Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Augas Santas.

**Santa Mariña de Augas Santas** é unha parroquia situada no norte do concello de Allariz. 
Segundo o INE no 2010 tiña 200 habitantes (93 homes e 107 mulleres).

Situada a 6 quilómetros da vila, limita coas parroquias allaricenses de Folgoso e Os Espiñeiros e cos concellos de Taboadela, Paderne de Allariz e Xunqueira de Ambía. O seu núcleo máis poboado é Santa Mariña de Augas Santas, con 67 habitantes.

Patrimonio histórico
--------------------

Na parroquia está o castro de Armeá, orixinario do século II a.C. no que apareceron dúas estatuas de guerreiros castrexos e un gravado rupestre antropomorfo.

Segundo a tradición aquí foi decapitada no ano 139 a mártir cristiá Mariña de Augas Santas. No mesmo lugar onde foi decapitada erixiuse a igrexa parroquial baixo a súa advocación. A igrexa actual, construción románica de finais do Século XII, posúe tres naves sen cruceiro, con falso triforio no interior, rosetóns na fachada e nas tres ábsidas. É unha ampliación sobre unha máis antiga que se fixo o *descubrirse os restos da Santa* durante o reinado de Afonso II. O mausoleo da santa sitúase sobre o que se considerou o seu sepulcro. Ten unha lauda lisa sobre a terra, orixinaria do século XVIII. As imaxes son de Santa Mariña no centro e o seu carón Santa Marta e Santa Eulalia. Cabo da igrexa está o pazo de verán do bispo de Ourense.

Na parroquia tamén hai outra capela que quedou a medio construír desde o século XIII, a igrexa da Asunción. Construción heterodoxa vinculada ao Castro de Armeá e ás lendas de Santa Mariña.

Festas
------

O día da ascensión celébrase a procesión dos pendóns e o día de Santa Mariña, 18 de xullo, festéxase a esta santa.

Demografía
----------

No período 1999—2010 a poboación de Augas Santas diminuíu 96 persoas (48 homes e 48 mulleres), en porcentaxe iso supón unha caída do 32,43 %.

|  |
| --- |
| **Augas Santas, evolución da poboación** |
| **Ano** | 1999 | 2003 | 2007 | 2010 | **+/- %** |
| **Pob.** | 296 | 253 | 222 | 200 | **- 32.43** |
| Fonte: Instituto Galego de Estatística (IGE Arquivado 30 de decembro de 2020 en Wayback Machine.) |

|  |
| --- |
| **Distribución da poboación nos lugares de Augas Santas en 2010** |
| **Lugar** | Armeá | Ducí | Laioso | Outeiro de Laxe | Pazo |
| **Pob.** | 6 | 11 | 40 | 27 | 1 |
| **Lugar** | Sta.M. de Augas Santas | O Souto | Tosende | Turzas | A Vila |
| **Pob.** | 67 | 19 | 9 | 17 | 3 |
| Fonte: Instituto Galego de Estatística (IGE Arquivado 30 de decembro de 2020 en Wayback Machine.) |

Cultura popular
---------------

Preto da igrexa parroquial levántase o denominado carballo de Santa Mariña. Vicente Risco contaba (en 1962) que nunca se decotara porque se supón que botará sangue se se fere co machado. Baixo o carballo hai unha pedra que ten a forma dun orella, e crese que a auga que se acumula nos ocos desta pedra é boa contra a xordeira se se lavar con ela os oídos .

Galería de imaxes
-----------------

*Artigo principal**:* Galería de imaxes de Allariz.
* As dezaseis parroquias que conforman o concello de Allariz.As dezaseis parroquias que conforman o concello de Allariz.
* 
*

Notas
-----

1. 1 2  Decreto 332/1996, do 26 de xullo, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da Provincia de Orense.
2. ↑  "O gravado dun guerreiro sorprende na escavación do castro de Armeá", artigo en *Cultura galega*, 22 de xullo de 2011.
3. ↑  Risco 1962: 409-410.

Bibliografía
------------

* "Cultura espritual", en *Historia de Galiza* I, 1962 (reed. Akal 1979, 255-777).

Lugares e parroquias
--------------------

### Lugares de Augas Santas

| Lugares da parroquia de Augas Santas no concello de Allariz (Ourense) |  |
| --- | --- |
| Armeá | Ducí | Laioso | Outeiro de Laxe | Pazo | Santa Mariña de Augas Santas | O Souto | Tosende | Turzas | A Vila |

Parroquias de Allariz
---------------------

| Galicia | Provincia de Ourense | Parroquias de Allariz |  |
| --- | --- |
| Allariz (Santiago) | Allariz (Santo Estevo) | Augas Santas (Santa Mariña) | Coedo (Santiago) | Os Espiñeiros (San Breixo) | Folgoso (Santiago) | Meire (Santa María) | Queiroás (San Breixo) | Requeixo de Valverde (Santa María) | San Mamede de Urrós (San Mamede) | San Martiño de Pazó (San Martiño) | San Trocado (San Trocado) | San Vitoiro da Mezquita (San Vitoiro) | Santa Baia de Urrós (Santa Baia) | Seoane (San Xoán) | Torneiros (San Miguel) |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lugares de Allariz

### Bibliografía

* Fariña Busto, F. 2002. *Santa Mariña de Augas Santas*. Ourense, Grupo Marcelo Macías/Fundación Caixa Galicia (Guías do patrimonio cultural, 7).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12383937
* código INE: 32001010000

 |