Unha representación xerada por ordenador dun *dolly zoom*

Un **travelling compensado**, **dolly** **zoom dolly**, toma de **Hitchcock** (***Hitchcock shot***),  **efecto *Vertigo***,  **efecto *Jaws***, ou **efecto** **Zolly** (***Zolly shot***) é un efecto na cámara que parece socavar a normal percepción visual.
O efecto conséguese ampliando unha lente de zoom para axustar o ángulo de visión (moitas veces denominado campo de visión ou FOV) mentres a cámara se move (*dolling* ou *travelling* en inglés) cara ao suxeito ou se afasta del, de tal xeito que mantén o mesmo tamaño no cadro. Na súa forma clásica, o ángulo da cámara afástase dun suxeito mentres a lente fai zoom ou viceversa. Así, durante o zoom, hai unha distorsión de perspectiva continua, a característica máis directamente perceptible é que o fondo parece cambiar de tamaño en relación ao suxeito.

A aparencia visual para o espectador é que ou o fondo crece de súpeto en tamaño e detalle e supera o primeiro plano, ou ben o primeiro plano faise inmenso e domina a súa configuración anterior, dependendo de como se execute o zoom dolly. Dado que o sistema visual humano usa indicadores de tamaño e perspectiva para xulgar os tamaños relativos dos obxectos, ver un cambio de perspectiva sen un cambio de tamaño é un efecto moi inquietante, a miúdo con forte impacto emocional.

Historia
--------

O efecto foi o concibido por Irmin Roberts, un camarógrafo da segunda unidade da Paramount, na película *Vertigo* de Alfred Hitchcock. O plano foi usado desde entón en moitas outras películas, incluíndo *Goodfellas*, *Jaws*, e a serie de filmes sobre *O Señor dos Aneis*. Rainer Werner Fassbinder usa o efecto dúas veces nun plano en *Chinese Roulette* (1976).

O *zoom dolly* é usado habitualmente polos cineastas para representar a sensación de vertixe, un "sentimento de afastamento de si mesmo" ou un sentimento de irrealidade, ou para suxerir que un personaxe se está a decatar de algo que lle fai facer revalorizar todo o que antes cría.

Óptica
------

Para a maioría dos propósitos, pódese supoñer que o espazo da imaxe e o espazo do obxecto están no mesmo medio. Así, para un obxecto enfocado, a distancia entre a lente e o plano da imaxe {\displaystyle s\_{\text{i}}}, a distancia entre a lente e o obxecto {\displaystyle s\_{\text{o}}}, e a distancia focal f están relacionados por

{\displaystyle {1 \over s\_{i}}+{1 \over s\_{o}}={1 \over f}.}
Entón o aumento transversal é

{\displaystyle M={s\_{\text{i}} \over s\_{\text{o}}}={f \over (s\_{\text{o}}-f)}.}
A *ampliación axial* {\displaystyle M\_{\text{ax}}} dun obxecto en {\displaystyle s\_{\text{o}}} é a taxa de cambio da distancia lente-imaxe {\displaystyle s\_{\text{i}}} como a distancia lente-obxecto {\displaystyle s\_{\text{o}}} cambios. Para un obxecto de profundidade finita, pódese concibir o *aumento* axial medio como a relación entre a profundidade da imaxe e a profundidade do obxecto:

{\displaystyle M\_{\text{ax}}=\left|{d \over d(s\_{\text{o}})}{s\_{\text{i}} \over s\_{\text{o}}}\right|=\left|{d \over d(s\_{\text{o}})}{f \over (s\_{\text{o}}-f)}\right|=\left|{-f \over (s\_{\text{o}}-f)^{2}}\right|={M^{2} \over f}.}
Pódese ver que se a ampliación permanece constante, unha maior distancia focal dá como resultado un aumento axial menor, e unha distancia focal menor nun aumento axial maior. É dicir, cando se usa unha distancia focal máis longa mentres se afasta a cámara/lente do obxecto para manter o mesmo aumento *M*, os obxectos parecen máis pouco profundos e as distancias axiais entre obxectos parecen máis curtas. O contrario, aumentando a ampliación axial, ocorre con distancias focales máis curtas mentres se move a cámara/lente cara ao obxecto.

### Cálculo de distancias

Para conseguir o efecto, a cámara debe situarse a unha certa distancia do obxecto que se supón que permanece quieto durante o *dolly zoom*. A distancia depende do ancho que se vaia filmar a escena e do campo de visión (FOV de *field of view*) da lente da cámara. Antes de calcular as distancias necesarias nos diferentes campos de visión, hai que calcular o ancho constante da escena:

{\displaystyle {\text{distancia}}={\frac {\text{ancho}}{2\tan \left({\frac {1}{2}}{\text{FOV}}\right)}}.}
Por exemplo, un FOV de 90° e unha distancia de 2 metros producen un ancho constante de 4 metros, o que permite que un obxecto de 4 metros de ancho permaneza quieto dentro do cadro durante o efecto.

Notas
-----

1. 1 2  "Vertigo". *users.clas.ufl.edu* (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 03 de abril de 2019. Consultado o 02 de novembro de 2022.
2. ↑  "Stills Vertigo". *faculty.cua.edu*. Arquivado dende o orixinal o 15 de setembro de 2007. Consultado o 02 de novembro de 2022.
3. 1 2  Wickman, Forrest (2014-01-21). "A Supercut of the Vertigo Effect, from Hitchcock to Spielberg to Tarantino". *Slate Magazine* (en inglés). Consultado o 2022-11-02.
4. ↑  "Everything You Need to Know About the Dolly Zoom". *No Film School* (en inglés). 2014-01-21. Consultado o 2022-11-02.
5. ↑  Lyttelton, Oliver; Lyttelton, Oliver (2012-05-09). "5 Things You Might Not Know About Alfred Hitchcock’s Masterpiece ‘Vertigo’". *IndieWire* (en inglés). Consultado o 2022-11-02.
6. ↑  "This Is How A Dolly Zoom Works". Consultado o 2022-11-02.
7. ↑  Wickman, Forrest (2014-01-21). "A Supercut of the Vertigo Effect, from Hitchcock to Spielberg to Tarantino". *Slate Magazine* (en inglés). Consultado o 2022-11-02.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Cine*** |

### Outros artigos

* Efecto diorama

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q619904
* MAG: 2777350354

 |