| *Dolichovespula* |
| --- |
| *Dolichovespula maculata* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Arthropoda |
| Clase: | Insecta |
| Orde: | Hymenoptera |
| Suborde: | Apocrita |
| Superfamilia: | Vespoidea |
| Familia: | Vespidae |
| Subfamilia: | Vespinae |
| Xénero: | ***Dolichovespula***Rohwer, 1916 |

 |
| Especies |
| *Véxase o texto* |

***Dolichovespula*** é un xénero de insectos himenópteros da suborde dos apócritos, superfamilia dos vespoideos, familia dos véspidos, unha das comprendidas na subfamilia dos vespinos.

As súas especies son avespas eusociais que, xunto coas do taxon relacionado, *Vespula*, adoítanse chamar colectivamente co nome de avespas comúns.

Taxonomía
---------

### Descrición

O xénero foi descrito en 1916 polo entomólogo estadounidense, especializado nos himenópteros, Sievert Allen Rohwer, nun traballo publicado en *Bull. Connecticut Nat. Hist. Surv.*, **22**: 642.

### Etimoloxía

O nome científico *Dolichovespula* está formado polos elementos *Dolicho*- e -*vespula*. O primeiro está tirado do grego antigo δολιχός *dolichós*, "longo", e o segun do do xénero *Vespula*. Literalmente, "as avespas longas".

### Sinónimos

Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:

* *Boreovesoula* Bluthgen, 1943
* *Metavespula* Bluthgen, 1943
* *Pseudovespula* Bischoff, 1931

### Nota taxonómica

A división do xénero orixinal *Vespula* Thomson 1869 nos novos xéneros *Vespula* e *Paravespula* é hoxe rexeitada pola maioría dos autores. *Paravespula* só se considera como un subxénero de *Vespula* e xa non é válido como nome xenérico.  
A relación entre os xéneros en función das características xenéticas móstrase no seguinte cladograma:


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Vespinae | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Provespa* |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Vespa* |
|   |
|   | 

|  |  |
| --- | --- |
|   | *Vespula* |
|   |
|   | *Dolichovespula* |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

Os xéneros *Vespula* e *Dolichovespula* son, polo tanto, grupos irmáns, e a monofilia dos xéneros apóiase na análise xeral, pero o seu clado común non se confirma en todas as análises individuais. O xénero *Vespula* comprende 27 especies, en comparación coas 22 especies de *Dolichovespula* (ou 21, segundo a EOL).

### Especies

No xénero recoñécense as seguintes especies:

* *Dolichovespula adulterina* (Buysson, 1905)
* *Dolichovespula alpicola* Eck, 1984
* *Dolichovespula arenaria* (Fabricius, 1775)
* *Dolichovespula asiatica* Archer, 1981
* *Dolichovespula baileyi* Archer, 1987
* *Dolichovespula carolina* (Linnaeus, 1767)
* *Dolichovespula flora* Archer, 1987
* *Dolichovespula intermedia* Birula, 1930
* *Dolichovespula kuami* Kim, 1996
* *Dolichovespula lama* (Buysson, 1903)
* *Dolichovespula maculata* (Linnaeus, 1763)
* *Dolichovespula media* (Retz. 1783)
* *Dolichovespula norvegicoides* (Sladen, 1918)
* *Dolichovespula norwegica* (Fabricius, 1781)
* *Dolichovespula omissa* (Bischoff, 1931)
* *Dolichovespula pacifica* (Bir. 1930)
* *Dolichovespula panda* Archer, 1980
* *Dolichovespula saxonica* (Fabricius, 1793)
* *Dolichovespula silvestris* (Scopoli, 1763)
* *Dolichovespula stigma* Lee, 1986
* *Dolichovespula sylvestris* (Scopoli, 1763)
* *Dolichovespula xanthicincta* Archer, 1980

Características
---------------

As especies de *Dolichovespula* son bastante semellantes ás do xénero *Vespa*, aínda que un conxunto de trazos as distingue, en especial o espazo óculo-malar, é dicir, o espazo entre o ollo e a mandíbula, que é máis alongado en *Dolichovespula* (ao que alude a etimoloxía do xénero).

