recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **condado de Quirós** é un título nobiliario español. Na actualidade o conde de Quirós é Isidoro Alejandro Millán Mon.

Creación
--------

O título foi outorgado por Carlos VI de Alemaña o 10 de novembro de 1716 a Lorenzo Bernaldo de Quirós, coronel de infantaría nado en Moreda (Aller, Asturias), que loitara en Flandres.

A finais dos anos sesenta iníciase un proceso de recuperación do título nobiliario por parte de tres liñas distintas, Carlos Bernaldo de Quirós y Bustelo, o filólogo Isidoro Millán González-Pardo e Joaquín de Puigdorflla y Zaforteza. O proceso non se remata, e retómase a principios da década dos oitenta por Joaquín Fuster de Puigdorfila y Zaforteza, de novo Isidoro Millán González-Pardo e Francisco Millán Mon. Finalmente, e logo de distintas batallas legais, en 1984 o título foi recuperado polo galego Isidoro Millán González-Pardo, que se converteu así no segundo conde de Quirós.

Condes
------

1. Lorenzo Bernaldo de Quirós: 1716 - ?
2. Isidoro Millán González-Pardo: de 1984 a 2002
3. Isidoro Alejandro Millán Mon: de 2006 á actualidade.
**Pedro Díaz Abalo**, nado en Vilagarcía de Arousa cara a 1893, foi un comerciante, xornalista e político galego.

Traxectoria
-----------

Dirixiu os catro primeiros números do semanario *Avante* que se editou en Vilagarcía de Arousa en 1931. Foi nomeado pola Deputación de Pontevedra administrador interino do Sanatorio da Lanzada "Miguel Gil Casares" en agosto de 1933, cesando en abril de 1935. Militante de Izquierda Republicana, participou na campaña da Fronte Popular para as eleccións de febreiro de 1936, nalgúns mitins como o do Carril, o 28 de xaneiro, e o de Vilaxoán o 5 de febreiro de 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 fuxiu de Galicia na evasión do San José Nº 2 con Elpidio Villaverde e pasou a territorio leal, onde prestou servizos na Subsecretaría de Propaganda. Logo da derrota da República exiliouse na República Dominicana, arribando a Ciudad Trujillo o 7 de novembro de 1939 no vapor Flandre procedente de Saint-Nazaire.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 12-8-1933, p. 10.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 10-4-1934, p. 15.
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 29-1-1936, p. 7.
4. ↑  *El Pueblo Gallego*, 7-2-1936, p. 11.
5. ↑  Mera Covas, Roberto (2021). *Alejandro Viana. Un galego á fronte do rescate dos refuxiados republicanos*. Vigo: Belagua Ediciones. p. 28. ISBN 978-84-121433-8-6. Arquivado dende o orixinal o 27 de maio de 2022. Consultado o 18 de maio de 2022.
6. ↑  Refugiados en Santo Domingo

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Pedro Díaz Abalo na páxina web *Nomes e Voces*.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Rapanui.

Os **rapanui** son unha etnia habitante da illa de Pascua. A denominación de rapanui fíxose posteriormente extensiva para nomear tanto ó pobo aborixe como ó seu idioma (rapanui) e á illa que habitan.

Descrición
----------

Moais.
O pobo rapanui descende dos primeiros poboadores procedentes da Polinesia.

A sociedade rapanui, era gobernada polo ariki, con ascendencia atribuída directamente dos deuses; e estaba dividida en tribos e con clases moi estratificadas. Cada tribo ocupaba unha zona, sempre con franxa costeira. A maior parte da poboación vivía cara ao interior, xunto ás áreas de cultivo. No litoral estabeleron centros relixiosos, políticos e cerimoniais (Anakena, Akahanga) e adoraban os antergos case deificados representados polos moais.

Estímase que a poboación de Rapa Nui, sufriu unha crise de superpoboación nos séculos XVII e XVIII, o que tería provocado guerras entre as tribos, coa conseguinte destrución dos lugares cerimoniais e o abandono das canteiras nas que tallaban os moai. Os nativos comezaron a vivir en covas e deberon padecer a escaseza de alimentos. Xorde un novo cerimonial: o do Tangata Manu (home-paxaro).

O primeiro contacto dos rapanui con algún occidental tivo lugar o 5 de abril de 1722, cando o navegante neerlandés Jacob Roggeween chegou á illa.

Censo do 2002
-------------

Bandeira (en rapanui "Reimiro") dos rapanui.
A poboación da Illa de Pascua no censo realizado no 2002 era de 3.791. O 60% eran rapanui, a poboación chilena e a procedente de Europa era do 39%, e o restante 1% eran amerindios de Chile.

Notas
-----

1. ↑  Instituto Nacional de Estadísticas, Santiago de Chile (ed.). "Síntesis de Resultados Censo 2017" (PDF). p. 16. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 12 de novembro de 2020. Consultado o 25 de novembro de 2020.
2. ↑  Primeiros datos do Censo. Estrellavalpo.cl (2002-06-11). Consultado o 6 de novembro de 2010.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pobo rapanui Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Illa de Pascua
* Lingua rapanui
* Mitoloxía rapanui
* Angata

* Portal:Pobos indíxenas de América

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q852486
* BRE: 3493740
* LCCN: sh2012003242

 |
**Manuel Nieto Rivero**, finado en Verea o 8 de xuño de 2003, foi un político galego do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

Nas eleccións municipais de 1983 encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE en Verea e foi concelleiro da oposición. Nas municipais de 1987 volveu encabeza-la candidatura socialista e foi elixido alcalde grazas ao apoio doutros grupos, pese a se-la terceira forza con 2 concelleiros. Nas municipais de 1991 e 1995 revalidou a alcaldía con maioría absoluta. Nas municipais de 1999 foi reelixido con maioría simple e pasou a gobernar en minoría. Renunciou a presentarse á reelección nas municipais de 2003, sendo sucedido como candidato polo seu compañeiro de goberno Félix Parada Martínez.

Vida persoal
------------

Casou e tivo 2 fillos. Puxo fin á súa vida poucos días antes de remata-lo seu mandato como alcalde, o día 8 de xuño de 2003, tras sufrir unha depresión derivada dunha serie de reveses de tipo persoal. A modo de homenaxe, foille adicada unha praza do concello co seu nome.

