recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Un **crime de guerra** é unha violación das proteccións estabelecidas polas leis e os costumes da guerra, integradas polas infraccións graves do Dereito Internacional Humanitario cometidas nun conflito armado e polas violacións ao dereito Internacional. O termo defínese en gran medida no Dereito internacional, incluíndo a convención de Xenebra. Os malos tratos a prisioneiros de guerra e civís e os xenocidios son considerados crimes de guerra. O 1 de xullo de 2002, empezou a funcionar a Corte Penal Internacional na Haia, co fin de perseguir os crimes de guerra cometidos despois da devandita data. Este tribunal, establecido polo Estatuto de Roma, contempla dentro dos crimes a perseguir no seu artigo 5 os crimes de guerra.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Crimes of War Project *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q135010
* BNCF: 21873
* BNF: 119788233
* EBID: ID
* GEC: 0173071
* GND: 4033151-9
* JSTOR: war-criminals
* LCCN: sh85145168
* MAG: 195064531
* NDL: 00570758
* PSH: 12162

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D014858

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* |

---
*Wait For Me, Daddy* (*Espérame, papá*) de Claud Detloff (1940). Unha das fotografía máis famosas da segunda guerra mundial.
Un **fillo** é un rapaz, un neno, un home, ou un animal, respecto dos seus pais. O equivalente feminino é filla. Todo neno (e, en definitiva, toda persoa) é un fillo, xa que todo individuo ten uns pais con independencia de que estean vivos ou vivan ou non coa descendencia.

Contexto social
---------------

En moitas sociedades preindustriais e algúns países actualmente con economía baseada na agricultura, un valor máis alto era, e segue a ser hoxe, asignado ós fillos máis que ás fillas, dando ós homes un status social maior, por ser os homes fisicamente máis fortes, e poder en consecuencia e en teoría realizar tarefas agrícolas de xeito máis eficaz.

Na China, está en vixencia unha política de *fillo único* para moderar o seu rápido crecemento de poboación. Os rexistros oficiais mostran un aumento no nivel de nacementos masculinos desde que se implantou tal política. Isto foi atribuído a varios factores, incluíndo a práctica ilegal do aborto segundo o sexo e gran cantidade de nacementos femininos non reportados.

Nas sociedades que practican a primoxenitura, os fillos adoitan herdar antes cas fillas.

Usos particulares do termo *fillo*
----------------------------------

Adóitase chamar *fillo* tamén, a por exemplo unha persoa respecto do seu país, a unha obra produto do enxeño, como expresión de agarimo entre persoas que se queren moito, tamén a unha cousa que procede doutra por procreación (por exemplo un retoño dunha árbore)

Símbolo Cristián
----------------

No Cristianismo, "o Fillo" refírese a Xesucristo.

Ser *Fillo* do rigor
--------------------

Na Arxentina adóitase usar esta expresión indicando que alguén actúa adecuadamente só cando se lle castiga ou constrinxe.

Fillo pródigo
-------------

Chámase así ó fillo que regresa ó fogar paterno, logo de abandonalo durante un tempo tratando de independizarse.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Nai.
* Pai.
* Familia (socioloxía).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q177232
* BNCF: 4879
* Discogs: 5081230
* GEA: 6839
* NKC: ph249616

 |
Inicio das operacións militares na Guerra das Laranxas.
A **Guerra das Laranxas** é o nome atribuído ao conflito bélico entre Portugal e España (e Francia) en 1801. As accións militares desenvolvéronse tanto na Península como en América Latina e están enmarcadas no conflito entre Francia e Gran Bretaña materializado na Guerra da Segunda Coalición. Desenvolveuse durante 16 días, principalmente na fronteira luso-española á altura de Estremadura, resultando na incorporación de Olivença a España. Pola súa banda, os portugueses do exército norte tentaron sorprender ás forzas españolas do Sur de Galicia, lanzando un ataque contra a fortaleza de Monterrei. Aínda que fracasaron no seu intento, as forzas lusas foron quen de defender a fronteira ante os repetidos ataques españois, retirándose posteriormente a Chaves ao coñecer a noticia da firma dun armisticio. En América do Sur, resultou na expansión das posesións portuguesas no Brasil (Rio Grande do Sul). 

Concluíu cos Tratados de Badaxoz (España-Portugal) e Madrid (Francia-Portugal).

Notas
-----

1. ↑  Ventura 2008, pp. 44-50.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Guerra das Laranxas Modificar a ligazón no Wikidata*** |

* Incursión portuguesa no Val de Monterrei (1801)

### Bibliografía

* Ventura, António (2008). *A Guerra das Laranjas, 1801*. Lisboa: Academia Portuguesa de História.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1190696
* EBID: ID
* LCCN: sh2009008249

 |
***El Grito Popular*** foi un periódico editado en Santiago de Compostela entre 1892 e 1893.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Semanario de las clases produtoras*, apareceu o 8 de marzo de 1892. Voceiro do Centro Republicano local. Dirixido polo tipógrafo federal José C. Otero. Polémico cos liberais-monteristas e a curia católica, sufriu a prohibición arcebispal logo de publicar un artigo do anarquista Anselmo Lorenzo onde se puña en cuestión a infalibilidade papal. Moi influído polas correntes obreiristas, publicou a comezos de 1893 retrincos da obra de Karl Marx *Das Kapital*, a xeito de folletín. Cesou a súa publicación en agosto de 1893.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Grito Popular, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Palomares Ibáñez, Jesús María (1983). Universidad de Valladolid, ed. "Prensa y política en Galicia: la prensa periódica compostelana (1875-1936)". *Investigaciones históricas: Época moderna y contemporánea* (4): 391–430. Consultado o 8 de xullo de 2013.

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
***Shōnen*** (kanji: 少年, hiragana: しょうねん) significa literalmente "mozo" (home), tamén se escribe "shonen", "shônen" ou incluso "shounen" (esta última forma é a transcrición individual de cada carácter hiragana, pero pode dar lugar a confusión respecto á pronunciación da palabra). Pero *shōnen* tamén pode empregarse para categorizar series de manga e anime que teñen como público obxectivo a varóns en idade adolescente. Esta categorización adoita realizarse en función da revista de manga na que se publique a obra e non do contido particular de cada serie.

