recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
O **Sikorsky S-61R** é un helicóptero de dous motores usado en roles de transporte e busca e rescate. Unha versión desenvolvida a partir do S-61/SH-3 Sea King, o S-61R tamén foi construído baixo licenza por Agusta como o **AS-61R**. O S-61R serviu na USAF como o **CH-3C/E Sea King** e o **HH-3E Jolly Green Giant**, e na Garda Costeria estadounidense como o **HH-3F "Pelican"**.

Desenvolvemento
---------------

O Sikorsky S-61R desenvolveuse como derivado do seu modelo S-61/SH-3 Sea King. Ten unha fuselaxe revisada substancialmente cunha rampla de carga traseira, un casco convencional aínda que impermeable en vez do casco de barco do S-61, e un tren de aterraxe en triciclo retractable. O deseño da fuselaxe foi usado por Sikorsky para as variantes CH-53 máis grandes, e polo moi posterior (aínda que dun tamaño semellante) S-92.

Sikorsky deseñou e fabricou un prototipo S-61R como unha iniciativa privada voando por vez primeira en 1963. Durante o seu desenvolvemento a USAF pediu o aparello, que foi designado **CH-3C**. A Forza Aérea usou o CH-3C para recuperar pilotos derrubados. A variante **CH-3E** con motores máis potentes aparecería en 1965.

A variante mellorada **HH-3E** seguiría posteriormente, con oito aparellos construídos, e os 50 CH-3E foron convertidos a esta variante. Coñecido como o "Jolly Green Giant", o HH-3E contaba con blindaxe de protección, tanques autoselados, unha sonda de reabastecemiento retráctil, tanques externos desechables, un elevador de alta velocidade e outro equipamento especializado.

En 1965 a Garda Costeira estadounidense pediu unha versión designada **HH-3F Sea King** (máis comunmente coñecida polo seu alcume "Pelican") para rescate no mar todo tempo. O Pelican ten un radar de busca co radomo da antena no lado de babor do nariz, e tamén ten capacidade para amarar.

A firma italiana Agusta fabricou unha variante do S-61R baixo licenza, chamada AS-61R. Agusta construíu 22 helicópteros para a Forza Aérea de Italia. A compañía afirmou que podería reabrir a liña de produción en 36 meses para construír AS-61 adicionais.

Notas
-----

1. 1 2 3  Apostolo, Giorgio (1984). *The Illustrated Encyclopedia of Helicopters*. Bonanza Books. ISBN 978-0-517-43935-7.
2. ↑  "Sikorsky HH-3E Jolly Green Giant". *National Museum of the United States Air Force*. Consultado o 14 de novembro de 2018.
3. 1 2 3  Chant, Christopher (1996). *Fighting Helicopters of the 20th Century*. Tiger Books International PLC. ISBN 1-85501-808-X.
4. ↑  Donald, David (1997). *The Complete Encyclopedia of World Aircraft*. Barnes & Noble Books. ISBN 0-7607-0592-5.
O **portfolio europeo das linguas** (tamén coñecido como **PEL** ou **ELP**) é un proxecto desenvolvido polo departamento de política lingüística do Consello de Europa dende 1997. É un instrumento para a aplicación do marco común europeo de referencia para as linguas, publicado en 2001.

O obxectivo é que cada persoa sexa consciente das linguas que coñece e que vai aprendendo. Consta dun pasaporte, un informe e unha biografía lingüística, na que se van anotando as capacidades lingüísticas, comunicativas e culturais nas diferentes linguas que practica.

Este portfolio está proposto para todos os países europeos. Hai un primeiro nivel (3-7 anos, que inclúe a educación infantil e o primeiro ciclo de primaria), un segundo (8-11 anos) e o estándar (para a educación secundaria e as persoas adultas).

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Portfolio Europeo das Linguas Arquivado 30 de abril de 2011 en Wayback Machine. na web da Consellería de Educación.
* Portfolio, na web do Consello de Europa.
* ePortfolio
*"Neste lugar ás dúas beiras da estrada ao mencer do 15 de setembro de 1936 apareceron asasinados polos fascistas os corpos de*  
*Marcial Araújo Conde*  
*Eugenio Arbones Castellanzuelo*  
*Luís Bilbatúa Zubeldia*  
*Segundo Echegaray García*  
*Adolfo Morgade Pazos*  
*Abraham Muñoz Arconada*  
*Inocencio Taboada Montoto.*  
  
*O pobo non esquece*.  
*15 de setembro de 2007."*
**Segundo Echegaray García**, nado en Buenos Aires o 5 de decembro de 1900 e finado en Vigo o 15 de setembro de 1936, foi un perito industrial e empresario galego.

Traxectoria
-----------

Era fillo de Martín Echegaray Olañeta (1866-1931), propietario da illa de Toralla. Masón, pertencía, igual que pertencera o pai, á Loxa "Vicus" Nº 8. Cando o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 agochou a Enrique Blein Budiño, exalcalde e amigo da familia. Segundo foi detido e asasinado polos falanxistas en Cabral o 15 de setembro con Eugenio Arbones Castellanzuelo, Abraham Muñoz Arconada, Luís Bilbatúa Zubeldia, Inocencio Taboada Montoto, Marcial Araujo Conde e Adolfo Morgade Pazos. Os seus restos foron trasladados a Buenos Aires, onde descansan no panteón familiar.

Tralo asasinato de Segundo, a nai, Inocencia García Iglesias, e os irmáns: Eduarda, Juan Luis, Isabel e Inocencia, exiliáronse na Arxentina. O irmán Martín, pintor, refuxiouse en Francia.

Notas
-----

1. ↑  "Un recuerdo que no fue bien acogido por algunos". *La Voz de Galicia* (en castelán). 24/10/2007.
2. ↑  "Ficha de encausado de Segundo Echegaray García" Centro Documental de la Memoria Histórica.
3. ↑  "Un monumento recordará a un grupo de siete personas fusiladas en Cabral en septiembre de 1936" *La Voz de Galicia*, 16/9/2007 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* 

* Segundo Echegaray García na páxina web *Nomes e Voces*.
O alto alemán subdivídese en alemán superior (verde) e alemán central (azul), que xa se distinguía do baixo alemán (amarelo). As isoglosas principais, a de Benrath e a de Speyer, están marcadas en negro.
A **segunda mutación consonántica** é un conxunto de modificacións fonéticas que afectaron ás consoantes do antigo alto alemán (actualmente coñecido simplemente como "alemán", ou "alemán estándar") separándoo do baixo alemán a través dunha isoglosa coñecida como liña Benrath. Apareceu tras as modificacións descritas polas leis de Grimm e de Verner (que se agrupan baixo o nome de "primeira mutación consonántica") entre os séculos IV e VIII. Afectou a case todo o léxico do momento, pero tamén a palabras posteriores.