Notas
-----

1. ↑  El fallecido alcalde de Verea había quedado el domingo en el concello para firmar algunos documentos

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Verea

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Antonio Dorado Fidalgo** |  **Alcalde de Verea** 1987 - 2003 | Sucesor:**Félix Parada Martínez** |
**Herut** (hebreo: **חרות** - liberdade) foi o partido político do sionismo revisionista en Israel. Era conservador e nacionalista e converteuse na principal oposición ao Partido Laborista.  

Fundouse en 1948 e dirixiuno Menachem Begin ata 1983, e despois Yitzhak Shamir. En 1965 formou co Partido Liberal de Israel o bloque Gahal, aínda así Herat mantivo a súa organización dentro do novo partido e dominou a nova formación. En 1973 Gahal uniuse con outros partidos de dereitas para formar o Likud, no que de novo Herut mantivo un papel dominante e os principais líderes do Likud foron os de Herut. En 1988 o Likud converteuse nun partido e Herut deixou de existir.  

No primeiro Knesset do Estado de Israel, Herut conseguiu 14 escanos, progresivamente foi aumentando a súa base electoral, en especial polos que se opuñan á política do primeiro ministro laborista David Ben-Gurion, especialmente entre os emigrantes de orixe sefardí. En 1967, xa como parte de Gahal, tiña 22 escanos e uniuse ao goberno de unidade nacional durante a Guerra dos seis días, deixándoo en 1970 polo seu desacordo co Plan Rogers. En 1977 trala vitoria do Likud nas eleccións entrou de novo no goberno  

En 1998 disidentes do Likud crearon novo partido Herut, dirixido por Benny Begin.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1070487
* WorldCat
* VIAF: 158314853
* EBID: ID
* GND: 4009907-6
* LCCN: n83152703

 |
O **Movemento 5 Estrelas** (en italiano, ***MoVimento 5 Stelle*** ou **M5S**) é un movemento, autodefinido coma un non partido italiano, xurdido en 2009 baixo o liderado do comediante Beppe Grillo, coa finalidade de desprazar aos partidos tradicionais, e colocar cidadáns correntes no poder para estabelecer unha democracia directa a través do uso de Internet.

Historia
--------

Após a súa fundación, o Movemento gañou popularidade escollendo diversos cargos a nivel municipal e rexional, formando un goberno de coalición en Sicília, xuntamente co Partido Democrático. Nas eleccións nacionais de 2013 ao Parlamento Italiano, as primeiras para o M5S, o Movemento acadou o 26% da Cámara de Deputados (a maior bancada en termos de partidos illados) e o 24% do Senado.

O Movemento continuou a medrar en termos electorais, após as eleccións de 2013 consolidándose coma un dos maiores partidos políticos italianos. En 2016, o M5S conseguiu gobernar os concellos de Roma e Turín. Nas eleccións nacionais de 2018, liderados por Luigi Di Maio, o M5S volveu ser o partido máis votado ao conseguir preto do 33% dos votos e 229 deputados. Após meses de *impasse* e de tensións co presidente italiano, o Movemento conseguiu formar goberno coa Liga Norte, liderado por Giuseppe Conte.

Ideoloxicamente, o M5S é un partido bastante complexo e diverso, sendo un partido de liña populista, euroescéptico e anti-sistema. O Movemento defende a democracia directa e está contra as agresións militares de Occidente en Siria ou Libia. A pesar de ser acusado de ser de dereita pola súa posición anti-inmigración, o Movemento defende políticas tradicionalmente de esquerda coma políticas verdes (ambientalismo) e renda básica. As cinco estrelas representan as cinco prioridades do Movemento: Auga, Medio Ambiente, Mobilidade, Conectividade e Desenvolvemento.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q47817
* WorldCat
* VIAF: 256467424
* BNF: 16751990r
* EBID: ID
* GND: 1041432364
* LCCN: no2012105332
* SUDOC: 168470551
* Treccani: movimento-5-stelle

 |
**Polonia é o máis Importante** (en polaco **Polska Jest Najważniejsza**, abreviado **PJN**) e un partido político conservador moderado de Polonia, aparecido como escisión de Lei e Xustiza no 2010. Conta con 15 membros no Sejm e 3 membros no Parlamento Europeo.

Historia
--------

O 16 de novembro de 2010, os parlamentarios Joanna Kluzik-Rostkowska, Elzbieta Jakubiak e Pawel Poncyljusz, conxuntamente cos membros do Parlamento Europeo Adam Bielan, Michał Kamiński, Paweł Kowal e Marek Migalski, escindíronse do partido Lei e Xustiza e formaron esta nova agrupación política. Varios deles xa foran expulsados de Lei e Xustiza antes.
Kamiński declarou que o partido Lei e Xustiza estaba sendo tomado por extremistas de dereita. O partido escindido formouse ante a insatisfacción co liderado e dirección de Kaczyński.

O nome do partido era a consigna orixinalmente utilizada por Jarosław Kaczyński na súa candidatura ás eleccións presidenciais de 2010, nas que Joanna Kluzik-Rostkowska foi xefa de campaña.

Notas
-----

1. ↑  Políticos escindidos de *Lei e Xustiza* forman nova "asociación", thenews.pl *(en inglés)*
2. ↑  Cambios na alianza conservadora da UE, Michał Kamiński abandona partido de "extrema dereita", *The Guardian*, 22 de novembro de 2010 *(en inglés)*

Véxase tamén
------------

* Páxina web

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1784503
* WorldCat
* VIAF: 5605156012440349700003

 |
Micronesia
A **Micronesia** é un grupo de arquipélagos de Oceanía sitos no Océano Pacífico, ó leste de Filipinas e ó norte de Papúa Nova Guinea. Esténdese dende os 140° ata os 180° leste e dende os 30°N ó ecuador. Ocupa en total aproximadamente uns 2.800 km² de superficie con menos de 200.000 habitantes. Os arquipélagos máis importantes son as Marianas, as Carolinas e Palau.

Ós seus habitantes chámanse micronesios e son mestizos de polinesios e melanesios. As construcións tradicionais son palafitas -casas construídas sobre estacas-. A economía baséase na agricultura (escasa) e na pesca, sendo dende moi antigo uns bos construtores de canoas. O primeiro europeo en tomar contacto cos micronesios foi Fernão de Magalhães en 1520.

