recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O Hemisferio norte, en ocre.O Hemisferio norte, en ocre.
O **hemisferio norte** (ou **boreal** ou **setentrional**) é a metade da Terra ao norte do ecuador. Este hemisferio contén ó redor do 89-90% da poboación humana.

Nas rexións temperadas do hemisferio o inverno vai dende decembro ata febreiro e o verán vai dende xuño ata agosto.

Debido aos movementos da Terra, teoricamente os invernos do hemisferio norte deberían ser máis curtos e menos severos que os do hemisferio sur a latitudes equivalentes. Na práctica, os efectos moderadores dos océanos do hemisferio sur fan que sexan moi similares.

As rexións ao norte do Círculo Polar Ártico experimentan fases no verán nas que o sol nunca se pon, e fases no inverno nas que o sol nunca sae. A duración destas fases poden variar dende varios días nas zonas próximas ao círculo polar ata varios meses no Polo Norte.

Continentes e países no Hemisferio Norte
----------------------------------------

Hemisferio Norte
Continentes no Hemisferio Norte:

* Asia
* Europa
* América do Norte e América Central
* Unha pequena parte de América do Sur
* As dúas terceiras partes de África

Países e territorios localizados plenamente ou en parte no hemisferio norte pertencentes a África:

* Alxeria
* Benín
* Burkina Faso
* Camerún
* Cabo Verde
* República Centroafricana
* Chad
* Djibuti
* Exipto
* Eritrea
* Etiopía
* Gambia
* Ghana
* Guinea-Bissau
* Costa do Marfil
* Liberia
* Libia
* Malí
* Mauritania
* Marrocos
* Níxer
* Nixeria
* Senegal
* Serra Leona
* Sudán
* Togo
* Tunisia
* Sáhara Occidental
* Guinea Ecuatorial
* Kenya
* San Tomé e Príncipe
* Somalia
* Uganda
* República Democrática do Congo
* Gabón
* República do Congo

Países e territorios localizados plenamente ou en parte no hemisferio norte pertencentes a Asia:

* Illas Marshall
* Micronesia
* Palau

Países e territorios localizados plenamente ou en parte no hemisferio norte pertencentes a América do Sur:

* Güiana Francesa
* Güiana
* Suriname
* Venezuela
* Colombia
* Brasil
* Ecuador

| * v
* c
* e
Hemisferios da Terra |
| --- |
| 
* Hemisferio norte
* Hemisferio sur
* Hemisferio occidental
* Hemisferio oriental

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q39061
* EBID: ID
* GND: 4227720-6
* JSTOR: northern-hemisphere
* MAG: 2778835443
* NKC: ge128680

 |
Grilanda con flores de calendula para unha voda.
Unha **grilanda** (pode vir do provenzal *guirlanda* e esta, ao mellor, do francés antigo *garlande* 'que adorna') é unha coroa aberta por un extremo, fabricada con flores, pólas ou follas. Tamén se chama así a tira tecida de flores e pólas que forman un círculo.

Cadea de margaridas
-------------------

Unha cadea de margaridas.
Unha grilanda creada da flor das margaridas chámase cadea de margaridas. Un xeito de crear unha cadea de margaridas é facendo un burato na base do talo, xeralmente coas unllas, ou facendo un nó sinxelo. O talo da flor seguinte pódese unir do burato e coa repetición deste proceso é posible construír cadeas e formar con eles pulseiras e colares.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *grilanda*.
2. ↑  "Grilanda". *Portal das Palabras*. Consultado o 25 de decembro do 2015.
3. ↑  A palabra grilanda forma parte do noso léxico dende as mesmas orixes medievais; aparece na *General Estoria*, escrita no século XIV, entre os anos 1300 e 1330, onde se fala do deus Pan, quen «*tragia ẽna cabeça hũa grilanda de pyno*».
4. ↑  "Flowerbud.com: The Flower Press". Arquivado dende o orixinal o 04 de xullo de 2009. Consultado o 21 de febreiro de 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q756600
* EBID: ID
* GND: 4404275-9

 |
**Louis Riboulet**, nado en Saint-Alban-d'Ay o 15 de xaneiro de 1871 e finado en 1944, foi un pedagogo e profesor de filosofía francés.

Traxectoria
-----------

Riboulet fixo os seus primeiros estudos na escola dos Irmáns Maristas na súa terra natal. En 1886 ingresa no seminario da mesma congregación relixiosa en Saint-Genis-Laval, e tres anos despois obtivo o título de profesor de primaria a través do exame do estado. En xaneiro de 1890 marchou a América do Norte. Levou a cabo enquisas e observacións en Iberville (Montérégie, Quebec) e nos Estados Unidos. Diplomouse no Scientific Study Institute da Universidade de Nova York. En 1914 regresou a Francia mobilizado por moir da primeira guerra mundial.

Anos máis tarde retomou a profesión docente, exercendo as súas actividades no Colexio de Notre-Dame de Valbenoite, en Saint-Étienne. Riboulet era contrario aos expedientes tradicionais de educación, vixentes á época, que incluían castigos físicos aos alumnos que non tiñan un bo rendemento escolar.

En 1925 publicouse en cinco volumes a *Historie de la Pédagogie*, obra premiada pola Academia Francesa no ano seguinte. Louis Riboulet aínda atopou tempo para actuar como articulista en diversas e respectado revistas sobre educación, entre elas *Bulletin des Études*, *Revue Catéchistique* e *Revue Belge de Pédagogie*.

Obras
-----

* *Conseils sur le Travail Intellectuel: aux Étudiants et aux Jeunes Maîtres* (Limiar de F. Lavallée, Lión, Libraría Católica Emmanuel Vitte, 1928, 278 pp.)
* *Historie de la Pédagogie* (Limiar de André Baudrillart)
* *L'Eglise et l'Éducation de l'Ère Chrétienne au XIV Siècle*
* *La Discipline Préventive et ses Éléments Essentiels*
* *Manuel de Psychologie Appliquée à l'Éducation*
* *Pédagogie Générale*
* *Méthodologie Générale*

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* ERTZOGUE, Marina Haizenreder. *Silenciar os inocentes: medidas punitivas para a recuperação de menores em estabelecimentos disciplinares mantidos pelo Estado (1945-1964)*. Centro Universitário de Porto Nacional - UNITINS [.
* RIBOULET, Louis. Trad. Maurice Teisseire e Antônio da Fraga. *Rumo à Cultura*. Rio de Janeiro: Globo, 1946.
* RIBOULET, Louis. *História da pedagogia*. Rio de Janeiro: Francisco Alves, 1951.
* RIBOULET, Louis. Trad. Mário Bachelet. *Disciplina preventiva*. 3. ed. São Paulo: FTD, 1963.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3044303
* WorldCat
* VIAF: 31602806
* BNF: 13083472x
* Europeana: ID
* ISNI: 0000 0000 5887 2099
* LCCN: no97048741
* NTA: 074147560
* openMLOL: 346083
* SUDOC: 079911803

 |
**Joseph Guillemot**, nado o 1 de outubro de 1899 en Le Daurat e finado o 9 de marzo de 1975 en París, foi un atleta francés, gañador do ouro olímpico na proba dos 5.000 metros e da medalla de prata nos 10.000 metros nos Antuerpen 1920.

