recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
A **Federación Internacional do Automóbil** (en francés: *Fédération Internationale de l'Automobile*), usualmente referida como a FIA, é unha asociación sen fins de lucro establecida como a Asociación Internacional de Clubs de Automóbiles Reconnus (AIACR) o 20 de xuño de 1904 para representar os intereses das organizacións de tráfico e os usuarios de automóbiles. Para o público en xeral, a FIA é o ente que regula as principais competencias en materia de automobilismo.

Ten a súa sede principal no nº 8 da Place de la Concorde, París, Francia, componse de 244 organizacións nacionais afiliadas en 146 países en todo o mundo. O seu actual presidente é Mohamed Ben Sulayem.

En 1950, organizaron o primeiro campionato mundial automobilístico, actualmente coñecido como a Fórmula 1.

En 1973, a FIA estendeu o seu alcance para incluír carreiras de rally, e o Rally de Monte Carlo foi o primeiro evento dese tipo organizado pola FIA.

O seu papel máis destacado é o otorgamiento de licenzas e arbitraxe das carreiras de Fórmula Un.

Historia
--------

A Association Internationale des Automobile Clubs Reconnus (AIACR) foi fundada en París o 20 de xuño de 1904.

En 1922, a FIA delegou a organización das carreiras de automóbiles á Comisión Deportiva Internacional (CSI), un comité autónomo que máis tarde converteuse na Federación Internacional do Deporte do Automóbil (FISA). A reestruturación da FIA en 1993 levou á desaparición da FISA, pondo o automobilismo baixo a xestión directa da FIA.

Eventos
-------

A FIA actualmente regula entre outros os seguintes eventos:

* Campionato mundial de Fórmula 1 da FIA
* Campionato mundial de Rallye da FIA
* Campionato mundial de GP2 da FIA
* Campionato GT da FIA
* Campionato mundial de Karting CIK-FIA
* Campionato europeo de Touring Car da FIA
* Copa europea de camións da FIA
* Copa mundial de Rally Cross-Country da FIA
* Campionato de carreiras Drag da FIA
* Campionato europeo de Autocross da FIA
* Campionato europeo de Rallycross da FIA
* Copa de enerxías alternas da FIA

Notas
-----

1. ↑  "Members". *Federation Internationale de l'Automobile* (en inglés). Consultado o 2022-04-10.
2. ↑  "Mohammed Ben Sulayem". *Federation Internationale de l'Automobile* (en inglés). 2021-12-17. Consultado o 2022-04-10.

Véxase tamén
------------

* Federación Internacional de Motociclismo

### Ligazóns externas

* Páxina da FIA *(en inglés)*.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q179412
* WorldCat
* VIAF: 136826220
* BNF: 11988373g
* EBID: ID
* EUFP: 999590724
* GND: 1002230-2
* GRID: grid.425144.2
* ISNI: 0000 0001 1945 4182
* LCCN: n81033393
* SUDOC: 027951391

 |
**Eugenio Casimiro López López**, nado en Ourense o 18 de setembro de 1921 e finado en Madrid o 20 de decembro de 1995, foi un fiscal e político galego.

Traxectoria
-----------

De familia de orixe sarriá. Licenciado en Dereito. Pertenceu á carreira fiscal. Foi gobernador civil e xefe provincial do Movimiento de Cuenca. Delegado nacional de Xuventudes (1962), conselleiro nacional do Movimiento, procurador en Cortes (1963-1971) e director xeral de ensino primario (1968). Foi fiscal da Audiencia Provincial de Toledo (1975). En 1988 foi nomeado tenente fiscal inspector da Fiscalía Xeral do Estado.

Homenaxes
---------

Recibiu a Gran Cruz da Orde de San Raimundo de Peñafort e as grandes cruces do mérito militar, naval e aeronáutico.

### Benfeitor do concello de Sarria

Ao seu impulso débese a creación do Colexio Nacional Mixto Comarcal, hoxe Colexio de Ensino Primario "Frei Luís de Granada", e dunha Escola Fogar. Foi nomeado fillo adoptivo de Sarria, sendo obxecto dunha multitudinaria homenaxe popular, con ocasión da inauguración do Colexio.

### Colexio en Cee

O colexio público de Cee levou o seu nome ata o ano 2023, no que se cambiou polo de Colexio Público Plurilingüe Vila de Cee

### Rúas en Camariñas e Ortigueira

En Camariñas e Ortigueira hai rúas co seu nome.

Vida persoal
------------

Casou con María del Carmen Simón Albadalejo.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *ABC*
2. ↑  "Os neofranquistas de Cee non queren mudar o nome do colexio público Eugenio López". Arquivado dende o orixinal o 05 de febreiro de 2015. Consultado o 31 de xaneiro de 2017.
3. ↑  Noticia en *ABC*
4. ↑  Nomeamento no BOE
5. ↑  CEIP Eugenio López
6. ↑  Avenida de Eugenio López
7. ↑  Rúa Eugenio López

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12388176
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 63790

 |
**Eugenio Rufino Serrano de Casanova**, nado en Neda en 1841 e finado en Barcelona en 1920, foi un militar e empresario galego, coñecido por ser o impulsor da Exposición Universal de Barcelona de 1888.

Traxectoria
-----------

Fillo doo curtidor Martín Serrano, que foi alcalde de Neda en dúas ocasións, tivo oito irmáns máis. Despois de comezar a estudar en Ferrol, aos 18 anos (1859) marchou a Madrid para facer estudos de perito mercantil. Ao pouco alistouse no exército onde consegue un posto como capitán da administración militar. Tras o exilio de Isabel II, pasouse ao exército carlista e marchou a Barcelona, onde se implicou no proceso que levou á Terceira Guerra Carlista.

Antes de que estourase o novo levantamento apartouse do carlismo e marchou a París, onde creou a revista *Gazette des touristes*, dedicada ao turismo termal. Como parte das súas actividades empresariais, en 1873 acudiu á Exposición Universal de Viena, un feito que o marcou persoal e profesionalmente para toda a vida. Foi secretario da Exposición Universal de Filadelfia en 1876 e actuou como delegado rexio en todas as exposicións celebradas en Europa: Frankfurt, Bordeos, Ámsterdam, Niza, Liverpool, así como nas exposicións universais de París (1878) e de Antuerpe (1885).

Nese ano trasladouse a Barcelona coa idea de promover unha exposición universal na capital catalá, onde estableceu unha xunta organizadora na que se integra tamén o enxeñeiro ferrolán Andrés Comerma. O 11 de marzo de 1885 propúxolle ao Concello de Barcelona a organización dunha exposición universal, sen financiamento público, en troques da cesión temporal dos terreos (200.000 m²) e dos dereitos de explotación, acordo que asina o 9 de xuño co alcalde Francesc Rius i Taulet.