Illas
-----

* Estados Federados de Micronesia;
* Illas Marshall;
* Palau;
* Illas Marianas;
* Nauru;
* Kiribati;
* Guam;
* Illa Wake.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Estados Federados de Micronesia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3359409
* WorldCat
* VIAF: 258169153
* BRE: 2212677
* EBID: ID
* GEC: 0042384
* GeoNames: 7729900
* GND: 4039224-7
* NDL: 00567649
* TGN: 1010146

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D008849
* MeSH: Z01.639.760.680

 |
Aleksandr Kérenskii, avogado, dirixente do Partido Social-Revolucionario ruso, e do Partido Laborista de Rusia.
Os ***Trudovikí*** (*trudovik* literalmente significa traballador; son tamén coñecidos como **Toilers** ou **Laboristas**, co seu nome completo de Partido Laborista de Rusia ou "O Grupo Laborista"; en ruso: *Трудовая группа*, *Trudováya gruppa*) constituíron un partido laborista moderado que fixo a súa aparición a principios do século XX en Rusia. Os *trudovikí* foron unha escisión do Partido dos Socialistas Revolucionarios, por mor da postura deste na Primeira Duma.

Este partido socialista agrario, foi un dos centos de círculos de pequenos traballadores que se desenvolveron en Rusia a consecuencia da Revolución rusa de 1905. Mentres que a revolución de 1905 non conseguiu derrocar o tsar, si conseguiu diminuír o seu poder, aínda que non o suficiente para acadar unha sociedade liberal e democrática, que era o que estaban a buscar. Como resultado disto, o partido sobreviviu, mais quedou bastante reducido.

Os *trudovikí* son máis coñecidos polos seus asentos na Duma Estatal, unha asemblea nacional creada polo tsar Nicolao II de Rusia como consecuencia da Revolución de 1905. Os escanos que conseguiu o partido, fórono principalmente na Primeira e Segunda Duma, en 1906 e 1907 momento no que obtiveron máis de 100 escanos.

Un dos seus dirixentes, Aleksandr Kerenskii, que tamén foi fora elixido en 1912 para a Cuarta Duma como *trudovik,* máis tarde chegou a ser primeiro ministro do Goberno Provisional en 1917.

Notas
-----

1. ↑  Camarero (2017)

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Camarero, Hernán (2017). *Tiempos rojos: El impacto de la Revolución rusa en la Argentina* (ebook)`|format=` require `|url=` (Axuda) (en castelán). Sudamericana. ASIN B075PGD77B.

### Outros artigos

* Alesandr Kérenskii
* Duma
* Revolución rusa de 1905
* Revolución rusa de 1917

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1570527
* WorldCat
* VIAF: 137740093
* BRE: 4205966

 |
Hoplita grego.
O **hoplita** era un cidadán-soldado das cidades-estado da Antiga Grecia. O seu nome (do grego antigo *ὁπλίτης*, *hoplitēs*) deriva de *hoplon* (*ὅπλον*, plural *hopla*, *ὅπλα*), que significa «artigo de armamento» ou «equipamento». Era un soldado de infantaría pesada, en contraposición ao *gimneta* (grego antigo *γυμνής*,*gymnếs*, "espido") e ao *psilós* (grego antigo *ψιλός*, *psilós*, "espido" tamén), soldados de infantaría lixeira.

Estes soldados apareceron probablemente a finais do século VII a. C. Formaban parte dunha milicia cidadá, armada como lanceiros. Eran relativamente fáciles de armar e manter, e ademais podían pagar o custo do armamento. Case todos os gregos coñecidos da Antigüidade clásica loitaron como hoplitas, incluso filósofos e dramaturgos. Dende a formación dos hoplitas como milicia, non recibiron permanentes ataques e as campañas eran curtas. A excepción eran os guerreiros espartanos, que eran soldados especializados, e que tiñan nos seus estados terras asignadas ás clases baixas, que eran quen se encargaban delas. Os exércitos marchaban dereitamente cara ao seu obxectivo. Alí, os defensores podían esconderse tras as murallas da cidade; nese caso os atacantes debían contentarse con facer estragos no agro, aínda que os primeiros tamén podían decidir encontrarse con eles no campo de batalla. As batallas entón tendían a ser decisivas. Eran curtas, sanguentas e brutais, polo que se necesitaba un alto grao de disciplina. Ambas as forzas aliñábanse nunha chaira, cunha formación rectangular aproximada, arredor de oito filas, aínda que isto variaba. Outras forzas eran menos importantes; coma os hippeis (cabalaría), que se situaba nos flancos, e tanto a infantaría lixeira como as tropas que lanzaban proxectís eran insignificantes.

Os hoplitas máis coñecidos eran os espartanos, adestrados dende a súa nenez no combate e na guerra, para convertelos nunha forza de ataque superior e excepcionalmente disciplinada.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *hoplita*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q175249
* AAT: 300380166
* BNCF: 71908
* BRE: 2369942
* EBID: ID
* GEC: 0114942

 |
**Xosé Pena Pena**, nado o 19 de outubro de 1902, foi un profesor e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Mestre nacional e licenciado en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela. Foi socio fundador e numerario do Seminario de Estudos Galegos, realizou o seu ingreso o 9 de febreiro de 1924 co traballo "A ponte de Vidán", que foi publicado o ano seguinte na revista *Nós*. Alistado no Rexemento de Infantaría de Zaragoza número 12, foi ascendido sarxento en outubro de 1924, e a suboficial en abril de 1925.Foi elixido secretario do Colexio oficial de doutores e licenciados en Ciencias e Letras do distrito universitario de Santiago de Compostela, en xaneiro de 1927. Foi profesor axudante da Universidade de Santiago de Compostela, profesor do Instituto de Ribadeo e catedrático de Xeografía e Historia do Instituto de Elx. Coa derrota da República foi depurado, sendo suspendido de emprego e soldo por un ano, con traslado forzoso fora da provincia, prohibición de solicitar cargos vacantes durante cinco anos e inhabilitación para o exercicio de cargos directivos e de confianza en institucións culturais e de ensinanza.

