recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Enxame (homónimos).
Un **enxame**, tamén coñecido como enxamio (do latín *exāmen, -ĭnis*) é un conxunto de insectos similares, principalmente de abellas.

Enxame de abellas
-----------------

Enxame.
Normalmente na primavera cando as colonias de abellas están fortes e non teñen máis espazo para continuar coa reprodución ou a provisión de alimentos (mel), naturalmente tenden a dividirse por un proceso natural que denominamos enxame.

A metade das abellas dunha colonia, acompañada pola súa mestra vella, deixa a súa colmea para pousarse na rama dalgunha árbore ata que as abellas exploradoras atopan un lugar onde proseguir o desenvolvemento dunha nova colonia. Este é o mecanismo natural polo cal se prodúce a división da colonia. Previo ao enxame as obreiras crían novas celas reais, para substituír a mestra vella, e sempre é a mestra nova (recentemente nada) a que ocupa o lugar na colmea orixinal. A nova mestra é fecundada previamente, nos voos de fecundación. O comportamento anterior á produción dos enxames adoita denominarse febre do enxameo. Este comportamento críase que proviña dun aumento da temperatura no niño de cría ou colmea, pero son moitos os factores que interveñen.

Colleita de enxames
-------------------

Apicultor recadando un enxame.
Os apicultores cando ven un enxame pousado na rama dunha planta, rapidamente acoden para capturalo, este é confinado nun nuclero ou unha cámara de cría con cadros de cera labrados, alimentándoo nalgunha ocasións con xarope de azucre, dará comezo a unha nova colonia, e gañando unha colmea. Os enxames saen normalmente durante a primavera-verán, cando a colonia de abellas comeza a súa medra poboacional e xa non ten lugar onde criar e amorear o seu alimento. A captura é moi sinxela, dun só golpe ou sacudida o birlo de abellas caerá ao interior do recipiente onde as confinamos, colocando este recipiente por un tempo prudencial no mesmo lugar, as abellas que quedan fóra son chamadas para que entren onde está a abella mestra por unha feromona especial que emiten as obreiras.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *enxame*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q16303174
* GEC: 0100449

 |
**Xosé Luís Armesto Barbeito**, nado na Coruña, é un químico e profesor universitario galego.

Traxectoria
-----------

Doutor en Química, ten un mestrado en Ciencias e enxeñaría ambientais. Armesto é autor de diversas publicacións sobre a química de compostos N-halo e procesos de degradación química e fotoquímica de herbicidas e praguicidas.

É catedrático de Química-Física na Facultade de Ciencias da Universidade da Coruña. Foi director do Colexio Universitario da Coruña e decano da Facultade de Ciencias. En 2004 accedeu ao cargo de vicerreitor de profesorado no equipo reitoral de José María Barja e en 2011 presentouse el mesmo ao reitorado como continuador do equipo reitoral saínte. Na primeira volta das eleccións, celebrada o 1 de decembro de 2011, Armesto conseguiu 1.676 votos ponderados, o que representa un terzo do electorado, e que lle permitiu o pase á segunda volta contra Luís Castedo Ribas. Na segunda volta, celebrada o 13 de decembro de 2011, Armesto impúxose a Castedo e alcanzou o reitorado cun 51.2%.

Notas
-----

1. ↑  Web da campaña Arquivado 08 de xaneiro de 2012 en Wayback Machine..
2. ↑  Armesto y Castedo serán los candidatos a la segunda vuelta en las elecciones a rector de la UDC, *La Voz de Galicia*, 30/11/2011.
3. ↑  Resultados do escrutinio Arquivado 14 de febreiro de 2012 en Wayback Machine. web da UDC.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Entrevista no xornal *Praza Pública* a cargo de Marcos Pérez Pena o 9 de febreiro de 2012 *(en galego)*.
* Entrevista ao persoeiro *(en galego)*.

| * v
* c
* e
Reitores da Universidade da Coruña |
| --- |
| 
* José Antonio Portero Molina (1989–1990)
* José Luis Meilán Gil (1990–2003)
* José María Barja Pérez (2004–2011)
* Xosé Luís Armesto Barbeito (2011–2015)
* Xulio Abalde (dende 2015)

 | Universidade da Coruña |
***Diario de Anuncios y Noticias de la Coruña*** foi un periódico editado na Coruña entre 1858 e 1866.

Historia e características
--------------------------

Apareceu o 24 de novembro de 1858. Foron os seus directores Francisco María de la Iglesia, Benito Vicetto, Manuel Murguía, José López de la Vega, José María Montes e Froilán Salazar. Imprimíase nos obradoiros de Cástor Míguez. Entre os seus colaboradores figuraban Antonio de la Iglesia, Antonio San Martín, Ramón Buch, Domingo Camino e Federico Alejos Pita. Publicaba editoriais e soltos, variedades, boletíns relixiosos, noticias mercantís, anuncios e folletíns. Cesou a súa publicación o 12 de abril de 1866.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da literatura galega. Publicacións Periódicas* **II**. Vigo: Editorial Galaxia. p. 143. ISBN 84-8288-137-X.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Este artigo amosa escritos xaponeses. Sen o soporte axeitado, o texto pode mostrar símbolos sen sentido, coma caixas, marcas e outros. |

O **Planeta Vexeta** (惑星ベジータ, *Wakusei Bejīta*?) é un planeta ficticio pertencente ó universo de *Dragon Ball* creado por Akira Toriyama. Era o planeta dos Guerreiros do espazo e dos Tsufur. A súa gravidade era 10 veces superior á do planeta Terra, o cal fixo que os seus moradores adquirisen unha fisionomía especialmente forte e resistente.

O planeta orixinalmente chamábase **Planeta Plant**, ata que os seus habitantes descubriron no espazo unha nave vagabunda. Recollérona e viron que dentro viaxaba outra raza, a dos Saiyan, estes eran tecnoloxicamente atrasados, e cando os salvaron do espazo os habitantes do *Planeta Plant* (os Tsufur), deixáronos a un lado do planeta para que viviran en paz, pois os Saiyan son unha raza moi belicosa.

