recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O león de pedra de **Tel Hai**.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos hebraicos. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

**Tel Jai**, en hebreo תל חי, *Outeiro da Vida*) é un antigo asentamento fortificado xudeu en Israel, situado na Alta Galilea, preto da fronteira libanesa, entre as cidades de Kiryat Shemona e Metulla.

Fundación
---------

Foi un dos primeiros asentamentos xudeus na zona setentrional de Palestina en época moderna, erixido en 1905, e poboado intermitentemente ata 1918, en que foi ocupado coma posto fronteirizo e de control do val de Xule.

Tratado Sykes-Picot
-------------------

Trala primeira guerra mundial e a caída do Imperio Otomán, o Reino Unido e Francia delimitaron no tratado Sykes-Picot as zonas otomás ocupadas por ámbalas potencias, asignando a zona meridional do levante mediterráneo ao Reino Unido (Palestina e Xordania) xunta con Iraq, e a zona setentrional (Siria e Líbano) a Francia.

Perda
-----

Con todo, a delimitación non foi aceptada polos franceses en canto a zona da Alta Galilea (que incluía **Tel Hai**, Metulla, Kfar Giladi e Hamrah), polo que esporearon a comandos árabes para ocupar tódalas áreas que puidesen antes da aplicación definitiva do tratado, para así integralas no mandato francés. En marzo de 1920, os comandos árabes topáronse cunha forte resistencia por parte dos defensores xudeus, liderados por Joseph Trumpeldor, o cal defendeu Tel Hai, caendo finalmente xunta aos seus últimos sete homes na súa defensa. Con todo, o seu sacrificio conseguiu retardar o avance árabe, acabando así coas aspiracións francesas sobre a Alta Galilea.

Recuperación
------------

Reocupado en 1921, Tel Jai acabou integrado dentro do *kibutz* Kfar Giladi no ano 1926; na actualidade este antigo asentamento está declarado monumento nacional de Israel.

Patrimonio
----------

Destaca a estatua dun león de pedra xunto ás tumbas dos heroes. Nas súas proximidades atópase a actual cidade de Kiryat Shemona, que co seu nome (*Cidade dos Oito*) rende homenaxe aos defensores de Tel Jai.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2094886
* WorldCat
* VIAF: 136155030
* EBID: ID
* GeoNames: 293366
* LCCN: n88237592

 |
Límites aproximados da Terra de Arhnem.
A **Terra de Arnhem** (en inglés, Arnhem Land) é unha rexión australiana duns 97.000 km² e unha poboación de 16.230 habitantes. Atópase no bordo nororiental do Top End no Territorio do Norte, a uns 500 km de Darwin, a capital do territorio. Foi bautizada polo navegante Matthew Flinders na honra do barco neerlandés Arnhem que explorou a súa costa no ano 1623.

Foi declarada Reserva Aborixe en 1931, xa que é o fogar dos yolngu, un dos maiores grupos indíxenas de Australia (poboación 16.230).

Notas
-----

1. ↑  Australian Bureau of Statistics (2 de outubro de 2008). "Australian Demographic Statistics" (PDF). Consultado o 2008-06-24.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Aborixes australianos
* Parque Nacional de Kakadu

### Ligazóns externas

* Rexión de Arnhem
* Gove Online Community Website
* Bawaka

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q329884
* AAT: 300120040
* BRE: 1831103
* GND: 4085943-5
* LCCN: sh85007377
* MusicBrainz: ID
* NKC: ge449008
* TGN: 7001905
* Treccani: terra-di-arnhem

 |
Follas xuvenís (esquerda) e follas adultas (dereita) dun piñeiro silvestre
O **período xuvenil dun organismo** dun individuo é aquel no que aínda non acadou a idade adulta, a madurez sexual ou o tamaño adulto. Os **xuvenís** adoitan ter un aspecto moi diferente das formas adultas, especialmente en canto á súa cor. En moitos organismos os xuvenís teñen un nome diferente ao dos adultos. Por exemplo larvas e imago.

Algúns organismos alcanzan a madurez cunha metamorfose curta como a eclosión de moitos insectos. Noutros a transición é máis longa, por exemplo coa puberdade.

 Xabaril novo cunha cor que lles serve de camuflaxe
En plantas como as mudas de oliveira, o período xuvenil esténdese durante case 10 anos e en cambio se proceden de estacas de enxerto acúrtase a un par ou tres anos. Na oliveira as pólas xuvenís teñen máis aptitude para enraizar.

Os carballos tardan uns 50 anos en facer unha landra.

O piñeiro carrasco pode facer piñas aos 10 anos, pero non producen piñas fértiles até os 15 anos.

Notas
-----

1. ↑  "bUSCatermos ; Xuvenil". *aplicacions.usc.es*. Consultado o 25 de abril de 2022. [*Ligazón morta*]

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Xuvenil Modificar a ligazón no Wikidata*** |
Coordenadas: 40°40′09″N 122°08′56″L﻿ / ﻿40.66917, -122.14889

O **río Liao** (en chinés: *遼河*, simplificado: 辽河, pinyin: Liáo Hé) é un río da China. Con 1345 km, trátase do principal curso de auga do sur de Manchuria.

O seu nome deriva da rexión de Liao, nome histórico do sur de Manchuria. O río tamén é chamado popularmente "río nai" no noroeste da China. Ten un percorrido de 1345 km e unha conca duns 232 000 km2, mais o seu caudal medio é banstante pequeno.

O río Liao toma o seu nome despois da confluencia de dous cursos de auga distintos, o Xiliao (literalmente, o "Liao do oeste") e o Dongliao (o "Liao do leste"). O Xiliao (en chinés, 西辽河 ; en mongol, Xar Mörön; escrito en chinés 西拉木伦河, *Xila Mulun Hei*), é o máis longo destes dous cursos de auga, provenientes do oeste.