Notas
-----

1. ↑  *El Compostelano*, 27-11-1925, p. 2.
2. ↑  *El Ideal Gallego*, 3-10-1924, p. 3.
3. ↑  *El Compostelano*, 21-4-1925, p. 2.
4. ↑  *La Voz de Galicia*, 25-1-1927, p. 2.
5. ↑  *El Pueblo Gallego*, 19-4-1935, p. 6.
6. ↑  *BOE*, 11-2-1941, p. 980.
Un prato de *Rússkie pirozhkí*.
Os ***pierogi*** (outras posíbeis denominacións: *perogi*, *perogy*, *piroghi*, ou *pyrohy*), en Rusia coñecido coma ***pirozhkí*** ou ***varéniki***, é un dos pratos máis típicos da Europa do leste, principalmente da cociña polonesa, ucraína e rusa. *Pierogi* é a denominación en plural deste prato (en polaco *pieróg*). A verba provén da forma do eslavo arcaico "pir" (festividade).

Consiste en pasta rechea de diferentes tipos e variedades de vexetais (posúe algunha similitude cos ravioli).

Orixe
-----

Os *pierogi* seica teñen a súa orixe nos países da Europa central e oriental; son moitos os países desta área que claman pola orixinalidade da súa invención, como Polonia, Rusia, Lituania, Ucraína, Eslovaquia, e República Checa. Téñense atopado semellanzas con algúns pratos orientais coma os *jiaozi*, dando lugar á especulación (ben fundada ou non) de que foran as invasións mongois e tártaras as que levaron esta receita ao leste de Europa.

Pierogi en elaboración.

Características
---------------

Pierogi son un tipo de pasta con forma semicircular que adoitan estar recheos de queixo, puré de patacas, repolo, cebolas, carne, ovo cocido (este elemento é máis específico dos Menonitas), ou calquera combinación deles, podendo levar incluso un recheo de froita. Adóitanse fritir ou cocer até flotaren na tona da auga e posteriormente úntanse con manteiga ou aceite; as alternativas inclúen a tradición menonita de cociñar e servir cun *borsch* (caldo), e a polonesa de cocer e posteriormente fritir en manteiga.

En Rusia sérvense cunha boa cantidade de *smetana*, e acompáñase con anacos de touciño entrefebrado ou cebolas fritidas. Os máis populares recheos son de queixo, puré de patacas e cebolas. Cando son de forma redonda e recheos de carne denomínanse *pelmeni* (пельмени) e son orixinarios de Asia, son moi populares ao longo de toda Rusia, así coma nalgunhas outras exrepúblicas soviéticas.

É doado atopar *pirozhkí, pelmeni* e *varéniki* en calquera parte de Rusia, así coma nos países onde existan comunidades destas nacionalidades.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | A Galipedia ten un portal sobre: ***Rusia*** |


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pierogi Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Pittsburgh
* Cleveland
* syrniki
* varéniki
* Iaosi
* Empanadilla

### Ligazóns externas

* Latvian Piragi and Associated Folklore
* Glendon, AB Giant Perogy
* Receita para preparar *perogi* tradicionais
* Annual Pierogi Festival en Whiting, Indiana
**José Blanco Novo**, nado en Ferrol o 24 de outubro de 1891 e finado en 1971, foi un garda civil e o primeiro radioafeccionado de Galicia.

Traxectoria
-----------

Estudou no Colexio Masquelet de Ferrol. Despois pasou á Academia de infantaría de Toledo, onde se iniciou na radio. Incorporouse como oficial ao Batallón de Cazadores de Segorbe nº 12 de Melilla en outubro de 1913. Ascendido a tenente, foi destinado ao Rexemento de Valencia en 1916, e ingresou no Corpo da Garda Civil o 3 de xullo de 1916 con destino na Comandancia da Coruña. Estivo ao do posto de Arzúa e en 1918 foi enviado ao posto de Carnota. Ao mando da liña de Ferrol interveu na folga de cargadores do peirao de 1921. Ao ano seguinte foi ascendido a capitán e destinado a Vilagarcía de Arousa. En xuño de 1924 asumiu o mando da Garda Civil de Santiago de Compostela. En abril de 1926, a Dirección Xeral de Comunicacións concedeulle autorización para o funcionamento da estación de radioafeccionado co indicativo EAR-28. E ese ano gañou a medalla de ouro da primeira edición do concurso de transmisión organizado pola Asociación EAR, xunto a Jenaro Ruiz de Arcaute. Foi ascendido a coronel en 1947 e despois a xeneral de brigada. Pasou a reserva en 1957.

Recoñecementos
--------------

* Cruz de primeira clase da orde de Beneficencia (1920).
* Gran Cruz do Mérito civil (1966).

Vida persoal
------------

Era curmán de Adelardo Novo Brocas. Casou en 1918 con María de los Dolores Martínez Laverón.

Notas
-----

1. ↑  *La Noche*, 6-11-1957, p. 6.
2. ↑  *La Noche*, 5-10-1966, p. 8.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* José Blanco Novo, EAR-28 (1891-1971), Capítulo I. De sus primeros años de vida hasta que es destinado a Vilagarcía de Arousa (1891-1922)
* José Blanco Novo, EAR-28 (1891-1971), Capítulo II. De su destino en Vilagarcía de Arousa
* José Blanco Novo, EAR-28 (1891-1971), Capítulo III. Primeros años en Santiago de Compostela
* José Blanco Novo, EAR-28 (1891-1971), Capítulo IV. La concesión de autorización para uso legal de su estación de radioaficionado con indicativo EAR-28
* José Blanco Novo, EAR-28 (1891-1971), Capítulo V. El oro en la primera edición del Concurso de transmisiones organizado por la asociación EAR (1926-1927)
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Lagares.

O **río Lagares**, ou **río Gandariña**, tamén chamado antigamente **río Sárdoma**, é o principal curso fluvial do concello de Vigo, na provincia de Pontevedra.

Descrición
----------

Nace na Lagoa Mol, entre o lugar da Retorta na parroquia de Cabral (Vigo) e a parroquia de Vilar de Infesta (Redondela).

Esténdese por todo o sur do termo municipal de Vigo, de leste a suroeste, a través das parroquias de Candeán, Lavadores, Sárdoma, Castrelos, Matamá e Santo André de Comesaña, até a súa desembocadura na ría de Vigo, a nivel do extremo sur da praia de Samil.

Os seus derradeiros sete quilómetros están percorridos por un parque-paseo de corenta mil metros cadrados que se prolonga dende a zona industrial da avenida de Madrid até as marismas da Carrasqueira, entre as parroquias de Coruxo e Navia.

Afluentes pola esquerda son o Eifonso, á altura de Sárdoma, e o Barxa (ou Barxas), á altura de Castrelos.

