**Gerolamo Cardano**, nado en Pavia o 24 de setembro de 1501 e finado en Roma o 21 de setembro de 1576 foi un médico, matemático, astrólogo e estudoso do azar italiano, coñecido tamén como **Girolamo Cardano**, **Geronimo Cardano** e **Hyeronimus Cardanus**.

Filósofo e enciclopedista, foi autor dunha das primeiras autobiografías modernas.

Traxectoria
-----------

Gerolamo Cardano era fillo ilexítimo de Fazio Cardano, avogado con talento para as matemáticas, que foi amigo de Leonardo da Vinci. En 1520 ingresou na Universidade de Pavia e estudou medicina en Padua, conseguindo moi boas cualificacións. Finalmente acadou unha considerable sona como médico en Saccolongo, preto de Padua, e os seus servizos foron moi valorados entre a clase alta, chegando a atender o arcebispo escocés de Saint Andrews. En 1539 foi aceptado no Colexio Médico de Milán.

En Boloña Cardano foi acusado de herexía en 1570 polo ton polémico e agudo dos seus escritos e por escribir o horóscopo de Xesús de Nazaret en 1554. Foi procesado e pasou varios meses en prisión, ata que abxurou e logrou a liberdade coa prohibición de publicar.

Mudouse entón a Roma e conseguiu unha pensión do papa Gregorio XIII. Alí practicou a medicina, escribiu libros médicos e rematou a súa autobiografía. Morreu na mesma cidade (segundo unha lenda, o día que el predixera) e o seu corpo foi levado a Milán e soterrado na igrexa de San Marcos.

Obra
----

*De propria vita*, 1821
Cardano é hoxe coñecido polos seus múltiples intereses e as súas dúas enciclopedias de saberes, *De subtilitate rerum* (1550) e *De varietate rerum* (1559) conteñen unha ampla variedade de invencións, feitos e coñecementos que hoxe se consideran máxicos ou supersticiosos.

Como médico foi o primeiro en describir a febre tifoide e comentou obras de Galeno e Hipócrates. O seu *Contradicentium medicorum*, de 1536, trata temas de discusión na medicina do século XVI e *Liber somnorium* é a última onirocrítica de raíces antigas e medievais, o que o converte nun texto valiosísimo citado por Freud en *Die Traumdeutung*.

Destaca polos seus traballos na álxebra. En 1539 publicou o libro de aritmética *Practica arithmetica et mensurandi singulares*. Na súa obra *Ars magna* (1545) publicou as solucións ás ecuacións de terceiro e cuarto grao. A solución a un caso particular de ecuación cúbica, en notación moderna {\displaystyle x^{3}+ax=b} foille comunicada a través de Niccolò Fontana *Tartaglia*, a quen Cardano xurara non desvelar o segredo da resolución. Porén, Cardano considerou que o xuramento acabara tras obter información doutras fontes, polo que polemizou con Tartaglia, a quen ademais cita. En realidade o achado das solucións das ecuacións cúbicas non se debe a ningún dos dous, senón a Scipione dal Ferro contra o 1515 e hoxe recoñécese a honradez de Cardano que así o recoñecía no seu libro.

O seu libro sobre os xogos de azar *Liber de ludo aleae*, escrito na década de 1560, mais publicado postumamente en 1663, constitúe o primeiro tratado serio de probabilidade.

Cardano contribuíu á hidrodinámica apoiándose en esquemas do século XV e mantivo que o movemento perpetuo era imposible agás nos corpos celestes. Introduciu a *grade de Cardano*, ferramenta criptográfica en 1550 e desenvolveu un dispositivo que permite conservar a horizontalidade mediante dous eixes que xiran en ángulo. Este dispositivo emprégase na actualidade en millóns de vehículos e é coñecido como cardán. Tamén deseñou outro artefacto para o asentamento dos compases nos barcos.

Na filosofía escribiu sobre temas morais (*De consolatione*, *De sapientia*, *Proxeneta*) e en *De immortalitate animorum* reabriu unha discusión que tiveran anos antes Pietro Pomponazzi, Agostino Nifo, Alessandro Achillini e Marcantonio Zimara sobre que podía dicir a razón natural sobre a inmortalidade do home. Cardano opoñíase a Pietro Pomponazzi, seguidor de Alexandre de Afrodisias.

