recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Este artigo trata sobre o material de escritura, para a planta véxase o artigo: **Papiro (planta)**.*

Papiro exipcio propiedade do Museo Exipcio do Cairo que mostra ao deus Osiris pesando o corazón
**Papiro** (do latín *papyrus* , e este do grego *πάπυρος*) é o nome que recibe o soporte de escritura elaborado a partir dunha planta acuática, moi común no río Nilo, en Exipto, e nalgúns lugares da conca mediterránea, unha herba palustre da familia das ciperáceas, o ***Cyperus papyrus***.

O *Cyperus papyrus* é unha planta nativa de África da mesma familia da Tiririca (*Cyperus rotundus*), que é a planta daniña máis difundida do mundo, segundo o Libro Guiness. Na época antiga considerábase sagrada e fartamente encontrada no delta do Nilo. Era utilizada principalmente na produción de papel no Antigo Exipto.

O talo do papiro pode atinxir até 6 metros de comprimento. A flor da planta lembra os raios do sol e é por ter esta analoxía co sol, divindade máxima dese pobo, que o papiro era considerado sagrado. O miolo do talo utilizábase para facer papiros, e a casca, moi resistente despois de seca, na confección de cestos, camas e até barcos. 

Papiro

Confección do papiro
--------------------

Foi sobre os 2200 anos antes de Cristo que os exipcios desenvolveron a técnica do papiro, unha especie de pergamiño e un dos máis vellos antepasados do papel. Para confeccionar o papiro, córtase o miolo abrancazado e poroso do talo en finas láminas. Despois de secas, estas láminas mergúllanse en auga con vinagre para permaneceren alí durante seis días, co propósito de eliminar o azucre. Outra vez secas, as láminas son colocadas en fileiras horizontais e verticais, sobrepostas unhas ás outras. A secuencia do proceso esixe que as láminas sexan colocadas entre dous pedazos de tecido de algodón, por riba e por baixo, e despois prensadas durante seis días. Co peso da prensa as finas láminas mestúranse homoxeneamente para formar un papel amarelado, listo para ser usado. O papel preparado era, entón, enrolado nunha vareta de madeira ou marfil para formar o rolo que sería usado na escrita.

Legado do papiro
----------------

Moito da historia de Exipto foi legada á posteridade grazas aos rolos de papiro encontrados nos túmulos de nobres e de faraóns.

Debido ao gran número de papiros encontrados, utilizáronse diversos esquemas de clasificación para poder identificalos:

* Pola persoa que posuía o manuscrito (por exemplo *Chester Beatty*)
* Polo lugar de orixe (por exemplo *Oxyrhynchus*)
* Pola biblioteca onde se conservan (por exemplo *Rylande Libr.*)

Aos papiros outórgaselles unha numeración para facilitar a súa identificación nos labores de referencia.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Materiais de escrita
* Papiro (planta)

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q125576
* AAT: 300055047
* BNCF: 8285
* BNF: 119323254
* EBID: ID
* GEC: 0198989
* GND: 4044571-9
* JSTOR: papyrus
* LCCN: sh85080781
* MAG: 2780583484
* NDL: 00616829

 |
O termo **literatura inglesa** refírese á literatura escrita en lingua inglesa, incluíndo a literatura composta en inglés por escritores non necesariamente nacidos en Inglaterra tales como o polaco Joseph Conrad, o escocés Robert Burns, o irlandés James Joyce, o galés Dylan Thomas, o estadounidense Edgar Allan Poe, o indio Salman Rushdie ou o trinitense V.S. Naipaul. 
Noutras palabras, a literatura inglesa é tan diversa coma as variedades e dialectos do inglés falado por todo o mundo.

Dende un punto de vista académico, o termo a miúdo fai referencia a departamentos, materias e programas vencellados a estudos de inglés nos sistemas educativos secundarios e terciarios.

Períodos
--------

A literatura inglesa divídese nos seguintes períodos de produción:

* Literatura anglosaxoa.
* Literatura inglesa medieval.
* Literatura inglesa renacentista.
* Literatura inglesa da Guerra Civil.
* Literatura inglesa da Restauración.
* Literatura augusta.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q186579
* BNCF: 3270
* BNF: 11932260c
* EBID: ID
* GEC: 0078456
* LCCN: sh85043777
* MAG: 83081985
* NDL: 001222202
* NKC: ph114050
* PSH: 7059

 |
Enxerto nunha maceira. A parte inferior ou base é o **portaenxertos**.
**Portaenxertos** ou **padrón** é o nome dado á planta cuxa parte de baixo (raíz e base do talo) é aproveitada nun enxerto. A parte de arriba é o enxerto propiamente dito.

O enxerto é unha forma de creación de mudas de plantas, bastante utilizada nalgunhas especies, principalmente de froiteiras e plantas ornamentais. Neste procedemento, o gomo dunha planta, normalmente extraído da punta dunha póla, é implantado na base da muda dunha segunda planta, normalmente doutra especie de igual xénero ou familia.

O enxerto pode ser utilizado para xerar mudas de plantas de difícil reprodución ou para aproveitar características das dúas especies, como un enxerto que xere bos froitos enxertado nun padrón vizoso.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *portaenxertos*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Enxerto

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q17216
* EBID: ID
* GEC: 0133714
* JSTOR: rootstocks
* MAG: 27406016

 |
Marchante de peles canadense a finais do século XIX.
A **peletaría** ou **peletería** é o oficio de preparar peles finas para facer pezas de vestir, accesorios etc. Por exensión, denomínase igualmente peletaría á industria dedicada á elaboración de indumentaria a partir de coiro e pel animal, ou á tenda onde se venden artigos de pel. Trátase dunha das tecnoloxías máis antigas coñecidas, remontándose á prehistoria, e probabelmente a forma máis antiga de elaboración de indumentaria.

Peletaría é tamén o conxunto de peles que elabora ou vende o peleteiro.

Mentres o coiro, especialmente é obtido do gando, é hoxe un artigo estándar na vestimenta, a popularidade das pezas de pel sufriu unha importante diminución nos últimos anos por mor da concienciación de protexer algunhas especies de animais escasos, normativa CITES. Os coidados especiais que require tanto na súa confección como no seu uso fixeron que se considerase tradicionalmente un artigo de luxo; algunhas pezas, como as elaboradas de armiño, foron simbólicas da vestimenta real nalgunhas culturas.

Notas
-----

1. 1 2  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *peletaría*.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Roupa
* Curtido ou curtume

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q4897751
* EBID: ID
* GEC: 0130615
* NKC: ph516955

 |
A **mancebía** é un sistema de reprodución empresarial empregado en Galicia durante o Antigo Réxime, preferentemente polas casas comerciais.