En 1887 Serrano Casanova demostrou a súa incapacidade para levar un proxecto desa envergadura e foi apartado do proxecto a cambio dunha indemnización. Segundo os seus biógrafos Juan Prados Tizón e Jaume Roulón Lluís, a manobra respondía a un interese do concello por controlar o proxecto, no que a burguesía local viu a posibilidade de obter cuantiosos beneficios. En maio de 1888 púidose finalmente realizar a exposición, pero sen a súa presenza. A partir dese momento converteuse en propietario de dous balnearios na provincia de Xirona.

Faleceu en 1920 en Barcelona e foi soterrado nunha foxa común no cemiterio de Montjuïc.

Vida persoal
------------

Casou e tivo un fillo. Dúas bisnetas forman o dúo musical Hermanas Serrano.

Notas
-----

1. ↑  Entrevista a Juan Prados Tizón[*Ligazón morta*], Radiofusión.
2. ↑  Eugenio Serrano de Casanova, nedense universal Arquivado 03 de setembro de 2014 en Wayback Machine. Radiofusión.
3. ↑  "El gallego que transformó Barcelona", *El País*, 25 de novembro do 2010, edición Galicia
4. ↑  PRADOS, J. e ROULÓN, J. *Serrano de Casanova, un nedense universal*, Concello de Neda, 2010.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q8846173
* WorldCat
* VIAF: 316749765
* BNE: XX5003572

 |
A **Federación Galega de Teatro Afeccionado**, FEGATEA, é a coordinadora que abrangue diversas compañías galegas de teatro afeccionado.

Fundada en 2001 polos grupos Asociación de Mulleres de Moaña, Atrezo Teatro, Teatro Aurín, Teatro de Cámara Ditea, Grupo de Teatro Escoitade, Metátase Teatro e O Trasno Novo Teatro, creouse co obxectivo de fomentar o teatro afeccionado en Galiza.

A FEGATEA promoveu a creación en 2002 do Festival Agustín Magán, a mostra de teatro afeccionado de Santiago de Compostela, que se celebra anualmente cada mes de decembro.

Os fins da FEGATEA son conseguir un circuíto de exhibición estable, crear novos festivais, programar cursos de formación e organizar xornadas e congresos que propicien a cooperación entre os diferentes sectores sociais, así como o establecemento de nexos de unión co treatro escolar, universitario e profesional de Galiza.

Compoñentes
-----------

Actualmente forman parte da FEGATEA 32 agrupacións:

* Andaravia Teatro
* Asociación Cultural ATEACO
* Trécola Teatro
* Escola de Teatro Falcatrueiros
* Grupo de Teatro Escoitade
* Teatro Aurín
* Teatro de Cámara Ditea
* Teatro Quartoescuro
* Atrezo Teatro
* Grupo de Teatro Lohengrin
* Vichelocrego Teatro
* Teatro Aforo
* Teatro Skene
* Teatro no Aramio
* Navia Teatro Escola
* Grupo de Teatro Rueiro
* Teatro Tiruleque
* Grupo de Teatro Nova Escena
* Achádego Teatro
* Centro Dramático Vilalbés
* Metátase Teatro
* O Trasno Novo Teatro
* Grupo de Teatro da Asociación de Mulleres de Moaña
* Grupo de Teatro da Biblioteca Antas de Ulla
* Grupo de Teatro Badius
* Asociación Cultural Marañao
* Teatro Atlántida de Matamá
* Asociación Teatral O Aturuxo de Melpómene
* Teatro Avresno
* Grupo de Teatro A Mámoa
* Asociación Teatral Carfax
* Hipocrita Teatro

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Web da FEGATEA
**Eugenio Vázquez Gundín**, nado en Santiago de Compostela o 27 de setembro de 1884 e finado na Coruña o 9 de maio de 1977, foi un avogado e político galego.

Traxectoria
-----------

Foi rexistrador da propiedade en Galicia, Andalucía e Cataluña e secretario da Sala de Audiencia e da Sala do Contencioso-administrativo da Coruña. De 1919 a 1926 participou na creación de sindicatos agrarios en Ortigueira e foi presidente da Federación de Sindicatos Agrícolas Católicos do Condado de Ortigueira e da Federación Católico Agraria da Coruña. Fundou e dirixiu *Acción Agraria* e colaborou en *El Ideal Gallego* e *A Nosa Terra*. Militante de Acción Popular, foi elixido deputado pola provincia da Coruña nas Eleccións xerais de 1933 nas listas da CEDA. A súa actividade parlamentaria caracterizouse por defender o que el consideraba como os intereses de Galicia, moitas veces rompendo a disciplina do partido, como o 15 de novembro de 1935 cando defendeu os intereses dos pescadores galegos. Aínda que figurou inicialmente na candidatura de dereitas ás eleccións de febreiro de 1936, finalmente non chegou a presentarse.

Obras
-----

Candidatura dereitista da provincia da Coruña para as eleccións de febreiro de 1936.
* *Estudios prácticos de la nueva Ley de Arrendamientos rústicos*, Madrid, 1941.
* *Arrendamientos rústicos y urbanos*, 1967.
* *Sospiros do corazón*, 1967.
* *Os meus cantares*, 1968.
* *Cantos e fábulas*, 1970.
* *Amor y humor*, 1974.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* *Dicionario biográfico de Galicia* **3**. Ir Indo Edicións. 2010-2011. p. 295.
* *Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada* (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8.
* Fernández del Riego, F. (1992) [1990]. *Diccionario de escritores en lingua galega* (2ª ed.). Do Castro. p. 451. ISBN 84-7492-465-0.
* Vilavedra, Dolores, ed. (1995). *Diccionario da literatura galega. Autores* **I**. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-8288-019-5.

### Ligazóns externas

* Organización y poder en la CEDA gallega de Emilio Grandío Seoane

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q11921212
* BNE: XX1475172
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 117930

 |
Os dicionarios definen o termo **explicar** como declarar ou expor calquera materia, doutrina ou texto difícil, con palabras moi claras para facelos perceptibles.

Características
---------------

O primeiro comentario que suxire dita definición refírese á aparición da palabra ‘expor’. De feito, explicar e expor son dous verbos que expresan conceptos relacionados estreitamente; ata o punto de que a miúdo se empregou explicación e exposición para facer referencia a unha mesma clase de secuencias. Pero non son o mesmo. Expoñer equivale a informar, é dicir, transmitir datos cun alto grao de organización e xerarquización; mentres que explicar é unha actividade que, partindo dunha base expositiva ou informativa necesariamente existente, se realiza con necesidade demostrativa.

