Os **logógrafos** (do grego λογογράφος, *logográphos*, composto de λόγος *lógos*, que aquí significa historia ou prosa, e γράφω, *gráphō*, escribir) eran os historiadores e cronistas gregos anteriores a Heródoto (considerado o «pai da historia»). Este chamaba aos seus predecesores λογοποιοί (*logopoiói*, de ποιέω *poiéō*, *facer*). Tucídides aplicou o termo logógrafo a todos os que o precederon, incluíndo ao propio Heródoto (I,21).

O mesmo termo de logógrafos aplicábase na Antiga Grecia aos autores de discursos xurídicos.

Situación e características
---------------------------

Cunha soa excepción, proveñen da rexión de Xonia e as súas illas, que pola súa situación era a zona máis favorabelmente situada para a chegada de noticias de países afastados, tanto de Oriente como de Occidente. Escribían en dialecto xónico, no que se chamou o **estilo imperiódico**, preservando o carácter poético de modelos épicos, aínda que non o estilo. A crítica que exercen sobre as súas fontes é mínima: un simple intento de racionalizar as lendas e tradicións en torno á fundación das cidades, as xenealoxías das familias gobernantes (o que se denomina arcontoloxía), e os usos e costumes de cada pobo. Por esa razón adóitanos considerar máis cronistas que historiadores.

O primeiro logógrafo foi Cadmo de Mileto (século -VI), que escribiu a historia da súa cidade (se é que realmente era nativo dela). Outros logógrafos floreceron entre mediados do século -VI e as Guerras Médicas. O último foi Ferécides de Leros, que morreu arredor do ano -400. Hecateo de Mileto, nas súas *Genealogiai*, foi o primeiro en intentar (sen un éxito completo) separar o pasado mitolóxico do histórico, o que significou un paso crucial no desenvolvemento da historiografía. É a única fonte que Heródoto citou polo seu nome. Tras Heródoto o xénero declina, para gañar algo de popularidade na época helenística.

Estilo imperiódico
------------------

Os logógrafos, aínda que traballaban coa mesma mitoloxía, distínguense dos poetas épicos do ciclo da Guerra de Troia por escribir en prosa, nun **estilo imperiódico** que Aristóteles (*Retórica*, 1049a 29) chamou λέξις εἰρομένη (*léxis eiromenē*, de εἴρω, *éirō*, 'xuntar'), ou sexa, un estilo continuo.

Logógrafos cuxos nomes se conservaron
-------------------------------------

Dionisio de Halicarnaso (*De Tucídides*, 5) nomea aos máis famosos do mundo clásico. Nesta lista indícanse cun asterisco (\*) :

* Acusilao de Argos, que parafrasea en prosa, corrixindo cando lle parece necesario, a obra xenealóxica de Hesíodo en dialecto xónico. Limita a súa atención ao período prehistórico e non intenta facer unha verdadeira historia.
* Cadmo de Mileto.\*
* Caronte de Lampsaco\* , autor de historias de Persia, Libia, e Etiopía, e dos anais da súa cidade, con listas de maxistrados (prítanes e arcontes), e das crónicas dos reis lacedemonios.
* Damastes de Sixeo, discípulo de Helánico, autor de xenealoxías dos guerreiros da Guerra de Troia e dunha lista etnográfica e estatística de tratados curtos sobre materia poética, sofística e xeográfica.
* Hecateo de Mileto.\*
* Helánico de Lesbos.\*
* Hippys\* e Glauco, ambos de Reggio; o primeiro autor de historias de Italia e Sicilia, e o segundo dun tratado sobre antigos poetas e músicos que foi usado por Harpocración e Plutarco.
* Melesagoras\* de Calcedonia.
* Ferécides de Leros.\*
* Estesímbroto de Tasos, opoñente de Pericles e supostamente autor dun panfleto político sobre Temístocles, Tucídides e o propio Pericles.
* Xanto\*, de Sardes ( Lidia), autor dunha historia de Lidia, que foi utilizado como autoridade por Nicolao de Damasco.

Os logógrafos xurídicos
-----------------------

Na Atenas da antigüidade, a práctica xurídica requiría do litigante defender o seu caso diante do tribunal con dous discursos sucesivos. Non existían avogados, e a lei só permitía a un amigo ou parente axudar a cada parte no litixio. Se un litigante non confiaba en si mesmo para facer o seu propio discurso, para defender o seu caso podía buscar os servizos dun personaxe ao que se chamaba logógrafo, ou sexa, escritor en prosa, ao igual que aos historiadores. Tamén, como os primitivos historiadores, recibían o nome de *logopoiós* (λογοποιός, de ποιέω, *poiéō*, 'facer'). O logógrafo escribía un discurso que o litigante debía aprender de memoria e recitar diante do tribunal. Antifonte de Atenas (480 a. C.–410 a. C.) foi un dos primeiros en practicar esta profesión. Defender ás vítimas de persecucións políticas contribuíu a lanzar a posterior carreira política de moitos logógrafos.

A oratoria grega estaba animada por unha vida pública de excepcional vitalidade. Ademais dos discursos dos logógrafos, contou cos dos demagogos (aplicados estes aos discursos políticos tendentes a obter o favor das asembleas e moi criticados polos filósofos, por non buscaren a verdade, o que fixo crear a estes outra clase de oratoria), as oracións fúnebres (como o famoso Discurso fúnebre de Pericles recollido por Tucídides) e as arengas militares.

### Logógrafos xurídicos famosos

* Antifonte de Atenas.
* Demóstenes.
* Dinarco.
* Hipérides.
* Isócrates.
* Lisias.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *logógrafo*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *The History of History*; Shotwell, James T. (Nova York, Columbia University Press, 1939).
* *The Ancient Greek Historians*; Bury, John Bagnell (Nova York, Dover Publications, 1958).

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1133078
* EBID: ID
* GEC: 0120546

 |