As obras denominadas *shōnen* adoitan tratar temáticas de acción, aventura, deportes, comedia ou ciencia ficción. Os protagonistas deste tipo de obras, habitualmente un rapaz ou rapaces, comenzan a historia sendo débiles ou poco habilidosos e van progresando ao largo da historia a través da experiencia e o sacrificio para cumprir os seus soños. Algúns exemplos de *shōnen* típicos e populares son *Dragon Ball*, *Inuyasha*, *Haikyuu!!* ou *Naruto*. Pero categorizar unha obra como *shōnen* non implica que a obra deba seguir o estándar demográfico. Así pois, é posible encontrar obras de romance ou horror, con personaxes femininos e historias máis adultas como *The Promised Neverland* ou *Act-Age*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* *Shōjo*, manga ou anime con público obxectivo feminino e adolescente.
* *Seinen*, manga ou anime con público obxectivo masculino e adulto.
* *Josei*, manga ou anime con público obxectivo feminino e adulto.
Coordenadas: 36°7′51.91″N 5°23′45.63″O﻿ / ﻿36.1310861, -5.3960083

Vista por satélite da baía.
A **Baía de Alxeciras** é unha baía situada no sur da península Ibérica, no estreito de Xibraltar, pechada ao leste pola península homónima, onde se acha a Rocha de Xibraltar. Ten uns 10 km de longo por uns 8 de ancho, o que se traduce nunha superficie de 7500 hectáreas, con profundidades de ata 400 m no centro da baía.

As súas ribeiras pertencen, de oeste a leste e en sentido horario, aos municipios de Alxeciras, Los Barrios, San Roque e La Línea de la Concepción (na provincia española de Cádiz), e ao Territorio Británico de Ultramar de Xibraltar.

Mapa do século XVIII.
Nas súas beiras atópanse dous activos portos, o de Xibraltar e o de Alxeciras (o cal, co nome de Baía de Alxeciras, ocupa a práctica totalidade da ribeira española).

Dous faros sinalizan a entrada á baía, o de Punta de Europa, en Xibraltar, ao leste, e o de Punta Carnero, na costa alxecireña, ao oeste.

Polémicas
---------

A baía de Alxeciras é escenario continuo de protestas de grupos ecoloxistas, os cales denuncian especialmente o denominado *bunkering*. Esta actividade consiste no traspaso de petróleo ou derivados deste dun barco a outro no mar. Producíronse nos últimos anos accidentes de gabarras destinadas a esta actividade, especialmente con destino a Xibraltar, que se traduciron en verteduras de fuel e outros derivados.

Aproximadamente transvásanse 5 millóns de toneladas de fuel mariño cada ano. Estes transvasamentos lévanos a cabo sobre todo tres compañías con base en Xibraltar.

Tamén xurdiu polémica a presenza de barcos cazatesouros na Baía durante o ano 2007 que, segundo as autoridades españolas puideron espoliar sitios arqueolóxicos subacuáticos de importancia.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Campo de Xibraltar

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2142350
* WorldCat
* VIAF: 316429326
* BNF: 15304625b
* GeoNames: 2411584
* GND: 4084946-6
* LCCN: sh97000897

 |
A **guerra electrónica** é unha área da defensa dedicada ó uso de sinais para detección de elementos hostís e a evitación do uso dos sinais por parte deses elementos.

Historia
--------

Os comezos da guerra electrónica poden datarse co uso da telegrafía sen fíos ou do radiogoniómetro, cuxo uso estenderíase durante a primeira guerra mundial. Pero non é ata a invención do radar cando se fai algo imprescindible na loita aeronaval. Os exércitos non deben dominar só o campo de batalla, senón tamén o campo electromagnético.

Nos últimos tempos a Guerra Electrónica cumpre unha función ofensiva tralo desenvolvemento da tecnoloxía AEGIS. Os radares SPY montados en buques con tecnoloxía AEGIS poden enviar sinais no campo electromagnético de millóns de vatios capaces de anula-los instrumentos electrónicos de elementos inimigos (ver Pulso electromagnético).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q272826
* BRE: 3490007
* JSTOR: electronic-warfare
* MAG: 133082901
* NKC: ph389978

 |
| Illa Ragged, Bahamas |
| --- |
|  |
| Vista da illa |
|  |
| Datos |
| Capital |  |
| País | Bahamas |
| Localización | Océano Atlántico |
| Arquipélago |  |
| Linguas |  |
| Poboación (2000) | 72 hab. |
| Superficie | 23 km² |
| Densidade |  |
| Coordenadas | 22°13′N 75°44′O﻿ / ﻿22.217, -75.733 |
| Maior Altura |  |
|  |
| Localización |
| Localización da illa |
|

**Illa Ragged** é unha illa pequena (23 quilómetros cadrados) e un distrito nas Bahamas meridionais. O distrito posúe un total de 36 quilómetros cadrados.

Ata hai pouco tempo tiña unha industria de sal activa, as charcas de sal que foron descubertas no século XIX por Sr. Duncan Taylor dan orixe ao nome da cidade de Duncan, o único asentamento.

A illa foi afectada gravemente polo furacan Donna e houbo unha emigración gradual as illas máis prósperas tales como Nova Providencia. A poboación de Illa Ragged no censo do ano 2000 era apenas de 72 habitantes.

Os pescadores din que a mellor pesca pódese atopar nesta illa.

A illa Ragged é parte dos caios Jumentos e da cadea das illas Ragged. Tamén esta cadea inclúe os caios coñecidos como Racoon Cay, Pig Cay e Double-Breasted Cay.

A cidade de Duncan é a única da cadea enteira e sitúase dentro dunha baía de auga poco profundas. A illa posúe un "Mail Boat" para o transporte cara ás illas principais e para realizar comercio con outras illas. A illa contén un porto.

A maior parte dos habitantes son os descendentes directos dos colonos orixinais e levan os seus nomes de familia orixinais tales como Curling, Lockhart, Maycock, Moxey, Munroe, Wallace, e Wilson. A herdanza familiar e o seu afastamento deron lugar ás illas o nome de "family islands".

