recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**María Victoria Eiroa Díaz**, nada en Ferrol en 1915 e finada en Madrid o 2 de outubro de 2007, foi unha política galega.

Traxectoria
-----------

Estudou Filosofía e Letras da Universidade de Santiago de Compostela. Aprendeu alemán con Ottilia Ulbricht, que a introduciu nas Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista. Despois integrouse na Falange de José Antonio Primo de Rivera. En febreiro de 1936 Pilar Primo de Rivera na compaña de Dora Maqueda visitou Galicia para estender a Sección Femenina da Falange, e María Victoria Eiroa pasou a integrar primeira xefatura organizativa de Galicia. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 regresou a Ferrol e foi xefa comarcal da Sección Feminina de Ferrol, delegada provincial de Auxilio Social e encargada do Auxilio de Invierno. En decembro de 1937 visitou Alemaña cunha delegación da Sección Femenina. Ao rematar a guerra instalouse en Madrid e pasou a ser doutora en Filosofía e Letras. Foi regidora central de Administración, administradora da Escuela Nacional Isabel La Católica de Ávila, directora do Colegio Mayor Teresa de Jesús e regidora central do SEU. Foi reitora de Universidade Laboral de Zarazoza (1967-1977).

Na Transición foi nomeada Directora xeral de Promoción Familiar e da Muller e formou parte da Asociación Nueva Andadura con Pilar Primo de Rivera e promoveu a organización neofranquista Plataforma 2003.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *ABC*

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Victoria Eiroa, unha dirixente falanxista galega na corte de Goebbels
Os **maccaa** constitúen un subgrupo oromo que habita en Etiopía entre o río Didessa e o Omo e mais no sur na rexión de Gibe

Historia
--------

Como o resto dos oromo, os maccaa desprazáronse ao sur do Nilo Azul no contexto da coñecida como expansión oromo, a migración cara ao sur e o asentamento nunha zona que vira destruída na primeira metade do século XVI as súas estruturas políticas e sociais como consecuencia da guerra entre os cristiáns do imperio etíope e os musulmáns do sultanato de Adal baixo Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazii. 

Os maccaa establecéronse na rexión en pequenos grupos e someteron á poboación local, probablemente omótica e de fala nilo-sahariana que, por efecto do conflito bélico, quedara dramaticamente reducida, e gradualmente foise asimilando ata acabar por se incorporar ás estruturas do clan maccaa tornando oromos. En orixe, os maccaa compartían o mesmo sistema gadaa cos tulama e a súa xefatura localizábase ao sur da actual Adís Abeba. Non obstante, contra finais do XVI os maccaa estableceron a súa propia gadaa coa xefatura en Tute Bisil, no curso alto do Gibe, con Makkoo Bilii como o primeiro xefe. Tanto os tulama como os maacaa culpáronse mutuamente por esta violación das normas.

En 1963 estableceuse a Asociación de Axuda Mutua Maccaa e Tulama, unión de tres asociacións de axuda mutua formadas a primeiros da década en Adís Abeba, xermolo dunha organización política nacionalista oromo, xa que o réxime etíope non permitía a formación de organizacións políticas. A organización reivindicaba liberdades políticas e culturais para o pobo oromo e fomentaba unha conciencia de unidade entre os oromos e o goberno etíope acabou prohibíndolle as súas actividades en 1967. En 1994 organizouse unha asociación sucesora á que de novo o goberno volveu prohibirlle a actividade en 2004.

Notas
-----

1. ↑  Hassen, Mohammed (1994). *The Oromo of Ethiopia: A History (1570–1860*. Red Sea Press.
2. ↑  Hassen, M (1998). "The Macha-Tulama Association 1963–1967 and the development of Oromo nationalism". En Jalata, A. *Oromo Nationalism and the Ethiopian Discourse*. Red Sea Pres. pp. 183–221.
3. ↑  Jalata, A. (1995). "The emergence of oromo nationalism and ethiopian reaction". *Social Justice* **22** (3): 165.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Fonte.
Fonte
Fonte da Ribeira, Sarria, a principios do século XX
Un **manancial** é un lugar onde mana auga que abrolla da terra ou entre as rochas. Pode ser permanente ou temporal. Orixínase na filtración de auga que penetra nunha área e emerxe noutra, de menor altitude, onde a auga non está confinada nun conduto impermeable. Estas surxencias acostuman ser abondosas en relevos cársticos. Os cursos subterráneos ás veces quecen polo contacto con rochas ígneas e afloran como augas termais.

Recibe tamén os nomes galegos de **groto**, **gurgullo**, **gurgullón** e **illó**. O **nacente** ou **nacedoiro** é o lugar onde nace o manancial.

Os pozos artesianos son manantes artificiais provocados polo ser humano mediante unha perforación a grande profundidade e na que a presión da auga é tal que a fai emerxer na superficie.

Os antigos gregos e romanos rendíanlles culto ás fontes naturais, que xeralmente eran consagradas a un deus ou a unha deusa. O famoso manante de augas termais de Bath, no suroeste de Gran Bretaña, foi consagrado polos romanos a Minerva, deusa da sabedoría e da guerra. As fontes ornamentais, nas cidades dos séculos XVII a comezos do XX, acostuman evocar ese carácter sagrado dos manantes mediante formacións escultóricas que representaban ás antigas deidades da auga.

Metaforicamente manantes e fontes consideráronse nun senso figurado orixe de algo: "*Esa idea foi o manante de distintas doutrinas*", "*O seu pensamento bebe de fontes marxistas*" etc. e tamén para moitos acordos comercias.

Augas minerais
--------------

Os minerais disólvense na auga ao seu paso por zonas subterráneas. Isto bríndalle sabor a auga e ata burbullas de dióxido de carbono, dependendo da natureza xeolóxica do terreo. Por iso, a auga do manancial ou nacente (*spring water*) véndese como auga mineral, aínda que frecuentemente o termo se aplica por motivos publicitarios.[] Os mananciais que conteñen cantidades significativas de minerais son denominados, ás veces, «nacentes de minerais». A aqueles que conteñen grandes cantidades de sales de sodio disoltas, maiormente carbonato sódico, chámaselles «nacentes de soda».