Notas
-----

1. ↑  "Liao River". Encyclopædia Britannica. Consultado o 1 de xaneiro de 2013.
2. ↑  Cao, Jie. "Liao River in Deep Trouble" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 02 de setembro de 2009. Consultado o 1 de xaneiro de 2013.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***China*** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q559661
* WorldCat
* VIAF: 254780270
* BRE: 2163432
* EBID: ID
* GeoNames: 2036119
* NDL: 00647894

 |
A **xustiza poética** é un recurso literario mediante o que a virtude é finalmente recompensada ou o vicio castigado, normalmente mediante un cambio de fortuna irónico relacionado coa propia conduta do personaxe.

O termo foi inventado polo crítico dramático Tomas Rymer en *Traxedias da Idade Pasada Consideradas* (*Tragedies of the Last Age Considered*, 1678) para describir como unha obra debía inspirar un comportamento moral adecuado no seu público mostrando o triunfo do ben sobre o mal.

Na antigüidade aceptábase xeralmente que a literatura debía reflectir un punto de vista moral e que unha obra literaria debería premiar aos virtuosos e castigar aos malvados. Esta demanda aparece en Horacio, Plutarco ou Quintiliano e Philip Sidney en *Defensa da Poesía* (*A Defense of Poesy*) argumentaba, como Aristóteles, que a xustiza poética era, de facto, a razón pola que se debía permitir a ficción nunha nación civilizada.

Cara finais do século XVII perdeu favor entre os literatos e algúns rexeitáronna explicitamente, como Corneille ou Addison. Porén, é frecuente que os lectores e espectadores esperen que se produza certo sentido de xustiza - como mínimo que o malvado reciba o seu merecido e preferentemente da man do que utilizou para facer mal.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2754989
* EBID: ID

 |
Busto de Àngel Guimerà, autor de *Terra baixa*, en Santa Cruz de Tenerife.
***Terra baixa*** é unha obra teatral do dramaturgo e poeta Àngel Guimerà, unha das máis populares de todas as que escribiu. Este drama é unha das obras máis representadas e traducidas da lingua catalá, e converteuse nun clásico do repertorio teatral catalán.

Cando escribiu esta obra, o escritor pasaba por unha etapa de proposta social da súa creación literaria, ademais das intrigas e paixóns amorosas que xa plasmara nunha obra anterior súa, *Maria Rosa*, máis correspondente co teatro romántico. Guimerà seguiu a liña xeral dos movementos literarios do momento histórico no que viviu.

Notas
-----

1. ↑  Traducida a catorce linguas diferentes: castelán, inglés, italiano, alemán, ruso, sueco, checo, hebreo, portugués, siciliano, serbio, neerlandés, yiddish e esperanto
2. ↑  Crítica de Teatre de l'obra del TNC - Diari el Mundo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1215366
* BNE: XX2011203
* EBID: ID
* GEC: 0065688
* IBDB: 5909

 |
O **Río Macquarie** (en palawa kani: ***tinamarakunah*** é o principal río perenne dos Midlands na rexión australiana de Tasmania.

Localización e características
------------------------------

O río Macquarie nace en Tooms Lake, preto de Hobgoblin e diríxese até o oeste e logo até o noroeste. Despois, atravesa a vila de Ross e desemboca no río South Esk, preto de Longford. Os seus afluentes son o Tooms, o Blackman, o Elizabeth, o Isis e o Lakerivers. O curso do río presenta unha lonxitude de 189 km.

Tradicionalmente, quen coidaba o val do río Macquarie eran os membros do Tyerrernotepanner, un clan dos Midlands do Norte. Estes eran un pobo nómade que atraversaba o país desde Central Plateau até Eastern Tiers, se ben non hai elementos que nos indiquen que viviran no Val Macquiarie en Ross, no Ellenthorpe Hall, no Glen Morriston ou no Tooms Lake/*moyentaliah*.

Notas
-----

1. ↑  Taylor, John (1996). "Dictionary of Palawa place names". *State Library of Tasmania/Riuwanna - UTAS*: 72.
2. ↑  "Macquarie River and South Esk River Catchments". *EPA Division*. Department of Primary Industries, Parks, Water and Environment. Arquivado dende o orixinal o 20 de agosto de 2011. Consultado o 16 September 2011.
3. ↑  Plomley, Brian (1990). *Tasmanian Tribes and Cicatrices as tribal indicators among the Tasmanian Aborigines*. Launceston, Tasmania: QVMAG. p. 24.
4. ↑  Kee, Sue (1990). *Midlands Aboriginal Archeological Survey*. Hobart, Tasmania: National Parks, Wildlife and Heritage Occasional Paper no 28. ISBN 07246 1738 8.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1065046
* GeoNames: 2159155

 |
A **síndrome de Löffler**, tamén chamada **eosinofilia pulmonar simple**, é unha doenza englobada no grupo das chamadas eosinofilias pulmonares. Nesta doenza, os eosinófilos acumúlanse no tecido pulmonar, en gran medida por mor dunha infección parasitaria, aínda que tamén pode ser provocada por fungos e outros axentes.
Describiuse por vez primeira no ano 1921 grazas a Wilhelm Löffler, que indentificou a presenza de eosinofilia en pacientes afectados por *Ascaris lumbricoides*, *Strongyloides stercoralis*, *Ancylostoma duodenale* e *Necator americanus*, todos eles parasitos.

Ao dano cardíaco producido polo depósito anormal de gránulos eosinofílicos coñécese polo nome de endocardite de Löffler e poder ser causada por resposta á infección parasitaria ou pode ser idiopática.

Síntomas
--------

A sintomatoloxía típica da síndrome de Löffler é a tose seca, a dor torácica, febre e malestar xeral, dificultade respiratoria, erupcións cutáneas e un aumento da frecuencia respiratoria. Ás veces pode incluso non dar ningún tipo de síntoma. O prognóstico adoita ser excelente, cunha recuperación completa ás catro semanas.

Tratamento
----------

O curso desta doenza adoita ser benigno e autolimitado, isto é, cura soa en menos de catro semanas. Por outra banda, a tratamento principal está orientado a tratar a causa primaria. Así, se a doenza ten a súa orixe nunha infección, o tratamento basearase na prescrición do antibiótico axeitado. Se a eosinofilia é un efecto adverso a un fármaco, este habería de serlle retirado ao paciente. En casos un pouco máis severos, pode ser necesario o tratamento con corticoides.

