**Gaelscoil** (ˈɡeːl̪ˠsˠkɛlʲ; plural: *Gaelscoileanna*) é unha rede de escolas de ensino primario e secundario de Irlanda na que a lingua vehicular de ensinanza é o gaélico irlandés. O termo fai referencia ás escolas en irlandés que se atopan fóra das rexións de fala irlandesa, as Gaeltacht.

Sinal dunha gaelscoil en Newry, Irlanda do Norte.
Na cidade e no condado de Dublín tamén hai escolas en irlandés..
Pasarrúas de entroido a cargo dos alumnos da gaelscoil de Omagh.
Os estudantes das Gaelscoileanna reciben o mesmo programa de estudos que nas outras escolas de Irlanda, mais aprenden a lingua irlandesa polo sistema de immersión lingüística. Porén, os alumnos que se escolarizan en inglés teñen pouca competencia lingüística en irlandés, mesmo sendo este idioma materia obrigada en toda a República de Irlanda tanto no ensino primario como en secundaria. O actual goberno ten prometido facer reformas no programa educativo e na formación dos mestres nas escolas tanto en inglés como en irlandés.

Descrición
----------

O éxito débese a un apoio efectivo (aínda que limitado) da comunidade e a unha infraestrutura administrativa eficaz. Distínguense por ser o produto dun movemento comunitario xenuíno e non dunha política do Estado.

As Gaelscoileanna teñen experimentado unha expansión notábel nas últimas décadas, aínda que agora hai preocupación de que as normas recentes que limitan o financiamento das novas escolas poidan afectar á educación secundaria irlandesa, sobre todo cando a demanda é superior á oferta.

En 1972 só había 11 escolas primarias e 5 secundarias, e hoxe en día hai 172 escolas primarias e 39 secundarias. Se engadimos as escolas que se atopan en Irlanda do Norte, hai un total de 298 gaelscoileanna en primaria e 72 escolas de secundaria (gaelcholáistí). Estas escolas tiñan uns 37.800 alumnos, sen contar, uns 4.000 alumnos máis en escolas de educación infantil. Actualmente, cando menos hai unha gaelscoil e cada un dos 32 condados de Irlanda e varias nas cidades máis importantes.

Porén, aínda hai nove condados que non contan con ensino secundario en irlandés: Laois, Offaly, Leitrim, Roscommon, Cavan, Sligo, Longford, Fermanagh e Down.

Status social e función
-----------------------

As Gaelscoileanna teñen adquirido a reputación de proporcionar uns resultados académicos excelentes cun orzamento moderado. Téñense descrito como un sistema de *selección social positiva* ofrecendo unha mellor formación de cara ó ensino universitario e á formación profesional. Unha análise das escolas que envían estudantes ás institucións de ensino superior amosan que o 22 % das escolas que fan ensino en irlandés envían a tódolos seus estudantes ó ensino superior, en comparación co 7 % das escolas en inglés.

Tense argumentado que o bilingüismo como resultado da adquisición temperá doutra lingua é en xeral beneficioso e axuda ós cativos a aprender unha terceira ou unha cuarta lingua. Os defensores da inmersión en irlandés ás veces fan referencia a estudos que amosan que os nenos bilingües teñen máis facilidades noutras materias que os nenos monolingües.

Escolas por provincia
---------------------

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Ulster | Munster | Leinster | Connacht | Total |
| Bunscoileanna (Ensino primario) | 45 | 45 | 66 | 18 | 174 |
| Meánscoileanna (Ensino secundario) | 11 | 22 | 17 | 14 | 64 |

Hai aproximadamente uns 150.000 falantes de irlandés como lingua materna que o falan acotío; 91.825 falantes de irlandés en Irlanda, dos que máis da metade se atopan nos Gaeltachts, e o resto nas escolas de educación en irlandés das catro provincias. Segundo o censo de 2006 hai tamén 53.471 falantes fóra do sistema educativo.

### Leinster

Hai 39.594 falantes de irlandés; 1.299 falantes nativos no Gaeltacht de Meath e outros 19.348 que estudan nas 66 Gaelscoils e 15 Gaelcholáistí (escolas secundarias) da provincia. Segundo o censo de 2006 hai 18.947 falantes na provincia que empregan o irlandés acotío fóra do sistema educativo.

### Ulster

Hai 29.199 falantes de irlandés; 14.456 falantes nativos no Gaeltacht de Donegal (entre un 30-100% da poboación é falante nativa) e outros 1.427 que viven en áreas onde a porcentaxe de falantes é menor do 30%. Tamén hai uns 5.339 que estudan nas 44 Gaelscoils e 7 Gaelcholáiste da provincia. Segundo o censo de 2006 hai 7.977 falantes na provincia que empregan o irlandés acotío fóra do sistema educativo.