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *manancial*.
2. ↑  Portal das Palabras

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Manancial Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Fonte (arquitectura)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q124714
* AAT: 300008697
* BNCF: 32336
* BRE: 2025915
* EBID: ID
* GEC: 0109709
* GND: 4176696-9
* NDL: 01167992
* NKC: ph127160
* PSH: 4351
* Treccani: sorgente

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D060985
* UMLS: C3179043

 |
**Manuel Pérez Besada**, nado en Tui cara a 1913 e finado en Mondariz o 4 de outubro de 1936, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Veciño de Guillarei. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido, levárono ao seminario de Tui, e despois foi asasinado no Alto do Confurco xunto con Manuel Piñeiro Zúñiga, Fernando Rubio Estévez, Domingo Páramos Núñez, Hipólito Gallego Camarero e Francisco Rodríguez Otero. Foron soterrados nunha fosa común en Mondariz. Os seus restos, xunto cos doutros 34 da provincia de Pontevedra, foron trasladados ao Valle de los Caídos o 26 de marzo de 1959.

Vida persoal
------------

Foi pai de Aurora Pérez.

Notas
-----

1. ↑  "Han sido trasladados a Cuelgamuros los restos de 35 caídos pontevedreses", *El Pueblo Gallego*, 27-3-1959, p. 3.
2. ↑  Amaneceres

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Manuel Pérez Besada na páxina web *Nomes e Voces*.

* Mondariz recuerda su día oscuro
* Onde está o avó?
* Pontevedreses en Cuelgamuros.
**M-100** foi un foguete sonda soviético de propelente sólido desenvolvido a finais dos anos 1950 e formado por dúas etapas.

Características
---------------

M-100 foi o foguete sonda máis lanzado da Historia, estimándose que se lanzaron unhas 6640 unidades entre 1957 e 1993, ano en que debido ao afundimento da Unión Soviética deixou de usarse. O foguete non tiña sistema de guiado e estabilizábase mediante aletas. A versión básica podía levar 15 kg de carga a unha altura de 90 km. Tiña unha lonxitude de 8,34 m, un diámetro de 25 cm e unha masa total de 475 kg. Usábase para facer medicións meteorolóxicas. Unha versión mellorada, o **M-100B**, foi usado conxuntamente con foguetes americanos Super Loki-Dart, británicos Skua e franceses Super Arcas para calibrarse mutuamente e integrarse na Rede Mundial de Foguetes Meteorolóxicos.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***M-100*** |

### Outros artigos

* Super Loki-Dart
* Skua
* Super Arcas

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Mark Wade (2011). "M-100" (en inglés). Consultado o 1 de setembro de 2020.
*Zaclistius elevatus*
Os **Pentacerótidos** (Pentacerotidae) son unha familia de peixes mariños incluída na orde dos Perciformes. Distribúense polos océanos Índico, Pacífico e suroeste do Atlántico.

Características
---------------

Corpo fortemente comprimido, moi alto no xénero *Pentaceropsis*, con escamas pequenas. Os ósos da cabeza expostos e estriados ou rugosos. Boca terminal, co rostro algo prolongado.

Unha aleta dorsal, con de 4 a 14 espiñas fortes e 9-29 raios brandos; na anal, 2 a 5 espiñas fortes e 7-13 raios brandos; aletas pélvicas grandes cunha longa espiña e 5 raios brandos; caudal algo fendida.

Habitan fundamentalmente en ladeiras profundas, montes mariños e peláxicos, e poden aparecer na superficie en zonas temperadas, onde se pescan para consumo.

Clasificación
-------------

Comprende sete xéneros e 14 especies:

* Xénero *Evistias* (Jordan, 1907)
* Xénero *Histiopterus* (Temminck e Schlegel, 1844)
* Xénero *Parazanclistius* (Hardy, 1983)
* Xénero *Paristiopterus* (Bleeker, 1876)
* Xénero *Pentaceropsis* (Steindachner en Steindachner e Döderlein, 1883)
* Xénero *Pentaceros* (Cuvier en Cuvier e Valenciennes, 1829)
* Xénero *Pseudopentaceros* (Bleeker, 1876 )
* Xénero *Zanclistius* (Jordan, 1907)

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pentacerótidos***  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Pentacerótidos*** |

### Ligazóns externas

* Taxonomía FishBase
* Taxonomía ITIS

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1777353
* EBID: ID
* MAG: 2776166148

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Pentacerotidae
* EOL: 5272
* Fossilworks: 354709
* GBIF: 4480
* iNaturalist: 56774
* IRMNG: 115956
* ITIS: 169696
* NCBI: 30860
* Plazi: ID
* uBio: 6964259
* WoRMS: 151472

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: 47RA59Q2ZH

 |
Antena utilizada nos servizos MMDS.
O **Servizo de Distribución Multipunto Multicanal**, coñecido polas siglas inglesas **MMDS** (*Multichannel Multipoint Distribution Service*), é unha tecnoloxía de telecomunicacións sen fíos que se pode utilizar nas redes de banda larga aínda que o habitual é empregalo como un sistema alternativo para a recepción de programas de televisión por cable. A recepción dos sinais enviados vía MMDS require unha antena especial de microondas e un decodificador conectado ao televisor.

Utilízase xeralmente en áreas rurais, onde instalar unha rede por cable non é viable economicamente, pero tamén se utiliza nas cidades. A banda de MMDS emprega frecuencias de microondas con rangos de 2 GHz a 3 GHz en gama dependendo de cada país, así nos Estados Unidos vai dos 2.5 a 2.686 GHz.

Desenvolvemento
---------------

A súa orixe está no Servizo de Distribución Multipunto (MDS), licenza que o regulador norteamericano de telecomunicacións, a Federal Communications Commission estableceu en 1974. O primeiro sistema comercial implantouno Marquee Television en 1975 en Washington, D.C.. A expansión da televisión por cable a comezos da década de 1980 levou a que os operadores de MDS solicitasen á FCC o establecemento dun novo servizo multicanal para poder competir con ela, o que se logrou en 1983 ao dar a FCC licenzas de MMDS, que orixinalmente podía ofrecer entre 30 e 40 canles pero coas novas tecnoloxías de procesado dixital de imaxe aumentou o número de canles ata as 200.

