Este artigo contén a **lista dos escudos municipais coa cuncha de vieira en Alemaña**.

Indicativo do Camiño de Santiago en Remscheid
As cunchas heráldicas adoitan ser bivalvos, maiormente dúas pertencentes ao xénero Pecten vinculadas a Santiago, patrón dos peregrinos, cuxo símbolo é a cuncha de vieira.

Baden-Wurtemberg
----------------

 Bräuinisheim
Amstetten - **Bräunisheim** (antigo), Alb-Donau-Kreis

En vermello, unha chave de ouro inclinada para a esquerda acompañada de dúas cunchas de prata.

Explicación: *o escudo de armas deseñado en 1954 conmemora aos condes de Dillingen, os señores máis antigos coñecidos de Bräunisheim; a chave simboliza ao apóstolo Pedro, de quen leva o nome da igrexa de Bräunisheim; as cunchas son un símbolo do apóstolo Santiago o Maior, a quen está dedicada a igrexa de Sontbergen.*

 Bad Mingolsheim
Bad Schönborn - **Bad Mingolsheim** (antigo), distrito de Karlsruhe

En azul, unha cuncha de prata sobre dous aneis de prata adxacentes que se abren cara ao exterior.

Explicación: *os aneis de prata sinalan a San Roco, que figura no escudo como patrón local; simbolizan os aneis da prisión de Saint Roch (Roque de Montpellier), que estivo preso na súa cidade natal de Montpellier, no sur de Francia, como peregrino e "santo da peste".*

 Berkheim
**Berkheim**, distrito de Biberach

En vermello, un sombreiro de peregrino dourado cun cordón dourado que o rodea, anoado dúas veces por diante e rematado en dúas borlas, acompañado na parte superior de dúas cunchas douradas.

Explicación: *o día 18* *de novembro de 1957 o municipio recibiu o permiso do Ministerio do Interior para levar un escudo con dúas vieiras douradas e o sombreiro dourado do peregrino de Saint Willebold en cor vermella*.

 Ahausen
Bermatingen - **Ahausen**, distrito do lago de Constanza

Acuartelado por ouro e verde cun escudo de corazón vermello que contén unha cuncha de prata.

Explicación: *o escudo cuartelado de ouro e verde é o escudo dos señores de Ellerbach, que gobernaron no século XV* *en Ahausen; a cuncha de prata fai referencia á capela de Santiago da cidade.*

 Dorzbach
**Dörzbach**, distrito de Hohenlohe

Enriba dunha barra cuadriplicada por prata e vermello, tres (2:1) cunchas vermellas en prata, debaixo dunha roda de prata de cinco raios en negro

Explicación: *o emperador Rodolfo II deu a Dörzbach o 27 de xuño de 1583 o brasón xunto á roda dos señores de Berlichingen coa barra do escudo dunha familia nobre local extinguida.* *Despois da venda de Dörzbach aos señores de Eyb en 1601, as cunchas de Eybsche (vieiras coa articulación cara arriba) substituíron a roda na metade superior do escudo. En 1931, o municipio incluíu a roda de Berlichingen na metade inferior (azul) do escudo.* *O esmalte da base, da roda e das cunchas foron corrixidos máis tarde.*

 Eberhardzell

  

**Eberhardzell** (antigo, até 1981), distrito de Biberach

Tres cunchas de prata caídas en barras diagonais vermellas

 Bad Imnau
Haigerloch - **Bad Imnau** (antigo), distrito de Zollernalb

Unha fonte de prata en vermello, acompañada na parte superior dunha cuncha de prata

 Immenstaad no lago Constanza
**Immenstaad am Bodensee**, Bodenseekreis

En vermello dentro dun bordo dividido nunha onda cortada por azul e prata, dous bastóns de peregrino dourados cruzados en diagonal, acompañados arriba dunha vieira dourada, abaixo dunha coroa de trevo dourado.

 Halzhausen
Lonsee - **Halzhausen** (antigo), Alb-Donau-Kreis

Unha cruz de prata flotante en vermello, angulada nos cadrados un e catro por unha vieira de prata, nos cadrados 2 e 3 por unha ferradura de prata caída.

Explicación: *as cunchas son o símbolo e a insignia do apóstolo Santiago o Maior, co-patrón das dúas igrexas de Halzhausen e Sinabronn.*

 Laupertshausen
Maselheim - **Laupertshausen**, distrito de Biberach

En vermello unha espada dourada caída acompañada de dúas cunchas de prata.

Explicación: *as cunchas e a espada son símbolos dos santos da igrexa: para Santiago a cuncha e para San Pelaxio ou San Paio a espada; as cores proceden dos escudos dos antigos señores locais de Holzapfel/Biberach e dos señores de Ellmannsweiler; Na súa forma actual, o escudo de armas foi adoptado o día 6* *Xuño de 1957 concedido polo Ministerio do Interior de Baden-Württemberg.*

 Denkingen
Pfullendorf - **Denkingen**, distrito de Sigmaringen

Unha cruz alta dourada en vermello, cada unha flanqueada por unha vieira de prata

 Huttenheim
Philippsburg - **Huttenheim** (antigo), distrito de Karlsruhe

En azul, dous salmóns prateados sobre unha cuncha de prata

 Frohnstetten
Stetten am Kalten Markt - **Frohnstetten**, distrito de Sigmaringen

Dividido por prata e vermello, unha cruz de barra vermella continua arriba, unha vieira de prata debaixo

Explicación: *a cruz está tomada do escudo do convento aristocrático principesco de Buchau.* *A cuncha é un atributo de San Silvestre, patrón da igrexa de Frohnstetten.*

 Sigmarswangen
Sulz am Neckar - **Sigmarswangen**, distrito de Rottweil

En prata, tres puntos vermellos ascendentes, dúas vieiras vermellas na parte superior, unha de prata na parte inferior

 Dienstadt
Tauberbischofsheim - **Dienstadt**, distrito de Main-Tauber

En prata sobre unha base de escudo verde, un home de prata barbudo con túnica vermella e un círculo aureolado, sostén un libro dourado na man dereita e un bastón dourado de peregrino rematado cunha vieira.

 Nordhausen
Unter Schneidheim - **Nordhausen**, distrito de Ostalb

Prata dividida e vermella, cruz de barra negra continua diante, vieira de prata cargada na dereita.