Traxectoria
-----------

Nado en Le Daurat, Francia, os pulmóns de Joseph Guillemot ficaron seriamente danados por gas mostaza, cando loitou na primeira guerra mundial. Ademais o seu corazón estaba situado no lado dereito do seu peito. A pesar disto, Guillemot, un atleta de pequeno tamaño (160 cm, 54 quilos), pero cunha extraordinaria capacidade vital, gañou diversas competicións no seu país natal antes de chegar aos Xogos Olímpicos.

Nos Xogos Olímpicos de Antuerpen 1920, o favorito era o finlandés Paavo Nurmi. Na final dos 5.000 m, Nurmi ideara unha estratexia para esgotar aos perigosos suecos Eric Backman e Runar Falk na primeira parte do traxecto. Logo de tres voltas Nurmi pasa a liderar a carreira cun ritmo moi forte que só foi capaz de resistir Guillemot, que o segue de preto. Guillemot non se rende e Nurmi comeza a perder vantaxe. Na derradeira curva Guillemot adiántao pola banda exterior e Nurmi, non acostumado aos sprints finais réndese totalmente e chega á liña de meta catro segundos despois de Guillemot.

A final dos 10.000 m foi adiantada case tres horas a petición do rei Alberte I de Bélxica. Guillemot sóuboo logo de facer un gran almorzo. Loitando contra o seu estómago e as súas zapatillas dous números máis grandes (seica lle roubaron as súas), Guillemot tivo que conformarse con acadar a medalla de prata.

Despois dos Xogos, Guillemot gañou importantes competicións internacionais, pero non puido participar nos Xogos Olímpicos de París 1924, debido a desacordos entre el e a Unión Francesa de Atletismo.

Guillemot tamén bateu dous récords mundiais: en 2.000 m (5:34.8) e en 3.000 m (8:42.2).

| * v
* c
* e
**Campións olímpicos de 5.000 metros.** |
| --- |
|  | 1912: Hannes Kolehmainen • 1920: Joseph Guillemot • 1924: Paavo Nurmi • 1928: Ville Ritola • 1932: Lauri Lehtinen • 1936: Gunnar Höckert • 1948: Gaston Reiff • 1952: Emil Zatopek • 1956: Vladimir Kuts • 1960: Murray Halberg • 1964: Robert Schul • 1968: Mohamed Gammoudi • 1972: Lasse Virén • 1976: Lasse Virén • 1980: Miruts Yifter • 1984: Said Aouita • 1988: John Ngugi • 1992: Dieter Baumann • 1996: Vénuste Niyongabo • 2000: Millon Wolde • 2004: Hicham El Guerrouj • 2008: Kenenisa Bekele • 2012: Mo Farah • 2016: Mo Farah |  |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q470298
* WorldCat
* VIAF: 316737729
* BNF: 165653422
* EBID: ID
* ISNI: 0000 0004 5097 7557
* Léonore: 52745
* WikiTree: Guillemot-40
* IAAF: 286206
* OCID: joseph-guillemot
* Sports Reference: joseph-guillemot-1

 |
Unha **hernia** é unha condición médica consistente en que un órgano ou o seu tecido se move desde a súa posición normal a outra posición, isto denomínase hernia.

Hai varios tipos de hernia. A máis frecuentes ocorren no abdome. As hernias ás veces dan dor e/ou un vulto que se pode sentir ou ver. As causas poden ser variadas, entre elas poden ser hereditarias ou poden ser por levantar obxectos – especialmente os pesados, dun xeito incorrecto.

As hernias, especialmente se son pequenas ou leves, pódense tratar con medicamentos, pero non despegan aínda que alivian os síntomas.

Tipos de hernia
---------------

* Hernia inguinal: a hernia inguinal ocorre cando unha pequena porción do intestino sae da canle inguinal e entra na articulación femoral. A flatulencia é un trastorno do esófago, que normalmente implica o revestimento do abdome.
* Hernia femoral - Este tipo de hernia desenvólvese cando o tecido graxo ou parte dos intestinos sobresae da ingua na parte superior da parte interna da coxa. É comparativamente menos común que a hernia inguinal e afecta principalmente ás mulleres.
* Hernia umbilical - Cando se abre un burato muscular ou tecido preto do cordón umbilical, comeza a saír da parte interna do noso corpo, chámase hernia umbilical. Na hernia umbilical, hai inchazo na zona arredor do ombligo.

Tratamentos de hernia
---------------------

### Procedementos laparoscópicos para a reparación de hernias

Os procedementos laparoscópicos ou minimamente invasivos usan varias pequenas incisións para acceder á hernia de non máis de 1 centímetro de lonxitude. O abdome inflárase con dióxido de carbono para proporcionar espazo para que o cirurxián traballe, e a hernia repárase cun pequeno instrumento flexible chamado laparoscopio.

### Cirurxía aberta

Trátase dunha cirurxía aberto que se realiza na zona da hernia. Neste procedemento, os tecidos saíntes recóllense e os músculos débiles cósense ordenadamente. Ademais, son momentos nos que se inserirá un tipo de malla sobre a zona para proporcionar apoio adicional.

### Cirurxía reconstrutiva para a reparación de hernias

A reconstrución da parede abdominal repara os defectos nas paredes abdominais mentres reduce a tensión abdominal e proporciona soporte estrutural. Isto pode requirir unha separación de compoñentes para que os lados musculares da brecha herniaria poidan unirse de novo.