Patrimonio
----------

A ponte medieval de Sárdoma é unha das pontes vellas que cruza o río. Despois este atravesa o Parque de Castrelos, onde se atopa o Pazo de Castrelos. Pasando o parque, o leito do río foi desviado nos anos 1970 pola urbanización da cidade e deixou de pasar baixo a ponte medieval de Castrelos. O curso do río segue por baixo do Estadio de Balaídos, sede do Real Club Celta de Vigo, para rematar acompañado dun paseo fluvial antes da foz na praia de Samil onde forma un grande esteiro.

Galería de imaxes
-----------------

* 
*

Notas
-----

1. ↑  Besadío, D. (13 de marzo de 2015). "De cando o Lagares se chamaba río Sárdoma". *DUVI*. Consultado o 14 de marzo de 2015.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Río Lagares Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada, *Lagares*.
* Enciclopedia Galega Universal Ir Indo, *Lagares ou Gandariña*.

### Ligazóns externas

* Asociación Viguesa pola defensa do río Lagares: Lagares Vivo

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q9071857
* GeoNames: 3121059

 |
**José María David Suárez Núñez**, nado en Santiago de Compostela o 17 de xullo de 1932 e finado na mesma cidade o 4 de xuño de 1987, foi un médico e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou o bacharelato en Santiago de Compostela e licenciouse en Medicina en 1955, tamén na Universidade de Santiago de Compostela (USC). Durante o trienio posterior, ata 1958 realizou diversas viaxes a Inglaterra, Francia, Bélxica ou Portugal, como parte da súa especialización en estomatoloxía. En 1966 obtén a cátedra de Anatomía na Universidade de Granada, en 1968 consegue tamén por oposición a cátedra na Universidade Complutense de Madrid, e en 1969 consegue o traslado da cátedra á Universidade de Santiago. Alí ocupou a dirección da escola de Enfermería, ao ano seguinte a secretaría da Facultade de Medicina en 1975 o vicedecanato da mesma e en 1976 o vicerreitorado de Extensión Universitaria da USC.

Nas eleccións xerais de 1977 resultou elixido senador pola UCD, na provincia da Coruña. Ao ano seguinte, 1978 foi designado polo daquela ministro de Educación, Íñigo Cavero, reitor da Universidade de Santiago de Compostela. En 1981 soou o seu nome como candidato da UCD á presidencia da Xunta de Galicia nas primeiras eleccións autonómicas, pero finalmente non concorreu. Permaneceu no reitorado ata 1984, cando nas primeiras eleccións universitarias foi derrotado por Carlos Pajares.

Presidente do consello de administración da editorial que publicaba *El Correo Gallego*, formaba parte do Grupo Diego de Muros de planificación universitaria e era membro tamén da Real Academia de Medicina e Cirurxía de Galicia.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Pablo Sáez Pedrero** |  **Reitor da Univ. de Santiago** 1978 - 1984 | Sucesor:**Carlos Pajares** |

Notas
-----

1. ↑  Conde Muruais, Perfecto (11 de xuño de 1981). "Suárez Núñez, candidato de UCD a la presidencia de la Junta de Galicia". *El País* (en castelán).

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de senadores galegos desde a Transición

### Ligazóns externas

* Ficha no Senado
**Carlos Ferreirós Espinosa**, nado en Poio o 1 de febreiro de 1918 e finado en Vigo o 21 de abril de 1996, foi un médico galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Manuel Ferreirós Oca e María Espinosa Cervela. Estudou Medicina. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 tivo que deixar os estudos ao ser mobilizado en 1937. Despois da guerra continuou no exército chegando a capitán de infantaría. Ao pasar a reserva, continuou os estudos e en 1945 alcanzou o título de médico. Foi catedrático de Terapéutica Física e Radioloxía na Facultade de Medicina da Universidade de Santiago de Compostela e xefe do Departamento de Radioloxía do Hospital Clínico Universitario de Santiago.

Vida persoal
------------

Casou en Cee con María del Carmen Domínguez del Campo o 5 de xullo de 1951.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 23-4-1996, p. 78.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Casal de Vilancosta ou dos Valladares

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q83304111
* BNE: XX1269065

 |
Coordenadas: 57°12′N 24°12′L﻿ / ﻿57.20, 24.20

| Vidzeme norte |
| --- |
| Vidzeme norte |
|
|
| Marco Legal |
| **Figura de Protección:** | Reserva da biosfera |
|
| **Ano de constitución:** | 1997 |
| **Superficie:** | 457,600 ha |
| **Lexislación:** |  |
|
| Datos de interese |
| **País:** | Letonia Letonia |
| **Provincias:** | Vidzeme |
|
| **Concellos:** |  |
| **Ríos:** |  |
| **Picos** |  |
|
| **Direccións de interese:** |  |
| **Teléfonos:** |  |
|

A **reserva da biosfera Vidzeme norte** é a única reserva da biosfera de Letonia. Cubre unha área de 60 quilómetros sobre o Golfo de Riga e o interior da rexión de Vidzeme, veciña a Estonia.

Ecosistema
----------

### Flora

A turfeira alta de maior extensión dos Estados bálticos pódese atopar nesta reserva. Asemade, o seu litoral está poboado dunha continuación de prados costeiros. Os cantís ananos de Skanaiskalns e o río Salaca rematan nunha área de cantís vermellos, Pietrags.

### Fauna

Unha colonia de cegoñas brancas domina a área de Matisi con regularidade.

Sociedade e economía
--------------------

A reserva da biosfera Vidzeme norte é a única zona con protección especial no país, cubrindo 457,600 hectáreas de terreo e 16,750 hectáreas de mar. Esta condición foi aprobada o 15 de decembro de 1997, recoñecendo o seu valor e o cumprimento dos requisitos do contexto que aporta a UNESCO para este tipo de reservas con recoñecemento internacional. A reserva estende o seu valor socio-económico ao incluír non só áreas de relevancia natural senón tamén plantacións  dendrolóxicas, elementos de valor xeolóxico e xeomórfico así como escenarios históricos letóns.

Lexislación
-----------

A reserva da biosfera acolle no seu territorio espazos protexidos por outras medidas lexislativas e de acción, como é: 

* As torres de observación ornitolóxicas nos prados costeiros da biosfera.
* A pesca tradicional no lago Burtnieki.
* Cova de área de Liv no río Svetupe, recoñecida por acoller ritos pagáns anteriores ao século XVII
* Restaurantes de lamprea.
* O museo de Munchausen en Dunte.
* A zona antiga de Rujiena, exemplo de clasicismo despoxado.
* Salacgriva, o museo de Salacgriva, festival dos pescadores en Salacgriva e o festival Positivus.
* Limbazi e o seu museo da prata.

