recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Xosé Casal Lois**, nado en Pontevedra o 16 de febreiro de 1845 e finado na mesma cidade o 17 de abril de 1912, foi un escritor e investigador galego.

Traxectoria
-----------

Estudou o Bacharelato no Instituto de Pontevedra e fíxose perito agrimensor. Despois pasou a Santiago de Compostela, onde cursou a carreira de Medicina, profesión que exerceu en Pontevedra até a súa morte. Colaborou en empresas culturais, foi fundador da Sociedade Arqueolóxica de Pontevedra da que exerceu moitos anos como vicepresidente, en estreita colaboración con Casto Sampedro, e despois como presidente. Presidiu tamén sociedades gremiais, recreativas e artísticas, entre elas o Orfeón Pontevedrés.

Dedicouse a recolleu datos de Meteoroloxía, Ciencias naturais, Arqueoloxía, Historia, traballou sobre a fala, os costumes, as tradicións, os monumentos e os camiños. Foi o primeiro investigador galego que realizou a monografía dunha parroquia, a de Salcedo. Colixiu un *Cancioneiro Popular* moi amplo. Anotou as novidades bibliográficas galegas, apañando follas soltas, folletos, xornais e todo xénero de impresos.

Desde datas moi temperás comezou a recollida e sistematización de datos, noticias e documentos (orais e escritos) das manifestacións literarias en galego. En 1865 colixiu unha *Colección de Poesías Gallegas* de diversos autores, que recolle cento vinte e unha composicións en galego de autores como Xoán Manuel Pintos, Domingo Díaz de Robles, Alberto Camino, Ramón Barros Sibelo, Marcial Valladares e Francisco Añón Paz, tomadas, na súa maioría, do *Álbum de la Caridad* (1862). Ese amplo cancioneiro popular foi a súa contribución máis destacada ao coñecemento da literatura galega do seu tempo.

Foi membro correspondente da Real Academia de Belas Artes de San Fernando. Foi tamén correspondente da Real Academia Galega, e foi proposto como membro de número por Manuel Murguía, Casto Sampedro e Eugenio Carré Aldao, mais non chegou a tramitarse a súa aceptación debido ao seu falecemento.

Obras
-----

* *Colección de Cantares Gallegos*.
* *Xogos populares en Pontevedra*

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Colección de Cantares Gallegos* con edición, introdución, notas e glosario de Domingo Blanco Pérez.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20535887
* WorldCat
* VIAF: 70902931
* BNE: XX1580418
* DBE: jose-casal-y-lois
* GND: 1146529287
* ISNI: 0000 0000 7139 9427
* LCCN: nb2003082261
* PTBNP: 1447689

 |
**Xosé Anxo Lage Suárez**, nado en Outeiro de Rei en 1954, é un político galego.

Traxectoria
-----------

Funcionario da Seguridade social, Xosé Anxo Lage entrou na política a partir do sindicalismo. É afiliado da CIG e foi representante sindical neste organismo, ademais de presidir a xunta de persoal da Administración do Estado na provincia de Lugo.

Nas eleccións locais de 1995 presentouse polas listas do BNG no concello de Lugo, mais non foi elixido. En 1997 pasou a ser concelleiro en substitución de Xoán Carlos Carreira. Nas eleccións municipais 1999 foi elixido concelleiro e, grazas ao bipartito formado por BNG e PSdeG, converteuse en delegado municipal de Transportes. Na súa etapa nesta concellería, fixo unha das últimas remodelacións do transporte público na cidade.

Volveu á oposición co seu partido tralas eleccións de 2003 e 2007. Nestas últimas, foi o cabeza de lista do BNG, posto que disputou con Xosé Antón Bao. Dende entón, ocupou o cargo de voceiro municipal do partido. Foi membro do consello local do BNG e durante algún tempo foi o responsable de Organización do Bloque na comarca de Lugo-centro.

No 2012 pasou a formar parte do partido Compromiso por Galicia, da que é secretario local en Lugo

Notas
-----

1. ↑  Aínda que o apelido que figura no seu DNI é Lage, como testemuñan as xuntas electorais, el adoita escribir Laxe
2. ↑  "Xosé Anxo Lage, elixido como secretario local de Compromiso por Galicia" Arquivado 20 de maio de 2014 en Wayback Machine. artigo en *El Progreso*, 27 de setembro de 2013 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Entrevista de 2009 na que rexeita un pacto de goberno co PSOE
* Blog de Xosé Anxo Laxe
Representación utópica de Robert Owen (1838).
A **utopía** é a idea ou representación dunha civilización ideal, fantástica e imaxinaria, referíndose a unha cidade ou a un mundo paralelo ao actual. É un termo que vén do grego e significa "bo lugar que non existe". Foi inventado por Thomas More, un escritor inglés e humanista, que estaba impresionado polas narracións extraordinarias de Américo Vespucio sobre a illa de Fernando de Noronha. More dixo que nesa illa podíase construír unha civilización perfecta e debido a isto escribiu un libro titulado *Libellus, de optimo reipublicae statu, deque nova insulta Vtopiae* no que Fernando de Noronha pasaría a ser o lugar perfecto da primeira utopía.

Utopía tamén pode considerarse como un modo optimista de ver o mundo e de ver as cousas como nos gustaría que fosen. Existen catro tipos de Utopía: a económica, a relixiosa, a política e a ambiental.

Tipos de Utopía
---------------

### Económica

As utopías socialistas e comunistas centráronse na distribución equitativa dos bens, con frecuencia anulando completamente a existencia do diñeiro. Os cidadáns dedícanse ás labores que máis lles agrada e que se orientan ao ben común, permitíndolles contar con moito tempo libre para cultivar as artes e as ciencias.

As utopías capitalistas ou de mercado libre centrábanse na libre empresa, nunha sociedade onde todos os habitantes teñan acceso á actividade produtiva, e algúns (ou incluso ningún) a un goberno limitado ou mínimo. Alí os homes produtivos desenvolven o seu traballo, a súa vida social, e as demais actividades pacíficas en liberdade, apartados dun Estado intromisorio e expoliador. Relaciónanse en especial ao ideal do liberalismo.

