O ***Apolo de Belvedere***, tamén chamado o ***Apolo pitio***, é unha famosa escultura de mármore da Antigüidade clásica. Foi redescuberta a finais do século XV, durante o Renacemento. Dende mediados do século XVIII, foi considerada a mellor escultura antiga polos neoclasicistas e durante séculos considerouse o epítome dos ideais de perfección estética da cultura europea e occidental.

Descrición
----------

A escultura representa ao deus grego Apolo que acaba de vencer á serpe Pitón, un monstro que recentemente causara estragos na costa de Delfos. A frecha acaba de saír do seu arco, e aínda perdura o esforzo impreso na súa musculatura. O seu cabelo, lixeiramente rizado, frota en tirabuzóns sobre o seu pescozo e alzar graciosamente no alto da súa cabeza, que está rodeado co *strophium*, unha banda simbólica de reis e deuses. A súa alxaba colga do ombreiro esquerdo. A roupa (*clámide*) está suxeita sobre o ombreiro dereito, volta só sobre o seu brazo esquerdo e botada cara a atrás.

A parte inferior do brazo dereito faltaba cando foi d b escuberta e restaurada por Giovanne Angelo de Mentorsoli, un escultor e alumno de Miguel Anxo.

O Apolo mostra as características distintivas da arte helenística, en particular as de Praxíteles, sobre todo no contraste entre a modelaxe mórbida do corpo e os pregos do manto que forma fortes claroscuros, como notou e encomiou o teórico do neoclasicismo, Winckelmann.

A estatua mide de alto 224 centímetros, e está situada no Cortile Ottagono (ou do Belvedere) dos Museos Vaticanos.

Historia
--------

### Antigüidade

Realizado en mármore é ou ben helenístico ou unha copia romana a partir dun orixinal de bronce, hoxe perdido, que se fixo entre o 350-325 a. C. polo escultor grego Leocares.

### O Renacemento

Antes da súa instalación no *Cortile del Belvedere*, o *Apolo*, que parece ser descuberto en 1489, aparentemente os artistas prestáronlle pouca atención. Foi descuberta na Vila de Nerón de Anzio. Aínda que se soubo sempre que pertencera a Giuliano Della Rovere antes de converterse en papa, como Xulio II, a súa localización é confusa até data tan recente como 1986: O cardeal Della Rovere, que tiña o *titulus* de San Pietro in Vincoli, permaneceu fóra de Roma durante unha década, durante o papado de Alexandre VI, 1494-1503; no ínterim, o *Apolo* permaneceu no seu xardín nos Santos Apóstolos, segundo demostrou Deborah Brown, e non na igrexa da que era titular, tal como supúxose anteriormente.

Unha vez que se instalou no Cortile, con todo, inmediatamente foi coñecido e creceu a demanda de copias. O escultor de Mantua Pier Jacopo Alari Bonacolsi, chamado "L'Antico", fixo un meticuloso modelo en cera del, que fundiu en bronce, cun fino acabado e en parte dourado, para que figurase na colección dos Gonzaga, e houbo toda unha serie de copias realizadas por outras mans. Durero tomou a postura do *Apolo*, pero investida, para o seu Adán no gravado de 1504 de *Adán e Eva*, o que suxire que viu a escultura en Roma. Cando L'Antico e Durero vírono, o Apolo probablemente estaba aínda na colección de Giuliano della Rovere, quen, unha vez que foi papa como Xulio II, trasladou a escultura en 1511 ao pequeno patio de esculturas do Belvedere, o *palazzetto* ou residencia estival que estaba unida co Palacio Vaticano polo gran Cortile do Belvedere executado por Bramante. Converteuse no *Apolo do Cortile do Belvedere* e con ese nome permaneceu, aínda que a escultura atópase no interior, no Museo Pio-Clementino nos Museos Vaticanos, de Roma.

Na década de 1530, foi gravado por Marcantonio Raimondi, cuxa imaxe impresa transmitiu a famosa pose por toda Europa.

### O século XIX

O escultor neoclásico Antonio Canova adaptou a fluidez do *Apolo de Belvedere* para o seu Perseo de mármore (Museos Vaticanos) en 1801.

Hai varias copias da escultura do deus Apolo en distintas partes do mundo.

Obras inspiradas ou influídas polo *Apolo de Belvedere*
-------------------------------------------------------

* Durero, *Adán e Eva* (gravado de 1504)
* Canova, *Perseo* (1801, Museos Vaticanos)
* Thomas Crawford, *Orfeo e Cérbero* (1838-43; Boston Athenaeum, máis tarde Museo de Belas Artes de Boston)

Notas
-----

1. ↑  R. Weiss, *The Renaissance Discovery of Classical Antiquity* (Oxford University Press) 1969:103 sinala os asentos en 1489 e unha repetición en 1493 na algo caótica crónica de Cesena de Giuliano Fantaguzzi.
2. ↑  H. H. Brummer, *The Statue Court in the Vatican Belvedere* (Stockholm) 1970:44-71, que ofrece o máis conciso estudo do descubrimento da estatua e a súa historia.
3. ↑  Deborah Brown, "The Apollo Belvedere and the Garden of Giuliano della Rovere at SS. Apostoli" *Journal of the Warburg and Courtauld Institutes* **49** (1986), pp. 235-238.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Francis Haskell e Nicholas Penny, 1981. *Taste and the Antique* (Yale University Press) Cat. non. 8. Historia crítica do Apolo de Belvedere
* *Itinerario nell'arte* volume A (G. Cricco, Francesco P. Dei Teodoro; Zanichelli)

### Outros artigos

* Museos Vaticanos
* Laocoonte e os seus fillos

### Ligazóns externas

* Imaxe do Apolo de Belvedere cunha folla de figueira
* A escultura, con e sen a folla de figueira
* Gravado do século XVI, obra de Marcantonio Raimondi
* Museos Vaticanos en liña
* O xardín do Belvedere *(en italiano)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q619135
* WorldCat
* VIAF: 217339801
* GND: 4223219-3

 |