Os seus libros biográficos son dúas obras mestras, que fan ademais un retrato excelente do que puido ser un sabio do século XVI e a valoración dos seus libros.

Listaxe das obras
-----------------

* *De malo recentiorum medicorum usu libellus*, Venecia, 1536 (medicina).
* *Practica arithmetice et mensurandi singularis*, Milán, 1539 (matemáticas).
* *De consolatione*, Venecia, 1542 (filosofía).
* *De sapientia*, Núremberg, 1544 (filosofía).
* *Artis magnae, sive de regulis algebraicis* —coñecido como *Ars Magna*—, Núremberg, 1545 (álxebra).
* *De immortalitate animorum*, Lión, 1545.
* *Liber somniorum*, Basilea, 1562. Última obra, pero renovadora, sobre a onirocrítica.
* *Contradicentium medicorum*, Venecia 1536, temas de discusión en medicina.
* *In Cl. Ptolemaei... Quadripartitae Constructionis libros Commentaria*, Basilea, 1554 (astroloxía)
* *De subtilitate rerum*, Nuremberg, Johann Petreius, 1550 (enciclopedia).
* *Liber de libris propriis*, Leiden, 1557. Auto-bibliografía.
* *De varietate rerum*, Basilea, Heinrich Petri, 1557 (enciclopedia).
* *Opus novum de proportionibus numerorum, motuum, ponderum, sonorum, aliarumque rerum mensurandarum. Item de alia regula*, Basilea, 1570. (matemáticas).
* *Prosseneta*. Libro sobre o trato entre os humanos.
* *De propia vita*, París, 1643. Autobiografía.
* *Liber de ludo aleae* (probabilidade).
* *Metoposcopia*, París, 1658, sobre fisiognómica.
* *Theonoston*, 1663, filosofía.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Gerolamo Cardano Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Alfonso Ingegno, *Saggio sulla filosofia di Cardano*, Florencia, La Nuova Italia, 1980.
* Nancy G. Siraisi, *The Clock and the Mirror: Girolamo Cardano and Renaissance Medicine*, Princeton, N.J. Princeton Univ. 1997 ISBN 0-691-01189-3.
* Anthony Grafton, *Cardano's Cosmos*, Cambridge Mas. Harvard Univ. 1999.
* Eckhard Keβler (ed.), *Girolamo Cardano, Philosoph, Naturforscher, Arzt*, Wiesbaden, Haarassowitz, 1994 ISBN 3-447-03599-4.
* Maria Luisa Baldi, Guido Canziani (eds.), *Girolamo Cardano. Le opere, le fonti, la vita*, Milán FrancoAngeli, 1999 ISBN 88-464-1165-X.
* Maria Luisa Baldi, Guido Canziani (eds.), *Cardano e la tradizione dei saperi*, Milán, FrancoAngeli, 2003, ISBN 88-464-5267-4
* Martín Casalderrey, Francisco (2000): *Cardano y Tartaglia- Las matemáticas en el Renacimiento Italiano*, 2000, Nivola ISBN 978-84-930719-5-0

### Ligazóns externas

* Versión en castelán de *De immortalitate animorum* Arquivado 05 de marzo de 2016 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q184530
* WorldCat
* VIAF: 27062058
* BAV: ADV10161197
* BIBSYS: 90321882
* BLBNB: 000181981
* BMT: 205761
* BNB: ID
* BNE: XX874161
* BNF: 11895137c
* BRE: 2045963
* BVMC: 21829
* CANTIC: a10959233
* CERL: cnp01302064
* CiNii: DA00435783
* DBI: ID
* DeutscheBio: 11863822X
* EBID: ID
* FAST: 18542
* GEC: 0014873
* GND: 11863822X
* ICCU: BVEV023437
* ISNI: 0000 0000 8105 2996
* LCCN: n50058796
* MR: 271760
* NDL: 00435258
* NKC: nlk20000082162
* NLA: 35025785
* NLG: 157069
* NNDB: 000107207
* NPG: mp87503
* NTA: 068391536
* OBP: ID
* OL: OL65335A
* openMLOL: 2909
* PTBNP: 27606
* SELIBR: 44666
* SNAC: w6xw5gcs
* SUDOC: 026766582
* Treccani: gerolamo-cardano
* UNZ: CardanJerome
* WikiTree: Cardano-3
* zbMATH: cardano.gerolamo

 |