O estudo destas modificacións é básico para a comprensión das especificidades fonéticas do alemán a respecto das outras linguas xermánicas.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1704374
* EBID: ID
* GND: 4160088-5
* MAG: 2778554567

 |
Coordenadas: 43°27′47.76″N 7°43′38.85″O﻿ / ﻿43.4632667, -7.7274583

**Plásticos Ferro**, coñecido pola súa marca comercial **Ferroplast**, é unha empresa de fabricación e tratamento de plástico con sede na Coruña. Grupo Plásticos Ferro (GPF) é a primeira empresa do sector en España e a terceira en Europa, con oito fábricas e catorce centros loxísticos.

Historia
--------

Ferroplast foi creada en Muras (Lugo) na década de 1960 por José Ferro Rodeiro. O seu fundador era propietario da marca Flan Chino Mandarín. José Ferro mercou unha pequena central hidroeléctrica na que se comezou a utilizar plástico para fabricar culleres e bonecos deste produto de sobremesa. Co tempo o negocio foi medrando facendo tubos e accesorios de PVC para a construción. En 1980, morreu o fundador da empresa e os herdeiros pasaron a chamala Plásticos Ferro SL.

En 2003 mercou Tuyper por 64 millóns de euros, pasando a ser a primeira empresa do sector en España.

Ferroplast xurdiu nun concello pequeno, afastado dos centros económicos e industriais. A empresa soubo combinar a fabricación de produtos de alto valor engadido que facía menos importante os custos de transporte no prezo do produto cunha enerxía barata. Ademais, conta coa súa propia planta hidroeléctrica, o que lle permite ser competitiva no mercado.

Facturación
-----------

Empresas do grupo
-----------------

* **Plásticos Ferro**, tubos e accesorios de plástico.
* **Tuyper grupo**, tubos e conducións de plástico.
* **Braseli**, sistemas para a condución de auga quente e fría a presión.
* **Ferro Systems**, loxística.
* **Ferroplast Marrocos**, delegación da empresa en Marrocos.
* **Tepsa**, creada en Muras e adicada á fabricación de accesorios para pesca e acuicultura.

Notas
-----

1. ↑  "Plásticos Ferro compra Tuyper por 64 millones y pasa a ser líder en España" Arquivado 25/03/2008, en Wayback Machine. artigo en *La Voz de Galicia*, 12 de setembro de 2003 *(en castelán)*.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Páxina web oficial *(en varias linguas)*
| Plátano occidental |
| --- |
| Plátano occidental |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Plantae |
| División: | Fanerógama Magnoliophyta |
| Clase: | Dicotiledónea Magnoliopsida |
| Orde: | Proteales |
| Familia: | Platanaceae |
| Xénero: | *Platanus* |
| Especie: | *P. occidentalis* |

 |
| Nome binomial |
| *Platanus occidentalis*L. |
|  |

O **plátano occidental** (***Platanus occidentalis***), tamén coñecido coma **plátano de Virxinia** ou **plátano americano**, é unha especie do xénero *Platanus* nativa de América do Norte.

É unha árbore de grande talle, acadando os 30 e 40 m de altura. Medra ben dende climas secos a húmidos. Iowa a Ontario e Maine no norte, Nebraska no oeste, sur de Texas á Florida. É unha especie moi achegada aos outros *Platanus*. Aparece en México e os estados do suroeste dos EUA.

Ás veces cultívase pola madeira.

É susceptíbel á antracnose (*Apiognomonia veneta*, sin. *Gnomonia platani*), un fungo introducido naturalmente dende o Platanus orientalis, que desenvolveu unha considerábel resistencia á enfermidade. Moi rara vez o mata, mais si o defolia apreciabelmente, resultando en diminucións de rendemento de madeira. Por iso o "plátano americano" dificilmente se planta; plantando o plátano común (híbrido *P. occidentalis x P. orientalis*), moito máis resistente.

É alimento da praga *Neochlamisus platani*.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Plátano occidental Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Outros artigos

* Platanus
* Platanaceae
* Plátano común

### Ligazóns externas

* Imaxes de *Platanus occidentalis* en vanderbilt.edu
* Flora de América do Norte: *Platanus occidentalis*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q157739
* AAT: 300375196
* EBID: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* BioLib: 3491
* EOL: 594855
* EPPO: PLTOC
* FNA: 200010589
* FoC: 200010589
* GBIF: 3152820
* iNaturalist: 49662
* IPNI: 685871-1
* IRMNG: 11133532
* ITIS: 19020
* IUCN: 61956705
* NBN: NBNSYS0000042165
* NCBI: 4403
* PlantList: kew-2570459
* POWO: ID
* Soortenregister: 180618
* TAXREF: 717428
* Tela Botanica: 82353
* Tropicos: 25300003
* PLANTS: PLOC
* VASCAN: 7350

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UNII: A8520YN83L

 |
A **Segunda División de fútbol sala** (ata 2011 chamada *División de Prata*) é a segunda categoría de fútbol sala en España, organizada pola Liga Nacional de Fútbol Sala. Atópase por baixo da Primeira División (antes *División de Honra*), máxima categoría do fútbol sala, e dispútase dende 1993.

Sistema de competición
----------------------

O sistema de competición enfronta aos equipos da liga entre eles en dúas ocasións: unha como local e outra como visitante. Ao compoñerse actualmente a Segunda División de 16 equipos, a liga conta con 30 xornadas na súa fase regular. Séguese o sistema de puntuación FIFA, con 3 puntos por vitoria, 1 por empate e 0 por derrota. Na liga regular non hai prórrogas e o partido conclúe cando finaliza o tempo regulamentario.

Ao finalizar a tempada regular, o primeiro clasificado ascende a Primeira División. Pola súa parte, os equipos que finalicen entre o segundo e o quinto posto xogarán un playoff a ida e volta, con terceiro partido de desempate. Os equipos filiais non poden ascender nin xogar a promoción de ascenso. Por outro lado, os tres últimos clasificados descenden a Segunda División B (antes *Primeira Nacional A*).