Notas
-----

1. ↑

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eosinófilo
* Eosinofilia pulmonar

| * v
* c
* e
Eosinofilias pulmonares |
| --- |
| Primarias | Síndrome de Löffler · Pneumonía eosinofílica crónica· Pneumonía eosinofílica aguda · Síndrome de Churg-Strauss · Síndrome hipereosinofílico idiopático · Granulomatose broncocéntrica |  |
| Secundarias | Eosinofilia pulmonar iatroxénica · Asperxilose broncopulmonar alérxica |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q32552
* MAG: 2779234629

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 7580
* DOID: DOID:9503
* eMedicine: 1002606
* ICD-9: 518.3
* MedlinePlus: 000105
* NCIt: C35301
* Orphanet: 724
* UMLS: C0242459

 |
**Xuventudes Socialistas de España** (JSE) é a organización xuvenil de ideoloxía de esquerda, socialista democrático, progresista, republicana e laica afín ao Partido Socialista Obrero Español. Ten independencia ou autonomía orgánica e política respecto ao PSOE. Foi fundada en Erandio, Biscaia, en 1903 por Tomás Meabe.

Orixes
------

A situación laboral dos mozos españois, sobre todo nas empresas mineiras e siderúrxicas do norte de España, así como a vontade de combater o nacionalismo vasco, levou a Tomás Meabe a fundar a primeira agrupación de mozos socialistas en Bilbao en 1903, imitando o modelo austríaco e de acordo coas teses propugnadas por Rosa Luxemburgo. En 1905, celebrábase en Madrid o II Congreso ordinario do Partido Socialista, no que se recoñece a organización de Meabe como rama xuvenil do PSOE.

Do 14 ao 17 de abril de 1906 celebraron o seu primeiro congreso como Federación Nacional de Xuventudes Socialistas de España. Esta primeira toma de contacto non vén acompañada dun programa político claro, limitándose a formular unha opción antimilitarista. Tamén se caracterizaban pola súa loita contra o alcoholismo xuvenil, moi estendido entre a clase obreira naquela época. O seu órgano de prensa dende febreiro de 1907 foi *Renovación*. A organización é recoñecida como tal polo PSOE en 1908.

En 1910 realizou as primeiras mobilizacións masivas contra a Guerra de Marrocos e, posteriormente, contra a Primeira guerra mundial.

Moi activa durante a folga xeral durante a coñecida como crise española de 1917, obtería nas filas do PSOE o seu primeiro deputado en 1918.

As Xuventudes Socialistas na actualidade
----------------------------------------

Tras a legalización en marzo de 1977, celebran o XIII Congreso en Madrid e elíxese a Juan Antonio Barragán como Secretario xeral, o primeiro dirixente non exiliado. A partir desta data, as JSE seguen o mesmo camiño que o PSOE, renunciando ao marxismo como doutrina única socialista. En 1984, Javier de Paz é elixido secretario xeral das JSE.

Dende 2012 o Secretario Xeral é Marcelino Torre Canto, sucedendo a Sergio Gutiérrez Prieto, eurodeputado do PSOE, elixido no Congreso Federal de 2007. Sergio Gutiérrez saíu elixido como único candidato do 23º Congreso Federal celebrado o 20, 21 e 22 de xullo de 2007, contando con máis do 90% do apoio dos delegados.

As Xuventudes Socialistas de España son membros do Consello da Xuventude de España, ostentando a Coordinación interna.

Notas
-----

1. ↑  *Estatutos Federales del PSOE* artº 85
2. ↑  *Estatutos Federales del PSOE* artº 87

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3752198
* WorldCat
* VIAF: 150776610
* BNE: XX95882
* BNF: 12253536x
* GND: 5179098-1
* ISNI: 0000 0001 2184 629X
* LCCN: n92023290
* PTBNP: 928837
* SUDOC: 031291716

 |
**Televigo** foi a primeira televisión local con sede en Vigo. Nada en 1995, era propiedade da sociedade Tranvías Eléctricos de Vigo, e non tiña relación con ningún outro grupo de comunicación local. Televigo emitía sen licenza, a través da Televisión Dixital Terrestre, TDT, dende o día 12 de maio na canle 32.

En marzo de 2011 anova a súa páxina web, cunha interface moito máis moderna e coa posibilidade de ver a canle en directo ou recuperar algúns dos programas en diferido.

Interrompeu as emisións o 10 de outubro de 2014. O 1 de decembro do mesmo ano retomou as emisións co nome provisional de *La Tele de Vigo* para despois volver adoptar o nome orixinal o 18 de marzo de 2015, o 30 de setembro dese ano pecha definitivamente as súas emisións. En 2017 a marca Televigo foi comprada polo grupo Radio Vigo, dono de Localia Vigo. Así, a que fora a súa única competidora absorbeu a marca e pasou a chamarse Localia Televigo.

Programación
------------

Contaba con programas como:

* *Diálogos con el alcalde*
* *8 y medio*
* *60 minutos*
* *Á sombra da oliveira*
* *Viajeros*
* *Peloteando.com*
* *Diga lo que quiera* (patrocinado polo concello de Vigo)
* *Sete días*
* *Son TV*
* *Viajeros*

Notas
-----

1. ↑  en TDT sen liceza" Código Cero, 6/7/2010.

Véxase tamén
------------

* TeleVigo

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial de Televigo
* Se subastan los fondos de Televigo *La Voz de Galicia*, 3/6/2016 *(en castelán)*.
**Herschel** foi un observatorio espacial da Axencia Espacial Europea lanzado o 14 de maio de 2009 mediante un foguete Ariane 5 desde o Centro Espacial de Kourou.

Características
---------------

Herschel, previamente coñecido como **FIRST** (*Far Infra Red and Submillimeter Telescope*) foi un telescopio espacial lanzado para observar en lonxitudes de onda do infravermello distante e submilimétricas, unha ventá do espectro electromagnético imposible de observar desde a superficie terrestre. Tiña unhas dimensións de 7 m de largo e 4,3 de ancho. O espello primario do telescopio, de 3,5 m de diámetro, estaba feito de carburo de silicio, o que reducíu a súa masa dos 1500 kg que tería se estivera feito con materiais convencionais a so 300 kg. Foi o primeiro telescopio en observar no seu rango espectral e foi colocado nunha órbita a 1,5 millóns de km da Terra, nun punto estable (o punto de Lagrange L2) onde as forzas gravitatorias do Sol e da Terra se compensan.

