|  |
| --- |
| Series de |
| Mitoloxía celta |
|  |
| * Politeísmo
* Deidades
 |
| 
Mitoloxía gaélica |
| * Irlandesa
* Escocesa
* Hébridas
* *Tuatha Dé Danann*
* *Ciclo mitolóxico*
* *Ciclo do Ulster*
* *Ciclo feniano*
 |
| 
Mitoloxía britónica |
| * Britana
* Galesa
* Bretoa
* Relixión da Idade de Ferro británica
* *Llyfr Du Caerfyrddin*
* *Libro Vermello de Hergest*
* *Mabinogion*
* *Libro Branco de Rhydderch*
* *Libro de Taliesin*
* *Dafydd ap Gwilym*
* *Tríades da Illa de Bretaña*
 |
| 
Relixión |
| * Druídas
* Bardos
* Vates
 |
| 
Festivais |
| * Samaín
* Calan Gaeaf
* Imbolc
* Gŵyl Fair
* Beltane
* Calan Mai
* Lughnasadh
* Calan Awst
 |
| * Categoría
 |
| * v
* c
* e
 |

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Celta (homónimos).
Este artigo fai unha breve descrición dos deuses e deusas da mitoloxía celta:

Descrición
----------

**Balar**: Balar, Balor ou Bolar foi un deus irlandés que pertencía á raza dos xigantes Fomoré. Posuía un ollo na fronte e outro na parte posterior da testa, que era maligno e que habitualmente mantiña pechado. Cando o abría, a súa mirada era mortal para aquel en quen a fixase. Coñécese principalmente porque asasinou ó rei dos Tuatha Dé Danann, Nuada, e foi por mor disto que o seu neto Lug lle deu morte.

**Morrigu**: Mórrígan ou Morrigu, cuxo nome significa literalmente "A raíña das pantasmas", era unha deusa tripartita da guerra dos celtas irlandeses antigos que incitaba ós guerreiros a combater.  

Colectivamente era coñecida coma Morrigu, pero as súas personalidades tamén eran chamadas: 1) Nemhain (pánico), de aspecto espantoso que adoptaba só cando se presentaba ante os que ían morrer; 2) Macha (batalla), que aparece baixo a forma dunha femia de corvo e 3) Badh, nome que deriva do protocelta *bodbh*, "cornexa", forma coa que incitaba ós guerreiros ó combate. Ela é comunmente coñecida por estar involucrada na Táin Bó Cúailnge, onde é ó mesmo tempo unha axudadora e un obstáculo para o heroe Cúchulainn. A miúdo é representada coma un corvo ou cornexa, aínda que podería adoptar moitas formas diferentes (vaca, lobo ou anguía).

**Lugh**: A difusión estendida do deus Lugh (aparentemente relacionado coa figura mitolóxica Lúgh en irlandés) na relixión celta susténtase polo gran número de lugares nos que aparece o seu nome, aparecendo polo mundo celta de Irlanda e a Galia. As máis coñecidas destas son as cidades de Lugdunum (a cidade francesa moderna de Lión), Lugdunum Batavorum (a cidade moderna de Leiden) e Lucus Augusta (a actual cidade de Lugo, Galicia); ademais a raíz Lug está presente en todo o Cantábrico, coma exemplo temos a tribo dos ástures de nome lugóns (que dá nome a unha pequena aldea, agora conurbación da capital asturiana) ou o termo *lugas*, que nas terras interiores de Cantabria se refire ós raios do sol que se coan entre as nubes. Lug é descrito nos mitos celtas coma un achegado á listaxe de divindades, e normalmente describese tendo a aparencia dun home novo. Aínda que é o deus máis importante da mitoloxía irlandesa, non é o deus supremo, senón o "deus sen función", porque as ten todas. Lug pertence ós Tuatha Dé Danann pola parte do seu pai, pero ós Fomoré pola parte da súa nai, e na segunda batalla de Mag Tured imponse coma caudillo dos Tuatha dé Danann e lévaos á vitoria, matando ó seu propio avó Balar, o do ollo pernicioso. O seu nome provén dunha voz indoeuropea que significa "branco", "luminoso", pero tamén "corvo", polo que este animal semella estar vinculado dalgunha maneira con el. Ten un aspecto solar, pero non é un deus do sol, pois esta función era feminina entre os celtas. As súas armas eran a xavelina e a fonda, e na Irlanda, unha foliada chamada Lughnasadh (irlandés moderno *Lúnasa*) conmemórase no seu honor.

