| Rinoceronte branco |
| --- |
| Rinoceronte branco, *Ceratotherium simum* |
| Estado de conservación |
| Case ameazada (NT)Case ameazada |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Perissodactyla |
| Familia: | Rhinocerotidae |
| Xénero: | ***Ceratotherium*** |
| Especie: | ***C. simum*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Ceratotherium simum'**(Burchell, 1817) |
| Mapa distribución orixinal [laranxa: subespecie do norte (C. s. cottoni), verde: subespecie do sur (C. s. simum)].Mapa distribución orixinal [laranxa: subespecie do norte (*C. s. cottoni*), verde: subespecie do sur (*C. s. simum*)].Mapa distribución orixinal [laranxa: subespecie do norte (*C. s. cottoni*), verde: subespecie do sur (*C. s. simum*)]. |
| Mapa distribución actual(marrón – nativo, rosa – reintroducido, vermello – introducido)Mapa distribución actual(marrón – nativo, rosa – reintroducido, vermello – introducido)Mapa distribución actual(marrón – nativo, rosa – reintroducido, vermello – introducido) |
| Subespecies |
| *Ceratotherium simum cottoni* (norte)
*Ceratotherium simum simum* (sur) |

(vídeo) Parella de rinocerontes brancos no Zoo de Tobu en Saitama, Xapón.
O **rinoceronte branco** (*Ceratotherium simum*) é a meirande e máis numerosa especie de rinocerontes que existe. Ten unha boca ancha que usa para pastar e é a máis social de tódalas especies de rinocerontes. O rinoceronte branco ten dúas subespecies: o rinoceronte branco do sur, con arredor de 19 682–21 077 animais en estado salvaxe no ano 2015, e o máis raro rinoceronte branco do norte. A subespecie do norte ten moi poucos exemplares, con tan só dous exemplares no 2018 (dúas femias, Fatu e Najin), ámbalas dúas en catividade. Sudan, o derradeiro rinoceronte branco do norte macho, morreu en Kenya o 19 de marzo de 2018.

Nome
----

Rinoceronte branco no Parque Nacional Murchison, Uganda.
Unha popular teoría da orixe do nome "rinoceronte branco" é a mala tradución dende o neerlandés ó inglés. A palabra inglesa "white" (*branco*) deriva da palabra neerlandesa "wijd", que significa "ancho" ou "grande". A palabra "wide" refírese á anchura da boca do rinoceronte. Os colonos anglófonos do Sur de África interpretaron a palabra "wijd" por "white" e o rinoceronte coa boca ancha acabou chamándose rinoceronte branco e o outro, coa boca en punta estreita, chamouse rinoceronte negro. Ironicamente, neerlandeses (e Afrikaners) usaron un calco da palabra inglesa, e tamén eles chaman *branco* ó rinoceronte. Isto suxire que a orixe da palabra foi anterior á codificación polos escritores neerlandeses. Unha revisión da literatura neerlandesa e afrikaans sobre o rinoceronte non presentou ningunha proba de que a verba *wijd* se empregara nunca para describir ó rinoceronte fóra do uso oral. Outras teorías populares suxiren que o nome provén da súa gran dispersión en África, á cor debido a envorcarse en terra calcaria ou excrementos de aves ou pola cor máis clara do seu corno.

Taxonomía e evolución
---------------------

O rinoceronte branco é probablemente descendente do *Ceratotherium praecox* que viviu hai 7 millóns de anos. Restos deste rinoceronte foron atopados en Langebaanweg, preto de Cidade do Cabo. Porén, unha revisión dos restos fósiles dos rinocerontes de África por Denis Geraads suxire que a especie de Langebaanweg é do xénero *Ceratotherium*, pero non *Ceratotherium praecox* como o exemplar tipo de *Ceratotherium praecox* debe ser, senón  *Diceros praecox*, xa que amosa afinidades estreitas co rinoceronte negro *Diceros bicornis*. Suxeriuse tamén que o rinoceronte branco moderno ten un cranio máis longo que o *Ceratotherium praecox* para facilitar o consumo de pastos máis curtos como resultado da tendencia a longo prazo das condicións máis secas de África. Mais, se *Ceratotherium praecox* é realmente o *Diceros praecox*, entón o cranio máis curto podería indicar unha especie de pasto. Dentes de fósiles atribuídos a *Ceratotherium* atopados en Makapansgat, foron analizados por isótopos de carbono e os investigadores concluíron que eses animais consumiron un 30% máis de pasto na súa dieta, o que supón que non son os fósiles do extinto *Ceratotherium simum* que só come herba. Polo tanto a verdadeira liñaxe do rinoceronte branco debería ser; *Ceratotherium neumayri* → *Ceratotherium mauritanicum* → *C. simum* sendo os rinocerontes de Langebaanweg *Ceratotherium sp.* (aínda sen nome), sendo os rinocerontes negros descendentes do *C. neumayri* vía *Diceros praecox*. É probable entón que o antepasado común dos rinocerontes brancos e negros fose un herbívoro mixto, e as dúas liñaxes especializáronse por separado en buscar e pastar.