### Relixiosa

A visión que tiñan tanto no islam como no cristianismo respecto ao paraíso é a dunha utopía, en especial nas manifestacións populares: a esperanza dunha vida libre de pobreza, pecado ou de calquera outro sufrimento, máis alá da morte. Nun sentido similar, o nirvana do budismo pódese asemellar a unha utopía. As utopías relixiosas son concibidas principalmente coma un xardín das delicias, unha existencia libre de toda preocupación con rúas cubertas de ouro, nunha gozosa iluminación con poderes case divinos.

### Política

Unha utopía global de paz mundial é con frecuencia considerada un dos finais da historia posiblemente inevitables.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Utopía e distopía na literatura

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q131156
* AAT: 300055535
* BNCF: 7525
* BNF: 119337395
* BRE: 4703494
* EBID: ID
* GEC: 0216571
* GND: 4041251-9
* JSTOR: utopias
* LCCN: sh85141635
* MAG: 2775944640
* NDL: 00574531
* TESF: utopias

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D014601

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre mitoloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Xoán Xosé Pita Díaz**, nado en Covas en 1951, é un político nacionalista galego vinculado ao BNG.

Traxectoria
-----------

Estudou náutica e desenvolve a súa actividade profesional como empresario autónomo nunha empresa de prefabricados.

Nas eleccións de 1999 foi elixido concelleiro en Ferrol. Até 2003 formou parte do goberno da cidade, onde estivo á fronte de varias delegacións, como Seguridade e Tráfico ou Zona Rural. En 2007 preséntase como candidato dos nacionalistas ao concello de Ferrol, nuns comicios onde pasa de 6 a 2 concelleiros. Continuou á fronte do cargo de voceiro municipal do BNG no concello, e volveu ser o cabeza de lista do seu partido para as locais de 2011, cando revalida os 2 concelleiros.

Meses despois, en novembro de 2011, presenta a súa dimisión. Substituíno na vocería local Mercedes Tobío.

Notas
-----

1. ↑  O voceiro do BNG, Xoán Xosé Pita, deixa o Concello tras doce anos Arquivado 04 de decembro de 2011 en Wayback Machine. *Diario de Ferrol*, 2/12/2011.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Eleccións municipais en Ferrol

### Ligazóns externas

* Entrevista con Pita[*Ligazón morta*] en *Xornal de Galicia* o 17 de xaneiro de 2011.
Varias xuntas destinadas a un motor V4 dun Ford  

1. Arandela de goma  

2. Arandela de fibra  
 
3. Xuntas de papel  

4. Xunta da cabeza dun motor
Unha **xunta** é un obxecto que permite o acoplamento mecánico entre dous obxectos, enchendo o espazo entre eles, permitindo a súa fixación con firmeza e impedindo, cando estes transportan fluídos, a fuga do contido para o exterior.

Debido ás súas características a xunta permite unir superficies que posúan irregularidades.
Estas superficies son unidas xeralmente polo uso de parafusos ou remaches.

Material
--------

Conforme a aplicación á que se destinan poden ser de papel, goma, aglomerado de cortiza con goma, silicona, metal, fibra de vidro.
Para certas aplicacións especiais, como xuntas da cabeza para motores de automóbiles, foi usado ata a súa prohibición o amianto entre chapas metálicas de cobre, sendo actualmente substituído por cartóns especiais, habitualmente grafitados e resistentes a altas temperaturas. As xuntas de cabeza poden tamén ser feitas con láminas de aceiro sobrepostas, denominándose neste caso, *multi-layers*.

Características
---------------

É indispensable que o material propio das xuntas teña unha boa compresibilidade de forma que consiga encher as eventuais imperfeccións dos obxectos a unir.

En función das aplicacións, as xuntas poden ter unha elevada resistencia química(cando entran en contacto con substancias corrosivas), de temperatura ou mecánica.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1132541
* AAT: 300380326
* BNCF: 43958
* JSTOR: gaskets
* MAG: 128421294
* NDL: 00562267
* PSH: 10718

 |
Richard Dawkins na 34ª conferencia anual dos *Ateos Americanos*, en 2008.
A **teteira de Russell**, chamada tamén ás veces **teteira celestial**, é unha analoxía creada polo filósofo Bertrand Russell (1872-1970) que ten a finalidade de mostrar que a dificultade de desmentir unha hipótese non fai que esta sexa verdadeira, e que non lles corresponde aos escépticos que dubidan dela desmentila, senón que quen cre nela é quen debe probar a súa veracidade.

Nun artigo titulado *Existe un Deus?*, encargado (aínda que nunca publicado) en 1952 pola revista *Illustrated*, Russell escribiu o seguinte:

> 
> 
> *Moitos individuos ortodoxos dan a entender que é papel dos escépticos refutar os dogmas relixiosos, en vez de que os dogmáticos sexan os que teñan que probalos. Se eu suxerira que entre a Terra e Marte hai unha teteira de porcelana que xira ao redor do Sol nunha órbita elíptica, ninguén podería refutar a miña aseveración, sempre que me coidara de engadir que a teteira é demasiado pequena como para que se poida ver aínda cos telescopios máis potentes. Pero se eu dixera que, dado que a miña aseveración non pode ser refutada, dubidar dela é dunha presuntuosidade intolerábel por parte da razón humana, pensaríase con toda razón que estou dicindo parvadas. Porén, se a existencia da tal teteira se afirmara en libros antigos, se ensinara cada domingo como verdade sagrada, se instalara na mente dos nenos na escola, a vacilación para crer na súa existencia sería un signo de excentricidade, e quen dubidara dela merecería a atención dun psiquiatra nestes tempos, ou a dun inquisidor en tempos pasados*.
> Bertrand Russell
> 

No seu libro *O capelán do demo*, Richard Dawkins desenvolveu o concepto:

> 
> 
> *A razón pola que a relixión organizada merece hostilidade aberta é que, a diferenza da crenza na teteira de Russell, a relixión é poderosa, influente, exenta de impostos e se inculca sistematicamente a nenos que son demasiado pequenos como para defendérense. Ninguén fai aos nenos pasar os seus anos de formación memorizando libros tolos sobre teteiras. As escolas subvencionadas polo goberno non exclúen aos nenos cuxos pais prefiren teteiras de forma equivocada. Os crentes nas teteiras non lapidan aos non crentes nas teteiras, aos apóstatas das teteiras e aos blasfemos das teteiras. As nais non advirten aos seus fillos para que non casen con infieis que crean en tres teteiras en lugar de en unha soa. A xente que bota primeiro o leite non da paus nos xeonllos aos que botan primeiro o té*.
> Richard Dawkins
> 

Conceptos similares ao da teteira de Russell son o Unicornio rosa invisíbel e o Monstro de Espaguete Voador.