Explicación: *cruz paté da Orde Teutónica, en Nordhausen desde 1313; a vieira é tomada do escudo dos baróns de Eyb.*

Baviera
-------

 Achslach
**Achslach**, distrito de Regen

Unha barra ondulada de prata en azul, dous bastóns de peregrino dourados cruzados en diagonal na parte superior, cubertos cunha vieira de prata, debaixo dun torso de cabra montesa de prata acoirazado dourado.

Explicación: *a barra ondulada prateada, símbolo heráldico fluvial, fai referencia ao Teisnach e á localización da comunidade no val de Achslacher.* *A cuncha e os bastóns do peregrino representan a igrexa parroquial de Santiago, do século XIX.* *O torso de cabra montés de prata é unha reprodución reducida do escudo dos Ramsberger.* *As cores prata e azul lembran aos Wittelsbach, que estableceron como soberanos o tribunal de distrito de Achslach.*O escudo de armas foi aprobado en 1985 polo goberno da Baixa Baviera.

 Anger
**Anger**, distrito de Berchtesgadener Land

Dúas chaves de prata cruzadas en vermello; na parte superior unha vieira de prata, abaixo un peche de prata

Explicación: *a composición do escudo refírese á incorporación dos municipios previamente independentes de Aufham e Högl ao concello de Anger, no transcurso da reforma municipal de 1978.* *Os escudo fusiona elementos dos tres escudos municipais anteriores.* *O tinte en vermello e prata refírese e as chaves refírense ao vínculo histórico con Salzburgo. O gancho Raitel, ferramenta de elevación para transportar pedras, procede do antigo escudo municipal de Högl e fai referencia ao século XVI.* *A vieira foi tomada do escudo de armas de Aufham referida a Santiago, patrón da igrexa local.* O escudo de armas utilízase desde 1980.

 Anger-Aufham
Anger - **Aufham**, distrito de Berchtesgadener Land

En ouro (amarelo) dúas chaves vermellas cruzadas, enriba dunha cabeza de león negro con lingua vermella, debaixo dunha vieira vermella

Explicación: *o escudo de armas foi concedido en 1967 polo Ministerio do Interior de Baviera.* *O campo e a cabeza de león lembran o arcebispado de Salzburgo.* *As chaves cruzadas, atributos de San Pedro, fan referencia ao patrón do mosteiro de Höglwörth.* *A vieira fai referencia ao padroado da igrexa local.*

 Eyb
Ansbach - **Eyb**

En vermello, unha ampla barra ondulada de prata, acompañada de dúas cunchas mariñas na parte superior e outra na parte inferior

Explicación: *Desde* *o 1400 o escudo mostra a cuncha de vieira no escudo.* *Segundo a lenda, despois dunha peregrinación (1341) a Palestina en 1352, o emperador Luís o Bávaro deulle a Luís II de Eyb tres cunchas vermellas nun escudo de prata.*

 Willing
Bad Aibling - **Willing**, distrito de Rosenheim

En azul sobre tres barras onduladas douradas baixadas, unha vieira de prata estilizada e caída

 Deisenhausen
**Deisenhausen**, distrito de Günzburg

Campo dividido por negro e prata en corte almenado, detrás en vermello dous bastóns de peregrino cruzados, por riba e por debaixo de cada unha unha vieira de prata.

Explicación: *A actual Deisenhausen está formada polas antigas comunidades de Deisenhausen, Oberbleichen e Unterbleichen.* *A maioría de gobernantes foron historicamente de Augsburgo e Ulm, así como institucións relixiosas.* *O almenado provén do brasón de Ulm de Ungelter.* *As cores negra e prata refírense á familia Vöhlin von Frickenhausen.* *Os dous bastóns e as vieiras están extraídos do escudo do Jakobsspital de Augsburgo, que tiña o dominio local en Deisenhausen desde 1679.*

Este escudo úsase dende 1980.

 Effeldorf
**Effeldorf**, cidade de Dettelbach, no distrito de Kitzingen, na Baixa Franconia

Dous bastóns de peregrino azuis cruzados en diagonal en prata, a cada lado dunha vieira azul; arriba e abaixo unha rosa heráldica vermella con lesmas douradas e sépalos verdes.

Explicación: *os bastóns e as cunchas do peregrino fan referencia a Santiago.* *As cores prata e vermella do escudo fan referencia á nobreza do século XIII* e as relacións de *Effeldorf coa Universidade de Würzburg.*

 Feldkirchen
**Feldkirchen**, distrito de Múnic

Fendido por azul e prata; á esquerda enriba dunha barra esquerda oblicua de prata rebaixada unha cuncha dourada; á dereita unha esfera azul da que sae unha cruz azul

Explicación: *a vieira fai referencia ao patrón da igrexa parroquial de Feldkirchen.* *A barra oblicua de prata simboliza a antiga estrada que atravesaba a vila, de especial importancia para o comercio de sal.* *O globo terráqueo coa cruz sinala as comunidades evanxélicas da Alta Baviera.*

O actual escudo do municipio baséase nunha resolución do consello municipal e a aprobación do Ministerio do Interior de Múnic de 1970.

 Willmatshofen
Fischach - **Willmatshofen**, distrito de Augsburgo

En prata, unha barra oblicua vermella cuberta con tres cunchas de prata, cada unha acompañada dunha estrela vermella de seis puntas.

Explicación: *o escudo simboliza o desenvolvemento do sistema señorial en Willmatshofen; esta estaba en mans da familia Schmucker (2 estrelas), á que seguiu en 1616 o Augsburger Konrad Peutinger (en azul, unha barra diagonal vermella cuberta con tres vieiras de prata).*

 Frauenneuharting
**Frauenneuharting**, distrito de Ebersberg

En prata, unha barra oblicua negra cuberta de tres bólas de ouro, acompañada na parte superior dunha estrela azul de cinco puntas, na parte inferior unha cuncha vermella.

Explicación: *a barra oblicua cargada de bólas deriva do escudo dos señores de Pienzenau, conectados con Jakobneuharting.* *Estrela e cuncha refírense aos patróns da igrexa Maria e Jakob e aluden aos determinantes do topónimo "Frauen" (dona) e "Jakob" (Santiago).* *O símbolo da estrela azul simboliza a advocación de María da igrexa, consagrada arredor do ano 1000, e o nome da comunidade en Frauenneuharting.* *A vieira fai alusión á veneración de Jacob na igrexa de Jakobneuharting.*

 Ketterschwang
Germaringen - **Ketterschwang**, distrito de Ostallgäu

Por unha punta de prata rebaixada, nela unha montaña de tres sinoples, cuberta cunha gadaña dourada voltada á esquerda, dividida por azul e vermello, diante unha vieira de prata, detrás un casco prateado de lexionario romano.