Galería
-------

* Cantís na praia de Tuja.Cantís na praia de Tuja.
* Praia de Tuja en inverno.Praia de Tuja en inverno.
* Cova do anxo.Cova do anxo.
* Pedra de Lauci.Pedra de Lauci.

Notas
-----

1. ↑  "Reserva da biosfera Vidzeme norte"*(en inglés)*
2. ↑  Reserva da biosfera Vidzeme norte Arquivado 15 de setembro de 2019 en Wayback Machine.*(en inglés)*
A **pirita** (do grego *pyros* que significa lume) é un mineral da clase dos sulfuros cuxa fórmula química é **FeS2** (contén un 53,4% de xofre e un 46,6% de ferro).

Aspecto
-------

A pirita tamén foi chamada "o ouro dos parvos" ou "ouro dos tolos" pola confusión á que leva o seu parecido con este metal. Atópase frecuentemente maciza, granulada, radiada, estalactítica e globular. Non é raro atopala na súa forma cristalina co seu típico aspecto cúbico (coas caras ás veces estriadas perpendicularmente) ou tamén en octaedros ou piritoedros (poliedros de 12, 16, 18 ou 20 caras) e a miúdo maclada.

* Cubos de piritaCubos de pirita
* Piritas dodecaédricasPiritas dodecaédricas
* Poliedro de pirita de 18 carasPoliedro de pirita de 18 caras

Usos da pirita
--------------

A pirita utilízase como fonte importante de xofre, para a produción de ácido sulfúrico e sulfato ferroso.

Propiedades
-----------

É insoluble en auga e magnética por quentamento. O osíxeno e a auga poden atacar á pirita dando comezo desta forma a un proceso chamado limonitización da pirita, formándose como resultado pirita limonitizada (ou simplemente limonita).

Lugares onde se atopa
---------------------

Pirita provinte de Navajún, na Rioxa.A aresta do cubo maior mide 31mm
Atópase en xacementos intramagmáticos, en filóns hidrotermais e en xacementos sedimentarios e metamórficos. Asóciase con frecuencia coa esfarelita, co cuarzo, coa calcita, coa galena e coa calcopirita.

Un dos máis importantes xacementos de pirita en España é o de Navajún (A Rioxa) do que se obteñen piritas dunha grandísima perfección estética.

Outros sulfuros
---------------

Outros minerais nos que a presenza de xofre é destacada son:

A marcasita, a arsenopirita, a calcopirita, a pirrotina, a galena e o cinabrio.

Notas
-----

1. ↑  "Minerais; pirita". *pt.geologyscience.com*. Consultado o 22 de marzo de 2024.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pirita Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Limonita

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q50769
* AAT: 300011112
* BNCF: 27023
* BNF: 11948211t
* BRE: 3140602
* EBID: ID
* GEA: 10238
* GEC: 0132114
* GND: 4176502-3
* JSTOR: pyrites
* LCCN: sh85109339
* MAG: 2776062231
* Mindat: 3314

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 1309-36-0
* ECHA: 100.013.789

 |
**Andreas René Uldum**, nado o 21 de abril de 1979 en Qeqertarsuaq, é un músico e político groenlandés.

Traxectoria
-----------

Diplomado en traballo social, fíxose famoso no seu país como guitarrista da banda de rock DDR, formada en 2002. No ano 2007 debutou como solista co CD de música infantil, *Angakkuakkatut*. Membro do Parlamento desde 2009, entre 2013 e 2014 foi tamén concelleiro e vicealcalde de Sermersooq.

En 2014 o seu partido, os Demócratas, elixiuno como o seu presidente e tras as eleccións xerais dese ano converteuse en viceprimeiro ministro e ministro de finanzas.. En novembro de 2015 anunciouse que Andreas Uldum collera unha baixa por estrés, nomeándose de forma temporal un novo ministro.

Notas
-----

1. ↑  Ficha de DDR en greenlandicpopularmusic.com (en dinamarqués)
2. ↑  "naalakkersuisut.gl". Arquivado dende o orixinal o 10 de marzo de 2015. Consultado o 27 de decembro de 2015.
3. ↑  Mads Dollerup-Scheibel: *Anda Uldum: The man with the key to the national coffers and the mines* *Nordic Labour Journal*, 6 de marzo de 2015
4. ↑  ""Mr Right Now" *The Arctic Journal*, 3 de novembro de 2015". Arquivado dende o orixinal o 05 de xaneiro de 2016. Consultado o 27 de decembro de 2015.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Perfil na web do parlamento (*inglés*)
**José Barreiro Chamosa**, nado en Chamosa (Forcarei) cara a 1913, foi un canteiro e político galego.

Traxectoria
-----------

Canteiro membro da Sociedad obrera de Oficios Varios La Polar (UGT) durante a Segunda República. Marchou a Burgos en 1934 como encargado da compañía Ormaeche. En setembro de 1935 pasou a Villarcayo de Merindad de Castilla la Vieja co contratista Marcelino Uriarte. En marzo de 1936 pasou a Madrid. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi secretario do Comité de Defensa de Moralzarzal e despois ingresou nas Milicias Rojas de La Sierra combatindo como soldado no exercito leal. Foi ferido e actuou como axudante do comisario dunha Brigada. Coa derrota da República incorporouse ao Rexemento de Infantaría Zaragoza nº 30 de Lugo o 30 de maio de 1939. Iniciouse un procedemento para a súa clasificación e como consecuencia Ingresou na cadea de Lugo o 14 de setembro de 1939, onde permaneceu ata o 15 de maio de 1940 en que foi trasladado á prisión de Colmenar Viejo para ser xulgado na causa 59855/40. Foi sobresido o 21 de xuño de 1940 por consideralo suficintemente sancionado coa prisión preventiva sufrida, e posto en liberdade o 77 de xullo. Volveu a Forcarei. Coa caída do Comité Comarcal do PCE de Pontevedra en setembro de 1948, foi detido con José González Rey acusados de constituír un Comité local do partido no Cachafeiro. Procesado en consello de guerra o 30 de marzo de 1949, foi condenado a un ano de prisión menor, que cumpriu na cadea de Vigo.