Notas
-----

1. ↑  "Hernia".
2. ↑  "hernia symptoms in women and men". *sahyadrihospital.com*.
3. ↑  "treatment\_options". *hopkinsmedicine.org/*.
4. ↑  "Hernia". *onphospitals.com/laparoscopy/*. Consultado o 21-4-2022.
Para os antigos exipcios, **Hermópolis**, ou **Hermópolis Magna**, era un dos lugares primixenios no mito da creación. O seu nome exipcio, *Khemenu* significa "a vila dos Oito", en referencia á Ogdóada. O nome grego de Hermópolis provén do deus Hermes, a quen os gregos asociaran co deus tutelar da vila, Thot (*Djehuti* en exipcio), divindade da sabedoría e cultivador da escrita.

Hermópolis situábase a uns 300 km ao sur do Cairo, onde hoxe se ergue al-Ashmunein. Non é unha visita turística moi frecuentada, xa que só fican catro estatuas de calcaria de babuínos, o animal de Thot, diante do templo demolido, e un museo ao ar libre que reúne diversos vestixios de todas as épocas que foron achados nas proximidades. Consérvase unha ágora helenística.

As ruínas do templo principal dedicado a Thot datan do Imperio Novo e contan dun pilono e dos restos de salas e de columnatas. Existiu un templo dedicado a Amón no interior do recinto principal. Na baixa época -en concreto durante a dinastía tolemaica e logo durante a romana- a vila rexurdiu por causa da popularidade do culto a Thot, que os gregos asimilaran ao de Hermes. Posteriormente, a cidade converteuse na sé dun bispo durante a época cristiá. Fican vestixios importantes do foro e da basílica romanas, así como restos das vías principais, entre as que salienta a que levaba a Antinoe e que fundara Hadriano no século II.

A doce quilómetros ao oeste, alén de Bahr Yusuf, comeza o deserto. Alí se atopan as necrópoles de Tuna al-Gebel.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q732908
* DARE: 21152
* EBID: ID
* GEC: 0032492
* GeoNames: 355952
* GND: 4606502-7
* Pleiades: 756574
* Trismegistos: 816

 |
**John Hay Beith**, nado o 17 de abril de 1876 e finado o 22 de setembro de 1952, foi un soldado e escritor escocés coñecido co sobrenome artístico de **Ian Hay**.

Traxectoria
-----------

Naceu en Edimburgo e educouse no Fettes College da súa cidade natal e no St. Johns College de Cambridge. En 1902 entrou como profesor auxiliar de ciencias en Durham School, máis tarde ensinou en Fettes, pasando gran parte do seu tempo libre escribindo, as súas novelas desta época novelas combinan o humor coa observación detallada. Durante a primeira guerra mundial foi un dos primeiros voluntarios en alistarse, serviu no rexemento Argyll and Sutherland Highlanders con destino en Francia desde abril de 1915. Recibiu unha medalla ó mérito militar polas súas accións de guerra. Entre 1938 e 1941 foi o director de relacións públicas da Oficina de Guerra.

En 1928 adaptou para o teatro a novela de P. G. Wodehouse *A Damsel in Distress* e en 1930 colaboraron xuntos na dramatización de *Leave it to Psmith*. Beith traballou como asesor técnico para o filme *The Little American* (1917) de Cecil B. DeMille e foi responsable do guión ou dos diálogos de quince filmes, entre eles dúas obras de Alfred Hitchcock, *The Thirty-Nine Steps* e *Secret Agent*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Obras de John Hay Beith no Proxecto Gutenberg

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q338543
* WorldCat
* VIAF: 44348642
* BAV: ADV10353822
* BNE: XX1302145
* BNF: 12217793f
* Europeana: ID
* FAST: 1446883
* GND: 1055115110
* Gutenberg: 4304
* IBDB: 6424
* IMDb: nm0370497
* ISNI: 0000 0001 0892 9306
* LCCN: n80159801
* LibriVox: 11827
* MusicBrainz: ID
* NDL: 00468088
* NKC: xx0153365
* NLA: 35915916
* NPG: mp77360
* NTA: 074224069
* ODNB: 30678
* OL: OL120824A
* openMLOL: 23695
* PTBNP: 190512
* SNAC: w6wv1knf
* SUDOC: 030843677

 |
Liñaxe das células sanguíneas.
O **hemocitoblasto** ou **célula nai hematopoética** (en inglés, *Hematopoietic stem cell*, HSC) é a célula nai ou troncal multipotente, precursora das células do sangue, tanto as da liña mieloide coma linfoide. Encóntranse na medula ósea hematopoética (vermella) e derivan do mesoderma. Da liña mieloide proveñen os eritrocitos, os macrófagos e monocitos, eosinófilos, basófilos e neutrófilos, plaquetas, e células dendríticas. Da liña linfoide proceden os linfocitos (algúns dos cales maduran noutros órganos fóra da medula) e células NK.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q514525
* BNCF: 702
* BNF: 12213303k
* EBID: ID
* GND: 4146093-5
* JSTOR: myeloid-progenitor-cells
* LCCN: sh85060138
* MAG: 2778086970

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D006412
* MeSH: A11.148.378

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre bioloxía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
A **Illa Tanaga** (en inglés: *Tanaga Island*; en aleutiano: *Tanax̂ax*) é unha illa no oeste das Illas Andreanof, na parte suroeste das illas Aleutianas, Alasca. A illa ten unha extensión territorial de 530 km², o que a fai a trixésimo terceira (33) illa máis grande dos Estados Unidos. O seu punto máis alto é o volcán ou Monte Tanaga que está a 1.806 m. chamado *Kusuuginax* en aleutiano.

Tanaga esta a uns 62 quilómetros ao oeste da Illa Adak, a illa máis próxima que está habitada. Hai variasfervenzas en gran parte da illa. Tanaga está deshabitada, pero varias cabanas se registran en Mapas náuticos, así como algúns pobos Aluet no lado leste da illa.

Non hai mamíferos terrestres nativos en Tanaga.

En Tanaga construíuse un campo de aterraxe de urxencia da mariña de guerra estadounidense en xullo de 1943 como un complemento á Base Naval de Operacións de Adak. O sitio abandonouse en 1945. A torre de control aínda aparece nas cartas náuticas.

Volcán
------

O cume de Takawangha ten 1.806 m. está cuberto principalmente de xeo. A última erupción coñecida do volcán Tanaga ocorreu en 1914. Informáronse erupcións anteriores en 1763-1770, 1791 e 1829. Os informes destas erupcións son vagos, pero os depósitos nas abas do volcán mostran que as erupcións típicas producen fluxos de lava en bloques e nubes de cinzas ocasionais.

