| Azucenas (xénero *Lilium*) |
| --- |
| *Lilium lankongense* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Magnoliophyta |
| Clase: | Liliopsida |
| Orde: | Liliales |
| Familia: | Liliaceae |
| Xénero: | ***Lilium***L. 1753 |

 |
| Especies |
| Véxase no texto |

***Lilium***, é un xénero de plantas comunmente coñecidas coma **azucenas**, existen unhas 110 especies no xénero, que se inclúe dentro da familia das liliáceas.

O nome común galego *azucena* adoita, porén, reservarse á especie do xénero: *Lilium candidum*, planta ornamental con bulbo, de talo alto, estreitas follas longas e flores en acio, olorosas e brancas, vermellas ou amarelas.

Descrición
----------

As azucenas son xeralmente herbas de talos frondosos que forman bulbos subterráneos, escamosos ou espidos, os cales utilizan para sobrevivir no inverno. Nalgunhas especies norteamericanas a base do bulbo desenvolveuse en rizomas sobre os que se atopan numerosas ceboliñas pequenas. Outras desenvolven estolóns. A maioría dos bulbos están profundamente enterrados, con todo uns cantos fórmanse preto da superficie do chan.

Moitas especies desenvolven raíces no talo, con elas, o bulbo medra de forma natural a certa profundidade e cada ano o novo talo, a medida que emerxe do chan, emite raíces adventicias por riba do bulbo. Estas son adicionais ás raíces basais.

A maioría de especies son caducas, agás unhas cantas (como *Lilium candidum*, *Lilium catesbaei*) que manteñen unha roseta de follas basais durante o período de inactividade invernal.

As grandes flores, que exhalan un forte cheiro, sobre todo á noite, teñen seis pétalos nunha variedade de cores que abarca o branco, amarelo, alaranxado, rosado e púrpura. Os motivos inclúen tacas, pinceladas e puntillas. A floración dáse no verán.

As sementes, que madurecen a finais do verán, amosan diferentes e a miúdo complexos padróns de xerminación adaptados aos climas que habitan.

Algunhas especies incluídas antes dentro deste xénero foron transferidas a outros, como *Cardiocrinum* e *Nomocharis*.

Imagxe de Lilium Amelie,Instituto de bioloxía de Daca, Bangladesh
Hai 13 tipos de cultivares: entre eles: New York e Amélie.

Distribución e hábitat
----------------------

Lilium asiático híbrido branco, mostrando flores recentemente abertas e casulos sen abrir.
Pétalo con pole
Nativo das rexións temperadas do hemisferio norte. No Vello Mundo esténdese pola maior parte de Europa desde o norte até a costa do Mediterráneo, a maior parte de Asia, Xapón, sur dos montes Nilgiri na India, e sur de Filipinas. No Novo Mundo esténdese desde o sur do Canadá e a maior parte dos Estados Unidos.

Están comunmente adaptadas a hábitats boscosos, a miúdo montañosos ou ás veces pradarías. Algunhas das especies poden sobrevivir en pantanos, lamagueiros e as epífitas atópanse no sueste asiático (como *L. arboricola*). En xeral prefiren solos moderadamente acedos e libres de cal.

Especies
--------

O xénero *Lilium* inclúe as especies a seguir:

*Lilium albanicum*  

*Lilium amabile*  

*Lilium amoenum*  

*Lilium anhuiense*  

*Lilium auratum*
*Lilium bakerianum*  

*Lilium bolanderi*  

*Lilium bosniacum*  

*Lilium brevistylum*  

*Lilium brownii*  

*Lilium bulbiferum*
*Lilium callosum*  

*Lilium canadense*
*Lilium candidum*
*Lilium carniolicum*  

*Lilium catesbaei*  

*Lilium cernuum*  

*Lilium chalcedonicum*
*Lilium columbianum*  

*Lilium concolor*  

*Lilium dauricum*  

*Lilium davidii*  

*Lilium distichum*  

*Lilium duchartrei*  

*Lilium fargesii*  

*Lilium floridum*  

*Lilium formosanum*  

*Lilium grayi*  

*Lilium habaense*  

*Lilium hansonii*  

*Lilium heldreichii*  

*Lilium henrici*  

*Lilium henryi*
*Lilium huidongense*  

*Lilium humboldtii*
*Lilium iridollae*  

*Lilium jankae*  

*Lilium jinfushanense*  

*Lilium kelleyanum*  

*Lilium kelloggii*  

*Lilium lancifolium*
*Lilium lankongense*  

*Lilium ledebourii*  

*Lilium leichtlinii*  

*Lilium leucanthum*  

*Lilium lijiangense*  

*Lilium longiflorum*
*Lilium lophophorum*  

*Lilium maritimum*  

*Lilium martagon*
*Lilium matangense*  

*Lilium medeoloides*  

*Lilium medogense*  

*Lilium michauxii*  

*Lilium michiganense*  

*Lilium monadelphum*  

*Lilium nanum*  

*Lilium nepalense*  

*Lilium occidentale*  

*Lilium oxypetalum*  

*Lilium papilliferum*  

*Lilium paradoxum*  

*Lilium pardalinum*
*Lilium parryi*  

*Lilium parvum*  

*Lilium philadelphicum*  

*Lilium pinifolium*  

*Lilium pomponium*  

*Lilium primulinum*  

*Lilium pumilum*
*Lilium pyi*  

*Lilium pyrenaicum*  

*Lilium pyrophilum*  

*Lilium regale*
*Lilium rhodopaeum*  

*Lilium rosthornii*  

*Lilium rubescens*  

*Lilium saccatum*  

*Lilium sargentiae*  

*Lilium sempervivoideum*  

*Lilium sherriffiae*  

*Lilium souliei*  

*Lilium speciosum*
*Lilium stewartianum*  

*Lilium sulphureum*  

*Lilium superbum*  

*Lilium taliense*  

*Lilium tianschanicum*  

*Lilium tsingtauense*  

*Lilium wallichianum*  

*Lilium wardii*  

*Lilium washingtonianum*  

*Lilium wenshanense*  

*Lilium xanthellum*

Sinonimia
---------

* *Lirium* Scop. Fl. Carniol.: 239 (1760), nom. illeg.
* *Martagon* Wolf, Xene. Pl.: 84 (1776).
* *Martagon* (Rchb.) Opiz, Seznam: 63 (1852), nom. illeg.

Notas
-----

1. ↑  Nome vulgar galego das especies do xénero en Fonte *Diccionario das ciencias da natureza e da saúde (A-C)*, A Coruña, Deputación da Coruña, 2000: nome común de diversas plantas monocotiledóneas, pertencentes ás familias das liliáceas (xéneros *Lilium* e *Hemerocallis*), amarilidáceas (xéneros *Alstromeria, Amaryllis, Polianthes, Sternbergia* e *Zephirantes*) apocináceas (xénero *Macrosiphonia*) e orquidáceas (xén. *Codonorchis*), todas elas moi apreciadas como ornamentais.
2. ↑  O nome azucena corresponde logo a moitas especies de diferentes xénero, polo que optamos por darlle ao artigo o nome xenérico científico
3. ↑  *Termos esenciais de botánica*, Santiago de Compostela, Universidade, 2004; e *Gran dicionario Xerais da lingua galega*, Vigo, Xerais, 2009
4. ↑  "*Lilium*". *Royal Botanic Gardens, Kew: World Checklist of Selected Plant Families*. Consultado o 20 de abril de 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q5194627
* AAT: 300375591
* BNCF: 58665
* BRE: 2174315
* EBID: ID
* MAG: 2777534754
* NDL: 00574496

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 192148
* APNI: 91627
* Dyntaxa: 1006313
* EOL: 32531
* EPPO: 1LILG
* FloraBase: 44570
* FNA: 118558
* FoC: 118558
* GBIF: 2752977
* iNaturalist: 48928
* IPNI: 30009317-2
* IRMNG: 1120961
* ITIS: 42722
* NBN: NHMSYS0000460337
* NCBI: 4688
* POWO: ID
* Soortenregister: 120993
* Tela Botanica: 86705
* Tropicos: 40006767
* PLANTS: LILIU
* VASCAN: 1344
* VicFlora: ID
* WCSPF: 280381

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D027762

 |