Notas
-----

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Expediente de Justicia Militar número 67788, de José Barreiro Chamosa (3973/10)
* Ficha en Represión franquista en Lugo
* Forcarei (1936-1977)
A **batalla de Vilaza** foi unha batalla no marco da Guerra de Restauración Portuguesa en Vilaza (Monterrei) en 1642 que enfrontou ao exército galego dirixido por Martín de Redín, capitán xeneral de Galicia, contra o exército portugués de Rodrigo de Figueiredo. A superioridade numérica deulle a vitoria decisiva ao bando galego.

Contexto
--------

Nos primeiros meses da guerra a fronte galega estivo inactiva. Neste tempo os portugueses repararon e habilitaron a súas fortalezas, abandonadas dende a Idade Media. O gobernador de Entre Douro e Miño, Gastón Coutiño, fortificou as prazas de Valença do Miño e Vila Nova de Cerveira.

Galicia asumiu completamente a reorganización do exército nesta fronte, o goberno central, sempre receoso de recoñecer facultades e competencias ás rexións, nunca tivo reparo en darlle o maior número de cargas e sacrificios. O exército que operou na fronteira portuguesa nos primeiros anos de guerra foi exclusivamente galego, composto por milicias recrutadas en Galicia.

En realidade, tanto en Galicia coma en Portugal, improvisouse un exército, composto máis de milicias que de soldados profesionais. En 1641, ao comezar as operacións militares, Francisco de Andía Irarrazábal y Zárate, o marqués de Valparaíso, gobernador e capitán xeneral de Galicia, formou oito terzos con soldados das milicias, con cabos e oficiais. Estes soldados serviron ata 1644 no exército de Tui, ademais de 4000 soldados en Monterrei, que levantou o conde de Aiara.

Batalla
-------

Martín de Redín
Un exército portugués entrou dende Chaves con 3000 soldados e cabalaría. Na batalla tomaron parte un exército real de 8000 infantes e 2000 cabalos, sen axuda forasteira. Por entón era capitán xeneral de Galicia o prior de Navarra, Martín de Redín, Grande Mestre da Orde de Malta.

Rodrigo de Figueiredo entrou en Galicia con 15 000 homes, milicianos máis amigos de saqueos que de combates, que se dispersaron case na súa totalidade cando percibiron o perigo ao que se expuñan ao socorrer as tropas de Francisco de Pereira, as cales resistían nun monte cerca de Verín. As tropas que chegaron pereceron no campo de batalla.

O exército galego desfixo rapidamente as filas portuguesas, quedando mortos 500 e facendo 250 prisioneiros, que foron repartidos nos castelos e cárceres do reino.

Consecuencias
-------------

O gobernador e capitán xeneral de Galicia, Martín de Redín, que levaba un ano no cargo, a pesar desta vitoria foi a primeira vítima da perda de Salvaterra de Miño, pois o goberno español destituíno do seu cargo. No canto de nomear un novo capitán xeneral, o goberno español encomendou a tarefa de recuperar Salvaterra ao ausente arcebispo de Compostela, Agustín Spínola.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  González López, Emilio (1973). *El águila caída: Galicia en los reinados de Felipe IV y Carlos II* (en castelán). Editorial Galaxia. ISBN 9788471541666.
2. 1 2  Vicetto, Benito. *Historia de Galicia* **VII**. pp. 62, 100.
3. ↑  de Lemos Faria e Castro, Damião (1804). *Historia Geral de Portugal*. XVIII. p. 225.
A **manosa 6-fosfato** (M6P) é un monosacárido fosfatado derivado da manosa que se une á lectina no sistema inmunitario. A M6P convértese en frutosa 6-fosfato pola acción do encima manosa fosfato isomerase.

A M6P é un importante sinal diana para as proteínas precursoras da hidrolase ácida, que se destinan ao transporte cara aos lisosomas. Engádese a etiqueta M6P a esas proteínas na cara *cis* do aparato de Golgi. Especificamente, nunha reacción na que están implicados a uridina difosfato (UDP) e a N-acetilglicosamina, o encima N-acetilglicosamina-1-fosfato transferase cataliza a glicosilación ligada a N de residuos de asparaxina con M6P. Unha vez marcadas axeitadamente co sinal diana da M6P, estas proteínas son desprazadas á rede *trans*-Golgi. Alí, o resto M6P é recoñecido e únese ás proteínas do receptor de manosa 6-fosfato (MPR) a pH 6,5-6,7.

Os encimas lisosómicos etiquetados con M6P quedan incluídos nos endosomas tardíos por medio do transporte vesicular. O pH nos endosomas tardíos pode chegar a 6,0, o cal causa unha disociación da M6P do seu receptor. Unha vez liberados, os encimas son transportados ao seu destino final nos lisosomas. Os MPRs están empaquetados en vesículas que se evaxinan dos endosomas tardíos e volven á rede "trans"-Golgi para a súa reciclaxe.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  Alberts, Bruce; et al. (2002). *Molecular biology of the cell* (4th ed. ed.). New York: Garland Science. ISBN 0-8153-3218-1.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Manosa
* Receptor de manosa 6-fosfato
* Enfermidade da célula I
* Manosa 1-fosfato

### Ligazóns externas

* Mannose-6-Phosphate Receptor *Medical Subject Headings* (MeSH) na Biblioteca Nacional de Medicina dos EUA.
* Role of M6P in protein modification(vídeo) Arquivado 15 de abril de 2020 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q259546
* MAG: 2778822930

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* CAS: 3672-15-9
* ChEBI: 48066
* ChemSpider: 58636
* DrugBank: 11848
* DTXSID: DTXSID80957947
* HMDB: HMDB0001078
* KEGG: C00275
* KNApSAcK: C00007307
* PubChem: 65127
* UNII: U2S53JF879

 |
**Miguel Bautista Carballo**, nado en Petín o 20 de xullo de 1958, é un político galego do PSdeG-PSOE.

