| EndoproctosRango fósil: xurásico superior - actualidade |
| --- |
| *Barentsia discreta* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Dominio: | Eukaryota |
| Reino: | Animalia |
| Subreino: | Eumetazoa |
| (sen clasif.) | Protostomia |
| Filo: | **Entoprocta**Nitsche, 1869 |

 |
| Familias |
| * Barentsiidae
* Loxokalypodidae
* Loxosomatidae
* Pedicellinidae
 |

Os **endoproctos** (**Entoprocta**, do grego ἔντóς *entós*, "dentro", "no interior", e πρωκτός *prōktós*, "ano"), ás veces escrito **entoproctos**, respectando a ortografía latina, non a pronuncia, tamén chamados **kamptozoos** (**Kamptozoa**, do grego κάμτω *kámtō*, "alombar", "dobrar", e ζωον *zōon*, "animal") son un filo de animais bilaterais protóstomos, acuáticos, que miden de 0,5 a 5 mm de lonxitude e provsitos dun lofóforo, que se poden distingiuir doutros lofoforados similares, como os briozoos ou ectoproctos pola posición do ano, que queda incluído na coroa de tentáculos.

Son animais sésiles, a maioría deles mariños, aínda que existe algún xénero de auga doce (como *Urnatella*). Apareceron no xurásico, e se describiron unhas 170 especies.

A miúdo viven en colonias, nas que os individuos, en lugar de fixarse ao substrato por un pé, únense mediante unha especie de estolón (que pode, ao igual que o pedúnculo, producir novos individuos) a outros animais fixos ( como briozoos) ou móbiles (como sipúnculos ou anélidos).

Morfoloxía
----------

O corpo destes animais lembra a forma dun cáliz semiesférico co seu pedúnculo delimitado por unha coroa de tentáculos ciliados que contén no seu interior catro aberturas: a boca, o nefridioporo, o gonóporo e o ano. O pedúnculo fixa o animal ao resto da colonia e del saen outros pés para formaren os estolóns que unen uns individuos con outros.

Ao seren animais pseudocelomados carecen de aparato circulatorio, e tampouco teñen aparato respiratorio. O aparato excretor está formado por túbulos protonefridiais que se unen antes de acadar o nefridioporo.

Aparato dixestivo e alimentación
--------------------------------

Os endoproctos son animais filtradores, de alimentación ciliar. A rexión glandular do estómago segrega enzimas e moco que van captando partículas (diatomeas, protozoos, detritos etc.) que chegan á boca grazas aos cilios dos tentáculos que a rodean.

O tubo dixestivo está curvado en forma de "U" e ocupa case todo o cáliz. Está tapizado de cilios que provocan correntes que moven os alimentos que acaban por entrar pola boca e que son engulidos por contraccións do esófago. A dixestión é de tipo extracelular, e a absorción ten lugar no estómago e no intestino. A continuación do intestino está o recto, separado por un esfínter, e despois hai outro na zona do ano. O animal mantén alí retido o alimento ata que se atopa saciado, polo que se pensa que na rexión rectal tamén se produce algo de absorción.

Aparato reprodutor e reprodución
--------------------------------

As colonias crecen asexualmente a partir de xemas. Reprodúcense tamén sexualmente, sendo hermafroditas). Liberan os espermatozoides á auga, que son captados por outro individuo, de modo que a fecundación é cruzada e interna. Na maior parte dos casos, os embrións son incubados na cavidade atrial, situada no centro do cáliz. Do ovo xorde unha larva que semella a trocófora dos anélidos e que, na maioría das especies, ten unha vida libre de só unhas horas. As larvas teñen fototropismo negativo, de modo que buscan lugares escuros para fixarse e transformarse en adulto.

Hábitat e distribución
----------------------

Os endoproctos viven no litoral mariño, onde se instalan con frecuencia sobre outros organismos mariños como algas, fanerógamas ou algúns invertebrados bentónicos.

Coñécense máis de 150 especies, amplamente distribuídas e probabelmente aparecerán moitas máis no futuro.

Clasificación
-------------

### Taxonomía

**Familia *Barentsiidae***

* Xénero *Barentsia*
* Xénero *Pedicellinopsis*
* Xénero *Pseudopedicellina*
* Xénero *Coriella*
* Xénero *Urnatella*

**Familia *Loxokalypodidae***

* Xénero *Loxokalypus*

**Familia *Loxosomatidae***

* Xénero *Loxosoma*
* Xénero *Loxosomella*
* Xénero *Loxomitra*
* Xénero *Loxosomespilon*
* Xénero *Loxocore*

**Familia *Pedicellinidae***

* Xénero *Pedicellina*
* Xénero *Myosoma*
* Xénero *Chitaspis*
* Xénero *Loxosomatoides*

### Filoxenia e sistemática

O endoproctos son un grupo difícil de clasificar, xa que por un lado posúen características primitivas, como o pseudocele, e por outro características modernas como, por exemplo, a larva trocófora, que semella á dos modernos anélidos. O problema está en si son animais que dexeneraron a partir de antepasados máis complexos ou, pola contra, descendentes máis evolucionados de antepasados máis simples. Así temos diversas opinións no mundo científico, como son as seguintes:

O parentesco dos endoproctos cos briozoos, tamén chamados **ectoproctos**, para contrapoñelos a eles, e a súa pertenza aos lofoforados son cuestións polémicas entre os zoólogos, aínda non resoltas. Algúns dan máis importancia ás semellanzas entre ambos os grupos e forman o filo *Bryozoa* (*Entoprocta* + *Ectoprocta*). Baixo este punto de vista, os endoproctos son auténticos lofoforados e tiveron polo tanto celoma.