Ao longo da súa historia, a Segunda División tivo distintas estruturas. Na súa creación establecéronse tres grupos, onde os equipos repartíanse en terzo noroeste da península, terzo nordés e terzo sur. Así mantívose ata a tempada 2007-2008, na que xa só quedaron establecidos dous grupos (norte e sur) e, na tempada 2009-2010, foi a última na que o campionato contou con 30 participantes divididos en dous grupos segundo a súa situación xeográfica. Con todo, os problemas económicos de moitas entidades obrigaron á LNFS a establecer unhas condicións económicas máis estritas, que reduciron o número de participantes.

Equipos participantes
---------------------

### Equipos da tempada 2017/18

| Equipo | Cidade | Comunidade Autónoma |
| --- | --- | --- |
| **Bisontes Castellón** | Castelló de la Plana |  Comunidade Valenciana |
| **Elche CF** | Elx |  Comunidade Valenciana |
| **ElPozo Ciudad de Murcia** | Murcia | Murcia Rexión de Murcia |
| **FC Barcelona B Lassa** | Barcelona | Cataluña Cataluña |
| **FS Ciudad del Vino Valdepeñas** | Valdepeñas | Castela-A Mancha Castela-A Mancha |
| **FSD Puertollano** | Puertollano | Castela-A Mancha Castela-A Mancha |
| **Itea Córdoba** | Córdoba | Andalucía Andalucía |
| **Manzanares FS** | Manzanares | Castela-A Mancha Castela-A Mancha |
| **Noia Portus Apostoli** | Noia | Galicia Galicia |
| **Pescados Rubén Burela** | Burela | Galicia Galicia |
| **Prone Lugo** | Lugo | Galicia Galicia |
| **Real Betis Futsal** | Sevilla | Andalucía Andalucía |
| **Rivas Futsal** | Rivas-Vaciamadrid | Comunidade de Madrid Comunidade de Madrid |
| **Software DELSOL Mengíbar** | Mengíbar | Andalucía Andalucía |
| **Tenerife Iberia Toscal** | Santa Cruz de Tenerife | Canarias Canarias |
| **UMA Antequera** | Antequera | Andalucía Andalucía |

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Primeira división española de fútbol sala

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial da Liga Nacional de Fútbol Sala *(en castelán)*
O **Parque rexional da cunca alta do Manzanares** sitúase no oeste da Comunidade de Madrid.

Este parque abarca 52796 hectáreas, distribuído en doce municipios, entre os cales están *Manzanares El Real*, *Colmenar Viejo*, *Moralzarzal*, *Soto del Real*, *Becerril de la Sierra*, *Navacerrada*, *El Boalo*, *Torrelodones*, *Cercedilla* e *Miraflores de la Sierra*. Parte da súa superficie fóra declarada Sitio Natural de Interese Nacional no 1930. O parque rexional foi finalmente constituído no 1985.

A diferenza de altitude entre os 600 metros de *El Goloso* e os 2380 en *Cabeza de Hierro* fai que dentro do parque convivan zonas de alta montaña, aciñeirais, zonas húmidas e zonas arbustivas. Salientar especialmente a zona da Pedriza. A fauna é rica e diversa, porén en determinadas zonas tense apreciado unha certa deterioración ambiental, debido a afluencia masiva de visitantes e a apertura de pistas forestais.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Guía turística del canal de Isabel II. La Sierra del Agua. El Pais/Aguilar, 2005 *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3383761
* BNE: XX451145
* CDDA: 349353
* GND: 7667765-5
* WDPA: 349353

 |
| Penyal d'Ifac |
| --- |
| Imaxe do Parque Natural |
|
|
| Marco Legal |
| **Figura de Protección:** | Parque natural |
|
| **Ano de constitución:** | 1987 |
| **Superficie:** | 45 hectáreas |
| **Lexislación:** |  |
|
| Datos de interese |
| **País:** | España España |
| **Provincias:** |  Alacant |
|
| **Concellos:** | Calp |
| **Ríos:** |  |
| **Picos** | Penyal d’Ifac |
|
| **Direccións de interese:** | Centro de Visitantes del Penyal d'Ifac. Rúa Illa de Formentera, s/n. Calp |
| **Teléfonos:** | 96 583 75 96 |
|

O **Parque Natural Penyal d'Ifac** (parque natural rocha de Ifac en tradución directa ó galego) atópase na provincia de Alacant, concretamente na comarca de Marina Alta.

Características
---------------

A rocha de Ifac é unha masa calcárea que se eleva sobre o mar 322 metros unida á terra firme por un pequeno istmo. Con 45 hectáreas protexidas trátase dun dos parques naturais europeos máis pequenos. Porén debido ás características climatolóxicas, biolóxicas e á natureza do chan, o espazo presenta unha gran singularidade botánica e zoolóxica.

A rocha e as súas inmediacións teñen sido testemuñas do paso de diferentes civilizacións: iberos, romanos e musulmáns. Dende o século XVI ata o século XIX a zona foi constantemente azoutada polos piratas berberiscos. A rocha foi propiedade do municipio de Calp ata o 1862, cando pasou a mans privadas ata que a finais do século XX pasou á propiedade da Generalitat Valenciana.

Flora
-----

Nas grandes paredes de rocha medran diversas especies rupícolas, especializadas en colonizar gretas, ocos e superficies verticais. Existen diversos endemismos, como a *silene d’Ifac* (case extinguida), o *teucrio d’Ifac*, a *Scabiosa saxatilis* ou a *Hippocrepis valentina*. Nas partes medias e altas medran matogueiras como as xenebreiros. Nas zonas máis baixas, moito máis humanizadas, obsérvanse restos de alfarrobeiras e amendoeiras.

Fauna
-----

Salientar as aves, téñense citado ata 60 especies, entre residentes, invernantes ou aquelas de paso. Son importantes as poboacións de corvo mariño cristado, de gaivota arxéntea, falcón da raíña, falcón peregrino ou cirrio pálido. Tamén existen poboacións de pequenos mamíferos, de cobra rateira e de lagarto arnal.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* O Parque na páxina Web da Generalitat Valenciana *(en castelán)*
* Documento informativo sobre o parque *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q657937
* WorldCat
* VIAF: 240088675
* BNE: XX460802
* CDDA: 196369
* GeoNames: 10860382
* GND: 4566940-5
* Natura 2000: ES5211009
* WDPA: 196369

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Po.