A finalidade ou a intención da **explicación** é outra cuestión a tratar. Da definición previa de ‘explicar’ (expor... con palabras moi claras...) dedúcese que a finalidade da explicación é facilitar a comprensión ou o coñecemento do texto ou materia. Está claro, logo, que as secuencias explicativas non se limitan a informar ou expor, senón que queren facer comprender, pois a explicación é o texto didáctico por excelencia.

Tamén convén sinalar que a explicación non pretende transmitir conviccións nin condutas. A diferenza da argumentación, que emprega estratexias retóricas adecuadas para convencer a alguén da bondade dunha tese, a explicación é neutra e obxectiva e nela non hai vontade de persuadir, senón de facilitar os elementos necesarios para a doada comprensión.

Algúns estudosos defenden a existencia da explicación como prototipo de secuencia textual, do mesmo xeito que a argumentación, exposición, narración e descrición, mais existe unha dificultade: a chamada heteroxeneidade conceptual, é dicir. A presenza de diferentes tipos de secuencias nun mesmo texto, pois a explicación aparece a miúdo compartindo espazo textual coa narración, descrición e argumentación. Nestes casos, a finalidade con que se escribiu o texto diranos se a secuencia dominante é explicativa ou se serve de apoio a outra secuencia dominante.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Descrición técnica
* Texto
* Lingüística textual

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q7958
* EBID: ID
* GEC: 0182587
* GND: 4015293-5
* LCCN: sh85046453

 |
Pazo de Hermida.
A **Federación Republicana Gallega** (**FRG**) foi unha plataforma política que se argallou na xuntanza, coñecida como o Pacto de Lestrobe, celebrada o 26 de marzo de 1930 no Pazo de Hermida entre partidos e personalidades republicanas galegas.

Traxectoria
-----------

A FRG agrupaba catro organizacións: a ORGA, o Partido Radical, o Partido Radical Socialista e o Partido Republicano Federal. Esta plataforma pretendía establecer unha estratexia conxunta e autónoma dos republicanos galegos e designou a Santiago Casares Quiroga como o representante galego na xuntanza dos republicanos españois que se celebrou en Donostia o 17 de agosto de 1930, o Pacto de San Sebastián que tiña como finalidade elaborar o programa dun futuro goberno provisorio da república.

Nos meses anteriores á proclamación da república, a FRG organizou mobilizacións de masas contra o goberno do xeneral Berenguer e participou nas eleccións do 12 de abril de 1931 en coalición co PSOE, conseguindo vencer na maioría das cidades. Tras a proclamación da república a disparidade de estratexias no seo da FRG leva á marcha dos partidos minoritarios dela, permanecendo tan só a ORGA no seo da FRG. Nas eleccións a Cortes Constituíntes a ORGA presenta os seus candidatos baixo as siglas da FRG que manterá ata abril de 1932.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Avilés Farré, Juan (2006). *La izquierda burguesa y la tragedia de la II República* (en castelán). Madrid: Comunidad de Madrid. Publicaciones Oficiales. ISBN 978-8445128817.
* Alfonso Bozzo, Alfonso (1976). *Los partidos políticos y la autonomía en Galicia 1931-1936*. Col. Arealonga (en castelán). Madrid: Akal. ISBN 9788473391351.
* De la Granja, José Luis; Beramendi, Justo; Anguera, Pere (2003). *La España de los nacionalismos y las autonomías* (en castelán). Madrid: Síntesis. ISBN 84-7738-918-7.
**Francisco Javier Rodríguez Gil**, nado en Bermés (Lalín) o 17 de abril de 1797 e finado en Santiago de Compostela o 19 de xullo de 1857, foi un filólogo galego, autor do primeiro dicionario galego moderno.

Traxectoria
-----------

*Diccionario Gallego-Castellano* (PDF).
Sobriño de Xosé Rodríguez González (coñecido como *Matemático Rodríguez*), naceu en Bermés en 1797. Cursou estudos eclesiásticos e xa ordenado sacerdote conviviu en Santiago de Compostela co seu tío, Xosé Rodríguez González, que influíu no seu talante liberal e no seu empeño en dignificar o galego. Foi membro destacado e bibliotecario da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago, e tamén rexentou algún tempo a biblioteca da Universidade.

O dicionario galego castelán
----------------------------

Dedicouse a recompilar un vocabulario galego, seguindo de cerca ao Padre Sarmiento e publicou varias entregas na revista *Galicia. Revista Universal de este Reino*, editada na Coruña polos irmáns De la Iglesia. Cando Francisco morreu, Antonio de la Iglesia recompilou as súas notas e publicounas en 1863.

Este primeiro dicionario galego, que conta con 3.834 entradas, aínda que só 2.184 son da autoría de Francisco Javier Rodríguez, foi a base dos publicados despois por Cuveiro Piñol e Marcial Valladares.

Notas
-----

1. ↑  Antón Santamarina *Los diccionarios gallegos y su versión electrónica* en Germà Colón e Lluís Gimeno (eds.) *Els noms i els conceptes: noves tendències en l'estudi del lèxic*. Universitat Jaume I, 2006, páxina 197
2. ↑  No manuscrito orixinal hai ademais 1.256 entradas sen definición segundo Santamarina

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Vázquez Crespo, Armando; González Alén, Daniel (1989). *A Comarca do Deza*. Pontevedra: Deputación Provincial. pp. 506–507. ISBN 84-89690-21-9.

### Ligazóns externas

* Vázquez Crespo, Armando: «O filólogo de Bermés» 6/10/2016, *Faro de Vigo*.
**Explorer 20** (non confundir co satélite do mesmo nome que non chegou a alcanzar órbita por fallo do seu foguete lanzador, un Delta B), tamén coñecido como **IE-A** (acrónimo de *Ionospheric Explorer A*) e **TOPSI**, foi un satélite artificial da NASA lanzado o 25 de agosto de 1964 mediante un foguete Scout X4 desde a Base Vandenberg da Forza Aérea.

Características
---------------

Explorer 20 foi lanzado coa misión de estudar a distribución de electróns, a densidade iónica e a temperatura da ionosfera terrestre, así como estimar o ruído a niveis entre 2 e 7 MHz ó longo da súa órbita. Como instrumentos levaba unha sonda ionosférica de seis frecuencias e unha sonda iónica.

