**Aristarco de Samotracia** (en grego Ἀρίσταρχος *Arístrakhos*), nado en Samotracia sobre o -216 e finado en Chipre sobre o -144, foi un gramático e filólogo da escola alexandrina.

Traxectoria
-----------

Converteuse en cidadán alexandrino, e na cidade exipcia viviu durante o reinado de Tolomeo VI Filométor. Sucedeu ao seu mestre Aristófanes de Bizancio como director da Biblioteca de Alexandría. Foi titor dos infantes da familia real, pero tras asasinar o seu discípulo Tolomeo VIII Evergetes a Tolomeo VII tivo que fuxir a Chipre, onde morreu pouco despois. Segundo Suídas, tiña un carácter adusto e unha aparencia descoidada; só había un poeta entre os seus corenta alumnos, Mosco de Siracusa. Todos estes filólogos tiveron que fuxir tamén ante a persecución desatada por Tolomeo VIII. Segundo a tradición, deixouse morrer de fame en Chipre, por mor de padecer un edema incurábel. O seu nome chegou a facerse proverbial como antonomasia do crítico severo.

Obra
----

Débese a Aristarco a primeira edición crítica historicamente relevante dos poemas homéricos, continuando neste labor os traballos dos seus predecesores Zenódoto de Éfeso e Aristófanes de Bizancio; quixo restablecer un texto orixinal sen engadidos helenístics. Para iso creou o primeiro conxunto filolóxico de signos (aparello crítico) para sinalar as lecturas dubidosas e as interpolacións:

* o óbelo (†) para sinalar os versos considerados como de lectura dubidosa, corrupta ou pouco fiábel.
* o antilambda (>), para sinalar unha nota crítica que expresa un desacordo con Zenódoto.
* o antisigma para sinalar un verso desprazado.
* o asterisco (\*) para sinalar repeticións ociosas.

Tamén elaborou os primeiros comentarios continuos dos mesmos, abandonando o carácter solto e puntual dos escoliastas anteriores que prevalecera ata entón. Compuxo ademais monografías soltas, algunhas sobre Hesíodo; a Suda di que foron oitocentos estes opúsculos. Por outra banda estableceu o chamado *Canon alexandrino*, unha serie de autores que poden considerarse puros e clásicos no uso da lingua grega e que xa que logo son dignos de estudo e ensino.

A súa escola crítica conservou influencia ata época romana grazas ao predicamento que lle deron os seus dispersos discípulos. En 1781 redescubriuse unha edición bizantina da *Ilíada* na Biblioteca de San Marcos de Venecia que levaba na marxe os escolios de catro discípulos seus: *Signos críticos* de Aristónico, notas *Sobre a recensión de Aristarco* de Dídimo, e extractos da *Prosodia iliádica* de Herodiano e do *Tratado sobre a puntuación homérica* de Nicanor. Esta edición, a *Venetus Græcus 822*, máis comunmente designada baixo o nome de *Venetus A*, permite reconstituír a achega de Aristarco ao estudo dos textos homéricos e relanzar a chamada Cuestión homérica.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Geoffrey S. Kirk, «Aristarchus and the scholia», en *The Iliad: a Commentary*, vol. I (cantos I-IV), Cambridge: Cambridge University Press, 2005 (1985) p. 38-43. ISBN 0-521-28171-7

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q312114
* WorldCat
* VIAF: 43254199
* BNF: 131628251
* BRE: 1828316
* CANTIC: a11140379
* CERL: cnp00394098
* CiNii: DA06026845
* DeutscheBio: 118503960
* EBID: ID
* FAST: 1805105
* GEC: 0005164
* GND: 118503960
* ISNI: 0000 0000 6300 3576
* LCCN: n84220855
* NLG: 138945
* OL: OL1416010A
* openMLOL: 425091
* SELIBR: 301778
* SUDOC: 078965217
* Treccani: aristarco-di-samotracia

 |