Notas
-----

1. ↑  Bergsland, K. (1994). Aleut Dictionary. Fairbanks: Alaska Native Language Center.
2. ↑  Bergsland, K. (1994). Aleut Dictionary. Fairbanks: Alaska Native Language Center.
3. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 16 de xuño de 2011. Consultado o 11 de novembro de 2017.
4. ↑  Alaska Volcano Observatory - Tanaga

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Illa Tanaga Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

### Ligazóns externas

* Tanaga Island Photos Photos da illa Tanaga, xullo 2008]

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1772570
* GEC: 0426009
* GeoNames: 5875792
* OSM: 3958159

 |
O **masacre de Bojayá** foi un masacre que ocorreu o 2 de maio de 2002 na vila de Bellavista, no concello de Bojayá, no departamento de Chocó, en Colombia. O grupo guerrilleiro das Forzas Armadas Revolucionarias de Colombia (FARC) atacou a vila nun intento de tomar o control da rexión do río Atrato e disputarllo aos paramilitares de ultradereita das Autodefensas Unidas de Colombia (AUC). Durante os combates, as FARC lanzaron unha bomba cilíndrica cun morteiro contra os paramilitares das AUC situados xunto ás murallas dunha igrexa. A bomba atravesou o tellado da igrexa e estoupou no altar do interior. Dos aproximadamente 300 habitantes da vila que se refuxiaran na igrexa, 119 morreron na explosión (incluíndo 45 nenos).

A residencia das monxas agustinas, onde arredor de 100 persoas se refuxiaron da loita. Foto de 2020 e no presente abandonada.

Morte do perpetrador
--------------------

Na madrugada do 22 de febreiro de 2012, case 10 anos despois do suceso, o avión EMB-314 da Forza Aérea Colombiana identificou o campamento das FARC número 57, a 15 quilómetros ao norte de Bojayá preto da fronteira con Panamá. O avión lanzou dúas bombas de alta precisión destruíndo o campamento e matando seis rebeldes das FARC, entre eles Pedro Alfonso Alvarado alias "Mapanao", que se cre que foron os responsables do masacre.

Notas
-----

1. 1 2  "Bojayá: La guerra sin límites" (PDF). centrodememoriahistorica.gov.co. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 21 de outubro de 2017. Consultado o 7 de maio de 2017.
2. ↑  "Así fue atacado por la Fuerza Aérea campamento de las Farc en Chocó" (in Spanish). *Canal RCN,*  23 de febreiro de 2012. Consultado o 23 de febreiro de 2012
3. ↑  "Cayó alias ‘mapanao’, autor de la masacre de Bojayá" (in Spanish). Arquivado 2016-01-15 en Wayback Machine. *El País,*  22 de febreiro de 2012. Consultado o 23 de febreiro de 2012.

* Portal:Colombia
A **illa Spaatz** é unha illa cuberta polo xeo, na Antártida. Está situada a 73°00′S 75°00′O﻿ / ﻿-73.000, -75.000 ao suroeste da Illa Alexandre I e ao oeste da base da península Antártica, preto da costa da Terra de Ellsworth e a 30 millas ao leste da illa Smyley.

Ten 50 millas de longo por 25 millas de ancho e cobre unha área de ao redor de 4.100 km². O lado norte da illa linda coa entrada de Ronne; o resto da illa está rodeada polo xeo agás o estreito de Stange e o estreito de Xurxo VI.

Finn Ronne e Carl Eklund do Servizo Estadounidense do Antártico (USAS) (1939-1941) exploraron o lado norte deste espazo xeográfico en decembro de 1940. Foi fotografada desde o aire e trazado o primeiro mapa da illa pola Expedición de Investigación do Antártico de Ronne (1947-1948) dirixida por Finn Ronne. Foi chamada así por Ronne en honra ao xeneral Carl Spaatz, Xefe de Persoal da USAAF, quen deu a axuda aérea para a asistencia da expedición.

Reclamacións territoriais
-------------------------

Chile inclúe á illa na Comuna Antártica da Provincia da Antártica Chilena dentro da Rexión de Magallanes e da Antártica Chilena. Para o Reino Unido integra o Territorio Antártico Británico, pero ambas reclamacións están suxeitas ás disposicións do Tratado Antártico.

Nomenclatura dos países reclamantes: 

* Chile: ?
* Reino Unido: *Spaatz Island*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1470057
* GeoNames: 6620710
* OSM: 3003559
* TGN: 1009241

 |
**Jonh Galliano**, nado en Xibraltar o 28 de novembro de 1960, é un dos máis influentes deseñadores de moda contemporáneos. Criado en Londres, foi o deseñador xefe do buque insignia da alta costura francesa, Christian Dior, dende 1997 até 2011, cando foi despedido despois de que saíse nun vídeo facendo comentarios antisemitas.

Traxectoria
-----------

### Comezos

Naceu baixo o nome de **Juan Carlos Antonio Galliano Guillén** en Xibraltar de pai xibraltareño e nai española. Mudouse a Londres sendo un neno e comezou os seus estudos na Wilson's School en Wallington. No 1984 graduouse en moda pola Escola de Arte de St. Martin, cunha colección inspirada na Revolución Francesa chamada "Les Incroyables", a cal recibiu positivas críticas e foi vendida na súa totalidade na boutique londiniense "Browns". Logo da súa graduación, crea a marca de roupa baixo o seu nome e empeza a súa carreira como deseñador.

### A súa carreira

Na década dos noventa, Galliano aséntase en París na procura de apoio financeiro e clientela. No 1995, foi escollido como deseñador de Givenche por Bernard Arnault, dono do holding de produtos de luxo LVMH, converténdose no primeiro deseñador británico en dirixir unha casa de alta costura francesa. Case dous anos despois, o 14 de outubro do 1996, LVMH puxo a John Galliano á fronte de Christian Dior. O seu primeiro desfile concidiu co 50 aniversario da marca parisiense, o 20 de xaneiro de 1997.

Galliano é identificado coa treatralidade e a feminidade como eixos principais na meirande parte dos seus traballos. "A miña labor é seducir" chegou a dicir. Entre as súas musas compre destacar a Charlize Theron, para a cal vai crear vestidos para ocasións especiais como as cerimonias dos Oscar. A actriz surafricana é parte tamén da campaña do perfume "J'Adore", mentres que Riley Kiough, neta de Elvis Presley, é a imaxe do perfume "Miss Dior Cherie".