Os niños de *Dolichovespula* adoitan seren aéreos, é dicir, construídos en arbustos, árbores ou espazos elevados, mentres que os de *Vespula* xeralmente están baixo terra.

Nutrición
---------

### Dieta

A causa da súa incapacidade para almacenaren mel, as especies de *Dolichovespula* son basicamente carnívoras. As larvas aliméntanse de multitude de insectos, arañas e outros artrópodos. Aínda estas avespas só atacan presas vivas, observouse que outras especies similares da subfamilia dos vespinos aproveitan tamén cadáveres e alimentos humanos de orixe animal (carne, peixe). Os adultos aliméntanse sobre todo de néctar e froitas, aínda que poden matar as presas e alimentarse dos seus zumes. As larvas producen unha secreción coa cal tamén se alimentan os adultos. A trofalaxe é un proceso común entre as avespas, mediante o que un membro transfírelle comida a outro membro de boca a boca. Os membros do niño anfitrión son os responsábeis de alimentaren ás larvas das tres especies parasitas, *D. adulterina* , *D. arctica* e *D. omissa*.

### Busca do alimento

O proceso para procurar alimento en *Dolichovespula* é unha actividade principalmente visual, aínda que determinados olores poden desencadear o ataque por parte das avespas. As obreiras cazan en forma independente, sendo incapaces de comunicar a outras obreiras a situación de fontes de alimento. As obreiras poden comezar a buscar alimento unha hora antes da saída do sol, e terminan unha hora antes da posta do sol. A busca de alimento é máxima ao principio da mañá, despis diminúe lixeiramente e ao atardecer volve a ser intensa. A busca de alimento está en función da intensidade da luz solar. As obreiras buscan comida nunha zona que chega até 180-275 m de distancia do niño.

Comportamento
-------------

### Relación obreiras-raíña

En *Dolichovespula* existe unha xerarquía social débil entre as raíñas e as obreiras. A miúdo as raíñas participan en actividades que normalmente só realizan as obreiras. Isto inclúe malaxar, é dicir, amasar ou bater as presas para facer unha pasta homoxénea, coidar os peches das celas e participar en actividades destinadas a manter a orde social do niño. En comparación con *Vespula*, isto é indicativo dun comportamento máis primitivo.

### Dominancia

A actividade de dominancia é un comportamento propio de *Dolichovespula* mediante o cal un membro da colonia "mastiga" a outro individuo, que permanece quieto durante o acto. Pensouse que este comportamento de "maltrato" está asociado a unha xerarquía e relación de dominancia, consistente en que o individuo dominante "maltrata" aos individuos inferiores e lles exixe que lle dean alimento. Esta teoría foi desbotada e require de investigacións adicionais que validen a hipótese orixinal. Tamén se observou que as obreiras que resultan marcadas cun aroma estraño tamén son "maltratadas". En realidade descoñécese a razón exacta deste comportamento.

### Comunicación larvaria

Para facer saber que teñen fame, as larvas fan ruído rascando as paredes das súas celas. As raíñas e as obreiras de *Dolichovespula*  tamén se comunican coas larvas. Cando pousan sobre as celas do panal, os adultos producen unha vibración dorso-ventral co abdome. Unha vez que unha larva é alimentada, a vibración finaliza.