Notas
-----

1. ↑  Top Bits
2. ↑  Sky-Lan[*Ligazón morta*]
3. ↑  "Universidade Las Palmas de Gran Canaria" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 11 de decembro de 2015. Consultado o 23 de agosto de 2010.
4. ↑  María Carmen España Boquera "Servizos avanzados de telecomunicación"‬, páxina 140

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q602205
* GEC: 0282203
* MAG: 2777094357

 |
Fresco na Casa de Vetii, Pompeia.
Na mitoloxía grega, **Penteo** é fillo de Ágave e Equino, neto de Cadmo rei de Tebas. A este mito atribuíaselle unha significación relixiosa. Penteo era o prototipo do impío castigado polo seu orgullo.

Mito
----

Dioniso é un deus de orixe tebana. Cóntase que despois de conquistar Asia decidiu volver a Tebas para instaurar ou seu culto nesta cidade. Penteo prohibiu o culto a Dioniso, o fillo da súa tía Sémele, e non permitiu que as bacantes de Cadmea participasen nos seus ritos e orxías. Penteo ordenou a detención de todos os participantes, pero Dioniso fixo que dese en tolo e entón Penteo púxolle os grilletes a un touro. As Ménades despedazaronalgúns tenreiros como ofrenda ao deus. Penteo trasladouse ao Citerón para espiar as bacantes e ser testemuña dos excesos aos que se entregaban con Dioniso. Penteo ocultouse nun piñeiro, pero as bacantes descubrírono e arrincaron a árbore.

A súa propia nai, Agave, trastornada polo sedutor deus confundiuno cun animal. Botouse sobre Penteo animando ao resto de bacantes a atacalo. Todas elas abalanzáronse sobre Penteo pensando que se trataba dun xabarín. Penteo comprendeu que era inútil oporse ao poder da divindade, pero as súas súplicas foron en balde. As súas irmás arrincáronlle os brazos e a súa nai arrincoulle a cabeza. Nun instante os membros de Penteo foron despedazados polas mans furiosas das bacantes provocando que fosen exiliadas de Tebas. O nome de 'Penteo', como Dioniso sinala, significa "home das penas", ata polo seu nome estaba destinado á traxedia.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Penteo*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q391091
* WorldCat
* VIAF: 166130647
* BMT: 59754
* BNF: 16572038g
* EBID: ID
* FAST: 1057215
* GEC: 0049959
* GND: 143240374
* LCCN: no2014014859
* SUDOC: 15192211X

 |
Bandeira do Movemento Popular de Liberación de Angola, inspiradora da Bandeira de Angola.
O **Movemento Popular de Liberación de Angola** ou **MPLA** é o partido político que goberna Angola dende a súa independencia en 1975.

Foi fundado en 1956 despois da fusión do *Partido da Luta Unida dos Africanos de Angola* (PLUA) co *Partido Comunista Angolano* (PCA). Outros partidos fundíronse despois, como o *Movemento para a Independencia Nacional de Angola* (MINA) e a *Frente Democrática de Liberación de Angola* (FDLA).

En 1975 tres partidos reivindicaban a independencia de Angola, o MPLA, a UNITA (Unión Nacional para a Independencia Total de Angola) e a Frente Nacional para a Liberación de Angola (FNLA). Destes, o MPLA tiña orientación marxista e estaba apoiado pola URSS. Agrupara, desde finais dos anos 50 e principios dos 60 as principais figuras do nacionalismo angolano, entre estudantes no exterior, sobre todo en Portugal e loitadores contra o colonialismo que fuxían do interior de Angola.

Dirixido por Antônio Agostinho Neto, o MPLA organizou e dirixiu a loita armada contra o colonialismo. Terminada a loita de liberación, a seguir o 25 de abril en Portugal, o MPLA proclamou a independencia do país, sen que tivese acontecido a pacificación interna coa FNLA e a UNITA. É frecuente ligar o MPLA á rexión de Kumbundo, tendo sido, porén o movemento angolano que máis aproveitou e incentivou o sentido nacional. Á súa dirección pertencían elementos non orixinarios do grupo dominante e o movemento non tiña as connotacións tribais e racistas atribuídas aos outros días. Por causa disto recibiu o apoio maioritario durante a transición para a independencia do país.

O MPLA gobernou Angola como partido único até a apertura política en 1991. No ano seguinte venceu nas primeiras eleccións, mais esa vitoria non foi aceptada e o país entrou en guerra civil.

Hoxe, o MPLA é un partido ex-marxista e politicamente constitúe algo entre a socialdemocracia e o socialismo. O seu mandato vese agora prolongado polas Nacións Unidas até que se consideren creadas as condicións para a realización das próximas eleccións. Depende da realización dos acordos asinados entre o goberno e a Unita en Lusaka visando o fin da guerra que aínda hoxe ameaza o país.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do MPLA

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q28551
* WorldCat
* VIAF: 155550177
* BLBNB: 000225041
* BNF: 11947758m
* BRE: 2235544
* CiNii: DA05254312
* EBID: ID
* FAST: 510995
* GEC: 0499991
* GND: 1046987-4
* ISNI: 0000 0001 0403 6500
* LCCN: n50005868
* NDL: 00958566
* NKC: ko2018982653
* PTBNP: 12960
* SUDOC: 027435644

 |
O microprocesador **Core 2 Duo** de Intel é a continuación dos Pentium D e do Core Duo. A súa distribución comezou o 27 de xullo de 2006.

Características
---------------

O acceso á memoria intelixente optimiza o ancho da banda de datos. A súa arquitectura baséase na do Pentium M, pois demostrouse moito máis eficiente que a arquitectura do Pentium 4.

O Core 2 Duo é un procesador cun pipeline de 14 etapas o que lle permite escalar máis en frecuencia que o seu antecesor directo: o Core 1, que ten 12 etapas o igual que o Athlon 64. Ten, ademais, un motor de execución ancho con tres ALUs, catro FPUs, e tres unidades de SSE de 128 bits. Estas dúas características fan que sexa o procesador x86 que máis instrucións por ciclo pode lograr.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre informática é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Palio.
Un **paso de palio** é un *paso* (grupo escultórico que representa algún dos sucesos da Paixón de Cristo), que é un elemento destacado nunha procesión da Semana Santa.

Historia
--------

En España, o paso de palio naceu en Sevilla, e o primeiro documento gráfico da súa utilización é un gravado de 1616 da "Hermandad del Silencio". A primeira confraría que utilizou o palio nun paso foi, segundo a tradición, a da "Soledad de San Lorenzo", que segundo o historiador José Bermejo y Carballo, en 1882, conta que, en 1610, a confraría estaba custeando o bordado do palio.