Notas
-----

1. ↑  Dior despide a John Galliano

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina Web Oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q313607
* WorldCat
* VIAF: 6690696
* BIBSYS: 13051928
* BNF: 13513993p
* BRE: 2342568
* CiNii: DA13153591
* Discogs: 1961030
* EBID: ID
* Europeana: ID
* FAST: 401737
* FMD: john-galliano
* GND: 119544997
* IMDb: nm0302889
* ISNI: 0000 0000 9406 2368
* KulturNav: ID
* LCCN: n97849226
* Munzinger: 00000022155
* NKC: js20051031028
* NNDB: 000028965
* NTA: 173971709
* SELIBR: 383270
* SUDOC: 050456652
* TMDb: 547866
* ULAN: 500332093

 |
**Maria Luiza de Arruda Botelho Pereira de Magalhães**, nada na cidade de São Paulo o 29 de agosto de 1992, máis coñecida polo seu nome artístico **Mallu Magalhães**, é unha cantante, compositora e instrumentista brasileira.

Con catro álbums e un DVD lanzados, os seus maiores éxitos son "Velha e Louca", "Tchubaruba", "J1" e "Shine Yellow".

O seu máis recente traballo recibiu eloxios do xornal *The New York Times*. Segundo este xornal, Mallu mostra unha "sensibilidade propia" e é "cativadora". Tamén di que ela "non se preocupa demasiado en encontrar o ton exacto".

Notas
-----

1. ↑  Biografia de Mallu Magalhães en letras.com *(en portugués)*.
2. ↑  Mallu Magalhães é eloxiada polo *New York Times* *(en portugués)*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web oficial

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3783829
* WorldCat
* VIAF: 5012151304662849460001
* AllMusic: mn0001621105
* Discogs: 1441753
* Europeana: ID
* IMDb: nm3526827
* MusicBrainz: ID
* Songkick: 1283426

 |
**Jaime Manzur Londoño**, nado na Guinea Ecuatorial no ano 1937 e finado en Bogotá o 10 de novembro de 2019, foi un director de teatro, actor e monicrequista colombiano cunha traxectoria de preto de 60 anos.

Traxectoria
-----------

Manzur naceu en Guinea Ecuatorial en 1937 pero viviu dende cativo na cidade de Armenia, no departamento do Quindío, Colombia.Comezou a interesarse polo folclore e o teatro na cidade de Medellín, logo de inscribirse no Ballet Nacional desa cidade. Inicialmente traballou como bailarín, mais co paso do tempo empezou a salientar noutras artes como a dirección escénica, a pintura, a actuación e a elaboración de monicreques, chegando a crear arredor de 700 deles ó longo da súa traxectoria artística.

Durante a súa carreira como director de teatro e actor, estivo ligado directamente a varias agrupacións folclóricas e teatrais como o Ballet Clásico de Armenia, a Compañía de Monicreques Jaime Manzur, o Ballet Clásico de Medellín, a Fundación Amigos da arte, a Agrupación Lírica de Armenia e a Fundación Jaime Manzur, coa que dende 1980 presentou unha diversidade de obras até os seus derradeiros anos de carreira.

Entre os seus recoñecementos salientan dúas bolsas da UNESCO para Investigación Escénica (1984 e 1986), a Medalla ó Mérito Artístico outorgada en 1992 pola Alcaldía de Bogotá e o Premio á Vida Artística entregado polo Goberno Nacional de Colombia en 1997. O seu irmán é o pintor David Manzur.

### Pasamento

Manzur finou o 11 de novembro de 2019 logo de sufrir un aneurisma cerebral durante unha presentación teatral no Teatro Colsubsidio da cidade de Bogotá. Foi trasladado de urxencia á clínica Marly, onde morreu. A súa fundación atopábase presentando a obra *La Leyenda del Beso*.

Notas
-----

1. ↑  "De 82 años falleció el Maestro Jaime Manzur Londoño – Radar Caribe" (en castelán). Arquivado dende o orixinal o 17 de novembro de 2019. Consultado o 14 de novembro de 2019.
2. 1 2  "Jaime Manzur, el rey de las marionetas". *El Espectador* (en castelán). 11 de novembro de 2019. Consultado o 13 de novembro de 2019.
3. 1 2 3 4  "Murió el actor y director de teatro Jaime Manzur". *El Pilón, Noticias de Valledupar*. 11 de novembro de 2019. Consultado o 13 de novembro de 2019.
4. ↑  "Cuentos de hadas y marionetas con Jaime Manzur en Barranquilla". *El Heraldo* (en castelán). Consultado o 13 de novembro de 2019.
5. ↑  "Jaime Manzur y un legado de más 60 años de vida artística". *Radio Nacional de Colombia* (en castelán). 11 de novembro de 2019. Consultado o 13 de novembro de 2019.
6. ↑  "Fallece el actor Jaime Manzur Londoño en Bogotá". *El Heraldo* (en castelán). Consultado o 13 de novembro de 2019.
7. ↑  "Falleció en plena función el director de teatro Jaime Manzur". *KienyKe* (en castelán). 11 de novembro de 2019. Arquivado dende o orixinal o 31 de maio de 2020. Consultado o 13 de novembro de 2019.

* Portal:Colombia
**Mallacán** é un grupo musical aragonés xurdido en Zaragoza no ano 1992. A primeira gravación que fixeron foi unha maqueta en casete chamada "Entalto a reboluzión!" no ano 1995 e dende entón teñen publicados catro álbums: "Luen d'o paradiso" (1999), "Chera chera!" (2002), "País zierzo" (2005) e "Mar de suenios" (2009). Empregan o aragonés na meirande parte das súas cancións, aínda que tamén teñen gravado algunhas en catalán e castelán.

A súa música é unha fusión de rock, ska, reggae e folk.

Compoñentes do grupo
--------------------

Actualmente, o grupo está formado por sete compoñentes, pero houbo moito cambios de formación durante a historia do grupo:

* Fernando: voz e guitarra
* Arturo: batería
* Sito: guitarra
* Mario: baixo
* Eduardo: trompeta e percusión
* Alex: trombón, percusión e voz
* Jandro: gaita aragonesa, teclados, acordeón e dulzaina aragonesa

Destacan por empregar instrumentos tradicionais de Aragón como a gaita de boto e a dulzaina aragonesa.