Pasou o tempo e os enfrontamentos entre os dous pobos era cada vez maior, ata que un día un dos Saiyan decidiu facer unha revolta contra os Tsufur. Este Saiyan era o Rei Vexeta (o pai de Vexeta), e na feroz batalla os guerreiros do espazo tiveron a sorte de que aquel día saíra a lúa chea (que en *Plant* só sae cada 8 anos) e conseguiran exterminar os tsufur. O Rei Vexeta despois diso proclamouse rei de todo o planeta e púxolle o seu nome para que a súa fazaña non fose esquecida.

Tempo despois, os Saiyan fixeron unha alianza con Freezer. Este prometéralles a expansión do seu pobo en troques de conquistar planetas para el. O Rei Vexeta rebelouse un día contra o goberno do tirano Freezer e enfrontouse a el, provocando así a súa morte e a destrución do planeta.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Rei Vexeta
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Verdad y Justicia.

***Verdad y Justicia*** foi un periódico bimestral que se editou en Lalín entre 1922 e 1924.

Historia e características
--------------------------

Apareceu o 18 de abril de 1922. De tendencia agrarista, foi fundado polos emigrantes retornados de Cuba Máximo López Carral e Jesús Iglesias Surribas. Máximo López foi o seu primeiro director e Jesús Iglesias o administrador. Cando Máximo López volveu a Cuba en setembro de 1923, Jesús Filloy converteuse en director. Entre os seus colaboradores figuraban Jesús Filloy e Xesús Froiz. Foi acosado polas autoridades e atacado pola Igrexa; en xaneiro de 1923 o bispo de Lugo prohibiu a súa lectura. Cesou a súa publicación en decembro de 1924 cando o seu administrador, Jesús Iglesias volveu precipitadamente a Cuba.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Iglesias Rodríguez, Manuel (2002). "Os emigrantes e a transformación social na Comarca de Deza (1910-1936)". *Fomento de la Instrucción Gallega*. Vigo: Ir Indo. pp. 67–86. ISBN 84-7680-392-3.

### Ligazóns externas

* O periódico que chegou de Cuba artigo de Manuel Igrexas.
* Xesús Iglesias Surribas, infatigábel xornalista artigo de Manuel Igrexas.
**Ovidio Rodeiro Tato**, nado en Boqueixón en 1972, é un político galego do PPdeG.

Traxectoria
-----------

Diplomado en Maxisterio, foi concelleiro en Boqueixón dende 1999 ata 2009 baixo o mandato de Adolfo Gacio, sendo primeiro tenente de alcalde dende 2003 e ocupando diversas áreas de goberno durante eses anos como Cultura e Deportes ou Obras e Urbanismo. En 2009 foi nomeado Director Xeral de Xuventude e do Voluntariado da Xunta de Galicia, cargo no que se mantivo ata o 2015, cando encabezou a candidatura do PPdeG en Boqueixón para as eleccións municipais e foi elixido alcalde con maioría absoluta. 

A finais do 2016 renunciou á alcaldía de para pasar a ser Delegado Territorial da Xunta de Galicia na provincia da Coruña, manténdose no cargo ata as Eleccións ao Parlamento de Galicia de 2020, nas cales foi elixido deputado. Encabezou a candidatura do PPdeG en Boqueixón nas municipais de 2023 e volveu a ser elixido alcalde con maioría absoluta, polo cal tivo que renunciar como deputado.

Notas
-----

1. ↑  "Biografía na web do Parlamento de Galicia". Arquivado dende o orixinal o 03 de xuño de 2023. Consultado o 02 de maio de 2023.
2. ↑  Araújo, Emma (8 de decembro de 2016). "Munín pide colaboración e anuncia consenso como alcalde de Boqueixón". *lavozdegalicia.es*. Consultado o 24 de xuño de 2023.
3. ↑  Araújo, Emma (30 de xaneiro de 2023). "Ovidio Rodeiro vuelve a la política local como candidato del PP de Boqueixón". *lavozdegalicia.es* (en castelán). Consultado o 24 de xuño de 2023.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Ovidio Rodeiro Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Boqueixón

### Ligazóns externas

* Entrevista Arquivado 02 de abril de 2015 en Wayback Machine. en *El Correo Gallego*

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Jesús Sanjuás Mera** |  **Alcalde de Boqueixón** 2015 - 2016 | Sucesor:**Manuel Fernández Munín** |
| Predecesor:**Manuel Fernández Munín** |  **Alcalde de Boqueixón** 2023 - actualidade | Sucesor:**no cargo** |
**Simón de Ons**, máis coñecido como **san Simón de Ons**, foi un monxe lendario galego. Venérase como santo na parroquia de Cacheiras.

Lenda
-----

Igrexa de Cacheiras, onde se venera 
Segundo a lenda recollida en Cacheiras por Carme Hermida, san Simón estaba buscando unha freguesía para atender. Parou nun determinado lugar e subiu enriba dunha laxe dende onde contemplaba as parroquias do redor. Porén, estaban todas ocupadas, Recesende por san Xoán Bautista e Cacheiras por santa Marta. Como lle gustou a zona, decidiu escoller unha, Cacheiras. Por iso é o padroeiro da devandita parroquia. 

Tamén existen unhas pegadas nunha laxe, que, segundo a crenza, corresponden coas de san Xoán Bautista e san Simón de Ons, cando se separaron os dous. A súa forma parece vinculalos cos petróglifos de podomorfos. Foi redescubertas e postas en valor en 2012 polo concello. Preto tamén se encontra a fonte de Ons, que lle dá nome ao santo e que posúe tradición de meigas.

Iconografía
-----------

Non se debe confundir co outro san Simón. San Simón de Ons represéntase como abade, con hábito negro e branco, como un frade dominico. Así o describe xa en 1607 o cardeal Jerónimo del Hoyo.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6  Rula, Colectivo a (2018-11-22). "As pegadas de San Simón de Ons". *Colectivo A Rula*. Consultado o 2024-01-16.
Estatua de fronte.
A **estatua de Dioniso e Ampelos** é unha escultura de vulto redondo realizada en mármore branco moi degradado que representa ao deus grego Dioniso ebrio asistido polo sátiro Ampelos, tema mitolóxico derivado de modelos gregos. Trátase dunha peza única dentro da plástica romana galega, polo material empregado e polo seu estilo clasicista. Atopouse no castro da Muradella, en Mourazos (Verín). Datada no século III, consérvase no Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense.

