**Robert Crumb**, nado en Filadelfia, Pensilvania o 30 de agosto de 1943, é un historietista e ilustrador estadounidense. Foi un dos fundadores do cómic underground e é quizais a figura máis destacada deste movemento, e, aínda que é un dos máis coñecidos autores de cómic, a súa carreira desenvolveuse sempre á marxe da industria.

Biografía
---------

### Infancia e xuventude

Robert Crumb foi un dos cinco fillos do militar de carreira Charles V. Creceu nun ambiente católico e conservador. O seu interese polo cómic espertou moi pronto grazas ao seu irmán máis vello, Charles, quen, ademais de prestarlle comic-books de E.C.Segar, Carl Barks e Walt Kelly, entre outros, impúxolle a obriga de debuxar constantemente. Robert e os seus irmáns produciron pronto os seus propios cómics (*Foo*, *Crumb Brothers Almanac*), que vendían pola veciñanza. En 1956, Robert descubriu a revista *Mad*, e ficou fascinado por debuxantes como Harvey Kurtzman, Basil Wolverton e Will Elder.

En outubro de 1962, trasladouse a Cleveland, Ohio, onde atopou traballo debuxando tarxetas de felicitación para a empresa *American Greetings Card Company*. Alí coñeceu, en 1964, a que se convertería na súa primeira esposa, Dana Morgan. En 1965 realizou algúns traballos para unha revista, *Help*, dirixida por Harvey Kurtzman. Alentado pola reacción favorable que encontraron algúns debuxos seus publicados en fanzines *underground*, decidiu en 1967 trasladarse a San Francisco, en pleno auxe da psicodelia e o *flower power*. Alí editou o primeiro número do seu fanzine *Zap Comix*, a comezos de 1968. Dita publicación considérase a acta de nacemento do cómic underground norteamericano.

### A popularidade a través do underground

Utilizando o estilo das tiras de prensa de comezos do século XX, Crumb abordaba abertamente en *Zap Comix* o sexo e a crítica política, o cal resultou enormemente transgresivo naqueles anos, sobre todo tendo en conta que o cómic nos Estados Unidos estivera tradicionalmente orientado cara ao público xuvenil. O éxito da súa publicación atraiu outros artistas interesados na contracultura, e Crumb abriu as páxinas de *Zap Comix* a autores como Spain Rodriguez, Rick Griffin, S. Clay Wilson, Victor Moscoso, Robert Williams e Gilbert Shelton.

Nas páxinas de *Zap Comix*, de *East Village Other*, de *Oz* e de moitas outras publicacións *underground*, Crumb creou personaxes que se converteron en iconas da contracultura, como Mr. Natural, Fritz the Cat, Flakey Foont, Shuman the Human ou Angelfood McSpade, os cales "*senten o noxo da gran cidade, son os suxeitos a reprimir ou exterminar porque non participan do modo de vida norteamericano*" e exhiben "*a perturbadora idea de que hai que gozar da vida e rexeitar todas as imposicións*".

Crumb conseguiu con eles unha gran popularidade, e recibiu encargos para deseñar portadas de discos de rock; obra súa é a cuberta do álbum *Cheap Thrills* (1968), do grupo *Big Brother and the Holding Company*, que tiña por cantante a Janis Joplin.

O director de películas de animación Ralph Bakshi produciu en 1972 unha longametraxe de debuxos animados sobre o gato Fritz (que foi, por certo, a primeira película de debuxos animados clasificada "X"). A pesar do éxito do filme, Crumb estivo sempre en desacordo coa adaptación do seu personaxe ao cine, e amosou o desgusto "matando" a Fritz en *The people's comics* (1972), cando unha muller-avestruz desfaille a cabeza co picaxeos.

### O retiro do mundanal ruído

Nos anos seguintes, decidiu retirarse a unha granxa apartada, rexeitando incluso ofertas dos Rolling Stones para debuxarlles unha portada. Tras a crise do seu primeiro matrimonio, casou con Aline Kominsky, tamén debuxante de cómics, coa que colaborou en numerosas ocasións. Continuou colaborando en innumerables publicacións máis ou menos *underground*, desenvolvendo as súas historietas autobiográficas - para algúns, o máis interesante da súa obra -, nas que se espraia, entre outras cosas, sobre a súa difícil relación coas mulleres (notablemente mellorada cando alcanzou o éxito, como el cinicamente admite) ou a súa afección polo *blues* dos primeiros tempos. O seu interese pola música non se limitou ao coleccionismo (compulsivo) de discos de 78 r.p.m. senón que chegou a fundar o seu propio grupo de música tradicional, os Cheap Suit Serenaders, no que toca o banjo. Grazas ao seu interese polo coleccionismo de discos antigos, coñeceu ao guionista Harvey Pekar, con quen colaborou no cómic *American Splendor* (1976). Ese mesmo ano abandonaría tamén o consumo de *marihuana*, segundo confesión do propio autor a Harvey Kurtzman.