Explicación: *a vieira é un atributo de Santiago o Maior, patrón da igrexa parroquial de Ketterschwan.* *O casco do lexionario romano encarna un achado de bronce da época romana, o chamado "Ketterschwanger Tropaion".* *O 'Dreiberg' (tres montes) verde coa folla de gadaña tenta significar o topónimo.* *As cores verde e dourada remiten á agricultura.*

Großlangheim
**Großlangheim**, tamén transcrito Grosslangheim, distrito de Kitzingen

De vermello, un home de prata con aureola e bordado de ouro, cunha túnica longa, cunha vieira de ouro na man dereita inclinada cara a abaixo e un bastón de ouro na esquerda. Explicación: *dende 1547 coñécese a pegada dun selo con Santiago, a quen se lle dedica a igrexa parroquial.* *A representación do santo remóntase a un selo de 1633, no que leva unha cuncha e un bastón de peregrino.* *As cores prata e vermella proceden do escudo dos condes de Castell e do estado de Würzburg.*

O Ministerio do Interior confirmou en maio de 1961 o escudo de armas na representación de 1633.

 Reisenburg
Günzburg - **Reisensburg**, distrito de Günzburg

 Sickershausen
Kitzingen - **Sickershausen**, distrito de Kitzingen

Dividido por un bastón de peregrino oblicuo á esquerda de vermello e negro, sobre unha cuncha de prata, debaixo dunha estrela de seis puntas de prata.

Explicación: *un selo da corte do século XVII* *mostra un peregrino cun bastón e cuncha de peregrino.* *Esta representación fai referencia a unha peregrinación dese século.* *O esquema de cores branco e negro remite aos margraves de Ansbach, e as cores branca e vermella indican o bispado de Würzburg.*

Königsfeld
**Königsfeld**, tamén transcrito **Koenigsfeld**, distrito de Bamberg

Dous manguais de prata cruzados en vermello, acompañados arriba dunha coroa dourada, abaixo unha vieira dourada

Explicación: *a coroa representa o topónimo (Königsfeld = campo real).* *Os dous manguais proceden do escudo de armas dos antigos señores de Königsfeld, ao servizo dos condes de Truhendingen.* *A vieira fai referencia ao patrón da igrexa parroquial.*O municipio de Königsfeld ten o actual escudo de armas desde a reforma do goberno local en 1973.

 Langquaid
**Langquaid**, condado de Kelheim

En ouro o busto crecente dun home barbudo vestido de azul cun sombreiro negro plisado, no bordo da capa e nos ombreiros do abrigo unhas vieiras de prata viradas cara a fóra.

Explicación: *segundo a opinión recente, o santo do escudo é probabelmente Santiago, patrón da igrexa de Langquaid,* *apoiado polos atributos heráldicos.* *Hupp, en 1912, describe no blasón un "busto retrato de San* *Roque", patrón contra a peste; porén, esta interpretación foi abandonada.* *O deseño do santo cambiou repetidamente, mentres que o esmalte variou desde o século XV.*

 Marquartsteien
**Marquartstein**, distrito de Traunstein

Campo partido; diante un frontón negro con catro chanzos en prata, na parte traseira dous bastóns de prata de peregrino en azul, no cruceiro cuberto cunha vieira de prata.

Explicación: *O chanzo é o dos selos do século XIV.* *Escudo da familia von Hohenstein, fundadores do castelo de Marquartstein a finais do século XI.O campo traseiro, cos bastóns e a vieira, amosa o escudo dos baróns de Tautphoeus.*

O escudo municipal baséase nun deseño de Helmut von Tautphoeus.

 Neuendettelsau
**Neuendettelsau**, distrito de Ansbach

Sobre unha base de escudo de prata que contén unha cuncha vermella, en azul unha rosa de Lutero de prata rodeada dun anel dourado.

Explicación: *a vieira foi tomada do escudo dos baróns von Eyb.* *O selo de Lutero foi escollido pola influencia da Igrexa Evanxélica Luterana.*

 Obersinn
**Obersinn**, distrito de Main-Spessart

Partida por un fuste de prata de vermello e sinople, diante unha cuncha de prata sobre tres puntas de prata, detrás sobre unha folla de faia de prata e unha marca de prata composta pola letra H maiúscula e o número 4.

Explicación: *o poste prateado simboliza o Sinntal e o Sinn, que forman a fronteira entre Rhön e Spessart.* *Obersinn tamén está na fronteira entre Hesse e Baviera.* *O rastrillo representa a relación histórica co bispado de Würzburg.* *Ao redor de 1400, Obersinn pasou de bispado a parroquia.* *A cuncha representa o patrón da igrexa St. Jakobus.* *O esmalte verde e a folla de faia fan referencia á paisaxe que se caracteriza pola agricultura, os prados e os bosques.*

 Nittingen
Oettingen - **Nittingen**, distrito de Donau-Ries

Dividido por ouro e azul, enriba de dúas frechas vermellas cruzadas, debaixo unha vieira dourada

 Ebing
Rattelsdorf - **Ebing**, distrito de Bamberg

Unha man de prata en vermello, que suxeita un bastón de peregrino de prata inclinado cuberto cunha cuncha de prata

Explicación: *o bastón de Santiago coa vieira sinala ao patrón da igrexa, e as ás son do Arcanxo Miguel (Ebing pertenceu ao mosteiro de Michelsberg en Bamberg desde 1007).*

 Tschirn
**Tschirn**, distrito de Kronach

Dividido por azul e dourado, sobre un busto dun home con aureola dourada, cabelos prateados e barba en cores naturais que crece a partir da liña divisoria, cun pluvial prateado, no lado esquerdo unha vieira vermella e unha roupa interior vermella, na dereita un bastón dourado de peregrino e á esquerda unha pequena cruz dourada, debaixo de dúas coníferas negras enraizadas

Explicación: *Santiago é coñecido como patrón da igrexa parroquial desde 1276; as árbores negras representan o nome da comunidade, que deriva do eslavo "cerny" e significa "negro".* *As cores negra e dourado son as cores da diocese de Bamberg.*

 Wallgau
**Wallgau**, distrito de Garmisch-Partenkirchen 

En vermello sobre unha montaña dourada de tres lombas, que contén unha barra de onda azul, un bastón de abade dourado cruzado en diagonal e unha gadaña dourada, cargado cunha vieira de prata caída.