O satélite tiña forma de cilindro curto rematado nos dous extremos por sendos conos truncados. A sonda iónica, situada no extremo dun mastro curto, saía do cono superior. As seis antenas (formadas por tres dipolos) da sonda ionosférica sobresaían do ecuador do satélite. Un dos pares de antenas medía 18,28 m de lonxitude por cada antena, mentres que as restantes catro medían 9,14 m. Explorer 20 estabilizábase mediante xiro, a 1,53 r.p.m. co eixo de xiro contido no plano orbital. Un ano despois a velocidade de xiro quedou reducida a 0,45 r.p.m.

Explorer 20 non levaba grabadora a bordo, polo que os datos só podían recollerse en tempo real nas proximidades dunha estación terrestre. As estacións estaban distribuídas para recoller datos sobre os 80 graos oeste, ademais de disporse de estacións en Hawai, Singapur, o Reino Unido, Australia e diversas zonas de África. Os datos eran transmitidos polo satélite en períodos de media hora a catro horas segundo a enerxía dispoñible. A misión funcionou ben durante uns 16 meses.

Notas
-----

1. 1 2 3 4 5  N2YO (2011). Real Time Satellite Tracking, ed. "EXPLORER 20" (en inglés). Consultado o 20 de abril de 2013.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  NASA (27 de marzo de 2013). "IE-A" (en inglés). Consultado o 20 de abril de 2013.
3. ↑  "Letter dated 12 October 1964 from the Permanent Representative of the United States of America addressed to the Secretary-General" (PDF). *COMMITTEE ON THE PEACEFUL USES OF OUTER SPACE* (64-21944): 2. 16 de outubro de 1964. Consultado o 20 de abril de 2013.
4. ↑  Claude Lafleur (2010). "Explorer 20 / IE-A / TOPSI" (en inglés). Consultado o 20 de abril de 2013.
5. 1 2 3 4 5 6  Gunter Dirk Krebs (2013). Gunter's Space Page, ed. "Explorer: IE A (TOPSI, S 48)" (en inglés). Consultado o 20 de abril de 2013.
6. 1 2 3 4  Mark Wade (2011). "IE" (en inglés). Consultado o 20 de abril de 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3736073
* NSSDC ID: 1964-051A
* SCN: 00870

 |
O **Extremadura Unión Deportiva** foi un club de fútbol español da cidade de Almendralexo, na provincia de Badaxoz. Foi fundado en 2007 e xogou por última vez no grupo I da Primeira División RFEF.

Historia
--------

O club foi fundado en 2007, cando o CF Extremadura estaba a piques de desaparecer. Comezou a súa andaina na derradeira división do fútbol extremeño, naquel entón a Primeira Rexional de Estremadura. Ao final da súa primeira tempada en competición logrou o seu obxectivo de ascender de categoría, ademais folgadamente, distanciando ao segundo clasificado en 11 puntos. 

Na tempada 2008-2009 competiu na Rexional Preferente de Estremadura, onde fixo unha espectacular campaña, xa que, tres datas antes do remate do torneo logrou conseguir o campionato e ascender á Terceira División. Desde que comezase a competición, por setembro, o club azulgrana mantívose sempre en postos de liguiña de ascenso á Segunda División B Española. Ao terminar a campaña acabou en terceira posición con 79 puntos, meténdose así nos "play-off" de ascenso. Na primeira fase da liguiña eliminou o Novelda, sendo válido o gol de Neto en terreo valenciano tras o empate a cero da ida no Estadio Francisco de la Hera. A segunda fase da liguiña tamén tivo un final exitoso para os de Juan Marrero, que lograron pasar á terceira e última fase, ante o Mairena, cultivando un empate a dous no partido de volta tras o empate a cero en terreo estremeño. O último chanzo, correspondente á terceira fase de liguiña de ascenso, era o Atlético Mancha Real. O partido de ida tocou na casa, que a pesar do resultado, catro goles a dous, foi un partido enmarañado e difícil. Co empate a cero no partido de volta os azulgrana conseguiron o ascenso á Segunda División B española.

Tras moitas temporadas competindo e debido aos problemas económicos que arrastraba o club foi excluído da competición debido a unha incomparecencia por folga ante o Racing Club de Ferrol. O luns 28 de febreiro del 2022, Manuel Franganillo compareceu ante os medios comentando que o club desaparecía e era levado a liquidación.

Uniforme
--------

* **Uniforme titular**: Camiseta azulgrana, pantalón azul e medias azulgranas a raias horizontais.
* **Uniforme alternativo**: Camiseta branca, pantalóns verdes e medias verdes.

Estadio
-------

*Artigo principal**:* Estadio Francisco de la Hera.

Datos do club
-------------

* **Tempadas en 1ª**: 0
* **Tempadas en 2ª**: 1 (incluída a 2018/19)
* **Tempadas en 2ªB**: 3
* **Tempadas en 3ª**: 6
* **Tempadas en Rexional Preferente**: 1
* **Tempadas en Primeira Rexional**: 1

Palmarés
--------

* **Terceira División** (1): 2012–13
* **Rexional Preferente de Estremadura** (1): 2008–09
* **Primeira Rexional de Estremadura** (1): 2007–08

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Club de Fútbol Extremadura

### Ligazóns externas

* Sitio web oficial Arquivado 09 de abril de 2020 en Wayback Machine.
* Historia recente do CF Extremadura e Extremadura UD (Web non oficial)


1. ↑  "Franganillo certifica la liquidación del Extremadura". *Hoy* (en castelán). 2022-02-28. Consultado o 2022-02-28.
A **fala dos mariñeiros de Cromarty** é un pequeno dialecto en vías de extinción do scots dórico.

Distribución
------------

En Cromarty, unha viliña de pouco máis de 700 habitantes, coexisten no mesmo espazo os tres dialectos dóricos (os outros dous son a fala dos labregos de Cromarty e a fala dos vilegos de Cromarty), o inglés e, ademais, ao ser Cromarty unha vila da área municipal da Terra Alta, co gaélico escocés a un nivel teórico e escolar.

A fala dos mariñeiros de Cromarty é coñecida unicamente por dous usuarios, os irmáns octoxenarios Robert Hogg e Gordon Hogg. Fálana entre si e tamén con xente que non domina esta fala, pero que poden chegar a entendela.

Historia
--------

A fala dos mariñeiros naceu como especialización, fundamentalmente léxica, do dialecto dórico dentro da comunidade da vila dedicada á pesca. A razón de por que nesta pequena vila situada ao norte de Inverness se ten acadado un elevado grao de especialización lingüística hai que buscala no illamento: Cromarty está completamente illada por terra de calquera outro falante de dórico, que chegaron aquí por mar.