Os primeiros palios só tiñan catro varais, despois seis, oito... até chegar aos doce que teñen na actualidade (hoxe parecen "templetes"). Tras os primeiros pasos, estes tiveron unha espectacular evolución ao longo dos séculos até chegar á súa configuración actual. Unha figura destacada e fundamental desta evolución foi o bordador e deseñador sevillano Juan Manuel Rodríguez Ojeda, que desenvolveu as súas ideas a finais do século XIX e principios do XX, principalmente na "Hermandad de la Macarena".

A introdución do palio nos pasos das virxes sevillanas, como todo cambio que se produce nun mundo tan tradicionalista como é o das confrarías, non foi unanimemente aceptado. No século XVII o abade Gordillo, a pesar de que non se opuxo frontalmente, valorou o uso do palio excesivo nas "Dolorosas", e consideraba que o seu uso debería reservarse exclusivamente para o Santísimo Sacramento.

Notas
-----

1. ↑  paso, 12ª acep. no *Dicionario da RAG*.
2. 1 2 3  Paso de Palio. Partes componentes y evolución.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Paso de Palio. Hermandad de los Gitanos. Sevilla.
* Paso de Palio. Hermandad Sacramental del Desconsuelo. Jerez de la Frontera.
**Pentámetro** é o nome dun verso clásico, propio da poesía grega ou latina, composto por catro pés métricos e dous semipés, distribuídos en dúas metades ou hemistiquios de dous pés e un semipé cada un. Na súa métrica cuantitativa cada pé está constituído por sílabas longas e breves; cada longa dura o dobre que unha breve.

Estrutura
---------

O pentámetro grecolatino está composto no seu primeiro pé por un dáctilo (unha sílaba longa e dous breves, que se representan así: \_ U U ) ou un espondeo (dúas sílabas longas, que se representan así: \_ \_ ); no seu segundo, doutro dáctilo ou outro espondeo; no terceiro, que é un semipé, por unha sílaba longa; despois vai unha cesura, dous dáctilos e un semipé final con sílaba longa ou breve:

\_ U U ou ben \_ \_/ \_ U U ou ben \_ \_ / \_ / || \_ U U / \_ U U/ \_ ou ben U
Os acentos de intensidade ou *arsis* van sempre na primeira sílaba de cada pé, que é sempre longa. Hai unha cesura obrigatoria que divide o verso en dúas metades ou hemistiquios, da cal a primeira é a flexíbel, mentres que a segunda é unha cláusula rítmica fixa.

Adóitase utilizar sobre todo na elexía.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1232424
* BRE: 2710739
* EBID: ID
* GND: 4177546-6
* JSTOR: pentameter

 |
**Luís Mariño Pampín**, nado en Santiago de Compostela o 29 de agosto de 1941 e finado na mesma cidade o 22 de maio de 1999, foi un escritor, xornalista e editor galego.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Filosofía e Dereito. Activista cultural na Compostela de maio do 68, colaborou co Cine-Club da Asociación Fotográfica Compostelana (AFC). A comezos dos anos setenta dirixiu en Ourense a libraría do periódico *La Región*. Dende 1973 foi responsable de comunicación do Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia. A finais dos anos setenta fundou con Carlos Delgado Edicións do Cerne, que abandonou en 1981 para incorporarse a Edicións Xerais de Galicia como adxunto á dirección, pasando en 1983 a director xeral, cargo no que permaneceu até o seu cesamento en maio de 1988. Creou os premios Xerais e Merlín. Dende 1990 traballou na Televisión de Galicia dirixindo o magacine cultural "Etcétera", no que tamén foi entrevistador e moderador, e entre 1992 e 1995 dirixiu e presentou "Moderato Cantabile". Escribiu artigos sobre arte, edición, literatura e música.

Recoñecementos
--------------

* Premio do Patronato Rosalía de Castro ao mellor libro editado en Galicia pola obra completa de Fermín Bouza Brey (1980).
* Premio Santiago de TVE á mellor labor cultural realizada en Galicia (1986).
* Premio Atlántida de Barcelona ao mellor programa cultural das televisións de España (1992).
* Premio Galicia de Comunicación á mellor labor desenvolvida en televisión (1992).

Notas
-----

1. ↑  "Pesar en el mundo de la cultura por el fallecimiento del periodista Luis Mariño", *La Voz de Galicia*, 23-5-1999, p. 40.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* GARCÍA MARTÍNEZ, Pablo (2020). «Semblanza de Luis Mariño Pampín (Santiago de Compostela, 1941-1999)», Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes - Portal Editores y Editoriales Iberoamericanos (siglos XIX-XXI) - EDI-RED.

### Ligazóns externas

* Ficha en AVG

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q83902912
* WorldCat
* VIAF: 87409450
* BNE: XX1672713

 |
**Marvel Luz Moreno Abello**, nada en Barranquilla o 23 de setembro de 1939 e finada en París o 5 de xuño de 1995, foi unha escritora colombiana. Foi escollida pola revista *Cromos* como unha das cen mulleres máis influentes da historia de Colombia.

Obra
----

As súas obras literarias narran a problemática e vida característica da muller nunha sociedade elitista e pechada como era a Barranquilla dos anos 1940 e 1950.

Importancia literaria
---------------------

A obra desta autora rescata o pensamento e o rol da muller na sociedade típica das clases altas no Caribe colombiano, e en xeral en toda América Latina. Por tal razón, moitas das súas obras foron catalogadas como feministas e como o tránsito progresivo entre unha sociedade patriarcal ó rol igualitario da sociedade do século XXI.

Dende outra perspectiva a súa obra encádrase dentro do realismo máxico característico doutros autores como García Márquez, aínda que dende unha abordaxe propia da elite social á que pertencía.

Obra
----

Contos
* *Algo tan feo en la vida de una señora bien*, 1980
* *El encuentro y otros relatos*, 1992
* *Cuentos completos', 2005*

Novela
* *En diciembre llegaban las brisas*, 1987

* Portal:Colombia
* Portal:Feminismo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6003114
* WorldCat
* VIAF: 73857640
* BNE: XX841420
* BNF: 11916832b
* FAST: 224037
* GND: 120824795
* ISNI: 0000 0000 6639 7507
* LCCN: n87877211
* NKC: xx0214588
* NTA: 073089575
* SUDOC: 027038246

 |
**Luís Rodríguez Villar**, coñecido como **Luís da Rogita**, nado en Malpica de Bergantiños o 6 de abril de 1908 e finado no mesmo concello o 11 de xuño de 1987, foi un sindicalista galego.