Notas
-----

1. ↑  Bertrand Russell: Existe um Deus?? Arquivado 16 de decembro de 2009 en Wayback Machine. (en portugués), *Is There a God?* (en inglés)

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Fe (relixión).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q267277
* MAG: 2779481534

 |
Vista aérea de Valdebebas en 2011.
Unha rúa de Valdebebas en 2013.
**Valdebebas** é un desenvolvemento urbanístico da cidade de Madrid, situado entre os barrios de Timón (Barajas) e Valdefuentes (Hortaleza).

Está situado ao norte do Campo de las Naciones e ao leste de Sanchinarro, ocupando parte dos distritos madrileños de Barajas e Hortaleza. O seu territorio está delimitado ao leste pola autoestrada de peaxe M-12, ao norte pola autoestrada de peaxe Radial 2, ao oeste pola M-40 e ao sur coa autoestrada M-11.

Desde finais de 2013 o barrio está habitado. Os parques infantís están habilitados ao público desde setembro de 2014 e os primeiros negocios da zona empezaron a funcionar ese mesmo mes.

No seu ámbito, atópase o parque forestal de Valdebebas, aberto desde marzo de 2015 co nome de Parque Felipe VI, dunha extensión similar á Dehesa de la Villa, tras máis de catro anos de plantacións. Concibido como un bosque, reproduce os ecosistemas máis representativos do centro da Península Ibérica e constitúe un novo pulmón verde da cidade.

En Valdebebas atoparanse tamén a ampliación de Ifema, o proxecto da nova Cidade da Xustiza da Comunidade de Madrid, cuxo concurso de adxudicación está en marcha con previsión de inicio de obras en 2015, así como a Ciudad Real Madrid, as instalacións deportivas do Real Madrid Club de Fútbol.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Valdebebas***  |
Sede mundial das Testemuñas de Xehová en Warwick, U.S.A.
**Testemuñas de Xehová** é o nome dun grupo relixioso internacional que promove e practica unha relixión entendida polos seus adherentes como unha restauración do modo de vida e ideas orixinais dos primeiros cristiáns do século I. Basean as súas crenzas na Biblia, usando para iso preferentemente a *New World Translation of the Holy Scriptures* (edición publicada pola propia organización) aínda que tamén aceptan e citan outras traducións bíblicas. Para a interpretación e estudo empregan as publicacións editadas polas diferentes sociedades que os representan legalmente (denominadas comunmente como "Sociedade Watchtower"), cuxos exemplos máis coñecidos son as revistas *The Watchtower Announcing Jehovah's Kingdom* e *Awake!*, que tamén distribúen publicamente.

Historia
--------

Orixinada a finais do século XIX en Estados Unidos, segundo o "Informe mundial das Testemuñas de Xehová: Ano de servizo 2016" están presentes en douscentos trinta e seis países e entidades territoriais. O total de individuos practicantes na organización é de 8 683 117(estatística de agosto de 2019).

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *testemuña*.
2. ↑  Fast Facts—Worldwide

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Testemuñas de Xehová Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Ligazóns externas

* Web oficial *(en galego)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q35269
* WorldCat
* VIAF: 1234149368827585980009
* AAT: 300265857
* BIBSYS: 90230041
* BNCF: 27904
* BNF: 11934681x
* BRE: 3540962
* EBID: ID
* GEC: 0213590
* GND: 4067703-5
* HDS: 011440
* ISNI: 0000 0001 0682 3014
* JSTOR: jehovahs-witnesses
* LCCN: n83169268
* NDL: 00575541
* NKC: ko2002148802
* Orthodox Encyclopedia: 293565
* PSH: 7832
* Treccani: testimoni-di-geova

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D033221
* UMLS: C0022372

 |
A ***Vella fritindo ovos*** é un cadro de Velázquez realizado na súa etapa sevillana. Hoxe en día atópase na *National Gallery of Scotland*, en Edimburgo, tras ser adquirido en 1955 por un valor de 57.000 libras esterlinas.

A data do cadro, aínda que non está claramente definida, sitúase en torno ao ano 1618, antes do traslado definitivo de Velázquez a Madrid no ano 1623.

A técnica
---------

Este cadro, ao igual que outros realizados na primeira época de Velázquez, está influenciado polo claroescuro; un foco de luz, que ten a súa orixe na parte esquerda do lenzo, ilumina a parte dereita do cadro, é dicir, á anciá, aos seus útiles e aos ovos que está a fritir, deixando escuro o resto de cadro, o fondo e o neno. Este claroescuro é moi intenso, de xeito que é difícil apreciar a parede que se atopa ao fondo do cadro, a cal só é posible identificar porque ten unha cesta colgando dela.

O realismo do lenzo é case fotográfico, Velázquez pon especial énfase en que os obxectos destaquen neste exemplo de bodegón, no que aparecen pratos, vasillas, potas, morteiros e xarras, destacando así o brillo especial do cristal ou a influencia da luz no melón que porta o rapaz. A fritura da vella está incriblemente lograda, tanto que semella que o aceite fervendo está a saltar diante dos ollos do espectador.

Os pés e as mans son as partes máis expresivas do corpo e, observando detidamente o lenzo, apréciase que o pintor traballou as mans da vella con moito detalle, ao igual que acontece coas mans do rapaz, que suxeita o melón e a vasilla.

O emprego de personaxes populares é recorrente nas pinturas da primeira época de Velázquez, chegando a utilizar modelos da súa contorna familiar en moitos casos; así por exemplo, a muller que aparece sita neste cadro aparece tamén na obra *Cristo na casa de Marta e María*.