Historia
--------

Detalle.
Atopouse no Castro da Muradella, no que eran evidentes os signos de romanización con ampla presenza de ímbrices, tellas e ladrillos, ademais de fragmentos doutra escultura, no contexto dunha *villa* datada no século III. A escultura sería un elemento decorativo dunha das estancias desta vivenda.

A valoración do lugar do achado é de moito interese xa que representa a evidencia da existencia, nun ambiente totalmente rural, de xentes con coñecementos e gustos pola cultura clásica, ben fosen xentes foráneas ou ben nativos cun alto grado de romanización.

Forma parte dos fondos do museo desde o 4 de abril de 1964, data do seu depósito.

Descrición
----------

Parte traseira.
A peza chegou ata os nosos días moi erosionada por causa da humidade do ambiente no que estivo soterrada.

O grupo escultórico representa dúas figuras masculinas núas. Considérase que representa unha escena onde un Dioniso ebrio é asistido polo sátiro Ampelos (a vide), tema mitolóxico derivado de modelos helenísticos e moi difundido.

A Dioniso - Baco, a figura de maior tamaño, fáltalle a cabeza e o brazo dereito desde pouco máis abaixo do ombro. O seu contorno describe un lixeiro S, transmitindo a sensación dun indolente abandono e que xunto cun suave rimo de liñas, o esbozo dos pectorais e o pequeno avultamento do órgano sexual enchen a figura de sensualidade.

Descansa o corpo sobre a perna esquerda presentando a dereita un pouco adiantada e lixeiramente flexionada, coa cadeira de acentuada curvatura. Apoia case sen forzas o seu brazo esquerdo no ombro esquerdo de Ampelos.

Ampelos, ao mesmo tempo que ergue a cabeza en actitude vixiante, cingue por detrás co seu brazo dereito a Baco apoiando a súa man aberta nas súas costas procurando manter o equilibrio do deus.

Ambas as figuras conseguen a estabilidade apoiándose nun groso tronco pegado á perna esquerda do deus e sobre o que senta en descarada pose o sátiro.

### Interpretacións

Antonio García Bellido defende que se trata dunha interpretación dun modelo de bronce, en base á presenza do tronco que obriga a forzar a posición do sátiro, e inspirado nun relevo ou pintura como resultas do estudo do xeito de resolver a parte traseira do conxunto.

En base a estas hipóteses Balil sostén que non estamos en presenza dunha obra pertencente á arte culta senón ante un exemplar dalgún taller de Hispania e que chegou a Galicia como peza importada a través do intercambio comercial.

Notas
-----

1. ↑  Que lembra a actitude do Apollo Lykeios de Praxíteles.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Romanización de Galicia.

### Ligazóns externas

* *Dionysos e Ampelos* (Museo Arqueolóxico de Ourense)
**Alberto Unamunzaga Osoro**, nado en Éibar, Guipúscoa, o 5 de decembro de 1975, é un político vasco de ideoloxía nacionalista vasca. Membro de Eusko Alkartasuna, foi senador nas Cortes Xerais durante a X lexislatura.

Biografía
---------

Natural da localidade de Éibar onde naceu en 1975, Alberto Unamunzaga está licenciado en Ciencias Políticas e Sociología pola Universidade de Deusto. A súa carreira política iniciouse en 1998 cando se afiliou a Eusko Alkartasuna (EA).

Ocupou cargos internos no seu partido político, sendo secretario de política institucional da Executiva Nacional entre 2003 e 2007 e presidente da Asemblea Nacional entre 2008 e 2011.

Entre xuño de 2009 e maio de 2011 traballou como asesor do grupo municipal de Eusko Alkartasuna no Concello de San Sebastián. Tras as eleccións municipais e forais de maio de 2011 pasou a ocupar un posto de designación directa (funcionario interino) como secretario da Presidencia das Xuntas Xerais de Guipúscoa. Cando foi elixido senador cesou deste posto por incompatibilidade co seu novo cargo.

Nas eleccións de 2011 foi elixido senador por Guipúscoa, como parte da coalición Amaiur, que agrupaba ao seu partido político xunto con Aralar, Alternatiba e independentes afíns á esquerda abertzale. Dentro do Senado ocupou o cargo de Voceiro do Grupo Mixto, que é rotatorio entre as diferentes formacións que integran devandito grupo.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Ficha no Senado
* Blog de Alberto Unamunzaga
**Francisco García Villanueva**, coñecido como **Xerello**, nado en Bueu cara a 1912 e finado en Marín o 7 de decembro de 1936, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Veciño da zona da Ramorta. Na Segunda República, logo da vitoria da Fronte Popular en febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro de Bueu. Dirixente da Juventud Socialista. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 participou na expedición que tentou acudir a Pontevedra na defensa da República. Foi detido o 31 de xullo acusado de insultar ás traballadoras da fábrica de Massó. Xulgado en Pontevedra por rebelión o 18 de setembro, o fiscal Ramón Rivero de Aguilar retirou a acusación por non atopar materia de delito e foi absolto. Intentan pasealo pero logrou fuxir con vida. Volven detelo e na madrugada do 7 de decembro foi trasladado de prisión no matadoiro de Marín. Xunto cos tamén detidos Francisco Escáneo Franco, Jacinto Lamosa Novas e José Seijas Camiña foron asasinados esa madrugada. O seu cadáver e o de José Seijas Camiña foron atopados preto do matadoiro de Marín.

Notas
-----

1. ↑  *El Pueblo Gallego*, 13-3-1936, p. 12.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 4-8-1936, p. 6.
3. ↑  *El Diario de Pontevedra*, 19-9-1936, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Memoria familiar, historia de todos: el caso de Francisco Escáneo Franco

### Ligazóns externas

* Ricardo Gómez Buceta e a represión no Bueu de Massó
* O aparello represivo en Bueu
* Francisco García Villanueva na páxina web *Nomes e Voces*.
* Represaliados na defensa da liberdade
Coordenadas: 42°52′59″N 8°32′43″O﻿ / ﻿42.883038888889, -8.545375

O **Monumento a San Francisco** é unha obra realizada entre 1926 e 1930 do escultor galego Francisco Asorey e situada na zona antiga de Santiago de Compostela, no lugar coñecido como o Val de Deus, diante da igrexa do Convento de San Francisco do Val de Deus.