Entre os obxectivos de Herschel estaban a formación e evolución das primeiras galaxias, o seu desenvolvemento químico e o estudo das rexións de formación estelar e de sistemas planetarios en formación. 

O telescopio tecnicamente é de tipo Ritchey-Chrétien, e levaba tres instrumentos a bordo:

* HIFI (*Heterodyne Instrument for Herschel*), un espectrómetro de alta resolución.
* PACS (*Photoconductor Array Camera and Spectrometer*), unha cámara.
* SPIRE (*Spectral and Photometric Imaging REceiver*), un fotómetro.

Os instrumentos tiñan que arrefriarse mediante un criostato con helio superfluído a -271 °C para poder observar no infravermello. A subministración deste helio foi o que decidiu a duración da misión, xa que acabou esgotándose, co que se deu por terminada a misión o 29 de abril de 2013.

Notas
-----

1. ↑  N2YO (2020). Real Time Satellite Tracking, ed. "HERSCHEL" (en inglés). Consultado o 14 de maio de 2020.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  NASA (17 de abril de 2020). "Herschel Space Observatory" (en inglés). Consultado o 14 de maio de 2020.
3. ↑  Claude Lafleur (2020). "Herschel" (en inglés). Consultado o 14 de maio de 2020.
4. 1 2 3 4 5 6  "Letter dated 5 March 2010 from Head of the Legal Department of the European Space Agency to the Secretary-General" (PDF). *COMMITTEE ON THE PEACEFUL USES OF OUTER SPACE* (10-54673(E)): 5. 22 de xuño de 2010. Consultado o 14 de maio de 2020.
5. 1 2 3 4 5 6 7  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "Herschel" (en inglés). Consultado o 14 de maio de 2020.
6. 1 2 3 4 5 6 7 8  Mark Wade (2020). "Herschel" (en inglés). Consultado o 14 de maio de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Telescopio espacial Herschel*** |

### Outros artigos

* Ariane 5
A **síndrome de Cowden**, tamén chamada síndrome de hamartomas múltiples, é unha doenza de orixe xenética que se transmite segundo un patrón autosómico dominante. Caracterízase pola aparición en diferentes órganos dunha serie de tumores benignos que se chaman hamartomas. As principais localizacións son pel, tiroide, mama, tracto gastrointestinal, cerebro e útero.

A primeira descrición foi realizada no ano 1963 por Lloyd e Dennis, o nome da síndrome deriva do primeiro paciente que se identificou. É unha doenza considerada rara e estímase que existen arredor de 5 casos por millón de habitantes. A causa é unha mutación no xene PTEN que se atopa no cromosoma 10q23.2. Porén, en moitos casos non existe ningún familiar coñecido que presente a anomalía.

Os pacientes están predispostos a presentar tumores malignos con maior frecuencia que a poboación xeral, principalmente cancro de mama, cancro de tiroide e de endometrio. Por iso o diagnóstico temperán é importante para detectar canto antes a aparición dalgún destes tipos de cancro.

Notas
-----

1. ↑  Lloyd KM 2nd, Dennis M. Cowden's disease. A possible new symptom complex with multiple system involvement. Ann Intern Med 1963; 58(1):136-42.
2. ↑  Síndrome de Cowden. Orphanet. Consultado o 15 de outubro de 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1138188
* MAG: 2780846426

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 31336
* DOID: DOID:6457
* eMedicine: 1093383
* GARD: 6202
* KEGG: H01222
* MeSH: D006223
* NCIt: C3076
* OMIM: 158350
* Orphanet: 201
* UMLS: C0018553

 |
Vistas do xardín.
O **xardín de São Pedro de Alcântara** é un xardín situado en Lisboa, na freguesía da Misericórdia. Foi construído en 1864, en dous socalcos.

Historia
--------

O proxecto orixinal remóntase ao século XVIII, cando o rei Xoán V de Portugal mandou construír unha muralla con 20 metros de altura nos terreos de São Pedro de Alcântara con vista a crear unha "Nai de Auga" – un depósito monumental que prolongaría o acueduto das das Augas Livres até á Graça. No entanto, o terremoto de 1755 impuxo outras prioridades e os terreos pasaron a servir de vertedoiro de animais mortos que eran lanzados da muralla para abaixo.

Só en 1830, hai a primeira tentativa de usar o baldío por parte da Garda Real da Policía que, tendo o cuartel moi próximo, fixo do espazo a súa "horta". Só cinco anos máis tarde o concello de Lisboa, trala vitoria do liberalismo e da recuperación dos poderes executivos, converteu o espazo nun xardín público.

Descrición
----------

Ten unha área de 0,6 ha. Sitúase na Rúa de São Pedro de Alcântara, preto do Bairro Alto. O xardín ten un pequeno lago e un miradoiro, que ofrece unha impoñente vista da zona leste de Lisboa, albiscándose parte da zona Baixa de Lisboa e da marxe sur do río Texo.

Existe un mapa feito de azulexos xunto á balaustrada, que axuda a identificar algúns lugares de Lisboa. O panorama esténdese desde as murallas do castelo de San Xurxo rodeado polas árbores e a catedral de Lisboa (século XII), até á igrexa da Penha de França do século XVIII, ao noroeste. Tamén é visíbel o grande complexo da igrexa da Graça, mentres que a freguesía de São Vicente de Fora é recoñecíbel polas torres simétricas arredor da fachada branca.

Para chegar até ao miradoiro pódese optar por subir a calzada da Gloria ou entón subir polo ascensor da Gloria. No xardín, o monumento de autoría de Costa Motta (tío), erguido en 1904, representa a Eduardo Coelho, fundador do xornal portugués *Diário de Notícias*.

Vista para o castelo de San Xurxo, a catedral e río Texo.