Táboa
-----

*Artigo principal**:* Lista de deuses celtas.
Esta táboa mostra algúns dos deuses celtas e romano-celtas mencionados anteriormente, en forma romanizada, así como os antigos nomes gauleses, británicos ou ibéricos, así como os do Tuatha Dé Danann e os personaxes do Mabinogion. Están dispostos para suxerir algunhas asociacións lingüísticas ou funcionais entre os deuses antigos e as figuras literarias. É escusado dicir que todas estas asociacións están suxeitas a continuas revisións e desacordos académicos. En particular, foi sinalado por eruditos como Sjoestedt que é inapropiado intentar encaixar as deidades celtas insulares nun formato romano como tales intentos distorsionan seriamente as deidades insulares.

| *Tradución**romana* | Gaulish/Británico/ Celtibero | Galés | Irlandés antigo |
| --- | --- | --- | --- |
| Apolo | BelenusBormánicoGrannus | Beli Mawr | Bel |
| Victoria | Catubodua |   | Badb |
|   |   | Brân | Bran |
| Victoria | Brigantia |  | Brigid |
|   | Cicolluis |  | Cichol |
| Baco | Cernunnos | Amaethon |   |
|   |   | Dôn | Dana |
|   | Epona | Rhiannon | Macha |
| Vulcano | Gobannos | Gofannon | Goibniu |
| Mercurio | Lugus | Lleu | Lugh |
| Neptuno |   | Manawydan | Manannán |
| Apolo | Maponos | Mabon | Maccan |
|   | Matronae | Modron |   |
| Lamiae | Matronae | Modron | Morrigu |
| Victoria | Nemetona |   |   |
| Marte | Nodens | Lludd/Nudd | Nuada |
| Hércules | Ogmios | Eufydd | Ogma |
| Maia | Rosmerta |   |   |
| Hygieia | Sirona |   |   |
| Silvanus | Sucellos |   | Dagda |
| Minerva | SulisBelisamaSenunaCoventinaIcovellaunaSequana |   |   |
| Junones | Suleviae |   |   |
| Xúpiter | Taranis | Taran | Tuireann |
| Marte | Teutates |   |   |
| Mercurio | Viducus | Gwydion |   |
|   | Nemedus |   | Nemed |
|   | Crouga |   | Crom Cruach |
| Marte | Neton |   | Neit |
| Marte | Cnabetius (Cenabetius) |   |   |

Notas
-----

1. ↑  *Lebor Gabála Érenn §62, 64*: "Badb and Macha and Anand... were the three daughters of Ernmas the she-farmer." "Badb and Morrigu, whose name was Anand."
2. ↑  R. A. Stewart Macalister (ed/trans). 1941. *Lebor Gabála Érenn: The Book of the Taking of Ireland. Part IV.* Irish Texts Society (Vol. XLI), Dublin.
3. ↑  *CIL* XIII, 06572, *CIL* XIII, 04507, *CIL* XIII, 06455

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Delamarre, Xavier (2003). *Dictionnaire de la langue gauloise*. Paris: Editions Errance.
* Green, Miranda J. (2005). *Exploring the world of the druids*. London: Thames & Hudson. ISBN 0-500-28571-3.
* Green, Miranda (1986). *The Gods of the Celts*. Gloucs: Alan Sutton. ISBN 0-86299-292-3.
* Jufer, Nicole; Luginbühl, Thierry (2001). *Les dieux gaulois : répertoire des noms de divinités celtiques connus par l'épigraphie, les textes antiques et la toponymie*. Paris: Editions Errance.

### Outros artigos

* Lista de deuses celtas

### Ligazóns externas

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q465434
* BNCF: 30811
* BNF: 12082165f
* LCCN: sh85055616
* NKC: ph1000008

 |