### Rinoceronte branco do sur

Rinoceronte branco do Parque Nacional Lago Nakuru.
Rinocerontes brancos preto do Parque Nacional Waterberg, Namibia.
Existen dúas subespecies de rinocerontes brancos; o rinoceronte branco do sur (*Ceratotherium simum simum*) e rinoceronte branco do norte. O 31 de decembro de 2007, calculouse uns 17.480 exemplares de rinoceronte branco do sur en liberdade (IUCN 2008), sendo a subespecie de rinoceronte máis abondosa do mundo. Suráfrica é o bastión desta subespecie (93.0%), conservando 16.255 individuos en liberdade no 2007 (IUCN 2008). Hai poboacións máis pequenas reintroducidas nos hábitats históricos en Namibia, Botswana, Cimbabue e Eswatini, mentres unha pequena poboación sobrevive en Mozambique. Outras poboacións foron introducidas fóra do antigo hábitat, como en Kenya, Uganda e Zambia. 

Rinocerontes brancos en Taman Safari, Indonesia.
Os brancos do sur capturados reprodúcense con facilidade en catividade con cantidades axeitadas de espazo e alimento, así como a presenza doutros rinocerontes femias en idade reprodutiva. Un exemplo disto son as 91 crías que naceron no San Diego Zoo Safari Park dende 1972. Porén, por razóns aínda descoñecidas, a taxa de reprodución é extremadamente baixa entre as femias de brancos do sur nadas en catividade.

### Rinoceronte branco do norte

*Artigo principal**:* Rinoceronte branco do norte.
Un rinoceronte branco do norte cruzando o ecuador durante a migración.
O **rinoceronte branco do norte** (*Ceratotherium simum cottoni*) está considerado en Perigo Crítico ou Extinto en Liberdade. Antigamente atopado en numerosos países do leste e centro de África baixo o Sáhara, está subespecie é un herbívoro dos prados e da sabana alborada. Inicialmente, seis destes rinocerontes viviron no Zoo Dvůr Králové da República Checa. Catro destes seis rinocerontes (que son tamén os únicos animais reprodutivos desta subespecie) foron transportados á Reserva Ol Pejeta de Kenya, onde os científicos agardaban que se recuperase e se salvase da extinción. Un dos dous rinocerontes da República Checa morreu en maio de 2011. Os dous machos quen de reproducirse naturalmente morreron en 2014 (un en Kenya o 18 de outubro e outro en San Diego o 15 de decembro). En 2015, o goberno de Kenya puxo a Sudan, o derradeiro macho da subespecie en Ol Pejeta con vixilancia armada 24 horas para disuadir os furtivos, pero morreu o 19 de marzo de 2018, co que só restan dúas femias vivas.