Vistas
------

Notas
-----

1. ↑  Silva, J. (2007). Floresta e sociedade - uma história em comum, Público.
2. ↑  "Parques e Jardins de Lisboa" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 29 de xaneiro de 2011. Consultado o 04 de abril de 2020.
O **Sporting Clube de Braga** é un equipo de fútbol da cidade de Braga, en Portugal. Fundouse en 1921 e compite na Primeira Liga.

Historia
--------

Actualmente o Sporting Clube de Braga está considerado entre os mellores equipos do fútbol portugués, a pesar de que o equipo non gañou unha soa liga, e que ten unicamente como títulos importantes unha Copa de Portugal e unha Copa Intertoto da UEFA. O Braga sempre se mete entre os 5 mellores equipos da tempada (fóra da 2007/2008 que quedaron en 7º lugar) e complícalle moito aos "Grandes de Portugal", ademais de lograr ultimamente boas actuacións na Copa da UEFA.

Uniforme
--------

* **Uniforme titular**: Camiseta vermella con mangas brancas, pantalón branco e medias vermellas.
* **Uniforme alternativo**: Camiseta, pantalón e medias brancas.

Estadio
-------

*Artigo principal**:* Estádio Municipal de Braga.

Palmarés
--------

### Torneos nacionais

* **Copa de Portugal (1)**: 1965–66

### Torneos internacionais

* **Copa Intertoto da UEFA (1)**: 2008

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial (en portugués)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q75684
* WorldCat
* VIAF: 126060310

 |
**Tarsicio Carballo Gallardo**, nado en Portela de Aguiar (Sobrado), é un enxeñeiro, profesor e político berciano, fundador do Partido de El Bierzo e máis do Partido Regionalista de El Bierzo.

Traxectoria
-----------

Criouse na aldea de Langre  en Berlanga del Bierzo. Estudou enxeñería na Universidade Politécnica de Madrid e logo estableceu unha academia de ensino en Ponferrada na que deu clases. En 1979 fundou o Partido de El Bierzo e converteuse no seu primeiro secretario xeral. En 1983 liderou a candidatura do seu partido nas eleccións municipais ao concello de Ponferrada sen lograr entrar na corporación municipal. En 1987 volveu encabezar a candidatura do seu partido nas municipais en Ponferrada e logrou acta de concelleiro ao obter tres concelleiros o PB. En 1991 logo das eleccións acadou un pacto de goberno co socialista Celso López Gavela e foi concelleiro de xuventude, deportes, educación e cultura, mais aos seis meses o acordo crebou e pasou á oposición, nas eleccións de 1995 e 1999 volveu encabezar a candidatura bercianista nas municipais en Ponferrada.

No ano 2000 Carballo deixou de liderar o Partido de El Bierzo tras un congreso e, logo dunha serie de desacordos entre o antigo secretario xeral e a nova dirección, Carballo e os seus seguidores deixaron o partido para fundar en 2001 o Partido Regionalista de El Bierzo con Carballo como secretario xeral. Mantivo a súa acta de concelleiro, xa no grupo mixto, ata 2003. En 2015 volveu de novo entrar como edil, polo PRB, no concello de Ponferrada.

Notas
-----

1. ↑  "Carta del PRB a los Reyes Magos, año 2021". *Bierzo Diario*. 4 de xaneiro de 2021.
2. ↑  "La cúpula del PB tiende la mano a Tarsicio Carballo para buscar la refundación del bercianismo". *Diario de León*. 3 de outubro de 2004.
3. ↑  "El eterno bercianista Tarsicio Carballo encabeza de nuevo la lista del PRB en Ponferrada". *ILeón*. 21 de abril de 2015.
Coordenadas: 34°34′47″S 58°23′44″O﻿ / ﻿-34.57972, -58.39556

Logo da TV Pública.
**Canal 7** é unha rede pública arxentina de televisión que ofrece programación en castelán. Tamén é unha empresa do estado arxentino que explota a licenza LS 82 TV Canal 7 da televisión do país, que transmite desde a cidade de Buenos Aires. Especializouse en programación xeralista, facendo énfase no cultural e documentais, algunhas veces en colaboración coa Universidade de Bos Aires, e tamén ten un servizo de noticias, que transmite, entre outras cousas, a maioría dos actos do goberno. Na actualidade xa non é a prioridade da canle, tamén difunde contidos de ficción. A canle foi fundada o 17 de outubro de 1951, iniciase como a primeira canle de transmisión na Arxentina e é, actualmente, a única canle do aire baixo a órbita estatal.

Difusión
--------

Canal 7 transmite os seus programas na maioría do territorio arxentino.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial de Canal 7 *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1032483
* WorldCat
* VIAF: 151463742
* LCCN: n2002031006

 |
**Vladimir Sergeevich Dashkevich** (en ruso: *Владимир Сергеевич Дашкевич*), nado o 20 de xaneiro de 1934, é un compositor ruso, coñecido principalmente pola súa música para o cine.

Traxectoria
-----------

Inda que primeiro estudou tecnoloxía química, logo cursou música baixo Aram Khachaturian. Acadou prominencia en Rusia pola súa música para as series de filmes "Sherlock Holmes e o Dr. Watson", así como para numerosos filmes máis (entre eles, Bumbarash, do cineasta ucraíno Nikolai Rasheiev). A súa longa colaboración coa famosa cantante Elena Kamburova resultou en varios ciclos vocais baseados nas letras dos poetas da Idade de Prata da poesía rusa, incluíndo o Réquiem de Anna Akhmatova.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Rusia*** |

### Ligazóns externas

* 

* Vladimir Dashkevich na IMDb *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1968179
* WorldCat
* VIAF: 249726410
* BNE: XX5249550
* BNF: 16763320m
* BRE: 1942000
* Discogs: 943389
* Europeana: ID
* GND: 1048668517
* IMDb: nm0201999
* ISNI: 0000 0003 7043 4448
* LCCN: n2012066389
* MusicBrainz: ID
* TMDb: 1083687

 |
Oficinas de Televinte.
**Televinte** (**T20**) é unha televisión local de Chantada que comezou a emitir en 1998, propiedade de Chantada Comunicación S.L. Conta con licenza de TDT na demarcación de Chantada, que inclúe tamén os concellos de Carballedo e Taboada.