Despois de 3 anos de uso, o po bloqueou o disipador deste ordenador portátil, facéndoo fallar.
O **po** é o nome xenérico para as partículas sólidas con diámetro menor aos 500 micrómetros (500 μ) e, en forma máis xeral, ás pequenas partículas de materia.

Na Terra, o po que se encontra na atmosfera provén de varias fontes como, por exemplo, do solo, levantado polo vento, das erupcións volcánicas, dos incendios e da contaminación atmosférica.

O po disperso no aire considérase un aerosol, e pode ter efectos sobre as propiedades e comportamento da atmosfera fronte á radiación solar e efectos significativos no clima.

O po é responsábel das pneumoconioses, enfermidades do pulmón producidas pola inhalación de determinadas partículas en suspensión (de asbesto: asbestose, de sílice: silicose etc.).

O riscos destas doenzas determinaron a adopción, nos países desenvolvidos, dunha serie de leis que regulan as condicións ambientais nos lugares de traballo.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q165632
* AAT: 300014646
* BNCF: 20932
* BNF: 11982464b
* EBID: ID
* GND: 4057011-3
* JSTOR: dust-control
* LCCN: sh85040073
* NDL: 00574763

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* EPPO: TXDUST

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D004391
* MeSH: D20.633.222

 |
*Andrena nasonii*, abella poliléctica
O termo **poliléctico** refírese ás abellas que non están especializadas na recolección de pole e que usan moitas plantas de diversos grupos taxonómicos. A abella común (*Apis mellifera*) é quizais o mellor exemplo dunha abella poliléctica. 

A maioría dos abesouros son tamén polilécticos. Estes insectos recolectan unha gran variedade de poles no curso das diferentes estacións do ano.

As abellas polilécticas mostran, porén, un alto grao de fidelidade cara a unha determinada flor, é dicir, poden dedicarse principalmente a unha soa especie durante varios días, e despois cambiar a outra especie diferente.

Pola contra, o termo oligoléctico refírese ás abellas que se limitan a unhas poucas especies de plantas do mesmo xénero ou aínda da masma familia. 

O termo **monoléctico** refírese ás abellas que recolectan pole dunha soa especie.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Proctor, M. Yeo, P. & Lack, A. (1996): *The Natural History of Pollination*. Portln, Oregón: Timber Press. ISBN 0-8819-2352-4.

### Outros artigos

* Oligoléctico
Coñécese como **período orientalizante** á etapa que viviron as distintas rexións de Grecia dende finais do século VIII a. C. e durante o século VII a. C. O nome do devandito período provén da influencia que pobos máis orientais -como Fenicia e o Imperio Asirio na súa derradeira etapa-, que amosan os novos materiais (tecidos, marfís), manufacturas e técnicas artísticas gregas durante este período. En ocasións considérase a este período como unha etapa de transición á Época Arcaica.

Comezos do período orientalizante
---------------------------------

A finais do século VIII a. C. o aumento demográfico grego levoulles a iniciar un proceso de colonización polo Mediterráneo. Esta expansión colonial levoulles a tomar contacto con outros pobos mediterráneos e a intensificar a súa actividade colonial, moi estragada trala Idade Escura.

Estes contactos introducen en Grecia novos materiais e técnicas artesanais que permitirán desenvolver a cerámica, a escultura e a arquitectura.

Creta será unha das primeiras áreas en acusar o influxo oriental a través de tecidos, marfís etc. A mostra máis famosa desta influencia será unha serie de escudos votivos atopados no santuario de Zeus na cova do Ida polas súas escenas de clara inspiración asiria.

Arquitectura do período orientalizante
--------------------------------------

A arquitectura grega desta época comeza a amosar o que será o patrón arquitectónico clásico. Os templos comezan a planta rectangular, desaparecendo a ábsida típica de etapas anteriores e comezando o esquema típico con pronao, cella e opistódomo.

Entre os exemplos máis coñecidos deste período destacan o templo de Apolo en Thermon (mediados do século VII a. C.), que substitúe ao megaron de época anterior. Outro gran templo de finais do século VII é o templo de Hera en Olimpia, ou Hereo, así como o templo A de Prinias en Creta.

Rexionalización segundo a cerámica
----------------------------------

A forma de datación máis empregada para analizar o período orientalizante é, do mesmo xeito que para as épocas anteriores, a cerámica. Con todo durante esta época, en contraste coa relativa homoxeneidade do período xeométrico, a cerámica grega vaise diversificar segundo a rexión póndose á cabeza da produción a cerámica corintia, cuxo estilo se coñecerá como estilo protocorintio.

Tamén terán un importante desenvolvemento as producións áticas, as cales coñeceranse como de estilo protoático. Deste estilo desenvolveranse a cerámica de figuras negras, primeiro, e a cerámica de figuras vermellas despois.

Véxase tamén
------------

* Cerámica orientalizante
* Cerámica de figuras negras
* Estilo protocorintio

Ligazóns externas
-----------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Período orientalizante*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1236678
* AAT: 300020085
* EBID: ID

 |
Neno xogando nunha tarde de poalla e néboa.
A **poalla** é un tipo de precipitación meteorolóxica caracterizada por ter un tamaño de gota pequeno (usualmente menor de 0,5 mm de diámetro) dando a impresión de que as gotas flotan en vez de caer. A poalla orixínase en nubes relativamente baixas e de pouco desenvolvemento vertical como son os estratocúmulos.

Aínda que a súa intensidade é usualmente menor á da choiva, a poalla pode ser o suficientemente copiosa como para producir acumulacións da orde de 1 mm/h.

Recibe tamén os nomes de babuña, babuxa, barbaña, barbuza, barrallo, barrufa, barruñeira, barruzo, borralla, breca, chuvisca, chuviscada, chuviñada, froallo, lapiñeira, marmaña, mollaparvos, melear, orballo, parruma, parrumada, patiñeira, patumeira, poallada, poalleira, poallo ou zarzallo.

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre ciencias é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q211521
* EBID: ID
* GEC: 0132816
* MAG: 63984324

 |
**Polina Aleksándrovna Semiónova** (en ruso Полина Александровна Семионова), nada en Moscova en 1984, é unha bailarina rusa de ballet clásico.

Foi Primeira bailarina do Staatsoper Unter den Linden de Berlín. Está considerada como unha *Prima Ballerina,* e é unha das máis novas en alcanzar ese tipo de recoñecemento. Dende setembro de 2012 é *Principal Dancer* do American Ballet Theater de Nova York, onde debutou en 2011.