Con este monumento procurábase a conmemoración do VII centenario da morte do Santo de Asís.

Descrición
----------

Estrutúrase en forma de cruz de 12 metros de altura apoiada nunha base con catro metros de lado. A lectura da iconografía representada está pensada para facelo verticalmente, de abaixo a arriba, mostrando unha linguaxe onde xoga co equilibrio entre o alegórico das imaxes e a rugosidade natural, abstracta e xeométrica das pedras de granito, pedras que simbolizan o cordón da Orde de San Francisco. Ocupa o ligar central o santo cos brazos abertos protexido por un crucificado.

O profesor Ramón Otero Túñez considérao como: 

> 
> 
> o máis grandioso dos cruceiros galegos e un modelo inestimable da fusión de estéticas primitivista e románicas, revisitadas baixo o ollo da modernidade.
> 
> 

No ano 2013, e como preparación para a conmemoración dos 800 anos da peregrinación de Francisco de Asís a Compostela, foi restaurado. Consolidouse a pedra e limpiouse.

Notas
-----

1. ↑  Xosé Antón Castro, *100 obras mestras da Arte Galega. Arte Contemporánea.* (1996). Nigra Arte. Vigo.
2. ↑  "Finalizan as obras de restauración do monumento a San Francisco", artigo en *Noticieiro Galego*, 2 de agosto de 2013.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Monumento a San Francisco Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Cruceiros de Galicia
* Escultura de Galicia
O Anxo do Norte
O **Anxo do Norte** (en inglés, **Angel of the North**) é unha escultura ao aire libre feita en aceiro situada en Gateshead, Inglaterra, deseñada no 1994 polo escultor inglés Antony Gormley.

Construción
-----------

A súa construción, iniciada no 1994, non finalizou ata o 1998, investíndose nela a cantidade dun millón de libras. Foi pensada para aturar ventos de ata 160 quilómetros por hora, empregándose para tal fin 600 toneladas de cemento, cuns cimentos que acadan unha profundidade de 20 metros baixo a estatua.

O aceiro de que está feita é dun tipo especial que resiste as inclemencias meteorolóxicas ( o chamado aceiro Corten). Foi fabricada nun obradoiro de Hartlepool en tres partes: o corpo, que pesa arredor de 100 toneladas, e cada unha das ás, cuxo peso se sitúa en 50 toneladas por á, co que a escultura completa chega ás 200 toneladas de peso.

Ao principio a figura suscitou fortes controversias tanto locais como na prensa británica, pero hoxe en día é considerada como un símbolo do Nordeste de Inglaterra.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Guieiro turístico do *Angel of the North* *(en inglés)*
* Páxina web do escultor Antony Gormley *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1325290
* EBID: ID
* GeoNames: 6618480
* MusicBrainz: ID
* Structurae: 20011646

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Revista de Galicia.

***Revista de Galicia*** foi unha revista literaria que se publicou na Coruña en 1880.

Historia e características
--------------------------

Apareceu o 4 de marzo de 1880 como revista literaria semanal, pero posteriormente pasou a ser mensual. Estaba dirixida por Emilia Pardo Bazán e no primeiro número a directora presentaba o programa e sinalaba que tiña a encomenda de "difundir la cultura y el amor a la belleza, depurar el gusto artístico y favorecer la investigación de la verdad". Entre os seus colaboradores figuraron Juan Antonio Saco y Arce, Luis Rodríguez Seoane, Anastasio R. López, José Rodríguez Mourelo, Ramón Barros Sivelo e Valentín de Nóvoa. Cesou o 25 de outubro de 1880.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Revista de Galicia". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

### Ligazóns externas

* La Revista de Galicia de Emilia Pardo Bazán (1880) Arquivado 24 de setembro de 2015 en Wayback Machine.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Raúl López.
**Raúl López López**, nado en 1950 en Sarria, é un empresario galego actualmente presidente da compañía de transporte de viaxeiros Monbus. Foi presidente do Club Baloncesto Breogán de Lugo de baloncesto até xuño de 2010, e dende o 27 de outubro dese ano é presidente do Obradoiro CAB.

Traxectoria
-----------

Nado na vila de Sarria, Raúl López é presidente de Monbus, Transgacar e do Comité Galego de Transportes, tamén foi até xuño de 2010 presidente do Club Baloncesto Breogán S.A.D. Fillo de emigrante dende pequeno estivo relacionado co mundo do transporte por mor do seu pai, dono da compañía Raúl-Sarria. Despois de rematar os seus estudos traballou como profesor e director de formación viaria, sendo copropietario dunha autoescola en Sarria.

Máis tarde volve á empresa do seu pai, adquirindo en 1977 a empresa Empresa Monforte e tan só un ano despois a xestión do transporte urbano de Lugo. Co falecemento do seu pai, abre o uso da compañía de autobuses aos viaxes de longa distancia durante os anos 1980, adquirindo de novo outras dúas empresas do sector, Transportes La Unión e Gómez de Castro. En 2001 adquire a compañía Castromil, convertendo a Monbús na principal compañía galega do sector. En 2005 adquire Deutsche Touring GMBH e en 2006 Eurolines Peninsular. En 2008, adquire a compañía Hispano Igualadina, o que converte á empresa no primeiro grupo privado de transporte do estado.

Foi presidente do Club Baloncesto Breogán de Lugo de baloncesto até xuño de 2010, e dende o 27 de outubro dese ano é presidente do Obradoiro CAB, en substitución de José Ángel Docobo.

Notas
-----

1. 1 2  Raúl López fai oficial o seu adeus ao Breogán *El Progreso*, 5 de xuño de 2010.
2. ↑  Raúl López López, presidente de Monbus[*Ligazón morta*]
3. ↑  Monbús merca a catalá Hispano Igualadina
4. ↑  Raúl López manda ya en el Obradoiro Arquivado 28 de outubro de 2010 en Wayback Machine. *El Correo Gallego*, 28/10/2010.
Lois X de Francia
**Lois X** ou **Lois X de Francia e I de Navarra**, chamado tamén *Lois o Obstinado* ou *Louis le Hutin*, naceu o 4 de outubro de 1289 para morrer o 5 de xuño de 1316.

