Localización aproximada do pobo dos *Coelerni* ou Coelernos na provincia romana da Gallaecia.
Os **coelernos** (latín: *Coelerni*) eran un pobo ou *civitas* galaica da Gallaecia bracarense, que tiveron o seu centro arredor do castro de Castromao, no actual concello de Celanova, no sueste da provincia de Ourense. Os termos do dominio desta tribo non están claros, aínda que debido á organización xentilicia destes pobos prerromanos se supón que os castros máis achegados ó de Castromao formarían parte desta tribo, polo que dominaría todo o baixo Arnoia (concellos de Celanova, Ramirás, Gomesende, A Arnoia, Cortegada) e contrafortes da serra do Laboreiro (Verea, Quintela de Leirado, Padrenda) limitando ao Norte co castro de Armeá (Allariz).

Fontes
------

Os *coelerni* son citados en varios autores clásicos (Plinio o Vello, na súa *Naturalis Historia*, III, 28; Claudio Tolomeo na *Geographia*, II, 6, 41) e tamén en fontes epigráficas (CIL, II, 5616) e mais no importante Padrón dos pobos, estela na que se citan varios pobos galaicos, actualmente en Chaves (Portugal).

Tolomeo indica que a súa capital é *Coeliobriga*, actual castro de Castromao. As fontes indican que era un pobo incluído no convento xurídico bracarense.

Distribución xeográfica
-----------------------

Para este pobo foron indicadas no pasado varias localizacións, case todas póndoo en zonas diversas dos actuais Tras-os-Montes, no nordeste do actual Portugal. Porén, en 1970, no castro de Castromao, moi preto de Vilanova dos Infantes, foi achada unha *tessera hospitalitatis* datada no ano 132, na que se estabelece un pacto entre os coelernos, por unha banda, que son citados expresamente e, por outra banda un prefecto da cohorte I dos Celtiberos, e máis un legado. Este documento permite identificar Coeliobriga con este castro xa que como "capital" da tribo era o lugar idóneo para gardar tan importante documento que decretaba unha relación pacífica co invasor.

Aínda que tamén ten habido intentos por vincular o nome dos coelernos, polo menos para a súa primeira parte, co da actual localidade de Celanova, estes intentos carecen de base. Celanova é un nome altomedieval, do século X, como así o indica a documentación de fundación do seu mosteiro, na que expresamente se recolle que o lugar onde se vai asentar o cenobio se chama *Villare*, e que agora se denominará *Celanova*.

A tessera de Castromao
----------------------

Castro de Castromao, antiga *Coeliobriga*, castro-capital dos coelernos.
O que se deduce con claridade da mencionada *tessera*, é que os coelernos viviron na zona do Castromao, é dicir, dun xeito aproximado, no que hoxe denominamos comarca de Celanova, no sur de Galiza. A *tessera* atopada no castro consérvase hoxe no Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense. O texto da *Tessera Hospitalitatis* é o seguinte:

> 
> 
> G(neo) IVLIO. SERVIO. AUGURINO. G(neo) TREBIO. SERGIANO. CO(n)S(ulibus). COELERNI. EX-HISPANIA. CITERIORE. CONVENTUS. BRACARI. CVM. G ( neo). AN TONIO. AQUILO. NOVAUGUSTANO. PRAEF(ecto). COH(ortis). I. CELTIBERORUM. LIBERIS. POSTERISQUE. EIVS. HOSPITIUM. FECERUNT. G(neus). ANTONIVS. AQVILVS. CUM. COELERNIS. LIBERIS. POSTERISQUE. EORUM. HOSPITIUM. FECIT. LEGATUS. EGIT P(ublius). CAMPANIVS. GEMINVS.
> 
> 

Pode traducirse así:

> 
> 
> *Sendo cónsules Gneo Xulio Augurino e Gneo Trebio Serxiano, os Coelernos da Hispania Citerior e do convento bracarense, realizaron un pacto de hospitalidade con Gneo Antonio Aquilino Novaugustano, prefecto da Cohorte I dos Celtiberos, cos seus fillos e cos seus descendentes. Gneo Antonio Aquilo fixo un pacto de hospitalidade cos Coelernos, cos seus fillos e cos seus descendentes. Actuou como legado Publio Campanio Xémino*.
> 
>

Notas
-----

1. ↑  Definición de coelernos no *Dicionario de Galego* de Ir Indo e a Xunta de Galicia.

Véxase tamén
------------

### Outros artigos

* Lista de tribos celtas
* Castro de Castromao

### Bibliografía

* Ferro Couselo, J. e Lorenzo Fernández, J.: *La tessera hospitalis de Castromao*, en *Boletín Auriense*. Ourense, 1971.
* Rodríguez Colmenero, A.: *Galicia meridional romana*. Universidad de Deusto, 1977.
* Arias, F.: *A romanización de Galicia*. Ed. A Nosa Terra. Vigo, 1992.

| * v
* c
* e
Pobos galaicos e ástures |
| --- |
| Galaicos bracarenses | Anfílocos · · Avobriguenses · Bibalos · Brácaros · Callaecos · Coelernos · Equaesos · Grovios · Helenos · Interamnicos · Leunos · Límicos · Luancos · Lubenos · Nebisocos · Narbasos · Nemetatos · Quarquernos · Seurbos · Tamaganos · Turodos |  |
| Galaicos lucenses | Albións · Arróns · Ártabros (Brigantinos · Lapatiancos) · Baeduos · Cibarcos · Cilenos · Caporos · Egobarros · Iadovos · Lemavos · Nerios · Poemanos · Praestamarcos · Seurros · Supertamarcos |
| Ástures | Amacos · Bedunienses · Brigaecinos · Guigurros · Lancienses · Lougueos · Lugones · Orniacos · Pésicos · Saelinos · Superatios · Tiburos · Zoelas |
| Outros | Oestrimnios · Saefes |


|  |  |
| --- | --- |
| Control de autoridades | 
* Wd: Q3326484
* Pleiades: 236436

 |