Traxectoria
-----------

Membro do Sindicato de Obreros y Profesiones Varias de Malpica da CNT. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu de Malpica con outros republicanos en xuño de 1938 na evasión da motora San Adrián. Cruzou a fronteira desde Audierne e loitou en Teruel. Fuxiu novamente a Francia e estivo detido en Argelès-sur-Mer. Continuou a loita contra os nazis até que foi detido cando tentaba cruzar a fronteira suíza. Deportado a Mauthausen, ingresou o 25 de xaneiro de 1941. Logrou sobrevivir e foi liberado o 5 de maio do 1945. Quedou en Francia. Regresou a Malpica en agosto de 1978.

Vida persoal
------------

Casou con Germana Gilquin.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 12-6-1987, p. 65.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Redondo Abal, Francisco Xavier (2011). *O mar e a memoria. O expediente Armesto*. A Coruña: Laiovento. p. 97. ISBN 978-84-8487-221-4.

### Outros artigos

* Evasión da motora San Adrián

### Ligazóns externas

* 

* Luís Rodríguez Villar na páxina web *Nomes e Voces*.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Pentágono (homónimos).

Pentágono regular.
En xeometría, un **pentágono** (de *penta*, do grego que significa cinco: πεντάγωνον, de πεντά, "cinco" e γωνον, "ángulos") é un polígono de cinco lados.

Propiedades xeométricas
-----------------------

Os pentágonos regulares teñen as seguintes caracterísiticas:

* Tódolos seus ángulos internos miden 108º.
* Unindo os vértices do pentágono, obtense un pentagrama (estrela de 5 puntas) inscrito nel. No centro, queda outro pentágono regular, co que o proceso de inscribir pentagramas nos sucesivos pentágonos non ten fin matematicamente.
* Ao inscribir nun pentágono regular un pentagrama, pódese observar a razón áurea entre as lonxitudes dos segmentos resultantes.
* Pódese trazar empregando, unicamente, unha regra e un compás.

Trazado dun pentágono regular.
### Área

A área dun pentágono regular de lado *a* pódese obter da seguinte fórmula:

{\displaystyle A={\frac {5a^{2}}{4}}\cot {\frac {\pi }{5}}={\frac {a^{2}}{4}}{\sqrt {25+10{\sqrt {5}}}}\simeq 1.72048a^{2}}
De forma xeral, se temos que o radio da circunferencia circunscrita é *ru*

{\displaystyle A={\frac {5}{8}}\cdot r\_{u}^{2}\cdot {\sqrt {10+2{\sqrt {5}}}}}
ou tamén:

{\displaystyle A={\frac {5}{2}}\cdot r\_{u}^{2}\cdot \operatorname {sen} {72^{\circ }}}
### Perímetro

Supoñendo que o pentágono ten un lado de lonxitude **a**:

{\displaystyle a=2\cdot r\_{u}\cdot \cos 54^{\circ }}
Ou tamén:

{\displaystyle a=r\_{u}\cdot {\sqrt {\frac {5-{\sqrt {5}}}{2}}}}
Para obter o perímetro **P** dun pentágono regular, multiplícase a lonxitude **t** dun dos seus lados por cinco (o número de lados **n** do polígono).

{\displaystyle P=n\cdot t=5\ t}
### Ángulos interiores

Imaxe do trazado dun pentágono regular inscrito nunha circunferencia.
A suma de tódolos ángulos interiores dun pentágono é 540°, i existe unha fórmula xeral para calcular os ángulos interiores de calquera polígono regular (no caso do pentágono *n* = 5):

{\displaystyle \sum {\alpha =}(n-2)\cdot 180^{\circ }=3\cdot 180^{\circ }=540^{\circ }}
O ángulo entre dous lados dun pentágono pódese calcular mediante a seguinte fórmula, sempre que se trate dun polígono regular:

{\displaystyle \alpha ={\frac {(n-2)}{n}}\cdot 180^{\circ }={\frac {3}{5}}\cdot 180^{\circ }=108^{\circ }}

| * v
* c
* e
Polígonos |
| --- |
| 1–10 | Triángulo ·  Cuadrilátero ·  Pentágono ·  Hexágono ·  Heptágono ·  Octógono ·  Enneágono ·  Decágono |
| 11–20 | Hendecágono ·  Dodecágono ·  Tridecágono ·  Tetradecágono ·  Pentadecágono ·  Hexadecágono ·  Heptadecágono ·  Octodecágono ·  Eneadecágono ·  Isodecágono |
| Outros | Triacontágono · Tetracontágono ·  Pentacontágono · Hexacontágono · Heptacontágono · Octacontágono · Eneacontágono  ·  Hectágono ·  Chiliágono ·  Miriágono · Megágono · Googólgono |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q127840
* AAT: 300055632
* GEC: 0130795
* JSTOR: pentagons
* MAG: 2779965921
* NKC: ph327608

 |
O **Boeing A/MH-6M Little Bird** (alcumado **Killer Egg**), e a súa variante de ataque **AH-6**, son helicópteros lixeiros usados para operacións especiais no Exército dos Estados Unidos. Orixinalmente baseouse nun OH-6A modificado e posteriormente baseouse no MD 500E, cun único rotor principal de cinco palas. A versión máis nova, o **MH-6M**, está baseada no MD 530F e ten un rotor principal de seis palas e un rotor de cola de catro.

Desenvolvemento
---------------

O OH-6 iniciouse en 1960 cando o Exército dos Estados Unidos publicou a especificación técnica 153 para un Helicóptero Lixeiro de Observación (LOH) que puidese realizar tarefas de transporte persoal, misións de escolta e atque, evacuación de baixas e observación. Doce compañía tomaron parte na competición e a división de aeronaves da Hughes Tool Company presentou o **Model 369**. Dous deseños, os presentados por Fairchild-Hiller e Bell, foron seleccionados como finalistas, pero o Exército posteriormente incluíu tamén o helicóptero de Hughes.