Traxectoria
-----------

Fillo de Filipe IV de Francia "O Fermoso" e de Xoana I de Navarra. Irmán dos máis tarde tamén reis Filipe V de Francia e Carlos IV de Francia, e de Isabel, casada co rei Eduardo II de Inglaterra.

Rei de Navarra en 1305 e de Francia en 1314, durante o seu reinado afrontou a rebelión de Flandres e o inverno da fame, trala morte do seu pai Filipe IV. Casou en 1305 con Margarida de Borgoña, (neta de Lois IX de Francia), da cal tivo unha filla, Xoana (que sería Xoana II de Navarra), nada cara a 1311. A raíña Margarita foi posteriormente encarcerada acusada de adulterio e confinada na prisión de Château Gallard, onde foi estrangulada a petición do seu esposo. Pouco despois, o rei casará en 1315 con Clemencia de Hungría.

Lois X morreu envelenado en Vincennes ó ano seguinte. O seu fillo Xoán I de Francia (Xoán o Póstumo), naceu cinco meses despois da súa morte e sucedeuno no trono, pero morreu aos poucos días de nacer. Filipe V de Francia, irmán de Lois, sucedeuno á súa vez.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8384
* WorldCat
* VIAF: 24676758
* Auñamendi: 78773
* BAV: ADV10296387
* BMT: 111505
* BNF: 12350817x
* CANTIC: a11372564
* CERL: cnp00166459
* DBE: luis-i-de-navarra-y-x-de-francia
* DeutscheBio: 100952186
* EBID: ID
* FAST: 500382
* GEC: 0038201
* GND: 100952186
* IMDb: ch0375583
* ISNI: 0000000061357928
* LCCN: no2003102348
* NKC: mzk2005300923
* NNDB: 000093708
* NTA: 167985507
* openMLOL: 430350
* SUDOC: 032487657
* WikiTree: Capet-355

 |


1. ↑  "Guía de nomes galegos". *Real Academia Galega*. Consultado o 2023-12-09.
**Rare Limited** é unha empresa británica de desenvolvemento de videoxogos e estudio de Xbox Game Studios que ten a súa sede na localidade de Twycross, en Leicestershire. Os seus xogos abranguen os xéneros de plataformas, disparos en primeira persoa, acción e aventuras, loita e carreiras. Entre os seus títulos máis populares atópanse as series *Battletoads*, *Donkey Kong* e *Banjo-Kazooie*, así como os títulos *GoldenEye 007* (1997), *Perfect Dark* (2000), *Conker's Bad Fur Day* (2001), *Viva Piñata* (2006) e *Sea of Thieves* (2018).

Historia da empresa.

  

Os irmáns Tim e Chris Stamper, quen tamén fundaron Ultimate Play the Game, estabeleceron Rare en 1985. Durante os seus primeiros anos, Rare contou co respaldo dun xeneroso orzamento de Nintendo, concentrado principalmente nos xogos de Nintendo Entertainment System (NES). Durante este tempo, Rare creou xogos exitosos como Wizards & Warriors (1987), R.C. Prol-Am (1988) e *Battletoads* (1991). Rare chegou a converteuse nun destacado desenvolvedor secundario de Nintendo, que chegou a posuír unha gran participación minoritaria na empresa, co lanzamento de *Donkey Kong Country* (1994). Ao longo da década de 1990, comezou a vender os seus xogos co nome comercial Rareware e recibiu recoñecemento internacional e eloxios da crítica por xogos como a serie *Donkey Kong Country*, *Killer Instinct* (1994), *GoldenEye 007*, *Banjo-Kazooie* (1998), *Perfect Dark* (2000) e *Conker's Bad Fur Day* (2001).

En 2002, Microsoft adquiriu Rare, que conservou a súa marca, logotipo e a maioría das propiedades intelectuais orixinais. Dende entón, Rare centrouse en desenvolver xogos exclusivamente para as consolas de videoxogos de Microsoft, incluídos *Grabbed by the Ghoulies* (2003), *Kameo* (2005), *Perfect Dark Zero* (2005) e *Viva Piñata* (2006). En 2007, os Stamper deixaron Rare para buscar outras oportunidades e, en 2010, o enfoque da compañía cambiou ao Xbox Live Avatar e ao Kinect, lanzando tres xogos de Kinect Sports. En 2015, Rare desenvolveu *Rare Replay*, unha compilación exclusiva de Xbox One que contén 30 dos seus xogos para celebrar o seu 30 aniversario. O xogo máis recente de Rare, *Sea of Thieves*, lanzouse en 2018.
**Sinesio Vaudilio García Fernández**, coñecido como **Diego Abad de Santillán**, nado en Reyero (provincia de León) o 20 de maio de 1897 e finado en Barcelona o 18 de outubro de 1983, foi un militante e teórico anarquista e escritor español.

Traxectoria
-----------

Naceu nunha familia de campesiños pobres, aos oito anos de idade emigrou a Arxentina cos seus pais, Donato García Paniagua e Anxela Fernández. En 1913 volveu a España e comezou a estudar o bacharelato en León e marchou posteriormente a Madrid para estudar Filosofía e Letras. Nunha das súas primeiras obras, *El derecho de España a la revolución* (1916) adoptou o pseudónimo de Diego Abad de Santillán. Participou na folga xeral de 1917 e estivo na cadea ano e medio, alí fixo amizade con Salvador Seguí e comezou a militar no movemento anarquista. Logo de saír do cárcere e para evitar o servizo militar marchou a Arxentina e integrou a Federación Obrera Regional Argentina e dirixiu o seu órgano *La Prostesta*. Abad de Santillán foi clave para que esa central sindical non caese baixo o influxo das ideas marxistas que se espallaban con enorme forza logo da revolución rusa. En 1922 fuxindo da represión desatada tras a folga de Patagonia marchou para Berlín, estudou medicina e foi un dos fundadores da Asociación Internacional de Traballadores.