A fala dos mariñeiros comezou a decaer co devecer da industria do peixe da vila.

Características
---------------

Algunhas particularidades dos dialectos de Cromarty:

* Cando unha consoante oclusiva velar precede un /u:/, a vogal central muda a /i:/. Exemplos: *geed* (esc. *gud*, g. *bo*), *skeel* (esc. *school*, g. *escola*)
* Cando unha vogal tónica /o:/ é seguida de /r/, ditonga. Exemplos: *fyoord* (esc. *ford*, g. *achado*), *myoor* (esc. *moor*, g. *nevarada*).
* O ditongo inicial /wi/ muda a /wu/. Exemplos: *wusker* (esc. *whisker*, g. *brisa*), *wutch* (esc. *witch*, g. *meiga*)
* O grupo consonántico inicial /kn/ muda a /kr/. Exemplos: *kree* (esc. *knee*, g. *xeonllo*), *krife* (esc. *knife*, g. *coitelo*)
* Variabilidade nas aspiracións iniciais. Exemplos: *oos* (esc. *hoose*, g. *casa*), *hile-oos* (esc. *ail-hoose*, gl. *cervexaría*).

Notas
-----

1. ↑   Anyone here speak Cromarty fisher? The Guardian
2. ↑  Brothers put in a geed wyord to save an ancient Scottish dialect from extinction. The Scotsman. 21 de febreiro de 2007.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Cántiga popular na fala dos mariñeiros de Cromarty Arquivado 27 de setembro de 2007 en Wayback Machine.
Fakir Mohan Senapati
**Fakir Mohan Senapati**, nado en Mallikashpur o 13 de xaneiro de 1843 e finado o 14 de xuño de 1918, foi un escritor indio, considerado o pai da literatura moderna en oriya.

Traxectoria
-----------

Foi profesor en Balasore ata que en 1871 o superintentende dos estados tributarios nomeouno dewan de Nilgiri , posto que tamén ostentou despois en Dompara, Daspallah e Palalahara. En 1868 estableceu unha editorial en Balasore que publicou varias revistas e deu ao prelo varios libros de texto en oriya da súa autoría. Foi un incansable activista na preservación da lingua oriya

Obra
----

### Novelas

Aínda que traduciu obras clásicas en sánscrito ao oriya e escribiu poesía, Mohan é sobre todo un novelista. As catro novelas de Fakir Mohan, escritas entre 1897 e 1915, reflicten as condicións socioculturais dos séculos XVIII e XIX en Orissa. Mentres *Chha maana Atha Guntha*, *Mamu* e *Prayaschita* exploran as realidades de vida social nas súas múltiples dimensións, *Lachhama* é unha novela histórica que se desenvolve durante a época anárquica que en Orissa supuxeron as invasións maratas do século XVIIII. *Chha maana Atha Guntha* explora a explotación dos campesiños polos terratenentes e constitúe a primeira novela relevante en oriya. Tamén foi o autor da primeira autobiografía en oriya, *Atma Jeevan Charita*.

### Relatos

*Rebati* (1898) está considerado o primeiro relato moderno en oriya, é a historia dunha moza inocente que desexa educarse nunha aldeano contexto dunha sociedade conservadora. Outros relatos seus son "Patent medicine", "Daka Munshi", "Adharma Bitta" ou "Randipua Ananta".

### Poesía

Escribiu un poema longo, *Utkala Bhramanam* que apareceu en 1892. Escrito nun estilo satírico trata da situación da Orissa daquel tempo.

Notas
-----

1. ↑  J. K. Samal e Pradip Kumar Nayak (1996) *Makers of Modern Orissa: Contributions of Some Leading Personalities of Orissa in the 2nd Half of the 19th Century* Abhinav Publications, p. 57
2. ↑  Jitendra Narayan Patnaik *Life and Times of Fakirmohan Senapati* Arquivado 20 de setembro de 2016 en Wayback Machine. *Orisha Review*, febreiro-marzo 2008
3. ↑  About Fakir Mohan Senapti Arquivado 17 de setembro de 2016 en Wayback Machine. FMU NAAC SSR 2015-
4. 1 2  Mayadhar Mansinha *History of Oriya Literature* Sahitya Akademy:Delhi, p. 182
5. ↑  Meenakshi Mukherjee (2002) *Early Novels in India*. Sahitya Akademi, p. 240

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3635656
* WorldCat
* VIAF: 47572880
* BNE: XX5273356
* CiNii: DA15435368
* Europeana: ID
* FAST: 3277
* GND: 119490803
* IMDb: nm3390297
* ISNI: 0000 0000 8224 7621
* LCCN: n50011076
* NTA: 239642546
* OL: OL2837A
* SUDOC: 19446587X

 |
O **Fairchild-Republic A-10 Thunderbolt II**, coñecido tamén como ***Warthog***, é o primeiro avión de combate norteamericano construído especialmente para dar soporte aéreo ás forzas terrestres, é un avión sinxelo, sólido e eficaz. O prototipo realizou o primeiro voo o 10 de maio de 1972, os primeiros avións destináronse á base militar aérea de Davis-Monthan en Arizona en outubro de 1975.

As forzas aéreas non acolleron con entusiasmo os A-10 Thunderbolt II, xa que apostaban polos bombardeiros de grande altitude e os F-15 e F-16, e preferían o apoio aéreo de helicópteros. O A-10 Thunderbolt II estaba pensado para misións lentas de baixa altitude as que se poderían dar contra tanques soviéticos na Europa Oriental.

O A-10 está deseñado en torno ao GAU-8 Avenger, un potente canón automático que forma o principal armamento do aparato. O casco do avión incorpora uns 540 kg de blindaxe e o seu deseño está pensado para dar prioridade á supervivencia do avión, coas medidas de protección necesarias para permitir á aeronave permanecer no aire incluso despois de sufrir danos significativos.

Participou en operacións de combate na Guerra do Golfo, nos conflitos de Bosnia e Kosovo, na Guerra de Afganistán e na Guerra de Iraq. Despois de ser modernizado en varias ocasións, está previsto que o A-10 non sexa substituído polo novo F-35 Lightning II ata o ano 2028 ou incluso despois.

