tipos de mostraxes aleatorias robustas que permitan decidir se a primeira mostra era aleatoria.

Notas
-----

1. ↑  Wilks, Samuel S. (1962). "8.1". En John Wiley. *Mathematical Statistics*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q49906
* BNCF: 18360
* GEC: 0195506
* GND: 4057502-0
* MAG: 44692378

 |
Estatua dedicada ao rei Kyrië en Hoogeloon obra de Wim Gubbels (1985)
O **Rei Gnomo Kyrië** (***Kabouterkoning Kyrië*** en neerlandés) é segundo as lendas tradicionais o xefe dos gnomos da rexión de Kempen (territorio limítrofe entre Flandres e os Países Baixos) con base na vila de Hoogeloon, onde vivía o rei nunha mámoa coñecida como Kerkakkers do Monte dos Gnomos (Kabouterberg). Os gnomos de Kempen eran criaturas benéficas que axudaban os labregos e as familias da veciñanza pola noite e que non querían que os visen os humanos, que eran castigados polos propios gnomos cando se atrevían a espialos.

A morte de Kyrië
----------------

Un día un cazador disparou sobre o rei Kyrië en Riethoven, coas súas últimas forzas logrou chegar á Montaña do Diaño (Duivelsberg), onde había unha aldea habitada por gnomos. O cazador curioso polo que sucedía na montaña escoitou laiarse aos gnomos que dicían: Morreu Kyrië!, a nova da morte do rei pola gravidade das súas feridas espallouse entre todos os gnomos da rexión, e tras soterralo nalgún lugar de Hoogeloon deixaron a rexión cara algún lugar descoñecido. Desde aquela ninguén volveu ver aos gnomos de Kempen.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* A lenda do rei Kyrië no Verhalenbank *(en neerlandés)*.