O lenzo destaca asemade polas súas cualidades tenebristas, altos contrastes de luces e sombras, ao mesmo tempo que Velázquez fai uso de tonalidades clásicas e tenues, amosando un claro predominio das cores ocres e pardas. O virtuosismo do pintor queda patente nos detalles, coma o xeito de plasmar a natureza morta, as mans da vella e os obxectos acortados segundo as regras da perspectiva.

A escena de organización oval, na que aparecen medias figuras en planos moi próximos, introduce ao espectador na acción conxelada.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2471800
* BNF: 119560579

 |
***Ubi sunt?*** é un tópico latino que significa literalmente "Onde están?" e fai referencia á fugacidade do tempo. Ten a súa orixe na frase "*Ubi sunt qui ante nos in hoc mundo fuere?*" ("Que foi dos que viviron antes ca nós?"), utilizada xa na literatura da Roma Clásica, pasando despois ás literaturas romances e á literatura europea.

Características
---------------

Reflicte un tópico de orixe na Biblia, que aparece no *Libro da sabedoría*, en Isaías e en Baruc, e que rexorde na Idade Media: a concepción da vida coma un tránsito á vida despois da morte. Xa no século XV foi empregado por François Villon na obra *Ballade des dames du temps jadis* e por Jorge Manrique nas *Coplas a la muerte de su padre*.

Na literatura galega do século XX este tópico aparece no poemario *Dona do corpo delgado* de Álvaro Cunqueiro (1950) nos poemas "Rondeau das señoras donas pintadas no ouso do Vilar, no século XIV, cheirando unha frol" e "Rondeau da dona enterrada en San Xohán de Badón, con dous anxos aos pés", pezas ambas as dúas de certo carácter neotrobadoresco. Tamén aparece no poema "María Balteira" de Darío Xohán Cabana (1992), así como no poema en castelán "Ayer" de María Mariño.

Notas
-----

1. ↑  López, Teresa (1999): "María Balteira, señora do tempo pasado". En *Cinguidos por unha arela común: homenaxe ó profesor Xesús Alonso Montero*; pp 795-812.
2. ↑  Novo, Olga (2007): "Pía o paxaro da paz. O Courel de María Mariño". *Boletín da Real Academia Galega* nº 368; pp. 85-102.

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre literatura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1891184
* EBID: ID

 |
Os **Ultra Boys** son un grupo ultra do Real Sporting de Gijón, fundado en 1981. Trátase dun dos grupos máis antigos do panorama ultra español.

Historia
--------

O grupo fundouse na tempada 1981. Desde entón sempre existiu e contou cun gran número de membros ou socios que viviron distintos momentos polos que pasou o club desde entón (desde participacións na Copa da UEFA até unha etapa recente na que o club atopouse á beira da desaparición.

Na actualidade contan cunha cifra próxima aos 1000 socios que se atopan localizados nunha zona da bancada sur de El Molinón (denominada "fondo joven" ou sub-30) que o club ten especialmente habilitada para eles xa que non dispoñen de asentos, contan cunha valla sen publicidade na que poden colocar unha pancarta co seu nome e dispoñen dun cuarto no que gardan o material co que realizan os tifos durante os partidos e as distintas pancartas que empregan nos mesmos.

Ideoloxía
---------

Aínda que a principal ideoloxía do grupo é o amor incondicional ao Sporting de Gijón e o odio ao Real Oviedo, tamén hai pequenas faccións de extrema dereita como así demostran tanto a aparición de bandeiras da época franquista como de símbolos nazis debuxados nas paredes da bancada ou nalgún dos tambores que se empregan para animar ao equipo.

Amizades e rivalidades
----------------------

Normalmente a convivencia con outras afeccións adoita ser amistosa como así testemuñan as boas relacións existentes entre o grupo Supporters Gol Sur do Real Betis, Frente Atlético do Atlético de Madrid, Ultras Yomus do Valencia CF ou Ligallo Fondo Norte do Real Zaragoza. Tamén teñen unha grande amizade coa afección do Logroñés debido á irmandade existente entre este club e o Sporting; e con Brigadas Charra, do UD Salamanca, debido aos masivos desprazamentos de ambas afeccións a sendas cidades.

As súas maiores rivalidades as teñen con Symmachiarii do Real Oviedo (debido á ideoloxía antioviedista do grupo), Ultra Violetas do Real Valladolid que están irmandados cos Symmachiarii, Indar Gorri do Osasuna, Herri Norte Taldea do Athletic Club e Biris Norte do Sevilla FC debido en parte á gran sintonía existente entre o Sporting e o Real Betis, que é o maior rival do Sevilla.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial do grupoArquivado 20 de xuño de 2010 en Wayback Machine.
**Ucrainofilia** é o amor e/ou identificación á Ucraína e ucraínos; o seu contrario é Ucraínofobia. O termo é utilizado ante todo nun contexto político e cultural. "Ukrainofilia" é o termo utilizado para indicar opinións pro-ucraínas, normalmente en política e literatura. A Ucraínofilia estaba severamente perseguida polo goberno ruso. Por exemplo, os libros de lingua ucraína e teatro en ucraíno eran prohibidos.

A Ucraínofilia hoxe
-------------------

Hai tamén casos individuais entre non-ucraínos, como o actor francés Gérard Depardieu, quen dixo que el estaba namorado da cultura ucraína e que consome unha cantidade considerable de tempo en Ucraína.

### Acerbaixán

A poboación da nación caucásica de Acerbaixán ten unha actitude moi positiva cara á xente ucraína e a Ucraína independente, foi un dos primeiros países cos cales Acerbaixán establecía relacións despois da súa independencia.

### Canadá

A actual Canadá ensinou moitas tendencias ucraínofilas, por exemplo, foi a primeira nación no mundo en recoñecer a independencia nacional de Ucraína.

