**Denis Papin**, nado en Blois o 22 de agosto de 1647 e finado arredor de 1712, foi un físico e inventor francés.

Biografía
---------

Denis Papin naceu no seo dunha familia protestante. Sábese moi pouco da súa infancia e mocidade pero como a educación en Blois estaba a cargo dos xesuítas suponse que foi alí onde recibiu as primeiras leccións de Matemáticas. En 1660 ou 1661 comezou estudos de Medicina en Angers -segundo algúns en París- e xa doutor trasladouse a París para exercer a Medicina ocupando o seu tempo libre no estudo da Física.

Huygens trasladouse en 1670 á corte de Luís XIV para presidir a Academia das Ciencias francesa chamado por Colbert quen anos antes, en 1666, a fundara. Huygens tomou ao seu cargo dous axudantes, Leibniz e Papin, este último ao que puido coñecer na universidade de Angers ou, con máis probabilidade, foi presentado a Huygens pola esposa de Colbert, natural de Blois e coñecida por facer uso da súa influencia para axudar aos seus paisanos. Os dous axudantes trabaron naquel tempo unha amizade que se prolongaría o resto das súas vidas.

En 1674 Huygens entregou na imprenta de París *Les nouvelles expériences sur le vide, avec la description des machines qui servent à les faire* (*As novas experiencias co baleiro coa descrición de máquinas que serven para logralo*) traballo que se publicou o ano seguinte asinado por Huygens e Papin nas *Transaccións Filosóficas* en Londres. En devandito traballo modificábase a bomba de aire de Otto von Guericke transformándoa nun rudimentario «motor de explosión».

Denis Papin coa súa célebre marmita. Escultura en bronce de Aimé Millet (*Scientific American Supplement*, n.º 598, 18 de xuño de 1887, Proxecto Gutenberg).
Na primavera de 1675 Papin abandonou Francia e dirixiuse a Londres cunha carta de recomendación de Huygens para Boyle. A política relixiosa de Luís XIV -iniciada coa invasión de Holanda en 1672- que culminou coa revogación do Edicto de Nantes, promulgado en 1598 por Henrique IV e que garantía a protección dos protestantes franceses, impediu que Papin volvese pisar chan francés. Segundo Boyle, Papin dirixiuse a Inglaterra para dedicarse aos seus estudos favoritos, mais o máis probable é que se vise impelido ao exilio aínda antes da revogación do Edicto pola crecente persecución relixiosa que sufrían os protestantes.

A través de Boyle entrou a traballar como titor na casa dun amigo de Oldenbourg, primeiro Secretario da *Royal Society*. Os anos seguintes traballou primeiro no laboratorio de Boyle no desenvolvemento dunha arma de aire comprimido e no perfeccionamento da bomba sen carga e posteriormente ás ordes de Hooke, quen sucedera a Oldenbourg. O 16 de decembro de 1680 foi elixido membro da *Royal Society* a instancia de Boyle e ao ano seguinte presentou ante esta institución a súa marmita, a primeira ola a presión, que incorporaba unha válvula de seguridade, que aínda que é probable que se utilizase con anterioridade con algún outro propósito foi Papin quen primeiro a empregou para controlar a presión do vapor.

En 1682 marchou a Italia para traballar como Director de Experimentos na Academia que a semellanza da *Royal Society* fundara Ambrose Sarotti en Venecia pero tralo fracaso da aventura por problemas financeiros retornou a Londres en 1684, de novo á *Royal Society*. En 1687 presentou unha das súas invencións consistente na transmisión neumática da enerxía a grandes distancias, mais non quedou satisfeito co resultado dos seus experimentos e ese mesmo ano aceptou o cargo de profesor de Matemáticas en Marburg (Alemaña) que lle ofreceu Carlos Augusto, Gran Conde [*Landgraf*, lat. *Comes Magnus* ou *Comes Principalis*] de Hesse-Kassel, para o que traballaría en Kassel uns anos tras abandonar o ensino en 1695. Ese ano publicou unha recompilación dos seus inventos *De novis quibusdam machinis* dedicando capítulos separados da obra a distintos nobres alemáns coa perspectiva de conseguir fondos sen demasiado éxito.

As súas invencións máis importantes, ademais da marmita, chegarían na época que transcorreu en Alemaña. Alí desenvolveu para o Conde un submarino, unha catapulta, unha máquina para elevar a auga, e outras invencións, pero Carlos Augusto envolvido en guerras non andaba sobrado de fondos e non podía proporcionarlle a Papin o diñeiro necesario para os seus gastos e tras cada demostración dun invento perdía o interese e volvía aos seus asuntos.

En 1690 presentou a súa primeira máquina de émbolo na que substituíu o explosivo utilizado por Huygens por vapor de auga para lograr mediante a súa condensación o «perfecto baleiro» e en 1707 presentou o seu «Novo xeito de elevar a auga pola forza do lume» en alusión ao traballo de Thomas Savery publicado en 1705 e que pretendía perfeccionar.