Características
---------------

Os chamados mancebos vivían nas mesmas casas que os comerciantes. Na planta baixa situabase o comercio, no primeiro andar o patrón e a súa familia e no segundo ou terceiro os mancebos e as criadas. O mancebo estaba no que no dereito particular galego se chama "a mesa e os manteis". Isto quere dicir que a casa corría cos gastos de comida e aloxamento, medicinais e mesmo vestido. Non recibía os soldos deica o intre da súa independencia. Cobraba todo xunto, xeralmente tras dez ou doce anos, coa finalidade de montar unha nova empresa. Este acto facíase de mutuo acordo e normalmente o patrón formaba parte da nova empresa achegando capital.

Nalgunhas ocasiós acontecía que o mancebo casaba cunha das herdeiras, facéndose cargo da empresa familiar.

Notas
-----

1. ↑  Carmona Badía,X.Coord. *Empresarios de Galicia*, artigo de Barreiro Fernández, X.R. CIEF, Centro de Investigación Económica e Financeira. Fundación Caixa Galicia, 2006.
**Pelayo Mancebo y Agreda**, nado en Calahorra (A Rioxa) o 26 de xuño de 1845 e finado en Burgos o 5 de setembro de 1912, foi un enxeñeiro de camiños e político español.

Traxectoria
-----------

Era fillo de Francisco Mancebo y Medrano e de Micaela Agreda. Obtivo o título de enxeñeiro de camiños en 1868. A súa familia eran grandes propietarios da cidade de Calahorra, e levaron unha política de consolidación matrimonial con outros patrimonios da comarca de La Rioja Baja, como os Rada, os Fernández de Navarrete e os Sáenz de Tejada. Casou con Casilda Igón, coa que tivo un fillo e unha filla, Francisco e Casilda.

Foi deputado nas Cortes Españolas en dúas lexislaturas, entre maio de 1884 e marzo de 1886 nas listas do Partido Conservador e polo distrito de Arnedo, circunscrición de Logroño. O seu fillo, Francisco Mancebo de Igón, foi avogado e deputado tamén polo Partido Conservador entre 1907 e 1910.

O seu proxecto de enxeñería máis famoso foi o da Ponte Internacional que une as vilas fronteirizas de Tui e Valença do Miño. Os pregos orixinais tentaban conciliar as consideracións de índole económica e utilidade, coas consideracións estéticas. Unha mostra da súa sensibilidade artística está no seguinte parágrafo:

> 
> 
> He huido de dar a los estribos el aspecto de fortificación, que en obras análogas suelen presentar, porque entiendo que artísticamente, no deben señalarse fronteras entre pueblos hermanos, como son España y Portugal, y porque proyectándose la obra desde el camino de Tuy, bajo los muros de la plaza fuerte de Valença, la comparación entre lo real y lo que imita, había de dar un carácter falso y pueril.
> 
> 

A execución final, levada a cabo pola empresa construtora belga Société Anonyme Internationale de Construction et d'Enterprise des Travaux Publics *Braine-le-Comte*, non seguiu exactamente todas as directrices do proxecto orixinal, en especial no que respecta ao uso de vigas de paredes cheas, en contraposición ás vigas de celosía propostas entusiasticamente por Mancebo, que sendo máis caras que as primeiras, terían como contrapartida un aínda mellor resultado estético.

Notas
-----

1. ↑  Izquierdo, Marcelino. Blogs - larioja.com, ed. "El ‘puente de Eiffel’, obra del ingeniero riojano Pelayo Mancebo de Ágreda".
2. ↑  López Rodríguez, Pedro (1997). "Balance de la estructura agrícola de la Rioja Baja. De la Restauración a la Segunda República" (PDF). *Kalakorikos* (2): 193–217.
3. ↑  Congreso de los Diputados (ed.). "Índice histórico de Diputados - Mancebo y Agreda, Pelayo".
4. ↑  Congreso de los Diputados (ed.). "Índice Histórico de Diputados - Mancebo de Igón, Francisco".
5. ↑  Fernández Fernández, Xosé. "Historia del Puente Internacional de Tuy sobre el Miño" (PDF). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 12 de abril de 2015. Consultado o 05 de abril de 2015.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q19759255
* Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977): 65900

 |
**Manuel Ignacio de Vivanco Iturralde**, nado en Valparaíso o 15 de xuño de 1806 e finado en Lima o 16 de setembro de 1873, foi un militar e político peruano, gobernante de facto do Perú entre 1843 e 1844.

Traxectoria
-----------

Vinculado á aristocracia colonial limeña, representou as tendencias autoritarias e aínda certo monarquismo nostálxico. Foi un conspirador obstinado, con grande influencia en parte polo propio encanto da súa personalidade e a súa ilustración; pero careceu de sentido práctico e da audacia necesaria para a realización dos seus plans, e sempre foi desprazado por outros caudillos, máis pragmáticos e efectivos. A súa tenaz rivalidade con Ramón Castilla marcou toda unha etapa da historia republicana do Perú.

### Supremo Director da República (1843-44)

Despois da batalla de Ingavi, onde falecese Gamarra tras invadir Bolivia (18 de novembro de 1841), Vivanco retornou ao Perú á fronte dunha columna de prisioneiros e entregou o seu mando ao coronel Manuel de Mendiburu, prefecto de Tacna, pasando a establecerse en Arequipa. Alí secundou o pronunciamento efectuado en Cuzco por Juan Francisco de Vidal (28 de xullo de 1842), quen logo de ocupar o poder ascendeuno a Xeneral de Brigada e nomeouno ministro de Guerra. Pero en lugar de trasladarse á capital, Vivanco formou forzas no sur e sublevouse contra Vidal, proclamándose "Supremo Director da República" (28 de xaneiro de 1843). Enviou ao xeneral Juan Antonio Pezet a ocupar Lima no seu nome.

Instalou o seu goberno o 7 de abril de 1843 e, pretendendo consolidar a súa autoridade, aos poucos foille imprimindo unha tinguidura excesivamente personalista, chegando a extremos tales como a imposición a civís e militares dun xuramento de fidelidade á súa persoa, a creación dun cartón de prata, cuxos posuidores eran os únicos que tiñan acceso ao despacho presidencial, a subscrición de numerosas ordes de desterro e de decretos ameazantes contra os infractores da lei. Pronto se iniciou en Tacna e Moquegua un movemento constitucionalista encabezado polos xenerais Domingo Nieto e Ramón Castilla, e para facerlle fronte houbo Vivanco de abandonar Lima (30 de novembro). Foi derrotado na batalla de Carmen Alto, preto do pobo do mesmo nome en Arequipa, o 22 de xullo de 1844.