O primeiro prototipo do Model 369 realizou o seu voo de estrea o 27 de febreiro de 1963. Orixinalmente designado **YHO-6A** baixo o sistema do exército, o aparello foi redesignado **YOH-6A** polo novo sistema do Departamento de Defensa en 1962. Construíronse cinco prototipos equipados cun motor de 252 CV Allison T63-A-5A que foron entregados ao Exército en Fort Rucker, Alabama para competir contra os outros 10 prototipos de Bell e Fairchild-Hiller. Ao final Hughes gañou a competición e o Exército premiouna cun contrato de fabricación en maio de 1965. O pedido inicial foi por 714 aparellos, pero posteriormente incrementouse ata os 1 300 cunha opción por outros 114 máis. O primeiro mes construíronse 70 helicópteros.

Este áxil e desarmado helicóptero está equipado con "bancos" externos para transportar ata tres comandos a cada lado. Tamén hai unha variante canoneira, o AH-6. Pintado de negro para operacións nocturnas, este pequeno aparello pode realizar rápidas insercións de forzas de operacións especiais en áreas na que o seu irmán máis vello, o MH-60 Black Hawk, non pode.
O **Portal das Palabras** é un espazo en Internet creado en 2013 pola Real Academia Galega e a Fundación Barrié para difundir o léxico e a lexicografía do galego.

Desde o seu nacemento pode accederse desde el ao Dicionario da Real Academia Galega e mantén as seccións *Palabra do día*, *Mira que din*, *Setestrelo*, *Palabras asinadas* e *Pregúntalle á Academia*. Ó longo dos anos foi incorporando xogos, novas, ligazóns e descargas. En 2016 incorporou a sección *Allos con bugallos*.

Tamén promoveu dende o 2014 a elección da Palabra do Ano, cunha votación popular.

O Seminario de Lexicografía da Real Academia Galega é o responsábel dos seus contidos.

Notas
-----

1. ↑  "Nace O Portal das Palabras para difundir el léxico del gallego en la red". *El Progreso*. Consultado o 12 de xuño de 2018.
2. ↑  "La RAG y la Fundación Barrié crean el 'Portal das palabras' para acercar el léxico gallego a la sociedad". *Europapress*. 13 de xuño de 2013. Consultado o 12 de xuño de 2018.
3. ↑  "A Real Academia Galega e a Fundación Barrié presentan as novidades do Portal das Palabras". *Fundación Barrié*. 16 de xuño de 2016. Consultado o 12 de xuño de 2018.
4. ↑  "Palabra do Ano 2022". *Palabra do Ano 2022 | Portal das Palabras*. Consultado o 2023-03-19.
5. ↑  "A casa 2.0 das palabras". *Praza Pública*. 13 de xuño de 2018. Consultado o 12 de xuño de 2018.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Portal das Palabras
**Pedro Acedo Penco**, nado en Hornachos, Badaxoz, en 1956, é un político español, alcalde de Mérida entre 1995 e 2007, e de novo en 2011 ata 2015. .

Traxectoria
-----------

Nacido en Hornachos, viviu en Barcelona, Madrid e Burgos, aínda que a súa vida transcorreu principalmente en Mérida. Técnico de publicidade, en 1988 accedeu ao concelle de Mérida como concelleiro independente nas listas de Alianza Popular. Entre 1988 e 1990 estivo á fronte da Asociación Estremeña de Radiodifusión. En 1991 preséntase por primeira vez como candidato do PP á alcaldía de Mérida, sendo derrotado polo entón alcalde e candidato do PSOE Antonio Vélez Sánchez. Non obstante, en 1995 gaña os comicios municipais por maioría simple e é proclamado novo alcalde de Mérida. En 1999 consegue a maioría absoluta, que repite en 2003.

En 2004 foi proposto para encabezar as listas do PP ao Senado por Badaxoz, pero elixiuse finalmente a Miguel Celdrán, alcalde de Badaxoz. En decembro de 2006 confirma que non se presenta á reelección nas eleccións de maio de 2007, sendo candidata do seu partido Pilar Vargas. En ditos comicios, o PP perde o concello en beneficio do PSOE e Acedo abandona a alcaldía. En 2008 presentou a súa candidatura á presidencia do PP de Estremadura, pero retírase o día antes do congreso autonómico. Na actualidade, é Presidente Local do PP de Mérida e alcalde da cidade despois de conseguir a maioría absoluta con 13 concelleiros nas eleccións municipais do 22 de maio de 2011.

Notas
-----

1. ↑  "Acedo recupera la mayoría absoluta para el PP con 13 concejales" en *hoy.es*.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Antonio Vélez Sánchez** | **Alcalde de Mérida**1995-2007 | Sucesor:**José Ángel Calle Gragera** |
| Predecesor:**José Ángel Calle Gragera** | **Alcalde de Mérida**2011-actualidade | Sucesor:***No cargo*** |
**Pedro Acacio Sandoval**, nado en Villarrobledo (provincia de Albacete) en 1870 e finado na mesma localidade o 28 de xullo de 1936, foi un político español. Pertencía a unha das familias acomodadas desa localidade. Casou con Mery de la Peña Acacio, foi propietario do *Diario de Albacete*, deputado agrario en 1933 e posteriormente deputado da CEDA.

Traxectoria
-----------

Durante o seu primeiro período de actividade política foi monárquico conservador, presidindo a Deputación de Albacete entre o 4 de maio de 1915 e o 1 de maio de 1917.

O 29 de xaneiro de 1931 tomou posesión como concelleiro de Villarrobledo, localidade da que chegou a ser alcalde. Coa chegada da II República presentouse a deputado nas Cortes como agrario independente, non resultando elixido. Porén, en 1933 conseguiu un escano logo de presentar a súa candidatura pola Unión Agraria Provincial. Nas eleccións de 1936 foi reelixido como candidato de CEDA xunto a Antonio Bernabeu Yeste, de Acción Popular, e Mateo Sánchez Rovira, do Partido Agrario, dentro da candidatura do Centro Dereita.

Finou asasinado na Guerra Civil, sendo fusilado no camposanto de Villarrobledo a noite do 27 ao 28 de xullo de 1936.

Notas
-----

1. ↑  Libro Presidentes

Ligazóns externas
-----------------

* "Ficha do Congreso dos Deputados".

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11698512
* DBE: pedro-acacio-sandoval
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 550

 |
Localización do padal
O **padal** ou **ceo da boca** é unha estrutura dos animais vertebrados, incluíndo os humanos. Esta estrutura da glote separa a cavidade oral da cavidade nasal: é unha zona de rozamento cuxa interacción lingua-padal permite articular sons.