Traxectoria
-----------

Cando estudaba no Bolshoi Ballet Academy de Moscova, conseguiu varios premios nas principais competicións de ballet, entre eles a medalla de ouro na Moscow International Ballet Competition de 2001, o Primeiro Premio na Vaganova-Prix Ballet Competition en San Petersburgo de 2002 e o Premio Júnior na International Ballet Competition de Nagoya, no Xapón, en 2002.

Graduada en 2002, Semionova uniuse ao Ballet Staatsoper Berlin como bailarina principal tras o convite de Vladimir Malakhov, converténdose así na primeira bailarina máis nova da historia da compañía con 18 anos. Realizara unha xira polo Xapón con Malakhov como compañeiro, de aí o convite deste. Interpretou os papeis principais nel da obra Schelkúnchik *(O Crebanoces)* e *Bayaderka* durante a primeira tempada, e logo interpretou o papel de Tatiana en *Yevgueni Oneguin*, que se convertería no seu favorito.

En 2003, con 19 anos, Polina interpretou co English National Ballet *Lebedínoye óziero* (*O lago dos cisnes)*, obtendo un grande éxito entre os críticos ingleses. Ao ano seguinte, uniuse ao California Ballet para a súa produción do ballet *Spyashchaya krasavitsa (A bela dormente)*, impresionando de novo aos críticos a pesar de que o resto do conxunto non foi tan ben valorado.

Apareceu tamén no vídeo musical de Herbert Grönemeyer *Demo (Letzter Tag)*, que ao ser subido a YouTube, deuna a coñecer a un público máis amplo que o mero afeccionado ao ballet.

Polina é unha das bailarinas que aparecen no EuroArts DVD Divine Dancers Live from Prague, no que baila un *pas de deux* do ballet *L'histoire de Manon.*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q262043
* WorldCat
* VIAF: 172150388
* BNE: XX5404359
* BNF: 165807531
* DeutscheBio: 160256356
* FAST: 503678
* GND: 160256356
* IMDb: nm2498117
* ISNI: 0000 0001 2241 7227
* LCCN: nr2004000122
* Munzinger: 00000028498
* SUDOC: 152387110

 |
| Vales Occidentais |
| --- |
| O Bisaurin |
|
|
| Marco Legal |
| **Figura de Protección:** | Parque Natural |
|
| **Ano de constitución:** | 2006 |
| **Superficie:** | 27.073 hectáreas |
| **Lexislación:** |  |
|
| Datos de interese |
| **País:** | España España |
| **Provincias:** |  Huesca |
|
| **Concellos:** | Aísa, Ansó, Aragüés del Puerto, Borau, Jasa, Valle de Echo e Canal de Berdún |
| **Ríos:** | Veral, Aragón, Osía, Estarrún |
| **Picos** | Alano (2.167 m), Peña Forca (2.391 m), Castillo de Acher (2.391 m), Punta Agüerri (2.449 m), Bisaurin (2.676 m) e Pico de Aspe (2.640 m) e La Cuta (2.147 m) |
|
| **Direccións de interese:** | Ansó |
| **Teléfonos:** | 974 37 02 10 |
|

O **Parque Natural dos Vales Occidentais** é un parque natural situado no extremo occidental do Pireneo aragonés, formada polos vales da comarca da Jacetania. Con preto de 2000 quilómetros cadrados, contén toda a conca alta do río Aragón e os seus afluentes: Lubierre, Estarrún, Aragón Subordán, Veral, Majones e Escá. Debido ás diferentes altitudes e as diferentes orientacións; nestes vales existen 3 zonas ben diferenciadas: Ó norte atópanse os altos vales influídos pola existencia de antigos glaciares cuaternarios. As paisaxes foron alteradas polo xeo ó longo de séculos. Os bosques de faias, abetos, carballeiras e piñeiros son favorecidos pola alta pluviosidade e son fogar de diversas especies animais coma a pita do monte. Existen nesta zona unha reserva nacional de Caza e unha ZEPA.

Máis ó sur, atópase o Canle de Berdún cuberto maioritariamente por cultivos de cereais e chopos. No extremo sur atópanse as formacións rochosas da Serra de San Xoán da Peña (Monumento Natural) e da Peña Oroel cuberta por carballos e piñeiros, sendo estes un dos bosques caducifolios mellor conservados da Península Ibérica.

O parque é refuxio dos últimos osos pardos dos Pireneos. Outras especies a salientar son o Peto montañés, o armiño, o Gabeador vermello ou a Rosalía alpina, un escaravello de cor azulada.

* «Hayedo de Gamueta», parque natural dos Vales«Hayedo de Gamueta», parque natural dos Vales
* Lugar «Aguas Tuertas»Lugar «Aguas Tuertas»
* Parque natural dos Vales Occidentais Parque natural dos Vales Occidentais

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Parque Natural dos Vales Occidentais*** |

### Ligazóns externas

* 
* O Parque na Web da Comunidade Autónoma de Aragón *(en* *castelán)*
* O Parque na web da comarca de Jacetania *(en* *castelán)*

### Bibliografía

* *Espacios Naturales de interés en Aragón*. Departamento de Industria, Comercio e Turismo do Goberno de Aragón *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6063148
* CDDA: ES2410003
* GEA: 20765
* Natura 2000: ES2410003
* WDPA: 349405

 |
*O pesadelo*, de Henry Fuseli, describe un demo (incubus) tendido no peito dunha muller mentres durmía, c. 1802.
O **pesadelo** é unha parasomnia que ten lugar durante a fase REM (movementos oculares rápidos) do soño.

Características
---------------

Caracterízanse por despertares repetidos durante o período de soño maior ou en sestas diúrnas provocadas por soños extremadamente terroríficos e prolongados que deixan lembranzas vívidas, xa que no seu contido acostuma haber ameazas á propia supervivencia, seguridade e autoestima. Os despertares acostuman ocorrer na segunda metade do período de soño.