Notas
-----

1. 1 2 3  MANUEL IGNACIO DE VIVANCO presidentes del Perú adonde.com

| Presidente do Perú |
| --- |
| *Segue a:* Juan Antonio Pezet | **Manuel Ignacio de Vivanco**(1843-1844) | *Precede a:* Domingo Elías |
| *militar* |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q732926
* WorldCat
* VIAF: 5138168049043538410004
* GEC: 0071417
* LCCN: no2023034906

 |
En matemáticas, **−1** é o oposto do 1, é dicir, o número que cando se lle suma 1 dá o elemento neutro da adición, 0. É o maior número enteiro negativo, maior ca −2 e menor que 0.

O menos un aparece na identidade de Euler, xa que *e*\pi *i* = −1.

No desenvolvemento de software, **−1** é o valor inicial común para os enteiros e adoita empregarse para indicar que a variable non ten información útil.

O **menos un** ten algunhas propiedades semellantes ao un.

Propiedades alxébrica
---------------------

Multiplicar un número por −1 equivale a cambiar o signo do número. Isto pode probarse empregando a propiedade distributiva e o axioma que di que 1 é o elemento neutro da multiplicacioón: para *x* real, tense

{\displaystyle x+(-1)\cdot x=1\cdot x+(-1)\cdot x=(1+(-1))\cdot x=0\cdot x=0}
onde se empregou o feito de que calquera real *x* multiplicado por 0 dá 0, implicado pola propiedade de cancelación da ecuación

{\displaystyle 0\cdot x=(0+0)\cdot x=0\cdot x+0\cdot x\,}
0, 1, −1, ***i***, e −***i*** no plano complexo.
Noutras palabras,

{\displaystyle x+(-1)\cdot x=0\,}
entón (−1) • *x* é o oposto *x*, or −*x*.

### Cadrado de −1

O cadrado de −1, é dicir, −1 multiplicado por −1, é 1. Como consecuencia, o produto de dous número negativos é positivo.

Para demostrar alxebricamente o resultado comézase coa ecuación

{\displaystyle 0=-1\cdot 0=-1\cdot [1+(-1)]}
Esta ecuación séguese do resultado anterior. A segunda séguese da definición de −1 como oposto de 1. Empregando a propiedade distributiva

{\displaystyle 0=-1\cdot [1+(-1)]=-1\cdot 1+(-1)\cdot (-1)=-1+(-1)\cdot (-1)}
A segunda ecuación séguese do feito de que 1 é o elemento neutro da multiplicación. Sumando 1 a ambos os membros obtense

{\displaystyle (-1)\cdot (-1)=1}
O argumento anterior é válido para calquera anel.

### Raíces cadradas de −1

O número complexo *i* satisfai *i*2 = −1, e polo cando pode considerarse unha raíz cadrada de −1. O outro número complexo *x* que satisfai a ecuación *x*2 = −1 é −*i*. Na álxebra de cuaternións, que contén o plano complexo, a ecuación *x*2 = −1 ten infinitas solucións.

Exponenciación de enteiros negativos
------------------------------------

A exponenciación dun número real diferente de cero pode estenderse aos enteiros negativos. Defínese *x*−1 = 1/*x*, o que quere dicir que se definiu como elevar un número a −1 que ten o mesmo efecto que calcular o seu recíproco. Esta definición estendida conserva a lei de exponenciación *x**a**x**b* = *x*(*a* + *b*) para calquera número real *a* e *b*.

Notas
-----

1. ↑  Mathematical analysis and applications
 By Jayant V. Deshpande, ISBN 1-84265-189-7
2. ↑  "Ask Dr. Math". Math Forum. Consultado o 14-10-2012.
**Meniñas da saudade** foi un grupo de gaitas feminino de Ribadeo, creado baixo o impulso e patrocinio dos irmáns Suárez Couto. Xurdiu en 1961, antes da xira de Santa Cruz, e fixo a súa última actuación o día de reis de 1997. É considerado o primeiro grupo de gaiteiras de Galicia, e mesmo quizais tamén a nivel internacional.

Traxectoria
-----------

Estivo constituído no seu comezo por Teresa Amor, María Dolores Ponte, Elena Fernández, María Carmen Carnota, Concepción Redondo, María Cubero e Teresa Rodríguez, variando a súa composición e o número de gaiteiras, tocando ata dobre número do inicial. O repertorio da formación estaba integrado por composicións propias e adaptacións de pezas populares. A composición das pezas propias corría a cargo de Amadora Suárez Couto. O seu instrutor era Primitivo Díaz Pérez.

A indumentaria que usaban era a típica ribadense do século XVIII e para confeccionar os seus traxes documentáronse na Real Academia Galega, no Ballet Gallego Rey de Viana e en cadros do pintor ribadense Dionisio Fierros. 

Foron gravadas en diversos documentais, como *Así es Galicia* (Santos Núñez 1964), o NO-DO, e programas como *Luar*.

No 2013 o concello de Ribadeo adicoulle unha rúa.

Notas
-----

1. 1 2 3 4  " Grupo Saudade - Álbum de mulleres - culturagalega.org". *culturagalega.gal*. Consultado o 2021-01-28.
2. 1 2  "Meniñas de Saudade, otras mujeres con historia en Ribadeo". *La Voz de Galicia* (en castelán). 2010-02-05. Consultado o 2021-01-28.
3. ↑  *Las Riberas del Eo*, 20/6/1964.
4. ↑  "Meniñas da saudade". *OpenStreetMap*. Consultado o 2021-01-28.

Ligazóns externas
-----------------

* Acuña Rodríguez, María (2013). "Grupo Saudade". *Álbum de Mulleres*. Consello da Cultura Galega.
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Idígoras.

**Manuel Idígoras Aspiazu**, nado en Sevilla o 1 de xaneiro de 1940, é un exfutbolista español. Xogaba de dianteiro.

Traxectoria
-----------

Debutou na tempada 1960–61 co Sevilla FC en Primeira División. No equipo andaluz permaneceu unha campaña máis.

Na tempada 1963–64 fichou polo RCD Español, no que estivo 3 campañas. No club catalán puido disputar a Copa de Feiras e participou en 59 partidos e anotou 9 goles.

Na tempada 1966–67 foi contratado polo Deportivo da Coruña, onde foi dianteiro suplente, detrás de figuras como Sánchez Lage ou Manuel Loureda. Debutou como deportivista o 15 de xaneiro de 1967, na xornada 17, nun partido contra o Córdoba CF en Riazor que rematou en vitoria (2–0). Ese ano o conxunto galego descendeu a Segunda División.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Datos do xogador en bdfutbol.com *(en castelán)*

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q12392746
* BDFutbol: 7745
* Transfermarkt: 308859

 |
**Pedro Agustín Girón**, o **duque de Ahumada**, nado en Donostia en 1778 e finado en Madrid o 14 de maio de 1842, foi un militar e xeneral español, que se distinguiu ao longo da Guerra da Independencia.

