Coordenadas: 40°38′29″N 04°09′26″O﻿ / ﻿40.64139, -4.15722

Vista do monumento dende a chaira central
O **Valle de Cuelgamuros**, anteriormente **Valle de los Caídos**, é un monumento funerario situado na serra de Guadarrama, no municipio de San Lorenzo de El Escorial, na Comunidade de Madrid. Foi construído por prisioneiros republicanos da guerra civil española entre os anos 1940 e 1958. Nel están enterrados uns 40.000 combatentes dos dous bandos da guerra civil (a partir da década dos 50, xa que anteriormente só eran enterrados os afíns ao réxime franquista), moitos deles trasladados dende outros puntos de España, onde tiveron lugar as batallas máis importantes da guerra. Tamén se atopan os restos mortais do falanxista José Antonio Primo de Rivera. Na basílica de Santa Cruz estivo sepultado o ditador Francisco Franco, trasladado ó cemiterio do Pardo na capital madrileña o 24 de outubro de 2019.

O complexo consta dunha abadía beneditina, unha basílica de 262 metros de lonxitude escavada na roca, varias construcións monolíticas e por enriba de todo unha cruz cristiá de 150 metros de altura.

Historia
--------

Aínda que o monumento foi concibido teoricamente para honrar os mortos tanto franquistas como republicanos, en realidade ten unha clara apoloxía franquista. O monumento ten a inscrición *Caídos por Dios y por España* (Caídos por Deus e por España) e abondosa simboloxía do réxime. A súa construción foi anunciada por Francisco Franco o día 1 de abril de 1939, o mesmo no que acabou a guerra.

A orixe dos enterrados no Valle de los Caídos é incerta. Aínda que existen arquivos con aproximadamente a metade dos defuntos, descoñécese a identidade dos outros. Foron recollidos de moitos campos de batalla como os de Brunete, Grado, Gandesa, Teruel e a Batalla do Ebro, entre moitos outros.

Para a súa construción utilizáronse presos políticos, aos que prometeron unha redención de pena a cambio de traballo e un pequeno salario. Non obstante, moitos deles morreron na súa construción debido á falta de medios técnicos e á pouca seguridade.

Durante moitos anos foi lugar de reunión cada 20 de novembro de varios grupos de falanxistas e nostálxicos da ditadura.

O 12 de maio de 2017 o pleno do Congreso dos Deputados aprobou a proposta de exhumar os restos de Franco e trasladar os de José Antonio Primo de Rivera a un lugar menos destacado como desenvolvemento da Lei de memoria histórica.

Notas
-----

1. ↑  "La exhumación de Franco, en directo | Los restos del dictador salen del Valle de los Caídos hacia Mingorrubio". *El País* (en castelán). 2019-10-24. ISSN 1134-6582. Consultado o 2019-10-24.
2. ↑  "El Congreso pide exhumar los restos de Franco en el Valle de los Caídos" (12/5/2017). *La Voz de Galicia* *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Valle de Cuelgamuros Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Franquismo
* Guerra civil española

### Ligazóns externas

* Abadía da Santa Cruz del Valle de los Caídos.
* Patrimonio Nacional — Valle de Cuelgamuros *(en castelán)* *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q940833
* WorldCat
* VIAF: 124054417
* BNE: XX98384
* GEC: 0255856
* GeoNames: 7289555
* GND: 4260063-7
* ISNI: 0000 0001 2150 5380
* LCCN: n94050987
* MusicBrainz: ID
* SUDOC: 05057860X

 |