En 1927 regresou a Arxentina e en 1930 tras ser condenado a morte tras o golpe de estado de José Félix Uriburu fuxiu ao Uruguai onde permaneceu ata a proclamación da República en España. Dirixiu o órgano da FAI, *Tierra y Libertad* e a revista teórica *Tiempos Nuevos*. Residente en Barcelona cando se produciu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, participou activamente contra os sublevados na cidade, contribuíndo a organizar o Comité de Milicias Antifascistas de Cataluña, foi conselleiro de Economía da Generalitat de Cataluña (decembro de 1936-marzo de 1937), crítico co goberno de Juan Negrín e coa actuación do PCE durante a guerra. Tras a derrota da República volveu a Arxentina, fundou varias editoriais, traduciu a Bakunin e editou a *Gran Enciclopedia Argentina*. En 1976 volveu a España pero decepcionado coa actuación da CNT volveu a Arxentina. Regresou a España en 1983, xa enfermo, morrendo aos poucos meses.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Diciopedia do século 21*. Do Cumio, Galaxia e do Castro. 2006.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q952737
* WorldCat
* VIAF: 51731162
* BLBNB: 000590717
* BNA: 000021684
* BNE: XX1719735
* BNF: 121726962
* CANTIC: a10035278
* CiNii: DA04714472
* DBE: sinesio-baudilio-garcia-fernandez
* FAST: 48701
* GEC: 0000044
* GND: 111196345
* ISNI: 0000000114611361
* LCCN: n80005083
* NLA: 36551574
* NTA: 070265410
* OL: OL739839A
* PTBNP: 816644
* SELIBR: 175742
* SUDOC: 030275997

 |
***Knight Lore*** é un videoxogo desenvolvido por Ultimate para o ZX Spectrum en 1984 dentro da serie Sabreman tras Sabre Wulf e Underwurlde, a diferenza deles empregou unha perspectiva isométrica, o que constituíu unha grande innovación na época e que nos permite ter unha visión tridimensional de todas as pantallas polas que pasamos. Tim Stamper e Chris Stamper foron os que escribiron o código do xogo. O éxito do xogo en Europa levou a que se realizaran versións para BBC Micro, Amstrad CPC, MSX e Famicom Disk System que xa non tiñan a limitación orixinal de limitarse a dúas cores polas especifidades do Sepctrum.
En Knight Lore Sabreman, o protagonista da triloxía, pola acción dun feitizo transfórmase en home lobo co luar. A acción transcorre no castelo do mago Melkior onde Sabreman debe recoller os ingredientes para facer unha apócema que remate co feitizo. Os ingredientes débense verter na caldeira de Melkior nunha orde determinada, de non levar o ingrediente axeitado unha masa de estrelas obrigará a Sabreman a marchar do cuarto. Ademais dos ingredientes Sabreman ten que recoller unha serie de obxectos que son precisos para superar certos obstáculos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2422991
* HowLongToBeat: 19337
* MobyGames: knight-lore
* World of Spectrum: 0009366

 |
O concilio vaticano.
O **Concilio Vaticano Primeiro** foi o primeiro Concilio ecuménico que se celebrou na cidade do Vaticano, chamado tamén **Concilio Ecuménico Vaticano I**. O Papa Pío IX convocouno en 1869 para enfrontar o racionalismo e o galicanismo. Neste Concilio aprobouse como dogma de fe a doutrina da infalibilidade papal.

Sesións
-------

Tivo catro sesións:

1. Primeira Sesión: celebrada o 8 de decembro de 1869 co Decreto de apertura do Concilio.
2. Segunda Sesión: celebrada o 6 de xaneiro de 1870 coa Profesión de Fe.
3. Terceira Sesión: celebrada o 24 de abril de 1870 e que concluíu coa aprobación da Constitución Dogmática *Dei Filius* sobre a fe católica.
4. Cuarta Sesión: celebrada o 18 de xullo de 1870 concluíndo coa aprobación da Constitución Dogmática *Pastor Aeternus* sobre a Igrexa de Cristo que declara o dogma da infalibilidade papal.

O concilio tivo que ser suspendido por Pío IX o 20 de outubro de 1870, despois de consumarse, por plebiscito, a unión a Italia dos Estados Pontificios.

Nun principio non parecía necesario un novo concilio para afrontar asuntos non tratados no anterior Concilio de Trento, polo que ó convocar Pío IX o Concilio Vaticano I obtivo unha reacción maioritaria de sorpresa. A situación do Concilio era distinta á de concilios anteriores, pois neste non predominou o espírito reformista do último concilio.

Desde o inicio sabíase que o tema da infalibilidade do papa sería o argumento principal deste concilio ecuménico, de modo que a nova doutrina reforzaría a autoridade papal. Ó comezo o programa de temas a tratar era moi extenso. Preponderou a necesidade de falar máis da Igrexa. Tamén era necesario falar da relación entre fe e razón, por ser un tema relevante en tempos do iluminismo e o desafío que isto supuña para a Igrexa, ó igual que outros descubrimentos científicos como o evolucionismo, que parecían cuestionar as teorías cristianas máis tradicionais. Outro tema a tratar eran as grandes misións católicas da época. Todo isto e moitas outras cosas foron preparadas, pero desde o inicio o concilio foi ameazado por dúas guerras inminentes: a guerra franco-prusiana e o feito de que Roma estaba rodeada polo exército italiano para a unificación. Estas dúas situacións obrigaron a regresar ós bispos ás súas sés.

Finalmente só se puideron promulgar dúas constitucións:

- Constitutio dogmatica de fide catholica.

- Constitutio dogmatica prima de ecclesia Christi. O cuarto capítulo trata o concepto da infalibilidade papal.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Concilio Vaticano Primeiro Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Concilio Vaticano I na Enciclopedia Católica

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q190857
* WorldCat
* VIAF: 311402082
* BIBSYS: 90052129
* BNE: XX45009
* BNF: 119565430
* BRE: 1902296
* CiNii: DA04081274
* GND: 2024452-6
* LCCN: n50000581
* NKC: olak2002111722
* NLA: 35962070
* Orthodox Encyclopedia: 149917
* SUDOC: 027548589
* Treccani: concilio-vaticano-i

 |
**San Paulino**, (nome secular: Paulinus Eboricensis) nado en Roma no último terzo do século VI e finado en Rochester o 10 de outubro de 644 ou 645, foi un membro da misión gregoriana enviada en 601 polo papa Gregorio I para converter os anglosaxóns do seu paganismo, e o primeiro bispo de York. É venerado coma un santo por diversas confesións cristiás.