Variantes
---------

YA-10AVariante de pre-produción. Fabricáronse 12.
A-10AVersión monopraza de ataque a terra e apoio aéreo próximo.
OA-10AA-10A usados para control aéreo avanzado.
YA-10B Night/Adverse WeatherPrototipo experimental de dúas prazas, para traballos nocturnos e en malas condicións meteorolóxicas. O único YA-10B foi convertido a partir dun A-10A.
A-10CA-10A actualizados co programa Precision Engagement (PE).
A-10PCASVariante non tripulada proposta para ser desenvolvida por Raytheon e Aurora Flight Sciences como parte do programa DARPA.

Notas
-----

1. ↑  Donald and March 2004, pp. 9-10
2. ↑  Jenkins 1998, pp. 92-93
3. ↑  Donald e March 2004, pp. 12, 16
4. ↑  "Not Fade Away". *Air Force Magazine* (en inglés). Consultado o 2022-03-21.
5. ↑  "Unmanned version of A-10 on way". *www.spacedaily.com*. Consultado o 2022-03-21.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Festival Aéreo de Vigo

### Ligazóns externas

* Warthog Territory (en inglés) Arquivado 04 de maio de 2009 en Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q192443
* EBID: ID
* GND: 4209475-6
* LCCN: sh85000014
* NKC: ph305467

 |
Unha **exostose** é unha formación de óso novo na superficie dun óso. As exostoses poden causar dor crónica que varía desde suave a moi severa e debilitante, dependendo da forma, tamaño, e localización da lesión. Atópanse xeralmente nas costelas en forma de pequenas excrecencias, aínda que tamén poden aparecer lesións de maior tamaño nos nocellos, xeonllos, ombreiros e cadeiras. Son moi raras nos ósos do cranio. 

As exostoses en ocasións presentan forma de esporón, tales como os esporóns calcáneos. 

As infeccións óseas poden provocar exostoses nos ósos adxacentes. O pé de Charcot tamén causa tipicamente estas exóstoses, que poden chegar a ser clinicamente significativas.

Osteofitos
----------

Os osteofitos son protusións óseas que aparecen secundariamente á dexeneración articular producida pola artrose ou osteoartrite. Con todo, non se diferencian significativamente das exostoses.

Rexistro fósil
--------------

Atopáronse exostoses en ósos fósiles, estudados polos paleopatólogos, especialistas en lesións e enfermidades antigas. Existen rexistros de exostoses en múltiples especies de dinosauros, tales como *Acrocanthosaurus atokensis*, *Albertosaurus sarcófago*, *Allosaurus fragilis*, *Gorgosaurus libratus*, e *Poekilopleuron bucklandii*.

Tipos
-----

* Exostose oral.
* Nocello de futbolista (exotose do astrágalo).
* Exostose múltiple hereditaria (HME)
* Exostose sublingual.
* Oído de surfeiro (exostosis da canle auditiva externa).
* Torus mandibularis.
* Torus palatinus.

Notas
-----

1. ↑  Page 171 in: *Diagnosis and Management of Lameness in the Horse*. 2010. ISBN 9781437711769.
2. ↑  "The Medico-chirurgical Review and Journal of Medical Science, Volume 44" (en inglés). 1 de xaneiro de 1844.
3. ↑  Molnar, R. E. 2001, Theropod paleopathology: a literature survey: In: Mesozoic Vertebrate Life, edited by Tanke, D. H. and Carpenter, K. Indiana University Press, p. 337-363.
4. ↑  "Current paediatric orthopaedic practice in hereditary multiple osteochondromas of the forearm: a systematic review". 21 de marzo de 2018. PMC 5863686. PMID 29565244. doi:10.1051/sicotj/2018002.
5. ↑  "Hereditary Multiple Osteochondromas". 21 de novembro de 2013. Consultado o 24 de maio de 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1384176
* EBID: ID
* JSTOR: exostoses
* MAG: 2776088157

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* DiseasesDB: 18621
* DOID: DOID:203
* GPnotebook: -1691025402
* HPO: HP:0100777
* MeSH: D005096
* MeSH: C05.116.540.310
* NCIt: C3029
* Patientplus: Diaphyseal-Aclasis
* UMLS: C1442903

 |
**Celia Brañas Fernández Miranda**, nada na Coruña o 20 de maio de 1880 e finada na mesma cidade o 12 de xuño de 1948, foi unha científica galega.

É considerada unha pioneira na incorporación da muller á cultura científica.

Traxectoria
-----------

Foi filla de Consuelo Fernández Miranda e do periodista, escritor e farmacéutico Gonzalo Brañas Sánchez-Boado. Comezou a traballar en 1908 como profesora auxiliar na Escola Normal da Coruña. En 1911 converteuse en profesora titular e foi directora da escola en varias ocasións ata a súa xubilación en 1946.

En 1919 participou como poñente no Primeiro Congreso de Estudos Galegos, organizado polo Instituto de Estudios Gallegos da Coruña, no que defendeu o tema da *importancia que para a rexión galega tería a creación dunha estación de bioloxía mariña na Coruña e os medios prácticos para establecela*. Un ano máis tarde logrou que o Museo Nacional de Ciencias Naturais de Madrid organizase un curso de bioloxía mariña na Coruña. Este curso foi o precursor da creación en 1932 da estación biolóxica de Marín.

Vida persoal
------------

Foi irmá do tamén científico Gonzalo Brañas Fernández.

Notas
-----

1. ↑  Necrolóxica en *La Voz de Galicia*, 19-6-1948, p. 5.
2. 1 2 3  "La labor precursora de Celia Brañas Fernández en la incorporación de la mujer a la cultura científica" (en castelán). Consultado o 12 de febreiro de 2017.
3. ↑  Unha ducia de... mulleres científicas galegas, en *Praza Pública*.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Fraga Vázquez, Xose A. (2015). "Celia Brañas Fernández". *Álbum da Ciencia. Culturagalega.org.* (Consello da Cultura Galega). Consultado o 6-2-2017.

### Outros artigos

* *A ciencia ten nome de muller* (en Wikibooks)

### Ligazóns externas

* La labor precursora de Celia Brañas Fernández en la incorporación de la mujer a la cultura científica *(en castelán)*. Consultada o 06-03-2018.
* Xosé A. Fraga: Unha pioneira na incorporación da muller á cultura científica na Coruña *La Opinión. A Coruña*. 08-11-2015. Consultada o 06-03-2018.
Existo anima á súa amante a matar a Agamenón na obra
*Clytemnestre vacilando antes de matar ao durmido Agamenón* (1817) de Pierre-Narcisse Guérin
Na mitoloxía grega **Existo** é o fillo de Tiestes e a súa filla Pelopia e o asasino de seu pai adoptivo Atreo e o seu medio irmán Agamenón.

