| *Alcelaphus lichtensteinii*Alcélafo de LichtensteinAntílope de Lichtenstein |
| --- |
| Antílope de Lichtenstein en Zambia |
| Estado de conservación |
| Pouco preocupante (LC)Pouco preocupante |
| Clasificación científica |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Reino: | Animalia |
| Filo: | Chordata |
| Subfilo: | Vertebrata |
| Clase: | Mammalia |
| Orde: | Artiodactyla |
| Suborde: | Ruminantia |
| Infraorde: | Pecora |
| Familia: | Bovidae |
| Subfamilia: | Alcelaphinae |
| Tribo: | Alcelaphini |
| Xénero: | *Alcelaphus* |
| Especie: | ***A. lichtensteinii*** |

 |
| Nome binomial |
| *Alcelaphus lichtensteinii*Peters, 1849 |
| Sinonimia |
| * *Alcelaphus buselaphus lichtensteinii*
* *Bubalis lichtensteinii*
* *Sigmoceros lichtensteinii*
 |

***Alcelaphus lichtensteinii***, coñecido vulgarmente como **antílope de Lichtenstein** ou **alcélafo de Lichtenstein**, é unha especie de mamífero artiodáctilo ruminante da familia dos bóvidos, subfamilia dos alcelafinos e tribo dos alcelafininos.

É un antílope de tamaño grande que habita nas sabanas e áreas húmidas desde o sur da África Central até Suráfrica.

O seu nome específico honra ao ornitólogo Martin Lichtenstein.

Algúns autores considérano unha subespecie de *Alcelaphus buselaphus*
, mentres que outros considérana como especie única do xénero *Sigmoceros*, *Sigmoceros lichtensteinii*, aínda que recentes estudos de filoxenia molecular denuncian a pertinencia de asignar esta especie a un xénero distinto.

Taxonomía
---------

A especie foi descrita en 1849 polo zoólogo e explorador alemán Wilhelm Peters na súa obra *Spenerschen Zeitung*, 18 de decembro de 1849: p. descoñecida; reimpresa en 1912 en *Gesellschaft Natuurforschender Freunde zu Berlin for 1839-59*. co nome de *Bubalis lichtensteinii*.

Foi incluída en *Alcelaphus buselaphus* en 1962 por Haltenorth, e, en 1997, por Kingdon), pero, considerada como unha especie distinta por outros autores, colocouse nun novo xénero separado, *Sigmoceros*, en 1979, por Vrba (1979).

Finalmente, incluíuse como especie separada do xénero *Alcelaphus* por Gentry en 1990.

Características
---------------

As principais características morfolóxicas deste antílope son:

* Antílope grande, cos trazos propios dos alcelafos, pero coa rexión frontal moito máis ancha, e sen formar o típico pedúnculo de onde xorden os cornos.
* Lonxitude de cabeza e tronco: entre 1,70 e máis de 2,00 m  
Lonxitude da cola: de 45 a 75 cm. Altura na cruz: 1,25 m. Peso: entre 120 e 145 kg.

Lámina de *Bubalis lichtensteini* de *The book of antelopes*, (1894).
* Cornos curtos, de 51 a 60,5 cm, comprimidos e grosos na súa base, fortemente anelados agás na porción distal, cunha curvatura dupla, en forma que semella a letra "Z", curvados primeiro cara a fóra despois cara a arriba e cara a dentro e finalmente cara atrás, sendo as porcións terminais case paralelas.
* A coloración do dorso é parda avermellada, brillante, contrastando coa parda amarelada dos flancos, a rexión ventral moito máis clara, e cos cuartos traseiros, abrancazados.
* As femias son similares aos machos, pero cos cornos menos robustos.
* As súas principais diferenzas con *Alcelaphus buselaphus* (que algúns autores consideran conespecíficas, como vimos) son, á parte de que non viven nas mesmas zonas, pola súa coloración máis contratada, polo perfil do dorso, que é menos descendente (as agullas son proporcionalmente máis baixas que en *A. buselaphus*) e pola forma dos cornos.

Bioloxía
--------

### Hábitat

*Alcelaphus lichtensteinii* vive en paraxes despexadas dos bosques de mopáns (*Brachystegia*), paricularmente nas sabanas arboradas abertas, mesturadas con pequenas zonas de *dambos* (campos de gramíneas de baixa altitude, subtropicais ou tropicais, estacionalmente húmidos ou inundados, típicos de países como Angola, República Democrática do Congo, Zambia e Zimbabue).

### Hábitos

Os alcélafos de Lichtenstein viven usualmente agrupados en pequenos rabaños de até 10 cabezas formados por femias coas súas crías e un macho. O macho ocupa unha posición dominante, porén quen conduce o rabaño en caso de perigo é unha femia. Os machos novos forman rabaños eles sós e, os vellos, a miúdo son solitarios. Estes antílopes teñen comportamento territorial. O macho dominante marca o seu terriotrio escaravellando na terra cos cornos, para o que se "axeonlla"; despois, frega coa cara a terra removida para deixala impregnada coa secreción das súas ben desenvolvidas glándulas preorbitais.

