**Raúl Rafael Juliá y Arcelay** coñecido como **Raúl Juliá** , ás veces escrito en inglés sen acentos gráficos, nado o 9 de marzo de 1940 e finado o 24 de outubro de 1994, foi un actor de cine, televisión, teatro, voz e radio portorriqueño.

Traxectoria
-----------

### Primeiros anos

Juliá naceu o 9 de marzo de 1940 en San Juan, Porto Rico e criouse na cidade de Nova York. Estudou na Universidade de Fordham e no Colegio San Ignacio de Loyola.

### Carreira

Coñecido polo seu papel de Gómez Addams en *The Addams Family* e en *Addams* *Family Values*. O seu derradeiro papel foi interpretando ao activista Chico Mendes, nun filme xunto á actriz Sônia Braga. Gañou un Globo de Ouro e un Screen Actors Guild Award en 1994 e un Emmy Award póstumo en 1995. Foi nomeado un dos mellores actores que nunca estiveron nomeados a un Oscar. En recoñecemento ao seu amplo impacto a favor dos dereitos humanos, a National Endowment for the Hispanic Arts ofrece anualmente o Premio Raúl Juliá á Excelencia recibido entre outros pola actriz Sandra Bullock.

### Traballo humanitario

Juliá en xuño de 1984
Durante a súa vida, Juliá continuou coa labor solidaria realizada polos seus pais durante a súa infancia, dedicándose a actividades sociais e educativas. As súas contribucións foron recoñecidas cunha invitación para unirse ao New York Council for the Humanities. Gran parte do traballo benéfico de Juliá centrouse na mocidade en risco, a comunidade latinoamericana e as artes, patrocinou programas de escritura de guións nos institutos e apoiou a actores novos. Para promocionar outros artistas latinoamericanos, Juliá prestou activamente o seu apoio á Organización Hispana de Actores Latinos (HOLA, polas siglas en inglés) e cofundou Visiones Luminosas. Juliá colaborou con cineastas independentes de Porto Rico actuando nas súas producións gratuitamente ou recibindo un salario reducido. Juliá tamén promoveu a aceptación e cooperación interracial como membro de Racial Harmony e serviu como presidente da Joseph Papp Celebrity Coalition for Racial Harmony.

Como parte do seu traballo para The Hunger Project, Juliá fixo doazóns mensuais a un banco de alimentos. Tamén promoveu o programa en televisión e radio, exerceu de narrador de vídeos bilingües sobre o Proxecto e participou en múltiples galas benéficas en nome da organización. En 1994, o goberno do Salvador recoñeceuno polo seu activismo polos Dereitos humanos. Durante a súa visita ao país, visitou a tumba de Romero, describindo posteriormente a súa experiencia nunha peza publicada en *Freedom Review*.

### Vida persoal

Juliá estivo casado con Magda Vasallo desde 1965 até que se divorciaron en 1969. Despois estivo casado con Merel Poloway desde 1976 ata a súa morte en 1994.

### Pasamento

Juliá morreu o 24 de outubro de 1994 dun cancro de estómago e dun ictus en Manhasset, Nova York, aos 54 anos.

Notas
-----

1. ↑  "Stars 500" (PDF). *connect.afi.com* (en inglés).
2. ↑  Álvarez, Monica Baña (1994-09-15). "RAÚL JULIÁ ES CHICO MENDES". *El País* (en castelán). ISSN 1134-6582. Consultado o 2022-12-29.
3. ↑  "Wayback Machine". *web.archive.org*. Consultado o 2022-12-29.
4. ↑  Donna Shor, Around Town Arquivado 25 de decembro de 2003 en Wayback Machine. *Washington Life Magazine*, novembro de 2002. Consultado o 29-08-2008.
5. ↑  Cruz et al. p. 104
6. ↑  Cruz et al. p. 98
7. ↑  Cruz et al. p. 100
8. ↑  Cruz et al. p. 105
9. ↑  Cruz et al. p. 107
10. 1 2  Cruz et al. p. 95
11. ↑  "The Peace Abbey Courage of Conscience Recipients List". *web.archive.org*. 2009-02-07. Arquivado dende o orixinal o 07 de febreiro de 2009. Consultado o 2022-12-29.
12. ↑  Cruz et al. , páx. 96

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Raúl Juliá Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Estados Unidos de América*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Cine*** |

### Bibliografía

* Cruz, Bárbara C. (1998). *Raúl Juliá: Actor and Humanitarian* (1st ed.). New Jersey: Enslow Publishers. ISBN 0-7660-1040-6.

### Ligazóns externas

* Raúl Juliá - Fundación Nacional para la Cultura Popular (*prpop.org ; en castelán*)
* Raúl Juliá - EnciclopediaPR (*en castelán*)
* Premio por la Excelencia Raúl Juliá 2010 (*laprensani.com ; en castelán*)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q317654
* WorldCat
* VIAF: 10041055
* Allmovie: p36490
* AlloCiné: 487
* BIBSYS: 98011301
* BNE: XX1298638
* BNF: 139688653
* CineRessources: 154555
* CiNii: DA10699147
* Discogs: 2513581
* EBID: ID
* FAST: 132831
* GND: 1013559983
* IBDB: 67931
* IMDb: nm0000471
* ISNI: 0000000121204385
* LCCN: n84007941
* Metacritic: raul-julia
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000020744
* NKC: xx0098222
* NLA: 35550752
* NNDB: 000022523
* NTA: 074609173
* Rotten Tomatoes: raul\_julia
* SNAC: w6w95gk9
* SUDOC: 083604529
* TMDb: 27888
* WikiTree: Julia-56

 |