### Xeorxia

Durante o período da súa independencia moderna, a nación de Xeorxia tamén amosou bastante a ucraínofilia. O estudo da lingua ucraína e influencia de cultura ucraína aumentaba sumamente. O presidente xeorxiano Saakashvili aprendeu a lingua ucraína e fala ucraíno cando fala coas canles de noticias ucraínas. Isto é debido, en parte, a hostilidade rusa en aumento con Xeorxia (coa lingua xeorxiana e a súa poboación), e o aumento correspondente en sentimentos anti-rusos en Xeorxia e rexeitamento de cultura rusa e lingua.

### Polonia

Algunhas nacións europeas son tamén bastante ucraínofilas hoxe en día. Un exemplo notable é Polonia, que é o aliado ucraíno máis próximo na UE. Polonia foi tamén un dos primeiros países no mundo en recoñecer a independencia nacional de Ucraína (sendo o primeiro Canadá).

Notas
-----

1. ↑
2. ↑  "Famous French actor Gerard Depardieu to mark Christmas in Ukraine". Arquivado dende o orixinal o 07 de marzo de 2012. Consultado o 27 de xuño de 2013.
3. ↑  Ukraine and Russia: The Post-Soviet Transition by Roman Solchanyk, Rowman & Littlefield Publishers, 2000, ISBN 0742510182 (páxina 100)  
Canadian Yearbook of International Law, Vol 30, 1992, University of British Columbia Press, 1993, ISBN 9780774804387 (páxina 371)  
Russia, Ukraine, and the Breakup of the Soviet Union by Roman Szporluk, Hoover Institution Press, 2000, ISBN 0817995420 (páxina 355)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4470456
* BRE: 4217889

 |
Réplica da Venus de Laussel
**Venus de Laussel** é o nome dado a un relevo de datación paleolítica, que representa a figura dunha muller espida, que porta na súa man dereita un corno. Procede do denominado "Grand Abri", sito na estación arqueolóxica de Laussel, na rexión de Dordoña (Dordogne), Francia, no val do río Vezére, nun lugar que miran para o mediodía. A figura é denominada tamén como a *Muller do corno* e a *Dama da hasta*.

Historia
--------

A Venus formaba parte dun conxunto con outras estatuas. Foi descuberta en 1908, polo doutor Gaston Lalanne, quen fixo arrincar parte do bloque pétreo no que se achaba esculpida. A peza foi trasladada ao Museo de Bordeos. Nas proximidades apareceron outras figuras en relevo. dúas femininas (a "Venus do peiteado en dameiro" e a desaparecida "Venus de Berlín") e mais o chamado cazador de Laussel. Había tamén unha dobre figura enigmática. Ademais obtéronse falos e vulvas. A impresión dos descubridores foi que todo o conxunto formaba parte dun santuario.

En 1952, o enxeñeiro H. Bessac descubriu, na entrada da caverna ou abrigo, dúas figuras femininas recostadas, que pasaran inadvertidas até entón, pola súa modelaxe, apenas insinuado</ref> Giedion, Sigfried, op. cit. páxs. 531-533.</ref>

Ilustración da Venus de Laussel

Datación
--------

Cóidase que pertence ao período perigordense superior do Paleolítico superior, aínda que é asignada tamén ao período auriñaciense.

Descrición
----------

A figura da muller mide 42 cm da altura. A figura sobresae sobre a rocha na que se esculpiu, porque se separou bastante material ao seu arredor, abrindo profundos sucos no seu perfil. Presenta unha muller núa, que mira á súa dereita, para o abrigo, aínda que non existen detalles anatómicos do rostro; na parte esquerda da cabeza mostra a cabeleira que cae sobre o ombro do mesmo lado. Presenta busto perfilado con peitos colgantes. As extremidades superiores están mellor acabadas que nas Venus paleolíticas máis coñecidas. O brazo dereito está case apegado ao costado, pero o correspondente antebrazo está erguido e sostén o que se ten identificado como un corno de bisonte, o que explica algún dos seus nomes. O brazo esquerdo está lixeiramente ladeado para o centro da figura, xa que ten a súa man en repouso sobre o ventre, mostrando catro dos dedos. O ventre é avultado e ancho, mentres os cadrís, que mostran unha anchura maior que o resto do corpo, son concrecións redondeadas e graxosas. As extremidades inferiores son pouco fortes en relación ao desenvolvemento somático xeral, e indícanse xuntas; os pés apenas existen. Determinadas marcas indican o bico do peito, o embigo, o sexo, insinuado por un triángulo. A figura mostraba restos de pintura vermella.

Notas
-----

1. ↑  A data de 1908 é a que fornece Delporte, Henri, *La imagen de la mujer en el arte prehistórico*, páx. 68.
2. ↑  Cfr. Delporte, op. cit. páxs.67-74; Giedion, Sigfried, El presente eterno: los comienzos del arte, paxs. 521-522.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Escultura paleolítica.
* Arte paleolítica.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q203765
* BRE: 2158800

 |
Un ventrílocuo co seu boneco.
A **ventriloquia**, palabra derivada de *ventrílocuo*, que á súa vez provén do latín *ventrilocuus*, é dicir "o que fala co ventre", é a arte de modificar a voz para imitar outras voces ou outros sons.

Características
---------------

Dado que a ventriloquia está orientada ao mundo do espectáculo, forma parte da brillantez da actuación o que a emisión de voz se faga da forma máis discreta posíbel, isto é, que o ventrílocuo sexa capaz de dar voz ao boneco sen mover, ou case sen mover, os beizos, de modo que unha vez proxectada a voz, pareza orixinarse efectivamente no propio boneco. Nun principio pensouse que era o resultado dun uso pouco corrente do estómago durante a inhalación, e de aí o seu nome do latín *venter*, "estómago" e *loqui*, "falar".