Cando se alarman emiten un "bufido-esbirro" a través das fosas nasais. Cando os machos pelexan con outros na época da reprodución, ás veces emiten un brado.

Estes antílopes teñen unha vista e un oído moi agudos pero, aparentemente, non teñen moi desenvolvido o sentido do olfacto.

### Alimentación

Os antílopes de Lichtenstein son animais de pasto, e comen durante a maior parte do día, e pola noite. Descansan deitándose na herba, durante as horas máis calorosas do día. Beben diariamente, usualmente pola mañá cedo.

### Reprodución

Durante a época de celo os machos pelexan entre si para lograren o maior número de femias posíbel para reproducírense. O período de xestación é de 240 días, e a maioría das crías (usualmente unha por parto) nacen nos meses de xullo e agosto.

### Relacións interespecíficas

**Para pastaren xuntos.** Os rabaños de antílopes de Lichtenstein adoitan unirse temporalmente a outros antílopes, especialmente ao antílope equino (*Hipotragis equinus*) e aos ñus, e tamén a cebras.

**Inimigos.** O principal depredador da especie é o león. Tamén o son, en menor medida, os licaóns, o guepardo e o leopardo. Cada ano son mortos polos predadores aproximadamente a metade dos individuos novos. Ademais, son obxecto de caza por parte do home.

Distribución e status
---------------------

O antílope de Lichtenstein encóntrase nas sabanas e zonas húmidas de Angola, República Democrática do Congo, Malawi, Mozambique, Suráfrica, Tanzania, Zambia e Zimbabue. Recentemente extinguido en Burundi.

A especie é moi vulnerábel á caza furtiva, e a súa supervivencia a longo prazo está estreitamente vinculada á continuidade da protección efectiva das súas poboacións en áreas tales como reservas de caza, como a *Selous Game Reserve* e outras zonas clave para a especie no oeste e o sur de Tanzania e Zambia. Aínda así, a maioría destas poboacións son estábeis. E esta situación non cambiará mentres nestas áreas continúen apoiando as poboacións sas. Por iso a UINC considera na actualidade a situación da especie como *LC* (pouco preocupante).

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Wilson, Don E. & Reeder, DeeAnn M. eds. (2005):*Mammal Species of the World*.
2. 1 2 3  Alcelaphus buselaphus ssp. lichtensteinii na *Lista vermella* da UICN. Versión 2014.2
3. ↑  Conrad A. Matthee & Terence J. Robinson (1999): "Cytochrome b Phylogeny of the Family Bovidae: Resolution within the Alcelaphini, Antilopini, Neotragini, and Tragelaphini" *Molecular Philogenetics adn Evolution* **12** (1): 31-46.
4. ↑  Haltenorth, T. & Diller, H. (1986), p. 82-84.
5. ↑  Kingdon, J. (1997).
6. ↑  Groves, Colin & Peter Grubb (2011).
7. 1 2 3 4 5 6  Dorst, J. & Dandelot, P. (1973), pp. 226-228.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Commons ten máis contidos multimedia sobre:  ***Alcelaphus lichtensteinii*** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikispecies posúe unha páxina sobre:  ***Alcelaphus lichtensteinii*** |

### Bibliografía

* Dorst, J. & Dandelot, P. (1973): *Guía de campo de los mamíferos salvajes de África*, Barcelona: Ediciones Omega, S. A.
* Groves, Colin & Peter Grubb (2011): 'Tribe Alcelaphini in Wallace, 1876 en *Ungulate Taxonomy*. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-1-4214-0093-8.
* Haltenorth, T. & Diller, H. (1986): *A Field Guide of the Mammals of Africa including Madagascar*. Londres: William Collins Sons & Co Ltd. ISBN 0-00-219778-2.
* Kingdon, J. (1997): *The Kingdon Field Guide to African Mammals*. Academic Press, Londres e Nova York: NaturalWorld.
* Nowak, R. M. (ed.) (1991): *Walker's Mammals of the World*. Quinta edición. Baltimore, Maryland, EUA: The Johns Hopkins University Press.
* Rodríguez de la Fuente, F. (1970): *Enciclopedia Salvat de la fauna. Tomo I. África (Región etiópica)*. Pamplona: Salvat, S. A. de Ediciones, pp. 112–123.
* Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (editors) (2005): *Mammal Species of the World — A Taxonomic and Geographic Reference*. Third edition. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopskins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.

### Outros artigos

* Bóvidos
* Antílope
* Alcelafinos
* *Alcelaphus*
* *Alcelaphus buselaphus*
* *Alcelaphus caama*

### Ligazóns externas

* *Alcelaphus lichtensteinii* en ADW
* *Sigmoceros lichtensteinii* en Tree of Life
* *Sigmoceros lichtensteinii* no SIIT
* *Sigmoceros lichtensteinii* no NCBI

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1136256
* EBID: ID

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores taxonómicos | 
* ADW: Alcelaphus\_lichtensteinii
* EOL: 308535
* GBIF: 5706335
* iNaturalist: 132659
* ITIS: 898217
* MSW: 14200505
* NCBI: 59520

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* UMLS: C1021585

 |