Ao espertar do soño terrorífico, a persoa recupera rapidamente o seu estado de vixilia e orientación, a diferenza dos terrores nocturnos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q192692
* BNCF: 58577
* EBID: ID
* GEC: 0121330
* GND: 4142018-4
* JSTOR: nightmares
* LCCN: sh85091914
* MAG: 2777992674

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MedlinePlus: 003209
* NCIt: C117263

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Pléiades (homónimos).
Imaxe composta en cor das Pléiades
As **Pléiades** («pombas» en grego), tamén coñecidas coma **Obxecto Messier 45**, **M45**, **As Sete Irmás** ou o **Setestrelo**, son un cúmulo estelar aberto visible a simple vista no ceo nocturno, cun prominente lugar na mitoloxía antiga, situado nun costado da constelación de Tauro. As Pléiades son un grupo de estrelas moi novas situadas a unha distancia aproximada de 440 anos luz da Terra, contidas nun espazo de trinta anos luz. Formáronse hai uns 100 millóns de anos aproximadamente, durante a era Mesozoica na Terra, a partir do colapso dunha nube de gas interestelar. As estrelas máis grandes e brillantes do cúmulo son de cor branquiazul e teñen un tamaño preto de cinco veces máis grande ca o Sol.

Composición
-----------

O cúmulo ten uns 12 anos luz de diámetro e contén un total aproximado de 500 estrelas. Está dominado por estrelas azuis novas, das que oito poden observarse a simple vista dependendo das condicións atmosféricas (ceos limpos e ausencia de Lúa): Taygeta (4.29), Pleione (5.05), Merope (4.14), Maia (3.87), Electra (3.72), Celaeno (5.45), Atlas( 3.62) e Alcione (2.85). Os números entre paréntese indican a súa magnitude de brillo aparente.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pléiades*** |

### Ligazóns externas

* Venus e as Pléiades Portal de Internet de Science@NASA
* Messier 45, SEDS Messier pages *(en inglés)*
* Astronomy Picture of the Day *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q13423
* WorldCat
* VIAF: 237301763
* BRE: 3145462
* EBID: ID
* GEC: 0051528
* GND: 4174907-8
* MAG: 2780846721
* SIMBAD: Cl Melotte 22

 |
En matemáticas os **polinomios de Bernoulli** {\displaystyle b\_{n}(x)} son definidos mediante unha función xeradora, tal como se expoñe a continuación:

{\displaystyle {\frac {et^{xt}}{e^{t}-1}}=\sum \_{n=0}^{\infty }b\_{n}(x){\frac {t^{n}}{n!}}}
Aparecen no estudo de moitas funcións especiais, en particular da función zeta de Riemann e da función zeta de Hurwitz. Os números de Bernoulli {\displaystyle b\_{n}} son os termos independentes dos polinomios correspondentes, {\displaystyle b\_{n}=b\_{n}(0)}.

A identidade {\displaystyle B\_{k+1}(x+1)-B\_{k+1}(x)=(k+1)x^{k}\,} expoñe unha forma cerrada da suma.

{\displaystyle \sum \_{i=1}^{n}{i^{k}}=1^{k}+2^{k}+\cdots +n^{k}={\frac {B\_{k+1}(n+1)-B\_{k+1}(0)}{k+1}}}

Expresión de polinomios de menor grao
-------------------------------------

{\displaystyle B\_{0}(x)=1\,}
{\displaystyle B\_{1}(x)=x-1/2\,}
{\displaystyle B\_{2}(x)=x^{2}-x+1/6\,}
{\displaystyle B\_{3}(x)=x^{3}-{\frac {3}{2}}x^{2}+{\frac {1}{2}}x\,}
{\displaystyle B\_{4}(x)=x^{4}-2x^{3}+x^{2}-{\frac {1}{30}}\,}
{\displaystyle B\_{5}(x)=x^{5}-{\frac {5}{2}}x^{4}+{\frac {5}{3}}x^{3}-{\frac {1}{6}}x\,}
{\displaystyle B\_{6}(x)=x^{6}-3x^{5}+{\frac {5}{2}}x^{4}-{\frac {1}{2}}x^{2}+{\frac {1}{42}}\,} .

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Número de Bernoulli

### Bibliografía

* Zwillinger, D. *CRC Standard Mathematical Tables and Formulae*, CRC Press, 2003. ISBN 1584882913.

### Ligazóns externas

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Polinomios de Bernoulli*** |

* Polinomios de Bernoulli no sitio Mathworld *(en inglés)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2346201
* BNCF: 37198
* BNF: 122861276
* FAST: 830780
* GEC: 0009535
* GND: 4144710-4
* LCCN: sh88001425
* MAG: 196172290
* SUDOC: 031694624

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre matemáticas é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
O **Programa Fulbright** (incluíndo o Programa **Fulbright-Hays**) é un programa de bolsas de estudos (**Fulbright Fellowships** e **Fulbright Scholarships**), fundado polo senador J. William Fulbright e patrocinado pola Oficina de Asuntos Educativos e Culturais do Departamento de Estado dos Estados Unidos, gobernos doutros países e sector privado. O programa estableceuse para mellorar o entendemento mutuo entre o pobo dos Estados Unidos e outros réximes mediante o intercambio de persoas, coñecementos e técnicas.

 J. William Fulbright, Senador Creador do Programa de Bolsas
O programa foi creado grazas aos esforzos do senador de Arkansas J. William Fulbright, quen obtivo a súa aprobación polo Senado en 1946. Está considerado un dos programas máis prestixiosos para fomentar a educación intercultural do mundo e opera en 144 estados-nación. Máis estudantes de Fulbright recibiron premios Nobel que ningún outro programa académico; por exemplo, en 2002 había dous Nobel.

Premio Fulbright
----------------

Creado en 1993, o **Premio Fulbright para o Entendimento Internacional** é unha láurea, con recursos mantidos pola Fundación Coca-Cola, que outorga 50.000 dólares a personalidades que destacaron polo entendemento entre cidadáns, culturas ou nacións.