Aínda que a illa está afastada e escasamente poboada, moitos dos seus descendentes tomaron papeis importantes dentro da política, do atletismo, da hostalería e negocios.

Comunicacións
-------------

En agosto de 2005, foi asinado un contrato con TYCO internacional para despregar un cable submarino de fibra óptica, conectando 14 illas das Bahamas; a saber, Nova Providencia, Andros, Eleuthera, Exuma, Long Island, Illa Ragged, Inagua, Mayaguana, San Salvador, Rum Cay, Cat Island, Illas Ábaco, Crooked Island e Gran Bahama nun custo de 60 $ millóns.

Transporte
----------

Aeroporto - as melloras en Illa Ragged en canto á creación dun aeroporto na cidade de Duncan (financiada pola Unión Europea) nun custo de 650.000 $ foron comezadas en 2006.

Peirao/Dragado - o dragado e o peirao na illa comezaron en 2006 custando tres millóns e medio de dólares.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1532634
* GEC: 0420903
* GeoNames: 3571629
* MusicBrainz: ID
* OSM: 3776664
* TGN: 1008712

 |
***El Eco de Puente-Caldelas*** foi un semanario editado en Ponte Caldelas entre 1910 e 1914.

Traxectoria
-----------

Subtitulado *Semanario independiente*, apareceu o 1 de novembro de 1910.. Estaba dirixido por Segundo Fernández Orge. O administrador foi Amadeo Rodríguez Malvar até 1913. Entre os seus colaboradores estivo Enrique Segovia. Pasou por dúas tendencias ben definidas segundo as súas distintas etapas. Tivo unha primeira época (de 1911 a 1912) de liña agrarista, e unha segunda (de 1913 a 1914) na que o director renegou da primeira e o periódico pasou a ser un órgano caciquil. Como consecuencia deste cambio, apareceu o semanario *La Voz de Puente-Caldelas* que continuou a liña da primeira etapa de *El Eco*. A literatura mantivo gran presenza, destacando Valle Inclán. Na sección Lira gallega apareceron textos de Rosalía de Castro, Curros Enríquez, Francisco Cabo Pastor, Fortunato Cruces, Valentín Lamas Carvajal, Gonzalo López Abente, Aureliano J. Pereira, José Posada Rodríguez e José Rey González. Publicou un relato de Manuel Lugrís Freire e contos asinados cos pseudónimos de Fray Amadeo, Chuco de Canedo (Avelino Rodríguez Elías), El Cantor del Catadoiro, O Mensaxeiro das Montañas e Xan de Ningures (posiblemente tamén de Avelino Rodríguez Elías). Cesou a súa publicación co número 187, o 31 de maio de 1914.

Notas
-----

1. ↑  "El Eco de Puentecaldelas", *La Correspondencia Gallega*, 6-10-1910, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. p. 448. ISBN 84-7492-489-8.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1997). *Diccionario da literatura galega. Publicacións Periódicas* **II**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-137-X.

### Ligazóns externas

* Ficha e exemplares de *El Eco de Puente-Caldelas* en Galiciana.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20549460
* Galiciana: 2754

 |
A **Noguera Pallaresa** é un río de España, do nordés da Península Ibérica, que nace nos Pireneos e é afluente do río Segre, á súa vez afluente do río Ebro. O seu curso transcorre integramente pola provincia de Lleida, en Cataluña.

Xeografía
---------

O río Noguera Pallaresa nace en Pla de Beret, no val de Arán, a poucos metros do nacemento do río Garona. A diferenza do seu río irmán, que se dirixe cara ao océano Atlántico, a Noguera Pallaresa diríxese cara á o sur, e atravesa Pallars, primeiro Pallars Sobirà, e tras atravesar o desfiladeiro de Collegats, o Pallars Jussà. Neste punto úneselle o río Flamisell tras pasar La Pobla de Segur. A Noguera Pallaresa é historicamente o eixo de comunicación principal e ao redor do cal articúlase a vida destas comarcas. Desemboca na beira dereita do Segre poucos quilómetros tras abandonar as comarcas que lle dan nome, polo desfiladeiro de Terradets, que atravesa a serra do Montsec, xusto antes de chegar ao pantano de Camarasa, na comarca de Noguera. Ten 154 quilómetros de lonxitude.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Río Noguera Pallaresa*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q23160
* WorldCat
* VIAF: 134144648609221282353
* GEC: 0046254
* GeoNames: 3115388
* OSM: 6127473

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El Clamor de Galicia.

***El Clamor de Galicia*** foi un periódico editado na Coruña entre 1881 e 1885.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Diario político de la mañana* e *Diario político de La Coruña*, apareceu en marzo de 1881. Fundado por Ramón Faginas e Salvador Golpe. Estivo dirixido por Luciano Puga Blanco até maio de 1882, e despois por Ricardo Acevedo Fullós. Entre os seus redactores estaban Lisardo Barreiro, Ramón Faginas, Rafael Nieve e Ramón Segade Campoamor. Periódico conservador. Dividíase nos apartados: Sección Oficial, Sección Editorial, Actualidades, Noticias de Galicia e Variedades. Cesou a súa publicación a finais de xuño de 1885.

Notas
-----

1. ↑  *El Regional*, 30-6-1885, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Clamor de Galicia, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* "Clamor de Galicia, El". *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

### Outros artigos

* Lista de publicacións impresas da provincia da Coruña

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20542210
* Galiciana: 3835

 |
***Cultura Gallega*** foi unha revista cultural bilingüe que se publicou na Habana do 5 de abril de 1936 a marzo de 1940.

Historia e características
--------------------------

O seu director foi Adolfo Víctor Calveiro Couto, o propietario Eladio Vázquez Ferro e o administrador Jesús Iglesias Surribas. Nun principio mantiña unha clara posición republicana: defendía o Estatuto de autonomía, afirmaba os valores diferenciais de Galicia, introducía discursos dos deputados galegos no Parlamento, criticaba a conduta dos militares que se alzaron contra o Goberno legal. Co tempo e debido á progresiva decadencia por motivos económicos esta posición mudou. Interviñeron na súa axuda *Diario de la Marina*, de carácter conservador, e outros mecenas que inventaron uns bonos de apoio. A súa impresión pasou a ser de peor calidade, comezou a reducir a presenza da lingua galega e a incluír progresivamente máis contidos referidos á hispanidade, que exaltaban o Día da Raza e que desembocaron en 1939 na realización dun retrato de Franco.