Traxectoria
-----------

Administrativo. Nas eleccións municipais de 1999 encabezou a candidatura do PSdeG-PSOE en Petín e foi elixido alcalde como cabeza da lista máis votada, gobernando en minoría. Nas municipais de 2003 foi reelixido alcalde con maioría absoluta. Nas municipais de 2007 revalidou novamente a alcaldía con maioría absoluta, conseguindo un aplastante triunfo con case un 83% dos votos e 8 dos 9 concelleiros da corporación. Nas municipais de 2011 logrou novamente a maioría absoluta, se ben baixou a un 66% e a 6 concelleiros de 9. Nese mandato foi designado deputado provincial. Nas municipais de 2015 revalidou novamente a maioría absoluta cun 76% dos votos e 6 dos 7 edís, volvendo a ser designado deputado provincial.

Abandonou a alcaldía tras non presentarse á reelección nas municipais de 2019. Nas Eleccións Xerais de abril e de novembro de 2019 concorreu como suplente na candidatura do PSdeG-PSOE ó Senado pola provincia de Ourense. En xullo de 2020 asumiu a súa acta de senador trala renuncia de Juan Carlos Francisco Rivera. Nas Eleccións Xerais de 2023 concorreu como número 2 ao Senado mais non resultou elixido.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Gabino Fariñas Pérez** |  **Alcalde de Petín** 1999 - 2019 | Sucesor:**Raquel María Bautista Carballo** |

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Barrera, Feliciano, ed. (2002). "Bautista Carballo, Miguel". *Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI* (en castelán). Santiago de Compostela: *El Correo Gallego*. p. 62. ISBN 84-8064-113-4.

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Petín
Gibson Les Paul Classic.
A **Gibson Les Paul** é unha das guitarras eléctricas de corpo sólido máis famosas. Desenvolvida a principios da década de 1950, a guitarra converteuse nun dos máis populares instrumentos do mundo. O seu deseño apenas variou ao longo de 50 anos.

Orixes
------

O modelo Les Paul apareceu grazas á colaboración entre a Gibson Guitar Corporation e o guitarrista de jazz e inventor de electrónica Les Paul. En 1950, despois da introdución da Fender Telecaster no mercado, as guitarras eléctricas convertéronse nun obxecto de consumo. O presidente de Gibson Ted McCarthy levou ao guitarrista Les Paul á compañía como asesor. Les Paul foi un respectado innovador que experimentara co deseño de guitarras para a súa propia música. De feito, el construíra artesanalmente un prototipo de corpo sólido chamado "o tronco", un deseño considerado como a primeira guitarra eléctrica de corpo sólido. A pesar de que moitos outros prototipos e producións limitadas de modelos de corpo sólido doutras marcas apareceron, sábese que en 1945-1946, Les Paul achegárase á Gibson co prototipo do "tronco", pero o seu deseño foi rexeitado.

En 1951, o rexeitamento inicial converteuse nunha colaboración entre Gibson e Les Paul. Aínda que hai diferenzas en canto "a quen" contribuíu "en que" no deseño da Les Paul, era evidente que estaba lonxe de ser unha réplica dos modelos Fender. Sábese que dende os anos 30, Gibson ofrecera guitarras de corpo oco eléctricas, e eses modelos estableceron unhas bases para o deseño da nova Gibson de corpo sólido, que incluían unhas formas curvadas máis tradicionais que as Fender, e o mastro pegado ao corpo en contraste cos deseños de Fender que usaban un parafuso.

A contribución de Les Paul ao deseño da guitarra segue sendo controvertida. O libro *50 Years of the Gibson Les Paul* (*50 anos da Gibson Les Paul*) limita a súa contribución a dous feitos: un consello para a ponte, e unha preferencia pola cor (declara que Les Paul prefería cor dourada porque "semellaba máis cara", ou negra como segunda elección porque "así semellaba que os teus dedos se movían máis rápido polo mastro" e "semellaba máis clásico".

Ademais, o presidente de Gibson, Ted McCarty, declara que a compañía sinxelamente usou o nome do músico para aumentar as vendas, e que en 1951, Gibson amosoulle a Les Paul o instrumento case rematado. McCarty tamén afirma que as discusións de deseño con Les Paul limitáronse á ponte e a colocación dunha capa de arce sobre o corpo de caoba para aumentar a densidade, e así o tempo de *sustain* das notas. Porén, segundo Gibson, esa revisión facía moi pesada a guitarra, polo cal a rexeitaron.

Galería de imaxes
-----------------

* Les Paul DCLes Paul DC
* Les Paul ClassicLes Paul Classic
* Les Paul Custom 50th Anniversary 1959Les Paul Custom 50th Anniversary 1959

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gibson Les Paul Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q322625
* EBID: ID
* GND: 7825957-5

 |
**Gibson Guitar Corporation** é unha fabricante estadounidense de instrumentos baseada en Nashville, Tennessee. Antigamente tiña a súa base en Kalamazoo, Míchigan e a súa produción céntrase sobre todo na fabricación de guitarras, que vende baixo o nome de varias marcas. Cunha historia de case un século, Gibson foi unha das compañías que revolucionou o desenvolvemento das guitarras acústicas e eléctricas, e ao longo da súa existencia ten construído algúns dos modelos máis emblemáticos, como a Gibson Les Paul. Moitos dos seus instrumentos continúan aumentando o seu valor, e algunhas Gibsons atópanse entre as guitarras máis coleccionadas.

A compañía fundouna Orville Gibson, que fabricaba mandolinas en Kalamazoo a finais da década de 1890. Orville inventou as guitarras archtop usando o mesmo tipo de tapa curvada que as que teñen os violíns. cara a década de 1930 a compañía fabricaba tamén guitarras de tapa chá, ademais de lanzar comercialmente a primeiraguitarra eléctrica de corpo oco, usada e popularizada por Charlie Christian. Gibson estivo á cabeza da innovación nas guitarras acústicas, especialmente na era das *big bands* dos anos 1930; a Gibson Super 400 foi amplamente imitada. A comezos dos anos 50 Gibson presentou a súa primeira guitarra eléctrica de corpo sólido, e en 1952 comezou a fabricar o seu modelo máis popular, a Les Paul, deseñada por Ted McCarty e Les Paul. Despois de ser vendida á corporación Norlin a finais dos 60, a calidade e a fortuna de Gibson comezou a baixar ata comezos de 1986, cando a compañía foi adquirida polos seus donos actuais. Gibson Guitar é unha corporación privada que pertence ao seu director executivo Henry Juszkiewicz e ao seu presidente David H. Berryman.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sitio web de Gibson

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q210278
* WorldCat
* VIAF: 131751788
* BNF: 119753308
* GND: 4475624-0
* LCCN: n79151491
* SUDOC: 027785475

 |