O principal programa que emite todos os días esta canle son os seus informativos. Televinte destaca polos criterios pedagóxicos e participativos dos seus programas. En 2002 comezou a produción da primeira serie de ficción para televisións locais que se realizou en Galicia, *Cabo do mundo* que se estreou finalmente o 12 de maio de 2006.

En 2004, antes da mudanza cara a TDT, tiña unha audiencia estimada de 20.000 persoas, o 47.7% sintonizábana todos os días, establecéndose unha media de 22 minutos ao día por persoa, e cun share do 10,5 %. Televinte tamén destaca polo apoio á produción audiovisual na comarca, co empréstito de material e locais o que permitiu a realización de varias fitas.

Notas
-----

1. ↑  Culturagalega.org
2. ↑  Sánchez, Alba. "Creciendo a ciegas en la era tecnológica" (PDF). Consultado o 20 de abril de 2020.
3. ↑  Vieiros, 14-05-2006
4. ↑  Estudo de audiencia de Televinte
5. ↑  "A Nosa Terra" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 03 de decembro de 2013. Consultado o 22 de agosto de 2010.
A **síndrome de Wallenberg** ou **síndrome bulbar lateral** é unha doenza neurolóxica provocado por un infarto no bulbo raquídeo do encéfalo.

A causa máis frecuente desta afectación é o infarto dalgunha das arterias que irrigan o bulbo raquídeo (rama da arteria vertebral ou a arteria cerebelosa posterior inferior). Ademais destas causas de oclusión, están descritos doentes casos de pacientes afectos por enfermidades desmielinizantes (como a esclerose múltiple), abscesos, metástases, hematomas ou necrose debida á radioterapia.

Foi descrito en 1895 polo doutor Adolf Wallenberg (1862-1949).

Sintomatoloxía
--------------

Trátase dunha síndrome hemisensitiva cruzada, xa que existe unha hipoestesia na cara ipsilateral onde se produce a lesión, e unha hipoestase no brazo e a perna contralateral á lesión. Ademais, existen outros síntomas coma vertixe, náuseas e vómitos por mor da afectación dos núcleos vestibular. Tamén pode existir impo de resultar afectado o centro respiratorio, diplopía e síndrome de Horner se existe compromiso pontino, disfonía, disfaxia e disartria por compromiso do núcleo ambiguo.

Notas
-----

1. ↑  "Historia de la Medicina - Biografías" (en castelán). Consultado o 18 de febreiro de 2012.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Síndrome de Weber
* Síndrome de Benedict
* Síndrome de Claude

### Ligazóns externas

* Síndrome de Wallemberg Medchrome. *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2140130
* MAG: 2776569932

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 10449
* DOID: DOID:3522
* eMedicine: 794678
* GARD: 9263
* GPnotebook: -831848439
* MeSH: D014854
* MeSH: C10.228.140.300.150.477.100.500
* NCIt: C84807
* UMLS: C0043019

 |
**Xosé Otero Otero**, nado na Cruz (Taragoña, Rianxo) o 1 de abril de 1893 e finado en Buenos Aires en 1984, foi un xornalista e dramaturgo galego.

Traxectoria
-----------

Era o maior de sete irmáns. Asistiu á escola ata os doce anos, e foi alumno avantaxado. Emigrou á Arxentina aos dezaseis anos. Con 20 anos volveu a Galicia para facer o servizo militar, e estivo catro anos coma mariñeiro no acoirazado España. Ao rematar casou en Taragoña con María Lorenzo, retornando a Arxentina. Foi secretario da Sociedad Ayuntamiento de Rianjo y Taragoña -unificadas- e redactor durante moitos anos da revista bonaerense *Rianxo* editada pola sociedade. Como dramaturgo estreou as pezas *Ideas novas* (1926) e *O Moucho*. Asemade publicou a peciña *O feitizo da gaita* (Revista *Rianxo*, nº 3, setembro do 1950).

Xubilado dunha empresa de tranvías, viviu nunha residencia de anciáns, onde morreu aos 91 anos.

Obras
-----

* *Ideas novas*, 1926.
* *O moucho*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Brea Rey, X. Ramón (6-1-1988). "Xosé Otero: Unha voz que non se escoita (I)". *La Voz de Galicia*: 29.
Botella de Sprite
**Sprite** é unha famosa marca recoñecida mundialmente de bebida gasosa con sabor a lima-limón e sen cafeína producida pola empresa "The Coca-Cola Company".

Foi a resposta de Coca-Cola fronte á popularidade de 7 Up, que empezou como "Lithiated Lemon" en 1929. Sprite preséntase en latas principalmente verdes e azuis ou en botellas verde transparente cunha etiqueta principalmente verde e azul. Actualmente Sprite véndese en máis de 190 países.

Nos anos 1980, moitos anos despois da súa presentación, Coca-Cola fixo presión ás súas embotelladoras máis grandes, que distribuían 7 Up, para que substituíse á competencia co seu propio produto. Grazas, en gran medida, á forza do sistema de embotelladores de Coca-Cola, Sprite logrou liderar as vendas no mercado de refrescos lima-limón en 1989.

Chámase limoada en Australia, Nova Zelandia e Suíza.

En 1974 lanzouse Sprite Lixeiro e aínda que as vendas de Sprite non paran de crecer desde 1998, a Coca-Cola Company decidiu renomear a Sprite Lixeiro "Sprite Zero", como un esforzo para aumentar as vendas.

Outras bebidas de Sprite
------------------------

Ademais da Sprite Lima-Limón foron lanzadas outras Sprites, aquí unha lista de todas as que foron lanzadas no mundo:

* Sprite Zero
* Mint acid Sprite
* Sprite Blue
* Sprite 3G
* Sprite Remix
* Sprite Remix Berry Clear
* Sprite Remix Baixa
* Sprite Remix Aruba Jam
* Saborosa Sprite
* Max Sprite
* Ice Sprite
* Sprite Retro.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web Oficial de Sprite

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q206978
* EBID: ID

 |
Teselas dun mosaico romano.
Representación xeométrica con teselas no mosaico do Xacemento do Camiño de Albalate (Calanda).
A **tesela** é unha pequena peza de pedra, terracota ou vidro coloreado que se emprega para confeccionar un mosaico. A palabra provén do latín *tessella* que, á súa vez, procede do termo grego τεσσερες.