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *ventriloquia*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Manual de ventriloquia Arquivado 20 de decembro de 2010 en Wayback Machine. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q661045
* EBID: ID
* JSTOR: ventriloquism
* NDL: 00563654
* NKC: ph813828

 |
Coordenadas: 11°22′52″N 72°15′40″O﻿ / ﻿11.3810042, -72.2610622

A **Universidade da Guajira** (en castelán: *Universidad de La Guajira*: en wayuu: *Shikii Ekirajia Pulee Wajira*), tamén coñecida como **Uniguajira**, é unha universidade pública con sede na cidade de Riohacha, no departamento colombiano de La Guajira. A universidade foi creada pola ordenanza núm. 011 e 012 de 1976, pola Asemblea Departamental, e abriuse en febreiro de 1977. O seu campus principal, coñecido como Cidadela Universitaria, sitúase nos arredores da cidade, e acolle as facultades de Ciencias Básicas, Ciencias Económicas e da Administración, Ciencias da Educación, Enxeñaría, e Ciencias Sociais e da Humanidade. A universidade tamén ten varios campus satélites ao longo do departamento nas cidades de Albania, Fonseca, Maicao, Manaure e Villanueva, e un campus no departamento de Córdoba na cidade de Montería. A universidade ofrece educación nos niveis técnico, grao e posgrao. A súa mascota é unha medusa, que simboliza poder e sinxeleza.

Notas
-----

1. ↑  "Ministerio de Educación Nacional - Universidad de la Guajira" (en castelán). Consultado o 2009-03-22.
2. ↑  "Universidad de La Guajira - Pregrado" (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 07 de xullo de 2011. Consultado o 2009-03-22.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q192537
* WorldCat
* VIAF: 150264499
* GRID: grid.442000.2
* ISNI: 0000 0001 0095 657X
* LCCN: n96104697

 |
Troita á navarra
A **troita á navarra** é un prato clásico da cociña navarra. Existen innumerábeis receitas deste tipo de peixe, pero por regra xeral consiste en encher a troita con faragullas de xamón e fritilo nunha tixola. Nalgunhas preparacións, en lugar de encher o peixe de xamón, envólvese este con liscos de xamón (empregando un escarvadentes que suxeita o conxunto). Noutras versións emprégase o touciño.

Historia
--------

Xa Aymerich Picaud gababa no Codex Calixtinus a elaboración deste peixe nos itinerarios da rota xacobea. Ernest Hemingway menciona o prato nunha taberna navarra como homenaxe a un amigo seu morto nun encerro.

Notas
-----

1. ↑  Jaime del Burgo, Rafael Bozano, (1967), *«Navarra»*
2. ↑  Néstor Luján, Juan Perucho, (2003), *El libro de la cocina española*, Tusquets, pp-199
3. ↑  Teresa Barrenechea, (2005), *«The cuisines of Spain: exploring regional home cooking»*,Ten Speed Press, ISBN 1-58008-515-6, pp:227
4. ↑  Andy Symington, (2003), *«Northern Spain handbook»*,Footprint Handbooks, ISBN 1-903471-15-X, pp:42
5. ↑  Néstor Luján, Juan Perucho, (2003), *El libro de la cocina española*, Tusquets, pp-197
6. ↑  José Luis Castillo Puche, (1968), *«Hemingway, entre la vida y la muerte»*, pp:143
**Yelena Grigoryeva**, nada en 1977/1978 e finada en San Petersburgo o 21 de xullo de 2019, foi unha activista dos dereitos humanos, e dos dereitos LGBTQ. Tamén se opuxo á anexión de Crimea pola Federación Rusa.

Foi asasinada en San Petersburgo o 21 de xullo de 2019 despois de ser apuñalada e esganada por asaltantes descoñecidos. Información para a identificación de Grigoryeva apareceu en xullo nunha páxina web dun grupo que se facía chamar "Saw" en honor á franquía estadounidense de filmes de terror. O grupo alentou ós lectores a cazar, secuestrar e asasinar a unha lista de persoas LGBTQ+. A páxina web "Saw" foi bloqueada en Rusia pero unha nova lista de activistas, xornalistas e cidadáns LGBTQ+ está circulando en aplicacións de redes sociais e aplicacións de mensaxería no país, o que aínda anima a outros a asasinar persoas LGBTQ+ en Rusia.

Grigorieva publicara advertencias sobre o grupo "Saw" en Facebook, indicando que a rede rusa de LGBTIQ+ buscara sen éxito casos legais que rastrexaran as accións deste grupo. Tamén, coa axuda do seu avogado, recorreu en numerosas ocasións á policía en relación coas ameazas recibidas. Despois da súa morte, a policía rusa afirmou estar ó tanto destas alertas, pero que se referían só a disputas privadas e non a persecución política. Grigorieva recibira ameazas pouco antes da súa morte e pideulle a unha amiga que coidara do seu gato se lle pasaba algo.

Notas
-----

1. ↑  "Russian LGBT activist Yelena Grigoryeva murdered in St Petersburg" (en inglés). 2019-07-23. Consultado o 2019-07-24.
2. ↑  "Russian LGBT Activist Is Found Dead; Friends Say She Was Threatened" (en inglés). Consultado o 2019-07-24.
3. ↑  "Russian LGBTQ activist is killed after being listed on gay-hunting website" (en inglés). Consultado o 2019-07-24.
4. ↑  ZEIT ONLINE, ed. (2019-07-26). "St. Petersburg: Polizei wertet Mord an LGBT-Aktivistin als "persönlichen Konflikt"". *Die Zeit* (en alemán). ISSN 0044-2070. Consultado o 2019-12-17.
5. ↑  Walker, Shaun (2019-07-22). "St Petersburg murder victim was 'well-known LGBT rights activist'". *The Guardian* (en inglés). ISSN 0261-3077. Consultado o 2019-12-17.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* *Polizei wertet Mord an LGBT-Aktivistin als "persönlichen Konflikt".* Nova de Zeit do 26 de xullo de 2019.
* Man 'confesses' to murder of LGBT+ activist Yelena Grigoryeva, but Russia's LGBT+ community are not convinced
**Vicenta Antonia Moguel Elguezábal**, nada en Azkoitia no 1782 e finada en Abanto no 1854, foi unha escritora española en éuscaro.

Traxectoria
-----------

De intelixencia impresionante, o seu tío ensinoulle a ler e a escribir en latín, en éuscaro e en castelán, a petición propia, animada ao ver ao seu irmán -Juan José, futuro sacerdote, deputado e autor en éuscaro- estudalo co seu tío, o tamén sacerdote Juan Antonio Moguel, erudito e autor da primeira novela en éuscaro, *Peru Abarca* (1802), entre outras obras, amigo de Samaniego. 