Salienta a publicación dun número extraordinario dedicado a Rosalía de Castro en marzo de 1937 con motivo do seu centenario e en abril de 1938 apareceu un número monográfico dedicado a Manuel Curros Enríquez.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Neira Vilas, Xosé (2011). *A prensa galega de Cuba*. Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades. ISBN 978-84-453-5020-1. Arquivado dende o orixinal o 22 de abril de 2018. Consultado o 21 de abril de 2018.

### Ligazóns externas

* Edición facsímile do Centro Ramón Piñeiro
**José García Iglesias**, nado en Ribadeo en 1889 e finado na Coruña o 23 de febreiro de 1935, foi un político e xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Tiña representacións de viños de Xerez e sidras de Asturias. Foi fundador da Agrupación Socialista de Ribadeo. Dirixiu o periódico *Tribuna Popular*. Foi denunciado por José García Reinante, párroco de Vilaselán, polo artigo "Moralidad católica" asinado por O Torto da Portela, aparecido en *Tribuna Popular* o 2 de xullo de 1914. Foi condenado a tres anos, seis meses e vinteún días de desterro, 125 pesetas de multa e as costas o 20 de febreiro de 1916. Instalouse na Coruña onde continuou cos seus negocios e montou unha pequena fabrica de lixivia. Foi secretario da Agrupación Socialista da Coruña en 1931, á que representou no Congreso Extraordinario do PSOE dese ano. En setembro de 1932 foi elixido presidente do Comité Executivo da Agrupación Socialista da Coruña. Foi director de *Acción Socialista* en 1933. Foi denunciado por inxurias á autoridade en outubro de 1933. Pertenceu á La Antorcha Galaica del Libre Pensamiento da que foi vogal. Finou na Coruña por osteosarcoma frontal con 46 anos.

Vida persoal
------------

Casou con Concepción García Álvarez e foi pai de Pepín, Bebel, Jaurés, France, Voltaire, Concepción, Bélgica e Berthelot García García.

Notas
-----

1. ↑  *La Idea Moderna*, 9-2-1916, p. 2.
2. ↑  *La Voz de la Verdad*, 9-2-1916, p. 1.
3. ↑  *El Correo de Galicia*, 21-2-1916, p. 1.
4. ↑  *La Voz de Galicia*, 10-9-1932, p. 4.
5. ↑  *La Voz de Galicia*, 29-10-1933, p. 5.
6. ↑  *La Voz de Galicia*, 24-2-1935, p. 4, 5.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fernández, Martín (4-8-2019). "El ribadense Bebel, futbolista del Dépor fusilado, y la trágica vida de Los de la Lejía". *La Voz de Galicia, A Mariña*: 6. Consultado o 6 de agosto de 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q98302927
* DSBE: 7683\_garcia-iglesias-jose

 |
***El Corsario*** foi un semanario de tendencia libertaria editado na Coruña entre os anos 1890 e 1908.

Historia e características
--------------------------

Tivo tres etapas diferenciadas.

### Primeira etapa

Subtitulado *Periódico semanal. Órgano de la Federación Coruñesa*, apareceu en 1890. Actuou como voceiro anarco-colectivista da Federación Local Obrera e contou coa colaboración de Juan Antelo e Antonio Vidal Villanueva que tamén foi o seu director. Publicou 212 números e cesou a súa edición en 1893.

### Segunda etapa

Na segunda etapa, que comezou en 1893, vinculouse ao grupo anarquista **Ni Dios ni Amo** e dirixírono conxuntamente José Sanjurjo Rodríguez e o tipógrafo Marcial Lores, coa colaboración de Juan Dopico e Soledad Gustavo. Foi o único voceiro anarquista en activo en todo o Estado. Os editores do periódico acometeron unha intensa actividade editorial coa publicación, entre 1893 e 1897, dunha vintena de folletos de autores libertarios na denominada **Biblioteca de El Corsario**, iniciativa na que contaron coa axuda de dous anarquistas cataláns, Frederic Urales e Josep Prat. Só se publicaron 34 números, tivo numerosas suspensións gobernativas que determinaron a súa desaparición e a súa efémera substitución por *El Produtor* en 1896, como consecuencia da campaña emprendida polos anarquistas herculinos contra a Guerra de Cuba e a prol da súa independencia.

### Terceira etapa

A terceira etapa comezou en 1903, continuou como voceiro anarquista e contou coa colaboración de Juan Nó Iglesias. Rematou en 1908.

Fondos
------

Unha colección incompleta do periódico pódese atopar no *Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis* (Instituto Internacional de Historia Social) de Ámsterdan.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "Corsario, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.
* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.
***Orientación Gallega*** foi un periódico editado en Buenos Aires entre 1962 e 1965.

Historia e características
--------------------------

Co lema "Todo por la libertad y la democracia", era o órgano de expresión da Unión Federal Gallega Democrática. Apareceu o 2 de xaneiro de 1962, dirixido por Cándido A. González. Pretendía unir os esforzos da colectividade galega na Arxentina para defender a democracia, a república española e a autonomía galega fronte ao totalitarismo de Franco e dos comunistas; aínda que a súa obsesión por estes limitou moito o seu traballo. Dende o principio acusaron á Federación de Sociedades Gallegas e ao seu órgano *Galicia* de estar tomados polo comunismo, non respectando así os desexos e necesidades do pobo galego. Entre os seus colaboradores figurou Emilio González López.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Peña Saavedra, Vicente (dir.) (1998). *Repertorio da prensa galega da emigración*. Santiago de Compostela: CCG. ISBN 84-87172-30-X.
* Vilavedra, D. ed. (1997). *Diccionario da Literatura Galega*. II. Publicacións periódicas. Galaxia. p. 363. ISBN 84-8288-137-X.

### Ligazóns externas

* Ficha e exemplares de *Orientación Gallega* en Galiciana.
Coordenadas: 43°19′34″N 1°58′56″O﻿ / ﻿43.32611, -1.98222

O **río Urumea** (do éuscaro, *ur*, «auga», e *mehea*, «fina») é un río do norte de España que nace en Navarra e desemboca na cidade de Donostia (Guipúscoa).