Galería de imaxes
-----------------

* Morfoloxía. Obsérvese o espazo óculo-malarMorfoloxía. Obsérvese o espazo óculo-malar
* Dolichovespula arenaria*Dolichovespula arenaria*
* Avespeiro (niño) de Dolichovespula mediaAvespeiro (niño) de *Dolichovespula media*
* Dolichovespula omissa*Dolichovespula omissa*
* Dolichovespula sylvestris*Dolichovespula sylvestris*

Notas
-----

1. ↑  *Dolichovespula* Rohwer, 1916 en BioLib.
2. 1 2 3  *Dolichovespula* Rohwer, 1916 no GBIF. Consultado o 9 de xuño de 2021.
3. ↑  dolicho- en *etymologeek.com*.
4. ↑  Federico Lopez-Osorio, Kurt M. Pickett, James M. Carpenter, Bryan A. Ballif & Ingi Agnarsson (2014): "Phylogenetic relationships of yellowjackets inferred from nine loci (Hymenoptera: Vespidae, Vespinae, Vespula and Dolichovespula)". *Molecular Phylogenetics and Evolution* **73**: 190–201.
5. ↑  *Dolichovespula* na EOL.
6. 1 2 3 4 5  Akre, Roger D. (1982): "Social Wasps", en Henry R. Hermann (editor): *Social Insects. Volume IV*. Ámsterdam: Elsevier Inc. ISBN 978-0-1234-2204-0, pp. 1-105.
7. ↑  malaxar no *Dicionario da RAG*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Dolichovespula*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Dolichovespula*** |

### Bibliografía

* Aguiar, Alexandre P. *et al*. (2013): "Order Hymenoptera". En Zhang, Z.-Q. (ed.): "Animal Biodiversity: An Outline of Higher-level Classification and Survey of Taxonomic Richness (Addenda 2013)". *Zootaxa* **3703**: 1–82.
* Arnett, R. H. Jr. (2000): *American insects*, 2ª ed. Boca Ratón, Londres, Nova York, Washington DC: CRC Press. ISBN 0-8493-0212-9.
* Borror, D. J. DeLong, D. M. & Triplehorn, C. A. (1976): *An introduction to the study of insects*, 4ª ed. Nova York, Chicago: Holt, Rinehart and Winston. ISBN 0-0308-8406-3.
* Grimaldi, D. & Engel, M. S. (2005): *Evolution of the Insects*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-5218-2149-0.
* Huber, John T. (2009): "Biodiversity of Hymenoptera". Capítulo 12. En Robert G. Foottit & Peter H. Adler: *Insect Biodiversity: Science and Society*. Hoboken, New Jersey: Blackwell Publishing. ISBN 978-1-4051-5142-9.
* Michener, Charles D. (2007): *The Bees of the World*. 2ª ed. Baltimore: The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8573-0.
* O'Toole, Christopher & Raw, Anthony (1999): *Bees of the world*. Londres: Cassell & Co. ISBN 0-8160-5712-5.
* Sharkey, Michael J. (2007): "Phylogeny and Classification of Hymenoptera". *Zootaxa* **1668**: 521–548.
* Sharkey, M. J.; Carpenter, J. M & Vilhelmsen, L. (2012): "Phylogenetic relationships among superfamilies of Hymenoptera". *Cladistics* **28** (1): 80–112.
* Vilhelmsen, Lard (2001): "Phylogeny and classification of the extant basal lineages of the Hymenoptera (Insecta)". *Zoological Journal of the Linnean Society* **131**: 393–442.

### Outros artigos

* Himenópteros
* Apócritos
* Vespoideos
* Véspidos
* Vespinos

### Ligazóns externas

* Genus *Dolichovespula* en BugGuide *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q599282
* MAG: 2781275018

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Dolichovespula
* BioLib: 69872
* BugGuide: 12982
* Dyntaxa: 1008592
* EOL: 31275
* EPPO: 1DOLVG
* FE: 167818
* FE-New: ID
* GBIF: 1311794
* iNaturalist: 52912
* IRMNG: 1115555
* ITIS: 154258
* NBN: NHMSYS0000875839
* NCBI: 7440
* Plazi: ID
* Soortenregister: 165052

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0998592

 |