Explicación: *o Dreiberg (tres montes) e a barra ondulada na base simbolizan a localización do municipio nas montañas e no río.* *A cuncha de Santiago fai referencia ao patrocinio da igrexa parroquial.* *O bastón do abade procede do escudo do mosteiro benedictino.* *O esmalte en vermello e dourado adopta as cores do bispado de Freising, que gobernou até 1803.*

O escudo do municipio de Wallgau ten validez legal desde 1963.

 Wiesen
**Wiesen**, distrito de Aschaffenburg

En vermello unha cornamenta dourada de oito puntas, acompañada arriba dunha cuncha de prata, por debaixo dunha roda de prata de seis raios por debaixo

Explicación: *as cornamentas de cervo e a metade da roda remiten a Maguncia ao que pertencía o lugar.* *A vieira sinala a igrexa parroquial dedicada ao apóstolo.* *As cores vermella e dourada do escudo lembran aos condes de Rieneck.*O concello leva o escudo dende o día 22 de xullo de 1985.

 Zenting
**Zenting**, distrito de Freyung-Grafenau

Partido de prata e vermello, diante un dragón verde, refractario, que cuspe lume, con cola de espiga, detrás dun bastón de peregrino dourado inclinado á esquerda, acaroado na parte superior e inferior cunha vieira dourada cada un.

Explicación: *o dragón como atributo de Santa Margarida refírese á patroa do mosteiro de Osterhofen.* *O báculo de peregrino e as vieiras fan referencia ao mecenado do século XII.* *As cores da diocese de Passau son evocadas no campo.*

Hesse
-----

 Bischoffen
**Bischoffen**, distrito de Lahn-Dill

Dividido en diagonal en azul e verde por unha barra ondulada de prata, enriba dunha corcheta dourada virada á esquerda, debaixo dunha cuncha de vieira dourada.

Explicación: *a barra ondulada oblicua esquerda simboliza o Aar que flúe pola zona comunitaria, a corcheta do bispo fai referencia ao nome da localidade; a vieira fai referencia ao Camiño; Niederweidbach está nun Camiño de Santiago desde 1357.*

 Niederweidbach
**Niederweidbach** (distrito de Bischoffen)

En verde, unha barra oblicua ondulada prateada debaixo dunha vieira de ouro.

Explicación: *a cuncha refírese á vieira atopada no bordo do sombreiro de Santiago no altar da Niederweidbach Marienkirche e representa unha conexión coa peregrinación.*

Großauheim
Hanau - **Großauheim**, distrito de Main-Kinzig

Tres vieiras de prata en vermello sobre unha roda de prata de seis raios

Explicación: *as cunchas son o sinal de Santiago, patrón da igrexa de Großauheim; a roda de abaixo mostra a afiliación histórica a Maguncia.* O escudo, deseñado por Otto Korn, foi concedido en 1950 polo Ministerio do Interior de Hesse.

 Rudesheim am Rhein
**Rüdesheim am Rhein**, distrito de Rheingau-Taunus

En vermello sobre unha base verde, un xinete de prata con capa de ouro e armadura de ouro sobre un cabalo de prata con bridas de ouro camiñando pola liña da base do escudo, levantando a capa azul coa man esquerda e cunha espada de prata na man dereita; á esquerda do escudo un home con barba de prata de capa dourada con túnica longa e sombreiro de peregrino, na man dereita un libro negro con bordo vermello, na esquerda un bastón dourado; enriba unha vieira de prata, no medio do pé do escudo un xove de prata de cabelos dourados sentado virado á esquerda, descalzo nun cueiro, cos brazos levantados, na man esquerda unha muleta negra,

Explicación: *o xinete é San Martiño de Tours, que comparte a súa capa cos pobres que ten diante, o peregrino é Santiago.* *–* O escudo de Rüdesheim sufriu moitos cambios e, en ocasións, no século XIX estaba composto só pola cuncha de vieira. Un selo semellante xa existía como selo nos séculos XVII e XVIII.

Mainz-Kastel
Wiesbaden - **Mainz** (ou **Maguncia**)-**Kastel**

En azul, cuncha de prata de sete nervaduras.

Explicación: *a cuncha do escudo de Kastel remóntase a unha confraría de Santiago; un gran Camiño de Santiago desde o leste atopaba o Rin en Kastel, xa que aquí a ponte ofrecía a oportunidade de cruzar o río; este escudo utilizouse por primeira vez no século XIX, no XVII tiña aínda a roda de Maguncia.*

Mecklemburgo-Pomerania Occidental
---------------------------------

 Wittenberg
**Wittenbeck**, distrito de Rostock

Dividido en diagonal por unha barra ondulada de prata, arriba en azul tres cunchas de prata (2:1) na esquina, abaixo en verde unha rama inclinada de espiñeiro negro con tres pares de follas de prata e seis froitos dourados.

Baixa Saxonia
-------------

 Bramstedt
**Bramstedt**, distrito de Cuxhaven

Dividido por azul e ouro, enriba de tres cabezas de can de prata con linguas e colar de ouro, debaixo unha vieira azul. 

Explicación: *as cabezas de rottweiler proceden do escudo de armas da familia de Bramstedt, a cuncha de vieira lembra ao apóstolo Santiago, patrón da igrexa local.*

 Wenzen
Einbeck - **Wenzen**, distrito de Northeim

Dividido por azul e ouro, enriba dun león dourado, debaixo dun monte vermello, dentro do cal hai unha vieira de prata

Explicación: *as cores ouro e azul simbolizan o Ducado de Brunswick, o león a familia dos Homburg, a montaña vermella as aldeas e a cuncha de Santiago.*

 Gardenssen
**Gardessen**, distrito de Wolfenbüttel

Partida de azul e ouro, sobre unha barra ondulada rebaixada na base do escudo en cores mesturadas diante dunha torre defensiva dourada con tellado a catro augas, dúas bólas de torre e unha porta negra, detrás dunha cuncha azul.