Xeografía
---------

O río Urumea nace no porto de Ezkurra (Navarra), nunha das zonas con máis precipitacións da península Ibérica. Descende por un val estreito e fondo ata Goizueta. Recibe o Añarbe discorrendo en rápida pendente a partir de Artikutza, atravesa os núcleos de Pagoaga e Pikoaga ata chegar a Hernani.

Prosegue por Astigarraga e entra na cidade de Donostia, pasando polos barrios de Martutene, Loiola, separando a Eguía e Gros de Amara e o centro, para desembocar no mar Cantábrico entre o monte Urgull e a praia de Zurriola. A súa cunca ten soamente 279 km² e ten 45 km de lonxitude.

No seu percorrido recibe as augas dos seguintes afluentes: pola dereita, Añarbe, Beltza, Lizarrei, Aparrain, Eskaitz, Usoko, Epele, Marindegi e Taulako; pola izquierda, Pagoaga, Sagarreta, Olaberri, Bezkite, Sagatzain, Txonkueneku, Portu, Latzumbe, Buztin e Agerre.

Características
---------------

A forma actual da desembocadura é moi diferente á doutros tempos. Entón era moi ancha, entre os montes Ulía e Igueldo, e Urgull era só un illote que saía no centro e as augas discorrían por gran parte do actual Gros e a totalidade de Amara novo, formando marismas e terreos pantanosos.

O río Urumea adoita rexistrar as maiores crecidas no outono e a principios do inverno, producíndose ocasionalmente algunhas inundacións en Hernani, Astigarraga e no barrio donostiarra de Martutene. Ao ter unha cunca pequena e poucos quilómetros de percorrido, o seu caudal pode variar de forma rápida, pode subir o seu nivel en poucas horas e si nuns cantos días non se producen precipitacións este pode descender considerablemente.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Río Urumea*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2744506
* GeoNames: 3107158
* OSM: 15749948

 |
A **batalla de Cartaxena** foi un enfrontamento militar naval que ocorreu o 13 de maio de 460 ou 461 entre a armada romana e a vándala, no contexto dos intentos do emperador Maioriano de reconquistar os territorios perdidos. O encontro, que tivo lugar fronte ás costas da provincia romana Cartaxinenese, saldouse cunha vitoria vándala.

Contexto
--------

En 457, Maioriano accedeu ao trono do Imperio Romano de Occidente, limitado territorialmente, naquel momento, á Península Itálica, Dalmacia e algunhas partes do norte da Galia. Partindo para restaurar as antigas fronteiras do imperio, invadiu o sur da Galia en 458 e derrotou aos visigodos de Teodorico II na batalla de *Arelate* (actual Arles, Francia). Despois de derrotar aos godos asentados en Hispania e Septimania e impoñer a condición legal de pobo federado, Maioriano comezou a montar unha frota en *Portus Ilicitanus* (Santa Pola), porto de Ilici (Elx), preto de *Carthago Nova* (Cartaxena), coa que pretendía invadir o reino vándalo do norte de África.

Batalla
-------

Na primavera de 460 ou 461, Maioriano tiña xa construídas 300 naves e esperaba máis no outono. Os vándalos decidiron atacar antes de que o exército romano se convertese nunha forza insuperable. O 13 de maio, unha frota vándala ao mando de Xenserico atacou aos romanos por sorpresa. Moitos dos capitáns romanos foran subornados, polo que case non houbo resposta. A mariña romana quedou totalmente destruída xunto con calquera esperanza romana de reconquistar o norte de África.

> 
> 
> Mense Maio Majorianus Hispanias ingreditur imperator: quo Carthaginiensem provinciam pertendente, aliquantas naves quas sibi ad transitum adversum Wandalos praeparabat, de littore Carthaginiensi commoniti Wandali per proditores abripiunt. Majorianus ita sua ordinatione frustratus ad Italiam revertitur.
> Hidacio: Chronicon
>

Notas
-----

1. ↑  Luis Sánchez González, Juan José Seguí Marco: *La romanización en tierras valencianas - Una historia documental*. Universitat de València, València, 2012, p. 32.
2. ↑  Ana María Ronda Femenia: *L'Alcúdia de Alejandro Ramos Folqués - Contextos arqueológicos y humanos en el yacimiento de la Dama de Elche*. Universidad de Alicante, Alicante, 2018, p. 316
3. 1 2  Britannica.com: *Majorian - Roman emperor*
4. 1 2  Peter Heather: *The Fall of the Roman Empire - A New History of Rome and the Barbarians*. Oxford University Press, New York 2006. pp. 398-400, 467 y 485.

Véxase tamén
------------

* Xenserico
* Maiorano
* Vándalos
* Reino vándalo do norte de África
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El Combate.
***El Combate*** foi un periódico bisemanal que se publicou en Pontevedra entre 1899 e 1900.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Semanario republicano*, apareceu o 19 de marzo de 1899. Tiña como lema: "La verdad regula la justicia y ésta la libertad, la igualdad, la solidaridad y la democracia". Publicábase os domingos cunha periodicidade bisemanal. Estaba dirixido por Vicente García Temes, que foi procesado por desacato en setembro de 1899, ocupando a dirección Joaquín Poza Cobas. Entre os seus colaboradores figuraron Severino Pérez Vázquez (que tamén foi director durante un tempo), José Juncal Verdulla e Emiliano Iglesias. Cesou a súa edición non antes do 30 de decembro de 1900.

Notas
-----

1. ↑  *El Combate*, 24-9-1899, p. 3.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Santos Gayoso, Enrique (1990). Do Castro, ed. *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada. ISBN 84-7492-489-8.

### Ligazóns externas

* Ficha e exemplares de *El Combate* en Galiciana.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12387393
* Galiciana: 3864

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: El País Gallego.

Xoán Xesús González, director de *El País Gallego*.
***El País Gallego*** foi un periódico galego editado en Santiago de Compostela entre 1927 e 1931.