Constitúe a parede superior ou teito da cavidade oral. Está dividido en dúas partes, a bóveda palatina ou *padal óseo*, nos seus dous terzos anteriores, e o *padal brando* ou *veo do padal*, no seu terzo posterior. No centro e na parte máis posteroinferior do veo do padal atópase pendurada a úvula ou pinguel.

Histoloxía
----------

O padal presenta unha porción xinxival ou enxiva, unha zona graxa e unha zona glandular no padal duro e o padal brando. Ambas as dúas metades do padal únense no rafe medio.

O padal, na zona da enxiva e no rafe medio do padal duro presenta unha mucosa sésil, é dicir, sen submucosa, cunha lámina propia directamente unida ao periósteo. O epitelio da mucosa sésil é plano pluriestratificado. Se aparece cornificación no padal brando hai patoloxía.

A zona graxa do padal duro presenta unha submucosa con graxa, en tanto que a zona glandular presenta pequenas glándulas salivares menores. O padal duro atópase ricamente innervado.

O padal brando presenta músculo esquelético. O padal brando está interposto entre a boca e as foxas nasais. Así, o epitelio que reviste a porción do padal brando que dá cara ás fosas nasais é igual ao que as reviste a elas mesmas, de tipo prismático pseudoestratificado, en tanto que o epitelio que dá cara á boca é plano pluriestratificado con probable paraqueratose. O padal brando presenta submucosa. No padal brando todas as glándulas son de tipo mucoso.

Patoloxía
---------

* Padal oxival
* Fisura palatina

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q172605
* BNCF: 36940
* BNF: 12007543s
* BRE: 2651069
* EBID: ID
* GND: 4156095-4
* JSTOR: palate
* LCCN: sh85096966
* MAG: 2910123355

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* FMA: 54549
* MeSH: D010159
* MeSH: A14.521.658
* NCIt: C12229
* TA: A05.1.01.102
* Uberon: 0001716
* UMLS: C0700374

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Manuel Núñez.

**Manuel Núñez González**, nado en Vilardevós o 5 de agosto de 1885 e finado no mesmo concello o 13 de febreiro de 1917, foi un rexistrador e poeta galego.

Traxectoria
-----------

Fixo o Bacharelato en Ourense, onde foi alumno de Marcelo Macías. Estudou Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, e nesa época militou no Partido Liberal Fusionista canda a Eugenio Montero Ríos. Fixo oposicións como rexistrador da propiedade, e logrou a praza en La Almunia de Doña Godina, na provincia de Zaragoza, e logo de pedir o traslado foi destinado a Vilalba.

Publicou algúns poemas como "Alborada", "Os amores da terriña" e "Aurora" (asinados ás veces co pseudónimo Ma-Nu-Gon) na publicación *O Tio Marcos d'a Portela* e a lenda *A namorada cautiva* na revista *O Galiciano* (que despois recolleu en *Salaios*).

Ingresou como membro da Compañía de Xesús, e escribiu en castelán poemas místicos. Tivo que abandonala antes de pronunciar os votos definitivos a causa dunha grave enfermidade que lle causou a morte. Foi elixido membro de número da Real Academia Galega pero non chegou a ler o seu discurso de ingreso, *La compañía gallega*.

É tamén autor do folleto "Manojo de iniquidades o un feudal del siglo XIX", escrito contra un político da comarca de Verín e publicado en Portugal. Como narrador publicou "O muíño dos tíos Mariquiñas. Conto" en *O Tio Marcos d'a Portela*. Colaborou en *La Opinión* de Verín.

Notas
-----

1. ↑  José Enrique Moreno del Castillo (13/02/2017). "Centenario de Manuel Núñez González". *La Región* (en castelán).
2. ↑  Núñez González, M. (2014). *La Compañía Gallega*. A Coruña: Real Academia Galega.

Obras
-----

* *Salaios. Versos gallegos*, 1895.
* *La poesía popular gallega*, 1894.
* *Efusivas*, 1908
* *Manojo de iniquidades o un feudal del siglo XIX*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Centro Ramón Piñeiro, ed. (2003). *Narradores ocasionais do século XIX (Relato breve)* (PDF). Santiago de Compostela. pp. 267–268. ISBN 84-453-3736-X. Consultado o 12 de novembro de 2013.
* Núñez González, M. (1998): *Salayos e outros poemas*. Edición de Amelia Rodrigues Esteves e Luís Alonso Girgado. Santiago de Compostela: Centro Ramón Piñeiro.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20536015
* WorldCat
* VIAF: 12240808
* BNE: XX1383726
* LCCN: nr2002009144

 |
**Manuel Rubén García Álvarez**, nado en Ribadavia o 17 de xuño de 1915 e finado en Santiago de Compostela o 12 de febreiro de 1980, foi un médico e historiador galego.

Traxectoria
-----------

Licenciado en Medicina en Madrid. Volveu en 1942 a Ribadavia para encargarse da loita contra a tuberculose na comarca do Ribeiro. Interesouse pola historia de Galicia e do Norte de Portugal. Colaborou en *Cuadernos de Estudios Gallegos*, *Zephyrus* e *Revista de Guimarães*. Foi membro correspondente da Real Academia da Historia (1962) e da Real Academia Galega (1967). Recibiu o Pedrón de Ouro en 1969 e o título de socio das Sociedades de Língua Portuguesa.

Obras
-----

* *Catálogo de documentos reales de la Alta Edad Media referentes a Galicia, 714-1109*, 1967.
* *Galicia y los gallegos en la Alta Edad Media*, 1975.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Museo Etnolóxico de Ribadavia

### Ligazóns externas

* Rubén García Álvarez, historiador e medievalista de Galicia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17413462
* WorldCat
* VIAF: 121801381
* BNE: XX1279094

 |
**Mariska Veres**, nada na Haia o 1 de outubro de 1947 e finada igualmente na Haia o 2 de decembro de 2006, foi unha cantante xitana neerlandesa recoñecida en principio por ser a cantante principal do grupo de rock Shocking Blue, na súa segunda formación.

Traxectoria
-----------

O seu pai Lajos Veres era un violinista xitano, orixinario de Hungría e a súa nai nacera en Alemaña dun matrimonio francés e ruso. 