Notas
-----

1. ↑  SaveTheRhino.org, ed. (2015). "Rhino population figures". Consultado o 16 de maio de 2015.
2. ↑  Redacción (21 de marzo de 2018). "Morre o derradeiro macho de rinoceronte branco do norte". *GCiencia*. Consultado o 22 de marzo de 2018.
3. ↑  CNN (ed.). "World's last male northern white rhino dies". *CNN*. Consultado o 20 de marzo de 2018.
4. ↑  Rookmaaker, Kees (2003). "Why the name of the white rhinoceros is not appropriate". *Pachyderm* **34**: 88–93.
5. ↑  The Mammals of the Southern African Subregion, J.D. Skinner and RHN Smithers. 1990. 567
6. 1 2  PLIOCENE RHINOCEROTIDAE (MAMMALIA) FROM HADAR AND DIKKA (LOWER AWASH, ETHIOPIA), AND REVISION OF THE ORIGIN OF MODERN AFRICAN RHINOS, Denis Geraads, 2005
7. ↑  Evolving Eden: An Illustrated Guide to the Evolution of the African Large-Mammal Fauna, Alan Turner and Mauricio Anton. Columbia University Press (2004) ISBN 0-231-11944-5, p. 224
8. ↑  M. Sponheimer, K. Reed and J.A. Lee-Thorp Isotopic palaeoecology of Makapansgat Limeworks Perissodactyla Arquivado 04 de decembro de 2012 en Wayback Machine. South African Journal of Science Vol. 97 July/August 2001 pp. 327–328
9. ↑  Emslie and Brooks 1999; Emslie *et al*, 2007
10. ↑  Swaisgood, Ron (Summer 2006). "Scientific Detective Work in Practice: Trying to Solve the Mystery of Poor Captive-born White Rhinoceros Reproduction". *CRES Report* (Zoological Society of San Diego). pp. 1–3. Arquivado dende o orixinal o 23 de maio de 2013. Consultado o 19 de maio de 2013.
11. ↑  Northern White Rhinos. olpejetaconservancy.org
12. ↑  Johnston, Raymond (2 de xuño de 2011). "White rhino dies in Czech zoo, seven left worldwide". *Czech Position*. Arquivado dende o orixinal o 05 de xuño de 2011. Consultado o 19 de maio de 2013.
13. ↑  Young, Ricky (14 de decembro de 2014) Rare white rhino dies at safari park. *U-T San Diego*
14. ↑  Drazen Jorgic (19 de outubro de 2014). The Sydney Morning Herald, ed. "Death of rare northern white rhino leaves species on brink of extinction". Consultado o 19 de outubro de 2014.
15. ↑  Ellis-Petersen, Hannah (20 de marzo de 2018). The Guardian, ed. "Last male northern white rhino is put down". Consultado o 20 de marzo de 2018.

| * v
* c
* e
Especies existentes de perisodáctilos ordenados por suborde |
| --- |
| 
* Reino Animalia
* Filo Chordata
* Clase Mammalia
* Infraclase Eutheria
* Superorde Laurasiatheria

 |
| 

|  |
| --- |
| 
* **Hippomorpha**

 |

 |
| Equidae(Cabalos) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Equus*(incluíndo as cebras) | 
* Subxénero *Equus*: Cabalo salvaxe (*E. ferus*)
* Cabalo doméstico (*E. ferus caballus*)

* Subxénero *Asinus*: Asno salvaxe africano (*E. africanus*)
* Burro (*E. africanus asinus*)
* Onagro (*E. hemionus*)
* Kiang (*E. kiang*)

* Subxénero *Dolichohippus*: Cebra de Grévy (*E. grevyi*)

* Subxénero *Hippotigris*: Cebra común (*E. quagga*)
* Cebra de montaña (*E. zebra*)

 |

 |
| 

|  |
| --- |
| 
* **Ceratomorpha**

 |

 |
| Rhinocerotidae(Rinocerontes) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Rhinoceros* | 
* Rinoceronte da India (*R. unicornis*)
* Rinoceronte de Xava (*R. sondaicus*)

 |
| *Dicerorhinus* | 
* Rinoceronte de Sumatra (*D. sumatrensis*)

 |
| *Ceratotherium* | 
* Rinoceronte branco (*C. simum*)

 |
| *Diceros* | 
* Rinoceronte negro (*D. bicornis*)

 |

 |
| Tapiridae(Tapires) | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Tapirus* | 
* Tapir de Baird (*T. bairdii*)
* Tapirus kabomani (*T. kabomani*)
* Tapir de montaña (*T. pinchaque*)
* Tapirus terrestris (*T. terrestris*)

 |
| *Acrocodia* | 
* Acrocodia indica (*A. indica*)

 |

 |
| **Categoría** |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q159918
* BNF: 166657906
* EBID: ID
* GND: 4146541-6
* LCCN: sh85146506
* MAG: 2909358697
* NKC: ph135301

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 33432
* EOL: 311503
* EPPO: KRTTSI
* Fossilworks: 115823
* GBIF: 2440880
* GlobalSpecies: 951252
* iNaturalist: 43348
* IRMNG: 10228978
* ITIS: 625001
* IUCN: 4185
* MSW: 14100050
* NCBI: 9807
* Species+: 10255

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0325187

 |