Traxectoria
-----------

Periódico semanal, apareceu o 3 de xaneiro de 1927, como portavoz dun pequeno grupo de socialistas galegos, dirixido por Xoán Xesús González, que en 1932 foi o máximo responsábel da Unión Socialista Galega. De periodicidade irregular, foi defensor da liña e táctica do PSOE, pero con máis vinculación con Galicia que o resto da prensa socialista galega. Tivo unha segunda época que comezou o 1 de novembro de 1930 e unha terceira época a partir de maio de 1931.

Notas
-----

1. ↑  *El Ideal Gallego*, 4-1-1927, p. 1.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "País Gallego, El". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.

* Santos Gayoso, Enrique (1990). *Historia de la Prensa Gallega 1800-1986*. Sada: Do Castro. ISBN 84-7492-489-8.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12387474
* Galiciana: 5171

 |
A **bandeira de Xibraltar** é un dos símbolos oficiais de Xibraltar, un dos Territorios Británicos de Ultramar. Componse dun escudo de armas elongado que se basea no escudo de armas de Xibraltar, concedido por Orde xudicial Real pola raíña Isabel I de Castela o 10 de xullo de 1502. A bandeira de Xibraltar é a única dos Territorios Británicos de Ultramar que non presenta a Union Jack de ningunha forma, aínda que esta última ondea como bandeira autónoma dentro do territorio.

Bandeiras históricas
--------------------

### Estandartes do goberno

* Estandarte do goberno (1939–1999).Estandarte do goberno (1939–1999).
* Estandarte do goberno (1921–1939).Estandarte do goberno (1921–1939).
* Estandarte do goberno (1875–1921).Estandarte do goberno (1875–1921).

### Bandeiras do gobernador

* Gobernador de Xibraltar (1939–1982).Gobernador de Xibraltar (1939–1982).
* Gobernador de Xibraltar (1875–1939).Gobernador de Xibraltar (1875–1939).

Notas
-----

1. ↑  "Gibraltar Flag, Colors, Gibraltar Flag Meaning, Pictures, Facts". *Altiusdirectory.com*. Arquivado dende o orixinal o 8 de decembro de 2015. Consultado o 15 de outubro de 2017.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Bandeira de Xibraltar en Flags of the World *(en inglés)*
**Sōkaku Takeda** (武田惣角, *Takeda Sōkaku*?) (武田惣角, *Takeda Sōkaku?*), nado en Aizu o 4 de novembro de 1859 e finado o 25 de abril de 1943 no Xapón, foi un guerreiro xaponés.

Traxectoria
-----------

Foi o segundo fillo de Takeda Sokichi e Tomi Kurokochi. Como parte dunha familia de samurais (clan Takeda), dedicou a súa vida á transmisión das artes marciais tradicionais da súa familia, en particular o chamado Daito-Ryu AikiJutsual, que se rebautizou como Aiki Jujutsu Daito-Ryu posteriormente.

En 1868 o príncipe Mutsuhito descendente número 122 da dinastía imperial, decide recuperar o poder que desde o século XII, cando Minamoto Yoritomo proclamouse *shōgun* ostentaba a clase samurai (formada por señores feudais da guerra).

A tarefa non era fácil pero con todo o Emperador contaba con tres vantaxes: 

* O primeiro que tiña ao seu favor é que era subestimado polos samurais por non ser un guerreiro como eles.
* O segundo é que tiña unha mente aberta que o levou a interesarse pola tecnoloxía de occidente totalmente descoñecida para o Xapón do seu tempo.
* E o terceiro é que a oposición do shogunato á apertura a occidente puxo as grandes potencias de occidente ao lado do Emperador para obter as vantaxes do comercio co Xapón.

Mutsuhito formou un exército en segredo, dotado de armas modernas e baixo o mando dun grupo de oficiais de Francia e Alemaña, países que pretendían beneficiarse coa apertura do Xapón. 
Este exército de campesiños requiría moi pouco adestramento para manexar armas de fogo, e con el en 1867 ataca ás forzas leais ao *shōgun* Tokugawa, comezando a guerra Boshin. Tokugawa foi derrotado e obrigado a retirarse a Edo onde en maio de 1868 capitula.

Notas
-----

1. ↑  "Deadliest Men: The World's Deadliest Combatants Throughout the Ages" Paul Kirchner, Paladin Press 2001, ISBN 1-58160-271-5, ISBN 978-1-58160-271-5 - cap. 35
2. ↑  Unlocking the Secrets of Aiki-Jutsu by H. E. Davey, NTC Publishing Group 1997, ISBN 978-1-57028-121-1 ISBN 1-57028-121-1
3. ↑  "The Meiji Man", by Laszlo Abel; The JMAS Newsletter, Vol.3, No.3 1985
4. ↑  "The Samurai Sourcebook" Stephen Turnbull, Cassell (outubro 2000) ISBN 1854095234
5. ↑  "Samurai Aikijutsu", by Toshishiro Obata; Dragon Books 1988

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q503880
* WorldCat
* VIAF: 252683039
* NDL: 00626287

 |
***España Democrática*** foi un periódico editado en Montevideo entre 1937 e 1959.

Historia e características
--------------------------

Subtitulado *Órgano del Comité N. Pro Defensa de la República Democrática Española*, foi fundado en 1937 por un grupo de españois antifascistas. En 1938, cambiou o subtítulo por *Órgano del Comité Nacional de ayuda al pueblo español* e despois pasou a subtitularse *Por la paz, por la democracia, por la independencia de España*. Incluíu colaboracións sobre asuntos galegos. 

No número 817, de 31 de maio de 1956, dedicado ao I Congreso da Emigración Galega organizado en Buenos Aires, en xullo daquel ano, publicou o manifesto e o programa da asemblea en lingua galega. Tamén publicou en galego un artigo do mestre exiliado Isidoro Cid Rivo e unha entrevista ao escritor Alfonso Gayoso Frías.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* "España Democrática". *Enciclopedia Galega Universal*. Ir Indo. 1999-2002. ISBN 84-7680-288-9.