Traxectoria
-----------

Estaba emparentado co xeneral Castaños, de quen era sobriño. Ingresado no exército, participou na Guerra do Rosellón.

Durante a Guerra da Independencia, foi posto ao mando do Exército de Galiza, distinguíndose ao mando dese corpo, ao final da contenda na fronte vasca, nas tomas de Tolosa e Pasaia, na provincia de Guipúscoa, no ano 1813. Pouco despois foi relevado no mando desa unidade polo xeneral Freire, quen lograría a gloria coas súas tropas na batalla de San Marcial.

Durante a Restauración absolutista, a partir de 1814, Girón salientouse como partidario do liberalismo. Ao triunfar este en 1820, Girón foi nomeado ministro da Guerra. A pesar do seu pasado, á morte de Fernando VII, en 1833, o duque de Ahumada entrou a formar parte do Consello de Rexencia, e entre 1835 e 1836, en plena Guerra Carlista, volveu de novo a dirixir o ministerio da Guerra.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1666926
* WorldCat
* VIAF: 72657650
* Auñamendi: 66303
* BNE: XX982658
* CANTIC: a10036866
* DBE: pedro-agustin-giron-y-de-las-casas
* FAST: 28222
* GEC: 0030122
* ISNI: 0000 0000 5956 6018
* LCCN: n78086791
* OL: OL1738071A
* RKD: 472141
* SUDOC: 168687526
* Senadores de España (1834-1923): 38

 |
**Pedro Américo de Figueiredo e Melo** foi un pintor académico brasileiro do século XIX e tamén romancista e poeta.

Traxectoria
-----------

Nado en Areia, na entón provincia (hoxe estado) de Paraíba o 1843, mudouse para o Río de Xaneiro o 1854, onde obtivo unha bolsa de estudos na *Academía Imperial de Belas Artes*. Posteriormente concluíu os seus estudos en París, na *École National Superiéure des Beaux-Arts*, tornándose alumno de Jean Auguste Dominique Ingres, Jean-Hippolyte Flandrin e Carle-Horace Vernet e recibindo premios polos seus traballos. Ele obtivo o doutoramento en ciencias na Universidade de Bruxelas o 1868.

*Independencia ou Morte*, o máis coñecido traballo de Pedro Américo.
Retornando ao Brasil, produciu diversas obras primas, de entre elas a máis coñecida *Independencia ou Morte*, unha alegoría da proclamación da independencia brasileira polo príncipe Pedro. Tendo residido no Río de Xaneiro e tamén en Florencia, fez tamén carreira como profesor e historiador de arte.

*A Noite, cos xénios do Estudo e do Amor*.
Pedro Américo recibiu no exterior as honrarías de Cabaleiro da Coroa de Alemaña, e de Gran Cabaleiro da Orde Romana do Santo Sepulcro. Morreu en Florencia, o 7 de outubro de 1905. O seu corpo foi trasladado ao Brasil e sepultado en xaneiro de 2006 no Río de Xaneiro.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Pedro Américo Modificar a ligazón no Wikidata*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q540219
* WorldCat
* VIAF: 35612752
* BLBNB: 000597886
* BNF: 14964980f
* DeutscheBio: 132290545
* Europeana: ID
* FAST: 127186
* GND: 132290545
* ISNI: 0000 0000 8055 2980
* LCCN: n83312082
* Nupill: 14629
* openMLOL: 93842
* PTBNP: 1691619
* RKD: 1511
* SUDOC: 112789196
* ULAN: 500106368

 |
**Manuel Puente Iglesias**, nado na Estrada e finado en Poio o 2 de decembro de 1936, foi un político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de José Puente Pena e Avelina Iglesias Soto. Veciño de Pontevedra. Funcionario do Goberno civil de Pontevedra, foi axente executivo de cédulas do distrito de Pontevedra en 1933, dos concellos de Barro e Portas en 1935, e novamente do distrito de Pontevedra en 1936. Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi nomedao delegado do Gobernador Civil de Pontevedra no Grove. Foi detido. Xulgado en Pontevedra por rebelión militar o 17 de novembro con Jacobo Barral Otero, Ángel Cadavid Caamaño, Jacobo Otero Goday, José Prol Figueiro e Miguel Mandiás Merino, foi condenado á pena de morte. Foi executado o 2 de decembro de 1936 no Km. 1 da estrada a Campañó con Eduardo Muíños Búa, Joaquín Fernández Barcia, Manuel Dios Costado, Manuel Vázquez Cruz, José Gabriel Cespón Pazos, Ángel Cadavid Caamaño, José Prol Figueiro e José Crespo Torres.

Notas
-----

1. ↑  *El País*, 31-3-1933, p. 2.
2. ↑  *El Pueblo Gallego*, 24-4-1935, p. 11.
3. ↑  *El Pueblo Gallego*, 6-6-1936, p. 15.
4. ↑  *Diario de Pontevedra*, 18-11-1936, p. 2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Mascato, Antón (2019). *Atila no Grove. Crónica política e Memoria da masacre (1923-1948)*. Santiago de Compostela: Positivas. ISBN 978-84-120184-6-2.

### Ligazóns externas

* 

* Manuel Puente Iglesias na páxina web *Nomes e Voces*.
Luz é equivalente a «distancia en proxección horizontal».
Na arquitectura, enxeñaría e construción adoita empregarse a palabra **luz** para designar a distancia, en proxección horizontal, existente entre os apoios dunha viga ou un arco. Ás veces adoita empregarse como sinónimo de "van". Desta forma emprégase para cuantificar a distancia do van que hai entre os dous estribos, ou apoios, dun arco. Ao ser considerada unha distancia, a luz mídese necesariamente nas unidades de lonxitude correspondente. O espazo entre os apoios adóitase denominar *interluz*.

Características
---------------

Hoxe, designa a extensión entre os apoios de elementos construtivos análogos sometidos a flexión predominante, nos que tal distancia resulta relevante desde o punto de vista resistente: 

* O momento flector de cargas puntuais é proporcional á luz.
* O momento flector de cargas distribuídas, como o peso propio, adoita ser proporcional ao cadrado da luz.