Paulino chegou a Inglaterra en 604. Coñécese pouca cousa das súas actividades durante as dúas décadas posteriores. Despois de pasar uns anos no Reino de Kent, posiblemente no ano 625, Paulino foi consagrado como bispo. Conseguiu converter o rei Edwin de Northumbria, así como moitos dos seus súbditos. Despois da morte deste rei en 633, Paulino regresou a Kent, onde se converteu en bispo de Rochester.

Notas
-----

1. ↑  York non se converteu en arcebispado até o ano 735.
2. ↑  Lapidge 2001, p. 157

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q506645
* Catholic-Hierarchy: yorkp
* DBI: ID
* EBID: ID
* ODNB: 21626
* PASE: 862

 |
***Galicia Industrial y Comercial*** foi unha revista editada na Coruña entre 1926 e 1936.

Historia e características
--------------------------

Subtitulada *Revista mensual ilustrada*, apareceu en abril de 1926. Fundada por Ernesto de Cádiz Vargas, constaba de 36 páxinas e tiraba 1.000 exemplares. Foron os seus directores Ramón Cueto Noval, Leopoldo Hernández Robredo e Joaquín Martín Martínez. Comprometida coa modernización de Galicia e centrada no eido económico, abarcou temas de industria, navegación, comercio, agricultura, finanzas, actualidades, artes e ciencias. Das ilustracións foron autores Torrado, Sobrino, Castelao, Cebreiro e Camilo Díaz. A partir de 1931 incluíu de traballos literarios de Ramón Otero Pedrayo, Manuel Abelenda Zapata, Carlos Martínez-Barbeito e Roberto Blanco Torres. Desapareceu en xuño de 1936, o seu último director, Joaquín Martín, foi fusilado.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Galicia Industrial y Comercial". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Durán, José Antonio (2005). "Galicia Industrial y Comercial". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. ISBN 84-87804-88-8.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da literatura galega. Publicacións Periódicas* **II**. Vigo: Editorial Galaxia. pp. 228–229. ISBN 84-8288-137-X.


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20541459
* Galiciana: 6501

 |
**Ramón Diéguez Carlés**, nado en Pontecesures e finado no mesmo concello en setembro de 1968, foi un industrial e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou química e farmacia na Universidade de Santiago de Compostela, e comezou a traballar en Madrid no laboratorio de José Casares Gil. Foi propietario e director da Cerámica Celta de Pontecesures dende 1926, cando fusionou a súa empresa de cal La Calera coa Cerámica Artística Gallega. Coa proclamación da República foi nomeado alcalde de Pontecesures o 25 de abril de 1931, permanecendo no cargo até o 5 de xuño. No franquismo foi presidente da Sociedad Deportiva Ulla. Finou en Pontecesures en setembro de 1968.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**José Carlés Braña** |  **Alcalde de Pontecesures** 1931 | Sucesor:**Juan Jeremías Montero** |

Vida persoal
------------

Casou con María de la Paz Sierra Ramos en 1924, e foi pai de José e Jorge Diéguez Sierra.

Notas
-----

1. ↑  *La Noche*, 6-9-1958, p. 6.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 28-9-1968, p. 14.
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 27-1-1924, p. 11.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Cerámica Celta
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Granada (homónimos).

O **Reino de Granada**, foi un estado islámico da Idade Media situado no sur da Península Ibérica, con capital na cidade de Granada. Foi fundado en 1238 polo nazarí Muhammad ibn Nasr (Alhamar), o seu derradeiro rei foi Muhammad XII, máis coñecido coma **Boabdil o Chico**, derrocado polos Reis Católicos o 2 de xaneiro de 1492 tras a toma da cidade de Granada, que puxo fin á Guerra de Granada. Tras isto, o reino foi incorporado á Coroa de Castela baixo o nome de Reino Cristián de Granada. O reino nazarí de Granada foi o último estado de al-Ándalus.

Historia
--------

Encontro de Boabdil cos Reis Católicos tras a derrota do Reino de Granada.
Tras a derrota almohade en 1212 na Batalla das Navas de Tolosa, comeza a tomar importancia no sueste de al-Ándalus a dinastía nazarí, liñaxe de orixes árabes cuxo fundador foi Alhamar, quen se proclamou sultán no 1232, sendo recoñecido como tal polas oligarquías de Guadix, Baza, Xaén, Málaga e Almería. No 1234 declarouse vasalo do poder de Córdoba, pero en 1236 Fernando III conquista a dita cidade e Alhamar fíxose vasalo do rei castelán, o que lle permitiu conservar a súa independencia. No 1238 Alhamar ampliou os seus dominios conquistando Granada, pero no 1246 Fernando III arrebatoulle Xaén, para consolidar as súas conquistas no val do Guadalquivir, o que obriga a Alhamar a firmar o Pacto de Xaén, no que recoñecía o rei cristián como señor daquel territorio e se obrigaba a pagar as parias para conseguir paces de vinte anos.

No 1305 os nazarís conquistaron Ceuta, aínda que no 1309 o Reino de Fez a reconquistou grazas á axuda dos aragoneses. No 1325, tras o asasinato do seu pai Ismail I de Granada, Muhammad IV accedeu ao trono de Granada. No 1333, arrebatou Alxeciras e Xibraltar aos casteláns, aínda que non puido gozar dos seus éxitos militares posto que foi asasinado ese mesmo ano, aos 18 anos de idade, sendo sucedido polo seu irmán máis novo Iusuf I. No 1348 os nazarís conquistaron Ceuta por segunda vez e a volveron perder no 1387. Tras isto, o reino queda baixo o goberno de distintos soberanos que foron incapaces de manter o control do territorio. Sucedéronse as disputas dinásticas ata que no ano 1492, durante o goberno de Boabdil, os Reis Católicos puxeron fin ao reino conquistando a capital e facendo que o rei capitulase ante os soberanos cristiáns ese mesmo ano.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Reino de Granada*** |