Os seus homenaxeados foron:

* 1993 - Nelson Mandela
* 1994 - Jimmy Carter
* 1995 - Franz Vranitzky
* 1996 - Corazón Aquino
* 1997 - Václav Havel
* 1998 - Patricio Aylwin
* 1999 - Mary Robinson
* 2000 - Martti Ahtisaari
* 2001 - Kofi Annan
* 2002 - Sadako Ogata
* 2003 - Fernando Henrique Cardoso
* 2004 - Colin Powell
* 2005 - Bill Clinton
* 2008 - Desmond Tutu
* 2010 - Fundación Bill e Melinda Gates
* 2012 - Médicos Sen Fronteiras
* 2014 - Hans Blix
* 2016 - Richard Lugar
* 2017 - Juan Manuel Santos
* 2018 - Angela Merkel
* 2021 - Bono

Notas
-----

1. ↑  "Fulbright-Hays Group Projects Abroad Program". *www.ed.gov* (en inglés).
2. ↑  Lebovic, Sam; 11 de agosto; 2013; Comentarios. "The Fulbright, history’s greatest war-surplus program - The Boston Globe". *BostonGlobe.com* (en inglés). Consultado o 2022-07-09.
3. ↑  "Fernando Henrique é contemplado com o Prêmio Fulbright" (en portugués). 02/10/2003. Consultado o 1 de febreiro de 2012.
4. ↑  "Past Prize Laureates". *Fulbright.org* (en inglés). 2017-12-19. Consultado o 2022-07-09.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q253936
* EBID: ID
* FAST: 935999
* GND: 4155621-5
* LCCN: sh97004501

 |
O **Pyhäjärvi** é un lago situado nas cidades de Akaa, Lempäälä, Nokia, Pirkkala, Tampere e Vesilahti, en Finlandia. O Pyhäjärvi esténdese dende Tampere ao norte ata Lempäälä ao sur en forma de "C". É o 36ª lago máis grande de Finlandia e o cuarto da rexión de Pirkanmaa por detrás do Näsijärvi, o Längelmävesi e o Vanajavesi, é ademais o segundo lago máis grande da cidade de Tampere.

O lago ten 124 km² e está situado a 77 msnm e ten unha profundidade máxima de 50,16 metros.

As augas do Näsijärvi flúen cara ao sur a través do Tammerkoski ata a parte norte do Pyhäjärvi no centro da cidade de Tampere, mentres que ao sur recibe as augas do Vanajavesi a través do Kuokkalankoski en Lempäälä.

Entre as atraccións do lago encóntrase a illa de Viikinsaari, unha das numerosas illas coas que conta o lago. Situada a 20 minutos en barco dende o centro de Tampere, Vikiinsaari conta con numerosos atractivos turísticos durante o verán.

Notas
-----

1. 1 2 3  Pajunen, Hannu (2004). *Järvisedimentit kuiva-aineen ja hiilen varastona* (PDF). GTK. pp. 164–166.
2. ↑  "Vesiensuojelu" (en finés). Cidade de Tampere. Consultado o 1 de abril de 2021.
3. ↑  "Viikinsaari island – A summer oasis in the city" (en inglés). visittampere.fi. Consultado o 1 de abril de 2021.

* Portal:Finlandia

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q545559
* GeoNames: 640461
* GND: 4116146-4

 |
Plataforma elevadora en posición de traballo.
Unha **plataforma elevadora** (en inglés, *aerial work platform* (AWP), *aerial device* ou *elevating work platform* (EWP)) é unha maquinaria autopropulsada para a elevación de persoal. Fai as funcións de andamiaxe móbil con máis seguridade e flexibilidade para os traballadores.

Historia
--------

"Xirafa" JLG 660SJ.
As plataformas elevadoras actuais teñen a súa orixe na fundación en 1969 por John L. Grove dunha pequena empresa metalúrxica en McConnellsburg, Pennsylvania. Con 20 traballadores fundou JLG *aerial work platform* en 1970. Hoxe a empresa é unha das máis importantes do sector. En 2006 pasou a ser Oshkosh Corporation Company. Nos inicios a empresa tiña unhas vendas de 25 millóns de dólares, actualmente son 3.000 millóns de dólares.

Descrición
----------

A plataforma de traballo ten sistemas de seguridade específicos, zonas de acceso á mesma para a entrada e saída de persoal da plataforma e unhas estritas normas de seguridade e uso: número de persoas que poden empregala á vez, carga máxima, altura de traballo ou avisos de risco de desnivel.

As máis empregadas son as plataformas autopropulsadas, semellantes a estadais con rodas. O sistema de elevación de tesoira e movemento das rodas é hidráulico. Poden ser eléctricas (a baterías) ou con motor diésel.

As chamadas *xirafas* tamén poden ser eléctricas ou diésel. Con elevación por brazos hidráulicos extensibles. Este tipo de maquinaria adoita empregarse en alugueiro. As empresas propietarias tamén levan o mantemento das mesmas.

As principais empresas do sector son:

* JLG, Estados Unidos de América Estados Unidos
* Haulotte  Francia
* Genie
* Namco  Xapón

Normativa de seguridade
-----------------------

En España, o uso deste tipo de maquinaria ríxese polo Real Decreto 2291/1985, para plataformas elevadoras móbiles de persoal (polas súas siglas en castelán PEMP). Este tipo de maquinaria autopropulsada e móbil está destinada ao seu uso por traballadores (non pode ser empregada por persoal sen formación específica) e para levar pequenas ferramentas ata a posición elevada de traballo. Os traballadores deben levar medidas de seguridade como arnés e casco.

### Normativa aplicable en España

Real Decreto 1215/1997 directiva europea 89/655/CEE, normativa básica de seguridade.  

Real Decreto 1627/1997 directiva europea 95/57/CE, normativa de uso.  

O mantemento e inspeccións técnicas réxen pola norma UNE 58921. As máquinas constuidas despois de 1997 deben ter marcado CE e manual de instrucións.

Os traballadores que empregan estas plataformas deben ter formación e titulación en traballos en altura e curso específico en manexo de PEMP (Plataformas elevadoras móbiles de persoal). Só poden ser empregadas por dous traballadores simultaneamente e deben ir equipados con medidas de seguridade persoais específicas: casco (EN 397) e arnés (EN 361) que debe ir fixado aos puntos de ancoraxe da plataforma.

Notas
-----

1. ↑  *Rental Management* magazine, april de 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q6078052
* AAT: 300256869
* LCCN: sh99002951
* MAG: 2779871169

 |
O **programa Eutanasia T-4** ou **Tiergartenstrasse 4** foi o nome que recibiu o programa euxenésico posto en marcha polas autoridades da Alemaña nazi para forzar a realización de esterilizacións e a aplicación da eutanasia 
ós alemáns que sufrían defectos de nacenza. Estímase nunhas 200.000 persoas as que morreron por causa deste programa.

Características
---------------

O programa foi establecido por orde de Adolf Hitler, funcionou baixo autoridade do xefe da chancelería Philip Bouhler e o doutor Karl Brandt e dirixírono Werner Heyde e Paul Nitsche. O nome T-4 derivou do enderezo postal das oficinas do programa en Berlín.