### Outros artigos

* Lista de publicacións impresas da diáspora galega

### Ligazóns externas

* Ficha e exemplares de *España Democrática* na Biblioteca Virtual de Prensa Histórica do Ministerio de Cultura.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q25508659
* BVPH: 4424

 |
Estatua de Afonso Henriques no Castelo de São Jorge en Lisboa, réplica da orixinal, feita por Soares dos Reis, que se encontra en Guimarães.
A **Batalla de San Mamede** foi trabada no 24 de xuño de 1128, entre o infante Afonso Henriques e as tropas de súa nai, Dona Tareixa e do conde galego Fernando Pérez de Traba, que tentaban controlar o goberno do Condado Portucalense. As dúas faccións confrontáranse no campo de San Mamede, máis exactamente no hoxe dito Campo do Torneio, preto de Guimarães; aquel nome de Campo de Torneio parece descubrir que a batalla non foi tal, senón máis ben un torneo, que dirimiu a querela.

Coa derrota, Dona Tareixa e Fernando Pérez abandonaran o goberno condal, que ficaría agora nas mans do infante e os seus partidarios, desagradando ao bispo de Santiago de Compostela, Diego Xelmírez, que cobizaba o dominio das terras do Sur do Miño. D. Teresa desistía así das ambicións de ser señora de toda a Galiza, *transminiana* e *cisminiana*. Existen rumores non confirmados que ela fora aprisionada no Castelo de Lanhoso.[] Hai ata quen relate as maldicións que Dona Tareixa lanzou ao seu fillo Henrique.[*quen?*]

En 1129, Afonso Henriques autoplocamouse *Príncipe de Portugal* e en 1139 *Rei de Portugal*. O rei de León e Galiza finalmente recoñeceu a independencia de Portugal en 1143 no Tratado de Zamora. En 1179, o Papa acepta a vasalaxe directa de Henriques, recoñecéndoo rei *de jure* a través do que pasou a ser *Afonso I de Portugal*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

### Outros artigos

* Afonso I de Portugal

### Ligazóns externas

* Batalha de S. Mamede infopedia.pt *(en portugués)*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Batalla de San Mamede*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2733432
* EBID: ID
* FAST: 1141503
* LCCN: sh86005272

 |
A **batalla do río Halis**, tamén coñecida como a **batalla de Halis** ou **batalla do río Halys,** foi librada no 82 a.C. e enfrontou as forzas da República Romana contra as do Reino do Ponto no contexto da Segunda guerra mitridática.

Historia
--------

No transcurso da súa campaña contra Mitrídates VI do Ponto, no 83 a. C. o xeneral romano Lucio Licinio Murena, comandante do exército romano en Asia, invadiu o Ponto desde Capadocia e saqueou Komany. Mitrídates envioulle mensaxeiros cun recordatorio da violación da paz, pero el rexeitounos. Ao ano seguinte, os romanos invadiron Galacia, saquearon 400 aldeas e regresaron con moito botín. Mitrídates enviou unha embaixada a Roma, desde a que se enviou un representante coa prohibición de que Murena loitara contra Mitrídates. A pesar diso, Murena ignorou as ordes recibidas e volveu pórse en campaña ao mando de dúas lexións (as coñecidas como "Fimbrias") e acabou provocando a Segunda guerra mitridática. 

Entón Mitrídates enviou un exército baixo o mando do xeneral Gordio que atopou ao romanos no río Halis. Mentres o propio Gordio agardaba a chegada de Mitrídates, Murena tentou atravesar o Halis, ao outro lado do cal estaba o exército póntico, pero foi derrotado e retirouse a un campamento fortificado nunha beira alta. Máis, aos poucos, Mitrídates chegou á fronte do principal exército póntico, para atacar aos mal preparados romanos, e lograron forza-lo cruzamento do río e conseguiron que os romanos se retirasen deixando atrás o seu campamento que foi capturado mentre o exército romano fuxía a Frixia.

### Consecuencia

Como resultado desta vitoria, a autoridade do rei incrementouse e, el mesmo , volveu ocupar Capadocia. No 81 a.C. o propio Lucio Cornelio Sila restaurou a paz entre Roma e o Reino do Ponto baixo os termos da Paz de Dárdanos do 85 a.C.

Notas
-----

1. ↑  Jacques (2007), p. 429.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Jaques, Tony, ed. (2006). *Dictionary of battles and sieges: a guide to 8500 battles from antiquity through the twenty-first century (Vol. 2: F–O)* (en inglés). Westport, Conn: Greenwood Press. ISBN 9780313335365.
***Nerio*** foi unha revista quincenal editada en Corcubión entre 1920 e 1921.

Historia e características
--------------------------

Subtitulada *Revista quincenal independente. Órgano defensor de los intereses de la comarca de Corcubión*, apareceu o 1 de xullo de 1920. Posteriormente, na campaña pro-ferrocarril A Coruña-Carballo-Corcubión cambiou o seu subtítulo por *Órgano de defensa. Corcubión-Muros*, converténdose nunha publicación comarcal. Promovida por José Miñones Bernárdez, estaba dirixida por Segundo Rey Fernández. Entre os seus colaboradores figurou Roberto Blanco Torres. Tiña correspondentes en toda a comarca, Arxentina e Cuba. Incluíu actualidade comarcal, agrícola, marítima, traballos históricos e literatura. Cesou a súa publicación co número 17 en setembro de 1921.
Recibe o seu nome da tribo dos nerios, que poboaban a zona antigamente.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Lamela, Luís (1991). Do Castro, ed. *Pepe Miñones. Un crimen en la leyenda (1900-1936)*. Sada. ISBN 84-7492-538-X.
* *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada*
Museo do Encaixe, en Camariñas.
O **encaixe de *bolillos*** ou **renda de bilros** é unha técnica de encaixe téxtil que consiste en entretecer fíos que inicialmente están enrolados en bobinas, chamadas *bolillos*, para seren manexados mellor. A medida que avanza o traballo, o tecido suxéitase mediante alfinetes cravados nunha grella ou debuxo realizado en cartón, coñecido co nome de "*picado*". A posición que ocupa cada alfinete vén determinada polo xeral por un patrón de buracos no picado.

Algúns autores cren que o encaixe de bolillos vén da cultura exipcia e dos faraóns, espallándose posteriormente polo Mediterráneo a través da expansión musulmá. e chegando no século VIII á Península Ibérica, Francia, Bélxica, os Países Baixos e o norte de Italia.