### Outros artigos

* Reconquista
* Reis Católicos
* Historia de España

### Ligazóns externas

* Daniel Eisenberg, Cisneros e a queima dos manuscritos granadinos, Journal of Hispanic Philology, 16 1992 [1993]), pp. 107–124. *(en castelán)*
* *Reino de Granada no cine*
**Fausto Dopico Gutiérrez del Arroyo**, nado en Xixón en 1944 e finado en Santiago de Compostela o 31 de outubro de 2020, foi un economista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Nado en Xixón de pais galegos. Sendo estudante participou na creación do Frente de Liberación Popular (FLP) en Galicia (onde adoptou o nome de Unidade Socialista) e despois integróuse no PSdeG-PSOE. Licenciado en matemáticas e económicas. Foi profesor de Historia Económica na Universidade de Santiago de Compostela dende 1974. Doutor en Económicas coa tese *A Ilustración e a sociedade galega, a visión de Galicia dos economistas ilustrados* (1977), que foi a primeira tese lida en galego na USC. Catedrático de Historia e Institucións Económicas na USC dende 1992, mantivo relación con Ernest Lluch e colaborou con María Xosé Rodríguez Galdo no campo da historia agraria de Galicia. Foi vicepresidente da ADEH en 1996 e colaborou no campo da demografía histórica. Foi director en Galicia da Universidade Internacional Menéndez Pelayo, dirixiu a *Revista Galega de Economía* e colaborou en *Grial*, *Revista de Historia Económica* e *El Museo de Pontevedra*. Finou o o 31 de outubro de 2020.

Obras
-----

* *A ilustración e a sociedade galega. A visión de Galicia dos economistas ilustrados*, 1978.
* *Crisis agrarias y crecimiento económico en Galicia en el siglo XIX*, 1981 (con María Xosé Rodríguez Galdo).

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, Santiago, 5-2-1980, p. 41.
2. ↑  Fondo pesar na USC polo pasamento do profesor Fausto Dopico

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Barrera, Feliciano, ed. (2002). "Dopico Gutiérrez del Arroyo, Fausto". *Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI* (en castelán). Santiago de Compostela: *El Correo Gallego*. ISBN 84-8064-113-4.

### Ligazóns externas

* Obituario. Fausto Dopico, construyendo conocimiento y libertad.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q120096195
* WorldCat
* VIAF: 77573205
* BNE: XX909977
* Dialnet: 95093
* GND: 170900711
* ISNI: 000000002197880X
* LCCN: n78060223
* SUDOC: 145511995

 |
Woody na entrada do parque temático Port Aventura, en Cataluña.
**Woody Woodpecker** (coñecido en Galiza polas dobraxes hispanoamericanas coma *El Pájaro Loco* (o Paxaro Tolo) e co nome *Loquillo*) é un personaxe animado de ficción que aparecía nas curtametraxes animadas do estudio de Walter Lantz e distribuídas pola Universal Studios. Woody é un peto ou picapau da especie norteamericana *Melanerpes formicivorus* e foi creado polo artista de storyboards Ben Hardaway, creador tamén de Bugs Bunny e Daffy Duck (o Pato Lucas), da Warner Bros.

A voz de Woody foi dobrada orixinalmente por Mel Blanc, e posteriormente polo propio Ben Hardaway e por Grace Stafford, dona de Walter Lantz.

A primeira aparición de Woody Woodpecker foi na curtametraxe de Andy Panda Knock Knock, o 25 de novembro de 1940, o éxito deste tolo paxaro fixo que protagonizase a súa propia serie de curtas, a primeira das cales se chamaría coma o personaxe, *Woody Woodpecker*, o 7 de xuño de 1941. As curtas de Woody Woodpecker emitiríanse nos cinemas na década de 1970, cando se deixarían de estrear novas curtametraxes protagonizadas polo personaxe, se ben desde os anos 1950 moitas curtas serían reemitidas na televisión, no *Show de Woody Woodpecker*, e nos anos 1990 o personaxe protagonizaría unha nova serie televisiva. A frase máis característica deste tolo personaxe era *Guess Who?* (Adiviña quen), e repetíaa ao comezo de cada curta, seguida da súa inconfundible gargallada.

Woody Woodpecker ten unha estrela no Paseo da Fama de Hollywood. Ademais é a imaxe principal dos parques de divertimento da Universal Studios, sendo por iso imaxe do parque temático Port Aventura en Tarragona (que fora Universal Studios nunha época).

Galería de imaxes
-----------------

* Walter Lantz, o creador.Walter Lantz, o creador.

Notas
-----

1. ↑  [ Arquivado 12 de maio de 2014 en Wayback Machine. Nome vulgar de calquera ave da familia dos Pícidos

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Betty Boop
* Popeye
* Felix the Cat

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial da Universal sobre Woody Woodpecker *(en inglés)*
* Woody Woodpecker a Don Markstein's Toonopedia *(en inglés)*
* Woody Woodpecker a the Walter Lantz Cartune Encyclopedia *(en inglés)*
* Curt de Woody Woodpecker en dominio público, Pantry Panic *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q741321
* WorldCat
* VIAF: 164148631092930410275
* EBID: ID
* GiantBomb: 3005-7213
* IMDb: ch0030700
* LCCN: nb2017002508
* NLA: 64551028

 |
***La Era*** foi un periódico editado nas Neves entre 1911 e 1916.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Publicación mensual. Se publica los días 20 de cada mes*, apareceu o 20 de setembro de 1911. A partir de xaneiro de 1913 subtitulouse *Primer periódico nevense* e a súa periodicidade pasou a ser quincenal. Impulsado por Manuel García Golmar, foi fundado e dirixido por Cesáreo García Álvarez. En 1912 pasou a dirixilo Daniel Antero Costas que deixou a dirección antes de xaneiro de 1914. En 1915 o director era Emilio Veiga Valenzano. Entre os seus redactores figuraron Alejandro e Manuel García Durán, que era redactor xefe en 1916.. Seguiu a liña política de Gabino Bugallal. Mantivo polémicas con *El Azote*. Incluíu poemas de Rosalía de Castro e coplas populares ou satíricas asinadas por Antero Costas, X. Antelo ou Manolete. Publicou o relato "¡Calquer ten amigos!" asinado por M. Borrás. Cesou a súa publicación en setembro de 1916.

Notas
-----

1. ↑  *El Tea*, 28-7-1916, p. 1
2. ↑  *El Tea*, 29-9-1916, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.