Veres comezou a súa carreira como cantante en 1963 co grupo de guitarras *Les Mysteres*, e máis tarde cantou cos *Bumble Bees* en 1965, os *Blue Fighters*, *Danny and his Favorites* e *General Four* en 1966, e tamén cos *Motowns*, onde tocaba o órgano. En 1968 convidárona a unirse a *Shocking Blue* para substituír o cantante principal Fred de Wilde, que tivo que deixalos para alistarse no exército. Ataviouse e maquillou entón de forma espectacular, cunha perruca morena grande e moi longa. En 1969, Shocking Blue gañou fama mundial co sinxelo «Venus».

Shocking Blue disolveuse o 1 de xuño de 1974, e Veres continuou a súa carreira en solitario ata que o grupo volveu reunirse en 1984. Este regreso foi un éxito, mais un dos compoñentes orixinais, Robbie van Leeuwen, decidiu deixar a banda, en parte porque se trasladou a Luxemburgo, mais tamén polo éxito da súa canción *Venus*.
Veres formou o grupo de jazz *The Shocking Jazz Quintet* en 1993, no que interveu como cantante principal. De 1993 a 2006 tocou noutra reagrupación de *Shocking Blue*, e tamén gravou un álbum co cantante Andrei Şerban en 2003. 

Faleceu de cancro o 2 de decembro de 2006 na Haia con 59 anos.

Discografía
-----------

### Álbums

* 1993 *Shocking You* (Red Bullet) An Album by Mariska Veres Shocking Jazz Quintet
* 2003 *Gipsy Heart* (Red Bullet) An Album by Mariska Veres & Ensemble Andrei Serban

### Sinxelos

Como solista
* 1975 "Take Me High/I Am Loving You" (Pink Elephant, Polydor, Decca)
* 1976 "Tell It Like It Is/Wait Till' I Get Back To You" (Pink Elephant, Polydor)
* 1976 "Loving you/You Showed Me How" (Pink Elephant)
* 1977 "Little By Little/Help The Country" (Pink Elephant)
* 1978 "Too Young/You Don't Have To Know" (Seramble)
* 1978 "Bye Bye To Romance/It's A Long Hard Road" (CNR)
* 1980 "Looking out for number one/So Sad Without You" (CNR)
* 1982 "Wake Up City/In The Name Of Love" (EMI Records)

Notas
-----

1. ↑  
"Original 'Venus' singer dies". ABC News / AFP. 2 de decembro de 2006. Arquivado dende o orixinal o 5 de decembro de 2006. Consultado o 6 de decembro de 2006.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* The Unofficial Mariska Veres Home Page
* Shocking Blue from Virginia Music Flash
* Mariska Veres en Discogs

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q236560
* WorldCat
* VIAF: 60246644
* BNF: 140516239
* BPN: 77092885
* Discogs: 413616
* Europeana: ID
* GND: 132587548
* IMDb: nm2272333
* ISNI: 0000 0001 1765 9344
* MusicBrainz: ID
* NTA: 10476242X
* TMDb: 1253988

 |
**Manuel Roel Longueira**, nado en Guísamo (Bergondo) o 4 de xaneiro de 1898 e finado en Betanzos o 20 de febreiro de 1968, foi un destacado galeguista de comezos do século XX.

Traxectoria
-----------

Naceu no seo dunha familia ben posicionada economicamente, relacionado coa reputada imprenta Roel. Foi o máis novo de oito irmáns. Non cursou estudos universitarios. En 1916 integrouse nas incipientes Irmandades da Fala da Coruña. Desta época datan algúns textos seus, poucos, publicados en *A Nosa Terra*. Casou en 1926 con Bernardina Martín Torres, coa que mudou a Betanzos ese mesmo ano. Traballou de axente comercial e como correspondente para *El Pueblo Gallego*, empresa viguesa pertencente a Portela Valladares.

Durante a II República española simpatizou co Partido Galeguista. En 1936 exiliouse na Arxentina, temoroso da represión franquista, ficándolle a familia en Galiza.

Xa en Buenos Aires desempeñou un importante labor de activismo galeguista, foi presidente da Agrupación de Artistas Gallegos, director da revista *Lar* e colaborador noutras publicacións e programas de radio. Escribiu múltiples contos e pezas teatrais. Tivo relación directa con persoeiros da categoría de Luis Seoane, Rafael Dieste ou o propio Castelao.

En 1950 volveu a Galiza, onde morreu en 1968.

Obras
-----

* *Contos e poemas de Manuel Roel*, edición e estudo crítico de Concepción Delgado Corral, Mª Teresa Amado Rodríguez e Alfredo Erias Martínez. Concello de Betanzos, 1998.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Dicionario biográfico de Galicia*. Ir Indo Edicións. 2010-2011.
* Torres Regueiro, Xesús (1989). "Manuel Roel, recreador do humor popular galego" (PDF). *Anuario Brigantino* **12**: 233–248. Consultado o 19 de agosto de 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20533321
* BNE: XX1398896

 |
**Manuel Peña-Rey Bouzas**, nado en Ourense o 4 de marzo de 1938, é un médico e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Manuel Peña Rey. Militante do Partido Comunista de España, durante o franquismo foi detido en abril de 1971 acusado de propaganda ilegal e de pertencer a Comisións Obreiras xunto con Carlos Barros, Augusto Valencia Teijeiro, Antonio Estévez García, Rafael Blanco Pérez, Miguel Domínguez Vaz, Sergio Sandoval Bahamonde, Antonio Pérez Barreiros, Camilo de Dios Fernández e Norberto Salgado Lorenzo. Foi procesado e expulsado do traballo no Hospital Médico Provincial de Ourense. Nas eleccións de 1977 encabezou a candidatura do PCE pola provincia de Ourense, pero non resultou elixido. Foi secretario xeral do Partido Comunista de Galicia (1995-2000) e actualmente é o presidente de honra do PCG.

Notas
-----

1. ↑  "Diez detenidos en Orense acusados de pertenecer a las Comisiones Obreras", *La Voz de Galicia*, 28-4-1971, p. 8.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 13-4-1977, p. 13.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Manuel Peña-Rey Bouzas Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Elisabet Fernández (20 de novembro de 2019). "Manuel Peña-Rey: "El mundo solo puede tener solución con el comunismo"". *La Región*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q110206599
* BNE: XX6107198

 |