Explicación: *a torre do escudo lembra ao Kiekelborch, unha antiga torre de vixía contra os eslavos que se asentaban nas beiras do Elba; a cuncha remite á pedra calcaria da zona onde se adoitan atopar fósiles.*

Kalefeld - **Eboldshausen**, distrito de Northeim

En azul unha barra de onda esquerda oblicua de prata, enriba dun ramo de colleita de tres espigas de millo douradas, as exteriores inclinadas cara a fóra, dúas rosas vermellas con espigas douradas e lazo dourado, debaixo dunha cuncha de prata. (arquivo danado, véxase en )

Explicación: *a cuncha de vieira apunta á Jakobi-Kirche, a viga ondulada ás moitas fontes da zona.* *O ramo da colleita simboliza unha tradición centenaria en Eboldshausen.*

 Stinstedt
**Stinstedt**, distrito de Cuxhaven

En prata San Joost (ou Jobst, Jodokus ou Iodoc) con túnica verde de peregrino cun bastón vermello na man dereita e unha vieira dourada na esquerda; ao seu pé esquerdo unha coroa de ouro. 

Explicación: *no barrio de San Joost había unha capela de peregrinación moi visitada até a Reforma, que posteriormente se trasladouse a Stinstedt.*

Renania do Norte-Westfalia
--------------------------

 Ehringhausen
Geseke - **Ehringhausen**, distrito de Soest

O escudo actual, deseñado en 1998, consta de tres partes e mostra unha vieira branca e unha rosa branca de cinco pétalos sobre fondo amarelo, e unha roda de vagón amarela de cinco raios sobre fondo vermello.

Explicación: *a cuncha simboliza o patrón de Ehringhausen, Santiago.* *A rosa remóntase aos nobres asentados en Störmede arredor de 1233.* *A roda do carro foi tomada do escudo familiar de Friedrich von Hörde.*

 Ennigerloh
**Ennigerloh**, distrito de Warendorf

Tres en verde, conxunto 2:1, cunchas de prata cun peche negro

Explicación: *as cunchas refírense aos depósitos de pedra calcaria, ao tempo que son atributos do patrón da igrexa de Santiago.* *O sinople representa o uso agrícola do termo municipal.* *O escudo actual data de xuño de 1955.*

 Groin
Rees - **Groin**, distrito de Kleve

En verde, cinco cunchas de prata (3:2)

Explicación: *o escudo procede dos señores da Casa de Groin.* *As cinco cunchas representan as cinco granxas de Groin, nomeadas en 1652.*

Weilerswist - **Meternich**, distrito de Euskirchen

Explicación: *a cruz indica que o lugar pertencía ao antigo Electorado de Colonia.* *A parte inferior lembra a dúas familias que levaban o nome de Metternich pero non estaban emparentadas.*

* Arquivo danado, véxase  Neukirchen

Grevenbroich - **Neukirchen**, Rhein-Kreis Neuss

Cuartelada de prata a azul, no campo 1 unha cruz de barra negra continua, no 2 baixo unha coroa dourada tres follas de tileiro dourado, no 3 un ganso de prata con coraza vermella e no campo 4 unha vieira negra.

Explicación: *a cruz representa a antiga afiliación a Colonia, a coroa e as follas de tilo simbolizan antigos nomes de casa/familia, o ganso é o atributo do santo Liudger (~742–809) – fundou o "Wehlerhof" na cidade na época de Carlomagno, e a vieira representa a Igrexa de Santiago, que lle deu nome á cidade.*

 Oeding
Südlohn - **Oeding**, distrito de Borken

Escudo do antigo concello de Oeding: En vermello, unha torre prateada de cuberta cónica e piso superior que sobresae sobre un friso de ameas. Das oito xanelas negras, catro están dispostas por parellas sobre o friso, catro por parellas (heráldica) debaixo á dereita, franqueadas por dúas cunchas prateadas.

Explicación: *o escudo lembra o antigo Castelo de Oeding e Santiago, o patrón da parroquia de Oeding.* *Os señores de Keppel, señores de Oeding nos séculos XVI e XVII, levaban cunchas no brasón.*

Amt Plettenberg
**Amt Plettenberg** (antigo), hoxe Märkischer Kreis (distrito de Mark)

Partida de ouro e azul, cuberta cunha barra en tres filas de vermello e prata, diante unha cuncha vermella caída

Jakobwüllesheim
Vettweiß - **Jakobwullesheim**, distrito de Düren

 

En campo azul, tres vieiras de prata colocadas dúas e unha.

Römershagen
Wenden - **Römershagen**, distrito de Olpe

Dividida por vermello e prata, enriba dunha espada de prata cun pomo redondo apuntando cara á dereita, unha cuncha de prata, debaixo dunha cruz de barra negra continua. 

Explicación: *o escudo do antigo concello de Römershagen amosa a vieira identificando o lugar como etapa do Camiño de Santiago, a espada é unha referencia ao Freistuhl (corte vehmica carolinxia), a barra transversal negra lembra a antiga afiliación a Kurköln.*

Renania-Palatinado
------------------

 Ahrbrück
**Ahrbrück**, asociación comunitaria Altenahr, distrito de Ahrweiler

En ouro baixo unha barra negra elevada tres cunchas vermellas (2:1)

Explicación: *as tres cunchas simbolizan a fusión das comunidades de Ahrbrück, Brück e Pützfeld.* *A barra representa a administración uniforme, negro, vermello, dourado para as cores federais e estatais de Renania-Palatinado.*O deseño do escudo baséase no escudo da familia von Friemersdorf, do antigo castelo de Pützfeld; o seu escudo presentaba tres cunchas negras sobre prata. O actual data de agosto de 1977.

Alfen
**Alflen**, municipio de Ulmen , distrito de Cochem-ZellBaixo unha cabeza de escudo verde, nela unha urna de prata, en prata unha punta vermella insertada, nela unha viga inclinada de chanzos dourados, diante un corno roxo, detrás dunha cuncha negra. Explicación: *o corno, a cuncha e a viga inclinada da viga proceden do escudo de armas da familia Metternich-Winneburg-Beilstein, como xa ocorreu no selo xudicial de 1477 e 1761.*

VG Alsenz-Obermoschel
**Asociación de municipios Alsenz-Obermoschel**, distrito de Donnersberg

Dentro dun bordo azul dividido por prata e ouro por unha barra ondulada azul, enriba barra por barra unha cuncha azul e un león azul con coiraza e lingua vermella, debaixo da barra un león vermello con lingua azul tornada á esquerda e un león vermello e igrexa con dúas torres flanqueantes con cubertas de tenda decoradas con bólas cruzadas

Baldringen
**Baldringen**, municipio de asociación de Saarburg-Kell, distrito de Trier-Saarburg

En ouro, unha cruz de barra vermella continua cuberta con cinco cunchas de prata (1:3:1). 