O propósito do programa consistía en baixar os custos en asistencia matando sistematicamente e institucionalmente á vez que se preservaba a calidade xenética da poboación alemá esterilizando a xente con deformidades físicas, discapacidades ou enfermidades mentais. Os nenos que estaban nestas situacións víronse separados das súas familias e levados a hospitais especiais. O programa ampliouse máis adiante para incluír adultos, aínda que a maioría dos adultos con problemas estaban xa obrigado á esterilización como resultado da lei para a prevención de enfermidades hereditarias.
Shapur I (dacabalo)

Emperadores sasánidas| Emperador
  | Ano
  |
| --- | --- |
| Ardashir I | 224 a 241 |
| Shapur I | 241 a 272 |
| Hormizd I | 272 a 273 |
| Bahram I | 273 a 276 |
| Bahram II | 276 a 293 |
| Bahram III | 293 |
| Narseh | 293 a 302 |
| Hormizd II | 302 a 310 |
| Shapur II | 310 a 379 |
| Ardashir II | 379 a 383 |
| Shapur III | 383 a 388 |
| Bahram IV | 388 a 399 |
| Yazdegerd I | 399 a 420 |
| Bahram V | 420 a 438 |
| Yazdegerd II | 438 a 457 |
| Hormizd III | 457 a 459 |
| Peroz I | 457 a 484 |
| Balash | 484 a 488 |
| Kavadh I | 488 a 531 |
| Zamasp | 496 a 498 |
| Cosroes I | 531 a 579 |
| Hormizd IV | 579 a 590 |
| Bahram Chobin | 590 a 591 |
| Cosrroes II | 591 a 628 |
| Kavadh II | 628 |
| Ardashir III | 628 a 630 |
| Shahrbaraz | 630 |
| Purandokht (emperatriz) | 630 a 631 |
| Azarmidokht (emperatriz) | 631-
  |
| Hormizd VI | 631 a 632 |
| Iazdeguerd III | 632 a 651 |

**Shapur I**, fillo de Ardashir I (226 – 241), foi rei de Persia do 241 ó 272.

Proclamado rei, Shapur retomou inmediatamente a loita con Roma. Foi derrotado polas tropas do emperador Gordiano III, un dos varios soberanos e candidatos a soberano que se disputaban o poder no longo período revolto que seguiu á morte de Alexandre Severo.

Conquistou Armenia (expulsando a Tirídates II), invadiu Siria e saqueou Antioquía. O emperador Valeriano decidiuse a marchar contra el, pero foi feito prisioneiro cando intentaba negociar con el (260). Shapur entrou en Asia Menor, pero foi rexeitado por Ballista. Entón entrou en liza Septimio Odenato, príncipe de Palmira, que derrotou ó exército persa, reconquistou Carrhae e Nisibis, chegando mesmo a capturar o harén real.

Shapur non puido recuperarse e perdeu Armenia de novo. Pero segundo a tradición persa e árabe, que parece baseada en feitos reais, conseguiu recuperar a fortaleza de Hatra, no deserto de Mesopotamia, e sobre todo, alcanzou a gloria de ter como refén ó emperador de Roma, feito que non ocorrera nunca ata entón.

No val de Istakhr (preto de Persépole), baixo as tumbas dos aqueménidas en Nakshi Rustam, Shapur aparece representado dacabalo, coa armadura real e a coroa, con Valeriano de xeonllos suplicando a súa compaixón. A mesma escena pódese ver nas ruínas das cidades de Darabjird e Sapor, no actual Irán.

Shapur construíu a gran cidade de Gundev-Sapor, preto da capital aqueménida, Susa, incrementando a fertilidade desta rexión con canles desde o río Karun e muros que construíron escravos romanos que aínda na actualidade se coñecen como a mole do césar.

Baixo o seu reinado o profeta Mani, fundador do maniqueísmo, empezou a predicar en Persia, e pénsase que o mesmo Shapur era favorable ás súas ideas.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Imperio Sasánida
* Lista de reis sasánidas
* Moeda sasánida

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q191455
* WorldCat
* VIAF: 98206854
* BMT: 62891
* CERL: cnp01286682
* EBID: ID
* FAST: 1847014
* GEC: 0060897
* GND: 1011505428
* ISNI: 0000 0001 1930 8556
* LCCN: n83168463
* NLA: 50119377
* NNDB: 000101954
* Treccani: shahpur
* ULAN: 500355386

 |
A **Plataforma Cívica** (en polaco: *Platforma Obywatelska*, abreviado PO) é o principal partido político de centro-dereita de Polonia, o cal defende ideas europeístas, liberais e democristiás. Foi o partido gañador das eleccións xerais de 2007.

Historia
--------

Fundado o 19 de xaneiro de 2001, a maior parte do seus membros foran membros da UW (Alianza da Liberdade - *Unia Wolności*) e a AWS (Solidariedade-Alianza Democrática da Dereita - *Akcja Wyborcza Solidarność*). O partido PO estaba formado por Donald Tusk UW, Maciej Płażyński Solidariedade-AWS e Andrzej Olechowski. Durante as eleccións xerais de 2001 a Plataforma Cívica obtivo un 12,68% dos votos e 65 escanos no Sejm (o parlamento polaco, Sejm, ten 460 escaños). Nas eleccións de 2005 obtivo un 24,14%, 133 escanos e 34 senadores (sobre 100).

O presidente da Plataforma Cívica é Donald Tusk. No partido tamén están Jan Rokita, Bronisław Komorowski, Zbigniew Chlebowski, Hanna Gronkiewicz-Waltz, Stefan Niesiołowski, Grzegorz Schetyna e Jerzy Buzek.

O programa
----------

A Plataforma Cívica defende a economía liberal. As súas propostas económicas van orientadas a baixar os impostos e introducir o imposto liñal (en polaco *podatek liniowy*). Quere liquidar o Senado (Senat) e limitar a burocracia. Postula a loita contra a corrupción e maila delincuencia. O partido apoia a integración na Unión Europea (UE). No eido social, oponse á eutanasia, o matrimonio homosexual e maila legalización das drogas.

Resultados electorais
---------------------

Nas eleccións xerais de 2007 obtivo a vitoria tanto en escanos coma en votos con máis dun 40%.

Ligazóns externas
-----------------

* www.platforma.org

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q156868
* WorldCat
* VIAF: 166060952
* EBID: ID
* GND: 16329791-5
* NKC: ko20181019159
* SUDOC: 171859782

 |