Os romanos elaboraban os mosaicos con estas pequenas pezas chamadas teselas, por iso é polo que se referisen a eles tamén como *opus* ou *ars tessellatum.* As teselas son pezas de forma cúbica, feitas de rochas calcáreas ou materiais de vidro ou cerámicas, moi coidadas e elaboradas e de distintos tamaños. O artista dispúñaas sobre a superficie, como un crebacabezas, distribuíndo a cor e a forma e amoreándoas cunha masa de conglomerante.

No mundo grego foi moi frecuente e desde moi cedo (dende fins do século V a. C.) o pavimento composto por coios de río (pedriñas que se atopan nas beiras) de tamaños e de cores distintas. Con estes coios facíanse debuxos sinxelos de temas xeométricos. A finais do século -III, as teselas substtuíron estes coios polícromos.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *tesela*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2484793
* AAT: 300010730
* BNCF: 13087
* LCCN: sh85134139

 |
***World War Z: An Oral History of the Zombie War*** é unha novela apocalíptica e de terror de 2006 escrita polo autor estadounidense Max Brooks. A novela é unha colección de relatos narrados por un axente da Comisión Posbélica das Nacións Unidas, despois dun devastador conflito mundial contra unha praga de zombis. Algunhas pasaxes recollen unha loita desesperada durante décadas por persoas de diferentes nacionalidades. Os relatos persoais tamén describen os cambios sociais, políticos, relixiosos e ambientais resultantes.

*World War Z* é a continuación do manual de supervivencia de Brooks, *The Zombie Survival Guide* (2003), pero o seu ton é moito máis serio. Está inspirada en *The Good War: An Oral History of World War Two* (1984) de Studs Terkel, e nos filmes de zombis de George A. Romero. Brooks empregou *World War Z* para comentar a ineptitude e o isolacionismo dos Estados Unidos, e asemade trata os temas do supervivencialismo e a incerteza. A novela foi un éxito comercial e foi gabada pola crítica.

A súa versión en audiolibro, que contou coas voces de Alan Alda, Mark Hamill e John Turturro, gañou un premio Audie en 2007. O filme homónimo, dirixido por Marc Forster e protagonizado por Brad Pitt, foi estreado no 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q28172
* WorldCat
* VIAF: 307990126
* ISFDB: 257301
* LCCN: no2014101355
* LibraryThing: 6426432
* OL: OL5969057W

 |
Un **sprachbund** ('unión de linguas' en alemán, pronunciado AFI: [ʃpraːx.bʊnt], pl. ***sprachbünde*** [ˈʃpraːxˌbyndə]) defínese como un grupo de linguas que adquiriron algunhas semellanzas nos seus sistemas gramaticais ou fonéticos por mor da proximidade xeográfica. A noción de *sprachbund* foi proposta por vez primeira polo lingüista ruso Nikolai Trubetzkoy no seu artigo A *Torre de Babel* *e a mezcolanza de linguas* («Вавилонская башня и смешение языков») en 1923.

Tamén se usa o termo **área [de converxencia] lingüística** para designar á zona xeográfica onde se produciu un desenvolvemento converxente de linguas pertencentes a diferentes familias, e que polo tanto pode argumentarse forman un *sprachbund*.

As linguas que forman parte dun sprachbund poden estar ou non relacionados xeneticamente ou ter relacións moi distantes. É importante sinalar que o termo *sprachbund* non se aplica se todas as linguas están emparentadas, e cuxas semellanzas poden explicarse en termos de retención de características herdadas da protolingua da que todas derivan. Por iso á hora de decidir se certo grupo de linguas constitúe un *sprachbund*, é importante coñecer se existe entre elas relación xenética.

Notas
-----

1. ↑  Trubetzkoy, Nikolai S. (1923). *Vavilonskaja bašnja i smešenie jazykov*. *Evrazijskij vremennik* **3**. pp. 107–124.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* B. Heine y D. Nurse (2007): *A Linguistic Geography of Africa*, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-87611-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q839463
* GND: 4221372-1
* MAG: 2778171255

 |
**The Ronettes** foi un grupo musical feminino da década de 1960 de Washington Heights, Manhattan, Nova York, coñecido especialmente polo seu traballo con Phil Spector. A formación do grupo estaba composta por Veronica Bennett como voz principal, quen posteriormente tomou o nome de Ronnie Spector, a súa irmá Estelle Bennett e a súa curmá Nedra Talley. Entre as súas cancións máis populares destacaron "Be My Baby", "Baby, I Love You", "(The Best Part Of) Breakin' Up" e "(Walking) in the Rain"; todas elas entraron no Billboard Hot 100. "Walking in the Rain" gañou un premio Grammy en 1965, e "Be My Baby" foi incluído no Grammy Hall of Fame en 1999. The Ronettes foron incluídas no Rock and Roll Hall of Fame en 2007 e no Salón da Fama dos Grupos Vocais en 2004.

Traxectoria
-----------

As mulleres cantaron xuntas desde que eran adolescentes, entón coñecidas como The Darling Sisters. Tras asinar en primeira lugar con Colpix Records en 1961, trasladáronse á discográfica de Phil Spector, Philles Records en marzo de 1963 e cambiaron o seu nome por The Ronettes, (acrónimo de "Ronnie, Nedra and Estelle"). A finais de 1964, o grupo lanzou o seu único álbum de estudio, *Presenting the Fabulous Ronettes Featuring Veronica*, que entrou nas listaxes de Billboard no número 96. *Rolling Stone* incluíuno no número 422 da súa listaxe dos 500 mellores álbums de todos os tempos.

Tras un descanso a mediados da década de 1960, The Ronettes xunto con Spector reuníronse sen conseguir maior atención por parte do público, debido a que o son dos grupos musicais femininos xa non era do gusto da gran masa do público. Finalmente, o grupo disolveuse en 1967 despois de tocar como abreconcertos nunha xira polos Estados Unidos e o Canadá de The Beatles, que tamén traballaron con Spector, no verán de 1966. The Ronettes foron o único grupo feminino co que viaxaron The Beatles.