Explicación: *a cruz vermella lembra a antiga soberanía de Trier, as cunchas son do século XV, remite á familia do cabaleiro von Baldringen.* *O escudo municipal actual é de 1951.*

Beilstein
**Beilstein**, Verbandsgemeinde de Cochem, distrito de Cochem-Zell

Brasón en cuartos, no campo 1 en ouro unha barra vermella de tres chanzos, no campo 2 en negro unha vieira de prata, no campo 3 en vermello corneta de prata e no campo 4 en prata unha cruz de barra vermella facetada continua.

Dahlheim
**Dahlheim**, comunidade de Loreley, Rhein-Lahn-Kreis

Escudo partido, dividido á esquerda; Dous bastóns de peregrino cruzados cubertos con vieira de prata; na parte traseira arriba nun campo azul de tellas douradas con león dourado; abaixo en cruz de barra vermella prata. 

Explicación: *a metade dereita do escudo remite ao patrón da igrexa, Santiago; a parte superior esquerda mostra o león de Nassau, ducado do que Dahlheim formou parte no século XIX; na parte inferior esquerda móstrase a cruz de Tréveris, á que pertenceu Dahlheim por case 450 anos (1354–1803).*

Dasburg
**Dasburg**, Verbandsgemeinde Arzfeld, Eifelkreis Bitburg-Prüm

Unha barra dourada en negro, rematada cunha cuncha vermella

Explicación: *en 1774 un selo dos membros do xurado do dominio de Dasburg levaba unha barra de ouro en negro* *cuberta cunha vieira vermella de* *Santiago o Maior.*O escudo escudo actual ten validez legal do Ministerio do Interior de Renania-Palatinado desde 1967.

Dommershausen
**Dommershausen**, municipio de Kastellaun, distrito de Rhein-Hunsrück

En cuartos, en 1 en azul unha cruz de áncora de prata, en 2 fustes vermellos-prateados (4 veces 4), en 3 en prata tres cunchas negras (2:1) e en 4 en vermello tres fibelas de prata superpostas en diagonal (*Rincke*). 

Explicación: *a cruz de áncora é un símbolo histórico, o fuste vermello e prateado apunta ao condado de Sponheim, as cores á afiliación a Trier, as cunchas proceden do escudo de armas de Metternich e as fibelas de Boos von Waldeck.*

Dörrmoschel
**Dörrmoschel**, *Verbandsgemeinde* de Rockenhausen, Donnersbergkreis

Dividido por vermello e dourado con pé de escudo verde, enriba dunha cuncha de prata, debaixo dun xabaril negro camiñando na liña do pé do escudo

Fisch
**Fisch**, Asociación de Municipios de Saarburg, distrito de Trier-Saarburg

En azul, un encaixe lateral ondulado de prata á metade (babero ou cono caído), rematado cunha vieira azul, acompañado na parte superior dun peixe de prata, na parte inferior un arado de prata. 

Explicación: *Fisch pertenceu ao Ducado de Luxemburgo no dominio de Wincheringen até a Revolución Francesa.* *As cores do escudo azul e branco refírense a isto como cores luxemburguesas; un peixe móstrase no terzo superior da cabeza do escudo como armas falantes.* *Fisch atópase na antiga vía romana Tréveris-Metz, e logo foi parte do Camiño de Santiago.*

Girod
**Girod**, municipio asociativo de Montabaur, distrito de Westerwald

Dividido por vermello e dourado e por unha barra ondulada de prata na parte dianteira e azul na parte traseira, unha chave de prata caída cruzada en diagonal cunha espada do mesmo tipo na parte superior dereita, cuberta cunha vieira de prata. Debaixo unha escaleira de prata de tres niveis que crece fóra do bordo do escudo, unha roda de muíño de cinco raios na parte superior esquerda, debaixo unha folla de aixada en forma de corazón azul

Explicación: *os dous brasóns, vermello e ouro, representan os distritos de Girod e Kleinholbach.* *As cores do escudo de armas vermello e prata para Trier á dereita e azul e ouro para o Ducado de Nassau á esquerda simbolizan os antigos soberanos.* *Os atributos dos patróns das igrexas de Girod (Santiago) e Kleinholbach (San Pedro e Paulo) móstranse como chaves e espadas cruzadas para San Pedro e Paulo e a vieira para Santiago.* *A barra de ondas é o Eisenbach, que atravesa ambos os distritos.* *A roda representa cinco muíños nas súas marxes.* *A lámina en forma de corazón dunha aixada simboliza o topónimo.* *As tres etapas describen a mina a ceo aberto "escalonada".*

Heddesdorf
Neuwied - **Heddesdorf**, distrito de Neuwied

Unha barra oblicua de prata en azul, cuberta con tres vieiras vermellas

Heiligenmoschel
**Heiligenmoschel**, Verbandsgemeinde de Otterberg, distrito de Kaiserslautern

En azul, unha vieira de prata caída

Hoppstädten
**Hoppstädten**, municipio de Lauterecken-Wolfstein, distrito de Kusel

Dividido, diante seis barras vermellas de ouro, detrás de ouro un león vermello blindado e con lingua azul sobre unha cuncha azul

Lohnsfeld
**Lohnsfeld**, municipio da asociación Winnweiler, distrito de Donnersberg

Partida prata e vermella, diante unha rama de carballo verde con dúas follas verdes, copa de froita verde central e landra dourada, detrás en roxo unha vieira dourada

Explicación: *os motivos do escudo de Lohnsfeld baséanse no selo da corte das cortes de Lohnsfeld e Potzbach, que se remonta ao século XVI.* *A póla de carballo é un símbolo da corte de Falkenstein, que aparece nunha gran cantidade de antigos selos da corte, a vieira representa a Santiago, patrón da igrexa de Lohnsfeld.* *O escudo actual data de 1928, con validez legal desde 1983.*

Naunheim
**Naunheim**, municipio da asociación Maifeld, distrito de Mayen-Koblenz

Baixo unha cabeza de escudo de prata hai tres cunchas negras, en vermello unha aguia real coroada

Explicación: *a aguia real coroada fronte ao campo vermello está sacada das armas da familia von Dadenberg.* *As tres cunchas son o escudo do conde von Metternich, do castelo de Naunheim.*

Niedermoschel
**Niedermoschel**, municipio de asociación Alsenz-Obermoschel, distrito de Donnersberg

Dividido na parte superior, por diante cargado un león dourado coroado e con lingua vermella, detrás azul prateado oblicuamente en forma de diamante, debaixo en azul unha cuncha de prata.