Segundo outros autores, son só aparentemente similares aos ectoproctos, xa que o seu sistema de filtración é xustamente oposto (de abaixo a arriba), non posúen cavidade celomática entre a parede do corpo e o intestino, senón unha masa xelatinosa de mesoglea e a segmentación é espiral (radial nos briozoos). Segundo esta perspectiva, endoproctos e ectoproctos non están directamente emparentados e as súas semellanzas son debidas á converxencia evolutiva. Este é o punto de vista máis aceptado na actualidade. Segundo Hickman *et al.* os endoproctos pertencen aos *Lophotrochozoa*.

Notas
-----

1. ↑  Véxanse outros termos derivados formados co pimeiro elemento *endo-*, de ἔντο-: endoblasto, endocardio, endocarpo, endocrinoloxía, endoderma, endodoncia, endometrio, endoparasito, endorreico, endoscopia, endosfera, emdosmose, endotelio, endotérmico, endotoxina, endovenoso, endóxeno etc.
2. ↑  Chapman, A. D. 2009. *Numbers of Living Species in Australia and the World*, 2nd edition. Australian Biodiversity Information Services ISBN (online) 9780642568618
3. ↑  Walla Walla University, "Entoprocta" Arquivado 06 de febreiro de 2012 en Wayback Machine..
4. ↑  Hickman *et al.* (2006).

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Endoproctos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Endoproctos*** |

### Bibliografía

* Brusca, R. C. & G. J. Brusca (2005): *Invertebrados*. 2ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana de España. ISBN 978-84-486-0246-8.
* Frings, H. e Frings, M. (1975): *Conceptos de Zoología*. Madrid: Editorial Alhambra. ISBN 84-205-0505-6.
* Grassé, P.-P. E. A. Poisson e O. Tuzet (1976): *Invertebrados*. (En Grassé, P.-P. *Zoología*, vol. 1). Barcelona: Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4.
* Hickman, C. P. W. C. Ober e C. W. Garrison (2006): *Principios integrales de zoología*, 13ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana de España. ISBN 84-481-4528-3.
* Meglitsch, P. A. (1986): *Zoología de invertebrados*, 2ª ed. Madrid: Ed. Pirámide. ISBN 84-368-0316-7.
* Remane, A. Storch, V. e Welsch, U. (1980): *Zoología sistemática. Clasificación del reino animal*. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0608-2.
* Rupppert, E. E.; R. S. Fox & R. D. Barnes (2004): *Invertebrate Zoology* 7ª ed. Stamford, Connecticut (EE.UU.): Brooks/Cole. ISBN 0-03-025982-7.

### Ligazóns externas

* *Entoprocta* en Animal Diversity Web *(en inglés)* Consultada o 17/01/2013.
* *Entoprocta* en Earthlife.net *(en inglés)* Consultada o 17/01/2013.
* Ana G. Moreno: *Apuntes de zoología* *(en castelán)* Consultada o 07/03/2022.

| * v
* c
* e
Filos do Reino Animal |
| --- |
| 
* Acanthocephala
* Acoelomorpha
* Annelida
* Arthropoda
* Brachiopoda
* Bryozoa
* Chaetognatha
* Choanozoa
* Chordata
* Cnidaria
* Ctenophora
* Cycliophora
* Echinodermata
* Entoprocta
* Gastrotricha
* Gnathostomulida
* Hemichordata
* Kinorhyncha
* Loricifera
* Micrognathozoa
* Mollusca
* Monoblastozoa
* Nematoda
* Nematomorpha
* Nemertea
* Onychophora
* Orthonectida
* Phoronida
* Placozoa
* Platyhelminthes
* Porifera
* Priapulida
* Rhombozoa
* Rotifera
* Sipuncula
* Tardigrada
* Vetulicolia†
* Xenoturbellida

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q208580
* BRE: 2039479
* EBID: ID
* GND: 4239486-7
* LCCN: sh85044140
* MAG: 2775984979
* NKC: ph874611

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Entoprocta
* Dyntaxa: 5000024
* EOL: 2167
* EPPO: 1KAMPP
* FE: 15422
* FE-New: ID
* Fossilworks: 26320
* iNaturalist: 151831
* IRMNG: 216
* ITIS: 156732
* NCBI: 43120
* Soortenregister: 140813
* uBio: 230484
* WoRMS: 1271

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1010534

 |