Publicou unha tradución ao éuscaro dunha cincuentena de fábulas de Esopo en latín en 1804, *Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco*, cando contaba 22 anos e acababa de falecer o seu tío Juan Antonio, do que inclúe unhas cantas fábulas orixinais. A tradución se reimprimió en *Euskal-zale* de Bilbao (1899) e en *Euskal-Esnalea* (1912). 

O libro de Vicenta presupón coñecementos humanísticos que lle inculcou o seu tío; Vicenta, por demais, coñeceu persoalmente e sostivo correspondencia en 1805 co ilustrado José Vargas Ponce, amigo do seu tío, e relacionouse coa Sociedade Vascongada de Amigos do País. No ano 1820 traduciu ao éuscaro a *Carta Pastoral do Primado das Españas*, publicada en Bilbao.

O Concello de Durango deu o nome de Bizenta Mogel á súa biblioteca o 8 de marzo de 2017, en recoñecemento á traxectoria de quen está considerada a primeira muller que publicou en éuscaro. Este acordo adoptouse en resposta a unha proposta da asociación feminista Andereak no Consello de Igualdade para visibilizar ás mulleres nos espazos públicos de Durango.

Notas
-----

1. ↑  "Mogel, Bizenta - Auñamendi Eusko Entziklopedia". *aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus* (en castelán). Consultado o 4 de xuño de 2019.

* Portal:País Vasco
* Portal:Muller

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11705052
* WorldCat
* VIAF: 1281530
* Auñamendi: 96516
* BNE: XX5682488
* ISNI: 0000 0000 5940 3729
* LCCN: n79015188
* NTA: 11948711X
* OL: OL1693118A
* SUDOC: 070951489

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Val (homónimos).
Fljótsdalur no leste de Islandia.
En xeoloxía, un **val** é un accidente xeográfico que forma unha depresión lonxitudinal, cercada polo tanto por áreas máis altas, como montañas ou outeiros. O seu tamaño pode variar duns poucos quilómetros cadrados a centenas ou mesmo millares.

Un val moi encaixado de vertentes abruptas chámase garganta ou foz.

Os vales fórmanse por diversos procesos xeográficos: os vales glaciares, que normalmente teñen a forma en "U" formáronse hai decenas de millares de anos pola erosión dos glaciares, mentres que os vales en forma de "V" foron normalmente formados polos ríos. Vales de tipo Rift, como o Gran Val do Rift, foron formados pola expansión da costra terrestre debido á actividade tectónica baixo a superficie da Terra. Polo común, os vales son xeralmente formados pola actividade fluvial, onde a acción da auga corrente causa a erosión do terreo.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Val***  |

### Outros artigos

* Val Miñor
* Val dos Reis

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q39816
* AAT: 300008761
* BNCF: 36431
* BNF: 11980512w
* BRE: 1964243
* EBID: ID
* GEC: 0149795
* GND: 4184374-5
* JSTOR: valleys
* LCCN: sh85141858
* NDL: 00565356

 |
**Zefiro 23** é a designación do motor foguete usado polo lanzador europeo Vega na súa segunda etapa.

Características
---------------

O motor Zefiro 23 usa o propelente sólido HTPB 1912. Foi desenvolvido pola empresa Fiat-Avio para introducir tecnoloxías de baixo custo en foguetes de propelente sólido para ser reutilizadas en futuras evolucións do foguete Ariane 5. Entre as novas tecnoloxías usadas están o uso dunha carcasa de epoxy-grafito de 3 metros de diámetro, o uso de goma de baixa densidade para o illamento interno, unha baixa proporción de ligante e unha alta proporción de aluminio no propelente, unha tobeira simplificada que fai uso dun material lixeiro a base de carbono fenólico, un acendedor consumible e control vectorial da tobeira mediante un dispositivo electromecánico que fai uso de baterías de ión litio.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Mark Wade (2022). "Zefiro 23" (en inglés). Consultado o 11 de abril de 2022.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* P80
* Vega (foguete)
* Ariane 5
***Veintegenarios en Alburquerque*** é o sexto álbum de estudio do cantautor catalán Albert Pla, publicado en 1997.

O álbum, publicado por BMG como un falso directo, contou coas colaboracións de Fermin Muguruza, Manolo Kabezabolo e Robe Iniesta, entre outros.

O disco tardou varios anos en ver a luz desde que o gravou o artista catalán debido a que no mesmo se incluía un tema, "La dejo o no la dejo", que relataba a historia de amor dun mozo atormentado pola relación sentimental que mantiña cunha terrorista e que, segundo entendía a discográfica, podía ser acusada pola xustiza de apoloxía do terrorismo.

Lista de cancións
-----------------

1. "Marcelino Arroyo del Charco" (06:05)
2. "Veintegenarios" (04:37)
3. "La dejo o no la dejo" (05:31)
4. "El camión de la basura" (04:15)
5. "El Gallo Eduardo Montenegro" (05:47)
6. "Loca la Loca" (03:50)
7. "Pepe Botika" (04:51)
8. "Qué más me da si da o no da" (02:45)
9. "Mañana lo dejo" (04:15)
10. "Soy rebelde" (04:30)
11. "Alboraya" (03:41)

Notas
-----

1. ↑  mtv.es Biografía de Albert Pla Arquivado 09 de abril de 2010 en Wayback Machine.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Información do álbum

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3312319
* MusicBrainz: ID

 |
Vaixela.
A **vaixela** é o conxunto de utensilios que se empregan para o servizo da mesa, é dicir, trasladar, servir e permitir inxerir a comida.

Compoñentes
-----------

Os compoñentes da vaixela son os pratos, os vasos e as fontes, realizados habitualmente en materiais cerámicos coma a louza ou a porcelana, tamén en vidro e, máis raramente, en metal, plástico ou madeira. Ás veces tamén os cubertos, realizados case sempre en metal (aceiro inoxidábel), son considerados parte da vaixela, mais en realidade pertencen ao xogo de cubertos.

### Pratos

A vaixela contén no seu formato máis simple os seguintes pratos:

* *Pratos fondos* - ideais para servir líquidos (caldos, sopas) ou alimentos fluídos (potaxes, cocidos)
* *Pratos chans* - ideais para servir pratos máis lixeiros e pouco cargados
* *Pratos de sobremesa* - ideais para servir porcións pequenas.