Notas
-----

1. ↑  Bails, Benito (1802). Imprenta de la Viuda de Ibarra, ed. *Diccionario de arquitectura civil* (Primera ed.). Madrid. p. 72.
2. ↑  "Luz (10)| Diccionario de la lengua española" (en castelán). Consultado o 2022-09-06.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Luz*** |

### Outros artigos

* Coxía (arquitectura)
* Frecha (enxeñaría)
* Van

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q1960395
* AAT: 300056433
* EBID: ID

 |
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: A Mariña.
Punta dos Castros (Cangas, Foz), na Mariña Central.
A **Mariña** é unha comarca natural situada ó correr do litoral de Lugo que abrangue 15 municipios do norte da provincia, oito dos cales, costeiros. Fóra da propia bisbarra tamén é coñecida como **Mariña de Lugo** ou **Mariña lucense**.

Divídese oficialmente en tres comarcas: A Mariña Occidental, A Mariña Central e A Mariña Oriental.

En sentido oeste-leste, o territorio da Mariña combina zonas montañosas como os montes de Buio, os montes dos Cabaleiros, o monte da Frouxeira, a serra da Toxiza e o Mondigo, con depresións fluviais como a do río Landrove, o val do Ouro, o do Masma, ou o val de Lourenzá.

A súa franxa costeira, maioritariamente chaira e pouco recortada —en comparación con outras costas galegas como o Golfo Ártabro ou as Rías Baixas—, ten o seu límite oriental na ría de Ribadeo, que fai de fronteira con Asturias, e o límite occidental na ría do Barqueiro. Isto fai coincidir a Mariña practicamente co litoral cantábrico galego, aga que se teña en conta que alén do esteiro do Sor —e sen chegar aínda a Estaca de Bares, onde se xuntan o Cantábrico e o Atlántico—, a beira occidental da ría do Barqueiro pertence ao concello coruñés de Mañón.

O límite sur póñeno accidentes xeográficos como a Serra do Xistral (que discorre polos concellos mariñaos de Ourol, O Valadouro e o chairego de Muras) ou a serra de Lourenzá e mailos montes de Carracedo, entre Mondoñedo, A Pastoriza e Riotorto.

Galería de imaxes
-----------------

* Situación da Mariña en GaliciaSituación da Mariña en Galicia
* Peirao en ViveiroPeirao en Viveiro
* Vista da ría de RibadeoVista da ría de Ribadeo

| * v
* c
* e
Galicia Galicia  ·  Comarcas de Galicia |
| --- |
| A Coruña | 
* Arzúa
* Barbanza
* A Barcala
* Bergantiños
* Betanzos
* A Coruña
* O Eume
* Ferrol
* Fisterra
* Muros
* Noia
* Ordes
* Ortegal
* Santiago
* O Sar
* A Terra de Melide
* A Terra de Soneira
* O Xallas

 |
| Lugo | 
* Os Ancares
* Chantada
* A Fonsagrada
* Lugo
* A Mariña Central
* A Mariña Occidental
* A Mariña Oriental
* Meira
* Quiroga
* Sarria
* A Terra Chá
* A Terra de Lemos
* A Ulloa

 |
| Ourense | 
* Allariz - Maceda
* A Baixa Limia
* O Carballiño
* A Limia
* Ourense
* O Ribeiro
* A Terra de Caldelas
* A Terra de Celanova
* A Terra de Trives
* Valdeorras
* Verín
* Viana

 |
| Pontevedra | 
* O Baixo Miño
* Caldas
* O Condado
* Deza
* O Morrazo
* A Paradanta
* Pontevedra
* O Salnés
* Tabeirós - Terra de Montes
* Vigo

 |
| Naturais | 
* As Frieiras
* Mariña de Lugo
* Terra de Montes
* Val da Louriña
* Val Miñor

 |

---

|  |  |
| --- | --- |
| Este artigo tan só é un bosquexo |  *Este artigo sobre Galicia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.* *Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.* |

---
**Pedro Antonio Quiroga Hermida**, nado en 1807 e finado no Carballiño o 7 de xaneiro de 1875, foi un fidalgo galego.

Pazo de Banga, residencia dos Quiroga.

Traxectoria
-----------

Herdou as casas fidalgas de Santa María de Oleiros, de San Tirso de Mabegondo (Abegondo), de Redondelle en San Xes da Peroxa e de Osebe en San Miguel de Lebosende (Leiro). Casou con María Asunción Pérez de Deza Pinal, que era dona da casas fidalgas de Banga (O Carballiño), de Corneda (O Irixo), de Cimadevida en San Xoán de Cabanelas (O Carballiño), e de Quintela en Santiago de Catasós (Lalín). Tiveron dous fillos: José e Eduardo. Foi nomeado Comisario provincial de Agricultura en Ourense en 1874.

Notas
-----

1. ↑  Rodríguez Paz 2019, p. 442-443.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Emilia Pardo Bazán (nora)

### Ligazóns externas

* Barros Guede, José (30/1/2009). "Familia y patrimonio de Emilia Pardo Bazán y de su marido José Quiroga (XXXIII)" *La Opinión A Coruña* *(en castelán)*.
* Rodríguez Paz, Diego (2019). *Dionisio Fierros (1827-1894): Un pintor para dos tierras* (tese) (en castelán) **2**. USC. pp. 442–443.
La punyalada, obra de Marià Vayreda, en formato DjVu.
**Marià Vayreda i Vila**, nado en Olot en 1853 e finado en 1903, foi un escritor catalán.

Traxectoria
-----------

Naceu no seo dunha familia da nobreza rural, ideoloxicamente carlista, irmán de Joaquim Vayreda, pintor e Estanislau Vayreda, botánico. Tras a morte do seu pai en 1872 formou parte do estado maior de Francesc Savalls durante a Terceira Guerra Carlista.

En 1874 tras a guerra instálase co seu irmán Joaquim e o pintor Josep Berga en Seta (Rosellón), e alí comeza a pintar, marcha a París para estudar con Jean-Léon Gérôme, regresou a Barcelona en 1877 e matriculouse na Escola de Belas Artes. En 1878 instálase en Olot e dedícase a pintar paisaxes e escenas costumistas e históricas.

En Olot fundou a revista literaria *El Olotense*, que en 1890 catalanizou o seu nome, converténdose en *L'Olotí* e Marià integrouse no catalanismo conservador local aínda que ata 1896 mantivo a militancia carlista. En 1891 publica en *La Veu de Catalunya* o seu primeiro conto, *El roure dels penjats*.