Discografía
-----------

* *Entalto a reboluzión!* (1995)
* *Luen d'o paradiso* (1999)
* *Chera, chera!* (2002)
* *País Zierzo* (2005)
* *Mar de suenios* (2009)

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina oficial *(en castelán)*
* Mallacán en MySpace
* Vídeo en YouTube *Canta trista d'Irina*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3321417
* Discogs: 1694312
* MusicBrainz: ID

 |
**Jaime Mayor Oreja**, nado en Donostia (Guipúscoa) o 12 de xullo de 1951, é un político vasco militante do Partido Popular. En 2011 era eurodiputado (dende 2004), entre outros cargos. É sobriño do exministro Marcelino Oreja Aguirre.

Traxectoria
-----------

Enxeñeiro agrónomo, ingresou en 1977 na Unión de Centro Democrático (UCD) onde desempeñou o cargo de secretario xeral de Guipúscoa e secretario adxunto de Relacións Internacionais. En 1980 foi elixido parlamentario autonómico, Conselleiro de Turismo do Goberno preautonómico e deputado por Guipúscoa. En 1982 foi designado delegado do Goberno no País Vasco. En 1984 presentouse ás eleccións autonómicas vascas como candidato a lehendakari por Coalición Popular. Durante a lexislatura foi portavoz de Coalición Popular no Parlamento Vasco.

En 1989 foi nomeado director político para a campaña das eleccións europeas polo Partido Popular, desenvolvendo o cargo de presidente da Xestora do Partido Popular no País Vasco. Deputado a Cortes por Biscaia en 1989, renunciou ao seu escano para presentarse como candidato do Partido Popular a lehendakari nas eleccións vascas de 1990, candidatura que repetiu nas de 1994. Foi nomeado vicesecretario xeral do PP no XII Congreso Nacional (febreiro 1996). Foi deputado nacional do PP por Álava na I, IV e VI Lexislatura e por Biscaia na VII Lexislatura.

Dende maio de 1996 foi nomeado ministro do Interior, posto que mantivo ata o ano 2001.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Juan Alberto Belloch** |  **Ministro do Interior de España** 1996 - 2001 | Sucesor:**Mariano Rajoy** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q701362
* WorldCat
* VIAF: 46030401
* Auñamendi: 93706
* BNE: XX1026455
* Dialnet: 179186
* FAST: 376912
* GND: 1057374180
* ISNI: 0000 0000 5920 6557
* LCCN: n96064617
* Munzinger: 00000022271
* SUDOC: 13192852X

 |
**Manuel Lueiro Edreira**, nado en Calo (Teo) e finado no mesmo concello en marzo de 1932, foi un agrarista e xornalista galego.

Traxectoria
-----------

Emigrado en Buenos Aires, foi o fundador e primeiro presidente da Sociedad de Residentes de Calo (1907), dirixiu o periódico *Teo* (1911). Ao regreso a Calo foi directivo da Sociedad de Agricultores y Ganaderos de Calo e fundou e dirixiu o periódico *La Defensa de Teo* (1912-1916). Representante do Comité Radical de Buenos Aires, en maio de 1913 presentou o mitin de Alejandro Lerroux en Teo. Volveu marchar a Buenos Aires en 1916. Foi correspondente de *Gaceta de Galicia* na Arxentina. Regresou en 1917 e foi detido con Manuel Nogueira Insua pola súa participación na folga xeral dese ano. Foi redactor-xefe de *La Redención* en 1919. Volveu marchar a Buenos Aires. Ao regreso opositou a secretario de concello en 1925 e foi funcionario e secretario do concello de Teo. En setembro de 1931 organizou en Calo unha agrupación local do Partido Radical Agrario.

Notas
-----

1. ↑  *Vida Gallega*, 30-3-1932, p. 43
2. ↑  *Gaceta de Galicia* , 24-3-1916, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Domínguez Alamansa, Andrés (1997). "O papel da emigración na transformación da sociedade rural galega: Asociacionismo agrario e poder local no concello de Teo. 1900-1936". En Universidade de Santiago de Compostela. *Poder local, elites e cambio social na Galicia non urbana (1874-1936)*. Santiago de Compostela. pp. 467–493. ISBN 84-8121-665-8.
| Marotiri |
| --- |
|  |
| Rocha Sur |
| Datos |
| País | Francia |
| Illa principal |  |
| Linguas |  |
| Poboación (2009) | Deshabitadas |
| Superficie | 0,04 km² |
| Nº de illas | 4 |
| Coordenadas | 27°55′S 143°26′O﻿ / ﻿-27.917, -143.433 |
| Maior Altura | 105 m.
  |
| Localización |
| Localización |
|

**Marotiri**, ou *illotes de Bass*, é un grupo de illotes rochosos das illas Austrais, na Polinesia Francesa. Dependen da comuna de Rapa, que se atopa a 75 km ao noroeste.

Está formado por catro illotes e seis rocas en forma de agulla que emerxen dunha plataforma mergullada de 5 km de diámetro e 100 metros de profundidade. En total a superficie emerxida é de 0,04 km²;. A altitude máxima é na roca Meridional, con 105 m. Xeoloxicamente son as illas máis novas das Austrais.

As rochas practicamente non teñen vexetación. É un lugar de pesca abundante.

| Rocha | Superficie(m²) |
| --- | --- |
| Rocha Norte | 5,800 |
| Rocha Central | 1,800 |
| Rocha Sur | 22,400 |
| Rocha Oeste | 13,100 |
|
| **Marotiri** | 43,100 |

Mapa de MarotiriMapa de Marotiri

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1632721
* GEC: 0511365
* OSM: 1849655

 |
**Manuel Villar Iglesias**, nado en Noia o 30 de novembro de 1879 e finado en Santiago de Compostela o 30 de decembro de 1949, foi un médico, profesor e político galego.

