**Gaio Veleo Patérculo** (en latín *Caius Velleius Paterculus*), nado c. -19 e finado c. 31, foi un historiador romano, tamén coñecido simplemente como **Veleio.**

Nome
----

Aínda que era seguro que o seu segundo nome é **Veleio** e o seu terceiro **Patérculo**, por aparecer desta maneira no único manuscrito conservado da súa *Historia romana*, o seu primeiro nome foi un tempo obxecto de controversias. No frontispicio da edición de 1520 aparecía como **Publio**, pero no corpo do texto, como **Gaio**, e co primeiro aparece mencionado por Tácito, polo que historiadores como Shipley e Halm preferían o segundo. A pesar de que Prisciano indicou que o seu *praenomen* era Marco, a maioría dos eruditos modernos aceptan xa que se chamou **Gaio Veleio Patérculo**, debido á aparición posterior, no norte de África, dun miliario co nome completo do seu neto consular (*C.I.L.* VIII, 10311) O seu texto é: *C(aio) Velleio / Paterculo / leg(ato) Aug(usti) / leg(ionis) III Aug(ustae) / XXIX (milia passuum).* Era moi frecuente que os netos levasen o mesmo *praenomen* que o seu avó.

Traxectoria
-----------

Membro dunha ilustre familia de Campania, Patérculo entrou no exército cando era moi novo. Desempeñouse como tribuno militar en Tracia, Macedonia, Grecia e en Oriente, e no ano 2 presenciou a entrevista do Éufrates entre Gaio César, neto de Augusto, e o rei parto Fraataces. Máis tarde, serviu como *praefectus* de cabalaría e *legatus* durante oito anos (desde o 4) en Xermania e Panonia baixo Tiberio. Os seus servizos valéronlle os nomeamentos como cuestor en 8 e, xunto co seu irmán, como pretor en 15. Sábese que aínda estaba vivo en 30, posto que existen varias referencias históricas sobre o consulado de Marco Vinicio correspondente a dito ano, e crese que foi sentenciado a morte en 31 por ser amigo de Sexano, a quen eloxiaba.

### Obra

O seu *Compendio da Historia romana* consiste en dous libros dedicados a Vinicio e cobre o período que vai desde a dispersión dos gregos logo do asedio a Troia até a morte de Livia (29). O primeiro libro, que conclúe coa destrución de Cartago en -146, ten seccións perdidas, incluído o comezo. A parte posterior da historia, en especial o período entre as mortes de Xulio César (-44) e Augusto (14), é tratada con maior detalle. Aínda que se presentan observacións breves sobre a literatura romana e grega, non existe ningunha mención de Plauto, Horacio ou Propercio. O autor non exhibe unha verdadeira agudeza histórica, a pesar de que polo xeral é confiabel en canto ás súas afirmacións respecto de feitos en particular. Ademais, a súa cronoloxía é inconsistente. Cando se refire a César, Augusto e sobre todo ao seu patrón, Tiberio, Patérculo é pródigo en eloxios ou adulacións. As repeticións, as redundancias e o desaliño en canto a expresión, poden deberse en parte ás présas coas cales se escribiu o texto (segundo indica a miúdo o autor mesmo). A retórica pomposa e o efecto forzado por mor de hipérboles, antítese e epigramas, pertencen ao período da idade de prata da literatura latina, da cal Patérculo é o primeiro exemplo. O autor propúxose escribir unha narración máis completa do último período, que incluiría a guerra civil entre César e Pompeio e as guerras de Tiberio, pero non existen evidencias de que a realizase. As súas fontes principais son as *Orixes* de Catón, os *Anais* de Hortensio Hórtalo, Pompeio Trogo, Cornelio Nepote e Tito Livio.

Veleio Patérculo non foi moi coñecido na Antigüidade. Ao parecer, foi lido por Lucano e imitado por Sulpicio Severo, pero só aparece mencionado en comentarios sobre Lucano e, unha vez, por Prisciano.

### Textos

*Historia romana*, 1600
O texto do traballo de Patérculo, preservado nun único manuscrito mal escrito e mutilado (que foi descuberto en 1515 por Beatus Rhenanus na Abadía de Murbach, Alsacia, e actualmente se atopa perdido), está moi corrompido.

* *Editio princeps*, 1520
* Primeiras edicións a cargo de
	+ Justus Lipsius.
	+ Jan Gruter.
	+ Nikolaes Heinsius.
	+ Pieter Burmann.
* Edicións modernas
	+ David Ruhnken e Frotscher (1830-39).
	+ Johann Caspar von Orelli (1835).
	+ F Kritz (1840
	+ ed. mm. 1848).
	+ Friedrich Haase (1858).
	+ Karl Felix Halm (1876).
	+ Robinson Ellis (1898) (revisada por W. Warde Fowler en *Classical Review*, maio de 1899).

Notas
-----

1. ↑  Tácito, *Anais*, 3, 39, 1.
2. ↑  *Imaxe da inscrición*. Corpus Inscriptionum Latinarum **8**. p. 2138. Consultado o 14 de maio de 2019.
3. ↑   "Ficha HD031102". *Epigraphische Datenbank  Heidelberg*. Consultado o 15 de maio de 2019.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Veleyo Patérculo. *Historia romana*. Madrid: Editorial Gredos. ISBN 978-84-249-2284-9.

### Ligazóns externas

* Velleius Paterculus: History of Rome (orixinal en latín e tradución en inglés).
* *Historia Romana*, 1787, traducida por Manuel Sueyro*(en castelán)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q316098
* WorldCat
* VIAF: 100171160
* BAV: ADV12313029
* BIBSYS: 90808972
* BLBNB: 000253102
* BMT: 151921
* BNE: XX825163
* BNF: 11887817z
* BVMC: 29728
* CANTIC: a11354227
* CERL: cnp01240937
* CiNii: DA01412105
* DeutscheBio: 118767925
* EBID: ID
* FAST: 1855702
* GEA: 12745
* GEC: 0069878
* GND: 118767925
* ICCU: CFIV050047
* ISNI: 0000 0001 2283 4207
* LCCN: n79041642
* NDL: 001103747
* NKC: jn19990210646
* NLA: 35529750
* NLG: 217125
* NTA: 067557856
* OL: OL432382A
* openMLOL: 10453
* PTBNP: 96371
* SELIBR: 99468
* SUDOC: 026674211
* Treccani: gaio-velleio-patercolo
* UNZ: PaterculusCVelleius

 |