En 1898 publicou *Records de la darrera carlinada*, baseada nos recordos autobiográficos durante a súa participación na terceira guerra carlista, mesturado cunha fina ironía, En 1900 sae do prelo a novela *Sang nova* (1900), novela de tese centrada no catalanismo conservador. *La punyalada* (1904) a súa mellor obra, publicouse postumamente.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q54215
* WorldCat
* VIAF: 27913189
* BIBSYS: 1634281497521
* BNE: XX1065816
* BVMC: 1373
* CANTIC: a10459443
* CiNii: DA02249790
* DBE: maria-vayreda-vila
* FAST: 160987
* GEC: 0069762
* GND: 120888688
* Gutenberg: 25624
* ISNI: 0000 0000 8367 3817
* LCCN: n85222258
* LibriVox: 14105
* NLA: 35678160
* NTA: 133110893
* OL: OL872139A
* openMLOL: 175286
* SUDOC: 068931689
* ULAN: 500038150

 |
**Paul Peel**, nado en 1860 en London, Ontario, e finado en 1892, foi un pintor académico canadense. Despois de gañar unha medalla no Salón de París de 1890, converteuse nun dos primeiros artistas canadenses en recibir recoñecemento internacional na súa vida.

Traxectoria
-----------

Recibiu formación artística do seu pai desde pequeno. Máis tarde tomou clases con William Lees Judson e na Academia de Belas Artes de Pensilvania con Thomas Eakins. Máis tarde, Paul trasladouse a París, onde recibiu instrucións artísticas na École des Beaux-Arts de Jean-Léon Gérôme e na Académie Julian baixo a tutela de Jean-Joseph Benjamin-Constant, Henri Doucet e Jules Lefebvre.

  

Peel viaxou moito por Canadá e Europa, expoñendo o seu traballo como membro da Ontario Society of Artists e da Royal Canadian Academy of Arts. Tamén expuxo as súas obras en mostras internacionais como o Salón de París, onde gañou unha medalla de bronce en 1890 polo cadro *After the Bath* ("Despois do baño"). Era coñecido polos seus espidos moitas veces sentimentais, e polas súas imaxes de nenos; Foi un dos primeiros pintores canadenses en explorar o espido como tema.

### Vida persoal

En 1882 casou con Isaure Verdier e tivo dous fillos con ela: un fillo (Robert Andre, en 1886) e unha filla (Emilie Marguerite, en 1888).

### Pasamento

Contraeu unha infección pulmonar e morreu no seu sono en París, Francia, aos 31 anos.

Homenaxes
---------

A súa casa de infancia é unha das atraccións de Fanshawe Pioneer Village en London, Ontario.

Obras
-----

Entre as súas principais obras destacan:

* *Devotion* (1881)
* *Listening to the Skylark* (1884)
* *Mother and Child* (1888)
* *The Young Botanist* (1888–1890)
* *A Venetian Bather* 1889
* *Portrait of Gloria Roberts* (1889)
* *After the Bath* (1890)
* *The Young Biologist* (1891)
* *The Little Shepherdess* (1892)
* *Robert Andre Peel* (c. 1892)
* *Bennett Jull* (1889–1890)

Notas
-----

1. ↑  Newlands, Anne (2007). *Canadian Paintings, Prints, and Drawings.* pp. Páginas 240–41. ISBN 1–55407–290–5.
2. ↑  "Members since 1880". Arquivado dende o orixinal o 2011-05-26.
3. ↑  "The Canadian Encyclopedia; Paul Peel". *www.thecanadianencyclopedia.com*. Arquivado dende o orixinal o 25 de setembro de 2017.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Paul Peel Modificar a ligazón no Wikidata*** |

### Bibliografía

* Victoria Baker, *Paul Peel: A Retrospective, 1860-1892* (London Regional Art Gallery: London ON, 1986) ISBN 0-920872-74-3

### Ligazóns externas

* Galería Lilith: Paul Peel
Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Manuel Rodríguez Rodríguez.

**Manuel Rodríguez Rodríguez**, nado en Viana do Bolo e finado en Santiago de Compostela o 3 de maio de 1908, foi un filólogo e escritor galego.

Traxectoria
-----------

Estudou co latinista e lexicógrafo Manuel Jarés, cura párroco de Quintela de Hedroso. Pasou ao Seminario de Astorga onde fixo o bacharelato en Filosofía e Teoloxía. Do seminario enviárono a Roma, pero renunciou a carreira sacerdotal e fíxose mestre. Exerceu a ensinanza particular, foi oficial do Goberno Civil de Oviedo e xefe de Facenda de Zaragoza e Lugo. Por amaurose quedou cego. Dedicouse á ensinanza en Santiago de Compostela, onde organizou cátedras de Gramática, Filosofía e de Xordomudos e Cegos, dirixindo o colexio El Amparo. Inventou un aparato para a escritura dos cegos. Colaborou en *El Carbayón* de Oviedo, *El Eco de Orense*, *La Unión Mercantil* de Sevilla, *El Regional*, *Revista Gallega*, *El Eco de Santiago*, *Faro de Vigo* e *Galicia*. É autor das narracións en galego *Os bizcoitos do crego*, publicado en *La Voz de Mondoñedo* en 1906, e "A boda do grilo" e "O pantasma", que apareceron en *El Eco de Galicia* en 1907.

Obras
-----

* *Estudio clásico sobre el análisis de la Lengua española*.
* *Apuntes gramaticales sobre el romance gallego de la Crónica Troyana*.
* *Estudio clásico sobre el análisis de la lengua española*, 1891.
* *Origen filológico del idioma gallego*, 1905.
* *Origen filológico del romance castellano*, 1905.

Notas
-----

1. ↑  *La Correspondencia Gallega*, 7-5-1908, p. 3.
2. ↑  *Galicia*, 14-6-1908, p. 1-2.

Véxase tamén
------------

### Bibliografía

* Carballo Calero, Ricardo (1981). *Historia da literatura galega contemporánea*. Vigo: Galaxia. p. 461. ISBN 84-7154-390-7.
* Fernández del Riego, F. (1992) [1990]. *Diccionario de escritores en lingua galega* (2ª ed.). Do Castro. ISBN 84-7492-465-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q20533142
* WorldCat
* VIAF: 86932858
* BNE: XX1173147

 |
Relevo da Península Ibérica.
Vista panorámica da Meseta Central (Submeseta Sur).
Paisaxe de Peñalba de Ávila (Submeseta Norte).
A **Meseta Central** é a unidade de relevo máis antiga da Península Ibérica e a que ocupa a maior parte da súa superficie. A súa orixe atópase no macizo hespérico xurdido co movemento de oroxénese herciniano na era primaria. Este macizo foi arrasado pola erosión na era secundaria quedando convertido nunha penechaira que constitúe o zócolo da actual meseta, posteriormente alterado na era terciaria polos movementos da oroxénese alpina e a erosión e sedimentación ocorridas na era cuaternaria.