Permaneceu en Alemaña até 1707 cando en contra da opinión de Leibniz retornou a Inglaterra. Con todo a situación que se atopou alí era moi distinta da de dúas décadas antes. Boyle falecera e a presidencia da *Royal Society* estaba ocupaba por Isaac Newton ante o cal a súa amizade con Leibniz non era a mellor carta de presentación.

A última noticia que se ten de Papin é unha carta escrita a Hans Sloane datada o 23 de xaneiro de 1712. Segundo algunhas fontes Papin puido trasladarse con posterioridade a Alemaña e falecer alí entre 1714 e 1716 pero é dubidoso que puidese facerse co diñeiro necesario para custear a viaxe de volta.

Obra
----

* *La manière d'amolir les os, et de faire cuire toutes sortes de viandes en fort peu de temps et à peu de frais; Avec une description de la Machine dont il se faut servir pour cet effet, ses propriétez & ses usages, confirmez par plusieurs Expériences.* París, Estienne Michallet 1682. Descrición da marmita.

### Máquina de vapor

Máquina de vapor (1707) *(en castelán)*.
*Nouvelle manière pour lever l'eau par la force du feu.* Kassel, Jacob Estienne, 1707.

O título da publicación —Nova maneira de elevar a auga por medio do lume— alude ao traballo publicado dous anos antes por Thomas Savery.

**Dimensións xerais da máquina:**

O xerador de vapor (A) ou «retorta» -como o chama Papin polo seu parecido co instrumento químico dese nome- ten un diámetro máximo de 20 ou 21" (508 ou 533,4 mm) e unha altura de 26" (660 mm) cun volume total en torno a 150 litros. A retorta ten un tubo (C) na parte superior polo que se fornece a auga e que está durante a operación da máquina pechado pola válvula que permite, desprazando o peso, regular a presión do vapor no interior da retorta. Un segundo tubo comunica a retorta a través da billa E co cilindro.

O conxunto está encerrado nunha obra de ladrillo que diminúe as perdas de calor. O aire quente da combustión evacuase pola parte superior do forno mantendo quente a retorta e o tubo (B) de alimentación da bomba. A bomba ten un diámetro de 20" e unha carreira de 16" (406 mm) co que en cada embolada desprázanse 200 libras de auga (uns 90 litros). A través de G introdúcese a auga de alimentación.

O pistón (F) é oco para que flote na auga e no seu centro ten un oco cilíndrico (I) cuxo propósito é habilitar o espazo necesario para poder introducir unhas barras de aceiro a lume que manteñan o vapor quente. Desde un punto de vista mecánico o pistón non é tal senón un mero separador de auga e vapor cuxo propósito é evitar a condensación do vapor de modo que o funcionamento da bomba non é esencialmente distinto daquel descrito por Herón de Alexandría no que o aire quente presionaba a superficie libre de auga.

**Funcionamento**

O ciclo da máquina de dúas etapas contrólase mediante as billas E e n e as válvulas automáticas S e T.

* Coas billas pechadas e o pistón no punto morto superior ábrese a bila E (que fai as veces de válvula de admisión) impulsando o pistón na súa carreira descendente e elevando a auga a través do tubo M (coa válvula T aberta) até o depósito elevado N.
* Alcanzado o punto morto inferior péchase a billa E e ábrese a billa n para evacuar o vapor do cilindro. A válvula T péchase polo peso da columna de auga impedindo o retorno da mesma e ábrese a válvula S enchendo a bomba de auga a través do conduto G.

A auga do depósito elevado pode utilizarse para mover unha roda (como calquera muíño hidráulico) ou ben para alimentar as fontes do palacio.

Recoñecementos
--------------

* En 1885 Aimé Laussedat entón director do Conservatorio de Artes e Oficios de París e membro da Academia das Ciencias impulsou unha subscrición nacional para erixir unha estatua na honra de Papin. A obra en bronce realizada polo escultor Aimé Millet e situada no Conservatorio foi inaugurada en 1887.
* Numerosas rúas e prazas levan o seu nome en Francia.
* Centro Denis Papin de Oignies que aloxa o museo vivente do ferrocarril (*Lle musée vivant du chemin de fer*).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Ola a presión
* Máquina de vapor

### Bibliografía

* Robert H. Thurston, *A History of the Growth of the Steam-Engine*. Nova York, D. Appleton and Company, 1878 .
* Denis Papin, *Nouvelle manière pour lever l'eau par la force du feu.* Kassel, Jacob Estienne, 1707. Bibliothèque nationale de France.

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Denis Papin*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q106208
* WorldCat
* VIAF: 100307263
* BNE: XX1389709
* BNF: 12087889k
* BRE: 2705613
* CERL: cnp00399271
* DeutscheBio: 118739220
* E-Enlightment: papindenis025522
* EBID: ID
* FAST: 144216
* GEC: 0048904
* GND: 118739220
* Gutenberg: 47251
* ICCU: UBOV493731
* ISNI: 0000 0001 1478 6743
* LCCN: n84233860
* MR: 221211
* NKC: nlk20010092740
* NNDB: 000096270
* NTA: 07368399X
* ODNB: 21249
* OL: OL667443A
* SUDOC: 029203368
* Treccani: denis-papin
* zbMATH: papin.denis

 |