Niederstedem
**Niederstedem**, Verbandsgemeinde Bitburg-Land, Eifelkreis Bitburg-Prüm

Dividido por ouro e azul, enriba dunha aguia bicéfala negra e de cor vermella, con bordos de plumas de cuberta de prata que crecen ao longo da liña divisoria, debaixo unha vieira de prata.

Explicación: *como referencia á antiga afiliación á abadía de San Maximino de Tréveris, a aguia bicéfala está na cabeza do escudo e na parte inferior, como referencia a Santiago, a vieira de prata.*

Obermoschel
**Obermoschel**, municipio da asociación Alsenz-Obermoschel, distrito de Donnersberg

Dividido por prata e azul, enriba dun león azul de lingua vermella, armado de ouro e coroado que crece da división, debaixo unha cuncha de prata

Plein
**Plein**, Verbandsgemeinde de Wittlich-Land, distrito de Bernkastel-Wittlich

Baixo unha cabeza de escudo de prata con tres cunchas negras (2:1) en vermello, un viaduto de prata continuo con catro piares sobre unha cobra dourada

Explicación: *Un dos moitos Camiños de Santiago pasa por Plein.*

Rheinbrohl
**Rheinbrohl**, Verbandsgemeinde de Bad Hönningen, distrito de Neuwied

Partida de prata e azul, diante unha cruz de barra vermella continua, detrás de tres, dúas vieiras de prata colocadas a dúas e unha

Explicación: *a cruz vermella indica a antiga afiliación aTrier.* *As cunchas están tomadas dos escudos dos arcebispos de Tréveris. O selo municipal xa mostra o escudo cunha cruz e cunchas nas estampas desde 1610.*O brasón actual ten validez legal desde 1949.

Sitters
**Sitters**, concello de Alsenz-Obermoschel, Donnersbergkreis

Dividido por negro e prata, enriba dun león dourado con lingua vermella, unha vieira de prata nas patas dianteiras, debaixo dun báculo azul inclinado cunha curvatura de follas de trevo e un lis azul.

Sulzheim
**Sulzheim**, Verbandsgemeinde de Wörrstadt, distrito de Alzey-Worms

En azul, unha crecente cruz alta facetada dourada, en ángulo catro vieiras de prata

Explicación: *o escudo mostra a cruz insignia e a vieira dos patróns da igrexa de Sulzheim de forma abstracta.* 

Teschenmoschel
**Teschenmoschel**, Verbandsgemeinde Rockenhausen, Donnersbergkreis

Dividido por ouro e vermello, enriba dun xabaril negro saltando, debaixo dunha cuncha de prata, rematada por tres pedras de prata

Explicación: *o brasón foi aprobado polo goberno do distrito de Neustadt en 1983 e remóntase a un selo xudicial de 1755.* *O xabaril procede do escudo dos señores de Schorrenburg e as tres pedras en vermello dos señores de Hunolstein.* *A cuncha fai referencia ao nome do lugar.*

Walhausen
**Walhausen**, *Verbandsgemeinde* de Zell (Mosela), distrito de Cochem-Zell

Unha punta negra curva e caída en prata, na que unha viga dourada inclinada (escalonada), acompañada de cruces gregas douradas, tres cornos vermellos xirados cara á esquerda na parte dianteira, tres cunchas negras na parte traseira. 

Explicación: *Walhausen pertencía á corte de Blankenrath.* *As vigas, os cornos e as cunchas son símbolos do selo de Blankenrath do 15 de marzo de 1775.*

Saarland
--------

Kleinblittersdorf (alt)
**Kleinblittersdorf**, *Regionalverband* de Saarbrücken

Wettlach
**Mettlach** (até 1974), distrito de Merzig-Wadern

Orscholz
Mettlach **-Orscholz**, distrito de Merzig-Wadern

Dunha viga oblicua de prata, cargada unha chave vermella caída, dividido por azul e verde, enriba unha vieira de prata, debaixo dun vaso esférico de prata. 

Explicación: *Orscholz pertencía ao dominio de Montclair na Idade Media.* *Os señores de Montclair da Casa de Clermont teñen unha chave vermella como escudo de armas en prata, e pode remitir á interpretación popular do nome Cloef (o miradoiro máis coñecido do Saarland).* *Os herdeiros colocaron unha vieira de prata no campo azul. No sinople inferior preténdese indicar o val visto desde Orscholz, hai un vaso de prata polo emprego de moitos residentes na industria cerámica en Mettlach.*

Perl
**Perl**, distrito de Merzig-Wadern 

Partida de prata e roxo, na parte dianteira unha barra inclinada vermella, nela tres vieiras de prata cargadas cun colar de torneo azul de cinco ramas, na parte traseira dúas chaves de prata cruzadas en diagonal.

Perl (baté 1974)
**Perl** (até 1974), distrito de Merzig-Wadern

En prata, unha barra oblicua vermella, con tres vieiras de prata apiladas, cargadas cun colar de torneo azul de cinco cordóns.

Amt Perl
antigo **Amt Perl**

Partida de prata e ouro, diante unha barra vermella inclinada, nela tres vieiras de prata, cubertas cun colar de torneo azul de cinco cordóns, na parte traseira dúas chaves vermellas cruzadas en diagonal.

Sachsen-Anhalt
--------------

 Hettstedt
**Hettstedt**, distrito de Mansfeld-Südharz 

En prata un home de barba negra con aureola vestido con túnica dourada cun cinto negro e bolsa no lado dereito con cuncha de prata, manto verde e sombreiro decorado con vieira de prata, sandalias negras e bastón negro de peregrino. Nas mans sostén cada unha un escudo, dividido sete veces por prata e vermello á dereita, prata en cuartos á esquerda, unha e catro divididas seis veces por prata e vermello, en dúas e tres dúas barras de diamante vermello que se tocan de tres diamantes cada unha. 

Explicación: *o home representado é Santiago, patrón da igrexa, co escudo de Querfurt na man dereita e o escudo de armas (antes de 1481) dos condes de Mansfeld-Querfurt na esquerda.*O escudo foi deseñado polo heraldista municipal a partir dun modelo histórico.