### Munster

Hai 34.593 falantes de irlandés; 9.737 falantes nativos nos Gaeltacht de Cork, Kerry e Waterford, e tamén 12.219 que estudan nas 45 Gaelscoils e 15 Gaelcholáiste da provincia. Segundo o censo de 2006 hai 12.637 falantes na provincia que empregan o irlandés acotío fóra do sistema educativo.

### Connacht

Hai 41.910 falantes de irlandés; 18,358 falantes nativos nos Gaeltacht de Galway e Mayo (entre un 30-100% da poboación é falante nativa) e outros 5.300 viven en áreas onde a porcentaxe de falantes é menor do 30%. Tamén hai 4.265 que estudan nas 18 Gaelscoils e 3 Gaelcholáiste fóra das Gaeltacht da provincia. Segundo o censo de 2006 hai 13.910 falantes na provincia que empregan o irlandés acotío fóra do sistema educativo.

Apertura de novos centros
-------------------------

As autoridades educativas teñen previsto abrir 3 novos centros de secundaria para o ano 2014, Coláiste Ghlór na Mara en Balbriggan, Coláiste Deisceart Átha Cliath en Dundrum e Gaelcholáiste Charraig Uí Leighin en Carrigaline, Cork.

Notas
-----

1. ↑  "The Irish Language and The Irish People" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 31 de xaneiro de 2014. Consultado o 1 de xuño de 2013.
2. ↑  Gaelscoileanna.ie (ed.). "What is Immersion Education?". Arquivado dende o orixinal o 12 de outubro de 2013. Consultado o 1 de xuño de 2013.
3. ↑  Yfg.ie (ed.). "Young Fine Gael Endorse Fine Gael's Irish Language Policy". Arquivado dende o orixinal o 22 de marzo de 2012. Consultado o 1 de xuño de 2013.
4. ↑  ‘Níl go leor spásanna sna Gaelscoileanna,’Colm Ó Broin, 24 June 2011, *Gaelscéal*:  Arquivado 30 de maio de 2013 en Wayback Machine. Consultado o 27 de xuño de 2001
5. ↑  "Scoileanna". Consultado o 1 de xuño de 2013.
6. ↑  "Sobre nós" na web de Gaelscoileanna
7. ↑  The Economic and Social Review, Vol. 40, No. 4, Winter, 2009 (ed.). "Language and Occupational Status: Linguistic Elitism in the Irish Labour Market". Consultado o 1 de xuño de 2013.
8. ↑  Bialystok e Hakuta (1994). *In Other Words: The Science and Psychology of Second-Language Acquisition*. Nova York: Basic Books. ISBN 0-465-03281-8.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Gaelscoil na mBeann, Cill Chaoil
* Gaelscoil na Camóige *(en irlandés)*
* Gaelscoileanna
* Naíonraí stats
* Stats on Gaeltacht schools 2004
* Gaeltacht Comprehensive Language Study 2007
* Gaelscoil stats 2010-2011
* Irish Census 2006 - Irish daily speakers outside education system

| * v
* c
* e
Linguas celtas |
| --- |
| *Céltico continental* | 
* *Celtibérico*
* *Galo*
	+ *Galo cisalpino*
* *Gálata*
* *Galaico*
* *Lepóntico*
* *Nórico*

 |
| Céltico insular | 

|  |  |
| --- | --- |
| Britónico | 
* *Britónico*
* Galés
	+ *Galés antigo*
	+ *Galés medio*
* *Cúmbrico*
* Córnico
* Bretón
* *Ivérnico*

 |
| Goidélico | 
* Irlandés
	+ *Paleoirlandés*
	+ *Irlandés antigo*
	+ *Irlandés medio*
	+ *Gaélico clásico*
* Manx
* Escocés

 |
| Incertas | 
* *Picto*

 |

 |
| Mesturadas | 
* Beurla Reagaird
* Shelta

 |
| Áreas celta-falantes | 
* Gaeltacht
* Gàidhealtachd
* Y Fro Gymraeg
* Baixa Bretaña
* Illa de Cabo Bretón
* Y Wladfa

 |
| Educación inmersiva | 
* Gaelscoil
* Educación en gaélico escocés
* Bunscoill Ghaelgagh
* Educación en galés
* Diwan
* Skol Veythrin Karenza

 |
| Reconstrución | Lingua protocéltica |
| *Cursiva* indica lingua morta ou antiga |

* Portal:Celtas
* Portal:Irlanda