**Al-Jāḥiẓ** ( árabe: *الجاحظ*), nado como **Abū ʿUthman ʿAmr ibn Baḥr al-Kinānīal-Baṣrī** أبو عثمان عمرو بن بحر الكناني البصري) en 776 en Basora e finado en decembro de 868, ou xaneiro de 869, foi un escritor e teólogo mu'tazili do época do califato abbásida.

Traxectoria
-----------

Procedía dunha familia moi pobre da tribo dos Banu Kinanah.

De neno vendía peixe nas canles de Basora para axudar a familia. Malia as dificultades financeiras ía con outros mozos á mesquita para discutir diferentes materias científicas, e tamén acudía a disertacións dadas por expertos en filoloxía, lexicografía e poesía. Ao longo dos anos acadou un coñecemento considerable da poesía, filoloxía e historia preislámica árabe. Tamén estudou o Corán e os hadiths. Ademais, al-Jāḥiẓ lía libros traducidos do grego de ciencias e filosofía helenística, especialmente de Aristóteles. O período que vivía o califato abbásida facilitou a súa educación, era un período de revolución cultural e intelectual, dispoñer de libros era doado o que facilitaba o coñecemento. 

Unha xirafa. Debuxo de *Kitab al-Hayawan*
Durante a súa vida escribiu arredor de douscentos libros de moi diversos temas, gramática árabe, zooloxía, poesía, lexicografía, e retórica. Consérvanse trinta libros e fragmentos doutros moitos. Así e todo, a maioría das súas obras teolóxicas e políticas non se conservan. Al-Jāḥiẓ foi tamén un dos primeiros escritores árabes en suxerir unha revisión completa do sistema gramatical da lingua, algo que retomaría Ibn Maḍā dous séculos despois.

Al-Jāḥiẓ mudouse a Bagdad, entón a capital do califato no ano 816. Os Abbásidas favoreceron os científicos e eruditos e fundaron a Casa da Sabedoría. Por mor deste padroádego dos califas e a súa ansia de establecer e lograr unha audiencia máis ampla, al-Jāḥiẓ permaneceu en Bagdad (e máis tarde en Samarra, e alí escribiu moitos dos seus libros. Gozou do mecenado de Al-Fath ibn Khaqan, favorito do califa Al-Mutawakkil, mais despois do seu asasinato en decembro de 861 deixou Samarra para ir á súa localidade natal.

Libros
------

Unha páxina de *Kitāb al-hayawān* amosando unha avestruz (*Struthio camelus*) nun niño con ovos.
### Kitab al-hayawan

*Kitab al-hayawan* é unha enciclopedia en sete volumes con anécdotas, proverbios e descricións poéticas de 350 variedades de animais.

### Kitab al-bukhala

*Kitab al-bukhala* é unha colección de historias sobre a avaricia, emprega un ton humorístico e satírico e constitúe o mellor exemplo de prosa do autor. No libro ridiculiza a mestres, esmoleiros, cantantes e escribas polo seu comportamento avarento.

### Kitab al-bayan wa al-tabyin

*Kitab al-bayan wa al-tabyinn* é unha das súas últimas obras, nela escribiu sobre epifanías, discursos retóricos, líderes sectarios e príncipes. Considérase o primeiro chanzo na teoría literaria árabe seguindo un modelo sistemático e formal. Al-Jahiz define a elocuencia como a habilidade do falante para elaborar unha mensaxe eficaz ao tempo que breve e elaborada.

### Kitab mufakharat al-jawari wa l-ghilman

*Kitab mufakharat al-jawari wa l-ghilman* é unha obra sobre concubinas e efebos. Os contos eróticos que a compoñen manifestan unha sensualidade desfreada, revelando como se percibía a sexualidade na época.

### Risalat mufakharat al-sudan ʿala al-baydan

En *Risalat mufakharat al-sudan ʿala al-bayda* celebra a superioridade da raza negra sobre a branca

Notas
-----

1. ↑  Yāqūt (1993) *Irshād al-arīb ilá ma`rifat al-adīb* Beirut: Dār al-Gharb al-Islāmī, vol. 5, p. 2102
2. ↑  "Al-Jāḥiẓ", *Encyclopaedia Britannica*
3. ↑  Shawqi Daif (1947) *Refutation of the Grammarians*. Cairo p. 48.
4. ↑  G. J. H. Van Gelder, *Beyond the Line: Classical Arabic Literary Critics on the Coherence and Unity of the Poem*, p. 2.
5. ↑  G.J. van Gelder (1978) "Brevity in Classical Arabic Literary Theory." in *Proceedings of the Ninth Congress of the Union Européenne Des Arabisants Et Islamisants*: Amsterdam, p. 81
6. ↑  Yosef A.A. Ben-Jochannan (1991), *African Origins of Major Western Religions*. Black Classic Press, pp. 231 e 238.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q293497
* WorldCat
* VIAF: 11070
* BAV: ADV11063573
* BNE: XX1154288
* BNF: 11903850b
* BRE: 1951715
* CERL: cnp00398047
* DeutscheBio: 118680919
* EBID: ID
* EGAXA: vtls000825469
* Europeana: ID
* FAST: 1826732
* GND: 118680919
* ICCU: RMLV020529
* ISNI: 0000 0003 5383 6728
* LCCN: n79115518
* NKC: jn19981000055
* NTA: 069562601
* OL: OL6386454A
* openMLOL: 431817
* SELIBR: 192308
* SUDOC: 066912776

 |