Durante a era Terciaria a oroxénese alpina afectou ao antigo macizo hespérico alterando os seus rebordes, producindo a aparición do Macizo Galaico, os montes de León e os Montes Vascos e o pregamento dos seus rebordes como son a Cordilleira Cantábrica, ao norte, o Sistema Ibérico, ao nordés, e a flexión-falla de Serra Morena ao sur. Esta oroxénese produciu o choque da placa africana contra a europea comprimindo no medio aos restos de macizo hespérico producindo ademais a fractura do zócolo que deu lugar aos montes de Toledo e o Sistema Central. Ademais os restos do macizo bascularon cara ao oeste sendo máis tarde sometidos a un proceso de sedimentación que está máis presente no seu lado oriental.

O resultado final dos procesos xeolóxicos é unha meseta cunha altitude media ao redor dos 600 metros, aínda que a altitude media da Submeseta Norte, a situada ao setentrión do Sistema Central, é maior que a meridional e onde o proceso de sedimentación é maior no seu lado oriental mentres que o occidental son máis visibles os materiais duros e cristalinos orixinais do macizo hespérico. A concepción da Meseta Central como unha gran alti-chaira separada do resto e situada no centro da Península é relativamente recente e non existía antes do século XIX: foi Alexander von Humboldt, precisamente, quen primeiro falou da existencia desta unidade do relevo central español.

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q821626
* BRE: 2206446
* EBID: ID
* GEC: 0042143
* GeoNames: 3116830
* TGN: 7302059

 |
**Mario Marceé West**, nado o 19 de xuño de 1984 en Huntsville (Alabama), é un xogador americano de baloncesto profesional. Non foi elixido no Draft da NBA polos Hawks, pero o ficharon despois do Draft de 2007.

Traxectoria
-----------

West foi xogador no Douglas County High School en Douglasville (Xeorxia). Mario foi o capitán do equipo nos seus anos júnior e sénior.

West foi a Georgia Tech, e foi nomeado capitán xusto antes de que comezara o seu ano sénior. Mentres estivo alí, gañou o campionato universitario de mates no ano 2007.

West xogou cos Atlanta Hawks nas tempadas 2007-08 e 2008-09. Tras o seu paso polos Red Claws no comezo da tempada 2009-10, West asinou de novo con Atlanta para o resto da 2009-10. Nos Hawks, xogou en 156 partidos en 3 tempadas, incluíndo 6 de titular. Acadou 4.4 minutos e 0.8 puntos por partido nese tempo. Xogou cos Boston Celtics durante a pretempada do ano 2010, pero foi cortado antes do comezo da tempada. Retornou aos Maine Red Claws, o afiliado da NBA D-League dos Celtics, para o comezo da tempada 2010-11. O 24 de marzo de 2011, West pediu aos Red Claws que o deixaran ir para volver a Atlanta a coidar dun membro da familia que estaba enfermo, e os Red Claws deixáronlle irse do equipo. Xogou en 53 partidos en dúas tempadas en Maine. En 2010-11, West xogou unha media de 34 minutos de xogo en 43 partidos, e acadou 13.7 puntos e 2.9 asistencias. Os Red Claws retiveron os dereitos de West por si volvía á D-League. O 31 de marzo de 2011, os New Jersey Nets ofrecéronlle un contrato de 10 días. O 4 de abril de 2011, os Nets lle ficharon para os restantes tres partidos da tempada.

Notas
-----

1. ↑  "Mario West Makes Hawks Roster". Arquivado dende o orixinal o 19 de maio de 2011. Consultado o 04 de xuño de 2011.
2. ↑  Mario West Player File Arquivado 26 de novembro de 2010 en Wayback Machine. NBA.com
3. ↑  Working on Season 2 Arquivado 16 de xullo de 2011 en Wayback Machine. Portland Press Herald, 9 de novembro de 2010
4. ↑  West leaves Claws for home *Portland Press Herald*, 24 de marzo de 2011
5. ↑  Nets sign G Mario West, waive Quinton Ross *USA Today*, 31 de marzo de 2011
6. ↑  "Copia arquivada". Arquivado dende o orixinal o 15 de abril de 2011. Consultado o 04 de xuño de 2011.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Perfil en NBA.com

|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q2734350
* Basketball-Reference: westma02
* NBA: 201238

 |
Marisma de Florida.
En xeografía, unha **marisma** é un ecosistema húmido con plantas herbáceas que medran na auga. Unha marisma é diferente dunha zona húmida, que está dominada por árbores no canto de herbáceas. A auga dunha marisma pode ser só de mar, aínda que normalmente é unha mestura de auga mariña e doce, denominada salobre. As marismas adoitan estar asociadas a estuarios, e baséanse comunmente en chans con fondos areosos.

As marismas son moi importantes para a vida silvestre sendo un dos hábitats preferidos para criar unha gran variedade de vida; dende pequenas algas planctónicas, até unha abundante cantidade de flora e fauna, fundamentalmente aves.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *marisma*.
2. ↑  World Encyclopedia. "Marshes". Arquivado dende o orixinal o 23 de maio de 2013. Consultado o 4 de febreiro de 2012.
3. ↑  Keddy, P.A. 2010. Wetland Ecology: Principles and Conservation (2nd edition). Cambridge University Press, Cambridge, UK. 497 p
4. ↑  Rafferty, J.P. (2011). *Lakes and Wetlands*. Nova York: Britannica Educational service publishing's.

Véxase tamén
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría:  ***Marisma*** |

### Ligazóns externas

* Marshes of the Lowcountry (South Carolina) -- Beaufort County Library *(en inglés)*
**Luís Nodar Castro**, nado en Esteiro (Nogueirosa, Pontedeume) en 1910 e finado en Ferrol o 9 de xullo de 1937, foi un albanel e político galego.

Traxectoria
-----------

Fillo de Juan Nodar Martínez, canteiro e activo dirixente societario. Vivía coa familia en Leiro, onde en 1931 presidiu a Sociedad de Oficios y Profesiones Varias afecta a UGT. Militante do PSOE, en 1934 foi elixido secretario da Agrupación Socialista de Pontedeume que presidía Manuel López Seijo. Logo do triunfo do Frente Popular nas eleccións de febreiro de 1936 foi nomeado concelleiro de Pontedeume. Coa sublevación do 18 de xullo de 1936 foi membro do Comité de Defensa da República. Nun primeiro momento logrou escapar e buscou refuxio en Esteiro. Descuberto por uns veciños marchou á casa da súa irmá en Bermui. O seu irmán máis vello, Juan, falanxista, trasladouno á Coruña para embarcalo e sacalo do país. Non puido logralo e volveu para casa alternando as estancias na casa dos pais en Leiro co domicilio de Esteiro. Foi descuberto e detido o 7 de maio de 1937. Interrogatorio no cuartel da Garda Civil de Pontedeume, foi trasladado ao cárcere en Ferrol o día 10 e de alí pasou ao castelo de San Felipe. Xulgado en consello de guerra o 3 de xullo, foi condenado a penade morte. Foi executado no castelo de San Felipe o 9 de xullo de 1937.