### *Weirdo* e a historieta alternativa

En marzo de 1981 fundou a revista *Weirdo*, que dirixiu até o seu décimo número, cedendo logo o testemuño a Peter Bagge. Cando Bagge se retirou, no número 17, a dirección pasou para a esposa de Crumb, Aline Kominsky, até o seu feche no número 27.

### Estancia en Francia

En 1991 instalouse con Aline no sur de Francia. Ao ano seguinte, a súa obra foi obxecto dunha importante exposición no Festival do Cómic de Angulema. En 1994, Terry Zwigoff, vello amigo de Crumb, dirixiu un documental sobre a súa vida (*Crumb*, 1994), no que tanto o artista como os seus familiares colaboraron con absoluta entrega, e que é un documento indispensable para coñecer as súas peculiares obsesións e o seu contorno familiar, marcado pola educación represiva dos seus pais e polas enfermidades mentais que foron desenvolvendo seus irmáns.

Obra
----

O estilo gráfico de Crumb mestura influencias de artistas dos primeiros anos do cómic, como Billy DeBeck, autor da tira de *Barney Google*, C.E. Brock, Rube Goldberg e E.C. Segar (creador de *Popeye*). O autor citou tamén entre as súas maiores influencias a Carl Barks (que debuxou para Disney historietas do Pato Donald), Harvey Kurtzman e John Stanley, o segundo autor de "Little Lulu", que adaptou para historieta longa.

No terreo ideolóxico, o divulgador Javier Coma observa nos primeiros cómics de Crumb, "*por debaixo do seu enfrontamento co Sistema, unha postura crítica cara ás dexeneracións sociopolíticas da contestación*", apuntándose "*os retornos nostálxicos de Crumb a unha vida anti-urbana pretérita, poetizada polos vellos costumes e a xenuína música popular*".

Valoración
----------

As opinións sobre a obra de Crumb están moi divididas. Para algúns críticos, é un dos grandes artistas do século XX, comparable a escritores satíricos como François Rabelais, Jonathan Swift e Mark Twain, ou a pintores como Brueghel e Goya. Outros, en cambio, desde posicións feministas, tacharon a súa obra de pornografía misóxina, degradante e inmatura. É certo que o autor, que non oculta nas súas historietas autobiográficas as súas obsesións sexuais, non se preocupou nunca de manterse dentro do politicamente correcto, polo que a súa lectura pode resultar incómoda e até ofensiva para algúns.

É indubidable, non obstante, que o traballo de Crumb tivo unha repercusión enorme na historia do cómic mundial, abrindo para a historieta temáticas anteriormente vedadas. É máis que notable a súa influencia en autores estadounidenses contemporáneos como Peter Bagge, Daniel Clowes e Joe Matt, entre moitos outros. No Estado Español, a divulgación dos seus cómics foi determinante na obra de autores como Gallardo, Max e Martí.

Notas
-----

1. 1 2  Samaniego, Fernando en Las aventuras del gato Fritz para *El País*, 23/11/1977.
2. 1 2  Coma, Javier en "Esplendor en la yerba y gloria en las flores" na súa sección "Comics by Coma" para *Totem* nº 8, Editorial Nueva Frontera, S. A. Madrid, 1978, p. 27.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Extensa biografía de Robert Crumb *(en castelán)*
* Crumb: Documental de Terry Zwigoff sobre a vida de Robert Crumb *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q435278
* WorldCat
* VIAF: 36916818
* BIBSYS: 90893416
* BLBNB: 000271347
* BNE: XX860616
* BNF: 11898249c
* CANTIC: a10891833
* CiNii: DA08853652
* DeutscheBio: 11946473X
* Discogs: 651569
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 5416
* GEC: 0020842
* GND: 11946473X
* ICCU: CFIV126389
* IMDb: nm0190054
* ISNI: 0000 0001 1838 7213
* LCCN: n50017168
* MusicBrainz: ID
* Munzinger: 00000024647
* NDL: 00436964
* NKC: xx0011970
* NLA: 35032469
* NLG: 92535
* NNDB: 000022213
* NTA: 070338418
* OL: OL2821171A
* PTBNP: 919276
* RKD: 262705
* SNAC: w6pq5g0z
* SUDOC: 02680655X
* TMDb: 73033
* Treccani: robert-crumb
* ULAN: 500117024

 |