### Complementos

A eles engádense numerosos elementos complementarios segundo o tamaño da vaixela:

* Cuncas
	+ Cuncas de té
	+ Cuncas de café
	+ Cuncas de consomé.

* Recipientes
	+ Salseiras
	+ Sopeiras
	+ Fontes.

* Outros pratos
	+ Pratos para o pan
	+ Pratos para as cuncas
	+ Pratos para gornicións.

Cores
-----

As vaixelas pódense adquirir en diversas cores e formatos, se ben as cores branca e beige considéranse sobrias e elegantes. Por outra parte, están moi estendidos os pratos brancos con cenefas decorativas exteriores.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q851782
* AAT: 300043196
* BNCF: 566
* EBID: ID
* GEC: 0149739
* GND: 4124863-6
* JSTOR: tableware
* PSH: 10251

 |
Val Carbajal.
O val Carbajal está marcado en vermello nesta vista de satélite de Terra do Lume.
O **val Carbajal** é unha depresión localizada na provincia arxentina de Terra de Fogo, Antártida e Illas do Atlántico Sur. O val é de orixe glaciar e na actualidade está percorrido polo río Olivia, o máis caudaloso das canles próximas a Ushuaia.

Parte do val está encadrado dentro da reserva natural Valle Tierra Mayor desde 1994, desta forma protexíanse os seus bosques e turbeiras.

A cidade máis próxima é Ushuaia. Está inserido dentro da cordilleira de Ándelos foguinos desde o oeste ao leste, no norte a serra Alvear delimítano e separan do lago Fagnano, e ao sur outra liña de montañas sepáranlle da canle Beagle ata que vira ao sur e chega á súa desembocadura, deixando ao oeste a serra Sorondo. No punto de xiro ao sur únese co val de Tierra Mayor, que continua nesa dirección leste vertiendo na canle de Beagle preto de Estancia Harberton.

O val está ocupado en gran parte por turberas e o río Olivia forma meandros.

Notas
-----

1. ↑  "Valle Carbajal". *GetaMap.net*. Consultado o 5 de maio de 2012.
2. 1 2  Iturraspe, Rodolfo (2010). *Las turberas de Tierra del Fuego y el Cambio Climático global* (PDF). Wetlands International. Fundación Humedales. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 22 de novembro de 2011. Consultado o 5 de maio de 2012.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Val Carbajal*** |

* Terra de Fogo, Antártida e Illas do Atlántico Sur

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6159030
* GeoNames: 3862671

 |
**Trojka** (en galego "o tres") foi a terceira canle de televisión pública de Eslovaquia. Este emitiu desde o ano 2008 ata o 2011.

Historia
--------

A canle **Trojka** foi fundada no ano 2008 como terceira canle da televisión pública de Eslovaquia e pertencía ao ente público de radiotelevisión RTVS. Creouse con motivo dos Xogos Olímpicos de 2008 que tiveron lugar en Pequín.

Por razóns orzamentarias, a cadea deu por finalizada a súa consolidación como terceira canle pública adicional aos dous que xa había, o 30 de xuño do ano 2011.

Programación
------------

A canle transmitía eventos deportivos.

Canles irmás
------------

O ente público de televisión eslovaca RTVS só ten dous únicos canais adicionais, o primeiro, chamado Jednotka (en galego "o un", antigamente era coñecido co nome de ''STV1''), e o segundo **Dvojka** (en galego "o dous", antigamente era coñecido co nome de *STV2*). 

Logotipo da canle Jednotka.
Logotipo da canle Jednotka.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* www.stv.sk/jednotka
* www.stv.sk/dvojka

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3062753
* WorldCat
* VIAF: 150615790

 |
Representación dun vomitorio.
**Vomitorio** (do latín: *vomitorium*, pl. *vomitoria* é a abertura que, nos teatros ou circos romanos, daba acceso aos diferentes pisos e bancadas. O termo emprégase para o acceso ás bancadas de construcións actuais como estadios, auditorios etc. Posibilitan a entrada e saída do público, e tamén servían de entrada e saída dos intérpretes en determinada actuación. A palabra latina *vomitorium* deriva do verbo *vomo, vŏmis, vomui, vomitum, vomere* que significa "vomitar". Na antiga arquitectura romana, os *vomitoria* foron proxectados para conceder pasaxe rápida e eficiente a grandes multitudes nos anfiteatros e teatros; e posuían, en xeral, dunha cobertura abovedada feita en formigón. Esta solución evitaría a entrada en contacto entre as diferentes clases sociais, e destinábase a servir as arquibancadas.

Notas
-----

1. ↑  Termo en galego en *Dicionario visual multimedia da construción* e *Vocabulario ortográfico da lingua galega*, A Coruña, Real Academia Galega / Instituto da Lingua Galega, 2004
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *vomitorio*.
3. ↑  "Vomitori". *enciclopedia.cat* (en catalán). Consultado o 20 de maio de 2014.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Bancadas

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q23127
* GEC: 0240038

 |
Vila de Ansó
O **Val de Ansó** é un val pirenaico situado no punto máis occidental da Jacetania, na provincia de Huesca (Aragón).

Dúas localidades forman parte do val, Ansó e Fago. Xeograficamente limita co val de Roncal en Navarra ao oeste, ao norte co Bearn, ao leste co Val de Feito/Bal d'Echo e ao sur co Canal de Berdún. Ten unha área de 25.850 hectáreas e está incluído no Parque Natural dos Vales Occidentais.

A xestión dos recursos do val é conxunta entre Fago (1/5) e Ansó (4/5) e é administrada pola Mancomunidade Forestal Ansó-Fago. O acceso realízase a través de Biniés, ampliándose o val na vila de Ansó e pechándose de novo en Zuriza para abrirse outra vez no val de Zuriza situado no norte de Ansó e que se divide en dous pequenos vales glaciares.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Val de Ansó***  |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6159057
* WorldCat
* VIAF: 248321680
* GEA: 1009
* GeoNames: 3129967
* LCCN: sh91002530

 |