Nacemento
---------

Tiestes, expulsado de Micenas, diríxese ao Oráculo de Delfos co afán de se vingar do seu irmán Atreo quen mandara matar os seus fillos todos. O oráculo predí que só un fillo nada da unión entre el e a súa filla Pelopia o podería vingar. Tiestes vai a Sición, onde a súa filla era sacerdotisa de Atenea e pupila do rei. Unha tarde, levando unha máscara para que non o recoñecese, viólaa cando estaba fóra do templo. Semanas despois Atreo casa con Pelopia e esta ao dar a luz abandona o neno que uns cabreiros recollen, recibindo o nome de Existo ( en grego *Αίγισθος* de *aigos*, cabra). Ao saber Atreo o que pasaba mandou buscalo para levalo ao palacio como o seu terceiro fillo, xunto a Agamenón e Menelao.

Morte de Atreo
--------------

Anos máis tarde por orde de Atreo, Agamenón e Menelao partiron cara a Delfos na procura de seu tío Tiestes, atópano por casualidade, captúrano e lévano a Micenas. O rei ordena a Existo, que entón tiña sete anos, matar a Tiestes na prisión pero este reconéceo e pídelle que antes de o matar traia a súa nai, revelándolle o secreto da súa filiación. Pelopia non o pode soportar e mátase. Logo da morte de súa nai fai crer a Atreo que matou a Tiestes pero cando ten oportunidae mata a Atreo, colocando a Tiestes no trono e expulsa a Agamenón e Menelao. Tempo despois, Agamenón, o rei lexítimo coa axuda de Tíndaro, rei de Esparta, recupera o trono mais perdoa a Existo.

Morte de Existo nun enócoe do século IV a.C.

Guerra de Troia
---------------

Oposto á expedición grega, Existo non segue a Agamenón á guerra de Troia e durante a súa ausencia seduce a Clitemnestra, dona de Agamenón. Ao rematar a guerra e volver Agamenón, os dous amantes mátano xunto coa súa escrava Casandra. Durante sete anos os dous amantes dirixen a cidade ata que Orestes consegue vingar a seu pai matándoos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q212091
* WorldCat
* VIAF: 316449884
* BMT: 56888
* BNF: 16549759f
* EBID: ID
* GEC: 0023575
* SUDOC: 238339297

 |
**Celestino Poza Pastrana**, nado en Pontevedra o 2 de setembro de 1903 e finado na mesma cidade o 25 de abril de 1971, foi un médico e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Celestino Poza Cobas. Rematou a carreira de Medicina na Universidade de Madrid interno na Residencia de Estudiantes. De regreso a Pontevedra sacou praza como médico no Hospital Provincial, e foi presidente do Partido Radical Socialista. Detido, estivo preso en San Simón e protagonizou un plante ao negarse a confesarse cos curas da cadea. Foi destituído como médico. Volveu ser detido en 1947 acusado de pertencer á Unión de Intelectuais Libres. En 1951 foi reposto como cirurxián no Hospital Provincial e reemprendeu a súa carreira profesional con éxito. Logo dun accidente de tráfico ocorrido en Combarro (Poio) canda súa muller Isolina Méndez Rodríguez, faleceron as poucas horas.

Vida persoal
------------

Casou con Aurelia Couto Mallén, finada en 1938. Casou en segundas nupcias con Isolina Méndez Rodríguez, irmá de Benito Méndez Rodríguez.

Notas
-----

1. ↑  *La Voz de Galicia*, 27-4-1971, p. 4.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 27-4-1971, p. 12.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Isolina Méndez Rodríguez

### Ligazóns externas

* Celestino Poza, el republicano que sostuvo el pulso al franquismo
* Homenaje a Celestino Poza

* 

* Celestino Poza Pastrana na páxina web *Nomes e Voces*.
Caricatura de Charles Darwin, que salienta a súa barba, cellas e calvicie ao tempo que lle dá trazos de mono. Os primeiros son trazos físicos e o último fai referencia á súa teoría da evolución.
Unha **caricatura** é un retrato que esaxera ou distorsiona a esencia, ben dos caracteres físicos, ben dos éticos, dunha personaxe mediante procedementos moi diversos (contrastes, técnicas de degradación, léxico,...), mais creando un parecido facilmente identificábel.

Na maioría dos casos as caricaturas son cómicas ou satíricas e mesmo poden ser ruíns, crueis, hilarantes,... Cando a distorsión da realidade é aberrante chégase ó esperpento.

Exemplos literarios
-------------------

* *O porco de pé* de Vicente Risco

Termos relacionados
-------------------

* Retrato
* Etopeia
* prosopografía
* Descrición
* Personaxe

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* O Pai Galego da caricatura na Arxentina

---

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Este artigo sobre literatura é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q482919
* AAT: 300015634
* BNCF: 8986
* BNE: XX526067
* BNF: 119777107
* EBID: ID
* GND: 4029670-2
* HDS: 015855
* LCCN: sh85020312
* NDL: 00563782
* PSH: 11769

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Identificadores | 
* MeSH: D019492
* MeSH: V01.185.500

 |
A **exoderme** é un tecido vexetal situado nas raíces de moitas plantas anxiospermas xusto debaixo da epiderme, formado pola(s) última(s) capa(s) de células do córtex, que están diferenciadas dun modo especial. A exoderme é un tecido protector, xa que as paredes das súas células están impregnadas de suberina, que forma laminiñas de suberina na parede primaria ou bandas de Caspary. As laminiñas de suberina poden estar cubertas por máis capas de celulosa ou estar lignificadas. A exoderme pode estar acompañada de esclerénquima inmediatamente subxacente. Nalgúns casos as láminas de suberina non son tan evidentes. As células están dispostas de modo moi compacto. Nalgunhas exodermes as células son todas iguais, alongadas e suberificadas como se describiu, pero algunhas plantas (*Allium*, *Asparagus*) teñen, ademais das anteriores, un segundo tipo de células exodérmicas, curtas e sen suberificar.

A exoderme ten características similares á endoderme (tecido máis interno). A función da exoderme é impedir o paso de auga polo apoplasto (espazos entre as células) e limitalo ao simplasto (atravesando o citoplasma das células). Proporciona protección contra a perda de auga na raíz e tamén serve de defensa contra a entrada de microorganismos.

No talo poden atoparse tamén ás veces capas subepidérmicas protectoras chamadas hipoderme, e este termo tense aplicado tamén á exoderme (hipoderme do talo e hipoderme da raíz), pero en xeral prefírese chamar exoderme á da raíz, porque ten características distintivas.