Ronnie Spector casou con Phil Spector en 1968 e lanzou a súa carreira como solista en 1973 despois de divorciarse.

Notas
-----

1. ↑  "Ronnie Spector Biography". Ronniespector.com. 9 de novembro de 2010. Arquivado dende o orixinal o 6 de novembro de 2012. Consultado o 10 de novembro de 2012.
2. ↑  "Rolling Stone's 500 Greatest Albums of All Time". Rolling Stone. Arquivado dende o orixinal o 12 de setembro de 2012.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***The Ronettes Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Spector, Ronnie (2004). *Be My Baby: How I survived Mascara, Miniskirts, and Madness, or My Life as a Fabulous Ronette*. Nova York: New American Library. ISBN 0-451-41153-6.

### Ligazóns externas

* *The Ronettes* no Salón da Fama dos Grupos Vocais
* Introdución da banda no Salón da Fama Arquivado 26 de xaneiro de 2021 en Wayback Machine. *(en inglés)*
* Información do grupo *(en inglés)*

* Portal:Estados Unidos de América
* Portal:Música

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q530886
* WorldCat
* VIAF: 130305768
* AllMusic: mn0000491220
* Discogs: 257236
* EBID: ID
* GND: 5556602-9
* IMDb: nm2012763
* ISNI: 0000 0000 7916 4139
* LCCN: n93004149
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 22572

 |
Cerimonia de entrega dos premios Hugo e John W. Campbell na 75 edición da Worldcon celebrada en Helsinqui en 2017. A velada de entrega de premios constitúe un dos actos principais da convención.
**Worldcon**, ou **World Science Fiction Convention**, a convención anual da Sociedade Mundial de Ciencia Ficción (WSFS), é unha convención de ciencia ficción. Levouse a cabo cada ano dende 1939 (agás entre 1942 e 1945 por mor da segunda guerra mundial). Os membros de cada Worldcon son os membros de WSFS, e votan para escoller o sitio da Worldcon dous anos despois e para seleccionar os gañadores dos Premios Hugo anuais, que se presentan en cada convención. 
Normalmente celébrase no verán estadounidense (agosto ou setembro), nas costas leste ou oeste dos Estados Unidos de América.

Premios
-------

A Sociedade Mundial de Ciencia Ficción administra e presenta os Premios Hugo, o premio máis antigo e notable pola ciencia ficción. A selección dos beneficiarios é polo voto dos membros Worldcon. As categorías inclúen novelas e relatos curtos de ficción, obras de arte, presentacións dramáticas, e diversas actividades profesionais e fandom.

Outros premios poden presentarse en Worldcon a discreción do Comité da Convención individual. A miúdo, isto incluíu os premios SF nacionais do país de acollida, incluídos os Premios Seiun xaponeses como parte de Nippon 2007 e os Premios Prix de Aurora como parte de Anticipación en 2009. O Premio John W. Campbell para o Mellor Novo Escritor e o Premio Sidewise , aínda que non é patrocinado pola Worldcon, adoitan ser presentado, así como os Premios Chesley, o Premio Prometeo, e outros.

Notas
-----

1. ↑  "NESFA".
2. ↑  "Artículo 3: Hugo Awards". Arquivado dende o orixinal o 20 de maio de 2011. Consultado o 06 de xullo de 2018.
3. ↑  "Star roars: this year's champs in science fiction". Baltimore.
4. ↑  "Awards".

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***World Science Fiction Convention***  |

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q617378
* WorldCat
* VIAF: 126702905
* LCCN: n83017678
* MusicBrainz: ID
* TESF: worldcon

 |
Gravado de 1919. Cans de raza do tipo terrier. *Libro dos cans*, un estudo sobre razas.
**Terrier** é un grupo de razas de cans producidas inicialmente para a caza de pequenos animais que foron desenvolvidas nas illas británicas. O nome provén do latín *terra*. En liñas xerais trátase dun can de tamaño pequeno, pelo áspero ou duro e posuidores dun carácter decidido, enérxico e inquedo, moi axeitado para a caza de ratos e alimañas, que foi o principal uso para o que foron seleccionados. Como os terrier varían en medida, dende exemplares dun par de quilos (como o Norwich), até exemplares de máis de 30 quilos (como o Airedale), polo xeral clasifícanse con base ó tamaño ou á función.

Historia
--------

A maioría das razas terrier desenvolvéronse en Inglaterra, Escocia, Gales e Irlanda e en diferentes localidades criáronse terrier específicos para a caza ou o control das alimañas, xxa que se empregaron para combater as ratas, coellos, e raposos, tanto enriba como baixo da terra (tobeiras). Algúns terrier meirandes foron utilizados para cazar teixugos. O Kerry Blue e o Airedale usáronse particularmente para facer fronte ós castores e lontras en augas profundas. Outros usáronse como cans de pastoreo (Wheaten Terrier).

Xenética
--------

Baseado nun estudo de 2006, análises xenéticas demostran que a maioría dos terrier están dentro do «moderno» clúster xenético das razas de cans «cazadoras» desenvolvidas a partir do mesmo grupo de devanceiros na Europa do século XIX. Uns poucos terrier atópanse no clúster xenético do «mastiff» (mastín), xunto co Pomerania, o Labrador retriever e outros cans de testa grande, mentres que o Terrier tibetano se atopa na antiga agrupación dos cans de Asia e África, como o Pequinés.

Exemplos de tipos específicos
-----------------------------

* Terriers de pata longa
* Terriers de pata curta
* Terrier miniatura
* Tipo Bull e Terrier

Notas
-----

1. ↑  Ostrander, Elaine T. (setembro-outubro de 2007). American Scientist (en liña), ed. "Genetics and the Shape of Dogs: Studying the new sequence of the canine genome shows how tiny genetic changes can create enormous variation within a single species". *www.americanscientist.org*. pp. 2, 4. Consultado o 31 de marzo de 2008.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Terrier***  |

### Bibliografía

* Barbara J. Patten (1996). *The terrier breeds*. Rourke Corp. ISBN 0865934584.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q38984
* BNCF: 328
* BNF: 119336554
* LCCN: sh85134103

 |