En Galicia destaca o encaixe de bolillos de Camariñas, que conta cun museo propio desde 1996. Aínda que é a localización con máis sona, existen outras vilas con certa tradición de encaixe, entre as que se atopan localizacións na provincia de Pontevedra e nas zonas de Fonsagrada e Viveiro (Provincia de Lugo).

Galería de imaxes
-----------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Encaixe húngaro *Csetneki*. |
| Encaixe húngaro *Csetneki*.  |

|  |
| --- |
| Muller traballando nunha renda de bilros. |
| Muller traballando nunha renda de bilros.  |

|  |
| --- |
| *Trobada de Puntaires* en Castellar del Vallès (Barcelona). |
| *Trobada de Puntaires* en Castellar del Vallès (Barcelona).  |

|  |
| --- |
| Renda de bilros en Peniche (Portugal). |
| Renda de bilros en Peniche (Portugal).  |

|  |
| --- |
| Aparello para tecer mediante encaixe. |
| Aparello para tecer mediante encaixe.  |

 |

Notas
-----

1. ↑  Franco Grande, X.L. (1979). *Diccionario galego-castelán*. Vigo: Galaxia.
2. ↑  Ibáñez Fernández, José (1950). *Diccionario galego da rima e galego-castelán*. Madrid.
3. ↑  Carré Alvarellos, Leandro (1928). *Diccionario galego-castelán*. A Coruña.
4. ↑  MECAM (ed.). "Localización do encaixe de bolillos". Consultado o 24 de xuño de 2015.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Encaixe de bolillos de Camariñas
* Museo do Encaixe de Camariñas
* Palilleiras

### Ligazóns externas

* mecam.net Museo do encaixe de Camariñas (MECAM)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q64407093
* GND: 4031207-0
* NKC: ph123913

 |
*Pigmalión e Galatea*, por Anne-Louis Girodet, 1819, óleo sobre tea, Museo do Louvre
**Pigmalión** foi, segundo a mitoloxía grega, un rei de Chipre que, ademais de ser sacerdote, era tamén un magnífico escultor. A súa obra superaba en habilidade incluso a de Dédalo, o célebre construtor do Labirinto. Salientaba sempre pola súa bondade e sabedoría á hora de gobernar.

O mito
------

Durante moito tempo Pigmalión tiña buscado esposa, cuxa fermosura debería corresponder coa súa idea da muller perfecta. Finalmente decidiu que non casaría, senón que dedicaría o seu tempo e o amor que sentía interiormente á creación das máis belas estatuas.

Deste xeito realizou a estatua dunha moza, á que chamou Galatea, tan perfecta e tan fermosa que acabou namorándose dela perdidamente. Mesmo soñou que a estatua cobraba vida.

Cando despertou, en lugar da estatua atopouse con Afrodita, que lle dixo: "Mereces a felicidade, unha felicidade que ti mesmo plasmaches. Aquí tes a raíña que estabas a buscar. Amaa e defendea do mal". Desta maneira Galatea ficou transformada nunha muller real.

Pigmalionismo
-------------

Esta narración deu nome ao pigmalionismo, atracción polas estatuas, motivo recorrente para explicar o nacemento da vida artificial e a fascinación dos artistas polas súas musas e obras. En Psicoloxía, co termo Efecto Pigmalión, indícase a adaptación ilusoria da realidade consonte as nosas propias expectativas.

*Pygmalion* de G.B.Shaw
-----------------------

George Bernard Shaw (1856-1950) creou unha comedia co título do rei mítico (*Pygmalion*, 1913). Nela un profesor de lingüística, Henry Higgins, educa unha fermosa moza, Eliza Doolittle, cuxa baixa extracción social se mostra a través da súa fala xergal, transformándoa nunha exquisita dona que pasa a dominar a lingua de rexistro culto. Higgins resulta un pigmalión pedagóxico, un descubridor de talentos ocultos. Mais Eliza, incontrolábel, acaba por prometerse cun personaxe insulso. Como na novela gótica, a criatura rebélase contra o seu creador, que acaba sendo un antiheroe.

### Versións cinematográficas

A obra de Shaw foi levada ao cine máis dunha vez. Entre as adaptación máis coñecidas están a de Anthony Asquith e Leslie Howard de 1938 (*Pygmalion*) e a adaptación musical de George Cukor de 1956 (My Fair Lady), protagonizada por Audrey Hepburn e Rex Harrison.

Véxase tamén
------------

### Artigos relacionados

* Pinocho

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Pigmalión*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q192343
* WorldCat
* VIAF: 54940935
* BMT: 77012
* BNE: XX547251
* BNF: 11937905c
* BRE: 3138102
* CERL: cnp00563252
* EBID: ID
* FAST: 1084535
* GND: 118597213
* LCCN: no2021078453
* NKC: jo2016908800
* SUDOC: 02730860X

 |
**Puranda** foi unha cidade do reino de Arzawa ao norte de Apasa, famosa por ser o derradeiro bastión da resistencia aos hititas.

Mursilis II comezou a asediar Puranda despois de conquistar Apasa e derrotar os resistentes en Arinnanda. Ofreceu a rendición sen castigo, que foi refusada, e como xa era inverno e comezaba a nevar, os hititas tiveron que erguer o asedio e pasar o inverno nunha fortaleza no río Astarpa, unha chisca ao norte. Naquel inverno o rei Uhha-Ziti morreu da ferida que un meteorito lle fixera no xeonllo. O seu fillo Piyama-Kurunta permaneceu no exilio, pero outro, Tapalazunawali, foi a primavera seguinte a terra firme e entrou en Puranda. Ao chegar o bo tempo, Mursilis tamén volveu ante Puranda. Tapalazunawali decidiu saír e presentar batalla pero o ataque foi rexeitado polos hititas; o asedio retomouse e cortáronse as subministracións de auga. Tapalazunawali fuxiu co seu fillo e algúns seguidores. Mursilis enviou tropas a perseguilo. Tapalazunawali puido escapar (e chegou a Ahhiyawa), pero o seu fillo e demais compañeiros serían capturados. Co líder fóra e sen auga, a cidade rendeuse. Mursilis dá a cantidade de 15.500 prisioneiros civís, a mesma que Arinnanda.