Traxectoria
-----------

Estudou Medicina na Universidade de Santiago de Compostela, foi alumno agregado do Hospital Clínico e licenciouse en 1900. Doutorouse en 1904 cunha tese sobre as enfermidades venéreas, á pel e as vías urinarias. Ese mesmo ano trasladouse a París e Bruxelas para ampliar estudos. En 1905 foi nomeado profesor auxiliar extraordinario da Facultade de Medicina da USC. En 1910 marchou a Frankfurt, pensionado pola Deputación da Coruña, para proseguir a súa especialización. En 1911 foi designado profesor especial das enfermidades das Vías Urinarias na USC. En 1931 foi elixido encargado da cátedra de Dermatoloxía e Sifilografía. Foi director do Hospital de San Roque. Foi académico da Real de Medicina da Coruña, membro da Asociación Española e da Sociedade Internacional de Uroloxía. Foi alcalde de Santiago de Compostela en 1930 por un breve período. Membro da Asociación de Traballadores da Ensinanza da UGT de Compostela á que representou no Congreso fundacional da Federación Galega de Traballadores da Ensinanza da UGT celebrado en Vigo en maio de 1936. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi cesado e inhabilitado para ocupar cargos de responsabilidade. 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Predecesor:**Fernando Alsina González** |  **Alcalde de Santiago** 1930 | Sucesor:**Felipe Gil Casares** |

Obras
-----

* *Contribución al estudio de la uretrotomía interna*, 1904.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Gurriarán Rodríguez, Ricardo (2006). *Ciencia e conciencia na Universidade de Santiago (1900-1940) : do influxo institucionista e a JAE á depuración do profesorado*. Universidade de Santiago de Compostela. ISBN 84-9750-644-8. Consultado o 30 de agosto de 2012.

### Ligazóns externas

* Figuras de la Urología Española Arquivado 21 de xuño de 2012 en Wayback Machine. *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12392842
* DSBE: villar-iglesias-manuel

 |
**Manuel Antonio Torre Iglesias**, máis coñecido como **Manuel Torreiglesias**, nado en Pontedeume o 16 de marzo de 1941, é un xornalista e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Estudou para mestre e logo licenciouse en Filosofía e Letras na Universidade de Salamanca. Mudouse a vivir a Madrid e en 1964 entra a traballar en Televisión Española como axudante de realización no programa concurso *Cesta y puntos*, emitido polo primeiro canal. Posteriormente traballou na radio (Radio Nacional de España) en programas como *En familia* ou *Tiempo de vivir*. En 1974 pasa a dirixir e presentar un programa de divulgación e saúde, *Escuela de salud*, que se converterá no centro da súa traxectoria televisiva no resto da súa carreira profesional.

Nos anos oitenta realizaría programas de debate e denuncia sobre temas de actualidad social: *Voces sin voz* (1981-1982) e *Usted, por ejemplo* (1984), ambos en TVE. A principios de 1990 presentou diversos programas na Televisión de Galicia e na Radio Galega, como *Boa saúde* ou *Meigas fóra*, centrados en temas de saúde e de divulgación.

### Saber Vivir

A partir de 1996 regresou a Televisión Española para dirixir e presentar o programa *Saber Vivir*, outra emisión de saúde. A súa grande audiencia nas mañás (con máis dun 25% de share e máis de medio millón de espectadores) permitiulle desenvolver unha ampla gama de produtos paramédicos e publicacións asociadas ao espazo. O 7 de maio de 2009, logo de doce anos de dirección ininterrompida, presentou o seu espazo por última vez. RTVE rescindiu o seu contrato nese momento de forma imprevista, acusándoo de fraude na xestión publicitaria do programa. Tamén ten traballado en medios escritos con colaboracións de divulgación e entrevistas, como en *Muy interesante*.

Obra
----

* *Mayores con salud* (1999)
* *Comida Sana* (2000)
* *Para ir como un reloj: Adiós al estreñimiento* (2003)
* *Gran Guía de la salud* (2004)
* *Para salir de dudas* (2005)
* *Fibromialgia: Cuando el dolor se convierte en enfermedad* (2005)

Notas
-----

1. ↑  "No he cogido ni un duro de nadie" Arquivado 08 de maio de 2009 en Wayback Machine. *Ver tele*, 8/5/09
2. ↑  TVE despide a Torreiglesias por irregularidades, *El Mundo*, 8/5/2009
3. ↑  BARROSO, Julio, *Famosos al descubierto: 45 perfiles*, Madrid:Ediciones Nowtilus, 2005
O **mesocarpo** é a parte media do pericarpo, comprendida entre o epicarpo e mais o endocarpo. En froitos coma o pexego ou a oliva o mesocarpo é a polpa.

É, polo tanto, a parte da froita que comemos normalmente e é o resultado da transformación da parede ovárica da flor, polo que habitualmente envolve ao endocarpo que á súa vez envolve as sementes.

Cando se trata de froitos carnosos o mesocarpo adóitase chamar **polpa**, aínda que o nome técnico para un mesocarpo carnoso é o de **sarcocarpo**. Porén non todas as froitas carnosas teñen sarcocarpo: os hesperidios (laranxas, limóns) son un tipo de baga modificada cuxo mesocarpo é unha fibra abrancazada que arrodea as porcións recoberta dun epicarpo de cor verde, amarelo ou laranxa.

Mais na meirande parte dos froitos, coma bagas, drupas ou pomos o mesocarpo é unha camada grosa e suculenta, deste xeito os animais serán atraídos por este sarcocarpo e escollerán as froitas máis zumarentas para comeren. Dentro do estómago do animal o endocarpo protexe a semente para que non for dixerida e sexa botada coas feces. Deste xeito o animal espalla as sementes da árbore ou vexetal que, tras ser excretadas, xurdirán en locais máis ou menos arredados da árbore ou xexetail orixinais.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2347911
* EBID: ID
* GEC: 0122974
* Treccani: mesocarpo

 |
**Manuel Trigo Díaz**, nado en Caleiro (Vilanova de Arousa) en 1907 e finado en Vilagarcía de Arousa o 16 de xaneiro de 1992, foi un mestre e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de José Trigo Gómez. Iniciou os estudos de Maxisterio por libre e ao rematar a carreira foi mestre en Moaña. Pasou despois á escola de Vilanoviña patrocinada polos emigrantes que acollía alumnos procedentes de Baión, Mosteiro e Vilanoviña. Foi mariño de guerra durante a Guerra Civil e cando rematou foi destinado a Aralde e pouco tempo despois a Vilagarcía de Arousa. Participou nos certames poéticos Perla de Arosa organizados polo Concello, obtendo varios galardóns. Foi moi celebrada a "Cántigas da Queimada". Foi delegado do Patronato Rosalía de Castro na comarca do Salnés, redactor do Plan Marisqueiro de Galicia e colaborou na organización de Fexdega.