Notas
-----

1. ↑  Esau, K. 1976. Anatomía Vegetal. Omega. Páxinas 525-526. ISBN 84-282-0169-2.
2. ↑  Raven, Peter H. Ray F. Evert, Susan E. Eichhorn. (2005) Biology of Plants. 7th Edition. W.H. Freeman and Company Publishers

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Suberina
* Endoderme
* Epiderme

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q467724
* MAG: 2779710023

 |
**Celestino Pichel Bouzas**, nado en Viascón (Cerdedo-Cotobade) en 1926, é un gaiteiro galego.

Traxectoria
-----------

Emigrou a Uruguai en 1953, onde vive dende entón. Está considerado como o gaiteiro de máis idade de América. Despois de chegar a Montevideo vinculou a súa actividade musical coa Casa Gallega de Montevideo. Foi fundador e tesoureiro do Centro Pontevedrés de Montevideo. Dende 1990 dirixe a escola e o grupo de gaitas do Ballet Folclórico Obradoiro. Celestino Pichel é curmán de Ricardo Portela, o gaiteiro de Viascón..

Recoñecementos
--------------

No ano 2009 a Deputación de Pontevedra outorgoulle o premio Entreculturas, que recoñece o labor de persoas e entidades no eido da defensa do emigrante e da cultura galega.

Notas
-----

1. ↑  Reportaxe sobre a emigración galega en Uruguai e Celestino Pichel Arquivado 17/10/2007, en Wayback Machine. no programa da TVG *Alalá*, 24 de novembro de 2008.
2. ↑  Acta do xurado cualificador do premio Entreculturas 2009

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12385889
* Autoresuy: 5029

 |
**Caridad Zazo Cardeña**, nada en Villaluenga de la Sagra, Toledo, o 22 de xaneiro de 1945, é unha xeóloga española, especializada nos cambios do nivel do mar no Cuaternario. É profesora investigadora do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) no Museo Nacional de Ciencias Naturais de Madrid. Desde 2015 é membro numerario da Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais.

Traxectoria
-----------

Licenciouse en 1968 en Ciencias Xeolóxicas pola Universidade Complutense de Madrid, onde tamén se doutorou en 1980. Entre 1984 e 1988 foi profesora titular do Departamento de Xeomorfoloxía e Xeotectónica da Facultade de Ciencias Xeolóxicas. Desde 1986 pertence ao CSIC, primeiro como colaboradora, desde 1989 como investigadora científica e, desde 1991, como profesora investigadora no Museo Nacional de Ciencias Naturais.

Desde 1990 foi vicepresidenta e de 1992 a 1994 presidenta da Sociedade Española de Xeomorfoloxía.

Desde 1992 é presidenta do Comité Español da Unión Internacional para a Investigación do Cuaternario (INQUA), organización na que tamén pertenceu a diversos comités e subcomités internacionais.

Premios e honras
----------------

* 2009: "Golden Chondrite of Merit", Centro de Investigaçao Marinha e Ambiental (CIMA) da Universidade do Algarve (Portugal)
* 2011: «Arquero de Ouro», medalla nº 2, Asociación Española para el Estudio del Cuaternario (AEQUA)

Notas
-----

1. 1 2 3 4  Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas y Naturales (2015). "Excma. Sra. D.ª Caridad Zazo Cardeña". Académicos. Arquivado dende o orixinal o 6 de agosto de 2016. Consultado o 18 de abril de 2015.
2. ↑  AEQUA Premio Arquero de Oro.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q19803966
* WorldCat
* VIAF: 166041679
* BNE: XX4583899
* Dialnet: 319189
* ISNI: 0000 0001 1794 3046
* LCCN: nr92034810
* ORCID: 0000-0002-1756-7586
* ResearchGate: Cari-Zazo
* ResearcherID: H-4473-2015
* SUDOC: 128046805

 |
O **estilo literario** fai referencia a toda a serie de recursos literarios que definen o feitío dun texto.

Características
---------------

Pode retrotraerse ós comezos do pensamento literario en Europa. Aparece en conexión coa retórica antes que coa poética ó entenderse na tradición clásica como técnica de persuasión ligada á oratoria. A antiga retórica distinguía entre a oratoria forénsica, política e cerimonial, e cada unha delas respondía a unha ocasión concreta e a un repertorio particular de mecanismos destinados a facer funcionar o discurso adecuadamente.

Aristóteles na súa *Retórica* (Libro III) e Quintiliano nas súas *Institucións da oratoria* (Libro VIII) dan conta dos medios (o vocabulario apropiado, o tipo de sintaxe e as figuras retóricas) que poden ser utilizados para conseguir determinados efectos estilísticos. O ton desta retórica é prescritivista: proporciónanse instrucións destinadas a unha composición efectiva.

Incluso Longinus, que se amosa preocupado polas fontes morais e espirituais do sublime se revela fundamentalmente interesado polas figuras de estilo polo que poden ser conseguidos.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2243831
* BNCF: 29293
* BNF: 11976573b
* FAST: 1136323
* GND: 4074271-4
* JSTOR: literary-style
* LCCN: sh85129379
* MAG: 13622073
* PSH: 6908

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Amálgama.
En música, fálase de **compás de amálgama**, cando se suman dous ou máis compases diferentes.

Características
---------------

Este recurso volveuse moi habitual na música académica contemporánea desde a soada *Consagración da primavera* de Igor Stravinskii, a cal é unha xigantesca amálgama de métricas, infrecuentes ata ese momento.

Na música popular as amálgamas son moito menos frecuentes, aínda que tamén hai coñecidos exemplos. Boas mostras son *All you need is love* ou *Happiness is a warm gun* de Os Beatles, ou *Solsbury Hill* de Peter Gabriel, onde se emprega a amálgama 4/4 3/4, nesta última en toda a canción. Outra posibilidade é poñer primeiro o compás de 3: 3/4 4/4, deste xeito xérase unha diferenza no lugar onde se apoian os tempos fortes.

Outro compás de amálgama moi común é o 2/4 3/4, ou 3/4 2/4, que se usa nalgunha música folclórica de Europa Oriental (tamén Peter Gabriel ten algunhas cancións nese compás de 5/4).

A suma de 3/4 e 4/4 dá un compás de 7/4, pero os musicólogos prefiren falar de compases de amálgama e non directamente de compás de 7/4, xa que ao músico executante fáiselle máis doado ter presente onde "caen" os tempos fortes (1-2-3-1-2-3-4, 1-2-3-1-2-3-4, cousa que non se pode dilucidar co mero nome de 7.