Véxase tamén
------------

### Ligazóns externas

* Sobrino Ceballos, Juan; Domínguez Ferro, Manuel (2007). "Proceso e morte de Luis Nodar" (PDF). *Cátedra. Revista eumesa de estudios* (14): 295–304. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 08 de xuño de 2013. Consultado o 16 de marzo de 2017.

### Ligazóns externas

* 

* Luís Nodar Castro na páxina web *Nomes e Voces*.
*Este artigo trata sobre un elemento arquitectónico, para o aprendiz véxase **Pinche de cociña**.*
Vivenda indiana en Estás (Tomiño), cos catro muros penais rematados en pinche
Casa nas Eiras (O Rosal). Apréciase a solaina e o muro pinche.
O **pinche** é un elemento arquitectónico de forma triangular da parte superior da parede dun edificio (a fachada ou o muro penal ou lateral) encima do cal descansan as dúas augas da cuberta. Recibe en galego tamén os nomes de **pinche do penal**, **pinchón**, **espigo** ou **pipal**.

Por extensión denomínase tamén "pinche" ou "parede de pinche" a toda a fachada do edificio cando se configura de tal xeito; que nas igrexas con planta de cruz latina son tres: a dos pés (que adoita ser a portada principal) e as dúas laterais que rematan o cruceiro. A diferenza dos frontóns, que cumpren a mesma función estrutural, os pinches non delimitan o seu bordo inferior cunha cornixa horizontal, e polo tanto quedan integrados no resto da fachada (se esta presenta cornixas ou outro tipo de delimitacións horizontais, márcanse nunha liña distinta á da base do triángulo do pinche). Cómpre tamén diferenciar os pinches dos gabletes, un elemento esencialmente decorativo da arquitectura gótica, tamén de forma triangular.

Chámase **pinche graduado** ao que presenta as vertentes con chanzos.

Galería de imaxes
-----------------

* Vivenda de finais do século XIX na Pobra de Trives, o muro lateral penal remata en pinche.Vivenda de finais do século XIX na Pobra de Trives, o muro lateral penal remata en pinche.
* San Miniato al Monte (a similitude cos frontóns clásicos grecorromanos é moi achegada, mais non hai cornixa que delimite a liña inferior do triángulo de remate).San Miniato al Monte (a similitude cos frontóns clásicos grecorromanos é moi achegada, mais non hai cornixa que delimite a liña inferior do triángulo de remate).
* Transepto sur de Notre Dame de París.Transepto sur de Notre Dame de París.
* Stavkirke propia da arquitectura nórdica.*Stavkirke* propia da arquitectura nórdica.
* Edificios do Grote Markt con pinches graduados de Antuerpen.Edificios do *Grote Markt* con pinches graduados de Antuerpen.

Notas
-----

1. ↑  Definicións no *Dicionario da Real Academia Galega* e no Portal das Palabras para *pinche*.
2. ↑  Definicións e sinónimos en galego en *Léxico de urbanismo, construcción e arquitectura* Vigo, COAG-Concello de Vigo, 1998; *Gran dicionario Xerais da lingua galega*, Vigo, Xerais, 2009; e *Vocabulario ortográfico da lingua galega*, A Coruña, Real Academia Galega / Instituto da Lingua Galega, 2004
3. ↑  *Dicionario visual da construción*, Santiago de Compostela, Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia, 2004
4. ↑  Denominación galega en *Dicionario visual da construción*, Santiago de Compostela, Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia, 2004
**Marisol Yagüe**, nada en La Línea de la Concepción (provincia de Cádiz) en 1952, é unha política española.

Traxectoria
-----------

Converteuse en alcaldesa de Marbella o 13 de agosto de 2003 grazas a unha moción de censura apoiada por oito tránsfugas do que era entón o seu partido (o GIL, Grupo Independiente Liberal), tres edís do PSOE e outros tres do PA, arrebatándolle o posto ao ata entón alcalde Julián Muñoz, tamén do GIL.

Tras a moción de censura, Yagüe abandonou o GIL tras 12 anos e pasou ao Grupo mixto A xunto aos tránsfugas do GIL. Trátase da primeira muller que se converteu en rexedora marbellí e o inicio do seu mandato supuxo o fin de máis dunha década de goberno do GIL no municipio.

### Escándalos

Como alcaldesa, Yagüe enfrontouse a varios escándalos de corrupción. En 2006 a súa casa foi embargada de forma preventiva despois de que unha empresa construtora a acusase de tentar pagarlle a reforma que fixera á súa vivenda con diñeiro municipal. O 1 de abril de 2006 ingresou en prisión incondicional como imputada polo caso Malaya, aínda que saíu do cárcere posteriormente baixo fianza.

O 27 de xaneiro de 2016 ingresou no cárcere de Alhaurín de la Torre para cumprir unha pena de cinco anos e medio polo caso Malaya.

En 2020, a Audiencia de Málaga iniciou un xuízo contra Yagüe, que foi acusada polos delitos de prevaricación e malversación e por designar ao seu marido no ano 2003 (tamén procesado nesta causa) como coordinador nunha área do Concello de Marbella sen seguir os procedementos legais estabelecidos.

Notas
-----

1. ↑  Europa Press/Redacción (8 de marzo de 2006). "Decretan el embargo preventivo de la casa de la alcaldesa de Marbella por un impago millonario". *www.elmundo.es* (en castelán). Consultado o 2023-06-11.
2. ↑  Simón, Hugo (23 de decembro de 2005). "Copasur insinúa que Yagüe usó dinero público en la obra de su casa". *La Opinión de Málaga* (en castelán). Consultado o 11 de xuño de 2023.
3. 1 2  Redacción (12 de outubro de 2020). "Nuevo capítulo judicial contra Yagüe, exalcaldesa de Marbella: al banquillo por colocar a su marido". *El Español* (en castelán). Consultado o 11 de xuño de 2023.
4. ↑  Bayona, V.R. (27 de xaneiro de 2016). "Marisol Yagüe ingresa en la prisión de Alhaurín de la Torre para cumplir su condena por el caso Malaya". *Diario de Sevilla* (en castelán). Consultado o 11 de xuño de 2023.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Caso Malaya

### Ligazóns externas

* El culebrón marbellí (III): Marisol Yagüe en 20minutos.es
* Ascenso y caída de Marisol Yagüe en elmundo.es
* Corrupción en Marbella: Cronología en elmundo.es