| Capilaria |
| --- |
| capilaria |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Pteridophyta |
| Clase: | Pteridopsida |
| Orde: | Pteridales |
| Familia: | Pteridaceae |
| Subfamilia: | Vittarioideae |
| Xénero: | *Adiantum* |
| Especie: | ''***A. capillus-veneris''*** |

 |
| Nome binomial |
| '**Adiantum capillus-veneris'**L. |

A **capilaria** ou **cuadrillo** (***Adiantum capillus-veneris* L.**) é un fento do xénero *Adiantum* da familia Pteridaceae. Aparece en zonas temperadas e tropicais de todo o mundo. Medra nas catro provincias galegas.

Etimoloxía
----------

O nome específico *capillus -veneris* vén do latín *capillus, -i* = cabelo, cabeleira; *Venus, -eris* = Venus, logo cabelo de Venus. O nome vulgar galego: capilaria, ten a mesma etimoloxía.

As follas deste fento compáranse cos pelos dunha fermosa cabeleira, empregándose asemade na antigüidade para o coidado do cabelo, pois tíñase a crenza de que as plantas eran medicinalmente boas para as afeccións do órgano ao que se asemellan.

### Taxonomía

*Adiantum capillus-veneris* foi descrita por Carl von Linné e publicado e Species Plantarum en 1753.

### Nome común

A planta recibe diferentes nomes comúns en galego como:

* capilaria, cabelo de venus;
* cuadrillo, coantriño, colandrillo, colandriño, cuandrillo, cuantrillo, culandrillo, culantrillo.

Descrición
----------

Detalle das frondes
É un fento miúdo vivaz provisto dun rizoma rastreiro densamente cuierto de páleas estreitas e acastañadas do que xorden frondes de (3) 10 – 30 (40) cm de lonxitude. O pecíolo é igual ou lixeiramente máis curto que a lámina, de cor parda escura con tons avermellados ou negro. A lámina é de aparencia feble e delicada, de contorna oval ou ovada lanceolada, 1 – 3 pinnatisectas. As pínnulas teñen un peciólulo das mesmas características ca o pecíolo; as fértiles son flabeladas e teñen o ápice irregularmente lobulado; as estériles teñen forma de cuña e a súa marxe é máis ou menos serrada. As pínnulas presentan un fino sistema de veas que se ramifica dicotomicamente até a marxe. Os soros están protexidos polas dobreces lobuladas do ápice (a xeito de falso indusio) das pínnulas e teñen forma rectangular ou de ril, formados por 2 – 10 fileiras de esporanxios, cunha tonalidade castaña. Esporas tetraédricas – globosas, triletas, escuras e verrugosas.

Distribución
------------

En zonas temperadas e tropicais de todo o mundo. Aparece nas 4 provincias galegas.

Hábitat e ecoloxía
------------------

Este fento é característico de paredes polas que escorre a auga, moi frecuentemente ligado ao goteo das rochas porosas calcarias. Vai entre o nivel mar e os 1500 m de altitude. Clase: Adiantea capilli-veneris. Comunidades formadas esencialmente por comunidades brio-pteridofíticas que colonizan cantís, muros e penedos enchoupados de augas carbonatadas que precipitan sobre os restos orgánicos, polo que en ocasións forman sedimentos calcarios. Ademais da capilaria é característica destes ecosistemas: *Pinguicula grandiflora* subsp. *grandiflora*.

### Requirimentos ecolóxicos

Require penumbra e calor. Medra principalmente no piso colino principalmente. Prefire solos húmidos ou moi húmidos (indicadora de humidade) e exclusivamente básicos (pH maior de 6; indicadora de solos ricos en bases). Mellor en solos pobres nitróxeno.

Fungos asociados
----------------

O fungo *Hyalopsora adianti-capilli-veneris* parasita as frondes da capilaria; no envés das frondes óllanse unhas bóchegas alaranxadas que corresponden ao fungo.

Usos
----

### Usos medicinais

Ten principios antitusíxenos e expectorantes. A capilaria empregouse dende a antigüidade coma planta medicinal, xa Dioscórides, médico, farmacólogo e botánico grego, a mencionaba nos seus escritos.
Hoxe en día é pouco usada na medicina. Coma menciña natural as frondes frescas ou secas sábese que teñen propiedades antitusíxenas, adstrinxentes, depurativas, emolientes, febrífugas, laxantes, refrixerantes, estimulantes e sudoríficas; lixeiramente expectorantes e emenagogas. Emprégase en infusión ou xarope para combater a bronquite e afeccións da gorxa e tamén no tratamento do alcoholismo e para a eliminación de lombrigas parasitas. Emprégase externamente contra as mordedelas das serpes e picadas das abellas entre outras. No Nepal emprégase coma untura aplicado na testa contra as dores da cabeza.

### Usos culinarios

As frondes empréganse coma adubo en pratos doces, e secas para preparar infusións, incluso polo verán coma xaropes culinarios: cócense amodo durante varias horas e posteriormente se mesturan con azucre e o zume de froitas para preparar unha refrescante bebida.

Tamén se emprega coma planta ornamental.

Notas
-----

1. ↑  Nome vulgar galego preferido en *Termos Esenciais de Botánica* do Servizo de Normalización Lingüística da Escola Politécnica Superior de Lugo - Universidade de Santiago de Compostela, 2002. Tamén en *Nomenclatura vernácula da flora vascular galega*, E. Losada, J. Castro e E. Niño, (1992):, Xunta de Galicia
2. ↑  Nome vulgar en *Nomenclatura vernácula da flora vascular galega*, E. Losada, J. Castro e E. Niño, (1992), Xunta de Galicia
3. ↑  E. Losada, J. Castro e E. Niño, (1992): *Nomenclatura vernácula da flora vascular galega*, Xunta de Galicia

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *Adiantum raddianum*

### Ligazóns externas

* Asturnatura

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4678994
* MAG: 2778376452

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* APDB: 130414
* APNI: 76375
* BioLib: 61492
* Ecocrop: 2823
* EOL: 597687
* EPPO: ADICV
* EUNIS: 150111
* FloraBase: 26
* FNA: 200003518
* FoC: 200003518
* GBIF: 2651816
* iNaturalist: 63916
* IPNI: 17009280-1
* IRMNG: 10196175
* ISC: 112042
* ITIS: 17308
* IUCN: 164082
* NBN: NBNSYS0000002034
* NCBI: 13818
* PlantList: tro-26602671
* POWO: ID
* Soortenregister: 118301
* TAXREF: 447951
* Tela Botanica: 817
* Tropicos: 26602671
* uBio: 446683
* PLANTS: ADCA
* VASCAN: 8381
* VicFlora: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C0446271
* UNII: 6QYR43H87O

 |