Mücheln
**Mücheln**, distrito de Saale

De verde, un home dourado, con barba, con roupa de manga ancha e capa douradas, sombreiro negro cuberto cunha vieira de prata e zapatos negros, nas mans un bastón de peregrino de prata a dereita e vieira de prata caída á esquerda

Explicación: *o home do escudo é Santiago, mencionado por primeira vez nun selo do concello en 1463.*

Turinxia
--------

Dornburg
**Dornburg** (antigo), distrito de Saale-Holzland

En prata, un home descalzo, de cores naturais e barba prateada, con túnica de toga marrón sen mangas e semellante sombreiro de ala ancha, cunha vieira de prata, debaixo do brazo dereito unha barra de pan marrón, coa man esquerda apoiado nun bastón marrón de peregrino.

Gossel
Geratal - **Gossel**, distrito de Ilm

Crecendo en negro a partir da base do escudo dourado con tres cruces negras dispostas en barra, o busto dun home de cor natural con barba e pelo dourados, túnica e un sombreiro cunha vieira dourados decorado, suxeita un bastón curvo dourado en ambas as mans, acompañado na parte superior dereita de tres (esquina 2:1) bólas de ouro

Explicación: *O motivo principal do escudo remóntase a un motivo de selo utilizado dende o século XVII; Santiago podería asociarse posibelmente ao convento cisterciense que estaba nas inmediacións do lugar e servía de albergue de peregrinación. Unha escultura de St. Jakob creada en 1909 conservouse na paisaxe urbana até hoxe. As tres bolas son atributos de San Nicolás para unha igrexa de Gossel que xa non existe, dedicada a este santo. As cruces da base representan tres cruces expiatorias que existen na localidade*.

O brasón actual foi deseñado polo heraldista Frank Diemar e aprobado pola administración estatal de Turinxia en 1995.

 Uder
**Uder**

Dividido por vermello e azul por unha barra ondulada de prata á esquerda, enriba dunha roda de seis raios prateada, debaixo dunha vieira prateada.

Explicación: *a barra ondulada representa a localización de Uder no Leine, a roda testemuña a afiliación do lugar a Maguncia durante séculos.* *A vieira representa a advocación da igrexa local a Santiago, o fondo azul simboliza a María.*

Véxase tamén
------------

* *Artigo principal: **Lista de escudos que presentan a cuncha de vieira** (no mundo)*

* Lista de municipios de Austria con vieiras no escudo
* Lista de municipios de Bélxica con vieiras no escudo
* Lista de municipios de Francia con vieiras no escudo
* Lista de municipios de Portugal con vieiras no escudo
* Lista de municipios de Suíza con vieiras no escudo
* Cuncha heráldica
* Heráldica

Notas
-----

1. ↑  Rey, Manuel (2018-09-13). "A vieira xacobea non é a galega: é a mediterránea". *GCiencia*. Consultado o 2022-04-16.
2. ↑  Heras, Ignacio Iñarrea Las (2021-11-16). "El vakner del peregrino armenio Mártir (siglo XV): una perspectiva sobre la presencia de la fauna jacobea en la literatura francesa". *Revista de Filología Románica* (en castelán) **38**: 159–179. ISSN 1988-2815. doi:10.5209/rfrm.78814.
3. ↑  Wappenbeschreibung bei www.amstetten.de, consultado o 6 de decembro de 2013
4. ↑  Wappenbeschreibung bei www.bermatingen.de, consultado o 6 de decembro de 2013.
5. ↑  Wappenbeschreibung bei www.lonsee.de, consultado o 6 de decembro de 2013.
6. ↑  "gemeindeinfo\_wappen". *web.archive.org*. 2011-07-28. Archived from the original on 28 de xullo de 2011. Consultado o 2022-04-16.
7. ↑  Taboleiro informativo sobre a maqueta da vieira diante da igrexa parroquial de San Silvestre
8. ↑  Wappenbeschreibung bei www.unterschneidheim.de, abgerufen am 6. Dezember 2013.
9. ↑  Beschreibung auf „Haus der bayerischen Geschichte"
10. ↑  "Haus der Bayerischen Geschichte - Bayerns Gemeinden". *www.hdbg.eu*. Consultado o 2022-04-15.
11. ↑  "Haus der Bayerischen Geschichte - Bayerns Gemeinden". *www.hdbg.eu*. Consultado o 2022-04-15.
12. ↑  Karl-Heinz Erk: *Effeldorfer Festschrift*, 1990.
13. ↑  "Haus der Bayerischen Geschichte - Bayerns Gemeinden". *www.hdbg.eu*. Consultado o 2022-04-15.
14. ↑  Wappenbeschreibung bei www.fischach.de, consultado en decembro de 2013.
15. ↑  Haus der Bayerischen Geschichte, consultado o 27 de febreiro de 2015.
16. ↑  Homepage.eu. "kostenlose Homepage erstellen - Gratis eigene private Homepage". *Homepage.eu* (en alemán). Consultado o 2022-04-16.
17. ↑  Beschreibung Descrición do escudo de armas de Tschirner na base de datos da Casa da Historia de Baviera; Consultado o 26 de xaneiro de 2019.
18. ↑  Notizen aus dem Stadtarchiv. 1999. Stadtarchivar Rolf Göttert: Geschichte des Rüdesheimer Wappens PDF; 101 kB
19. ↑  Wappenbeschreibung bei www.ehringhausen.de; Consultado o 25 de xaneiro de 2019.
20. ↑  Gemeinde Ahrbrück: Wappenbeschreibung
21. ↑  Wappenbeschreibung bei www.dasburg.de; abgerufen am 25. Januar 2019.
22. ↑  "Wayback Machine". *web.archive.org*. 2016-03-04. Archived from the original on 04 de marzo de 2016. Consultado o 2022-04-16.
23. ↑  Wappenbeschreibung da web da comunidade local de Lohnsfeld; consultado o 9 de marzo de 2021.
24. ↑  Land, Verbandsgemeinde Bitburger. "Verbandsgemeinde Bitburger Land - Wappen". *Verbandsgemeinde Bitburger Land* (en alemán). Arquivado dende o orixinal o 18 de maio de 2022. Consultado o 2022-04-16.
25. ↑  Sulzheimer Ortsgeschichte
26. ↑  Karl Heinz Debus: *Das große Wappenbuch der Pfalz*. Neustadt an der Weinstraße 1988, ISBN 3-9801574-2-3.
27. ↑  Wappenbeschreibung Na páxina principal do concello de Walhauen; consultado o 21 de novembro de 2020.
28. ↑  Neues Thüringer Wappenbuch Band 2 Seite 12; Herausgeber: Arbeitsgemeinschaft Thüringen e.V. 1998, ISBN 3-9804487-2-X.