Vida persoal
------------

Casou con Hipólita Pardo Montes e foi pai de Pilar, Helena e Manuel Trigo Pardo.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, Arousa, 18-1-1992, p. 31.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Viana, Victor, "Manuel Trigo Díaz: In Memoriam". *La Voz de Galicia*, Arosa, 19-1-1992, p. 33.
*Para a froita ver o artigo **manga***

Mango dunha paleta
Mango dun serrón
O **mango** ou **cabo** é o lugar onde se prende unha ferramenta coa man. Estas ferramentas poden ser de pequeno tamaño como o coitelo, medianos como a fouce ou a francisca ou grandes como a forcada.

Características e tipos
-----------------------

Os mangos poden estar adaptados á forma da man ou ser simplemente lisos, e poden ser dun material distinto ó da ferramenta para a que serven (á que normalmente se lle chama **cabeza** por oposición, sobre todo no machado, aínda que tamén recibe o nome de **dentes**, **punta** ou **gume**) ou do mesmo material. Este material adoita ser madeira nas ferramentas máis tradicionais (martelo, machado, angazo, mallo ou arado), pero pode ser ferro (por exemplo nos cubertos) ou plástico nas máis modernas (desaparafusador). Porén, non tódolos extremos cos que se manexa unha ferramenta son un **mango**: por exemplo, na espada ou na gadaña chámaselle normalmente **empuñadura**.

Na actualidade, o deseño dos mangos ten grande importancia debido a que é a parte coa que se manexa a ferramenta en cuestión e a superficie que entra en contacto coa man: así, por exemplo nas potas ou no manexo de material corrosivo, adoitan considerar medidas de seguridade para evitar accidentes de traballo. O deseño consciente dos mangos para maior comodidade e seguridade do usuario entra dentro da ergonomía.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *mango*.
2. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *cabo*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q200266
* AAT: 300024927
* LCCN: sh85058729

 |
**MACSAT** (*Multiple Access Communications satellite*) foi unha serie de dous satélites de comunicacións militares estadounidense.

### Características

Os dous satélites MACSAT foron a terceira xeración de satélites militares dixitais de comunicacións tácticos para demostrar o uso de UHF para a transmisión de voz, datos, fax e vídeo na modalidade de "gardar e enviar", pola que se envían datos desde terra ao satélite, este gardaos e ao sobrevoar unha estación receptora os envía a terra.

Os satélites estabilizábanse mediante gradente gravitatorio mediante un mastro 9 metros cunha masa de 2,3 kg no seu extremo, aínda que o mastro dun dos satélites parece que fallou en despregarse. O corpo dos satélites tiña forma cilíndrica coa superficie cuberta de células solares para producir ata 17 W de potencia, almacenados en baterías de níquel-cadmio de 150 vatio-hora de capacidade. A carga útil, parecida ao do satélite GLOMR, usaba procesadores dixitais duais para proporcionar redundancia e ata 16 MB de almacenamento. Cada satélite dispoñía de dous transmisores sintonizables de 10 W de potencia, un receptor auxiliar de 65 W para a adquisición de comandos e reconfiguración de hardware e dous sistemas de antenas.

Ambos MACSAT foron lanzados o 9 de maio de 1990 usando un foguete Scout G1 desde a Base Vandenberg da Forza Aérea a unha órbita duns 600 x 700 km de altura e 90º de inclinación orbital. Un dos satélites foi usado para o envío de mesaxes durante a Guerra do Golfo.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Mark Wade (2020). "MACSAT" (en inglés). Consultado o 3 de setembro de 2020.
2. 1 2 3 4  Gunter Dirk Krebs (2020). Gunter's Space Page, ed. "MACSAT 1, 2" (en inglés). Consultado o 3 de setembro de 2020.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***MACSAT*** |

### Outros artigos

* Scout G1
* Guerra do Golfo
* GLOMR
| Marmotinos*Marmotini*Rango fósil: Oligoceno temperán — Actualidade |
| --- |
| *Spermophilus beecheyi* |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Rodentia |
| Suborde: | Sciuromorpha |
| Familia: | Sciuridae |
| Subfamilia: | Xerinae |
| Tribo: | **Marmotini**Pocock, 1923 |

 |
| Xéneros |
| *Véxase o texto* |

*Marmota marmota*
A dos **marmotinos** (*Marmotini*) é unha tribo de mamíferos roedores esciuromorfos da familia os esciúridos e subfamilia dos xerinos.

Taxonomía
---------

### Descrición

O tribo foi descrito en 1923 polo zoólogo inglés Reginald Innes Pocock, nun traballo publicado en *Proc. Zool. Soc. Lond.*, **1923** (1): 240.

### Etimoloxía

O nome científico da tribo, *Marmotini*, está formado, como manda a norma, pola unión dos elementos *Marmot*- e -*inae*. O primeiro é a raíz do xénero *Marmota*, da súa especie tipo, *Marmota marmota*, e o segundo é o sufixo empregado para formar os nomes das tribos dos animais. 

### Xéneros

Recoñecense na tribo os seguintes xéneros:

* *Ammospermophilus*
* *Cynomys*
* *Marmota*
* *Sciurotamias*
* *Spermophilus*
* *Tamias*

Características
---------------

Coñecidos vulgarmente como *esquíos terrestres*, entre cuxas especies encóntranse as tamias, os cans das pradarías e as marmotas, teñen tamaños e hábitos variados, pero posúen un trazo común: o poder pararse ergueitos sobre as súas patas traseiras durante longos períodos. Por outra parte, son máis sociábeis que outros esquios, e poden vivir en grandes colonias cunha estrutura social complexa. 

O integrante máis grande da tribo é a marmota alpina (*Marmota marmota*), que chega a medir entre 53 e 73 cm a pesar entre 5 e 8 kg.

Notas
-----

1. 1 2  Tribe Marmotini Pocock, 1923 en *MSW*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Marmotinos*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Marmotinos*** |

### Bibliografía

* Nowak, R. M. editor (1991): *Walker's Mammals of the World*. Fifth Edition. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-3970-X.
* Wilson, Don E. & Reeder, D. M. editors (2005): *Mammal Species of the World — A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos

* Esciuromorfos
* Esciúridos
* Xerinos

### Ligazóns externas

* Marmotini na EOL.
* About California Ground Squirrels.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q389250
* EBID: ID
* JSTOR: ground-squirrels
* MAG: 2780588931

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EOL: 4467197
* Fossilworks: 92501
* iNaturalist: 209650
* ITIS: 930212
* MSW: 12400891
* NCBI: 337730

 |